G.E.M. de Ste Croix, Antik Yunan Dünyasında Sınıf Mücadelesi; Neil Faulkner, Marksist Dünya Tarihi/Neandertallerden Neoliberallere; Taner Timur, Felsefe, Toplum Bilimleri ve Tarihçi; Georg Fülberth, Kapitalizmin Kısa Tarihi; Douglas Dowd, Kapitalizm ve Kapitalizmin İktisadı/Eleştirel Bir Tarih; David Harvey, Sermayenin Sınırları; Michael Mann, Demokrasinin Karanlık Yüzü/Etnik Temizliği Açıklamak; Socialist Register, Ekonomik Kriz ve Sol; Mehmet İnanç Turan, Marksizmin Doğuşu; Bertell Ollman, Diyalektik Soruşturmalar; Kevin B. Anderson, Lenin, Hegel ve Batı Marksizmi; August H. Nimtz, Demokrasi Savaşçıları Olarak Marx ve Engels; Tülin Öngen, Prometheus'un Sönmeyen Ateşi/Günümüzde İşçi Sınıfı; Gökhan Atılgan-E. Attila Aytekin , Siyaset Bilimi Kavramlar, İdeolojiler, Disiplinler Arası İlişkiler; Michel Henry, Marx'a Göre Sosyalizm; Paul N. Siegel, Dünya Dinleri ve İktidar; Nilüfer Göle, Seküler ve Din: Aşınan Sınırlar; Neşecan Balkan, Erol Balkan ve Ahmet Öncü , Neoliberalizm, İslamcı Sermayenin Yükselişi ve AKP; Haluk Gerger, ABD, Ortadoğu ve Türkiye; Vijay Prashad, Arap Baharı ve Libya Kışı.


Oblomov, tıpkı Don Kişot ve Godot'yu Beklerken gibi, ünü yazarını aşmış yapıtlardandır. Oblomov sadece bir roman kahramanı değil, bir kavramdır. O, ataletin, aylaklığın, tembelliğin, üşengeçliğin, hayalciliğin, uykuculuğun cisimleşmiş halidir. Yatağında hayal kurarak uyuklamaktan başka bir emeli olmayan Oblomov'un, önce taşınma derdiyle boğuşmak, sonra çiftliğini denetlemek zorunda kalmakla altüst olan dünyası, eşine az rastlanır bir mizahla anlatılır. Her biri unutulmaz birer kahraman olan Zahar, Ştoltz ve Olga, Oblomov'u tek karakter etrafında örülen bir roman olmaktan çıkararak, bir dönem romanı kılar. Aristokrat yetiştirme tarzının kanatlarını yolduğu Oblomov'un yanı sıra, en az efendisi kadar tembel olan Zahar ile, tek meselesinin aristokrasi olmadığını ifade eder Gonçarov. Ştoltz ile kapitalist işadamı resmedilirken; akıllı, meraklı, ince ruhlu Olga ile modern Rus kadınının müjdesi veriliyor gibidir. Oblomov, çok boyutlu, ince ayrıntı ve sembollerle, psikolojik analizlerle dolu destansı bir romandır, onu sadece toprak aristokrasisinin tembelliğini, asalaklığını anlatan bir kitap olarak görmek eseri eksik anlamak olur. Bu büyük eser, Rus insanının ulusal mizacını, genlerine işlemiş özelliklerini gün ışığına çıkarmakta, Rus toprağından evrenselliğe uzanmaktadır...


Ölü Canlar'da Gogol, toprak köleliği sisteminin henüz yürürlükte bulunduğu Çarlık Rusya'sının son derece canlı ve gerçekçi bir resmini çiziyor. Artık hayatta olmayan köleleri canlı gösterip servet kazanmayı aklına koyan hilebaz Çiçikov'un hikayesi hem trajikomik hem de bir yanıyla tanıdık. Tıpkı bir bukalemun gibi bastığı toprağın, bulunduğu zamanın rengini alan Çiçikov neredeyse içimizden biri. Gogol'ün aptallıkla, açgözlülükle, mülkiyet hırsıyla ettiği alay, deha ile örülen olağanüstü bir sanat eserine dönüşüyor. Ölü Canlar ilk yayımlandığında Rusya'da büyük tartışmalara neden olmuştu: Yaşayan kimseleri köle olarak kullanmak mı daha kötü ve tehlikeli, yoksa ölülerin ticaretini yapmak mı? Gogol'ü politik hiciv sanatının doruğuna taşıyan bu büyük roman, 19. yüzyıl Rus edebiyatının en başarılı örneklerinden biri olarak kabul görüyor.


Toplumsal kutuplaşma ve öfke patlamaları; ekonomik belirsizlik, politik istikrarsızlık ve güvensizlik nedeniyle güce tapan bireyler; kendini üstün gören tarafın suçu ötekine atması; ırkçılık ve militarizmin yükselişi; vatan sevgisi ve din gibi kutsal sayılan değerlerin suistimal edilmesi... Ölüler Genç Kalır adlı romanında Anna Seghers, Hitler'i iktidara getiren toplumsal koşulların eksiksiz bir panoramasını çiziyor. Ölüler Genç Kalır'ın 1918-1945 yıllarını kapsayan hikayesi, Spartakist ayaklanmasına katılan genç bir işçinin yargısız infazı etrafında örülüdür. Farklı sınıftan, farklı siyasi görüşlere sahip çok sayıda kurgusal karakter, genç Erwin'in yoldaşı, sevgilisi, katili ya da onların yakını olarak beliriyor romanda. Arka planda ise utanç dolu siyasi bir tarih var: Almanya'yı istikrarsızlığa sürükleyen Versay Antlaşması, Hitler'in seçimle iktidara gelişi, şaibeli Reichstag Yangını, Yahudilere kanlı ve ölümcül saldırıların yapıldığı Kristal Gece ve 2. Dünya Savaşı.


Türkiye'de Sosyalist Düşüncenin Klasikleri dizisinin üçüncü kitabı olan Onlar Uyanırken, Türkiye emekçi halkının 1960'lı yıllarda kurulu düzeni sorgulayan bilinç ve eylemlerinin, yanı sıra da sosyalizm arayışlarının çarpıcı bir yansımasıdır. Onlar Uyanırken'in iki yazarı vardır. Kitabın birinci kısmında yer alan Türk Sosyalistlerinin El Kitabı başlıklı bölümün yazarı Çetin Altan'dır. Parlamento kürsüsünde kapitalizme yönelttiği öldürücü eleştirileri, miting meydanlarında yaptığı coşkulu konuşmaları, kahvehanelerde anlattığı çarpıcı ülke sorunları ve gazetelerde ikna edici bir dille yazdığı alternatif sosyalist toplum tahayyülleriyle 1960'lı yılların siyasal yıldızıdır Çetin Altan. Kapitalizm yandaşlarının düşmanı, sosyalizm arayışları içindeki emekçilerin sevgilisidir. Türk Sosyalistlerinin El Kitabı, sosyalist düşünce ve toplum düzeninin herkes tarafından anlaşılabilecek bir yalınlıkla ve akla gelebilecek her türlü soruyu önceden hesap edip yanıtlayan bir ustalıkla yazılmıştır. Akıcı ritmi, canlı anlatımı, berrak üslubu, akıl yüklü kurgusu, kahredici eleştirileri ve aşıladığı umutlarıyla sosyalist fikirlerin popülerleştirilmesinde eşine ender rastlanabilecek düzeyde vurucu bir metindir. Kitabın ikinci kısmında yer alan Mektuplar'ın yazarı işçisi, ırgatı, marabası, şoförü, kahvecisi, bakkalı, terzisi, zanaatkarı ve arkasız memuruyla Türkiye emekçi halkıdır. Yurdun doğusundan, batısından, güneyinden ve kuzeyinden gelen binlerce mektup arasından kura usulüyle Çetin Altan tarafından seçilen bu küçük demet, devrin emekçi halkının sınıf bilincini ve siyasal dağarcığını yansıtması bakımından eşsiz bir tarihsel belge niteliğindedir.


Elinizdeki kitabın amacı, orta sınıf konusunu bir efsane, bir mit olmaktan çıkarmaktır. Sınıf, ideolojik mücadelenin en önemli kavramlarından biridir. Orta sınıf ideolojisi, sınıfsızlık ideolojisidir. Bu nedenle yalnızca sınıf terimi üzerine yapılacak bir mücadele bile özel bir değer taşımaktadır. Bu kitap, bu mücadeleye güç katmak için yazılmıştır. Bu kitapta orta sınıf küçük burjuvazi yalnız teorik değil, aynı zamanda tarihsel bir bağlama yerleştiriliyor. Birinci bölümde, kitabın teorik temeli atılırken, bir yandan da burjuva toplumunun kapitalist topluma, burjuvazinin kapitalist sınıfa evrilişinin, bu sürecin sonunda küçük burjuvazinin orta sınıf konumunu alışının öyküsü anlatılıyor. Kitabın omurgasını, güncel kapitalizmde sınıfları, özellikle proletarya ile orta sınıf küçük burjuvazi arasındaki tartışmalı sınır bölgesinin sorunlarını inceleyen Güncel Kapitalizmde Eğilimler ve Sınıflar bölümü oluşturuyor.


Ortaçağ tarihini, feodalizmin kuruluşu, gelişmesi ve sonra kapitalizmin serpilmesi ve ilk burjuva devrimleriyle birlikte çöküşü çerçevesinde ele alan Ortaçağ Tarihi, 5. yüzyıl ile 17. yüzyıl arasındaki sınıf mücadelelerinin kapsamlı bir panoramasını sunuyor. Tarihsel materyalist yöntemi evrenselci bir bakış açısıyla birleştiren eser, Ortaçağ tarihini Batı Avrupa feodalizmiyle sınırlayan alışıldık bakış açısının ötesine geçerek, Avrupa, Ortadoğu, Hint ve Çin tarihlerinin birlikte düşünülebileceği bir çerçeve sunuyor. Tarihin akışını imparatorlukların, krallıkların ve aristokratların hakimiyet ve iktidar mücadelelerinden ibaret görmeyen yazarlar, köylülerin, zanaatkarların ve işçilerin mücadelelerine odaklanarak materyalist tarih-yazımının parlak ve incelikli bir örneğini sunmakla kalmıyor, aynı zamanda bu mücadelelerin kültür ve düşünce yaşamındaki yansımalarını da gözler önüne seriyor.


Osmanlı'dan Günümüze Türkiye'de Siyasal Hayat'ı kendi kulvarındaki öteki kitaplardan ayıran başlıca özellik, siyasal hayatı kavrayış biçiminde yatıyor. Siyasal hayatı, dünya-tarihsel bağlamı içine yerleştirerek, iktisadi koşullar ve kültür hayatıyla ilişkilendirerek ele alan kitap, bunların tümünün gerisindeki dinamiğin toplumsal sınıflar arasındaki ilişkiler ve çelişkiler olduğunu gözetiyor. Türkiye siyasal ve toplumsal tarihinin önemli dönemeçlerine göre ayrılan her bir bölüm kendi içerisinde dört aşamalı bir izleği takip ediyor: iktisadi ve toplumsal koşullar, siyasal gelişmeler, dünyayla ilişkiler ve kültür hayatında eğilimler. Bu izlek, Türkiye siyasi tarihinin olgu ve olaylarındaki ayrıntı zenginliğini belirli bir teorik perspektif ve analizle yerli yerine oturtmayı, ilişkilendirmeyi ve soyutlamayı mümkün kılıyor. Her bir dönemin özelliklerini yansıtan portreler, çerçeve yazılar, belgeler ve fotoğraflar da kitabın anlatımını zenginleştiriyor. Bu muhteşem çalışmaya katkıda bulunan genç tarihçilere, sosyal bilimcilere sonsuz teşekkürler... Hegel'e göre, gerçeklik bir bütünlüktür. Marx'a göre de, yaşam ancak bütünlüğü içinde kavranabilir. Türkçesi, parça ancak parçası olduğu bütünlük içinde anlam kazanır. Önünüzdeki kitap, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan başlayıp günümüze uzanan büyük süreci işte bu anlayışla gözler önüne seriyor. Bu bir tarih çalışması, ama basit bir siyasal tarih, iktisadi tarih ya da kültür tarihi değil. Bütünlükçü bir kaygıyla kaleme alınmış bir yaşam tarihi. Büyük değeri buradan kaynaklanıyor.


Dr. Hikmet Kıvılcımlı'nın siyasal kimliği, kuramsal ve yöntemsel pozisyonu nedeniyle gerek Batı'dan, gerekse de Türkiye'den Osmanlı tarihçileri tarafından göz ardı edilen ya da görmezden gelinen Osmanlı Tarihinin Maddesi, tarihe yaklaşımı, olguları ele alış biçimi, yöntemi ve ruhuyla öncü bir yapıttır. Eser, aynı zamanda Türkiye'de sosyalist düşüncenin özgün yapıtlarından biridir. Engin bilgi birikimi, sıra dışı gözlem yeteneği ve kendine özgü üslubuyla modern Türkiye'den Osmanlı tarihine bakan Dr. Hikmet Kıvılcımlı, gırtlağımıza dek Osmanlı tarihinin maddesi ve ruhu içindeyiz der. Bu nedenle o koca tarihe yarınların Türkiye'si için yeni bir bakış açısı, yeni bir izah kazandırmak ister. Doktor açısından Osmanlı İmparatorluğu'nun tarih zinciri içinde tuttuğu yer 'kolay Marksizm'le anlaşılamayacağı gibi Marksizm olmadan da anlaşılamaz. Kıvılcımlı, bu magnum opus'unda Marksizmin yaklaşımı ve yöntemiyle Osmanlı İmparatorluğu'nun kendine özgülükleri arasında uygun bir etkileşim kurmaya özen göstermiş, Osmanlı tarihine ilişkin tartışmaya ve düşünmeye değer sıra dışı kuramsal ve pratik açıklamalar getirmiştir. Dr. Hikmet Kıvılcımlı'nın sürgünler, işkenceler, hapisler, müsadereler, angaryalar, kovuşturmalar arasında ve pratik mücadelenin nankörlüğü rağmına inatla, kararlılıkla, titizlik ve özenle tamamlayabildiği bu büyük eser, güçlükler ve belalar aşılarak bugüne aktarılabilmiştir.


Eleştirel pedagojinin önde gelen ismi Paulo Freire'nin Özgürlüğün Pedagojisi adlı yapıtı, onun son çalışmalarından biri. Kitaba bir giriş metni de sunan eğitim kuramcısı Stanley Aronowitz'in sözleriyle, 1996 tarihli bu önemli eseri Freire'nin son sözleri olarak okumak mümkün. Öte yandan Özgürlüğün Pedagojisi ünlü düşünürün son kitaplarından biri olsa da, iki nedenle belki de ilk okunması gereken eseri olarak öne çıkıyor. Birincisi, Freire'nin Harvard Üniversitesi'nde vereceği ders için kaleme aldığı Özgürlüğün Pedagojisi, yazarın o güne kadar geliştirdiği temel kavramları, zamanın süzgecinden geçirerek okurlara sunan bir kitap. Freire'nin düşünerek, dinleyerek, yazarak ve uygulayarak geçirdiği yarım asırda şekillenen düşünce sisteminin en olgunlaşmış hali. Özgürlüğün Pedagojisi, bu anlamıyla bir Paulo Freire Pedagojisine Giriş niteliği taşıyor. İkincisi, bu yapıt, Freire'nin o güne kadar inşa ettiği görüşlerini neoliberalizm koşullarında yeniden değerlendirmesine bir fırsat sunuyor. Bilindiği gibi Freire'yi dünyaya tanıtan çalışması, 1968 yılında yayımlanan, yirmiden fazla dile çevrilen ve eleştirel pedagojinin temel metinlerinden biri kabul edilen Ezilenlerin Pedagojisi olmuştur. Özgürlüğün Pedagojisi ve Kültür İşçileri Olarak Öğretmenler ise neoliberalizmin en olgun çağında yazılmış metinler olarak bambaşka imkanlar sunuyor.


