İtalyan yazar Mario Mazzanti, Şah Mat romanı ile son zamanların en iyi polisiye romanlarından bir tanesine imza atıyor ve okurlarını baştan sona sürükleyici ve karmaşık bir seri cinayetler ile baş başa bırakıyor. Bunu yaparken de okurlarını adeta bir satranç oyununun içine sokuyor ve bir anlamda onları da oyunun içine dahil edip katili buldurmaya çalışıyor diyebiliriz. Adriana Maggesi için gece normal başlamıştı fakat bu onun son gecesi olacaktı. Evine aldığı adamın katili olacağını asla bilemezdi. Kafasına aldığı darbe ile bir anda yere yığıldı. Daha darbenin acısını atlatamadan göğsüne girip çıkan keskin bıçağın acısı daha da dayanılmaz hale gelmişti. Artık hayatta kalmak yerine bir an önce bu acının sona erip ölmeyi diler hale geldi. Claps uzun zamandır suç psikiyatristi olarak polise önemli cinayet davalarında yardımcı olmaktaydı. O gün gelen telefon ile yeni bir dava onu beklemekteydi. Olay yerine vardığında tüm dairenin içine sinmiş olan kadının kokusunu hissetmeye çalışarak neler yaşadığını anlamaya çalıştı. Kapıda herhangi bir zorlanma yoktu. Belli ki kurban katilini tanıyordu ve eve girmesine izin vermişti. Daha sonra bir tartışma çıkmış, katil kadının başına sert bir cisim ile vurarak yere yığılmasına neden olmuştu. Daha sonra mektup açacağını defalarca göğsüne saplayarak bir anlamda cinnet geçirmişti. Kadın 6-7 darbeden sonra çoktan ölmüştü fakat katil toplam 18 defa mektup bıçağını saplamıştı. Görünen o ki aralarında bir tartışma çıkmış ve adam kendini kaybedip kadını öldürmüştü. Büyük ihtimal bir aşk cinayetiydi. Zaten kurbanın sevgilisi olan Morganti tam o sırada sevgilisini ziyaret gelmiş fakat asansörde iken elektrikler kesilince uzun süre mahsur kalmış, daha sonra daireye çıktığında sevgilisini yerde ölü vaziyette bulmuş ve polisi aramıştı. Üzerinde kurbanın kanı olması ve olayın gelişimi onu bir numaralı şüpheli haline getirmişti. Ta ki kanıtlar ve sonradan gelen bir e-posta aksini gösterene kadar... Greta Alfieri, her gazeteci gibi haber için her şeyi yapmaya kazır, bir anlamda haber dünyasının kraliçesi olan biridir. Fakat çalıştığı medya grubunda istediği programı yapmasına izin verilmemesi nedeni ile kendini daha da kanıtlama peşindedir. Cinayet haberini aldığında polis içindeki köstebeğine ulaşıp kimsenin bilmediği detaylara ulaşır ve bunu haber programında bir anlamda patlatır. Tabi bu şekilde sadece patronunun değil daha birçok kişinin de ilgisini üstüne çeker. Ona gelen bir e-posta ise oyunun başlangıcını gösterir. Şehirde seri bir katil vardır ve cinayetlerine devam edecektir. Polis gizli bilgilerin sızması ile harekete geçer ve bir anlamda Greta Alfieri'yi gözetim altında tutmaya başlar. Katilin ona karşı bir ilgisi olduğu açıktır ve Claps bunu kullanarak katile ulaşmayı planlar. Diğer taraftan polis şüphelileri iyice azaltır ve bir kişi üzerinde durmaya başlar. Onu takip eder ve kurban olacak kişi ile basarlar fakat bilgi yanlıştır. Daha da kötüsü şehrin diğer tarafında katil ikinci kurbanının da canını almıştır ve yine Greta Alfieri'ye e-posta göndermiştir. Şaheserini tamamlamak için geriye bir cinayet kalmıştır. Claps katilin kurbanlarını hiçbir ipucu bırakmadan öldürmesi sonrası tek umut olarak Greta Alfieri'yi kullanmaya karar verir. Bir şekilde katil ile onu konuşmanın yolunu bulur ve ikili bir satranç sitesinde oyun oynayarak konuşurlar. Katil kendini bir zamanların ünlü satranç ustası Morphy takma ismini kullanıyordu. Konuşmadan sonra Morphy Greta'ya bir e-posta daha gönderir ve üç hamlelik şaheserini satranç masasında gösterir. E-posta Greta'dan önce Claps'in eline ulaşır ve bunun ne anlama geldiğini çözmeye çalışır. Fakat satranç taşlarının dizilişine göre üç hamlede mat etmek mümkün değildir fakat yenilgi kaçınılmazdır. Yenilginin kaçınılmaz olmasının nedeni ise üç hamlede mat olmamak için rakibin kraliçesini feda etmesi gerekir. Kraliçe! Haber Kraliçesi!. Claps katilin amacını anlayıp hemen Greta'ya ulaşmaya çalışır fakat başaramaz. Hızla onun kaldığı yere yola çıkar. Greta ise odasında duşunu almaktadır. Birden duşun kapısının yavaşça açıldığını fark eder. Katilin artık hemen arkasında olduğunu bilir. Greta katilin tam saldıracağı sırada katilin yüzüne kaynak suyu tutar ve elinden kaçmayı başarır fakat ıslak ayakları nedeni ile tam kapının önünde kayar ve yere düşer. Kalkmaya fırsat olmadan katil onu yakalar ve öldürmek için son hamlesini yapmaya hazırlanır. Tam bu sırada Claps kapıyı kırar ve içeri girer. Hemen katilin üzerine atlar ve Greta'yı kurtarır. Katil ile boğuşurken bıçak darbesi nedeni ile ciddi şekilde yaralanır ve diğer polis memuru da katili vurarak öldürür. Çok kan kaybeden Claps bilincini kaybetmeden önce sadece birkaç kelime söyleyebilir. Yanıldık. Asansör. Hala bitmedi. Tersten düşün! ve bunları söylemesi ile bilincini kaybeder ve komaya girer. Hikayenin buraya kadar olan kısmı kitabın ilk bölümünü oluşturuyor. Zaten asıl hikayede bundan sonra başlıyor. Herkes katili yakaladıklarını ve olayın kapandığını düşünürken Greta, Claps'ın son sözlerine takılı kalıyor ve kendi araştırmasını yapmaya başlıyor. Asansörde olan Morganti'ydi ve o sırada yukarı çıkıyordu. Tersten düşününce acaba aşağıya inerken mi asansörde kalmıştı. Fakat cinayeti işlemediği kesin kanıtlar ile kanıtlanmıştı. Peki Claps ne demek istemişti. Kitabın bundan sonraki kısmını bir kerede okumanız büyük ihtimal. İlk bölümde verilen fazla detay ve felsefe katılarak yapılan konuşmalar kitabı sıkıcı hale getiriyor fakat ikinci bölüm başladığında kendinizi tam bir satranç oyunun içinde buluyorsunuz. O yüzden kitabı elinizden bırakmak pek mümkün olmuyor. Bir ipucu vermek gerekirse hiçbir şey göründüğü gibi değil ve katil her zaman kitapta yer alıyor. Fakat söylemek gerekirse oyun o kadar mükemmel kurgulanmış ki bulmak pek mümkün olmuyor ama sonda zaten her şey açıklanıyor. Tek açıklanmayan ise Claps'in bunu nasıl anladığı! Şah Mat Konusu Mario Mazzanti'nin ilk polisiye romanı olan Şah Mat, bir seri katil ile suç psikiyatristinin adeta bir satranç oyunu gibi olan mücadelesini anlatıyor. Polis adına çalışan bir suç psikiyatristi suçluların davranış ve psikolojik davranışlarını inceleyerek polise şüphelileri bulmada yardımcı olur. Bu sefer karşısında cinayet işlemeyi seven ve bunu herkese göstermek isteyen, seri cinayetleri ve polis ile olan kovalamacasını satranç oyunu gibi gören bir seri katil vardır.


Sahnenin Dışındakiler 1920 senesinde kitabın baş kahramanı Cemal'in üniversite eğitimi için İstanbul'a dönmesiyle başlar. Uzak akrabadan biri olan Behçet Bey'lerin evine gidecektir. Fakat ilk olarak çocukluğunu geçirdiği Elagöz Mehmet Efendi Mahallesi'ni görmeye karar verir. Mahalleye vardığında, o sıralarda işgal altında olduğundan tanınmayacak halde olduğunu görür. Buna oldukça üzülmüştür, zira çocukluğunun en güzel anılarını bu mahallede komşularının kızı Sabiha ve uzak bir akrabasının oğlu İhsan ile geçirmiştir. Sabiha, Cemal'lerin mahallelerine sonradan taşına Süleyman Bey'in kızıdır. Süleyman Bey, karısına kalan yüklü miktardaki mirası sırf kendi zevkleri ve eğlencesi uğruna kısa zamanda tüketmiştir. Bu nedenle karısıyla arası iyi değildir ve sürekli şiddetli tartışmalar yaşıyorlardır. Sabiha ise tüm bunlardan oldukça kötü etkilenmekle beraber, Cemal'in arkadaşlığı biraz olsun sıkıntılarını ona unutturmaktadır. O günlerde, yurt dışında eğitim görmekte olan İhsan evine geri döner. Bir süre sonra da Cemal'in de eğitim gördüğü Vefa Lisesi'nde tarih hocalığı yapmaya başlar. Cemal, Sabiha ve İhsan birlikte çok fazla vakit geçirmektedirler. Fakat bir süre sonra Cemal Sabiha'nın İhsan'a duyduğu ilgiden rahatsız olmaya, onu kıskanmaya başlar. Bu sıralarda, Sabiha kadın hakları ve özgürlüğü gibi konulardan etkilenmeye ve bir başkaldırı olarak algıladığı tiyatroya ilgi duymaya başlar. Cemal her ne kadar ona destek olmaya çalışsa da bu konuda kararsızdır. Bir süre sonra Cemal ve Sabiha ayrılmak zorunda kalırlar, çünkü Cemal'in babasının tayini Anadolu'da bir yöreye çıkmıştır. Cemal, canlanan anılarıyla beraber, her yerde Sabiha'yı aramaya başlar. Sabiha'yı İstanbul'dan ayrıldığından beri görmemiştir. Sabiha onun için çok önemlidir, zira içten içe ona aşıktır. Sabiha hakkında bir şeyler öğrenebilmek umuduyla İhsan'ın evine gider. Fakat yıllar önce tanıdığı İhsan değildir karşısındaki. Siyasi meselelerle oldukça alakadar olan, İttihat ve Terakki yanlısı işler yapan farklı bir İhsan'la karşılaşmıştır. Nitekim, eve adımını atar atmaz bu siyasi işlerin içine çekiliverir. Tanıdıklarından Muhsin Bey ve diğer birçok kişiyle beraber hararetli bir tartışma ortamında bulur kendini. Cemal'i derhal bilgi vermek üzere bir tanıdığın evine gönderirler. Orada Sabiha'nın Muhtar adında gizli kapaklı işler gören bir gençle evlendiğini öğrenir. Gel zaman git zaman, kendisine -yine emrivaki olmak üzere- büyük bir görev verilir. Nasır Paşa adında önemli bir mevkideki bir adamın anılarını dikte edecektir. Yazdıklarını eş zamanlı olarak yayınlayan Cemal'in yazıları zamanla belli kesimlerdeki insanları rahatsız etmeye başlar. Cemal, Nasır Paşa'nın yanına gittiğinde onu oldukça sıkkın ve üzgün bir halde bulur. Bir tatile çıkmaya -kaçmaya- karar vermiştir. Ardında hiçbir şey bırakmak istemediğinden Cemal ile beraber tüm belgeleri, mektupları, fotoğrafları yakmaya başlarlar. Ertesi gün, Cemal'in hayatında beklenmedik bir olay gerçekleşir. Köprü denen bir yerde Sabiha ile karşılaşır. Sabiha onun geldiğinden uzun zamandır haberdar olduğunu, fakat önceden aralarında bir şey olduğunu bilen kocası Muhtar'dan korktuğu için yanına gelemediğini söyler. Bir süre eskisi gibi el ele dolaşırlar. Fakat Sabiha alelacele onu tekrar göreceğini söyleyerek gider. Birkaç gün sonra akşam vakti Sabiha Cemal'in kaldığı pansiyona çıkagelir. Bir şeylerden korktuğu bellidir. Muhtar'ın kendisinin peşinde olduğunu söyler. Cemal, değişen koşullarla beraber Sabiha'nın da değiştiğini, alkol gibi şeylere alıştığını fark eder. Oldukça güçsüz görünen Sabiha ağlamaya ve içini dökmeye başlar. Fakat yine de söylemeye çekindiği bir şeyler olduğu bellidir. Sürekli "Ah, bir karar verebilsem!" diye yakınmaktadır. Sabiha o gece Cemal'le beraber kalır. Fakat Cemal sabah uyandığında Sabiha'nın yerinde bir zarf bulur. Kağıdın üstünde Sabiha'nın resmi vardır. Altında ise "Sahneye Çıkacak İlk Türk Kadını" yazılıdır. Cemal, Sabiha'nın kararsız olduğu konunun bu olduğunu anlar. Bu konuda konuşmak üzere Muhlis Bey'in yanına gittiğinde Nasır Paşa'nın öldürüldüğü haberini alır. Olaydan sorumlu tutulan İhsan ise tevkif edilmiştir. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın tarihi karışıklıklarla geçen bu romanı, bu şekilde sona erer. "Sahnenin Dışındaki" Anadolu insanlarının bu güzel hikayesi, kendi geçmişimize ayna tutuyor adeta. Sahnenin Dışındakiler Konusu


