Dönemin ilk kadın yazarlarından ve güçlü kalemiyle dönemini de aşmış bir usta Cahit Uçuk! Gümüş Kanat adlı kitabında iyilik yapmanın önemini vurgularken gerçek servetin aile olduğuna dikkat çekiyor. Dünyada ki pek çok usta kalemin işlediği konuya farklı ve özgün bir yaklaşımla sunuyor. Örneğin Virginia Woolf ''Yaşlı Kadın ve Papağan'' adlı öyküsünde bir kadının yaptığı iyiliğin ona sonrasında maddi olarak dönerken, Woolf'la Cahit Uçuk farkı noktasında bizim samimiyetimiz ve ''vefa'' kavramını görebildiğimiz bir başyapıt olarak karşılaşıyoruz. İnsanların sağlığı ve ailenin ''baba'' kavramı üzerinden ailenin ekonomik olarak geçinememesi korkusu gibi dönemin sosyal ve ekonomik geleneklerinin tartışmasını başarıyla yansıtan, kadınların ekonomik hayata girişlerini ve toplumsal önyargılarını kusursuz şekilde işlemiş bir üslup! Gümüş Kanat, Kemal adlı bir çocuğun ailesi etrafında şekilleniyor. Babasının bir çocuğu kurtarmak için matbaada parmaklarından olmasından sonra ekonomik ve manevi olarak zor günler beklerken annesi ve sonrasında çocuk çalışmaya başlıyor. Bir yandan Celil Beyin bu ekonomik şartlarla bir yandan eli ayağı tutmayan, işe yaramaz bir kabullenişiyle savaşmak zorunda olduğu resmedilmiş. Celil Beyin en büyük destekçisi eşi Süzen Hanım. Kemal'in hayatını kurtardığı bir kuş olan Gümüş Kanat bu zor günlerde hayal ve gerçek arasında sürekli olarak uyku ve uyanıklık arasında olan Kemal'in rüyalarında ve gerçek yaşamın içerisinde imgelerle karşısına çıkıyor. Tesadüf gibi görünse de hayatın bir rüya olup olmadığını sorgulayarak ailenin birbirine kenetlenerek aştıkları bir sıra tesadüfler zinciri... Yan karakterler ise simitçi olarak çalışan ve arkadaşı olan Ayhan, sokak seyyar satıcısı Kitapçı Nevzat ve Mikloş Efendi dediği bir pul koleksiyoncusunu, dönemin sokaklarını, başarıyla adeta canlıymış gibi görebiliyoruz. İnsanların para hırsı olmadan sadece geçinebilmek, günlerini geçirebilmek için emeklerini harcadıkları samimi birbirlerine kenetlenmiş aile görünümü okuyucuların gözlerini yaşartıyor. Matbaada çalışmaya başlayan Kemal, Gümüş Kanat yardımıyla bir tünel keşfeder. Sonrasında bu tünelin gazetelere taşınacak kadar ünlü olmasını sağlar. Bunların pek çoğuysa bir tür tesadüftür. Kemal kitapçıdan aldığı bir kitapla, kitapta karşılaşmamızı sağlıyor.''Kemanda ilk insanlar'' adlı bilimin ve insanların anlatıldığı bu kitap Kemal'in hayatında daha da büyük yere sahip oluyor. Kitabın arasından bulduğu pul Kemal'in ve ailesinin hayatını değiştirecektir. Bütün ekonomik dertlerini dindirecektir. Ölüm döşeğinde Nevzat'a gittiğindeyse Kemal'e kuşlarına yemek atmasını söyleyerek, pulu hediye ettiğini ekleyerek kurgu bitiyor. Dürüst ve insanların birbirini zor günlerini desteklediği, çıkar ve samimiyetsiz dostluklardan uzak, iyilerin zorda olsa kazandıkları çalışkanlığın övüldüğü dilin başarıyla kullanıldığı usta işi bir kitap! Gerçek servetin insanların en zor günlerinde birbiriyle kenetlendiği aile ve insan sağlığı noktalarına vurgu yapan ütopik gibi gelen bir atmosfer anlatılıyor. Belki de hepimizin soluk alıp verdiği havanın ihtiyacı olan ellerinden kuşların simit yediği insanların olduğu bir coğrafyada! Gümüş Kanat figürüyse Kemal'in sürekli sorguladığı bir hayal ürünü olup olmadığı çizgisinde zor zamanlarda rüyalarında onun kurtardığına inandığı bir kurtarıcı! Gerçeklikte insanın kurtuluşunu kendi elleriyle oluşturduğu bir geçmişe sahip olsa da ellerimizden ve zihnimizden hayatın akışları içerisinde mücadele etme ve dahası umut etmenin en büyük güç veren yeşerten can suyu! Kemal ve Celil Bey Gümüş Kanat'ı gibi kurtarıcı olarak görseler de aslında gerçek Gümüş Kanat; Ayhan'a yardım etme davranışı, Celil Beyin çocuğu kurtarmak için parmaklarını feda etmesi ve gerektiğinde ailenin bütün yükünü almaya çalışan ailesine yükünü hissettirmemeye çalışan vefakar anne! Gümüş Kanat ailenin bir yansıması ve kendi elleriyle oluşturdukları bir dünyanın gerçek kahramanlarını anlatan bir semboldür. İçlerinde sönmeyen, yenilen, yıkılan bazen de kaybetse de bitmeyen bir umudun sembolü! Yazan: Şeyhzade Bilgin Gümüş Kanat Kitap Özeti Cahit Uçuk'un kaleme aldığı Gümüş Kanat adlı eser, 182 sayfadan oluşan bir çocuk kitabı. Siyah beyaz resimlerle süslü kitap, ilk kez 2002 yılında Bilge Kültür Sanat tarafından yayımlanmış. 11 yaşındaki Kemal'in hayatının bir kısmını anlatan hikaye, adını başkahramanın hayatında önemli bir yer tutan gümüş kanatlı kuştan alıyor. Hikaye boyunca Kemal'e annesi Süzen Hanım ve babası Celil Bey eşlik ediyor. Ayrıca Aydan ve Aysan ablalar, Nevzat Bey, Mikloş Efendi, Usta Barba, Ayhan ve Kemal'in öğretmeni gibi önemli karakterler de hikayenin farklı yerlerinde Kemal'in hayatına dahil oluyor. 23 bölümden oluşan hikaye, oldukça üzücü ve karamsar bir tabloyla başlasa da gittikçe iyileşip güzelleşiyor. Sürprizlerle dolu hikayenin bölüm başlıkları ise şöyle: Başlangıç Güzel Günler Alın Yazısı Büyük Karar Rüya Gibi İlk Haftalık Fatih'in Ruhu İlk Hediye Örümcek Ağları Kamerde İlk İnsanlar Zümrüt Gözlü Kedi Güzel Günün Gecesi Çay Saati Gazetedeki Resim Madalya Naf Yeni Arkadaş Gizli Hazine Unutulmayacak Karlı Bir Gün Mavi Taşlı Yüzük Pencerenin Dışında Perinin Sihirli Değneği Gümüş Kanatlar Gümüş Kanatlar Özeti Kemal, başta anne ve babası olmak üzere herkes tarafından sevilen bir çocuk. Aynı zamanda çok akıllı ve derslerinde de oldukça başarılı. Anne ve babasıyla mutlu günler yaşayan Kemal'in hayatı, babasının geçirdiği kazayla tamamen değişiyor. Babası çalışamadığı için maddi sıkıntılar yaşamaları ve bu nedenle annesinin çalışmak zorunda kalması Kemal'i çok üzüyor. Bu yüzden Kemal, ailesi için büyük bir fedakarlık yapmaya karar veriyor ve okulunu bırakıp çalışmaya başlıyor. Ama okulu bırakmak zorunda kalsa da hem kendi çabasıyla hem öğretmenin yardımıyla derslerine devam ediyor. Ailesinin geçimini sağlamak gibi büyük bir görev üstlenen Kemal, eskiden babasının çalıştığı matbaanın gözde elemanlarından oluyor. Okuyup mühendis olma hayali kurarken matbaada çalışmak zorunda kaldığı için çok üzülse de ailesine destek olmaktan büyük mutluluk duyuyor. Hem annesi hem babasıyla çok güzel bir ilişkisi olan Kemal, babasının iyileşmesi için annesiyle birlikte elinden geleni yapıyor. İlk zamanlarda parmaklarını kaybettiği için derin bir üzüntü içinde olan ve bu yüzden epey hastalanan Celil Bey de oğluyla karısının çabalarını karşılıksız bırakmıyor. Onların sevgisiyle güç bulup gün geçtikte iyileşmeye başlıyor. Günler böyle geçerken Kemal, zor durumda olan bir çocukla tanışıyor. Babası hayatta olmayan, annesi ise çok hasta olan Ayhan'ın hayatı Kemal sayesinde değişiyor. Kemal önce Ayhan'ın matbaada iş girmesini sağlıyor. Daha sonra ise kendisiyle birlikte okula başlamasına destek oluyor. Kemal sadece Ayhan'a değil, sokakta kitap satan Nevzat Bey'e de yardımcı olmak istiyor ancak yaptığı yardımla karşısındaki kişinin hayatını değiştiren kişi bu kez Nevzat Bey oluyor. Kemal'in çok merak ettiği Kamerde İlk İnsanlar adlı kitap, bu değişimde büyük rol oynuyor. Kemal'i, ailesinin diğer fertleriyle birlikte depremde kaybettiği oğluna benzeten Nevzat Bey onu oğlunun yerine koyuyor. Bu nedenle hayattaki en değerli şeyi olan özel bir pulu Kemal için Kamerde İlk İnsanlar adlı kitabın cildinin arasına saklıyor. Bu eski kitabın cildini yenilemek isteyen Kemal böylece pulu buluyor. Pulun kendisi için oraya saklandığını bilmediğinden pulu Nevzat Bey'e vermek istiyor ancak bunun için Nevzat Bey'i bulduğunda hem pulun kendisinde kalacağını hem Nevzat Bey'in çok hasta olduğunu öğreniyor. Nevzat Bey'in hastalığı ve bu hastalık sonucunda onun öleceğini düşünmek Kemal'i çok üzüyor. Ama bu durum, hayatta hem iyi hem kötü olayların var olduğunu Kemal'e öğretiyor. Nevzat Bey'in yaptığı iyilikle hayatı değişen Kemal, onu hiç unutmuyor ve anısını daima yaşatıyor. Kemal'in hem ailesiyle hem çevresindeki diğer insanlarla olan ilişkisi, başta çocuklar olmak üzere her yaştan okur için güzel bir örnek oluşturuyor. Sevgi ve saygı çerçevesindeki ilişkilerle değişip güzelleşen Kemal'in hikayesi; aile ilişkilerinden hayvan sevgisine kadar pek çok konuda önemli mesajlar veriyor. çok çocukçaydı çocuk kitabı olduğunu sonradan öğrendim 16-12-2015 09:45 çocuk kitabı olsa bile 40 yaşındaki hocam bile okuyun mutlaka dedi ve ben 7. sınıfa gidiyorum. ama gerçekten bu kitabı okurken ağlamamak için kendimi zor tuttum. çok güzel bir kitap mutlaka okuyun herkese tavsiye ederim. okuyan arkadaşına kuzenine veya tanıdığı herkese versin okuyun lütfen..! 25-12-2015 19:01 ben gümüş kanat kitabına bayıldım bana arkadaşım hediye etti çok mutlu oldum okuduğum en güzel kitap 03-01-2016 23:00 güzel bir kitap ilginç bir hayat hikayesini anlatıyor ama kitabın kapağında caahit uçuk yazıyor buradada yazar şeyhzade bilgin yazıyor hangisi doğru anlamadım güzel bir kitap 07-02-2016 15:29 çok güzel bir kitab ama sanki bir rüya gibi yaşadıkları hemen geçti 21-02-2016 16:38 okuduğum güzel kitaplardan bir tanesi öğretmenimiz gümüş kanat kitap özeti ödevi vermişti ve o yüzden okudum alırken tereddütüm vardı ama satın aldıktan sonra çok hoşuma gitti ve iyi ki okumuşum dedim özellikle kitabın ana fikri ve kitabın kahramanları çok güzel yazılmış herkese tavsiye ederim okuyunca kitap ile ilgili sorular da çok kolay geldi 29-02-2016 16:48 inanılmaz bir kitap çok güzel 17-03-2016 11:11 güzel bir kıtap fakat kitapta bazı yanlış yazımlar var onların düzeltilmesi iyi olur hikayenin kounsu gerçekten güzel tavsiye ederim 02-05-2016 12:41 kitap çooooooooook güzel ama özeti özet değil nasıl bir şeydir anlamadım:( 08-05-2016 17:22 bu kitaba bayıldım çok güzel 25-05-2016 22:14 özet değil kitabın asıl naslı geçtiği yazıyor muhteşem! 29-05-2016 12:31 spoiler var biraz ama kitabı okumanızı tavsiye ediyorum. yazarın anlatımı çok iyi tasvir ediyor. bana deseler hangi kıtap daha iyi gümüş kitap derim çunku cok duygu bir kıta tavsiye ederm 15-11-2016 23:34 herkese tavsiye ederim kitap için çok güzel bir kitap... 27-12-2016 16:45 çok güzel bir kitap herkez okusun 27-12-2016 21:17 o "kamerde ilk insanlar olucaktı canım . ben o kitabı okudum 03-01-2017 11:05 ben kafamı veremiyorum odamıda soguk diye kullnamıyorum 05-01-2017 18:19 kamerde ilk insanlar olcak orasi :(( 08-01-2017 15:56 kitap iyi kitabın kendisini değil özetini okudum okuduguma gore iyi tavsiye ederim 😂😂 05-02-2017 23:49 ogretmen bu kıtabı ıstedı tum sehrı gezdım ya kırtasıyelerde bıtmıs oluyo yada hıc orda o kıtap olmuyoooo sınırım cok bozuldu 09-03-2017 13:03 eser harikaaaa😘😘 02-05-2017 19:34 ortaokul düzeyine çok uygun bir kitap 08-01-2018 16:44 çok beğendim herkese okumasını tavsiye ederim ve hiçte çocuksu değil ben bayıldım😍😍😍😍 23-01-2018 14:21 çok kötü hiç bilgi yok 27-01-2018 17:38 ben böyle güzel kitap görmedim 22-02-2018 22:33 çok güzel bir kitap okumanızı tavsiye ederim . sürükleyici bir roman 25-03-2018 13:50 orta okula gidiyorum be öğretmenimiz gümüş kanat özet ödevi verdi dediğine göre bize hitap eden çok güzel bir çocuk kitabıymış gerçekten öyle mi yoksa özeti buradan mı kopyalayayım okumaya değer mi bilemedim editör düşük puan vermiş yorumlar da karışık 29-10-2019 12:43 gümüş kanat kitabı gelmiş geçmiş en iyi yerli çocuk kitabı okuyunca anlarsınız buradaki editöre bakmayın birşeyden anlamadığı belli 02-02-2020 23:51 kitap çok güzel şu ana kadar değiştirdiğim okullardaki tüm türkçe öğretmenlerim önerdi bu kitabı 4 sene önce aldım en az 5 kere okumuşumdur 09-12-2020 13:55 kitabın ana fikri nedir paylaşır mısınız 22-04-2022 23:29 özet kısa olsa daha iyi olur biraz fazla uzun olmuş ama yine de teşekkürler özetinizi kısaltıp yazdım 08-08-2022 13:35 kitabın konusu ve ana fikri gerekiyor 15-11-2022 18:37 harika bir kitap editör puanı neden düşük anlamadım ama okumanızı tavsiye ederim 18-02-2023 21:13 bu kitaptan sınav olan var mı çıkan soruları paylaşır mı 18-05-2023 22:36 bu kitap 100 temel eser mi ne alakası var bilmiyorum ama soru böyle 18-08-2023 17:33 özet kısa olmalı çok uzatıyorsunuz özetin özetini çıkartıyoruz


