Ekim Devrimi insanlık tarihinin en büyük olaylarından biridir. 1917 başında henüz bir Romanovlar monarşisi olan Rusya, yalnızca sekiz ay sonra Bolşevik Parti liderliğindeki emekçi sınıfl arın dümeni ele geçirdikleri bir başka alemin ilk vatanı olmuştur. Ekim Devrimi her şeyi altüst etmiştir. Konuşanları susturmuş, susanları konuşturmaya başlamıştır. Yönetenleri yönetilene, yönetilenleri yönetene çevirmiştir. En geridekini ileriye sıçratırken, en ileridekini en geriye düşürmüştür. Toplum hayatının tepesindekileri alaşağı etmiş, en aşağıdakileri doruklara taşımıştır. Emekçi kitleler ile siyasal alan arasındaki bütün duvarları yıkıp geçmiştir. Esaretin, savaşın, baskının, eziyetin, buyurganlığın, ayrımcılığın, hiyerarşinin, inkarın, sömürünün, dayatmanın ve bağımlılığın zincirlerini kırmış; hürriyetin, yaratıcılığın, dayanışmanın, barışın, ortaklaşmanın ve eşitliğin kapılarını ardına kadar açmıştır. 1917'de bir sevinç ve şenlik toplumu olan sosyalizme doğru o çok kararlı ilk adım atılalı tam 100 yıl olmuştur. Dünya proletaryasının savaşa, düşmanlığa, her türlü tahakküme, nefrete, kine, çıkarcılığa, bencilliğe ve kötülüğe karşı ilk haykırışlarının üzerinden tam 100 yıl geçmiştir. Buram buram hayat, devrim, aşk, iyilik, güzellik, özgürlük, ümit ve neşe kokan ilk sosyalist atılımlar, kazanımları ve dersleriyle koca bir asırı geride bırakmıştır. Çaresizlikler, güçlükler, açlıklar, yokluklar, hastalıklar, ıstıraplar, gerilikler, yalnızlıklar, saldırılar ve çullanışlara karşı direne direne ileri sıçrayışlar yapma azmi ve kararlılığıyla başlayan büyük yürüyüş, tam 100 yıldır sürmektedir.


Yirminci yüzyılın ilk yarısında dünyamızı altüst eden iki büyük savaş yaşanan derin üzüntü ve acılar bir tarafa dünya edebiyatına, barıştan, kardeşlikten ve insancıllıktan yana çok güçlü bir soluk kattı. Alman yazar Ernst Glaeser ve onun başyapıtı 1902 Doğumlular, karanlıklar ortasındaki bu umutlu havanın bir parçası. Savaş koşullarını, savaşa giden yolları ve savaşın ta kendisini çocukların bakış açısıyla anlatmak ise bu umutlu havaya ayrı bir renk kattı. Savaşın ve zorlu koşulların, çocukların gözünden anlatılması 1902 Doğumlular'a da farklı bir güç ve hava katıyor... 1902 senesinde doğup, I. Dünya Savaşı'nı 12-16 yaşlarında karşılayan ve yaşayan çocukların gözleri, insanlığa dair çok şey anlatıyor. 1902 Doğumlular, özgün anlatım tarzı ve hem melankolik hem de mizahi ögeler barındıran diliyle; neredeyse bir laboratuvar özelliği sunan küçük bir Alman kasabasındaki gençlerin siyasi ve cinsel uyanışlarını, sosyal demokrat siyasetin enternasyonalizm ile milliyetçilik arasında sıkışmasını, açlık ve ekmek kavgasını çok canlı bir biçimde anlatıyor.


Türkçe yayınını Yordam Kitap'ın üstlendiği, yılda bir sayı yayınlanan uluslararası dergi Socialist Register, dönemin en güncel konularını değerlendirmek üzere dünyanın önde gelen radikal düşünürlerini bir araya getiriyor. Bağımsız, sorgulayıcı ve derinlemesine analizler Socialist Register'ın hep alametifarikası olagelmiştir. Derginin 50. yılının kutlandığı "21. Yüzyılda Sınıflar ve Sınıf Mücadelesi" konulu bu sayı da bir istisna değil. Katkıda bulunan yazarlar, küresel ekonomik krizin ve bu krizin doğurduğu çeşitli direniş biçimlerinin ışığında sınıfla ilgili çeşitli varsayımları inceliyorlar. Hem kapitalist sınıfların, ekonomik çalkantı karşısında nasıl tepkiler gösterip yeniden örgütlendiklerini hem de 21. yüzyılda işçi sınıfının yapısı ile bileşiminin nasıl değiştiğini ele alıyorlar. Günümüzün değişen sınıf ve sınıf mücadelesi gerçeklerini anlamak isteyen herkes, Socialist Register'ın bu sayısını kesinlikle okumalıdır.


Aklın İsyanı, 20. yüzyılda bilim alanında yaşanan önemli gelişmeleri ve bilimsel keşifleri ele alarak diyalektik materyalizm teorisini bir ileri aşamaya taşıyan önemli bir yapıt olarak kabul edilir. Yaşam nasıl ortaya çıktı, matematik gerçeği yansıtır mı, akıl bir makine mi, dinozorlar neden yok oldu?.. Bunlar geçtiğimiz yüzyılın olduğu kadar şimdinin de/bu yüzyılın da büyük soruları... Yazarlar, Marx ve Engels'in doğaya, topluma ve bilime hükmeden kanunların birliğini savunan diyalektik materyalizmini modern bilimin ışığında ele alıyor. Kitabın tek teorik katkısı bu değil. Woods ve Grant, bir taraftan Marksist felsefe ile bilimin yeni teorileri arasındaki ilişkiyi ortaya koyup diyalektik materyalizmi doğa bilimleri üzerinden anlatırken, diğer taraftan modern bilimin nerelerde raydan çıktığını gösteren bir çerçeve de sunuyor okura. Kesinsizlik ve İdealizm tartışmalarından Bencil Gene, Büyük Patlamadan Marksizm ve Darvincilik ilişkisine, Kuantum mekaniğinden Jeolojinin diyalektiğine kadar birçok konuyu, bilim dünyasındaki güncel gelişmeler ve Marksist yöntem bağlamında yeniden değerlendiriyorlar. Aklın İsyanı, sadece, kapitalizmin krizini bilim üzerinden okuyan bir kitap değil; aynı zamanda bilimin krizine de ışık tutan ve bilim tarihi yazınında önemli yeri olan bir kitap.


AKP devrinde Türkiye'nin medya aleminde yaşanan köklü dönüşümü hakkıyla incelemek; medyadaki dönüşümü toplumun genel dönüşümüyle ilişkilendirecek bir yöntem, dönüşümün siyasal ve sınıfsal dinamiklerini görünür kılacak bir kuramsal perspektif, olguları anlamlı bir biçimde birbirine bağlayan titiz bir araştırmacılık ve bunların tümünden nasıl bir sonuca ulaşıldığını çarpıcı bir şekilde ortaya serecek bir analiz gücü gerektiriyor. Vahdet Mesut Ayan, bu gereklilikleri yerine getirme çabasıyla kapsamlı bir çalışma ortaya koyuyor. AKP Devrinde Medya Alemi, medyadaki dönüşümün ekonomide, devlette, siyasal toplumda, sivil toplumda ve kamusal alanda yaşanan dönüşümle eşzamanlı ve eşgüdümlü ve eşyöntemlerle gerçekleştirildiğini panoramik bir şekilde gözler önüne seriyor. Bu sergileme için AKP'nin uzun iktidar devrini belirli dönemlere ayırıyor ve her dönemin dönüştürücü stratejilerini özgün kavramlaştırmalarla mercek altına alıyor. Kitap, 24 Haziran 2018 seçimlerini bir örnek vaka olarak inceliyor. AKP Devrinde Medya Alemi'ndeki sergileme, çözümleme ve inceleme uğraklarına bakıldığında AKP'nin medyayı her hücresine nüfuz edecek derecede önemsediği, onu adım adım ama radikal bir biçimde yeniden yapılandırdığı, her anını ve her yanını kontrol ettiği, yönlendirdiği, ele geçirdiği, böylelikle yeni bir medya düzeni yarattığı görülüyor. Medyada görünen yüzlerin, medya patronlarının ve medya yapılarının değiştiği; habercilik ilkelerinin başkalaştığı; hedef ve söylemlerin belli bir ideolojinin, belli bir partinin, belli bir liderin yörüngesine sokulduğu bir tablo ortaya çıkıyor.


Fahri Erdinç (1917-1986), Türk edebiyatının toplumcu gerçekçi geleneğinden geliyor. 40 Kuşağı olarak anılan edebiyatçılar arasında, sanat yaşamı Sabahattin Ali ve Nazım Hikmet'le usta-çırak ilişkisi içinde gelişen, öykü ve roman alanında verdiği ürünlerle edebiyat tarihimizde iz bırakan yazarlardan. Aynı zamanda, sanatsal kimliğine, yurt dışında sürgün yaşamı boyunca siyasal çalışmalarıyla yeni boyutlar ekleyen bir yazgı adamı. Alinin Biri romanında Fahri Erdinç, Türkiye tarihinden önemli ve anlamlı bir kesit sunuyor. Bu kesitin sunuluşunda, Ulusal Kurtuluş Savaşı'yla kurulan ülkenin tarihsel gelişimi içindeki bir gerçeklik, emekçi köylünün toprak özlemi öne çıkıyor. Alinin Biri, bu doğrultuda verilen, köylü için bağımsızlığın toprak, özgürlüğün de işlediği toprağa sahip olmakla başlayacağını vurgulayan bir mücadelenin romanı.


1 Mayıs 1977'de Taksim'de yaşanan katliamın sonrasında, Aysel Özakın'ın kaleme aldığı Alnında Mavi Kuşlar Türk edebiyatının o döneme ve olaylara yönelen romanları arasında, hala biricik yerini koruyor. Olayların kenarında kalanlar, yakınları alanlara çıktığı için telaş duyanlar, alanları dolduranlar, alanlardan kaçanlar, Kazancı'ya sıkışanlar, direnenler, ölenler, yaşayanlar... Bunaldığı taşra ortamından özgürlük ve sanatsal duyarlık kaynağı olarak gördüğü İstanbul'a gelen bir genç kız, Armağan; eğitimli, toplumsal gidiş karşısında tedirgin ancak kararsız aydın tipinin örneği Sinan ve ötekiler? Bütün tipolojileriyle 1977 1 Mayıs'ına tanık olanlar, işte bu romanda karşımıza çıkıyor. Aysel Özakın, sadece bir olay değil, bütün dönemin atmosferini, ilişkilerini, gelgitlerini, usta kalemiyle gözlerimizin önüne seriyor.


Büyük usta Çehov'un kaleminden Altıncı Koğuş, ilk yayınlandığında muazzam bir etki yarattı; olayların geçtiği taşra hastanesinde akıl hastalarının kapatıldığı koğuş, Çarlık Rusyasının bir alegorisi olarak değerlendirildi. Altıncı Koğuş'u okuyup bitirdikten sonra kendimi o koğuşa kapatılmış gibi hissettim diyen Lenin, hikayenin kendisini bir devrimci yaptığını söylüyordu. Felsefi tartışmalar etrafında dönen Altıncı Koğuş, hırsızlık ve adaletsizlikle mücadele etmek yerine onlara göz yummayı seçen aydınlara çarpıcı eleştiriler getiriyor. Tartışmanın bir tarafında entelektüel seviyesi yüksek bir akıl hastası yer alırken, diğer tarafında, kayıtsızlığına Stoacı bir kılıf geçiren, koğuşun içinde ya da dışında olmanın bir önemi olmadığını, zira acı çekmenin zihinsel olduğunu savunan bir hekim var.


Sosyalist gerçekçi edebiyatın öncü isimlerinden Maksim Gorki'nin başyapıtı Ana, yayımlandığı 1906 yılından başlayarak büyük bir üne ulaşmış ve hızla başka dillere çevrilmiş, bugün dünya edebiyatı klasikleri arasında sayılan seçkin bir yapıttır. 1902 1 Mayıs'ında tutuklanan gençlerin yargılanma sürecinden hareketle yazılan roman, 1905 Rus Devrimi'ne adanmış, 1917 Sovyet Devrimi'nin de habercisi olmuştur. Romanda, Pavel adlı gencin devrimci işçilerle tanışmasından sonra yaşadıklarından çok, annesi Pelageya'nın geçirdiği değişim vurgulanmaktadır. Çarına ve dinine bağlı, geleneksel, korumacı bir anne tipinden, sosyalizme inanan ve oğluyla birlikte mücadele eden savaşçı bir ana yaratılır romanda. Toplumdaki değişimin bireylerden başladığının, devrimin bir gençlik düşü değil, yürek işi olduğunun ifadesidir bu ve Pelageya'yı ölümsüz bir kahraman yapacaktır. Maksim Gorki'nin, çarlık Rusya'sındaki işçi ve köylüleri; tüm zorluk ve iradesiyle devrimci mücadeleyi; ispiyoncusu, namuslusu, öğrencisi, burjuvası, yoksulu, aydını, cahili ile Rus toplumunu; gerçekçi bir bakış ve üstün bir ruhla kaleme aldığı bu eser, her şeyden önce inancın ve umudun romanıdır. Dayatılan hayattan, feda edilen hayata geçişin anıtsal romanıdır. İnsan, onurlu bir kelimedir, diyen Maksim Gorki, Ana romanında işte bunun tasvirini yapmaktadır.


Haluk Gerger bu kitapta, Marx ve Engels tarafından ham komünizm ve yontulmamış devrimcilik olarak adlandırılan zihniyetin tarihsel gelişimini gözler önüne seriyor, yanı sıra günümüzdeki yansımalarını sert bir eleştiriye tabi tutuyor. Yazara göre, Marx ve Engels'in mücadele edip yenilgiye uğrattığı bu ham/yontulmamış zihniyet daha sonraları Marksist harekete sızdı, bazı dönemlerde ve yerlerde hegemonik bir konum dahi elde edebildi ve günümüze kadar varlığını sürdüregeldi. Bu nedenle, sosyalist hareketin, devrimci görünümlü ama özünde Marksizme yabancı, hatta zararlı bu düşünce ve pratiklerden arındırılması acil bir ihtiyaçtır. Gerger, ham komünizmin Sovyetler Birliği ile ibretlik ve trajik bir örnek olarak Kamboçya'daki tezahürlerini etraflıca incelediği çalışmasında, aydınlar ve göçmenlere de ayrı birer başlık açıyor, söz konusu zihniyetin bu kesimler arasındaki yansımaları konusunda çarpıcı değerlendirmeler yapıyor. Marksizmin kökenlerine kadar indiği ve orada bulduğu ilginç bir fenomeni tartışmaya açtığı için bir keşif çalışması sayılabilecek bu kitap, diğer taraftan, söz konusu olguyu yirmi birinci yüzyıl koşulları bağlamında irdelemesi nedeniyle de güncel bir perspektif çalışması.


Marksist İlkçağ tarihçisi Ste. Croix, bu anıtsal kitapta, Antik Yunan-Roma dünyasının Arkaik Çağ'dan Arap fetihlerine kadar olan yaklaşık 1000 yıllık tarihini sınıf mücadelelerine odaklanarak inceliyor. Ste. Croix, kendisine Isaac Deutscher Ödülü'nü de kazandıran kitabının ilk kısmında Marksist tarih çözümlemesinin temel kategorileri olan sınıf, sömürü ve sınıf mücadelesi üzerinde durarak Marksizmin İlkçağ tarihi açısından anlamını tartışıyor. Ardından Antik Yunan ve Roma toplumlarındaki temel sınıf kategorilerini inceleyerek mülk sahibi sınıfla, köleler, köylüler ve ücretli emekçiler arasındaki sömürü ilişkilerinin ve bu ilişklierdeki dönüşümün canlı bir resmeni çiziyor. Kitabın ikinci kısmıysa, Marksist tarih yönteminin farklı düzlemlerdeki sınıf mücadelesini nasıl açıklayabileceği üzerine zengin ve parlak bir denemeden oluşuyor. Yunan ve Roma toplumlarında sınıf mücadelesinin siyasi ve ideolojik düzlemlerde geçirdiği 1600 yıllık evrimi, epigrefik, edebi ve arkeolojik kanıtlara dayanarak tartışan kitap, antik dünyanın gerileme ve çöküşüne dair alternatif bir açıklama ile sona eriyor. Marksizmin, sadece içinde geliştiği kapitalist toplumun hareket yasalarını ortaya çıkarabilecek bir kuramsal ve kavramsal çerçeve sunmakla kalmadığını, insanlık tarihinin uzun ve çok tartışmalı bir döneminin anlaşılmasını da sağladığını somut bir biçimde gösteren Ste. Croix'nın çalışması yalnızca İlkçağ tarihiyle ilgilenenler için değil, insanlık tarihinin daha genel sorularına cevap arayanlar için de vazgeçilmez bir eser.


