1564 yılında doğmuş olan William Shakespeare, hiç tartışmasız dünyanın en büyük yazarları arasında kabul edilir. Shakespeare, çok çeşitli türlerde eserler vermiş ve yüzden fazla eserin sahibidir. İngilizceye çok büyük katkıları bulunan İngiliz yazar, yaşadığı dönemde insanların saygısını kazanmış olmasına rağmen birçok yazar gibi o da daha çok ölümünden sonra saygı ve sevgi kazanmış bir üstattır. Gelelim; eserlerinin hemen hemen hepsi tiyatroya, sinemaya ve operaya uyarlanan bu yazarın Hamlet adlı eserine. Hamlet, Shakespeare tarafından tam olarak yazılma yılları belli olmayan fakat 1599 ve 1601 yılları aralığında yazıldığı tahmin edilen trajedi türünde bir eserdir. Hamlet, yazarının en uzun eseri olmakla birlikte en çok tanınmış olan eserlerinin de ön sıralarında yer almaktadır. Yazıldığı zamandan günümüze kadar defalarca tiyatrosu oynanmış ve filmlere adapte edilmiştir. Çok meşhur olan Olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu. sözüne de ev sahipliği yapan eserdir. Bir Shakespeare klasiği olarak içinde bolca olay, entrika barındırmaktadır. Eserin özetine değinecek olursak; Hamlet, sadece ailesinin değil tüm ülkenin de sevdiği yiğit, dürüst ve mert bir insandır. Aynı zamanda Danimarka kralının da oğludur. Hamlet, babası tarafından iyi bir eğitim alabilmesi için Almanya'ya gönderilir. Hamlet Almanya'da eğitimini sürdürürken bir gün babasının ölüm haberi gelir ve genç oğlan bu haberden sonra yıkılır. Haberi duyduğu gibi ülkesine döner ve amcası Claudius, çoktan babasının yerini almış ve kendini hükümdar ilan etmiştir. Halbuki hükümdar olmak Hamlet'in hakkıdır. Buna rağmen Hamlet bunun üzerinde durmayıp babasının ölümüyle ilgilenmeye başlar. Bir de bunlar yetmezmiş gibi zalim Claudius, annesini ikna ederek onunla evlenmiştir. Her şeyi aydınlatmak ise Hamlet'e kalmıştır. Bir gece, iki Danimarka askeri bir tepede nöbet tutarken ölü kralın hayaletini görürler. Bu askerler Hamlet'in çok yakın arkadaşı olan Horatio ve Marcellus'dur. İlk başta şaşırıp korkan askerler daha sonra hayalet ile iletişime geçmeyi denerler fakat bir türlü başaramazlar. Horozlar ötmeye başlayınca hayalet ortadan kaybolmuştur bile. Bu durumu hemen Hamlet'e açmaları gerektiğini düşünerek soluğu Hamlet'in yanında alırlar. Yaşananları duyan Hamlet ilk önce çok şaşırır, inanamaz ama aynı manzarayı kendi de görmek istediğinden ertesi akşam askerlerle birlikte aynı tepeye nöbete çıkar. Aradan biraz zaman geçince kralın hayaleti yine görünür ve Hamlet şeytan işi olup olmadığını anlamaya çalışır. Fakat biraz çabadan sonra iletişime geçtiğinde gerçekten babasının hayaleti olduğuna inanmaya çok yakındır. Hayalet ona, aslında bir yılan ısırığı ile değil de amcası ve annesinin hain planlarıyla, bir gün uyurken kulağına zehir akıtılarak öldüğünü açıklar. Hamlet, hayalete inanmak istiyor fakat bir yanı da şeytanın işi olup annesiyle amcasını haksız yere suçlamak istemiyordur. Genç delikanlı buna bir çare düşünmeye başlar. Belki bir şeyler öğrenebilir umuduyla bir müddet deli taklidi yapmaya kara verir. Bu delilik hali, Kral Claudius'un yardımcılarından biri olan Polonius'un kızı Ophelia'nın aşkından olduğu tahmin edilir. O günlerde ise saraya gezici bir tiyatro gurubu gelmiştir ve akşama tiyatro oynanacaktır. Hamlet, gizlice bu gurup ile konuşur ve kendi verdiği senaryoyu oynamalarını söyler. Gurup da kabul eder. Hamlet'in oynatacağı senaryo, babasının hayaletten öğrendiği ölüm sahnesidir. Amacı, kral ile kraliçenin tepkilerini görmektir. O gece herkes toplanır, tiyatro izlenmeye başlanır fakat daha bitmeden Kral Claudius tarafından durdurulur ve Claudius salonu terk eder. Bu davranışından sonra babasının katilinin gerçekten amcası olduğunu anlar. Tiyatro dağılınca da annesinin odasına gider ve onunla tüm gerçekleri konuşur. O sırada perdenin arkasından kralın yardımcılarından Polonius onları dinlemektedir. Perde biraz hareket edince Hamlet bunu fark eder ve perdenin arkasındaki kişinin Claudius olduğunu sanarak kılıcı perdeye saplar, Polonius ölür. Babasının ölümüne dayanamayan güzel Ophelia da bir nehirde boğularak ölür. Hamlet'in her şeyi öğrendiğinin farkına varan kral, tehlikeyi sezmiş ve Hamlet'i İngiltere'ye göndermeye karar vermiştir. İngiltere kralı ile anlaşmış, amacı Hamlet'i orada öldürtmektir. Fakat Hamlet her şeyin farkındadır ve çıktığı yolculuktan Danimarka'ya geri döner. Saraya döndüğünde Polonius'un oğlu, Ophelia'nın ağabeyi Laertes'in geldiğini görür. Hamlet gelmeden önce Kral Claudius, Laertes ile anlaşmış ve Hamlet'e düello teklif ederek onu zehirli bir kılıç ile öldürmesini istemiştir. Hamlet, Laertes'in düello teklifini kabul eder ve dövüşmeye başlarlar. Kral ise işini garantiye almak için zehirli bir sıvı hazırlatır ve düello esnasında bu sıvıyı Hamlet'e içirecektir. Fakat bir karışıklık olur bu zehirli sıvıyı kraliçe içer ve ölür. Laertes ile kılıcının zehirli ucuyla Hamlet'i yaralar. Hamlet'in ölümü kesinleşmiştir fakat henüz ölmeden önce zehirli kılıcı Laertes'ten alarak önce onu sonra da zalim amcası Claudius'u öldürür. Kendisi de son nefeslerini verirken dostu Horatio da yaşamak istemediğini söyler. Ama Hamlet, ölürken bile onu ikna eder ve gerçekleri bilen tek kişi olduğunu, herkese doğruları anlatması gerektiğini söyler. Hamlet Kitap Özeti Danimarka ülkesi, kralının insanları için savaşırken ölmesi ile yasa bürünmüş durumdadır. Kralın oğlu Hamlette bu ölümü kabullenemiyordur. Üstüne üstlük tahta yeni geçen amcası, annesi ile evlenmiştir. Sarayda nöbet tutan askerler tüm bunları konuşurken bir hayalet görürler. Kısa süre sonra gördükleri hayaletin ölen krala tıpa tıp benzediğini ve aynı kıyafetler içinde olduğunu fark ederler. Bu durum askerleri büyük bir şaşkınlığa uğratmıştır. Bir sonraki sahnede, Kralın başmabeynci olan Polonius belirir. Kızı Ophelia ile birlikte oğlu Laertes'i yolcu etmeye hazırlanıyordur. Laertes, Hamlet'in Ophelia ile ilgilendiğini öğrenmiş ve gitmeden ona bu konuda dikkatli olması hakkında öğütlerde bulunuyordur. Ardında kralın hayaletini gören askerlerin, bunu Hamlete haber vermelerini okuyoruz. Haberi duyar duymaz babasını görebilmek için askerlerle birlikte yola çıkan Hamlet, hayaleti görünce diğer askerlerle birlikte şok içinde kalıyor. Hayalet, Hamlet ile tek başına konuşmak istediğini ifade ederek onu uzak bir yere doğru yönlendiriyor. Ardından Hamlet daha fazla dayanamayarak neden burada olduğunu soruyor. Kralın hayaleti savaşta ölmediğini aslında erkek kardeşinin onu zehirlendiğini ve Hamletten intikamını almasını istediğini belirtiyor. Hamlet, gerçeklerle baş etmeye çalışırken Ophelia babasının yanına gelerek Hamlet'in onun ile ilgilendiğinden bahsediyor. Babası görüşmeyi derhal kesmelerini ve bu durumun uygun olmadığını söyleyerek Ophelia'yı gönderiyor. İlerleyen günlerde herkes Hamlette bir gariplik olduğunun farkına varırken, Ophelia'nin babası ise bunun kızına olan aşkı yüzünden olduğunu düşünerek konuyu hemen kral ile konuşmaya karar veriyor. Kral da herkes gibi Hamletteki gariplikleri fark ettiği için onu dinliyor. Polonius, kızı ile Hamleti görüştürüp gizlice onları gözlemlemeyi teklif ederken kral bu teklifi kabul ediyor. Ama hala sorunun Ophelia'ya da bir aşk meselesi olmadığını düşünmeden edemiyor. Bu yüzden en yakın arkadaşlarını saraya çağırtarak Hamlet'in ağzını aramayı düşünüyor. Maalesef ki bu da çözüm olmayınca onu eğlendirmek için Hamlet'in en sevdiği tiyatro oyuncularını çağırıp bir eğlence düzenletmeye karar veriyor. Bu arada da Hamlet ile Ophelia'yı bir araya getirerek ve onları gizlice izliyorlar. Kendine oynan oyunun farkına varan Hamlet, Ophelia'ya onu sevmediğini ve kendini kandırdığını söyleyerek orada ayrılıyor. Bununla birlikte kralın düşünceli halı giderek artıyor. Hamlet'in aklı hala babasının ona anlattıklarındadır. Ama içinde ufak da olsa bir şüphe de vardır. Gördüğünü hayaletin babası değil de bir şeytan olduğunu düşünür. Tiyatro ekibinin geleceğini duyan Hamlet, bu olayı cinayetten emin olmak için kullanır. Gelen tiyatroculara kendi yazdığı bir oyunu oynamalarını rica eder. Oyun, hayaletin anlattığı gibi bir kralın zehirlenmesini sahneliyordur. Hamlet oyun sırasında kralı izleyerek babasını onun öldürüp öldürmediğini anlamaya çalışır ve beklediği gibi de olur. Kral bu gösteriye dayanamayarak oyunu yarıda keser ve oradan ayrılır. Bu olaydan sonra kral artık Hamlet'in onun için tehlike oluşturduğunun farkına varır. Onu başka bir ülkeye göndermeye karar verir. Polonius ise krala annesinin onunla konuşmasını fikrini verir. Hamlet annesi ile konuşurken Polonius onları dinleyecek ve herşeyi gelip krala anlatacaktır. Kral bunu kabul eder. Kraliçenin odasına gizlenen Polonius, Hamleti bekler. Annesi Hamletle konuşmaya başlar. Kısa süre sonra aralarında bir tartışma çıkar. Kraliçeye yardım etmek isteyen Polonius ona doğru bir hamle yapar. Fakat Hamlet onu bir bıçak darbesi ile yere serer ve Polonius oracıkta ölür. Kral için artık bu bardağı taşıran son damladır. Hamleti İngiltere'ye yollar ve orada Hamleti öldürtmeyi planlamaktadır. Bu sırada babasının Hamlet tarafına öldürdüğünü öğrenen Ophelia aklını kaçırmıştır. Abisi Leartes ise hemen saraya gelir ve babasının öcünü almak ister. Kral Leartesi sakinleştirmek isterken eline Hamletten gelen bir mektup ulaşır. Mektupta Hamletin geri döndüğünü yazıyordur. Bu mektupla birlikte Ophelia'nın intihar haberi de haberi gelir. Genç kız boğularak ölmüştür. Kardeşinin ölümü üzerine iyice hırslanan Leartes, kral ile bir plan yapar. Hamlet ile bir düello yapacak ve ona zehirli kılıç ile saldıracaktır. Eğer ölmez ise de kral Hamlet'e zehirli üzüm verecektir. Düello günü gelip çatmıştır. Fakat planları asla istedikleri gibi gitmiyordur. Zehirli kılıç hem Hamlet'i yaralamış hem de Leartes'i yaralamıştır. Üstüne üstlük kraliçe zehirli üzümleri yemiştir. Hamlet ise kendine oynanan oyunu fark ederek kralı da o zehirli kılıç ile öldürür. DEĞERLENDİRME: Hamlet Shakespeare'in en bilinen eserlerinden biri. Bunun sebebini kitabı okuyunca gayet rahat anlıyorsunuz. Harika bir trajedi örneği... Gerek olay örgüsü bakımından gerekse karakterler arasındaki diyaloglar bakımından çok etkileyici bir eserdi. William Shakespeare'in basit gibi görünen konuları yeteneği ile bir şahesere dönüştürmesi her seferinde beni derinden büyülüyor.


Faruk Nafiz Çamlıbel Cumhuriyet Dönemi en önemli şairleri arasında yer alır. Han Duvarları ise Cumhuriyet Döneminde şiirleri arasında kült kabul edilen bir klasiktir. Şiirin ünü şairin önüne geçmiş ve şair bundan sonra Han Duvarları şairi olarak anılmaya başlanmıştır. Faruk Nafiz Çamlıbel eski bir öğretmen aynı zamanda 8, 9, 10 ve 11.Dönem milletvekilliği yapmış bir siyasetçidir. Şair aynı zamanda Behçet Kemal Çağlar ile Onuncu Yıl Marşının da sözlerini yazmıştır. Kitapta toplam 282 şiir bulunmakta. Kitap 2 farklı bölümden oluşmakta Han Duvarları ve Bir Ömür Böyle Geçti. Her bölüm ise kendi içinde kısımlara ayrılmış. Han Duvarları kitabın ilk şiiri ve hem kitaba da ilk bölüme adını vermiş. Altında ise Memleket Şiirleri, Aşk Şiirleri, Rubailer olmak üzere 3 bölüm var. Bir Ömür Böyle Geçti bölümünün altında ise; Mustaripler, Rüzgarda Bir Ses, FNÇ in kitaplara girmemiş şiirleri bulunmakta. Şiirlerde derin bir memleket sevdası dikkat çekmekte. Şair memleketine, Atatürk'e ve Anadolu kültürüne olan bağlılığını şiirlerine de yansıtmış. Kitapta Ulu Önder Atatürk ve gaziler için yazılmış şiirler yer almakta. Ayrıca efsanevi aşkları anlatan Çoban Çeşmesi adlı şiiri de okumaya değer. Genel olarak düz yazı şeklinde yazılmış şiirlerden oluşmakta kitap. Kitaba adını veren ve kitabın ilk şiiri olan Han Duvarları 7+7=14'lük hece vezniyle Mesnevi biçiminde yazılmış 140 dizeden oluşmaktadır. Ulukışla'dan başlayıp Kayseri'ye yapılan yolcuktan bahseder. Şiirde bir halk ozanından bahsedilmekte Osmanzade Hamdi Bey. Bu ozanın dizeleri de şiir içinde kullanılmıştır. Sanki iki şiir iç içe varmış gibi görünebilir. Bazı edebiyatçılar gerçekte böyle bir ozan olmadığını Faruk Nafizin kendini ifade etme şekli olarak bu ozanı oluşturduğunu ileri sürerken bazıları ise gerçekte yapmış olduğu bu yolculuk esnasında kaldığı han duvarlarından okuduğu dizelerin izini sürdüğünü düşünmekte. Hayat şiirinden kısa bir alıntı şöyledir; Yara açsın kayalar ayaklarında, varsın Varsın omuz başların kamçılardan kızarsın, Bu ağrılar duyurmaz sana yalnızlığını. Kızıl dudaklarında bırakma ıslığını, Ağzında şarkılıktan çıkmış iniltilerle Dağ, taş deme, arkadaş, gün batmadan ilerle. Sırtında bir tüy gibi taşı taştan yükünü, Görmesinler belinin, sakın, büküldüğünü... Başında şakladıkça atlıların kırbacı


