question stringlengths 15 263 | answer stringlengths 32 7.11k |
|---|---|
Кітап не үшін керек? | Кітап – білім мен ақпарат көзі, адамзаттың ғасырлар бойы жинақтаған даналығы мен тәжірибесінің қазынасы. Ол ой-өрісті кеңейтеді, сөздік қорды байытады, қиялды дамытады, ойлау қабілетін шыңдайды және адамға рухани ләззат сыйлайды. |
Адамның неше сезім мүшесі бар? | Дәстүрлі түрде адамның бес негізгі сезім мүшесі бар деп есептеледі. Олар: көру (көз), есту (құлақ), иіс сезу (мұрын), дәм сезу (тіл) және сипап сезу (тері). Олардан басқа тепе-теңдік, температура, ауырсыну сезімдері сияқты басқа да сезім түрлері бар. |
Жолбарыс пен арыстанның айырмашылығы неде? | Жолбарыс пен арыстан – мысық тұқымдасының ең ірі өкілдері, бірақ олардың айырмашылықтары көп. Жолбарыстың денесінде қара жолақтар болады, ал арыстанның еркегінің мойнында жалы болады. Арыстандар топтасып (прайд) өмір сүрсе, жолбарыстар негізінен жеке тіршілік етеді. Табиғатта олардың мекендейтін аймақтары да әртүрлі. |
Компьютерлік вирус деген не? | Компьютерлік вирус – бұл басқа бағдарламаларға еніп, өзін-өзі көбейте алатын, компьютердің жұмысын бұзуға, деректерді жоюға немесе ұрлауға арналған зиянды бағдарлама. Олар интернет, электрондық пошта немесе тасымалдаушы құрылғылар арқылы таралады. |
Шыңғыс Айтматов кім? | Шыңғыс Айтматов – көрнекті қырғыз және орыс жазушысы, әлемге әйгілі шығармалардың авторы. Оның «Жәмила», «Алғашқы мұғалім», «Ақ кеме», «Боранды бекет» («Ғасырдан да ұзақ күн») сияқты повестері мен романдары көптеген тілдерге аударылған. Ол өз шығармаларында адамгершілік, махаббат, табиғат және адам тағдыры сияқты мәңгі... |
Жер сілкінісі неден болады? | Жер сілкінісі – Жер қыртысындағы тектоникалық плиталардың кенеттен қозғалуынан немесе сынуынан пайда болатын жер асты дүмпулері мен жер бетінің тербелісі. Бұл энергияның кенеттен босап шығуы сейсмикалық толқындар тудырады да, жер бетінде тербелістерге әкеледі. |
Шаңырақ ненің символы? | Шаңырақ – киіз үйдің төбесіндегі күмбез тәрізді негізгі бөлігі. Қазақ халқы үшін шаңырақ – үйдің, отбасының, отанның, бірліктің және берекенің символы. Ол ұрпақтар сабақтастығын және әлемнің біртұтастығын білдіреді. Шаңырақ бейнесі Қазақстан Республикасының Елтаңбасында орталық орын алады. |
Түркі Мемлекеттері Ұйымының мақсаты не? | Түркі Мемлекеттері Ұйымының (бұрынғы Түркі кеңесі) негізгі мақсаты – мүше мемлекеттер арасындағы всестрандық ынтымақтастықты дамыту, түркі әлемінің бірлігін нығайту. |
Қыпшақ тілдері тобына қай тілдер жатады? | Түркі тілдерінің қыпшақ тобына қазақ, татар, башқұрт, қарақалпақ, ноғай, құмық, қарашай-балқар сияқты тілдер жатады. |
«Жеті Жарғы» заңдар жинағын кім қабылдады? | «Жеті Жарғы» деп аталатын қазақтың дәстүрлі әдет-ғұрып заңдарының жинағын Тәуке ханның тұсында қазақтың атақты үш биі – Төле, Қазыбек, Әйтеке билер жүйелеген. |
1931-1933 жылдардағы ашаршылық қалай аталады? | 1931-1933 жылдардағы сталиндік ұжымдастыру саясатының салдарынан болған жаппай ашаршылық қазақ тарихында «Ұлы жұт» немесе «Голощекиндік геноцид» деп аталады. |
Қазақстанның ең ұзын өзені қалай аталады? | Қазақстан аумағындағы ең ұзын өзен – Ертіс. Оның Қазақстандағы ұзындығы 1700 шақырымнан асады. |
Томирис кім болған? | Томирис – б.з.д. VI ғасырда өмір сүрген массагет тайпаларының патшайымы, парсы патшасы II Кирдің басқыншылық жорығына тойтарыс бергенімен танымал. |
