GRAMOFON AVRAT: Henüz yirmili yaşlarında olan genç kadın Azime'nin eline düşmüştü. Azime bu kadını güzelce giydirip eğlence mekanlarına gönderiyordu. Genç kadın güzel dans etmesinden ve yanık sesle türkü söylemesinden dolayı adı Gramofon avrat olmuştu. Gramofon avrat eğlencede her gördüğü yüzü unutuyordu. Yalnız bir tek Murat'ı unutmamıştı. Murat, Gramofon avrat için tutulmuş şofördü. İkili neredeyse hiç konuşmamıştı. Bir gün yine bir eğlenceye giderken silahlar patladı, küfürler duyuldu. Gramofon avrat vurulmuştu. Murat içeri girip ateş saçtı. Sonra kadını alıp kaçtı. Çok geçmeden hapise düştü. Kadın da hastaneden çıktıktan sonra her aklına geldikçe hapishaneye Murat'ı görmeye gidiyor, ona kendi bedenini satarak satın aldığı şeyleri veriyordu. KAMYON: Kamyon Konya'dan İzmir'e gidecekti. Kamyonun içinde yaklaşık yirmi kişi vardı. On sekiz yaşlarında genç bir köylü de şehirde çalışmak için İzmir'e gitmek istiyordu. Delikanlı bakkalın oğlundan akıl aldı. Bakkalın oğlu otomobile paranın yarısını vermesini İzmir'e yaklaştıklarında gizlice kamyondan atlayıp İzmir'e yürüyerek girmesini söyledi. Şoför İzmir'e girerken yol parasının diğer yarısını toplar. Erken davranıp atlamazsan dayak yersin diyerek son sözlerini söyledi. Delikanlı kamyona bindi ve yolculuk başladı. Kamyon yavaşlayınca parayı toplayacaklar diye korkuyor, tekrar hızlanınca rahatlıyordu. Otomobil birden yavaşladı. Henüz yapılmamış olan bu yolun kayma tehlikesi olduğu için yolcular bir süre yürüyecekti. Şoför "haydi beyler" dedi. Genç delikanlı para toplayacaklarını düşünerek korkular içinde kamyondan atladı. Dengesini kaybederek kafasını taşlara çarpa çarpa yuvarlandı. KAZLAR: Dudu'nun kocası Seyit, köy düğününde bir adamı vurmuştu. Adama ateş edenler sekiz kişiydi. Ancak diğerleri para vererek işten kurtulmuştu. Seyit ve arkadaşı Durmuş onar sene yediler. Dudu genç ve güzeldi. Oğluyla bir başına kalmıştı. Bir gün Seyit mektupta bulunduğu koğuştaki pislikten şikayet ettiğini yazmıştı. Eğer karısı gelirken iki kaz getirirse başgardiyan onu daha temiz bir koğuşa alacaktı. Dudu'nun elinde yalnız bir kaz vardı. Onun da yumurtasını bakkala bağlamıştı. Kimsenin ona kaz vermeyeceğini biliyordu. Bu yüzden düşündü ve kaz çalmaya karar verdi. Kazları çalarak şehrin yolunu tuttu. Hastalığı iyice ilerleyen Seyit hapishanede öldü. Hapishane katibi Dudu'nun elinden kazları aldı ve kaz çaldığı için üç ay hapis yedi. Kocasının ölümünden çok geç haberi oldu. ÇAYDANLIK: Mahpus hastanesindeki oda da beş kişi yatıyordu. Rüşvetten dolayı iki yıl ceza alan icra memuru Süleyman Efendi zatürreden dolayı burada bulunmaktaydı. Aksi ve yaşlı bir adamdı. Oda da genellikle ondan başka kimse konuşmazdı. Oda da ki hastalardan Satılmış' ı kendine hizmetçi yaptı. Süleyman Efendi gün boyu herkese bilmişlik taslar, kimseyi beğenmezdi. Yalnız duvara sırtını dayayıp çay içerdi. Doktorun çayı yasaklamasına rağmen işe yaramadı. Satılmış getir çaydanlığı nidasıyla odayı sese boğuyordu. Durumu iyice fenalaşan Süleyman Efendi bir sabah ansızın öldü. Ertesi sabah oğlu ve akrabaları geldi. Ona ait bütün eşyaları bohçaya koydular. Yalnız çaydanlık yoktu. Oda da ki diğer hastalara suç attılar. Daha sonra Satılmış geldi. Çaydanlığı onlara teslim etti. Süleyman Efendi'nin karısı, devlet elinde can verdi ölüsünü de devlet kaldırır diyerek odayı terk etti. Sabahattin Ali, olay üzerine temellenen öykü türü olan Maupassant öykücülüğünü benimsemiştir. Yapıtlarında, Anadolu köy kasaba hayatından aldığı acıklı konuları gerçekçi bir anlayışla işlemiştir. Cumhuriyet edebiyatının toplumcu gerçekçi yazarları arasında yer alan yazar daha çok öyküleriyle ön plana çıkmıştır. Eserlerinin konusunu genellikle ezilen insanlar oluşturmaktadır. Daha önce hapishaneye girdiği için öykülerinde hapishanelere de rastlanılır. Çarpıcı ve güçlü betimlemeleriyle öykülerini yazan sanatçı, unutulmayacak eser kurgularıyla Türk edebiyatında önemli yer tutar. Yazan: Elif POYRAZ Kamyon Kitap Özeti Sabahattin Ali'nin Yapı Kredi Yayınlarından çıkan Kamyon isimli kitabı, seçme öykülerin olduğu bir kitaptır. Kitabın içinde 16 tane öykü vardır. Öyküler normalde de kısa. Kısa olan öyküleri, mümkün mertebe bozmadan özetlemeye çalışacağım. Çingene Atmaca'yla, bir kolu kesik değirmenci kızının aşkı anlatılıyor. Atmaca, göçebe bir çingene obasındandır. Her gittikleri köyde klarnetiyle düğünlerde, zenginlerin masalarında onları eğlendirir. Çok yakışıklı ama bir o kadar da gururlu bir adamdır. Günlerden bir gün, bir köye varırlar. Çadırlarını bir değirmenin yanına kurarlar. İşte Atmaca'nın gururlu kalbi, bu değirmenin sahibinin kızına düşer. Günler geçer, o neşeli, yerinde duramayan, obada herkesin sevinç kaynağı olan Atmaca gitmiş, yerine suskun, içine kapanık, yüzü gülmeyen, günden güne eriyen Atmaca gelmiştir. Obanın eri başısı Atmaca'nın bu halini görüp yanına gider. Halinin sebebini sorar. Atmaca dertlidir, kederlidir çünkü imkansız bir aşka tutulmuştur. O, gittiği her köyde ağanın kızlarının aşık olduğu, deli divane olduğu adam hiç kimseye şu zamana kadar yüz vermemiş adam gitmiş, aşkından çocuk gibi ağlayan adam gelmiştir. Çeribaşına derdini anlatır Atmaca; Vardım gittim değirmencinin kızına. Ona aşık olduğumu söyledim. O da bana aşıkmış. Çeri başı şaşırdı, İyi, ne güzel işte. O da seni seviyormuş, ne diye karalar bağlıyorsun? Atmaca'nın gözleri doldu, ağlamaklıydı. Beni istemedi, dedi. Bİr vakitler değirmende babasına yardım ederken, kazara kolunu değirmenin çarklarına kaptırmış ve sağ kolu kopmuş. Kızın bir kolu olmadığı için, kendisini eksik görürmüş. Sen sapasağlam adamsın. Yarın öbür gün kafan atar, bana dersin ben nerden evlendim seninle? Bir kolun yok! O zaman ben sana cevap veremem. Hadi diyelim bunu hiç demedin, beni bu halimle kabul ettin. O zaman da ben bunu kabul edemem. Senin gibi koç yiğit delikanlı, gidip gidip benim gibi kolu olmayan kızla evlenirse elalem seni ayıplar. Yine ben üzülürüm. En iyisi sen git bu köyden, git kendine sapasağlam bir kız bul, der. Ama Atmaca bir kere değirmencinin kolu olmayan kızına aşık olmuştur. Gözü ondan başkasını görmez. Çeribaşı da zamanla unutur diye pek üstüne gitmez. Atmaca'dan bir süre ses çıkmaz. Ne düğünlere, ne eğlencelere gider. Bir gün, herkesi değirmene çağırır. O gece herkesin değirmene gelmesini ister. Onlara bir sürpriz yapacaktır. Obadaki bütün çingeneler o gece değirmene gider. Değirmenci ve kızı da oradadır. Atmaca başlar yanık yanık klarnetini konuşturmaya. Klarnetin hüzünlü sesi kesildiğinde, Atmaca ağır ağır ayağa kalkar. Değirmeci kızının gözlerine kederli bir bakış atar. Sonra kendisini herkesin gözleri önünde, değirmenin çarklarının üstüne atar. Atmaca kan revan içinde kendinden geçer. Çeribaşı ve diğer çingeneler Atmaca'yı kurtarmak için koştuklarında, gördükleri manzarayla donup kalırlar. Artık Atmaca'nın da bir kolu yoktur! KIRLANGIÇLAR: Yaz vakti dişi bir kırlangıç ağacın dalına tünemiş gölü izliyordu. İnsanların ve kırlangıçların hiç durmadan neden çalışıp durduklarını anlamaya çalıyordu. Gözü dalıp gitti, yapayalnızdı. Diğer kırlangıçlar koşuşturup dururken, o ise yaşamanın ne kadar güzel olduğunu, sadece çalışmakla ömrün geçemeyeceğini düşünür. Günler sonra dişi kırlangıcın yanına bir erkek kırlangıç gelip konar. İlk önce birbirlerinden utanırlar. Ama erkek kırlangıç merhaba der. Dişi kırlangıç da ona merhaba der ve aralarındaki uzun sohbetler bu şekilde başlamış olur. Dişi kırlangıç, görür ki erkek kırlangıç da tıpkı kendisi gibi düşünmektedir. Her gün aynı dalın üstüne buluşur, dağlardan, çiçeklerden, gördükleri şehirlerden, koşuşturup duran insanlardan bahsederler. Günler ilerledikçe birbirlerine çok alışırlar. Her gün buluşacakları saati iple geçmeye başlarlar. Bir an evvel buluşacakları saat gelse de sohbet edelim diye düşünürler. Dişi kırlangıç, erkek kırlangıca aşık olur. Ama ona bunu nasıl ifade edeceğini bilemez. Erkek kuş da dişiye aşık olmuştur, kafasında sürekli ona nasıl açılabileceğini düşünür durur. Yine bir gün buluşacakları saat gelip çatınca, dişi kırlangıç içinde biriktirdiklerini erkeğe açıklamaya karar verir. Bunu nasıl yapacağını da bulmuştur. Gözleriyle, bakışlarıyla ima ederek ona içindeki aşkı anlatmaya çalışacaktır. Aynı dalın üzerine konarlar. Dişi kırlangıç, erkeğin gözlerine derin derin, aşık aşık bakmaya başlar. Onunla yuva kurmaya hazır olduğunu göstermeye çalışacaktır. Tam bu sırada, kondukları ağaçtan sararıp düşen büyük yaprak, dişi kırlangıcın gözünü kapatır ve erkek kırlangıç onun aşk dolu bakışlarını göremez. Dişi kırlangıç gözüne takılan yaprağı çeker ama iş işten geçmiştir. Bu kez erkek kırlangıç hamle yapar. Gagasını açar, Senden hiç ayrılmak istemiyorum, der. O gagasını açar açmaz bir rüzgar eser, biyuuuv diye ses çıkar ve dişi kuş onun bu sözlerini duyamaz. Esen rüzgar ve düşen son sarı yaprakla, tepelerinden süzülüp giden kırlangıç sürülerini fark ederler. Anlarlar ki, artık sonbahar gelip çatmıştır ve ayrılık zamanıdır. Birbirlerine veda edip, sıcak ülkelere doğru kanat çırparlar. Bir daha da birbirlerini hiç göremezler. İkisinin de hayatları boyunca hiç unutamayacakları bir yaz geçmiştir. Diğer kırlangıçlar boş boş yaşarken, dişi kırlangıcın artık anlatacak bir hikayesi olmuştur. BİR ORMAN HİKAYESİ: Yaşlı bir adam, bir ormanın kıyısında sandalyesinde sakince oturmuş genç delikanlıya bu köyün eski halini anlatıyordu. Yaşlı adam, elinde bastonuyla arkasına aldığı küçücük ormanı göstererek başladı anlatmaya; Bütün köy geçimimizi bu ormanlardan sağlıyorduk. Çürümüş ağaçları keserdik odun yapar satardık. Çeşitli meyveler çıkardı, onları toplar üç beş kuruş kazanırdık. Hiç kimsenin derdi tasası yoktu. Mutluyduk, huzurluyduk. Gel zaman git zaman bu ormanları devletin sattığı haberini aldık. Devlettir oğlum, bizim gücümüz devlete yetmez. Hepimiz bu haberle ne olacağını beklemeye başladık. Köyün dışında kalan ormanlık alanı büyük bir firmaya vermişler. Firma buralara girdi, o sık ormanların içine daldı. Aylar sürmeden gürbüz ormanlık alan çorak çöle döndü. Biz köylü kısmı, aklımız ermez böyle şeylere. Devletin bir bildiği vardır elbet dedik, bizim köyün dışındaki ormandır dedik sesimizi çıkarmadık. Ama bu işten bizim zararlı çıkacağımızı düşünemedik! Aylar geçti, köylü kısır kalan ormanda avlanamaz oldu. Çürümüş ağaç kalmadı, çimenlerinin içinde, yapraklarının arasında bize meyve vermez oldu. Zaten üç beş kuruşla geçinir dururduk, böyle olunca iyice durumumuz kötülemeye başladı. Köydeki haneler, gençleri yeni açılan fabrikaya işçi olarak gönderdi. Gençlerin aylıkları da öldürmeyip süründüren cinstendi. Düşündük, bu işin böyle gidemeyeceğini görür olduk. Fabrikada çalışan gençlerden haberler gelmeye başlamıştı. Fabrika bizim köyün dışındaki ormanlıkları tamamen bitirmiş, sıra bizim köyün azıcık kalan ormanına gelmişti. Bir gün buraya da gelecekleri kulaktan kulağa dolaşıyordu. Bu sefer susmayacaktık. Herkes köyün kahvehanesinde buluştu. Burası yıllardır bizim geçim kaynağımızdır, fabrika geldi, bize ne verdi? Kıyım yaptı, elimize üç kuruş tutuşturdu, gençlerimizin canını çıkarana kadar çalıştırdı. Hatta ormanlığı bizden iyi yaptıklarını söyler dururlarmış. Ellerindeki makinelerle bizim baltalarımız bir olur muymuş? Onların bir günde kestiğini, biz 1 senede anca kesiyormuşuz! Bak bak, densize bak! Duyduk ki bu fabrikanın memuru köy işlerinden bir memur çağırtmış. Bizim ormanı kestirmeyeceğimizi anlamışlar. Candarmalar, şirketin elemanları top yekun buraya geldiler. Biz de bütün köy halkı olarak ormanımızı vermemek için ellerimize ne geçirdiysek onlara karşı durduk. Köy işleri memurunu kahvehaneye kapattık. Şirketin elemanlarına da bir güzel kötek attık. Candarmalar köylünün gözünün döndüğünü anlayınca, candarma komutanı bırakın bu köyü diyerek herkesi çekti. İşte evlat, o gün bu gündür şu arkamda gördüğün ormanı bütün köylü canı pahasına koruruz. KAZLAR: Dudu, okuması yazması olmayan köylü bir kadındır. Elinde hapisteki kocası Seyit'ten gelen mektupla köyün öğretmenine koşturur. Öğretmen gelen mektubu Dudu'ya okur. Burada durumum hiç iyi değil. Her yerim bitlendi. Yerde, bir kuru battaniyenin üstünde yerde yatıyorum. Acil tarafından 2 kaz getirmeni istiyorum. Gardiyana verip yatağımın yerini değiştirmek istiyorum, der. Dudu, elindeki mektubu alır, küçük oğluyla birlikte evinin yolunu tutar. Yolda Dudu'yu bir düşünce sarmıştır. 