İnsanların başına gelen dertlerin kaynağı genellikle merak olmuştur. Ve bu kanı Alt kardeşler içinde geçerliydi. Yağmurlu bir günde sığınmak adına girdikleri Chargin Hobi Ve Tuhaflık Çeşitleri dükkanında görevli birini bulamayıp ve birkaç saat orada kalmak zorunda oldukları için ilgi çeken eşyalara yönelmişlerdi. Yorgun geçen bir günün ardından buldukları bir kase şekeri midelerine indiren Chris ve kardeşi Francis başlarına gelecek olanları bilseler asla o şekerlemeleri yemezlerdi. Dükkanın sahibi bir süre sonra ortaya çıktığında çocuklardan sadece bir harita seçmesini ister. Ateş, su, toprak ve hava... Çocuklar toprağı seçer. Ve toplam on bilmeceyi de çözmeleri gerekti. Bilmeceler çözülmeliydi çünkü çözmedikleri her gün, bir yaş daha yaşlanıyorlardı. Alt kardeşlerin annesi ve babası bu durum karşısında oldukça şaşırmış ve ne yapacaklarını bilemez hal gelmişlerdi. Bugün aldıktan kıyafetler ertesi gün çocuklara dar geliyordu. Ve bu hızla büyüyen çocuklar arkadaşları tarafından da garipseniyorlardı. Ve harita o kadar farklı bir işleyişi vardı ki ne zaman bulmacanın geleceği kestirilemiyordu. Çocuklar en büyük yardımlardan birini şehir kütüphanesinde ki coğrafya kitaplarından sağlamışlardı. Üstlerine fazlaca şüphe çekseler de ellerinden gelebilecek hiçbir şey yoktu. Nitekim yine bir gün kütüphane de bilmece için uğraşırken Wrangel James adında bir televizyon program yapımcısıyla karşılaşırlar. Wrangel, onların tuhaf öykülerini televizyonun karşısına geçip anlatmaları için yüklü miktarda para teklif etmişti. Ama bu oyunun bir kuralı var ki o da bu haritadaki olağanüstü sırları kimseye açıklamamak. Yoksa siz ölünceye kadar bu lanet sizinle devam ediyor. Reddedilmeye dayanamayan yaşlı Wrangel, Alt'ların evine korumaları olan Ned ve Teddy'i yollayarak evlerine büyük bir yıkım bırakmıştı.Chris ve Francis işlerin artık yolundan çıktığının farkına vararak bulundukları şehirden ayrılırlar. Ormanlık bir arazide kendilerine ait olan bir kulübeye sığınan Alt kardeşler, maalesef burada da Ned ve Teddy'nin gazabına uğrarlar. Lakin ormanda uzun süre saklanmayı başarabilmiştiler. Tabi yine uzun bir serüven ile karşılaşıyoruz. Hayatın bize sürprizler getireceğini bilemeyiz. Yine tıpkı hayatın kurallarını bilmediğimiz gibi... Kardeşlerden büyük olan Chris bir gün bilmeceyi yanlış cevapladığında on yıl yaşlanmıştı. Yetmişli yaşlara gelen Chris artık okuyamamaya başlamıştır. Tabi kardeşler yaşlandıkça bazı şeylerin farkına varmaya başlıyorlardı. Mesela büyükanne ve büyükbabalarına ne kadar haksızlık ettikleri gibi... Çünkü hayat yaşlanınca gerçekten de zor oluyormuş. Chris gittikçe huysuzlanmaya başlamıştı çünkü küçük ihtiyar kardeşi Francis'e yardım edemiyordu. Lakin Francis bilmeceleri tek çözmekten de gocunmuyordu. Kulübelerini bulan Wrangel, yine Alt kardeşleri elinden kaçırmıştı. Chris ve Francis, o yaşlı ve yorgun bedenleriyle bir kayıkla nehirde sürükleniyorlardı. Ne tuhaf ki Chargin Hobi Ve Tuhaflık Çeşitleri dükkanında karşılaştıkları Sulu göz Teresa, Mutlu Joel, Hırçın Marvin ve Gezgin Tim'in biblolarının vücut bulmuş halleriyle karşılaşıyorlardı. Nitekim ilk başta sarı kamyonuyla Mutlu Joel, Ormanlıkta ki gizli eviyle de Hırçın Marvin yardım etmişti. Gerçi ne kadar saklansalar da en sonunda yine bulunuyorlardı. Ve bir gün aniden Sulu göz Teresa ile karşılaşıp onun evinde saklanmaya başladılar. Tabi iki kardeşte oldukça yaşlanmıştı. Hatta Chris artık nefes bile alamaz hale gelmişti. Oysaki çözülmesi gereken bulmacanın sonunda ki sihirli sözcükler vardı birde. Umudun olduğu her yerde son noktayı koyan bir kahraman vardır yine de. Bu hikayenin son kahramanı ise Gezgin Tim olmuştu. Hikayelerde ki kahramanlar keşke gerçek hayatta da olsaydı dimi? Belki o zaman her şey daha kolay olabilirdi. Ama ben kendi hayatımızın kendi kahramanı olmaya inanlardanım. Chris ve Francis de öyle. Sadece sahip oldukları iyi ihtiyar dostları vardı. Haritada Kaybolmak kitabında dünya haritası o kadar farklı bir gözden ele alınmış ki, bakışıcılarının önemini tekrar anladım. Ne kadar birbirlerine benzese de her ülkenin kendine has ayrı bir özelliği olduğunu yeni kavradım. Haritanın anlamını bile bilmeyenlerin müptela yapacak bir kitap. Çocuk ya da yetişkin, fark etmez. Önemli olan hissedip, kavrayabilmek... Çocuklarına Haritada Kaybolmak kitabını alan, ebeveynlere de öneriyorum. İçinizde ki araştırmacı kişiliğinizi ortaya çıkarıyor adeta.


Harry Potter Serisi En İyi Kitap Yorumları tüm kitapları okudum hepsi çok güzel 28-08-2015 12:03 serinin tüm kitaplarını okumayan var mıdır acaba okumamış bile olsanız eminim tüm filmlerini izlemişsinizdir ama kitaplar daha güzel daha fazla detay var ve işlenilenleri daha iyi anlıyorsunuz filmde çoğu yerleri çok hızlı geçmişler doğal olarak 09-09-2017 22:53 ilki güzel olmasa öbürleri de olmazdı ilki en güzel oln Gonca 31-12-2018 07:25 karar vermek çok ama çok zor, hepsi aşırı derecede efsane!!! 26-02-2019 20:28 tüm serisini 2şer kez izledim hatta daha fazla harika bir filmdi kitabını okumayıda çok istiyorum inşallah okumak nasip olur gerçekten çok istiyorum 17-03-2019 15:10 bu kitabın tüm filmlerin ismi ve gerçekten harikaydı kitaplarında okumayı çok isterim çok güzel olduğunu düşünüyorum ve yazarı tebrik ediyorum çok güzel eser ortaya çıkarmış hayal gücüne hayran kaldım doğrusu böyle kitaplar ilgimi çekmiştir harry potter'ın güçleri harika doğrusu harry potter filminde izledim serisi 1 harikaydı doğrusu hatta bazen açıp sahnelerin izliyorum kitabında okumayı çok isterim inşallah nasip olur da okudum Emine tokalı 17-03-2019 18:21 hayatınızda çıkmaza girdiğinizde sizi o çıkmazdan çıkartıp sizi sihir dünyasına davet eden, zıtlıkların her zaman birbirlerini tamamlayabileceği bu çizgide arkadaşlıkların sonsuzluğa uzandığı bir dünyaya kapılarınızı açan mükemmel bir seriyle karşı karşıyasınız. Ceyda 03-08-2019 13:03 tabiki felsefe taşı her şeyin başladığı yer. Selin 26-06-2020 01:22 sırlar odası harry 'nin gryffındor' dan emin olduğu kitap Selin 26-06-2020 01:22 ölüm yadigarları her şeyin başladığı yerde her şey bitiyor. Selin 26-06-2020 01:23 melez prens kitabı mükemmel ama filmi kitap kadar iyi değil Selin 26-06-2020 01:23 zümrüdüanka yoldaşlığı süperdi. lordun dönüşü artık hiç bişey eskisi gibi değildi. Selin 26-06-2020 01:24


Marsilya'dan kalkıp Fas devletinin birinci iskelesi olan Tanca'ya yanaşmak içim Sebte Boğazı'na doğru yol alan bir gemi, Palos Burnu'ndan geçerek İspanya ülkesinin birinci derecede önemli sayılacak Cartagena kasabasına varır. Gemi de Zerno, Pietro, Alonzo isminde üç tane korsan bulunmaktadır. Gittikleri her yeri soymaktadır. Bir keresinde Melilla Limanı taraflarında çöl tarafından bir atlının geldiğini görürler. Onu soymaya karar verirler. Soymaya çalıştıkları adam Hasan Mellah'tır. Onu da gemiye alıp yollarına devam etmişlerdir. Arap olarak seslendikleri Hasan Mellah'a sorular sormaya başlamışlar. Annesi İspanyol babası ise Arap olduğu için iki dili de biliyordur. Alonzo, Hasan Mellah'ı tanımış. Eskiden onun amcasının yanında çalışıyormuş. Sen Sidi Osman'ın oğlu Hasan Mellah'sın demiştir. Fas'ta ticaretle uğraşıyordunuz demiştir. Hasan'ı tanıdığını diğer korsan arkadaşlarından gizlemiş Alonzo. Onu öldürmekten kurtardı. Gemi de kalması için diğer arkadaşlarını ikna etti. Zaten Arap gösterdiği maharetleriyle onları çoktan ikna etmiştir. Alonzo'nun vücudunda bıçak yarası gören Hasan Mellah merak edip nasıl olduğunu sormuştur. Alonzo anlatmaya başlamış ben Murcia şehrinde doğdum. Annem Cartegenalı bir gemicinin karısıymış. Tacir bir adam annemi baştan çıkarmış. Annem ,kocası gemi ile ticaretteyken sevdiği herifin yanına gitmiş. Hamile kalmış ve Murcia'ya gelerek beni doğurmuş. Benim babamı yani aşığını farklı bir kadınla görünce annem ,sevdiği adamı öldürmüş. Sekiz yaşlarına gelince annem beni sütninemin yanına beni ziyaret etmeye gelince bu sefer nikahlı kocası onu takip edip, validemi öldürdü. Beni de öldürdüğünü sanmış. Fakat komşular beni tam zamanında hastaneye yetiştirerek kurtarmıştır. Anlattığı kişi Alphonse yani Cuzella'nın babası. Cuzella çok daha sonra anlayacak bir kardeşi olduğunu. Gemi de Cartegena da yer alan bir evi soyma planını yaptılar. Alphonse adında çok zengin bir adam kızıyla beraber yaşamaktadır. Alphonse karısını öldürdüğü için Marie adında bakıcısı aynı zamanda öğretmeni ona bakmıştır. İyi bir kültüre sahip birçok dilde bilen bu kız on altı on yedi yaşlarındadır. Pavlos adında bir adamla sürekli Alphonse ile ticaret yapmaktadır. Pavlos ,Cuzella'yı sevmektedir. Fakat Cuzella'nın Pavlos'ta hiç gönlü yoktur. Evi soyacakları gün Hasan Mellah,Cuzella'nın odasına girer.Cuzella ,onunla göz göze gelir. Cuzella eskiden beridir sakladığı tablodaki kişinin karşısında olduğunu görür. Sonrasında Cuzella ,Hasan Mellah'ı idam olmaması için saklar. Eve giren diğerleri yakalanıp idam edilir. Cuzella ve Hasan Mellah oracıkta birbirlerinden çok etkilenirler. Onunla evlenmek istediğini bakıcısı Marie'ye söyler. Hasan Mellah'ı günlerce kendi kütüphanesinin olduğu bir odada kitapların arasında saklar. Daha sonra Cuzella kaçırılır. Hasan Mellah bir gemi satın alıp kaçıranın peşine düşer. Dominico Bedia tarafından kendini rahip olarak tanıtan biri tarafından kaçırılır. Birçok limanı gezdikten sonra Cuzella'yı Şam taraflarında bulur ve onunla evlenir. Mutlu son. Birçok karakter kitapta geçmektedir. Uzun uzadıya anlatmak istemedim. Diğer detayları da siz okurlara kalsın. Değerlendirme


Zafer Algöz'ü artık Türkiye'de tanımayan yoktur. Mükemmel oyunculuğunun yanında kişiliği ile de dikkatleri üzerine çekmeyi başarayan usta oyuncu bu kez Haşırt Dı Bilekbord kitabı ile yazarlık kariyerine adım atıyor. Zafer Algöz oyunculuk kariyeri boyunca birbirinden ünlü isimler ile aynı seti paylaştı. Bu isimler arasında Kemal Sunal, Sadri Alışık gibi komedinin ustaları da vardı. Fatma Girik ve Erkan Can gibi ustalarda. Son olarak kendisini sıklıkla günümüz Türkiye'sinin en komik adamı olan Cem Yılmaz'ın filmlerinde görüyoruz. Bu kadar usta ile birlikte çalışınca da sette komik olayların yaşanmaması mümkün değil. Zafer Algöz de bu maceralarını Haşırt Dı Dilekbord isimli kitapta toplamış ve okurlar ile paylaşıyor.


Canan Tan'ın Hasret romanı okurlarına kavuşamayanların aşkını ve yıllara uzanan derin bir hasretin hikayesini sunuyor. Tacettin 10 çocuklu bir aşiret ailesinin çocuklarından sadece bir tanesidir. Hem en küçük oğlandır hem de ailede bekar kalan tek çocuktur. Liseyi bitirmiş ve Devlet dairesinde çalışmaktadır. Boş zamanlarında ise iki yakın arkadaşı olan Aris ve Artin ile zaman geçirmeyi sever. Hikaye Kırıkkale'in Keskin kasabasında geçer. Buranın özelliği Müslümanlar ile Gayrimüslümanlar olan Rum ve Ermenilerin bir arada yaşamasıdır. Kader de Tacettin'in karşısına Rum güzel olan Patricia'yı çıkartır ve Tacettin ona aşık olur. Onlarınki bir anlamda yasak aşktır çünkü bir müslüman ile bir gayrimüslümanın bir araya gelmesi mümkün değildir. Tacettin derdini ilk olarak arkadaşları ile paylaşır. Daha sonra da cesaretini toplayıp ailesi ile paylaşır. Sonuç değişmez ve aile bu ilişkiye kesinlikle izin vermez. Fakat Tacettin aşkında vazgeçmez ve üstüne bir de Ali adında bir oğlu olur. Tacettin ile Patricia'yı kimse ayıramaz fakat kader yeni bir oyun oynar. Lazon anlaşması ile Rumlar göç etmek zorunda kalır ve Patricia'da oğlunu alarak Yunanistan'a gitmek zorunda kalır. Tacettin aşkının ve oğlunun hasreti ile hayata tamamen küser. Patricia ve oğlu Yunanistan'da fırıncılık yapan bir Türk'e sığınır fakat bir süre sonra Türk aile de Türkiye'ye göçe zorlanır. Aile fırını Patricia'ya bırakır. Patricia Türk kimliğinin daha fazla zorluk çıkartmaması için oğlunun adını değiştirir ve Türk olduğunu ondan gizler. Tacettin de hayatına devam etmek zorunda kalır. Görücü usulü olarak başkası ile evlendirilir fakat kalbinden aşkını bir türlü çıkartamaz. Tacettin'i aşkından ve oğlundan ayıran savaş yıllar sonra onların tekrardan bir araya gelmesine vesile olur. İkinci Dünya Savaşı ile Patricia'nın oğlu savaşa katılır ve yaralanır. Hastane odasını paylaştığı kişi ise Tacettin'in eski arkadaşı olan Aris'dir. Aris Tacettin'in oğlunu hemen tanır çünkü babasına çok benzemektedir. Ona tüm gerçekleri anlatır. İlk olarak kabullenemez fakat annesinin de doğrulaması ile babasını bulmak için yola koyulur. Hasret Konusu Kavuşamayan aşklar her zaman okumaya değer hikayeler çıkartır ortaya. Canan Tan'da son kitabı Hasret ile Kurtuluş Savaşı dönemine gidiyor ve bir Türk ile bir Rum'un yaşadığı aşkı okurlarına aktarıyor. Lozan Anlaşması ile birlikte göçe zorlanan insanlar arasında birbirine aşık iki genç vardır. Biri Türk diğer Rum olmasına rağmen birbirlerini sevmişler ve hayatlarını birlikte geçirmeye karar vermişlerdir. Fakat savaşın kötü yüzü onlarada yansımız ve kader aşklarını ayırmak zorunda bırakmıştır. Gerçek bir hikayeden uyarlanan Hasret kitabında Canan Tan Müslüman bir Türk genci ile Rum bir kızın aşkını savaşın kötü yüzünü de aktararak mükemmel bir aşk hikayesi anlatıyor.