Hans ve Gretel, Hollanda'da yaşayan fakir bir ailenin iki çocuğudur. Babaları yıllar önce bir iş kazasında hafızasını kaybetmiş ve yıllarca çalışamaz hale gelmiştir. Ailesini hatırlayamadığı gibi onlar için biriktirmiş olduğu paraların yerlerini de hatırlayamadığı için ailesi daha da zor günler geçirmiştir. Hans ve Gretel annelerine yardım eden çok akıllı ve sevgi dolu çocuklardır. Yaşıtları kanalda paten kayarken onlar anneleri ile pazara gider, satılacak malları varsa satar, evlerine ve babalarına bakmak için uğraşırlardı. Fırsat buldukça yapabildikleri tek eğlenceleri, eski ve tahta patenleriyle buzda kaymak olurdu. İkisi de oldukça başarılı paten kayan çocuklardı. Fakat diğer zengin ailelerin çocukları gibi iyi ve gerçek patenleri olmadıklarından çok zorlanırlardı. Bir gün kentte bir paten yarışması yapılacağı haberi yayıldı. Ödülü gümüş bir patendi. Hans da Gretel de o yarışmaya katılıp, patenleri kazanmayı çok istiyorlardı. Fakat yarışmaya katılacak patenleri olmadığından katılamayacaklardı. Bu durumu fark eden Hilda onlara paten almaları için para verir ve yarışmaya en iyi kayanın katılması gerektiğini söyleyip yanlarından uzaklaşır. Hans ve Gretel aralarında karar verirler ve yarışmaya Gretel'in katılmasını uygun görürler. Bunun üzerine Hans kız kardeşine bir çift güzel paten almak için çarşıya gider. O sırada babasının hastalığını tedavi edecek şehrin en iyi doktoruna denk gelir ve doktora babasının durumunu anlatır, tedavi etmesi için ısrar eder. Doktor onun durumuna üzülür ve babasını göreceğine dair söz verip gider. Doktor tedaviyi ücretsiz yapmayı kabul ettiği için parasıyla Gretel'e patenleri alabilir ve Gretel de bu sayede yarışmaya katılabilecektir. Gretel yeni patenleriyle ev işlerinden ve babasının bakımından fırsat buldukça kanalda yarışmaya hazırlanıyordu. Fakat diğer çocuklar onları köylü ve fakir oldukları için yarışmaya katılmalarını istemiyorlardı. Ama onların tüm çabalarına rağmen hem Hans hem de Gretel yarışmaya katıldılar. Doktor babalarını ameliyat etti ve babalarının hafızası yerine geldi. Bir süre sonra sakladığı paraların yerini hatırladı. Bu sayede aile yıllardır çektikleri yoksulluktan kurtulmuş oldular. Hans da kendine bir çift paten aldı ve yarışa katıldı. Yarış günü geldiğinde diğer tüm çocuklar Hans ve Gretel'i hala saf dışı bırakmanın yollarını düşünüyorlardı. Ama Gretel yarışı kazandı ve Gümüş Patenlerin sahibi oldu. Babaları eski sağlığına kavuştu ve evlerinde çifte bayram sevinci yaşandı. Hans babasını tedavi eden doktorun yanında tıp eğitimi almaya başladı. Gretel çok ünlü bir ses sanatçısı oldu. Onları sürekli dışlayan, aşağılayan zengin çocuklarından çok daha ünlü ve başarılı birer kişi oldular. Çalışmanın, azmin, vazgeçmemenin ve en önemlisi iyi kalpli olmanın her zaman kazandırdığını gösteren nadide eserlerden biridir Gümüş Patenler. Çocuk kalbi kadar temiz ve gerçek bir kalp yoktur ve bu ne kadar zor durumlardan da geçsek bize her zaman güzelliği getirir. Bu kitabın bize öğütlediği en güzel şey, iyiliğin yolundan ayrılmamamız gerektiği. Başımız her türlü felaket gelebilir; yoksul kalabiliriz, işsiz kalabiliriz, hasta olabiliriz. Ama inanırsak ve azimle çalışırsak üstesinden gelemeyeceğimiz hiçbir zorluk bizim karşımızda duramaz. Kesinlikle her yaştan insanın defalarca okuması gereken, eşsiz bir başucu kitabı. Yazan: Seda Gökçe KAYA Gümüş Patenler Konusu Gümüş Patenler; yazarı Elisabeth Maspes Dodge Newyork'ta doğmuş. Henüz yedi yıllık evli ve iki çocuğu ile dul kalınca, geçimini sağlamak için hikayeler yazmaya başlamış ve bundan sonra hayatını yazarlık ve editörlük yaparak kazanmış bir yazar. Kitabı elime aldığımda her zamanki gibi çevirmen ismine baktım fakat çevirmen değil düzenleyen ismi vardı karşımda. Yıllar önce bir başkasının çevirmiş olduğu kitabı düzenlemek nasıl bir iş pek anlayamadım. Düzenleyenin tam olarak nasıl bir emek vermiş olacağını anlayamıyorum. Çeviri işinin üzerinden yıllar geçince çevirmenin emeği unutulup eser anonimleşiyor demek ki. Bu konuyu burada bırakıp eserden bahsedelim: Peri masallarına inanır mısınız çünkü Hans ile Gretel'in hikayesi biraz öyle. On yıl önceki bir kazada babaları yaralanıp bilincini kaybeden ve bu olay sonrasında fakirliğe düşmüş iki çocuğun hayatına şahitlik ediyoruz. Kahramanlarımızla bir kış günü buzla kaplı kanalda tahta patenleriyle kayarken tanışıyoruz. İptidai tahta patenlerle ne kadar kayılabilirse tabii. Anneleri hafızasını kaybetmiş babayla ilgilendiğinden çocuklar evin geçiminde ona yardımcı olmak zorunda kalıyorlar. Çünkü üzücü kazadan sonra tüm birikimlerinin çalınması nedeniyle yoksulluğun pençesine düşmüşlerdi. Kahramanlar iyi kalpli ve romantik kişilikleriyle göze çarpıyor, diyaloglar yer yer Hans ve Gretel'in gösterdiği aşırı sevgi ve duyarlılık özelliğiyle doğallıktan uzaklaşıyor. Kitabı okurken sık sık asıl kitabın özetini okuduğum hissine kapılıyorum. Böyle hissetmemin bir sebebi de kitapta hepsinin önemli bir rolü olmamasına rağmen karakter sayısının fazlalığı. Hans ve Gretel fakir olmaları sebebiyle başlangıçta diğer çocuklar tarafından dışlanırlar. Onlardan iyi paten kaymaları ve kıskanılmalarının da bunda rolü vardır. Fakat çocukların iyi kalpli ve yardımsever olmaları, özellikle Hans'ın diğer çocukların kayıp cüzdanını bulup sahibine teslim etmesi aradaki buzları eritir ve çocukların Hans'ın babasıyla ilgilenmesi için Dr. Boekman'ı bulmada ona yardımcı olmalarını sağlar. Kardeşler bir taraftan yoksullukla mücadele ederken bir yandan da çok iyi paten kaydıkları için Noel arifesi yapılacak paten yarışında gümüş patenleri kazanma hayali kuruyorlar ancak yarışmaya katılmak için bile yeni birer çift patene ihtiyaçları vardır ve bunu sağlamak için Hans tahta oymacılığı ile para kazanmaya çalışır. Evdeki ihtiyaçları düşününce elindeki kıt parayla paten alıp almama çelişkisini de yaşar. Kitabı okurken ne kadar doğru bilmesek de Hollanda ile ilgili bilgiler de öğreniyoruz. Evlerin kapılarına erkek bebek doğunca kırmızı iğneli, kız bebek doğunca beyaz iğneli yastık asıldığı gibi ayrıntılar ilginç geliyor. Hans'ın kazara Dr. Boekman ile karşılaşması, doktorun Hans'ın babasını tedavi etmesi , aileye yardım etmesinden sonra umulmadık şekilde kayıp oğlunu bulması ve ailenin kaderiyle hayatlarının kesişmesi kitaptaki peri masallarını andıran gelişmeler. Mutlu sonları sevenler için güzel bir sonla bitiyor kitap. Talihsizlikler ve yoksullukla başlayan hikaye; hafızasını yitiren babanın doktorun karşılıksız tedavisiyle iyileşmesi, hafızasının yerine gelmesi, her şeyi hatırladığında ailenin yitik paralarının ve yan kasabada yaşayan doktorun kayıp oğlunun izinin bulunması, iyiliksever doktorun Hans'ı kendi gibi başarılı bir doktor olarak yetiştirmeye karar vermesi gibi olumlu olaylarla son buluyor. Bizler de okuyucu olarak kahramanlarımızın mutluluğuna şahit olmanın iç huzuruyla kitabı kapatıyoruz. Sizi bilmem ama ben mutsuz sonlarda hep bir yarım kalmışlık duygusu yaşarım. Gümüş Patenler mutlu bir sonla yüzümüzde bir tebessümle elimizden bırakacağımız bir kitap. Eseri bitirdiğimizde bir kez daha iyilerin kazanıp mutlu olacağına olan inancımız perçinleniyor. Gümüş Patenler kitabını tam çevirisinden okumadığım hissiyle bitiriyorum. Dokuz -on iki yaş arası çocukların okumasına uygun olduğunu düşündüğüm bir kitap.


Yedike, Sarı-özek köyünde çok uzun zamandır yaşayan ve demiryollarında çalışan kendi halinde bir köylüdür. Bir gece demiryolu nöbetindeyken eşi Ukubala gelerek en yakın dostları olan Kazangap'ın öldüğü haberini verir. Yedike hemen izin alarak Kazangap'ın yanına gider ve tüm köyü uyandırır. Köy de ilk kez biri ölmüştür. Sarı- Özek köyü 8 hanelik bir köydür. O köyün kışına da, yazına da kimsenin gücü yetmez, çok sert geçmektedir. Kazangap'ın oğlu Sabitcan, babasının ölüm haberini alır almaz köye gelmiştir. Sabitcan okumuş ama cahil ve köylüyü küçük gören bir kişidir. Yıllar önce babasının malını mülkünü satarak yemiş, babasını ise ortada bırakmıştır. Kardeşi Ayzade ve eşi de cenaze'ye gelir. Yedike ölünün de vasiyeti olan, köye uzakta bulunan Ana- beyit mezarlığına gömülmesinin gerektiğini söyler. Başta Sabitcan itiraz etse de Yedike'ye karşı gelemez. O gece ölü yıkanır, hazırlıklar yapılır. Sabah olunca yola çıkılır. Yola çıkınca Boranlı Yedike'nin anıları gelir aklına. Köye ilk gelişi, Kazangap'ın ona devesi Karanar'ı hediye edişini ve daha nice anıları hatırlar. Boranlı Yedike, Aral gölünün yanında oturup, balıkçılık yapmaktadır. Daha sonra savaş çıkar ve Yedike savaşa katılmak mecburiyetinde kalır. Karısı Ukubala ve 8 aylık çocuğunu bırakarak savaşa gider. Savaşta kafasına darbe almasının ardından savaştan çekilmek zorunda kalır ve binbir güçlükle köyüne döner. Döndüğünde çocuğunun vefat ettiğini görür. Kafasına aldığı darbe yüzünden eski gücü de kalmamıştır. Daha fazla küçük düşmemek ve geçim sıkıntısı çekmemek için, Ukubala'yı da alarak hiçbir şey yapamazsam demiryollarında çalışırım düşüncesi ile köyünden ayrılır ve yola çıkar. Yol da günü birlik işler bulmaktadırlar ve işin çoğunluğunu Ukubala tek başına yapmaktadır. Yedike hala gücünü toplayamamıştır Bir gün yine böyle çalışırken, Kazangap ile karşılaşırlar ve çok kısa zamanda çok iyi arkadaş olurlar. Kazangap, Yedike ve Ukubala'yı Sarı - Özek köyüne davet eder ve orada Yedike'ye bir iş bulur. Karanar adlı, adı yedi cihanda duyulacak olan güzel deveyi ise Yedike'ye hediye eder. Hep birlikte çalışır, geçimlerini sağlarlarken bir aile daha gelir. Zarife, Abutalip, Daus