1 tane kazı vardır Dudu'nun ve o kazın yumurtalarını bakkala bağlamıştır. Kocası cinayet işleyip hapse girince, bir oğluyla tek başına kalmıştır. Geçimini bu kazın yumurtalarını satarak sağlar. Şimdi kocası 2 kaz gönder demektedir. Kara kara düşünür, eğer elindeki kazı verirse aç susuz kalacaktır köyde. Hiç kimse onlara yardım etmez. Kocasının akrabaları da selamı sabahı kesmiştir. Aklına bir tek eltisi gelir. Ama ona gidip, Seyit için kaz isteyecek de yüzü yoktur. Çünkü Seyit'in öldürdüğü adamın akrabaları, kan davası yapıp Seyit'in ağabeyini öldürmüş ve eltisi Seyit yüzünden genç yaşında dul kalmıştır. Utana sıkıla eltisinin yapısını çalar. Ama Dudu'nun beklediği cevabı verir; Senin o kör olasıca kocan yüzünden benim yiğidim gitti. Bir de utanmadan arlanmadan benden onun için kaz mı istiyorsun? Defol git, defol gözüm görmesin seni bir daha! Dudu eli böğründe evinin yolunu tutar. Aklı kocasındadır. Küçük oğlunu yatırır, çıkar bahçede gezinir. Birden gözü kararır ve yan komşunun bahçesine dalar. Kümesine girer ve bir tane kazı kapar evine getirir. İki kazı ayaklarından bağlar. Taş kaba elleriyle yaptığı yoğurdu ve pekmezi doldurur. Oğlunu da sırtına bağlar, çıkar yola. Kocasının yattığı cezaevi köyden 8 saat uzaktadır. Yayan gittiği için gece çıksa, anca oraya varır. Gece boyu hiç dinlenmeden yürür. Bu sırada Seyit'in ağzına uzun zamandır tek lokma yemek girmemiştir. Açlıktan bitap düşmüş, helanın yanındaki yer yatağında incecik vücuduyla kıvranmaktadır. Karısına utancından helanın önünde yatırıldığını yazamamıştır. Ağır hastadır. Haftada 3 gün hastaneye gidip gelmektedir. Verem olmuştur, bu haldeyken bir an önce tahliye edilmesi gerekmektedir. Doktor tahliye edilmesi için savcılığa yazı göndermiştir. Ama Seyit'in avukatı, ilgileneni olmadığı için doktorun gönderdiği rapor masasının üzerinde aylardır durmaktadır. Seyit, karısı Dudu'ya şu zamana kadar hiç mektup yazmamış. Ama hali gittikçe kötüleşince, açlıktan midesi bağırsaklarına yapınca, hiç durumu olmadığını bildiği halde, son çare Dudu'dan yardım istemeye karar verir. Yazdığı mektubu, cezaevine bir yakınını görmeye gelen köylüsüyle gönderir. Köylüsü 10 gün merkezde kalır, sonra köye gider. Dudu'ya mektup ulaştığında üzerinden 10 gün geçmiştir. Sonunda cezaevinin kapısına varır, gördüğü gardiyana derdini anlatır. Ben Seyit'in karısıyım. Ona bunları getirdim, görüş var mıdır? Dudu, gardiyana görüşü sorarken, yanlarından bir sedye üzerinde, üstüne kir pasak içinde, eski püslü bir bez atılmış bir mevta çıkarırlar. Dudu üzüntüyle mevtaya bakar. Bu sırada gardiyanın da gözleri iki büyük kazdadır. Seyit ölmüştür neticede, kadının getirdiği iki büyük kaz heba mı olsun der ve ona; Bugün görüş günü değil hanım, 1 hafta sonra gel. Bana ver onları, ben kocana teslim ederim, der. Seyit'in cenazesi bahçeden çoktan çıkarılıp arabaya konulmuştur. Dudu, cahil bir köylü olduğundan devlet işlerine aklı ermez. Gardiyanın pis pis sırıtmalarına bakıp, elindeki iki büyük kazı, bir büyük kap yoğurt ve pekmezi gardiyana verir. Gardiyan ona bakıp, 1 Hafta sonra gel, görüş, der kazları eline aldığı gibi ortadan kaybolur. Dudu, boynu bükük, küçük oğlunu yine sırtına bağlayarak 8 saatlik köy yoluna çıkar. Ayaklarının altında yaralar açılır, açlıktan başı döner, yorgunluktan bitap düşer ve köye varır. Köye varır varmaz candarmalar koluna kelepçeyi takar, onu hapse gönderir. Kazını çaldığı komşusu onu şikayet etmiştir. Hırsızlıktan 3 ay hapis alır. 3 ay boyunca Seyit'in öldüğünden habersiz, oğluyla birlikte aç sefil bir halde hapishaneden çıkmayı bekler. BİR FİRAR: İdris iki candarmanın ortasında, elleri kelepçeli karakola götürülüyordu. Candarmaların dayağından helak olmuş vaziyette, seke seke yürüyordu. Bayram namazında İmamköy Camii'ni basıp, orada namaz kılanları soyduğunu nihayet itiraf etmişti. Gerçi itiraf etmeyip ne yapacaktı. Savcı Faili bulmadan gelirseniz gözüme görünmeyin! demişti. Candarmalar da araştırma yapmışlar, köydeki herkesin sevmediği, hep şikayetçi olduğu İdris'i bulmuşlardı. İdris'in babası bu köyün eski imamıydı. İmam babası vefat edince başıboş, işsiz güçsüz dolaşır olmuş köylü de bundan haz etmezdi. Bir iki kişi aylak gezen İdris'dir demiş, diğerleri de ona hak vermişti. Candarmalar hırsızlığı yaptığını söyletene kadar haşatını çıkarmıştı. Sonunda mecburen Ben yaptım, demek zorunda kalmıştı. Şimdi iki candarmayla, güya ona yardım eden diğer faili almaya gidiyorlardı. Candarmalar ona eziyet yaparken, bu işi tek başına yapmadığını söylemişler, İmamköy cemaatinin iki kişiydiler demesi üzerine, yanındaki yardımcısının da ismini istemişlerdi. El mahkum, birinin adını sallamak zorunda kalmıştı. Bütün köylü onu istemezken ona kahvehanesini açan, elinden geldiğince yemek veren, kahvehanesinde yatıran, arada sırada düzelmesi için nasihatler veren kahveci Süleyman'ın adını vermişti. Halbuki yaşlı adamcağızın bu olayla hiçbir ilgisi bile yoktu. İdris'i mecbur bırakmışlardı. Kahveci Süleyman'ın mekanına az bir yol kala, İdris düşünmeye başladı. Şimdi candarmalar bu yaşlı adama hırsız damgası vuracaktı. Bütün köyün gözleri önünde incecik kollarına kelepçe vurulacaktı. İftira yediği yetmiyormuş gibi en azından 7 sene içerde pisipisine yatacaktı. İdris'e babasından bile iyi davranan bu yaşlı adamı niye ateşe atıyordu ki? Bir ayağı çukurda adamın kalan ömrü de İdris yüzünde dört duvar arasında geçecekti. Baktı bu hainliği yapamayacak, iki candarmanın kollarından bir çırpıda kurtulup yandaki fundalığa doğru koşmaya başladı. Candarmalar ellerindeki tüfeklerin mekanizmalarını açtığı gibi gecenin sessizliğinde tetiğe bastılar. İdris anında yere yıkıldı. Candarmalar hemen yanında bittiler. İdris gözlerini zorla açtı, onlara bakıp, Süleyman Ağa'nın bir şeyden haberi yok, benimde... dedi ve gözlerini sonsuzluğa yumdu. KANAL: Konya'nın çorak topraklarında bir Çumra Kanalı vardır. Beyşehir Gölü'nden ıssız Konya Ovası'nın çatlamış topraklarına can katar. Bu kanal Konya'nın tarım işçileri için can suyudur. Hayatını tarlasına ektiği tahıldan kazanan çiftçiler, bu kanalın suyuna muhtaçtır. Konya Hapishanesi'nde yatan Zağar Mehmet'in gözleri uzaklara dalmıştır. Dedemköylü Mehmet'i düşünüyordu. Bebekleri birlikte geçmişti Dedemköylü Mehmet'le. Babası daha o küçükken ölmüş, evinin bütün yükü Dedemköylü Mehmet'e kalmıştı. Bir yaşlı anası, bir kız kardeşi bir de küçük erkek kardeşi onun boynundaydı. Zağar Mehmet'le eğlencelere giderler, kadınlarla eğlenirler, içki içerler, türkü çığırıp, dertleşirlerdi. Zağar Mehmet yaşı gelince evlendi. Dedemköylü Mehmet'le artık eskisi gibi görüşemez oldu. O evli, diğeri bekar olmuyordu. Arada bir köy kahvesinde görürler, selamlaşırlardı. Uzun bir vakit Dedemköylü Mehmet evlenemedi, tarladan eve, evden kahveye hayatı geçti. Bir senesi duyuldu ki artık Mehmet tek başına evi geçindiremez olmuş. Artık tarlada ona yardım edecek birileri lazımdı. Anası yaşlıydı, kız kardeşi de evlenip göçmüştü. Kardeşiyle birlikte aynı gün düğünleri yapıldı. Kendilerine 2 gelin almışlardı. Hem evi çekip çevirecek, hem de tarlada iki kardeşe yardım edeceklerdi. O senesi Konya'da müthiş kuraklık yaşanıyordu. Çumra Kanalındaki su olmazsa, herkes aç susuz kalacaktı. Zağar Mehmet ve karısı tarlasına vardı. Ekinlerinin boy vermediğini, gün geçtikçe de kuruyup gittiğini fark etti. Tarlasına gelen suyun boşaldığını ve sarı bir toprak aktığını gördü. Kafasını kaldırdı, biraz ilerideki eski dostunun tarlasına doğru baktı. Suyu onun tarlasında önlediklerini, gelen bütün suyla kendi tarlasını suladıklarını gördü. Küçük oğluyla, eski dostuna haber gönderdi. Suyun önünü açsın, tarlam kurudu desindi. Küçük oğlan koştura koştura Dedemköylü Mehmet'e vardı, babasının diyecekleri dedi. Ama Dedemköylü hiç oralı olmamıştı. Çocuğu hiç dinlememiş, hemen gerisin geri göndermişti. Zağar Mehmet bu iş böyle giderse çoluk çocuk aç kalacaklarını biliyordu. Bir bakış fırlattı eski dostuna. Dedemköylü Mehmet hiç oralı olmamıştı. Zağar Mehmet düşündü taşındı. İki erkek kardeşle bi başına baş edemezdi. Kavga etse neye yarardı ki? İş uzar giderdi. Mehmet'e uzun uzun baktı. Gökyüzüne baktı, Allah'tan bir bulut göndermesini bekledi... Günler geçti, ekinleri artık güneşten yanmıştı. O sene aç kalacaklardı. Yandaki tarlaya baktı, yandaki tarlanın mahsulü esip gürlemiş, Allah verdikçe vermişti. Mahsulü yanmış, elinde çapasıyla kalmış 60'lık anasına, beli çapalamaktan bükülmüş karısına baktı. Sabah erkenden kalkıp tüfeğini omuzuna astı, çıktı tarlaya gitti. Kuru su yolunun içine yattı. Dedemköylü Mehmet'le kardeşi tarlada göründüklerinde 5 el ateş açtı. Cezaevine getirilirken karısına tembihledi, Oğluma ve anama iyi bak. Dedemköylü Mehmet'in anasına da hakaret etmeyin sakın. CANDARMA BEKİR: Hapishanede yatan Çallı Halil Efe'ye 101 yıl ceza verilmiş. Aynı koğuştaki mahkum sormuş, Sana niye 101 sene verdiler? Çallı Halil Efe, Devlet benden iki başı bozuk, bir candarma, bir tüfek, iki de at soruyor, demiş. Mahkum adam, Halil Efe'nin hikayesini merak eder. Çallı Halil Efe anlatmaya başlar; Köyde bir hasmımı öldürdüm, beni hapse attılar. Davamın görülmesi için savcı bey yanına çağırtmış. Mutlaka gelsin, davadan önce konuşalım demiş. Ayaklarımın yaraları daha yeni iyileşmeye başlamıştı. Şimdi yalın ayak 2 günlük yolu nasıl gidecektim. Yapmayın etmeyin de diyemezdim, davam başlamıştı. Gitmesek olmazdı. Baş gardiyan beni hiç sevmezdi. Yanıma verdiği candarmayı iyice bir doldurdu. Yola çıkmaya hazırlanırken, candarma geldi, ellerimi arkadan kelepçelemek istedi. Yahu yapma etme, bunca yol el arkada kelepçeli olmaz dediysem de kar etmedi. Bir kere gardiyan bunu doldurmuştu. Neyse, pek fazla direnmeden yola çıktım. Candarma kolumda, ben yanında yürüyerek şehre koyulduk. Yoruldum biraz dinlenelim dememi dinlemiyor, basıyordu köteği. Her ilçede candarmalar değişiyordu ama ben hep dinlenmeden, aç susuz yola devam ettim. Sonunda kendi köyüme geldik. Çal'a gelmemiz hiç iyi olmamıştı. Çünkü köyde epeyce hasmım vardı. Kimseye görünmeden bir an evvel yola revan olalım diye dualar ettim. Yanımdaki candarma beni Çal karakolundaki candarmaya teslim edip görev yerine geri dönecekti. Karakola geldik, bir de ne göreyim? Babasını öldürdüğüm Bekir, karşımda candarma olarak duruyor! Beni ona teslim ettiler. Pis pis sırıtmaya başlamıştı. Artık eline düşmüştüm. Beni o gece dinlenelim diye evine götürdü. Ellerimin kelepçesini açmadan sedire yatırdı. Yorgunluktan gözlerim kapanıyordu, korkuyordum ama yapacak da bir şey yoktu. Uyuyup kalmıştım. Sabah uyandığımda gözlerimi açtım, bir de ne göreyim? Bekir'in evinin camlarından kapılarından bir dolu adam ibretle bana bakıyor. Bekir ben uyurken gitmiş, hem bizim köyden, hem de civar köylerden ağaları, muhtarları, zengin tabaka kim varsa başıma toplamış. Bir zamanlar dağlarda eşkıyalık yapardım. Az çektirmemiştim hepsine, şimdi Bekir'in eline düşmüştüm. Benden intikamını alacaktı ama bütün hasımlarımın gözleri önünde olacaktı. Bekir beni ayağa kaldırdı, yüzüme bakıp kötü kötü güldü. Şimdi hesaplaşma vakti Halil Efe, dedi. Ellerime bir urgan geçirdi, beni tavana astı. Eline geçirdiği kalın sopayla belime belime, ayaklarıma, yüzüme nereyi bulursa vurdu. Hızını alamadı suratıma tükürdü. O da yetmedi anama avradıma, yedi soy sülaleme sövdü döktü. Kapıların aralarından, cam kenarlarından bana bakan ağalar beyler keyifle cigaralarını tüttürüp kahkahalar atıyordu. Bekir dinlendi geldi yine vurdu, dinlendi yine vurdu. 