Bu hikaye kitabı, içerisinde toplam 25 hikaye barındırır. Kitaba adını veren Hava Parası adlı hikaye, bir sayfa uzunluğunda, oldukça kısa bir hikayedir. Yazar bu hikayede boşalan bir eve kiracı girmek isteyen bir ailenin, aracıya verdiği hava parasını ve bu paranın yol açtığı dedikoduları konu edinmiştir. Kendini Denize At adlı hikaye, öksüz kalmış, zamanında annesi çamaşırcılık yapmış olan Hayri'nin öyküsüdür. Mahalleli bu zavallı çocuğa acımışlar, onu bir yatılı okula vermişlerdir. Hayri, haftada bir gün yaşlı bir aileye misafir gelmektedir. O ne zaman misafir gelse ihtiyar kadın Hayri'ye Aman oğlum, sakın okuldan şikayet getirme. Öyle bir şey olursa da kendini denize at, daha iyi. Der. Bunu o kadar abartır ki en sonunda Hayri, denizi kendine mezar olarak görmeye başlar. Bir gün okulun yemekhanesinde isyan çıkar. Hayri de isyana katılır. Ne yazık ki okul yönetimi tarafından hiç suçu yokken elebaşı olarak kabul edilir ve bir saat içinde okuldan atılır. Bir görevli onu evine götürürken Hayri bir fırsatını bulup kendini vapurdan boğaza bırakır. Yolcular onu kurtulurlar. Yaşlı kadının karşısına çıkan çocuk ağlayarak Ben kendimi denize attım, ama ölmedim. Beni kurtardılar. der. Çamaşırcı Kadın, kocası hapse atılan, böylece iki yavrusuna çamaşırcılık yaparak bakmaya çalışmak zorunda kalan zavalli bir kadının öyküsüdür. Kadının kocası, bir kavgada birini vurduğu gereçkesiyle içeri atılmıştır. Halbuki kadının kocası Sait, yalnızca bir isim benzerliği yüzünden suçlu bulunmuştur, ne var ki o suçlu değildir. Sait Bey suçsuz yere 15 yıl hapis cezası aldıktan bir müddet sonra, Bodrum zindanına götürülür ve orada vefat eder. Böylece çamaşırcı kadın büsbütün kocasız kalır. Şimdi genç yaşında dul kalmış bu kadın yaşlanmıştır. Elleri beyazlamış, vücudunda yıllarca çamaşır yıkamaktan yaralar oluşmuştur. Ölüm, bu kadın için bir kurtuluş, bir rahatlama anlamına gelmektedir. Ahmet Besim Efendi adlı hikaye, bir mürekkepçinin ve cami hocasının oğlunun hikayesidir. Bu zat, babasının isteği üzerine hafız olmuştur. İş hayatına girdiktan sonra kariyer basamaklarını bir bir çıkmıştır. Paşanın sevgisini kazanan Ahmet Besim Efendi, bir gün onun bir isteği ile karşı karşıya kalmıştır ki bu, bir dul kadınla evlenme meselesidir. Paşayı kıramayacağını anlayan ve onun teveccühünü kaybetmekten korkan Ahmet Besim Efendi, düğünden sonra hayli pişman olur; çünkü evlendiği kadın, aslında dul filan değildir, sadece paşanın gözdesidir. Üstelik hamiledir de... Kadın dokuz ay sonra bir kız doğurur. Daha sonra da bir erkek çocuk düşürür ve ölür. Ahmet Besim Efendi'nin bu evliliği, pek çok kez alay konusu olur. Bundan dolayı Ahmet Besim Efendi, ne karısını ne de kızını sevmiştir. Yalnızlık içinde yaşamış ve yalnızlık içinde ölmüştür. Çolak, Çolak İbrahim hakkında bir hikayedir. Çolak İbrahim bir han işletmektedir. Bu hanın çaycısı da, Rus ordusunda Osmanlılara karşı savaşmaya zorlanan bir Türk olan Yakup'tur. Yakup ordudan kaçmış ve Anadolu'da yaşamaya başlamıştır. Çevresindeki bazı müşteriler onunla dalga geçse de Çolak İbrahim Yakup'u daima korur. Sonuçta o, bir gariptir. Her ne kadar ailesini özlese de ordudan kaçmakla yargılanacağı için memleketine dönemez. Zaman, I. Dünya Savaşı'nın bittiği ve Milli Mücadele'nin başladığı yıllardır. Çolak İbrahim'in tek derdi işidir. O, pek çok cephede görev yapmış biri olarak düşmanı her defasında mağlup ettiklerini düşünür. Yine de düşmen, bir şekilde Osmanlı Devleti'nin karşısına dikilmiştir. Onlar düşmanı ne kadar yenerse yensinler düşman bitmeyecektir. Her kim olursa olsun düşman da Osmanlı'ya yenilmeye devam edecektir. O sıralarda bir paşanın adı duyulur. Bu paşa, adeta Anadolu'nun padişahı gibidir. Çolak İbrahim'in tek derdi ise, bu paşanın yönetiöinde olan Yeni Meclis'in hanı elinden alma ihtimalidir. O kara gün gelir, Çolak İbrahim'in hanı elinden alınır ve Milli Mücadele'nin hizmetinde kullanılır. Çolak İbrahim ise kasaplık yapmaya başlar. Hatta paşaya da birkaç defa hizmet eder. Çolak İbrahim'in yaşadığı yerin müftüsü Milli Mücadele taraftarıdır ve Çolak İbrahim de dahil olmak üzere pek çok kişiye Milli Mücadele lehine hizmet ettirir. Çolak İbrahim, meseleye her ne kadar vakıf olmasa da hizmet eder. Mustafa Kemal Paşa, güvenliğin olmadığı bir coğrafyaya güvenlik getirmiş, güçlü bir paşadır sonuçta. Nihayet savaşın kazanıldığı haberi gelir. Çolak İbrahim ise, sanki önemli bir şey olmammış gibi, adeti olduğu üzerine sandalyesine oturur ve sigarasını içer. O, her defasında bozguna uğrattığı gibi bu sefer de düşmanı bozguna uğratmıştır. Ancak, düşmanın tekrar karşılarına dikilmeyeceğinin bir garantisi yoktur. Çolak İbrahim, Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümüne dek düşmanın tekrar gelmeyeceğinden emin olamamıştır. Atatürk öldüğünde ise, onu bir kez olsun doya doya göremediği için çok üzülmüştür. Çünkü o, gerçek bir yiğittir, büyük bir insandır. Çilli suratlı, sivri kafalı bir genç, çalıştığı dairedeki yüksek kademeli kişiler tarafından bir yarı Çerkez yarı Kürt kadınla nasıl evlendirildi ve bu adamların o kadınla ilişkileri hangi düzeydeydi? Arkadaşları tarafından kılıbık olarak anlaşılan Kerim Bey, bir gece içki meclisinde belediye reisi tarafından nasıl dolduruşa getirildi ve bunun sonucunda ne oldu? Bir taşra kasabasında yaşayan Mihrişah'ın, hoşlandığı erkek ile aralarında ne geçti? Hacı'nın oteli kısa zamanda nasıl Arap İsmail'in hanına döndü? Bu ve bunun gibi hikayeler, kitapta okuyucusunu beklemektedir. Genel olarak incelendiğinde Memduh Şevket Esendal'ın kısa hikayeleri uzun hikayelerine göre daha güzeldir; çünkü uzun hikayelerde yazar gereksiz ayrıntılra girmekte ve konuyu oldukça dağıtmaktadır. Yazarın kullandığı dilde hiçbir zorlama olmayıp cümleler kısa ve açıktır. Kitaptaki hikayeler uzun bir zaman dilimine ait olup bazısı daha önce çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanmış, bazısı yayımlanmamıştır. Bazı hikayeler de tamamlanmamıştır. Bu kitapta okuyucu, sıradan insanların sıradan hayatlarına, hislerine ve çıkmazlarına tanık olacaktır.


Kitap birbiriyle bağlantılı on beş öyküden oluşmaktadır. Kitabın birinci hikayesi Havada Bulut'ta köpekli bir adam vardır. Köpekli adam kendi çapında hikayeler yazmaktadır. Bu adam hep köpeğine dert yanmaktadır. Bunu fark eden çevresi onun hakkında farklı düşünürler. Kimi aşık olduğundan böyle olduğunu düşünür, kimi de akıl dengesi yerinde olmadığından köpekle konuştuğunu düşünür. İnsan iç sesini duyuramadığında iç sesini dışına verir. Aslında çoğumuz bir eşya olsun bir ayna olsun kendimizle konuşmuşuzdur. Köpekli adamda iç sesini köpeğine anlatmaktadır. Posta müvezzi ve hikayeyi anlatan üçüncü şahıs ile arkadaştır. Bu köpekli adam dikkatlerini çeker. Posta müvezzi ve hikayeyi anlatan üçüncü şahıs bir olup köpekli adamın gönderdiği mektuplardan birini açarlar. Bu hikaye ise kitabın içindeki ikinci hikaye olan Ay Işığı'dır. Ay Işığı, köpekli adamın kitapta yazara anlattığı ilk hikayesidir. Posta müvezzi ve yazar mektubu açıp okurlar. Köpekli adamın böyle bir hikaye yazmasına şaşırırlar. Kitap hakkında kendi aralarında tartışırlar. Yazar kendini suçlu hisseder. Köpekli adamı bulur. Ona mektubu okuduklarını söyler. Köpekli adam hikayeyi okumalarına sevinir. Kitabın üçüncü hikayesi Havada Bulut'ta Yorgiya adlı bir kız vardır. Çeşmede su doldururken kovasında bulut görür. Bulutu sevinçle evine götürür. Bulut ve Yorgiya'nın bulamayacağı çocukluk mutluluğudur. Köpekli adam hikayesini bitirir ve ona bir gece de aşık olduğunu söyler. Köpekli adamın bu hikayede Yorgiya'ya aşık adam Ahmet Bey'dir. Kitabın dördüncü hikayesi Büyük Hulyalar Kuralım'da hikayenin isminden de anlaşıldığı gibi köpekli adamın bakkal ve çiftlik kurma hayalini anlatır. Kendisine iş kurmaya çalışan Ahmet Bey vardır. Kitabın beşinci hikayesi Karidesçinin Evi'dir. Bu hikayede Ahmet Bey'in Karidesçinin evinde Yorgiya ile buluşup aşk yaşar. Kitabın altıncı hikayesi Yorgiya'nın Mahallesi'dir. Yorgiya'yı tanıdıktan sonra mahalle ve evini tanıma isteği Ahmet Bey'de uyanır. Ziba Sokağı'ndaki randevu evi, karidesçilerin, bar gibi mekanlar ve birbirine girmiş din ve mezheplerin olduğu bir mahalledir. Hayat kadını olan Gülizar'ın müşterisiyle tartışmasını anlatır. Mama dedikleri kadın müşterisinin tarafını tutar. Kitabın yedinci hikayesi Kurabiye'dir. Bir delikanlı sokakta kızı görür aşık olur. Yağmurlu bir gecede onu takip eder. Delikanlının bir arkadaşı aynı kadını Kurabiye diye över. Arkadaşı Kurabiye'nin evine götürür. Delikanlı Kurabiye'nin genel evde çalıştığını öğrenir. Kitabın sekizinci hikayesi Korkunç Bir Pastane'dir. Burada işlek bir pastaneden bahsetmektedir. Akşam dokuzdan sonra durgunlaşan bir mekandan bahseder. Pastaneye gelen hayat kadınların, kabadayıların mekanı doldurduklarını anlatır. Ahmet Bey koşarak Yorgiya'nın olduğu mahalleye koşar. Sevgilisi ile konuşmasa da o mahalle ona huzur vermektedir. Eleni ve Katina ile tanıştığını söyler. Kitabın dokuzuncu hikayesi Elene ve Katina'dır. Katina, yirmili yaşlarda bir kızdır. Mesleği pastacılıktır. Bu giydiği bluzun üstüne bile sinmiştir. Katina, köpekli adamı sevgilisi Yorgiya tanıştırmıştır. Bu yüzden bu mahallenin havası, suyu, insanları köpekli adama iyi gelmektedir. Katina, patronu ve erkek arkadaşlarıyla buluşmasına rağmen bir Eleni adlı genç bir kıza aşıktır. Katina'yı sevgilisi Eleni aldattıktan sonra verem olur ve ölür. Kitabın onuncu bölümü Falcı Matmazel Todori'dir. Matmazel Todori falcıdır. Falcılık yaptığı mekandan çıkarılma korkusu vardır. Ahmet Bey, o ortamın ambiyansı için gelir fal baktırır. Falcı Matmazel Tadori sürekli sürekli fal baktığı adama çıkaramaz beni buradan kimse değil mi? Der. Sonra falına devam eder. Bu kız seni hem seviyor hem de sevmiyor der. Falcı Matmazel Todori ölür. Ahmet Bey'den sevgilisi ayrılır. Kitabın on birinci hikayesi köpekli adamın yazdığı ilk mektuptan oluşmaktadır. Sevgilisine içini döker. Ama burada daha çok yazmak eyleminden bahşeder. Yazmak eyleminin yorucu bir iş olduğunu düşünmenin daha kolay olduğunu vurgular. İnsan bazen düşününce güzel cümleler aklına gelir ama bunu yazıya dökmeye gelince insan savaşır. Bölümün sonunda yazar sevgilisini öpme adetini unutmadığını ve aklına başka hikayeler gelirse onun için yazıp başkalarına okuyacağını söyler. Kitabın on ikinci hikayesi ikinci mektup'tur. Sevgilisinden ayrılık haberine dayanamayan Ahmet Bey memleketine gitmiştir. Ahmet Bey'i köpekli adam ile özleştirebiliriz. Aslında tüm yaşadıklarını köpekli adam, Ahmet Bey karakteri ile hikayeye dökmüştür. Ahmet Bey, burada sevgilisine yaşadığı yere hükümetin bina dikmesinden, milli mücadeleye değinir. Sevgilisine içini döker. Gözlerinden öperek mektubunu bitirir. Kitabın on üçüncü hikayesi Sonu'dur. Bu bölüm Saik Faik yani yazarın kendisi konuşur. Uzun bir aradan sonra İstanbul'a döner. İstanbul'da ne posta müvezzi ne de köpekli adam vardır. Vapurla yaptığı yolculuğu anlatır. Kitabın on dördüncü bölümü 1 Nisan'da Bir Erik Ağacı İle Konuştum adlı bölümdür. Ahmet Bey, sevgilisinin mahallesine gider. Bir ağaca sırtını dayar. Sevgilisinin evini izler. Aşık, erik ağacı ile sevgilisi ile konuşuyormuş gibi konuşur. Erik ağacına seni de senin meyveni tuzla yiyen esmer kızı seviyorum gibi cümleler söyleyerek sevgilisinin özlemini paylaşır. Hikayenin sonunda dertlerini anlatmak için Mehmet Bey diye bir arkadaşı olduğundan bahsederek bitirir. Kitabın on beşinci hikayesi Mehmet Bey'e Göre'dir. Mehmet Bey, Ahmet Bey'i yakın arkadaş gözüyle yorumlar. Ahmet Bey, sevmeye sevilmeye aç bir insandır. Yorgiya, ona göre Ahmet Bey'i sevmemektedir. Yorgiya'nın annesinin annesi genelev mamasıdır. Anasına bak kızını al hesabıdır. Bu yüzden onlar mutlu olamazlar. Yazar burada hikayeye son verir. Kitabın son bölümünde Rıfat Ilgaz'ın Saik Faik ile olan anısı paylaşılır. DEĞERLENDİRME Saik Faik'in 1951 yılında birbirine bağlı hikayelerden oluşan kitabıdır. On beş kısa hikayeden oluşan bu kitapta yer yer eleştirel bölümler de yer alır. Yazarın samimi üslubunun tadı ilk sayfalardan sezilir. Kitapta üçüncü şahıs anlatıcı , köpekli adam, Ahmet Bey bunların toplamı Saik Faik'in kendisidir desek yalan olmaz.