ve Ermek isimli iki çocuklu bir aile kaçarak Sarı - Özek köyüne sığınmışlardır. Zarife ve Abutalip öğretmendir. Ancak Abutalip savaşta esir düştüğü için şehirde hor görülmüş, meslekten menedilmiştir. Sarı - Özek köyünde onlarla birlikte mutlu mesut yaşarlar. Aileler kaynaşır. Her gece Abutalip, kendi iki çocuğu ve Yedike'nin iki kızına okuma dersleri vermeye başlar. Gel zaman git zaman Yedike, Zarife'ye aşık olmaya başlar ancak duygularını içinde tutar. Günün birinde bir müfettiş demiryollarına gelir. Abutalip'in yazdığını görür. Abutalip, çocukları ileride kendisini anlasın diye savaşta yaşadıklarını, düşüncelerini, Kazangap'tan öğrendiği hikayeleri kağıda dökmektedir. Müfettiş gittikten bir kaç gün sonra Abutalip'i alıp hapise götürürler. Aradan aylar geçer ancak haber gelmez. En son çekilen bir telgrafla Abutalip'in öldüğü haberi gelir. Yedike, Zarife'ye duyduğu aşk daha da ortaya çıkar. Zarife bunu anladığı zaman iki çocuğunu da alarak köyü terk eder. Zarife köyü terk ettikten sonra, Yedike yıkılır. Bu olayın üstünden aylar, yıllar geçer ve savaştan kalan izler silinsin diye Rusya'da demokrasi hareketleri başladığı duyulur. Yedike, Abutalip'in çocukları, kötülüklerle karşılaşmasın diye şehre iner ve bu olayı aslına kavuşturarak Abutalip'i aklanmasını sağlar. Anılardan başını kaldırdığında Ana - Beyit köyüne giden yolun kapandığını görür. Ne yapsa ne etse de ölüyü oraya gömmek için askerleri ikna edemez. Ölüyü geri götürmek gülünç olacağı için bulundukları yere gömerler Kazangap'ı. Yedike vasiyet eder eğer kendisi de ölürse Kazangap'ın yanına gömülmeyi ister. Ana-beyit mezarlığının kapanmasının nedeni bölgeye kurulan uzay üssü'dür. Oradaki insanlar uzay mekiklerinin uçuşlarını görürler, aralarında efsaneler çıkarırlar ancak bilim insanlarının başka dünyalar bulduğundan, başka canlılar ile iletişime geçtiğinden haberleri yoktur. Değerlendirme: Cengiz Aytmatov ile tanışmam bu kitap ile oldu. Okurken beni benden alan, düşündüren ve bittikten sonra uzun uzun düşünmemi sağlayan bu eser çok etkileyici bir dille yazılmış ve çevirisi de çok kuvvetli yapılmış. Okurken kendiniz de olamayacaksınız. Bu yerlerde trenler doğudan batıya, batıdan doğuya gelir gider... gelir giderdi... Bu yerlerde demiryolunun her iki yanında ıssız, engin, sarı kumlu bozkırların özeği Sarı-Özek uzar giderdi. İşte sık sık böyle geçer Cengiz Aytmatov'un Gün Olur Asra Bedel isimli kitabında Sarı-Özek insanlarının yaşadıkları yerler. Kırgızistan'daki yüzlerce ovadan biri gibi gelebilir sizlere Sarı Özek Bozkırı. Ama bilin ki bizim de yaşadığımız yerlerin acılarına ve sevinçlerine çok benzemektedir oradakiler de. Kitapta Asra Bedel Olan; kitabın kahramanı Yedigey'in deve sırtında, dostu Kazangap'ın vasiyetini gerçekleştirmek üzere tabutunu Ana Beyit Mezarlığı'na götürmek için yola çıktığı Gün dür. Sabahtan akşama kadar süren karlı ve soğuk yol boyunca bir demiryolu işçisi olan Yedigey'in gençlik yıllarından o günlere kadar geçen zamandan ve anılarından yola çıkarak, ulusal ve toplumsal sorunlara göndermeler görürüz kitap boyunca. ...Sizin iyi ya da kötü olmanız bozkırın umurunda değildi. Ama insanın çeşitli tutkuları, arzuları olurdu. Başka yerlerde, başka insanların arasında daha iyi bir hayat süreceğini, buraya onu kör talihin sürüklediğini düşünürdü... Eminim ki hepimiz bu romanda da bahsedildiği gibi başka yerlere gitmenin arzusunu derin hissettiğimiz zamanlar yaşadık. Hep daha iyisinin, daha güzelinin var olduğu yerlerin hayalini kurduk. Yazar romanında ikinci dünya savaşında Yugoslav Partizanlar tarafından kurtarıldıktan sonra onlarla birlikte faşizme karşı savaşan öğretmen Abutalip'in başına gelenleri anlatır. Ama aslında anlatılan; herhangi bir ülkenin faşizm uygulamalarının arttığı dönemlerde, herhangi birimizin başına gelebileceklerden pek farklı değildir. Çünkü Abutalip'in tek amacı çocuklarını en güzel şekilde yetiştirmektir. Onlar için yazılı bir tarih ve kültür çalışması yaparak, onları en iyi şekilde yetiştirerek, nereden geldiklerini bilerek büyümelerini sağlamaktır. Romanda anlatılanların Stalin döneminde geçmesi; ilk başta Sovyetler Birliği döneminde yaşanan sosyo-kültürel sorunların bir özeleştirisi gibi görülebilir. Ama bence böyle düşünmek, bu romanı biraz küçümsemek olur. Bu kitap yeryüzündeki tüm insanların değişimler karşısında yaşadıklarını içimize dokunarak anlatır bize, bu kitap doğallığını geleneklerinin güzel taraflarını korumak isterlerken bir yabancı gibi aniden ve hızla evlerinin içine giren değişimin günlük yaşamlarındaki yansımalarını anlatır: Efsanesi nesilden nesile aktarılan Ana Beyit Mezarlıklarına o topraklara ait insanlara hiç sorulmadan uzay üssü yapılmıştır... Hayatın başlangıcını ve sonunu kapsayan dualarını unutmaları istenmiştir onlardan... Onları Sarı-Özek'e bağlayan bütün değerler, hayaller, düşünceler, bütün bir tarih bir mankurt (1) gibi hafızalarından kazınmak istemiştir... Kitabı okuyan birçok kişi yer yer geçen uzay üssü ile bir başka gezegen arasındaki iletişim ağının bilim kurgu özelliği taşıdığını düşünebilir. Ama bana kalırsa İyi yazar tipik insan ortaya koyma ustalığına erişen yazardır., diyen Aytmatov'un niyeti farklıdır. Yazar, romanındaki bu bölümlerle; burunlarının dibinde uzay üssü kurulan, roketler atılan, uzayın derinliklerine astronotlar gönderen bir gelişim sürecinin topluma katkısının olmadığına dikkat çekmektedir. Değişimlerin ve gelişimlerin toplumu içine alamadan ve toplumundan kopuk bir şekilde sürdüğünü gözler önüne sermektedir. Bunu yaparken de evrensel ahlak yasaları içerisinde huzur içinde yaşayan bir dünyanın özlemini dile getirmektedir. Yer yer boğazım düğümlendi ve ağlamaklı oldum bu romanı okurken. Yazar iki dostun şakalaşması arasında; ...Elinden varını mülkünü, varını yoğunu alsalar, bundan ölmezsin. Bunları yine edinebilirsin. Ama senin onurunu kırar, ruhunu öldürürlerse, işte buna çare yoktur., der. En onurlu yaşadığımız günün, bir ömür sürmesi dileğiyle iyi okumalar dilerim.


Tomris Uyar Gündökümlerini yazma amacını Bu ülkede yaşayan bir kadın, bir anne, bir edebiyatçı, bir yurttaş olarak toplumun geçirdiği değişimin onda bıraktığı izleri aktarmak olarak ifade eder. 1975'ten 1999'a kadar yazdığı deneme-öykü-günlük arası bir tür olarak tanımladığı günlükleri 2003 yılında YKY tarafından Gündökümü-Bir Uyumsuzun Notları adıyla iki cilt halinde yayımlanmıştır. Gündökümü I'de 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1981, 1983 ve 1984 yıllarını kapsayan ve 8 Nisan 1976 SBF Baskını, Şaban Karataş'ın TRT Davası, YAY-KUR Olayları, 1977 Genel Seçimleri öncesi Ecevit'e suikast girişimi ve Demirel'e yumruklu saldırı, 12 Eylül Darbesi, 24 Ocak Kararları ve Kepenk Kapama Eylemleri, Barış Derneği Davası, 1983 Türkiye Genel Seçimleri ve ANAP'ın İktidara Gelmesi, KKTC'nin Kurulması, Aydınlar Dilekçesi Olayı gibi siyasal ve toplumsal olayların etkisi altında geçen dokuz yıl Sesler, Yüzler, Sokaklar (1975-1979) ve Günlerin Tortusu (1980-1984) başlıkları altında toplanmıştır. Uyar'ın güncelerinde beş-altı yaşlarındayken yaşadığı hamam tecrübesini nedeniyle edindiği fobi, bayram hazırlıklarının kendisinde yarattığı panik, deprem korkusunun temeli, kilosuna olan takıntısı, temizlikçi gelmeden önce yapılan seremoniler gibi çocukluk ve gençlik yıllarına ait olay ve durumlar yer alır. Çünkü bu deneyimler Tomris Uyar'ın kişiliğinin şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Ailesi ve çevresiyle ilişkileri, karşı cinsle olan iletişimi, hangi mesleğe yöneleceğini belirlemesi gibi durumların kaynağı geçmiş deneyimlerdir. Annesi Celile Gedik gibi çeviriye yönelen, V. Woolf, J. Berger, R. P. Finn, L. Carrol, A. Jolly, J. Rulfo, A. S. Exupery, J. L. Borges, L. Hellman, E. A. Poe, A. Jolly, J. Agee, K. Vonnegut gibi pek çok yazarı dilimize çeviren Uyar'ın çeviri süreci güncelerinde büyük yer kaplar. Vüs'at Bener, Adalet Ağaoğlu, Bilge Karasu, Metin ve Füsun Altıok, Selçuk Baran, İlhan Berk, Ferid Edgü, Demir Özlü gibi isimlerle olan dostluğunun yanında imza gününde yalnız bırakmamak için Turgut Uyar ve Edip Cansever'le yanına gittiği Selim İleri'nin Ölüm İlişkileri kitabını okuduktan sonra yaşadığı hayal kırıklığı şu sözlerle 1979 Gündökümü'nde yer alır: Düşünün: en az üç yıl süreyle haftada en az iki kere gittiği, sunulan yemeklerle içki tükettiği, dahası dost yüzü gördüğü evlerdeki kişileri, yazar, hiç çekinmeden karalıyor, okura ihbar ediyordu. Bunu da ahlak ve eleştiri adına yapıyordu! Yazarlar Sendikası'nın düzenlediği toplantıda tanıştığı Cengiz Aytmatov'un duruşu ve eserleri de Uyar'ın eleştiri oklarından nasibini alır. Kadın, aile, cinsellik, çocuk büyütme gibi konuları ele alan, Almanya'da çıkan Eltern adlı derginin iş birliğiyle 1976'da ülkemizde yayın hayatına giren Elele dergisinde yazma önerisi Uyar'ı önce Yapabilir miyim? tedirginliği yaşatsa da bu işi 13 söyleşi, 96 yazısıyla 1985 Ocak'ına kadar sürdürmüştür. Buradaki yazıları da kimi zaman gündökümünde paralel olarak ilerlemiş ancak dergideki yetkin ve ciddi dili, kitabında karamsar ve samimi olarak değişim göstermiştir. Hangimiz bir kedi kadar bağımsız, barışığız dünyayla sözüyle kedilere olan hayranlığını sık sık dile getiren, 1988'de ölen kedisi Gülüver için Cumhuriyet Gazetesinde ölüm ilanı veren Uyar, güncelerinde de sık sık kaybolan ve geri gelen kedilerine, komşu şikayetlerine yer vermiştir. Uyar'ın 1973 güncesi bir aylık ABD ziyaretine ayrılmıştır. Kızılderili ve zenci sorunları, kadın hakları, Grand Canyon, Washington, Chicago, Illinois, New Salem, Greenville, New Orleans izlenimleri, Imamu Amiri Baraka, Leon Forrest, Margaret Walker, Ellen Douglas, Ernest J. Gaines ile tanışma ve söyleşi bu ziyaretin önemli ayrıntılarıdır. Turgut Uyar'ın nedeni bilinmeyen ve sık sık tekrarlanan kırıkları, tedavi süreci, hastane izlenimleri; babası, ağabeyi ve oğlu Hayri Turgut ile iletişimi; ev işlerini yapmayı sevmesine rağmen kendine ait bir oda isteği; düzmece senetler düzenleyen bir üçkağıtçıyla olan davası; edebiyat eserlerinin sinemaya uyarlanması hakkındaki görüşleri; Lucretius'tan Turgut Uyar ile ortaklaşa çevirdiği Evrenin Yapısı adlı eserinin TDK Çeviri Ödülü alması karşısında duyduğu gurur; Yürekte Bukağı kitabıyla Sait Faik Hikaye Armağanını aldığı gün yaşadıkları ve hissettikleri yazarın değindiği diğer konulardır. Her ne kadar sıra dışı kimliğiyle Türk edebiyatının uyumsuz kadını olarak anılsa da bu olumsuz gözüken lakap aslında Tomris Uyar'ın yazınsal hayattaki yerinin farklı ve özel olduğunu vurgular. Bu farklılığın, ataerkil toplum karşısında gelenekleri reddetmesi, anti-gender bakış açısıyla ezilen, maddi, manevi sömürülen kadına destek çıkması ve yazılarını bu düşünce temelinde oluşturmasından kaynaklandığı kolaylıkla söylenebilir.


