Bu kitap 10 hikayeden oluşuyor. Birbirlerinin devamı niteliğinde değiller ama bazı hikayelerin arasında ufak bağlantılar var. Eğer Cingöz Recai okumaya karar verdiyseniz tüm hikayeleri verilen sırada okumanızı tavsiye ederim. 1-) Cingöz Geldi: Cingöz Recai, Amerika tatilini bir çift küpe için bitirmiş ve ülkesine dönmüştü. İlk olarak Mehmet Rıza'nın evine uğradı. O küpelerin Yıldız Sarayı'ndan çalındığını söyledi. Bu işte birlikte olmayı tavsiye etti. Pazar günü yapılacak olan partide o küpeleri almak istediğini de ekledi. Mehmet Rıza kabul etmiş gibi görünse de Recai gider gitmez o çiftin yanına gidip olanları anlattı. Partiye sahte küpelerle gelmelerini söyledi. Çift, Mehmet Rıza'nın dediğini yaptı ama atladıkları şey Cingöz'ün bu plandan haberdar olduğuydu. Onlar partideyken kendisi rahatça küpeleri çalabilmişti. 2-) Esrarlı Köşk: Namık Paşa'nın köşkünde garip şeyler oluyordu. Paşa'nın kıymetli eşyaları çalınıyordu. Paşa, başta kendi çözmeye çalışsa da son olay onu, polisi aramaya mecbur bırakmıştı. Paşa tek başına kulenin tepesinde yer alan odasında kalıyordu. Kapısını kilitlemiş ve yatmıştı. Kapının dışarıdan açılması mümkün olmadığı halde hırsız içeri girebilmişti. Mehmet Rıza bunları duyunca Paşa'nın evinde kalmaya karar verdi. Gece olunca yatağın altına saklandı ve hırsızı beklemeye başladı. Hırsız, geldi ve kimsenin kendisini yakalamasına fırsat tanımadan kaçtı. Sonrasında bir mektup geldi. Hırsız gece geleceğini yazmıştı. En sonda da kim olduğunu yazmıştı. Bu hırsız elbette Cingöz Recai'ydi. Mehmet Rıza, Cingöz'ün sözünü tutup geleceğinden emindi. Her şeyi hazırlayıp beklemeye koyuldular. Saat on ikiye geldiğinde Mehmet Rıza, Cingöz'ün yalan söylediğini düşünmeye başlamıştı. Paşa sakalını çıkardığındaysa Cingöz'ün Paşa'nın kılığına girdiğini anladı. Asıl hırsız hep yanındaydı. Onu yakalamak için bir hamle yaptı ama Cingöz bir yolunu bulup elinden kurtuldu. 3-) Karanlıkta Bir Işık: Celal Paşa, kızını İngiliz terbiyesine göre yetiştirmek istiyordu. Bunun için de İngiliz bir profesör tutmuştu kızına. Meliha Hanım, Mister Edward sayesinde kendini çok geliştirmişti. Bir gün tüm aile ve Mister Edward salonda oturdukları sırada yatak odasının ışığı yanıp söndü. Mister Edward, burada onu beklemelerini söyleyip aşağı kata indi. Saniyeler içinde hırsızlar onu bayılttılar. Bu olayı çözmesi için Mehmet Rıza'yı çağırdılar. Cingöz Recai'nin İngiliz profesörü kılığına girdiğini ilk bakışta anlamıştı Mehmet Rıza. Onu takip ederek bir eve ulaştı. Orada soygun yapmak istediğini öğrendi ve ev sahibiyle iş birliği yaparak Cingöz'ü yakalamak için plan yaptı. Cingöz'ün bu planı bozması uzun sürmedi. Akıllı bir planla Mehmet Rıza'nın elinden kurtuldu ve çalmayı planladığı inci gerdanlıkla evden kaçtı. 4-) Kadın Cinayeti: Mehmet Rıza, tramvaydayken önünde oturanın Cingöz olduğunu fark etti. Onu yakalamak için hemen bir plan oluşturdu. Karakola yeterince yaklaşana kadar onu oyalamaya karar verdi. Yeterli uzaklıkta olduklarına karar verince de kalkıp tramvaydakilere ne yapmaları gerektiğini söyledi. Karakolun önüne geldiklerindeyse birkaç kişi Cingöz'ü kaçırmaması için ona yardım etti. Mehmet Rıza'nın bilmediği şeyse onların Cingöz'ün adamı olduklarıydı. Mehmet Rıza'nın pes etmeye niyeti yoktu, gelen bir arabaya atlayıp Cingöz'ün peşine takıldı. Sonunda kendini onun arabasına atmayı başardığında aslında her şeyin bir oyun olduğunu anladı. Cingöz, onunla konuşabilmek için yapmıştı her şeyi. Bir cinayet işlenmişti ve Cingöz, katili bulduğunu söylüyordu. Eğer isterse Mehmet Rıza'ya da her şeyi anlatabilirdi. Mehmet Rıza, bu teklifi kabul edince birlikte cinayetin işlendiği eve gittiler. Cingöz tüm kanıtları bulmuştu, tek yapmaları gereken katil olan ev sahibini tutuklamaktı. Küçük bir oyunla kadına her şeyi itiraf ettirdiler. Cingöz, kadının çaldığı paraları alıp kayıplara karışırken Mehmet Rıza da kadını tutukladı. 