Şah İsmail'in Anadolu topraklarında zulüm ve terör estirmesinin ardından yüce divan ona bir elçi göndermek üzere toplanır. Fakat Şah İsmail kendisine gönderilen elçiye hakaretler edip ve hatta eziyetler edip öldürmesi sebebiyle ona gönderilecek cesur elçiyi bir türlü bulamazlar. Öyle birisi olmalıdır ki, hükümdarına yapılacak hakarete karşı devletini savunabilsin, Şah İsmai'in kurnaz oyunlarına gelmeden dimdik onun karşısında durabilsin. Sadrazamın yanındaki adamlardan biri buna uygun bir isim olduğunu, lakin bu görevi kabul edip etmeyeceğinden şüpheli olduğunu söyler. Bu isim zamanını okumakla geçiren, zengin sayılan, dünya malına, güce tamah etmeyen, doğru yoldan şaşmayan, kendini ölümden sakınmayan, cesur yürekli Muhsin Çelebi'dir. Sadrazam tez vakitte bu adamla görüşmek istediğini söyler. Ertesi sabah Muhsin Çelebi sadrazamın makamına gelir ve dik başlı, kabarık göğüslü duruşuyla ve ilk andan itibaren sadrazama minnet etmeyen tavrıyla sadrazamın gözüne girer. Tebrize gidecek olan elçi tam da böyle bir adam olmalı diye düşünür. Düşüncelerini ve onu çağırtma sebebini Muhsin Çelebi ile paylaşır. İlk başta kendisinin seçilme sebebini sorgulayan Muhsin Çelebi daha sonra bir şartla bu yüce görevi kabul edebileceğini söyler. Şartı, bu görev karşısında devletten herhangi bir ücret almayacak, her türlü ihtiyacını kendi cebinden karşılayacaktır. bunun için gerekirse bütün servetini devlet için harcayacaktır. Sadrazam gidecek olan elçinin oldukça ihtişamlı görünmesi gerektiğini, bunun için mutlaka ödeme yapılmasını teklif eder fakat Muhsin Çelebi Şah İsmail'e giderken herkesin masallarda dinlediği pembe incili kaftanı alacağını, gerekirse bütün mal varlığını rehin koyacağını, devletine yakışır şekilde Şah İsmail'in karşısına çıkacağını belirtir. Dediğini de yapar. Aradan altı ay geçer, Muhsin Çelebi bütün varını yoğunu bu gezi için ortaya koyar. Dönüşte pembe incili kaftanı tekrardan sahibine satacak ve bütün borçlarını kapatacaktır. Karısı ve çocuklarını bir yakınına emanet eder ve yanında adamlarıyla yola koyulur. Adı ve ihtişamı kendinden önce ulaşır ve Şah İsmail elçiyi görmeden daha kinlenir ve cellatlarını hazır eder. Kabul edeceği odada elçinin oturacağı bütün seccade ve minderler kaldırılır. Maksat gelecek olan dikbaşlı elçinin Şah İsmail karşısında ayakta hizmet eder durumda olmasını sağlamaktır. Muhsin Çelebi bütün heybetiyle içeri girer ve koynundan çıkardığı hükümdarının mektubunu şaha uzatır. Ayakları öpülmeyen şah çok sinirlenir fakat bozuntuya vermez. Muhsin Çelebi etrafına bakınır oturacak yer olmadığını görünce herkesin gözünü alamadığı pembe incili kaftanını çıkarıp yere serer ve üzerine bağdaş kurup oturur. Yüksek sesle konuşmaya başlar: ''Namesini verdiğim büyük padişahım, Oğuz Kara Han neslindendir!, dünya yaratıldığından beri onun ecdadından kimse kul olmamıştır. Hepsi padişah, hepsi hakandır. Ecdadı hilkatten itibaren hükümdar olan bir padişahın elçisi, hiçbir ecnebi padişah karşısında divan durmaz. Çünkü kendi padişahı kadar dünyada asil bir padişah yoktur.'' Konuşmasını bitiren elçi şahdan izin istemeden kalkıp kapıya doğru yürür.. Şah İsmail sinirden deliye dönmüştür fakat durumun verdiği şokla elçinin arkasından bakakalmıştır. Herkes şahın bu sakinliğine şaşırıp kalmıştır. Adamlarına yerdeki kaftanı göstererek götürüp verin kaftanı der. Adamları yerden topladıkları kaftanı elçinin arkasından götürürler fakat Muhsin Çelebi gülerek ve şahında duyabileceği yüksek ses tonuyla: ''Onu size bırakıyorum. Sarayınızda büyük bir padişah elçisini oturtacak seccadeniz şilteniz yok... Hem bir Türk yere serdiği şeyi bir daha arkasına koymaz... Bunu bilmiyor musunuz?'' der. Devletin verdiği görevi layıkıyla yerine getirmenin verdiği gururla oradan ayrılır. Artık rehine koyduğu mallarını geri alabileceği bir kaftan yoktur. Yanındaki adamlardan helallik isteyip ayrılır. Beş parasız memleketine döner ve sadrazamın karşısına çıkar. Sadrazam büyük bir gururla karşılar elçiyi ve görevi hakkında bilgiler alır. En son ayrılacağı sıra kaftanı sorar fakat Muhsin Çelebi herhangi bir açıklama yapmaz. Gerçekleri söyleyip böbürlenmeyi kendine yakıştırmaz. Muhsin Çelebi mallarını kaybettikten sonra fakir bir hayat sürer. Ölümüne kadar pazarda sebzecilik yaparak hayatını devam ettirir. Tebriz'de pembe incili kaftana neler olduğu hakkında kimse bir şey öğrenemez. Pembe incili kaftan hep bir sır olarak kalmıştır.


Pembe ve Yusuf Canan Tan'ın Issız Erkekler Korosu adlı kitabından tanıdığımız karakterler. Ademoğlu Pansiyon'unun fasıl günü konuğuydu Yusuf. Fasıla katılan erkekler arasında en genç ve en dertli olanıydı. Yazar bu kitabında Yusuf'un hikayesini anlatıyor: Keder, ismini de veren kederli bir güne doğdu. Dedesi Hamdullah Bey'in bu dünyadan göçüp gittiği sırada açtı gözlerini dünyaya. Babası Servet dedesinin ölümünden onu sorumlu tuttu ve Keder koydu adını. Halbuki Hamdullah Bey zaten hastaydı. Keder'in iki kız kardeşten sonra erkek olacağı da babası için bir teselliydi ama kız olduğunu öğrenince Keder'i hiçbir zaman sevmedi. Keder'in kardeşleri Hacer ve Gülistan'a gösterilen sevgiyi hiçbir zaman göremedi. Zaten Keder'den sonra dünyaya gelen Hamdullah babasının bütün ilgisini ve sevgisini üstünde toplanmıştı. Keder daha çocuk yaştayken babası onu apar topar evlendirdi. Salih Bey'in oğlu İsmail Keder'den birkaç yaş büyüktü. Daha yeni askerden gelmiş ve hemen Keder'le evlendirilmişti. İsmail'in babası ve ağabeyleri eşlerine oldukça iyi davranan kişilerdi. Ama İsmail onlar gibi davranmadı ve Keder'e hiçbir zaman değer göstermedi, sürekli dövdü. Keder bu duruma da alışmıştı. Babasından görmediği sevgiyi Salih Bey'den görüyordu. İsmail'in annesi de Keder'i diğer gelinlerinden ayırt etmiyordu. Evlenmelerinin üzerinden çok zaman geçmeden iki erkek çocuğu oldu. Büyük olana Nusret, küçük olana Nevzat adını verdiler. İsmail babası ve ağabeyleri tarafından sürekli hor görüldüğünü düşünüyordu. Sürekli memleketini terk edip İstanbul'a yerleşmek istiyordu. Bir gün Keder'in İstanbul'da yaşayan ablası Gülistan'ı ziyarete gittiklerinde İstanbul'dan bir ev aldı ve bunu ailesinden sakladı. Babası Salih Bey'in ölümünden sonra ise annesine ve ağabeylerine durumu anlatıp kalan mirastan payını alarak İstanbul'a taşındı. Keder ailesini bırakıp İstanbul'a gitmeyi hiç istemiyordu ama İsmail ona fikrini bile sormamıştı. Kendi ailesiyle vedalaşmaya giden Keder babası Servet ile ilk ve son kez kucaklaşmıştı. Geç de olsa babasının desteğini hissetmişti. İstanbul'a gittikten sonra İsmail, annesi ve ağabeyleriyle ilişkisini kesmişti. Kendine bir kahvehane açmış ve oğullarıyla birlikte burayı işletmeye başlamıştı. Keder ise bütün zamanını evde geçiriyordu. Uzakta olduğu için ablası Gülistan'a çok sık gidemiyordu. Yabancı şehirde tek destekçisi komşusu Fidan Abla'ydı. İstanbul'a taşındıktan birkaç yıl sonra Keder bir kız bebek dünyaya getirdi. Pembe adını verdiği kızına sımsıkı bağlandı. Fidan ile birlikte kızını büyütüyordu. Bir süre sonrada Yusuf doğdu. Pembe ve Yusuf ağabeylerinin aksine annelerine çok değer verirler ve severlerdi. Keder artık onlar için yaşamaya başlamıştı. Ama aradan yıllar geçip de Pembe evlilik çağın gelince her şey değişti. İsmail'in kahvehanesine gelen bir müşterisi Pembe'yi görmüş ve beğenmişti. İki çocuklu bu adam Pembe'yi babasından ister. Adamın maddi durumu da iyi olduğu için İsmail Pembe'yi verir. Ama Pembe başka birini sevdiği için bu adamla evlenmek istemez. Son söz yine İsmail'in olur ve Pembe'nin nişanı yapılır. Ama nişandan birkaç gün sonra Pembe sevdiği erkekle kaçar. Bunu duyan babası ve ağabeyleri Pembe'yi asla affetmez. Sevdiğiyle kaçan Pembe'nin ise işler hiç de umduğu gibi olmaz. Kaçarak geldiği için sadece imam nikahı kıyılır ve sürekli kaynanasından dayak yer. Aradan birkaç yıl geçer ve Pembe'nin bir oğlu olur. Oğlu doğunca nikah kıyılacağını düşünen Pembe bir kez daha hayal kırıklığına uğrar çünkü kocası başka bir kadınla nikahlanır. Bunun üzerine Pembe soluğu babasının evinde alır. Pembe'yi gören Keder hem mutlu olur hem de İsmail'in yapacaklarından korkar. İsmail ilk zamanlar çatı katında durmasına izin verir. Ama başkalarından laf duymaya başlayınca aile meclisinden karar çıkar ve Pembe'nin öldürülmesine karar verilir. Bu iş ise en küçük olduğu için Yusuf'a bırakılır. Yusuf çok sevdiği ablasını öldürmez. Ama babasının ve ağabeylerinin onu rahat bırakmayacağını bilen Pembe kendi canına kıyar. Pembe'nin cenazesinden sonra Keder Yusuf'a biraz para verir ve ailesinden kaçıp kurtulmasını ister. Annesinin sözünü dinleyen Yusuf evi terk eder. İlk konakladığı yer ise Ademoğlu Pansiyon olur. Pembe ve Yusuf Konusu Canan Tan, Pembe ve Yusuf romanı ile yine okurlarını derinden etkileyecek ve onları göz yaşlarına boğacak bir hikaye ile kitapçı raflarındaki yerini alıyor. Canan Tan kitabın da adını oluşturan ve Pembe ve Yusuf adında iki kardeşin hikayesini anlatıyor. Birbirini çok seven ve birbiri için her şeyi yapmaya hazır olan bu iki kardeşin arasındaki bağı, hayat töre illeti ile sınıyor.


Garip akımının öncülerinden olan Oktay Rifat , şair kimliğiyle tanınsa da roman ve tiyatro yazarlığı da yapmıştır. Perçemli Sokak şiir kitabıyla çok fazla ölçü ve kafiyeli olmayan , günlük konuşma diliyle yazılmış şiirleri barındırmaktadır. Yaşama sevincinin şiirlerine konu olduğunu da görmekteyiz. Şiirleri hem toplumsal izleri hem de bireysel olma farkındalığı konu aldığını görmekteyiz. Şiirlerinde toplum ve insan hep iç içedir. Toplum, insanı etkiler dolayısıyla Oktay Rifat'ı da bu durumdan etkilemiştir. Ona göre şiir dans ,ahenk içerisinde olmalı. Dilinin sadeliği... Kitabın sayfa sayısının kısa oluşu akıcılığın güzel olması kitabın diğer güzel özelliklerindendir. Sıradan insanlar onun şiirine konu olabilmektedir. Mecaz, deyiş, imgelerle şiirlerini süslemiştir. Perçemli Sokak'ta Ahmet'e adlı ithaf şiiri dışında başlıksız kırk birşiiri içermektedir. Şair bu kitapla birlikte gündelik gerçekleri dile getirmeyi bırakarak imgesel şiire yönelir. Gerçeküstücülük kavramı üzerinde çokça durmuştur. Alıp okumanızı tavsiye ederim. I. Şair ilk şiirinde bulutları, gökyüzünü ve kedi den bahsetmekte .Gün doğarken ,insanlarında uyanıp işleriyle meşgul oluşundan bahsetmektedir. II. Birine duyulan sevgi ve aşkı doğadaki unsurlara yükleyerek anlatmaya çalışmakta. Papatya, güneş, ev, tren yolu ,vapur vb. III. İstanbul'u fakir bir çocuğun mutluluğuna ve bir bardak suya benzetmektedir. IV. Gemilerdeki insanlardan bahsetmektedir. Her gün işe giden insanları ,toplumun karmaşasından söz etmektedir. VI. Bir takım acımasız insanlara karşı, masum insanların hayatlarını harcadığını anlatmakta. XIII. Bir kuşun camın önüne gelip yiyecek beklemesinden bahsetmektedir. Düşsel bir atmosfer vardır. İlk bölümün iki dizesinde imgenin karşılığı belirmek üzereyken birden bu dizelerle ilgisi olmayan başka bir dizeye geçmektedir. XL. Yine doğadaki veyahut gündelik hayattaki unsurlardan çıkarak toplum ilişkilerini anlatmaya çalışmaktadır. Koyun ve keçiyi güçlü insanlara, balığı ise güçsüz insana benzetmektedir.