Білге қаған кім? | Білге қаған – Екінші Шығыс Түрік қағанатының ұлы қағаны, мемлекетті нығайтып, түркі халықтарының бірлігін сақтауға үлкен үлес қосқан тарихи тұлға. |
Қазақстанның әкімшілік-аумақтық құрылымы қандай? | Қазақстан 17 облыс пен республикалық маңызы бар 3 қаладан (Астана, Алматы, Шымкент) тұрады. |
Қазақтың ұлттық ойындарына нелер жатады? | Қазақтың ұлттық ойындарына көкпар, аударыспақ, теңге ілу, қыз қуу, бәйге, тоғызқұмалақ, асық ату сияқты ойындар жатады. |
Түркістан-Сібір теміржолы (Түрксіб) қашан салынды? | Түркістан-Сібір теміржолының (Түрксіб) құрылысы 1927-1930 жылдары аралығында жүргізіліп, Орта Азия мен Сібірді байланыстырған маңызды магистраль болды. |
Атлах шайқасының тарихи маңызы неде? | 751 жылы болған Атлах шайқасында арабтар мен түргештер бірігіп, қытайдың Таң әулетінің әскерін жеңді. Бұл шайқас Орта Азиядағы қытай экспансиясын тоқтатып, ислам дінінің таралуына жол ашты. |
«Аз и Я» кітабының авторы кім? | «Аз и Я» атты түркілердің тарихы мен жазуы туралы зерттеу кітабының авторы – көрнекті қазақ ақыны және қоғам қайраткері Олжас Сүлейменов. |
Невада-Семей қозғалысының мақсаты қандай болды? | «Невада-Семей» антиядролық қозғалысының негізгі мақсаты – Семей ядролық полигонын жабу және әлемдегі барлық ядролық сынақтарға тыйым салу болды. Қозғалысты Олжас Сүлейменов басқарды. |
Қазақ хандығының 550 жылдығы қашан тойланды? | Қазақ хандығының 550 жылдығы 2015 жылы республика көлемінде кеңінен аталып өтті. |
Қазақстандағы ең ірі мұнай-газ кен орны қалай аталады? | Қазақстандағы ең ірі мұнай-газ кен орындарының бірі – Атырау облысында орналасқан Теңіз кен орны. |
Сақтар деген кімдер? | Сақтар – б.з.д. I мыңжылдықта Орта Азия мен Қазақстан аумағын мекендеген ежелгі иран тілдес көшпелі тайпалар. Олар «аң стилі» өнерімен танымал болған. |
Отырар апаты деген не? | Отырар апаты – 1219 жылы Шыңғыс ханның сауда керуенін Отырар билеушісі Қайырханның тонап, елшілерін өлтіруі. Бұл оқиға моңғолдардың Орта Азияға басып кіруіне сылтау болды. |
Түркі жазуы күні қашан тойланады? | Қазақстанда 18 мамыр – Түркі жазуы күні ретінде аталып өтеді. |
Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы кім? | Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы – XIX-XX ғасырларда өмір сүрген қазақтың ұлы ойшылы, фольклортанушы, этнограф, тарихшы, ақын және діни қайраткер. |
Аңырақай шайқасының маңызы неде? | 1730 жылы болған Аңырақай шайқасы – қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресіндегі шешуші жеңісі. Бұл шайқаста үш жүздің біріккен қолы жоңғарларға ойсырата соққы берді. |
Қазақстанның ең төмен нүктесі қайда орналасқан? | Қазақстанның ең төмен нүктесі – Маңғыстау облысындағы Қарақия ойысы. Оның тереңдігі теңіз деңгейінен 132 метр төмен. |
ДНҚ дегеніміз не? | ДНҚ, яғни дезоксирибонуклеин қышқылы – бұл барлық тірі ағзалар мен көптеген вирустардың дамуы, жұмыс істеуі, өсуі және көбеюі үшін қажетті генетикалық нұсқауларды сақтайтын молекула. Ол қос спираль түрінде болады және ағзаның барлық ақуыздарын кодтайтын гендерден тұрады. ДНҚ – тіршіліктің негізгі молекуласы. |
Каспий теңізі неліктен теңіз деп аталады? | Каспий теңізі – Жер шарындағы ең үлкен тұйық су айдыны. Ол мұхитпен тікелей байланыспаса да, көлемінің үлкендігіне, суының аздап тұзды болуына және түбінің мұхиттық типтегі жер қыртысынан тұруына байланысты тарихи түрде «теңіз» деп аталып кеткен. Географиялық тұрғыдан ол әлемдегі ең үлкен көл болып саналады. |