Tolstoy'un son dönem öykülerinden biri olan Sahte Para Kuponu, iyi ve kötünün bir kartopu misali yarattığı sonuçları didaktik bir yöntemle aktarmıştır. Maliye Bakanlığında Eyalet Kalem Başkanı olan Fyodor Mihayloviç Smokovnikov'un lise beşe giden büyük oğlu Mitya, aylık harçlığı olan üç rublenin, arkadaşı Peyta Gruşetskiy'den tiyatroya gitmek için aldığı altı ruble borç nedeniyle yetmeyeceğini bildiğinden, babasından gelecek ayın harçlığını da peşin almak ister. Fyodor Mihayloviç, iki buçuk ruble değerindeki kupon ve elli kapik bozukluktan daha fazla para vermenin onu ileride düzenbaza dönüştüreceğini söyleyerek bu teklifi reddeder. İki yaşındaki oğlu Petya'yla ilgilenmekten yorgun düşen annesi de Mitya'yı tersler. Peyta Gruşetskiy'nin borcunu artık ödemesini gerektiğini hatırlattığı iğneleyici pusulanın da eline geçmesiyle çaresiz kalan on beş yaşındaki çocuk, saatini rehin vereceği bir dükkan önermesi için arkadaşı Mahin'e gider. Mahin ona para kuponunun önüne 1 ekleyerek kuponun değerini 12.50'ye çıkarabileceklerini söyler. Babasına hala kızgın olan Mitya, üzerinde oynanmış kuponu Yevgeniy Mihayloviç'in fotoğrafçılık malzemesi satan dükkanında Mihayloviç'in miyop karısı Mariya Vasilyevna'ya bozdurarak arkadaşının borcunu öder. Mihayloviç hasılatı toplamak için dükkana geldiğinde kuponun sahte olduğunu hemen fark eder ve aynı sahte kuponu İvan Mirinov adlı köylüden odun almak suretiyle elinden çıkarır. Mirinov elindeki kuponun sahte olduğunu Sidor'un Meyhanesi'nde öğrenerek karakolluk olur. Yevgeniy'nin on beş ruble karşılığında yalan söylettiği kapıcısı Vasiliy yüzünden davayı kaybeden Mirinov önce kendini içkiye verir, ardından da Podolsklu köylülerle bir olup daha önce yanında çalıştığı Pyotr Nikolayeviç Sventitsky'nin çiftliğinden Maşka, Benekli ve Yakışıklı adlı üç Savras atını çalar. Eski bir gümrük memuru olan Sventitsky, on iki yıl önce istifasını vererek har vurup harman savuran genç bir toprak ağasının küçük çiftliğini satın alıp işlettiğinden bu yana köylülere adil davranmış olduğundan bu hırsızlığı gururuna yediremez ve aslında geceyi sevgilisi Paraşa'yla geçirmesine rağmen genç kadına ilişkilerini kimseye söylemeyeceğine dair söz verdiği için susan Sürücü Proşka Nikolayev'i bundan sorumlu tutar. Üç ay hapis cezasını çektikten sonra kendini içkiye vuran Proşka, kadın elbisesi çalarken yakalanarak tekrar hapse girer. Bu olayın ardından Sventitsky'nin köylüye bakışı değişince köylünün de ona karşı değişir. Meşe ağaçlarını kesen, tahıl ambarını ve ağılını kundaklayan köylüleri Liventsov Çiftliğinin yöneticisi unvanıyla cezalandıran Sventitsky, hayvanlarını beyin çayırında otlattıkları gerekçesiyle köylünün sürülerine el koyar, çıkan arbedede de linç edilerek öldürülür. At hırsızlığında giderek ustalaşan Mirinov ise iki atını çaldığı Kolotovka köylüsü Stepan Pelageyuşkin tarafından başı taşla ezilmek suretiyle hayata veda eder. Cezaevinde karısının öldüğünü, evinin de elden gittiğini öğrenince herkese karşı öfke duyan Pelageyuşkin, tahliyesinin ardından varlıklı bir iş adamı olan Vladimirli Pansiyoncuyu ve metresi Matryona'yı öldürüp paralarını alarak kaçar. Liventsov Çiftliğine komşu olan Simbirsk Vilayeti Arazi Müdürü'nün oğlu Türin, Sventitsky'e karşı birlik olan köylülere sosyalizm kuramını ve toprağın kamulaştırılması meselesini anlattığı gerekçesiyle azmettirici olarak tutuklanıp St. Petersburg'a gönderilince Kazak sevgilisi Katya Turçaninova mahkumla görüşme sınırlaması getiren yönetici kadrosundan intikam almak için Bakan'ı öldürmek ister. Yaptığı suikast girişimi başarısız olunca da olay, üst yönetime karşı bir tehdit olarak görüldüğünden hakkında büyük bir soruşturma açılır. Vasiliy açgözlülüğe kapılarak efendisi Yevgeniy Mihayloviç'in cüzdanını çaldığı için kapı dışarı edilmiştir. Bu olayın ardından uzun süre iş bulamadığı için dilenmek zorunda kalan Vasiliy, en sonunda Orlovskiy eyaletinin bir köyünde ağanın bahçesini kiralayan bir tüccarın yanına bekçi olarak girer. Ancak peşini bırakmayan harislikle eski patronlarından birinin dükkanını soyarak ortalıktan kaybolur. Sahte kuponu almayı gururuna yedirememiş olan Mariya Vasilyevna olaydan iki hafta sonra sokakta rastladığı Mitya'yı takip ederek çocuğun önce evini, ailesini, sonra da okulunu öğrenir ve genç oğlanın yaptığını Din Öğretmeni Rahip Mihail Vvedenskiy'e anlatır. Rahip, kibirli bir ateist olan Fyodor Mihayloviç Smokovnikov'dan intikam imkanı doğuran bu olayı büyütür. Mitya'nın annesi Yevgeniy Mihayloviç'in dükkanına giderek oğlunun borcunu ödeyip olayı kapatmak ister ve oğluna her şeyi reddetmesini sık sıkıya tembihler. Çocuğun net inkarıyla Baba ile Rahip arasında tartışma çıkar. Bu tartışma sonucunda Mihail Vvedenskiy liseden ayrılarak Misail adıyla keşiş olarak bir keşiş okuluna rektör tayin edilir. Bir taşra kasabasında yaşayan Mariya Semyonova, iki yüz elli ruble emekli maaşıyla alkolik babası, kız kardeşi, eniştesi ve hastalıklı yeğeni Fedya'nın bakımını üstlenmesine rağmen halinden hiç şikayet etmez. Kısa bir süre yanında çalışmış olan topal terzi, onun bu kanaatkarlığının kaynağının safi inanç olmasından oldukça etkilenir ve onda gördükleri köyünde İvan Çuyev de dahil olmak üzere on altı hanenin yaşayışlarını değiştirir. Ortodoks Kilisesinden böyle toplu bir ayrılış Piskoposluğu endişeye düşürünce Misail, Duhoborların fikirlerini değiştirmek için köye gönderilir. Yıllardır ezberlenmiş köhne fikirlerle ikna edilemeyen Ayrılıkçılar, Misail'in kışkırtmasıyla köy ahalisinin şiddetine uğrar. Kendini ve ailesini korumak isteyen Çuyev, saldırganlardan birinin gözünü çıkarınca insanları saptırmak ve dine saygısızlıktan sürgüne gönderilir. Misail ise ödüllendirilerek Suzdal Manastırı'nın başrahibi yapılır. Emekli aylığını aldığı gece tüm ailesiyle birlikte katledilen Mariya Semyonova'nın katili Stepan Pelageyuşkin, Çuyev ve Vasiliy ile aynı koğuşa düşmüştür. Çuyev'in öğretileri vicdan azabının pençesinde kıvrılan Pelageyuşkin'i daha iyi bir insan olmaya yöneltmiş, ondaki bu ruhani değişim artık hukuk müfettişi olmuş kupon sahtekarlığının kahramanı Mahin'i de etkilemiştir. Pelageyuşkin'in hayat hikayesinden ve geçirdiği değişimden söz ettiği on sekiz yaşındaki Liza Yeropkin, Mahin'in de desteğiyle Mariya Semyonova gibi kanaatkar bir hayat yaşamaya karar verir ve annesinin ve babasının itirazlarına rağmen tüm malvarlığını dağıtır. Genç Yeropkin'in düşünceleri şehrin bilgeliğiyle ünlü papazı İsidor'un yolunu da değiştirir. Bu değişikliğin yarattığı coşku Çar'ın ailesinin dikkatini çeker ve yaşlı papaz, vaaz vermek üzere saraya davet edilir. İsidor, tüm kötülüklerin kaynağını kötü yönetime bağlayınca hapishane işlevi gören Suzdal'a gönderilir. Amaç, İsidor'u düzen lehine ıslah etmekken İsidor öğretileriyle Başrahip Misail'i ıslah eder. Misail, sadece İsidor'un değil, pişman olan tüm tutukluların salıverilmesini talep eden bir dilekçe yazdıktan sonra manastırda inzivaya çekilir. Linç edilerek öldürülen Pyotr Nikolayeviç Sventitsky'nin dul eşi Natalya İvanovna ise koğuş arkadaşı Çuyev'den dinledikleri nedeniyle her türlü baskıya rağmen eski görevini ifa etmemeye yeminli Cellat Mahorkin'den etkilenerek kocasının katillerinin affedilmesi için Çar'a mektup yazmış ancak idamlara engel olamamıştır. Vasiliy en doğru yolun Robin Hoodluk olduğuna karar vererek hapishaneden kaçar ve Tüccar Krasnopuzov'u soyarak elde ettiği parayı ihtiyacı olanlara dağıtır. Öyle ki yeniden girdiği hapishaneden, işleri yolunda gitmeyen Yevgeniy Mihayloviç'e borçlarını ödemesi için bile dört yüz ruble göndermeyi başarır. Tüm bunlardan on yıl sonra teknik üniversiteden mezun olarak Sibirya'da bir altın madeninde çalışmaya başlayan Mitya Smokovnikov, kendisine yardımcı olmakla görevlendirilmiş hükümlü Stepan Pelageyuşkin'in hikayesiyle hayatına yeni bir yön çizer. Artık kendisine küçük bir çiftlik alacak, evlenecek ve elinden geldiği kadarıyla halka hizmet edecektir.


Müştak Bey, Kumru Hanım ile evleneceği için çok heyecanlıdır. Kumru Hanım'ı beklerken Müştak Bey ile Hikmet Efendi karşılıklı konuşurlar. Kumru Hanım'ın çirkin, yaşlı ablası Sakine Hanım'dan bahsederler. Hikmet Efendi içindeki kuşkuyu Müştak Bey ile paylaşır. Müştak Bey'e Kumru Hanım'ın ablasını verip hile yapabileceklerini söyler. Büyük dururken küçüğü vermenin adetten olmadığını da ekler. Müştak Bey, Hikmet Efendi'ye latifeye gerek olmadığını söyler. Karşılıklı konuşmaları sırasında Ziba Dudu gelir. Müştak Bey, Hikmet Efendi'nin selamlıkta beklemesini söyler. İkinci Sahne Ziba Dudu, gelin hanım geliyor diye müjde verir. Müştak Bey Ziba Dudu'ya teşekkür eder. Müştak Bey sevincinden sıçrayarak oynar. Ziba Dudu, nikahlandığı için, ağırbaşlı olmasını söyler. Müştak Bey, insan evlenirken utanmamalı aksine olması gerektiğini söyler. Üçüncü Sahne Müştak Bey, yüz görümlüğü vermek istemez. Benim gibi fakir bir şairin vereceği yüz görümlülüğü birkaç beyit olur der. Dördüncü Sahne Ziba Dudu, gelin hanımı getirir. Müştak Bey, sevincinden tuhaf davranarak gelin hanımı karşılar. Ziba Dudu, gelin hanımı görür görmez sevincinden bayıldı diyerek latife yapar. Müştak Bey'e Kumru Hanım'ın çirkin ve yaşlı ablasını gelin olarak getirmişlerdir. Müştak Bey, çok şaşırır. Nedir bu diye sorar. Ziba Dudu da sevgili karın, can yoldaşın, Sakine Hanım der. Müştak Bey, o bana can yoldaşı olacağına canının çıkmasını yeğlediğini ve canına minnet olduğunu söyler. Habbe Kadın ve Ziba Dudu sevinç delisi oldu diye latife ederler. Ziba Dudu, gelin hanımın duvağını açmasını söyler. Müştak Bey, açmaz. Ziba Dudu, ısrar eder. Müştak Bey, Sakine Hanım'ı istemediğini söyler. Elini çekerken kaza ile Sakine Hanım'ın beyaz saçı eline takılır ve elinde kalır. Sakine Hanım'ın yüzü ve ak saçları ortaya çıkar. Ziba Dudu, Habbe Kadın'a nikah kıyan efendiyi çağırmasını ve mahalleliyi de alıp gelmesini söyler. Beşinci Sahne Müştak Bey, mahalleli beni zorla güveye mi koyacak? diye soru sorar. Ziba Dudu da ya güveye koyarlar ya hapse der. Altıncı Sahne Ebüllaklaka, başında sarılı boyalı bir mendil ile gelir. Böyle bir telaşla niçin apar topar uykudan kaldırıldığını sorar. Ziba Dudu da Müştak Bey, isteye dileye aldığı hanımı şimdi istemiyor. Gelinin saçını başını yoldu. Üstelik bana ve yenge kadına da etmediği edepsizlik kalmadığını söyler. Müştak Bey bir de doğruları kendisinin dilinden duyulmasını ister. Ebüllaklaka, Ziba Dudu gibi yaşlı bir kadın yalan mı söyleyecek der ve söz hakkı tanımaz. Ebüllaklaka, bu kızı almaz ise namusuna leke sürülmüş olacağını söyler. Mahalleli de Ebüllaklaka'yı tasdikler. Müştak Bey ne kadar kendisine nikah edilen hanımın Kumru Hanım olduğunu dese de inanmazlar. Mahallelli olan Batak Ese, bekçi olduğu için bir gece Müştak Bey'e rast geldiğini ve nerden geldiğini sorduğunu söyler. O da tiyatrodan geldiğini söyler. Maskaralığa aldığını Ebüllaklaka'ya söyler. Mahalleli Müştak Bey'i istemez. Yedinci Sahne Müştak Bey'i mahalleli istemez. Müştak Bey'in imdadına yakın dostu Hikmet Efendi yetişir. Atak Köse, elinde kürekle istemeyiz diye bağırır. Hikmet Efendi, neyi istemezsiniz der. Atak Köse, her şeyden bihaber mahalleli öyle istiyor ben de öyle diyorum der. Ebüllaklaka, Hikmet Efendi'ye Müştak Bey'i göstererek sen bu suçlulara sahip çıkıyorsun ve suça göz yummak suç işlemekle aynıdır. Sen de onun gibi cezayı hak ediyorsun der. Hikmet Efendi, Ebüllaklaka'ya gizlice bir para kesesi göstererek küçük kızı istediğini söyler. Ebüllaklaka, istemem diyerek gizlice Hikmet Efendi'ye yan cebime koy der. Hikmet Efendi de keseyi yan cebine koyar. Ata Köse, durumu fark eder rüşvet alıp almadığını sorar. Ebüllaklaka, hayır yan tarafımda durduğu için durma git diyorum der. Ebüllaklaka, rüşveti aldıktan sonra kalbime bir merhamet geldi diyerekten küçük kızı yani Kumru Hanım'ı getirmelerini söyler. Mahalleli, Batak Ese, Atak köse durumu onaylar. Sekizinci Sahne Habbe Kadın, Kumru Hanım'ı getirir. Kumru Hanım ağlamaktadır. Ebüllaklaka, Habbe Kadın'a kızın niçin ağladığını söyler. Habbe Kadın, önceden Müştak Bey ile kavuşamadığı için ağladığını ve şimdi de boşa göz yaşı döktüğü için ağladığını söyler. Müştak Bey ile Kumru Hanım el ele tutuşur. Dokuzuncu Sahne Müştak Bey, Kumru Hanım ile hayran hayran bakışırken Hikmet Efendi'yi görür ve neden hala gitmediğini söyler. Hikmet Efendi, iki çift sözünün olduğunu söyler. Müştak Bey, yarın söylemesini söyler. Hikmet Efendi, Kendisine danışmadan evlenmesini haksız bulur. Kılavuz kısmına güvenenin hali bu olur der. Sen ve eşin birbirinizi tanıdığınız halde evlenirken ne belalara uğradın der. Birbirlerinin durumunu bilmeyerek evlilik kuranların hali nasıl olur ötesini de sen var düşün ve aldığın dersi unutma der. DEĞERLENDİRME Tanzimat Dönemi'nde Garp'tan aldığımız türlerden olan tiyatronun ilk bilinen örneğini Şinasi - Şair Evlenmesi eseriyle edebiyatımıza kazandırır. Töre komedyasını işleyen bu eser görücü usulü evliliğin sakıncalarını gözler önüne serer. Şinasi, şahısların isimlerini verirken bile karakterlerine göre seçmiş ve halktan seçtiği kişileri, halkın diliyle konuşturmuştur. Kumru Hanım, ismi gibi güzelliği temsil eder. Hikmet Efendi, ismi gibi hikmetli sözlerde bulunur. Sakine, ismi gibi tüm bu olaylar karşısında sessiz ve sakindir. Müştak ise özleyen, arzulayan, göreceği gelmiş olan, can atan kişi demektir. Kumru Hanım'ı çok istemektedir. Eserde toplumun eksik yönleri mizahi bir üslupla yerilmiştir. Geleneksel Türk tiyatrosundan yararlanmıştır. Eserde Orta Oyunu ve Karagöz oyununun kişileri ile ortak özellikler vardır. Müştak ile Kumru için geleneksel tiyatromuzdan Çelebi ve Zenne olarak düşünebiliriz. Hikmet ve Müştak ise Hacivat ile Karagöz'ü Andırır. Yerel konuşmalarından dolayı Batak Ese ve Atak Köse ise Kayserili ve Laz tiplerini andırmaktadır. Edebiyatımızın ilk tiyatrosu olarak kabul edilen bu eseri okunmaya ve incelenmeye değer buluyorum.