Valilik seçimleri için aday olan Carl Spalter, annesi Mary Spalter'in cenaze töreninde esrarengiz bir şekilde vurulur ve bir süre sonrada ölür. Cinayet bir süre araştırılır ve dedektif Michael Klemper Carl'ı eşinin öldürmüş olduğunu tespit eder. Kay Spalter cinayeti kendisinin işlemediğini söylese de ömür boyu hapse mahkum edilir. Olaydan bir süre sonra eski dedektif Jack Hardwick bu soruşturmada bazı yanlışlıkların olduğunu fark eder. Soruşturmanın başındaki dedektif Klemper ile de daha önceden bazı sorunlar yaşadığı için bu olayı tekrar incelemeye ve davayı temyize götürmeye karar verir. Avukat Lex Bincher ile olayı araştırmaya başlarlar. Ama bu Hardwick'in yalnız yapabileceği bir iş değildir. Bu yüzden emekli dedektif olan Dave Gurney'e gider. Davanın ayrıntılarını öğrenen Gurney kendisini birden bu olayın içinde bulur. Carl Spalter'i öldürebilecek kişilerin bir listesini yapar ve bu kişiler hakkında bilgi toplamaya başlar. Cinayeti işlemek için nedeni olan insanları araştırır ve onlarla görüşür. Carl'ın kardeşi Jonah Spalter abisiyle çeşitli konularda anlaşmazlığa düşmüştür. Babalarının mirası olan Spalter Emlak şirketinin ortağıdır. Kurduğu katedral için maddi desteğe ihtiyacı vardır. Emlak şirketini satıp katedral için kullanmasındaki tek engel abisidir. Abisi öldüğünde tek mirasçısı kendisi olacaktır. Carl'ın kızı ise diğer bir şüphelidir. O da babasının ölümünden büyük bir gelir sağlayacaktır. Cinayetin tanıkları ile görüşen ve olay yerini inceleyen Gurney olaydaki gariplikleri görmeye başlar. İlk olarak cinayet yeri kamera görüntülerinin bazıların polisler tarafından alındığını ve savcıdan saklandığını öğrenir. İkinci fark ettiği ise cinayet yeri ve polisin silahın ateşlendiğini söylediği yer arasındaki çelişki idi. Çok geçmeden Gurney bu cinayetle ilişkili başka cinayetlerinde işlenmiş olduğunu öğrenir. Carl'ın annesinin ölümü söylenildiği gibi düşmesi sonucu değil, başının yere vurularak öldürüldüğünü öğrenir. Güvenlik kameralarında görülen katil ise Carl'ın öldürüldüğü çevrede de görülen kişiyle aynıdır. Kısa boylu, zayıf, cinsiyeti anlaşılmayan bu adam iki cinayetinde bir numaralı zanlısıdır. Gurney artık bir kiralık katille karşı karşıya olduğunu öğrenmiştir. Valilik seçimlerinde de aday olan Donny Angel ile görüşen Gurney'in öğrendiği yeni bilgiler başka cinayetlerine olduğunu kanıtlar. Carl'ın sürekli görüştüğü ve kumar oynadığı gangster Gus Grikos da Carl ile aynı gün öldürülmüş ve yüzüne çiviler çakılarak bir mesaj verilmiştir. Cinayetler bununla da sınırlı kalmaz. Bir televizyon programına katılarak Carl Spalter davasını araştırdığını söyleyen avukat Lex Bincher kafası kesilmiş bir şekilde bulunur. Evi de yakılmıştır ve çıkan yangın sonucu 6 kişi ölmüştür. Ayrıca olayı araştıran dedektif Hardwick'in evine de bir saldırı düzenlenmiştir. İşlenen cinayetlerin benzerlerini araştırmaya başladıklarında katili yavaş yavaş tanımaya başlarlar. Hardwick'in New York Polis Departmanı'nda çalışan arkadaşlarının yaptığı araştırmalar sonucunda katilin Petros Panikos isimli birisi olduğu öğrenilir. Peter Pan lakaplı bu katil küçük yaşta annesinin ölümü üzerine evlatlık olarak verilmiş ve bu yaşta daha insanları öldürmeye başlamıştır. En zor öldürülebilecek kişileri öldürmüş ve hep acımasız olmuştur. Katilin kimliğini öğrenen Gurney katile ulaşabilmek için yollar aramaya başlar. Diğer bir sorun ise bu kiralık katili kimin tuttuğudur. Donny Angel da katil hakkında bildiklerini anlatır. Peter Pan'a çok az insan ulaşabilmektedir. Bunlardan biri de katlin öldürdüğü gangster Gus Grikos'dur. Bir sırrını bildiği için Grikos'u öldürmüştür. Gurney Peter Pan'ın sırrını öğrenmeye çalışır ve dedektif arkadaşlarıyla bir plan ve katilin kendilerine gelmelerini beklerler. Ama planları tutmaz. Gurney yalnızken katilin peşine düşmek zorunda kalır. Katil planını önceden yapmıştır ve şehirde gerçekleştirilen panayıra gider. Önceden hazırladığı düzeneklerle birçok bomba patlatır ve birçok kişinin ölümüne neden olur. Katilin peşinde olan Gurney günlerdir aklında dolanan birbirinden bağımsız olayların arasındaki bağlantıyı çözer ve katilin tutanın kim olduğunu anlar. Kay'in bu cinayetle kesinlikle bir ilgisi yoktur. Ama katil hiç de düşündükleri kişi değildir. Artık bütün zanlılar temize çıkmıştır. Kiralık katili tutan kişiyi hiç tahmin edememişlerdir. Gurney katili kalabalık içinde yakalar ve öldürür. Artık cinayetlerin sonu gelmiştir. Kay özgürlüğüne kavuşmuştur. Peter Pan Ölmeli Konusu John Verdon Dedektif Dave Gurney maceralarına Peter Pan Ölmeli kitabı ile kaldığı yerden devam ediyor. Zengin bir iş adamı annesini kaybeder. Kendisi de cenaze sırasında bir suikasta kurban gider. Bunun üzerine tüm ipuçları katil olarak karısını işaret eder ve karısı tutuklanarak hapse atılır. Olay bu şekilde kapanmak üzeredir fakat anormal dedektif Hardwick'in bu konuda şüpheleri vardır. Dedektif Hardwick işin içinden çıkamayınca arkadaşı olan Dave Gurney'den yardım ister. Dave Gurney olayı incelemeye başladığında ilk olarak katilin kurbanını belirtilen yerden vurmasının mümkün olmadığını farkına varır. Bunun üzerine olayı daha derinlemesine incelemeye başlar. Bulduğu her delil onu daha tuhaf bir olaya sürüklemeye başlar ve bu cinayet iyice acayipleşmeye başlar. Herkesin görünümü ile dalga geçtiği, ufak çocuksu görünümü nedeni ile Peter Pan olarak çağrılan bir adam vardır. Kendisi ile alay edilmesi zamanla intikama dönüşür. Kendisi ile alay eden herkes bir bir ortadan kaybolur. Hem çok zekidir, hem çok canidir hem de mükemmel bir tetikçidir.


Nevski bulvarından güzel bir yer yoktur, en azından Petersburg'da... günün farklı saatlerinde farklı insanların yaşam koşuşturmalarına, gündelik işlerine, saadet dolu gezintilerine ev sahipliği yapar. Genç ve asil beyleri, güzel ve narin hanımları şık pastanelerde yahut Nevski bulvarında yürürken görmek mümkündür. Bir gece vakti genç ressam Piskarev ve arkadaşı teğmen Pigarov sokakta yürürken genç ve güzel bir hanıma rastlarlar. Piskarev bu hanımdan oldukça etkilenir fakat ne yapacağını bilmez arkadaşı Pigarov, onun hanımefendinin arkasından gitmesi gerektiğini kendisinin de bir hanımı gördüğünü ve peşine gideceğini söyler. Piskarev biraz utanır ve bu durumun yakışık almayacağını düşünür. Fakat yine genç hanımın takip eder. Uzun bir müddet sonra genç hanım, bir apartmanın içine gireceği sıra Piskarev'e hangi kata çıkması gerektiği söyler. Piskarev söylenen kata çıkar ve kapıyı açar. Içeride başka kadınlar vardır.ve ortam batakhane gibidir. Genç hanımın da ona söylediği birkaç nahoş sözden sonra evi terk eder. Piskarev genç hanıma aşık olmuştu. Onu rüyasında görünce; tekrar görebilmek umuduyla sürekli uyumaya başlamıştır. Bir müddet sonra gidip onu bu hayattan çıkaracağını ve birlikte yeni yaşamlarının başlangıcını yapacağını, kıt kanaatte olsa, mutlu bir aile tablosu çizmek isteğini söyleyecekti. Güzelce hazırlanıp genç hanımın evine gitti tekrar. Zihninde tasarladıklarını genç hanıma söyledi. Genç hanım onunla alay edip aşağılayınca Piskarev dayanamayıp odasında intihar etti. Pigarov ise genç, sarışın bir hanımın peşine takılır ve girdiği daireye girer. Dairede kadının Alman kocası körkütük sarhoş olmuş vaziyettedir. Pigarov odadan çıkıp gider. Daha sonra adamın teneke ustası olduğunu öğrenir ve yakınlık kurmak adına ona iş yaptırır bu esnada da genç hanımı sürekli rahatsız eder. Bir gün kocası dükkan da yokken yine genç hanımı rahatsız etmeye çalışır. Çığlık sesini duyan kocası ve onun arkadaşı Pigarov'u iyice bir döverler. Başta bunu gururuna yediremeyen teğmen daha sonra gamsızlığı nedeniyle olayı unutur. BURUN Soy adı dahi unutulmuş berber İvan Yakovleviç, sabah ekmek yemek isteğinde ekmeğin içinde beyaz bir şey çıkar, bu şeyi eline aldığında bunun bir burun olduğunu fark eder. Karsıyla hayrete düşen İvan Yakovleviç, kimin burnunu kestiğini hatırlamaz ve onu Nevski nehrine atmaya karar verir. Fakat yakalanır. Sekizinci dereceden devlet memuru Kovalev bir sabah uyandığında burnunun yerinde olmadığını fark eder. Büyük bir telaşla onu aramaya başlar fakat bulamaz. Bunun üstüne gazeteye ilan vermeye karar verir. Gazetenden sonra burnunun bir frakın içinde dolaştığını görür. Onu yakalamak ister ama bir türlü başaramaz. Daha sonra odasında iken bir polis memuru ona burnunu bulduklarını söyler. Burnunu eline alır Kovalev yerine takmak ister fakat bir türkü başaramaz. Aynı dairede yaşayan doktordan yardım ister fakat doktor bunun mümkün olmayacağını anlatır. Bir müddet sonra sabah uyandığında burnu Kovalev'in yüzünde tekrar çıkar. PORTRE Sokakta, bir resim satan dükkan vardı insanlar gelip bu resimleri inceler bir çoğu da almadan giderdi. Genç ressam Çartkov merakından bu dükkana girmiş ve uzunca incelemişti resimleri. Pek çoğu sanatsal değeri olmayan eserlerdi ona göre. Dükkan sahibi Çartkovla ilgilenmiş, Çartkov uzun süre durduğu için ayıp olur diye düşünmüştü. Bunun üstüne bir tane resim alıp çıkma kararını verdi. Resimleri incelerken henüz tamamlanmamış kir toz içinde bir portre bulur ; portre oldukça gerçekçi gözlere sahip vahşi, ürkütücü asya giysili bir adam portresiydi ve cebindeki son parayı harcayıp evine gider. Daireye girdiğinde elindeki portreyi duvara asar ve bir müddet sıkıntılar içinde eski divanda oturur. Genç bir ressam olmak zordu hele ki Çartkov gibi sanatı aheste aheste işleyen bir ressam için çok daha zordu. Geçim sıkıntısı çoktu. Eserlerinden birini satmak istese çok az bir miktara alırlar ki kendisi diğerleri gibi baştan savma değil özenerek yapan bir sanatçıdır. Yatağına gidip yattığında duvardaki portre onu oldukça ürküttü gidip üzerini kapattı bir bezle. Tekrar uyumaya çalıştı. Fakat portrenin üzerindeki bez yoktu.birden portredeki adam canlanmış Çartkov'un karşısındaydı elinde bir sürü kese vardı keselerin içinden çil çil altınlar dökülüyordu. Bir paket Çartkov'un yakınına düşmüştü. Çartkov onu eline almıştı.ve birden rüyadan uyandı. Bu şekilde birçok rüya içinde rüya gördü o gece. Ertesi gün ev sahibi ve mahallenin polis memuru kira parası için Çartkov'un dairesine girdiler. Çartkov parasının olmadığını ve bu durumda ödeyemeyeceğini söyledi. Polis memuru portreyi gördü ve onu incelemeye başladı güçlü elleriyle yanlışlıkla çerçeveyi kırdı ve yere tok bir şeyin düşüş sesi geldi. Çartkov bunu eline alınca bir altın kesesi olduğunu fark etti. Bu altın kesesiyle 3 yıl gibi bir süre rahat içinde sadece resim çizerek yaşayabilirdi. Ama o da diğerleri gibi konforlu ve eğlenceli bir hayat sürmek istedi. kendine güzel yeni bir daire tuttu, insanların beklentisi olan manasız portreler yaptı ve istediği şöhrete kavuştu. Genç ressamları eleştirir onların önüne geçmesine izin vermez oldu. Fakat bu bayağılaşmış hayat ona eskiyi özletti; eskisi gibi şaheserler yaratmayı. Denedi, fakat yapamadı o artık körleşti son zamanlarda hastalandı ve kinin nefreti beslediği bir yaşam son buldu. Açık arttırmada yarım kalmış portre satılırken bir adam gelir ve bu portrenin hikayesini anlatır: Portredeki adam bir tüccardı. Oldukça ürkütücü bir tüccar, ondan borç para alan yahut iş yapanlar sonunda ölüyorlardı. Adam, artık yaşlandığı için öldükten sonra da hep akıllarda kalmak için bir ressama gider ve zorla portresini yaptırır. Ressam gönülsüzce işe koyulur. Portrenin yarsına geldiğinde artık yapamayacağının farkına varır ve durumu bildirir. Tüccar yarım kalmış portreyi kabul etmez ve parada vermez. Ressam, esasında çok iyi kalpli, insanlarla iyi anlaşan biriyken birden huysuzlanmaya, daha da çok hırslanmaya ve kötü biri olmaya başlar. Nedenini de bu ürkütücü portreye bağlar. Portreyi yırtıp yakmak üzereyken bir arkadaşı gelir ve onu durdurur. Portreyi alır. Daha sonra arkadaşı ressamın yanına gelir ve portrenin gerçekten garip olduğunu ve hemen ondan kurtulduğunu o porteye bulaşanın başına bela geldiğini söyler. Ressam kendini suçlar ve bir manastır da keşiş olarak hayatına devam eder. Oğluna da o portreyi bulduğunda yakmasını söyler. Oğlu açık arttırmada portreyi bulur fakat bu olanları açıklarken portre ortadan kaybolur... PALTO Bir devlet dairesinde memur olan Akakiy Akakiyeviç kısa boylu, rengi atmış bir tene sahip sessiz kendi halinde ; gelen yazıları özene bezene düzeten bir yazıcı. Kimseye karışmayan bu adam, yazıları temize çekerken o kadar mutlu o kadar huzurlu oluyordu ki.sadece işte değil eve gittiğinde de getirdiği birkaç yazıyı temize çeker şayet yoksa evde bulunanları tekrar düzeltirdi. Devlet dairesinde herkes onunla alay etmektedir. Giyiminden kuşamına, hareketlerinden, işini yapmasına genç memurların pek bi dikkatini çekip onunla uğraşıyorlardır. Akakiy Akakiyeviç havaların soğumaya başlamasıyla omzunda ağrılar olduğunu fark etti paltosuna bakınca iyice eskidiğini neredeyse yırtılacak hale geldiğini görür. Kör terzi Petroviç'e gitme kararı alır. Petroviç bu paltoyu kesnlikle onaramayacağını yanlızca yenisini dikebileceğini söyler. Akakiy Akakiyeviç parasının olmadığını defalarca açıklasa da Petroviç ısrarla karşı çıkıyordu. Sonunda Akakiy Akakiyeviç kararını değiştirmeyeceğini anladı ve para biriktirerek yeni bir palto diktirdi. Yeni paltosuyla işe gittiğinde herkes onu tebrik etti ve akşam evde verilen bir davete çağrıldı. Zorla da olsa Akakiy Akakiyeviç kabul etti ve akşam paltosunu giyip davete gitti. Davetten gece yarısına yakın bir zamanda ayrıldı. Sokak gittikçe tenha bir hal almış, yağan kar da ona yandaşlık ediyordu. Yolda bir grup zorla üzerindeki paltoyu aldı. Akakiy Akakiyeviç çok üzüldü. Ertesi gün işe gittiğinde orda çalışan biri bu durumu önemli kişiye açıklaması gerektiğini söyledi. Önemli kişi eski bir ahbabıyla muhabbetin son demlerine gelmişti artık. Akakiy Akakiyeviç'in geldiğini söyleyen yardımcısına çok kızmış ve şu an daha önemli işi olduğunu bu yüzden beklemesi gerektiğini söylemiş. Aslında önemli işi falan yoktu sadece arkadaşına onun nasıl sert emirler verdiğini göstermek ve gösteriş yapmak istiyordu. Aradan geçen zamanın sonunda Akakiy Akakiyeviç'i odasına çağırdı anlatılanları dinledi ve onu azarlayarak başından savdı. Akayiv Akakiyeviç bu azara çok üzüldü ve hastalanıp öldü. Akakiy Akakiyeviç'in ölümünden sonra geceleri bir adamın gelip paltoları alıp gittiği söylentisi yayıldı. En sonunda kendine yardım etmeyen önemli kişinin de paltosunu alıp bir daha görülmedi... B kasabasında tüm askerler, kıdemli subaylar, toprak sahipleri bir yemeğe katılıyorlar. Bu yemekte Pifagor Pifagoroviç Çertokutsi isimli gözde subaylardan biri de vardı. Yemekten sonra General yaverine atını getirmesi söyler. Gelen ata insanlar beğenilerini sunarken Pifagor Pifagoroviç Çertokutsi generale faytonu olup olmadığını, kendisinde iyi bir fayton olduğunu söyler ve yarın evine yemeğe davet eder. General teklifi kabul eder ve diğer subayların da gelip gelemeyeceğini sorar. Pifagor Pifagoroviç Çertokutsi diğer subayları da büyük bir onurla davet edeceğini söyler ve ertesi gün için hizmetçilere yemek yapmalarını söylemek geçer aklından bunun içinde davetten erken ayrılmasını gerektiğini düşünür fakat uzun bir müddet orada kalır ve evine gece saat 3 de ayık olmayan kafasıyla gider. Sabah, karısı onu çok yorgun ve gece geç saatte geldiği için uyandırmaya kıyamaz. Bahçede gezinti yaparken bir grubun onların evine doğru geldiğini görür ve hemen eve gider Pifagor Pifagoroviç Çertokutsi uyandırmaya çalışır. Pifagor Pifagoroviç Çertokutsi dün gece misafirlerin geleceğini söylemediği aklına gelince bütün hizmetçileri onun evde olmadığını ve bugün gelmeyeceğini söylemesi konusunda tembihler. Kendisi de onu bulamayacakları bir yer arar ve faytonun içine girer. Misafirler ne kadar küstah bir davranış olduğundan konuşurken General oldukça sinirlenmiş en azından faytona bakmak isteğini söyler. Hizmetçilerden biri onları faytonun yanına götürünce General faytonun güzel olmadığını söyler yanındakiler de onaylar. Faytonun içine de bakmak isterler ve içinden Pifagor Pifagoroviç Çertokutsi çıkar. General ve yanındakiler alaycı bir tavırla oradan uzaklaşırlar... Aksenti İvanoviç sıradan yazı işleriyle uğraşan biridir. Müdürün kalemlerini özenle her gün açar, kültürüne ise son derece saygı duyar. Fakat aynı zamanda müdürün kızına aşıktır. Her gün onun evini gözetler, gizlice mektuplarını çalar hatta köpeğiyle bile konuşur. İspanya'daki siyasi olaylar ilgisini çekmeye başlar. Kral yerine bir kadının başkan olacağını kesinlikle kabul etmez. Kralın mutlaka bir yerde saklıyor olacağını düşünür. Daha sonra kendinin İspanya kralı olduğunu zanneder ve ortalıkta böyle gezer. Daireye gittiğinde imzalaması gereken kağıtın en üstüne yani Müdürün yerine İspanya kralı olarak imza atar. Bunun üstüne onu akıl hastanesine yatırırlar fakat o hastanenin İspanya olduğunu zanneder. Rus edebiyatının öncü yazarlarından olan Gogol, Petersburg öykülerinde aslında bize komedi altındaki dramı açıkça gösteriyor. Nevski bulvarının bütün gösterişi ve elit havası altındaki yaşamlarını, devlet memurlarının yükselmek için torpile başvurmaları... Genel olarak en çok Palto beğenilse de diğer hikayelerde güzeldi. Özellikle aralarında en çok beğendiğim 'Portre' oldu. Hem ressamın sanattan uzaklaşıp lüks hayatı tercih etmesini konu alan olay hem de tüccarın gizemli portresini konu alan olay çok iyi işlenmiş. Yazım olarak sade ve anlaşılır bir üslup kullanılmış. Çeviri metni olmasına rağmen gayet anlaşılır biçimde okuyucuya sunulmuş.