Адам миы қандай қызмет атқарады? | Адам миы – орталық жүйке жүйесінің басты мүшесі. Ол ойлау, есте сақтау, сөйлеу, сезімдерді басқару, дене қимылын үйлестіру, сезім мүшелерінен келетін ақпаратты өңдеу сияқты сансыз күрделі қызметтерді атқарады. Ми – адамның санасы мен тұлғасының орталығы. |
Жібек Жолы деген не? | Ұлы Жібек Жолы – б.з.д. II ғасырдан бастап XV ғасырға дейін Шығыс пен Батысты байланыстырған керуен жолдарының тарихи жүйесі. Ол Қытайдан басталып, Орталық Азия, соның ішінде қазіргі Қазақстан аумағы арқылы өтіп, Таяу Шығыс пен Жерорта теңізіне дейін жеткен. Бұл жолмен тек жібек қана емес, басқа да тауарлар, сондай-ақ ... |
Акселерация дегеніміз не? | Физикада акселерация немесе үдеу – бұл дененің жылдамдығының уақыт бойынша өзгеру шамасын сипаттайтын векторлық физикалық шама. Яғни, дене қаншалықты тез жылдамдығын арттыратынын немесе баяулататынын көрсетеді. Оның өлшем бірлігі – метр/секунд² (м/с²). |
Термометр нені өлшейді? | Термометр – бұл дененің немесе ортаның температурасын өлшеуге арналған құрал. Оның жұмыс істеу принципі заттардың (сұйықтық немесе газ) температура өзгергенде көлемін өзгерту қасиетіне негізделген. Температура Цельсий (°C), Фаренгейт (°F) немесе Кельвин (K) шкалаларымен өлшенеді. |
Неге аспан көк түсті? | Аспанның көк түсті болуының себебі – Күн сәулесінің Жер атмосферасында шашырауы. Күннің ақ жарығы кемпірқосақтың барлық түстерінен тұрады. Атмосферадағы газ молекулалары, әсіресе азот пен оттегі, қысқа толқынды көк және күлгін сәулелерді басқа түстерге қарағанда әлдеқайда күштірек шашыратады. Сондықтан біз аспанға қара... |
Иммунитет дегеніміз не? | Иммунитет – ағзаның өзін бөгде заттардан, ауру тудыратын микроағзалардан (вирустар, бактериялар, саңырауқұлақтар) және генетикалық тұрғыдан бөтен жасушалардан (мысалы, қатерлі ісік жасушалары) қорғау қабілеті. Ол туа біткен және жүре пайда болған болып екіге бөлінеді. |
Дүние жүзінде неше материк бар? | Дүние жүзінде алты материк бар: Еуразия, Африка, Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Аустралия және Антарктида. Еуразия – ең үлкен материк, ал Аустралия – ең кішісі. Кейде Солтүстік және Оңтүстік Американы бір Америка материгі деп те санайды. |
Қан айналым жүйесі не үшін қажет? | Қан айналым жүйесі – жүрек пен қан тамырларынан (артерия, вена, капилляр) тұратын жүйе. Оның негізгі қызметі – қан арқылы бүкіл денеге оттегін, қоректік заттарды, гормондарды тасымалдау және жасушалардан көмірқышқыл газы мен зат алмасу қалдықтарын шығару. Бұл жүйе ағзаның тіршілігін қамтамасыз етеді. |
Пифагор теоремасы қалай тұжырымдалады? | Пифагор теоремасы тікбұрышты үшбұрышқа қатысты негізгі геометриялық теоремалардың бірі. Ол былай тұжырымдалады: тікбұрышты үшбұрыштың гипотенузасының (тік бұрышқа қарсы жатқан қабырға) квадраты оның катеттерінің (тік бұрышты құрайтын қабырғалар) квадраттарының қосындысына тең. Формуласы: a² + b² = c². |
Баласағұн қаласы несімен танымал? | Баласағұн – ортағасырлық ірі қала, Қарахан мемлекетінің астаналарының бірі болған. Ол қазіргі Қырғызстанның Шу алқабында орналасқан. Бұл қала ғылым мен мәдениеттің орталығы болған. Осы қалада түркі әлемінің ұлы ойшылы Жүсіп Баласағұни өмір сүріп, өзінің әйгілі «Құтты білік» дастанын жазған. |
Сәулет өнері дегеніміз не? | Сәулет өнері (архитектура) – бұл адамның өмірі мен қызметіне қажетті кеңістіктік ортаны қалыптастыратын ғимараттар мен құрылыстарды жобалау және салу өнері. Сәулет өнерінде үш негізгі қағида біріктіріледі: беріктік (конструкцияның сенімділігі), пайдалылық (функционалдығы) және сұлулық (эстетикалық тартымдылық). |