Aşk Üzerine, büyük usta Anton Çehov'un olgunluk döneminde kaleme aldığı üç harikulade öyküden oluşan bir dizi. Bağımsız da okunabilen öyküler, ortak temalar ve anlatıcı karakterler üzerinden birbirine bağlanıyor. Üçlemenin ilk öyküsü Kılıflı Adam, dar görüşlülük üzerine trajikomik bir anlatı. En iyi havalarda bile sırtında kalın bir palto, ayağında lastikler, elinde şemsiye ile dolaşan; düşüncelerini de bir kılıfın içine saklamaya çalışan öğretmenin portresi, Çehov'un mutsuz geçen lise yıllarından esintiler taşıyor. Bektaşiüzümü yine bir kozanın içine sıkışıp kalma, üstelik de bundan kendi payına mutluluk çıkarma hikayesi. Kitaba adını veren son öykü Aşk Üzerine, hayata anlam kazandıran aşkın değeri üzerinde düşünmeye davet ediyor bizi...


Bir uçağın pilotu, yolcularına verilecek iki haberinin olduğunu anons eder. İyi haber, belirlendiği şekilde saatte 500 mil hızla ilerlemektedirler ve uçağın tüm mekanizması sorunsuz çalışmaktadır. Kötü haber ise, kaybolmuşlardır. Çoğu yorumcuya göre, kapitalizm bu uçağa benzer: Pek çok ürünü verimli bir şekilde üretir, fakat bunlar ne tür ürünlerdir, ve bunların çoğunluğunu kimler alır? Tanık olunan bunca çile düşünülünce, sistem yolunu kaybetmiş gibi gözükmektedir. Bertell Ollman, Gezi İsyanının hemen öncesinde, Mayıs 2013'te Türkiye'de verdiği konferanslarda ve kendisiyle yapılan röportajlarda bu soruyu sordu ve yaşanan son büyük kriz bağlamında yanıtlar üretmeye çalıştı. Ollmanın günümüz krizini oldukça çarpıcı olarak yorumlayarak sonuçlara vardığı röportajlar, bu kitapta önemli bir yer tutuyor. Gezi Direnişini adeta öngören bu röportajlarda, Gezi Direnişi ışığında kimi genişletmeler ve değişiklikler yapıldı. Ollman'ın "Marksist bir masa oyunuyla sosyalist fikirleri öğretme denemelerim" dediği "Sınıf Mücadelesi" oyunu da röportajlardan birinin konusunu oluşturuyor.


Atsineği, klasik romanların o hiçbir şeyle değiştirilemez okuma keyfini sunan, okurunu roman kahramanlarıyla birlikte yaşamın ve mücadelenin ta ortasına fırlatan bir yapıt. İrlandalı yazar Ethel Lilian Voynich, İtalya'nın 19. yüzyıldaki birlik ve bağımsızlık mücadelesinden heyecan dolu bir kesite odaklanırken; devrimci çevrelerdeki tartışmaları, kahramanlarının dönüşümünü, baba-oğul arasına giren dinsel meseleleri ve derinden derine ilerleyen bir aşk ilişkisini sürükleyici bir dille anlatıyor. Bir dönem özellikle Sovyet Rusya ve Çin Halk Cumhuriyeti'nde çok popüler olan Atsineği, Bolşevik Devrimi'nin ardından okuma programlarına alınıyor, baskı üstüne baskı yapıyor, iki buçuk milyon satış rakamına ulaşıyor. Bernard Shaw'un 1898'deki ilk tiyatro uyarlamasından bugüne, onlarca tiyatro oyununa, filme, opera ve baleye, müzikallere, televizyon dizilerine esin veriyor. Atsineği'nden hareketle çevrilen Rus filmlerinden birinin müziğini ünlü besteci Şostakoviç yazıyor ve Atsineği Süiti'nin özellikle Romans bölümü, bugün hala popülerliğini koruyor.


Aydınlık, ünlü Fransız yazarı Henri Barbusse'ün kişisel serüveninden de izler taşıyan, 20. yüzyıl edebiyatına damga vurmuş yapıtlardan biri. Fransız milliyetçiliğine ve genel olarak her tür şovenizme keskin eleştiriler yönelten Barbusse, sistemin alt kademelerinde, yalıtılmış bir hayat süren küçük burjuva bir fabrika memurunun zihinsel aydınlanma sürecini anlatıyor bu romanında. Savaş, kahramanlık, vatanseverlik gibi kutsal kavramlarla cepheye sürülen yığınların kendi öz çıkarlarından nasıl uzaklaştırıldığını, cephede birbirini boğazlamak zorunda bırakılan her ulustan insanın aslında nasıl da birbirine benzediğini ve insanlığın kurtuluşunun da bu benzerlikten doğacak kardeşlik üzerinden gerçekleşebileceğini çarpıcı bir dille tasvir ediyor. Emperyalist paylaşım savaşlarının ve birbirine kırdırılan emekçilerin hikaye edildiği bu eşsiz roman, günümüz dünyasının ahvaline de ışık tutuyor.


Rusya Bolşevik Partisi'nin kuramcılarından olan Buharin'in Aylak Sınıfın İktisadi Teorisi kitabı, kısa ama yoğun ve zengin bir yapıttır. Birinci Dünya Savaşı boyunca Buharin'in sürgün olarak yaşadığı kentlerde yazılan bu kitap, ancak Ekim Devrimi'nin ardından, 1919'da basılabilmiştir. Buharin bu kitapta, Marksizmin o dönemdeki baş düşmanı olan Avusturya Okulu'nun, özellikle de bu okulun önde gelen temsilcisi Eugen von Böhm-Bawerk'in bir eleştirisini yapmak üzere yola çıkıyor. Günümüzde de neredeyse tüm iktisat fakültelerinde, resmi iktisat eğitiminin temelini, hayattan kopuk, dogmatik ve statik marjinal fayda teorisi oluşturmaktadır. Bu teori öğrencilere, iktisadi olgu ve ilişkileri kavramak için anahtarlar sunmamakta, sadece ezberlenmesi gereken matematiksel fonksiyonlar, eğriler yığını olarak ders kitaplarında yer almaktadır. Emek-değer teorisini savunanların bu teoriye yönelttiği eleştiriler ise çoktan unutturulmuştur. İşte Buharin'in kitabı bize bunları tüm canlılığıyla anımsatıyor. Aylak Sınıfın İktisadi Teorisi, marjinal fayda teorisine ve öznel değer yaklaşımına karşı iyi düşünülmüş, sıkı çalışılmış, akademik disiplini yüksek, enerjik ve gerçek yaşamdan örneklerle örülü bir teorik hücumdur. Klasik iktisatçılardan Marx ve Engels'e uzanan bilimsel hattın, kaba ekonomi politiğe karşı nitelikli bir savunusudur. Bugünkü hakim neo-klasik iktisat, marjinal fayda teorisini kusurlarından arındırmak için çok uğraşsa da, Buharin'in bu kitapta formüle ettiği tüm temel eleştiriler bugün de geçerliliğini korumaktadır.


Edebiyatla, özellikle Rus edebiyatıyla ilgili herkesin okumaktan zevk duyacağı, yayımlandığı yıldan bu yana adından söz ettiren bir romandır Babalar ve Çocuklar. Turgenyev'in romanda babalardan mı çocuklardan mı yana olduğu sorusu 1860'larda tartışmalara neden olmuş, babalar gericilikle özdeşleştirilirken çocuklar demokrasinin, devrimin ve ilericiliğin simgesi sayılmıştır. Roman, evrensel nesil farkı temasının yanı sıra, dönüşüm geçirmekte olan 19. yüzyıl Rusya'sının gerçekçi bir tasviri, panoramik bir fotoğrafıdır. Turgenyev ilericilik-gericilik ekseninde çarpıştırdığı babalar ve çocuklarını, kurbağalara inanan ama prensiplere inanmayan Bazarov karakterinin prizmasından ustalıkla yansıtır. Romanda, üniversiteyi henüz bitiren Arkadi, arkadaşı Bazarov'la birlikte ailesinin büyük çiftliğine gelir. Eski toprak sahiplerinden olan baba ve amcanın temsil ettiği kuşakla bu nihilist gençler arasında, doğaldır ki çeşitli çatışmalar yaşanır. Hikayeye eklenen başka kişi ve unsurlarla Babalar ve Çocuklar, kuşak çatışması anlatısının ötesine geçecektir.


Baragan'ın Devedikenleri, Balkan edebiyatının Gorki'si olarak bilinen Panait İstrati'nin kaleminden son derece sürükleyici, gerçek olaylara dayanan bir yapıt. Daha iyi bir hayat bulmak için evlerini terk eden serüvenci çocukları, bir lokma ekmek uğruna verilen kavgaları ve yoksul köylülerin adalet arayışını anlatıyor. İstrati'nin şiirsel üslubu, eşsiz güzellikteki doğa ve insan betimlemeleri yine hayranlık uyandırıcı. Anlatılan hikaye ne kadar etkiliyse onu bize aktaran on dört yaşındaki Matake'nin yüreği de o denli saf. Devedikenlerinin peşinden koşarak dünyayı keşfetme, sevgiyi bulma ve yaşama arzusuyla dopdolu. İstrati bu kitabını, 1907 Mart'ında Romen hükümeti tarafından katledilen binlerce isyancıya, dünyanın hak arayıcılarına adamış. Edebiyatımızın büyük ustalarından Salah Birsel'in Fransızca aslından çevirisiyle Yordam Edebiyat'tan!


20. yüzyılın en büyük şairlerindendir Louis Aragon. Dadaist olarak başlayıp sürrealist olarak sürdürdüğü yazın serüveni, 1927 yılında Fransız Komünist Partisi'ne girmesiyle toplumcu gerçekçi anlayışa yönelir. Bu anlayışın ürünü olan Basel'in Çanları, Gerçek Dünya başlığıyla yayımlanan dört ciltlik dizinin ilk romanıdır. Romanda, burjuvazinin şaşaalı kent yaşamının yanı sıra yoksulların, işçi sınıfının en zorlu yaşam koşulları ve hem coşturan, hem bezdiren entelektüellerle örülmüş geniş bir panorama çizilir. Düzenin çok yönlü eleştirisi hakimdir Basel'in Çanları'nda. Öyküleme ve tarihi motifler paralel akar. Güncel politik ortam ve tarihi olaylar uyum içinde aktarılır. Sermaye sahipleri, burjuvazi, siyasiler çirkin yüzleriyle sergilenir; çıkarlar söz konusu olduğunda aniden yön değiştiren politik görüşler, grev entrikaları oyunun bir parçasıdır. Bütün pespayeliğiyle politika ve burjuvazi el eleyken aşk, para ve iktidar ekseninde yerini alır.


Avrupa Birliği üzerine yapılmış bu yetkin çalışmada, ancak toplumsal yaşamın temel birimi olarak sınıflar üzerine odaklanan bir tahlilin Avrupa'nın ekonomik bütünleşmesinin iç çelişkilerine ışık tutabileceği öne sürülüyor. Bu köktenci yaklaşımdan iki özgül tema çıkıyor: Birincisi, rekabet ve toplumsal politika, ekonomi ve para birliği, ortak tarım politikası ve göç gibi konular, alışılmışın dışında, özgün bir tarzda ele alınıyor. İkincisi, örneğin Birlik'in karar alma sürecinde çıkar gruplarının rolü gibi, standart ders kitaplarında genellikle görmezden gelinen konuların Avrupa Birliği ekonomisinin kavranmasında ne kadar önemli oldukları gösteriliyor. Dolayısıyla bu eser, hem Avrupa projesinin kavranmasına bir giriş hem de bu projenin bir eleştirisidir. Öte yandan kitap, ekonomik kutuplaşmanın ortadan kaldırılması, Avrupa'nın Üçüncü Dünya ile emperyalist ilişkilerinin yok edilmesi ve kendi kaderini kendisi belirleyebilen gerçekten demokratik kurumların yaratılması temelinde bir başka Avrupa'nın olanaklı olduğunu da öne sürüyor. Kitap, yazarın Türkçe basım için hazırladığı geniş bir ekle yayınlanıyor.


Kanada-Toronto'daki York Üniversitesi'nde siyaset bilimi profesörü olan David McNally, bu kitabında, Meksika'nın Chiapas Dağları'ndan ABD'deki Seattle sokaklarına uzanan umut verici yeni toplumsal hareketleri inceliyor. Daha iyi bir dünya hayali, sokaklarda yürüyüş yapıyor, marşlar söylüyor, barikatlar kuruyor ve baskıya meydan okuyor. McNally bu hareketlerin, her zaman olduğu gibi, dünya çapında umudu canlandırdığını vurguluyor. Ezilenlerin her başkaldırısıyla umut yükseliyor: Ekvador'da Yerliler hükümete karşı ayaklanırken yüz binler elektriğin özelleştirilmesine karşı Porto Riko'da genel greve gidiyor; emekçilerin ve Yerlilerin isyanı Bolivya'da suyun özelleştirilmesi saldırısını geri püskürtüyor; Güney Afrikalı işçiler yoksulluğa karşı grev yapıyor; Nijeryalı işçiler yakıt ve ulaşım zamlarına karşı kitlesel gösteriler örgütlüyor; milyonlarca Hintli işçi küreselleşme, özelleştirme ve liberalleşmeye karşı ayaklanıyor; Kolombiya'da dayatılan neoliberal modele karşı greve gidilirken İtalya'nın, Cenova kentinde sokaklar hareketleniyor, Paris'te ve diğer Fransız kentlerinde yaşam durdurularak işverenlerin genç işçileri kapı dışarı etmesini kolaylaştıran yasanın geri çekilmesi talep ediliyor. Kısaca, gerçek demokrasi, tam eşitlik ve yaşamaya değer bir hayat için verilen mücadele her yerde sürüyor. McNally, bütün dünyada ezilenlerin ve yoksulların sesini dinlememizi ve geleceğin şiirini duymamızı öneriyor. Bugün bu sesler fısıltı halinde olsa da bunların gelecekte kükremeye dönüşeceğini ve dinlemeye hazır olan herkese başka bir dünyanın mümkün olduğunu göstereceğini söylüyor.


İki Almanya'nın birleştirilmesinin yüzeyde yarattığı şamata çoktan bitti; şimdilerde dipten yükselen hayal kırıklığı konuşuluyor. Doğu Almanya'nın eski yurttaşları yeni düzeni kabullenmekte zorlanıyor ve hoştnutsuzluklarını artık gizlemiyorlar. Batılılar "doğu inadı" adını veriyorlar buna. Onlara kalırsa, "geçmişin hesabını görme işini bloke eden, geçmişte olanları nostalji ile güzelleştiren ve böylece merakı ve açıklığı engelleyen bir aldatma manevrası" ile karşı karşıyalar. Ne var ki geçmişin hesabını vermeye, pişmanlık duymaya ve itiraf etmeye zorlananlar sadece Doğulular. Batı yargıçları çıkarıyor, Doğu ise sanıkları. Batı, son olanağına dek verdiğini söylüyor. Doğu ise elinde avucunda ne varsa; eskiden kamuya ait olan işletmeler, oteller, şatolar, arazi ve sayısız taşınmazın sonuna dek alındığı görüşünde.