"Karanlıkla savaşmanın tek yolu fark etmektir. Fark edince ışık olursun." Fi ile başlayan farkındalıklar yolculuğunu Çi ile devam ettirmiş Pi ile de sonlandırmış bulunduk. Hala bu seriyi okumayan var mıdır bilmiyorum ama eğer okumadıysanız şiddetle tavsiye ederim. Çünkü bu kitapların içinde sadece bir olay örgüsü yok, olayların içinde yer verilmiş birçok bilgi var. Şanslıyız ki Azra Kohen bizden sakınmamış bu bilgileri. İçinde dinden psikolojiye, güncel olaylara, bilimsel bilgilere ve daha birçok şeye ulaşabileceğiniz bir seri bu. En önemli yanıysa aslında bir kişisel gelişim kitabı olduğu halde elinizden bırakamayacağınız bir romana dönüşmesi. Serinin diğer özelliklerinin yanında bir de karakterler var tabii ki, çok uzun bir kitap olduğu için kısa kısa bahsedeceğim karakterlerden; Darbe dergisiyle herkesin dikkatini çeken Özge, derginin kapatılmasına ilişkin aldığı tehditler sonucunda derginin yayımlanma sistemini dış ülkeden alıyor. Sadık Murat Kolhan'la aralarındaki yakınlaşma devam etse de Özge kendisine tamamen zıt ve sonradan hükümetin yanlısı olduğunu öğrendiği bu adama karşı tüm duygularını geri plana atıyor. Sadık sayesinde birçok kişiyle tanıştırılan ve milletvekili olan Özge çok etkili bir yemin konuşması yaparak sosyal medyada büyük ilgi görüyor. Özge'nin bu yükselişinden ve fikirlerinden rahatsız olan kişiler sayesinden Sadık Özge adına korkmaya başlıyor ve onu korumak istiyor. Özge ise tüm bunlara karşın hala kendi düşüncelerini savunmaya devam ediyor ve genel başkanlığa kadar yükseliyor. Her şeye rağmen genel başkanlığa kadar yükselen ve fikirlerini söylemekten kaçınmayan bu kızı risk olan gören kişiler arkasında Sadık'ın olduğunu düşünüyor. Başına gelecekleri önceden bilen Sadık ise ülkeyi terk etmekte buluyor çözümü. Ülkeyi terk ediyor ve Özgenin hayatından tamamen çıkıyor. Özge ise Can Manayın yaptırmış olduğu bir davette Deniz'le karşılaşıyor. Bu karşılaşma ise onları çok farklı duygu boyutlarına doğru götürüyor. Deniz'in müziğini Şadiye'ye satan ve tanıştığı müzik yapımcısı Tugay sayesinde büyük bir üne kavuşan Ada reklam müzikleri yapmaya devam ediyor. Fakat uyuşturucu bağımlısı haline gelen Ada, çok başka bir kişiliğe dönüşüyor. Tugay'ın onu müziği için yanında tuttuğunu çok geç fark etse de o da kokain nedeniyle Tugay'ın yanında duruyor ve en sonunda farklı bir dozda almış olduğu uyuşturucu sayesinde intihar edip ölüyor. Elinde tuttuğu kemanıyla birlikte. Göksel ise polis ve Deniz'in açtığı Sokak adlı yerde dans etmeye devam ediyor. Deniz'in onu bulmasıyla başlıyor her şey. Bir gün Ada ona geliyor ve Deniz'i soruyor böylece Ada'ya ulaşan ve onu çok farklı bulan Göksel en sonunda ölüsüyle karşılaşıyor. Bunu yapanın Tugay olduğunu bildiğinden aynı dozda ve aynı tipte uyuşturucuyla onu ölüme terk ediyor. Can Manay'ın asistanı olarak işe başlayan Bilge ise Ali ile çok farklı bir ilişki yaşamaya başlıyorlar. Ali bir gün Bilge'den bir yardım istiyor. Otistik bir akrabası olduğunu ve onlara yardım etmesini istiyor Ali. Bilge kardeşinin de otistik olmasından dolayı kabul ediyor bu isteği. Bu yardım Ali'nin çiftliğinde çok vakit geçirmelerine ve yakınlaşmalarına neden oluyor. Ali Bilge'ye olan özel ilgisini ona da hissettiriyor ve Bilge'de ona karşı boş olmasa da pek belli etmiyor. Her şeyin çok güzel ilerlediği o zamanlarda Can Manay Duru'nun gidişiyle sarsılmış bir durumdadır. Adeta perişan bir halde olan Can'a Eti ve Bilge yardım ediyor. İlk başlarda pek istekli olmayan Bilge onun çaresizliğini görünce yardım etmek istiyor. Kendisine gelmesini sağlayanın Bilge olduğunu anlayan Can ona karşı ilgi duymaya başlıyor ve Bilge'yi bir şekilde etkileyerek evleniyorlar. Her şey çok güzel gidiyor ta ki Can, Duru'yu bulana kadar. Duru'yu konferansa gittiği Avrupa'da bulan Can onun tüm gösterilerine gidiyor. İlgisi tekrar ortaya çıkınca onun için bir gösteri merkezi açmaya karar veriyor. Biletleri bulan Bilge ona sorunca kavga ediyorlar ve ayrılıyorlar. Duru ise Can'ın yaptırdığını bilse de kendi egosu nedeniyle kabul ediyor gelmeyi. Birbirlerini ilk gördükleri anda birlikte oluyorlar. Fakat akşamında Duru'nun söylediği bir söz nedeniyle Can, Bilge'nin değerini anlıyor ve Duru'ya zarar vererek gidiyor oradan. Bilge'yle Can barışıyor fakat bunun farklı bir nedeni var. Eti, Bilge ve Özge Can'a komplo kurarak onu akıl hastanesine kapatıyorlar. Kitap Can Manay'ın akıl hastanesinde kalmaya devam etmesiyle, Özge'nin ve Deniz'in yeni buluşlarını uygulamaya başlamalarıyla ve Ali'nin Bilge'yle beraber olmasıyla sonlanıyor.


Serkan Karaismailoğlu'nun daha önceki Beyinde Ararken Bağırsakta Buldum ve Kadın Beyni Erkek Beyni kitaplarını okumuştum. Tamamen kişisel gelişime dair genelde sıradan bulduğum ama kendisini okutmayı başaran türde kitaplardı. Açıkçası Pia Mater kitabını da bu tarz bir kitap sandığım için okuma konusunda pek heveslenmemiştim. Pia Mater Serkan Karaismailoğlu'nun söylediği gibi bir Nöro Roman. Yani sinirbilimsel bilgileri bir hikaye içine yerleştirilmiş bir roman. Bir taraftan kurgulanmış bir hikaye okurken diğer tarafta bolca beyin ve onun nasıl çalıştığına dair bilgileri öğreniyorsunuz. Bilgilendirme sadece sinir ve beyin ile de kalmıyor. Bir çok konuda faydalı bilgiler var ve bunlar hikayenin akışı içinde parça parça size sunuluyor. Açıkçası kitabın ilk yarısını okumanızı bu bilgiler sağlıyor. Romanların başlangıcında olan karakter tanıtımları genelde kitabın en sıkıcı tarafıdır. Fakat yazar buna yaratıcı bir çözüm bulmuş ve bu tarz ilgi çeken faydalı bilgileri ekleyerek bu kısımda okurun sıkılmasını önlemiş. Kitabın başında diğer ilgi çeken konu ise karakterlerin isimleri. Sanki bir ya da iki harf değiştirilerek tamamen farklı isimler oluşturulmuş gibi. Yanlış hatırlamıyorsam net bir Türkçe isim yok. Bu da çok ilginç bir uygulama olmuş. Kitabın ikinci yarısında ise asıl macera başlıyor ve oldukça da sürükleyici. Aslında hikayenin iki tarafı var ve ortak kişi Tesla gibi görünüyor. Ablası aldatılması sonrası intikam düşüncesi ile yapmaması gereken bir hata yapıyor ve kendini adeta çocukken yaşadığı travma ile şeytanın kokusunu tanıyan birinin eline teslim ediyor. Adam da kadında şeytanın kokusunu alınca eline geçen fırsatı mükemmel kullanıyor ve ona bir kaçış planı sunuyor. Diğer tarafta ise Tesla ve en yakın arkadaşı bir kavgaya karışıyor ve hayatı tamamen değişiyor. Kavgada burnu kırılan kişi aslında bir mafyaya bağlı ama hikayenin ilginç kısmı bu değil. Mafyanın başındaki kişi çocukluğundan beri Tesla'ya aşık bir tutkun. Kavga nedeni ile çocukluklarından sonra ilk kez karşı karşıya geliyorlar. Tesla hayatı boyunca onu takip eden ama bir kere bile ona görünmeyen bu gizemli aşkı öğrenmesi ve ablasının ortadan kaybolması ile kendini bir karmaşanın içinde buluyor. Fakat kendisine hayran bu adam mafyanın başı olmakla birlikte aynı zamanda ülkenin en gelişmiş teknolojisine de sahip biri. Onun yardımı ile ablasını kandırarak kaçıran adamı buluyorlar ama hikaye burada daha da karmaşık hale geliyor. Kitabın son bölümü oldukça karmaşık ve her seferinde insanı daha fazla meraka ve bilinmezliğe sürükleyen bir girdap gibi. Okudukça daha fazla merak ediyorsunuz, tam merakınız giderilirken yeni bir bilinmezliğin içine giriyorsunuz. Sonu ise bu merak ve bilinmezliğin tam ortasında sona eriyor. Sanırım Pia Mater seri olacak ve ikinci kitap ile soruların cevaplarını alacağız. Ya da o kitapta da yeni sorular ile karşı karşıya kalacağız. Son olarak kitapta dikkat çeken farklı bir nokta daha var. Serkan Karaismailoğlu karakterleri neyin beklediğini sürekli imalı bir şekilde kitapta belirtmiş. Bu da hem soru başlamadan dolaylı yoldan cevaplamış gibi durmasına neden oluyor. Bu da isimlerdeki harf farklılığı gibi okurun beyni ile oynadığı bir oyun mu yoksa sadece okura genel bir durum sunarak detayı öğrenme isteğine itmek mi? Gerçek anlamda bir Nöro-Roman diyebiliriz... Pia Mater Konusu Uzun zamandır çok satanlar listesinde yer alan Pia Mater oldukça ilginç bir roman. Aslında bir sinir bilimci olan akademisyen Serkan Karaismailoğlu tarafından yazılan roman yazarın kendi dalı da dahil olmak üzere birçok faydalı bilgi içeriyor. Serkan Karaismailoğlu'nun da deyimi ile bu aslında bir Nöro-Roman çünkü romanda sinir bilimine dair birçok şey var. Daha önce beyin üzerine kişisel gelişim kitapları diyebileceğimiz türde iki kitap yayınlayan yazar, bu kez akademik bilgisi bir hikayeye dahil etmiş ve ortaya oldukça ilginç bir eser çıkarmış.