«Қыз Жібек» жыры не туралы? | «Қыз Жібек» – қазақ халқының лиро-эпостық жыры, ғашықтық дастаны. Жырда батыр Төлеген мен сұлу Қыз Жібектің арасындағы махаббат, олардың қосылу жолындағы қиындықтар, Төлегеннің опасыз Бекежанның қолынан қаза табуы және Жібектің қайғылы тағдыры баяндалады. Бұл – махаббат пен адалдықтың гимні. |
Барометр не үшін қолданылады? | Барометр – атмосфералық қысымды өлшеуге арналған аспап. Атмосфералық қысымның өзгеруін бақылау ауа райын болжауда маңызды рөл атқарады. Қысымның төмендеуі әдетте ауа райының бұзылатынын (жаңбыр, жел), ал көтерілуі – ашық, жақсы ауа райын білдіреді. |
Сағат тілі неге оңға қарай айналады? | Механикалық сағаттардың тілінің оңға қарай (сағат тілімен) айналуы солтүстік жарты шарда қолданылған ежелгі күн сағаттарының принципіне негізделген. Күн сағатында таяқшаның көлеңкесі күннің қозғалысына байланысты шығыстан батысқа қарай, яғни қазіргі сағат тілімен бағыттас қозғалған. Осы дәстүр механикалық сағаттарға да... |
Компас қалай жұмыс істейді? | Компас – Жердің магнит өрісін пайдаланып, бағытты (әсіресе солтүстікті) анықтауға арналған құрал. Оның негізгі бөлігі – еркін айнала алатын магниттелген тіл. Жердің өзі үлкен магнит сияқты болғандықтан, компастың магниттік тілінің солтүстік ұшы әрқашан Жердің солтүстік магниттік полюсіне қарай бағытталып тұрады. |
Эволюция теориясы нені түсіндіреді? | Чарльз Дарвин негізін қалаған эволюция теориясы тірі ағзалардың ұрпақтан-ұрпаққа өзгере отырып, қарапайым түрлерден күрделі түрлерге қарай дамитынын түсіндіреді. Оның негізгі қозғаушы күштері – табиғи сұрыпталу, тұқым қуалайтын өзгергіштік және тіршілік үшін күрес. Бұл теория Жердегі тіршіліктің алуан түрлілігінің қала... |
Неліктен мұз суда батпайды? | Мұздың суда батпай, қалқып жүруінің себебі – оның тығыздығы сұйық судың тығыздығынан төмен. Көптеген заттар қатқан кезде тығыздала түссе, су керісінше, 0°C температурасында қатып, мұзға айналғанда көлемі ұлғайып, тығыздығы шамамен 9%-ға кемиді. Бұл су молекулаларының мұз кристалдарында ерекше орналасуына байланысты. |
Қызыл кітапқа нелер енгізіледі? | «Қызыл кітап» – бұл жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін жануарлар, өсімдіктер мен саңырауқұлақтар түрлерінің тізімі бар арнайы құжат. Оның негізгі мақсаты – осы түрлер туралы ақпаратты жинақтап, оларды қорғау және сақтап қалу шараларын ұйымдастыруға қоғамның назарын аудару. Әр елдің өз ұлттық Қызыл кітабы болад... |
Атом неден тұрады? | Атом – химиялық элементтің ең кіші бөлшегі. Ол ортасында орналасқан оң зарядталған ядродан және оны айнала қозғалатын теріс зарядталған электрондардан тұрады. Ядроның өзі протондар (оң зарядты) мен нейтрондардан (заряды жоқ) құралған. Атом электрлік тұрғыдан бейтарап болады, себебі ондағы протондар мен электрондар саны... |
Арал теңізінің тағдыры не болды? | Арал теңізі – бұрын әлемдегі ең үлкен төртінші көл болған, бірақ XX ғасырдың екінші жартысында адамның іс-әрекеті салдарынан (негізінен Әмудария мен Сырдария өзендерінің суын мақта алқаптарын суаруға бұрып жіберуден) тартылып, экологиялық апатқа ұшырады. Қазіргі уақытта ол бірнеше бөлікке бөлініп, аумағының басым бөліг... |
Нейрон деген не? | Нейрон – бұл жүйке жүйесінің негізгі құрылымдық және функционалдық бірлігі, яғни жүйке жасушасы. Оның негізгі қызметі – электрлік және химиялық сигналдар (импульстар) арқылы ақпаратты қабылдау, өңдеу және басқа жасушаларға (нейрондарға, бұлшықет немесе без жасушаларына) жеткізу. |