Kapitalizm, bireysel özgürlüğün son durağı mı? Liberal kuramcılar diyor ki: "Serbest piyasa ekonomisi, belki eşitlik, kardeşlik ve adalet sağlayamıyor ama hiç olmazsa özgürlüğü garanti altına alıyor." Özgürlüğün, tüketicilerin marka seçme özgürlüğüne ya da soyut vatandaşların eşit yasal haklarına indirgenemeyeceğini düşünüyorsak, liberalizmin ilk eleştirmenlerinden Rousseau ve Marx'ın alternatif özgürlük anlayışlarından hala öğreneceğimiz çok şey var. Çoğumuz, ya özgürlüğü kuralsızlık olarak tanımlayıp, mutlak özgürlüğün hiçbir toplumda var olamayacağını düşünüyoruz, ya da özgürlüğü "özel alan" içindeki serbestliğe indirgeyip, kendimizi özgür hissetmenin özgür olmak için yeterli olduğuna inanıyoruz. Peki, ya Rousseau'nun iddia ettiği gibi ayağımızdaki zincirleri halhal zannedip çiçeklerle süslüyorsak? Özgürleşmenin ilk adımı, şu anda neden özgür olmadığımızı kavramaktan geçiyor.


Rus edebiyatının dahi yazarlarından Gogol'ün en meşhur ve en güzel hikayelerinden biridir Palto. Dostoyevski'ye atfedilen Hepimiz Gogol'ün Palto'sundan çıktık sözüyle onurlandırılan bu öncü anlatı, kendisinden sonra gelen yazarlar kuşağını derinden etkiledi. Rus ve dünya edebiyatı üzerinde olduğu kadar okurların yüreğinde de silinmez izler bıraktı. Palto, önüne gelen metinleri el yazısıyla aynen kopyalamak dışında bir mahareti olmayan, yoksul ve içine kapanık bir memurun hikayesini anlatıyor. Genç katiplerin sataşmalarına sıkça maruz kalan bu küçük memur, alay konusu olan eski püskü, modası geçmiş paltosunu yenilemeye karar verir günün birinde... Dişinden tırnağından artırarak diktirdiği yeni paltosu, sosyal hayata katılması için ona cesaret vermiş olsa da talihsizlik yakasını bırakmaz.


Abdi İpekçi'nin katili Mehmet Ali Ağca'nın 13 Mayıs 1981 günü Roma'nın Sen Piyer alanında Papa II. Jean Paul'e düzenlediği suikastın üzerinden uzun yıllar geçti. Ağca'yı kimler yönlendirmişti, başka suç ortakları var mıydı, olaya hangi gizli servislerin parmağı karışmıştı?.. Dünya kamuoyu, suikastın Sovyetler Birliği Gizli Servisi KGB'nin başı altından çıkmış olduğuna inandırılmak istenmişti. Batı'nın propagandasına göre Bulgar Gizli Servisi, Sovyetler'in kuklasıydı; aşırı sağcı Türk terörist Ağca da olayda maşa olarak kullanılmıştı. Ne var ki, Batı'nın dört elle sarıldığı bu teze dayanan yargılama tam bir fiyaskoyla sonuçlanmıştı. Uzunca bir dönem Alman Der Spiegel dergisinin Roma muhabirliğini yapan Valeska von Roques, yıllar süren titiz bir araştırmayla gerçeğin kapısını aralamayı başardı. Yazar, Batılı ülkelerin resmi tezi olan "Bulgar izi"ni CIA'nın Türkiye masası şefi Paul Henze'nin gazeteci ortağı Claire Sterling'le birlikte ürettiğini ve bunun hiçbir temeli olmadığını kesin bir şekilde ispatlamakla kalmıyor, CIA'ya, Batılı istihbarat örgütlerine, Vatikan'a uzanan güçlü işaretleri ortaya seriyor.


Fikret Başkaya'nın 1991 yılında ilk baskısını yaptıktan sonra siyaset bilimi ve yakın tarih alanında klasik bir yapıt haline gelen bu çalışması, resmi ideoloji cephesinde öyle bir endişe yarattı ki, Başkaya'nın yargılanması, 20 ay hapis ve para cezasına çarptırılması bir yana, gözaltı aramalarında, ev baskınlarında demokrasinin geldiği ileri aşamanın da bir işareti olarak sakıncalı bir belge, hatta suç unsuru olarak gösterilebildi! Bir anlamda resmi ideolojiyle hesaplaşma, bir kitabın sayfalarıyla sınırlı kalmadı, sokağa taştı! Paradigmanın İflası, aydınların resmi ideoloji karşısındaki konumunu ve devlet aydınının çelişkilerini; milli mücadelenin niteliğini, anti-emperyalist bir karakter taşıyıp taşımadığını ve kitle katılımının boyutlarını; milli mücadelenin ulusallığı sorununu ve Kürt meselesini; Sovyet Rusya ve Komintern'le milli mücadelenin ilişkilerini; tarihte bireyin rolü bağlamında Mustafa Kemal'i ve Kemalist rejimin Bonapartizmle bağlantısını; Cumhuriyet dönemi iktisat politikalarını, sermaye birikimi ile Bonapartist rejim arasındaki bağı; sınıfsız, imtiyazsız bir kitle iddiasının ardındaki gerçeği ve yeni sömürgecilik kavramını kapsamlı bir şekilde tartışan bölümlerden oluşuyor.


Paris halkı 18 Mart 1871'de bu şehrin yönetimini üstlenerek Paris Komünü'nü kurdu ve geleceğe bir kapı açtı. Yetmiş iki gün boyunca kendi kaderlerini kendi ellerinde tutan işçiler, toplumsal kurtuluş mücadelelerini yeni bir aşamaya taşıdı. Ancak karşıdevrim güçleri toparlandı, şehre saldırdı ve 28 Mayıs'ta Komün'ü yenilgiye uğrattılar. Karl Marx, iki gün sonra, Uluslararası İşçi Birliği Genel Konseyi üyelerine, Fransa'da İç Savaş başlığıyla yayımlanacak olan metni yüksek sesle okudu ve bu metin oybirliğiyle onaylandı. Yarım yüzyıl sonra, Ekim Devrimi'nin hemen öncesinde, Lenin, Devlet ve Devrim adlı eserinde, mevcut devlet mekanizmasının nasıl parçalanacağını ve yerine nelerin koyulacağını Komün deneyiminden ve Marx'ın metninden yararlanarak ele aldı. Elinizdeki kitap, Fransa'da İç Savaş'ın, Lenin'in Devlet ve Devrim adlı eserinin Komün hakkındaki bölümünün ve Bertolt Brecht'in Komün Günleri adlı oyunundaki bir şiirin yanı sıra, Komün'le ilgili iki yazıyı ve bir manifestoyu içeriyor. Paris Komünü, işçi sınıfının, kendi devletini kurmaya yönelik ilk büyük tarihsel girişimiydi. Sosyalizm mücadelesi, geçmişteki zaferlerden olduğu kadar yenilgilerden de öğrenerek ilerletiliyor. Komüncüleri selamlıyor ve onların deneyiminden dersler çıkarmaya devam ediyoruz.


Parma Manastırı, 19. yüzyıl Fransız yazarı Stendhal'in başyapıtlarından biridir. Hayali bir İtalyan dükalığında sergilenen saray entrikalarının, tutku ve cesaretin, ahlaki ikilemlerin, mutluluk arayışını kuşatan sert gerçeklerin romanıdır. Yazımı elli iki gün gibi olağanüstü kısa bir sürede tamamlanan Parma Manastırı, Balzac tarafından çağının en önemli Fransız romanı olarak nitelendirilmiştir. Çağdaşı eserlerin aksine, yalın bir dile sahiptir. Olaylar, kişiler ve psikolojiler ön plandadır. Kişilerin ruhsal durumları, uzun monologlarla aktarılır. Kurgusal olduğu kadar tarihsel, bir o kadar da politik bir romandır. Romanın başkişisi, genç soylu Fabrice del Dongo'dur. Gözüpek ve tutkulu bir genç olan Fabrice'in, Waterloo Savaşı ile başlayan ve adam öldürmelerle, zindanlarla, zehirlenmelerle ve yasak aşklarla sürüp giden macerasını anlatır Parma Manastırı. Siyasi entrikaların gençlik ateşiyle ve tutkulu aşklarla harmanlandığı büyük bir eserdir.


Plassans... Emile Zola'nın doğup büyüdüğü Aix-en-Provence kentinden ilham alarak yarattığı hayali bir şehir... III. Napolyon bir hükümet darbesiyle iktidara gelerek Fransa'da 18 yıl sürecek olan ikinci imparatorluk dönemini başlattığında, Plassans imparatorluğu destekler. Fakat bu küçük taşra kentinde, kişisel ikbal hesaplarıyla iç içe geçmiş siyasi atmosfer değişkendir ve şehir bir süre sonra kralcılardan yana olur. O günlerde Plassans'a yeni bir papaz atanır. Son derece sofu bir yaşam süren bu sert görünüşlü, ketum papazın, kiliseye hizmet etmenin çok ötesinde amaçları vardır oysa. Zola, ikinci imparatorluk döneminin toplumsal panoramasını anlatmak için kurguladığı yirmi kitaplık Rougon-Macquart dizisinin dördüncü kitabı olan Plassans Papazı'nda, keskin eleştirisini ruhban sınıfına yöneltir. Siyasi iktidarın suç ortağı olan, inananların özellikle de kadınların samimi dini duygularını manipüle etmekten çekinmeyen, amacı ve çıkarı için her yolu mubah gören din adamları, Plassans'ın papazı Rahip Faujas'ın şahsında cisimleşir.


Bir derebeyi çocuğu olarak, Dikanka dolaylarındaki bir çiftlikte geçirdiği çocukluk yılları boyunca kulağına çalınan halk şiiri ve türküleriyle, masal, söylence ve öyküleriyle beslenen Gogol, Kazak atalarının aşkları ve efsanelerini dinleyerek büyüdü. Rus gerçekçiliğinin kurucularından olan Gogol'e saygınlık kazandıran ilk eserleri Ukrayna'daki bu çiftlik yaşantısına dair anlatılardır. Bunların en ünlülerinden ikisi, Mayıs Gecesi ve Portre'dir. Mayıs Gecesi'nde Levko ve Galya'nın aşkını köy yaşantısının içinde, usta işi doğa tasvirleriyle anlatan Gogol, Portre adlı öyküsünde, gizemli bir portrenin, insanların hırslarını birer enstrüman gibi kullanarak yaşantılarını nasıl cehenneme çevirdiğini anlatıyor. Portre, Gary Shteyngart'ın Shylock on the Neva öyküsüne, Mayıs Gecesi de Nikolay Rimski-Korsakov'un aynı adlı operasına esin kaynağı olmuştur.


13 Şubat 1961'de kurulan Türkiye İşçi Partisi, Türkiye siyasal tarihinin en önemli olaylarından biridir. TİP'in gelişip güçlenmesinde parti sözcülerinin efsanevi radyo konuşmalarının çok önemli bir yeri vardır. Türkiye proletaryasının sözcüleri, 1961-1971 döneminde, bambaşka bir dile, bambaşka bir seslenişe ve bambaşka bir içeriğe sahip konuşmalarıyla o zamana kadar devletin ağzı olan radyoyu 'proletaryanın büyülü kutusu'na çevirmişlerdi. Proletaryanın Büyülü Kutusu, TİP sözcülerinin altı seçim için yaptıkları efsanevi radyo konuşmalarının metinlerini içermekle kalmıyor. Mehmet Ali Aybar'dan Yaşar Kemal'e, Kemal Türkler'den Can Yücel'e, Rıza Kuas'tan Hamdoş'a, Tarık Ziya Ekinci'den Çetin Altan'a TİP'in çok etkili hatiplerinin radyoda yaptığı konuşmaların ses kayıtlarını da içinde barındırıyor. Bu tarihi konuşmalar karekodlar aracılığıyla dinlenebiliyor. Proletaryanın Büyülü Kutusu'nun sayfalarından dinlenebilen radyo konuşmaları, onları dinlemeseler hayatları normalde bambaşka yönde akabilecek gençleri, aydınları, işçileri ve köylüleri sosyalist mücadelenin içine çekmiş ve TİP bayrağı altında toplayabilmişti. Proletaryanın Büyülü Kutusu sosyalistlerin devlet radyosundan yaptıkları konuşmalarla hayatı değişen insanların öykülerinı anlattığı gibi bu konuşmaları yapan kişilerin portrelerine de yer veriyor. Kitapta Şekibe Çelenk'ten Mehmet Ali Aybar'a, Behice Boran'dan Hamdoş'a, Nazife Cemgil'den Kemal Türkler'e, Yaşar Kemal'den Can Yücel'e, Hasan Hüseyin Korkmazgil'den Tarık Ziya Ekinci'ye tam 43 portre yer alıyor.


Prometheus'un Sönmeyen Ateşi, zorlu bir dönemecin kitabıdır. 1990'ların ilk yarısında, SSCB'nin çöktüğü, kapitalizmin mutlak ve nihai zaferini ilan ettiği ve neoliberalizmin şaha kalktığı bir zamanda yazıldı. O yıllarda, kapitalizmin büyük ideolojik saldırısı, sol saflarda moralsizlik, dağılma, ideolojik savrulma gibi sonuçlar vermişti. Fitilini Andre Gorz'un Elveda Proletarya kitabının ateşlediği bir tartışma, adeta döneme damgasını vurdu. Öz olarak, sosyalizm mücadelesinin temel öznesi olarak görülen işçi sınıfının, gerçekte kendisine yüklenen devrimci niteliklere hiçbir zaman sahip olmadığı veya sahip olsa bile zaman içinde bu özelliklerini kaybettiği ileri sürülmekteydi. Tülin Öngen, o yıllara hakim olan neoliberal akıl tutulmasına prim vermeden, üstün bir analiz ve zengin bir sergileme ile tartışmaya katıldı. İşçi sınıfının tanımı, kapsamı, çağdaş kapitalizm koşullarındaki konumu, güncel profili, teknolojik gelişimin sınıfa etkileri gibi konuları titizlikle inceledi.


Emile Zola, yirmi kitaplık Rougon-Macquart dizisinin dördüncü romanı olan Plassans Papazı'nda işlediği ruhban sınıfı eleştirisini, hemen ardından gelen Rahip Mouret'nin Günahı romanında daha da derinleştirir. Zola'nın sorgulayan keskin kalemi bu romanda kilisenin ötesine geçerek doğrudan dini konu alır. Plassans Papazı'nın yan karakterlerinden biri olan manastır öğrencisi, içine kapanık, duygulu çocuk Serge Mouret, Rahip Mouret'nin Günahı'nın başkişisi olarak karşımıza çıkar. Tamamen tanrıya ve ibadete adanmış bir yaşam süren Rahip Mouret, doğanın bağrında ağaçlarla, çiçeklerle, böceklerle, taşlarla arkadaşlık ederek yaşayan bir genç kızla, Albine'le karşılaştığında aşk ve inanç, doğa ve din arasında büyük bir çatışmaya sürüklenir. Kilisenin ciddi ve soğuk görünüşlü Rahip Mouret'si, Zola'nın akıl almaz bir ayrıntı zenginliğiyle betimlediği o yeşil bahçede yalnızca Serge'dir, çırılçıplak bir insandır.


Salka Valka, İzlanda edebiyatında yeni bir sayfa açan canlı, destansı edebi yaratıcılığından ötürü, 1955 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne değer görülen Halldor Laxness'in başyapıtıdır. Laxness bu romanında okuru, İzlanda'nın dondurucu soğuğunda titreyen küçük bir balıkçı kasabasında, ahlak anlayışları çökmüş, ama dini duygularla şişirilmiş balıkçıların acı dolu hayatlarıyla yüz yüze getirir, güçlü bir kadının zorlu hayat şartlarını ve mücadelesini gözler önüne serer. Çocukluğunu yaşayamadan büyümek zorunda kalan Salka adlı genç kızın merkezinde yer aldığı romanda, yoksulluk, sömürü ve çaresizlik çok çarpıcı bir tarzda tasvir edilir. Salka, annesi Sigurlina'yla birlikte, kuzeydeki evlerini terk edip İzlanda'nın güneyine, daha iyi bir hayat özlemiyle yola çıkar. Ama Oseyri adındaki küçük bir köyde mola vermek zorunda kalırlar ve bir daha da oradan ayrılamazlar. Sigurlina ne kadar iradesiz biriyse, kızı da o kadar güçlüdür. Güçlü iradesi, yoksulluğa karşı başkaldırının ön saflarına taşır Salka'yı.