1 saat boyunca beni dövmekten her yanım çürüyene kadar dövdü. Ben, dosta düşmana karşı bir ah bile demedim. Bekir yorulunca beni dövmekten vazgeçti. Evine topladığı haramileri gönderdi. Sonra iki at çıkardı, beni birine, kendisi de diğerine geçti. Ellerim yine kelepçeliydi. Böyle yola çıktı. İçimden küfürler savurdum, ulan dedim sen benim elime geçersin muhakkak. Gece ilerledi, karanlık çöktü. Biz de ormanın kıyısından geçiyoruz. Bir baktım koluma takılan kelepçenin vidasından çıt diye ses geldi. Eski püskü kelepçe kırılmıştı. Ellerimi oynata oynata kelepçeden kurtuldum. Yarım saat öyle gittik. Artık vaktidir deyip, durdum Bekir'e bağırdım. Ülen Bekir, bak kelepçen kırıldı. Artık ellerim boşta, gel şimdi hesaplaşalım. Bekir beni umursamadı. Gülüp geçti, e ne de olsa tüfek ondaydı. Omuzundaki tüfeğe güvendi, beni adam yerine koymadı. Haydi, bırak gel dinlenelim şurada, diyerek atından indi. Ben de indim. Cebimdeki cigaradan yaktım, ona verdim. Dört gözle bir yamuğunu yakalıyordum. Bekir çakmakla cigarayı yakalamadı. Ben yaktığım cigaramı ona uzattım ki ateşiyle kendi cigarasını yaksın. Tam benim elimden cigarayı alıp kendisininkini yakacaktı ki, kolunda sıkı sıkı tuttuğu tüfek yana düştü. Bir kıvraklıkla düşen tüfeği kaptığım gibi Bekir'in karşısına dikildim. Besmele çek ulan, öldüreceğim seni! dedim. Dur, yapma sana her şeyimi veririm, yeter ki evdeki sabiyi yetim bırakma diye yalvarmalarına kalmadı, parmağım tetiğe gidiverdi. Daha kurşun tüfekten çıkmadan Bekir düşüp oracıkta ölmüştü. Yani anlayacağın adam ben daha tüfeğe parmağımı basar basmaz korkudan öldü. İşte, devlet bunun için benden iki başı bozuk, bir candarma, bir tüfek, iki de at soruyor, dedi. Koca karıyı oturtmuşlar kahvehanede, başında 50 kişi ikna etmeye çalışıyordu. 60 yaşlarında zavallı kadının yaşlılıktan zaten gözleri küçücüktü, bir de ağlamaktan gözleri kan çanağına dönmüştü. Savrukların Hüseyin, yaşlı kadının oğlu Sarı Mehmet'i vurmuştu. Muhtar, Ülen kocakarı, dava edersen kazanacak mısın? Köydekiler Mevlüt Ağa'nın oğlu için şahitlik eder mi? Hadi etti diyelim, sen ayda 4-5 sefer kasabaya gidip gelicen, en az 4 günün kasabada geçecek. Ne olacak, burada tarlan bahçen kalacak. Ya şahitlerin gelmezse, bugün git yarın gel diyecekler. Al sana 5 sene. Sen bu fakir halinle bu işin içinden çıkabilir misin? Mevlüt Ağa sana yardım edecek, gel he de, diyerek yaşlı kadını ikna etmeye çalıştı. Yaşlı kadın ne yapsın? Elinde yok avucunda yok, teklifi kabul etti. Oğlunu gömdü, sesini soluğunu çıkarmadı. Mevlüt Ağa da ona 1 torba un, 2 süt keçisi, bir kese kağıdı şeker yolladı. Bir ay sonra köye iki candarma geldi. Muhtar korktu. Bunlar köyün candarmaları değildi. Vilayetten geliyorlardı. Mevlüt Ağa'nın oğluyla kavgalı olan Garip Mehmet, köylülerden duyduğu cinayeti hemen hükümete bildirmişti. Ölen Sarı Mehmet'in anasını buldular. Sorup soruşturdular. Kadın korkusundan gerçeği anlatmadı. Hem anlatsa eline ne geçecekti? Ölen ölmüştü. Koskoca ağanın oğlunu şikayet etse ne olacaktı? Onlar bir yolunu bulup dışarı çıkarlar, peşini de bırakmazlardı. En iyisi konuşmamak dedi, candarmalara da tek kelime etmedi. Ağzını açmasa da candarmalar dinlemedi. Savrukların Hüseyin'i tutukladılar. Ölen Sarı Mehmet'i de mezarından çıkardılar. Yola çıkmadan evvel koca karıya, Sen oğlunun cesedini kağnıya yükle, vilayete getir. Biz önden zanlıyı götüreceğiz dediler. Yaşlı kadın kokan cesedi paçavralara doladı, kendinden yaşlı öküzün arkasına attı. Kağını ağır ağır yola çıktı. Koca karı ağlaya ağlaya oğlunun cesediyle vilayete doğru gitti. KAMYON: Genç delikanlı Zincirli Han'ın daracık sokaklarında bir kamyon gördü. Kamyonun arkası hınca hınç insan doluydu ama yine de şansını denemek zorundaydı. Bir kişilik yer var mı? Yer yoktu ama kamyon şoförü sırf yarım kuruş fazla almak için, Geç geç bir kişilik yer var, dedi. Yarım lirayı peşin aldı. Diğer kalanını yolda toplayacaktı. İçeridekilerle sıkış tıkış yaparak yola çıktılar. İçerisi gerçekten de insan doluydu. Genç delikanlı ilk defa bir arabaya biniyordu. Daha 18 yaşındaydı. Konya'da iş yoktu. Okula da gitmiyordu. Evde bir dolu adam, bir babasının eline bakıyordu. Zavallı adam çalışır didinir ama ayın sonunu getiremezdi. Delikanlı komşularından duymuştu. İzmir'e giderse orada iş bulabilirdi. Babasına söyledi, izin aldı. Yola çıkacaktı ama beş kuruş parası yoktu. Otobüsle gitse bir sürü paraydı. O 1 haftada anca yarım kuruş çıkarabilmiş, o parası da kamyona yetmişti. Yalnız kamyoncuların bir huyu vardı, ücretin yarısı yola çıkarken, yarısı da yolun ortasında toplanırdı. Bakkalın çırağı anlatmıştı, paranın diğer kalanını yolun yarısına geldiklerinde topluyorlardı. Şoför kamyonu durdurmaya yakın, arkadan vınlayıp kaçması gerekiyordu. Yoksa onu dayaktan gebertirlerdi. Yola çıktılar, epeyce bir gittiler. Kamyon arada sırada yavaşlıyordu. Delikanlı paranın geri kalanını toplayacaklar diye ödü patlamay başladı. Kamyon her yavaşladığında kaçmak için yer arıyordu. Kamyon bir rampaya geldi. Aşağısı uçurum, yanı kayalıklar, ilerisin de dik yoldu. Kamyonlar ne zaman buradan geçse yolcularını indirir, uçurumlu yolu yolcusuz geçer, o dar geçit bitiği zaman da yolcularını tekrar bindirip yoluna devam ederdi. Yine o dar geçide geldiler. Delikanlı kamyonun durmak üzere olduğunu anladı. Anlamıştı ki paranın geri kalanı toplanacak. Kaçmasa yalvarsa, onu dayaktan gebertirlerdi. Bu halde İzmir'e gidemezdi. Hem her yer karanlık, ormanlık, uçurumun dibiydi. Yol bilmez iz bilmezdi. Ne yapacaktı? Midesine ağrılar saplandı. Derken kamyon stop etti. Kamyon şoförü dışarı çıktı, tam aşağıya inin geçidin sonunda bizi bekleyin geleceğiz diyecekti ki, delikanlı korkudan bir çırpıda kamyonun arkasından atlamaya kalkıştı. Bir anda dengesini kaybetti. Ayağı dorseye takıldı, içi geçti derken uçuruma düştü. KAFAKAĞIDI Akşamüzeri hapishaneye bir sürü adam getirmişlerdi. Bu adamları nizamiyenin bahçesine ip gibi dizdiler. Hepsinin üstü başı yırtık pırtık, kirli paslıydı. Ellerinde tahta bavullar, çuvallar, serfefil haldeydiler. Kimisinin şalvarı yırtık, kimisinin de şapkasının mukavvası çıkmıştı. Otobüs parasını veremeyenleri böyle hapishaneye getirirler, 3 ay burada kalır, sonra da bırakırlardı. Bu zavallı adamların içinde bir tanesi diğerlerine göre çok yaşlı görünüyordu. Üstü başı da diğerlerine göre daha iyiydi. Nereden baksan 80 yaşında görünüyordu. Sabahattin Ali bu yaşlı adama yanaşır, niye buraya getirildiğini sorar. Yaşlı adamın vaktiyle tarlasıyla ilgili bir sorunlar olmuş. Mahkemeye gitmek zorundaymış. Nüfus cüzdanını da kaybetmiş. Oğlunun aklına bir şey gelmiş, babasına söylemiş. Ölen torununun kimliğini almış, mahkemeye gitmiş. Mahkemeyi bir şekilde kazanmış. Üzerinden yıllar geçmiş, köye otobüs parasını ödemeyenler için ödeme günü olduğunu söylemişler. Yaşlı adam pek kaale almamış. İkinci kere gelmişler, otobüs parasını ödemeyenler için son şans demişler, bu yine üstüne almamış. Üçüncü kere geldiklerinde yaşlı adamı alıp buraya getirmişler. Niye getirdiklerini sorduğunda da, yıllar evvel mahkeme için gittiği zaman otobüs parasını vermemiş, üzerinden zaman geçtiği için unutmuş. Uyarı yaptıklarında da üzerine almamış. O yüzden buraya getirilmiş. Sabahattin Ali şaşırdı, İyi de dayı sen 60 yaşını geçmişsin, 60 yaşını dolduranlar için otobüs bedava, senden niye para istediler ki? diye sorduğunda, Ölen torunumun kafakağıdını kullanıyorum ya, devletin gözünde daha 29 yaşında görünüyorum, demiş. Sabahattin Ali, İyi de babacığım, insan hiç torununun nüfus kağıdını kullanır mı hiç? dediğinde, yaşlı adam; Ne olurmuş sanki? Hepsi devletin kafa kağıdı değil mi? diye yanıt verdi. GRAMOFON AVRAT: Gencecik kız henüz 20'li yaşlarındaydı. Azime'nin eline düşeli 1 sene olmuştu. Şimdiden Konya Meram'da bütün hovardaların gözdesi olmuştu. Sesi billur gibiydi. O yüzden ona Konya'da Gramofon Avrat denirdi. Dansı kırk yıllık dansözlere parmak ısırtırdı. Köyün gençleri onun yüzünden kavgalar ederdi. Ağa oğulları tarlasını satar onu elde etmeye çalışırdı. Cebine sattığı parayı koyan genç hovardalar, Gramofon Avrat'ı evlerine çağırır, şarkılar türküler söyletir, dans ettirir, eğlenirlerdi. Sarhoş olan adamlar gecenin ilerleyen saatlerinde silahları çekip karıyı paylaşamayınca, birbirlerine girer kavga dövüş gırla giderdi. Ama o bunların içinden sıyrılıp çıkmayı çok iyi bilirdi. Kavganın en cafcaflı anında şoförü gelir, arabasına atlar basar giderdi. Gramofon Avrat'ı dışarıya götüren bir arabacı vardı. Adı Murat. Murat, avradı eğlenceye götürür, bütün gece sessiz sakin arabasında oturup onun çıkmasını beklerdi. Şimdiye kadar çıkan hiçbir kavgaya girmemiş, sessiz sakin avradın dışarı çıkmasını beklemişti. O gece yine dışarı çıkıldı. Şarkılar söylendi, dans edildi, içildi, sarhoş olundu ve yine bir kavga patlak verdi. Onu evine çağıran adam avradı tutmuş bir yere bırakmıyordu. Gramofon Avrat bu sefer sıyrılıp çıkamamıştı. Elinden kurtulmaya çalışsa da kafi olmadı. İçeride silahlar patlamaya başladı. Avrat yaralanmıştı. İlk kez içeriden Murattt, beni bırakmıyorlar, yetişşşş! diye bağırır. Murat sesi duyduğu gibi belindeki silahıyla içeriye dalar. Yukarı ateş eder ama birini öldürür. Avratı kaptığı gibi gecenin karanlığında kaybolurlar. Murat yakanır ve cezaevine atılır. Bu olaydan sonra Azime kızı evinden atar. Umumhaneye düşer. Fakat her Salı günü Murat'ı görmeye gider. Kazandığı üç beş kuruş parayla da Murat'a harçlık veriyordu. ARAP HAYRİ: Arap Hayri, Beyşehir'in mühim ve lüzumlu adamlarından biriydi. Berber kapısının hemen yanında boyacı sandığında arada sırada uyuklardı. Ama bu taşlı topraklı köyde ayakkabı boyatmanın saçmalığını herkes bilirdi. Arap Hayri'nin lüzumsuz olarak görülen mesleği, Beyşehir'de bazı zamanlar büyük çekişmelere yol açıyordu. Beyşehir'in tek ayakkabı boyacısıydı. Buranın kaymakamı, komutanları, posta memurları hep Arap Hayri'ye ayakkabılarını boyatırdı. Arada şehirden vali geleceği zaman Arap Hayri devlet memurları tarafından paylaşılamazdı. Öyle günler olurdu ki, Arap Hayri'yi başka köylerden de çağırırlardı. Bir kaç gün ortadan kaybolur işlerini halleder sonra yine geri dönerdi. Bunların dışında, Arap Hayri'nin kıymeti kasabaya müzikli gezgin tiyatrolar geldiğinde daha çok anlaşılıyordu. Bu tiyatrolarda Arap Hayri, bazen bu kumpanyalarda garsonluk yapardı, bazen de eşyaların taşınması, indirilmesi kaldırılması işleriyle uğraşırdı. En son kasabaya gelen kumpanyada Adalet isminde bir genç kadın vardı. Ufak tefek, sıska bir hali vardı. İlk etapta pek göze batmazdı ama çok güzel oyunlar oynuyor, çok iyi halk şarkıları söylüyordu. Kumpanya'nın sahibi ise Adalet Hanım'ın kocası Sahir Süha denilen bir adamdı. Arap Hayri kumpanyada getir götür işlerine bakıyordu. Ne zaman Adalet sahneye çıksa, onu en önden izliyor ama utancından da görünmeyeye çabalıyordu. Günler geçti, kumpanyanın toplanıp gitme vakti geldi. Gitmeden evvel köyün ileri gelenleri Süha ve Adalet Hanım'a bir veda eğlencesi tertip ettiler. Derenin kenarında masalar kuruldu, sazlar getirildi. Başladılar eğlenceye. Gece saatler su gibi akıp geçti. Herkes zil zurna sarhoş olmuştu. Kimisi kafasını masaya koymuş, kimisinin başı yana düşmüş herkes kendinden geçmişti. Bir tek Arap Hayri ayaktaydı. Arap Hayri, Adalet'e baktı. O da sarhoştu ama diğerleri kadar kendinden geçmemişti. Herkesin kendinden geçmiş olmasından faydalanarak ayağa kalktı Hayri. Adalet Hanım'a doğru ilerledi. Kocasını yokladı, kocası uyuyordu. Adaleti kucakladığı gibi derenin üzerindeki sandallardan birine attı. Ay iyice parlamaya başlarken, Hayri Adalet'i iyice kendine doğru çekti. Göğsü kabarıp inen kadını gördükçe iyice kendinden geçti. Hayri kadını iyice kendine doğru çekti. Bu sırada kadının ayakları suya değdi. Suyun soğukluğuyla bir anda gözleri açılır gibi oldu. Saldal sallanmaya başlamıştı. Bu sırada Hayri ellerini sandalın kenarlarından bıraktığı için, ikisi de dereye düşüp suya