Kitapta insanların kötü birer acı olarak gördüğü ama aslında ne kadar öyle gözükse de iyi yanlarının olduğunu farkında olmamızı sağlıyor. Birçok insan ağır sorunlar yüzünden toparlanmak, güç ve cesaret bulabilmek adına adım atmayı yeğlemek istiyor. Bu kitap da bu yolda rehberlik etmesi amacıyla okunuyor. Tabii ki zor şeyler yaşayınca toparlanmak, ayağa kalkmak zor ama, yeni bir umutla kaybettiğini sandığın yerden tekrar daha güçlü bir şekilde başlamak gerektiğini anlatıyor yazar. Mesela kaybetmek. Kaybedilen her ne varsa değerlidir fakat bir zaman sonra kişi yitirdikleri sayesinde tecrübe sahibi olur. Hayatta hiçbir acı sonsuza dek sürmez. İnsanlar sonsuza dek süreceğini sandığı acıların kitabı okuduktan sonra yitirileceğinin farkına varıyor. Bakış açısını değiştiren kişi, bu sıkıntıdan kurtulmak için bu kadar üzülmeye değer mi sorusunu kendine sorar ve aslında değmeyeceğini anlar. Ardından kendine gelir ve tüm olumsuzlukları geride bırakır ve kendine de zaman ayırmaya başlar. Bize kötülük yapanlara kötülük yapmaktansa affedip uzaklaşmamız gerektiğini belirterek hafifletmeye yardımcı olur. Ve bunları yaptıkça güçlenip kendimizden başkasına ihtiyacımızın olmadığını farkına vardırır. Yani aslında hayatı kazanmak için bir şey elde etmemizi beklemek yerine, düştüğümüzde çok daha güçlü kalkıp, asıl o zaman kazanabileceğimizi belirtir. İnsan bazen yalnız hisseder kendini içsel olarak da iyi hissetmez tam da o zamanlarda okunması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Ne olursa olsun pes etmemen gerektiğini aşılıyor. Çoğu duygularımıza tercüman olacak bir kitap olmasının yanı sıra da çok fazla dinsel içerik barındırıyor. Kitap hakkında düşüncelerim; Aslında bu tarz kitaplar insanı mental yoldan iyileştiren tarza. Bir reçete. Bende mental olarak bitik olduğum bir vakitte okudum ben kitabı. Her kelimesi, her cümlesi kitap bütünüyle insanlardan çok kendimizi sevmemizi aşılıyor. Kendimize değer vermemizi, bizi bizden başkasının iyileştiremeyeceğini. Bu kitaptan sonra birçok insan çıkarttım hayatımdan. Yaralarımı kendim sardım. Kimsenin yaralamasına izin vermedim. Kitabı okumanızı tavsiye ederim. Ama olay örgüsü olmayan kitap okuyamıyorsanız okumayın derim. Kitap benim görüşümce dayatma geldi. Sanki zorla yazılmış, bir görüşü empoze etmek gibi, yazarken keyif alınmamış gibi. Farklı kitaplardan da alıntılar yapılmış ancak sürekli girift olarak yazılanlar tekrarlanmış. Çünkü yazarın diğer kitapları çok daha başarılı. Yazarın dertlerinden çok fazla yakınması ve "Beni de çok üzdüler ama ayağa kalktım" ya da "Sabır, şükür, dua" ve yahut "Herkesi sev, en başta kendini" gibi klişelere ve melankoliye yer verilmiş olmasıydı. Eğer bunlar olmasaydı, belki de daha az olsaydı ,çok daha kaliteli olurdu. Yine de sonuç olarak öğrendiğim, tekrara imkan bulduğum güzel nasihatlere rastladığım bir kitaptı.


Jack London, 15 yaşındayken günde on iki saat çalıştığı konserve fabrikasının ağır çalışma koşullarından bezip San Francisco Körfezinde kaçak istiridye toplayarak edindiği İstiridye Korsanlarının Prensi unvanıyla, yaşadığı şehir olan Oakland'ta oldukça popüler olmuştur. Bu popülarite, yasadışı işleri kınayanlar tarafından hor görülmek istense de London, John Milton'un Kayıp Cennet'indeki Cehennemde hükümdarlık, cennette uşaklıktan iyidir sözünü hayat felsefesi olarak seçmiş ve yollara düşmüştür. London'un 1892 ile 1894 arasındaki iki yıllık Yol serüveni, Viski Bob'un çalıp Port Cost'ta bıraktığı tekneyi geri getirmek için Dinny McCrea'la on dolar karşılığında anlaşmasıyla başlar. Başarılı kaçırma operasyonunun ardından liman polislerinden sakınmak için gittiği Sacramento'da haytaların anlattıklarından etkilenerek onların peşine takılmaya karar verir. Bu yoldaki ilk sınavı dilenciliktir. Dilenciliği o zamana kadar adi, bayağı bir iş olarak düşünmesine karşın akşam olup da içlerinden biri yemek parasını onunla paylaşınca asalaklığın daha da kötü olduğuna karar verir ve bu işi bir çeşit sinir idmanı olarak görerek elinden gelenin en iyisini yapar. Hatta yemek dilenmek için kapı kapı dolaşırken hikaye anlatma sanatı konusunda ustalaşır. Karşısına çıkanların ne meşrepte bir insan olduğunu saniyeler içinde sezip ona uygun temada hikayeler uydurması ve inandırıcılığı edebiyattaki başarısının da temel nedenidir. Bu yeteneği karnını doyurabilmesini sağlamış, kimi zaman da onu serserilikten hapse tıkmak isteyen polisin elinden kurtarmıştır. Okumaya ve yazmayı da ne olursa olsun bırakmamış, eline para geçtikçe dikişi ya da cildi kusurlu kitapları ucuza satın alarak okumuş, okuduklarını satarak yeni kitaplar almış, yolculuğu boyunca da günce tutmayı ihmal etmemiştir. O zamanlarda sokağa düşen hemen her insanın başına gelen kodese girme talihsizliğine uğradığı da olmuştur. Bir gün sırf sabahın erken saatinde sokakta tek başına yürüyor diye Erie İl Cezaevinde 30 gün cezaya çarptırılmıştır. Her koşula uyma, her kalıba girme yeteneği sayesinde orada da ayakta kalmayı başarmıştır. Meydancılık yapmış, okuması ve dili kullanmadaki ustalığı sayesinde kadınlar bölümünden bir mahkuma aşık olan meydancıbaşının mektuplarını okuyup yazarak yolunu bulmuştur. Bu bir aylık tutukluluk süresi karakterine alçakgönüllülük olarak geri dönmüştür. London'un tutuklu kaldığı yerler Buffalo ile sınırlı değildir. İleriki yıllarda Kore'de, Mançurya'da, Rus casusu olduğu iddiasıyla Japonya'da da tevkif edilmiştir. Başından geçenler nedeniyle polisten her daim kaçma güdüsü hayatı boyunca peşini bırakmamıştır. Bu güdü, hayatta kalma ve vicdanı arasında sürtüşmeye de neden olmuştur. Çocukluğunda, üvey babası John London bir süreliğine polis memurluğu yapmış ve ailesinin geçimini serseri avlayarak sağlamıştır. Yakaladığı serseri ve yakalarken kat ettiği kilometre başına aldığı ücret London ailesine yiyecek, giyecek, okul ihtiyaçlarının karşılanması ve günlük geziler olarak geri dönmüştür. Dolayısıyla Jack London polisten her kaçışında bir çocuğun elinden olanaklarını alıyor gibi hissetmiştir. Hayta olabilmek için bir olgunluk sınavı olan Sierre Nevada Dağlarını trenle kaçak olarak geçmeyi başarmış, Elebaşı Bob tarafından eğitilmiş olan London, Council Bluffs'ta başlarında Kelly'nin olduğu iki bin kişilik serseri ordusuna da katılmıştır. Kaybedecek bir şeyi olmayan kalabalığın yarattığı dehşete şahit olmuş, tek başına kaldığı durumlarda kimi zaman görmezden gelmenin en uygun yöntem olduğunu öğrenmiştir. London'un 16 ila 18 yaşları arasında ömrünü hep aynı vardiyada geçirmemek amacıyla çıktığı bu yol ona, hızlı karar verme, inisiyatif alma ve girişim yeteneği, hislerine ve kendine güven duyma olarak geri dönmüştür. Yolculuğu sırasında şahit olduğu çocuk işçilerin dramı, kadınlara ve zayıf görünenlere uygulanan şiddet, adalet ve hukuk sistemine duyduğu güvensizlik gelecekteki düşüncelerini de etkileyecektir. Bu yolculuğun onda yarattığı bir diğer değişiklik de kas gücünün değil kafa gücünün para ettiği düşüncesidir. Bu düşünceyle evine dönerek Oakland Lisesini bir yılda tamamlamış, üç ay boyunca günde on dokuz saat çalışarak girdiği The University of California'yı ise maddi zorluklar ve okulun beklentilerini karşılamaması nedeniyle bırakmıştır. Bu otobiyografi London'ın, tarihe 1893 Paniği olarak geçen ekonomik krizin merkezinde ABD'yi baştan sona gezerken düşünsel hayatındaki gelişmelere, sosyalizm hakkındaki fikirlerinin yeşermesine şahit olmak açısından önemli bir kaynaktır. Orijinal ismi The Road olan bu eser ülkemizde Demiryolu Serserileri, Yol, Doğu Yakası, Açlar Ordusu, Haytalarla Çolpalar gibi farklı isimlerle yayınlanmaktadır. Yönetmenliğini Robert Aldrich'in yaptığı Emperor of the North Pole (1973) de aynı adlı öykünün farklı bir uyarlamasıdır.