Samir Amin'i anlatan ve onun da kendisini anlattığı bu kitap, emperyalist-kapitalist sistemin yarattığı kutuplaşma ve sömürünün ağır sonuçlarıyla yüzleşen halkların kurtuluşuna adanmış bir yaşamın izlerini sürüyor. Üç ana bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde Demba Moussa Dembele, Samir Amin'in, ailesi, eğitim hayatı, Marksizmle tanışması, politik fikirlerinin oluşumu, entelektüel yönelimleri, Marksist düşünceye katkıları ve kurduğu alternatif uluslararası örgütlenmeler hakkında kısaca bilgi veriyor. İkinci bölüm, Dembele'nin Samir Amin'le yaptığı söyleşilerden oluşuyor. Amin bu uzun bölümde, sosyalizm, kalkınma, toplumsal hareketler, çevre-merkez ilişkisi, tekelleşme, kapitalizmin krizi, kutuplaşma ve azgelişmişlik gibi çeşitli konulardaki görüşlerini ve farklı düşünürlerle/fikir okullarıyla yaptığı tartışmaları samimiyetle anlatıyor. Bir yandan da entelektüel üretiminin hiçbir zaman eylemden ayrılmadığını görmemizi sağlıyor. Son bölüm, Amin'in seçilmiş metinlerinden oluşuyor. Bu metinler, Kapitalizm neden Avrupa'da ortaya çıktı?, Marksizmin günümüzdeki misyonu nedir?, Dünyayı sarsacak ikinci 'Güney'in uyanışı' başladı mı?, Kapitalizmin krizinden çıkmak mümkün mü?, Avrupa dışı toplumların geri kalmışlığının sebepleri nelerdir? gibi önemli sorulara yanıtlar arıyor.


Bir roman değildir, tarihsel bir anlatı değil, belgesel değil, felsefe kitabı değil, Rus toplumunu anlatan sosyolojik bir inceleme değil, bir dönem romanı, savaş ya da aşk romanı değildir. Çünkü bunların hepsidir Savaş ve Barış. Tolstoy, edebi türlerin sınırlarını aşarak var ettiği bu büyük yapıtla, edebi değerinden, anlatım zenginliğinden bir şey kaybetmeden, farklı coğrafyaların ve çağların sınırlarını da aşıyor. Savaş ve Barış romanında başlıca iki savaş ele alınıyor: 1805-1807 savaşı ve 1812 savaşı. Bu iki savaşın nitelikleri ayrıdır ve Tolstoy özellikle bu büyük çatışmaların farklı özellikleri üzerinde durmuştur. 1812 savaşı bir milli kurtuluş savaşı niteliği taşıdığı için, bu savaşa halk yığınları da katılmış ve Tolstoy romanında, halkı da sahneye çıkarmıştır. Yordam Edebiyat olarak, Savaş ve Barış'ı, özel bir edisyonla sunmaktan gurur duyuyoruz. Tüm dünyada 'en başarılı çeviri' olarak kabul edilen Louise-Aylmer Maude çevirisi, bizzat Tolstoy'dan edinilen karakter detaylarını ve biyografik bilgileri içermektedir. Böylece bu büyük eseri, adeta Tolstoy'un rehberliğinde okuma ayrıcalığını yaşayacaksınız. Ayrıca, Hasan Ali Ediz'in başlı başına bir eser olarak kabul edilmesi gereken Tolstoy incelemesini ve Tolstoy'un bu büyük eserini anlattığı kendi yazısını da bu özel edisyonun değerli bir parçası olarak, sizlerle buluşturuyoruz.


Savaş ve Barış, yüz elli yıldır büyük bir hayranlıkla okunan dev bir başyapıt ve hiç kuşkusuz tüm zamanların en güzel epik romanlarından biri. Büyük gerçekçi yazarların hep yaptığı gibi, Tolstoy da tarihe ve topluma canlı ve hareketli bir merkezden bakıyor. Onun merkezinde daima 'iki ulus', yani köylülerle toprak sahipleri arasındaki bölünme var. Savaş ve Barış'ta soylu sınıfın en seçkin kesimleriyle birlikte sıradan 'halk'ı, ölüm kalım mücadelesi içinde omuz omuza görüyoruz ama zafer bile, aralarındaki eşitsizliği ortadan kaldırmaya yetmiyor. Büyük eleştirmen Lukacs'ın sözleriyle Tolstoy; Yaşam, başkalarının emeğini sömürmek yoluyla insanların kendi kendilerini yıkmak zorunda kalmayacakları bir şekilde nasıl düzenlenir? sorusunun yanıtını hayatı boyunca aramış bir yazar. Savaş ve Barış, eşsiz epik büyüklüğünü biraz da bu soruya borçlu.


Savaş ve Barış'ın bitmediğini, sizinle yaşamaya devam ettiğini göreceksiniz. Nikolay'ın bir gün bir yerde ettiği herhangi bir söz, ansızın gelip canlanacak zihninizde. Nataşa'nın uçuşan dantelli elbiseleri ve sonsuz neşesi, attığınız kahkahalara yansıyacak. Gördüğünüz bir meşe ağacına Andrey'in gözleriyle baktığınızı fark edeceksiniz. Bir parça bisküvi kırıntısı size Petya'yı hatırlatacak. Gördüğünüz her güzel kadını Elen'le kıyaslayacaksınız, yaşamın size batan kıymıkları Piyer'i daha fazla sevmenize neden olacak. Savaş meydanında sadece toplar ve gülleler değil, atlar ve kimsesiz köpekler de olduğunu bilecek, siz de belki Platon Karatayev gibi, bir canlıyı sevmenin yerinin tam da orası olduğunu düşüneceksiniz. Savaş ve Barış'ı tekrar okuduğunuzda yeni kahramanlarınız olacak, yepyeni ayrıntılar fark edeceksiniz. Rastgele açtığınız bir sayfa sizi gülümsetecek ve belki de İhtiyar Prense artık eskisi kadar kızmayacaksınız. Henüz okumaya başlamamışken gözünüzü korkutan o 2048 sayfa, şimdi size az gelecek. Çevrenizdeki herkese romanı anlatmaya başladığınızı görecek, belki bununla yetinmeyip hediye de edeceksiniz. En sonunda Savaş ve Barış'ın yaşayan bir organizma olduğuna kani olacaksınız; her bakışınızla, her yaşınızla değişen... Bir daha okuyana kadar özleyeceksiniz. Bazı kitaplar hiç bitmez. Zaten bitmesin.


Savaş ve Barış, yazıldıktan kısa bir süre sonra neredeyse tüm dünya dillerine çevrilen, aradan geçen yüz elli yılda evrensel edebiyatın başyapıtı haline gelen dev bir eser... Bir roman değildir, tarihsel bir anlatı değil, belgesel değil, felsefe kitabı değil, Rus toplumunu anlatan sosyolojik bir inceleme değil, bir dönem romanı, savaş ya da aşk romanı değildir. Çünkü bunların hepsidir Savaş ve Barış. Tolstoy, edebi türlerin sınırlarını aşarak var ettiği bu büyük yapıtla, edebi değerinden, anlatım zenginliğinden bir şey kaybetmeden, farklı coğrafyaların ve çağların sınırlarını da aşıyor. Savaş ve Barış romanında başlıca iki savaş ele alınıyor: 1805-1807 savaşı ve 1812 savaşı. Bu iki savaşın nitelikleri ayrıdır ve Tolstoy özellikle bu büyük çatışmaların farklı özellikleri üzerinde durmuştur. 1812 savaşı bir milli kurtuluş savaşı niteliği taşıdığı için, bu savaşa halk yığınları da katılmış ve Tolstoy romanında, halkı da sahneye çıkarmıştır. Yordam Edebiyat olarak, Savaş ve Barış'ı, özel bir edisyonla sunmaktan gurur duyuyoruz. Tüm dünyada 'en başarılı çeviri' olarak kabul edilen Louise-Aylmer Maude çevirisi, bizzat Tolstoy'dan edinilen karakter detaylarını ve biyografik bilgileri içermektedir. Böylece bu büyük eseri, adeta Tolstoy'un rehberliğinde okuma ayrıcalığını yaşayacaksınız. Ayrıca, Hasan Ali Ediz'in başlı başına bir eser olarak kabul edilmesi gereken Tolstoy incelemesini ve Tolstoy'un bu büyük eserini anlattığı kendi yazısını da bu özel edisyonun değerli bir parçası olarak, sizlerle buluşturuyoruz.


Sayın Başkan, zamanımızın en önemli devlet adamı, bilgelerin bilgesi, büyüklerin en büyüğüdür. Halk onu hiç görmese bile, aynı doğa güçleri gibi acımasız varlığını her zaman üzerinde hisseder. Sayın Başkan'ın yüksek yerinde bir başkasının bulunacağını düşünmek bile ulusun iyiliğine karşı bir suikasttir; bunu aklından geçirmeye cüret eden kimse buna cüret etmemeli, toplum için tehlikeli bir akıl hastası olarak hapsedilmeli, aklı yerindeyse yasalara göre vatan haini olarak damgalanmalıdır. Sayın Başkan'ın ülkesinde üstün demokrasi hüküm sürer ki bu aslında, hiç kimsenin yarın sarayda mı ağırlanacağını yoksa hapislerde mi sürüneceğini bilememesi demektir. İhanet, espiyonaj ve siyasi kumpaslarla beslenen korku, bir yılan gibi kendi kuyruğunu yutar.


1895 yılından itibaren çeşitli gazetelerde yazar olarak çalışmaya başlayan Maksim Gorki, yazdığı kimi öykü ve yazılarda çarlık rejimini eleştirmesi nedeniyle üç kez tutuklanır. Yazdığı öyküler dönemin önemli dergi ve gazetelerinde yayımlanmakta, Gorki'nin öykücülüğü eleştirmenlerin beğenisini kazanmaktadır. 1901 yılında Çehov'la, 1902 yılında Lenin'le tanışan Gorki'nin her iki dostluğu da ölümsüz olacaktır. 1905 yılında Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'ne üye olur. 1906'da ABD, İtalya ve Almanya'ya giden Gorki, bu dönemde yazdığı Ana romanı ile ününü dünya ölçeğine taşır. Elinizdeki kitap Gorki'nin işte tam bu yıllarda, 1897-1911 yılları arasında yazdığı öyküleri içermektedir. Çarlık Rusya'sının son büyük yazarının gözünden o büyük devrimin kaçınılmazlığını düşündürecek öyküler.


Maksim Gorki büyük bir yazardan öte bir yazı işçisidir. Kelimelerden çok eylemlere inanan, sesini, sözünü, ömrünü, türküsünü gerçeğe adayan bir sosyalisttir. Tüm yazın türlerinde verimi vardır çünkü asıl ereği gerçeği anlatmaktır. Münzevi özel bir seçki. Maksim Gorki'nin deneme, hikaye, masal türlerinde yazdığı önemli örneklerin bir araya getirildiği kıymetli bir eser. İtalya Hikayeleri, Amerika gibi çok bilinen, kendi türlerinde okunması elzem kabul edilen eserlerin yanı sıra, Gorki'nin yaşamının son yıllarında yazdığı ve Türkçeye ilk kez çevrilen kimi öykülerini de içeriyor. Bir İnsanın Doğumu, Boğazda, Maviyle Açık Gri, Kitap, Münzevi Gorki'nin hikaye anlatıcılığındaki ustalığının olgun örneklerindendir. İtalya ve Amerika'yı yazarken ise büyük Rus yazın geleneğinin Rus insanını anlatmaktan ibaret olmadığını kanıtlar gibidir Gorki. Gerçek ile hayalin birbirine karıştığı zamanı ve mekanı kaybolmuş anlatılarda resmeder İtalyanları; bir sosyalistin parlak ışıklardan kamaşmamış keskin gözleriyle New York'a bakar; ışığın ardındaki canavarı göstermek için yazar. Gorki dünyanın neresinde olursa olsun insanı yazar, insana dair yazar. O, tüm insanları kendi vücudu, kendini ise tüm insanların yüreği olarak görmüştür çünkü.


Dimov'un sakalı ise tüccarların sakalına benziyordu. Tabii, Dimov eğer bir ressam ya da yazar olsaydı, o zaman herkes sakalının tıpkı Zola'ya benzediğini söylerdi. Mezarlıktan iyi bir ruh haliyle döndük. Ama aradan bir hafta geçmeden, genelgelerle yasak edilmeyen, ne var ki tamamıyla izin de verilmeyen yaşam, o sert, o yorucu, o anlamsız hayat, yine eskisi gibi akıp gitmeye başladı. Klasik Rus edebiyatında eleştirel gerçekçiliğin en gerçek, en olgun temsilcisi sayılan Çehov, hikayeleriyle Rus edebiyatını olduğu kadar dünya edebiyatını da zenginleştirmiştir. Yazı yazma sanatı, aslında kötü yazılanları çizme sanatıdır, sözleriyle yazı anlayışını ifade eden; yalın dili ve ilk bakışta sıradan görünen çarpıcı karakterleri ile Çehov, derinliğin resmini yüzeyde yapmayı başarmış ender yazarlardan biridir. Kent Hikayeleri, Çehov'un sadece mekan değil, bürokrasinin, yoksulluğun, çözümsüzlüğün, yalnızlığın merkezi olarak da ele aldığı kenti, çeşitli şekillerde sergilediği hikayelerden yapılmış bir seçki, bir okuma önerisidir.


Bize okuma yazma değil, tinsel yetenekleri açığa vurmak için özgürlük gerek. Okullar değil, üniversiteler gerek. Benim bütün hastalığım, yirmi yılda bütün kasabada bir akıllı insan bulabilmem ve bu bulduğum kişinin de bir deli oluşudur. Matematik derslerinde bazen can sıkıntısından hava bile donup buz haline gelirken bahçeden sınıfa bir kelebek uçarak girer; çocuklar başlarını kaldırır, uçan şeyi, kelebek değil de yeni, acayip bir yaratıkmış gibi, merakla seyretmeye başlar; işte tıpkı bunun gibi, bizim can sıkıcı küçük istasyona düşen bayağı bir şampanya da bizi eğlendiriyordu. Konuşmadan oturuyor, kah saate, kah şişelere bakıyorduk. Taşra Hikayeleri, Çehov'un sadece mekan değil, bir ruh, bir karakter olarak ele aldığı taşrayı, çeşitli şekillerde sergilediği hikayelerden yapılmış bir seçki, bir okuma önerisidir.


Kendisinden önceki tiyatro anlayışını temelden değiştiren, artık adıyla anılacak yepyeni anlatım özellikleri geliştiren Çehov, tiyatro ile ilgilenen herkesin, ilgisi hangi boyutta olursa olsun, okuması gereken yazarların başında gelir. Çocukken sınıfında, lisede okul temsillerinde sergilenmek üzere skeç ve piyesler yazan Çehov'un oyun yazarlığı, öykücülüğünden önce gelişmiş ve yıllar sonra yapmacıklı, şamatacı, küstah ve yıpratıcı bir sevgiliye benzeteceği tiyatroya duyduğu aşk, hiç bitmemiştir. Bırakacağına defalarca ant içtiği oyun yazarlığı, nihayetinde Çehov'un en büyük başarılarından biri olmuştur. İlk kez Moskova Sanat Tiyatrosu tarafından sahneye koyulan ve büyük başarı elde eden iki oyunu, Üç Kızkardeş ve Vişne Bahçesi, on yıllardır dünyanın çeşitli tiyatrolarında en çok sahnelenen oyunlardan oldular.