gömüldüler. APARTMAN: Mal sahibi çatının bir an önce kapatılmasını istemişti. Ağustos'un sıcağında iskelede kavrula kavrula çatıyı yapıyorlardı. Öğlen yemeğinde bir yarım ekmekle karpuz yemiş, sonra yine işe koyulmuştu. Apartmanın sahibi, karşı binanın da sahibiydi. Evi karşı binadaydı. Koca göbeğini camdan çıkarığ oradan işçileri gözlerdi. Arada bir göbeğini çıkarır, işçilere bağırırdı. Sen, niye bekliyorsun öyle! Çalışsana, sana para veriyoruz biz! Bazen de aniden kafasını çıkarır, Orayı iyi kapat! Lakırdıyı bırakalım! diye emirler verirdi. İşçiler bu yüzden tedirgin tedirgin çalışıyordu. Usta başı yemeğini yedikten sonra iskeleye çıktı. Tam çalışmaya başlayacakken, sokağın başında birini gördü. İçi birdenbire irkildi. İki büklüm olmuş, küçücük bir küfeci geliyordu. Küfeyi o kadar doldurmuşlardı ki, çocuk taşımakta zorlanıyor, beliyle dizlerini iki büklüm kırıp öyle yürüyebiliyordu. Küfeci çocuk, inşaat ustasının bulunduğu yere doğru geldi. Usta iyice baktı çocuğa, bu cılız, kendinden 20 kat fazla ağırlık taşıyıp sırtı eğrilen çocuk onun oğluydu. İşimize yaramaz diye onu okuldan almıştı. İki üç kuruşa elden düşme bir küfe almıştı. Artık bununla hamallık yapıp eve katkı sağlarsın demişti. Oğlu bazı günler eve babasından fazla para getirirdi. Ama o gece öyle deliksiz uyurdu ki, dili dışarda kalırdı. İşte o oğluydu. Yanında da eşyaları taşıtan adam vardı. Bu adam, apartmanın sahibi koca göbeklinin uşağıydı. Uşak ve oğlu karşı apartmanın kapısının önüne geldiler. Bu sırada inşaat ustasının elleri titremeye başlamıştı. Oğlunun taşıdığı yük o kadar fazlaydı ki, adımını merdivenden atamıyordu. Uşak hemen bağırdı, Yürüsene be! Çocuk var gücüyle davrandı, nihayet bir bacağını içeri attı. Sonra diğerlerini. Babası gördü ki, küfenin içinde envai çeşit şişelerle içki, meze, konserve çeşitleri vardı. Ağzına kadar da doldurmuştu. İnşaat ustası bulunduğu iskeleden nefesi tutarak oğlunu izliyordu. Bacakları titreye titreye adımlarını içeriye attı. Apartmanın kapısı kapandı. İnşaat ustası tam nefes alacaktı ki, bir çangırtı duyuldu. Hemen karşı apartmanın kapısına baktı. Uşak, oğlunun yakasından tuttuğu gibi dışarıya fırlatmıştı. Çocuğun iki dizi kan revan içindeydi. Kapının önü kan gölüne döndü. Çocuk hem dizlerini tutup ağlıyor, hem de ağlıyordu. Bir eliyle ikinci el küfesine sarılmıştı. Uşak çok kızgındı. Haydi bakalım çek arabanı! dedi. Çocuk, O kadar yer dolaştırdınız, bu kadar yük taşıttırdınız, paramı verin hiç olmazsa! diyordu. Uşak ise kırdığı 2 şişenin hesabını sordu. Defol ulan! Senin yüzünden ben de laf işittim! Taşıyamayacaktın da ne diye yüklendin? dedi. Çocuğun dizlerine cam kırıkları dolmuştu, onları çıkartmakla uğraşıyordu. Bunun üstüne apartman sahibi koca göbekli adam yine camda belirdi. Zırlama pencerenin önünde, haydi defol! diye kükredi. Bu kükremeyle birlikte elleri titreyen inşaat ustasının dizinin bağı çözüldü, başı dönmeye başladı, demirleri tutan elleri tutamaz oldu. Ayakları iskeleden kesildi, yukarıdan aşağıya doğru kaydı gitti. ARABALAR BEŞ KURUŞA: Akşam pazarında 8 yaşındaki çocuk ve kara çarşafa dolanmış annesi kenarda durup ellerinde yaptığı tahta arabalarını satmaya gelmişti. Annesi utandığı için çocuk cılız sesiyle bağırmaya başladı. Arabalar beş kuruşa, arabalar beş kuruşa. Kimse dönüp bakmıyordu. Çocuk, bir anda az ileride camekanlı oyuncakçı dükkanın önünde, son model arabanın durduğu gördü. İthal oyuncakların satıldığı dükkana kendi yaşlarında bir çocuk, bir de annesi girmişti. Beş on dakika sonra çocuk dışarı çıktı. Çıkar çıkmaz da el yapımı tahta araba satan çocuğu görerek ona doğru koştu. Elele tutuştular, neşeyle konuşmaya başladılar. Serginin başında iki büklüm duran annesi bu duruma şaştı kaldı. Çocuklar aynı sınıfta okuyordu. Derslerini sordular. Zengin çocuk; Öğretmene söyleyeceğim, bizi aynı sırada oturtsun, dedi. Araba satan çocuk, aynı mahalledeki arkadaşıyla aynı sırada oturuyordu. Şimdi sırasını değiştirse, arkadaşı yanlış anlardı. O yüzden, Gerek yok, dedi. Tam bu sırada zengin çocuğun şişman, havalı annesi oğlunun satıcı çocukla konuştuğunu görüp koştura koştura onların yanına geldi. Oğlunu kendisine doğru çekti, sonra araba satan küçük çocuğa omuzundan vurup ittirdi. Bağıra bağıra, Sen kimlerle konuşuyorsun böyle! diye kendi çocuğuna kızdı. Baksana, kirli, pislik içinde. Bu senin konuşabileceğin insan mı? dedi. Çocuğu ağlayarak, Anne bu beni mektepten arkadaşım, dedi. Bunun üzerine şişman kadın, Ben yarın okulunuza telefon edeceğim. Seni kendi seviyende olmayanlarla temas ettirmeyi gösteririm! dedi. Oğlunun kolundan çektirdi, otomobile bindirip götürdü. Araba satan çocuk bağırmaya başladı, Arabalar beş kurşa, beş kuruşa... SES: İki arkadaşı kamyonla Beyşehir'den Konya'ya götüren kamyon arızalandı. Barsakderesi mevkiinde şoför ve muavini motorun kapağını açtılar, arızayı gidermeye çalıştılar. Bu sırada kamyonun yolcuları da dinlenmek için çayıra çimene yayıldı. Saatler geçtikçe yolcuların sabrı da tükenmeye başladı. İki de bir muavinle şoförün yanına gidip, Bitti mi? diye soruyorlar, oflayıp pufluyorlardı. Bazıları dayanamayıp söve söve bavullarıyla yayn yürümeye karar verdi. Bazıları da durup bekleyecekti. Kamyon bir türlü olmayınca saatler ilerledi, akşam iyice çöktü. Biz de kenarda oturalım, orada bekleyelim dedik. Yolun kenarında yol işçilerinin çadırı vardı. İşçiler bugünlük işlerini bitirmiş, cadırın kenarında ateş yakmışladı. Birden bir ses duyuldu. Dağların yamaçlarını inleten bir ses. Hem saz çalıyor, hem de söylüyordu. Arkadaşım konservatuarda çalıştığı için hemen türkü söyleyen çocuğun yanına gitti. Kamyonun tamir edilmesini bekleyen diğerleri de bizimle geldi. Genç delikanlı türküyü yanık yanık söylüyor, biz de kendimizden geçiyorduk. Saat epeyce ilerledi, biz türkülere kaptırdık gidiyoruz. Bir anda muavinin sesini duyduk, Kamyon oldu, haydi gidiyoruz. O güzelim atmosfer yarım kalmıştı. Bir yanımızda dere şırıl şırıl akıyor, bir yanımız dağ, arkamız yeşillikler, yukarıda ay... Bırakıp da gidemiyorduk. Arkadaşım tutturdu, Ben bu çocuğun arkasını bırakmamem! Cebinden defterini kağıdını çıkardı, bir şeyler yazdı çocuğa verdi. Nerede olursan ol, beni bul. Sana paralı iş bulurum, usta aşıklarla çalışırsın, dedi. Çocuk çok sevinmişti. Biz yola çıktık. Arkadaşı Ankara'ya geldikten sonra yol işçisi Sivaslı Ali'yi bulmaya azmetti. Ne yapıp ettiyse buldu, Ankara'ya getirtti. Almanlar gelmiş, piyanoyla ses denemesi yapıp okula öğrenci alacaktı. Sivaslı Ali, konservatuara geldi. Almanların sınav yapacağı odaya girdi. Sivaslı Ali'ye, piyanodan çıkan seslerin aynısını çıkarmasını istediler. Ali, onların ne istediğini anlamadığı için, normal türkü söyledi. Onu uyardılar. Piyanodan çıkan seslerin aynısını sesiyle tekrarlaması gerekiyordu. Beceremedi. Sıradaki çocuğu çağırdılar. O, istedikleri gibi sesleri çıkarmıştı. Hem de Ali'nin sesinden de daha iyiydi. Sonra dostum Almanlara ısrar etti. Ali'nin sesinin iyi olduğunu iddia ediyordu. Tekrar şans verdiler. Saz çaldığını, sazıyla onlara sesini dinletmesini istedi. Ali'yi sahneye çağırdılar. Ali, sazını aldı ve beklemey başladı. Heyecanlanmıştı, bildiği herşeyi unutmuşa benziyordu. Bir an gözlerini kapattı ve türkü söylemeye başladı. Fena değildi. Sıradaki çocuğu da çağırdılar. O da şarkı söyledi ama sesi daha güzeldi. Billur gibiydi adeta. Herkes büyülenmişti. Sonunda o çocuğu seçtiler. Sivaslı Ali seçilemedi. Arkadaşım çok mahcup olmuştu. Onu işinden gücünden edip buralara kadar getirmişti. Sesi beğenilmeyince kendini suçlu hissetti. Hep beraber yemek yemeye gittik. Arkadaşım Ali'den özür diledi. Ali hiçbir şey olmamış gibi davranmıştı. Sanki hiç üzülmemiş, hiç etkilenmemiş gibi görünüyordu. Asıl ben özür dilerim, o odada bir türlü sesimi bulamadım, dedi. O gün yemekten sonra ayrıldık. Ertesi sabah bir kaç lira verip, onu otobüsle Konya'ya göndermek istedik. Ama Ali çoktan gitmişti. Duydum ki Sivaslı Ali, Ankara'ya gelebilmek için kamyonumuzun bozulduğu gece çaldığı sazını satmış yol parası yapmıştı. Elindeki sazı da kaldığı handaki birinden almıştı. ÇAYDANLIK: Hastanenin bodrum katında, demir parmaklıklı penceresi olan odada 5 kişi kalıyorduk. Ben ve diğer dört kişi mahkumduk. Hepimizin ayrı derdi vardı. Benim kulağımdan problemim vardı. Süleyman Efendi aramızda en yaşlı olanıydı. Süleyman Efendi zatürreydi. Yan yatağında yatanın adı Satılmış'tı. Daha gençti. Onun da midesinde sorun vardı. Süleyman Efendi yaşlıydı ama çenesi hiç durmazdı. Sürekli birilerinden şikayet eder, yanındakilerin gıybetini yapardı. Hiç kimseyi beğenmez, her şeyi en iyi bu bilirdi. Aman doktor mu bunlar? Ben onlardan daha iyi anlarım. Bacak kadar çocuk gelmiş de bana akıl öğretiyor, der doktorların da arkasından konuşurdu. Herkes ondan yaka silkerdi. Bir tek yan yatağında yatan Satılmış ona katlanabiliyordu. Süleyman Efendi'nin bir çaydanlığı vardı. O çaydanlık devamlı sobanın üstünde durur, habire çay içerdi. Hemşireler fazla çay içmemesini söylese de, Allah Allah.. Çaydan zarar geldiği nerde görülmüş? diyerek çay içmeye devam ederdi. Satılmış'ı emir eri gibi kullanırdı. Satılmış, getir çaydanlığı, dediği an, bardağına çay doldurulurdu. Çay içerken yorganını açar, sırtını duvara yaslar öyle içerdi. Doktorlar ve hemşireler onu uyarırlardı. Terlisin, yorganını açıp sırtını duvara verme üşüteceksin, derlerdi. Arada bir de camı pencereyi açtırır, göğsünü rüzgara verirdi, sonra da Yok yok bu rüzgar adamı hasta etmez. Bu rüzgar Takkeli Dağından geliyor. İnsana şifa verir, dedi. Derin derin rüzgarı içine çekerdi. Bazı geceler öksürük krizlerine giriyor, hiçbirimizi uyutmuyordu. Odada kalan diğer mahkumlar onun yüzünden sabaha kadar uyuyamıyordu. Esrarkeş denilen mahkum, Gebermedi gitti yahu! diyerek söylenip dururdu. Sabaha karşı ses kesildi. Nöbetçi hemşireler derhal sedyeyle ölüyü dışarı çıkardılar. Sabah vizitesinden sonra Süleyman Efendi'nin akrabaları gelmişti. Oğlu odaya girdi, bütün eşyalarını derledi topladı getirdiği çarşafın içine sardı çıktı. Çok geçmeden çocuk tekrar içeri girdi. Odanın ortalık yerinde etrafına bakınarak, Bizim çaydanlık nerde? diye sordu. Süleyman Efendi bir kaç günden beri ağırlaştığı için çay demlenmiyordu. Satılmış da midesindeki suyu aldırmak için hemşireyle birlikte muayeneye gitmişti. Çaydanlıktan kimsenin haberi yoktu. Esrarkeş, Merak etme bulunur, dedi. Esrarkeş'in bu lafıyla birlikte kapıdan şişman, yüzü kıpkırmızı bir kadın kafasını uzattı. Sertçe, Helbet bulunacak, o da ne demekmiş? dedi. Kadın her yeri didik didik arattı. Bu yetmiyormuş gibi candarmalara haber verdi. Biz bulunur dedikçe, yüzüme hırsızmışız gibi bakarak koridorda bağırıp Ben bunu kimsenin yanına koymam. Söyleyin çaydanlığı kim çaldı?Kim çaldıysa çıkarsın versin. Her taraf hırsız kaynıyor. Müdüre çıkacağım, başhekime varacağım... diyerek hastaneyi inletti. Hemşireler, Hanım burada bağırıp durmayın, hasataları rahatsız ediyorsunuz, dedikçe kadın iyice bağırıyordu. Sonunda Satılmış iki büklüm içeri girdi. Çaydanlığı ona sorduk. Gece Süleyman Efendi ateşinden sayıklayıp durduğu için, çaydanlığı hademeye vermiş, ona su getirtmiş. Bazen elini yüzünü yıkamış. Arada bir inlemeye başlayınca da dudaklarına su vermiş. Sabaha yakın midesinden su alınacağı için de çaydanlığı hademeye emanet etmiş, doktorun yanına gitmiş. Satışmış hademeye söyledi, Beybaba'nın çaydanlığını getiriver! dedi. Hademe çaydanlığı getirmeye giderken, koridordan şişman kadının sesini duyduk. Aralarında konuşuyorlardı. Yanındaki kadına, Ne demekmiş o? Devlet elinde can verdi. Ben elimi sürmem. Cenazesi için de on para vermem. Ahir vaktinde kocamı hapishane köşelerinde öldürdünüz de ölüsünü bana mı kaldırtacaksınız? İstemem, ne yaparsanız yapın, dedi. Çaydanlığı gelince bohçanın içine koydu, onu da oğlunun koluna taktı, arkasından, Az daha durursak bizi de soyamaya kalkacaklar. Hadisenize! diye bağırarak gelen akrabaları da peşine takıp çekip gitti.