Sait Faik Abasıyanık'ın çeşitli eserlerinde geçen hikayelerden bir kısmının yer aldığı Seçme Hikayeler adlı kitabı, yirmi hikayeden oluşmaktadır. Kitapta yer alan hikayeler şu şekildedir: Stelyanos Hrisopulos Gemisi, Zemberek, Çamaşır İpleri ve Don Gömlek Hayaletleri, Ben Ne Yapayım?, Havuz Başı, Uzun Ömer, Kraliçenin Evinde, Açık Hava Oteli, Diş ve Diş Ağrısı Nedir Bilmeyen Adam, Bir İlkbahar Hikayesi, Fındık, Eftalikus'un Kahvesi, Sinağrit Baba, Son Kuşlar, Sivriada Geceleri, Sivriada Sabahı, Haritada Bir Nokta, Bir Kaya Parçası Gibi, Hişt, Hişt!, Dülger Balığının Ölümü. Bu hikayelerden bazılarının özeti şu şekildedir: Stelyanos Hristopulos Gemisi adlı hikayede yaşlı Rum balıkçının geriye kalan tek aile ferdi olan torunu Trifon tarafından kendisine bir metre uzunluğunda bir gemi yapılır. Trifon gemiye dedesinin adını verir. Gemiyi suya saldığı esnada Burgaz adasındaki diğer çocuklar taş atmaya başlarlar. İsabet eden taşlarla gemi batar. Zemberek adlı hikayede bir sınıfta saat sahibi olan tek kişinin hikayesi anlatılır. Bu kişinin adı Celil'dir. Sınıfta ondan başka kimsede saat olmadığı için derslerden sıkılan öğrenciler sürekli ona dersin bitmesine ne kadar kaldığını sorarlardı. Bir gün psikoloji dersinde son derece sıkılan öğrenciler ona saati sorarlar. Hoca dersi çok monoton anlattığı için kimse dersi dinlemez. Bir süre sonra dersin hocası, evladım kaç dakika kaldığını söyle de ben de kurtulayım der. Celil mahzun bir şekilde, efendim saatin zembereği kırılmış der. Bunun üzerine arka sıralardan çocuklar, yuh zembereği mi diyerek bağırırlar. Sonra vay zemberek vay! Şeklinde konuşurken Celil'in lakabı Zemberek olur. Celil bir süre sonra babasına bir mektup yazar ve saate ihtiyacı olmadığını, tamir edildikten sonra babası tarafından kullanılmasını istediğini belirten bir mektup yazar. Çamaşır İpleri ve Don Gömlek Hikayeleri isimli hikayede olaylar bir mahkeme salonunda geçer. Bir kişi çaldığı pardösüyü acil para lazım diyerek arkadaşına düşük bir ücrete satar. Ancak pardösü sahibi ve elbiselerinin çalındığını düşünen diğer bazı kişiler olaylardan habersiz olan gencin üzerinde pardösüyü görünce onu şikayet ederler. Mahkemede genç sorgulanır ve masum olduğuna kanaat getirilir. Asıl suçlu olan pardösüyü kendisine veren gerçek hırsız arkadaşı idi. Hikayenin sonunda yazar suçlu olan gencin iç dünyasına iner ve bir çözümleme yapmaya çalışır. Ben Ne Yapayım? isimli hikayede yazı yazmak dışında bir meziyeti olmayan birisinin hikayesi anlatılır. Gazetelere yazı yazıp geçimini sağlayan kahraman bir süre sonra kazandığı para ile iktifa etmemeye başlar. Bunun üzerine babadan kalma mirası tamamen tüketmemek için bir işyeri açmaya karar verir. Bu durum duyulunca eskiden babası ile iş yapmış ve babasını dolandırmış birisi bir mektup yazar kahramanın babasına. Mektupta oğlunun bir işyeri açacağını duyduğunu ve eskiden yaptıklarından dolayı son derece pişman olduğunu dile getirir. Baba oğul duygulanıp bu teklifi kabul ederler. Kahraman babasının parasıyla dükkan açar ve babasının eski ortağını yanına alır. İki katlı dükkanın alt katında bazı gıda maddeleri satılır. Üst katta ise elli çuval fasulye istif edilir. Kahraman akşamları eve erken gider. Ortağı da git, git. Şimdi sen gençsin çok yorulma. Yarın ben yaşlandığımda da sen çalışırsın. deyip onu eve gönderir. Üst kattaki fasulyeler satıldı mı sorusuna da sürekli ne gezer? diye cevap verir. Bir gün üst katta dolaşırken ayağı takılır ve çuvallardan ses geldiğini anlar. Bunun üzerine çuvalı kontrol eder ve içinde ceviz olduğunu görür. Ortağına sorunca bazı kişiler ardiye için bıraktı diye cevap alır. Akşam durumu babasına anlatır. Sabah babası ile dükkana gelir ama nafile. Ortağı onu da dolandırıp bir daha dükkana gelmez. Diğer hikayeleri de Sait Faik'in usta kaleminden dökülen Seçme Hikayeler adlı eser zevkle okunacak bir temel eserler dizisi yapıtıdır. Yazan: Şahin Yıldız Sait Faik Seçme Hikayeler Kitap Özeti Stelyanos Hrisopulos Gemisi Trifon, dedesi ile birlikte yaşıyordu. Dedesi Stelyanos Hrisopulos adındaki bir balıkçıydı. Kızı Yuanna öleli 4 sene olmuştu. Eşinin ölümünden sonra vereme düşmüş bu çocuğu da kendisine bırakmıştı. Elinde kalan tek insandı ya Trifon. Trifon, okula gitmiyordu. Evde gemi yapmayı çok seviyordu. Becerikli bir çocuktu. 12 yaşındaydı. Bir gün yine bir gemi yaptı. Adına Stelyanos Hrisopulos adını vermişti. Bu gemi yaptığı diğer gemilerden farklıydı. Büyüktü, motorluydu. Kasabanın tüm çocukları bu gemiyi çok sevmişti. 3 gün üst üste yüzdürdü bu gemiyi Trifon. Kasaba çocukları 3. Gün bu gemiyi batırmayı başarmıştı. Çamaşır İpleri ve Don Gömlek Hayaletleri Küçük bir hırsız vardı ortada. Bu mahkeme o hırsız için kurulmuştu. Dört davacı vardı mahkemede. İkisinin don gömleğini çalmıştı. Birinin jarse yorganı birinin de ampul ve pardösüsünü çalmıştı. Bir de bu pardösüyü satın alan bir çocuk vardı. Bu çocuk bilmiyordu ki hırsızlık malı olduğunu. Mahkeme herkesi dinledi. Kaç ay verdi peki bu küçük hırsız çocuğa? Onu kimse bilmiyordu işte. Bunu düşünmemek gerekirdi. Ne de olsa o bir çocuktu. Annesi dul bir hanımdı. Herhalde fazla yük yüklemişti çocuğun üzerine. Cezası düşünülmemeliydi. Unutmalıydı don gömleği. Ben Ne Yapayım? Tüm işi yazmaktan ibaretti. Böyle de geçirmek istiyordu zaten. Haftalık 2 lira kazanıyordu yazdığı gazeteden. Önceleri bir anasıyla kendisine yetiyordu bu para ancak artık yetmez olmuştu. Geçenlerde gördüğü bir arkadaşı ticarete atılmıştı. Eski memurdu halbuki. Fakirdi. Artık ticaret sayesinde zenginlemişti. Kendisi de düşünüyordu ticarete atılmayı. Babası yaşarken denemişti bir kere. Ortak oldukları kişi dolandırmıştı kendisini. Sonra da kapatmak zorunda kalmışlardı dükkanı. Yine dönmek istiyordu ticarete. Havuz Başı Aşık adam. Kör kütük aşık. Tüm dünyaya kör olan gözleri bir tek onu görünce açılıyor ancak nafile çabalar. Göremiyor o gün. Sırf onu görmek için binmiş olmasına rağmen tramvaya göremiyor onu. Derken bir adam gülümsüyor kendisine yanında da bir kadın var. İlk başlarda aşkını düşünmekten karşılık veremiyor bu gülümsemeye ancak sonradan farkına varır varmaz veriyor karşılığını adam da kadın da geliyor yanına. Kadın ilk kez geliyormuş İstanbul'a. Adam da gezdirmeye çalışıyor, camileri gösteriyormuş. Birkaç yeri tarif ediyor onlara, tanıtıyor İstanbul'u ancak aklı hep aşkında gözleri hep onu arıyor. Uzun Ömer Ömer, 2.25 boyunda 170 kg gelen bir adamdı. Adı Uzun Ömer 'e çıkmıştı. Herkes cüssesinden korkardı. Ancak cüssesi kadar büyük bir kalbi vardı. Kendi halinde, iyi bir insandı. Ne var ki insanlar ona canavar gibi bakıyor çoğu zaman uzun boyuyla iri cüssesi ile dalga geçiyorlardı. Büyümesi 3 yıl önce durmuştu esasen. Artık evlenmek istiyordu. Ancak hiçbir kız kendisine yanaşmıyor, yanaşanlar ise dalga geçiyordu. O da kendisiyle dalga geçen kimseyi etrafında istemiyordu. Dedesi de böyle iri biriymiş ninesi öyle diyordu. Kraliçenin Evinde Güzellik nedir? Neyle tanımlarız güzeli? Kaşları keman, dudakları kiraz, yanakları elma olan bir kız güzel midir? Peki bunun yanına cilveli de eklersek? O zaman güzelliğin tanımı değişir. Pek çirkin ama çok cilveli olan bir hanım da güzel sayılabilir. Kişiden kişiye değişir güzellik dediğin. Herkes farklı bir tanım yapar. Herkeste farklı bir tanım geçerli olur. İnci hanım çok güzeldi. Sanatçıydı. Kerime Nadir okurdu. Çiçeklerden Fesleğen kuşlardan Serçe'yi severdi. Güzeldi. Evlenmek istiyordu ancak kriteri yoktu. Sanırım aşık olmak istiyordu. Değerlendirme: Sait Faik Abasıyanık, büyük hikayecimiz, üstadımızın kaleminden olan hikayeleri beğenmemek mümkün değil. Sanki her bir hikaye ayrı bir roman. Ayrı bir hayat. Öyle içine işliyor ki insanın sanki benimle konuşuyorlar karakterler, sanki izliyorum onları gerçekten. Öyle geliyor ki çok uzakta değiller bu karakterler. Hep yakınımızdalar. Bir hayal kadar yakınımızda.


Geniş bir okur kitlesine sahip olan Elif Şafak bu kez de çocuklar için yazdığı Sakız Sardunya ile karşımızda. Usta anlatıcı, bildik Elif Şafak üslubunun dışında bir anlatıyla sesleniyor çocuk okurlarına. Kitap, belleklerde hoş bir yer edinecek türden. Çocukların düş ve düşünce ufkunu geliştirecek, aynı zamanda da eğlenceli bir kapı aralayacak şekilde kaleme alınmış. Kitaptaki resimler titizlikle hazırlanmış, iyi bir tamamlayıcı özelliği taşıyorlar. Sakız Sardunya kitap okumayı çok seven akıllı ve meraklı bir kızdır. İsmi bir çiçek adı olmasına karşın ismini hiç mi hiç sevmez. Çünkü okuldaki haylaz öğrenciler ismiyle alay ederler. İsmini değiştirmek istediğini annesi Hayal Hanım'a söylediğinde ise annesi : Herkes çiçekleri sever. Nokta. diyerek bu konunun bir daha açılmaması gerektiğini vurgulayarak konuyu kapatır. Büyüklere bir şey anlatmanın bazen çok güç olduğunu düşünür ve herkesin kendi ismini özgürce seçebileceği bir gezegen düşler. Küçüklüğünden beri bir hayvanı olmasını ister, ama annesi şehir yaşamının buna çok uygun olmadığını düşünür. Babası Hasan Bey ise kızını kıramaz ve ona adlarını Gece ve Gündüz koyacağı iki minik su kaplumbağası hediye eder. Sakız Sardunya'nın en sevdiği şeylerden biri babasının aldığı ve çoğu zaman yanından hiç ayırmadığı atlasıdır. Atlası, ona büyüdüğünde gideceği ülkelerin hayallerini kurdurur. Yaşıtı pek çok çocuktan farklı olarak doğaya hayranlık besler ve insanların yaşadıkları çevreyi sahiplenmeleri gerektiğini düşünür. Büyüklerin yaşadıkları mekanları temiz tutup çevreyi kirletmelerine hiçbir anlam veremez. Çevreyi korumak için bir kampanya yapmak ister fakat alay edileceği düşüncesiyle bu fikirden vazgeçer. Yetişkinlerin dünyasını sorgulayan sakız sardunya kitap okumanın yararlarından bahseden anne ve babasının neden yeteri kadar kitap okumadıklarını da kavrayamaz. Sık sık okul kütüphanesine giden Sakız Sardunya, seçtiği kitabı aldığında sıra dışı bir küre ile bulur. Merakına yenik düşer ve küreyi evine götürür. Kürenin üzerinde sekiz kıta olması oldukça gizemlidir. Üstelikte üzerindeki taşları yanıp sönmektedir. Büyük sırrı ile bir süreliğine anneannesine giden Sakız Sardunya orada kürenin gizemini çözer ve Efhima, yani efsaneler, hikayeler ve masallar ülkesine aralanan kapıdan geçerek fantastik bir serüvene atılır. Sakız Sardunya, barındırdığı felsefesi ile çocukları sevgiye, yapıcılığa, hoşgörüye öykündürecek inceliklerle yapılandırılmış. Kitap masalsı aynı zamanda da gerçeklikle bezeli yönüyle çocuklar kadar yetişkinlerin de ilgisini çekecek nitelikte. Çocuklar ve çocukluklarına özlem duyan yetişkinler için iyi bir yapıt. Sakız Sardunya Konusu Elif Şafak okurlarının karşısına bu kez çok farklı bir kitap olan Sakız Sardunya ile çıkıyor. Mükemmel romanları ile tanıdığımız ünlü yazar Sakız Sardunya kitabı ile bu kez çocuklara yönelik bir öykü/masal kitabı sunuyor.