George Orwell'ın mükemmel anlatımı ile var olan bu romanı, gerçek kişilikleri açıkça belirtmese de keskin zekasıyla aslında gayette açık bir kitap olmuştur. Her ne kadar hayvanlar üzerinden kurgulanmış bir hikaye olsa da politikanın gerçek yüzünü, iktidar mücadelesini korkusuzca ortaya dökmüştür. Başkahraman olarak Napoleon adlı domuzu yerden yere vururken gerçekte bahsettiği kişinin Stalin olduğu kabul edilmiştir. Hayvanların Bay jones'u devirerek devrim yaptıkları çiftlik hikayesi, birçok ülkede sansüre uğramış, İngiltere ve Amerika' da engellenmeye çalışılmış ve bazı bölümlerde cümle değişikliğine uğratılmış olmasına rağmen yine de içeriğinden, gerçek anlatmak istediğinden uzaklaştırılamamıştır. Bu yönüyle Orwell'ın en iyi yapıtlarından biri olarak kabul edilmiştir. Bay Jones Beylik Çiftliği'nin sahibidir. Yine çok sarhoş olduğu bir gece yatmaya gittikten sonra Koca Reis dedikleri domuz bir rüya gördüğünü ve onu anlatmak istediğini söyler. Çağrısı üzerine Bluebell, Jessie, Pincher adlı köpekler, diğer domuzlar, tavuklar, güvercinler, Boxer ve Clover adlı iki araba atı, beyaz keçi Muriel, Benjamin adlı eşek ve diğer tüm hayvanlar toplanır. Koca Reis konuşmasında, yaşadıkları hayatın yoksulluk, açlık, sabahtan akşama koşturmaca içinde geçtiğini söyler. Sefillik ve kölelikten ibaret olan hayatlarına dikkat çeker. İngiltere'de hiçbir hayvanın özgür olmadığını ve insanların üretmeden tüketen tek yaratık olduğunu anlatır. Asıl meseleye gelir: Bu sefilliğe neden boyun eğelim? Ve tek sorunlarının insan olduğu kararına varmalarını sağlar. Tek gerçek düşmanları vardır: İnsan! Koca Reis sonunda gördüğü düşü açıklar. İnsanın ortadan kalktıktan sonra yeryüzünün nasıl bir yer olacağını görmüştür. Bir de İngiltere'nin Hayvanları adlı bir şarkının ezgisini duymuştur. Şarkı hayvanların içine müthiş bir coşku salar ve hep birlikte söylerken tüm çiftlik inler. Ne yazık ki gürültüye Bay Jones uyanır tüfeğini kaptığı gibi karanlığa saçmalar yağdırır ve çok geçmeden tüm çiftlik uykuya dalar. Birkaç gün sonra Koca Reis uykusunda ölür ve yaptığı konuşma diğer hayvanlarda yeni bir çığır açmıştır. Hayvanların en zekileri olarak bilinen domuzların ve onlardan da en yeteneklileri olan Snowball ve Napoleon'a eğitme ve örgütlenme işi verilmiştir. Yoğun toplantılar sonucu ayaklanmaya karar vermişler ve bir gün Bay Jones'un hepsini aç bırakması ve birkaç işçinin hayvanları kırbaçlaması sonucunda isyana geçerler. Ayaklanma başarıyla sonuçlanmış, Jones çiftlikten kovulmuştur. Artık Çiftliğin adı Hayvan Çiftliği olmuştur. Domuzlar üç aylık çalışmalar sonucunda hayvancılığın temel ilkelerini belirlemiş ve yedi emir altında toplamışlardır. Tüm hayvanlar bu kuralları kabul eder. Zaman zaman analarından emdikleri süt burunlarından gelir. Aletler hayvanlara göre uygun değildir o yüzden büyük zorluk çekerler. Sadece zeki domuzlar her işin üstesinden gelmesini başarmışlardır. Çünkü doğrudan çalışmıyor öbürlerini yönetmek ve denetlemekle meşguldürler. Ekinlerin biçilip toplanmasında tüm hayvanlar çalışıyorlardı. Sadece kısrak Mollie sabahları erken kalkamıyor, yaşlı eşek Benjaminde uyuşuk ve dik kafalılığını sürdürüyor ve kedi bir iş çıktığında genelde ortadan kayboluyordu. Snowball'un yaptığı resmi bayrakları her Pazar göndere çekiliyor böylece tüm hayvanlar toplantı denilen genel kurula katılıyorlardı. Bir sonraki haftanın işleri konuşulurken kararlar tartışılıyordu. Toplantıların en ateşli konuşmacaları Snowball ve Napoleon'du. Ötekilere gerekli açıklamaları yapmak için Squealer adlı domuz görevlendirilmişti. Olup bitenleri yaz sonunda bütün ülke duymuştu. Diğer komşu çiftliklerin hayvanlarına ulaşılıp ayaklanmanın öyküsü anlatılıyor ve İngiltere'nin Hayvanları şarkısı öğretiliyordu. Öteki çiftçiler ise Jones'un uğradığı talihsizlikten nasıl yararlanacaklarını düşünüyorlardı. Komşu çiftliklerden olan Foxwood'un sahibi Bay Pilkington ile Pinchfield Çiftliği'nin sahibi Bay Frederick de birbirleri ile hiç geçinemiyorlardı. Napoleon ilerleyen zamanda her ikisinden de faydalanmayı başarmıştı. Bir gün Jones, adamları ve bu çiftlik sahipleri Jones'un çiftliğini geri almak için baskın yaptılar ve aralarında müthiş kanlı bir savaş çıktı. Sonucunda zafer hayvanlarındı. Zamanla Snowball ve Napoleon arasında anlaşmazlıklar çıksa da yönetim hep zeki olan domuzlardaydı. Snowball'in fikriyle yel değirmeni yapmaya karar verildi böylece işleri kolaylaşacak sadece üç gün çalışacaklardı. Napoleon buna karşı çıkmıştı ve köpeklerini saldırtarak Snowball'un kaçmasına sebep oldu. Yaptığı bu taktikle başa sadece o geçti ve yel değirmeni çalışmasını başlattı. Koca bir yıl köle gibi çalışmışlardı ama her şey gelecekleri içindi. Napoleon zamanla çiftlikte kuralları değiştiriyordu ve her konuşmasıyla çiftlik hayvanlarını ikna edip kendine bağlıyor ve hayran bırakıyordu. Ne var ki domuzlar yavaş yavaş Jones'un evine yerleşip diğer hayvanlara göre daha lüx yaşama geçmişlerdi. Diğerleri kendi aralarında itiraz edecek olsa da domuzların mutlaka bir açıklaması vardı. Öyle ki artık diğer hayvanlar, Napoleon' un çiftlik evinin bahçesinde piposuyla dolaşmasına, Bay ve Bayan Jones'un kıyafetlerini giyinip hem şaşaalı hem eğlenceli bir hayat yaşamalarına şaşırmıyorlardı. Bir akşam çiftliğe gelen çiftçiler her şeye özellikle yel değirmenine hayran kalmışlardı. Akşamleyin kahkahalar şarkılar yükselirken diğer hayvanlar evin bahçesinden gizlice izlemeye başladılar. İlk kez hayvanlar ve insanlar eşit koşullara gelmişti. Bay Pilkington masada esprisini patlattı: Sizler aşağı kesimlerden hayvanlarınızla uğraşmak zorundaysanız bizlerde bizim aşağı sınıflardan insanlarımızla uğraşmak zorundayız. Espri masayı kahkahaya boğmuştu ve bardaklar Hayvan Çiftliği'nin şerefine kalktı. Napoleon'un yönetmekten onur duyduğu bu çiftlik bir kooperatif girişimiydi.Bugüne kadar çiftlikteki hayvanlar arasında birbirlerine yoldaş demek salakça bir alışkanlıktı. Bu alışkanlığa son verilecekti. Bayrakları artık tek renk olacaktı ve çiftlik yeniden Beylik Çiftlik adıyla bilinecekti. Gecenin sonunda evde büyük bir patırtı kopmuştu. Oynadıkları kağıt oyununda Napoleon ve Bay Pilkington'ın aynı elinde maça ası çıkmıştı. Diğer hayvanlar için artık tek bir görüş vardı: Domuzların yüzlerine bir de insanların yüzlerine baktılar ama onları birbirinden ayırt edemediler... Yazan: Pınar Çağlayan Hayvan Çiftliği Kitap Özeti Bay Jones, Beylik Çiftliği'nin sahibidir. Her gece olduğu gibi o gece de oldukça sarhoş olan Jones, tavukların girip çıktığı delikleri kapatmayı unutmuştu. Son bir bardak daha bira içip Bayan Jones'un yanına yattı. Işıkların kapanmasıyla Koca Reis herkesin samanlıkta toplanmasını istedi. Herkes toplandığında Koca Reis konuşmaya başladı: ''Yoldaşlar, dün gece garip bir düş gördüğümü hepiniz biliyorsunuz. Düşe sonra geleceğim. Evet yoldaşlar, yaşadığımız hayat nasıl bir hayattır? Şu kısa ömrümüz yoksulluk içinde, sabahtan akşama kadar uğraşıp didinmekle geçip gidiyor. Dünyaya geldikten sonra yaşamımıza yetecek kadar yiyecek verirler; ayakta kalanlarımızı canı çıkana kadar çalıştırırlar, işlerine yaramaz duruma geldiğimizde de korkunç bir acımasızlıkla boğarlar.'' diyerek ''insan''ın kendilerinin en büyük düşmanı olduğunu ilan edip Beylik Çiftliği'nde bir ayaklanma başlattı. ''İngiltere'nin Hayvanları'' şarkısını tam beş kez söyleyen hayvanlar çok fazla ses çıkarmaları sebebiyle Bay Jones'u uyandırdılar. Jones karanlığa saçma yağdırarak herkesi dağıttı ve böylece çiftlik kısa bir süre sonra uykuda daldı. Koca Reis bu konuşmadan üç gün sonra uykusunda vefat etti. Haziran gelmişti, otlar biçilmeye neredeyse hazırdı. Bay Jones, yine sarhoş olunca çiftliğe ancak öğle saatlerinde dönebildi. Bu sırada hala aç olan hayvanlar sonunda dayanamadılar. İneklerden biri boynuzuyla ambarın kapısını kırdı; içeri dalan hayvanlar yem kovanlarından karınlarını doyurmaya koyuldular. O sırada gürültüye uyanan Bay Jones, dört işçisini de yanına alarak hayvanları kırbaçlamaya başladı. İşte beklenen ayaklanma o saniye başladı. Hayvanlar önceden hazırlık yapmamalarına rağmen topluca insanlara saldırdılar, Jones ve işçilerine dört bir yandan tos vurup çifte attılar. Baktılar olacak gibi değil tabanları yağladılar. Böylece ayaklanma zaferle sonuçlandı. Snowball yönetimi ele aldı. Önce Bay Jones'a ait ne varsa onlardan, daha sonra da esaretlerini ve insanları anımsatan her şeyden kurtuldular. Çiftliğin adını ''Hayvan Çiftliği'' olarak değiştirdiler. Zamanla oturan düzenleri sayesinde Bay Jones'un olduğu zamandan çok daha iyi durumdalardı ve en önemlisi özgürlerdi. Ekim başlarıydı; ekinler biçilip istiflenmiş, harman büyük ölçüde kaldırılmıştı. Posta güvercinleri, Jones ve adamlarının çiftliği geri almaya geldiklerini haber verdiler. İnsanlar çiftlik binalarına yaklaştıkları sırada, Snowball ilk saldırıyı başlattı. Tüm çiftlik canla başla mücadele verdi. Tüm insanlar kaçmıştı ve böyleye Hayvan Çiftliği yeniden kazanmıştı. Zaferi kutlamak için hemen oracıkta bir tören düzenlediler. Snowball ve Boxer ''Birinci Dereceden Kahraman Hayvan'' nişanı aldılar. Savaşta hayatını kaybetmiş olan koyuna ise ''İkinci Dereceden Kahraman Hayvan'' nişanı verdiler. Savaşa ne isim vereceklerini uzunca tartıştılar fakat sonunda ''Ağıl Savaşı'' koydular. Snowball, bir pazar günü toplantısında yel değirmeni fikrini ortaya koydu ancak Napoleon her şeyde olduğu gibi Snowball'a karşı çıktı. Toplantıda oylama yapıldı ve yel değirmeninin yapılmasına karar verildi. Tam o sırada Napoleon ayağa kalktı ve o güne kadar kimsenin duymadığı kadar tiz bir çığlık attı. Bunun üzerine, çivili tasmalarıyla dokuz iri köpek zıpkın gibi içeri daldı ve Snowball'u hedef aldılar. Snowball, bir domuzun koşabileceği kadar hızlı koşuyordu, köpeklerle arasında neredeyse bir karış kalmışken son bir çabayla ileri atıldı ve çitlerden kaçıp gitti. Bir daha kimse onu görmedi. Böylece Napoleon yönetimi devralmıştı. Yönetime geçer geçmez Snowball'ı hain ilan etti ve yel değirmeni fikrini çalmasıyla suçladı. Napoleon başa geçtiğinden beri daha az yemekle daha uzun süre çalışan hayvanlar günler geçtikçe iyice özgürlüklerini kaybettiler. Bu sırada köpekler sayesinde çiftlikteki hayvanları korkuyla susturan Napoleon ise lüks içinde yediği önünde yemeği arkasında yaşamaya devam ediyordu. Yel değirmeni yapılmaya başladı, hayvanların iş yükü iyice arttı. Şiddetli bir fırtına sonucu yıkılan yel değirmeni, iki katı kalınlıkta tekrar yapılmaya başlandı. İkinci yel değirmenini Frederick ve adamları barutla yıktılar. Bütün bunlar olurken Napoleon çiftlikteki birkaç hayvanı idam ettirdi. Çiftlikteki hayvanlar Jones zamanını hatırlamıyor bu yüzden daha iyi koşullarda olduklarını düşünüyorlardı. Napoleon içki içmeye, kağıt oyunu oynamaya başlamış ve insan ilişkilerini iyice ilerletmişti. Bir gün Bay Pilkington ile çiftlikte ziyafet verip toplantı yaptılar. Bunları gören hayvanlar insanların düşman olduğunu, asla birebir görüşülmeyeceğini hatırladıkları için Napoleon'un bu yaptığına şaşıp kaldılar. Çiftlik evini izleyen hayvanlar, kağıt oynandığını ve içki içildiğini gördüler. Tek bir sorun vardı. Domuzlarla insanların yüzlerini birbirlerinden ayırt edemiyorlardı. George Orwell'ın siyaseti, siyasetin iç yüzünü, gücün bir insanı nasıl değiştirebileceğine dair verdiği mesajlar çok netti. Seçilen hayvanların verdiği mesajlar çok ince olsa da günümüzle bağdaştırdığımızda anlaşılabiliyor. Okuması keyifli, verilmek istenen mesajların net olduğu bu kitaba 10/10 veriyorum. Herkesin okuması gereken kitaplardan bir tanesi. Yazan: Öykü Biricik Hayvan Çiftliği Konusu Politik iğneleyici ve solcu kişiliği ile tanınan İngiliz yazar George Orwell'in gelmiş geçmiş en iyi romanı olarak kabul edilen ve okurlarına politika üzerine mükemmel bir kara mizah hikayesi sunan Hayvan Çiftliği okunması gereken harika bir roman. George Orwell Hayvan Çiftliği romanı ile aslında politikanın gerçek yüzünü sevimli hayvanlar üzerinden herkesin anlayabileceği bir dille anlatıyor. Birçok ülkede sansüre uğramış, İngiltere ve Amerika da bile engellenmeye çalışılmış, bazen ise konusu değiştirilerek sunulmaya çalışılmıştır. Buna rağmen gerçek konusunu korumuş ve birçok insanın politikacılara olan görüşünü değiştirmeyi başarmıştır. Hayvan Çiftliği gerçekten kusursuz işlenmiş bir hikayeyi anlatılıyor. Özellikle hayvanların seçimi ve sunulması George Orwell'in ince zekasının mükemmel bir örneği. Zaten kitabı okudukça hangi hayvanın neden seçildiğini çok daha iyi anlıyorsunuz. Kitabın yazıldığı dönem itibarı ile Stalin yönetimine gönderme yaptığı belirtilmektedir. Bu yüzden kitapta geçen hayvan karakterler Stalin dönemindeki kişilere benzetilmiştir. Çiftlikte yaşayan hayvanların tek arzuları kendilerine iyi davranılmasıdır. Fakat borç batağında bulunan ve kendini alkole veren çiftlik sahibi hayvanlara kötü davranır ve dahası sıklıkla onlara yemek vermeyi unutur. Bunun üzerine hayvanlar sitem eder ve Koca Reis ya da Binbaşı lakaplı yaşlı domuz önderliğinde ayaklanma çıkarmayı planlarlar. Fakat planları gerçekleşmeden yaşlı domuz ölür ve hayvanlar öndersiz kalır. Bir gün yine aç bırakıldıklarında daha fazla dayanamazlar ve ayaklanma çıkartırlar. Çiftlikteki tüm insanlara saldırıp onların kaçmalarına neden olurlar. Böylece çiftliği ele geçirirler ve önder olarak yaşlı domuzun yakını olan Napolyon lakaplı domuzu seçerler. İlk iş olarak yaşlı domuzun söylemlerinden kendilerine bir kanun çıkartırlar. Asla insanlar gibi olmayacaklar, asla başka bir hayvanı öldürmeyecekler, asla insanların yaşadığı yerde yaşamayacaklar, yattıkları yataklarda yatmayacaklar ve onlar gibi giyinmeyeceklerdir. İlk başta her şey yolunda gider ve kendi aralarında yaptıkları eşit iş dağılımı ile çiftliği mükemmel bir şekilde işletirler. Snowball adındaki domuz okumayı öğrenir ve diğer hayvanlara da öğretir. Hayvanlar içinde düşünen biri olduğu için zamanla liderliğini kaybetmekten korkan Napolyon'un kinini kazanmaya başlar. Napolyon gücünü koruyabilmek için gizliden olarak yavru köpekleri polis gibi eğitip kendi himayesine alır. Gücü eline geçirdiğinde de ilk olarak Snowball'u hain ilan ederek çiftlikten attırır. Napolyon gücün verdiği ihtiras ile kendine göre kararlar almaya başlar. İlk olarak kelime oyunları ile anayasada ufak değişikliklere gider. Örneğin çok çalıştıkları için insanların yaşadığı yerde yaşayabileceklerini söyler, insanların yattığı yerde sadece çarşaf varsa yatılamayacağını belirtir. Bunun gibi ufak değişiklikler ile kendini haklı çıkartmayı her zaman başarır. Fakat bu zamanla çiftlik üzerine rahatsızlık yaratır. Bunun üzerine çiftliğe televizyonu getirir ve sürekli kendini haklı gösteren ve öven yayınlar ile diğer hayvanların beynini yıkamaya başlar. Çiftlikte bir sorun olduğunda bir zamanlar kovdurduğu ve ortalıkta görünmeyen Snowball'a suçu atar ve gizliden sabotaj yaptığını belirtir. Güzel bir şey olduğunda da kendi marifeti olduğunu bağıra bağıra anlatır. Karşı görüş olduğunda ise polis köpekleri ortaya salarak korku yaratır. Bir keresinde çiftlikte kıtlık başladığında tavukların yumurtalarını satmaya karar verir. Fakat tavuklar karşı çıkınca onları hain ilan eder ve hepsine ölüm cezası verir. Anayasada da maddeyi değiştirir hiçbir hayvan öldürülemez, hainler hariç olarak belirtir. Bunun üzerine tüm tavuklar öldürülür. Napolyon başkan olmanın konforunu sonuna kadar yaşamak ister ve bu yüzden bir zamanlar çiftlikten kaçırdıkları insanlar ile anlaşma yapar. Kendi keyfi için çiftliğin ürünleri onlara satar ve ihtişam içinde hayatına devam eder. Çiftlikte işler iyice kötüye gitmiştir ve artık hayvanlar iyice rahatsız olmuştur. Daha fazla dayanamayan bir grup çiftliği terk ederek canlarını kurtarırlar. Kötü yönetim dolayısı ile çiftlik iyice batmıştır ve sonunda domuzlar dahil hepsinin mezarı olur.