Aziz, çok sevdiği eşi Nergis'ten boşanmış; Zeynep adında küçük bir kızı olan ve yıllardır çalıştığı yayın evinde kitap çevirmenliği yapan bir karakterdir. Kızının dans gösterisinde giyeceği ceketi temizletmek üzere yola çıktığında, üniversite yıllarında bir tiyatro grubunda beraber rol aldıkları arkadaşı Fulya ile karşılaşır. Fulya, sohbet sırasında Aziz'e tiyatro grubunun üyesi olan Abdül'ün faili meçhul bir cinayete kurban gittiğini söyler. Aziz, Abdül ile hiç tanışmamasına rağmen bunu duyduğuna çok şaşırır. Daha sonra Fulya'nın tavsiyesi üzerine İskender Doğan'a ait olan Kan ve Gül Kuru Temizleme dükkanına gider. Burada, İskender Doğan ile tanışır ve sohbet ederler. Aziz, gösteri salonunun bulunduğu Boğaziçi Üniversitesine gider. Burada eski arkadaşı Saffet ile görüşür. Saffet'ten kafasını kurcalayan bir takım şeyler duyar. Aralarında geçen konuşmadan sonra birkaç bira içerek gösteri salonuna gider. Kızının gösterisine sıra gelemeden, kuliste yangın çıkar. Kızını kurtarmak için yangının içine dalan Aziz, düştüğü sırada başına aldığı bir darbe sonucu 20 yıl öncesine döner. Döndüğü nokta Boğaziçi üniversitesi kampüsüdür. Olayı tam olarak kavrayamayan Aziz, kantindeki birinden tarihi öğrenir. 25 Şubat 1994 tarihine dönmüştür. Aziz, ilk başta bu olaya anlam veremese de 20 yıl sonraki hayatını düşününce; bu dönüşü bir fırsata çevirmeye karar verir. Bir tanecik karısı Nergis'i asla kaybetmeyecek, annesini üzmeyecek, arkadaşı Yaman'ı o korkunç kazadan koruyacak ve Abdül'ün ölümüne engel olacaktır. Fakat işler hiç de beklediği gibi gitmez. Kendisini karmakarışık bir durumun içinde bulur. Birinci hayatında dönen fakat asla farkına varmadığı birçok olayı fark edecek ve bu olaylar onu değişik durumların içine çekecektir. Bu olayların başında; Abdül cinayeti yer almaktadır. Abdül, faili-meçhul bir cinayete kurban gitmiştir. Cinayetin temellerini atanda Abdül'ün kendisidir. Aziz ve Nergis'in patronu Esad Bey'in yasak bir aşkı olduğunu tahmin ederek ona şantaj yapmaya başlar fakat yasak ilişkinin diğer kahramanı tarafından katledileceğinden habersizdir. Aziz, cinayeti çözmekte ve engellemekte kararlıdır fakat bu cinayet sandığı kadar basit değil; aksine oldukça karmaşık bir olay olarak karşısına çıkacaktır. Kaçırılmalar, şantajlar ve entrikalar Aziz'i beklemektedir. Aziz, cinayeti çözemeden birinci hayatına döner. 24 saatlik bir komadan sonra kendine geldiğinde birinci hayatında hiçbir şeyi değiştiremediğini düşünür. Ta ki iş sırasında karşılaştığı Yaman'ın sapasağlam ayakta olduğunu görene dek. Aziz, Abdül'ün mezarına gitmeye karar verir. Oraya gittiğinde mezar taşında Abdül'den ona bir mesaj vardır; Aziz, dost! Görmek istiyorsan, önünden çekil. İşte bu mesaj Aziz'i aydınlatır. Kendini bu karmaşık denklemin dışında tuttuğunda gerçek katili bulur. Gerçek katil biricik aşkı Nergis'ten başkası değildir. Aziz'den geçmişin intikamını almak için patronları evli olan Esad Bey'le birlikte olmuştur. Bu kozu eline geçiren Abdül, Aziz'e her şeyi anlatmaya karar verince; Nergis aşklarını yaşatmak için Abdül'ü öldürmüştür. Kitabın sonunda Aziz ve Nergis karşı karşıya gelmiş ve yüzleşmiştir. Birbirlerini sevmediklerini söyleyerek, aşklarını bir kez daha yaşatmışlardır. KAN ve GÜL DEĞERLENDİRMESİ İkinci sınıf aşk romanlarının çevirmeni Aziz, geçirdiği kaza ile bizi 20 yıl öncesine götürür. 20 yıl öncesinde sevgili kahramanımız Aziz'i ve bizleri karmaşık olaylar beklemektedir. Geçmişte yaşanan bu olaylar bizleri adeta içine çekmektedir; işte tam da bu sebeple kitap su gibi akmakta ve bir çırpıda bitmektedir. Kitabımızın başkahramanı Aziz, kendi halinde, yaralı bir aşık ve bir babadır. 20 yıl önceki yaşamında ise tiyatro ile ilgilenen, yine çevirmenlik işi yapan ve 20 yıl sonra bile sürecek olan bir aşka sahiptir. Bu aşkın kahramanlarından diğeri Nergis'tir. Nergis, Azizle birlikte aynı şirkette çevirmenlik yapan; karmaşık bir karakterdir. Aslında karmaşık olmasının sebebi yazarın Nergis'e fazla fırsat vermemesinden kaynaklanmaktadır. Yani ne Nergis'in Aziz'e olan aşkından ne de aldatma olaylarından ne de cinayet işleyecek kadar bozuk bir ruh haline sahip oluşundan bahsetmiyor. Bahsetse hikayenin akışı bozulur, olayları biz okurların çözmesi kolaylaşır mıydı onu tam olarak bilemiyorum fakat yine de Nergis hakkında daha çok şey bilmek istiyor insan. Bilmek istediğim başka bir konuda; Aziz'in Nergis'i geçmişte aldatmasıdır yani şimdi bu adam bu kadına bu kadar aşıkken neden onu aldatmış ki? Aziz, hakkında bir okur olarak kafama takılan başka bir nokta da parasızlık çektiği ve 20 yıl ileriden geldiği halde pek küçük çaplı düşünmüş olmasıdır. Tamam, bazı fikirler aklına gelmiş bunları kendi içinde irdelemiştir fakat düşünüyorum da; ben 20 yıl geriye gitsem sadece bir cinayeti aydınlatmak için mi çabalardım? Cinayetin kurbanı Abdül ise tam olarak bir sosyopat olarak karşımıza çıkmaktadır. Çevresi tarafından pek sevilmeyen, sorunlu bir tiptir. Bana göre romana kattığı tat ise tartışmasız güzelliktedir. Aforizmaları o kadar güçlü ve tat verecek bir şekilde kurulmuş ki insan okurken bütün dikkatini bu cümlelere vermeden edemiyor. Nergis ve Aziz'in patronunun sekreteri ile tanışması ile kendi cinayetinin temellerini elleriyle atmıştır. Sekreter Şükran'dan aldığı bir takım bilgiler ışığında patronun gizli bir ilişkisi olduğunu öğrenir. Para koparmak umuduyla tehlikeli bir oyuna kalkışır. Patron Esad Bey'e şantaj mektupları yazar. İşte bu mektuplar onun azrailine gönderdiği davetiyeler olacaktır. Giriştiği bu tehlikeli oyun sonucu yasak ilişkinin diğer kahramanı Nergis tarafından öldürülmüştür. Kitap genel olarak bu cinayetin üzerinde dönmektedir. Nergis bu cinayeti Aziz'i korumak için ilişkisini korumak için işlediğini söylemektedir. Fakat bana göre bu olayın vicdan azabıyla baş edememiş ve Aziz'den uzaklaşmıştır. Yani sizce de bk yoluna gitmemiş midir Abdül? Kitapta sezdiğim başka bir noktada asla dostluk gibi görünmese de Aziz ve Abdül'ün dostluğudur bence. Belki Abdül, aldatma olayını Aziz'i korumak için değil sadece bundan zevk duyduğu için Aziz'e anlatmak istemiştir. Yine de ben aralarında geçen diyaloglarda bir sıcaklık sezdim, belki de bu diyaloglardan çok zevk aldığım için böyle bir şey hissetmişimdir. Kan ve Gül kitabının belirgin yan karakterleri Saffet, Fulya ve tetikçi Hıdır'dır. Yan karakterler hikaye boyunca çok iyi kullanılmış özellikle Saffet ve Fulya, olayların anlaşılır olması açısından oldukça yararlı olmuştur. Aziz'in bu iki karakter ile 20 yıl sonra kopmuş olması oldukça üzücüdür bana göre. Tetikçi Hıdır abimiz ise yetiştirme yurdunda büyüyen, baletlik kariyeri belindeki fıtık yüzünden hazin bir şekilde sona ermiş olan karakterdir. Kitabın içerisinde oldukça değişiktir, renklidir; yazarın ütopyasından kopup geldiği ortadadır. Kahramanımız Aziz'in 20 yıl sonra ismi Aziz'in tavsiyesi ile Kan ve Gül Kuru Temizleme, olacak olan dükkanın sahibi İskender Doğan ile yaptığı konuşmalar kahramanımıza kitap boyunca yol göstermiştir. Kitapta eleştirebileceğim bir nokta kitabın kısa oluşudur. Böyle bir hikaye daha uzun ve doyasıya işlenmeliydi diye düşünüyorum. Kitabın son kısımları biraz oldubittiye gelmiş ve tadını biz okurların damağında bırakmıştır. Kitabın ilginç başka bir noktası ise bölüm başlıklarının Nirvana adlı rock müzik grubunun aynı adlı parçalarından alınmış olmasıdır. Kitap içerisinde de grubun solisti Kurt Cobain'in ölümünden sıkça bahsedecektir. Yani bir bakıma Nirvana severlerin gönlünü fethetmiştir yazarımız.


Kapital'in birinci ve ikinci cildinde sermayenin üretim ve dolaşım sürecini inceleyen Karl Marx üçüncü ve son ciltte kapitalist üretim sürecini bir bütün olarak ele alır. Daha önce anlattığı konuların genel hatlarıyla tekrar üzerinden geçtikten sonra kar meselesi üzerine odaklanır. Karın ortalama kara dönüşmesi, kar oranının düşme eğilimi yasası, faiz getiren sermaye, karın bölünmesi ve toprak rantı gibi konular üzerine eğilen yazar kapitalistin proleteryayı nasıl sömürdüğünü ortaya koymak üzere tüm yeteneğini kullanır ve modern dünyanın acımasız manzarasını bütün çıplaklığıyla gözler önüne serer. Mevcut düzenin açıklarını görme konusunda eşine az rastlanır bir dikkate sahip olan Marx, bu iki sınıfın aslında birbirine düşman olduklarını ve diş bilediklerini fark eder. Marx, düşüncesini oluştururken Alman filozof Hegel'in diyalektiğini ters çevirip onu ayakları üstüne koyar ve diyalektik materyalizmi geliştirir. Diyalektik kuramına göre ise tez ve antitez olmak üzere iki zıt kutup bir mücadeleye girerek sentezi oluştutur. Zamanla senten yeniden tez haline gelir ve kendi antitezini ortaya çıkarır. Böylece mücadele sürer gider. Marx, tez ile antitezi sömüren sınıf ve sömürülen sınıf olmak üzere ekonomik temelde tasarlar. Sanayi devrimi sonrasında birbiri ile mücadeleye girecek olan tez ile antitez, sömüren kapitalist ile sömürülen proleteryadan başkası değildir. Yani Marx, kapitalist düzenin bir gün son bulacağını öngörür. Bu öngörünün temeli, iki sınıf arasındaki uçurumun büyüyeceğine dair tahmine dayanır çünkü kapitalist, işçi sınıfını mevcut sistemin devamını sağlayacak biçimde tüketir. Kapitalist proleteryanın yalnızca emeğini sömürüp artık değerine el koymakla kalmaz, onun kapitalist toplumsal ilişkilerini de üretir. Ona ürettirdiği malı yine ona satarak işçiyi müşteri haline getirir. İşçi, kendi ürettiği malı satın almak üzere daha çok çalışır ve kendini sömürtür hale gelir. Kapitalist ise elde ettiği artık değeri daha fazla para kazanmak uğruna tekrar dolaşıma sokar ve böylece işçinin üzerindeki yük eskisinden daha sağlam ve büyük olur. Böylece işçi hem kendine, hem topluma hem de ürettiği ürüne yabancılaşır. Marx'ın tahminine göre zamanla proleterler tüm özel mülkiyetini kaybedecek, emeklerini ise sürekli olarak kapitalistlere kaptıracaklardır. Bunun sonucunda sürekli bir yoksullaşacaklar, kapitalist zenginler karşısında bir yoksullar ordusu haline geleceklerdir. İki sınıf arasındaki uçurumun büyümesi ise proleterlerin devrimci sınıf bilincine ulaşmasını ve hakları için kapitalistlerle mücadele etmesini sağlayacaktır. Nihayetinde kapitalist düzen yıkılacak ve işçilerin önderliğinde kurulacak bir sosyalist devlet meydana gelecektir. Bu devlet zamanla devletin ne kadar gereksiz olduğunu kavrayacak, devlet ortadan kaldırılacak ve komünist döneme geri dönülecektir. Marx'ın tahminleri tutmamış, böylece Marxist düşünürler günümüzün toplumunu incelemek ve açıklamak üzere yeni kavramlar üretmek zorunda kalmışlardır. Yine de Marx'ın teorilerinin güncelliğini yitirdiği söylenemez. O, mevcut düzeni en çıplak haliyle bilimsel bir metotta incelemek ve açıklamak için elinden geleni yapmıştır. Onun düşüncesinin en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilebilecek Kapital adlı üç ciltlik dev eser ise sermayenin açıklanmasına ve işçi sınıfı ile kapitalist arasındaki görünmez mücadeleye dikkat çekmek üzere hazırlanmıştır. Marx her ne kadar ciddi bir felsefeci, öncü bir sosyolog ve etkili bir ekonomist olsa da onun ideolojik tavrı göz ardı edilemez. O bir bilim adamıdır ama aynı zamanda toplumu harekete geçiren ilham verici bir düşünürdür. Marx, Kapital adlı eseri için burjuvaların kafasına şimdiye dek fırlatılmış en korkunç gülle demiştir. Engels ise Marx'ın eseri hakkında Yeryüzünde kapitalistler ve işçiler bulunduğundan beri işçiler için bu kitap kadar önemli bir kitap çıkmadı. Diyerek Kapital'in değerine ve önemine dikkat çekmiştir.