Aynı adlı öyküsüyle 1969'da Uluslararası Bordighera Mizah Hikayeleri Ödülü'nü alan Taner, yedi hikayenin yer aldığı bu derlemede de tıpkı diğer öykülerinde yaptığı gibi mizahi ton ve ironik üslubuyla toplumsal ve bireysel aksaklıkları okura sunmuştur. Sancho'nun Sabah Yürüyüşü: Devlet Konservatuarında bale öğrencisi olan Hülya burs alıp Londra'ya gidince köpeği Sancho'yu gezdirmek babasına kalmıştır. Çankaya etrafında başlayan ve sona eren bir gezinti sırasında Sancho, karşılaştığı türdeşlerin de vasıtasıyla toplumsal statüleri, yüzeysel, çarpık ve menfaate dayalı ilişkileri, insanlığın ikiyüzlülüğünü, dönemin bürokrat ve siyasetçilerinin içinde bulundukları durumu tüm açıklığıyla gözler önüne serer. Piliç Makinesi: Nesrin, beş yıl önce Akçay'da boğulunca kocası; karısının uzaktan yeğeni, iki evlilik ve sayısız ilişki yaşamış 23 yaşındaki Serap'la bir ilişki yaşamaya başlamıştır. Ne salt cinselliğe dayalı bu ilişki ne eşi evden kaçan arkadaşı Nurettin'e verdiği öğütlerin onda yarattığı kahramanlık duygusu ne Alman Hastanesi'nde yatan Ali Rıza Beye yaptığı ziyaret ne de doğduğu evi görmesi anlamını kaybettiği yaşamına döndürmüştür onu. Tarlabaşı'ndaki bir dükkanda piliç çıkaran makinenin bozulmuş olmasıdır belki sebep. Ancak Atletizm Şurasından arkadaşlarıyla aldığı karar ona bir amaç vermiş, hayata yeniden tutunmasına yardımcı olmuştur. Bunu, makinenin yeniden işlediğine yorarak yeni hayatına emin adımlarla ilerler. Dürbün: Emekli Hicabi Bey, sahip olduğu uzak, orta ve yakın mesafeyi gösteren üç dürbünle Moda, Kalamış, Kadıköy üçgeninde yaşanan her türlü ahlaki yozlaşmaya hakimdir. Profesörün karısının eşini genç bir erkekle aldatması, bir bahriyelinin filikasına çarpmasına rağmen babasının nüfuzu sayesinde kurtulan çocuğun etrafta attığı fiyaka, Reza Hanım'ın eşine söz verdiği halde kumar oynamaya devam etmesi Hicabi Bey'in merceğine yansıyan önemli olaylardır. Ancak en önemlisi, kapı komşusu Niyazi Bey'in oğlu Erdem'in el dokunulmamış diye tabir edilen nişanlısı Güliz tarafından aldatıldığını ortaya çıkarmasıdır. Erdem, olayın açığa çıkmasına sevinse de kısa süre sonra denize Florya'da girdiği için Hicabi Bey'in görüş açısında olmayan bir bankacıyla evlenir. Olayı duyan semt sakinleri ise Hicabi Bey'in göz kordonu dışında kalan yerleri tercih etmeye çalışır, yakalanma riskleri olan yerlerde ise aşırıya varan temkinli davranışlar sergilerler. Salt İnsana Yöneliş: Şef olarak adlandırdıkları genç bir kadının peşinde yaratıcılıktan, özgünlükten, kendi olma bilincinden uzak bir grup gencin edebiyat alanındaki başarısız denemeleri şefin Amerika'ya gidip bir mühendisle evlenmesiyle sona erer. Dağılan grupta birkaç istisna dışında hepsi farklı alanlara yönelmiştir. Zaman zaman bir araya gelerek şefin histerikliği hakkında konuşurlar. Rahatlıkla: Üniversitenin antropoloji bölümünde doçent olan Ragıp Avşar, profesörlük titrini alabilmek için kurul üyelerinin büyük bir kısmını kendi tarafına çekmek istemektedir. Avşar'ın önceki seçimlerde CHP'den milletvekili adayı olması, Kürt kökenli olması ve babasının Alevi şeyhi olması Cuntacılar, 147'ler ve bağımsızlardan oluşan kurul üyelerini birbirine düşürür. Tamamen liyakatten uzak bu değerlendirme sonucunda talebi reddedilen Avşar'ın yerine görmedikleri ve hakkında hiçbir fikre sahip olmadıkları Erzurum Üniversitesi'nde doçent olan Mazlum İnal seçilir. İnal'a sonuç, Cuntacı grubun manevi şefi Cevat Sakaoğlu tarafından telgrafla bildirilir. Ases: Fenerbahçe'ye attığı golün, hiç kimse görmemesine rağmen, eliyle temas ettiği için sayılmaması gerektiğini hakeme bildirecek kadar dürüst, Vefa'yı daha iyi ekonomik şartlar sunmasına rağmen reddedecek kadar değerbilir, sahada ona tokat atan oyuncuya karşılık vermeyecek kadar güzel huylu, kaybetmeyi de kazanmayı da aynı şekilde karşılayacak kadar olgun olan Hacettepeli Ases, futbolun yarattığı rekabetçi havayla baş edemez ve iki sezon süren futbol kariyerini ardında bırakarak kendinden ödün vermeyeceği bir iş olan muslukçu ustalığına geçiş yapar. Gülerek Ölmek: Doğma büyüme İstinyeli olan ancak beş yıldır Ankara'daki bir şirkette yüksek mühendis olarak çalışan elli yaşlarındaki Sekban Bey, üç günlüğüne Akçakoca'ya gitmeye karar verir. Arkadaşı Necmi Bey'in vasıtasıyla bulduğu otele ulaşır ulaşmaz havanın kapalı olmasına aldırmadan denize açılır. İstanbul'da deri üzerine iş yapan Bay Moris ile ailesi, Golf Kulübünden tanıdığı, bir benzincinin müdürü olan Hüsrev Bey ve birkaç müşterinin takdirini almak Sekban Bey'i, rüzgarın çıkmasına, dalgaların yükselmesine aldırış etmeden ertesi gün yeniden denize yönlendirir. Ancak bu hırslı başkaldırış onu az daha ölüme sürükleyecektir. Olaya tanık olan Bay Moris'in torunu küçük Mordahay'ın bu olanları diğerlerine anlatma ihtimalinden korkan Sekban Bey, zaman geçtikçe içinde bulunduğu gerilime dayanamaz ve yaşadıklarını tüm çıplaklığıyla otel müşterilerine itiraf eder.


Tuğba Sarıünal oyunculuk kariyerinden sonra başka alanlara yönelmiştir. Sanrı da Sarıünal'ın kaleminden çıkan ve söylenenlere göre başta bir senaryo olarak tasarladığı sonradan kitaba çevirdiği bir çalışması olmuş. Yazar olarak çok bilinirliği olmasa da okuyucu kitlesi tarafından tanınan kitapları var. İlk kitabı 2013'te çıkan 'Nakil' kitabıdır. Daha sonra Sanrı, Paranoya ve Arkadaşlar Ev Halim kitapları bunu takip etti. Sanrı kitabı oldukça hareketli ve sürükleyici bir hikayeye sahip. Aslında başlarda rutin ve durağan bir giriş yapsa da kısa zamanda okur kendini çok hızlı akan bir olay örgüsünün içinde buluyor. Kitabı olabildiğince ipucu vermeden anlatmaya çalışacağım ki okuyacak olanların hevesini kaçırmayalım. Çünkü kitap her sayfasında gerçekten böyle mi, acaba doğru mu, doğru değilse nasıl diye büyük sorular bırakarak insanı okumaya teşvik ediyor. Sonunun tahmin edilmesi güç ve şaşırtıcı olduğu bir kitabı okumak her zaman zevk vermiştir. Bu da öyle kitaplara iyi bir örnek desem yerinde olur. Kitabın bir kısmına geldiğinizde kendinizi olayları çözmüş sanıyorsunuz ama biraz daha ilerlediğiniz de aslında olanların ne kadar değiştiğini fark ediyorsunuz ve bir okur için gerçekten büyük bir haz yaratıyor. Yazar olarak çok iyi bilmediğim ve çok da kitabı bulunmayan bir kişi olması nedeniyle kitaba önyargılı yaklaşmıştım. Çok bir beklentim olmadan ve kitap hakkında da hiçbir yorumu okumadan kitabı okumaya başladım. Okudukça şaşkınlık ve beğeni duymaya başladım. Çünkü olay örgüsü ve tarzı beklediğimden oldukça farklıydı. Tuğba Sarıünal Türk popüler kültür yazarlarının biraz dışına çıkmış, olay örgüsü, tema ve tarz olarak farklı bir seçenek sunmuş. O nedenle kitaba bir önyargı beslemeden başlamanızı tavsiye ederim. Karşılaşacağınız iyi bir kurgu, analiz ve duygusal yoğunluk olduğunu söylemeden edemeyeceğim. Dil olarak bakıldığında son derece basit ve okuru yormayan bir tarzı var. Böyle kitaplarda dilin bu tarz olmasından yanayım. Çünkü zaten karışık olay örgüsünü çözmeye çalışırken bir de dil karmaşasıyla uğraşmak insanı kitaptan soğutabiliyor. Ama Sanrı kitabında bunu yaşamadığımı belirtmek isterim. Okurken bir akıcılık ve bütünlüğün söz konusu olduğu bir kitap olmuş. Gereksiz betimlemeler ve uzatmalar da olmadığı için kitabın ve konunun içindeki heyecanı kaybetmiyorsunuz. Diğer türlü olduğunda konunun heyecanını kaybetmemek için betimlemeleri geçmek bir an önce olay akışına girmek istediğimiz için okumak zevksiz bir hal alabiliyor. Kitabın verdiği birkaç mesaj olduğunu da düşünüyorum. Okumak isteyenlerin hevesini kaçırmamak adına bahsetmeyeceğim fakat kitap bittikten sonra olayın ve kişilerin üzerine biraz düşününce çıkarılabilecek mesajlar olduğu fark ediliyor. Bir okur olarak benim bir kitapta en sevdiğim yanlardan birisi de budur. Kitabı bitirdikten sonra bıraktığı his ve haz son derece önemlidir. Bu algı hem kişinin o yazarın diğer kitaplarına olan ilgisini belirler hem de kendi okuma rutinine balta indirmemiş olur. Polisiye tarzına yakın bir havası olan kitabın aksiyon severler tarafından da beğenileceğini düşünüyorum. Daha öncede belirttiğim gibi bu kitap beklentimin üzerinde bir tatmin sağladı, o nedenle rahatlıkla okunmasını tavsiye edebilirim.