Bu kitap, yirminci yüzyıl Türkiye'sinin en önemli Marksist aydınlarından birisi olan Behice Boran'ın siyasal ve entelektüel portresini çiziyor. Behice Boran, sosyalist harekette, Türkiye'nin ekonomik ve sosyal örgütlenme biçimlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen ve böylece Türkiye'ye özgü sosyalizm yönteminin ortaya çıkarılmasına katkıda bulunan bir öğretim üyesi olarak yer almak istemişti. Fakat siyasal bir kararla üniversiteden koparılınca aktif siyaset alanına girdi. Siyasal ve toplumsal çözümlemelerinde tarihsel materyalist yöntemi yetkin bir şekilde kullanmasıyla dikkat çekti. Onunki, ülkesinin kendine özgünlüklerini kavramak ile bunları tarihin maddeci yasalarının dilinde tartışmak arasındaki gerilimin azabını yüklenen, neredeyse yarım yüzyıl boyunca sosyalist mücadelenin çilelerine dirençle göğüs geren bir aydının hikayesiydi. Siyasal cesareti bilimsel bir yaratıcılıkla birleştiren Behice Boran'ın yaşamı ve eseri, bu kitapta, belirli bir dönemleştirme yapılarak incelenmiştir. Dönemleştirme, Boran'ın yaşamını anlamlandıran temel izleklere göre yapılmıştır.


Bazı insanların hayran olunası bir cesareti vardır ama gereksiz risklerden kaçınmasını da iyi bilirler. Bu sayede hayatta kalır ve daha uzun süre kahraman olarak yaşayabilirler. İşte bu temkinli kahramanların en büyük örneği Odysseus'tur. Kafasının içinde binbir oyun dolaşan, gözü pek ve akıllı savaşçı... Odysseus'un Troya Savaşı'ndaki kahramanlıklarını ve savaştan sonra evine dönüş yolculuğunu Homeros çok uzun yıllar önce anlatmıştı bize, bugünse Yvan Pommaux bu büyük macerayı birbirinden güzel resimlerle görselleştirerek genç okurlara sunuyor. Troya Savaşı'nın ardından, İthaka kralının adasına geri dönebilmesi tam on yıl sürmüştü. Hikaye öyle heyecanlı ki bu on yıllık yolculukta Odysseus'un başına gelenleri, teker teker aşmak zorunda kaldığı sayısız engeli nefesimizi tutarak takip ediyoruz. Evine varmakla da rahata kavuşmuyor Odysseus, son bir hesaplaşma, son bir sınav onu bekliyor çünkü.


1878 yılında yayımlanan Bir Aşk Sayfası, Emile Zola'nın yirmi iki yılda tamamladığı Rougon ve Macquart Aileleri: İkinci İmparatorluk Döneminde Bir Ailenin Doğal ve Toplumsal Tarihi adlı yirmi kitaplık dizinin sekizinci kitabıdır. Dizinin en çok gürültü koparan iki romanı Meyhane ile Nana'nın arasında yayımlanan Bir Aşk Sayfası, bu iki fırtınalı romanın ortasında sakin bir durak, bir soluklanma gibidir. Roman, Paris'in eteğinde bir mahallede hasta kızıyla birlikte yaşayan dul Helene Grandjean ile komşusu Doktor Deberle arasındaki gizli aşkı anlatır. Tekdüze bir yaşamı delip geçen aşkın bir çocuğun ruhunda yarattığı çalkantılar; yalnızlığı, ihtirası ve anneliği arasında bocalayan bir kadın; farklı toplumsal kesimlerin aşkı farklı yaşayışları... Romanın başkişisi Helene pencere kenarında dikişini dikerek düşüncelere dalarken, okurlar da hem tüm bunlara, hem de müthiş bir gözlem gücüyle betimlenen Paris manzaralarına tanık olurlar. Paris bu romanın kahramanlarından biridir adeta.


Bir Solukta Klasikler dizisinden çıkan yirmi kitabımızı set halinde de okurlarımızın dikkatine sunuyoruz. Nuri Yıldırım'ın Rusçadan yaptığı yeni çeviriyle Gogol'ün Palto'su, yine Gogol'den Hasan Ali Ediz çevirisiyle Portre ve Mayıs Gecesi. Hasan Ali Ediz'in akıcı çevirileriyle Puşkin'den üç yapıt Dubrovski, Biyelkin Hikayeleri ve Maça Kızı-Mısır Geceleri. Çevirilerin altında yine Nuri Yıldırım ve Hasan Ali Ediz imzalarının bulunduğu altı ayrı Çehov kitabı: Altıncı Koğuş, Aşk Üzerine, Step, Üç Yıl, Düello ve Hayatım. Ayşe Hacıhasanoğlu çevirisiyle iki Maksim Gorki eseri: Mavi Bir Yaşam ve Karşılıksız Bir Aşk. Sette ünlü edebiyatçımız Sabahattin Ali'nin çevirileri de yer alıyor: E.T.A. Hoffmann'dan Duka ile Karısı ve Adelbert von Chamisso'dan Peter Schlemihl'in Tuhaf Maceraları. Bir diğer usta edebiyatçımız Salah Birsel'in çevirisiyle Panait İstrati'den Baragan'ın Devedikenleri de yine setteki yerini aldı.


Büyük Sovyet bilim insanı Vladimir İvanoviç Vernadski'nin temel eseri Biyosfer, yayınlanışının 95. yılında ilk kez Türkçede! Bugün bilim tarihi açısından önemi rahatlıkla Darwin ile kıyaslanan ve modern mineraloji, jeokimya ve ekoloji bilimlerinin kurucusu sayılan Vernadski'nin az tanınmışlığı, antikomünizmin bilim dünyası üzerindeki sansürünün üzücü örneklerinden biridir. Fakat Vernadski'nin fikirleri de, kendisine atfedilmese dahi farklı kanallardan yaygınlaşmış ve kabul görmüştür. Biyosfer terimi farklı bilim insanları tarafından farklı anlamlarda kullanılmış olsa da, terimin bugün kabul edilen tanımı Vernadski'nin Biyosfer kitabında inşa edilmiştir. Vernadski, bilim, teknoloji ve enerjinin evrensel, barışçı ve uygarlaştırıcı gücüne vurgu yaparken materyalizmi savunmuş, insan merkezci biyosfer tasarılarına karşı, doğanın işleyişinde yaşam merkezci ve holistik bir yönelimi temsil etmiştir. İlk olarak Biyosfer'de ifadesini bulan pek çok bilimsel kavram ve yöntem, insanlığın ve misafiri olduğu gezegenin ortak geleceğini anlamlandırmak için hala temel bilimsel kaynak niteliğindedir.


Bu bizim hikayemiz. Yalnızca kralların, kraliçelerin, imparatorların, çarların, sultanların, diktatörlerin hikayesi değil. Bizim hikayemiz. İnsanlık tarihinin başından bu yana dünyadan geçmiş olan tüm erkeklerin, kadınların ve çocukların izi var bu kitapta. Hepimiz yüz elli bin yıl önce başlamış bu görkemli hikayenin isimsiz kahramanlarıyız. Bu uzun tarih boyunca kötü dönemler, savaşlar, salgınlar, kıtlıklar yaşadık ve hala yaşıyoruz. Uygarlıklar kurduk, uygarlıklar yıktık. Savaşı icat ettiğimiz gibi sanatı da icat ettik. Birbirimize düşman olduk, ama aşkı, arkadaşlığı, elbirliğini, dayanışmayı da yarattık. Doğayı ve kendimizi anlamaya çalışmaktan hiç vazgeçmedik. Ürettik, keşfettik ve dünyayı değiştirdik. Yvan Pommaux ile Christophe Ylla-Somers'in ortak çalışmasının ürünü olan, Fransa'da çocuk ve gençlik edebiyatı alanında verilen Sorcieres Ödülü'nü kazanan Biz, Bizim Hikayemiz işte insanlık tarihinin bu dönüm noktalarını anlatıyor bize. Her sayfası göz dolduran harikulade resimlemeleri farklı zaman dilimlerini, farklı coğrafyaları gözümüzde canlandırmamızı sağlıyor.


Bolşevikler İktidarda, Alexander Rabinowitch'in pek çok yorumcu tarafından en kapsamlı ve başarılı 1917 Sovyet Devrimi incelemesi olarak görülen üçlemesinin son kitabıdır. Üçlemenin önceki kitaplarında devrime giden yolu ve devrim anını zengin ayrıntılarla aktaran Rabinowitch, bu kez, 1991 sonrası erişime açılan yeni arşivlerden de faydalanarak, Sovyet iktidarının ilk yılına odaklanıyor. Kitapta, muza er bir devrimin muktedir bir devlete, isyancıların yöneticilere dönüşme sürecine; geri adım ve ileri hamleleri, zafer duyguları ve yenilgi kaygıları, ittifakları ve ayrışmaları, kısacası tüm coşku ve gerilimleriyle tanıklık ediliyor. Sosyalist iktidarın Birinci Dünya Savaşı, açlık, işsizlik, karşı-devrimci komplolar tarafından kuşatılmışlık duygusu içinde hayatta kalma çabasını anlatan kitap, devrimin çocukları arasındaki ayrışmalara da yakından bakıyor. Barış, emekçi kitlelerin siyasete katılımı, temel özgürlükler, anayasa gibi başlıklarda dönemin sosyalist partileri arası açılar ve sertleşen çatışmalar, bu incelemenin kadrajına giriyor.


İmparatorlukların doğuşu tarih-yazıcılığının çekici, fakat bir o kadar da gizemli ve zor konularından biri olagelmiştir. Bu zorluk, Batı'da önyargılarla dolu bir araştırma alanı olan Osmanlı İmparatorluğu söz konusu olunca daha da artmaktadır. Aşağılayıcı, şoven dürtüler tarih çalışmalarını nesnellikten uzaklaştırmakta, barbar, kanlı, fanatik, cahil gibi nitelemeler tarih-yazıcılığını daha baştan sakatlamaktadır. Tek yanlı, yüzeysel ve övgücü Türk tarih-yazıcılığı da aynı şekilde sakatlayıcı bir etkiye sahiptir. Peki, Namık Kemal'in Cihangirane bir devlet çıkardık bir aşiretten diye özetlediği Osmanlı İmparatorluğu'nun oluşum süreci nasıl ele alınmalıdır? Osmanlıları tarihin bütünlüğü içindeki yerine oturtmak hedefiyle yola çıkan Werner'in Büyük Bir Devletin Doğuşu eseri, olumlu bir örnek oluşturuyor. Yazar, küçümseyiciliğe veya övgücülüğe kapıları kapatan nesnel bir anlayışla, tarihi maddeci yaklaşımla Osmanlı Devleti'nin ve Türk feodalizminin ortayı çıkışı ve gelişimini inceliyor. Werner, siyasi tarihçiliğin çoğu kez içinde kaybolduğu anlamsız saray entrikalarını bir yana bırakarak, Osmanlı Devleti'nin kuruluş sorununa bir sınıflaşma süreci ve bu sürecin yarattığı üretim biçimi bağlamında yaklaşıyor. Werner, kitabında sadece Osmanlılarda feodalleşme sürecini ortaya koymakla kalmıyor; bu sürecin yarattığı sömürüye karşı halk direncini ve köylü ayaklanmalarını da anlatıyor. Yazara göre, Şeyh Bedreddin ve Börklüce Mustafa isyanı tüm Türkiye tarihinin en önemli olayıdır.


Jacques Pauwels, Birinci Dünya Savaşı'nın yüzüncü yılıyla birlikte hararetlenen tartışmalara alışılmadık, cesur ve renkli bir karşı tarih metniyle katılıyor. Pauwels, Büyük Sınıf Savaşı adını verdiği bu büyük çatışmanın sadece uluslar arasında değil, sınıflar arasında da cereyan ettiğini göstermek için bir adım geri çekilmeyi öneriyor ve savaşa 1789'dan günümüze kadar dünyayı şekillendiren sınıf mücadelelerinin daha geniş perspektifinden bakmaya çalışıyor. Pauwels'in 1789 Fransız Devrimi'yle başlayan demokratikleşme sürecini durdurmak ve takvimi 1789 öncesine almak için Avrupa'da aristokrasi ve burjuvaziden oluşan seçkinlerin savaşı nasıl istediklerini, kışkırttıklarını ve başlattıklarını göstererek Birinci Dünya Savaşı'nın nedenlerine dair geleneksel tarih yazımına meydan okuyan kitabı, kapsamı kadar derinliğiyle de etkileyici bir toplumsal tarih çalışması.


Çağdaş Marksist düşüncenin önde gelen iki ismi Bertell Ollman ve Kevin B. Anderson, sekiz temel başlık altında, Marksizm cephesinde yirminci yüzyıl boyunca kaleme alınmış en çarpıcı metinleri bir araya getiriyor. Başlıklar da hayli kapsamlı: Kuram ve Yöntem; Ekonomi Politik; Devlet ve Siyaset; Birey ve Toplum; Kültür ve Din; Tarih; Sömürgecilik, Irk ve Cinsiyet; Çevrebilim. Elbette, tüm bu başlıklar altında değerlendirilebilecek, yirminci yüzyıl boyunca kaleme alınmış onlarca değerli kitap, yüzlerce önemli makale var. Ancak Ollman ve Anderson öyle bir seçki sunuyorlar ki, her bir başlık altında, kritik dönemeçlerde yeni yollar açmış, çığır ve zihin açıcı ya da başlatıcı diyebileceğimiz yazılar bir araya geliyor. Böylece Kuram ve Yöntem başlığında Georg Lukacs ve Raya Dunayevskaya'ya, Ekonomi Politik başlığında David Harvey ve Immanuel Wallerstein'a, Devlet ve Siyaset başlığında Ernest Mandel'e ve Nicos Poulantzas ile Ralph Miliband'ın ünlü tartışmasına, Birey ve Toplum başlığında Ellen Meiksins Wood ve Michael D. Yates'e, Kültür ve Din başlığında Fredric Jameson ve Ishay Landa'ya, Tarih başlığında E.P. Thompson ve Perry Anderson'a, Sömürgecilik, Irk ve Cinsiyet başlığında C.L.R. James ve Nancy Hartsock'a, Çevrebilim başlığında John Bellamy Foster ve Paul Burkett'e ve toplamda otuz bir yazara misafir oluyoruz.


Haluk Gerger'in, emperyalizmin merkezinde, yani tam da canavarın ağzında ABD Komünist Partisi'nin 40 yıllık olağanüstü macerasını anlatan özgün ve kapsamlı eseri üçüncü kitabıyla birlikte tamamlanıyor. ABD Komünist Partisi tarihi anlatısı, bu kitapta, yıkıma sürüklenişin hikayesine, çürümenin farklı hallerine odaklanıyor. Komünist Parti tarihi olduğu kadar kapitalizmle mücadelenin tarihi, bir o kadar Üçüncü Enternasyonal'in ve ideolojik tartışmaların tarihi olan bu anlatı, yenilginin nesnel nedenlerini bilimsel sosyalizmin ışığında arıyor. Daha önce büyük bunalımın ve cephe faaliyetlerinin verdiği moralle güçlenen Komünist Parti, İkinci Dünya Savaşı, Hitler'in Sovyetler Birliği'ne saldırısı, ABD'nin savaşa katılması, peşinden Soğuk Savaş, Stalin'e dönük algının değişmesi, Kore Savaşı vb. tarihsel olayların yaşandığı dönemde tasfiye sürecine girecek ve önce partiden derneğe gerileyecek, ardından yeraltına inerek yok olacaktır. Bu sürecin analizini yine tarihi belge ve kişilerin tanıklığında yapıyor Haluk Gerger. Yıllarca içeride ve dışarıda yargılanmaktan kurtulamamış kahramanları, tartışmaları, eylemleri şimdi okurun yargısına teslim ediyor; adalet için. Ancak burada adalet, gelecek için ders çıkarmak demek.