Britanya fantastik edebiyatının parlak isimlerinden China Mieville, fantastik edebiyat alanının Nobeli olarak nitelendirilen Arthur C. Clarke ödülünü üç kez kazanan tek yazardır. Yazarına Hugo, Dünya Fantezi, Nebula ve Arthur C. Clarke ödüllerini kazandıran Şehir ve Şehir; gerçek ya da hayal ürünü, hiçbir şehre benzemeyen bir şehirde geçen varoluşsal bir polisiyedir. Avrupa'nın kıyıda köşede kalmış bir şehri olan Beszel'de bir kadın cesedi bulunur. Bu olay, başta, Ağır Suçlar Birimi müfettişi Tyador Borlu'ya sıradan bir cinayet gibi gelir. Ama soruşturma ilerledikçe, kanıtlar onu hayal bile edemeyeceği kadar ölümcül planlara götürür. Borlu, Beszel'den, dünya yüzünde onun kadar tuhaf olan tek metropole gitmek zorundadır. Bu sıradan bir sınır geçişi değil, fiziksel olduğu kadar, ruhsal da bir geçiştir. Bir algı değişimi, görülmeyenin görülmeye başlanmasıdır. Gideceği yer Beszel'in aynısı, rakibi, yakın komşusu zengin ve hareketli Ul Qoma şehridir. Ul Qomalı dedektif Quissim Dhatt'la beraber ve bu geçişle mücadele ederek, komşu şehri yok etmeye ant içmiş aşırı milliyetçilerin ve iki şehri birleştirme hayalleri kuran birleşmecilerin çıkarcı yeraltı dünyasında bulur kendini. Dedektifler ölen kadının sırrını çözerken, bunun hayatlarına mal olabileceği gerçeğinin farkına varırlar. Karşılarına çıkan şey, Beszel ve Ul Qoma'daki tehlikeli güçlerdir: Ve iki şehir arasında gizlenen şey, bu güçlerin en korkuncudur.


Hayatını dokumacılıktan kazanan imanlı bir adam olan Silas Marner, uğradığı hırsızlık iftirası sonrası kilise üyeliğinden kovulunca yaşadığı şehri terk ederek Raveloe adlı bir köye yerleşir. Bu iftirayla birlikte Tanrı'ya ve Tanrı'nın adaletine olan inancını da yitiren Marner, yaradılışının bütün gücüyle işine sarılır ve kendini kazandığı altınları biriktirmeye adar. Ne var ki bu kez de bir hırsızlığın kurbanı olur ve kendine güvence bellediği altınların tümü çalınır. Fakat talih, çalınan altınların yerine Marner'a hiç beklenmedik bir armağan verecek ve Marner için yepyeni bir yaşamın kapılarını aralayacaktır. George Eliot takma adıyla eser veren, Viktorya dönemi kadın yazarlarından Mary Ann Evans, Silas Marner'da dinsel yaşama ve dini dogmaların hakim olduğu topluma yabancılaşan bir ruhun portresini çizer. Uhrevi olandan kopuşu ve kendi ifadesiyle saf ve doğal insani ilişkilerin iyileştirici etkisi sayesinde yeniden hayat buluşu anlatır. 19. yüzyıl İngiltere'sinde taşrada geçen roman, güçlü bir gerçekçilikle farklı sınıflara mensup insanların yaşamlarından sahneler sunarken, din, toplum, sanayileşme ve şehirleşme gibi konuları sorgulamaya açmaktadır.


Sinemanın Teorisi, başlangıcından günümüze sinemaya katkı sunan, fikirleriyle bu sanat dalının büyümesinde, gelişip serpilmesinde etkisi olan büyük teorisyenlerin çalışmalarını merkeze alıyor. Metinlerinde yeni ufuklara kapı aralayan bu teorisyenler, sinemayı betimlemeye ve açıklamaya yönelik ilke ve kuralları saptamakla yetinmediler, gelişen teknolojilere bağlı olarak sinemanın gelecekte nasıl yön alacağını da tartıştılar. Sanatı bizzat icra edenler ile sinemaya gönül veren izleyiciler üzerinde belirgin ve silinmez etkiler yarattılar. Soner Sert tarafından hazırlanan ve alanında yetkin 20 yazarın katkısını içeren bu seçki, sinemanın ilk teorisyeni Hugo Münsterberg'den sinemanın son teorisyeni Lev Manovich'e uzanan görkemli bir köprü kuruyor. Sergey M. Ayzenştayn, Vsevolod Pudovkin, Dziga Vertov, Bela Balazs, Rudolf Arnheim, John Grierson, Bertolt Brecht, Cesare Zavattini, Andre Bazin, Siegfreid Kracauer, Üçüncü Sinema Anlayışı, Christian Metz, Laura Mulvey, Gilles Deleuze, Slavoj Zizek, B. Ruby Rich bu köprünün ayaklarını oluşturdu. Her teorisyen, kitapta farklı yazarlar tarafından ele alınıp değerlendirildi. Sinemanın Teorisi, çeşitli kavramsal çerçevelerin ışığında hem sinema bilginizi hem de sinemaya olan sevginizi tazeleyecek.


Socialist Register, 2015 sayısını sınıfların dönüşümüne ayırdı. Tarihle birlikte sınıfları da sona erdiren yaygın anlayışın karşısına, sınıf gerçekliğinin nasıl dönüştüğünü ve bugün farklı coğrafyalarda sınıf ilişkilerinin nasıl tesis edildiğini anlatarak çıkan Socialist Register'ın bu ufuk açıcı sayısını, Leo Panitch, Greg Albo ve Vivek Chibber hazırladı. Socialist Register 2015, Sınıflar Dönüşürken başlıklı bu kapsamlı seçkide, sınıf ilişkilerini hareket noktası olarak alan çok sayıda Marksist yazar, farklı ülkelerdeki işçi sınıflarının neoliberalizme, kemer sıkmaya ve otoriter hükümetlere karşı mücadele içerisinde oluşma ve yeniden oluşma yollarını değerlendiriyor. Hindistan'dan Güney Afrika ve Avrupa'ya, Türkiye'den Mısır ve ABD'ye sınıf ilişkileri ve siyasetiyle birlikte dayanışma hareketlerini ve sınıfın dönüşümünü de yakından inceleyen Socialist Register yazarları, Piketty balonunu da es geçmiyorlar. Anayolcu çevrelerin Thomas Piketty'nin 21. Yüzyılda Kapital çalışmasına olağanüstü ilgi göstermesini değerlendiren yazarlar, Sınıf mücadelesi mi, yüzde birlerin ve onların mücadelesi mi? diye sorarak analiz çerçevelerini genişletiyorlar. Çin'de Komünist Parti iktidarı altında sınıfların kapitalist dönüşümü, finansallaşmış kapitalizmde yeni orta sınıfın krizi, Hollywood'da Amerikan Rüyası'nın bunalımları gibi ilgi çekici başlıklar da, yine Socialist Register'ın mercek altına aldığı konular arasında.


Uzun yıllarını siyasal düşünce tarihi üzerinde çalışarak ve ders vererek geçiren Doç. Dr. Ateş Uslu'nun on yıllık emeğinin ürünü olan Siyasal Düşüncelerin Toplumsal Tarihi, okurları düşünce tarihinde beş bin yıllık heyecanlı bir yolculuğa çıkarıyor. Uslu, kimisi çoğunlukla büyük olarak addedilen, kimisiyse adı pek az kimse tarafından hatırlanan sayısız düşünürü ele aldığı üç ciltlik kapsamlı yapıtta, M.Ö. 3000'den başlıyor ve M.S. 20. yüzyıla kadar siyasal düşüncelerin izini sürüyor. Bunu yaparken yalnızca siyaset felsefesi metinlerini değil, şiir, destan, tiyatro oyunu ve söylev gibi başka pek çok türden metni de irdeliyor. İktidarı Tanrılaştırmak alt başlığını taşıyan ve Tunç Çağı'nın kutsal tanrı-krallarıyla anlatısına başlayan bu birinci cilt, Yunan polis'lerinden Roma res publica'sına, Asya imparatorluklarından Türk kağanlıklarına, İslam dünyasından Batı Avrupa'ya pek çok uğrağa ve tüm bu uğraklardaki sınıf savaşımlarına, halk isyanlarına ve devrimlere uzanan yolculuğunu M.S. 13. yüzyılda sonlandırıyor.


Uzun yıllarını siyasal düşünce tarihi üzerinde çalışarak ve ders vererek geçiren Doç. Dr. Ateş Uslu'nun on yıllık emeğinin ürünü olan Siyasal Düşüncelerin Toplumsal Tarihi, okurları düşünce tarihinde beş bin yıllık heyecanlı bir yolculuğa çıkarıyor. Uslu, kimisi çoğunlukla büyük olarak addedilen, kimisiyse adı pek az kimse tarafından hatırlanan sayısız düşünürü ele aldığı üç ciltlik kapsamlı yapıtta, M.Ö. 3000'den başlıyor ve M.S. 20. yüzyıla kadar siyasal düşüncelerin izini sürüyor. Bunu yaparken yalnızca siyaset felsefesi metinlerini değil, şiir, destan, tiyatro oyunu ve söylev gibi başka pek çok türden metni de irdeliyor. Özgürlük, Güvenlik ve Birey alt başlığını taşıyan ve 1300 yılından anlatısına başlayan bu ikinci cilt, Avrupa'dan İslam dünyasına, Birleşik Krallık'tan Doğu ve Güneydoğu Asya topraklarına pek çok uğrağa ve tüm bu uğraklarda gelişen düşüncelere, üretim ve yönetim biçimlerine uzanan yolculuğunu 1789'da sonlandırıyor.


Uzun yıllarını siyasal düşünce tarihi üzerinde çalışarak ve ders vererek geçiren Doç. Dr. Ateş Uslu'nun on yıllık emeğinin ürünü olan Siyasal Düşüncelerin Toplumsal Tarihi, okurları düşünce tarihinde beş bin yıllık heyecanlı bir yolculuğa çıkarıyor. Uslu, kimisi çoğunlukla büyük olarak addedilen, kimisiyse adı pek az kimse tarafından hatırlanan sayısız düşünürü ele aldığı üç ciltlik kapsamlı yapıtta, M.Ö. 3000'den başlıyor ve M.S. 20. yüzyıla kadar siyasal düşüncelerin izini sürüyor. Bunu yaparken yalnızca siyaset felsefesi metinlerini değil, şiir, destan, tiyatro oyunu ve söylev gibi başka pek çok türden metni de irdeliyor. Soyut Evrenselciliğe Karşı Eşitlik Talepleri alt başlığını taşıyan bu üçüncü cilt, anlatısına Fransız Devrimi'yle başlıyor. Avrupa'dan Asya ve Afrika'ya, Latin Amerika'dan Britanya ve ABD'ye pek çok uğrağa ve tüm bu uğraklardaki siyasal ideolojilere, devrimlere ve siyasal-toplumsal dönüşümlere uzanan yolculuğunu 20. yüzyılda sonlandırıyor.


Uzun yıllarını siyasal düşünce tarihi üzerinde çalışarak ve ders vererek geçiren Doç. Dr. Ateş Uslu'nun on yıllık emeğinin ürünü olan Siyasal Düşüncelerin Toplumsal Tarihi, okurları düşünce tarihinde beş bin yıllık heyecanlı bir yolculuğa çıkarıyor. Uslu, kimisi çoğunlukla büyük olarak addedilen, kimisiyse adı pek az kimse tarafından hatırlanan sayısız düşünürü ele aldığı üç ciltlik kapsamlı yapıtta, M.Ö. 3000'den başlıyor ve M.S. 20. yüzyıla kadar siyasal düşüncelerin izini sürüyor. Bunu yaparken yalnızca siyaset felsefesi metinlerini değil, şiir, destan, tiyatro oyunu ve söylev gibi başka pek çok türden metni de irdeliyor. Siyasal Düşüncelerin Toplumsal Tarihi, her dönemin kendi içinde birtakım değişkenleri olmasıyla birlikte siyasal düşünceler tarihinin büyük bir etkileşimler dizgesi niteliği taşıdığını gösteriyor. Hem siyasal düşünce tarihi ve siyaset felsefesi gibi alanlarda ders alan öğrenciler hem de insanlığın uzun düşünce yolculuğu hakkında derli toplu bilgi edinmek isteyen okurlar için temel bir başvuru kaynağı. İktidarı Tanrılaştırmak alt başlığını taşıyan ve Tunç Çağı'nın kutsal tanrı-krallarıyla anlatısına başlayan bu birinci cilt, Yunan polis'lerinden Roma res publica'sına, Asya imparatorluklarından Türk kağanlıklarına, İslam dünyasından Batı Avrupa'ya pek çok uğrağa ve tüm bu uğraklardaki sınıf savaşımlarına, halk isyanlarına ve devrimlere uzanan yolculuğunu M.S. 13. yüzyılda sonlandırıyor. Özgürlük, Güvenlik ve Birey alt başlığını taşıyan ve 1300 yılından anlatısına başlayan bu ikinci cilt, Avrupa'dan İslam dünyasına, Birleşik Krallık'tan Doğu ve Güneydoğu Asya topraklarına pek çok uğrağa ve tüm bu uğraklarda gelişen düşüncelere, üretim ve yönetim biçimlerine uzanan yolculuğunu 1789'da sonlandırıyor. Soyut Evrenselciliğe Karşı Eşitlik Talepleri alt başlığını taşıyan bu üçüncü cilt, anlatısına Fransız Devrimi'yle başlıyor. Avrupa'dan Asya ve Afrika'ya, Latin Amerika'dan Britanya ve ABD'ye pek çok uğrağa ve tüm bu uğraklardaki siyasal ideolojilere, devrimlere ve siyasal-toplumsal dönüşümlere uzanan yolculuğunu 20. yüzyılda sonlandırıyor.


Siyaset Bilimi alanında nitelikli, kapsamlı ve güncel Türkçe giriş kitapları konusunda bir boşluk olduğu ortada. Siyaset Bilimi: Kavramlar, İdeolojiler, Disiplinler Arası İlişkiler, işte bu boşluğu kapatmaya çalışıyor. Büyük çoğunluğu Türkiye ve dünyanın köklü üniversitelerinde bulunan 35 yazarın yazdığı toplam üç kısım ve 40 bölümden oluşuyor. Birinci kısım, Siyaset Biliminde Temel Kavramlar başlığını taşıyor. Siyaset, iktidar gibi daha genel nitelikli kavramlardan kimlik ve hegemonya gibi daha özel kavramlara uzanan bu kısımda kitap, siyaset bilimi disiplininin temel kavramsal gereçlerini okuyucuya tanıtıyor. İkinci kısımda yazarlar, temel Siyasal İdeolojileri irdeliyorlar. Liberalizmden İslamcılığa, anarşizmden Marksizme kadar 11 farklı ideolojiyi inceleyen yazarlar, aynı zamanda ideolojinin ve modern siyasal ideolojilerin 18. yüzyıldan bugüne uzanan serüveninin bir bilançosunu çıkarmış oluyorlar. Kitabın Disiplinler Arası İlişkiler başlıklı üçüncü ve son kısmındaysa siyaset bilimi ile yakın sosyal bilimsel disiplinlerin ilişkisi tartışılıyor ve siyaset biliminin hem bir sosyal bilim olarak diğer disiplinlerle ortak yönlerine hem de özgül yanlarına vurgu yapılıyor. Siyaset bilimine giriş niteliğindeki kitaplarda genellikle rastlanmayan bu kısımda felsefeden kent çalışmalarına kadar, siyaset biliminin bir biçimde yolunun kesiştiği ve ortak çalışma yaptığı disiplinler, siyaset bilimiyle ilişkileri çerçevesinde ele alınıyor. Asıl olarak üniversitelerin sosyal bilim bölümlerinde siyaset bilimine giriş nitelikli dersler alan öğrencilere yönelik olarak hazırlanan bu kitabın o öğrencilerin hocalarına ve genel okuyucuya da faydalı olacağını umuyoruz.


Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk örgütlü muhalif hareketi olan Jöntürkler kimlerdi? 1908 Devrimi'ne giden yolda nasıl bir rol oynadılar, siyasi hedefleri nelerdi? Cumhuriyet'in ilanına ve sonrasındaki politik ve sınıfsal mücadelelere nasıl bir etkileri oldu? Yuriy Aşatoviç Petrosyan, bütün bu sorular ekseninde Jöntürk hareketi tarihinin temel dinamiklerine ışık tutuyor. Çalışma, bir yandan XIX. yüzyılın 60'lı ve 70'li yıllarına yayılan meşrutiyet hareketinin siyasal yapısına ve XIX. yüzyılın sonlarıyla XX. yüzyılın başlarındaki Jöntürk eylemlerine odaklanırken; öte yandan Jöntürk hareketinin toplumsal tabanını, hedeflerini, siyasal programını, önderlerinin düşünce yapısını ve hareketin kaydettiği gelişmeleri gözler önüne seriyor. Yazar, Jöntürklerin, gizli toplantılarla başlayan örgütlenme deneyimlerinden, sultanla açıktan açığa pazarlık yapmalarına değin geçen mücadele sürecini tarihsel materyalizm penceresinden ortaya koyuyor.