Oğuz Atay, bu kitabında yazacağı eserlerin, karakter kurgularından bahsediyor.25 Nisan 1970 tarihli sayfasında Tutunamayanlar adlı romanından Selim'e atıfta bulunarak eseri Günlük'ü yazmaya başlar. Günlük tutmak için yeni bir defter aldığını, kimse onu dinlemiyorsa günlük tutmaktan başka çare kalmadığını söyler. Yazar, yaşamı ile küçük ayrıntıları nadir de olsa not eder. Yazar, Blake Edwards'ın The party komedi filminin ona komik değil de ona acı geldiğini anlatır. Filmde sakar bir adam vardır. Bunun gibi adamlar ya hayatının sonuna kadar kıpırdamadan bir yerde oturur ya da başoyuncu Peter gibi kendini tutamadan rahatça yaşamasından bahseder. Oğuz Atay, Suç ve Ceza'daki Raskolnikov'un aşık olduğu Sonya'nın sarhoş babasından da bahsediyor. Sarhoşların önüne geleni yıkması sakarlıktan değil cehaletten olduğunu söyler Sevin'e. Sevin de meseleleri sanat haline getiriyorsun der. Günlük'te yazarın kitap yazma serüvenine Sevin ortak oluyor. Oğuz Atay'ı etkileyen Dostoyevski'nin eserine burada değinir. Sevin'in Günlük'te ismi fazla geçer. Sevin, Oğuz Atay'ı derinden etkileyen bir kişiliktir ve aynı zamanda yakın arkadaşının hanımıdır. Sevin'den yazar tekrar mektup beklediğini ve Londra'nın onunla anlam bulduğunu der. Sevin'den beklediği mektup gelir. Oğuz Atay, onun isteyerek mi yoksa kendisinin mektup beklediğini bildiği için mi yazdığını düşünür. Yazar, Tehlikeli Oyunlar kitabını üç yüz sayfa yazarak bitirir. Sevin de Oğuz Atay'ın yazdığı kitabı İngilizceye çevirir. Yazar, Eski Türk Edebiyatından bir şeyler okuması gerektiğini belirtir. Kitabı için olay örgüsü bulamadığını ve Batı dünyasının yanlış anlaşıldığından yakınır. Kendi devrinde düşüncelerini söylemenin muhalefetlik olduğundan ve mış gibi yapanların olduğundan duyduğu rahatsızlığı dile getirir. Oğuz Atay ikinci yazmak istediği kitabından bahseder. Yazarın ilk kitabı yayımlanmış ve ikinci kitabı Tehlikeli Oyunlar'ın Sevgi ve Hikmet adlı karakterinden bahsediyor. Hikmet adlı karakter haksızlığa uğramış, yapıldığı iyiliklerin altında ezilmiş bir karakter olarak onu yaratacağını belirtiyor. Kitabını da Hikmet'in dilinden anlatacağını söylüyor. Hikmet ve Sevgi hikayesinde Hikmet'in dilinden okuyucuya romanın aktarılacağını söyler. Tutunamayanlar adlı romanından daha entrikalı bir olay örgüsü istediğini söyler. Hikmet'in sevdiklerini, paranoyaklıklarını, hayalciliğini, Sevgi'den sonraki hayatının nasıl sefil bir şekilde çürüdüğünü anlatır. Romanın sonunda Hikmet'in ölümünün kurgusundan bahseder. Romandaki karakterler arasında zıt bir uyum yaratır. Bazı karakterler Batı gibi düşünebilirken bazı karakterler bağnaz, iki yüzlü ve tutucu olarak kurgular. Hikmet'in herkesin yaşamını sıkıcı bulması yani farklı bir deyişle yaşadığı devirden farklı düşünmesi onu huzursuzluğa sevk eder. İçsel bir huzursuzluktur bu. Gidenin yerine başkasını koyamaması gibi içsel bir rahatsızlıktır. Hikmet, Oğuz Atay'ın anlattıklarına göre hayat ile hayal arasına sıkışıp kalmış ruhunu meçhule sürükleyen bir karakterdir. Çevresindeki insanların sıkıcılığı ruhuna bir iğne gibi batıp düşünmekten ona huzurlu bir uyku vermemektedir. Düşünmeyen insan huzurludur bir nevi. Düşünen, sorgulayan insan olan Hikmet huzursuzluğu kendine mal etmiş oluyor. Yazarın Oyunlarla yaşayanlar adlı yazdığı notlarda meşhur Albay Hüsamettin Bey karakterini de yaratır. Oğuz Atay, Günlük adlı eserinde yazdığı tek tiyatro metni olan Oyunlarla Yaşayanlar'dan da bahseder. Kitapta Coşkun isimli emekli bir tarih öğretmeni vardır. Arkadaşı Saffet'in ısrarıyla oyun yazar ama hiçbirini bitiremez. Coşkun kendini o kadar kaptırır ki oyun nerde bitiyor? Hayat nerde başlıyor? Birbirine karıştırır. En sonunda kuliste ölür. Karakterlerini yarı-aydın ve burjuva eleştirisi üzerine yoğunlaştırır. Oğuz Atay'ın üzerinde taslak olarak çalıştığı ama ölümünden dolayı bitiremediği Türkiye'nin Ruhu adlı yazacağı kitabından da bahsediliyor. Devlet, Toplum ve İnsan adları olarak kitabı üç bölüme ayırıyor. Kişiler ve olaylar aktarılırken iki durumdan bahseder. Gerçek ve hayali kişiler romanda birbirinin önüne geçmeyecek şekilde verilmesini belirtir. Yazar, kahramanların bazı söyleyişlerini destansı bir şekilde vermek ister. Bu da Oğuz Atay'ın gelenekten kopmadığının göstergesidir. Eylembilim adlı tamamlanmamış romanına dair de notlar da vardır. Server, üniversitede bir Profesördür. Evli ve iki çocuk babasıdır. Dışarıdan her şey normaldir. Profesör bir hayat kadınıyla tanışır. Ona yaşamayı öğretir. Derken olaylar değişik bir boyut alır. Çekingen olarak bilinen Profesörün etrafında kızlar vardır. Olaylar ve kadınlar arasında bocalar. İki dünyasında da yarı uyanık olan bu adamın silkinip kendini arama mücadelesidir. Bireyin psikolojik tahlilini veren bir romandır. Geleceği Elinden Alınan Adam adlı hikaye üzerine notlar vardır. Fazla detay verilmemiştir. Londra'da kitabını tasarladığını belirtir. Eserin son bölümünde yazar rahatsızlandığını ve hastanede tedavi gördüğünü yazar. Hasta halinde bile bitmemiş romanlarını düşünür. En son kısımda ise Oğuz Atay'ın fotoğraflarından oluşan bir albüm vardır. Eser Oğuz Atay'ın birkaç fotoğraflarıyla son bulur. Değerlendirme Günlük, Oğuz Atay'ın Edebiyat laboratuvarıdır. Eser, Oğuz Atay'ın kendi günlük yaşantı anlatımları yerine onun kaleminden eserlerinin taslak biçimleri üzerine notlardan oluşmaktadır. Eserde Tehlikeli Oyunlar, Oyunlarla yaşayanlar, tamamlanmamış kitabı Eylembilim'e dair notlardan oluşuyor. Yazar romanlarının karakterlerini işleme sürecine bizi dahil ediyor. Oğuz Atay, eserlerinde yarı-aydın ve burjuva toplumun eleştirisini yaptığını yorumlayabiliriz. Yazar, romanlarını kurgularken meddah ve destansı söyleyişler kullanır. Karakterleri esere yansıtmada gerçekçi betimlemeler kurar. Kitabın sonundaki resimler kitabı daha da kişisel kılmış. Oğuz Atay'ı anlama ve romanlarının kurgulanma aşamasını merak edenlerin okumasını öneririm.


Haldun Taner'in 1953 yılında yazdığı Günün Adamı adlı tiyatrosu, döneminde çok tartışılmış, bir dönem yasaklanmış; dolayısıyla oldukça büyük etkiler uyandırmış bir eserdir. Türkiye Cumhuriyetinin gerçek anlamda çok partili rejime geçtiği ilk yıllarda siyaset hayatını eleştirel bir dille anlatan bu tiyatro, belli ki, bazı siyasetçileri rahatsız etmiş, çileden çıkarmıştır. Profesör, dönemindeki iktidarı haksız bir vergiden dolayı ağır bir biçimde eleştirir. Bu eleştiri, gazete ve diğer yayın organları tarafından abartılı bir biçimde halka yayılır. Profesör ise, kısa zamanda halkın kahramanı haline gelerek günün adamı olur. Daha da ötesi, muhalefet partisi, söz konusu profesöre bakanlık sözü vererek onu parti bünyesine dahil etmek ister. Şimdi profesör bir seçim yapmak zorundadır: Ya onurlu ve değerli profesörlük mesleğine devam edip ilimle meşgul olacak ve öğrencilerini yetiştirmeye devam edecek ya da daha prestijli, ipleri elinde tuttuğu ve daha çok maddi kazanç ve statü vadeden bakanlığa geçecektir. Profesörün gönlü her ne kadar akademik hayata devam etmekten yana ise de eşi, kayınpederi, oğlu ve diğer yakınları onu bakan olarak görmek, bu şekilde siyasetin nimetlerinden yararlanmak istemektedirler. Halk da çeşitli yürüyüşlerle, gösterilerle profesörü destekledikleri parti içerisinde görme talebini ifade etmektedirler. Profesörün doçenti eve gelip hocasını siyasetin pisliğinden uzak tutmak ister, ona akademik hayatın daha onurlu, daha değerli ve daha güzel olduğunu anlatır. profesörün gönlünden geçenler doçentin bahsettiği şeylere ne kadar benzerse benzesin, halkın ve kendi ailesinin talepleri, profesörü aktif siyasete katılma meselesinde düşünmeye sevk eder. Onun son kararını öğrenmek üzere eve gelen genel sekreteri, biraz daha düşünmek istediğini söyleyerek bekletir. Sonra gider, koltuğuna oturur ve düşünmeye başlar. Bu esnada sahne değişir. Profesör, bakan olmuştur. Ama onun siyasete girmesi, hem kendisini hem de ailesini oldukça kötü etkiler. Kayınpederi ve kayınbiraderi, Profesör vasıtasıyla birer memurluk elde edip bir yandan da özel şirketlerle zengin olmaya çalışmakta, Profesörü ise, ihaleleri alma, inşaat yapılacak alanları seçme ve proje alanlarındaki arsaları sahiplenme gibi konularda kullanmaktadır. Profesörün ise bunlardan haberi dahi yoktur. Profesörün oğlu, zenginliğin nimetleriyle şımarır, babasının sekreterine, üstelik kendisinden yaşça daha büyük olduğu halde, sarkıntılık yapar. aldığı son model arabasıyla bir yayaya çarpan genç, genel sekreter yardımıyla bu işten babasını haberdar etmeden kurtulur. Profesörün eşi de genel sekreterle bir gönül ilişkisi içerisindedir. Bir gün parti, Profesörü bakanlıktan uzaklaştırmak ister; çünkü bakan bildiğini okumakta, parti kurallarına karşı gelmektedir. Profesör ise, dürüst bir şekilde halkın sesi olmaya ve siyasi görevini yürütmeye devam etmek istemektedir. Ne var ki partinin elinde Profesör'ün özel hayatına dair pek çok malseme bulunmaktadır. Eğer Profesör bakanlıktan çekilmezse bu bilgilerin halka yayılacağı söylenir. Böylece Profesör, günün adamı olarak, parti tarafından kullanılmış, zamanı gelince de bir mendil gibi atılmak istenmektedir. Profesörün eli kolu da bu durum karşısında bağlıdır. Profesör, oturduğu sandalyeden kalkar, seçimini bildirmek üzere genel sekretere döner ve siyasete girmek istemediğini, profesörlüğe devam edeceğini söyler. Profesör'ün ailesi üzülür, doçent ise sevinir. Herkes sahneden çıkınca doçent telefonla iktidar partisini arar, emredildiği gibi Profesör'ü muhalefet partisine girmekten alıkoyduğunu bildirir ve komisyonunu talep eder. Dışardakiler adlı tiyatro ise, Darülaceze'de kalan, kısmen bunak olan, eski İttihat ve Terakki üyelerinden Yümnü'nün, gazeteci Semih Bey tarafından bir kitap yazmaya ikna edilmesiyle başlar. Bu kitap İttihat ve Terakki hakkındaki gerçeklere odaklanıp güncel siyasetin içyüzünü göstermeye yönelik birinci el bir kaynak olmak üzere hazırlanacaktır. Oysa babasının matbaasına bir süreliğine bakmak zorunda kalan Semih Bey'in bu girişimi, babasına ne kadar yetenekli olduğunu, kendi başına iş becerebileceğini gösterme tutkusundan başka bir şey değildir. Semih Bey'in bir amacı daha vardır ki o da Yümnü'nün torunu Aynur'a yaklaşmaktır. Ne var ki işler planlandığı gibi gitmez. Semih Bey'in babası bu işten elini çeker. Semih Bey de Yümnü Bey'in üzülmemesi için elinden geleni yapar. Semih'in yalanları, Yümnü'nün başına olmadık işler açar. Mahkemelik olan Yümnü, yine Semih Bey'in girişimleriyle kurtululur. Ne var ki Darülaceze'ye geri dönmek zorunda kalır. Günün Adamı adlı eser, siyasetin içerisinde dönen oyunlara ayna tutmaya yönelik bir metindir. Siyasetin kötülüğü, ilmin saflığı karşısına konmuş ve böylece ikisi arasında bir mukayese yapılmıştır. Siyasetin nimetleri her ne kadar çekici gelse de işin aslı bu nimetlerin birer diken olduğudur. Üstelik siyaset adamı, özgürlük nedir bilmez. İpler, daima partinin elindedir. Bu nedenle siyasete atılmak, o kadar da cazip değildir. Bunun yanında siyasetten uzak durmak ve ona bulaşmamak bile bir şekilde siyasetçilerin bir oyunu olabilir. çünkü demokrasi, siyasete katılımı gerektiren bir sistemdir. Aksi halde her siyasetçi, kendi borusunu öttürecek ve istediği gibi davranacaktır. Dışardakiler adlı oyun da kısmen siyaset içeren bir eserdir. Yümnü, Darülaceze'de kalan bir bunaktır; fakat dışarıdakiler sanki kendisinden daha kötü bir durumdadır. bu çılgın dünyada Darülaceze, kafa dinlemek için en güzel yerlerden birisidir. Haldun Taner'in yazdığı ilk oyun olan Günün Adamı, yazılmasının üzerinden dört yıl geçtikten sonra sahneye konulmak istenmiş ancak siyasete atılmış bilim insanı olarak üzerine alınan İstanbul Valisi Fahrettin Kerim Gökay tarafından veto edilmiştir. Bu ret, oyunu ve yazarı daha oynanamadan meşhur eder. Bu olay üzerine tiyatro eğitimi almak üzere Viyana'ya giden Taner dönüşünde 1953'te yaşadığı talihsizlik sayesinde tanıştığı Muhsin Ertuğrul'un isteğiyle Dışardakiler adlı oyununu kaleme alır. Usta tiyatrocunun dönüm noktaları sayılan bu iki oyun 1990'dan bu yana bir arada yayımlanmaktadır. Günün Adamı: Bir ordinaryüs profesör, özel bir toplulukta hükümetin vergi politikası üzerinde bir-iki cümle söylemiş, orada bulunan işgüzar bir partici de bu konuşmayı bir gazeteci dostuna aktarmıştır. Gazeteci bu konuşmaya resmi bir demeç gibi sunarak basınca muhalefet bu fikre dayanıp iktidar partisini sıkıştırır ve hükümet düşme tehlikesi geçirir. İktidar da üniversiteye baskı yapıp hocaya ihtar verdirince mağdur olan profesör, halkın bir numaralı sevgilisi olur. Bu durumdan daha fazla yararlanıp iktidar olmak isteyen Sarı Parti, hocaya milletvekili adayı olma önerisi getirir. Profesörün eşi, oğlu, kayınbiraderi ve kayınpederi bu teklifi büyük bir sevinçle karşılarken çalışma arkadaşı doçent buna şiddetli karşıdır. Ne yapacağına bir türlü karar veremeyen profesöre, partinin genel sekreteri saat yediye kadar mühlet tanır. Şaşkın profesör düşünmek üzere yalnız kalmak için etrafından izin ister. Profesör, Sanayi Bakanlığı koltuğunda gazetecilere röportaj verirken oğlu da daha önce beş nazıra katiplik yapmış olan katibeyi rüşvet niteliğinde aldığı lüks arabasıyla etkilemeye çalışmaktadır. Özel kalem müdürü olan kayınbirader de babasını edindiği bilgiler doğrultusunda açık arttırma, eksiltme yollarıyla ihaleye çıkacak yüksek karlı yatırımlara yönlendirmektedir. Genel Sekreter profesörü fazla idealist bulduğu görüşleri konusunda uyarırken doçent ise kukla olarak gördüğü hocasına bir an önce siyaset bataklığından kurtulmasını salık vermektedir. Etrafında yaşananlara kör, söylenenlere sağır bir şekilde iktidara tutunan profesör ise güney illeri tetkik gezisinde çabuk sarhoş olan bünyesinin de etkisiyle katibesiyle birlikte olur. Üç buçuk ay sonra parti genel sekreteri, doğruluktan ayrılmayan tavrıyla partisini müşkül duruma sokan profesöre hastalığını bahane edip istifasını vermesini söyler. Profesör bu duruma şiddetle karşı çıkınca genel sekreter, kayınpederinin girdiği ihaleler, katibesinin hamileliği, oğlunun karıştığı trafik kazasının örtbas edilmesi konularının ona karşı nasıl koz olarak kullanılacağını açıklar. Çıldıran profesör çekmecesindeki tabancaya sarılıp kendini öldürmeye kalkışsa da şarjörünün boş olduğunu görüp çaresizce başı iki eli arasında düşünceye dalar. Saat yedi olduğunda profesör genel sekretere ve ailesine teklifini kabul etmeyeceğini duyurur. Bu redden tek karlı çıkan ise iktidar partisiyle anlaşmış olan doçent olur. Dışardakiler: Matbaacı Semih, bütçedeki kesinti nedeniyle tenkisata giden darülacezeden evine gönderilen eski İttihatçılardan Yümnü Beyin küçük torunu Aynur'a görür görmez vurulur. Kızı görebilmek için Talat Paşanın izinden gitmiş Aydın delegesi dedesi Nusret Hakkı'yı öne sürerek 83 yaşındaki adamla arkadaş olur. Genç adam kısa sürede Aynur'un, ablası Zinnur, eniştesi Necati, halası Şehriban, dedesi Yümnü Beyle yaşadığı evin daimi ziyaretçilerinden biri haline gelir. Yine bir mutat ziyaret günü yaşlı adama Demokrat Parti üyelerinden Hulki Sakıp Damar'ın İttihat ve Terakkinin Gizli Emelleri adlı yazısını yayımlayan bir gazeteyi gösterir. Yümnü Bey, H. S. Damar'ın her devrin adamı olduğunu, zamanında Talat Paşaya yaltaklanan bir mektup kaleme aldığını, bunu elindeki belgelerle kanıtlayabileceğini söyler. Bunun üzerine Semih, ona Hayatı Siyasiyem/Yakın Tarihe Işık Tutan Bir Tanığın Hatıraları başlığı altında bir kitap yazmasını önerir. Hatta kitabın basımını bizzat babasının matbaasında yapacaktır. Yümnü Bey kitabı hayatının amacı haline getirirken Aynur ile Semih birbirlerine duygularını açıklar. Necati, bu gizli ilişkiden hoşnutsuzdur. Kızı, iki garaj sahibi, zengin Cabir'le baş göz etmek ister. Bu sayede eniştesine ortak olacak, yolunu bulacaktır. Ancak ortada bir de Yümnü Beyin kitabından gelecek gelir vardır, dolayısıyla bu ilişkiyi şimdilik görmezden gelmektedir. Kısa süre sonra Yümnü Bey kitabını tamamlayıp Semih'e teslim eder. Ancak Semih'in babası devlet büyüklerini gücendirebileceği düşüncesiyle kitabın basımını durdurur. Semih de yaşlı adamı memnun etmek için masrafını cebinden karşılayarak birkaç nüsha bastırır ve yaşlı adama verir. Yazdıklarıyla gurur duyan adam bu kitapları imzalayarak ilgili kurum ve kuruluşlara göndermek ister. Semih, binlerce baskı yaptığı yalanını ortaya çıkaracağı korkusuyla kitapların gönderimini üzerine alır. Yümnü Beyin baskı parası olarak aldığı ödemeyi gören Necati, Semih'le işinin bittiğini anlayıp ona baldızından uzak durmasını söyler. Semih duydukları karşısında aceleyle çıkarken Yeni Yurt Gazetesinin başyazarı adına imzalanan kitabı düşürür. Şehriban da çarşıya giderken kitabı postaya bırakır. Ertesi gün Hulki Sakıp Damar, Yümnü Beyi ziyaret ederek yazdıklarının seçmenlerinin kafasını bulandırabileceğini, üstelik iddialarının mesnetsiz olduğunu söyler. Yümni Bey, Damar'ın Talat Paşaya yazdığı mektubu göstermek istese de bulamaz. Adamın alaya eder bir tavırla para vermeye kalkışması karşısında da onu evinden kovar. H. S. Damar da Yümni Beye dava açar. Semih, senil demans hastası Yümnü Beyin cezai ehliyeti olmadığına dair bir rapor alır. Karşı tarafın avukatından da söz konusu mektubun beş bin lira karşılığında Necati'nin aracılığıyla çalındığını öğrenir. Damar da yaşlı adamın darülacezeye yatırılması karşılığında davadan vazgeçeceğini belirtir. Böylece Yümnü Bey başladığı yere geri dönmüş olur.