Dimov'un sakalı ise tüccarların sakalına benziyordu. Tabii, Dimov eğer bir ressam ya da yazar olsaydı, o zaman herkes sakalının tıpkı Zola'ya benzediğini söylerdi. Mezarlıktan iyi bir ruh haliyle döndük. Ama aradan bir hafta geçmeden, genelgelerle yasak edilmeyen, ne var ki tamamıyla izin de verilmeyen yaşam, o sert, o yorucu, o anlamsız hayat, yine eskisi gibi akıp gitmeye başladı. Klasik Rus edebiyatında eleştirel gerçekçiliğin en gerçek, en olgun temsilcisi sayılan Çehov, hikayeleriyle Rus edebiyatını olduğu kadar dünya edebiyatını da zenginleştirmiştir. Yazı yazma sanatı, aslında kötü yazılanları çizme sanatıdır, sözleriyle yazı anlayışını ifade eden; yalın dili ve ilk bakışta sıradan görünen çarpıcı karakterleri ile Çehov, derinliğin resmini yüzeyde yapmayı başarmış ender yazarlardan biridir. Kent Hikayeleri, Çehov'un sadece mekan değil, bürokrasinin, yoksulluğun, çözümsüzlüğün, yalnızlığın merkezi olarak da ele aldığı kenti, çeşitli şekillerde sergilediği hikayelerden yapılmış bir seçki, bir okuma önerisidir.


Gerçekçi edebiyatın usta kalemi Honore de Balzac'tan yükselişin ve düşüşün, varlığın ve yokluğun, dostluğun ve ihanetin, sevginin ve nefretin karşıtlığıyla kurulmuş bir roman: Cesar Birotteau. Paris'te parfüm işiyle uğraşan bir tüccardır Cesar Birotteau. O güne değin eşi ve biricik kızıyla birlikte bir küçük burjuva yaşamı sürmüştür. Nihayet sınıf atlama arzusuyla turnayı gözünden vuracağını düşündüğü bir işe kalkışır. Oysa ne körü körüne peşine takıldığı insanlar dürüst ve namusludur ne de önünü ardını düşünmeden inandığı sözler gerçektir: Tüm bunlar da tıpkı Cesar'ın ticaretini yaptığı ürünler gibi hakikati örten kozmetiklerdir adeta. Hakikat ise hem insanın tüm itibarını elinden alacak kadar acımasız hem de onu geri verecek kadar merhametli olabilir.


Danny Katch, elinizdeki kitabı yazma sürecinde, henüz kitabın adına karar vermemişken, konusunu soranlara sosyalizm üzerine diye cevap verir. Cevabı duyanlar şaşırır: Sosyalizm üzerine mi? Ciddi misin? Çünkü yazar ve aktivist Danny Katch bir Amerikalı ve olay, haliyle, Amerika Birleşik Devletleri'nde, yani sosyalizmin tehdit bile oluşturamayacak kadar marjinal kabul edildiği bir ülkede geçiyor. Üstelik yıl 2014... Bernie Sanders henüz ABD başkanlığına aday bile olmamış. O yıllarda kapitalizm, artık adalet ve verimlilik gibi yalanların arkasına sığınma ihtiyacı bile duymadan, açık açık güçlü haklıdır ilkesine göre işler hale gelmişti. Ve ABD'de, ne bileyim işte, daha iyi bir şeyciler yavaş yavaş sesli düşünmeye başlamıştı. Peki, kim bu daha iyi bir şeyciler? Kapitalizm kötü, tamam. İyi de alternatifi ne? Katch'in kitabı için seçtiği ad, işte bu soruya cevap veriyor: Tabii ki sosyalizm. Evet, sosyalizm. Yanlış duymadınız, sosyalizm. Ciddi Ciddi Sosyalizm!


Bir yandan sosyal sefalet: Her geçen gün derinleşen ve artık fark sözcüğüyle açıklanamayacak hale gelen uçurumlar, gelir adaletsizliği, toplumsal adaletsizlik, korkunç bir yoksullaşma, burjuva uygarlığından farklı sefalet görüntüleri... ve görünenlerin ardındaki gerçekler! Diğer yandan ekolojik felaket: Eriyip giden buzullar, yanıp kül olan ormanlar, bozulan atmosfer, yok olma tehdidiyle yüz yüze yaşamsal kaynaklar, susuzluk sorunuyla boğuşan milyonlar, mahvolmuş bir doğa, ekranlardan yansıyan çeşit çeşit felaket görüntüleri... ve görünenlerin ardındaki gerçekler! Öbür yandan etik yozlaşma: Piyasaların ve metaların buyruğuna giren insanlar, para ve senede tahvil edilip çürüyen ilişkiler, ekranlarla gözetlenip denetlenen gündelik yaşam, hayatın her alanında, her anında karşımıza çıkan yozlaşma görüntüleri... ve görünenlerin ardındaki gerçekler!


Fikret Başkaya'nın Çıkış Buradan başlıklı yapıtı, içine sürüklendiğimiz çöküş tablosundan nasıl çıkılabilir, yaşanabilir bir toplumsal düzen nasıl kurulabilir sorularına odaklanıyor. Bütünlüklü, radikal bir kapitalizm eleştirisinden hareketle insan-insan/doğa-toplum uyumunu ihya edecek eko-sosyalist bir perspektif ve paradigma öneriyor. Bir dünya sistemi olan kapitalizm potansiyelini tüketti, yolun sonuna geldi. Burjuva toplumunun sloganı, Daha çok üret, daha çok tüket, daha fazlaya sahip ola indirgenmiş durumda. Fikret Başkaya, geri dönüşü olmayan kritik bir eşiğin aşılmakta olduğuna dair uyarılarını somut verilerle temellendiriyor. Büyüme, kalkınma, ilerleme gibi kavramların bir uygarlık krizini maskelediğini kanıtlıyor. burjuva politikacılarının elinden alıp herkesin işi haline getirmek, toplumdan gasp edilenleri ona iade etmek, kimyasal kapitalist tarımdan çıkmak ve agroekolojiyi ihya etmek, tiksindirici dış borçları ayıklayarak ödemeleri durdurmak, enerjiyi kamulaştırmak ve enerji yutucu sistemden çıkmak, otomobili başat ulaşım aracı olmaktan çıkarmak ve yıkıcı tüketime vakitlice son vermek gibi zihin açıcı başlıklar yer almakta.


Çin Üzerinde Kızıl Yıldız, Çin devrimi üzerine yazılmış temel kitapların başında gelir. Kitabın yazarı Edgar Snow, Çin'de 14 yılını geçirmiş Amerikalı bir gazetecidir. Bu yıllar içinde Çince öğrenmiş, Çin tarihi üzerine bilgisini derinleştirmiş, Çin'in toplumsal yapısını ve siyasal ortamını yakından inceleyip gözlemlemiştir. Bu zengin arka plan bilgisine ve canlı gözlemlerine dayanarak Çin devrimini, Komünist Partisi önderliğindeki gerilla mücadelesini konu alan bu kitabı oluşturmuştur. Snow, gizlice kuşatma altındaki Kızıl bölgeye geçmiş, on yıla yayılan gerilla savaşının temel dayanağı olan köylüleri, Kızıl Ordu askerlerini tanımış; başta Mao Zedong, Co Enlay ve Lin Biyao olmak üzere devrimci liderlerle uzun sohbetler yapma imkanı bulmuştur. Mao Zedong'un, hayat hikayesini anlattığı tek kişi Edgar Snow olmuştur.


Çin'in Yirminci Yüzyılı, dalga boylarını ölçen, akıntılardan geriye kalanları inceleyen, yıkıcı ve yapıcı güçleri yeniden değerlendiren, devrimlerin ve geri çekilmelerin ardından inatla eşitliğe giden yolu takip eden bir yapıt. Ülkesi Çin'in yanı sıra Avrupa ve ABD'de yaptığı akademik çalışmalarla, Çin üzerine aydınlatıcı bir külliyatın oluşmasına önemli katkılar sunan Wang Hui, bu kitabında, 20. yüzyıl boyunca Çin'de yaşanan politika değişikliklerine ve devrimlere odaklanıyor. Yapıtına, 1911 Devrimi ve Çin'de çağdaş siyasetin doğuşuyla başlayan Hui, siyasi yaşamdaki ilk kımıldanmaların,1960'lardaki radikal tomurcuklanmanın ve daha yakın dönemdeki liberalleşmenin izlerini sürerek bügünkü yol ağzına kadar geliyor. Yüzyılın özü, 1911 Devrimi'yle başlayıp 1970'lerin ortalarındaki Kültür Devrimi'nin sonuna kadar süren 'uzun devrim'dir, diyen Hui, Çin'in 20. yüzyılındaki siyasileşmeyi üç veçhede inceliyor: siyasi bütünleşme, kültür ve siyaset, halk savaşı.


Yordam Kitap, Çizgilerle Lenin, Çizgilerle Felsefe ve Çizgilerle Kapitalizmin Korkunç Tarihi kitaplarına yeni bir Rius kitabı daha ekliyor. Meksikalı Marksist çizer Rius Çizgilerle Ateistin El Kitabı'nda dinlerin, özelde de Hıristiyanlığın tarihini anlatıyor. Bütün dinlerin egemen sınıflar tarafından nasıl kullanıldığını, insanları bazı şeylere inandırmanın sömürü düzeninin bekasını nasıl sağladığını örneklerle ve tarihsel referanslarla gösteriyor. Bir çocuk naifliğinde çizgi ve metinlerle, ama teorinin bilge damarlarından beslenmiş olarak hazırlanmış kitap tarihsel ve teolojik belgelere rağmen gözden kaçırılmaya çalışılan, bu yüzden de pek bilinmeyen Gerilla İsa figürüne özel bir vurgu yapıyor. Aziz Kilisenin Romalılara karşı isyan etmiş bir halk önderinden nasıl olup da bir kurulu düzene teslimiyet ikonu yarattığını gösteriyor.


Şili'de Allende önderliğindeki Halk Birliği sosyalizme yasal ve barışçıl yoldan geçince, o güne dek siyasal iktidarı daha çatışmalı sürelerle ele geçirebilen devrimciler, teoriye ve pratiğe dair yeni tartışmalara başladı. Barışçıl yolla iktidara gelen Allende'nin, bir süre sonra kanlı yollarla ve emperyalist müdahalelerle iktidardan düşürülmesi ise bu tartışmaları daha da alevlendirdi. Bugün, kamucu ve toplumcu söylemler geliştiren bazı siyasi hareketlerin dünyanın farklı köşelerindeki seçim başarıları devam ederken, parlamento yolunun hangi noktaya kadar sürdürülebileceği, bir devrimle taçlanıp taçlanmayacağı, sosyalizme uzanıp uzanmayacağı da yine tartışma gündeminde. Şili ve Allende deneyimi bu eksende güncelliğini hep koruyor. Yazar Carlos Reyes ve çizer Rodrigo Elgueta'nın titiz bir araştırmaya dayanan belgesel çizgi romanı, Şili deneyiminin yeryüzündeki en özgün sosyalist dönüşüm girişimlerinden biri olduğunu anlatıyor. Belki daha başından öngörülebilecek trajik başarısızlığı bile, bu girişimin önemini gölgeleyemiyor. Reyes ve Elgueta, Şili hakkında sıkça yapılan bir hataya düşmüyor ve yalnızca Allende ve Sosyalist Parti'ye değil, Halk Birliği'ni oluşturan yahut onu dışarıdan destekleyen devrimci hareketlerin tümüne odaklanıyor. Kitabın sayfaları arasında dolaşırken, tarihten bugüne uzanmak, Türkiye'den Venezuela'ya hala güncelliğini koruyan darbe girişimleri ve emperyalist müdahaleler üzerine düşünmek de mümkün.


Çocukluğum, Maksim Gorki'nin otobiyografik üçlemesinin ilk kitabıdır. Kimi eleştirmenlere göre Gorki'nin başyapıtı olan Çocukluğum, dünya edebiyatında da kendi türünün en seçkin örneklerinden biridir. Aleksey Maksimoviç Peşkov'u büyük Maksim Gorki yapan yaşam yolculuğuna tanıklık ederken, bu acı dolu yaşamdan damıtılan müstear ismin Gorki oluşuna hak vermemek elde değildir. Küçük Aleksey'in, doğduğu Nijniy-Novgorod şehrinden babasının ölümü nedeniyle ayrılıp, annesiyle birlikte büyükannesi ve dedesinin yanına gitmesi ile başlayan anlatı, Gorki'nin, O evin içindeki her şey, kış günü karlarla örtülü sokaktan geçerken beni altına alan bir kızak gibi üzerimden geçiyor, soluğumu kesiyordu sanki, diye ifade edeceği günleri içerir. Bir yandan peteğine bir masal kahramanını andıran büyükannesinin balı damlayan Aleksey, yaşamın ne denli zor, ne denli acı yüklü olduğunu ilk kez bu yıllarda deneyimleyecektir.


JDaniel Bensaid, Davetsiz Misafir: Marx'ta, Marx'a ve ekonomi politik kuramının köklerine, bunlar etrafında yaşanan tartışmalara ve fikir ayrılıklarına odaklanıyor. Marx'ın üç eleştiri başlığını, tarihsel akıl, sosyolojik akıl ve bilimsel pozitivizm eleştirisini okurlara sunarken bu konularda gündeme getirilen temel görüşleri ele alıyor: Tarihin sonu felsefesi, proletaryanın kaçınılmaz zaferini ilan eden ekonomik ve toplumsal determinizm, halkların yönelimini tespit ettiğini savunan kesin bilimler. Bunlar Marx'ın yönelttiği eleştirilerin temelini oluştururken kitabın genel çerçevesini de belirliyor. Bensaid, Marx'ın temel eserlerini yeniden ve ısrarla okumanın çağdaş soruları yanıtlamada, günümüz dönüşümlerini ve krizlerini anlamlandırmada, cinsiyet, milliyet, din gibi çeşitli çatışma odaklarının Marksist kuramda nasıl ele alındığının ve güncel olarak hangi bağlamlarda ele alınabileceğinin düşünülmesinde işaret ettiği yolların izini sürüyor.


Delikanlı, diğer Dostoyevski eserleriyle benzer izleklerin peşine düşen, Dostoyevski anlatısının temel motiflerini içeren tipik bir Dostoyevski romanı. Yanı sıra, psikolojik derinliğiyle öne çıkan özgün bir anlatı olma özelliğini de taşıyor. Artık bir çocuk sayılmayan ama henüz bir yetişkin de olamayan Dolgorukiy'in, irin gibi taşıdığı çocukluk öfkesi ve delikanlılık heyecanıyla attığı adımları izlemek heyecan verici. Dostoyevski belki de başka hiçbir eserinde kahramanı için bu denli yoğun şefkat talebinde bulunmamıştı. On dokuz yaşındaki delikanlı, gençliği ve saflığıyla Budala'nın Prens Mışkin'ini hatırlatırken Yeraltından Notlar'ın kırklı yaşlarındaki kahramanıyla da bağlantılı... Onlarla benzer düşünce ve çelişkileri yaşıyor. Dostoyevski, sanki bir açıdan, Dolgorukiy nezdinde geçmiş tüm roman kahramanlarını anlamamızı sağlamaya çalışmakta. Delikanlı bir yanıyla, baba ile oğul arasında yaşanan bir kuşak ve değerler çatışması; bir yanıyla da, karmaşanın hüküm sürdüğü, ahlaki temelleri sarsılmış, iyi ile kötü arasındaki sınırı belirsizleşen Rus toplumsal yaşantısının açık bir eleştirisi. Toprak sahibi, kadın düşkünü bir babanın evlilik dışı ilişkisinden dünyaya gelen delikanlının hikayesi, benzer temaların işlendiği Karamazov Kardeşler'in de müjdecisi sayılıyor.


Yirminci yüzyılın yedi yüz yıl ilerisinden bakıldığında bir distopya, yirminci yüzyılın devamı niteliğindeki bugünümüzden bakıldığında sonuna kadar gerçekçi bir yapıtla karşı karşıyayız. Ernest Everhard adlı kartal bakışlı genç bir sosyalistin, hayatının aşkı Avis'i de bulduğu üniversite çevrelerindeki, işçileri uyutmaya çalışan din adamları çevresindeki, cüzdanlarına göz dikilince vahşileşen burjuva çevrelerindeki, o günün makine kırıcıları olarak konumlanan küçük burjuva çevrelerindeki, sonradan işçi aristokrasisine dönüşen ayrıcalıklı katmanlar çevresindeki ve nihayetinde işçi mahallerinde uçurumun dibinde yaşayan halk çevresindeki gezileriyle bütün bir toplumsal yapının katman katman önümüze serildiği bir anlatı bu. Jack London'ın sosyalistlerin mücadelesine adadığı, egemenler dahil toplumdaki bütün sınıfların anatomisine soyunduğu, yeraltı yaşamının zorlu şartlarına ve kalkışma denemelerine dek devrimcilerin yaşamını takip ettiği, Gerçek bu işte dostum, o inkar edilemez gerçek bu! sözlerinin peşinden koştura koştura anlattığı muhteşem bir yapıt. Özellikle 1970'li yıllarda Türkiye solu üzerinde büyük etkide bulunmuş, devrimci gençlerin ellerinden düşmemiş, denebilirse efsaneleşmiş bir yapıt.