Satranç, Stefan Zweig'ın bir nevi dünyaya vedası niteliğindedir. Ölmeden önce yazdığı son eser olan Satranç, farklı bir dünyanın kapılarını aralıyor bizlere. Kitap, iki arkadaşın New York'tan Buenos Aires'e giden bir gemiye binmesiyle başlar. Gemide gazeteciler de vardır çünkü dünya satranç şampiyonu Mirko Czentovic de bir turnuva için Buenos Aires'e gitmektedir. Mirko Czentovic, küçük yaşlarda anlama, konuşma gibi birçok konuda zorluk çekmiş bir köylüdür aslında. Küçüklüğünde rahip olan babası ve arkadaşının her akşam oynadığı üç el satranç müsabakalarını düzenli olarak izleyerek satranç öğrenmiştir. Bir akşam babasının işi çıkıp da arkadaşıyla oynadığı satranç yarım kalınca, Mirko babasının yerine oyuna girerek o eli ve devamındaki iki eli daha kazanır. Babası buna çok şaşırır ve devamında şehirdeki satranç kulübüne giderek yeteneğini herkese gösterirler. Böylece büyük bir şöhrete ulaşan Mirko Czentovic, en sonunda da dünya şampiyonu olarak şöhretini zirveye ulaştırır. Fakat satranç oyunu bitip de masadan kalkınca, çevresindekilere küçüklüğündeki aptal bakışlarla bakmakta ve gazetecilere saçma ve anlaşılmaz yanıtlar vermektedir. Bu nedenle gazetecilerle veya çevresindeki insanlarla satranç dışında hiç konuşmamaktadır. Gün geçtikçe gemideki yolcular arasında bir satranç şampiyonu olduğu duyulmaya başlar. Bunu duyan milyoner petrol zengini olan McConnor, Czentovic'e para karşılığı bir el satranç oynamayı teklif eder. Czentovic ise bu teklifi seve seve kabul eder. Fakat Czentovic'e karşı o sırada orada bulunan tüm satranç meraklıları birlikte oynayacaktır. Hamle sırası rakiplerine geldiğinde Czentovic salonun alt başındaki masaya gidip oturuyor, hamle sırası kendisine geldiğinde ise ayakta bir saniye bile duraksamadan hamlesini yapıyordur. Sonunda yalnızca kırk ikinci hamlede rakiplerini mat eder. Fakat yenilgiyi hazmedemeyen McConnor Czentovic'e bir el daha teklif eder. Yeniden yenilgiye doğru giderlerken beklenmedik biri çıkagelir. Yapacakları hamlenin yanlış olduğunu, eğer bu hamleyi yaparlarsa birkaç hamle sonra yenileceklerini söyleyerek doğru hamleyi yapmalarını sağlar. Bu her hamlede böylece devam eder ve sonunda Czentovic ile berabere kalırlar. Buna oldukça şaşırır ve sevinirler. McConnor adının Dr. B. Olduğunu öğrendikleri dostlarına bir el tek başına Czentovic ile oynamasını, parasını kendinin ödeyeceğini söyler. Fakat ne var ki Dr.B. oyun biter bitmez utangaç ve pişman bir hale bürünür. Bunun imkansız olduğunu, 25 yıldır hiç satranç oynamadığını söyleyerek oradan ayrılır. Dr. B. nin Czentovic'i yenmesini isteyen McConnor ve diğerleri aralarından birini Dr.B'yi ikna etmek üzere güverteye gönderirler. Dr.B'de bunu yapamayacağını söyler ve hikayesini anlatmaya başlar: Seneler önce, babasıyla bir avukatlık bürosu işletirken, hükumetten gizli işler yaptığı gerekçesiyle tutuklanır. Fakat hapise atılmak yerine, içinde yalnızca bir koltuk, bir dolap, bir leğen ve küçük parmaklıklı bir pencere olan küçük ve alçak tavanlı bir odada tutulur. Başlarda bir sıkıntı yaşamasa da, zamanla saati ve zamanı bilemeyerek, yemeğini getirip götürmek dışında bir şey yapmayan ve kendisiyle tek kelime dahi konuşmayan bir gardiyanı görerek ve zamanını artık tüm ayrıntılarını ezberlediği pencereden görülen duvarı izleyerek tüm beyin fonksiyonlarını yitirmeye başlar. Zaman zaman sorguya götürülmektedir ve hiçbir iş görmediğinden gittikçe zayıflayan beyni ve düşünce gücü ile sorgu sırasında ağzından bir şey kaçırmamak için büyük bir çaba harcamaktadır. Bir gün sorgu için beklediği odadaki askıda duran bir asker montunun içinde bir kitap görür ve onu çalar. Çok mutludur, zira geçen onca zamandan sonra ilk defa beynini çalıştıracak bir aktivitesi olmuştur. Hücresine geldiğinde kitabı açar ve onun bir satranç oyunları kitabı olduğunu görür. Başta hayal kırıklığına uğrasa da, sonraları ekmek içinden yaptığı taşları ve satranç tahtası olarak kullandığı kareli yatak örtüsü ile kitaptaki tüm oyunları oynamaya başlar. Zamanla tahta ve taşlara da ihtiyaç duymadan zihninde satranç oynamaya başlar. Fakat bir süre sonra bu bir saplantı halini almaya başlar. Tüm zamanını -uyku dahil- satranç oynayarak geçirmeye ve kendi kendisiyle oynamaya başlar. Lakin bu kez de kendi kendiyle oynarken yenildiğinde kendine kızmaya başlar. Oynarken gereğinden fazla heyecanlanmaktadır. Bir seferinde yine kendine karşı kaybedince sinir krizi geçirir ve eliyle camı kırarak elini keser. Sonra da hastaneye kaldırılır. Doktorun onun soyadını tanıması sebebiyle onu bir şekilde oradan çıkarır. Artık özgürdür, fakat bir daha satranç oynamamaya kararlıdır, ta ki gemideki karşılaşmaya dek. Hikayenin sonunda, Czentovic ile bir el daha oynamayı kabul eder. Ertesi gün ilk elde Czentovic yenileceğini anlayınca pes eder ve Dr.B. bir el daha ister. Fakat yine gereğinden fazla heyecanlanmaya başlamıştır. En sonunda, sinir krizi tekrar nüksetmeye başlayınca kendine gelir ve oyunu bırakır. Masada, Czentovic'i satranç taşları ile baş başa bırakmıştır. Stefan Zweig, bu kitabında başlayınca bitirinceye kadar elinizden bırakamayacağınız uzun bir öyküyle baş başa bırakıyor bizleri. Yazan: Miraç Elif Kanbay Satranç Kitap Özeti New York'tan Buenos Aires'e giden bir yolcu gemisinde satranç dünya şampiyonluğu olan Mirko Gzentoviç de vardır. Gzentoviç'in ünü sayesinde geminin içinde gazetecilerde bulunuyordur. Gzentoviç'in küçük yaşlarda anlama ve konuşma problemi vardır. Okumayı yazmayı geç öğrenmiştir. Evlerinde her akşam düzenli olarak rahip olan babası ve arkadaşının satranç oyununu oynadığını görür ve seyreder. Böylece satranç oynamasını az buçuk öğrenmiştir. Bir akşam yine babası ve arkadaşının yarım bıraktığı satranç oyununu tamamlayan Gzentoviç, babasının bunu fark etmesi üzerine onu kulüplere yazdırır. Gzentoviç'in satranç tutkusu böyle başlar. Dünya şampiyonluğuna kadar yükselir. Gemide herkes Gzentoviç'in ününü duymuştur. Petrol zengini McConnor da kulağına gelmiştir. Para karşılığında satranç oynamayı teklif eder. Gzentoviç oyun teklifini büyük bir heyecanla kabul eder. Hamleler sonrasında oyunu Gzentoviç kazanır. Yenilgiyi hazmedemeyen McConnor bir el satranç oyunu daha teklif eder. Yine yenilgiye doğru yol alırken ansızın biri çıkar. Dr.B. yapacakları hamlenin yanlış olduğunu eğer böyle devam ederse birkaç hamle sonra yenileceklerini söyleyerek doğru hamleyi yapmalarını sağlar. Oyun bu sefer berabere sonuçlanır. Gemideki insanlar büyük bağrışlarla heyecanla izlemeye devam ederler. Gemidekiler bu gizemli adamlar Dr.B. ile Gzentoviç arasında bir satranç oyunu oynanmasını isterler. Fakat Dr.B. uzun zamandır satranç oynamadığını söyleyip oradan ayrılır. McConnor yanına gidip neden oynamadığını sorduğunda o da hikayesini ona anlatmaya başlar. Yıllar önce babasıyla bir avukatlık bürosununda çalışırlarken hükümetten gizli işler yaptığı gerekçesiyle tutuklanırlar. Dr.B. ile babasını küçük penceresi olan kimseyi görmediği karanlık bir yere ayrı bir hücreye kapatırlar. Zaman geçtikçe kimseyle konuşmadığı için beyin fonksiyonlarını yitirmeye başlar. Sadece gördüğü hücrenin yanı başında duran bir gardiyan vardır. Gardiyan ise sadece yemek verir ve gider. Hiç bir şekilde Dr.B. ile konuşmaz. Bir gün sorgu için hücreden çıktığında bir odada bekletilir. Beklediği sırada bir asker elbisesinin içinde bir kitap görür. Ve bu kitabı çalar. Çaldığı için çok sevinmiştir. Çünkü uzun zaman sonra ilk kez bir şeyler okuyacaktır. Bu sayede beyin fonksiyonları düzelmeye başlayacaktır. Kitabın bir satranç oyunları kitabı olduğunu görür. Stranç oynamasını biliyordur ama kitabın sıkıcı olduğunu sanmıştır. Başlangıçta buna üzülen Dr.B. zamanla kitabı çok sever ve hatta kendisine yattığı yatağın tahtasından ve oradaki taşlardan küçük bir satranç yapar. Bu şekilde kitapta yazılan tüm oyunları oynar. Zamanla malzemelere bile ihtiyaç duymadan aklından kendi kendisiyle oynar. Zaman geçtikçe bu tutkusu bir saplantıya dönüşür. Tüm zamanını satranç oynayarak geçirir. Neredeyse uykuda bile satranç oynar. Kendi kendine oynarken yenildiğinde bile kendine kızar. Daha sonra bunu fark eden gardiyanlar onu hastaneye kaldırırlar. Bir şekilde oradan çıkmayı başarır. Özgürlüğüne kavuştuğunda bir daha satranç oynamamaya karar verir. Fakat bu kuralını gemide bozar. Bu şekilde McConnor'a anlatırken tam o esnada Gzentoviç bir el satranç oyunu daha oynamayı teklif eder. Sonra Dr.B. ile satranç tahtasına tekrar oyuna koyulurlar. Oyun esnasında kaybedeceğini anlayan Gzentoviç pes eder. Dr.B. de fazla heyecanlanınca sinir krizi nüksetmeye başlar. Sonunda Dr.B. kendine gelir ve oyunu bırakmaya karar verir. Masada Gzentoviç'i stranç taşlarıyla tek bırakıp şapkasını nazikçe takar ve oradan usulca uzaklaşır. Gzentoviç ise bu son derece nazik ve kibar beyefendinin arkasından bir amatöre göre fazla yetenekli der ve biter. Değerlendirme Stefan Zweig, 28 Kasım 1881 yılında Viyana'da doğmuş Yahudi kökenli bir yazardır. Onun edebi hayatını üç evrede inceleyebiliriz. İlk olarak onu etkileyen ve ilk eserlerini vermesini sağlayan 1. Dünya savaşı yıllarıdır. Salzburg yıllarında dünya evine girer. Hitler öncülüğündeki sürgün yıllarında Satranç adlı eserini yayımlar. Satranç o yıllarda soyluların oyunudur. Satranç'ın büyüsünü kitabı okurken de hissedebildim. Yazarın tüm eserlerini tavsiye etmemle birlikte şunu söylemeliyim ki Stefan Zweig'in uzun öyküleri hacim olarak kısa olmasına rağmen derin düşünceler barındırmaktadır. genel olarak sıkıcı bir roman hikaye güzel diyorlar ama ben neresi güzel bulamadım 25-03-2015 20:29 elime aldım ve bırakamadım bir solukta bitti 19-06-2015 17:14 satrancı sevdiğim için merak edip aldım okudum hikaye baya farklı biraz depresif bir konusu var ama oldukça güzel bir kitaptı 18-12-2015 13:14 baştan aşağı çok sıkıcı bir kitap olay örgüsünüde hiç beğenmedim tavsiye etmiyorum 20-12-2015 14:30 mükemmel bir yazarsın stefan zweig satranç kitabını elimden bırakamadım kendimi fena kaptırdım bir gecede okudum mükemmel ötesi bir roman 24-12-2015 18:31 dramatik bir roman ben cok begendim 27-12-2015 21:18 kitap çok kötü 70 sayfa falan olmasına rağmen zorla okudum diyebilirim 28-12-2015 20:18 satranç roman sıkıcı bir kitap ama bazen güzel taraflarıda var mesela hikayesi güzel 02-01-2016 13:41 okuduğum en güzel romanlardan bir tanesi satranç stefan zweig mükemmel kurgulamış okumaya değiyor verdiğiniz paraya ve zamana da değiyor mutlaka okuyun 02-01-2016 20:20 müthiş bir kitap elime aldim ve bitti 02-01-2016 22:24 kitap kotu geliyo ilk baslarda, kitabi okudugunuzda fakat birdaha okudugunuzda zevkten dort kose olursunuz 04-01-2016 00:17 satranç oynayan rahip babası değil, ona sahip çıkan bir adam. 04-01-2016 14:44 son sayfaları güzel başı çok sıkıcı 10-01-2016 13:19 her romanın başı cirkin sonu guzeldir 12-01-2016 12:24 çok farklı bir roman bazen sıkıntı bazen güzel 27-01-2016 23:04 kitap hakkında en hiç düşünmeden çok sıkıcı beğenmedim diyenlere aldırmayın. kitabın vermek istediği mesajı, karakterlerin ve olayların gerçek hayatta temsil ettiklerini anlayabilirseniz gerçekten etkileyici bir kitap. 04-02-2016 16:54 kitap böyle düz bir şekilde okursanız çok anlamsız gelir kitapta anlatılmak ve verilmek istenen mesaj sadece yazılanlara bakılarak anlaşılmaz bu yüzden bazı okurlara çok sıkıcı bir kitap olarak görülebilir.ama mütiş bir kitap herkese tavsiye ederim 14-02-2016 14:49 dil ve anlatım hocası zorla okuturdu, ama çok beğendim, ilki okuturmuşşşş satranç bana göre oyun değil, hayatın siyah beyaz karelere dökülmüş halidir...... 06-03-2016 14:54 gercek hayatla bag kurabilirsek satranctahtasinin her bir karesinin ayri bir onemi ve degeri oldugunu ve olaylara yorum getirme becerimize katkisi bulunmakta 12-03-2016 12:26 çok güzel bir kitap. aldığım gün okuyup bitirdim. bu tür kitapları pek fazla okuyamam ama bu kitap gerçekten çok güzel yazılmış bir kitap. bu kitabı anlamak istiyorsanız gerçekten dikkatle ve kitabın derinliklerine inerek okumalısınız. saçma yorumlara kapılıp ta bu kitabı okumzsanız gerçekten çok şey kaybedersiniz. özette belli başlı hatalar var 1.rahip mirkonun babası değildir onu yetiştirmek için yanına almıştır. babası bir iş kazasında hayatını kaybeden bir denizcidir. hikaye kısmına kadar kitabın yorumundan uzaklaşılmıştır. olayların seyrinin biraz daha düzgün yazılması gerekir . kitap biraz sıkıcı gelsede genel hatlarıyla eğlenceli bir kitaptır 15-12-2016 00:48 başta hiçbirsey anlamadim ama sonlara dogru anladim ve çok guzel bir roman tavsiye ederim 19-12-2016 20:53 hiç güzel değil hocamız zorla okutuyor çünkü sözlü notu verecek 12-01-2017 20:54 ortalara doğru sabredin sonra güzelleşiyor 11-03-2017 23:24 dil anlatım öğretmeni ceza olarak vermişti kitabı ve iyikide vermiş kitap çok güzel önemli olan okumak için okumak değil öenmli olan anlama kiçin okumak kitabı anlayarak okursanız mükemmelin ötesi bir hikaye sizi bekliyor kitap sürükleyici 01-05-2017 20:28 acikcasi kitabi begendim satranc oynamaya ilgim oldugu icin kitap beni icine cekti allah razi olsun 09-05-2017 11:55 satranç oynamayı sevmediğim için ilgimi çekmedi ve beğenmedim 14-05-2017 09:59 kitap okumayı çok sevmem ama bu kitap çok hoşuma gitti herkese tavsiye ediyorum 14-05-2017 20:08 bence harika bir kitap 22-05-2017 18:41 kitap çok sıkıcı 29-05-2017 23:47 satranç oynamak tutkumdur. bu kitabı kızım önerdi. sıkılmadan okudum. çok heyecanlı. özel eğitimciyim. mesleğimle de ilgili. olayların örgüsü ve gidişat ile sonun tahmin edilememesi kalitenin göstergesi. 