Bir ağaç parçası Geppetto Usta'nın ellerinde bir kuklaya dönüşür. Geppetto fakir bir ustadır. Ama Pinokyo için ekmekten bir şapka, kağıttan bir elbise ve ceketi satıp bir alfabe alır. Pinokyo'nun okula gidip iyi bir çocuk olması tek isteğidir. Pinokyo ise keşfetmek arzusuyla insanların açgözlülüğü ve hırslarından fazlasıyla nasibini alacaktır. Gerçek bir çocuk olmak için ise iyi kalmak zorunda kalacaktır. Pinokyo, Usta ona ayaklarını verdikten sonra koşmaya başlar. Okula gitmesi gerekirken yaramazlıklarının açtığı bir maceranın içerisinde kendisini bulur. Bu macera Pinokyo'yu aramaya çıkan Geppetto içinde durdurulmaz bir şekilde kendisini çeker. Pinokyo bir sirk kumpanyasının içerisinde bulur. Burada kuklaların yakılma tehlikesi için kendisini sahneye atar. Ve onların kurtarılmasını sağlar. Beş altın para alır. Yolda yürürken kedi ve tilki ile karşılaşırlar. Pinokyo'ya: ''Altını bir yere dikersen bir altın ağacı çıkar.'' Diyerek bir hana götürürler. Yerler, içerler. Sabah olunca Pinokyo'yu hesap bekliyordur. Pinokyo hesabı ödedikten sonra iki haydut tarafından kaçırılır. Pinokyo birinin elini koparır. Yere bir pati düşer. Bu haydutların gizemi kitabın diğer sayfalarında okuru beklemektedir. Yaramaz bir kukla için yaşam maceralarla doludur. Pinokyo her gördüğü kadından peri olarak bahseder. Sonrasında onu gerçek bir çocuk yapacak olan perilerin ismi anne olacaktır. Geppetto ailesinden hiç bahsedilmeyen sadece bir kukla yapıp onunla Dünya'yı dolaşmak isteyen bir ustadır. Yazarın kuklaya bağlanışı çocuksuz bir babanın çocuk hasretini Pinokyo'nun bütün yaramazlıklarına ve kendisinin fakirliğine rağmen bir odun parçasına kendisini adaması çok samimidir. Geppetto Pinokyo'yu aramayı koyulur. Bir sandal yapıp açılır. Kendisini bir köpek balığının karnında bulur. Burada hapsolur. Pinokyo pek çok macera atlatarak astım hastası olan köpek balığının karnında uyuduğunda çıkarlar. Pinokyo hastanede yatan onu haydutların astığı yerde yardım eden bir perinin hasta olduğunu öğrenir. Pinokyo'nu bir seçin yapması gerekmektedir. Kazandığı paraya elbise alacaktır ya da ona yardım edecektir. Gerçek bir çocuk ancak iyilik yaparak olabilir. Bu Dünya'nın içerisinde küçük bir odun parçası için dahi çok zordur. Yaşamın karmaşıklığı ve insanların arasında bir yolculukta dostlarını tanımak ve iyilik yapmakla kendi tercihleri arasında bir macera bekleyecektir. Arkadaşlarda çok etkilidir. Pinokyo'nun bir okul arkadaşıyla Oyuncaklar Dünya'sına gidip okulun olmadığı bir maceraya tutunmaları ve arkadaşlarının birini öldürülmesinden dolayı jandarma tarafından tutuklanmasını yaşar. Beş ay sonra eşeğe dönüşür. Sonrasında eşek olarak bir sirke satılır. Derisinden bir davul yapmak isteyen biri tarafından iş yapamayacak duruma gelince alınır. Kukla olmanın önemini eşek olduğunda fark eder. Denize atılınca yeniden kuklaya dönüşür. Pinokyo kitabı iyiliğin övüldüğü ve iyiliğin iyilikle ödüllendirildiği başarılı bir roman olarak değerlendirilmelidir. Macera ve hiç düşmeyen akıcılığı yaşam karşısında sürprizlerle ve doğanın içerisinde ki dönüşüm yıllar geçerken bir yaz bir kış gibi kendini hissettirmektedir. Tek bir odun parçasının bile pek çok insana iyi bir ustanın ellerinde iyilikle Dünya'yı değiştirebileceğini göstermektedir. Pinokyo'nun mücadelesi ve karakterlerdeki hayvanlarla kurulan bağlar yalnız yaşayan insanlarda ailenin önemini vurguladığı, her şeye rağmen değer bir mücadelenin vurgusunu yapmaktadır. Pinokyo için gerçek bir çocuk olmak Geppetto'nun sağlıklı bir şekilde onun yanındayken mümkün oluyor. Çocukluğun değeri bir ustanın yanındayken iyilikle aşılmış bir geçmişin sonrasında mutluluğu tatmasını sağlıyor. Bu da gerçek emek ve fedakarlıkla aşılabilmektedir. Bu fedakarlığın bedeli bütün yaşamını kaybetmek bile olabilirken kötü insan olmanın da bedeli hafif değildir. Yazan: Şeyhzade Bilgin Pinokyo Kitap Özeti Günlerden bir gün, Geppetto ismindeki marangoza bir tahta parçası gelmiş. Yaşlı marangoz bu tahtadan bir kukla yapmaya karar vermiş. Ona sevdiği, zeki bir dostunun adını vermiş, Pinokyo. Tahtayı oymaya yüzünden başlamış. Gözlerini bitirir bitirmez kukla gözlerini açıp Geppetto'yu izlemeye başlamış. Şaşkınlıktan dili tutulan marangoz kuklanın burnunu oymaya başlamış. Burnu şekillendikçe uzamış da uzamış. Bacaklarını bitirince haylaz kukla koşmaya başlamış. Geppetto yaramaz kuklanın peşinden sokağa fırlamış. Bir polis memuru Pinokyo'yu yakalamış ancak haylaz kukla marangozun canını yakacağını anlatmaya başlamış. Polis de kuklaya inanıp yaşlı marangozu tutuklamış. Kuklanın derdi okula gitmemekmiş. Evin yolunu tutan kukla orada cırcır böceği ile karşılaşmış. Cırcır böceği Pinokyo'ya akıl vermeye çalışmış ama haylaz kukla ona hiç kulak asmamış. Ateşin başında uyuyakalan Pinokyo'nun ayakları yanmış. O sırada marangoz eve gelmiş ve ayakları yanan Pinokyo'ya yeni ayaklar yapmış. Pinokyo da böylesine iyi yürekli bir adamı üzdüğü için pişman olup, okula gideceğine ve iyi bir çocuk olacağına dair söz vermiş. Bir sorun varmış. Okula gitmek için imla kılavuzuna ihtiyacı varmış. Geppetto usta montunu satıp, ona kitabı almış. Pinokyo okula gitmek üzere yola koyulmuş ancak yolda bir sirk görmüş. Sirkte kuklaların çıktığını öğrenince sirke girebilmek için imla kılavuzunu satmış. Sirkte kuklalar Pinokyo'yu görür görmez onunla çok ilgilenmişler. Kuklacı adam Ateş Yutan ortaya çıkınca Pinokyo çok korkmuş. Kuklacıdan korkan Pinokyo ölmek istemediğini sayıklamaya başlamış. Korkutucu tipine rağmen iyi kalpli bir adam olan Ateş Yutan ona 5 altın vermiş ve onu babası Geppetto'ya gitmesi için bırakmış. Pinokyo yolda kör kedi ve topal tilkiye rastlamış. Başından geçenleri onlara anlatmış. Altınları duyan kurnaz tilki ve kedi Pinokyo'yu kandırıp, altınları almaya karar vermişler. Pinokyo'nun niyeti aslında babasına bir mont, kendisine de imla kılavuzu almakmış ama kurnaz ikiliye inanma gafletine düşmüş. Kurnaz ikili, Pinokyo'ya Mucizeler Tarlası denen yerde kuyu kazıp altınları oraya gömerse altınla dolu bir ağaç elde edebileceğini söylemişler. Hep birlikte geceyi bir handa geçirmişler. Ikili, Pinokyo uyanmadan hanı terk etmiş. Yediklerinin parasını da Pinokyo ödemek zorunda kalmış. Şimdi geriye sadece 4 altını kalmış. Mucizeler Tarlası'nda buluşacaklarını sanan Pinokyo handan çıktığında Cırcır böceğiyle karşılaşmış. Böcek ona eve dönmesini söylese de Pinokyo onu dinlememiş ve yoluna devam etmiş. Yolda haydutlar peşine takılmış. Altınları ne yapacağını bilemeyen Pinokyo onları ağzına saklamış. Haydutlar onu yakalayıp bir ağacın dalına asmışlar ve sabah gelip altınları alacaklarını söylemişler. Pinokyo ağacın dalında bir o yana bir bu yana sallanırken mavi saçlı bir kız zavallıyı görmüş ve onu kurtarmaya karar vermiş. Bir şahinden Pinokyo'yu ona getirmesini istemiş. Mavi Saçlı Peri doktorları çağırmış ve kuklanın yaşayıp yaşamadığını öğrenmek istemiş. Doktorlardan Cırcır böceği kuklanın işe yaramaz olduğunu, babasını kalpten öldürecek bir serseri olduğunu söyleyince Pinokyo ağlamaya başlamış. Peri başına neler geldiğini sorduğunda her şeyi anlatan Pinokyo, altınları kaybettiği yalanını uydurmuş. Yalan söyleyince de burnu uzayıvermiş. Şaşkına dönen Pinokyo'ya yardım ağaçkakanlardan gelmiş. Uzayan burnunu kemirip eski haline getirmişler. Peri, Pinokyo'ya onunla yaşamak ister mi diye sormuş. Pinokyo da babası da olursa birlikte seve seve yaşayabileceğini söylemiş. Peri, babasına haber gönderildiğini ve şimdi de yolda olduğunu söyleyince Pinokyo babasını kapıda karşılamak istemiş. Dışarıda beklerken kedi ve tilki ile karşılaşmış. Kurnaz ikili Pinokyo'yu tarlaya gitmeye ikna etmişler. Altınları toprağa gömüp 20 dakika sonra gelip bakmasını istemişler. Pinokyo 20 dakika sonra geldiğinde ise altınlar çoktan kaybolmuş. Pinokyo olanları anlatmak için hakime gitmiş ama hakim onu 4 ay boyunca hapiste tutmuş. Sonunda hapisten çıkan Pinokyo aç olduğu için bir tarladan üzüm almaya karar vermiş. Daha adım atar atmaz, kümesten tavukları çalan hırsızları yakalamak isteyen çiftçinin tuzağına düşmüş. Çiftçi Pinokyo'ya inanmayıp onu evden kaçan bekçi köpeğinin zincirine bağlamış ve hırsız gelirse yakalamasını söylemiş. Gelincikler tavukları alacaklarını ve Pinokyo'ya da yemek vereceklerini söylemişler. Pinokyo onların kümese girmesine izin verip, hırsızları çiftçiye yakalatmış. Çiftçi de Pinokyo'yu serbest bırakmış. Perinin evine kadar hiç durmadan yoluna devam eden Pinokyo, perinin üzüntüden öldüğünü öğrenmiş. Ağlayıp inlerken bir kumru onu görmüş ve Pinokyo'yu babasına götürebileceğini söylemiş. Babası Geppetto bir kayık yapmış ve Pinokyo'yu arıyormuş. Babasına doğru kumrunun üzerinden denize atlayan Pinokyo'yu dalgalar alıp bir sahile atmış. Uzaktaki köye doğru giden Pinokyo yaşlı bir kadının su taşıdığını görmüş ve ondan su istemiş. Kadın da eğer suyu taşımasına yardım ederse ona yemek de vereceğini söyleyince kukla hemen kabul etmiş. Meğer bu yaşlı kadın mavi saçlı peri imiş! Peri, kuklanın iyi kalpli olduğunu anlamış ve onu eğer isterse bir çocuğa dönüştürebileceğini söylemiş. Insana dönüşmek isteyen kukla, perinin dediği gibi okula başlamış. Okulda çocuklar onunla çok dalga geçmişler. Hiçbirine takılmamış ancak bir gün çocuklar sahilde balina olduğunu söyleyince peşlerine düşmüş. Çocuklar ona çalışkan olmayı bırakması gerektiğini söylemişler. Bu ironiye gülüp geçen Pinokyo çocuklarla bir arbedeye girmek zorunda kalmış. Kuklaya zarar veremeyen çocuklar onun kitaplarını denize savurmuşlar. Bir kitabı da Pinokyo'ya atıp onu yaralamak istemişler ancak kitap çocuklardan birine denk gelmiş. Düşen çocuğa yardımcı olmaya çalışan Pinokyo'yu gören polis olayı yanlış anlayıp köpeğini Pinokyo'nun üstüne salmış. Kaçmak için denize atlayan Pinokyo bir de bakmış ki peşindeki köpek suda boğuluyor! Köpeği kurtaran Pinokyo oradan uzaklaşana kadar kaçmış. Bir süre sonra bir ağa yakalandığını anlamış. Balıkçı kuklayı balık sanıp yemeye karar vermiş. Pinokyo'yu çirkin balıkçıdan kurtaran, polisin köpeği olmuş. Kukla utanç içinde perinin evine gitmiş. Yıl boyu uslu durmayı başaran kuklanın insan olacağı gün gelmiş çatmış. Büyük bir parti verilecek ve sonra da kukla olmaya veda edecekmiş. Davetiyeleri dağıtmaya giden kukla, hınzır arkadaşı Fitil'i en sona bırakmış. Fitil Oyuncaklar Ülkesi'ne gideceğini söyleyince Pinokyo onun peşine takılmış. Oyuncaklar Ülkesi'nde 5 ay geçiren Fitil ve Pinokyo bir gün uyandıklarında eşeğe dönüşmüşler. Onları ülkeye getiren arabacı sonunda eşeğe dönüştüklerini görünce sevinmiş. Fitil'i bir çiftçiye, Pinokyo'yu da sirke satmış. Orada seyircilere gösteri yapmak üzere zorlu bir eğitime sokulmuş. Gösteri günü gelip de halkanın içinden geçemeyince, sirk eğitmeni Pinokyo'yu götürüp denize atmış. Böylece onu eşek yapan büyü bozulmuş. Daha buna sevinemeden bir balina tarafından yutulmuş. Pinokyo balinanın içindeki ışığa doğru yüzmüş. O ışık babasına aitmiş. Babasını gören Pinokyo mutluluktan ne yapacağını bilememiş. Babası Pinokyo'yu ararken balina tarafından yutulmuş ve 2 yıldır orada yaşamaktaymış. Birlikte balinanın ağzına doğru yüzüp, balina nefes almaya başladığında kaçmışlar. Geppetto yüzmekten yorgun düşünce yardımlarına balinadan onlarla birlikte kaçan ton balığı yetişmiş. Onları kurtarmış. Eve döndüklerinde Geppetto artık çok hastaymış. Pinokyo ona yardım etmek için bir çiftçinin yanında çalışmaya başlamış. Orada dostu Fitil'i görmüş. Fitil perişan bir haldeymiş ve ertesi gün de bir başkasına satılmış. Pinokyo çiftçinin yanında çalışmaya ve babasına destek olmaya devam etmiş. Orada sepet yapmayı öğrenip pazarda satmaya başlamış. Bir gün pazarda Cırcır böceğini görmüş. Ona periyi sormuş. Perinin çok hasta düştüğünü, kuklanın acısını unutamadığını öğrenmiş. Hal böyle olunca böceğe tüm parasını verip periye yardım etmesini söylemiş. Rüyasında peri ona iyi bir çocuk olup ailesine baktığı için affedildiğini söylemiş. Pinokyo uyandığında ise artık bir kukla değil, insanmış... Ailelerine sevgiyle bakan çocuklar bunun için azarlanmaz. Haylaz ve asla söz dinlemeyen Pinokyo, fedakar bir baba ve iyi yürekli peri. Hikaye öylesine anlamlı ki... Bir türlü akıllanmayan Pinokyo kendi başına da sevdiklerinin başına da bir sürü bela getiriyor ama ne yaparsa yapsın sevdikleri onu asla yarı yolda bırakmıyor. Aslında tam olarak çocuklarımızdan, çocukluklarımızdan ibaret bir hikaye bu. Türlü türlü yaramazlıklar yaptık, başımızı belaya soktuk ama ailelerimiz tarafından hep affedildik, sevgiyle sarmalandık. Şimdi de çocuklarımız için yapacaklarımız hep aynı, sevgiyle sarmalamak. Her ne hataya düşerse düşsün evlatların değerini ve sevgi dolu aileleri anlatan sıcacık bir başyapıt. Collodi yıllar boyu sürüp gidecek bir hikayede hepimize harika bir nasihat miras bırakmış, Ne hata yaparsanız yapın, birbirinize sahip çıkmaktan asla vazgeçmeyin!. Umarım bu nasihat kulaklara küpe olur. Keyifli okumalar dilerim.