Karl Marx ve Friedrich Engels, insanlığın demokrasi mücadelesinde belirleyici sıçrama dönemi olan 19. yüzyıl demokratik hareketinin başkahramanlarıdır. Ne var ki, 20. Yüzyıl kapanırken, Marx ve Engels'in düşünceleri ile siyasi demokrasinin bağdaşmadığı gibi bir iddia adeta dünya çapında kabul görür oldu. Nimtz, kitabında bu iddiaya meydan okurken, günümüz entelektüellerinin Marx'ı ve Engels'i her şeyden önce entelektüeller ya da sadece büyük düşünürler olarak gösterme eğilimine de karşı çıkıyor. Onların her şeyden önce siyasi eylemci ve devrimci olduklarını vurguluyor. Marx ve Engels'in, komünistler olarak 1848-1849 devrimci ayaklanmalarına aktif şekilde katılmaları, demokrasi kavgasındaki etkilerini güçlendiren dersler ve sonuçlar çıkarmalarına imkan verdi. Bu, sosyalizm kavgasını geliştirirken demokratik mücadeleyi ilerletmenin tümüyle Marx ve Engels'in başarısı olduğu iddiasını da içinde taşıyor. Kitapta ayrıca, köylülükle ilgili siyasi tutumları, ulusların kendi kaderlerini tayin hakkına verdikleri önem, kadınların eşitliği için mücadeleleri, sözde Avrupa merkezci önyargıları, 19. yüzyıl sonları Rusya'sı gibi büyük bir çoğunlukla köylü ve geri kalmış bir ülkede sosyalist devrimin olanaklılığına ilişkin görüşleri gibi konularda Marx ve Engels hakkında sıkça dile getirilen eleştirilere de yanıt veriyor.


Devrim Okumaları, Britanyalı tarihçi Edward Hallett Carr'ın, devrimler tarihinin önemli isimleri, eserleri ve süreçleri üzerine kaleme aldığı bir dizi makalesini bir araya getiriyor. Eser, öncü olarak nitelenen Saint-Simon'a dair bir makaleyle başlıyor. Bunu, Komünist Manifesto'yu, Manifesto'nun yazılış sürecini ve elbette yazarları Marx ve Engels'i konu edinen bir makale takip ediyor. Akabindeyse, devrimler tarihinin iz bırakmış diğer pek çok ismi ele alınıyor: Proudhon, Herzen, Lassalle, Plehanov, Lenin, Sorel, Gallacher ve son olarak kendisine iki makaleyle yer verilen Stalin. Bundan başka, eserde, 19. yüzyılın kimi Rus düşünürleri ile ilgili, Alman Komünist Partisi ve Almanya'da başarısızlıkla sonuçlanan devrim süreci ile ilgili yazılar da bulunuyor.


Felsefenin Aşılması ve Gerçekleştirilmesi, çağımızın en önemli felsefecilerinden Hans Heinz Holz'ün 50 yıllık felsefi çalışmasının özünü oluşturan başyapıtıdır. Holz üç ciltlik bu kapsamlı çalışmasında birinci cildin başlığını koyarken, Rus devrimci Herzen'den esinlenmiş; Devrimin Cebiri: Hegel'den Marx'a, Almanya'dan Rusya'ya, oradan tüm dünyaya uzanan bu devrimci bağlarla ortaya çıkmıştır. Tüm dünyaya dedik, zira Holz, Georg Lukacs'tan Antonio Gramsci'ye, Palmiro Togliatti'den Mao Zedong'a, 20. yüzyıl boyunca tüm dünyada Marksist felsefe alanında önemli çalışmalara imza atmış yazar ve eylemcileri, kendi çelişki ve diyalektik kavrayışı doğrultusunda değerlendirip yeni sentezlere ulaşmaya çalışmış, denebilir ki diğer çağdaş felsefecilerin pek de yanaşmadığı bir işe soyunmuştur. Bilimin ilerlemesi, bilgiye ulaşmak ve hayatı zenginleştirmek için karşıtların çatışmasını zorunlu gören Holz'e göre, çelişki yoksa hareket de, hayat da yoktur. O yüzden bu çalışmasında çelişkilerin ve onun ortaya çıkardığı eylemin önemini her şeyin üstünde tutmaktadır.


Tarih, siyaset ve felsefenin kesişim noktalarında ufkumuzu genişleten yeni çalışmalara imza atan Taner Timur, şimdi de Devrimler Çağı'na bakıyor. Timur, 19 ve 20. yüzyılın üç önemli devrimci kalkışmasında, 1848, 1871 ve 1917 yıllarında yaşananları dört ayrı bölümde ele alıyor. Kitabın ilk iki bölümünde hem 1848 Şubatının şanlı devrim günlerini, hem de aynı yılın Haziran ayındaki karşı-devrim dönemini inceleyen Taner Timur, birçok yönüyle bugünleri de anlamamıza yardımcı olan bu olayları, Marx ve Engels'in Komünist Manifesto ve Marx'ın Louis Bonaparte'ın 18 Brumaire'i eserlerinin rehberliğinde aydınlatmaya çalışıyor. Paris Komünü ve Marx başlığını taşıyan üçüncü bölümde, 1871 Komün deneyiminin doğuşu, güçler arasındaki oransızlığa rağmen savaşın göze alınması, I. Enternasyonal'in konumu gibi konular ele alınıyor.


Kapitalizm üzerine fikir yürüten çoğu düşünürün görüntülere takılıp kalmasına karşılık Marx'ın tüm üstü örtük ilişkileri kavramasını sağlayan şey, onun diyalektik yöntemidir. Bertell Ollman bu kitapta Marksizmde vazgeçilmez bir rol üstlenen diyalektiğin Marx'ın kendi eserlerinde nasıl çalıştırıldığını ve bugün dünyayı anlamak ve değiştirmek için bizim diyalektiği nasıl kullanmamız gerektiğini ortaya koyuyor. Marksist külliyatı yine Marksist araçlarla soyutluyor; Marksizmin bizzat kendisini diyalektiğin ışığında inceliyor. Kısacası Ollman'ın yaptığı şey Marx'ın düşünsel dünyasının Marksist bir analizidir. Marx kapitalizmi anlamak, Ollman da Marx'ı anlamak için diyalektiğin dansındaki adımları takip eder. Marx'ın kendi yönteminin incelikleri üzerine herhangi bir çalışma ortaya koymamış olması onu tartışanlar veya takip edenler arasında metinlerinin ve fikirlerinin nasıl yorumlanması gerektiği konusunda alevli tartışmalara ve ihtilaflara yol açmıştır. Ollman bu kitabıyla Marx'ın belirli bir kavramı, belirli bir argümanı nasıl bir düşünsel sürecin sonucunda ürettiğini göstererek bu ihtilafların pek çoğuna noktayı koymuş oluyor.


Günümüz kapitalizmini anlamada Marx ne kadar önemliyse, diyalektik de Marx'ı anlamada o kadar önemlidir. Diyalektiğin Dansı'nda Marx'ın yönteminin analitik yapısını açıkça ortaya seren Bertell Ollman, bu kez Diyalektik Soruşturmalar'da temel toplumsal sorunlar karşısında diyalektiğin nasıl işler kılınabileceğini tartışıyor. Kitap bir yandan Marx'ın teorisinin ve yönteminin temel öğelerinin hem sade hem de derinlikli bir çözümlemesini yürütürken, diğer yandan bu teori ve yöntem üzerinden, üniversite, devlet, sınıf, ideoloji, ütopya, cinsellik ve hatta basketbol gibi başlıkları günümüz kapitalizmi ve gelecekteki sosyalizm tahayyülü ile ilişkili biçimde inceliyor. Kitabı özgün kılan şey bir yanıyla diyalektiğe yeni başlayanlar için bir el kitabı diğer yanıyla da Marksizm üzerine daha derin tartışmalar için bir rehber olma özelliğini taşıması.


Emile Zola yaşamının son döneminde dört kitaptan oluşan yeni bir dizi üzerinde çalışmaya başlar. Dört İncil adını verdiği bu dizi yazarın son eseri olacaktır. İlk üç kitap olan Döl Bereketi, Emek ve Gerçek yayımlanır, fakat Zola dördüncü kitap olarak tasarladığı Adalet'i bitiremeden hayata gözlerini yumar. Zola, Dört İncil dizisini tüm eserinin doğal sonucu olarak nitelemiştir. Önceki romanlarından farklı bir üslupla kaleme aldığı Döl Bereketi'nde, doğurganlığı teşvik eden ve doğurganlığın sınırlanmasına karşı çıkan tezlerini çeşitli insan ve aile tabloları çizerek savunur. Doğum kontrolünü, kürtajı, Fransa'da o dönem çok yaygın olan sütninelik uygulamasını, çocuk esirgeme kurumlarını tartışır. Verimli bir yaşama dair düşüncelerini okurlarıyla paylaşır. Edebi niteliğinden çok savunduğu tezlerle öne çıkan roman Sigmund Freud'un da dikkatini çekmiş ve Freud, Döl Bereketi'ni okuduğu en ilginç eserler arasında saymıştır.


Birdenbire ona her şey bir duman gibi göründü: Kendi yaşamı, Rus yaşamı, insan yaşamı, hele Rus yaşamı ona tümüyle bir duman gibi göründü. 'Her şey duman ve buhar,' diye düşünüyordu. Sanki her şey durmadan değişiyordu. Her yerde yeni yüzler, yeni biçimler görünüyor, sanki olaylar birbirini kovalıyordu. Oysa aslında her şey aynıydı. Her şeyde bir hareket, bir acelecilik göze çarpıyor, her şey hiçbir iz bırakmadan, hiçbir şeye erişmeden yitip gidiyordu. Turgenyev, toprak reformundan birkaç yıl sonra, 1867 yılında yayımlanan eseri Duman'da, Rusya'ya Avrupa'dan bakarak, hem aristokrat çevreyi hem Slavofilleri hem de aydınları eleştirir. Özellikle Rus soylu ve aydınlarına yönelttiği eleştiriler ile uzun süre tartışılan eser, Turgenyev ile Dostoyevski arasındaki çatışmanın yansımalarından biri olma özelliğini taşımaktadır. Almanya'nın Baden-Baden kentinde nişanlısıyla buluşmak üzere bekleyen Litvinov, burada birçok kişiyle tanışacak, farklı çevrelere girecek, hem zihinleri hem de salonları saran duman içinde yolunu bulmaya çalışacaktır. Romanın kahramanı Litvinov'un, ona heyecansız ama huzurlu bir gelecek vadeden nişanlısı ile aşkın tüm tekinsizliğiyle benliğini kavuran eski sevgilisi arasında düştüğü ikilem ve çıkmazın ustalıkla yansıtıldığı eser, içerdiği otobiyografik unsurlarla da ilgi çekici olmayı başarıyor. Bu iki kadınla, aslında ülkesi ile Avrupa arasında bir tercih yapacağını, dolayısıyla seçtiğinin geleceği olduğunu kavrayan Litvinov, yaşamın çağrısına Turgenyev'in verdiğinden farklı bir cevap arıyor.


Dünyada ve Türkiye'de Komünist Ufuk, Kasım 2021'de yayımlanan Uygarlık Dönemeci'nin devamıdır. Uygarlık Dönemeci daha çok kapitalizmin teorik ve tarihsel sınırları üzerineydi. Bu kitapta ise yeni bir uygarlığın, bugünkü toplumda oluşmakta olan maddi önkoşullarına, olanaklarına yoğunlaşılıyor. Önkoşul, olanak, hatta birikim kavramları, toplumsal devrim güçlerinin hazır ve aktif olduklarını değil, olasılık ve gizilgüç olarak var olduklarını anlatıyor. Devrim, Özne, Komünizmin Olanakları, Siyaset ve Türkiye 1923-2023 kitabın ana bölmelerini oluşturuyor. Yurtsever, kapitalizmin en büyük başarısı doğal ve ebedi bir düzen olduğu düşüncesini sömürülen, ezilen büyük kitle içinde egemen kılmasıdır diyor ve bu boyunduruğu kırmanın felsefi, düşünsel, tarihsel, sınıfsal ve pratik olanakları üzerine bilgi, malzeme, eleştiri ve yorumlar sunuyor. Kitaptaki önemli saptamalardan biri, sınırdaki kapitalizmin kendi iç enerjisiyle değil, henüz kırılmamış seçeneksizlik algısıyla ayakta kaldığı biçiminde. Yazar, seçenek yaratmak, komünizmi gerçek bir hareket olarak yeniden var edebilmek için program, strateji, siyaset üzerine, özellikle de mücadele hedeflerinin mantığı üzerine eleştiri ve öneriler geliştiriyor. Türkiye 1923-2023 bölmesinde Osmanlı-Türk burjuva devrimi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu, çürüyüş ve çözülüş süreçleri tarihsel ve sınıfsal bir mercekten anlatılıyor. 14-28 Mayıs seçimlerinin eleştirel değerlendirmesi yapılıyor.


Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü emekli öğretim üyesi Korkut Boratav, sadece iktisat alanında değil, sosyal bilimlerin farklı disiplinlerinde çok önemli katkılar yapmış dünya çapında bir bilim insanıdır. Örnek bir çalışkanlıkla üretimini sürdüren hocaların hocası Boratav, bu kitapta, son yıllarda yazdığı makalelerden, sunduğu bildirilerden ve verdiği röportajlardan bir bölümünü bir araya getiriyor. Yarım yüzyılı aşkın bir süre içinde edindiği birikimle ve özümseyerek olaylara/olgulara uyguladığı tarihi maddeci anlayışla dünya ahvaline, memleketin haline çeviriyor bakışlarını. Kitapta yer alan on beş bölüm, Memleketin Haline Bakarken, Türkiye Ekonomisi, Dünyanın Hali, Marksist İktisat başlıklı dört kısım altında toplanıyor. Seçki, memleketin, dünyanın haline endişeler ve ümitler içinde bakan söyleşi, yazı ve konuşmalarla başlıyor; Türkiye ekonomisine geçerek devam ediyor. Samir Amin, Giovanni Arrighi, Perry Anderson ve Çin'de Sosyalizm başlıklı yazı ise Sovyet sosyalizminin çözülüşü ve reel sosyalizm tartışmalarına Çin deneyimini inceleyerek katılıyor, tartışmaya önemli katkılarda bulunuyor.


iç savaş koşullarında yaşanan tarihsel olayları hikaye eden bu epik roman, büyük Rus roman geleneğinin 20. yüzyıldaki doruklarından biridir. Büyük yıkım ve yoksunlukların ortasında insanlığa umut saçan yeni ve eşitlikçi bir sistemin kuruluşunu, sadece tarih, siyaset ve teori kitaplarından değil, Şolohov gibi usta bir yazarın canlandırdığı karakterlerle ve edebi anlatımın eşsiz keyfiyle öğrenmek isteyenler için de müthiş bir kaynaktır. Bu büyük eser Türkçeye, üç çevirmenimizin ortak ve yoğun emeğinin bir ürünü olarak kazandırıldı. Mete Ergin ve Gani Yener'in birlikte yaptığı çeviriyi Hasan Ali Ediz Rusça aslıyla karşılaştırdı. Okurlar, Rus halk edebiyatı ile Rus klasik edebiyatını kaynaştıran Şolohov'un parlak edebi biçemini bu titiz çeviriden zevkle takip edecekler...