Kitapta yer alan 14 hikaye, yazarın yurt dışında geçirdiği senelerde (1930-1937) kaleme aldıkları ve İstiklal Mahkemelerinde mahkum olanlar hakkında çıkarılan genel afla ülkesine döndükten sonra (1938-1939) gurbete ait anılarını değerlendirerek İstanbul'da yazdıkları olarak iki gruba ayrılabilir. Gurbet, vatan özlemi, savaş, taşra ve kadın temaları etrafında oluşturulan hikayelerin kurgusu ve karakterleri aşağıda ayrıntılı şekilde verilmiştir: Yara: Hikayenin geçtiği dönemde miri rejimle idare edilen Suriye'nin kırsal kesiminde zirai bir arazi tasarruf edenler, aşiret Araplarının akınlarına karşı koymak için askeri görevle yükümlüdürler. Sultan Hamid'in Suriye'deki çöl çiftliklerinin birinde müdürlük yapan teğmenin bulunduğu yere bir akşam gazveden kaçan biri şeyh dört Bedevi sığınır. Sığınanlardan biri çatışma sırasında sol omzundan vurulmuştur. Yaralının tedavisini yaşlı şeyhi yapar. Çürük bir değnek parçasını yoğurt süzülen paçavrayla sarmasının ardından yarayı çakısıyla keserek kurşunu çıkartan şeyh, işlemin ardından yarayı kızgın zeytinyağı ile dağlar. Bu ilkel operasyon esnasında ağzından tek bir nida dökülmeyen yaralı, teşekkür babında teğmene bindiği kısrağın yavrusunu hediye olarak gönderir. Eskici: 5 yaşındaki Yetim Hasan, annesini de kaybedince uzak akrabaları ve konu komşunun yardımıyla halasının yanına, Filistin'in sapa bir kasabasına gönderilir. Vapur ve tren yolculuğunun ardından geride kalan tek akrabasının yanına ulaşan küçük çocuk, kendini ait bu çevrede suskunluğa gömülür. Altı ay süren bu suskunluk, eve yaşlı bir ayakkabı tamircisinin gelmesiyle bozulur. Bir suç işlediği için ülkesinden kaçmak zorunda kalan İzmitli ayakkabı tamircisiyle hasretini çektiği anadili ile konuşan çocuk, adamın gitmek zorunda kalışıyla göz yaşlarına boğulur. Bu masum gözyaşları karşısında aynı sıla hasretini yaşayan ayakkabıcı da yumuşar ve sakallarından göğsüne akan damlaları engelleyemez. Antikacı: Anlatıcı, Halep'teki bir mekanda içki içerken tanıştığı Lübnan Belediye Danışmanı zengin bir Fransız'la Antikacı Şeyh Efgani'nin evine gider. Fransız, ibrik koleksiyonu için uygun bir parça ararken antikacının açık teni, düzgün ve nazik hatları, mavi gözleri anlatıcının dikkatini çeker. Her defasında Afganlı olduğunu vurgulayan Şeyhin halleri huzursuzdur. On yıl sonra Kudüs'teki bir otelde gördüğü yüz ile anlatıcının sezgileri doğrulanır. İçeriye giren İngiliz subaylarından biri Şeyh'in ta kendisidir. Testi: Anlatıcının, oturduğu Lübnan köyünden şehre gitmek için bindiği taksi dolmuş, uğradığı ikinci köyden su içerken gırtlağının iç tarafı bir eşek arısı tarafından sokulan genç bir yolcuyu alır. An be an fenalaşan gencin Beyrut'a yetişemeyeceğini anlayınca yolcular, doktor tabelası gördükleri büyükçe bir köyde inerler. Köyün papazından doktorun kısa süre önce öldüğünü haber alan anlatıcının elinden, gencin ölüsünü taşımaktan başka bir şey gelmez. Akşamüzeri aynı köyden geçerken de bir başka gencin suyu, tehlikeye aldırmaksızın aynı yöntemle içtiğine şahit olur. Fener: Beni Hamra aşiretinden Ebu Ali'nin kırk yedi yıllık ömründe yolu ilk kez bir kasabaya, Rakka'ya, düşmüştür. Kasabanın büyüklüğüne, bolluğuna, kalabalığına hayran kalan Ali, Katolik Süryani bir çerçiden iki mecidiyeye Alaaddin'in sihirli lambasına benzettiği bir acibe satın alır. Sürmesi çekildiğinde ışık salan bu kutu üç gün sonra yanmaz olunca Badiyet üş-Şam'da bulunan güneşi bile geri çevirme gücünde, üstün bir adam olarak gördüğü Katırlı Süvari Birliği Kumandanından yardım ister. Kumandan, adamın saflığından yararlanarak kayan pili çaktırmadan kağıtla sıkıştırdıktan sonra karşılığında her gün iki defa, güneş doğmadan ve batar batmaz, Osmanlı sultanının ömrüne dua etmesini ister. Kumandan bir daha Ebu Ali'yi görmez çünkü bu saatten sonra Ali, feneri artık yanmaz olsa da bunun kendi kusuru olduğunu, dualarını aksattığı için başına bu durumun geldiğini düşünecektir. Zincir: İşsiz, güçsüz, gurbet ellerinde bir başına kalan anlatıcı, erken çökmemek için dünyayı köşe penceresinden seyretmeyi alışkanlık haline getirmiştir. Karşı komşusu olan Fransız subayının, günde iki kere Senegalli iri yarı, ürkütücü bir er tarafından gezdirilen Buldog cinsi köpeği Juju, öfkeli hareketleriyle anlatıcıda Bir gün zinciri koparsa ne olacak? kaygısını uyandırır. Sonunda bir gün korktuğu başına gelir, köpeğin zinciri zenci bekçisinin elinde kalır. Tüm hızıyla özgürlüğe koşan köpeği iki gün sonra gören anlatıcı gözlerine inanamaz. Tasalı, düşünceli gözlerle askerin yanına başından ayrılmayan köpek daha önce ondan ödü patlayan mahalleli çocukların alay konusu haline gelmiştir. Gözyaşı: Balkan Savaşının başlamasıyla Dul Ayşe, ırz ve can korkusuyla sınıra çok yakın olan Erfiçe köyünü 5 yaşındaki oğlu Ali, 3 yaşındaki kızı Emine ve henüz kundakta olan Osman'la birlikte terk eder. Kış başlangıcı olduğundan dinmeyen yağmur ve çamur ilerlemeyi güçleştirmektedir. Yaşlı, romatizmalı, yorgun atı bu zorluğa daha fazla dayanmayıp ölünce Ayşe, üç çocuğunu da kucağına alıp kaçmaya devam eder ancak yorgunluktan bitap düşünce önce Osman'ı ardından Emine'yi yarı yolda bırakır. Türk ordusunun bulunduğu kasabaya ulaştığında ise kalan tek çocuğunun da ölmüş olduğunu fark eder. Bu kıyımdan sadece kendisini kurtarabilen Ayşe hizmetçilik yaparak hayatına devam eder ve bir daha hiç ağlayamaz. Keklik: Çocukken ağzından dolma bir tüfekle avlandığı sırada kendi kendini yaralayarak tek gözünü kaybeden Zülfü Ağa, bunun intikamını keklik avlayarak almaya çalışır. Adını Nazlı koyduğu çığırtkan dişi keklik, kendisiyle çiftleşmek için ölüme koşan türdeşlerini umursamadan büyük bir keyifle öter. Zülfü Ağa da o ve onun gibi birçok delikanlının canını yakan eski aşığının adaşı olan kuşuyla gurur duyar. Akrep: Hadidi denilen en iyi cins Halep yağını toplamak için bir liman kasabasına yolu düşen anlatıcı, burada yönetici olan eski sınıf arkadaşına rastlar. Bu küçük yerden sıkılan arkadaşı, anlatıcıyı bırakmaz. Onunla sürekli eski günleri yad eder, İstanbul hakkında konuşur durur. Bazen de aşiretler arasında çıkan çatışmaları yatıştırmak, arayı bulmak için gittiği yerlere yanında götürür. Oraların geleneğine göre aşiret şeyhlerinin gelen konuklara şölenler vermesi adettendir. Yine bir gün böyle bir şölenin ardından şeyh, ziyaretçilere Ebu Akreb'in gösterisi seyrettirmek ister. Koynundan çıkardığı, vücudunda gezdirdiği akrepler tarafından sokulmayan adamın çadırında da gözü gibi baktığı bir yığın akrep yavrusu vardır. Araknofobik bir tavırla makam aracına koşan anlatıcı, önüne çıkan şeyhten adamın sadece bir kere akrep tarafından sokulduğunu onda da hayvanın sokar sokmaz öldüğünü öğrenir. Köpek: Bir kabahat işleyip yabancı illere düşen, kağıttan çiçekler ve kul hüvellahü yazılı tabaklar satarak geçimini sağlamaya çalışan Osman, kendi gibi yalnız, kimsesiz, ilgi ve şefkate aç bir köpekle kısa sürede dost olur. İki yıllık bu dostluk Osman'ın jandarmalarca serseri ve yabancı görülerek güneydeki bir komşu ülkeye gönderildiği gün sona erer. Veteriner belgesi olmadığından sınırdan geçmesine izin verilmeyen köpek açlığın, susuzluğun, yorgunluğun, güçsüzlüğün en çok da umutsuzluğun etkisiyle dünyaya gözlerini yumar. Çıban: Dost iki Arap emiri arasındaki gazvelere son vermek için Yemen Valisi ve Kumandanı İzzet Paşa tarafından Hadramut hududuna gönderilen bir subay, on iki günlük yolculuktan sonra ulaştığı bölgede üç-dört yıl önce yağan yağmur suyunun bir sonraki yağışa kadar kullanıldığını dehşetle fark eder. İçilen, hurmalıklara akıtılan bu su öyle çürümüş, kurtlanmış, kokmuştur ki burada gezen sinekler soktuğu yeri çıbana çevirerek bütün yüzü tanınmaz hale getirmektedir. Subay da kısa sürede bu sinek ısırığından nasibini alır. Bir kocakarı tarafından geleneksel yöntemlerle tedavi edilen subayın şakağında eski bir yanığa benzeyen küçük bir kırışıklıktan başka bir iz kalmaz. Kaçak: 1916'da Muş'un Rusların eline geçmesiyle birlikte kıtasıyla birlikte Rus İmparatorluk Ordusuna esir düşen şimdiki Ebu Hemal Kaymakamı, ülkenin iç tarafındaki kampa götürülürken kaçar. Kaçışının yetmiş ikinci günü ufak tefek olan Kırgız atı açlıktan ve yorgunluktan düşüp ölür. Dondurucu soğukta yola yaya devam eden kaçak, Sibirya'daki Kıryurd adlı kasabaya ulaştığında takati tamamen kesilmiş bir şekilde bir evin önüne yığılır. Pomeranya'dan esir alınarak oraya sürülen sivil Alman ailesi, genç askeri evlerine alarak yedirip, içirip, yatırırlar. Sabaha karşı ise Ruslar tarafından yakalanıp kurşuna dizilme korkusuyla içine yiyecek ve öteberi koydukları bir torbayla aceleyle uğurlarlar. Gücünü az da olsa toplamış olan asker oradan Çin'e, ardından da Amerika yoluyla ülkesine gitmeyi başarır. Güneş: Gençliğinde hünkar yaveri olan anlatıcıya, iki heybe dolusu altını Fellaha Aşireti Reisi Emir Sadun'a teslim etme görevi verilir. Ejderi Bahri adlı vapurla İstanbul'dan ayrılan yaver, Yemen'e ulaştığında Fellaha'yı tanıyıp bilene rastlamaz. Haftalarca süren araştırmalardan sonra bulduğu kılavuzla bir devenin sırtında yola çıkan genç görevli, granit dağlar arasından geçtiği, aslan saldırılarına, maymun baskınlarına uğradığı, ilkel kabilelerle vuruştuğu, sıcaklıktan ve yorgunluktan kendinden geçtiği uzun bir yolculuktan sonra karşısına çıkan vahada yaşlı emir tarafından el üstünde tutulur. Hurma rakısının tadına bakar, yelpaze sallayan halayıkların yanı başında egzotik dansları izler, durmadan tüten buhurdanlıklar arasında yer, içer. Bu peri masalı kırk gün, kırk gece sürer. Subayın hikayeyi anlattığı kişilerden biri bunların sadece güneş çarpmasının etkisini olduğunu söyler. San'a'daki doktorlar da gence öyle söylemişlerdir ama aradan yıllar geçmesine rağmen subay, hala yaşadıklarının gerçek mi hayal mi olduğuna emin olamamıştır. Hülle: Anlatıcı yirmi yaşındayken sürre katibi olan babası ile Mekke'ye gitmek üzere yola çıkar. Şam'daki son gününde yollarda vakit geçirmek için dolaşan gencin dikkatini, etrafında dönüp dolaşan çarşaflı ve yaşlı kadın çeker. Gencin yabancı olduğunu fark eden kadın, onu akşam misafirliğine davet eder. Yaşının verdiği toylukla daveti kabul eden anlatıcı, kadının peşinden birbirine benzeyen sokakları geçerek tipik bir Şam evine girer. Eve geldiklerinde onları genç bir kadın karşılar. Genç kadının arzusu üç talakla boşandığı kocasıyla yeniden evlenebilmek için onu bir gece için nikahına almasıdır. Kadının üzgün ve perişan hali karşısında çaresiz kalan anlatıcı, kiralık teke olmayı kabul eder. Sabahın ilk saatlerinde ise tek gecelik zevcesini boşayarak o gecenin hatırası olan altın bir saatle oradan ayrılır