Yıllardır bir tiyatrocu olma hevesiyle yaşayan Piraye, Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ni kazanır. Edebiyat düşkünü babasının tek hayali, kızının onunla birlikte muayenehanesinde diş doktoru olmasıdır. Piraye ne kadar istemese de bu isteğe karşı koyamaz. Okulun ilk günü kolejden arkadaşı Esin'le aynı bölümde olduğunu öğrenir. Esin biraz uçarı, aşk ilişkilerine önem veren bir kızdır. Esin sayesinde Arif'le tanışan Piraye, edebiyata düşkün bu çocukla birbirlerine şiir vermeye başlarlar. Ancak Piraye Arif'e karşı bir şeyler hissetmez ve bu ilişkiye bir süre sonra son verir. Yazın gelmesiyle, Piraye ailesiyle birlikte Çınarcık'taki yaz köşküne gider. Bir gün Piraye'nin sınıf arkadaşı Ömer, Piraye'yi görmeye Çınarcık'a gelir ve birlikte güzel vakit geçirirler. Annesi ve ablası Ömer'i Piraye'ye çok yakıştırsalar da Piraye onu yalnızca arkadaşı olarak görür. Ancak Ömer Piraye'ye karşı başka şeyler hisseder. Ömer Piraye'ye olan hislerini dile getirmek ister fakat Piraye böyle bir ilişkiye olumlu yaklaşmaz ve arkadaş kalmak istediğini belirtir. Piraye bir gün hiç ummadığı bir anda Mikrobiyoloji dersi asistanı, sınıftaki çoğu kızın ilgisini çeken Nevzat'tan bir evlilik teklifi alır. Ancak onu da reddeder. Üçüncü sınıfın ortalarına doğru, Piraye Diyarbakırlı, zengin bir aileye mensup, aynı bölümün beşinci sınıfında okumakta olan ve kendisinden yedi yaş büyük, Haşim adında bir ağayla tanışarak, kendini aniden başlayan bir birlikteliğin içinde bulur. Bir Safranbolu gezisinde Haşim ve Piraye ilişkilerinden emin olurlar ve Haşim Piraye'yle evlenmek ister. Haşim nihayet mezun olur ve ailesini Diyarbakır'dan getirerek, Piraye'yi isterler ve Piraye ve Haşim nişanlanır. Nişandan sonra Haşim askere gider. Piraye'nin mezun olmasına yakın Haşim'in askerliği biter ve iş kurma planları yapar. Haşim Diyarbakır'da ailesinin onun için bir muayenehane aldığını öğrenir. Bu orada yaşamaları gerektiği anlamına gelir. Piraye bu haberi alınca evlenmekten vazgeçer ancak ailesi muayenehane açılışında bulunmasında bir sakınca olmadığını söyler. Piraye Diyarbakır'dan evliliğin yapılması kararıyla döner. Piraye ve Haşim, Diyarbakır'da kalabalık bir nikah töreniyle evlenir. Düğünden hemen sonra balayına giderler. Diyarbakır'a döndüklerinde Haşim'in davranışları değişmeye başlar. Piraye evde sıkıldığından Haşim her ne kadar istemese de Haşim'le birlikte muayenehaneye gitmeye başlar. Bir akşam Piraye işini bitirmiş çıkmaya hazırlanırken, öğretmen bir çift gelir. Piraye'nin adamı tedavi ettiği sırada Haşim gelir ve bekleme salonunda beklemeye başlar. Nihayet hastalar gittiğinde, Haşim Piraye'nin erkek hastayı tedavi etmesini kıskandığı için ona kötü davranır ve tokat atar. Piraye İstanbul'a dönmeye karar verir ancak telefonda ablasının boşanma arifesinde olduğunu öğrenir. Piraye kararlıdır ve Haşim'le bir süre konuşmaz. Hasat zamanı tüm aile köye gider. Haşim ve Piraye evde yalnız kalırlar, yakınlaşırlar ve her şeyi unutup yeniden başlarlar. Piraye, Haşim'in ısrarıyla yeniden muayenehaneye döner. Evlilik yıldönümlerinde Piraye Haşim'e hamile olduğu haberini verir ve bu haber ailede sevinçle karşılanır. Piraye'nin hamileliği devam ederken, ayrı eve çıkarlar. Ve nihayet bebek doğar. Bebek kız olur ve ismini Dicle koyarlar. Artukoğlu ailesi hayal kırıklığına uğrar ve erkek çocuk için ısrar ederler. Dicle ile gerçekleştirdiği bir yaz tatili dönüşü, Piraye erkek çocuk doğurmaya karar verir. Bir yaz daha gelir ve Piraye hamile kalamadığı için İstanbul'da doktora gitmeye karar verir. Doktor Piraye'nin kız kısırı olduğunu ve bir daha doğuramayacağını söyler. Piraye bu kötü haberi alır almaz Diyarbakır'a geri döner ve Haşim'e her şeyi anlatır. Haşim olanlardan etkilenmez, her şeyin eskisi gibi devam edeceğini düşünür. Piraye'nin babası felç geçirir ve İstanbul'da gider. Üç aylığına zorunlu ayrılığın ardından evine dönen Piraye, Haşim'in kuma aldığını, düğün yaptığını ve onunla köydeki evde kaldıklarını öğrenir ve boşanma kararı alır. Kuma Zühre sakat bir kız çocuk doğurur. Piraye İstanbul'a dönmüştür. Bir akşam kasıklarında bir sancı yaşayarak doktora gider. Doktor onu tedavi eder ve kız kısırı saçmalığının olmadığını söyler. O günden sonra Piraye, yalnızca eşyalarını toplamak için Diyarbakır'a döner. Diyarbakır'a döndüklerinde, Haşim onları yemeğe çıkarır ve birlikte tatile gitmeye karar verirler. İskenderun'da geçirdikleri tatilde, Piraye Haşim'le birlikte olur. Piraye babasının ölüm haberini alır almaz İstanbul'a kesin dönüş yapar. Tüm olanlardan sonra Piraye babasının hatırasını yaşatmak için, onun muayenehanesinde çalışır. Aylar sonra Haşim, Piraye'siz yapamayacağını anlatmaya İstanbul'a gelir ve Piraye'nin ondan bir erkek bebeğe hamile olduğunu öğrenir. Ne kadar yalvarsa da Piraye'yi yeniden beraberliğe ikna edemez. Piraye bir gün Haşim'in ölüm haberini alır. Piraye bu haberle perişan olur ve Haşim Artukoğlu'nun doğmasını sabırsızlıkla beklemektedir. Piraye Kitap Özeti Piraye Dişçi bir babanın en küçük kızıdır. Babası tam bir Nazım Hikmet hayranıdır ve o yüzden iki kızının adını ayrı ayrı olarak Nazım Hikmet'in eşi olan Hatice Piraye'den esinlenerek Hatice ve Piraye koymuştur. Piraye'nin ablası erken yaşta evlenince babasının dişçi muayenesini bırakabileceği tek kişi Piraye kalmıştır. Piraye ise her zaman tiyatro ve edebiyat okumak istemiştir fakat babasını kıramamış ve dişçilik okumaya karar vermiştir. Piraye Marmara Üniversitesi Dişçilik bölümünü kazanır. Okulun ilk gününde karşısına kolejden arkadaşı olan Esin çıkar. İkili bu karşılaşmadan sonra okul hayatı boyunca iyi arkadaş olarak devam ederler. Piraye çok güzel bir kızdır ve bu yüzden erkekler onun peşini bırakmazlar. Fakat Piraye ablasının durumunu gördükçe erkekler konusunda hep mesafeli olur. Ablası genç yaşta evlenmiş ve iki çocuğu olmuştur. Fakat eşi ile hiç mutlu değildir ve eşi onu sürekli aldatmaktadır. Bu yüzden ablası eşi ile sürekli kavga edip babasının evine gelir. Piraye de bunu gördükçe kendi ayakları üzerinde durmadan aşk ve evlilik konusuna mesafeli olmaya karar verir. Piraye'nin karşısına bir gün Haşim çıkar. Haşim Diyarbakırlıdır ve bir aşirete bağlıdır. Kendisi bir anlamda Ağa'dır. O da dişçilik okumaktadır ve ilk tanışmada Piraye'yi oldukça etkilemiştir. Piraye aşk konusundaki mantığını onun ile kaybetmeye başlar ve ikilinin aşkı çok hızlı ilerler. Haşim çok geçmeden Piraye'ye evlenme teklif eder ve Piraye de bu teklifi kabul eder. Fakat okulları devam ettiği için evlilik şimdilik sözde kalır. Haşim mezun olup askere gidecektir, Piraye de bu zaman diliminde okulunu bitirecektir. Her şey planlandığı gibi gider. Haşim askere gider ve askerliğini tamamlar. Bu sırada Piraye de okulunu bitirir. Haşim kısa süreliğine diye Diyarbakır'a gider fakat bir türlü dönmek bilmez. Bu Piraye'yi rahatsız ve sonunda Haşim'in Diyarbakır'da dişçi muayenesi açmayı planladığı öğrenir. Piraye asla Diyarbakır'da yaşamayacağını belirterek evlilik kararını bozmaya karar verir. Fakat Haşim ailesinin zorladığını en azından Diyarbakır'a gelip muayeneyi görmesini ister. Fikri değişmez ise İstanbul'a dönmekte özgürdür. Piraye bunun üzerine Diyarbakır'a gider ve muayeneyi ve şehri çok beğenir. Fikrini değiştirir ve Haşim ile evlenip Diyarbakır'a yerleşmeye karar verir. Evlilik sonrası Piraye'nin hayatı tamamen değişir. Evlilik sonrası hem Haşim değişir hem de Haşim'in ailesinin gelenek baskıları artar. Haşim Piraye'yi gereğinden fazla kıskanır ve sırf erkek birini muayene ettiği için Piraye'yi döver. Ailesi ile erkek çocuk istemektedirler fakat Piraye bunu istemez. Fakat sonunda Piraye hamile kalır ama bu kez de çocuk kız olur. Bunun üzerine aile Piraye'ye karşı daha da soğuk davranırlar ve üzerine kuma getirme planları yaparlar. Çok bunalan Piraye kızını da alıp İstanbul'a gider. Bu sırada Haşim'in ailesi de üzerine kuma getirir ve Haşim'in ondan bir çocuğu olur fakat çocuk sakat doğar. Piraye'nin babasının sağlık durumu da kötüleşir ve vefat eder. Bunun üzerine babasının muayenesini Piraye devralır. Haşim Piraye'yi geri kazanmak için İstanbul'a gelir fakat Piraye dönmeyeceği söyler. Haşim bu sırada Piraye'nin yeniden hamile kaldığını fark eder. Fakat Piraye Haşim'i babalıktan da reddeder ve onu yalnız bırakmasını ister. Haşim de son istek olarak çocuğun adını Haşim koymasını ister ve Diyarbakır'a geri döner. Piraye'nin sonunda erkek bir çocuğu olur. Piraye Diyarbakır'dan da acı haberi alır. Haşim öldürülmüştür. Buna çok üzülen Piraye çocuğunun adını Haşim koyar. Piraye Konusu Canan Tan'ın en iyi kitaplarından bir tanesi olan Piraye adını Türk edebiyat dünyasının usta ismi Nazım Hikmet'in eşinden almıştır. Romanda Piraye ismindeki genç bir kızın biyografisi hayat hikayesi olarak sunulmaktadır. Aile içnide yaşadıklarıü okul hayatındaki zorluklar, ilk aşk deneyimleri, evliliğe giden bir serüven ve evlilik sonrası yaşanan dram.


Piraye'ye Mektuplar, Nazım Hikmet'in 1933'ten 1950'ye kadar, on yedi yıl karısı Piraye'ye gönderdiği mektuplardan oluşmaktadır. Kitabı derleyen Piraye'nin oğlu Mehmet Fuat'tır. Piraye Nazım'ın mektuplarını küçük tahta bir çantada toplamıştır. Öldükten sonra yayımlanmasına izin vermiştir. Aşka aşık, gökyüzüne hasret, memleket sevdalısı Nazım'ı bu eserde yalın, samimi fazla ideoloji barındırmadan yazdığı mektuplardan okuyoruz. Nazım'ı Nazım yapan hapishanelerdir. İşte bu elimizdeki kitap çok sevdiği biricik eşi Piraye'ye Ankara, Çankırı ve Bursa cezaevlerinden yazdığı mektuplardan oluşuyor. Mektupları okuduğumuzda Nazım'ın en doğal haliyle karşılaşırız. Her insan aşk karşısında nasıl hazırlıksız ise Nazım da Piraye olsun Münevver olsun savunmasız haliyle aşka teslim oluyor. Bir insan sadece bir kişiyi sevecek diye bir kural yoktur. Hele ki aşka aşık bir şair, sevmeden şiir yazması imkansızdır. Nazım'ın yazdığı mektuplarda öyle samimiyet vardır ki bu ilkbaharda güneşin etkisiyle buzların erimesine denktir. Mektupları özlem doludur. Dört duvar izin verse koşa koşa sevdiğinin yanına gidecek onun çevresinde pervane olacaktır. Dönemin siyasi olayları buna elvermez. Uzun yıllar hapis yatar. Şiirleri ve mektupları aşktan, memleket sevdasından beslenir. Mektuplarında sıkça karşılaştığımız durum da Nazım, hapisteyken aralıksız kitaplar tasarlıyor, şiirler yazıyor. Bunu da karısı Piraye'ye gönderiyor. Ondan sabırsızlıkla cevap bekliyor. Nazım, bir mektubunda Piraye'ye ayrılık mektubu yazar. Çünkü kendisini ziyarete gelen dayısının kızı Münevver'e aşık olmuştur. Piraye de hayatında başka bir kadın olduğunun farkındadır. Münevver'e olan hisleri onu Piraye karşısında utandırmıştır. Nazım, bir mektubunda Piraye mektuplarına cevap vermediği için Mehmet'e yazar. Hatta bir mektubunda Piraye'nin onu ziyaretine gelmesini ister yoksa beni öldü bilin der. Onun üzerine çok kırgın olan Piraye Nazım'ı ziyarete gider. Piraye'ye Mektuplar kitabındaki mektuplarda bahsettiği şiirlerinin yanı sıra mahkumlarla olan ilişkileri, eşi, çocukları, yaptığı işler, arkadaşları ve hapishaneden izler taşımaktadır. Yine Nazım bir mektubunda ayrılsa da karı ve koca olmasalar da Nazım ve Piraye gerçeğini kimsenin yok edemeyeceğini söylüyor. Genelde mektupta Piraye'sine kızım, annem, kardeşim, arkadaşım, yoldaşım, sevgilim, karıcığım diye hitap ediyor. DEĞERLENDİRME Eserde Nazım Hikmet'in 1933'ten 1950'ye kadar Piraye'ye yazdığı mektuplar bulunuyor. Edebiyatımızda Karıma Mektup adlı şiirinde Kalbimin kızıl saçlı bacısı olarak anılan Piraye ile tam on yedi yıl mektuplaşarak evliliklerini sürdürmüşlerdir. Mektupların bazıları birbirini takip ederken bazı mektuplar arasında bağlantı yoktur. Bunu da kitabın başında Mehmet Fuat Hocamız bize ipucu veriyor. Kitabın bazı mektupları kaybolmuş ya da hatıra olarak alınmış olabilir. Kitapta çok samimi bir Nazım ile karşı karşıya kalırız. Nazım, yazdığı şiirleri eşi Piraye'ye göndererek ondan sürekli mektup bekliyor. Aşka aşık bir Nazım'ı mektubun her kelimesinden koklayabiliyoruz. Her yazdığı mektup özgürlüğe bir çığlıktır. Her mektubu bekleyişi onun dört duvarını ışık ile doldurmuştur. Aşk hayatı kalabalık olsa da Piraye'nin yeri onda hep farklı olmuştur. Piraye yaşadığı sürece mektupların yayımlanmasını istememiştir. Mehmet Fuat bu derlemeyi Piraye'nin ölümünden sonra yapmış ve edebiyatımıza özgün bir eser daha kazandırılmıştır. Yazan: Begüm Attar Piraye'ye Mektuplar Konusu Türk edebiyatının en büyük ustalarından biri olan ve halen en tartışılan yazarlarından olan Nazım Hikmet'in Mehmet Fuat tarafından derlenen yazıları okuyucuların beğenisine sunuluyor. Nazım Hikmet'in cezaevindeyken Piraye'ye gönderdiği mektuplardan oluşan 776 sayfalık bu eser Nazım Hikmet'in o zamanki ruh haline dair birçok ipuçları içeriyor. Hayatını hapislerde ve kaçak olarak geçirmek zorunda bırakılan ve O'na yapılanların Türk tarihinde kara leke olarak yer almasına neden olan Mavi Gözlü Dev'in halen yasaklı olan eserleri bulunmaktadır.