Rus ve dünya edebiyatının başyapıtlarından Durgun Don'da Mihail Şolohov, devrim öncesi ve sonrasındaki Rus yaşamını, özellikle de feodal değerlere ve çara bağlılığını sürdüren Kazakları betimlerken, anlatısını tarihsel belgeler üzerine kurar. Ancak yazarına Nobel ödülünü getiren bu büyük yapıt, kesinlikle bir belge-roman değildir. Şolohov, tarihsel olayları nesnel bir biçimde aktarırken çok canlı portreler çizmiş, yaşadıkları toprakların ve dönemin özelliklerini yansıtan güçlü karakterler geliştirerek, birey ve toplum ilişkilerini yoğun bir dikkatle irdelemiştir. Romanın sayfaları ilerledikçe anlarız ki, karşı safta olanlara yapay olarak yaratılmış bir düşmanlık besleyen Kazaklar, aslında değişen bir dünyanın içinde yaşadıklarının da ayrımındadırlar. Bu büyük eser Türkçeye, üç çevirmenimizin ortak ve yoğun emeğinin bir ürünü olarak kazandırıldı. Mete Ergin ve Gani Yener'in birlikte yaptığı çeviriyi Hasan Ali Ediz Rusça aslıyla karşılaştırdı. Okurlar, Rus halk edebiyatı ile Rus klasik edebiyatını kaynaştıran Şolohov'un parlak edebi biçemini bu titiz çeviriden zevkle takip edecekler...


Nehir roman tanımına, içeriği ve uzunluğuyla olduğu kadar romanın adıyla da böylesine uyan bir roman daha bulmak zordur. Mihail Şolohov'un ve Rus edebiyatının başyapıtlarından Durgun Don, akıcı anlatımıyla da nehir gibi akıp giden bir romandır. Romanın ana kahramanı Gregor Melehov, bilincinde iki temel eğilimi yan yana ve çatışma halinde barındıran bir karakterdir. Bunlardan biri köylü yaşamına, çalışmaya, doğaya, bilhassa Don Irmağına duyduğu derin sevgi ile bağımsızlık tutkusu; diğeriyse, haklarını almak için başkaldıran milyonlarca köylüden biri olduğuna dair bilince çıkarmakta zorlandığı sınıfsal farkındalıktır. Bu büyük eser Türkçeye, üç çevirmenimizin ortak ve yoğun emeğinin bir ürünü olarak kazandırıldı. Mete Ergin ve Gani Yener'in birlikte yaptığı çeviriyi Hasan Ali Ediz Rusça aslıyla karşılaştırdı. Okurlar, Rus halk edebiyatı ile Rus klasik edebiyatını kaynaştıran Şolohov'un parlak edebi biçemini bu titiz çeviriden zevkle takip edecekler...


Mihail Şolohov'un başyapıtı Durgun Don'un her bir cildinde farklı bir tarihsel kesit öne çıkar. İlk ciltte, Don Kazaklarının geleneklere bağlı yaşamları canlı tablolar halinde anlatılırken, bir yandan da havada yaklaşmakta olan I. Dünya Savaşının ölüm kokan nefesi duyulur. İkinci cilt, Şubat ve Ekim Devrimleri ile birlikte eski Rusya'nın çöküşünün hikayesidir. Don Kazakları, bütün halklar gibi barışı özlemektedir ama İç Savaş da hemen kapıdadır. Üçüncü cildin tarihsel arka planında, General Krasnov'un, Bolşeviklerin yenilgisi halinde bağımsız bir Don'un mümkün olabileceği yalanıyla Ataman seçilişi ve Kazakları ayaklanmaya ikna etmesi vardır. Dördüncü ve son cildin arka planı ise, Ekim Devrimi sonrasında yaşanan İç Savaşın sona erişidir. Uzun ve çetin çatışmalardan sağ çıkanların eve dönüş hikayeleri, bu büyük romanı okuyanların adeta hafızalarına kazınır. Bu büyük eser Türkçeye, üç çevirmenimizin ortak ve yoğun emeğinin bir ürünü olarak kazandırıldı. Mete Ergin ve Gani Yener'in birlikte yaptığı çeviriyi Hasan Ali Ediz Rusça aslıyla karşılaştırdı. Okurlar, Rus halk edebiyatı ile Rus klasik edebiyatını kaynaştıran Şolohov'un parlak edebi biçemini bu titiz çeviriden zevkle takip edecekler...


Durgun Don, edebi dehası Tolstoy ile kıyaslanan Nobel Ödüllü yazar Mihail Şolohov'un başyapıtı; Ekim Devrimi ve Sovyetler'de İç Savaş gibi önemli tarihsel olayları hikaye eden bir epik roman. Şolohov, devrim öncesi ve sonrasındaki Rus yaşamını, özellikle de feodal değerlere ve Çar'a bağlılığını sürdüren Kazakları betimlerken anlatısını tarihsel belgeler üzerine kurmakla kalmayıp birey ve toplum ilişkilerini de yoğun bir dikkatle irdeliyor. Karşı safta olanlara yapay olarak yaratılmış bir düşmanlık besleyen Kazaklar, aslında değişen bir dünyanın içinde yaşadıklarının da ayrımındalar. Durgun Don'un ana kahramanı Gregor Melehov bilincinde iki temel eğilimi yan yana ve çatışma halinde barındırıyor. Bunlardan biri, köylü yaşamına, çalışmaya, doğaya, bilhassa durgun Don ırmağına duyduğu derin sevgi ile bağımsızlık tutkusu; diğeriyse, haklarını almak için başkaldıran milyonlarca köylüden biri olduğuna dair bilince çıkarmakta zorlandığı sınıfsal farkındalık. Romanın önemli bir meselesi de Gregor ile Aksinya arasındaki imkansız aşk. Durgun Don'un bu iki ilginç kahramanı geleneklerin baskısına boyun mu eğecek yoksa kendilerini dışlayan toplumsal çevrede kalıp savaşacaklar mı? Oysa Ekim Devrimi çemberin dışına çıkarak yepyeni bir yaşam biçimini seçmeleri için onlara bir fırsat sunuyor.


Osmanlı tarihini devlet-toplum karşıtlığı üzerinden okuyan ve özellikle İmparatorluğun uzun on dokuzuncu yüzyılında yaşanan siyasal çatışmaları milliyetçiliklerin kaçınılmaz mücadelesini merkeze alarak açıklamaya çalışan hakim yaklaşımlar, giderek daha fazla itiraz ve eleştiriyle karşılaşmaktadır. Bununla birlikte, söz konusu hakim yaklaşımların yerini alabilecek, bütünlüklü bir alternatif anlatının inşası için daha fazla kuramsal tartışma ve ampirik araştırmaya duyulan ihtiyaç azalmamıştır. Bu ihtiyacın giderilmesinde hayati önem taşıyan sınıf mücadelesi odaklı çözümlemeler, Osmanlı tarihyazımının ''kayıp halkası'' olmayı sürdürmektedir. Düzenini Arayan Osmanlı, Eski Rejimden II. Meşrutiyet'e uzanan uzun bir dönem boyunca Osmanlı İmparatorluğu'nda devlet oluşumunun farklı evreleriyle siyasal çatışma dinamikleri arasındaki ''eş-kurucu'' ilişkiye odaklanarak, sınıf mücadelesi odaklı bir anlatının oluşmasına ve ''kayıp halkanın'' ortaya çıkarılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bir yandan Osmanlı eski rejiminin sonunu getiren kriz dinamiklerini ele alan çalışma, diğer yandan da demokratik devrim, pasif devrim ve karşıdevrim uğraklarının özgüllüklerini ortaya koyarak Marksist burjuva devrimi kuramını Osmanlı örneği üzerinden yeniden tartışmaktadır. düzen tartışmalarını yeni araştırma ve yaklaşımların ışığında sürdürmeye yönelik bir çağrı olarak da okunmalıdır.


Lanny Budd, sanat eseri alım satımıyla uğraşan Amerikalı bir sosyalisttir. Irma adında, kapitalist ideolojiye yakın duran çok zengin bir Amerikalı kadınla evlidir. Lanny ve Irma çifti, pek çok farklı köken ve görüşten, uzak veya yakın çok sayıda insandan müteşekkil bir aileye sahiptir. Sıkça deniz yolculukları yapan, sefahat içindeki bu kalabalık ailenin yatına Almanya'da Naziler tarafından el konması, olayların fitilini ateşleyecek ve Lanny inandığı değerler uğrunda, sevdiklerini korkunç bir kaderden kurtarmak için adeta bir savaş verecektir. Upton Sinclair'in, yakın tarihin en önemli olaylarına yer verdiği 11 kitaplık Lanny Budd romanları serisinin üçüncü ve en bilinen kitabıdır Ejderhanın Dişleri. 1929'daki Wall Street iflasından Nazilerin 1934'teki kanlı tasfiye hareketine kadarki dönemi kapsar ve nasyonal sosyalizmin yükselişi, Hitler'in iktidara gelişi ve Nazi terörü etrafında şekillenir. Gerçek ve kurgusal pek çok karakter barındıran Ejderhanın Dişleri, Sinclair'in hikaye anlatmadaki üstün yeteneklerini kanıtlar niteliktedir.


Fikret Başkaya, mevcut sistemi çözümleyip radikal bir biçimde eleştirdiği, bunu yaparken de birbiriyle etkileşim içindeki sosyal ve ekolojik sorunlara çözümler ürettiği çalışmalarının bu son halkasında, eko-sosyalist paradigmaya ve komünizme işaret ediyor. Önce Komünizmi nasıl bilirsiniz? diye soruyor Fikret Başkaya ve başlıyor müşterekleri anlatmaya. Ütopya, insan doğası, devletleştirme, sosyalleştirme, sönümlenme gibi kavram ve tartışmalar da yanında. Ardından sıra modernite, ilerleme ideolojisi ve kapitalizme geliyor. Yani ekonomik büyüme ve kalkınma ile birlikte sistemin sınırlarına geliyor, ihtiyaçlar ile kaynaklar arasındaki ilişkinin nasıl kurulması gerektiğine. Bir sonraki adımda büyümenin bir diğer yüzü olarak ekolojik yıkım çıkıyor karşımıza. Muasır medeniyetler seviyesi, Sosyal Avrupa, demokrasi retoriği, kapitalizm dahilinde kalkınmanın mümkün olup olmadığı ve benzeri konular, Başkaya'nın açtığı diğer tartışma başlıkları.


Socialist Register 2012, Bu Defaki Kriz başlıklı Socialist Register 2011'in devamı niteliğinde. Bu Defaki Kriz'de, ekonomik krizlerin, siyasi fırsatları da beraberinde getiren dönüm noktaları haline gelebileceği, ancak açılan siyasi alandan o ana dek solun değil egemen sınıfların faydalandığı tespitine yer verilmişti. Ekonomik Kriz ve Sol başlıklı 2012 sayısında, bu çözümleme, bir yandan Latin Amerika'dan Ortadoğu'ya, Çin'den Avrupa'ya uzanan geniş bir coğrafya ele alınarak, bir yandan da gerek kamu sektöründeki krizden, gerekse iklim krizinden beslenen, aynı zamanda bir kemer sıkma çağına işaret eden yeni birikim stratejileri masaya yatırılarak derinleştiriliyor. Avro bölgesi krizine solun nasıl yanıt vermesi gerektiğine ilişkin üç makaleden oluşan bir sempozyum ise okurlara solun krizdeki konumunu daha ayrıntılı değerlendirme fırsatı sunuyor. Solun önünde açılan stratejik olanaklar hakkında bu sayıda kapısı aralanan tartışmalar, Socialist Register 2013'te, 21. yüzyılda izlenecek sosyalist stratejilere yönelik sorularla devam edecek.


1800'lerdeki ilk fabrika grevlerinden 1930'larda faşizm tarafından yok olmanın eşiğine getirilişine kadar dünya emek hareketinin destansı tarihi eşliğinde yeni işçi sınıfının öyküsü... Lyon dokuma işçileri, gökyüzünü fethe kalkan Paris Komünarları, kanlarıyla 1 Mayıs'ı yaratan Amerikan işçileri, Birinci Dünya Savaşı'nı durdurmaya çalışan Alman metal işçileri, İtalya'da işçi konseyleri, Çin işçi sınıfının doğuşu, Yahudi işçi örgütü Bund... Heyecan verici tarihsel anlatı günümüz cephe hattında yapılan röportajlarla harmanlanıyor. Hüznü ve neşesiyle, yenilgisi ve başkaldırısıyla bir sınıfın öyküsü... Marx geri döndü, ama hangi Marx? Yakın geçmişte yayımlanan yaşamöyküleri, onu bir 19. yüzyıl figürü olarak konumlamakta ısrarlı. Mike Davis'in Marx ve Marksizm hakkında tezlerini ilk kez doğrudan kaleme aldığı bu kitapta ise, sadece geçmişe değil bugüne dair de konuşan bir düşünür çıkıyor karşımıza. Davis, Marx'ın kuramsal metinlerinin ve siyaset yazarlığının yeni boyutlarını aydınlatmak için emek tarihinin o geniş arşivine başvuruyor. Bize kayıp bir Marx öneriyor. Bu Marx'ın, tarihin aktörlerine, milliyetçiliğe ve sınıf mücadelesinin arada kalan sınıflarla ilgili görünümüne dair çözümlemeleri, bizim karanlığa gömülmüş çağımızda devrimci düşüncelerin yeniden canlandırılması için kritik önemde. Davis, küresel istihdam krizi ile giderek bozulan iklim şartlarını da ele aldığı çözümlemesinde kapitalizmin insanlığın devamını sağlama konusundaki başarısızlığına dikkat çekerken, insanlık çağına dair fetişizmi de kıyasıya eleştiriyor. Eski Tanrılar, Yeni Bilmeceler'in son bölümünde, artık unutulup gitmiş eski bir tartışmaya, alternatif sosyalist kentçilik (1880-1934) tartışmalarına bakan Mike Davis, sürdürülebilir bir çevrede evrensel ölçekte yüksek nitelikli bir yaşamın temel kavramlarını aramaya koyuluyor. Kapsamlı bir araştırmanın ürünü olan bu kitap, işçi eylemlerinin son 130 yılda dünya genelinde sergilediği eğilimleri dünya kapitalizminin ekonomik ve siyasi dinamikleriyle bağlantılı olarak inceliyor. Dünyada işçi eylemleri üzerine yeni bir veritabanını temel alan kitap, işçi eylemlerinin başlıca mekanlarının, üretimin coğrafi mekanlarında yaşanan kaymalarla birlikte ülkeden ülkeye nasıl yer değiştirdiğini gözler önüne seriyor. Kitap ayrıca tarihsel veriler ışığında işçi hareketlerinin günümüzde içinde bulunduğu krizin gerçekte yeni ve özgün olan yanlarını belirlemeye çalışıyor. Yirmi birinci yüzyıl işçi hareketlerinin gelecekte ortaya çıkması muhtemel yeni biçimleri ile ilgili değerlendirmelerle son buluyor. Yazar bu kitabıyla Amerikan Sosyoloji Derneği Seçkin Akademik Yayın Ödülü'nü (2005) kazanmıştır.


Dönemin Stalinizm, Troçkizm ve Çin Devrimi kutuplaşmaları içerisinde siyasi tavrını da belirterek yola çıkan Amin, bu önemli çalışmasına mikroekonominin eleştirisi ile başlamakta ve ardından tarım ve toprak rantı sorununa eğilerek, kapitalist üretim tarzının tarım üzerinde kurduğu egemenliği anlatmakta ve azgelişmişlik sorununa uzanmaktadır. Azgelişmişlik olgusunu, emperyalizmin farklı evreleri ve bunalımları bağlamında değerlendiren Amin, bir dönem önemli tartışmalar uyandıran merkez-çevre ülkeleri ayrımına ve uluslararası ticaretin rolüne de değinerek geçiş sorunları ve sosyalizmin inşası konularını ele almaktadır. Samir Amin, Emperyalizm ve Eşitsiz Gelişme'de teknoloji transferi, eğitimin işlevi, ücretin belirlenmesi, eşitsiz değişim ve eşitsiz gelişme gibi temel konularını kapsamlı bir şekilde tartışırken, son bölümde değerlerin fiyatlara dönüşümü ve kar oranlarının düşüşü gibi Marx'ın Kapital'inden hareketle sıkça tartışılan sorun alanlarına da girmektedir.