Yazar eserlerinde genel olarak Türk toplumunun her kesiminden insanı ele alıp onu romanların da işlemiştir. İyi, ve kötü taraflarıyla insan ile toplum arasındaki etkileşimin ötesindeki sebepleri tespit ederek gözler önüne serip çözüme yönelik ipuçlarını da vermiştir. Bu romanıyla da bunu en açık şekilde göstermiştir. Birinci Dünya Savaşı dönemi savaş yılları zamanı... Roman Kelkit ilçesindeki bir kasabada geçmektedir. Kasabalıya zulüm eden bir grup ile bu adaletsizliğe karşı çıkan bir adamı anlatmaktadır. Bunun yanı sıra aşk , memlekete duyulan özlemi ve dönemi en etkileyici diliyle okurlara sunmuştur. Başlangıçta size sıkıcı gelebilir fakat ilerledikçe bir solukta okuyacağınız bir romandır. Yaşanmış gerçek bir hayat hikayesi olması romanı daha etkileyici hale getirmiştir. Bir filme ya da diziye mutlaka uyarlanmayı hak eden bir yapıt. İyi okumalar dilerim. ÖZET Roman Kelkit ilçesine bağlı bir kasaba da geçmektedir. Bu kasaba da herkes tarafından bilinen bir aile burada yaşayan diğer insanlara maddi ve manevi anlamda eziyet eder. Kasapçılar olarak ta bilinen bu ailen habersiz hiçbir şey yapamazlar. Ortalık yerde adam döverler. Pazarlarda haraç keserler. Milletin rızkına göz dikerler .Bir gün bir adam pazarda ineğini satarken ona haksızlık yaparlar. Köyün imamı bu durumu görünce karşı gelir onlara fakat onu da döverler. Bu kasaba da yalnızca birinden çekinirler o da Kara Yusuf'un oğlu Halil 'den. Bu olayı işitince hemen karşı gelir. Herkesin beklediği umut. Köyün fedaisi olur. Bundan sonra Halil'den çekinmeye başlarlar. Bu arada kasabaya yeni harpten dönen Baytar Salih kitapta Abdil diye de bahsedilmekte kızı Itır'a aynı anda üç kişi talip olurlar. Halil, Kasap ailesinden Okkalı Selim ve Okkalı'nın amcasının oğlu olan Kürşat. Itır ilk olarak Okkalı istemeye gider. Itır'ın gönlü yoktur. Babası da kızını vermeye gönlü yoktur. Bu durumda reddederler. Bunun üzerine Okkalı Selim'in ağabeyi olan Lokman bu duruma çok sinirlenir. Okkalı bir gün Salih Usta'yı tehdit ederken , Kara Halil bu olayı görür onu oradan kovar. Lokman oğlu olan Cavid'e ,Halil'i vurmasını emreder. Daha çocuk olan Cavid, ertesi gün Halil'i omzundan vurur .Kara Halil çocuğa hiçbir şey yapmaz. Sonra jandarma Lokman'ı alıp üç yıl hapis cezası verir. Okkalı da o sırada askere gider. Itır'ı bu sefer Halil istemeye gider. Bunu duyan Kürşat'ta istemeye gider. Çocukluk arkadaşı olan Kürşat ile Halil bu olaydan sonra araları açılır. Sonunda Itır ile Halil evlenirler. Itır hamile kalır. Birinci Dünya Savaşı yılları olduğu için Halil de harbe çağırılır. Burada Rus askerlerine esir düşer. Esir kampında Bulgaristan vatandaşı olan Dursun diye biriyle tanışıp çok iyi anlaşırlar. Bolşevik ihtilalinden yararlanarak bir gemiye binip kaçmaya çalışırlar. Fakat yakalanırlar. On dört yıl boyunca İslimiye Cezaevinde taş ocaklarında çalıştırılır. Bir gün kaçmaya çalışır bu sefer başarılı olur. Türkiye'ye gelir. Fakat artık burası Osmanlı Devletinin himayesinde olmadığını görür. Farklı bir devletle karşılaşır. Jandarmalar onu casus sanıp karakola atarlar. Bu olaylar olup biterken Itır doğurur. Davud adında bir çocukları olur. Savaş biter. Erkekler kasabaya dönmeye başlarlar. Fakat Halil'in dönmediğinin gören Kürşat ,tekrardan Itır'a talip olur. Itır sürekli Kürşat'ı reddeder. Fakat kızın babası sahte ölüm belgesiyle kızını ikna etmeye çalışır. On iki yaşına gelen Davud ,annesini rahatsız eden Kürşat'ı bacağından vurur. Suçu nenesi üstlenir. Halil hapisteyken yeni Türk alfabesini bir mahkum ona öğretir. Edirne Cezaevinde de bir yıl kaldıktan sonra özgürlüğüne kavuşur .Memleketine gittikten sonra kimse bulamaz. Ne karısını ne annesini ve babasını. Harp zamanında tanıştığı Kenan ismindeki arkadaşı aklına gelir. İkimizden kim sağ kalırsa ailemiz ona emanet sözünü aklına getiri ve Kenan'ı bulmaya çalışır. Kenan'ın babası olan Bakırcı Ali Usta'yı bulur. Kenan'ın öldüğünü söyler. Ali Usta'nın yanında çalışmaya başlar. Bir gün dükkana gelen bir müşteri olup biteni Halil'e anlatır. Babasının öldüğünü ,Davud yani oğlunun Kürşat'ı vurduğunu ve Itır'ın evlendiğinin ona söyler. Ali Usta ,Halil'e yardım eder. Kasabada bir bakırcı dükkanı açar ve bir ev verir ona. Aradan yirmi dört sene geçtiği için hiç kimse Halil'i tanımaz .Halil'in oğlu Davud askerden dönmüştür. Itır kimseyle evlenmemişti. Halil Itır'ın kapısını çalar. Itır onu karşısında görünce ''Maziye ait olan bir şey söyle der''. Halil'de der ki ''Yeşil bağla ala yakışmazsa öldür beni'' der. Bunun üzerine Itır oğluna dönüp işte baban der.


Bennetler Netherfield'de yaşayan 7 kişilik bir ailedir. Mrs. Bennet'ın kızlarını zengin ve soylu kişilerle evlendirebilmenin hayalini kurar. O sıralarda Netherfield'e taşınan Mr. Bingley Mrs. Bennet'ın aradığı kişidir. Aylık 10 bin lira geliri olan bu genç aynı zamanda yakışıklı ve sevecendir. Her ne kadar Mr. Bennet kızlarının evlenmesi konusunda umursamaz olsa da Mr. Bingley'in ziyarete gider, onunla tanışır ve karısı başta olmak üzere bütün ev ahalisini şaşırtır. Netherfield'de balo düzenlenir ve Mrs. Bennet kızlarının güzelliklerine güvenerek Mr. Bingley'in içlerinden birisini beğeneceğini umar. Umduğu gibi de olur. Mr. Bingley Jane'e adeta vurulur. Mr. Bingley kibar ve sevecen tavırlarıyla herkesin sevgisini kazanır. Ama en yakın arkadaşı Mr. Darcy göstermiş olduğu kibirli tavırlarıyla herkesi kendinden soğutur. Hatta öyle ki Mr. Bingley'den daha zengin ve daha soylu olması bile değerini kaybeder. Üstelik balo esnasında Elizabeth'i küçümsemesi Bennet ailesinin ona derin bir nefret ve önyargı beslemesine neden olur. Ama daha sonralarında düzenlenen davetlerde Mr. Darcy Elizabeth'ten hoşlanmaya başlar. Birkaç gün sonra Mr. Bingley Jane'i yemeğe çağırır ve ailesi gece geri gönderememeleri için onu arabayla değil atla gönderirler. Ama zavallı Jane hasta olmuştur ve sadece gece değil birkaç gün evine dönemez. Ablasını orda yalnız bırakmaya içi el vermeyen Elizabeth yürüyerek yanına gider. Jane bu ziyarete sevinse de Mr. Bingley'in kız kardeşleri bunu yakışıksız bulmuştur. Jane kendini daha iyi hissetmeye başladığında geri dönmeye karar verirler. Jane'in gidişi her ne kadar ev ahalisini üzse de Elizabeth'in gidişine sevinmişlerdir. Eve döndükleri zaman evlerinin tek varisi olan kuzenleri Mr. Collins'in onları ziyarete geleceklerini öğrenirler. Collins'in oraya gelmesinin nedeni kendine bir eş bulmak istemesidir. Jane ile evlenmek isteyen Collin onun nişanlanmak üzere olduğunu öğrenince Elizabeth' le yakınlık kurmaya başlar. Ama Elizabeth Mr. Wickham adında Mr. Darcy'nin babasının vaftiz oğlu olan genç subaya ilgi duymaktadır. Bu yüzden Collin'in evlilik teklifini reddeder. O sıralarda Jane Miss. Bingley'den Londra'ya taşıdıklarına dair bir mektup alınca resmen yıkılmıştır. Nişanlanmanın eşiğinde Mr. Bingley'in gitmesi anneleri tarafından bir felaket olarak değerlendirir, Elizabetin Mr. Collin ile evlenmeyi reddetmesi de annelerini iyice çıldırtmıştır. Elizabeth Mr. Wickhamdan Mr. Darcy hakkında öğrendiği bilgiler eşliğinde onun kalpsiz ve kendini beğenmiş birisi olduğu kanısına varmıştır. Jane yengesinin yanına Londraya gitmiştir ama Mr. Bingley onu görmeye gelmediği için bütün umudunu yitirmiştir. Tek düze geçirilen 2 ay sonrasında Elizabeth Mr. Collins ile evlenen en yakın arkadaşı Charlotte Lucas'ı ziyarete gider. Mr. Darcy'inin teyzesi Lady Catherine de Bourgh ile tanışmak dışında heyecan verici bir olay olmaz. Sıradan geçirdiği 15 günün sonunda Mr. Darcy'inin amcasının oğluyla beraber lojmana geldiğini öğrenir. Elizabeth lojmanda veya koruda gezerken sürekli olarak Mr. Darcy'e rastlasa buna bir anlam veremez. Daha sonrasında Mr. Darcy'inin kuzeni albay Mr.Fitzwilliam ile yaptığı sohbet sırasında Mr. Bingley'i ablasından uzaklaştırmak için Londra'ya götüren kişinin Mr. Darcy olduğunu öğrenir. Bu bilgi nefretini daha da arttırır. Zamanla duygularını içinde tutamayan Mr. Darcy ona evlenme teklifi eder ama Elizabeth onun ne kadar kötü biri olduğunu bildiği için bunu kabul etmez. Ama ertesi gün Mr. Darcy'den gelen mektup ne kadar yanıldığını onun aslında iyi birisi olduğunu kanıtlar. Netherfield'e dönen Elizabeth onu reddetiği için pişman olmuştur. O sırada subayların gideceklerini duyan kız kardeşleri derin bir üzüntü yaşarlar. Ama Lydia, alayın albayının eşi Mrs. Foster'den onlara eşlik etmesi yönünde bir mektup almış, üzüntüsü geçer. Elizabeth Netherfield'de geçirmiş olduğu birkaç hafta sonrasında dayısı ve yengesiyle beraber Derbyshire'e gider. Dayısı ve yengesinin ısrarı üzerine Mr. Darcyinin evi olan Permberley'i ziyaret eden Elizabeth bunu istemese de Mr. Darcy'le karşılaşır. Mr. Darcy yengesine ve dayısına aşırı saygılı davranıp onlarla sohbet eder. Mr. Darcy'inin dayısıyla yakınlaşmasına sevinen Elizabeth'in içindeki aşk büyümeye başlamış ve beraber olacaklarına dair umutları artar. Ancak Jane'den gelen mektupta Lydia"nın Wickam'la kaçtığını öğrenince böyle bir rezil aileye sahip olduğu için bütün umutları yıkılır. Mr. Darcy'e istemeyerek de olsa durumu anlatarak dayısıyla beraber Netherfield'e dönmüştür. Dayısı Mr. Bennet'ın peşinden Lydia'yı aramaya gider ve birkaç gün sonra onları bulduğunu ikisinin evleneceklerini ve en kısa sürede ziyarete geleceklerini anlatan bir mektup gönderir. Kardeşleri geri döndüğü zaman ağzından Mr. Darcy'nin bu