Antik Yunan filozofu deyince aklımıza gelen ilk isim Platon, İslam dünyasında Eflatun olarak da bilinir. Antik Yunan filozofçusu Platon, matematikçidir. Bunun yanı sıra batı da ki ilk yüksek öğretim kurumu olan Atina akademisinin kurucusudur. Bu akademi ayriyeten şimdiki dönemimizde üniversite eğitiminin başlangıcı olarak kabul edilir. M.Ö 427 Kollytos'da dünyaya geldiği bilinen Platon, oldukça edebiyat ve sanata yatkındır. Yirmi yaşından beri gölgesi olduğu Soktares'in öğrencisi, Aristoteles'inde akıl hocası olmuştur. Platon bir felsefeci olarak akıl hocasının ahlaklı yetiştirmesiyle beraber kendi ilkelerini oluşturmuştur. Soktares ve Platon'a göre felsefe yaşam biçimiydi. Benimsedikleri kendi felsefeleri ise; erdemin temelini 'bilgi' özünü 'idealler kavramı' gerekçesini 'evrendoğum', güvencesini 'ölümsüzlük', hayati sığınağı 'devlet' 'tir. Edebiyat ve sanata yatkın olan Platon, bu özelliğinden yararlanarak, kendi fikir, düşünce ve felsefilerini çok güzel bir şekilde kaleme alıp; eserlerini çok ustaca ve şiirsel bir anlatım biçiminde insanlara aktarmıştır. Platon eserlerini diyaloglar halinde yazmıştır. Ve oluşturduğu bu diyalogların ana kahramanı akıl hocası Soktares olmuştur. Kurgu, düşünce ve felsefelerini Sokrates ağzından bizlere aktarmıştır. Ana tema ise, insan düşüncelerinin tutarsızlıklarıdır. Akıl hocası Soktares'in adalet yancısı olarak idam edilmesi üzerine, Platon'un adalet kavramı adına belli başlı felsefi teorileri oluşuştur. Ve adalete kesin olarak düşman olmuştur. Ölene kadar kurduğu Atina Akademisinde ders veren Platon'un tüm eserleri günümüze kadar ulaştığı varsayılmaktadır. Yaşamı boyunca üç kez Syrakusai'ye giderek genç kralla anlaşmazlığa düşen Platon, kısa bir süre cezaevine kapatılmıştır. Cezaevinden çıkıp Atina'ya geri dönen Platon, M.Ö. 347 yılında vefat etmiştir. Ölümü sırasında ise Yöneticisi olduğu Atine Akademisini yeğenine bırakmıştır.


Bayan Polly Harrington kendisine gelen bir mektupla, hiç görmediği yeğeninin yapayalnız kaldığını öğrenir ve onunla yaşamasına müsaade eder. Yardımcısı Nancy'den yeğeni Pollyanna için bir oda hazırlamasını ister. Nancy, söylenileni yerine getirir, odayı hazırlar ancak küçük kıza tavan arasındaki bu odanın hazırlanmasından hiç memnun değildir. Bayan Polly kasabanın zenginlerindendir ve yeterince büyük bir evi vardır. Bu küçücük, gösterişsiz ve çok sıcak olan odanın Pollynanna'ya ayrılmasına anlam verememiştir. Ertesi gün Pollyanna'nın geleceği tarihi bildiren ve küçük kızı tarif eden bir mektup alır. Pollyanna'yı alma görevi Nancy'e verilir. Görev kelimesi neredeyse Bayan Polly'i anlatır, yeğenine bakmanın sadece onun görevi olduğunu düşünmektedir. Nancy'e göre Bayan Polly, çok sert ve hiç bir zaman mutlu olmayan bir kadındır, içten içe küçük kıza acımaya başlar. Nancy, Timothy ile birlikte Pollyanna'yı almaya gider. Herkesi görebileceği bir yere geçer ve çok geçmeden küçük kızı görür. Pollyanna, Nancy'i teyzesi zanneder. Çok sevindiğini söyler ve başından geçenleri anlatmaya başlar. Şaşırmış olan Nancy, Pollyanna'nın sustuğu sırada teyzesi olmadığını nihayet söyler. Eve vardıklarında Pollyanna çok heyecanlıdır ve teyzesini görür görmez kucağına atlar ancak teyzesi ayağa bile kalkmaz. Pollyanna bir şeyler anlatmaya başladığı sırada babasından söz eder ve teyzesi sert bir sesle onun sözünü keserek asla babasından bahsetmemesini söyler. Çünkü kardeşi, ailesi istemediği halde evlenip uzaklara gitmiştir ve bir daha görüşmemişlerdir. Pollyanna odasına çıktığında hayal kırıklığı yaşar. Yerde halı, duvarlarda tablolar ve ayna yoktur. Penceredeki manzarayı fark ettiği anda mutlu olur ve tablo olmayışına üzülmekten vazgeçer. Sonra yüzündeki çilleri de görebileceği bir ayna olmadığı için sevinir. Polyanna oda çok sıcak olduğu için camı açar, içeri giren sineklere aldırmaz ve camın önündeki kocaman ağaca tırmanır. Aşağı indiğinde evin karşısındaki kayanın tepesine çıkmak için koşmaya başlar. Yemek saati gelir ve Pollyanna hala gelmediği için sinirlenen teyzesi Nancy'e, ona ceza olarak ekmek ve süt vermesini söyler. Pollyanna'yı bulamayan Nancy bahçeye çıkınca Bay Tom'a küçük kızın evde olmadığını söyler. Kayalıklarda onu gören Nancy, Pollyanna'yı almaya gider. Teyzesinin ona çok kızdığını ve ceza olarak akşam yemeğinin ekmek ve süt olduğunu söyler. Pollyanna ise buna çok sevindiğini çünkü ekmekle sütü çok sevdiğini söyler. Her şeye sevindiğini söyleyen Nancy'e bir bebek isterken yardım sandıklarından çıkan koltuk değneklerinden bahseder. Ve bu koltuk değneklerine ihtiyacı olmadığı için sevinmesi gerektiğini söyleyen babasının başlattığı bu oyunu anlatır. Nancy de bu oyuna katılacağını söyleyince çok mutlu olur. Ertesi gün teyzesi Pollyanna'ya kitap okumak, yemek yapmak, dikiş dikmek, müzik dersi almak gibi görevleri olduğundan bahseder. Pollyanna ise teyzesinin kendisine hiç yaşamak için vakit bırakmadığını söyler. Günler böyle geçer ve Pollyanna izin aldığı zamanlarda dolaşmaya çıkar. Bir gün, sürekli yalnız olan, üzgün görünen ve her zaman karşılaştığı bir adamla konuşmaya karar verir ve ona havanın ne kadar güzel olduğunu söyler. Ancak adam onunla konuşmaz bile. Aynı olay üçüncü kez tekrarlanınca adam ona her gün onunla konuşmasının sebebini sorar. Pollyanna kendini tanıtsa da adam yine sohbet etmeden gider. Pollyanna, Bayan Snow'a yemek götürme işini de üstlenir ve ona çorba götürür. Aralarında geçen sohbetten sonra küçük kızı merak eden Bayan Snow hiç bir zaman açmadığı perdelerini açtırır. Pollyanna, bu hasta kadına ne kadar güzel olduğunu söyler ve saçlarını taramak için onu ikna eder. Saçlarının bu hali hoşuna giden hasta kadın aynada kendini seyretmeye başlar. Kızı odaya girdiğinde Bayan Snow aynayı saklar ve ondan yeni bir gecelik ister. Milly, perdelerin açılmasına da annesinin yeni bir gecelik istemesine de bir hayli şaşırır. Artık yolda karşılaştığı adam da Pollyanna' ya alışır ve pek konuşmasa da onu selamlamaya başlar. Bir gün adamın Pollyanna'yı selamladığını gören Nancy buna çok şaşırır, adamın kim olduğundan ve asla kimseyle konuşmadığından, kocaman evinde tek başına oturduğundan bahseder. Pollyanna kimseyle konuşmayan Bay Pendleton'un kendisiyle konuşmasına çok sevinir. Aylar geçer ve Bayan Polly'nin evinde de hayat değişmeye devam eder. Pollyanna'nın odası çoktan alt kata taşınmıştır bile. Bayan Polly hiç bir konuda ona karşı koyamaz. Önce eve minik bir kedi ve ardından bir köpek gelir. Hayvanları sevmeyen Bayan Polly'nin buna izin vermesine en çok Nancy şaşırır. Bir hafta geçmeden de evsiz bir çocuğu getirir Pollyanna. Buna dayanamayan teyzesi çocuğun gururunu kıran sözler söyler ve Pollyanna'ya kızar. Hızla evi terk eden Jimmy'nin peşinden giden Pollyanna ona bir ev bulacağına söz verir. Yardımseverler Derneği toplantısının yapılacağı gün oraya gider ve herkese Jimmy'den bahseder. Ancak kimse onun istediği gibi tepki vermez. Kiliseden çıkan Pollyanna, Pendleton tepesine gider. Bir köpeğin havladığını duyar ve sese doğru ilerler. Köpeğin telaşını fark eden Pollyanna onu takip eder ve yerde yatan Bay Pendleton ile karşılaşır. Adamın bacağı kırılmıştır. Pollyanna adama yardım eder, evin anahtarlarını alır, tarif edilen yerdeki telefon defterini bulur ve Dr. Chilton'u arar. Nihayet doktor gelir ve onu evine götürür. Pollyanna, Bay Pendleton'u ziyaret etmek ister ve ona çorba götürür. Bu ziyaretler sonraları sıklaşır ve Pollyanna ona da oyunundan bahseder. Artık Bay Pendleton küçük kızla arkadaş olmuştur. Bir gün Pollyanna'nın aslında kim olduğunu öğrendiğinde bir daha onu görmek istemez ama bunu yapamaz. Sonrasında küçük kızı onunla kalmak için ikna etmeye çalışır. Çünkü Pollyanna bir zamanlar Bay Pendleton'un sevdiği kadının kızıdır ve ona öğrettiği bu oyunla hayata farklı bir pencereden bakmayı öğrenir. Pollyanna onunla yaşamayı kabul edemeyeceğini, teyzesini bırakamayacağını söyler ve ona Jimmy'den bahseder. Bir gün, Pollyanna okuldan eve giderken ona bir otomobil çarpar. Eve getirilen Pollyanna ancak ertesi gün kendine gelir. Teyzesi bir hayli üzgündür ancak ne olduğunu anlatamaz. Pollyanna ayağa kalkmak ister ve yapamaz. Hata bakıcı onu sakinleştirmeye çalışır. Doktor muayene eder ancak bir başka doktorun görmesini ister. Bir hafta sonra Dr. Mead gelir ve Pollyanna'nın bir daha yürüyemeyeceğini söyler. Bunu duyan Pollyanna artık oyununu oynayamaz, sevinecek hiç bir şey bulamaz. Haber kasabada yayılınca herkes her gün küçük kızı ziyarete gider. Pollyanna'yı göremeseler bile teyzesine onun kendilerini nasıl değiştirdiklerinden bahsederler. Sürekli siyahlar giyen bir kadın o gün mavi bir yaka takar ve bunu Pollyanna'ya iletmesini söyler teyzesine. Bir başkası eşiyle ayrılmayacaklarını, diğeri artık üzgün olmadığını, bir başkası kalan iki dişine sevindiğini, Bayan Snow'un tutan elleri için sevindiğini ve battaniye ördüğünü iletmesini isterler ve örnekler böylece çoğalır. Ve Jimmy'nin Bay Pendleton'la yaşamaya başladığını öğrenmesi onu her şeyden çok mutlu eder. Anlatılanların bazılarından bir şey anlamayan Bayan Polly, Nancy'e bu oyunun ne olduğunu sorar. Nancy ona koltuk değnekleriyle başlayan bu oyundan bahseder ve neredeyse bütün kasabanın oynadığını söyler. Bayan Polly, Pollyanna'nın yanına gittiğinde artık kendisinin de bu oyunu oynadığını söyleyince Pollyanna çok mutlu olur. Dr. Chilton, Pollyanna'yı ziyarete gidemese de durumunu takip etmektedir ve bir gün Bay Pendleton'dan onu muayene edebilmek için yardım ister. Bir zamanlar Bayan Polly ile sevgili olan Dr. Chilton çağırılmadan gidemeyeceğini, Polly'nin tepkisinden çekindiğini söyler, ancak Pollyanna'nın yürümesini sağlayacak bir doktor arkadaşından bahseder. Bunu duyan Jimmy, Bayan Polly'e duyduklarından bahseder ve Pollyanna'nın yürüme ihtimali olduğunu söyler. Bayan Polly, Dr. Mean'dan, Dr. Chiltonu çağırmasını ister. Pollyanna Dr. Chilton'ı görünce o kadar çok sevinir ki bacaklarına bile aldırmaz. Teyzesi, Pollyanna'ya gelecek hafta bir yolculuğa çıkacağını, onun gibileri iyileştiren bir doktorun yanına gideceğini söyler. On aydır tedavi gördüğü yerden teyzesine bir mektup gönderir. '' Artık yürüyebiliyorum, yürüyebiliyorum! Bu gün yatağımdan pencereye kadar gittim. Tam altı adım. Yürüyebilmek ne güzel şeymiş! '' Küçük bir kızın kendinden büyük dersler verdiği, her yaştan okura hitap eden bu kitabı gülümseyerek okuyacağınıza eminim.