Sosyalizmin Alfabesi, sosyalizmle yeni tanışanlar, sosyalizme dair derli toplu bilgi edinmek isteyenler ve sosyalizm hakkındaki bilgilerini tazeleme ihtiyacı duyanlar için temel bir başvuru kaynağıdır. Sağlam mantığı, güçlü kanıtları ve duru anlatımıyla parlak ve zihin açıcı bir sosyalizme giriş kitabıdır. İlk olarak 1953'te ABD'de yayınlanan bu değerli çalışma, kısa sürede sosyalist düşüncenin klasik metinleri arasına katılmış, dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de de yarım yüzyıldır en çok okunan giriş kitaplarından biri olagelmiştir. Çıkarları gereği sosyalist olması gereken ama sosyalizm hakkındaki iftiraların ve ideolojik bombardımanın etkisi altında kalarak sosyalizme uzak duran emekçilerin önyargıları göz önünde bulundurularak yazılmış olması, kitabın hitap alanını hayli genişletmektedir. Yetkin Amerikalı sosyalist Leo Huberman'a göre, iyi veya kötü olsun, karşısında ya da uğrunda savaşılacak bir şey olsun, her şeyden önce sosyalizmin ne olduğunun anlaşılması gerekir. Kitabın amacı, sosyalizmin anlaşılmasına yardımcı olmaktır. Kitabın ilk yarısı, kapitalizmin sosyalist açıdan ekonomik çözümlenmesine ayrılmıştır. İkinci kısmında ise sosyalist teori ele alınmıştır. Sosyalizm öğretisinin gelişmesinde rol oynamış olan en önemli ve etkili iki isim Karl Marx ve Friedrich Engels olduğu için, Sosyalizmin Alfabesi onların anlayışı üzerine kurulmuştur.


Atilla Güney, akademinin iniş çıkışlarına kişisel yaşam deneyimiyle tanıklık etmiş, bağımsız tavırların resmi kurumlarca nasıl ret ile karşılandığını bizzat yaşamış, nihayetinde Barış İçin Akademisyenler bildirisine imza attığı için üniversiteden uzaklaştırılmış hocalarımızdan. Sosyolojinin Marksist Reddiyesi adlı bu çalışmasında, kökleri idealizme dayanan Weberci sosyoloji anlayışının, sınıfsal sömürü ilişkilerini görünmez hale getirmek için uzun yıllardır akademik çevrelerde, kuramsal yazın dünyasında ve devlet yönetiminde işlevselleştirilmesini çarpıcı bir analizle ele alıyor. Bir yandan da Weberci geleneğin Türkiye'deki izdüşümünü, neredeyse star muamelesi gören popüler sosyoloji hocalarının metinleri üzerinden anlatıyor. Güney, üniversitelerde öğrencilere nesnel, tarafsız bir disiplin olarak sunulan sosyolojinin, kapitalist üretim ilişkilerini meşrulaştıran tarihsel evrelerini anlatırken, metin, kavram ve düşüncelerin analizine de girişiyor. Tek tek olguların kökenine inen yazar, bu alanda kendi özgün çözümlemelerini geliştirmek isteyenlere, tarihsel maddeciliğin sağladığı olanakları anlatıyor. Atilla Güney, İnatla hikayesi anlatılmaktan imtina edilen Türkiye İşçi Sınıfına ithaf ettiği bu çalışmasında, kendisi de titiz bir düşünce işçiliğine imza atıyor.


Belki genç kuşak tanık olmadı ama 74 yıllık sarsıcı bir deneyim yaşandı dünyamızda. 1917'den 1991'e dek süren ve Sovyetler, reel sosyalizm, sosyalist blok, demir perde gibi adlarla anılan bu deneyimi, özellikle ilk ve son dönemlerindeki kimi yönelimleriyle ve buradan çıkarılması gereken siyaset dersleriyle anlatan bir kitap Sovyet Deneyinden Siyaset Dersleri. İlk olarak 1989'da yayımlanan bu çalışmasında Metin Çulhaoğlu, önce 1920'lerden 1930'lara uzanan kesitteki NEP ve kolektivizasyon uygulamaları ile sanayileşme hamlesine, ardından da 1985'ten 1989'a uzanan kesitte glasnost ve perestroyka politikalarına yoğunlaşıyor. Ekonomik hamleler, zorunluluk ve açmazlarla birlikte, ideolojik hamle girişimleri ve zaaflar ön plana çıkıyor en çok Çulhaoğlu'nun anlatımında. Yazarın sözleriyle Özellikle Sovyet deneyinde, uç uğraklara bütünüyle angajman büyük riskler içeriyor ve tarih hep bunu gösteriyor iken, son uç uğrak diyebileceğimiz glasnost ve perestroyka döneminin muhasebesi ile tamamlanıyor kitap.


Aleksandra Kollontay (1872-1952), Rus devrimci hareketinin etkili önderlerinden, sınıflar üstü bir kadın mücadelesine kararlılıkla karşı çıkan Marksist bir düşünür, Ekim Devrimi'nin ardından Bolşevik hükümette yer alan ilk kadın komiser , barış için gösterdiği çabalarla dünyanın saygısını kazanmış bir kadın diplomat... Kollontay'ın fikirleri, Sovyet Rusya tarihi içinde de Marksist feminizmin düşünsel mirası içinde de yeterince tartışılmamıştır. Oysa Kollontay'ın boyun eğmeyen, dolaysız bir üslupla kaleme aldığı yazıları, radikal bir düşünürün ve Sovyet Rusya'da geliştirilmeye çalışılan sosyalist pratiğe sorumluluk hissiyle bağlı bir yöneticinin derinlikli ve önemli düşünceleriyle doludur. Sovyet Kadını, Kollontay'ın siyasi yaşamının farklı evrelerinde zihnini meşgul eden çeşitli meseleler üzerine yazdığı yazılardan ve yaptığı konuşmalardan derlenmiş on iki makaleden oluşuyor. Yeni bir toplumun yaratılmasına dair güçlü umutlarla ortaya konduğu açıkça hissedilen bu makaleler, sosyalist kadın hareketinin talepleri, çağdaş burjuva toplumunun yarattığı cinsel krizin nasıl aşılacağı, kadınların özgürleşmesi için sosyalist devletin sorumlulukları gibi pek çok konuda bugün de tartışmalar açabilecek parlak gözlemler içeriyor.


Ekim Devrimi'nden sonra kurulan Jenotdel (1919-1930), Komünist Partisi'nin işçi ve köylü kadınlar arasındaki çalışmalarını örgütleyen birimdi. Sovyetler Birliği coğrafyasında faaliyet göstermekle birlikte, hiç kuşkusuz tüm dünyadaki kadın hareketinin yıllar süren mücadelesinin bir sonucuydu. Burcu Özdemir'in Sovyet arşivlerinden de yararlanarak kaleme aldığı bu kitap, Jenotdel konusunda Türkiye'de yayınlanan ilk bağımsız ve geniş kapsamlı çalışma olma özelliğini taşıyor. İnessa Armand, Aleksandra Kollontay, Nadejda Krupskaya gibi isimlerin önderliğinde kurulan Jenotdel'in öncelikli hedefi, kadınların toplumun eşit birer üyesi haline getirilmesi ve politik açıdan eğitilmesiydi. Bunun için komünal tesisler açtı; okuma yazma kursları, mitingler, konferanslar düzenledi; dergiler çıkardı. Yanı sıra, ekonomik açıdan zor durumdaki yalnız, evsiz ve küçük çocuklu kadınlara verilen toplumsal desteği güçlendirdi. Jenotdel, partiye bağlı bir birim olmakla birlikte geniş yetkilerle donatılmış bir karar merkeziydi.


Tatlı bir rüya gibi akıp giden Step , Çehov'un sanatsal çizgisini olgunlaştırdığı uzun hikayelerinden ilkidir. Uçsuz bucaksız Rus steplerinin şiirsel güzelliği, okurları olduğu kadar dönemin ünlü yazarlarını da büyülemişti. Çernişevski, Tolstoy, Gorki gibi devler tarafından hayranlıkla okundu ve en gözde Çehov yapıtları arasında yer aldı. Step'te, okula kaydolmak için tüccar dayısının atlı arabasıyla yolculuk yapan dokuz yaşındaki Yegoruşka'nın hikayesi anlatılmaktadır. Çehov'un çocukluğundan izler taşıyan Yegoruşka, bir yandan annesinden ayrıldığına üzülürken, bir yandan da kendisini bekleyen yeni yaşamın bilinmezliğinden kaygı duyar. Bu uzun yolculukta canlı ve sempatik tipler çıkar karşılarına... Beklenmedik ufak tefek olaylar yaşanır. Ayrıntılı doğa tasvirleriyle zenginleşen bu güzel yapıtı, Nuri Yıldırım'ın Rusça aslından çevirisiyle sunuyoruz.


Arap Baharı, ABD'deki İşgal hareketleri, Yunanistan'da Syriza'nın yükselişi, İspanya'da Öfkeliler hareketi ve başka coğrafyalardaki dalgalanmalarla birlikte düşündüğümüzde, tüm dünyada eğer kendiliğinden hareketlerin ötesine geçilecek ve hem kriz hem de sistem gerçekten aşılacaksa, solun önüne ciddi ve yeni stratejik hede er koyabilmesi gerekiyor. İşte elinizde tuttuğunuz bu kitap, gerek krizin boyutlarını gerekse onun farklı okumalarından hareketle solun stratejik anlamda yapması gerekenleri tartışma masasına yatırıyor. Marksist düşüncenin üç yetkin ismi, Leo Panitch, Greg Albo ve Vivek Chibber'ın yayına hazırladığı Strateji Sorunu, krizin temel ve tali dinamiklerini, sendikal mücadelede değişenleri ve işçi meclislerini, otonom hareketler ile katılımcı ve şeffaf karar mekanizmalarını, Batı'da ve Latin Amerika'da sol partilerde yaşanan dönüşümü, sosyalist-feminist hareketlerin yeni stratejik yaklaşımlarını, sosyalizm ve komünizm kavramlarının geleceğini tartışan makalelerden oluşuyor.


Yoksul ve onurlu Raskolnikov'un tavan arasındaki öğrenci odasında yaşadığı ikilem ve sonrasında tasarladığı cinayet Rusya'da bir fırtınanın kopmasına neden olmuştu. Suç ve Ceza farklı dillere çevrildiğinde, yazarı Dostoyevski'yi dünya edebiyatının zirvesine taşıdı. Yüz elli yıllık bu başyapıt hala en çok sevilen ve en çok okunan romanlar arasında. Çünkü zaman, Suç ve Ceza'nın ele aldığı meseleleri eskitemedi. İyi ile kötü arasındaki savaş bugün de sürüyor ve bir zamanlar Raskolnikov'un yaptığı gibi, modern dünyada insan olmanın anlamı ve eylemlerimizin ahlaki sonuçları üzerinde düşünmeyi sürdürüyoruz. Sözüm ona yüce bir amaç uğruna her türlü fenalığı, en ufak bir pişmanlık duymadan yapmaya hazır olanları gördükçe sahici bir yüzleşmenin değerini bir kez daha kavrıyoruz.


Kitap, Aydınlanma düşüncesinin Tanrı katlini hedeflediği iddiasını sorgulayarak başlar. Sekülerleşme sonucu Tanrı'nın ağır bir darbe aldığını teslim etse de, tümüyle yok olmaktan ziyade farklı kılıklara büründüğünü savunur. Seküler bir çağda ne Tanrı eski haliyle var olabilir ne de din, doğru; ama bıraktıkları boşluk, vekaleten bile olsa, mutlaka başkalarınca doldurulmalıdır. Çünkü Tanrı, kimi zaman iktidara saplanmış bir diken rolü üstlendiyse de, ağırlıkla siyasi egemenliği meşrulaştırmanın en güçlü yollarından biri olagelmiştir. Eagleton, Akıl'dan sanata pek çok şeyin, Tanrı'ya vekalet eden aşkınlık formları sunmaya soyunduğunu söyler. Bu vekillerin en maharetlisinin ise, kavramın geniş anlamıyla kültür olduğu kanaatindedir. Dillere düşmüş duygulanım yoksunluğuyla postmodern toplum, Tanrı'ya ve vekili kültüre duyulan ihtiyacı hükümsüz kılıyor ve bu haliyle ateist bir toplum öngörüyor gibidir. Oysa öte yanda köktendincilik yükselir. Dolayısıyla, evet, Tanrı yine ölmemiştir; ama bunu kendi kahramanca direnişinden ziyade, insanların Tanrı'nın cenaze töreninde kendilerini yeniden yaratma olanağını görmeyi başaramamış olmasına borçludur.


İngiliz bilim insanı George Thomson, tarihöncesi Ege'yi toplumsal, sanatsal ve felsefi yönleriyle incelemek için yıllarını verdi. Yazarın bu yoğun çalışmasının en seçkin ürünü, iki ciltlik Eski Yunan Toplumu Üstüne İncelemeler'dir. Eskiçağ üstüne yapılmış en yetkin araştırmalardan biri olan Eski Yunan Toplumu Üstüne İncelemeler'in ilk cildini oluşturan Tarihöncesi Ege, sosyal bilim alanında disiplinlerarası çalışmalar açısından da çığır açan bir yapıt. George Thomson'ın etnoloji, arkeoloji, sosyoloji, dilbilim gibi disiplinlerdeki ileri birikimi damıtarak oluşturduğu bu başyapıtında, eskiçağın Ege'si ele alınıyor. Totemcilikten dine, kabileden devlete, kamptan kente, anaerkillikten ortaklaşmacılığa tüm bir tarihsel süreç gözlerimizin önüne serilirken, farklı Ege halklarının, kahramanlık çağı hanedanlıklarının ve onların destanını anlatan Homeros'un hikayelerine de uzanıyoruz. Yaşadığımız coğrafyanın tarihsel ve kültürel zenginliğini bir kez daha hatırlatan bu eşsiz yapıt, dilimize de aynı zenginlikte bir Türkçeyle kazandırıldı. Tarihöncesi Ege'yi Celal Üster'in 1983 yılı Azra Erhat Çeviri Ödülü'ne değer görülen çevirisiyle okurlara yeniden sunuyoruz.


Friedrich Engels, Tarihte Zorun Rolü'nde, daha önce geliştirmiş olduğu zor teorisini, 1848-1888 döneminin Almanya tarihine uygulama girişiminde bulunmuştu. Yayımlamayı planladığı broşür, Anti-Dühring'in konuyla ilgili üç bölümünü ve dördüncü bölüm olarak Tarihte Zorun Rolü'nü içerecekti. Engels bu son bölüm üzerindeki çalışmasını bitiremedi ve tamamlanmamış metin ölümünden sonra yayımlandı. Tarihte Zorun Rolü, yalnızca Almanya tarihine değil, genel olarak Avrupa'daki uluslaşma süreçlerine ve sınıf mücadelelerinin bu süreçlerdeki rolüne ışık tutan bir çalışma. Kırım Savaşı dahil olmak üzere 1848 sonrasının pek çok savaşı üzerinde duran Engels, ilhak politikalarının eleştirel değerlendirmesini de yapıyor. Anti-Dühring'in zor teorisi hakkındaki bölümlerinde ise, tarihin zor kullanımıyla açıklanamayacağı gösterilir ve zorun kendisinin ne tür tarihsel süreçlerin ürünü olduğu ortaya koyulurken, zorun tarihte farklı bir rol oynamasının mümkün olup olmadığı üzerinde duruluyor.