olayla alakası olduğu hakkında bir şeyler kaçırır ama devamını getirmez. Bu konuyu merak eden Elizabeth yengesine mektup göndererek olayın iç yüzünü öğrenmek ister. Yengesi ona Mr. Darcy'nin Wickham' ı bularak evlenmeye ikna ettiğini bunu kabul ettirebilmek için bütün borçlarını ödediğini öğrenir ve ona karşı sevgisi artar. Daha sonrasında Netherfield'de dönen Mr. Bingley ve Mr. Darcy Bennet ailesiyle daha çok vakit geçirir. Romanımız herkesin beklediği mutlu sona ulaşır ve Jane ile Mr. Bingley, Mr. Darcy ile Elizabeth mutlu bir evliliğe imza atar. Bana göre Gurur ve Önyargı kitabı sıkıcıydı. Genel olarak aşk romanı okumayı sevmediğim için okurken zorlandım ama genel olarak güzel bir kitaptı. Özellikle konusu hoştu. Eğer aşk romanı okumayı seviyorsanız mutlaka okumalısınız. Yazan: Zerda Nur Zeybek Gurur ve Önyargı Konusu Gurur ve Önyargı; Jane Austen tarafından 1796-1797 yılları arasında yazılan ve 1813'te yayınlanan kitaptır. Can Yayınları'ndan Aşk ve Gurur adı ile basılmasının yanı sıra Türkiye İş Bankası Yayınları'ndan da Gurur ve Önyargı adı ile yayınlanmıştır. Özetine gelecek olursak: Netherfield'da, beş kız çocuğa sahip Bennet ailesi yaşar. Anne Bennet'in hayattaki en büyük isteklerinden biri, kızlarını münasip bir erkek ile evlendirmektedir. O zamanlar Netherfield'a yeni biri taşınır: Mr. Bingley. Yıllık maaşı çok yüksek olan bu bey, hemen kızların annesinin dikkatini çeker ve bir kızını bu bey ile evlendirmek ister. Bu emel ile kocasından, Bingley'in evine ziyarete gitmesini istiyor. O zamanki toplum kurallarına göre yeni taşınan birini ziyarete önce evin erkeği gider, aksi takdirde kadın ziyarette bulunamaz. Mr. Bennet, karısının kendisinden bunu isteyeceğini bildiği için Mr. Bingley'in ziyaretine çoktan gitmiştir bile. Ertesi akşam balo vardır. Baloya Mr. Bingley, kız kardeşi Miss Bingley ve arkadaşı Mr. Darcy katılır. Bennet ailesi de elbette ki oradadır. Saygınlıkla karşılanan Bay Bingley; Mr. Bennet tarafından kızlarla tanıştırıldıktan sonra, kızlardan biri olan Jane ile dans etmeye başlarlar. Mr. Darcy ise somurtkan yüz ifadesiyle Elizabeth'in dans teklifini kabaca reddeder. Gecenin ilerleyen saatlerinde Bay Bingley ve Jane sık sık dans ederler, birbirlerinden hoşlanmışlardır. O kadar ki, hemen ertesi sabah Jane için bir yemeğe davet mektubu gönderilir. Jane, Bingley'in evi uzak olduğu için annesinden arabayı almak ister fakat annesi ancak at ile gitmesine izin verir. Yola koyulduğunda yağmur başlar ve Jane, Bingley ailesinin evine hasta bir şekilde ulaşır. Onun böyle hasta şekilde tekrar eve gitmesine izin vermez ve kendi evinde Jane'i misafir eder. Bu haberi alan Elizabeth, kız kardeşini o halde yalnız bırakmak istemez ve o da hemen Bingley ailesinin evine doğru yola koyulur. Birkaç gün ablasının yanında kalıp ona eşlik eder. Jane iyileşince de annesi ve üç kız kardeşi, onları almaya gelir ve hep birlikte eve dönerler. Eve döndüklerinde babalarından, yıllardır görüşmedikleri kuzeni Mr. Collins'in o akşam onlara yemeğe geleceğini öğrenirler Mr. Collins aslında Bennet ailesinin yaşadığı evin tek mirasçısıdır. Bu yüzden Bennetler de kendisine önyargı ile yaklaşırlar ve ondan hoşlanmazlar. Fakat Mr. Collins, ailenin paragöz annesine mal varlığından söz edince kadın bu adama karşı olumsuz duygularını yıkar ve sempati duymaya başlar. Mr. Collins ise Bennet kızlarına ilgi duyar ve içlerinden biriyle evlenmeyi arzu eder. İlerleyen günlerde yine bir balo olur ve bu sefer Mr. Darcy Elizabeth'i dansa kaldırır, güzel bir gece geçirirler. Kızların annesi ise bu durumdan çok büyük zevk duymaktadır. Ertesi sabah kahvaltıda ise Mr. Collins, kahvaltı salonunu boşaltarak Elizabeth'e evlenme teklif eder ama Elizabeth bunu net bir şekilde reddeder. Jane ise bu olayın hemen ardından bir mektup alır ve sevdiği bey olan Mr. Bingley'in Netherfield'dan taşındığını öğrenir ve Jane de teyzesinin yanına gider. Birkaç gün sonra ise Elizabeth, en yakın arkadaşının Mr. Collins ile evlendiğini öğrenir ve buna çok şaşırır. Aradan birkaç ay geçer ve Elizabeth, bu arkadaşının davetini kabul ederek Mr. Collins'in evine gider. Gittiği evde Mr. Collins'in sürekli söz ettiği patroniçesi de vardır. Hatta tesadüf o ki, Mr. Darcy patroniçenin yeğenidir ve o da oradadır. Elizabeth orada birkaç gün geçirir. Bir gün Mr. Collins'in vaazını dinlerken yanındaki adam ona, ablası ile Mr. Bingley'i ayıranın Mr. Darcy olduğu söyler. Bunu duyan Elizabeth derhal ortamdan ayrılır ve bir yerde durduğunda Mr. Darcy'nin peşinde olduğunu görür. Darcy, Elizabeth'e olan aşkını itiraf eder. Fakat Elizabeth, Mr. Darcy hakkında duyduklarından dolayı ona çok sinirlidir ve hemen onu reddeder.


Yetmiş beş milyonluk servetin sahibi Adam J. Patch'in tek torunu Anthony Comstock Patch, sosyete kontraltosu olan annesi Henrietta Lebrune Patch'i beş yaşındayken, babası Adam Ulysses Patch'i on bir yaşındayken kaybedip öksüz kalınca Harvard'a gidince kadar büyükbabasının himayesinde yaşar. 1909'da Harvard'tan mezun olduktan sonra üç yıl Roma'da kalmasının ardından New York'a dönüp annesinden miras kalan, senede yaklaşık yedi bin dolar getiren paranın faizi ve her Noel'de Adam Patch'in yolladığı beş bin dolarlık bononun getirisiyle kiraladığı dairesinde dedesinin ölümünü ve ona bırakacağı mirası beklemeye koyulur. Vaktini Harvard'tan arkadaşları Maury Noble, uzun zamandır yazdığı Şeytan Sevici adlı romanını bitirmek üzere olan Richard Dick Caramel ve Keith's'te yer gösterici olarak çalışan kız arkadaşı Geraldine Burke ile dolduran Anthony, yirmi beş yaşına gelmesi rağmen çalışmayı ve evlenmeyi aklının ucundan bile geçirmemektedir ki 1913'ün Kasım ayında Dick'in kuzeni Gloria Gilbert ile tanışıncaya kadar. Birleşmiş Orta Batı Film Materyalleri Şirketi'nde kontrol müdürü olarak her yılın altı ayını New York'ta geçiren babası Russel Gilbert ve bir Bilfist olan annesi Catherine Gilbert'le The Plaza'da yaşayan, güzelliğinin kendisine başkalarının sahip olmadığı hak ve ayrıcalıkları sağladığına inanan, bencil, kibirli bir flapper olan 22 yaşındaki Gloria'ya görür görmez aşık olan Anthony, en büyük rakibi, Russel Gilbert'in iş arkadaşı, Mükemmel Filmler Stüdyosunun başkan yardımcısı olan Joseph Bloeckman'ı alt ederek 1914 Haziran'ında genç kadınla evlenmeyi başarır. Altı haftalık bir balayının ardından Marietta'daki kolonyal tarzdaki evlerinde verdikleri partilerle günlerini gün ederken Dick kitabını yayımlatmayı başarmış, Joseph Bloeckman'ın filmleri daha popüler hale gelmeye başlamıştır. Ekimle birlikte soğuyan havanın kırsalı oldukça vurması ve Savaşın bitmesi durumunda yurtdışına çıkmalarını kolaylaştırma ihtimali nedeniyle New York'a dönen çift, gelirlerinin esnekliğini kaybettiğini, aniden akıllarına düşen eğlenceleri ve keyifli abartıları kaldırmadığını fark ederler. Anthony, büyükbabasından hisse senedi al-sat işine girmesi tavsiyesi alır ve onun referansıyla Wilson, Hiemer and Hardy şirketinde kısa bir çalışma dönemi geçirmesinin ardından istifa ederek zevk ve eğlence dolu hayatına geri döner. Yanına Anthony'nin nefret ettiği sekreteri Edward Shuttleworth'u alarak torunu ziyaret eden Adam Patch, gördükleri karşısında oldukça hiddetlenir. Ülke çapında alkolün yasaklanması için çabalayanlara elli bin dolar bağış yapan bu adam, mali durumunun alkol dolu partileri körüklemek için kullanıldığını fark edince genç adamı mirasından meneder. Anthony, yetmiş dokuz yaşındaki büyükbabasının ölümünden hiçbir pay alamamanın öfkesiyle vasiyetnameye itiraz edip mahkeme sonucunu beklerken Nisan 1917'de ülkesi, Almanya'ya savaş ilan eder. Düşük tansiyon bahanesiyle askerlikten paçasını sadece beş ay kurtarabilen genç adam, Güneydeki ordu kamplarında geçen aylarında 19 yaşındaki Dorothy Dot Raycroft ile bir ilişki yaşamaya başlar. Bir gece Anthony, Dot'u gördüğü için sokağa çıkma yasağını kaçırır ve bir ay hapis cezasına çarptırılır. Hapsedilme süresi bittikten sonra gribe yakalanır. İyileşmesinden kısa bir süre sonra da Anthony'nin alayına New York'a gitme emri verilir. Anthony eve döndüğünde savaş bitmiştir. Gloria ise arkadaşı Rachael Jerryl'nin cesaretlendirmesiyle farklı erkeklerle çıkmaya başlasa da Anthony'e sadık kalmıştır. Savaş sona erdikten sonra Gloria ve Anthony kısa bir ikinci balayı yaşar, ancak araları kısa sürede maddi sıkıntı ve içki yüzünden yeniden bozulur. Avukatları Haight'e yaptıkları ödemenin de artmasıyla gelirleri artık dört bin beş yüze kadar düştüğü için Claremont Caddesine taşınmak durumunda kalmışlardır. Gloria, Anthony'ye haber vermeden Bloeckman'ı aramış ve Bloeckman ona bir deneme çekimi ayarlamıştır. Yönetmen rol için çok yaşlı olduğuna karar verdiğinde Gloria, gençliğini ve güzelliğini kaybetmekte olduğunu fark ederek bunalıma girer. Anthony ise bankasının hesabını kapattıklarını öğrenmiştir. İçki almak için paraya gereksinim duyduğundan saatini rehinciye bırakmaya karar verdiği gün eski en iyi arkadaşı Maury tarafından küçümsenerek görmezden gelinir, Joseph Bloeckman tarafından dövülüp sokağa attırılır. Anthony aşağılanmanın en derin noktasına ulaştığında Adam J. Patch'in servetiyle ilgili dava Anthony'nin lehine sonuçlanır. Davayı duyan Dot, Anthony'ye onu sevdiğini söylemek için kapıda göründüğünde Anthony sinir krizi geçirir ve ona sandalyeyle saldırmaya çalışır. Gloria ve Dick, Anthony'nin servetinin artık 30 milyon dolar olduğu haberiyle eve geldiklerinde, onu yerde oturmuş öksüz kaldıktan sonra yaptığı gibi pul koleksiyonuyla oynarken bulurlar. 1913-1921 yılları arasında I. Dünya Savaşının gölgesinde, Caz Çağı şafağında geçen, Zelda Sayre Fitzgerald'la yaptığı fırtınalı evliliğinin ilk yıllarına dayandırdığı kitabından yıllar sonra eşine yazdığı mektupta F. Scott Fitzgerald "Keşke Güzel ve Lanetli bir kitap olsaydı, çünkü hepsi doğruydu. Kendimizi mahvettik. Ben gerçekten birbirimizi mahvettiğimizi hiç düşünmedim demiş ve 1922'de kitabından uyarlanan filmi ucuz, kaba, kötü kurgulanmış ve kalitesiz bulmuştur.