Korku gerilim romanların ustalarından bir tanesi olan Stephen King'in en iyi romanlarından bir tanesi olan Hayvan Mezarlığı okurlarına gerilim dolu anlar yaşatmayı başarıyor. Dr. Louis ailesi ile birlikte yeni bir kasabaya taşınır. Amacı eşi, kızı ve ufak oğlu ile birlikte huzurlu bir yaşam sürmektir. Taşındıkları ev de çok güzeldir fakat tek bir sorun vardır. Evin karşısındaki yol tırlar tarafından sıklıkla kullanılan bir yoldur ve bu yüzden birçok hayvan bu yolda ölmüştür. Bu yüzden de evin biraz uzağına evcil hayvanlar mezarlığı yapılmıştır. Evin karşısında yaşayan komşuları Jud onlara hayvan mezarlığını gösterir ve kedilerine dikkat etmelerini söyleri. Ailenin kızı kedisini çok sever ve bu hikaye sonrası onu kaybetmekten korkar. Bunun üzerine babası kedisine bir şey olmayacağına dair kızına söz verir. Louis'in eşi ve çocuklar ailelerini görmek için birkaç günlüğüne evden ayrılırlar. Louis eşinin ailesi ile anlaşamamaktadır ve bu yüzden de evde yalnız kalmıştır. Bir telefon ile hayatı değişmeye başlamıştır. Arayan komşusu Jud'dur ve kedilerini ölü olarak bulmuştur. Kediye tır çarpmış ve kedi ölmüştür. Louis söz verdiği için kızına ne diyeceğini bilemez. Üzüntüsünü gören Jud ona farklı ve tehlikeli bir öneri sunar. Hayvan mezarlığının ilerisinde eski bir Kızılderili mezarlığı vardır. İnanışa göre oraya gömülen ölüler gece yarısı tekrar dirilir. Fakat Kızılderililer ölümün bazen yaşamdan daha iyi olduğunu bildikleri için bu mezarlığı terk etmiştirler. Jud ve Louis kedinin ölü bedenini bu mezarlığa gömerler. Bir sonraki gün kedi hayata dönmüş olarak eve geri döner fakat çok saldırgandır. Louis olana inanamaz fakat kızın mutluluğu üzerine bu şekilde hayata devam eder. Fakat bir süre sonra daha acı bir olay yaşanır. Ailenin küçük oğlu bir anlık dalgınlık üzerine yola çıkar ve ona tır çarpar. Böylece küçük çocuk orada hayata veda eder. Bu aile için tam bir yıkım olur. Louis yeniden hayvan mezarlığını kullanmak ister fakat Jud bunu engellemeye çalışır. Louis'i ölümün bazen daha iyi olduğuna ikna etmeye çalışır ama başarılı olamaz. Louis ailesini yine tatile gönderir ve çocuğunun mezarını kazarak onu alır ve Kızılderili mezarlığa gömer. Louis'in küçük kızı babasının kötü bir şey yaptığını rüyasında görür ve annesine söyler. Annesi evi arar ama Louis'e ulaşamaz. Bunun üzerine ani bir karar ile eve döner. Eve döndüğünde ölen oğlunun sesini duyar. Onu bulmak için giderken yeniden canlanan çocuk tarafından öldürülür. Tıpkı komşuları Jud gibi. Yorgunluktan uyuya kalan Louis uyandığında odasında ayak izleri görür. Bu ölen çocuğunun ayak izleridir. Bir an için mutlu olur fakat doktor çantasındaki özel bıçağı kayıptır. Bunun üzerine telaşa kapılır. Bu sırada telefon gelir ve eşinin ailesi kızlarını sorar. Louis bunun üzerine gerçek ile yüzleşmek zorunda kalır. Oğlunu bulmaya çalışırken ilk önce Jud'un cesetini bulur. Daha sonra da karısının. Şok geçiren Louis oğlunu görünce acı gereğe dayanamaz ve çocuğunu yakarak öldürür. Yeniden dirilenleri öldürmenin tek yolu yakmaktır.


Roman, Ayşe Kulin'in sol kalça ameliyatından ilk çıkışıyla başlar. Rüyasında kendisini kanadı kırık kuş olarak gören Ayşe Kulin uyandığında sağ kolunun ağrıdığını söyler ancak kimse inanmaz. Bu duruma alınan Ayşe Kulin bir daha kolunun ağrıdığını söylemez ancak sonraki sabah kolunda şişlik olunca haklı olduğu ortaya çıkar. Ayşe Kulin, hastane de kalırken, yürümeye çalışırken eskilere dalar. 2008 Frankfurt Fuarında "Türk Yılı" seçilir bu fuara ilk çağırıldığını ancak gidemeyeceğini bir gazeteden öğrendiğinde çok üzüldüğünü, menajeri olan Barbaros'un Frankfurt'a gidişi için çabalayışını anımsar. Sonradan gittiğinde ise Bir Gün isimli eserini çevirisi için yayınevleri ile anlaşır. Nefes nefese kitabı ile Almanya'da büyük ün yapar. Amazonda satışa çıkan ilk Türk yazar olan Ayşe Kulin satışa çıkan ilk gün çok satanlar da birinci sırayı kapmayı başarır. Ve bir çok konuşma yapar. Konuşma yaptığı salonlar ise hınca hınç doludur. Hastaneden çıkana kadar bunları hatırlayan Ayşe Kulin çıktıktan sonra yazma ve okuma isteğini kaybettiğini fark eder, çok sıkılmaya başlar. Ve bir felaketin başlangıcı sayar. Gezi olaylarından bahseder. Hak - Hukuk - Adalet diye bağırışlarını o olay esnasında yaşanan kötü hadiselerle birlikte var olan dayanışmayı anlatır. Gezi olaylarının son günlerinde başka bir ülkede fuarı olduğu için katılamayan Ayşe Kulin, sonradan duymuş olduğu terörist yaftalamalarına inanmayarak gerçeğin farklı olduğunu düşünür. Bir yerde hükümeti, yanlış tutumları da eleştirmektedir. Korona günlerinden bahseder. 65+ yaşa gelen sokağa çıkma kısıtlamalarında eşi Engin Bey ile yaşadığı zorlukları anlatır. Ameliyatının 5. Haftasına denk geldiği için yavaş yavaş bastonsuz yürümeye başlamış, ev işlerinde eşine yardım edebilecek duruma gelmiştir. Virüs sürecinde eve yardımcı alamayacakları ortadadır. Bir yandan virüs varken diğer yandan yazma alışkanlığını yitirdiğini düşünen Ayşe Kulin çok zorluk yaşar ve eski anıları aklına geldikçe onları yazmaya başlar. Gezdiği şehirler, tanıştığı yazarlar, gittiği fuarlar, yaptığı konuşmalar, imza günleri gibi birçok konudan bahseder. Eşi ile birlikte Urla'ya gittikten sonra Robert kolejinden tanıştığı yakın dostlarının vefat haberini aldıktan sonra umutsuzlaşan Ayşe Kulin, kendisini daha da yaşlı hissetmeye başlar. Yollarda isimli otobüs kütüphane projesinden bahseder. O otobüsteki anılarını anlatır. Korona virüs sürecinde 2 tane PPP sürecinden geçtiğinden bahseder. Kendisi hakkında doktora tezi yazmak isteyen 2 öğrenciyi evinde ağırlamıştır. Bu öğrencilerden biriyle hala görüşürken diğerinin vefatı bugün bile anlatırken onu hala derinden üzmektedir. Hayatta en çok korktuğu şey birinin kalbini kırmaktır. Sunay isimli bir hanımı çok yorulduğu ve tansiyonu düştüğü için hatırlayamadığı ancak Sunay hanımın hediyesi kendisine ulaştığından onun hediyesini de kitabına koymuş tekrar teşekkür ve özür dilemektedir. Hazan kitabını yazmakta çok zorlanan yazar menajeri Barbaros'un hayatını yazmaya devam et demesi üzerine hoşuna giden bu fikirle kitabına başlar. Ve gelecek nesillere kendi hayatını, imza günlerini geçirdiği güzel günleri anlatır. Eserini bitirmek için İse mutlu bir haber gelmesini bekler ancak o haber bir türlü gelmez. Ülkede olan durumlar her gün daha da karanlıktır. Bir gün bir arkadaşının yolladığı Oya Baydar'ın son eserinden aldığı umut üzerine bir alıntıyla eserini sonlandırmaya karar verir. Değerlendirme: Akıcı dili ile kendine bağlayan kitap bir çırpıda okunup bitirilebilecek bir seviyede. Okurken Ayşe Kulin ile dostmuşum hissini verdi, mutlu etti. Ayşe Kulin'in sevdiğim eserleri arasındaki yerini aldı. Yazarların kendi hayatlarını kendi kalemlerinden okumanın çok ayrı bir zevki var bende. Ayşe Kulin'in bu eserinde de bu zevki fazlasıyla tattım. Ayşe Kulin'in Veda, Umut, Hayat, Hüzün ve Hayal adlarındaki otobiyografik roman / anı serisinin son kitabı olan Hazan, ünlü yazarın 2019 - 2021 yıllarını kaonu almakta ise de hatıralar bu süreyi 2000'lerin ortalarına dek götürür. Covid-19 salgınına dair bir kitap yazmak isteyen Ayşe Kulin bunu bir türlü başaramaz çünkü salgın hastalık, yaşlılık ve Türkiye'nin içinde bulunduğu zor durum dolayısıyla bir türlü ilham bulamamaktadır. Ayşe Kulin'in menajeri Barbaros Almanya'dan onu arar ve bir edebi eser ortaya koymak zorunda olmadığını, hatıra serisinin devamını getirmesinin bile yeterli olacağını çünkü en son otobiyografik romanın yayımlanmasının üzerinden yedi yıl geçtiğini söyler. Ayşe Kulin ise hatıra kitaplarına devam etmek istemez. Bunun üzerine Barbaros, Ayşe Kulin'in eserleri üzerinde araştırma yapacak olanlar için geriye bir başvuru kaynağı, kaynak eser bırakmanın iyi olacağından bahseder. Ayrıca okuyuculara sevdikleri bir yazar tarafından hatıralar bırakmak da yabana atılacak bir hediye değildir. Sonunda Ayşe Kulin ikna olur. Ne var ki Covid-19 günleri ile ilgili olarak yazmaya başladığı eserini silmiştir. Ayşe Kulin'in eşi Engin ise bu çalışmayı yedeklediğini söyler ve Ayşe Kulin'e verir. Böylece Hazan kitabının serüveni başlar. 2020 yılında yazılmaya başlanan Hazan, Ayşe Kulin'in yurtdışına yaptığı seyahatleri, katıldığı konferansları ve edebiyat etkinliklerini, Türkiye'nin güncel siyasetini, Covid-19 salgınının bıraktığı etkileri ve yazarın ailesiyle ve yakın çevresiyle ilişkilerini konu alır. Eser dağınık bir görünüme sahip olsa da 79 yaşına gelmiş ünlü bir yazarın hayat ve edebiyata dair tecrübelerini okumak oldukça keyiflidir. Eser, fotoğraflarla desteklenmiştir. Bir hastanede kalça ameliyatı ile başlayan eser, Ayşe Kulin'in sık sık hatıralarına dalması ile devam eder. Bu hatıralar onun çocukluğuna dek gider. Oldukça cılız bir kız olan Ayşe Kulin'in kilo alması için anneannesi ona zorla süt içirip yemekler yedirirken bir de bakmışsınız o küçük kız Robert Kolej'den mezun oluyor. Üstelik mezuniyet törenine annesi ve babasının yanında nişanlısı, onun anne ve babası da vardır. Ayşe Kulin mezuniyet sonrası evlenir, İngiltere'ye gider ve orada üniversiteye başlar. Ne yazık ki bu evliliğe üç buçuk sene katlanabilir. Eğitimini yarıda bırakır ve baba evine döner. Kucağında iki de çocuk vardır. Çeşitli işlerde çalışan Ayşe Kulin'in hayali yazar olmaktır. Bunun için işinden ayrılır ve daima yazar. Bıkmadan, usanmadan... 1958'de yazmaya başlayan Ayşe Kulin, ilk kitabını 1996'da bastırmayı başarır. Bu eser Adı Aylin'dir. Üretken bir yazar olan Ayşe Kulin neredeyse her yıl bir kitap çıkarır. Hikaye, roman, anı ve deneme türlerinde eserler veren yazar Türkiye'de en çok satan üç yazardan birisi olur. Onun popülerliği yurtdışında da oldukça dikkat çekicidir. Barbaros'un çabaları sayesinde Nefes Nefese romanının yayım hakları Amazon'a verilince bu roman Last TrainTo Istanbul adıyla İngilizce'ye çevrilir ve bir süre Amazon'da en çok satan roman olur. Yurtiçinde ve yurtdışında pek çok etkinliğe davet edilse de Ayşe Kulin 2008 yılında Frankfurt'taki kitap fuarına davet edilmez. Üstelik bu yıl Türk Yılı olarak kutlanacaktır. Açılış konuşmalarını Orhan Pamuk ile Yaşar Kemal'in yapacağı bu fuara Ayşe Kulin'i Everest Yayınları'nın sahibi gönderir. Yine de Ayşe Kulin davetiye sahibi olmadığı için etkinliğe alınmaz. Bu durum onu çok üzer. 65 yaş üzerinde olan Ayşe Kulin, Covid-19 tedbirleri kapsamında konan yasaklardan çok etkilenmiştir. Bunu çeşitli vesilelerle dile getiren yazarı en çok üzen şeylerden birisi de Türkiye'nin geldiği siyasi durum ve problemlerdir. Ayşe Kulin'in bu eseri, bu önemli ve popüler yazarın hayatını merak edenlerden öte onun üzerine çalışma yapacaklar için bir kaynak mahiyetindedir. Ayşe Kulin'in romanlarını nasıl kaleme aldığı, nelerden etkilendiği ya da nelere önem verdiği, daha da ötesi nasıl bir insan olduğu bu kitabın satır aralarında gizlidir. Ayrıca 79 yaşına gelmiş bir insanın hayata dair tecrübeleri de okunması bir hayli keyifli olan bir durumdur.