Emperyalizmin Türkiye'ye Girişi, ülke kaderi üzerinde belirleyici bir etkide bulunan emperyalizme bağımlılığın tarihsel köklerine eğiliyor. Dr. Orhan Kurmuş'un İngiltere'de yıllar süren bir arşiv çalışmasıyla elde ettiği veri ve bulgular ışığında oluşturduğu eser, bir öncü çalışma olarak Osmanlı tarihinin pek çok yönüne ışık tutuyor. Kitap, İngiliz sermayesinin ve giderek İngiliz emperyalizminin Türkiye'ye girme sürecini inceliyor, emperyalizmin yörüngesinde Türkiye'nin kapitalist gelişme sürecinin ilk döneminin ana çizgilerini ortaya koyuyor. Zaman kesiti olarak seçilen 1850-1913 yılları arasında, İngiliz şirketlerinin ve İngiliz devletinin liman kenti İzmir ve Batı Anadolu'daki ticari etkinlikleri, doğrudan sermaye yatırımları, İzmir-Aydın demiryolu ayrıntılarıyla inceleniyor. Bu ilişkinin, tarımda ve sanayide yarattığı gelişmeler ama öte yandan Osmanlı ekonomisinin tek yönlü gelişmesi ve uydulaşmasına yol açan karakteri analiz ediliyor. Birinci basımı 1974 yılında yapılan kitap, ilk kez kullanılan arşiv belgeleri ve ortaya çıkardığı zengin verileriyle alanındaki en önemli başvuru kaynaklarından birisi olarak anti-emperyalist yükseliş yıllarının tartışma ortamına büyük katkı sağladı. Türkiye'de olduğu kadar birçok yabancı ülke üniversitesinde de temel kaynak olarak gösterildi.


Marx geri döndü, ama hangi Marx? Yakın geçmişte yayımlanan yaşamöyküleri, onu bir 19. yüzyıl figürü olarak konumlamakta ısrarlı. Mike Davis'in Marx ve Marksizm hakkında tezlerini ilk kez doğrudan kaleme aldığı bu kitapta ise, sadece geçmişe değil bugüne dair de konuşan bir düşünür çıkıyor karşımıza. Davis, Marx'ın kuramsal metinlerinin ve siyaset yazarlığının yeni boyutlarını aydınlatmak için emek tarihinin o geniş arşivine başvuruyor. Bize kayıp bir Marx öneriyor. Bu Marx'ın, tarihin aktörlerine, milliyetçiliğe ve sınıf mücadelesinin arada kalan sınıflarla ilgili görünümüne dair çözümlemeleri, bizim karanlığa gömülmüş çağımızda devrimci düşüncelerin yeniden canlandırılması için kritik önemde. Davis, küresel istihdam krizi ile giderek bozulan iklim şartlarını da ele aldığı çözümlemesinde kapitalizmin insanlığın devamını sağlama konusundaki başarısızlığına dikkat çekerken, insanlık çağına dair fetişizmi de kıyasıya eleştiriyor. Eski Tanrılar, Yeni Bilmeceler'in son bölümünde, artık unutulup gitmiş eski bir tartışmaya, alternatif sosyalist kentçilik (1880-1934) tartışmalarına bakan Mike Davis, sürdürülebilir bir çevrede evrensel ölçekte yüksek nitelikli bir yaşamın temel kavramlarını aramaya koyuluyor.


Yaşar Ayaşlı, Eski ve Yeni Faşizm kitabında, faşizmin yükselen bir tehdit olduğuna dikkat çekiyor, dünya halklarına korkunç acılar ve felaketler yaşatmış bu belayı tanımanın güncel önemine vurgu yapıyor. Faşizmin doğuşunu, tarihsel ve sosyal bağlamını, hareket olarak oluşumunu, karakteristik özelliklerini, iktidara gelişini, türevlerini, mutasyonlarını, tanımlarını ve yeni biçimlerini materyalist tarih anlayışı ışığında irdelemeye çalışıyor. Avrupa'dan Latin Amerika'ya, Asya'dan Japonya ve Orta Doğu'ya kadar uzanan tezahürlerini, olgular ile teorik ve siyasi arka planları arasında uyum sağlayarak gözler önüne seriyor. Eski ve yeni faşizmle ilgili kritik önem taşıyan sorulara yanıtlar üretiyor. Yaşar Ayaşlı, çalışmasını Marksist teorisyenlere dayandırırken, Marksist faşizm teorisini itibarsızlaştırmaya çalışan, faşizmin çarpık bir resmini sunan liberal/reformist faşizm yorumlarıyla da hesaplaşıyor.


Asıl adı Alvaro Cunhal olan Manuel Tiago, ülkesi Portekiz'de oldukça ses getirmiş sekiz romanı bulunan bir yazar, bir komünist, bir parti başkanı, bir devrimcidir. Sınır tanımazlığı bu kimlik ve bu edimle kalmamış, defalarca girip çıktığı hapishanede Kral Lear'i Portekizceye çevirmiş, çocuk kitapları yazmış, çeşitli tasarımlar ve resimler yapmıştır. Eulalia'nın Evi, İspanya İç Savaşı'nı konu alan bir romandır. Bu savaşa katılan Portekizli devrimcilerin tanıklığıyla, faşist askeri diktatörlüğe karşı birleşen halk milislerinin, Cumhuriyet ordusunun, Uluslararası Tugayların mücadelesini anlatır. Yazarın ifadesiyle hikayelerin hiçbiri burada anlatıldığı gibi gerçekleşmedi; her biri kurgu, ancak hepsi gerçektir. O günleri, tam da o günlerde oralarda koşan, çarpışan, dövüşen, yaralananların tanıklığıyla izlemek, anlamak için...


Günümüz dünyasında evrim bilimi olmaksızın bilimden söz edilemezdi. Hem bilimsel bakış açısına sahip hem de bilimle hiç tanışık olmayan okurlara hitap eden, anlaşılır ve akıcı bu kitap, evrim bilimi ile ilgili gerçekleri detaylı olarak ele alıyor. Eser, gezegen üzerindeki yaşamın farklılaşmasını ve karmaşıklığını ve insanlar da dahil olmak üzere bütün yaşam formlarının nasıl evrimleştiğini inceliyor. Pek çok farklı alanda karşılıklı olarak biribirini güçlendiren ve biyolojik evrim teorisini doğrulayan kanıtları irdeliyor. Aynı zamanda yaratılış efsanesini ve akıllı tasarım bağnazlığının arkasına gizlenmiş yalanları ayrıntılı olarak ele alıyor. Evrimin, hükümetler tarafından desteklenen radikal dinci grupların eş zamanlı saldırılarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde yayınlanan bu kitap, önemli bir ihtiyaca yanıt vermeyi hedefliyor. Okur, bu kitabı okuduğunda, evrimin temel gerçekleri hakkında bir kavrayışa ulaşacak, bilimin ve bilimsel yöntemin doğruyu bulmayı nasıl mümkün kıldığını anlayacak ve neyin doğru olduğunu bilmenin niçin çok önemli olduğuna dair berrak bir bakış açısı edinecektir.


Fransa'da Nazi işgaline karşı direnişin, komünist hareketin ve toplumcu gerçekçi edebiyatın önemli isimlerinde Jean Laffitte, Rezistansın tam ortasından yazdığı bu anı-romanda Paris'in sokaklarından Gestapo'nun zindanlarına ve toplama kamplarına götürüyor okurları. Neticede, büyük acılar ve hüzün bir yanda, direnç ve umut diğer yanda... insanı mücadeleye çağıran, nefes kesici bir anlatı çıkıyor ortaya. Okuru yakın tarihin karanlık sokaklarında dolaştıran, dehşet dolu zindanlara atılan insanların hikayelerini hatırlatan, taş ocaklarında ölesiye çalıştırılmanın ve aç bırakılmanın gerçekliğini bütün çıplaklığıyla anlatan bu sarsıcı romanda, insan olmanın onurunu koruyarak ve mücadeleyi son nefesine kadar sürdürerek karanlıkları aydınlığa çevirmenin ve zindanları yıkmanın olanaklarını da görüyoruz. Eşi Madeleine'i ve birçok yoldaşını Nazi toplama kamplarında kaybeden Jean Laffitte, her koşul altında çalışmasını ve direncini sürdüren emekçilerin, gençlerin, yeraltında mücadele veren militanların, yurtseverlerin, komünistlerin, neferlerin ve önderlerin hikayelerini anlatıyor. Bizim hikayelerimizden biri daha, gözden geçirilmiş haliyle okurlarla yeniden buluşuyor!


On yıllara yayılan tarih ve felsefe okumalarına dayanan ve üç yıllık yoğun çalışmanın ürünü olan bu kitap, Taner Timur çalışmalarının yeni bir doruğunu oluşturuyor. Çalışma, tarih-yazıcılığı ile felsefe ve toplum bilimlerinin, tarih boyunca yer yer birbirleriyle buluşan, fakat çoğu zaman da birbirinden kopuk ve bağımsız bir gelişme çizgisi izleyen öykülerini anlatıyor. Felsefe ve bilimin beşiği olan Eski Yunan, Herodot ve Thucydides ile tarihçiliğin de beşiği olmuştu; fakat Aristo, genelle değil, özelle uğraşan tarih-yazıcılığını bilim saymıyordu. Bu görüş, din adamları ve ilahiyatçıların kontrolü altında tüm Ortaçağ boyunca da geçerli oldu. Rönesans'ın, kutsal tarih anlayışında açtığı gedikler, 17. yüzyıl rasyonalist filozoflarının darbeleri ile genişledi ve izleyen yüzyıla da Kant'ın Aydınlanma dediği aklın zaferi damgasını vurdu. Böylece, modernizm, Weber'in büyülerin bozulması olarak adlandırdığı süreç sonucunda doğdu. 19. yüzyıl, Hegel'in yönteminde Aydınlanma'yı diyalektik bir devinime dönüştürdü; fakat yine Hegel'in sisteminde tarih, Mutlak Espri şeklinde sona eriyordu. Marx ve Engels, Hegel'in diyalektik yöntemini benimsediler ve kapitalizmin sağladığı bütünlüğü toplum bilimlerindeki gelişmelere dayanarak tarihi maddecilik adını verdikleri kuramsal çerçevede açıkladılar. Böylece metafizik sentezin yerini sosyoekonomik analize dayanan bilimsel eleştiri alıyor ve kapitalist küreselleşmenin gizlemeye çalıştığı uzlaşmaz çelişki ortaya konulmuş oluyordu. Krizler, devrimci atılımlar ve karşı-devrimler içinde geçen 19. yüzyılı, iki kanlı dünya savaşına sahne olan 20. yüzyıl izledi. Kapitalizm dünyayı bütünleştirir, eşitsizlikler içinde küresel bir köy haline getirirken kapitalist işbölümü de bilimde iş bölümünü artırıyor, uzmanlaşmayı geliştiriyordu. Böylece gitgide daha çok uzmanlaşan bilim dalları sadece bütünü değil, birbirlerini de anlayamaz hale geldiler. Mikro-tarih, mikro-iktisat, mikro-sosyoloji vb, tüm bilimler yerleşik çıkarlarla uzlaşıyor ve bilimsel tarafsızlık kisvesi altında küresel kapitalizmi bir kader gibi sunma yarışına giriyordu.


Bu çalışmada Sencer Divitçioğlu'nun Osmanlı toplumunu Asya üretim tarzı çerçevesinde bir modele yerleştirmesine sistematik bir yanıt oluşturulmaktadır. Osmanlı toplumunu kendine özgü olarak tanımlayan ve feodal üretim tarzının hakimiyetini reddederken istemeden AÜT tezlerini savunanlara dolaylı destek veren önemli iktisat tarihçimiz Ömer Lütfü Barkan'ın görüşleri de eleştiri kapsamına alınmaktadır. Barkan üzerinden bir anlamda partikülarizm/kendine özgücülük sarmalına hapsolmuş bütün Osmanlı tarihçilerine de dolaylı bir eleştiri yöneltilmiş olmaktadır. Çalışmanın bir diğer tartışması, Osmanlı ekonomik ve sosyal sisteminin çözülmesi ve dönüşmesinin kendiliğinden kapitalizme evrilme olanaklarının yapısal sınırları üzerinedir. Bir sanayi devriminin sürükleyici ve dönüştürücü etkisinden yoksun olan ve dolayısıyla bu devrim tarafından belirlenen dış dinamiklerin belirleyici etkisine fazlaca açık olan bir yarı-bağımlı çevre ekonomisinde, bozulmuş feodal ilişkilerin kapitalist ilişkilere evrilmesi Osmanlı döneminde gerçekleşememiş ve bu sorun tüm hibrit özellikleriyle 20. yüzyıl ortamına ve Cumhuriyet dönemine taşınmıştır.


Filistin Komünist Partisi tarihi, Filistinli Araplar ile Yahudi göçmenlerin sınıf dayanışması temelinde ortaya koydukları politik çabanın tarihidir. Siyonizme alternatif olarak 1919 yılında başlatılan bu ortak parti mücadelesi, çeşitli nesnel ve öznel nedenlerle 1948'de başarısızlığa uğramıştır. Filistin'deki yerleşik Araplardan tamamen ayrı olarak siyonist hareketin içinden doğan komünist hareket; Komintern gözetiminde, bütün siyasi eksikliklerine rağmen sömürgeciliğe ve siyonizme karşı mücadele eder hale gelmiştir. Partinin siyasal hattında yaşanan yalpalamalar, polis baskısı, bölgedeki isyanlar ve ayaklanmalar; Arap ve Yahudi komünistlerin, tarihi Filistin'de, adil bir toplum kurmak için mücadele etmesini engelleyememiştir. Bu kitap, bir parti tarihi olmanın ötesinde; Arap ve Yahudi komünistlerin İngiliz Mandası olan Filistin topraklarında yürüttüğü enternasyonalizm mücadelesini, tarihe not düşmektedir. Filistin tarihinin ihmal edilen ya da unutulan bir dönemi aydınlatılırken, aslında İsrail Devleti'nin nasıl yaratıldığı da anlatılmaktadır. Kitap hazırlanırken, İngiliz ve İsrail arşivlerindeki konuya ilişkin belgeler titizlikle incelenmiş, gazete ve dergiler taranmış ve hepsinden önemlisi, anlatılan olayların tanığı olmuş parti üyeleriyle yüz yüze yapılan görüşmelerden yararlanılmıştır.


Rus-Sovyet gerçekçi yazınında özel bir yeri olan Nikolay Ostrovski, 32 yıllık kısa yaşamında iki önemli yapıta imza atmıştır. Sovyetler Birliği döneminde Kızıl Ordu saflarında savaşıp yaralanan, ardından felç geçirip yatağa bağlı hale gelen ve kör olan yazar, hayatının bu zorlu döneminde yazmaya sarılmış, bu koşullarda kaleme aldığı romanlardan ilki, Ve Çeliğe Su Verildi ona dünyaca ün kazandırmıştır. İkinci romanı, Fırtına Çocukları ise hem ilk romandaki özyaşamsal ögeleri tamamlar niteliktedir, hem de 1918-1919 yıllarında Polonya ve Ukrayna'da geçen olayların büyük bir tarihi freskini ortaya koymaya dönük kapsamlı bir girişimdir. Ostrovski, üç cilt olarak planladığı bu uzun soluklu romanının ilk cildini tamamladıktan sonra, maalesef hayatını kaybetmiştir. Kahramanlarından söz ederken, Bu bana yakın ve değerli varlıklar hiç aklımdan çıkmıyor diyen Ostrovski, bu anlamda hayatının son dönemini ve günlerini hep Fırtına Çocukları ile geçirmiştir. Bize kalan sayfalar, yazarın sonuna kadar götürme fırsatı bulamadığı bunca geniş ve güçlü yapıtının değerine tanıklık ederken, Fırtına Çocukları yirminci yüzyılın en kritik dönemlerinden birini şaşırtıcı bir canlılıkta ortaya koymaktadır.