İş adamı Rex Fortescue zehirlenerek öldürülür. Dedektif Neele ve Hay bu cinayeti araştırmakla görevlendirilir. Yapılan testler sonucunda zengin iş adamının Porsuk Ağacı meyvesi, taksinle zehirlendiği ortaya çıkar. Bu da dedektifi iş adamının yaşadığı Porsuk Ağacı evine yönlendirir. Hiç beklemeden araştırmalarına başlayan Dedektif Neele, aile bireyleriyle ve evin çalışanlarıyla tek tek görüşür ancak taksini Rex'in çayına karıştıran kişiyi bulmak çok da kolay olmaz. Rex'in çocuklarından tutun da, evin hizmetlilerine kadar herkesin iş adamını öldürmek için gerekçesi vardır. Dedektif Neele titiz bir araştırma sürdürmeye başlar. Rex Fortescue ikinci evliliğini kendisinden genç ve güzel bir kadınla yaptığı için baş şüpheli eşi Adele olur. Adele'in bir dostu olduğu düşünülmektedir ve bu da Rex'i öldürmesi için yeterli bir sebep gibi görünür. Adele Fortescue zehirlenerek öldürülünce tüm şüpheler üstünden kalkar. Adele'den dakikalar sonra da evin hizmetlilerinden Gladys öldürülür. Genç kızın görgü şahidi olduğu ve o sebeple öldürüldüğü düşünülür. Gladys'in ölümü Miss Marple'ın kulağına gidince o da olaya dahil olur. Miss Marple güçlü önsezileri ve yılların birikimi deneyimleriyle Dedektif Neele'e yardım eder. Gladys'in erkekler tarafından çok da beğenilen bir kadın olmaması ve saf bir yapıya sahip olması sebebiyle Miss Marple bu işte bir bit yeniği olduğunu düşünmeye başlar. Olayların iç yüzünü anlamak için ev ahalisi ile görüşmelere başlar. Dedektif, iş adamının son zamanlarda çok değiştiğini, olmayacak yatırımlar yaptığını öğrenir. Bu durum büyük oğlu Percival'i oldukça kızdırmış ve ikili arasında büyük çatışmalar yaşanmaya başlamıştır. Bu da okları büyük oğul Percival'e çevirir. Bu çatışmalar sonucunda Rex'in Afrika'da yaşamakta olan ikinci oğlu Lance'i çağırdığı öğrenilir. Yıllar önce Percival'in iftirasına uğrayıp, babası tarafindan işten atılan Lance yuvasına eşiyle döner. Dedektif Neele ve Miss Marple ilk başlarda katilin, ailenin yıllar önce husumet yaşadığı Mackenzie ailesinden biri olduğunu düşünürler. Yıllar önce bir ortaklık sırasında ailenin babası ölmüş ve Mackenzie ailesi Rex'ten bunun intikamını almaya yemin etmiştir. Detaylı araştırmalar sonucunda anlaşılmıştır ki, Mackenzie ailesinin kız çocuğu olan Ruby ailenin içine intikam amacıyla Percival'in eşi olarak sızmış ancak intikam için pek de bir şey yapmamıştır. Miss Marple bu ölümlerin Gladys ile ne ilgisi olduğuna kafayı takmaya başlar. Hal böyle olunca Gladys'in hep bahsedip durduğu sevgilisi Albert'ı araştırmaya karar verir. Böylece tüm sır perdesi ortadan kalkar. Rex ile Mackenzie ailesinin Afrika'daki ortaklık işi maden aslında oldukça para getirme ihtimali olan bir iştir. Bunu öğrenen Lance bu madeni ele geçirmek için bir plan yapar. Albert olarak Gladys'in gittiği kampa gider ve onunla yakınlık kurar. Böylece planın ilk adımı atılmış olur. Gladys'e evlilik vaadinde bulunarak Rex'i zehirlemesi için yönlendirir. Genç kadın bu adama kapılıp denileni yapar. Rex öldüğünde ne yapacağını bilemeyen Gladys tuhaf davranışlar sergilemeye başlar. Lance'in ikinci hedefi Adele 'dir ancak Gladys bahçede Lance'i görünce işler sarpa sarar. Lance görgü tanığı ve suç ortağı Gladys'i öldürür. Dedektif Neele ve Miss Marple olayı çözmüştür ancak dedektifin bundan sonra yapması gereken şey kanıtları bulup suçluyu hapse göndermektir. Miss Marple bu görevi tamamlaması için dedektifi yalnız bırakarak evine döner. Döndüğünde onu bekleyen mektupta ise Gladys tüm olayı anlatmış ve bir de Albert'ın fotoğrafını göndermiştir. Miss Marple fotoğraftaki adamın Lance olduğunu görünce tüm varsayımlarının doğruluğundan emin olur. Sayfaları çevirirken herkesin suçlu olduğunu düşünüyorsunuz. Üstünden yıllar geçmesine rağmen Agatha Christie sizi kitap boyu avucunun içinde tutmayı başarıyor. Kitapta en olmadık kısım sonuydu. Katil belirlendi ancak nasıl yakalanacağı, ne zaman yakalanacağı ve yakalandıktan sonraki süreç tamamen okuyucuya bırakılmış. Bu da seçenekleri epey artırırken kitap boyu yaşanan heyecanı biraz etkiliyor. Açık sonlu bir kitap olmasına rağmen yıllar boyu keyifle okunacak bir eser olduğu şüphe götürmez bir gerçek. Kısa ancak içi dolu sayfalardan ibaret bu kitapla keyifli okumalarınız olması dileğiyle...


On altıncı yüzyılın ortalarında, İngiltere'de Tom Canty adında bir çocuk dünyaya geldi. Ailesi çok fakirdi. Büyükannesi ve babası çok acımasız insanlardı. Babası Tom'a dilenci olmayı öğretmişti. Tom, yaşadığı bu kötü ortama rağmen çok iyi bir çocuktu. Aynı gün İngiltere kralının oğlu Edward'ta dünyaya geldi. Londra bu çocuğu büyük bir sevinçle karşıladı. Tom, okuduğu masallardan yüksek mertebeli insanların yaşamına özenmeye başladı. Gerçekten bir prens görmek istiyordu. Bir gün sarayın önüne gidip prensle iletişime geçmeyi başardı. Prens zaten çok merhametli birisiydi. Bu küçük yaşına rağmen halkına iyi davranıyordu. Tom, prens ile muhabbet ederken ona kendi yaşamını anlattı. Ailesinden başlayarak, çamurda yuvarlanıp pis olmasına rağmen nasıl eğlendiğini de. Prens bu hayata hayran kaldı." Bu kadar eğlenebilmek için kral olmaktan bile vazgeçerim." dedi. Tom'un babası ve büyük annesi sürekli Tom'u dilendirirdi. Prens bunları duyunca üzüldü. Prens birden Tom ile çok benzediklerini fark etti. Kıyafetlerini değiştirerek birbirlerinin yerine geçtiler. Prens, Tom'a kötü davranan hizmetkarlara kızmak için odadan ayrıldı. Ayrıldıktan sonra bir daha geri dönemedi. Çünkü üzerinde Tom'un kıyafetleri vardı. Prens, bu kıyafetleri giydikten sonra herkes tarafından hor görülmeye başlandı. Çünkü halka göre o bir sokak çocuğuydu. Bilmedikleri tek şey onun İngiltere'nin yeni kralı olacağıydı. Edward bu halde ne yapacağını şaşırdı. Tom ile muhabbet ettiklerini hatırlayarak onun evini bulmaya çalıştı. Evin yolunu ararken ona sataşan çocuklara çok kızdı. Bu çocukların eğitimsiz kaldığını düşünerek, kral olunca herkesin eğitim görmesini sağlamayı istedi. Çünkü ona göre eğitimsiz bir halk gelişemezdi. Zorluklara Tom'un evine gitti. Tom'un babası John ona çok kötü davrandı. Bu savunmasız çocuğu kollarına alan tek kişi Tom'un annesi oldu. İki çocuk birbirinin kaderini değiştirdikten sonra , sahte prensin başındaki Lordlar bu genç çocuğun delirdiğini düşünüyordu. Çünkü Tom bir prens olmayı doğru düzgün beceremiyordu. Defalarca başından geçenleri anlattı. Fakat kral onun hastalandığını ve bu hastalığın kimseye duyurulmamasını emretti. Edward bu hayata alışmakta zorlanırken, Tom ise zamanla prens olmayı öğrendi. Bir süre sonra hastalığa yakalanan kral vefat etti. Tom kral oldu. Kral olur olmaz eski yasaları kaldırtarak merhamet kanunlarını getirdi. Tom o kadar merhametliydi ki idam edilmekte olan bir soyluyu kurtardı. Edward bir gün sokakta dövülecekken onu Miles Hendon kurtardı. Bu çocuğu evlatlık almaya karar verdi. Babasının elinden kurtararak onu kendi evine götürdü. Edward , Hendon'a sürekli prens olduğunu iddia ediyordu. Adam ise zavallı çocuğun akıl hastası olduğunu düşünüyordu. Tom'a gelince İngiltere'nin kanlı yasalarını kaldırmış olan merhametli kralımız insanların hayatlarını kurtarmaya devam ediyordu. Bir kadını büyücülükle suçlanmaktan kurtardı. Kadının yasalara göre asılması gerekiyordu. Tom, ona gözler önünde büyücü olduğunu ispatlarsa oğluyla beraber serbest kalacağını söyledi. Ancak genç kadın ağlayarak büyücü olmadığını söylüyordu. Tom, bu kadına inandı. Çünkü eğer o kadının yerinde kendi annesi olsaydı büyücü olduğunu itiraf edip oğlunu kurtarırdı. Edward, Hendon'a hep bir prens gibi davrandı. Hendon ise onun bu hallerine sabırla karşılık verdi. John Canty bir din adamını öldürmüştü. Bu yüzden ülkeden kaçması gerekiyordu. Bir gün gizlice Hendon'un elinden kendi oğlu sandığı Edward'ı kaçırdı. Çünkü gideceği yerde onu dilendirmek istiyordu. Tüm bu olanlara rağmen Hendon, Edward'ın peşini bırakmadı. Onu zorluklarla buldu. Tom, kral olmayı iyice öğrenmişti. Arada bir Edward'ı hatırlıyor vicdan azabı çekiyordu. Acaba o bu halde ne yapıyordu? Başına bir bela gelmiş olabilir miydi? Bu sorular beynini kemirmeye başladı. Sonra hemen unuttu. Çünkü bu vicdan azabından kurtulmak istiyordu. Edward ve Hendon bir suçlamadan dolayı zindana düştüler. Hendon defalarca Edward'ı kurtardı. Bu küçük çocuk kırbaçlanmasın diye kendini kırbaçların önüne attı. Tom için Londra'da Taç giyme töreni yapılacaktı. Edward, Hendon'dan yardım istedi. Birlikte bu törene yetiştiler. Tören esnasında Edward'ı gören Tom büyük bir şaşkınlığa uğradı. Halk daha fazla şaşkındı. Çünkü ortada kral olduğunu iddia eden bir çocuk vardı. Üstelik bu çocuk Tom'a çok benziyordu. Tom, halkın önünde başından geçen bütün olanları anlattı. Edward gerçek kraldı fakat kimse inanmadı. Daha sonra Edward kayıp olan büyük İngiltere mührünün yerini hatırlayınca gerçek kral olduğu anlaşıldı. Halk sahte kral Tom'un ceza almasını istedi. Edward ise ona ceza vermedi. Çünkü kısa bir süreliğine de olsa arkadaşı Tom'un hayatını yaşamış, o zorluklara katlanmıştı. Onun neler çektiğini gördü. Ayrıca bu fakir çocuk ülkeyi yönetmişti. Hem de bu yönetim şekli Edward'ın çok hoşuna gitmişti. Çünkü merhamet kanunları insanları ölümden koruyordu. Tüm bunlar karşısında Hendon büyük bir şaşkınlık geçirdi. Evlat edindiği çocuk aklını yitirmemişti. O gerçek bir kraldı. Düşünceli Kral Edward, Tom'u şövalye yaptı. Tom hayatına kimsesizler yurdunda yönetici olarak devam etti. Halk onu her zaman ''kralın vesayetindeki şövalye'' olarak adlandırdı. Edward, Hendon'a ise kontluk unvanını verdi. Aynı zamanda bir şövalye yaptı. Bu iki insan kralın ömrü boyunca çok sevdiği yakın dostu oldular. Ne yazık ki Kral Edward birkaç yıl sonra vefat etti. Tom uzun yıllar yaşadı. Bu kötü İngiltere zamanında merhametli kral olan bu iki çocukta insanlar tarafından hiç unutulmadı. Zengine fakiri, fakire zengin yaşamı öğreten Prens ve Dilenci eseri aslında sadece çocuk kitabı değildir. Çarpıcı ve maceralı kurgusuyla her yaşa hitap edebilmektedir. Prens ve Dilenci kitabındaki kahramanların vicdanlı olması bizlere merhametin kanun kuralları önündeki büyüklüğünü göstermektedir.