2. Abdülhamid tahttan indirildiği sıralarda sevilmeyen bir padişahtı. Kızıl Sultan gibi ona yakışmayan türlü lakaplar takılmıştır. Yaşadığı müddetçe kendisine ihanet etme ihtimali olan kim varsa sürgün ettirmiştir. Öldürdükleri de vardır aralarında ancak bu kişileri ondan başka kimse bilmemekte, başkası eliyle yapıldığından başkası yaptı olarak düşünülmektedir. İttihatçıların nefret ettiği bu Padişah tahttan indirildiği sıralarda Selanik'te alatini köşkü isimli bir yerde tüm ailesiyle birlikte esir alınmıştır. Abdülhamid aslen çökmekte olan bir devleti, avcıları birbirine düşürüp avı kaçırma taktiği ile 33 yıl ömrünü uzatmıştır. Ancak yaptığı şeylerin kıymeti bilinmeyerek tahttan indirilmiş bir eski padişah konumuna düşürülmüş, Selanik'te esir konumuna düşmüştür. Artık tüm ailesiyle birlikte burada yaşayacaktır. 5 karısı, 3 kızı ve 2 de oğlu bulunur. Saraydan gelen, o düzene alışan saray mensupları için bu köşk çok küçük gelmektedir. Üstelik hiçbir eşyaları da yanında olmadığı gibi evin hali de harap durumdadır. Padişah babaları bu durumu düzeltmek için çaba gösterecektir. Köşkün bahçesinde bir sürü asker kendisini içeride tutmak için bulunur. Ve bir de Atıf adında bir şahsı doktor temin ederler. Abdülhamid, hayatı boyunca öldürülme korkusuyla yaşadığından doktorların verdiği hiçbir ilaca karşı inancı kalmamış, kendi bitkilerden yaptığı ilaçları kullanmıştır. Mesela ağrıyan bir yeri olduğunda bir demi çubuğu ısıtarak ağrıyan yeri dağlar ve böylece biraz zaman sonra ağrıya iyi geldiğini düşünür. Bu yüzden vücudu hep yanık izleri ile kaplıdır. Doktor Atıf, bir ittihatçıdır. Abdülhamid'den nefret ettiği için onu tedavi de etmek istemez ancak görevi ve göreve başlarken ettiği yemin icabı bu görevi yerine getirmek mecburiyetinde kalır. Padişah, ilk zamanlarda ondan dışarıdan haber almak için ağzını arar ancak bir etkisi olmadığını doktorun onu sevmediğini görünce bu isteğini biraz daha gizleyerek yapmaya başlar. Doktorun davranışlarından halkının kendisine kin beslediğini anlayan padişah evde bulunan katibine tarihi yazdıracak böylece herkes o öldükten sonra bile doğruları anlayacaktır. Ancak bu plan sadece 3 gün yapılır. 4. Gün askerler durumu fark ederek katibi mahzene atarlar. Sonraki günlerde yeni gelen padişah Mehmet Reşat, Abdülhamid'in şahsi servetini istemektedir. Eski padişahın bunu kabul etmek için şartı oğlu Abid'in eğitim görmesi ve kızlarının nişanlıları ile evlenmek üzere İstanbul'a gitmesidir. Bu istekler kabul edildikten sonra padişah ile birlikte sadece en gözde eşi Müşfika Hanım kalır. Doktor Atıf da bu sıralarda eve her gün gelip gitmek de padişahın anlattıklarını can kulağı ile dinlemektedir. Padişah anlattıktan sonra ise evine giderek küçük kağıtlara çok küçük yazılarla bu anıları yazar ve bir yerde padişahın tarih yazıcılığı görevini yerine getirir. Padişah anlattıkça Doktor Atıf 'ın ona karşı olan siniri sönmeye, ona hak vermeye başlamaktadır. Amcası Sultan Abdülaziz tahtta iken bir Avrupa gezisi yapmak ister. Fransa'nın davetini kabul eder. Yeğenleri Murat ve Abdülhamid'i de yanına alarak yola çıkar. Fransa da büyük bir şenlik ve coşku ile karşılanırlar. Yıllar sonra sefer harici bir toprağa bir Osmanlı Sultanı ilk kez ayak basmaktadır. Bu tarihi an için tüm Fransa onların gemisini karşılamaya çıkmıştır. Bu büyük törenden sonra yemek için saraya geçerler. Geçtikleri her sokakta, gördükleri her yemekte, her adetlerinde, her gezilerinde Avrupa'dan ne kadar geri kaldıklarını bir kez daha görürler. Bazen gözleri yaşararak biz nerede hata yaptık diye uzun uzun düşünürler. Bu saatten sonra onlara ulaşmaları zaten çok zordur. Fransa'nın kraliçesi Öjeni ile amcası Abdülaziz arasında bir aşk yaşandığı dedikoduları da mevcuttur. Doktor bunları dinlerden Abdülhamid'e madem geri kaldığımızı fark ettiniz, niçin yenilik yapmadınız? Diye soru yönelttiği zaman en ufak değişimde tahtından olacağını belirtmiştir. Avrupa'dan geri kalışın esas sebebi olarak da kadınları topluma dahil etmeyişimiz olarak görmektedir. Bir süre sonra Yunanların Selanik'e doğru gelmekte olduğu haberi yayılır. Bunu duyan Mehmet Reşat, kardeşinin esir topraklarda kalmasına göz yummayarak onu İstanbul'a getirmek üzere damatları görevlendirir. Damatlar gelerek Abdülhamid'i Selanik'ten alman gemisi yardımı ile İstanbul'a götürür. Yoldayken Abdülhamid'in aklındaki tek şey tahta yeniden geçebilme şansının doğduğudur. Ancak İstanbul'a vardığında böyle bir şeyin olmadığı gerçeği ile yüzleşmek mecburiyetinde kalır. Değerlendirme: Doktor Atıf 'ın birinci ağızdan duyarak, dinleyerek aldığı notları usta yazar Livaneli hikaye biçiminde anlatmıştır. Hikaye tarzı anlatışı kitabı bir çırpıda okuyup bitirmeye yöneltir. Akıcı bir üslup, etkileyici bir tarihi romanla karşımıza çıkan Livaneli, tarihi etkileyici bir şekilde okuyucuya yansıtır. Kitabı okurken sanki içinde Abdülhamid ile siz konuşuyormuşsunuz hissini veriyor. abdülhamid dönemini harika anlatmış tarih merakı olanlar mutlaka okusunlar zülfü livanelinin analtım dili bile kitabı harika yapıyor 15-09-2022 13:34 okuyunca adam da ne çekmiş diyorsunuz bir yandan haklı görüyorsunuz padişahlık güzelde o noktaya gelebilmek gerçekten insanın pskolojisini bozar geldikten sonra kaybetmek ise daha beter bunu net görüyorsunuz 30-11-2022 17:02 mukemmel olmus herkes okumalı bence okuyun olm güzel kitap emek var


Tozak, Ankara'ya 100 km uzaklıkta, 60 haneli, imkansızlıklarla boğuşan, kıraç bir Alevi köyüdür. Tek geçim kaynaklarının verimini tam alamadıkları buğday tarlaları olması, gölgesinde serinleyebilecekleri, hayvanlarını otlatabilecekleri yeşillik alanın olmaması, suyu sadece tek bir kuyudan elde etmeleri nedeniyle köy, Baykurt'un ifadesiyle bin yamalı bir yoksul yorganıdır. Geleneklerinin ayrılmaz bir parçası olan düğünlerde konuklara şarap sunma, bağları olmayan köylüye büyük sıkıntı yaşatmaktadır. Yakın köylerdeki Sünni halk şarabı günah saydığından Tozaklılara üzüm satma konusunda sıkıntı çıkarmaktadır. Pat Ali de oğlu Durmuş'un düğünü için aldığı dört küfe üzüm için bin dereden su getirmek zorunda kalmıştır. Köye üzüm ve kil satmak için gelen gezicinin de köylüyle alay edercesine çığırtkanlık yapmasıyla Eğitmen Rıza ile Kır Abbas derin düşüncelere dalar. Eğitmen Rıza, Gezici Hamdi Beyin desteğiyle askerlikten sonra Mahmudiye Köy Enstitüsünde altı ay eğitim görüp köyüne öğretmen olmuştur. Rıza'nın, hocası Rauf'tan öğrendiği kirizma yöntemini kullanarak Purluk adını verdikleri araziyi bağcılık için uygun bir hale getirebileceklerini fark etmesiyle Kır Abbas kolları sıvar ve tüm köy halkını bu konuda ikna eder. Canlarına dişlerine takarak pur taşlarını temizleyen, toprağı bellerine kadar kazıp alt üst eden köylüler devletten bağ çubuğu alamayınca onu da kendi çabalarıyla komşu köylerden edinirler. Kır Abbas bağın bakımını, bekçiliğini hiçbir karşılık gözetmeksizin üstlenir. Kır Abbas'ın yaşından beklenmeyecek şekilde canına dişine takarak çalışmasında bağ fikrinin ortaya atıldığı zamanlarda annesinin rahmine düşen torunu Yeşer'in de büyük etkisi vardır. Umudu ve yaşama amacını bulan 70 yaşındaki adam, 5 yaz boyunca bağı beklemeyi bir gün bile aksatmamıştır. 5 yılın ardından bağlar meyvesini vermeye başlar, etrafına kuyular açılır. Bütün köylü, çoluk çocuk asma yapraklarının, keleğin tadını öğrenir. Bağ bozumu geldiğinde yaşlı adam köylülere sürpriz yaparak bir tören düzenler. Mutluluk içindeki köylüler neşe içinde, maniler eşliğinde üzümleri toplarlar. Saçı kılmak geleneğini yaşatmak için sepetlere doldurdukları üzümleri şaşkın bakışlar altında Ankara yolundan geçen yolculara ücretsiz dağıtırlar. Bir akşam üstü köye meteoroloji rasat cihazı düşer. Köylü bu olayı kötüye yorumlar. Hakikatten de birkaç gün sonra köye 5 kişiden oluşan ekibiyle 14 Numaralı Kadastro Komisyonu gelir. Komisyonun hazırladığı raporda Ovacık Yolu Mevkiindeki Purluk adlı 120 dönümlük bağın hazine arazisine ait olduğu belirtilir. Bilirkişi olarak seçilen Kır Abbas, Pat Ali ve Kel Bektaş bu rapora parmak bassalar da bu raporun ne demek olduğunu anlayamamışlar, çabalarını birbirlerinin sözünü keserek gururla anlatmayı sürdürmüşlerdir. Bir yılın sonunda köye Mal Müdürü Camgöz Ömer gelir ve rapora itiraz sürelerinin bittiğini belirtir. Köylüler ya bağı satın alacak ya da hükümet bağlardan elde edilen ürünü satarak hazineye gelir sağlayacaktır. Ankara'ya gitmeleri, yazdıkları dilekçeler hiçbir işe yaramaz. Devletin tüm kapıları bu azimli ama cahil köylülerin yüzüne kapanmıştır adeta. Çabaları sonuçsuz kalan Kır Abbas uzun bir suskunluğun ardından bir sabah erkenden tüm köylüye bağa toplar. Mal müdürü gelmeden önce tüm mahsul toplanır. Bağ bozumunun tamamlanmasının ardından köyün sürüsünü kalanları yemesi için Purluk'a salar. Her şey bittiğinde geride bağ namına hiçbir şey kalmamıştır. Mal Müdürü olanları görünce tehditler savurarak oradan uzaklaşır. Artık tüm köy eski hayatına geri dönmüş, çabalarının neticesini almalarına kimsenin izin vermeyeceğini görmüştür. Fakir Baykurt'un Çorum'a bağlı Elmapınar adlı köyde öğretmenlik yapan Rıza Dikenoğlu'nun anlattıklarından esinlenerek kaleme aldığı Kaplumbağalar, 1950'ler Türkiye'sini her yönüyle ele alan çok katmanlı bir eserdir. Kır Abbas'ın Teknisyen Emin Sağlamer'e söyledikleri günümüzde bile hala devam eden köylü-kentli çatışmasının nedenini oldukça açık bir şekilde ortaya dökmektedir. Roman, Tozak'ta bir Alevi köyünün yaşantısını, gelenekleri, sorunlarını ele alan sosyal gerçekçi bir romandır. 1.Bölüm Kır Abbas adında yoksul bir çiftçi vardır. Eşi Cennet, oğlu Yusuf ve gelini Senem ile birlikte hasat kaldırırlar. Kır Abbas, romanın başında tembel, tahammülsüz bir adamdır. Sonuna doğru bu adam çalışkan bir adama dönüşür. Sıcağa dayanamayıp kavga çıkarır. Gölge isterim diye tutturur. Yolda giderken kaplumbağa görür. Onu ters çevirip köye indiğinde ağaç dibine yatar. Yatar yatmasına ama orası güneşten daha sıcaktır. Kuyunun dibine inince biraz rahatlar. Daha sonra eğitimci Rıza ile karşılaşır. Rıza, köyün öğretmenidir. Döne adında eşi vardır. Eşi Rıza'ya çok düşkündür. Kır Abbas, Rıza'ya kaplumbağayı ters çevirdiğini ve onu düzeltmeye gittiğini söyler. Tekrar ailesinin yanına döner. Onlar ile birlikte eve döner. Banyo, yemek, çamaşır için pınarlardan eve su getirilmektedir. Cennet, çamaşır için su kaynatır. Kır Abbas bol su ile banyo etmek istediğini söyler. Cennet, suyu Senem'in getirdiğini çok su ile yıkanmak istiyorsa kendisinin su getirmesini söyler. Köylülere kil ve üzüm satan seyyar bir satıcı vardır. Köylü buna buğday verip kil veya üzüm almaktadır. Bir süre sonra Kır Abbas'ın kardeşi Par Ali gelir. Par Ali oğlunu evlendirecektir. Bunun için Alevilerde şarap ikramı önemlidir. Üzüm alıp şarap yapacaktır. Paraya ihtiyacı vardır. Kır Abbas'ın yanına ödünç para için gelir. Kır Abbas parasının olmadığını söyler. Par Ali eşeğini ister. Eşeği verirler. Gidip bir köyden üzüm getirir. Üzümü şarap için aldığını öğrenen bir köylü ona üzüm satmak istemez. Ama o bir şekilde başka birinden almıştır. Par Ali, oğlunu evlendirir. Düğüne Muhtar Hamdi Bey, Rıza, Kır Abbas, büyük küçük herkes gelir. Köylüler eğitimci Rıza'nın da önerisi ile toplanıp üzüm bağı yapmaya kadar verirler. Gece gündüz bu üzüm bağı için çalışırlarsa üzüm suyuna kavuşup şarap yapabileceklerdir. Senem gelin gebe kalır. Esme denilen bir kadın misafir gelir. O da eşi Durmuş'tan gebedir. Esme, doğum yapma konusunda endişelidir. Senem onu rahatlatır. Köy su sıkıntısı çekmektedir. Purluk'ta üzüm yetiştirmek bu yüzden hayli zordur. Kır Abbas eve gelir. Yarın asmalara su taşınacağını söyler. Bütün köy halkı dişini tırnağına takarak çalışır. Senem'in kız bebeği olur. Bu bebek bağlar yeşerince doğar. Kır Abbas bebeği kucağına alır. Cennet Kadın ona isim vereceğini anlar. Bağlar yeşerince doğduğu için bu bebeğe Yeşer adını verirler. Cennet kadın Yusuf'un ekmeğini hazır edip torunu Haydar ile Yusuf'a azık yollarlar. Kır Abbas da tarlaya çalışmaya gider. 2. Bölüm Bağ yeşerdiğinde kaplumbağalar gölgelik için akın eder. Kır Abbas'ın kaplumbağaya yaptığı eziyet aklını meşgul etmektedir. O yüzden onların gölgelikten faydalanmasını sağlar. Köyde şenlikler verilir. Bu bağ sayesinde üzüm, şarap sorunu ortadan kalkar. O kadar çok üzüm mahsulü olur ki yoldan geçenlere para talep etmeden dağıtırlar. Üzümün tadına bakanlar beğenir. Ama Tozak köyünün üzümü olduğunu öğrenen hayret içinde kalır. Yoldan geçen turistler, gezginler resimlerini çekerler. Hamdi Bey'in bu kadınlar dikkatini çeker. Öyle hanım alacaksın ki hem köye hem de şehire uyacak diye eleştirir. Koç katımı zamanı gelir. Sürüye erkek koçları katarlar. Doğan kuzunun dişi olması için dualar ederler. Tam bu sırada Tekağaç'a doğru gökten sarı bir şey düşer. Etraftaki herkes şaşkınlıkla gökten düştüğüne emin olmaya çalışırlar. Bu sarı şeyi görenlerden birisi de Abbas'ın Yusuf'udur. Anaların, bacıların gözü yuvasından fırlayacak gibi olur. Çünkü insanlar görmediği şeyin yabancısıdırlar. Kır Abbas nasıl olsa ben kocamış bir herifim diyerek düşen yere doğru gider. Adamcağız bunu fitilli bir bomba sanar. Ama bu meteoroloji gözlem aracından başkası değildir. Ardından halkta incelemeye gelir. Ama Kır Abbas gibi cesaret edemezler. Kır Abbas aracın kenarından tutup getirir. Herkes onu soru yağmuruna tutar. Her kafadan farklı ses çıkar. Kimisi hükümetten bir haber, kimisi Allahtan bir haber olduğunu düşünür. Kır Abbas'ın da fikriyle okula bu sarı aracı kapatırlar. Halk bu aracı kara kara düşünür. Bir gün bir cip köye gelir. Halk bunları ağırlar. Kim olduklarını Kır Abbas sorarak öğrenir. 14 Numaralı Kadastro Komisyonu'dur bu kişiler. Yazım, ölçüm işleri için gelmişlerdir. Bu komisyon bir süre köyde kalıp tapu işlerini halledeceklerdir. Bu memurlar şehirli oldukları için köylüleri hor görürler. Şişko memur ayağını uzatmadan oturamadığı ve kan dolaşımı için koltuğun vazgeçilmez olduğunu anlatır. Bu memurların isimleri Emin Sağlamer, ölçüm işlerine bakan Demir Bey, Nazmi Bey, Rıza Bey'dir. Abbas gökten düşen sarı kutuyu anlatır. Memurlar bu kutuya bakarlar. Meteoroloji rasat cihazı olduğunu söylerler. Köylü patlayıp patlamayacağını sorar. Onlarda patlayan bir madde olmadığını söyler. Emin Bey, sabun ister. Köylünün sabunu yoktur. Ama müfettiş için bir tane aldırmışlardır. O sabunu getirip Emin Bey'e verirler. Emin Bey de içinden görmemiş insanlar diye geçirir. Tapusuz olan evlere ve arsalara tapular vereceklerdir. Tapu memurları canla başla çalışıp yaptıkları bağa devletin derler. Bilgisiz, yol yordam bilmeyen köylüler haklarını savunmazlar. Haklarını savunamamaları sadece bilgisizlikleri değildir. Devletin memurları onları küçümser. Gittikleri yerde onlara yardımcı olmazlar. Köylüyü kimse adam yerine koymaz. Köylüler dişini tırnağına takarak yaptıkları üzüm cennetini hep beraber dağıtırlar. Yine eskisi gibi dümdüz bir arsa olarak kalır. Purluk'un süsü ve nakışı sayılan kaplumbağalar, sıcaktan üzüm bağına sığınarak soluklanırlar. Kısa sürede asma yapraklarını yuva bilmişlerdir. Yeşilliklerin de yok olması ile kaplumbağalar köyü terk eder. Tozak köyü eski içine kapanmışlığı ile yaşamaya devam eder. Değerlendirme Türk Edebiyatının değerli isimlerinden Fakir Baykurt, Kaplumbağalar romanını 1980 yılında yazmıştır. Toplumcu gerçekçi anlayışla yazdığı bu eseri köylü kesimin yaşantısını, sorunlarını mercek altına alıyor. Romanın dili samimi ve kahramanlar şiveleri ile konuşturulmuştur. Karakterler kanlı canlı, olaylar gerçeğe yakındır. Kitaptaki asıl problem köylülerin bilgisiz, görmemiş olması değil devletin memurlarının köylüleri ezmeye çalışması ve onları adam yerine koymamalarıdır. Bilgili insan, bilgisiz insanı aydınlatır. Romandaki memurlarda bilgiyi paylaşma gibi bir anlayış yoktur. Köylü bilgisizlikle değil böyle insanlar yüzünden hakkını arayamamıştır.