Devlet, hem son derece somut, elle tutulur ilişkiler toplamı, hem de soyut bir kavramdır. Meşru şiddet, vergi toplama, yargılama ve cezalandırma işlevleri devletin tekelindedir. Devlet milyonlarca insanın gözünde "hakem"dir; "baba"dır; "kamu düzeni"dir; gözleri bağlı adalet dağıtıcısıdır... Bir kutsallık halesidir. Bunlar devleti, ideolojik ve siyasal mücadelenin de kritik konusu ve alanı durumuna getiriyor. Devlet insan soyunun yarattığı en gelişmiş, en yetkin örgüttür; toplumun üzerine çıkan, sömürü, baskı ve ezgiyi sürekli kılan en büyük güç sistemidir. Sömürü ve baskıyı kaldırma mücadelesi devletsiz, iktidarsız yürütülemez. Devletten kurtulmadan, devleti yok etmeden özgür topluma, özgür insana ulaşmak ise hiç olanaklı değil. Bu kitapta devlet, teori ile pratiğin ilişki ve etkileşimi içinde, teori ile pratiğin birliğinin en algılanabilir, çözümlenebilir bir veri olarak bulunduğu tarihsel süreç içinde inceleniyor. "Tekelci", "emperyalist" devletin bugünkü varoluş biçimi ve kavramı olan "ulus devlet", emperyalist-kapitalist devletler arasındaki bütünleşme ve çatışma eğilimleri kitapta öne çıkarılan konulardan.


1990'ların başında Sovyetler Birliği yıkıldığında, çoğu komünist için geride kalan reel sosyalizm tarihi, utanç duyulması gereken bir geçmiş olarak görüldü. Yazara göre, zulme uğrayan etnik veya dinsel grupların tarihinde daima böyle bir olguyla karşılaşırız. Kurbanlar, zulüm gördükleri sürecin belli bir anında zalimlerin görüşlerini benimseme eğilimi gösterirler ve bu nedenle kendilerini hor görmeye, kendilerinden nefret etmeye başlarlar. Kendinden nefret, SSCB'nin yıkılışından bu yana, komünist hareketin savaşmak zorunda kaldığı sorunların başında yer alıyor. Kendi geçmişlerini yücelten galiplerin şişkin egoları, karşılığını mağlupların çilesinde buluyor. Domenico Losurdo, kendinden nefret etme salgınına karşı verilen mücadelenin, Ekim Devrimi'yle başlayan büyük ve muhteşem dönemin eleştirel bilançosunun çıkarılmasıyla birleştirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu eleştirel bilanço, ne kadar radikal ve önyargısız çıkarılırsa o kadar etkili olacaktır. Buna karşılık kendinden nefret etme, kendi tarihiyle yüzleşmekten ve bu tarihin içinden parıldayan ideolojik ve kültürel savaşımın gerçekliğinden korkakça kaçmak demektir. Eğer özeleştiri, komünist kimliğin yeniden kazanılmasının ön koşuluysa, kendinden nefret etmek de teslim olmakla ve bağımsız komünist kimliğin inkarıyla eşanlamlıdır.


Zonguldak-Ereğli kömür havzasında madenciliğin başlaması, hem bölge halkı hem de Osmanlı İmparatorluğu için çok önemli bir gelişmeydi. 1848'den 1922'ye kadar teknoloji, idari yapı, sermaye bileşimi açısından havzada önemli değişmeler yaşandı; havza, kısa zamanda İmparatorluğun en büyük madencilik bölgesi haline geldi. Bölge, yüzyıl dönümünde on bine ulaşan işçi sayısıyla da Osmanlı işçi sınıfı açısından çok önemliydi. Havzada görülen değişiklikler ve İmparatorluk çapında yaşanan ekonomik ve siyasi dönüşümler, işçilerin çalışma ve yaşam şartlarını derinden etkiledi ve incelenen dönemin sonuna doğru maden işçileri kayda değer aktörler haline geldiler. Elinizdeki çalışma, emek tarihçiliğine ilişkin bir değerlendirme yaptıktan ve havzanın tarihini genel hatlarıyla aktardıktan sonra havzadaki işçilerin durumunu ve meydana gelen değişmeyi iki ana tema etrafında inceliyor: İşçi ücretleri ve iş kazaları. Kitabın vurgu yaptığı diğer konular arasında, Jön Türk Devriminin ve İmparatorluğu sarsan 1908 Grevlerinin havzaya ve maden işçilerine yansımaları yer alıyor. Toplumun, devletin ve sermayenin tarihi yazılmadan işçi sınıfının tarihinin yazılamayacağı tespitinden yola çıkan kitap, Osmanlı İmparatorluğu'nun son onyıllarına dair genel çıkarımlar yapıyor, Cumhuriyet dönemi işçi sınıfına miras kalan mücadele geleneğinin izlerini sürüyor.


Küresel kapitalizm, 1980 sonrasında sermaye birikimi sürecini neoliberal model çerçevesinde sürdürmek için kolları sıvadı. Küreselleşme, özelleşme, ticarileşme ile el ele ilerleyen bu liberalleşme sürecinde piyasa her derde deva, her şeye kadir bir ilahi güç olarak takdim edildi. 1980 sonrası dönem, küreselleşen kapitalizmin hızla sermaye biriktirdiği, ama hızla da balonlaşarak kendi kuyusunu kazdığı bir zaman dilimi oldu. Bölgesel, ulusal krizlerin sıklaştığı bu dönemde küresel krizin de 2007'de ucu göründü. Küresel kriz bütün haşmetiyle 2008'de baş verdikten sonra 2009'da da bütün dünyaya bulaştı ve her coğrafyayı sardı. Küresel krizin etkileri, Türkiye'de de şiddetle hissedildi. Bu kitapta 2008 ve 2009'un tamamında küresel krizin, teğet geçerken Türkiye ekonomisinde yarattığı enkazın envanteri yer alırken, önümüzdeki dönemde emekçi sınıfları bekleyen tehditlere ve fırsatlara değiniliyor. Küresel krizin dünyada merkez ülkeleri ve çevre-bağımlı ülkeleri nasıl etkilediği, kapitalist devletlerin müdahale biçimleri ve bunların sonuçları, krizin Türkiye kapitalizmine etkileri ve AKP yandaşı sermaye kesimi ile geleneksel sermaye kesimleri arası çelişkiler mercek altına alınıyor. Krizin emekçilere yansıması, işsizlik ve güvencesizleştirme, yoksullaşma, gelir dağılımının daha çok bozulması gibi sorunlar üzerinde özel olarak duruluyor.


Dünya kapitalizmi, bir kez daha, yıkıcı toplumsal sonuçlar doğuran bir bunalım döneminden geçerken, sosyal adaletsizliklere tepki gösterenlerin sesleri de giderek yükseliyor. 2011 yılında, pek çok ülkede yüz binlerin katıldığı mitingler düzenlenirken, emperyalist dünyanın merkezi olan ABD'de bile, dünya devrimi sloganını kullanan Wall Street'i İşgal Et hareketi ortaya çıktı. Erkin Özalp, kendi deyimiyle kapitalizmin yeniden sorgulanmakta olduğu bir dönemde, kapitalizmi sorgulayan hareketlerin Marksizme nasıl bakması gerektiğini ve Marksizmin bu hareketlerden neler öğrenebileceğini tartışıyor. Yazara göre, bu tartışmaları yaparken, ilk olarak, Marx'ın her şeyden önce bir işçi sınıfı devrimcisi olduğunun yeniden hatırlatılması gerekiyor. Marx'ın ilk devrim modelini ve daha sonra bu modelde yaptığı değişiklikleri ele alan Özalp, bir devrimcinin kapitalizm eleştirisi olan Kapital'in bazı temel tezlerini sunduktan ve 21. yüzyılda devrim mücadelesi yürütenlerin Sovyetler Birliği deneyimine nasıl yaklaşması gerektiğini ele aldıktan sonra, bu deneyimin aşılmasını da sağlayacak olan yeni dönem olanakları üzerinde duruyor.


Therese Raquin 1867 yılında yayımlandığında edebiyat dünyasında büyük bir gürültü koparır. Aslında Emile Zola'nın üçüncü romanıdır ama yazar adını esasen bu romanla duyurur. On dokuzuncu yüzyıl Paris'inin esnaflık ve küçük memurlukla geçinen sıradan insanları arasında yaşanan bir yasak aşkın ve cinayetin romanıdır Therese Raquin. Zola'nın, arzularının peşinde ihanet eden ve cinayet işleyen kahramanlarının davranışlarına yön veren nedenleri ele alma biçimi öyle büyük bir öfke yaratır ki hem yazar hem de romanı ahlaksızlıkla suçlanır. Zola bu tepkileri, Eleştirmenler bu kitabı sert, kızgın bir sesle karşıladılar. Birtakım ahlaklı kişiler, kendileri kadar ahlaklı gazetelerde, yüzlerini buruşturarak, bu kitabı ateşe atmak üzere maşayla tuttular, sözleriyle anlatır.


Aiskhylos ve Atina: Tragedyanın Kökeni, yalnızca Aiskhylos'un oyunlarını ve onların izleyiciler için taşıdığı anlamı inceleyen bir eser değil, Atina demokrasisinin kökenlerini, gelişimini ve dolayısıyla Batı uygarlığının ve kültürünün yapısını da irdeleyen değerli bir araştırmadır. Zira George Thomson, Aiskhylos'un oyunlarının, alışılagelmiş yazınsal eleştirinin ya da geleneksel bilgi ölçütlerinin sınırları çerçevesinde çözümlenemeyeceği görüşündedir. Aiskhylos'un tragedyaları, Atina'nın toplumsal ve siyasal yaşamının öylesine ayrılmaz bir parçasıdır ki, ancak ve ancak Atina'nın tarihsel içeriğinin tamamının sistemli olarak incelenmesiyle anlaşılabilir. Dolayısıyla, bu kitabın birincil amacı Aiskhylos'un anlaşılması olsa da, inceleme, Erken Yunan şiirinin tarihini, Yunan düşüncesindeki yaşamsal unsurların gelişimini, Yunan tragedyasının dinsel temellerini ve bütün bu kültürel gelişmelerin ilkel kabile toplumundan Yunan kent devletine geçişle ilişkisini de içeren çok daha geniş bir alanı kapsamaktadır.


Bernhard Kellermann, yirminci yüzyıl başında büyük yankı uyandıran bu romanında, çağımızın dininin peşinden gidenleri, Kıta Avrupa'sı ile Kuzey Amerika arasında bir tünel inşa etme hayali çerçevesinde anlatırken, kapitalizmin yapma ve yıkma potansiyellerini de derinden sorguluyor. Devasa bir tünel inşaatının okyanusu aşmaya çalışan dehlizleri arasından, dönemin acımasız toplumsal gerçekliği, işçilerin ölümcül çalışma koşulları ve halkın üç kuruşuna göz diken sermayenin durdurulamaz kar güdüsü de bütün çıplaklığıyla resmediliyor. Alman yazar Kellermann'ın 1913'te kaleme aldığı Tünel, kısa sürede 25 dile çevrilmiş, milyonlarca okura ulaşmıştır. Kimi eleştirmenlerin bilim kurgu ve fantastik edebiyata dahil ettiği, kimilerinin zorlu çalışma koşullarını ve kapitalizm eleştirisini öne çıkardığı için toplumcu gerçekçi boyutuyla değerlendirdiği Tünel'e, teknik-ütopyacı roman diyenler de olmuştur. Tam dört kez sinemaya uyarlanan roman, yirminci yüzyılın ilk yarısının en başarılı kitaplarından biri olarak kabul edilmiştir.


15 Temmuz 2016 gecesi, kırk yılı aşkın süredir devletin içerisinde örgütlenen bir İslami yapılanma, geçmişte gayriresmi koalisyon ortaklığı yürüttüğü başka bir İslami yapılanmaya yönelik bir askeri darbe girişiminde bulundu. Bu darbe girişimi, Türkiye İslamcılığının iki farklı kolu arasındaki güç ve iktidar mücadelesinin silahlı çatışmaya ve potansiyel bir iç savaşa dönüşmesinden başka bir şey değildi. Türkiye tarihini merkezle çevre, devletle toplum, Batılılaşma yanlısı elitlerle mütedeyyin halk kitleleri, vesayetçi rejimle demokrasi güçleri arasındaki mücadelenin tarihi olarak okuyan liberal paradigma, elbette ki bu darbe girişimini anlayamayacak ve açıklayamayacaktı. Oysa söz konusu tarihi, devletle Türk sağı arasındaki antikomünist mutabakat ve dinselleşme üzerinden okuyan bakış açısına göre her şey gayet netti: Emperyalizmin ve devletin, komünizmle mücadele adına ikbal kapılarını sonuna kadar açtığı siyasal İslamın iki farklı fraksiyonu, önce birlikte devleti ele geçirmiş ve yeni bir rejim inşasına soyunmuş, sonra da rejimin sahipliği üzerine bir güç mücadelesine girişmişlerdi.


Türkiye'de sosyalist solda, ülkenin modern dönem tarihinin yorumunda iki düşünce akımı önde oldu. İki akımdan biri, sol Kemalizm, bütün tarihi aydınlanma, laiklik, cumhuriyet kategorilerine sıkıştırılmış bir çerçevede kavradı, nesnel gelişmeleri hep belirli toplumsal ya da siyasi aktörlerin düşüncelerine ve ideolojik seçişlerine bağladı. Sol Kemalizmin hakimiyeti 1980'e kadar devam etti. Ancak 12 Eylül darbesinin ardından, dünya solundaki sivil toplumcu dalganın da etkisiyle Türkiye solunda Kemalizmin görünüşte toptan eleştirisini içeren bir alternatif yaklaşım doğdu. Sol liberalizm kısa süre içinde önce Türk, sonra Kürt solu içinde büyük mevziler kazandı. Bu ideolojik akım, bütün tarihi bir devlet-sivil toplum mücadelesi olarak okuyor, burjuvaziyi, hatta dini hareketleri demokrasinin baş aktörleri olarak kodluyordu.


Stefan Zweig, Üç Büyük Usta'da, 19. yüzyıl klasik edebiyatının köşe taşlarından Balzac, Dickens ve Dostoyevski'yi anlatır; bildiğimiz edebi üslubuyla ve bireysel deha ile toplumsal imkan ve sınırlar arasındaki hem besleyici hem gerilimli alanlarda gezinerek. Kitapta yer alan üç deneme, on yıllık bir süreç içinde, farklı dönemlerde yazılmış olsa da, hepsi romancının içinde yaşadığı çağla ve dünyayla ilişkisini sorgular. Victoria döneminin doygun İngiltere'sinin tedbirli kişiliğini yansıtan Dickens, İngiliz geleneğinin dört duvarını kendine yuva yapar. On dokuzuncu yüzyılda dünyanın başka hiçbir yerinde bir yazar ile ulusu arasında böylesine sıcak bir ilişki kurulmamıştır. Ve yuvasını öte yakaya, horlananların yanına, yaşamın artığına, ama insan kaderinin tam ortasına, ıstıraba ve ölüme komşu kuran Dostoyevski... İnsan ruhunun evrensel özünün bu romancısı, Rus ruhuyla Avrupa'nın yorgun ve durağan dünyasını alevlendirir. Onun sayesinde Rusya, artık Avrupa'nın barbar geçmişi değil, insanlığın büyük destanına yeni bir söz katabilme imkanıdır.


21. yüzyıla tarihin sonu, kapitalizmin nihai zaferi, liberal demokrasinin alternatifsizliği, evrensel barış iddialarıyla girmiştik. Yüzyılın üçüncü on yılında ise tablo bambaşka: Tarihin sonu safsatası terk edildi. Liberal demokrasi Trump'ın elinde yara bere içinde, düpedüz faşizm yükseliyor. Kapitalizm çaresizlik içinde kıvranıyor. ABD-Çin ve NATO-Rusya gerilimlerinin savaşa dönüşebileceği korkusu her yanı sarmış halde. 20. yüzyılın sonunda sosyalist inşa deneyimlerinin çökmesinden bu kadar kısa süre sonra ne oldu da dünya durumu bu kadar değişti? Sungur Savran bu soruya 2008'de küresel finans krizi olarak anılan çöküş yaşandıktan hemen sonra cevap vermişti. Elinizdeki kitabın ilk basımında yazar o olayla birlikte kapitalizmin Üçüncü Büyük Depresyon'a girmiş olduğunu söylüyordu. Öngörülen her şey gerçek oldu. Zira, Savran'ın belirttiği gibi, Büyük Depresyonlar kapitalizmin tarihi gerileme çağının ifadesidir. Yalnızca ekonomik yöntemlerle aşılamaz, siyasi, ideolojik, askeri köklü sarsıntılar yaratır.