Yirminci yüzyıla doğru sinema ve modern pskiyatri henüz emekleme dönemindeydi. Hem birbirlerini tamamladılar hem de düşmanca bir ilişki içine girdiler. Psikiyatri ve sinema birbirini destekleyen iki alan oldukları için gündelik hayatın gelişigüzel gibi görünen içeriğine sızmaya ve insan karakterlerinin sırlarını ortaya dökmeye çalışır. Kitabımız ilk önce psikiyatrinin sinemanın içerisinde ortaya çıkış şekli ile ilgilenmektedir. Freud'un boş ekran olarak nitelendirdiği klasik psikanalizin temel yapı taşı olan terapide varoluş şekli ilk filmlerde kendini göstermektedir. Bu karakter tipine belirli özelliklerden yoksun olduğu için yüzü olmayan psikiyatrist diyoruz. Amerikanlaşmış özellikle de olumlu sunulan psikiyatristler ise ilk olarak 1930'lu yılların ortalarında beyazperdede görülmeye başlanmıştır. Kadın psikiyatrist görmek bu zaman diliminde neredeyse imkansızdır ve psikiyatristlerin mutsuz hastaları genellikle kadınlardır. Kadınlar ancak ve ancak geleneksel orta sınıf ideolojisinin onlara tanıdığı rollere teslim olarak tastamam olabilirler. Yanlış bir başka bakış açısı da seyir zevkini ve sürükleyiciliği arttırmak için garip parmak şıklatma hareketleriyle hastaların çocukluğuna indirilmesidir. Bir başka hatalı yol ise psikiyatristlerin sıklıkla eksantrik ve tuhaf olarak gösterilmelidir. Bunun nedeni de bir psikiyatrist olabilmek için biraz deli olmak gerektiği düşüncesidir. Toplum için sorunlu ve uyumsuzluk yaratan kişileri tedavi etmekte psikiyatri silah gibi görülmüş ve bunun için en iyi örnek olabilecek film Guguk Kuşu olarak tasvir edilmiştir. Zaman geçtikçe duygusuz psikiyatristler yerlerini daha duygusal ve fedakar psikiyatristlerin yerlerine bırakırlar. Örneğin Tanrıların Gazabında psikiyatrist kendini bir rahibe için tehlikeye atar. Duygusal problemlerin varsa gitmen gereken yer bir akıl hastanesidir. fikri ve gerekmedikçe uygulanması insanlık suçu olabilecek şok tedavisi gibi yöntemler filmlerde ön plana çıkmaktadır. Sinema endüstrisi 19. Yy'da gelişen ve psikiyatriye nadiren ihtiyaç duyan formları olan melodram romanlarının geleneklerine bel bağlamayı sürdürerek gelişme gösterebilmiştir. Kadınlar da psikiyatrist olarak sinema filmlerine girmişlerdir fakat meslekteki başarılarından çok kadın olmanın getirdiği anaçlık ve hastaları ve kendileri arasındaki cinsel kimya ile baş edebilmek olmaktadır. 1950'ler ile sinema altın çağına giriş yapar. Hollywood'un daha olumlu bir bakış açısına yani bazı insanların gerçekten yardıma ihtiyacı olabileceğe fikrine sahip olmasıyla altın çağ başlar. İkinci dünya savaşının etkisiyle toplumsal iyileşme için mühim görülen psikiyatri daha fazla ön plana çıkmaktadır. Irkçılık karşıtlığının güçlendiği zaman diliminde sinemada ilk siyahi psikiyatrist boy göstermiştir. Zor Görev filmindeki psikiyatrist Nazizim taraftarı olan bağnazı tedavi etmeyi başarır. 1950lerde ve 60'ların başında psikiyatri alanına ve araştırmalarına yapılan yatırımlar artmasıyla birlikte 60'ların ortasında ani ve beklenmedik bir düşüşe geçmiştir. Altın çağda hastalığın üstesinden gelen başarılı hasta ve psikiyatristlerin yerini düşüşün etkisiyle görmek mümkün olmamıştır. Örneğin Ölüme Soyunmak filminde psikiyatrist efemine ve inançsız biri olarak resmedilmiştir. Cinayet hakkındaki görüşleri ise ikinci derecede önemlidir. Ünlü yönetmen Woody Allen'ın filmleri psikiyatri açısından detaylıca ele alınmaktadır. Allen, kendi filmlerinde sürekli olarak düş kırıklığına uğrayan analizden geçen bireyi oynamıştır. Analistin koltuğunda günlük yaşamın sıkıntılarından bir süre olsun uzaklaşmak isteyen insanların sayısının arttığı günlerde Woody Allen filmlerde analize sıkça yer vermiştir. Sinemada kadın analistlerin mevcudiyeti filmlerde kadınların genel olarak canlandırılma yolunun açık açıkça bir uzantısıdır. Yaygın görüşün hakim olduğu sinemayı karakterize eden ataerkil düzenin içindeki ilk cinsellik arzusunu tatmin ettiğine dikkat çekilmektedir. Kadın terapistler genellikle erkek hastalar tarafından arzulanan seks nesnesi olarak sergilenen güzel kadınlar tarafından canlandırılmaktadır. Bir kadın terapist hastayı tedavi ederken evde kalmış ya da boşanmış bir kadın olarak sunulur ve filmin ana teması tedavi değil erkek hastanın kadın terapisti elde etmeye çalışmasıdır. Filmlerdeki psikiyatrik ögeleri analiz eden ve sinemada psikiyatrinin gelişimine ışık tutan kitap ilgilileri için önemli bir kaynak niteliğindedir. Kitap içerisinde sayısız filmin analizine yer verilmiş ve kitabın sonunda ilgili filmler derli toplu bir liste olarak sunulmuştur. İçerik olarak oldukça zengin ve yoğun olan eseri okumak benim biraz zamanımı almış ve araya başka kitaplar sokmama neden olmuştur. Yine de dili anlaşılır olmakla birlikte ilgilisi olmayanlar için pek dikkat çekici olmayacaktır. İçerikte bahsedilen filmler 1998'e kadar çekilmiş filmlerdir. 1998 sonrası filmlere yer verilmediğini belirtmekte fayda görüyorum. Sinema üzerine yazılmış fakat aynı zamanda da psikiyatrik açıdan önemli anekdotlar bulunduran bu şaheseri okumanızı öneriyorum.


Psikolojik Sağlamlık Psikolojik sağlamlık kavramı Latince resilire kavramından türemiş ve maddenin sıkıştırılıp ya da esnetildikten sonra özüne dönebilecek elastikiyet olarak ifade edilmiştir. Biz insanlarda ise bu durum umut edebilme, geleceğe yönelik olumlu tutum, uyum sağlayabilme ve yeterlilik olarak tanımlanabilir. Çeşitli zor yaşam koşullarında bile kişinin gelişimini istendik yönde gerçekleştirebilmesidir. Önemli yaşam olayları sırasında kişinin yaşamındaki birtakım destekleyici ve risk faktörlerinin etkileşimi kişinin bu önemli yaşam olaylarını karşılama biçimini etkilemektedir. Kişinin psikolojik sağlamlığını değerlendirirken risk faktörlerine ve koruyucu faktörlere yönelik araştırma yapmak oldukça mühimdir. Risk faktörlerini değerlendirirken üç farklı açıdan bakmakta fayda vardır. Bireyin kişilik özellikleri ile ilgili faktörler, ailesel faktörler ve çevresel faktörler. Düşük IQ, geçimsiz ve çabuk sinirlenen mizaç, utangaçlık, yetersiz iletişim becerileri, prematüre doğum, alkol, madde kullanımı, kronik hastalıklar, akademik başarısızlık, etnik gruba mensup olma vb. bireysel risk faktörlerinden söz etmek mümkündür. Ailesel olarak ise aile bireylerinde mevcut psikolojik rahatsızlıklar, alkol-madde kullanımı, suça karışan ebeveyn, evlat edinilme, çok çocuklu ailede bulunma, ihmal, istismar, ebeveynlerin boşanması, vefatı ya da tek ebeveynle kalma, aile içi şiddet ve geçimsizliğin mevcudiyeti risk faktörleri arasındadır. Risk faktörlerini çevresel olarak ele aldığımızda ise düşük sosyoekonomik çevre, istismar, yetersiz beslenme, olumsuz akran desteği, mevcut politika ve dönemsel olaylar olarak ifade edebiliriz. Risk faktörleri var olmadan psikolojik sağlamlığının değerlendirmesini yapmak mümkün değildir. Ayrıca risk faktörleri ileride ortaya çıkabilecek olan gelişimsel problemlerin iyi birer yordayıcısıdır. Koruyucu faktörler ise yukarıda belirtilen durumların kişinin yaşamında mevcut olmamasıdır. Ayrıca kişinin esnek, çok boyutlu ve yaratıcı düşünebilmesi, problem çözme yeteneğine sahip olması, mizaha yatkın olma, olumlu ruh hali ve olumlu duygulanımın varlığı, ılımlı mizaç özellikleri, özgüven, sorumluluk duygusu, yüksek IQ, olumlu arkadaş ilişkilerinin varlığı ve bu ilişkileri sürdürebilme yeteneği, sosyal imkan ve fırsatları değerlendirebilme yetisi, iletişim becerileri, hobi, aktivite ve uğraş alanlarından da koruyucu faktörler olarak söz edilebilir. Hem ülkemizde hem de yurtdışında mevcut yüzlerce çalışma; yaşamlarımızda mevcut olan, içine doğmuş olduğumuz bu faktörlerin birçoğunu kendimiz seçmediğimiz gibi sürdürme ya da değiştirme yetisinin bizlerin içinde olduğunu gözler önüne sermiştir. Risk faktörlerinin ve koruyucu faktörlerin çocuklukta tespiti oldukça önemlidir. Gerek aile içerisinde gerekse çocuklar için en önemli yaşam alanlarından olan okullarda psikolojik danışmanlar tarafından çocukların sahip oldukları risk etmenlerinin değerlendirilip önlemlerin alınması, giderilmesi ve hem içsel hem de dışsal koruyucu faktörlerin arttırılıp geliştirilmesi oldukça önem taşımaktadır. Çocukların sevildiğini önemsendiğini bilmesi, başarı duygusunu tatması , yeterlilik ve özgüven duygularını geliştirebilmeleri, yaşlarına uygun sorumluluklar alabilmeleri, oyun ve arkadaşlık ilişkilerinin desteklenmesi gerekmektedir. İleride çocuklarımızın koşullar ne olursa olsun üretmek, mutlu ve topluma uyumlu yaşamlar sürmeleri hem kendileri hem de dünya için oldukça elzemdir. Biz yetişkinler içinse geç kalınmış değildir. Hala sorunlarla, içinde yaşadığımız çağın getirileriyle baş edebilmek oldukça mümkündür. Unutulmamalıdır ki gelişim, yaşam boyudur, beşikten mezaradır. İlk olarak kendimizi iyi tanımalı ve değerlendirebilmeliyiz. Bunun için okuyacağımız ve size başka yazılarımda bahsedeceğim öneriler olacaktır. Fakat dediğim gibi sizi en iyi değerlendirecek olan yine kendinizsiniz. Pekala bir uzmandan da yardım alabilirsiniz. Bunun mümkün olmadığı durumlarda yazmanın durumu somutlaştırmak açısından en başarılı yöntemlerden biri olduğunu göz önüne alarak bir liste yapabilirsiniz. Sizi üzen kötü hissettiren ve belki de düşünmekten kaçtığınız her şeyi kağıdın bir tarafına yazabilir diğer tarafına da size keyif veren iyi hissettiren etkinlikler, kişiler, durumlar ve özelliklerinizi yazabilirsiniz. Şimdi geriye tek bir amacımız kalıyor: İyi hissettirenleri kuvvetlendirmek, hayatımızda daha çok yer vermek ve yenilerini eklemek. Kötü hissettiren kişi, özellik, olay ve durumları düzenlemek gerekirse uzaklaşmak. Evlerimize kapandığımız şu günler kendimizi geliştirmek için oldukça iyi bir fırsat. Biliyoruz ki her birey süreci farklı zorluklarla atlatmaktadır: kimileri sağlık sorunlarıyla, kimileri de ekonomik sorunlarla mücadele etmektedir. Yine de yaşamaktan nasıl vazgeçmiyorsak kendimizi mutlu etmeye çalışmaktan da vazgeçmemeliyiz. Belki bir mum ve sevdiğimiz müzikler eşliğinde her zamanki yemek masamızı şenlendirmek, belki sevdiklerimizle daha çok iletişimde olmak belki de ne zamandır okumayı beklettiğimiz kitapları, izlemediğimiz filmleri bitirmek. Sokak hayvanlarını beslemek, bitki yetiştirmek, spor yapmak, yeni tarifler denemek, günlük tutmak, resim yapmak, şiirler yazmak, okumak... Belki de tüm bunlar farklı bir yönümüzü keşfetmemize yardımcı olacak ve bize yeni haz kaynakları yaratacaktır. Kendimizi tüm bu deneyimlerden mahrum etmemeliyiz. Kendimize ayıracağımız bir saat belki de bir ömür bize yetecek motivasyon kaynakları sağlayacaktır. Victor Frankl, İkinci Dünya Savaşı sırasında kaldığı bir toplama kampındaki deneyimlerinden yola çıkarak yazdığı İnsanın Anlam Arayışı kitabında şöyle bir açıklamada bulunur: Toplama kampında fiziksel ve zihinsel yaşamın olabildiğince ilkelliği zorlanmasına karşın, tinsel yaşamın derinleşmesi olasıydı. Zengin bir entelektüel yaşama alışmış olan duyarlı insanlar daha çok acı çekmiş olabilirler ancak iç özlerinin maruz kaldığı hasar daha az olmuştur. Bu insanlar, çevrelerindeki dehşet verici dünyadan kopup, içsel zenginlikten ve tinsel özgürlükten oluşan bir dünyaya çekilebilmişlerdir. İlgili Kitaplar Öz Şefkatli Farkındalık, Christopher K. Germer Acıdan ve travmadan kaçmadan kendimize yönelttiğimiz yıkıcı, kırıcı içsel eleştirilere bir kulak verelim. Tüm bunları kabullensek hayatımız nasıl olurdu? Acı kızgın bir boğa gibidir. Onu küçük bir yere kapatırsanız iyice vahşileşir ve kaçmaya çalışır. Ama açık bir alana koyduğunuzda sakinleşir. Farkındalık, acı için duygusal bir açık alan yaratır. İşte bu açık alanı genişletmek, karanlık alanı daraltmak bizler için oldukça yararlıdır. İyi Hissetmek, DR. David Burns İyi Hissetmek kitabı olumlu duygulanım için adeta bir kılavuzdur. Kendi kendinizin terapisti olmak pek mümkündür. Kitabın içerisinde kendinizin uygulayabileceği pek çok etkinlik ve yönerge bulunmaktadır. İnsanın Anlam Arayışı, Viktor E. Frankl İkinci Dünya Savaşı sırasında Frankl, Auschwitz'de esir düşmüştür. Fiziksel ve zihinsel olarak şartlar ne kadar zor olsa da duygusal olarak ayakta kalmanın yolunu bulmuş ve acıdan anlam çıkarmanın yollarına vurguda bulunmuştur. Dört Anlaşma, Don Miguel Ruiz Mutsuz olmamanın dört kuralı mevcuttur: 1.Kullanılan sözcüklerin özenle seçilmesi, açık ve net konuşmak 2.Hiçbir şeyi kişisel algılama 3.Varsayım yapma 4.Her zaman yapabildiğinin en iyisini yap! Ruiz'e göre mutluluğun anahtarı işte bu dört mottodan geçiyor. Mutluluk Sanatı, Kutsal Dalai Lama "Hayatımızın gerçek amacının mutluluğu aramak olduğuna inanıyorum. Bu açık. İster bir dine inanalım ister inanmayalım ya da ister şu dine ister bu dine inanalım, hepimiz hayatta daha iyi bir şeyi arıyoruz. Bu nedenle, hayatımızın gerçek yönü mutluluğa doğrudur..." diyor, Dalai Lama. Dünyanın en büyük ruhsal lideri, ilk kez bir psikiyatr ile bir araya gelerek, o zor kazanılan sakinliğe nasıl ulaştığını ve bizim bu içsel barışı nasıl bulabileceğimizi anlatmaktadır. Mutluluk Psikolojisi, Nevzat Tarhan İnsan bedensel ve ruhsal olarak her an dışarıdan gelecek etkilere açıktır. Hatta bazı durumlarda ruhsal halini tümüyle bu uyaranlar belirleyebilir. Çünkü her bir etki ve uyaran, insanın bedensel ve ruhsal dengesini, düzenini, uyumunu etkiler. İnsanın içindeki mekanizma, bilinçli ya da bilinçsiz olarak bu dengeyi koruyan sistemler, dengeyi ve uyumu sağlamak, sürdürmek için sürekli çaba harcar. Bu çabaların yetersiz kaldığı noktada da stres ortaya çıkar. Stresi nasıl mutluluğa çevirebiliriz? Nevzat Tarhan bu uğurda bizlere yol gösteriyor. İlgili Filmler Soul Surfer, 2011 Gerçek bir hikayeden esinlenen film 27 yaşındaki profesyonel sörfçü Hamilton, köpekbalığı saldırısında sol kolunu kaybeder ancak buna rağmen sörf tutkusundan vazgeçmez. Hidden Figures, 2016 Irkçılık ve köleliğin kol gezdiği Amerika'da soğuk savaş yıllarında Afrikalı kadınların ilham verici başarı öyküsü My Left Food, 1989 Sadece sol ayağını kullanabileceği bir hastalığa yakalanan bir adamın kendini gerçekleştirme serüveninden bahsedilmektedir. Something The Lord Made, Cerrah Alfred Blalock'un hademelikten cerrahlığa uzanan yaşam öyküsü Freedom Writers, 2007 Etnik kökenin, ekonomik durumun sadece bir etiketten ibaret olduğunun farkında olan bir öğretmenin, öğrencilerinin hayatına dokunuşu işlenmektedir. The Pursuit of Happyness, 2006 Ekonomik sıkıntılarla mücadele eden bir adamı üstüne bir de eşi terk etmiştir. Oğluyla bir başına sokaklarda kalan babanın mücadeleyi hiç bırakmamasıyla gözleri dolduran film. Kaynakça Karaırmak, Ö. (2002). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Servisi, 26(3), 130-142. Bahadır, E. ve Öz, F. (2009). Ruh sağlığının korunmasında önemli bir kavram: psikolojik sağlamlık. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 82-89. Yorumlar