01-06-2017 23:58 kıtabı okumak ıstıyorum guzel bır kıtaba benzıyor 20-07-2017 11:30 stefan zweig gerçekten anlatmak istediği ana fikri hep farklı yollardan anlatan bir yazar..ben bütün kitaplarını çok büyük bir keyifle okudum.kitapları genelde kısa olduğu içinde bir solukta okuyuveriyorsun..benim kitapları arasından favorim kesinlikle satrançtır..bu kitap bana yapmak istediğin birşeyi ne kadar çok tekrarlarsan kesinlikle başarırsın sonucunu verdi..kahramanın her ne kadar başka bir seçeneği olmasada tekrar tekrar satranç okuyup denemeler yaparak,satranç şampiyonu olması etkileyici bir hikayeyi bize sunuyor.. bence ılk 10 sayfasina kadar sıkıcı bır kıtap . sonrasınıda beğenemedım ama en sonn çok guzel bitti... 22-10-2017 12:12 kitabın sonu yok amacı belli değil 06-11-2017 19:54 rahip ne demek ben anlamadım 01-01-2018 15:09 rahip derken kişinin mesleğinden bahsediyor yani onu yanına alan adam 31-01-2018 13:24 nazi faşizminden çok etkilendiği belli yazarın.pskolojisini çok derinden etkilemiş ki en son hayatına karısıyle birlikte son vermiş.kitabı severek okudum. 14-02-2018 04:41 gün içinde okuduğum ikinci stefan zweig kitabı. "bilinmeyen bir kadının mektubu"ndan sonra çok "satranç"taki beklentimde bir hayli fazlaydı. genel olarak güzel bir kitap. dr.b' nin satranç zehirlenmesini konu almış. satranç oyununu kesinlikle sevmiyorum. bir oyunu sadece zevk için oynarım. bir oyun için düşünüp kafamı yoramam. dr.b' nin yerinde olsaydım o hiçliğin içinde bende aynen onun gibi deliliğe kadar gidebilirdim satranç konusunda. yine de satrançı o kadar sevmediğim için kitabın tam olarak içine girmem mümkün değildi. yine kısa ve "bilinmeyen bir kadının mektubu" kadar olmasa da bence fena değil diyebileceğim bir kitaptı. oncelikle stefan zweig çok beğendiğim bir yazar sadece santranç kitabini okumak yetti çok begenmem için. new york'tan, buenos aires' e giden bir gemide dünya satranç şampiyonuyla satranç oynayan dr. b' nin yaşadıkları gerçekten heyecanlandırıyor okurken. hitler döneminde yaşamış ve bundan fazlasıyla etkilenmiş olan zweig, nazi işkencelerinin bir insanın duyularını nasıl körelttiğini işliyor ve satrançla bir parça özgürleştiriyor kahramanı. çünkü satranç bir oyun değil, stratejilerin yapıldığı, bir adım ötesini düşünüp görebildiğiniz bir yaşam tarzıdır. kesinlikle bir başyapıt. stefanin 6 kitabıni daha aldım en kısa zamanda onları da okuyacağım 😍 kitabın ingilizce versiyonunu okuyorum keşke önce türkçesini okusaydım. bu şekilde zor oluyor ama geldiğim yere kadar doğru anlamışom. özet için sağolun 06-05-2018 18:37 kitap yalınlık bakımından gerçekten çok rahat ve çok akıcı. eleştirilmesi gereken yanları ise kişilerin başta birbirleri ile çok karışması bir diğeri ise dr. b'nin gördüğü pskolojik işkenceti çok detaylandırarak uzunca anlatması, bunun dışında gerçekten okunmaya değer bir kitap, ayrıca ilgi çeken özelliklerinden bir taneside yazar zweig'in ve eşinin kitaptan hemen sonra intihar edişi. 23-09-2018 21:59 insan tahlillerinin, özellikle dr.b'nin ruh tahlilinin mükemmel verildiği bir kitap.olay kurgusu çok iyi. kesinlikle okunmalı. 25-09-2018 22:06 kitabı elinize almanızla bitirmeniz bir olacak ! okurken satranç oynama isteginizi artıracak ve sizi kitap kahramaninin esaret zamanlarındaki pskolojisiyle içine hapsedecek incelemelere sahip bir eser. stefan zweig yanlış hatırlamıyorsam bu kitaptan sonra eşi ile intihar etmiş. bu bilgiyi öğrendikten sonra kitabında yaşadığı duyguları beni çok üzdü. savaşın acı yanı onu nasıl etkilediği dr.b üzerinde çok güzel işlemiş. sanki dr.b hapsedildiği odada kafayı yememek için kendini kendisi satranç oyununda yenme çabası, zweig'in kendi iç savaşını anlatıyordu.. dünya satranç şampiyonundan daha usta olduğu aşikarken yine de korkularına yenik düşüp ona mağlup olan bir adamdı dr.b yani zweig. kendisi de çok çabalamış ama savaşın getirdiği korkularına yenik düşmüş.. stefan zweig'ın yazım olarak en başarılı bulduğum eseri. bir yolcu gemisi düşünün. bu gemide hem dünyaca ünlü ve hayatında kimseye yenilmemiş bir satranç şampiyonu, hem geçmişte satranç zehirlenmesi hastalığı geçiren bir adam bulunuyor. bu iki karakterin yollarının karşılaşmasıyla olanları okuyoruz. bu iki karakterin geçmişlerine de dönerek pskolojilerini inceliyoruz da diyebiliriz. hala stefan zweig'la tanışmadıysanız bu kitabına bir şans verebilirsiniz. ah zweig... bir insanın yazdığı tüm eserler mükemmel olabilir mi sorusunun yanıtısın adeta. satranç, benim en sevdiğim kitaplarımdan biridir. bazı yerlerinde sıkılmış olsam da gene de çok beğendim. puanımı 8/10 olarak belirledim. 🍒 umarım siz de beğenirsiniz.🐧size iyi okumalar... stefan zweig bu eserinde pskolojik tahlillerde ne kadar başarılı olduğunu kanıtlamış. kitabı elimden bırakmadan okudum, sanki izliyormuşum gibiydi. bir olay hikayesi değil, bir durum hikayesi. bu tarzı sevenlerin gerçekten beğeneceği bir eser. ince, sürükleyici sade bir dille yazılmış çok güzel bir kitap. üniversitedeki öğretmenimin önerisiyle okumuştum, 3 günde bitirdiğim muhteşem bir kitap. bence özellikle her pskoloji öğrencisi okumalıdır. olay bir yolcu gemisinde satranç oyunu ile geçer. ama beni kitapta en çok etkileyen şey dr.b 'nin kapatıldığı hücrede yapayalnızken satranç tahtası ve taşları olmadan satranç öğrenip kafasından satranç oynamasıdır. çok zekice,hayran kalmıştım okurken. ve hücrede yalnızken insanın nasıl bir pskolojide olduğu, ne kadar acı verici bir deneyim olduğuna da değiniyor. okumalısınız kesinlikle sayfa sayısı az kendisi sıkıcı bir kitap okudum ama hiçbir şey anlamadım 04-05-2019 18:19 stefan zweig'in son kitabı satranç, zaten satırlarından da bunu anlamak çok zor değil ,diğer kitaplarından farklı bir üslup kullanmış zweig satranç'ta. yine diğer kitaplar gibi kısacık bir kitap, yarım saatte okunabilir. iki arkadaşın içinde satranç şampiyonu bir adamın olduğu bir gemiye binmeleriyle başlayan kitap şaşırtıcı olaylarla devam ediyor, tekdüze, stabil bir anlatım yok. anlatılanları anlamak içinse okurların biraz çaba harcaması gerekiyor elbette. kitaba çok büyük beklentiler ile başlamıştım ve bunu karşılamayacağından korkmuştum.ama böyle bir sorunla karşılaşmadım. kitabı tek seferde bitirdim. çok beğendim. akıcı bir kitap. kısa olmasına rağmen bir o kadar da anlamlıydı diyebilirim. kitaplar hayatımızda çok büyük bir öneme sahiptir ve zor zamanlarımızın kurtarıcısıdır. bu kitapta buna çok güzel vurgu yapılmış. eğer okumadıysanız hemen okumanızı tavsiye ederim. insanlara beyninin sınırlarını nasıl zorlayabildiğini anlatan, imkansız gibi görünen şeylerin aslında ne kadar mümkün olduğunu anlatan bir kitap. başta merak uyandırıcı gidiyor. daha sonra üzücü biraz depresif bir hikayeyle karşılaşıyorsunuz. ancak sonu gerçekten hiç beklemediğiniz gibi bitiyor. herkes beğenmeye bilir. herkesin tarzı farklı.şahsen ben çok beğendim. favori kitaplarımın olduğu köşemde duracak bir kitap. 10-02-2021 16:10 bir günde okuyup bitirdiğim bir kitap. hayatım boyunca satranç oyunu her zaman büyüleyici gelmiştir. kitabı okumanın bir nedeni de budur aslında. kitap da aynı oranda büyüleyici ve mükemmel bir zeka ile yazılmış bence. okurken o anı yaşar gibi içinde hissettiğim yerine göre gerilip yerine göre sevindiğim bir kitap. okumak isteyenlere tavsiye ederim. bana bu kitabın kazandırdığı önemli bir düşünce var ki o da zamanın kıymeti... bir odada yapacak bir şey bulamayıp satrancın tüm hamlelerini ezberleyecek kadar sıkılan kitap karakterimiz, dünyada yapılacak çok şey olduğunu ve -nasıl olsa özgürken- vakti hep değerlendirmek gerektiğini hatırlattı bana bu eser. kitap fena değil ama fazla abartıldığını düşünüyorum. 04-12-2021 15:06 okumadım ama yorumları okudum güzel bir kitap 12-04-2022 21:07 kitabın vermek istediği mesaj nedir 15-07-2022 22:58 satranç kitabı vermek istediği mesaj nedir 12-11-2022 23:00 arkadaşlar kısacık kitap çök da güzeldir tam bir hayat dersidir kolayı tercih etmeyin okuyun size çok şey kazandırır 14-02-2023 20:43 mesaj olarak bana bir insanı tek bir şeye odaklanmaya zorlarsanız dünya şampiyonunu bile yener gibi geldi 17-05-2023 22:06 dr. b. nazi almanyası döneminde bir suç nedeniyle gözaltına alınır. burada sorgu odasındayken bir subayın cebinden bir kitap çalar. bu kitap bir satranç kitabıdır. bu kitap satrancı onun adeta hayatının bir parçası yapacaktır. 24-07-2023 13:12 kitap kısacık zaten güzelde bir konusu var yalnızlığın nasıl bir işkence olabileceği insanın tek bir konuya odaklandığında ukaşabileceği nokta beynin nasıl kontrolsüz bir noktaya gelebileceği gibi bir çok pskolojik konu içeriyor bu kadar kısa bir hikaye ile tüm bunları anlatabilmek stefan zweige özgü birşey 23-10-2023 21:13 stefanin aslinda cogu kitabi cok guzel ama satranc kitabinda cok fazla detaya girmis ve kitabi skicilastirmis yoksa konusu cok guzel bir kitap


Zengin bir ailenin çocuğu olarak Rusya'nın Tula şehrindeki Yasyana Polyana adlı konakta 1828 yılında doğan Lev Nikolayeviç Tolstoy edebiyat tarihinde dünyanın en iyi yazarları arasında kabul edilir. Diriliş, Gençliğim, Anna Karanina, Hacı Murat, Tanrı Bizim İçimizdedir önemli eserlerindendir. 82 yaşında vefat eden Tolstoy, zengin bir ailenin çocuğu olmasına rağmen Marksizm fikrinden etkilenerek bütün malını köylülere dağıtmıştır. Onlar gibi yaşamaya da çalışmıştır. Bu düşüncelerini eserlerine de yansıtan yazar, Rus ve dünya edebiyatında unutulmaz yerini almıştır. İlk kez 1869 yılında yayınlanan Tolstoy'un unutulmaz eserlerinden Savaş ve Barış, dünya edebiyatının en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir. Beş yüze yakın karakteri barındırır roman. Edebiyat eleştirmenleri tarafından bir daha böyle bir eserin yazılamayacağı düşünülmektedir Romandan ziyade tarihi bir belge niteliği taşıyan kitap, 1805 yılında Çar 1. Aleksandr'ın iktidara gelmesi ile başlar. 1812 yılında Napolyon'un Rusya'ya saldırısı ile de devam eder. Eserde görüleceği gibi bol bol Fransızca konuşmalar geçmektedir. Bunun nedeni ise 2. Katerina döneminde Paris'in uygarlığın merkezi olarak görülmesidir. Böylece Fransızca saray dili seviyesine yükseltilir ve Fransız kültürü asaletin simgesi olur. İşte Savaş ve Barış bu dönemi anlatır. Romanı okurken bol bol konuşmalar arasında Fransızca kelimelerin ve cümlelerin geçtiğini görürüz. Savaş ve Barış'ta beş yüze yakın karakter olsa da özellikle beş asil ailenin 1805 yılında başlayan yaşam serüvenleri anlatılır. Bu aileler; Bezukovlar, Bolkonskiler, Rostovlar, Kuraginler ve Drubetskoylardır. Bezukovlar zengin ve asil olmasına rağmen parçalanmış bir ailedir. Ailenin başı Kiril Vladimiroviç romanın başında hastadır ve yasadışı oğlu Piyer'i halefi ilan eder. Tüm mal varlığını oğluna bırakır. Bu durum birçok kişinin ağrına gider. Çünkü mal varlığı oldukça fazladır. Piyer, iriyarı ve cesur bir adamdır. Başlarda güzelliği ile ön plana çıkan Elen'e aşık olur evlenirler. Sonra onun davranışları hoşuna gitmez görgüsüz olduğunu düşünür. O sıralarda Mason teşkilatına girer ve iç dünyasında yaşamaya başlar. Fakat bu teşkilatta sonraları umduğunu bulamaz ve hayal kırıklığına uğrar. Karısının ölümünden sonra Nataşa'ya aşık olur ve onunla evlenir. İkinci aile Balkonskiler de eski ve saygın bir ailedir. Ailenin reisi Andreyiç Bolkonski, orduya hizmet etmiş ve general rütbesine yükselmiştir. Andrey ve Marya adı iki çocukları vardır. Andrey cesur bir askerdir. Prenses Lisa ile evlenir. Talihsiz olarak karısı doğum yaparken ölür. O da aynı Piyer gibi Nataşa'dan hoşlanır. Fakat Andreyiç Balkonski bu ilişkiye karşı çıkar ve gelini olarak görmek istemez. Andrey savaşta ağır yaralanır ve vefat eder. Geride bıraktığı oğlunun bakımına ise kız kardeşi Maria Bolkonski üstlenir. Maria güzel olmayan hatta çirkin denebilecek bir kızdır. Huysuz ve ihtiyar babasının hakaretlerine ve aşağılamalarına göz yuman bir kadındır ama ılımlı ve vefalı bir karakterdir. Babasının tüm yaptıklarına rağmen ölene kadar onu bırakmaz. Rostovlar ise Moskova'da yaşayan asil bir ailedir. Yalnız son zamanlarda maddi açıdan zor bir yaşam sürüyorlardır. O yüzden çocuklarını zengin kişilerin çocukları ile evlendirip maddi durumlarını düzene sokmaya çalışıyorlardır. Nikolas adında bir oğulları, Petya, Nataşha ve Vera adlarında üç kızları vardır. Nikolas, çok büyük vatansever bir gençtir. Yakışıklıdır. Kuzeni Sonya ile büyük bir aşk yaşarlar ama sonunda istedikleri gibi olmaz. Çünkü ailesi zengin bir gelin istediği için aşkını terk eder ve ailesinin istediğini yapar. Daha sonra Balkonskiler'in vefalı kızı Maria'ya gönlünü kaptırır ve onunla evlenir. Nataşa ise romanın ana ve önemli karakterlerinden biridir. Delidolu ve neşeli bir kızdır. Olaylardan çok fazla etkilenir ve tam olarak ne istediğini bilmez. Boris'e, Andrey'e, Anatol'a ve Piyer'e aşık olur. Fakat romanın sonunda Piyer ile evlenir. Bu ailenin diğer önemli üyesi yeğenleri Sonya'dır. Fakir bir kızdır ama çok gururludur. Kuzenine aşıktır. Fakat ailesinin onu fakir olduğu için istemediklerini de bilir. Ailenin kontu öldüğünde olaylar karışır ve Sonya bir mektup ile ilişkilerine son verir. Kuragin ailesi ise oldukça tartışmalı bir ailedir. Üç evlatları vardır. Elen, Anatol ve Hippolyte'dir isimleri. Anatol oldukça yakışıklı bir gençtir. Oldukça müsrif ve çapkın bir gençtir. Elen de tıpkı kardeşi gibi güzelliği ile ön plandadır ve bütün erkekler onda hayranlık uyandırır. Başlarda Piyer ile evlenir. Fakat sonradan Piyer'in güvenini kaybeder. Çünkü huysuzdur ve şımarıktır. Asıl güvenini kaybetmesine neden olan şey ise Piyer'e yaptığı yanlıştır. Ne yazık ki yakalandığı bir hastalık yüzünden vefat etmiştir. Son aile Drubetskoylardır. Çok asil bir ailedir fakat son zamanlarda oldukça fakirleşmişlerdir. Sadece iki temsilcisi vardır. Anne Anna Drubetskoy ve oğlu Boris. Anne oğluna çok düşkündür ve hep başkalarını araya sokarak oğlunun askeri kariyer yapmasını ister. Zaten Boris'in de en büyük hayali askeri bir kariyer yapmaktır. Kitabın sonlarında Andrey askerlik yaparken ölür. Nataşa ile Piyer ve Mari ile Nikola evlenir ve roman son bulur.