Münire, komşuları olan ve konakları birbirine çok yakın olan Hakkı Paşaların oğlu Cemil'e aşıktır. Öyle ki bu aşkın ne zaman başladığını kendisi de bilmez, çok küçük yaşlardan itibaren Cemil'i sever ve kıskanır. Çocuklukları da birlikte geçen ve kendisinden 3 yaş büyük olan Cemil, oyunlarda daima grup lideri olan, kimseyi kırmayan, daha çocuk yaşta büyük bir zerafet gösteren bir beydir. Ancak onun bu kimseyi kıramama adeti adını biraz da çapkına çıkarır ilerleyen zamanlarda. Münire 16 yaşına girip ilk feracesini giydiği sıralarda Hakkı Paşa Konağı'nda bir sünnet düğününe giderler. Aileler de komşudan öte bir muhabbet içindedir. İlk kez ferace giyip o konağa giden Münire, oldukça acemi ve heyecanlıdır. Dönemin şartları gereği haremlik-selamlık uygulaması vardır ve genç kızlar da haremde kendilerine ayrılan yere otururlar. Burada Cemil'in Münire'yi görme ihtimali olmasa da Münire Cemil'i görebilecektir. Ancak beklenmedik bir şey olur o an ve Cemil sahneye çıkıp yüzünü de Münire'nin olduğu tarafa dönüp bir şarkı söyler. Münire o anda buraya kasıtlı olarak oturtulduğunu da anlar. Sonraki günlerden birinde Hakkı Paşa, oğlu Cemil'e Münire'yi ister. Ancak Münire'nin babası Cemil'e sağlam pabuç olarak bakmaz ve bu isteği reddeder. Hakkı Paşa ile de artık araya mesafe girer. Üstelik Münire'nin babası kızıyla Cemil arasında bir gönül muhabbeti olduğunu sezip kızına da eskisi gibi davranmaz ve Münire için bir ev hapsi başlar. Artık Cemil ile camdan cama fısıldama ya da mektuplaşma olanağı kalmaz. Cemil ile kurabildiği tek ilişki Cemil'in sünnet düğününde kendisine söylediği şarkıyı sık sık Münire'ye söylemesinden ibaret kalır. O dönemde kızların kaderini babalar yazar adeta ve babanın sözüne isyan hiçbir şekilde mümkün olmaz. Münire bu işi reddeden babasına da asla gönül koymaz. Bazı kaçamaklarla Münire ile Cemil arasındaki ilişki böyle devam ederken Münire'ye de sürekli görücüler gelir. İstemediği halde Münire boynu bükük görücüye çıkar. Günün birinde de kıdemli bir ailenin oğlu olan Rüknettin ile evlenmesine karar verilir. Münire, olanları adeta dışarıdan izleyen bir seyirci gibidir. Ne olduğunu dahi anlamadan Molla Konağı'na gelin gider. "Katledildiği gece" olarak tanımladığı bir gecede Rüknettin ile odada baş başa kalır. Rüknettin annesi gibi şişman, kahvaltı tepsisini bir anda karnına gömen, sürekli hi hi hi şeklinde gülen, kadın ruhundan kesinlikle anlamayan 19 yaşında bir gençtir. Münire'ye sürekli olarak reçelli ekmek gibi bakmaktadır. Münire artık bu konakta tiksindiği insanlarla bir hapis hayatı geçirmeye başlar. Ruhsuz ve bilinçsizdir adeta. Yüreğinde hep o şarkı vardır; Cemil'in kendisine söylediği şarkı. Bu aşk ile ayakta kalmayı başarır. Fırsatını buldukça roman okuduğu sıralarda bir nebze olsun içinde bulunduğu hayattan uzaklara dalıp Cemil ile birlikte olduğunu görür. Ne var ki bu anlar da oldukça kısadır. Münire, kocasının geceleri sessizce bir yere gittiğini farkeder. Olsa olsa kilerden bir şeyler aşırıp yiyordur diye önem vermez ve hatta onun bu kaçıp giderken oluşturduğu manzarayı bir orta oyunu izliyormuşçasına seyredip keyif alır. Günün birinde bir merak uyanır ve kocasını takip edip kendisini haklı çıkarmak için kendi kendine de bir iddiaya tutuşur adeta. Rüknettin gerçekten tarafına doğru gider fakat beklenmedik bir hamle ile hizmetçi kızlardan birinin odasına dalar. Münire bu sahneyi gördüğünde eşinden tamamen tiksinir. Bir yandan da kendisini rahat bırakması onu sevindirir. Kaynanası da neredeyse oturduğu yerden kalkmayan, bir minder üzerinde bütün misafirlerini yine hiç kalkmadan ağırlayan, yemeğini dahi yerinden kalkmadan bu minder üzerinde yeyip bazen de olduğu yerde yemek sırasında uyuyan bir kadındır. Münire'ye kaynanalık edemeyecek kadar da tembeldir. Annesinin evinde görmediği tarzda misafirlerin gelip gittiği bu konağa zaman zaman ağır misafirler de gelir ve bazıları uzun süre de misafir olur. Münire hepsinden ayrı ayrı tiksinir. Çingeneler bohçası ile geldiğinde alış veriş için kaynanası onu çağırır. Çingeneler bu sırada dışarda olup bitenler hakkında da türlü dedikodular yapar. Bunlardan birinde Cemil'in de adı geçer. Çapkınlık yaptığına ilişkin bir havadistir bu. 2 yıldan beri Münire'nin de Cemil ile ilgili duyduğu tek haberdir ve oldukça heyecanlanır. İlerleyen zamanlarda daha da garip bir olay olur ve kaynanasının çok sevdiği misafirlerden olan Fatma adında bir kadın Münire'nin eline bir mektup sıkıştırır ve bunun Cemil'den olduğunu söyler. Münire ne yapacağını bilmez halde odasına çıkar ve Cenan adında güvendiği bir hizmetçiyi de kapısına bekçi koyar. Mektupta Cemil Münire'ye olan hasretiyle nasıl bir derde düştüğünü, onu bir defa görebilmek için her şeye hazır olduğunu ve kendisine Fatma ile ulaşabileceğini söyler. O geceyi adeta sarhoş gibi geçiren Münire ne yapacağını bilemez ve Fatma'ya o da kısa bir not verir. Kendisini görmek için onun da her şeye hazır olduğunu ve istediği zaman bunu gerçekleştirebileceklerini söyler. Fatma bir yolunu bulup onları buluşturur ve bu ilk buluşmada kısa süreliğine bakışlarla hasret giderirler. Cemil'i 19 yaşında gibi görmeye hazırlanan Münire ondaki değişime biraz şaşırır. Artık Münire'ye hiçbir şey zor görünmez. Fatma sayesinde bu tarz buluşmalar ara ara düzenlenir ve aşıklar el ele, diz dize hasret giderir. Bir gün Cenan, Münire'ye kocasının kendisine taktığını ve diğer hizmetçiyi de hamile bıraktığını anlatır. Münire oldukça sevinir bu duruma çünkü bu hayatında yeni bir dönüm noktası olabilecektir. Hemen dadısına gidip durumu anlatır, dadısı da annesine olanları anlatır. Hep beraber ağlarlar ve Münire kocasına asla bir erkek gibi bakamadığını itiraf eder. Annesi de kızını artık o konağa göndermek istemez ve durumu kocasına bildirir. Babası Münire'nin başına gelenlere üzülür ve utanır, bu evliliğe sebep olmaktan ötürü de pişmanlık duyar. O da kızının o adamdan boşanmasını uygun bulur fakat bir süre beklemesini ister. Münire sevinçten havalara uçar, 16 yaşına geri dönmüş gibidir. Üstelik Cemil ile yeniden komşu olmuştur ve pencereden pencereye fısıldaşıp mektuplaşmaya da yeniden devam edebilecektir. Ailesi de onu çocukluğunda olduğundan daha fazla şımartmakta ve kızlarının üzülüp hasta olmasından korkarak üstüne titremektedir. Münire hayatının en güzel zamanlarını geçirir. Ancak sevdiğine eskisi gibi dokunmayı, şarkıyı onun kadife sesinden duymayı ister. Bunun üzerine Münire halasının evine gitme kararı alır. Halasının kızı Hasibe ince hastalığa tutulmuştur fakat hava değişimi için ablasının yanına gönderilmiştir. Bu durum halasının Münire'yi daha da sahiplenmesine sebep olur. Cemil ile olan gönül bağını da bilir, üstelik gençliğinde kendisi dr sevdiği gençle ailesi yüzünden evlenememiştir. Daha çok genç yaşta dul kalan yeğeni için bir şeyler yapmaya karar verir ve Münire'nin Cemil ile olan buluşmaları oldukça kolaylaşır. Artık yaz mevsiminin tatlılığı içinde mehtap geceleri bir araya gelip hasret giderir aşıklar. Konakta oldukları zamanlarda da yine eskisi gibi pencereden pencereye konuşmayla yetinirler. Günler bu güzellikte geçerken bir gün Cemil Münire ile adeta vedalaşır. Sıkıntısı her halinden belli olan Cemil, Münire'ye yarın gelebilmesi halinde her şeyi anlatacağını, gelemezse durumu mektupla bildireceğini söyleyerek Münire'nin yanından ayrılır. Ertesi gün Cemil gelmez ve bir mektup gönderir. Devlet erkanından birisi Cemil ile evlenmek istemiş fakat Cemil'in buna razı olmayışı babasıyla kendisinin ceza almasına sebep olmuştur. İlkin Cemil'in Sivas' ta bulunduğunu sonrasında da Van'a gittiklerini öğrenebilir. Münire için azap günleri başlamış olur. Bir yanda hasret, bir yanda Cemil'in kendisi için düşmüş olduğu durum yüreğini yakar. Yeniden aşk ve acı dolu yalnızlığı başlar. Bu sırada halasının kızı Hasibe vefat eder. Halası ile artık aynı kaderi de paylaştığından birbirlerine daha da yakınlaşırlar. Bir süre sonra Padişah vefat eder ve yerine başkası tahta çıkar. Münire, yeni padişahın Cemil ve ailesini affedeceğini düşünerek halasının yanına koşar. Bu sıralarda da Rüknettin ile de boşanmıştır. Ancak halasının gizlemiş olduğu gerçeği, halasının yakın olduğu bir komşudan öğrenir. Cemil, taşralı bir kız ile evlenip çoluk çocuğa karışmış, babası da vefat etmiştir. Bir süre sonra Münire'nin babası da 2 yıl devam eden hastalık sonrası vefat eder. Bu sıralarda Ruslarla da savaş başlamıştır ve ülke kötü durumdadır. Konakta epey değişim olur, sefalet yılları başlar Münire ve annesi için. Artık Münire annesinin üzerine titizlenmekte, ona birşey olacağı korkusu içindedir. Ne var ki annesi de bir süre sonra yatağa düşer ve çok geçmeden vefat eder. Münire artık halasının yanında yaşayan orta yaşlı bir dul olarak hayatına devam eder. İki dul kadın olarak hayattan ellerini ve eteğini çekmiş olarak yaşantısına devam eder. Günlerden bir gün konağın yandığı haberini alır. Üstelik kendilerininkiyle birlikte Hakkı Paşa konağı da yanmıştır. Yanan konakları görmeye giden Münire, artık sadece zihnindeki hatıraların kendisine kaldığını farkeder. Bir de içinde hep o şarkı vardır ve senelerce tek tesellisi de bu olur. 25 yıl boyunca Cemil'den haber alamamış, evlendiği haberi üzerine kıskançlık duymamış fakat acılar içinde kalmıştır. İstanbul da artık eski İstanbul değildir. Kendileri gibi hayat süren pek az insan kalmıştır. Bunlardan biri de halasının komşusudur ve onlar da Cemil'i seven insanlardır. Bir gün halası, Münire'yi ısrarla bu komşuda gerçekleşecek bir eğlenceye götürmek ister. Münire tüm çabalarına rağmen halasını kıramaz ve birlikte bu davete giderler. Harem kısmında yalnızca ev sahibesi ile evli kızı, ev sahibinin dul kız kardeşi vardır. Biraz sonra aşağıda erkekler bölümünde eğlence başlar. Ev sahibesi Münire'nin de şarkısının çalınacağını haber verir. Fakat Münire bu şarkıyı Cemil dışında kimseden dinlemek istememektedir. Şarkı başladığında ise hayrete düşer, şarkıyı söyleyen ses Cemil'in sesine çok yakındır fakat tam olarak da onun söylediği gibi ahenkli değildir. Onun olacağına ihtimal de vermez fakat gerçeği öğrenince oracıkta bayılır. Cemil, baba evine dönmüş, yeniden devlet işine girmek isteyen, 2 çocuklu bir babadır. Ancak değişim bununla da kalmamıştır. Neredeyse Münire'nin tanıdığı Cemil'den eser kalmayacak şekilde bir değişime uğramıştır. Zavallı bir durumdadır ve çoluk çocuğuyla ortada kalmış olmaktan yakınmaktadır. Münire, Cemil hakkında anlatılanlara inanmak istemez. Ancak Cemil'in, halasını ziyarete geldiğinde halini görünce anlar durumu. Neredeyse halasından para isteyeceğini sanır ki Allah'tan bu olmaz. Münire'ye hitaben neredeyse hiç konuşmaz ve konuştuğu bir iki cümle de havadan sudan olur. Halası ve Cemil'i seven komşuları, Cemil için seferber olur. Bu sırada gerçekleşen mektuplaşmaları da Münire gerçekleştirir. Cemil'in yazısı aynı yazıdır fakat ne yazdığını dahi anlayamayacağı bir dil kullanmaktadır. Cemil'in karısı ise cemiyet hayatına alışmayan kendi halinde bir kadındır ve Cemil ile beraber de pek görünmez. Buna karşın Cemil oğullarına çok düşkündür. Münire, Cemil'i 25 yıl önceki haliyle bırakıp onu şimdi hiç görmemiş olmayı ister. Hep O Şarkı Konusu


Hırçın Kız, William Shakespeare'in komedilerinden biridir. Onun kaleminin dönemden izler taşıdığını ve güldürürken düşündürdüğünü artık hepimiz biliyoruz. Bu eserinde kadının toplumdaki yerini, o dönemin gözünden kadının görevlerini ve nasıl muamele gördüğünü kaleme almış. Kişilerin kılık değiştirdiği farklı kişiliklere büründükleri, entrikalı, derin anlamları olan bir eser. Asi ve fikirlerini söylediğin Katherına'nın toplumda sevilmediğini ve hiçbir erkeğin onunla evlenmek istemeyeceğini söylemelerinden dönemin kadına bakış açısını görebiliyoruz. Gücün özellikle kadın gücünün kabul edilmediğini her sayfada fark ediyoruz. Kocası tarafından ehlileştirilmesi, kişilerin çatışması, hızlı akan olay örgüsüyle tam bir başyapıt. Ön oyunun ana oyuna bağlanması ve bir ilişki kurulması da eserin ustalığını ortaya koyuyor. ÖZET Kitap bir ön oyunla başlıyor. Bu oyunda Chrıstopher Sly sarhoş bir kalaycıdır. Meyhaneci kadınla borcunu ödemediği için kavga eder. Kadın bekçiyi çağırmaya gittiğinde Sly sızar. Oradan geçen bir lord onu görür. Aklına hemen bir oyun kurmak gelir. Eğleneceğini düşünür ve herkesi oyununa uyması için uyarır. Sly kendine geldiğinde on beş yıldır uyuyan çok zengin bir lordur. Uşakları karısı ve büyük bir evi vardır. Etrafındaki herkes ona bu yalanı inandırmak için uğraşır. Hatta erkek bir uşak kadın kılığına girerek Sly'ın karısı gibi davranır. Sly kendini kaptırarak lord olduğuna inanırken bir oyun ekibi girer. Onlara bir oyun sunmak istediklerini söylerler. Sly ve karısının izlediği oyun kitabın ikinci kısmıdır ve Hırçın Kız oyunudur. Katherina Baptista'nın hırçın, asi kızıdır. İnadı ve hazır cevabı yüzünden kimse tarafından sevilmez. Baptista'nın diğer kızı olan Bıanca ise güzel huylu kibardır. Talipleri çoktur ancak Baptista büyük kızı Katherina evlenmeden Bıanca'yı evlendirmeyeceğini söyler. Bıanca'nın talibi olan Gremio ve Hortensio Katherina'yı baş göz etmek için onun kadar huysuz birini bulurlar. Petruchıo Veronalı bir soyludur ve ucunda para varsa her şeyi yapabilecek bir adamdır. Hortensio onu ikna ederken Bıanca'yı görüp aşık olan biri daha vardır. Lucentıo adındaki Pisalı genç Bıanca'nın talibinin çok olduğunu görür ve bir plan yapar. Katherina ve Petruchıo evlenir evlenmez Bıanca'nın hocası Cambıo olarak evlerine girecek ve onun gönlünü kazanacaktır. Uşağı Tranıo'yu kendi yerine geçirir. Petruchıo süslü lafları ve hazır cevaplarıyla Katherina'yı tongaya getirerek evlenir. Onu evine götürdüğünde aç ve uykusuz bırakır. Kendi dediklerini kabul etmesi için türlü oyunlar yapar. Katherına mecbur kaldığı için kocasının her dediğini yapar. Ak derse ak kara derse kara der. Bu sırada Bıanca'da Lucentıo'nun gerçek kimliğini bilir ve ona aşık olur. Baptista Lucentıo'nun yerine geçen Tranıo'ya kızını verdiğini söyler. Tranıo yoldan geçen bir öğretmeni ikna ederek Lucentıo'nun babası Vıncentıo'nun yerine geçirir. Baptista ile tanışan öğretmen düğün olana kadar rol yapacaktır fakat Lucentıo ve Bıanca kilisede kimseden habersiz evlenirler. Tam da o gün oğlunu merak edip arkasından gelen Lucentıo'nun gerçek babası ortaya çıkar. Tranıo oyun bozulmasın diye onun bir yalancı olduğunu söylese de Lucentıo gerçeği anlatarak babasından özür diler. Her şey ortaya çıktığında hep birlikte oturup yemek yerler. Sofrada Katherına'nın kocasına olan itaati dikkat çeker ve herkes şok olur. Katherına bir kadının kocasına sadık olması gerektiğini ve hizmet etmesi gerektiğini söyler. Sofradaki herkes bunun bir mucize olduğunu düşünür. Petuchıo Katherına'yı evcilleştirdi denir.