Çarlık Rusya'nın ilk imparatoru I. Petro'dan itibaren dış politika olarak benimsediği sıcak denizlere inme hedefinin en önemli ayaklarından biri olan Kafkasya, Osmanlı Devleti'nin ve İran'ın karşı mücadelesinin yanı sıra Kafkas halkının dini, milli bir direniş hareketi olan müridizme/gazavata da tanıklık etmiştir. Çar I. Aleksandr, I. Nikolay ve II. Aleksandr dönemlerinde gerçekleşen ve yaklaşık 50 yıl süren Kafkas Savaşında (1817-1864) Kafkas Halkları adına sırayla İmam Hacı Muhammed, Hamzat Bey ve Şeyh Şamil mücadele vermiştir. Bir Avar olan Hacı Murat da Çeçenistan ve Dağıstan bölgesinin üçüncü imamı Şeyh Şamil'in naibidir. 1851 yıllarının sonlarına doğru Şeyh Şamil'in, oğlu Gazi Muhammed'i halefi seçmesi ve Hacı Murat'ın mallarını müsadere altına almak istemesiyle artan gerginlik sonucu Hacı Murat kendisine bağlı adamlarıyla Şamil'in kendisini yakalamak için gönderdiği müritlerin eline düşmemek için oradan oraya kaçıp üç gece uykusuz kaldıktan sonra bir Çeçen Köyü olan Mahket'teki Sado'nun evine sığınır. Ancak Hacı Murat'ın köylerine sığındığını haber alan köylülerin Şeyh Şamil tarafından cezalandırılacakları korkusuyla ne yapacaklarına karar vermek için caminin yanında toplandıklarını haber alan Sado, Murat'ı uyarır. Tavlinli Hanefi, Eldar, Çeçen Hamzalo, Han Mohama ile Mahlet'e 15 verst uzaklıktaki Vozdvijenskaya Kalesine, Genel Kurmay Başkanının oğlu, Kurunski Alayının Komutanı Albay Prens Semyon Mihailoviç Vorontsov'un, eşi Marya Vasilyevna Vorontsova ve altı yaşındaki oğlu Bulka ile yaşadığı eve sığınan Hacı Murat ertesi gün Genel Vali, Genel Kurmay Başkanı Prens Mihail Semyonoviç Vorontsov'un yanına Tiflis'e götürülür. I. Nikolay'ın onu bağışladığına dair haber gelinceye kadar Tiflis'te kalması kararlaştırılan Hacı Murat'ın Vorontsov'dan tek bir isteği vardır: Hacı Murat'ın Rusların tarafına geçmesinden hemen sonra ailesini de Rusların yanına kaçırmak istediğini haber alan Şeyh Şamil, Hacı Murat'ın annesi Patimat'ı, iki eşini, henüz küçük yaşta olan beş çocuğunu ve 18 yaşındaki oğlu Yusuf'u, köyü Vedeno'da esir tutmaktadır. Hacı Murat ailesinin esirlerle değiş tokuş edilmesi karşılığında emrine verilecek orduyla Lezginski Hattına giderek bütün Dağıstan'ı ayağa kaldıracak ve Şamil'i yok edecektir. Vorontsov, Murat'ın ailesi karşılığında Şamil'e teslim olacağını düşündüğünü söylemesi üzerine Şamil, Genel Vali'ye hem onu düşmanlara karşı savunacak hem de vermiş olduğu sözleri yerine getirip getirmediğini kollayıp Ruslara bildirecek yirmi, otuz kadar cesur Kazak'ın denetimli serbestliği altında ailesinin durumu hakkında bilgi edinebilmek için Grozni'ye gitmeyi talep eder. Vorontsov, Hacı Murat'ın ailesinin kurtarılmasının mümkün olmadığını düşünmekle birlikte Murat'ı bu savaşta kullanmak istemekte, onun Rus tarafına geçmesinden yararlanarak Çeçen halkının yaşadığı yerlere baskın yapılması ve kıstırılmasının uygun olduğunu düşünmektedir. Çar'a danışmadan karar vermeyeceğinden durumu ivedilikle Milli Savunma Bakanı Kont Zahar Çernişev'e bildirir. Çernişev aracılığıyla I. Nikolay'dan onay alan Vorontsov'un emriyle ilk olarak Mahket'e baskın yapılır ve başta Sado'nun eşi ile 15 yaşındaki oğlu olmak üzere pek çok Çeçen öldürülür. Bu vahşetten sağ çıkanlar Ruslara boyun eğmek yerine Şeyh Şamil'den yardım istemeye karar verirler. Hacı Murat da baskının ertesi günü yirmi kadar Kazakla birlikte gittiği Groznaya Kalesinde bir süre kalır. Ayrılış anında aralarında bir kan davası olan Kumuk Prensi Arslan Han'ın suikast girişiminden kıl payı kurtulsa da ölüm, Hacı Murat'la tanışmaya çok isteklidir. Çeçenlerin oturduğu bölgeden hiçbir sonuç elde edemeden Tiflis'e dönen Hacı Murat, Vorontsov'dan bu sefer de Nuha'ya gönderilmesini talep eder. Orada hem dininin gerekliliklerini daha kolay yerine getirebilecek hem de Dağıstan'da kendisine sadık kalan adamların aracılığıyla ailesini Şamil'in elinden ya kurnazlıkla ya da zorla alabilecektir. Ancak Hacı Murat'ın ailesini kurtarma işini üzerine alan dostları, Şamil'in Hacı Murat'a her kim yardım ederse onu en korkunç, en şiddetli cezalara çarptıracağını ilan etmesi üzerine bu işten vazgeçmişlerdir. Bu durum üzerine Hacı Murat dağlara kaçarak, kendisine sadık Avarlarla birlikte Vedeno'ya baskın yaparak gerekirse ailesi uğruna ölmeye karar verir. Ertesi gün, yanına Kazak atlıları alması şartıyla şehirde atla gezinti yapılmasına izin verilen Hacı Murat, müritlerinin de yardımıyla ona eşlik eden Onbaşı Nazarov'u, İgnatov'u ve Petrokov'u öldürerek kaçar. Bu katliamdan kıl payı kurtulan Mişkin kaleye doğru dört nala giderek durumu komutana bildirir. Büyük telaşa kapılan Kale Komutanı, Hacı Murat'ı ölü ya da diri getirene bin ruble vereceğini açıklar. Bölge Komutanı Karganov ve yüz milisin yanı sıra vaktiyle Hacı Murat'la birlikte dağa çıkan ama sonradan Rusların tarafına geçen Mehtulinli Hacı Ağa da Murat'ın peşindedir. Bataklığa dönen pirinç tarlasında sıkışan Hacı Murat, üst üste gelen mermilerin ardından Hacı Ağa'nın başına vurduğu kamayla hayata gözlerini yumar. Ardından da kesik başı, Subay Pyotr Nikoloyeviç Kamenen tarafından halka gösterilmek amacıyla bütün kalelerde, köylerde gezdirilir. Tolstoy dinine ve ailesine samimiyetle bağlı, duygusal, güçlü ahlaki değerleri olan, çocuksu bir karakter olarak gördüğü Hacı Murat'ı yazarken onlarca kitap ile Hacı Murat'ın yaşam öyküsünü yazmak üzere görevlendirilen M. T. Loris-Melikov'un 1881'de Russkaya Starina Dergisinde yayımlanan notları ve Kont M. S. Vorontsov'un, savunma bakanı A. İ. Çernişev'e yazdığı gerçek mektup da dahil sayısız arşiv belgesinden yararlanmış; Hacı Murat'ın Nuha'da evinde kaldığı Komutan İosif Korganov'un dul eşiyle bile mektuplaşarak gerçeğe uygun bir eser ortaya çıkarmaya büyük özen göstermiştir. Tolstoy'un ölümünden iki yıl sonra yayımlanmış olan Hacı Murat hakkında 1959'da başrolünde Steve Reeves'in oynadığı İtalyan yapımı Hadji Murad-il Diavolo Bianco / Hacı Murad, Beyaz Şeytan'ın yanı sıra orijinal hikayeden farklılıkları olan, Cüneyt Arkın'ın başrollerini oynadığı Hacı Murat (1967) ve Hacı Murat Geliyor (1968) ile Tamer Yiğit'in oynadığı Hacı Murat'ın İntikamı (1972) filmleri çekilmiştir.


16 Mayıs 1915 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Son Osmanlı meclisinde İstanbul milletvekili ve aynı zamanda İstanbul Darülfünun'u Hukuk Fakültesi profesörü Ahmed Selahatin'in oğlu olan Haldun Taner eğitim hayatını edebiyat ve sanat yolundan takip etmiştir. Beş yaşında babasını kaybetmiştir ve babasının vefatından sonra da annesi ile birlikte büyükbabasının konağında yaşamaya başlamıştır. Ortaöğretimini başarıyla Galatasaray Lisesi'nde tamamlayan Taner, 1935 yılında devlet bursu ile Almanya'ya Heidelberg Üniversitesi'ne gönderildikten sonra Sosyal Bilimler Fakültesinde eğitimine devam etmiştir. Hastalığı nedeniyle eğitimine arar vererek İstanbul'a dönen Haldun Taner, dört yıl kadar bir süre Erenköy Sanatoryumunda tedavi görmüştür. Eğitimini devam ettirmek adına İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Filolojisi Bölümünden mezun olmuştur. Tiyatro için de kendisine eğitim almayı uygun gören Haldun Taner, Viyana'daki Max Reinhardt Tiyatro Akademisi'nde iki yıl kadar bir süre eğitim görmüştür. 1957 yılında memleketine geri dönen Taner, Gazetecilik Enstitüsü'nde dersler vermiştir. Edebiyat alanında ki şanı gençlik dönemlerinde yazdığı skeçlerin yayımlanması ile başladı. Daha sonra 1946 yılında Töhmet adlı öyküsü bir dergide yayımlandı. 1953'de düzenlenen bir öykü yarışmasında birinci olmuştur. 1956 yılında ise Varlık dergisinin seçimine göre yılın en iyi öykücüsü olarak seçilmiştir. Öykülerinde genellikle ele aldığı konular; toplumun karakteriydi. Toplumu oluşturan insanların özellikleri mizah ile harmanlanmış bir şekilde öykülerini yazmayı sürdürmüştür. Türkiye'de epik tiyatro türü ve kabare tiyatrosunun öncüsü olarak kabul edilen Haldun Taner, Keşanlı Ali adlı oyunu Türk Tiyatrosu'ndaki ilk epik tiyatro örneğidir. Sadece Türkiye'de yayımlamakla kalmayıp tüm dünyaya açılan bu oyun sayesinde adını tüm milletlere duyurmuştur. 7 Mayıs 1986 yılında İstanbul'da hayatını kaybeden Haldun Taner'in hatıralarının her yerde görmekteyiz. 1988 yılında Kadıköy Şehir Tiyatrosu'na Haldun Taner Sahnesi adı verilmesi en güzel örneklerindendir. Haldun Taner Kitapları: Günün Adamı (1957), Dışardakiler (1957), Ve Değirmen Dönerdi (1958), Fazilet Eczanesi (1960), Timsah (1960), Lütfen Dokunmayın (1961), Huzur Çıkmazı (1962), Keşanlı Ali Destanı (1964), Gözlerimi Kaparım, Vazifemi Yaparım (1964), Eşeğin Gölgesi (1965), Zilli Zarife (1966), Vatan Kurtaran Şaban (1967), Bu Şehr-i İstanbul Ki (1968), Sersem Kocanın Kurnaz Karısı (1969), Astronot Niyazi (1970), Ha Bu Diyar (1971), Dün Bugün (1971), Aşk-u Sevda (1973), Dev Aynası (1973), Yar Bana Bir Eğlence (1974), Ayışığında Şamata (1977), Hayırdır İnşallah (1980), Marko Paşa (1985), Aleyna'nın kızı (1985), Sırıtık Bir Küskün, Devekuşuna Mektuplar (1960), Hak dostum Diye başlayalım Söze (1978), Düşsem Yollara Yollara (1979), Ölürse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil (1979), Yaz Boz Tahtası (1982), Çok Güzelsin Gitme Dur (1983), Berlin Mektupları (1984), Koyma Akıl Oyma Akıl (1985), Önce İnsan Olmak (1986) Haldun Taner Öyküleri: Geçmiş Zaman Olur Ki (1946), Yaşasın Demokrasi (1948), Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu (1950), Tuş (1951), Onikiye Bir Var (1953), Ayışığında Çalışkur (1954), Sancho'nun Sabah Yürüyüşü (1964), Konçinalar (1967), Kızıl Saçlı Amazon (1970), Yalıda Sabah (1979), Şeytan Tüyü (1980), Bir Kavak Ve İnsanlar, Ayak


Kitapların arkasında ki şu övgüler genellikle boş çıkar. Kapağı doldurmak için konmuştur bazen ve o övgülerin çoğu kitap hakkında gerçek değildir. Tüm samimiyetimle söylüyorum ki Halüsinasyon kitabı hem sahip olduğu övgüleri hem de daha fazlasını hak ediyor. Olay bir seri katil olan Damgacı ve onu yakalamaya çalışan FBI özel ajanları arasında geçiyor. FBI'ın profil uzmanı Mike ve meslektaşı aynı zamanda yakın dostu John ile bu dava ikisine verilmişti. Damgacının öldürdüğü tüm kurbanları fahişeydi. Hepsinin vücudunu parçalara ayırıp farklı olay yerlerine bırakıyordu. Arkasında bir iz olmadan... Bu konuda FBI sıkıntıya düşmüştü çünkü ellerinde ne bir parmak izi ne bir DNA örneği vardı. Sadece kurbanlarını damgaladığını ve 118 rakamıyla alakalı bir derdi olduğuydu. Çünkü tüm kurbanlarına 118 rakamı dağlıyordu. Katil çok daha önceden de cinayetler işlemişti ama hiçbirinin cesedi ortaya çıkmamıştı. Bu son cinayetleri ortaya çıktığında ise tarzında bir farklılık vardı. Artık kurbanlarının bedenine ajan Mike için önemli kadınların ismini kazıyordu. Ve kazıdığı tüm kadınlar ölmüştü. Kristen adlı sevgilisi hariç. Bölüm amiri Clarkson'da dahil herkesin gözü Mike'ın üzerine çevrilmişti. Katil Mike'ın en karanlık sırlarını biliyor ve bunları gereken kurbanların üzerine işliyor, gerek arayarak dile getiriyor. Mike'ın zorlu bir geçmişi zaten vardı ve bu tekrardan gün yüzüne çıktıkça, Mike daha da öfkeleniyordu. Damgacı ise FBI ile farenin kediyle oynadığı gibi oynuyordu. Her şeye rağmen bir zanlı tespit edilmişti. Gary Lockwood. Her ne kadar tek şüpheli o gibi görünse de Mike bile onun suçsuz olduğunu düşünüyordu. Lakin son olaydan sonra bir zanlı daha çıkmıştı. Mike. Son kurbanın parmak aralarında Mike'ın saç örneği bulunmuştu ve FBI, Mike tutuklamaya giderken Mike kaçmıştı. Bir suçlu gibi... Suçlu olduğundan değil kaçmasının sebebi; katille randevulaşmasından. Katil Mike'ı ilk sevgilisi Kristen'ın cesedine götürürken, daha sonra da her şeyin başladığı yere Brezilya'ya davet etmişti. Mike, Damgacının istediğini yerine getirip Brezilya'ya gitmişti. Ama orada başka birisiyle daha karşılaşmıştı. Cinayetlerin diğer zanlısı Gary Lockwood'la. Ve birden uyandığından Gary ile bir mahzende kapalı bulmuşlardı kendisini. Ama karşısında ki adam sürekli Gary olmadığını tekrarlıyordu. Adının Miguel olduğunu ve Amerika'da sadece bir kez bulunduğunu o da 20 yıl önce olduğunu savunuyordu. Aralarında çekişmeler geçti, ama işler biraz daha değişmişti. Mike, Gary veya Miguel kim olduğunu bilmediği- şahısla bir mahzende kısılıp kalmışken, ekip arkadaşı John, gerçek katili bulmuştu. Ve gerçek katil aklınızın bile alamayacağı biriydi. Gerçek anlamda. Kurgu buraya kadar normal; her gizem, gerilim kitaplarında olduğu gibi... Ama unutmayın Halüsinasyon romanı; şizofren, paranoya, deli hastalarının üzerine kurulmuş bir kitap. Kimin akli dengesinin yerinde olduğunu tahmin edemezsiniz. Nede olsa en tehlikeli deliler akıllı numarası yapanlar. Günümüzde klasikleşmiş gizem-gerilim-polisiye yazarlarının dışında diğer yeni yetenekli yazarlara da açık kapı bırakmalıyız. Ve bence Alein Kentigerna bu yetenekli ve keşfedilmemiş yazarların başında geliyor. Polisiye kitaplarında hep bir farkındalık olsun için çabalarlar ama sonuç yine hep aynı olur. Bu kurgu kesinlikle çok farklı... Yani kitabın başında çok sakin ilerliyor diye düşünebiliyorsunuz ama Halüsinasyon kitabını bitirdiğimde deli falan olduğumu düşündüm. Her türlü bitebilirdi ama böyle bir sonu hiçbir zaman tahmin etmemiştim. Ve size bir tavsiye kitaba yeni başlayıp, meraktan şöyle bir son sayfalara göz gezdiriyorsunuz ya; yapmayın. Ya da en azından 412. Sayfası asla okumayın. Çünkü kitabın başında size dediğim o san sayfayı okuyunca büyük bir hayal kırıklığına uğruyorsunuz. Kitabı bitirdiğinizde büyük bir şoka...