Сыбайлас жемқорлық дегеніміз не? | Сыбайлас жемқорлық (коррупция) – бұл лауазымды тұлғалардың өздеріне берілген билікті және қызметтік мүмкіндіктерді жеке пайдасы үшін заңсыз пайдалануы. Оған пара алу, пара беру, қызмет бабын теріс пайдалану, бюджет қаражатын жымқыру сияқты әрекеттер жатады. Сыбайлас жемқорлық мемлекеттің дамуына кедергі келтіріп, қоғам... |
Қазақстанның ұлттық валютасы қалай аталады және қашан айналымға енді? | Қазақстанның ұлттық валютасы – теңге. Ол 1993 жылдың 15 қарашасында айналымға енді. Бұл күн – Ұлттық валюта күні болып саналады. |
Қазақ хандығының негізін қалаған хандар кімдер және бұл оқиға қашан болды? | Қазақ хандығының негізін 1465-1466 жылдары Керей мен Жәнібек хандар қалады. Олар Әбілқайыр хандығынан бөлініп, Шу мен Талас өзендерінің аралығына қоныс аударды. |
«Абай жолы» роман-эпопеясының авторы кім және бұл шығарма не туралы? | «Абай жолы» роман-эпопеясының авторы – ұлы жазушы Мұхтар Әуезов. Бұл шығарма қазақтың бас ақыны Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылық жолын суреттейді. |
Қазақстанның ең биік шыңы қалай аталады және ол қайда орналасқан? | Қазақстанның ең биік шыңы – Хан Тәңірі. Оның биіктігі 6995 метр (мұздықпен қосқанда 7010 м). Ол Тянь-Шань тау жүйесінде, Қазақстан, Қырғызстан және Қытай шекарасында орналасқан. |
Түркі қағанаты қашан және кімнің басшылығымен құрылды? | Түркі қағанаты 552 жылы Бумын қағанның басшылығымен құрылды. Бұл ортағасырлық мемлекет Орталық Азиядағы көптеген тайпалардың басын біріктірді. |
«Көшпенділер» трилогиясының авторы кім және ол қандай бөлімдерден тұрады? | «Көшпенділер» тарихи трилогиясының авторы – жазушы Ілияс Есенберлин. Трилогия «Алмас қылыш», «Жанталас» және «Қаһар» атты үш кітаптан тұрады және Қазақ хандығының құрылуы мен қалыптасу кезеңін баяндайды. |
Қазақстанның мемлекеттік рәміздеріне нелер жатады және олардың авторлары кімдер? | Қазақстанның мемлекеттік рәміздеріне Ту, Елтаңба және Әнұран жатады. Тудың авторы – Шәкен Ниязбеков. Елтаңба авторлары – Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов. Әнұранның сөзін жазғандар – Жұмекен Нәжімеденов пен Нұрсұлтан Назарбаев, әнін жазған – Шәмші Қалдаяқов. |
Қазақтың үш биі кімдер және олардың тарихтағы рөлі қандай? | Қазақтың үш биі – Ұлы жүзден Төле би, Орта жүзден Қазыбек би және Кіші жүзден Әйтеке би. Олар Тәуке ханның тұсында «Жеті Жарғы» заңдар жинағын жасауға атсалысып, ел басқару ісінде, хандықтың ішкі және сыртқы саясатында маңызды рөл атқарған. |
Алтын Орда мемлекетінің негізін қалаушы кім және оның аумағы қай жерлерді қамтыды? | Алтын Орда мемлекетінің (Жошы Ұлысы) негізін Шыңғыс ханның ұлы Жошы қаласа, оның ұлы Бату хан бұл мемлекеттің іргесін кеңейтіп, қуатты империяға айналдырды. Оның аумағы Ертістен Дунайға дейінгі кең-байтақ жерді алып жатты. |
Наурыз мейрамының ерекшелігі неде? | Наурыз мейрамы – күн мен түннің теңелетін, жаңа жылдың басталуын білдіретін ежелгі мейрам. Бұл күні адамдар бір-біріне жақсы тілектер айтып, реніштерін ұмытып, «наурыз көже» пісіреді. Бұл достық пен жаңару мейрамы болып саналады. |
Шоқан Уәлихановтың ғылымға қосқан негізгі үлесі қандай? | Шоқан Уәлиханов – қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы, демократ. Ол Орта Азия, Қашғария, Шығыс Түркістан халықтарының тарихын, географиясын, этнографиясын зерттеп, әлемдік шығыстану ғылымына зор үлес қосты. Оның еңбектері әлі күнге дейін өз құндылығын жойған жоқ. |