İkinci Dünya Savaşı sırasında Yahudi katliamını anlatan Schindler'in Listesi, tamamen gerçek bir hikayeden kurgulanmıştır. Dönemin bir kaç fabrikatöründen biri olan Oskar Schindler'in fabrikasına işçi olarak aldığı bin yüz Yahudiyi kurtarma operasyonunu konu alıyor. Ayrıca Schindler'in Listesi romanı daha sonra sinemaya aktarılmış ve yedi dalda Oskar ödülü kazanmıştır. Oskar Schindler Çekoslovakya da yaşayan bir ailenin en küçüğüdür. Babası zengin bir fabrikatördür. Fakat bu durum yıllar sonra değişecek ve iflas edecektir. Oskar ve ailesi Almandır. Yaşadıkları bölgede bir çok Yahudi de vardır ve herkes birbirleriyle çok iyi geçinmektedir. Fakat Hitlerin ortaya attığı nazi sosyalizmi ile birlikte Yahudi düşmanlığı başlayacak ve bu durum Yahudi katliamına kadar gidecektir. Oskar yirmili yaşlara geldiğinde iş adamı olmak ve babasının yolundan gitmek istemektedir. Hiç düşünmeden aldığı bir kararla bir köylü kızı olan Emilie ile evlenmişti. Krakow'a gitmeden önce bu evliliğin mutsuz bir evlilik olduğunu anlamış ve böylece eşini Çekoslovakya da bırakarak Krakow'a gelmiştir. Krakow çoğunluğu Yahudi nüfusa sahip bir şehirdir. Yahudiler buraya altı yüz yıl önce gelip yerleşmişler ve edindikleri resim, sanat, mühendislik gibi yetkinliklerle zengin olmuşlardır. Bu durum Almanları rahatsız edince Yahudilere karşı bir dışlama politikası başlamıştır. Oskar Schindler bu bölgeye geldiğinde önceden araştırmalar yapmıştı. İlk bulduğu adam bir Yahudi muhasebeci olan Itzhak Stern idi. Stern ve Oskar'ın karşılaşmasında ilk konuşan Stern oldu. Yahudi olduğunu belirtti ve konuşma başladı. Oskar'ın ondan istediği zengin Yahudi yatırımcılar bulmalarıydı. Birden kalifiye Yahudi işçiler. Oskar'ın ise yapacağı tek şey fabrikada üretilecek mallar için müşteri bulmaktı. Gittiği partilerde karizması sayesinde tüm üst düzey kişileri tanıyordu. Stern yapacak bir şeyi olmadığını görerek bu teklifi kabul etti. İlk başta üç yüz elli kişi çalıştıran fabrika kısa zamanda çok yüksek üretim düzeylerine erişti.Yahudiler bu durumdan memnundular fakat işler daha kötüye gidiyordu. Amon Goeth adında alman subay Yahudileri Krakow'dan atma planını başlattı. Bazen yolda gördüğü herhangi bir Yahudiyi vurarak bazen yaşadıkları gettonun tümünü boşaltıp insanları gaz odalarında öldürerek, bazen ise sıraya dizip makineli tüfekle tarayarak yapıyordu. Oskar işçilerinin ölmemesi için bu tür adamlara sürekli rüşvet veriyordu. Oskar'ın fabrikası kısa sürede duyuldu. Herkes orayı yaşamak için bir kapı olarak görüyor ve girmek için ellerinden geleni yapıyorlardı. Krakow şehri neredeyse tamamen Yahudilerden arındırılmak üzere olduğunda Oskar en sonunda tüm işçilerini Çekoslovakya ya taşıma kararı aldı. Bunun için çok paralar verdi. Bütün işçilerini listelere yazarak oraya taşımak istedi. Listede tam olarak bin yüz kişi yazılıydı. Yeni fabrika üretime başladı fakat hiç üretim yapmadı. Burası sadece savaş bitene kadar aileleri güvende tutmak için bir sığınaktı. Altı ay sonra savaş bittiğinde kurtulan bin yüz işçiye Schindler Yahudileri adı verildi. Amon Goeth ve diğer katliam yapan kişiler asılarak idam edildi. Oskar ise 1974 yılında yaşama veda etti. Vasiyeti üzerine Kudüs Latin Mezarlığına gömüldü. Schindler'in Listesi Konusu Schindler'in Listesi gerçek bir hikayeden kurgulanarak yazılmış bir romandır. Nazi Almanya'sında yaşayan ve fabrikatör olan Oskar Schindler'in Yahudileri kurtarmak için gösterdiği çabayı anlatmaktadır. Oskar Schindler aslında Çekoslavakyalı olan zengin bir ailenin oğludur. Fakat ailesi iflas edince Almanya'ya yerleşmiştir. Yahudilerin yoğunlukta olduğu Krakow şehrine yerleşmiştir ve burada baba mesleğini devam ettirmek istemektedir. Bunun üzerine Yahudi bir muhasebeci bulmuş ve onun da yardımları ile zengin Yahudilerden sermaye sağlayarak fabrikasını kurmuştur.


Jan Valjean karakteri kitabımızın ana karakteridir. Jan Valjean yoksul bir köylüyken sırf ailesini doyurabilmek için ekmek çalmıştır. Yakalandığı için de kürek cezasına çarptırılmıştır. Sırf karnını doyurmak için çaldığı ekmek yüzünden aç kalmasına sebep olan sistem tarafından cezaya çarptırılmış olması Valjean'a çok ağır gelmiş ve defalarca kaçmaya yeltenmiştir. Her seferinde yakalandığı için ise cezası 19 yıla kadar uzamıştır. Valjean, hapisten çıktığında kendini yollara atmış ve açlığın soğuğun etkisiyle bir yudum su bir lokma ekmek bir sıcak yatak aramak için kapı kapı gezmiştir. Fakat kendisi henüz farkında olmasa bile ünü diyardan diyara yayılmış tüm kapılar Valjean'ın yüzüne kapanmıştır. Bir köpek kulübesine bile sığınamayan Valjean'ın içi iyice öfke dolmuş ve uğradığı haksızlıkları düşündükçe kalbi daha da kararmıştır. Gücünün son noktasına vardığında ona kapısını açan kasabanın psikoposu olmuştur. Psikopos, kalbi aydınlıkla dolu olan, herkesi anlayıp yardım etmeye çalışan, insanların içerisindeki aydınlığa güvenen öyle ki yoldan geçen herkesi evine alıp geceleri evini bile kitlemeyen birisidir. Evdeki hiçbir fazlalık eşyaya tahammülü yoktur, ihtiyaç dışı her şeyi de ihtiyaç sahiplerine dağıtmaktadırlar. Jan Valjean'ın şansı belki de hayatında ilk kez yaver gitmiş ve yolu psikoposun evine düşmüştür. Psikopos onu evine kabul etmiş ve sıcak yemek yatacak yer vermiştir. Jan Valjean ise içindeki dürtülere engel olamayıp psikoposun evindeki belki de tek değerli şey olan gümüş şamdanı çalarak bu iyiliğe karşılık vermiştir. Yakalandığında ise bilgisi için psikoposa başvurulmuş psikopos ise tüm yüce gönüllüğüyle şamdanı kendisinden çalmadığını, ihityacını görsün diye kendisine hediye ettiğini belirtmiştir. Jan Valjean'ın yüreği öyle bir aydınlanmıştır ki dünyada ne haksızlığa uğrarsa uğrasın başına ne gelirse gelsin iyi bir insan olunabileceğini anlamıştır. Bundan sonraki hayatını ise bu uğurda yaşayacağına söz vermiştir. Yıllar sonra Fransa'nın kuzeyinde fakir bir kasabada Jan Valjean, Madlen Baba isimli yüce gönüllü zengin bir mücevher imalatçısı olarak yaşamaktadır. Bu fakir kasabayı öyle çok kalkındırmış buradaki fakirlere öyle çok yardım etmiştir ki ona baba demişler bir de belediye başkanı olarak seçmişlerdir. Madlen Baba'nın fabrikasında Fantaine isminde bir kadın çalışır ve Madlen Babanın bilgisi olmadan işten atılır. Zavallı Fantaine hancı bir ailenin yanına bıraktığı kızına bakmaları için aileye sürekli para gönderiri. Bu yüzden de hayat kadınlığı yapmaya başlar. Hapishaneye düştüğü bir gün yolu Madlen Baba ile kesişir. Madlen bu zavallı hasta kadına çok acır ve onu hemşirelere emanet ederek kızını kurtaracağına söz verir. Her şey yolunda giderken D kasabasında elma çalarken bir adam yakalanmıştır. Herkes onun ortadan kaybolan Jan Valjean olduğundan emindir. Onun Jan Valjean olmadığını bilen tek kişi Madlen Baba'dır. Belki bu olayın gidişatına göz yumsa ömür boyu her duyduğunda ve düşündüğünde beyninin kafasından çıkacakmış gibi olmasına yol açan o isimden sonsuza kadar kurtulacaktı. Madlen Baba, tertemiz bir ahlak anlayışının üzerine kurduğu bu hayatının ikinci yarısını böyle bir haksızlığın üzerinde devam ettiremeyeceğini anladı ve mahkeme günü jürinin önünde gerçek Jan Valjean'ın kendisi olduğunu itiraf eder. Tutuklanıp hapse gönderilecekken kaçar ve kızını beklerken vefat eden Fantaine'e verdiği sözü gerçekleştirmek için küçük Cosette'yi ona canavarca davranan hancıların elinden kurtarır. Yıllar önce iyiliğinin dokunduğu bir manastırda bahçıvan olarak çalışan adamın yanına sığınırlar. Cosette manastırda okumaya başlar. Cosette, zengin dedesi tarafından büyütülen Marius'a aşık olur. Marius isyan eden cumhuriyetçilerin safındadır. Jan Valjean da aynı saftadır. Paris kan gölüne dönmüştür ve zaferi Cumhuriyetçiler elde eder. Jan Valjean'a karşı taraftan birini öldürme görevi verildiğinde Jan Valjean karşısındakinin kendisine düşmanlık besleyen ve türlü acımasızlıklar eden Javert olduğunu görür. Javert'in hayatını bağışlar. Marius ağır yaralandığın hayatını Jan Valjean kurtarır. Jan Valjean, Cosette'nin Marius'a gönülden sımsıkı bağlı olduğunun farkındadır. Cosette'nin bir kürek mahkumunun kızı olduğu bilinmesin diye ortadan kaybolur. Marius ise hayatını kurtaranın Jan Valjean olduğunun farkınadır. İki genç birbirlerine kavuştuktan sonra Jan Valjean'ı aramaya koyulurlar. Hayatının son günlerini yaşayan Jan Valjean'ı bulduklarında o son nefesini verene kadar yanlarından ayrılmazlar. Sefiller bana göre bugüne kadar yazılmış en güzel kitaptır. İyiliğin, her karanlıktan bir dönüş olabileceğinin ve her insanın ne kötülük yaşarsa yaşasın özünde iyi kalabileceğinin anlatıldığı en güzel eserdir. İnsanların bencillik ve bireysel mutluluklarına odaklanıp hep birlikte daha mutlu ve insanca yaşanabileceğine olan körleşmesinin asıl sefillik olduğunu gözlemlediğimiz bir eserdir. İyiliğin nasıl insanın çevresini aydınlattığını kalbi kin ve nefretle dolu Jan Valjean'dan tek bir iyiliğiyle bambaşka bir insan yaratıp bu insanın da bambaşka hayatlara dokunup onların hayatlarına ışık saçmasına şahit oluyoruz. Dili oldukça akıcı ve anlaşılırdır. Kalın bir kitap olmasına rağmen elinden bırakmak istemeyeceğinizden eminim. Dünyanın en ünlü romanlarından bir tanesi olan Fransız yazar Victor Hugo'nun ilk olarak 1862 yılında yayınlanan kitap halen mükemmeliyetini korumaya devam etmektedir. Edebiyat dünyasında Rönesans etkisi yapan herkesi derinden etkileyen kitap dünyada mutlaka okunması gereken eserlerden bir tanesidir. Sefiller 1862 yılında Fransızca olarak yayınlanmıştır. Eser birden fazla ciltten ve birçok kitaptan oluşmaktadır. Toplam sayfa sayısı 1900 olan eser yıllar içinde kısaltılmış ve tek kitap haline getirilmiştir. Halen orijinal haliyle birden fazla kitap şeklinde de bulunabilmektedir. Sefiller kitabının en önemli yanı içinde gerek dönemin gerek ise günümüzün birçok duygusunu içinde barındırmasıdır. Victor Hugo insan hayatındaki sefilliğin etkisin anlatırken insan hayatında hissedebildiği tüm duyguları kitaba yansıtmıştır. Bunun yanında günlük hayatımızı etkileyen ve özellikle kitabın yazıldığı dönemde insan hayatına yön veren din, siyaset, adalet, aşk ve birçok öğeyi de kitabına yansıtabilmiştir. Tüm bu detay ve bütünlük sonrası da kusursuz bir roman ortaya çıkmıştır. Victor Hugo Sefiller kitabını yazarken kendi yaşadığı hikayelerden de esinlenmiş ve bazılarını kitaba bire bir aktarmıştır. Kitabın baş karakteri olan Jean Valjean karakterini yazarken kendisine yardımcı olan eski bir mahkum fakat o zamanlar yardımsever bir iş adamı olan arkadaşından etkilenmiştir. Romanda geçtiği gibi bir hayat kadınını tutuklanmaktan kurtarmış ve ayaklanma hikayesinde olduğu gibi eşyalardan barikatlar yaparak direnen gençlere bizzat tanıklık etmiştir. Sefiller romanının konusu 1815 yılında başlar ve 1832 yılına kadar devam eder. Kitabın ana karakteri olan Jean Valjean kız kardeşinin çocuğunu açlıktan kurtarmak için ekmek çalar fakat bu sırada yakalanır. Hırsızlık suçundan bey yıl mahkum