Binlerce yıldır insanlığı hep üç temel sorun, kıtlık, salgın ve savaş meşgul etmiştir. Biyolojik yoksulluk sınırı geçtiğimiz yüzyıldaki teknolojik, ekonomik ve siyasi gelişmelerle büyük oranda aşılmıştır. 1974'te açlığın 10 yıl içerisinde ortadan kaldırılması hedefiyle yapılmaya başlanan Dünya Gıda Zirvesi amacına tam anlamıyla ulaşamasa da gıda güvencesinin istikrarı için dünya siyasetinin üzerinde baskı uygulamakta hatta küresel gıda güvencesi bağlamındaki bir tarım politikası olan, biyoteknolojinin uygulamalarından GDO konusunda kamuoyu oluşturmaktadır. Günümüzde beslenme bozukluğu nedeniyle hayatını kaybedenlerden besin öğelerini gereğinden fazla alanların ölümü yetersiz alanlardan 3 kat fazladır. Kıtlıktan sonraki ikinci düşman olan kara veba, çiçek, grip, kızamık, verem, frengi, tifo, AIDS, SARS, Ebola gibi çoğunlukla zoonotik özellikler taşıyan epidemik fırtınalar dünyayı aşıların geliştirilmesi, karantina uygulamalarının başlatılması, köle ticaretinin yaygınlaşması, İkinci Dünya Savaşına giden yolun taşlarının döşenmesi, demografik yapıları dönüştürecek denli kitlesel göç dalgalarına neden olması gibi sonuçlarla baş başa bırakmıştır. Günümüzde büyük korku uyandıran corona virüs hastalığı (COVID-19) gelişmiş ulaşım sistemleri nedeniyle dünyayı tam tur dönmeden bırakmayacağı korkusu yaşatsa da geçtiğimiz bin yılla karşılaştırıldığında modern tıbbın patojenlere karşı savaşta üstün çıkacağı oldukça aşikar. En güçlü olanın yaşam yarışını kazanması temelindeki orman kanunu kendini en çok savaşlarda hissettirir. Günümüzdeki teknolojik gelişmeler nedeniyle tüm dünya savaşın götürdüklerinin getirdiklerinden fazla olduğunun bilincinde. Dünyadaki nükleer silah sayısı on beş bini bulsa da bunları bulunduranlar, MAD Doktrinin gölgesinde rakibini caydırmak amacıyla dayanıklılığını göstermek için şimdilik sadece şov unsuru olarak kullanıyor. Masada böyle silahlar varken en doğru yaklaşım Wargames (1983) filminin kapanış sözüdür: Bu oyunu kazanmanın tek yolu hiç oynamamaktır. Kıtlık, salgın ve savaşlar azaldığına göre insanlığın yeni bir gündeme ihtiyacı var. 21. yüzyılın büyük projeleri olarak yaşlanmanın önlenmesi özelinde ölümün üstesinden gelme, psikolojik ve biyolojik mutluluğu arttırma ve tanrısallığa erişme insanlığın yeni gündemini oluşturuyor. Peki, adeta saatli bomba gibi ilerleyen bu teknolojik gelişmeler insanlığın sonunu mu getirecek? Emil du Bois-Reymond'un insanın bilim karşısındaki sınırlı yeteneğini ifade ettiği o meşhur cümlesi İgnoramus et ignorabimus çoktan aşıldı. İnsanlık son bir asırdır Hilbert'in yolunda Bileceğiz ve bilmeliyiz sloganlarıyla ilerliyor. Her gün milyonlarca kişi zamanın hızını yakalamak, konfor hissini sonuna kadar yaşamak, beğenilmek, takdir edilmek karşılığında kişisel bilgilerini teknoloji devlerine veriyor. Algoritma ağları otoriterimizi tüm hızıyla ele geçiriyor. Toplanan verilerle elde edilecek güç tüm insanlığı galaksinin hakimi mi yapacak yoksa tüm ayrıcalıklara WEIRDlar sahip olacak da norm altı işlevsiz kalmış sınıf atların Sanayi Devrimi karşısında değişen kaderini mi paylaşacak? Sürüde sorun çıkaran genelde en akıllı kişidir sloganıyla sistemi alt edebilecek WEIRDların karşısına onlardan daima daha güçlü olacak bir yapılanma hiç açık kapı bırakmaksızın oluşmayı becerebilecek mi? Ne de olsa Sistem daima kazanır öyle değil mi? Hümanizmin yerini almaya gittikçe yaklaşan dataizm homo sapiensi, homo sapiensin diğer hayvanlara yaptığını yapmakla tehdit ediyor. Deneyim ve bilinç işlevsizleşmeye başladıkça algoritmalar yığını insanı unutulmaya yüz tutmuş mamutların kaderine mahkum edecek gibi görünüyor. Harari'nin öngörülerini kapsayan bu kitap insanlığın neye ulaşmayı deneyeceğine odaklanıyor, neyi başaracağına değil çünkü tarih determinist değildir, öngörülere göre değişen kaotik bir sistemin parçasıdır. Akla hayale gelmeyecek olasılıklar zincirinde gelecekte bizi nelerin bekleyeceği üzerine düşünmeye teşvik etmek Harari'nin tüm eserlerindeki ortak nokta. Ünlü yazar Yuval Noah Haraki daha önce yazdığı Sapiens Hayvanlardan Tanrılara kitabı ile okurlar tarafından büyük beğeni toplamıştı. Sapiens kitabı ile insanoğlunun geçmişine ışık tutan yazar basit bir ırktan nasıl tüm dünyaya hükmeden bir ırka geçtiğimizi mükemmel bir şekilde anlatmıştı. Homo Deus Yarının Kısa Bir Tarihi kitabı ile bu kez insanoğlunun geleceğine dair öngörülerini okurlar ile paylaşıyor. Yuval Noah Karaki Homo Deus kitabı ile ilk olarak hümanist öğretiyi ele alıyor ve bunun günlük hayatımızı nasıl etkilediğini ve geleceğimizi nasıl şekillendirdiğini sorguluyor. Bunun dışında insan ırkının tüm dünyaya hükmetmesine ve her geçen gün bu hükmünü genişletmesine rağmen nasıl olup da daha da mutsuzluğa sürüklendiğine değiniyor.


Kitapta yazarın altı öyküsü ve çeviri yaptığı bir öyküsü bulunmaktadır. Hoşgör Köftecisi Kitabın ilk öyküsü çok kısa bir öyküdür. Yazar, kendi ağzından öyküyü anlatıyor. Acıkmış olan bir adam İstanbul'un işlek bir sokağında yemek yemek için bir yer arar. Bir köfteciye gelir. İçeriye girip girmemekte kararsız kalır. Ama bir Kadın ona girmesi için Ne kafa tutuyorsun otursana!der. Bunun üzerine boş bir masaya oturur. Kadın Ne içersiniz bayım? Şarap mı bira mı! diye sorduğunda şarap cevabını verir. Kadına ismini sorar. İsmini söylemek istemez. Kadın yan masadakilerle samimi bir şekilde konuşur. Bu o masadakilerin çok eski bir müşteri olduğunu göstermektedir. Mavnacı, takacı, motorcu arkadaşlarının dertlerini öğrenir. Rizeli Musa Kaptanın, Ömer'in, Papo'nun öykülerini dinler. Bir süreden sonra o da Hoşgör Köftecisi'nin ailesinden olur. Kan Eski muhtar Hasan Gökbayrak, Şaban Kahya, Hüseyin Çavuş, Gümrükçü ve öykümüzün kahramanı çift atlı bir arabayla Kara Hüsnü'nün yanına gitmektedirler. Kara Hüsnü, iri yarı bir adamdır. Kahramanımız Kara Hüsnü'nün hikayesini köyün kahvesinde hep dinlemiştir. Şimdi ise onu canlı canlı yakından görecektir. Bu adamdan intikam almak için tüfekleri de yanlarında Kara Hüsnü'nün köyündeki düğüne giderler. Orda iyi bir şekilde karşılanırlar. Kapı açılır. Kara Hüsnü içeri girer. Muhtar Hasan'ı tanır. Onunla bir ara dışarı çıkarlar. İçeri sadece Kara Hüsnü girer. Bundan işkillenen gümrükçü Hasan'ı sorarak çıkışır. Hasan içeri girer. Hepsi bir oh çekerler. Ziyafetten sonra hazır tüfekler yanlarında iken ava çıkarlar. Fikir yine Kara Hüsnü'nündür. Bir şey avlanmazlar. Sabah beş arkadaş köylerine dönerler. Baharın Ettikleri Bahar ile birlikte canlanan doğa insanları, hayvanları etkiler. Yazar, bu öyküde kendisi bir gözlemci edasıyla çevresinde gözlemlediklerini yazmıştır. Bir evin kapısının önüne gelenlerin ayakları çamur olmasın diye ev sahibi kömür dökmüştür. Öte yandan bir kadın pirinç ayıklamaktadır. İki yırtık giyimli çocuk bu kömürlerden toplamaya gelirler. Ev sahibinin köpeği bile giyimden giyime farkı anlar. Bu çocukları görünce havlar. Yukarıdan kadın elindeki tasın suyunu aşağıya döker. Bu su köpek ile çocuklar arasına yıldırım gibi ses çıkarır. Hepsi bir yana dağılır. Öğleden Sonra Öğleden sonra denize yakın bir yerde dört arkadaş rakı içmektedirler. Aynı anda oturdukları mekanda balık da pişirilmektedir. Ayşe adında kambur garson bir kız vardır. Mekan sahibinin kızıdır. Yazar, bu kıza fena tutulur. Yanındaki Musa kaptana kızın güzel olduğunu söyler. Musa kaptan onu kötülük düşünme diye uyarır. Yazarımız iç monologlarla sevmenin neden kötü olacağını sorgular. Öykü olay ağırlıklı değildir. İç dünyasından karşılıksız diyaloglar eşliğinde tartışmasını sürdürür. İşsizlik Öykünün anlatıcısı kendisini de öyküye dahil eder. İşsizlik ile yaşanan sıkıntıları anlatır. Kendisine teklif edilen petrol kampına gidemediği için pişmanlık duyar. Kampa gitmez ama gitmiş gibi hayaller kurar. Bunu hayalindeki kahramanlarla konuşarak dile getirir. Muhasebeci Ethem Bey ve mevki şefi Erdoğan ile sanat anlayışı üzerine diyaloglara girer. Erdoğan'ın da sanata ilgisi vardır. Ahmet Haşim'in şiirlerini beğenmektedir. Ahmet Haşim, eski şiir kalıplarını savunan bir şairimizdir. Orhan Veli, ise vezinsiz, kafiyesiz şiiri savunur. Buradan kendine karşı zıt bir kahraman geliştirdiğini görebilmekteyiz. İçinde aleyhine konuşan monologlara cevap vermez. Öyküyü insanın telaşları, işsizlik gibi sorunları sorgulayarak bitirir. Denize Doğru Yazar, müteahhittin yanında katiplik yapma düşüncesiyle deniz gören şantiye alanına gitmeyi hayal eder. Ama iki hayali de gerçekleşmez. Çalışsa yevmiyesi beş liradır. Bu beş lira ile yapacaklarını ve yapamayacaklarını düşünür. Ev geçindirse bu beş lira yetmeyecektir. Ama tek başına olduğunu için yetinmeyi düşünür. Bu öykü ve önceki öykülerinde de olduğu gibi İşsizlik, geçim sıkıntısı gibi sosyal eleştiriler mevcuttur. En son kendisini Beyoğlu'nun kalabalık sokağında yürürken hayal eder. Yolda yürürken bir adama çarptığını ve ağız dalaşına girdiklerini düşünür. Yazar hayalinde bile gerçekçidir. En sonunda karakola giderler. Kendisinin sıradan bir vatandaş olduğunun burada farkına varır. İnsanların neden intihar ettiklerini eleştirir. Gökyüzü, deniz, yağmur, güneş Allahtan bunlar bedavadır. Ve insanın yaşaması için bunların bile bir sebep olduğunu söyleyerek öyküyü bitirir. Yaşasın Aşk, William Saroyan Çevirisini Orhan Veli'nin yaptığı bu öykü 1952'de Vatan'da yayımlanmıştır. Öykü birinci kişi tarafından aktarılmıştır. Kahramanımız bir otel odasında uyanır. Burada aşkın saçmalığını anlatır. Aşkı sadece kuşlara yakıştırmaktadır. Çünkü kuşların insanlar gibi hayvani isteklerine muvafık yaratılmamışlardır. Sevgilisi onu yalnız bir yere bırakmamaktadır. Ama o tek başına bir şeyler yapıp kafasını boşaltmak istiyordur. Bunu bir türlü başaramaz. Sevgilisine evlenemeyeceğini söyler ve ayrılırlar. Değerlendirme Türk şiirinin köşe taşlarından olan Orhan Veli şiire konu, biçim gibi yenilikleri getiren Garip hareketinin kurucusudur. Otuz altı yıl gibi kısa ömrüne birçok eser sığdırmıştır. Öykülerini Çehov tarzında yazmış ve şiirlerinde olduğu gibi düz yazıda da kaleminin hakkını vermiştir. Olay ve şahıslar arasındaki eleştiriyi öykülerinde akıcı bir dil ile yazmıştır. Öyküleri toplumdan kopuk değildir. Bu yüzden Toplumcu Gerçekçi bir şekilde yazılmış diyebiliriz. Orhan Veli'nin şiirleri kadar öykülerini de keşfetmek benim için farklı bir deneyim oldu. Kısa hayatına bunca eser sığdıran şairimiz kim bilir yaşasaydı daha neler yazacaktı? Mutlaka keşfedilmesi gereken bir kitap kendisi.