Көне түркі жазуының ең ірі ескерткіштері қалай аталады? | Көне түркі жазуының (Орхон-Енисей жазуы) ең ірі және маңызды ескерткіштері – «Күлтегін» және «Білге қаған» жазбалары. Бұл ескерткіштерде Екінші Шығыс Түркік қағанатының тарихы, батырларының ерлігі мен мемлекеттің ішкі-сыртқы жағдайы туралы құнды деректер жазылған. |
Абылай ханның қазақ тарихындағы орны қандай? | Абылай хан – XVIII ғасырдағы қазақ ханы, көрнекті мемлекет қайраткері, дипломат және даңқты қолбасшы. Ол «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы ауыр кезеңде қазақ жүздерінің басын біріктіріп, жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресін ұйымдастырды және Қазақ хандығының тәуелсіздігін сақтап қалды. |
Қожа Ахмет Ясауи кім және оның негізгі ілімі қандай? | Қожа Ахмет Ясауи – ХІІ ғасырда өмір сүрген бүкіл түркі әлеміне ортақ ұлы ойшыл, ақын, сопылық ілімнің негізін қалаушы. Оның негізгі ілімі ислам дінінің құндылықтарын түркі халықтарының дүниетанымымен ұштастыруға негізделген. Басты еңбегі – «Диуани хикмет» (Ақыл кітабы). |
Алашорда үкіметінің төрағасы кім болды және оның мақсаты не еді? | Алашорда үкіметінің (Алаш автономиясы) төрағасы Әлихан Бөкейханов болды. Алаш қозғалысының басты мақсаты – қазақ халқының жерін, тілін, дінін, салт-дәстүрін сақтай отырып, Ресей құрамында ұлттық автономия құру болды. |
Күйші-композитор Құрманғазы Сағырбайұлының ең танымал күйлері қандай? | Құрманғазы Сағырбайұлы – қазақтың ұлы күйші-композиторы. Оның шығармашылығы халықтың бостандыққа ұмтылысын, күрескерлік рухын бейнелейді. Ең танымал күйлері – «Сарыарқа», «Адай», «Кішкентай», «Балбырауын». |
Желтоқсан оқиғасының тарихи маңызы неде? | 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы – қазақ жастарының кеңестік тоталитарлық жүйенің әділетсіздігіне қарсы алғашқы ашық бас көтеруі. Бұл оқиға Қазақстанның тәуелсіздікке ұмтылысының бастауы болып, ұлттық сана-сезімнің оянуына үлкен түрткі болды. |
Семей ядролық полигонының Қазақстанға тигізген зардабы қандай? | Семей ядролық полигонында 40 жыл бойы (1949-1989) 450-ден астам ядролық сынақ жасалды. Бұл сынақтардың салдарынан миллиондаған адамның денсаулығына орасан зор нұқсан келді, қоршаған орта ластанып, экологиялық апат аймағы пайда болды. |
Ахмет Байтұрсынұлының қазақ ғылымына қосқан еңбегі қандай? | Ахмет Байтұрсынұлы – қазақ тіл білімі мен әдебиеттану ғылымдарының негізін салған «Ұлт ұстазы». Ол қазақ тілінің грамматикасын, дыбыстық жүйесін зерттеп, қазақ жазуын араб графикасы негізінде реформалап, «төте жазуды» (Жаңа емле) жасады. |
Қаныш Сәтбаев кім және оның Қазақстан ғылымындағы рөлі қандай? | Қаныш Сәтбаев – қазақтан шыққан тұңғыш академик, геолог-ғалым, Қазақстан Ғылым Академиясының негізін қалаушы және оның бірінші президенті. Ол Жезқазған аймағындағы мыс кен орнын ашып, Қазақстанның минералдық-шикізат базасын зерттеуге зор үлес қосты. |
«Жеті Жарғы» дегеніміз не? | «Жеті Жарғы» – Тәуке ханның тұсында қабылданған қазақтың дәстүрлі құқықтық нормалары мен әдет-ғұрып заңдарының жинағы. Ол хандықтағы қоғамдық қатынастарды, жер дауын, отбасылық мәселелерді, қылмыстық істерді реттеп отырды. |
Томирис патшайым кіммен соғысқан? | Томирис – б.з.д. VI ғасырда өмір сүрген сақ-массагет тайпаларының патшайымы. Ол өз елінің тәуелсіздігі үшін Ахемен әулетінен шыққан парсы патшасы II Кирдің басқыншылық әскеріне қарсы соғысып, оларды жеңгенімен тарихта қалған. |