Bu kitap Ekim Devrimi'nin Üçüncü Dünya üzerindeki etkisini anlatmak üzere kaleme alındı diyerek söze başlıyor Vijay Prashad. Vietnam'dan Küba'ya, Hindistan'dan Endonezya'ya, Çin'den Cezayir ve Moğolistan'a sosyalist hareketlerin ortaya çıkışına, gelişimine, başarı ve başarısızlıklarına dair etkileyici bir özet sunuyor. Bu arada, Sultan Galiyev ve Tüm Rusya Müslüman Şurası'ndan Bakü'deki Doğu Emekçileri Kongresi'ne bizim coğrafyamıza uzanmayı da ihmal etmiyor. Az sayfaya çok şey sığdıran, hikayesi büyük bir kitap bu. Sovyet Rusya'nın adım adım inşasının yanı sıra onu çöküşe götüren nedenleri, Sovyetlerin Nazizm karşısındaki direnişini, dünyayı faşizm belasından kurtarmak ve başka bir dünya kurmak için ödenen bedelleri dokunaklı bir dille anlatıyor. Aynı zamanda Ekim Devrimi'nde kadınların rolünü, devrimin kadınların hayatını nasıl değiştirdiğini ama her şeye rağmen kadınları özgürleştirmeye yetmediğini, başörtülerini çıkardıkları için kocaları tarafından öldürülen kadınların hikayeleriyle bir kez daha görüyoruz. Engels Kolektif Çiftliğinin yöneticisi ve üzüm uzmanı Fatıma ve İstanbullu komünist öğretmen Naciye Hanım'ın direngenliğiyle karşılaşıyoruz. Kültürel planda ise Çin'den Şili'ye kadar, Sovyetlerin sol kanat fütürizmine ayak uyduracak yeni bir dil bulmaya hevesli bütün yazarları kendisine çeken, sağırlığa karşı yazma arzusuyla tanışıyoruz.


SSCB Bilimler Akademisi'ne bağlı Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Enstitüsü'nün bir araya getirdiği geniş bir akademisyen topluluğu tarafından hazırlanan Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, dünya tarihini sınıfsal bir bakış açısıyla yorumlamak isteyenlerin önüne yüzyılların mücadele birikimini seriyor. Proletaryanın doğuşundan ve bir sınıf olarak gelişiminden 1917 Ekim Devrimi'ne uzanan süreci üç cilt boyunca işçi sınıfı hareketi izleğinde takip eden Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, geniş bir bakış açısıyla ele aldığı dönemlerin toplumsal hareketlerini, mücadele uğraklarını, önderlerini, ideolojik tartışmalarını, büyük grevlerini, devrimlerini ve toplumsal altüst oluşlarını tarihsel bağlamlarıyla inceliyor. Proletaryanın Doğuşu ve Devrimci Bir Sınıf Olarak Gelişimi alt başlığını taşıyan birinci cilt, proletaryanın bir sınıf olarak oluşumunun ilk aşamalarına odaklanıyor. Farklı sosyalizmlerle yapılan tartışmalara ve komünist harekete, işçi sınıfının devrimci partisinin ortaya çıkışına ve Manifesto'sunun dünya mücadele tarihindeki önemine değiniyor. İşçi sınıfının bağımsız bir sınıf olarak tarih sahnesine çıkışını, 1848-1849 Avrupa devrimlerini, Marksizmin ortaya çıkışını ve yayılmasını inceleyen birinci cilt, I. Enternasyonal'in kuruluşuyla yolculuğunu noktalıyor.


SSCB Bilimler Akademisi'ne bağlı Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Enstitüsü'nün bir araya getirdiği geniş bir akademisyen topluluğu tarafından hazırlanan Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, dünya tarihini sınıfsal bir bakış açısıyla yorumlamak isteyenlerin önüne yüzyılların mücadele birikimini seriyor. Proletaryanın doğuşundan ve bir sınıf olarak gelişiminden 1917 Ekim Devrimi'ne uzanan süreci üç cilt boyunca işçi sınıfı hareketi izleğinde takip eden Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, geniş bir bakış açısıyla ele aldığı dönemlerin toplumsal hareketlerini, mücadele uğraklarını, önderlerini, ideolojik tartışmalarını, büyük grevlerini, devrimlerini ve toplumsal altüst oluşlarını tarihsel bağlamlarıyla inceliyor. Emperyalizme Geçiş Döneminde İşçi Sınıfı Hareketi (1871-1904) alt başlığını taşıyan ikinci cilt, Paris Komünü'nden ilk Rus devrimine kadarki dönemi kapsıyor. Proletaryanın toplumsal gelişimin öncüsü haline geldiği bu döneme damga vuran başlıca süreçlerin eksiksiz bir incelemesini sunarken çeşitli bölgelerdeki işçi sınıfı hareketlerinin de ayrıntılı ve karşılaştırmalı tahlilini yapıyor. Marksizmin güçlenen etkisini, sosyalist partilerin, sendikaların ve başka işçi örgütlerinin kuruluşunu ve gelişimini takip ediyor. Rus proletaryasının mücadelesine, Lenin'in Marksizme katkılarına ve Bolşevik Parti'nin doğuşuna özel bir dikkatle eğiliyor.


SSCB Bilimler Akademisi'ne bağlı Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Enstitüsü'nün bir araya getirdiği geniş bir akademisyen topluluğu tarafından hazırlanan Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, dünya tarihini sınıfsal bir bakış açısıyla yorumlamak isteyenlerin önüne yüzyılların mücadele birikimini seriyor. Proletaryanın doğuşundan ve bir sınıf olarak gelişiminden 1917 Ekim Devrimi'ne uzanan süreci üç cilt boyunca işçi sınıfı hareketi izleğinde takip eden Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, geniş bir bakış açısıyla ele aldığı dönemlerin toplumsal hareketlerini, mücadele uğraklarını, önderlerini, ideolojik tartışmalarını, büyük grevlerini, devrimlerini ve toplumsal altüst oluşlarını tarihsel bağlamlarıyla inceliyor. Yirminci Yüzyıl Başında Devrimci Savaşlar alt başlığını taşıyan üçüncü cilt, 1917 Ekim Devrimi'nin hemen öncesindeki dönemi kapsıyor. İşçi sınıfı hareketinin tarihsel gelişimini ve önemli sorunlarını ele alan bu cilt, olumlu ve olumsuz deneyimleri, uluslararası ölçekte emek mücadelesinin ortak özelliklerini ve farklılıklarını inceliyor. V. İ. Lenin ile Bolşevik yoldaşlarının ve uluslararası emek hareketindeki diğer devrimci güçlerin teorik ve pratik çalışmalarına ilişkin bir tahlil sunan kitap, Ekim Devrimi'ni zafere ulaştıran yolun döşendiği 1905-1907 ve Şubat 1917 Rus devrimlerine özel bir dikkatle eğiliyor.


Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi'ne bağlı geniş bir uzman ekibi tarafından hazırlanan Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, proletaryanın doğuşunu ve bir sınıf olarak gelişimini inceliyor. Geniş bir bakış açısıyla 15. yüzyıl ile 1917 Ekim Devrimi arasındaki dönemi mercek altına alıyor. Proletaryanın doğuşundan ve bir sınıf olarak gelişiminden 1917 Ekim Devrimi'ne uzanan süreci üç cilt boyunca işçi sınıfı hareketi izleğinde takip eden Uluslararası İşçi Sınıfı Hareketi Tarihi, geniş bir bakış açısıyla ele aldığı dönemlerin toplumsal hareketlerini, mücadele uğraklarını, önderlerini, ideolojik tartışmalarını, büyük grevlerini, devrimlerini ve toplumsal altüst oluşlarını tarihsel bağlamlarıyla inceliyor. Proletaryanın Doğuşu ve Devrimci Bir Sınıf Olarak Gelişimi alt başlığını taşıyan birinci cilt, proletaryanın bir sınıf olarak oluşumunun ilk aşamalarına odaklanıyor. Emperyalizme Geçiş Döneminde İşçi Sınıfı Hareketi (1871-1904) alt başlığını taşıyan ikinci cilt, Paris Komünü'nden ilk Rus devrimine kadarki dönemi kapsıyor. Yirminci Yüzyıl Başında Devrimci Savaşlar alt başlığını taşıyan üçüncü cilt, 1917 Ekim Devrimi'nin hemen öncesindeki dönemi kapsıyor. İşçi sınıfı hareketinin tarihsel gelişimini ve önemli sorunlarını ele alan bu cilt, olumlu ve olumsuz deneyimleri, uluslararası ölçekte emek mücadelesinin ortak özelliklerini ve farklılıklarını inceliyor. Çok sayıda ülkeden derlenen geniş bir belgeler, istatistikler, yazılar, kitaplar ve anlatılar bütününden yararlanılarak titizlikle oluşturulan 1840 sayfalık bu kapsamlı yapıt, işçi sınıfının tarihine merak duyan herkes için vazgeçilmez bir kaynak. Üç cildi bir arada özel kutusu içinde sunuyoruz. - ULUSLARARASI İŞÇİ SINIFI HAREKETİ TARİHİ-1 - ULUSLARARASI İŞÇİ SINIFI HAREKETİ TARİHİ-2Kitabın Orijinal Adı:ULUSLARARASI İŞÇİ SINIFI HAREKETİ TARİHİ Stok Kodu:9786051725154Boyut:16X24 cmSayfa Sayısı:1840Basım Yeri:İstanbulBaskı:1Basım Tarihi:Mart 2022Dili:Türkçe


Sağlık hizmetlerine bu kadar çok kaynak ayrılmasına rağmen neden hala bu kadar çok hastalık var ve neden sağlıkta eşitsizlik diz boyu? Bu çarpıcı kitapta, tanınmış sağlık ekonomisti Gavin Mooney, sağlık hizmetinin ekonomi politiğini gözler önüne seriyor. Sağlığın sosyal belirleyicilerinin ne kadar az ele alındığını açığa çıkarıyor. Bu kitap, aralarında Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Güney Afrika ve Küba'nın da bulunduğu pek çok örnek üzerinden, sağlık politikalarının hizmet ettiği topluma dönmesi gerektiğini gösteriyor. Mooney, küresel olarak sağlık ve sağlık hizmetlerine yaklaşımımızın yeniden ele alınmaya ihtiyacı olduğunu güçlü verilerle kanıtlıyor. Kitabı Türkçeye kazandıran Prof. Dr. Cem Terzi'nin neoliberal sağlık politikalarının Türkiye'deki uygulamalarını tartıştığı yazısı, kitabı daha da cazip kılıyor.


Nobel ve Lenin ödüllü yazar Şolohov'un Uyandırılmış Toprak romanı, Sovyet edebiyatını temsil edebilecek nitelikte büyük bir yapıttır. Durgun Don'da Ekim Devrimi ve iç savaş yıllarını betimleyen Şolohov, sanatsal duyarlılığıyla bu kez Sovyetler Birliği'ndeki tarımsal kolektifleştirme sürecine bakıyor. Bolşeviklerin iktidara gelişi, kırsaldaki sınıfsal yapıları yerinden oynatmış olsa da tam anlamıyla çözememiştir. Büyük toprak sahipleri , sosyalizmin ve kolhozların kuruluşuna mülkiyet hırsıyla direnirken, orta halli köylünün bir kısmı da Kulakları takip etme eğilimindedir. Yoksul köylülerin ve Bolşeviklerin önünde, tarımsal üretimi artırmak için iki seçenek vardır: Kulakları yavaş yavaş sindirmek ya da zararlı bitkiler gibi kökleriyle koparmak. Uyandırılmış Toprak'ta Şolohov, Don Kazaklarının yaşadığı köydeki sınıf mücadelesini hikaye etmekle kalmıyor, roman kişilerinin toprakla, doğayla olan ilişkilerini, emek dolayımıyla kurulan toplumsallığı da sevecen, yer yer mizahi bir dille aktarıyor. Hayat koşulları ne denli zor olsa da umudu, sevgiyi ve her şeye rağmen eşitlikçi bir toplum kurma azmini öne çıkarıyor. İki ciltten oluşan, yetmiş beş dilde milyonlarca okura ulaşan bu romanı Leyla Soykut'un akıcı Türkçesiyle sunuyoruz.


Tarihin son sözü yok. Bilimin de. Sistemler, düzenler ise sonludur. Bu kitap, sonlu bir düzen olan kapitalizmin sınırları ve yalnızca kapitalizm olmayan uygarlığın ulaştığı dönemeç üzerinedir. Kapitalizmin tarihsel ve teorik sınırlarının bilincinde olmak yaşamsal önemdedir. Siyaset, bir şimdiki zaman etkinliğidir. Siyasal varoluş ve eyleyiş tarzını bir devrim anına, bir kıyamet uğrağına kilitleyen anlayış, mantığı gereği siyaseti bir tür toptancı boykotçuluğa daraltmaktadır. Sınırların bilincinde olmak ise sistemin sinir uçlarına, Aşil topuğuna yönelen bir siyaset tarzı inşa etmenin zeminini oluşturuyor. Sınır bilinci, yalnızca süreç yorumu yapmak için değil, siyasal strateji belirlemek için de yaşamsal önem taşıyor. Sınır-kriz ilişkisini, tarihsel-teorik ama aynı zamanda güncel siyasal olgu ve dinamikler üzerinden çözümleyebilmek için dikkati yalnızca krize ya da yalnızca sınırlara değil, birbirleriyle ilişkileri içinde ikisine birden yoğunlaştırmak gerekiyor.


ODTÜ İktisat Bölümü Emekli Öğretim Üyesi Prof. Oktar Türel, bu kitapta I. Dünya Savaşının ardından çözülen Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun ana bileşenlerinin XIX. yüzyıldaki toplumsal tarihine eğiliyor. Uzun XIX. Yüzyıl deyimi ile XVIII. yüzyılın son çeyreğindeki ekonomik ve siyasal devrimlerle başlayan ve 1914te I. Dünya Savaşının patlak vermesiyle sona eren çağ kastedilmektedir. Yazar, tarih yazımına toplumsal değişmenin tüm öğelerini, bu meyanda kültür ve sanat evreninde yaşananları da içeren, bütüncül bir anlatı olarak bakma düşüncesini paylaşmaktadır. Bu nedenle, kitabın üç ana kısmında XIX. yüzyıl Orta Avrupasının siyasal ve ekonomik gelişme tarihi üzerine bazı sanatçıların kişisel hayat ve kariyer öyküleri izdüşürülmüştür. Sanat-siyasal toplum etkileşimi, başlıca plastik sanatlar ve mimarlık bağlamında örneklenmiştir.


Washington Kurşunları, dünya halklarını boyunduruk altında tutan ABD emperyalizminin giriştiği kirli oyunları belgelere dayanarak bütün açıklığıyla sergileyen cesur bir kitap. Yazar, gazeteci ve akademisyen Vijay Prashad, yerkürenin her yerindeki devrimleri ezen, demokratik olarak seçilmiş liderlere suikastlar düzenleyen, kanlı askeri darbelere önayak olan ve kukla hükümetleri destekleyen bu süper güce yönelik güçlü ithamlarda bulunuyor. Washington Kurşunları'nın merceği, İran'dan Güney Amerika'daki CIA destekli darbelere, Vietnam'dan Afrika'nın sömürge ülkelerinde yükselen ulusal kurtuluş savaşlarına dek hayli geniş bir coğrafyayı kapsıyor. Brezilya'da Dilma Rousseff, Bolivya'da Evo Morales hükümetlerine 21. yüzyılda yapılan darbeler, emperyalist müdahalelerin günümüzde de sürdüğünü kanıtlamakta. Vijay Prashad'ın çok sayıda belgeyle desteklediği savları inandırıcı ve etkileyici.