olur. Fakat mahkumiyet sırasında tekrar kaçmaya çalıştığı için cezasını tamamlaması tam 19 yıl alır. Cezası bitip yeniden özgürlüğüne kavuştuğunda artık Jean Valjean çok farklı biridir. Yeniden hayata tutunmaya çalışır fakat eski bir mahkum olduğu için toplum tarafından dışlanır. Ne açlığını giderebilecek ekmek ne de soğuk günlerde ısınabilecek bir yer bulabilir. Sonunda yolu bir piskopos ile kesişir ve piskopos ona yemek ve yatacak yer sunar. Fakat gerek hapishane döneminde gerekse sonrasında yaşadıkları Jean Vajean'ın tüm duygularını yitirmesine neden olur ve piskoposa ait tüm gümüşleri çalarak kaçar. Fakat bu kadar yük ile yakalanması uzun sürmez ve suçunu onaylaması için piskoposun karşısına getirilir. Piskopos durumu görünce gümüşleri kendisinin verdiğini, hırsızlığın söz konusu olmadığını söyleyerek onun serbest bırakılmasını sağlar. Dahası ona iki gümüş şamdan daha verir ve karşılığında tek bir şey ister. Tüm bu gümüşleri iyi bir insan olma yolunda kullanmasını ister. Bu olay Jean Valjean'ın yok olan duygularını yeniden kazanmasını sağlar. Yıllar geçer ve Jean Valjean sahte bir kişilik ile iş hayatına atılır ve çok başarılı olur. O artık zengindir ve kasabanın en yardımsever ve sevilen kişilerinden birisidir. Fakat geçmişi onu takip etmeye devam eder ve onun gerçek kişiliğinden sadece polis şefi Javert şüphelenir. Fakat Jean Valjean'ın unvanı nedeni ile elinden bir şey gelmez. Bu zaman diliminde Jean Vajean'ın gelecek hayatını etkileyen bir kadın hayatına girer. Fantine ufak bir kızı olan fakir bir işçidir. Dönemin ahlak anlayışı babası belli olmayan bir çocuğa pek sıcak değildir ve bu yüzden işi kaybetmek zorunda kalır. Çocuğuna yemek sunabilmek için her şeye yapmaya hazırdır ve ahlak anlayışı nedeni ile dışlanan kadın yine ahlak anlayışı nedeni ile hayat kadınlığına sürüklenir. Günün birinde tutuklanma tehlikesine karşı onu Jean Valjean kurtarır ve hastaneye yatırır. Fakat Fantine yaşadıklarına daha fazla dayanamaz ve ölür. Jean Valjean'dan kızına sahip çıkmasını ister. Jean Valjean'ın hayatı temiz kalbi nedeni ile bir kez daha değişir. Kendisine benzeyen ve Jean Valjean olduğu iddiası ile masum biri tutuklanır. Kendi yerine başkasının tutuklanmasını vicdanına sığdıramaz ve gerçek kimliğini açıklar. Fakat Fantine verdiği sözü yerine getirebilmek için bir kez daha kaçar ve Cosette'yi himayesi altına alarak yeni bir hayata başlar. Yıllar tekrar ileri sarar ve Cosette artık büyümüş ve güzel bir kız olmuştur. Jean Valjean kaçak hayatına bir şekilde devam eder fakat polis şefi Javert peşini bırakmaz. Cosette Marius adındaki gence aşık olur. Fakat Javert Jean Valjean'ın izini bulunca birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar. Bu sırada ihtilal başlar ve Marius ayaklananların arasında yer alır. Ayaklanma sırasında Javert yakalanır ve esir düşer. İdam edileceği zaman Jean Valjean ortaya çıkar ve idam etme görevi ona verilir. Fakat Jean Valjean Javert'in kaçmasına izin verir. Bu sırada ihtilal sert bir şekilde bastırılır ve Marius yaralanır. Onu ölümden ise yie Jean Valjean kurtarır. Marius'un tüm arkadaşları öldürülür ve Jean Valjean yaralı Marius'u hastaneye götürürken Javert'e yakalanır. Fakat Jean Valjean ölümü göze alarak Marius'u hastaneye götürür ve Javert hiç bir şey yapamaz. Bunun üzerine görevini yerine getiremediği ve duygularını işine karıştırdığı için intihar eder. Marius iyileşir ve Cosette ile evlenir. Jean Valjean, Javert'e verdiği sözü tutarak teslim olmaya gider fakat Javert'in öldüğünü öğrenir. Bir süre sonra kendisi de hayata veda eder. Bir zamanlar piskoposun ona hediye ettiği iki şamdanı yanından hiç ayırmamıştır ve öldükten sonra da şamdanlar mezarının başucuna konulur.


Kitabımızın türü öykü 'dür. İçerisinde on beş adet öykü vardır. Şeker Kutusu Ali Yılmaz isminde 20 yaşlarında bir genç, nişanlısının ailesine bayram ziyaretine gideceği için şekerciye gidip aynalı bir kutu şeklinde şekerciden şeker alır. Şekeri nişanlısı Sevgi'ye takdim eder. Büyüklerin ellerini öpüp, biraz oturduktan sonra oradan ayrılır. Sevgi bu şeker kutusunu bayramlaşma sebebiyle öğretmeni Melahat'a götürür. Melahat Hanım'da her sene bayramda memleketine gelen Müfettiş Cemal Bey'lere bayram ziyaretine Sevgi'nin getirdiği şeker kutusunu götürür. Cemal Bey'in annesi Hadiye Hanım da üvey kardeşi Naciye Ablasına bayramlaşma niyetiyle Melahat Hanım'ın getirdiği şekeri götürür. Ali'nin Sevgi'ye getirdiği bu şeker kutusu öyle bir döngü içinde herkesin eline geçer ki eninde sonunda Ali'nin annesinin eline ulaşır. Babafingo Senai Efendi isminde bir adam kasabanın babası diye anılırmış. Böyle adlandırılmasının sebebi de kasaba halkının her işine yardımcı olmasından dolayıdır. Bir gün kasabanın öğretmeninin çocuklar için yaptığı etkinliklerin biri kasaba halkının eşrafından birinin işine gelmez. Bu durumu Senai Efendi'ye şikayet eder, öğretmeni köyden göndermek ister. Adam Senai Efendi'yi öyle bir dolduruşa getirir ki Maarif memurları gelince bu öğretmeni bir bahaneyle köylerinden başka bir köye tayinini çıkartır. İnsan Sarrafları Ragıp isminde umum müdürlüğünde çalışmış bir bey işi bırakıp otel açmaya karar verir. Arkadaşı da sen bu işten anlamazsın başını ağrıtma diye söylenir. Ama ne çare Ragıp Bey dinlemez oteli açar. Oteli açar açmasına ama gelen müşteriler kendini bir şekilde kandırıp nakit param yok bankaya gidip çekeyim diye kaç lirasını alıp onu dolandırırlar. Gazoz Kapakları Boyacı Bekir'in küçük oğlu Şaban, gazoz kapaklarını toplayıp satıyordur. Nuri isimli çocukla anlaşıp Beyoğlu'na pasta yemeye giderler. Pastayı yiyince ikisinde de mide bulantısı, baş dönmesi olur. Cankurtaran çağırırlar. Pastadan zehirlenmişlerdir. Bu durum gazetelerde pasta yiyen iki çocuk zehirlendi diye yayınlanır. Patron İçerde Mi? Bir iş yerinde patronun sekreteri olan adamın iş yerine gelen müşteri vs. herkesin kendisine yönelttiği sorulardan gına geldiğini anlatan bir öykü. Öykünün genel hattı bu sekreterin patronun yanına gelen insanların sürekli onu boğacak derecede sorular sorması, sekreterin artık dile gelmesi aktarılmış. Parti Adına Kafaoğlu isimli parti başkanı eğitim müfettişine öğretmen Yılmaz'ı poker oynuyor diye şikayet eder. Hiç susmadan şikayetlerini sıralar. Bu sırada müfettiş de adama poker oynuyor bu okuldan başka okula alınsın diye ben nasıl söyleyeyim diye söylenir. Parti başkanı da partimizin politikasına uymayan hareketleri var, biz partice buradan gönderilmesini istiyoruz der. Bunun üzerine müfettiş öğretmen Yılmaz'ı yanına çağırır. Bu durumlardan bahseder. Ama ona Ankara'dan misafirler geleceğini onlarla poker oynamasını rica eder. Öğretmen de kabul eder. Morfin İğnesi Hapishane köşelerinde mahkumların nasıl bir yaşam alanları olduğuna dair izlenimler elde ediyoruz. Kazım isimli mahkuma Şakir Efendi isimli birinin iğne yapması üzerine Kazım fenalaşır hastaneye kaldırılır. İş Elli yaşlarında işsiz kalan bir adam vardır. İş ararken iş bulma servisinde güzel bir bayanla karşılaşır. Bu bayan adama adresini falan sorar üzerine de beş lirasını alır. Bu bayanla karşılaştıktan sonra aklına bir fikir gelir. Evinin bir odasına büro açmayı planlar. İş bulma servisinde ki bayan gibi kızını da bu büronun sekreteri yapar. Gazeteye gidip İtalya'ya oyuncu artist aranıyor diye ilan verir. İnsanlar da bu yalana inanıp kayıt yaptırıp para öderler. Ama sonuç olarak kimse İtalya'ya artist olarak gidemez. Atlet Komple İlkokul öğretmeni bir adamın yolculuğu esnasında Karabük'e yola çıkmasının üzerine eskiden yaşadığı bir anısı aklına gelir. Çankırı'ya yolculuğunu trenle yapmak ister. Fakat olumsuz hava koşulları buna izin vermez. Kahvehaneye sığınır. Orada bir adam sohbet açar. Yollar açılana kadar bu adam sohbet esnasında aklına hangi spor dalı geldiyse hepsinde başarılı olduğunu anlatır. Çok iyi koştuğunu söylemesine rağmen trene yetişmek için diğer yolcularla beraber koşar ama nafile arka sıralarda kalır. Dalga Katibi Uzun zamandır iş arayan Niyazi isimli gencin memur olarak tayini Kastamonu'na çıkar. Bir sevinçle tayin yerine gider. Şansına iş bölümünde karışıklık olur Niyazi'nin görev yapacağı yere başkası gönderilmiştir. Bunun üzerine Niyazi'yi iş ve işçi bulma görevine verilir. Niyazi'nin işi her gün otobüs yazıhanesinden alınan bilgiye göre kaç yolcu varsa ona göre isim bulup kağıda yazar. Bu iş önce garibine gider ama sonrasında pratiğe bağlayınca kolayına gider. Niyazi'nin bu görevi belli süre yapacağından dolayı süresi bitince yeni görevi için Azdavay'a İş ve İşçi Bulma memuru olarak tayin olur. Niyazi burada işini çok iyi yerine getirdiği için on beş gün izin verilir. Siz Kim Yılbaşı Kim? Hacı Bey isminde biri yılbaşı gününde evine arkadaşlarını davet eder, onlarla kağıt oyunu oynayacağı için hile yapma amacıyla birtakım kağıtları kahvehaneciye verir. Kağıtları Bekçi Ali'yi gönderdiği zaman eve göndermesini söyler. Hacı Bey'in arkadaşları kağıt oyunu oynarken kağıda ihtiyacı olur. Bekçi Ali'yi çağırır, kahvehaneye gitmesini söyler. Bekçi Ali kağıtları kahvehaneden alıp Hacı Bey'e teslim eder. Bekçi Ali gezinirken Kahveci Kel Bekir'in kahvesinin kapalı olmadığını görür. Kahvehanede kumar oynadıklarını görüp onlara kızar. Onlarda yılbaşı olduğu için oynadıklarını söylerler. Bunu duyan Ali siz kim yılbaşı kim diyerek onları karakola götürmeye çalışır. Taksim'deki Ev Üç kafadar arkadaş İstanbul'un farklı semtlerinde yaşamalarına rağmen her zaman bir araya gelirlermiş. Bu durum üzerine üçü bir araya gelip Taksim'de ev tutarlar. Meyhane'de eğlence arkadaşlarına da ev tuttuklarını söyleyince hepsi kendilerine hayırlı olsun dileklerinde bulunmuşlar. Bu eğlencede tanıştıkları arkadaşlarından birkaçı her gün eğlence sonrası evlerine uyumaya gelmişler. Ev tuttuk dediklerine pişman olmuşlar. Bonodan Battım Nizami Efendi isimli adam okuma yazma seferberliği başlayınca deftere çok ihtiyaç olur düşüncesiyle yüksek miktarda defteri bono karşılığında alır. Nizami Efendi'nin beklentisinin altında bu defterlere talep olur, adamcağız da batar. Kapat Çeneni Diş Hekimi Sabri Çeker'in hastası Hüsnü Bey ile arasında geçen konuşmalar aktarılmış Hüsnü Bey'in oğlu üniversitede okurken doktorların fultaym olarak çalışması konusunda görüşleri savunan kişilerle toplantılar yaptığını öğrenir. Tabi konu sadece doktorlar değildir. Oğlunun siyasi görüşlerle alakalı yanlış işlerde olduğundan yana doktoruna dert yanar. Tabi bu sohbet esnasında da Sabri Çeker hastasının dişine birkaç işlem yapar. Kapa çeneni bekle der. Selami Bey'in Şatosu Selami Bey'in devamlı evlenmek ve ev sahibi olmak gibi özelliği üzerinden başından geçenler mizahi bir dille aktarılmış. DEĞERLENDİRME Rıfat Ilgaz'ın yazar olarak özelliği mizah eşliğinde toplumsal konularda hiciv yapmaktır. Bu kitabında da toplumsal konular üzerinden güldürürken düşündüren hikayeleri var. Tabi her öyküsünde de eleştiri yapılmamış, mizah yapılarak bizleri güldüren bir kalemi var.