Ölüm yeterince soğuk bir kelimeydi. Özellikle kar küresini andıran bu şehirde ölümü düşünmek dahi üşümek için yeterli bir sebepti. Mehmet işte böyle bir günde öldürülmüştü. Sırtında demir bir çubukla yerde öylece uzanıyordu. Öğretmeni Leonid fark etmişti onu. Yanına ulaştığında her şey için artık çok geçti. Eğitim almak için ülkesini bırakıp Moskova'ya gelmişti Mehmet. Geleceği parlak bir komünistti. Ölümü herkesi şaşkına çevirmişti. Sovyet polisinin emriyle bu ölüm sadece Türk komünistlerin ve Leonid'in arasında kalacaktı. İçlerinde bir köstebek vardı, bunu öğrenmişlerdi ama kim olduğunu öğrenememişlerdi. Ellerindeki kanıtlar bir demir çubuk, bir kalem ve jambondan oluşuyordu. Herkes teker teker sorgulanmaya başlanacaktı. Sorgulamayı Viktor ve Nikolay yapacaktı. Leonid çevirmen olarak bulunacaktı. Asaf da Merkez Komitesi tarafından görevlendirilmişti. Sorgu Beşir ile başladı. Dikkat çekici tek nokta odasına dönerken bir gölge gördüğünü söylemesi oldu. Kim olduğunu anlayamamıştı ama birini gördüğüne emindi. Hatta sonrasında Şerif'le karşılaşmıştı ve o da gölgeyi gördüğünü söylemişti. İkisi de gölgenin tam olarak kime ait olduğunu ne yazık ki bilmiyordu. Sorgu devam ederken Mehmet'in cesedinin yanında bulunan kalemin Asaf'a ait olduğu ortaya çıktı. Asaf, orada dolaşırken düşürmüş olabileceğini söyledi. Sonuçta orası ortak alandı, isteyen istediği gibi dolaşabilirdi. Viktor ve Nikolay onu sorgudan atmak istedi. Çünkü artık o da şüphelilerin arasında yerini almalıydı. Üstlerinden gelen emir sonucunda ona katlanmak zorunda olduklarını fark ettiler. Beşir'den sonra Şerif girecekti sorguya. Kapıda beklediği sırada Kerem yanına geldi. Kendisinden sonra sorguya girmek istediğini söyledi. Polislerle anlatması gereken şeyler vardı ve Cemil'in sorgusundan önce anlatmalıydı. Şerif, sebebini sorsa da bir cevap alamadı. Bu istediğini polislere ileteceğini söyleyip sorgu odasına girdi. Sorgu dün gece dışarıda gezen gölge hakkındaki sorularla başladı. Şerif, bir şey gizleme ihtiyacı duymadan bildiği her şeyi anlattı. Beşir gibi o da birini görmüştü ama kim olduğunu anlayamamıştı. Sorgunun sonlarına doğru Şerif, Kerem'in Cemil'den önce sorgulanmak istediğini söyledi. Sonrasında Viktor ve Nikolay, Şerif'in sorgusunu bitirip gelen bir emir sonucu merkezde toplantıya gittiler. Kerem'in ve diğerlerinin sorgusu ertesi güne kalmıştı. Kerem, bu habere çok üzüldü. Yarın çok geç olacağını söyleyerek odasına gitti. Sabah olunca Beşir'i uyandırmak için onun odasına gitti Şerif. Horultular eşliğinde uyuduğunu duyunca bakışları Kerem'in kapısına kaydı. Sonra onun yanına gitmeye karar verdi. Kapının önüne bir şeyin dökülmüş olduğunu fark etti ama koridor karanlık olduğu için ne olduğunu anlayamadı. İçeri girip de Kerem'in bembeyaz yüzünü ve kan damlayan elini gördü. Beyninde Kerem'in "Yarın çok geç olabilir." sözü yankılandı. Bunu gidip birine söylemeliydi ama kime? Aklına ilk olarak en yakın arkadaşı Cemil geldi. Kerem'in onun hakkında söylediklerini hatırlayınca bundan vazgeçti. En mantıklısı sekreterlik yapan Hikmet'e söylemekti. Yaklaşık kırk beş dakika sonra yetkililer gelmiş ve odada inceleme yapmaya başlamıştı. Yanlarında da Leonid ve Asaf vardı. Odada bir mektup bulmuşlardı. Kerem tarafından yazılmıştı. Mehmet'in bir köstebek olduğunu ve bu yüzden onu öldürdüğünü, şimdi de kendini öldüreceğini yazmıştı. Polislerse bunun bir intihar değil cinayet olduğunu düşünüyordu. Hatta onlara kalırsa katili bile bulmuşlardı. O kişi elbette Cemil'di. Üstelik Kerem'in yazdıklarının aksine köstebeğin de Cemil olduğunu düşünüyorlardı. Köstebek konusuyla ilgili Cemil üzerinde türlü denemeler yaptılar ama bir sonuç alamadılar. Sorgular gittikçe şiddete meyilli bir hal alınca Leonid buna karşı çıktı. Sorgu odasını terk edip Türk öğrencilerin kaldığı binaya geldi. Amacı yüksek makamdakilerden yardım istemekti. Onlardan bir sonuç alamayacağını anlayınca Türk öğrencileri ayağa kaldırmanın en mantıklı seçenek olduğuna karar verdi. Cemil'i kurtarmak için ellerindeki tek seçenek kanıt bulmaktı. Bunu bir şekilde yapmak zorundaydılar. İlk önce köstebeğin Cemil olmadığını kanıtlamak için bir kitabın bulunması gerekiyordu. Köstebek, emirleri o kitabın şifrelenmesiyle alıyordu. Nejat'a kitabı bulma görevi verildi. Kısa sürede bu işi halletmeyi başardı. Diğerleri de tesadüf eseri bir tanık bulmuşlardı. Anlattıklarını elde edilen kanıtlarla birleştirdiklerinde Kerem'in mektubunun doğru olduğunu öğrendiler. Hızlıca sorgunun yapıldığı yere gittiler. Cemil'i fena halde hırpalamışlardı ama şanslıydı ki Leonid'in ona olan güveni sayesinde suçsuzluğu kanıtlanmıştı. Türk öğrencilerde; bir arkadaşlarının köstebek, bir arkadaşlarının katil olması büyük bir etki bıraksa da hepsi vatanı için savaşmaya devam etmeye kararlıydı.


Roman, günümüzden yıllar sonra, gezegenler arası ilişkilerin gayet normal olduğu bir yaşamda geçmektedir. İnsanlar artık Eski Arz denilen günümüzün dünyasında değil ; Terra denilen yeni bir gezegende yaşamaktadır. Yine de bu gezegen, insanların yaşadığı tek gezegen değildir. İnsanlık, bunun gibi pek çok dünyaya dağılmıştır. Nihayet insanlar, birbirinden onlarca yıl uzaklıkta bulunan söz konusu gezegenler arasında ticari, siyasi ve kültürel bir işbirliği yapma ihtiyacı duymuşlar; böylece Terra gezegeni öncülüğünde Ekumen denilen bir birlik kurma yoluna gitmişlerdir. Genli Ai, Gethen gezegenini Ekumen topluluğuna katılmaya ikna etmek için gönderilmiş bir elçidir. Gethen, sürekli kış mevsimini yaşayan, oldukça ilginç bir gezegendir. Orgoteyn ve Karhide adındaki iki ayrı krallığa ayrılmış olan Gethen'in en dikkat çekici özelliği insanların cinsiyetsiz olmasıdır. Gethen halkı, kemmer denilen çiftleşme dönemlerinde cinsel yakınlık duydukları kişiye göre kadın ya da erkek olabilmektedir. Kemmer sürekli olmayıp ayın belirli günleri ile sınırlıdır ve bu günleri insanın biyolojik yapısı belirler. Cinsiyetin olmadığı böyle bir toplumda yasal aile kurumu da yoktur; burada aile, bir gelenektir. İnsanların tek eşliliğe meyilli olduğu Gethen'de çokeşlilik de mevcuttur. Her insanın çocuk doğurabilme yetisine sahip böyle bir dünyada soy doğal olarak anadan gelir. Burada cinsellik bastırılmayıp ihtiyaçlar rahat bir şekilde giderilir; bu yüzden de toplumun gündelik hayatı içinde cinsellik ve bunun tetiklediği olgular bulunmaz. Gethen, tüm yaşayışını; sanayi üretimini, tarımını ve ticaret gibi unsurlarını somer kemmer çevrimine göre ayarlamak zorundadır. Ne de olsa insanlar, kemmere girdikleri vakit adeta bir çılgın gibi çiftleşmek istemektedir. İnsanların çift cinsiyetli olmaları, cinsiyet ayrımınından doğan farklılıkları ortadan kaldırmakta, zahmetlerin eşit bölüşülmesini sağlamaktadır. Dahası; Gethen'de Ödip kompleksi, tecavüz ve cinselliğe takılı kalma gibi şeyler görülmez. Genli Ai, Gethen'de ilk olarak Karhide'ye inmiştir. Görevine buradan başlayıp Karhide krali Argaven'i Ekumen'e katılmaya ikna etmek için çalışmalara başlamış; bunun için de başbakan Estraven'den büyük yardımlar görmüştür. Ne var ki Genli Ai'nin başkent Erhanrang'daki bu etkinliği, krallığı Ekumen'e katılma konusunda ikna etmek isteyen başbakan Estraven'in kral tarafından hain olarak ilan edilip görevden alınması, kısa süre içerisinde de ülkeyi terk etmediği takdirde vurularak öldürülmesi emriyle kesintiye uğrar. Bunun üzerine Genli Ai, tıpkı Estraven gibi, komşu krallık Orgoteyn'e geçer. Orgoteyn'de Genli Ai'nin coşkuyla karşılanması, ondan daha önce buraya gelen ve Karhide'nin eski başbakanı olması dolayısıyla hükümet yetkililerinden saygı gören Estraven sayesinde olmuştur. Ekumen fikrine kendisini adayan Estraven'e göre Gethen'deki iki krallıktan birinin Ekumen'e girmesi, doğal olarak kısa süre içerisinde diğer krallığın da katılımını sağlayacaktır. Dolayısıyla ilk olarak Karhide'nin mi yoksa Orgoteyn'in mi Ekumen'e gireceği önemsizdir. Asıl önemli olan şey, Gethen'in Ekumen'e katılımıyla insanlığın kazanacak olmasıdır. Genli Ai'nin Orgoteyn'de coşkuyla karşılanması, buranın Ekumen'e bir an önce katılmak istediği anlamını taşımamaktadır. Çok geçmeden Estraven ve Genli Ai, Ekumen hakkındaki bilgilerin toplumdan sistematik bir biçimde gizlendiğini anlar. Dahası; Genli Ai, bir gün sebepsiz yere tutuklanıp cezaevine gönderilir. Estraven ise, uğruna kariyerini hiçe saydığı Ekumen'in başarılı olması için Genli Ai'yi hapisten kurtarır. Tek çare, bir an önce Orgoteyn'den kurtulup şartların biraz daha iyi olduğu Karhide'ye varmak; ardından Genli Ai'nin telsiz yardımıyla yardım aracını çağırmasıdır. Böylece Terralılar ve Gethenliler yüz yüze görüşebilecek, aradaki güvensizliğin ortadan kalkmasıyla pek çok gezegenin üye olduğu Ekumen topluluğuna Gethen de katılacaktır. Tabi ki bunun için -40 dereceye kadar düşen bir havada, buzullarla ve dağlarla kaplı bir arazide kızakla ve yürüyerek, bazen de tırmanarak yaklaşık 840 mil yol gitmek gerekmektedir. Genli Ai ve Estraven, bu yolculuğa cesaret ederler. Karhide'ye uzun bir yolculuk yapan bu iki kişinin arkadaşlığı dostluğa dönüşür. Ne var ki Estraven, Karhide sınırları içerisinde, bir hain olduğu gerekçesiyle vurulur. Ekumen uğruna hayatını feda eden Estraven, Gethen'in Ekumen'e katıldığını göremeden, Genli Ai'nin kollarında ölür. Çok geçmeden Genli Ai, hedeflerini bir bir gerçekleştirir. Ütopik bir bilim kurgu romanı olan bu kitap her ne kadar gelecekteki yaşamı konu alsa da bize bugünün insanının problemlerini anlatmaktadır. Söz konusu problemlerin başında ise toplumsal cinsiyet anlayışlarının doğurduğu problemler gelmektedir. Yazar, insanların çift cinsiyetli olmaları sayesinde söz konusu toplumsal cinsiyet koşullanmalarının ortadan kalkması durumunda hangi sorunların da yok olacağının cevabını vermektedir. Her ne kadar pek çok ilginç ismi ve bize oldukça yabancı olan bir yaşamı betimlese de bu roman sosyal, psikolojik, siyasi ve kültürel içeriğiyle okuyucunun yerleşik kalıplar üzerine bir kez daha düşünmesini teşvik etmektedir.