Yetkin Marksist felsefeci Bertell Ollman, Diyalektiğin Dansı ve Marksizme Sıra Dışı Bir Giriş'ten sonra, Yabancılaşma adlı klasik çalışmasıyla Türkiyeli okurlarla bir kez daha buluşuyor. Yabancılaşma, Marx'ın yabancılaşma kuramı üzerine yazılmış en sistemli ve özgün çalışmalardan biridir. Ollman bu kuramı, kuramı oluşturan unsurları tek tek inceleyerek yeniden inşa eder. Bu inşa sırasında insanın; ürünü, üretici etkinliği, hemcinsleri ve türüyle arasında Marx'ın kurduğu ilişkiler yeniden yorumlanır. Bu nedenle kitap sadece kapitalist toplumda yaşayan insanlara dair farklı bir bakış açısı sunmakla kalmaz; aynı zamanda Marx'ın insan doğası anlayışı ve bu anlayışın temel bileşenlerinin detaylı bir analizini de içerir. Dahası Ollman, Marx'ı okurken karşımıza çıkan en büyük zorluklardan biri olan dil meselesiyle de ilgilenir. Bu kapsamlı incelemeyle, hem kapitalist toplumun hem de Marksizmin öteki bileşenlerinin başka bir gözle değerlendirilebileceği yeni bir konumlanma noktasına ulaşılır.


Britanya bilim kurgu ve fantastik edebiyatının genç ve başarılı ismi China Mieville'in, ödüllü kitabı Perdido Sokağı İstasyonu'nun ardından, Yeni Crobuzon üçlemesinin ikinci kitabı olarak kurguladığı Yara, yüzen korsan şehir Armada'nın bir miti gerçek kılmanın peşindeki tekinsiz ve gizemli yolculuğunu anlatıyor. Bellis, tekraryapımlar, korsanlar, bilim adamları, mahkumlar ve Armada'yı efsanevi bir gücün izinde sürükleyen Sevgililer... O güce, Yaraya varmak için kullanılacak tek bir canavar; onun nasıl ortaya çıkarılacağını anlatan tek bir kitap; ve kimsenin bilmediği bir dilde yazılmış bu kitabı okuyacak tek bir kişi vardır. Yara, sonsuz olasılıklara açılan bir gerçeğin ve hiç bitmeyecek bir gücün arayışındaki Armada'nın, tıpkı Bellis'in mektupları gibi bilinmeze uzanan yolculuğunun keskin bir zeka ve yaratıcı bir dille kurgulanmış hikayesi. Yara, 2003 yılında Britanya Fantazi Ödülü'nü kazandı, Arthur C. Clarke Ödülü'ne aday gösterildi.


Bu kitapta, uzun bir açlık grevinde hayatını kaybeden IRA militanı Bobby Sands'in hayatı ve mücadelesi anlatılıyor. Bobby, yirmi yedinci yaşını açlık grevinde karşıladı. O sırada, İngiliz sömürgeciliğine karşı bağımsızlık mücadelesi veren İrlanda Cumhuriyet Ordusu'nun üyesi olarak gerçekleştirdiği eylemlerden dolayı dokuz yıldır hapishanede bulunuyordu. Kuzey İrlanda'da H Blokları adlı özel tip cezaevindeki baskıların son bulması, tek tip elbise dayatmasından vazgeçilmesi ve IRA mahkumlarına siyasi statü tanınması talebiyle yürüttüğü açlık grevinin altmış altıncı gününde, 5 Mayıs 1981'de hayata gözlerini kapadı. Bobby Sands ve yoldaşları, taleplerini elde edemediler belki ama o günden itibaren Bobby Sands, dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca insana ilham veren bir direniş simgesi haline geldi. Türkiye'deki uzun açlık grevlerinde ve ölüm oruçlarında da adı en çok anılıp örnek alınan figür yine Bobby Sands olacaktı. Ne var ki, bu biyografinin basımına değin Bobby Sands'i, açlık grevlerine yol açan sebepleri etraflıca incelemiş ya da tarihin bu dönemini, hapishane hücrelerinin içinden bakarak yeniden canlandırmış bir kitap yoktu. Denis O'Hearn'ün kitabı, birincil kaynaklara başvurularak yapılan araştırma ve görüşmelere dayalı muazzam miktarda yeni materyal içeren bir çalışma olarak bu çarpıcı hayat hikayesine ışık tutuyor.


Portekiz kırsalında trenlerde, köylerde, ahırlarda, samanlıklarda, ormanlarda büyütülen bir mücadele... Fabrikalarda, şantiyelerde, depo ve atölyelerde örgütlenen bir grev... İradesi alnının teriyle çelikleşmiş işçiler, ağacı toprağı hayat bilip savunan köylüler... Yoldaşlar... Romanlarında Manuel Tiago mahlasını kullanan Portekiz Komünist Partisi lideri Alvaro Cunhal'ın devrimci örgütlenme, yeraltı çalışmaları ve partili olma sorumluluğuna odaklandığı romanı Yarın Bizimdir Yoldaşlar, sosyalist gerçekçi edebiyatın ufuk açıcı örneklerindendir. Faşist Salazar diktatörlüğü döneminde Portekiz kırsalında geçen roman, illegal faaliyet yürüten Komünist Parti üyelerinin yaşamı ve örgütlenişi üzerinedir. Romanda, Parti'nin, üyesi olan insanlar kadar karmaşık bir organizma olduğu, kaynağını bizzat yazarın yaşamından alan zengin karakterlerle anlatılır. Yarın Bizimdir Yoldaşlar'da başka türlü bir yaşam umuduyla tüm varlıklarını halka adayan, yeri gelince Partiyi bile sorgulayan devrimciler insanüstü fedakarlıkları, azimleri ve çalışkanlıklarıyla olduğu kadar zaafları ve hatalarıyla da anlatılır.


Geniş bir yüzü, çıkık elmacık kemikleri, ince bir sakalı, büyük bir burnu, parıltılı gözleri ve dudaklarında hafif bir gülümsemesi olan kısa boylu bir adamı... Kırlarda gezmeyi, çiçek toplamayı, bisiklete binmeyi, Beethoven dinlemeyi, Tolstoy okumayı seven bir adamı... Zürih'te, ayda yirmi sekiz franka oturduğu dik bir sokaktaki tek odalı dairesinden yola çıkarak mühürlü bir vagon içinde Rusya'ya hareket eden ve yedi ay sonra dünyayı sarsan on günü başlatan adamı... Bir köylünün, tabutunun ardından, İyi adamdı, biz köylüler için yalnızca o iyi şeyler yaptı, dediği insanı... Pablo Neruda'nın, Aklı hep ateşliydi, ama hiç kül olmadı, / Ve ölüm, alev almış kalbini soğutamadı... dediği adamı... Bu kitap, işte onu, Vladimir İlyiç Lenin'i anlatıyor. Dünyanın dört bir yanından yazar ve sanatçıların diliyle...


Dünya edebiyatının ve Marksizmin klasik eserlerini çizgilerin diline uyarlayarak milyonlarca okura ulaştıran manga dizisi, bu kez ortaya çıktığı ülkenin, Japonya'nın klasik bir yapıtını dünyaya tanıtıyor. Yengeç Gemisi, 20. yüzyılın ilk yarısında, Japonya'nın kuzeyinde, bir yengeç işleme gemisindeki insanlık dışı çalışma koşullarını ve işçilerin isyanını anlatıyor. East Press'in Kapital Manga ile aynı dizi içinde yayımladığı Yengeç Gemisi, Japon edebiyatının gizli kalmış hazinelerinden birinden uyarlanırken, 7'den 70'e tüm okurlara, yüzyıl başında emekçilerin karşı karşıya kaldığı ağır çalışma şartlarını, direnişi, başkaldırıyı ve sınıf mücadelesini yeniden hatırlatıyor. Bu sürükleyici kitabın yazarı Takici Kobayaşi, 1920'lerde yükselen Japon proleter edebiyatının da öncülerinden. Gözaltında işkence edilerek öldürülen Kobayaşi'nin romanı, 2008 yılında manga olarak yayımlanınca büyük ilgi görüyor ve 1 milyona yakın bir satış rakamına ulaşıyor.


Fikret Başkaya, sürdürülemeyeceği kanaatinde ve Yeni Paradigmayı Oluşturmak'ı yazma amacını şöyle dile getiriyor: Bu kitap, neden böyle olduğuna, neden bir 'sürdürülemezlik' durumunun ortaya çıktığına dair bir netleşme sağlama amacı taşıyor. Ardından, Eğer sürdürülemeyeceğini kabul ediyorsak, radikal bir düşünce devrimine, yeni bir Rönesansa ihtiyaç var diyen Başkaya, bu Rönesansın unsurlarını tartışmaya başlıyor. Önce muasır medeniyet seviyesi, hemen peşinden de ilerleme, modernleşme, çağdaşlaşma, büyüme, kalkınma ve sürdürülebilir kalkınma kavramları enine boyuna sorgulanıyor. Türkiye'de yaklaşık 90 yıldır 'muasır medeniyet seviyesinin üstüne çıkma' şarkısı söyleniyor. Oysa üzerine çıkılması gereken 'muasır medeniyet', kapitalist yıkıcılıktan ve barbarlıktan başkası değil diyen Fikret Başkaya, söz konusu muasırlaşma hedefiyle örtüşen Avrupayı da, bir büyük sermaye ve Atlantik projesi olan Avrupa Birliği'nin bugün geldiği nokta itibarıyla ele alıyor. Sürdürülebilir kalkınma kavramının oksimoron niteliğine, büyüme mitine, tarımın bugün gelip dayandığı çıkmazlara, toprağın öldürülmesine vb. değinen çalışmasında, doğayı ve canlıları yok eden kalkınma anlayışını bütün boyutlarıyla ortaya koyuyor Başkaya. Demokrasi, STK'lar, kültüralizm ve Politik İslam tartışmalarının ardından kapitalizmden çıkışın alternatiflerini, komüncü mülkiyet biçimlerini ortaya koyarak ve Yeni bir paradigma için 12 önerisini paylaşarak tamamlıyor kitabını.


İki dünya savaşı ve ardından yaşanan Soğuk Savaş'ın damgasını vurduğu "Kısa Yirminci Yüzyıl"ın bitiminin habercisi, Sovyetler Birliği'nin çöküşü ile serbest piyasa fundamentalizminin iflası oldu. Bu yüzyılda kapitalist ekonominin sıkça yaşadığı krizlere, 90'lardaki milliyetçi kalkışmalar ve etnik boğazlaşmalar eşlik etti. Eski dengelerin altüst olmasıyla birlikte kuralsızlık ve belirsizliğin egemen olduğu, zenginle yoksul arasındaki uçurumun akıl almaz derecede derinleştiği yeni bir çağa girildi. SSCB ve Doğu Bloku'nun çözülüşünün, büyük insan kitleleri üzerinde tahmin edilenden çok daha yıkıcı bir etki yarattığı artık daha açık görülebilse de, serbest piyasa tapınmacılığını temel alan küreselleşme retoriği hala zihinleri bulandırmaya devam ediyor. Politikanın depolitizasyonu bu yeni çağın başat özelliklerinden biri. İnsanlığı yirmi birinci yüzyılda bekleyen devasa sorunlar yumağı da önceki kısa yüzyılda yaşananların bakiyesi bir bakıma. Tarih, bu sorunların nasıl çözülebileceğine, bizi gelecekte nasıl bir dünyanın beklediğine ilişkin olarak öngörülerde bulunmamızı sağlayabilir, ama analitik ve bütünsel bir yaklaşım benimsenmesi koşuluyla. Tarihsel olgular bağlamında görüntü ile gerçeklik arasındaki ayrımı ortaya çıkarmaksa bu olgulara donmuş/birbirinden yalıtık birimler olarak bakmamakla başarılabilir.


Yirminci yüzyıl edebiyat ve felsefe tarihinde Yeraltından Notlar kadar büyük etki yaratmış, sık referans gösterilmiş ve üzerinde durulmuş çok az metin vardır. Yeraltı Adamı kısa sürede çağdaş kültürün söz haznesinin ayrılmaz bir parçası oldu ve Hamlet, Don Quixote, Don Juan, Faust gibi ölümsüz kahramanlar arasında yerini aldı. Nietzsche felsefesi, Freudizm, ekspresyonizm, sürrealizm, varoluşçuluk gibi pek çok çağdaş düşünce akımının taraftarı Yeraltından Notlar'ın adsız kahramanını kendi yandaşı olarak gördü. Hem felsefi ve politik bir polemik metni, hem toplumsal bir hiciv, hem de nörotik bir bireyin psikolojik tahlili olan Yeraltından Notlar, Dostoyevski'nin olgunluk dönemine ait büyük ideolojik romanlarının adeta bir girişi, prelüdüdür. Burada ortaya atılan pek çok soru ve tez, Suç ve Ceza, Budala, Ecinniler, Delikanlı ve Karamazov Kardeşler romanlarının konularını oluşturacaktır. Nuri Yıldırım'ın Rusça aslından yaptığı yepyeni çeviriyle Yeraltından Notlar, okunmayı hak eden kitaplardandır.


Latin Amerika edebiyatının Nobel ödüllü yazarlarından ve büyülü gerçekçilik akımının kurucularından Miguel Angel Asturias, ülkesi Guatemala'nın ve yerli halkın toplumsal sorunları özelinde, dünyaya, doğaya, emperyalist sömürüye ve kurtuluş olanaklarına bakmaya, kendine has edebi diliyle okurları mest etmeye Yeşil Papa'da da devam ediyor. Asturias'ın Muz Trilojisi olarak da bilinen üçlemesinin ikinci kitabının odağında, Chicago'daki büyük muz tröstünün başkanı, Yeşil Papa lakaplı Geo Maker Thompson var. Toprakları, çaresizliklerinden ya da zorla ellerinden alınan köylüler ve Yerliler, birleştirilerek büyük muz tarlaları haline getirilmiş kendi eski arazilerinde, çok ağır sömürü şartları altında çalıştırılırken; Yeşil Papa da, güçsüz, örgütsüz, saf insanları sömürmekteki dehası sayesinde, büyük bir servet biriktirmektedir. Peki, Yeşil Papa'ya karşı bir direniş mümkün müdür? Mümkünse, kimlerle, nasıl, ne zaman?..


Emile Zola, Fransa'nın İkinci İmparatorluk dönemini siyasetteki, toplumdaki, ekonomideki, birey yaşamındaki yansımalarıyla anlatmayı tasarlayarak yirmi kitaplık bir dizi oluşturmuş ve bu diziye Rougon ve Macquart Aileleri: İkinci İmparatorluk Döneminde Bir Ailenin Doğal ve Toplumsal Tarihi adını vermiştir. Yıkılış, bu dizinin son kitaplarından biridir ve imparatorluğun çöküşünü anlatır. Zola'nın, kitapta kahramanlarından birinin ağzından zincirlerinden kendisinin boşandırdığı açgözlülüğü, zevk düşkünlüğünü doyuramadığı an yerle bir olmaya hazır, kocamış bir imparatorluk olarak tarif ettiği imparatorluğun çöküşü sırasında Fransız halkının yaşadığı acıları, Sedan Savaşı'nı, Paris kuşatmasını ve halkın bu acılara isyanı olan Paris Komünü'nü anlattığı Yıkılış, Türkçeye ilk kez çevriliyor. Bu kitapta okurlar, Paris Komünü sırasında gazeteci olarak zaman zaman Paris'te bulunan Zola'nın Komün izlenimlerini, değerlendirmelerini ve eleştirilerini de okuma fırsatını bulacaklar. Tarihteki ilk işçi iktidarı deneyimi olan Komün'e yol açan koşullar, aslına bakılırsa Zola'nın yirmi kitaplık Rougon-Macquart dizisi boyunca anlattığı koşullardır.


Yıldızın Parladığı Tarihsel Anlar, insanlık tarihindeki, bir bireyin, bir ulusun ve hatta bütün insanlığın yazgısını belirleyen bu ender değiştirici anları, büyük ilham saatlerini anlatıyor. Binlercesi içinden seçilen on dört yaratma ve değiştirme an'ı, Zweig'ın engin tarih bilgisi, betimleme gücü ve sanatsal ustalığıyla canlanıyor. Pasifik Okyanusu'nun keşfi; Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethi; Tutkulu özgürlük marşı Marseillaise'in bestelenmesi, büyük zaferlere imza atmış Napolyon'un Waterloo'da aldığı yenilgi; Goethe'nin ileri yaşında, başyapıtı Marienbad Ağıdını yaratışı; Semyonovski meydanında ölümü bekleyen Dostoyevski; Kaptan Scott'un Güney Kutbu'nu keşfetmek için çıktığı ölümüne yolculuk; Zürih'ten kalkan mühürlü bir trenle dünyayı sarsan on günü başlatmak üzere Petersburg'a hareket eden Lenin... bu anlatılardan bazıları.