«Алтын адам» ескерткішінің тарихи маңызы қандай? | 1969 жылы Есік қорғанынан табылған «Алтын адам» – сақ дәуірінің бірегей ескерткіші. Алтынмен апталған киім киген жас сақ жауынгерінің қалдықтары сол кезеңдегі сақтардың жоғары мәдениетінің, металл өңдеу өнерінің, наным-сенімдерінің және әлеуметтік құрылымының айқын дәлелі болып табылады. |
Отырар қаласы несімен танымал? | Отырар – орта ғасырларда Ұлы Жібек жолының бойындағы ірі сауда, ғылым және мәдениет орталығы болған. Бұл қалада әлемнің екінші ұстазы атанған ұлы ғалым Әбу Насыр әл-Фараби дүниеге келген. Сондай-ақ, қала 1219 жылы Шыңғыс хан әскерінің шабуылына ерлікпен төтеп бергенімен тарихта қалды. |
Аңырақай шайқасының қазақ тарихындағы орны қандай? | 1730 жылы болған Аңырақай шайқасы – қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы Ұлы Отан соғысындағы бетбұрыс жасаған, ең ірі жеңісі. Бұл шайқаста Әбілқайыр ханның басшылығымен үш жүздің біріккен қолы жоңғарларға ойсырата соққы беріп, қазақ жерлерінің азат етілуіне жол ашты. |
Қазақстандағы ең терең көл қалай аталады? | Қазақстандағы ең терең көл – Шығыс Қазақстан облысында орналасқан Марқакөл. Оның ең терең жері 45 метрге жетеді. Бұл көл өзінің таза суымен және әсем табиғатымен ерекшеленеді. |
Батыс Түрік қағанатының орталығы қай қала болды? | 603 жылы Түрік қағанаты екіге бөлінгеннен кейін құрылған Батыс Түрік қағанатының орталығы Суяб қаласы болды. Мемлекеттің жазғы ордасы Мыңбұлақ деген жерде орналасты. |
«Зарарлы» деп танылып, қазақ халқына оқуға тыйым салынған үш ақын кімдер? | Кеңес өкіметінің идеологиясына сәйкес келмегені үшін «халық жауы» деп танылып, шығармаларын оқуға тыйым салынған үш ірі ақын – Мағжан Жұмабаев, Ахмет Байтұрсынұлы және Жүсіпбек Аймауытов. Кейін оларға Міржақып Дулатұлы мен Шәкәрім Құдайбердіұлы да қосылды. |
Қазақтың ұлттық сусыны қымыз неден жасалады? | Қымыз – бие сүтін ашыту арқылы жасалатын, шипалық қасиеті мол ұлттық сусын. Ол денсаулыққа өте пайдалы және қазақ халқының қонақжайлылығының бір белгісі болып саналады. |
Әлемнің екінші ұстазы атанған ғалым кім? | Әлемнің екінші ұстазы (Аристотельден кейінгі) атанған ұлы ойшыл, философ, математик, музыка теоретигі – Әбу Насыр әл-Фараби. Ол 870 жылы Отырар қаласында дүниеге келген. |
Қазақстанның жер көлемі бойынша әлемде нешінші орында? | Қазақстан Республикасы жер көлемі (2,724,900 шаршы шақырым) бойынша әлемде тоғызыншы орынды иеленеді. Бұл оны әлемдегі ең ірі мемлекеттердің бірі етеді. |
«Бір ел – бір кітап» республикалық акциясының мақсаты не? | «Бір ел – бір кітап» республикалық акциясының мақсаты – ұлттық әдебиетіміздің ең үздік туындыларын насихаттау, халықтың оқуға деген қызығушылығын арттыру және қоғамда рухани бірлік орнату. Жыл сайын жалпыхалықтық оқуға бір кітап таңдалады. |
Тоныкөк кім болған? | Тоныкөк – Екінші Шығыс Түрік қағанатының аса көрнекті мемлекет қайраткері, бас уәзірі және қолбасшысы. Ол Білге қаған мен Күлтегіннің ақылшысы болған және өз атына арнап тасқа жазылған ескерткіш қалдырған. |
«Боранды бекет» романының авторы кім? | «Боранды бекет» («И дольше века длится день») романының авторы – әлемге әйгілі қырғыз және орыс жазушысы Шыңғыс Айтматов. Бұл романда адамзаттың өткені, бүгіні мен болашағы туралы терең философиялық ойлар қозғалады. |
Қазақстандағы ең ежелгі қалалардың бірі қалай аталады? | Қазақстандағы ең ежелгі қалалардың бірі – Тараз. Оның 2000 жылдан астам тарихы бар. Ежелде бұл қала Ұлы Жібек жолы бойындағы маңызды сауда орталығы болған. |