Karanlık zihinler, 10-18 yaşlarında zihinsel ve fiziksel güçleri olan çocuklar üzerine kuruyor hikayesini. Bu çocuklar önce hükümet tarafından yayılan salgınla ortaya çıkarılıyor. Daha sonra kamplara toplanıyor. Kamplarda çocuklar güçlerine göre beş renkte sınıflandırılıyor: Yeşil, mavi, sarı, turuncu ve kırmızı. Yeşiller çok zeki, bulmacalarda başarılı kampta da özelliklerine uygun eğitimler alıyorlar. Maviler telekineziye sahip, sarılar elektriği, kırmızılar ateşi, turuncular zihin kontrol edebiliyor. Tabi bu özel çocuklar için çatışan gruplar var. Hükümet çocukları kamplarda toplamış durumda ve kırmızı ve turuncuları imha ederek düzeni sağlamaya çalışıyor. Çocuk birliği adında da birtakım insanlar da kamplardan çocukları kurtarmaya çalışıyor ancak onların da bir amacı var. Baş karakterimiz Ruby turuncu olmasına rağmen onu kontrol eden doktorun zihnini karıştırarak yeşillerin arasına girmeyi başarmış. Ancak salgınla ayırt edilen çocukları tekrar ayrıştırmak için 'beyaz gürültü' adıyla hoparlörden sinyal veriyorlar. Beyaz gürültü sadece çocuklar üzerinde etkili, gerçekten acı veriyor ve yetenekleri üzerinde baskılayıcı bir etkisi var. Asıl hikaye çocuk birliğinin Ruby'yi kamptan kaçırmasıyla başlıyor. Dr. Cate araba değiştirirken erkek arkadaşı ile buluşuyor ve Ruby adamın eline dokunduğunda özel çocuklardan birini öldürdüğü anısını görüyor. Ruby ile kaçırılan diğer çocuğa kıyafetlerini değiştirmeleri için zaman verildiğinde Ruby kaçmaya karar veriyor tam o sırada küçük bir kızı görüyor ve peşine düşüyor. Ufak çaplı bir kovalamacadan sonra Zu bir arabaya biniyor. Ruby'yide içeri çekiyor. Cate' in sevgilisi de onları arıyor. Gürültüden Liam ve Chubs arabaya biniyor. Ve macera başlıyor. Ruby önce sadece uzaklaşmak istese de ekibin hayallerine ortak oluyor. Ekibin son amacı da kulaktan kulağa yayılan zarar görmeyecekleri, özgürce yaşayabilecekleri bir yerin bilgisi. Kaçak çocuk özel olan çocuklar için mutlu ve barışçıl bir yuva vadediyor. Tabi peşlerinde birlik, pök ve yetişkinlerde olunca macera katlanıyor. Bu arayışları sonucunda Kaçak Çocuk'u buluyorlar. Ancak bir süre sonra buranında güvenli olmadığını anlıyorlar. Karakterlere bakacak olursak; olaylar Ruby'nin anlatımıyla önümüzde şekilleniyor. Ruby sessiz, olaylara karışmayan bir çocuk. Güçlerini yeterli düzeyde kullanmayı yolda ve başkanın oğluyla öğreniyor. Eh tabi Kaçak Çocuk'un amacı sadece güçlerini nasıl kullanması gerektiğini göstermek değil. Liam, ekibin lideri. O bir mavi ve sevdiklerini kollayan biri. Chubs ise o tam bir yeşil. Ekibin beyni. Zu'ya ders çalıştırdığı bölüm favorim. Ve Zu, elektriğe hükmedebiliyor. Kampta sarılara yaptıkları kötü bir şeyden dolayı konuşmuyor. Ama merhameti sevgisi her davranışında gizli. Entrikalar, gizemler, heyecanın soluk soluğa olacağı bir yol. Onlar yolda birbirlerine güvenmeyi, sevmeyi öğreniyorlar. Yol onlar için kendilerini keşfetme süreci birazda. Her birinin sorumlulukları var. Birbirlerini geride bırakmıyorlar asla ve her kitapta olduğu gibi vazgeçilmezimiz aşk. Ruby ve Liam'ın birbirlerine olan sevgisi, Ruby'nin gücünden dolayı gösterdiği fedakarlıklar... Tam bir best-seller kısaca. Karanlık zihinler, bu kitap serisinin ilk kitabı. Kitap gayet sade bir dille yazılmış. Hitap ettiği kesim 12-20 yaş diyebilirim. Anlatılanları rahatça zihnimizde canlandırabiliyoruz. Bu dünyayı sağlam bir çerçeveye oturtmak adına diğer kitaplarda bilgi verildiğini düşünüyorum. Metroda, otobüste, kafanızı boşaltmak istediğiniz zaman kaçabileceğiniz bir dünya. Yazarın yarattığı distopya beni çok tatmin edemedi ama çok beğenenler var ve üzerine filminin de olduğunu düşünürsek kitlesini tatmin eden bir kitap. Ancak kitap ve film ana hatlarda örtüşüyor. Ve film oradan oraya gidince arada gerçekten kitapta işlenmiş güzel yerleri atladığını fark ediyorsunuz o yüzden önce kitap sonra film :)


100 temel eserden biri olan Karartma Geceleri savaşa girmese de ülkemizin ne boyutta etkilendiğini ortaya koyan bir kitaptır. Toplumun maddi sıkıntılarının, aydınlarının düşüncelerini açıklamakla nasıl suçlu bulunduğunu anlatan ve okunması gereken kitaplardan bir tanesidir. İkinci Dünya Savaşı'nın Türkiye'de etkisini gösterdiği 1940lı yıllarda ülkede sıkı yönetim hakimdir. Çay, odun gibi ihtiyaçlar fazlasıyla lükstür o dönemde ve ekmek karne uygulamasıyla verilmektedir. Bir Türkçe öğretmeni olan Mustafa Ural, toplumun yaşadığı sıkıntıları konu alan ve yaşanılan dönemi eleştiren bir şiir kitabı yazar. Kendisini toplumcu bir sanatçı olarak ifade eden Mustafa'ya eleştirilerinden dolayı solcu damgası vurulur, hakkında yakalama kararı çıkarılır ve kitabı toplatılır. Yirmi beş gündür raporlu olan Mustafa'nın öğrencilerinden biri onun toplatılan kitabını çantasından çıkarıp imzalamasını rica eder. Öğrencisinin bir sorunla karşılaşmaması için çocuğun adını yazmaz sadece kendi imzasını atar. Ardından Hüsnü adında bir arkadaşıyla bir kahveye gidip laflamaya başlarlar. Kahve de sadece ıhlamur vardır ve kömür, odun yeteri kadar olmadığı için onu da sıcak içmek pek mümkün değildir. Mustafa, maaşını hesaplayınca sadece seksen dört ekmeğe çalıştığını söyler. Rahatsızlığı yüzünden hala raporlu olduğunu, evde onu iyileştirecek bir bakımın mümkün olmadığını söyler. Arkadaşı toplatılan kitabından bahsedince de ona bütün bu sorunları bu kitabında yazdığını anlatır. Kahveden kalktıklarında Hüsnü, Mustafa'yı tekrar uyarır. Kahveye bir daha onunla konuşmak için gelmeyeceğini, etrafına zarar vermesine hakkı olmadığını söyler. Mustafa eve döndüğü sırada ise üst katın penceresinden Ayten ona el kol hareketi yaparak gitmesini söyler. Kapıda polislerin onu beklediğini anlayan Mustafa bir an tereddüt eder. Sonra hemen sorguya alınmayacağını, hücreye kapatılacağını, hasta haliyle bunlara katlanamayacağını düşünerek oradan uzaklaşır. İlk işi karısının yanına gitmek olur. Karısı yalnız olmadığı için ona üstü kapalı bir şekilde durumu anlatır ve bir kaç gün eve gelmeyeceğini söyler. Oradan çıkınca aklına Eğitim Enstitüsü'nden tanıdığı ve yedek subaylık yapan arkadaşı İlhan gelir. İlhan'ın yanına gittiğinde ise düşündüğü gibi karşılanmaz. Teslim olması gerektiğini ve ona yardım edemeyeceğini, suçuna kimseyi ortak etmemesi gerektiğini söyler. İlhan'dan beklediği ilgiyi göremeyen Mustafa yanından ayrılır. Ayakları onu evine götürür, onu bekleyen olup olmadığını kontrol eder uzaktan. Kimsenin olmadığını anlayınca karısı Şükran'ın yattığı odanın penceresine vurur. Şükran uyanıp kapıyı açar, Mustafa içeri girer. Yağmur yağdığı için ıslanmıştır ve hemen üstünü değiştirir. Mustafa uyumak isterken, Şükran ona polislerin eve geldiğini ne kadar kitap varsa alıp götürdüklerini anlatır. Şükran, yaşananlardan endişe duyar Mustafa iste karısının ne istediğini anlayamaz. Teslim olmasını isteyip istemediğini anlamaya çalışır. Şükran ise işine karışmak istemediğini söyler. Polislerin talimatıyla ev sahibinin kapıya sürgü taktığını, eğer gelirse pencereye vurmasını söyler. Mustafa kuruyan paltosunu alır, bir süre düdük seslerini dinledikten sonra evden ayrılır. Mustafa, saatlerce oradan oraya yürür. Artık sabah ezanı okunmakta, gün ağarmaktadır. Açık olan kahveci Agop'un yanına gider. Uykusunun kaçtığını söyler, bazı arkadaşlarının uğrayıp uğramadığını sorduktan sonra Agop'un uzattığı gazetelere göz gezdirmeye başlar. Nihayet kitabıyla alakalı haberi görür. Kırçıl paltolu biri görünür kapıda, sağa sola bakınır ve Mustafa Ural diye birini aradığını söyler. Mustafa ne yapacağını bilemez. Agop Efendi tanıdığını ancak okulu değiştiğinden beri uğramadığını söyler. Uğrarsa polise haber vermesi gerektiğini söyleyip oradan uzaklaşır adam. Agop Efendi ne olup bittiğini sorar, kanundan kaçılamayacağını söyler, son bir çay daha doldurur Mustafa'ya. Mustafa'dan çay parasını da almaz yolun açık olsun deyip gönderir. Kahveden ayrılan Mustafa tramvay caddesine çıkar ve gelen ilk tramvaya biner. Ardından kimse binmediği için izlenmediğine emin olur. Aklına arkadaşı Nihat gelir. Tam ineceği sırada, yan tarafından orta yaşlı ve sabah kahveye gelip onu soran adamın paltosuna benzer bir kırçıl palto giymiş birinin doğrulduğunu görür. Polislerin benzer giyindiğini düşünerek oturur ve adam da cebinden mendil çıkarıp tekrar oturur. Tedirgin olan Mustafa kendince hesaplar yapmaya başlar ve son durağa kadar inmezse beraber inmek zorunda olacaklarını düşünerek bir durak önce hemen iner. İner inmez arkasını kontrol eder ve neyse ki onu takip eden yoktur. Ne yapacağını düşünmek için ara sokaklara girer. Cengiz'in bu mahallede oturduğunu anımsar ve onun yanına gitmeye karar verir. Tam evin önünden geçerken Cengiz de çıkmak üzeredir, Mustafa'yı görünce çok şaşırır ve sevinir. Eve davet eder, içeri girerler. İçerisi soğuktur, odun olmadığını söyler Cengiz ve sobayı yakabilmek için bir çare düşünür. Yardımcı Türkçe öğretmenliği yaptığı için çocukların yazılı kağıtları gelir aklına. Onlarla sobayı tutuşturur. Mustafa cebindeki parayı vererek odun almasını ister. Sonrada Cengiz'in gazetelerden olanı biteni öğrendiğini fark ederek her şeyi anlatır. Cengiz, diğerlerinin aksine Mustafa'ya istediği kadar kalabileceğini söyler. Ertesi gün Cengiz evden çıktıktan sonra kapıya bir kız gelir, bacadan duman çıktığı için Cengiz'in evde olduğunu düşünüp uzun süre bekler. Cengiz eve gelince kızın Çiğdem olduğu anlaşılır. Cengiz'in kız arkadaşıdır ve ondan şüphelenmiştir. Sonraki gün ikisi de evdeyken Çiğdem tekrar gelir ve eve bakmak ister. Mustafa'yı gören Çiğdem onun tutuklanmaktan kaçan birisi olduğunu hemen anlar ve gitmezse karakola gitmekle tehdit eder. Mustafa ise mecbur kalarak sabah saatlerinde evi terk eder. Nihat'a gitmeye karar veren Mustafa, yola çıkmadan önce bir not yazdığı kağıdı cebine koyar. Notta teslim olacağı yazılıdır ve tarih vardır. Eğer Nihat'a gidemeden yakalanırsa bu not onun iyi niyetinin göstergesi olacaktır. Nihat'ın evine vardığında kapıyı Nihat'ın büyükannesi açar. Nihat, Mustafa'yı gördüğüne çok sevinir. Mustafa içeri geçtikten sonra Nihat'a durumu anlatır. Nihat onun kalmasına izin verir ve büyükannesine söyleyeceği yalanı da hazırlar. Mustafa, yakalanmadığı için hazırladığı notu sobaya atar. Hava kararırken evden çıkar ve arkadaşı Nevzat'ı görmek için kahvenin önünde dolaşmaya başlar. Nihayet Nevzat kahveden çıkınca ona seslenir. Nevzat, Mustafa'ya arandığını kendisini de karakola götürdüklerini, başına gelenleri anlatmaya başlar. Nevzat olan biteni anlattıktan sonra ayrılırlar. Mustafa, evine gitmek için yola devam eder. Kapı açıldığında Mustafa karısına sarılır ve Şükran ağlamaya başlar. Ne olacaksa olsun artık diyerek sitem eder. Kendisini de karakola götürdüklerinden bahseder. Polisin ona oynadığı oyunu nasıl atlattığını anlatır. Mustafa tekrar Nihat'ın yanına döndüğünde ise aylığını nasıl alacağını hesaplamaya başlar. Farklı bir semtten Şükran'a ve okul müdürüne mektup atmasını söyler Nihat'a. Karısını mutemet olarak atadığını bildiren mektuptur bu. Aylığını almanın yolunu böylece bulur. Nihat evden çıktıktan biraz sonra büyükannesi yukarı çıkar. Mustafa saklansa da büyükanne onu bulur ve sinirli bir şekilde evden çıkar. Nihat döndüğünde ise onunla tartışır. Mustafa evden ayrılmak için çoktan hazırlık yapmıştır. Mustafa bir hayli yürüdükten sonra bir düdük sesiyle irkilir. Polislerden biri kim olduğunu sorar. Mustafa hemen bir isim düşünüp Behzat Altıntaş der, Karagümrük Ortaokulunda Türkçe öğretmeni olduğunu söyler. Polis, diğer arkadaşına tanıyıp tanımadığını sorar. Hayır deyip okuldan Hilmi Bey'i tanıdığını söyleyince Mustafa, kendisinin de tanıdığı Hilmi hocadan bahseder. Hilmi hoca polislerden birinin çocuğunun öğretmenidir. Polis yumuşasa da komiser olduğunu anladığı adam öfkeli bir şekilde kimlik ister. Mustafa veremeyip unuttuğunu söyler. Uydurduğu bahaneleri sıralar. Komiser, Basri Bey'e onu karakola götürmesini söyler. Yolda laflarlar Mustafa'yla. Basri ona oğlundan bahseder. Mustafa da dersleri konusunda yardımcı olabileceğini söyler. Adam iyice inanmıştır Mustafa'ya. Kimliğini bir daha yanından ayırmamasını tembihleyerek gidebileceğini söyler. Mustafa birkaç gün orda burada oyalandıktan sonra yine bir gece yarısı karısının yanına gider. Aralarından geçen kısa bir sohbetten sonra ev sahibinin kızı Ayten gelip, babasının Mustafa'yı eve girerken gördüğünü, karakola gideceğini söyler. Mustafa hızla evden kaçar. Kaçarken de Ayten'in nasıl bu kadar cesur olduğunu düşünür. Mustafa düşüne düşüne yürürken arkadan tanıdık bir ses duyar. Daha önce de karşılaştığı polis Basri'dir bu kişi. Mustafa'yı tanıyınca onu çay içmeye davet eder. Kahvede çay içip sohbet ederler ama Mustafa nasıl kurtulacağını düşünür. Saatin ilerlediğini derse yetişmesi gerektiğini söyleyerek kalkar ama o sırada içeri giren biri Mustafa'ya seslenir. Mustafa bozuntuya vermemeye çalışarak polise başkasıyla karıştırdığını söyleyip yanından ayrılır. Mustafa hızla yakınlarda olan Cengiz'in evine gider. Cengiz onu gördüğüne sevinir ve kız arkadaşı yüzünden gitmek zorunda kaldığı için ne kadar üzüldüğünü anlatır. Mustafa, Cengiz'de kalmaya başlar. Kışın etkisini yitirdiği bir gün Mustafa dışarı çıkmak, güneşin tadını çıkarmak ister. Aklı evindedir. Gidip görmek ister. Evin etrafında gezerken Ayten'i görür. Mustafa ona el sallar. Ayten, Mustafa'nın peşinden gider ve bir yerde oturup laflamaya başlarlar. Ayten, Mustafa'ya öykü yazmaya başladığını söyler ve okuması için ona verir. Tekrar buluşmak için sözleşip ayrılırlar.


Kardeşimin Hikayesi romanında olaylar İstanbul'un Çatalca ilçesindeki eski adı ile Podima olan Yalıköy'de geçiyor. Köyde yaşanan bir cinayet üzerine olayı araştırmak için bir gazeteci köye gelir ve ilk olarak Ahmet Arslan'ın kapısını çalar. Ahmet Arslan Arzu Kahraman'ın öldürüldüğü gece davette yer alan davetlilerden sadece biridir. Ahmet Bey ile yapılan konuşmalar git gide Ahmet Beyin geçmişine gider. Ahmet Bey genç yaşta anne ve babasını bir kazada kaybetmiştir. Kaza sonrası kardeşi ile birlikte dedesinde kalmışlardır. Ahmet elektrik, kardeşi Mehmet ise inşaat mühendisidir. Ahmet bey kazada aynı zamanda doku duyusunu da kaybetmiştir. Şimdi ise köpeği Kerberos ile birlikte yaşamaktadır. Gazeteci ile Ahmet Beyin sohbetleri artık cinayetten çıkmış daha çok Ahmet Beyin kardeşinin hikayelerine dönmüştür. Gazeteci ile Ahmet Beyin sohbetleri ilerlerken bir akşam köpek huysuzlanır. Hursuzluğun nedeni sabah anlaşılır ve köpeğin yatağında ölen Arzu hanımın kolyesi bulunur. Katil zanlısı olarak bebek bakıcısı Svetlana tutuklanmıştır fakat kolyeyi bulduktan sonra Ahmet Bey katilin kim olduğunu anlar. Fakat ansızın Ahmet Bey de ölü bulunur ve gazeteci kıza bıraktığı veda mektubunda katilin kim olduğunu açıklar. Fakat Ahmet Beyin ölümü gerçek katilin ötesinde çok daha büyük bir sırrı da ortaya çıkartacaktır. Kardeşimin Hikayesi Konusu Son olarak Serenad romanı ile herkesi kendine bir kez daha hayran bırakan Zülfü Livaneli yeni kitabı olan Kardeşimin Hikayesi ile de aklınızı başınızdan almaya aday gibi görünüyor. Polisiye bir hikayeyi aşk ile buluşturan fakat aşkı sorgulamamıza neden olan roman sizi karmaşık bir hikayenin içine sokuyor. Karadeniz'in küçük bir kasabası güne bir cinayet haberi ile başlar. Bu cinayet biri için hayatın sonu demek iken başkaları için yeni bir hayatın başlangıcıdır. Bir tarafta bir mühendi, diğer tarafta ise meraklı bir gazeteci.