Fransız Üçlemesi, Karl Marx'ın Fransa'daki sınıf mücadeleleriyle ilgili üç temel eserini bir araya getiriyor: Şubat 1848 Devrimi sonrasında yaşanan gelişmelerin çözümlendiği Fransa'da Sınıf Mücadeleleri 1848-1850 ile Louis Bonaparte'ın 18 Brumaire'i ve 1871 Paris Komünü deneyiminin çözümlendiği Fransa'da İç Savaş. Ayrıca, Fransa'da İç Savaş'ın birinci ve ikinci taslakları da kitapta yer alıyor. Fransa'daki 1848 Şubat Devriminde, işçi sınıfı, siyaset sahnesine ilk kez ayrı bir sınıf olarak çıkmış, cumhuriyetin ilan edilmesini sağlamış ve bu cumhuriyetin sosyal bir cumhuriyet olması için mücadele etmişti. Egemen sınıfların karşılığı, işçi sınıfını erken bir ayaklanmaya zorlayarak, aynı yılın Haziran ayında bir katliam gerçekleştirmek oldu. Burjuva cumhuriyetinin gerçekte burjuva diktatörlüğünden başka bir şey olamayacağı görüldü. Fransa'da Sınıf Mücadeleleri'nde, işçi sınıfının kapitalist düzen ve onun siyasal kurumları hakkındaki yanılsamaları çözümlenirken, yenilgilerden çıkarılması gereken dersler tarif ediliyor. Engels'in 1895 tarihli kapsamlı Giriş yazısına ise, Almanya'daki sosyal demokrat parti yöneticilerinin o dönemdeki dayatmaları nedeniyle istemeden çıkardığı pasajları da içeren eksiksiz haliyle yer veriliyor. 1848 yılının Aralık ayında halkın büyük çoğunluğunun oylarıyla cumhurbaşkanlığına seçilen Louis Bonaparte, Aralık 1851'de bir hükümet darbesi gerçekleştirerek Fransa'daki İkinci Cumhuriyet dönemine son verdi. 18 Brumaire'de, sıradan ve gülünç bir maceracının kahraman rolünü oynamasını mümkün kılan koşullar çözümlenirken, burjuva cumhuriyetçilerinin ve küçük burjuva cumhuriyetçilerinin politikalarının, Louis Bonaparte'ın Aralık 1852'de kendisini imparator ilan edebilmesine nasıl yol açtığı da ortaya koyuluyor. Louis Bonaparte 1870 yılında Prusya'ya açtığı savaşta esir düşmüş, ülkede cumhuriyet ilan edilmiş, burjuva siyasetçileri tarafından bir ulusal savunma hükümeti kurulmuş ve Paris, Prusyalılar tarafından kuşatma altına alınmıştı. Hızla bir ihanet hükümetine dönüşen ve başkentin Prusya'ya teslim edilmesi için çaba harcayan iktidara direnen halk, 18 Mart 1871'de Paris'in yönetimini kendi eline aldı. Fransa'da İç Savaş'ta, tarihteki ilk işçi sınıfı iktidarını, yani Paris Komünü'nü ortaya çıkaran koşullar, Komün'ün siyasal ve toplumsal önlemleri ve yıkılmasının nedenleri çözümleniyor.


Felsefe ne işe yarar? Cevaplarımızı değil sorularımızı arttırıp aklımızı karıştırıyorsa, gereksiz ve hatta zararlı değil mi? Bu kitapta felsefe tarihindeki ünlü filozofların kuramlarının özetleri yok. Bu kitap, felsefenin ana binasına girmeden, bahçesinde dolaşmaya davet ediyor okurları. Hayatımıza değen, bize kendimizle ve dünyayla yüzleşme cesareti veren bir felsefe yapma yordamı geliştirmeye çalışıyor. Nefes alıp veren, aklı yüceltmeyen bir felsefe yapış tarzıyla felsefi bir yaşamı nasıl inşa edebiliriz sorusuna yöneliyor. Yıldız Silier deneme ve diyaloglardan oluşan metinlerinde hakikati bilmek, felsefenin değeri, belirsizlikle yüzleşmek, özgürlük, yaşam ve ölüm gibi konular üzerinde düşünüyor ve sorular soruyor. Kitabın yaklaşık yarısı ise Yıldız Silier'in Boğaziçi Üniversitesi'ndeki dokuz öğrencisinin bu kitap için yazdığı felsefi diyalog ve öykülerden oluşuyor.


2020'nin Mart ayında üç kitapla yola koyuldu Gençlerle Baş Başa dizisi: Jean Ziegler'den Gençlerle Baş Başa: Kapitalizm, Metin Çulhaoğlu'ndan Gençlerle Baş Başa: Sosyalizm ve Fikret Başkaya'dan Gençlerle Baş Başa: İklim Krizi ve Ekolojik Yıkım. Gençlerle Baş Başa Verelim, Dünyayı Değiştirelim sloganıyla yola çıkan dizide, yazarlarımız genç okura hitap eder tarzda sorulu-cevaplı, eğlenceli, öğretici kitaplar kaleme aldılar. Ele aldıkları başlıkları en temelden ve özlü bir biçimde irdeleyen, güncel gelişmelere belli bir ağırlık veren, okurların zihninde bütünsel bir çerçeve oluşturmaya çalışan, başta gençlere ama gençlerle birlikte bütün okurlara hizmet eden kitaplar bunlar. 2020 sonunda, Fatih Yaşlı imzalı Gençlerle Baş Başa: Faşizm'i yayınlayarak bu öğretici seriyi altı kitaba ulaştırdık. Yaşlı, dizinin diğer kitapları gibi soru-cevap tarzında işlenen bu yeni kitapta, Almanya ve İtalya'da faşizmin iktidara gelişini ayrıntılarıyla anlatıyor, faşizmi toplumsal, siyasi, ekonomik ve kültürel yönleriyle ele alıp günümüzdeki yansımalarına değiniyor. Aralık 2021'de yayınlanan son kitapla dizideki kitap sayısı dokuza çıkmış oldu. Gençlerle Baş Başa: İklim Krizi ve Ekolojik Yıkım.


Sosyalizm söz konusu olduğunda, üzerinde hala tartışılan, birbirinden farklı görüşlerin ortaya atıldığı konu başlıkları, üzerinde görüş birliği sağlanmış başlıklardan çok daha fazla. Metin Çulhaoğlu bu güçlüğü hatırda tutarak, genç bir üniversite öğrencisiyle sosyalizm üzerine yaptığı akıcı sohbeti kağıda döküyor. Meraklı gencin soruları ne kadar zorluysa, yazarın yanıtları da basmakalıp olmaktan o kadar uzak. Gençlerle Baş Başa: Sosyalizm, hem gençler hem de sosyalizm etrafında dönen tartışmalara ilgi duyanlar için değerli bir kaynak. Yazarın yer yer başvurduğu mizahi dil, bu ciddi sohbete ayrı bir renk katıyor. Pek çok terimin ve kavramın karşılığı sohbetin akışıyla birlikte verildiği gibi, bunların dışında kalanlar için kitabın sonunda bir de sözlükçe yer alıyor.


Biyoloji, psikoloji ve toplum bilimlerinin kesişim noktasında çığır açan bir yapıt. İlk baskısını 1984 yılında yapan ve büyük tartışmalar yaratarak alanında bir klasik haline gelen Genlerimizden İbaret Değiliz, uzun yıllar boyunca tartışılmazlık mertebesine erişmiş olan bir bilim dalını, biyolojiyi konu ediniyor ve biyolojik determinizmin bilimsel, toplumsal, politik kökenlerini analiz ediyor. Sınıf, ırk veya toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikler, genetik kalıtımın sonuçlarıdır savını ortaya atan biyolojik determinizm, hemen ardından kötü haberi verir: Bu konuda yapacak bir şey yok! Öyle ya, biyolojiyi değiştiremiyorsan biyoloji kaynaklı şeyleri de değiştiremezsin. Gerçekten öyle mi peki? İşte yazarlar bu sorunun cevabını arıyor. Evrimsel biyolog ve genetikçi Richard C. Lewontin, biyoloji ve nörobiyoloji profesörü Steven Rose ve psikolog Leon J. Kamin'in bu klasikleşmiş eseri, biyoloji ile ideoloji arasındaki ilişkiye daha önce bakmadığınız bir pencereden bakmanızı istiyor.


Hem kendi döneminin hem de tüm zamanların en parlak ve alışılmadık ilkçağ tarihçilerinden biri olan de Ste Croix'nın akademik çalışmaları, talihsizlerin mülk sahibi sınıflar tarafından sömürülmesine yönelik haklı öfkesinin izlerini taşımaktadır. 40 yaşından sonra başladığı ve İngiltere'de Oxford Üniversitesi'nde sürdürdüğü akademik yaşamında çok geniş bir ilgi alanına sahip olmuş ve eski Yunan tarihinden Arap fetihlerine, Hristiyanlık çalışmalarından tarihte kadının yerine ve hatta Marksist tarih yazımının sorunlarına kadar geniş bir yelpazede çok sayıda ürün vermiştir. Herhangi bir sınıf farkındalığının ya da açık bir mücadelenin olmadığı dönemlerde bile tarihi ilerleten gücün özgür ve olmayan emeğin mülk sahibi sınıflar tarafından sömürülmesi olduğunu gösterdiği Antik Yunan Dünyası'nda Sınıf Mücadelesi kitabıyla Isaac Deutscher Ödülü'nü de kazanmıştır.


Germinal, işçi sınıfı mücadelesini destanlaştıran bir başyapıttır. Romanda, maden ocaklarındaki ağır ve tehlikeli çalışma koşulları, maden işçilerinin yoksulluğu, iç dünyaları, sevgileri ve mücadeleleri üstün bir anlatımla tasvir edilir. Zola'nın uzun süreli gözlemlere dayanarak ince ince ördüğü bu ölümsüz eser, tarih sahnesinde etkin bir özne olarak kendini duyuran proletaryayı, roman kahramanı olarak yeniden canlandırır. Acımasız sömürüyü, adaletsizliği, işçilerin yarattıkları değerden neden hiç pay alamadıkları gerçeğini, okurun suratına bir tokat gibi çarpar. Yazıldığı günden bugüne dünya çapında yüzden fazla ülkede yayınlanan ve sinemaya da uyarlanan romanda anlatılan, 2014 Mayıs'ında Soma'da yaşanan büyük facianın da gösterdiği gibi, tarihin acı bir sayfası değildir sadece, işçi sınıfının güncel hikayesidir.


Dünya ve Rus edebiyatının büyük isimlerinden, kalbi hep emekten yana atan, kalemini hep emekten yana kullanan Maksim Gorki, otobiyografik üçlemesiyle Yordam Edebiyat'ta. Gorki'nin yaşamını çocukluktan başlayarak farklı kesitlerle anlatan bu üç kitap, kurmaca anlatımla anıları iç içe geçiren yapısıyla edebiyat tarihinde de özel bir yere sahip. İlk kitap Çocukluğum, kimi eleştirmenlere göre Gorki'nin başyapıtı! Aleksey Maksimoviç Peşkov'u büyük Maksim Gorki yapan yaşam yolculuğuna tanıklık ederken, bu acı dolu yaşamdan damıtılan müstear ismin Gorki oluşuna hak vermemek elde değil. İkinci kitap Ekmeğimi Kazanırken, Aleksey'in çıraklık yıllarını anlatıyor. İleriki yıllarda sosyalist gerçekçilik akımının öncülüğünü yapacak olan Maksim Gorki, 19. yüzyıl Rusya'sının ses ve imgeleriyle dolu bu yapıtında, toplumu saran şiddet, amaçsızlık ve düşmanlık için bir çözüm arama çabasını da anlatıyor.


Dünya ve Rus edebiyatının büyük kalemlerinden Maksim Gorki'nin kronolojik bir sıralamayı gözeterek yayımladığımız dört ciltlik "Seçme Öyküler"ini, okurlarımıza set halinde de sunuyoruz. Büyük çoğunluğu Ayşe Hacıhasanoğlu tarafından dilimize kazandırılan, bir kısmı çevirinin duayen ismi Hasan Ali Ediz'in imzasını taşıyan, bir bölümü Türkçeye ilk defa kazandırılan bu eşsiz öykülerin 4 kitaplık macerası, Makar Çudra'nın başında yer alan ve kitaba adını veren 1892 tarihli öykü ile başlıyor ve üçüncü kitap olan Buzların Çözülüşü'nde, 1935 tarihli "Kartal" öyküsüne kadar uzanıyor. Seçkimizin dördüncü ve son kitabı olan Münzevi, Gorki'nin İtalya ve Amerika gezilerinden hareketle yazdığı, İtalya ve İtalyanların masalsı bir dille anlatılıp Amerika'da henüz büyümekte olan kapitalizmin sert bir dille eleştirildiği notlarını da içeriyor.


Latin Amerika edebiyatının büyük ustası Miguel Angel Asturias, bölgenin yerel halklarının, köylülerin ve emekçilerin yaşamlarını, kölelikle eşdeğer çalışma koşullarını, doğayla ve sömürücülerle sürdürdükleri mücadelelerini anlattığı destansı üçlemesinin bu ayağında, Muz Şirketi'ne karşı gerçekleştirilen grev ekseninde, gözleri açık gidenlere ve onların ardından sürdürülen kavgaya odaklanıyor. Gözleri açık gidenler, toplumsal mücadelelerde yitirilen değerler; eşit ve özgür yarınlarda huzur bulabilsin, gözleri artık kapanabilsin diye... Asturias'ın çizdiği renkli karakterler arasında sıradan köylüler, Yerliler ve işçilerle birlikte, devrimci önderler, öğretmenler, çocuklar, ABD askerleri, yankeelerin yerli işbirlikçileri, şirket yöneticileri ve patronlar da var. Üçlemenin bu son kitabında, okudukça insanın içine işleyen güçlü bir aşk öyküsüne de tanık oluyoruz.


Guatemala Efsaneleri, Nobel ödüllü Guatemalalı yazar Asturias'ın ilk edebi yapıtıdır. Asturias, bu yapıtında kaybolmuş büyük Maya kültürünün hayata yansıyan, sözlü gelenekte sürüp gelen yüksek anlatım gücünü keşfeder. Sonu gelmeyen tümceler, sınır tanımayan bir düş gücüdür Guatemala Efsaneleri. Ne öykü, ne şiirdir anlatılan. Ne olaylar ne de duygulardır verilen... Psikoloji ile biyolojinin ötesinde, doğal yaratıcı öğelerin kökensel yaşamsallığıdır aktarılmak istenen. Kızgın doğanın bir tür karışımıdır. Karmaşık bir bitki örtüsü, çağlar ötesinden gelen yerli büyüleri, deli bir düş içinde birbirine karışan yanardağ tutkusu, rahipler, haşhaş kafalı adam, değer biçilmez mücevherlerin dükkancısı, Kutsal Efendi'nin papağan sürüleri, dokuma tezgahlarının ve sıfırın değerini öğretmek için köyleri dolaşan büyücü öğretmenler... Asturias'ın büyük bir şiirsellikle kaleme aldığı bu otantik söylenceleri, kişilerini aynı efsanelerden alan Kukulkan adlı bir tiyatro oyunu tamamlıyor.


Taner Timur, Felsefi İzlenimler ve Marksizm, İnsan ve Toplum kitaplarında 20. yüzyıl Batı düşüncesinin bir dizi parlak temsilcisini ele almıştı. Bu kitapta ise Frankfurt Okulu'nun en önemli temsilcisi Jürgen Habermas'ı inceliyor. Günümüzde Habermas, filozof, sosyolog ve tarihçi nitelikleriyle kıta Avrupası düşünce geleneğini Anglo-Sakson geleneğiyle buluşturan düşünür olarak tanınıyor. Ülkemizde de tanınıp fikirleri tartışılan bir felsefeci olarak dikkat çekiyor. Taner Timur, bu büyük düşünürü tarihsel maddeci bir perspektifle değerlendiriyor. Onun düşünce alanındaki önemli katkılarının yanı sıra ırkçılığa ve ayrımcı düşünce ve uygulamalara karşı verdiği savaşı takdir ederken Marksizmi yeniden yapılandırma girişimini, radikal demokrasi anlayışını ise eleştiriyor, Marx ve Weber'i uzlaştırma çabasının başarısızlığına değiniyor. Taner Timur, düşünürün tezlerini, kendisinin tüm düşünürleri incelediği eleştirel ve yapı-kurumcu espri içinde inceliyor.