Қазақтың тұңғыш кәсіби суретшісі кім? | Қазақтың тұңғыш кәсіби суретшісі – Әбілхан Қастеев. Оның шығармаларында қазақ халқының өмірі, тұрмыс-тіршілігі мен табиғаты бейнеленген. Қазақстанның Мемлекеттік өнер мұражайы оның есімімен аталады. |
Түргеш қағанатының негізін қалаған кім? | Түргеш қағанатының (704-756 жж.) негізін Үшелік қаған қалады. Бұл мемлекет Батыс Түрік қағанатының орнына құрылып, Жетісу аймағында билік құрды. |
Жошы хан кесенесі қайда орналасқан? | Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошы ханға арнап салынған кесене Қазақстанның Ұлытау облысында, Қаракеңгір өзенінің жағасында орналасқан. |
«Үш арыс» деп кімдерді атайды? | Қазақ әдебиеті мен мәдениетінің XX ғасырдың басындағы үш ірі тұлғасын – Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров және Бейімбет Майлинді «үш арыс» немесе «үш бәйтерек» деп атайды. Олардың үшеуі де сталиндік репрессия құрбаны болды. |
Балқаш көлінің ерекшелігі неде? | Балқаш көлінің бірегей ерекшелігі – оның батыс бөлігінің суы тұщы, ал шығыс бөлігінің суы ащы болып келуінде. Көл ортасынан жіңішке бұғазбен бөлінген. |
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс не үшін болды? | 1837-1847 жылдардағы Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс – қазақ халқының Ресей империясының отаршылдық саясатына, жерлерді тартып алуына және хандық билікті жоюына қарсы ең ірі және ең ұзаққа созылған ұлт-азаттық қозғалысы болды. |
Ұлы Жібек жолының Қазақстан аумағындағы негізгі тармақтары қай қалалар арқылы өткен? | Ұлы Жібек жолының Қазақстан аумағындағы негізгі бағыттары Жетісу және Оңтүстік Қазақстан арқылы өткен. Ол Испиджаб (Сайрам), Яссы (Түркістан), Отырар, Тараз, Баласағұн сияқты ірі қалаларды басып өткен. |
Қарлұқ қағанаты қай аумақта орналасқан? | Қарлұқ қағанаты (756-940 жж.) Жетісу өңірі мен Шығыс Қазақстанның бір бөлігін алып жатты. Оның орталығы алғашында Суяб, кейін Баласағұн қаласы болды. |
Қазақтың тұңғыш ғарышкері кім? | Қазақтың тұңғыш ғарышкері – Тоқтар Әубәкіров. Ол 1991 жылы 2 қазанда «Союз ТМ-13» ғарыш кемесімен ғарышқа ұшты. Ол сонымен қатар Кеңес Одағының еңбек сіңірген сынаушы-ұшқышы. |
«Менің Қазақстаным» әнінің авторлары кімдер? | «Менің Қазақстаным» әні – Қазақстан Республикасының қазіргі мемлекеттік Әнұраны. Оның әнін композитор Шәмші Қалдаяқов жазса, сөзін ақын Жұмекен Нәжімеденов жазған. 2006 жылы оның сөзіне Нұрсұлтан Назарбаев өзгерістер енгізді. |
Шарын шатқалы қайда орналасқан? | Шарын шатқалы – Алматы облысында, Шарын өзенінің бойында орналасқан бірегей табиғат ескерткіші. Ол өзінің ерекше пішінді құз жартастарымен танымал және оны Американың Үлкен Каньонының «кіші бауыры» деп те атайды. |
Оғыз мемлекетінің астанасы қай қала болды? | IX ғасырдың соңы мен XI ғасырдың басында өмір сүрген Оғыз мемлекетінің астанасы Сырдарияның төменгі ағысында орналасқан Янгикент (Жаңа Гузия) қаласы болды. |
Абай Құнанбаевтың қазақ әдебиеті мен мәдениетіндегі орны қандай? | Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы (1845–1904) – қазақ халқының рухани тарихындағы ең биік тұлға, ұлы ақын, кемеңгер ойшыл, философ, ағартушы, композитор және қазақтың жазба әдебиеті мен әдеби тілінің негізін қалаушы. Оның қазақ мәдениеті мен қоғамдық ойына қосқан үлесі орасан зор және көпқырлы. Біріншіден, Абай қазақ поэзиясы... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.