5-) Düşman Şakası: Mehmet Rıza, uykusundan başında bir silah hissetmesi üzerine uyandı. Gözlerini açtığı anda karşısında Cingöz'ü buldu. Kibar hırsız bu defa biricik arkadaşı Mehmet Rıza'nın evini soymaya karar vermişti. Kendisi Mehmet Rıza'yı oyalarken diğerleri de evdeki antikaları çalacaktı. Çalma işi bitince Mehmet Rıza'yı kandırarak evden kaçtı. Birkaç günün ardından Mehmet Rıza'ya Cingöz'den bir telefon geldi. Çaldığı şeyleri ona satmak istediğini söylüyordu. Konuşmanın sonuna doğru ona şaka yaptığını açıkladı Cingöz. Çaldığı ne varsa ertesi gece geri getirecekti. Mehmet Rıza, her şeyi hazırlayıp beklemeye başladı ama Cingöz bir türlü gelmiyordu. Hava aydınlanmaya başladığı sıralarda hala gelen giden yoktu. O gün Cingöz'den bir mektup geldi. Aslında hiçbir şey çalmadığını, her şeyi sobanın içine sakladığını yazmıştı. Tüm bunlar kendini ve biricik dostunu eğlendirmek için küçük bir şakaydı. 6-) Tütüncünün Ölümü: Tütüncü Abbas Efendi, evinde ölü bulunmuştu. Başta üvey kardeşinin oğlu Mahmut'tan şüphelendi herkes ama Mahmut, cinayet saatinde başka bir yerde olduğunu kanıtlayınca serbest bırakıldı. Bunun üzerine halk, Cingöz'ü suçlamaya başladı. Mehmet Rıza'ysa Cingöz'ün asla birini öldürmeyeceğini biliyordu. Cingöz, üzerindeki suçlamalardan kurtulmak için gazeteye bir mektup gönderdi. Polisle iş birliği yapıp katili bulmak istediğini yazmıştı. Mehmet Rıza, bunu kabul etmeyince Cingöz de bir hafta içinde bu işi çözeceğini söyledi. Bir lokantanın sahibiyle ve Motorcular Cemiyeti ile konuştu. Artık katilin kim olduğunu öğrenmişti. Eşi Mebruke ile bir plan oluşturdu ve Mahmut'u kaçırdılar. Zorla ona her şeyi itiraf ettirdiler. Böylece Cingöz, katil olmadığını herkese kanıtlamış oldu. 7-) Aynalı Dolap: Zengin bir çiftin inci gerdanlığı çalınmıştı ve Mehmet Rıza'dan yardım istemişlerdi. Mehmet Rıza olay yerini incelediğinde aynalı dolabın arkasındaki duvarın kırılmış olduğunu gördü. Ayrıca dolabın arkasındaki tahta da çıkarılmıştı. Hırsız kimse şu anda yan dairede olmalıydı. Oraya gittiğinde karşısında Cingöz'ü buldu ama onu yakalamayı başaramadı. Cingöz, ev sahibini de alıp kaçmıştı. Peşlerine düştüğünde bir süre sonra Cingöz'ün bindiği araba yavaşlayınca onu yakaladığını sandı ama Cingöz, ev sahibini arabada bırakıp kendisi kaçmıştı. Ev sahibi bir inci gerdanlık kaybetmişti ama bir araba kazanmıştı. Tabii üç bin lira parasını Cingöz'e çaldırma karşılığında. 8-) Tatavla Cinayeti: Tatavla'da iki cinayet işlenmişti. Çözmesi için de Mehmet Rıza çağrılmıştı. Yaralara baktığında katilin Solak Dimitri olduğunu anlamıştı. Cinayet sebebi de elbette paraydı. Solak Dimitri'yi tutuklamak için bir plan yaptı. Evine gittiğinde planının açığa çıktığından haberi yoktu. Dimitri, onu bodruma kilitledi. Rıza, etrafına bakındığında Cingöz'ün de orada olduğunu gördü. Dimitri'den paraları çalmaya gelmişti ama yakalanmıştı. Öldürülmeden önce buradan kaçmaları gerekiyordu. Mehmet Rıza, Cingöz'ün yardımıyla kırık tahtalardan üst kata çıktı ve Cingöz'e yardım etti. Tam o sırada Dimitri geldi. Cingöz, böyle iğrenç bir adamın yaşamayı hak etmediğini söyleyerek onu öldürdü. Dimitri'nin cesedini Mehmet Rıza'ya bırakıp paraları aldıktan sonra kaçtı. 9-) Son Muvaffakiyet: Mebruke, bir kumaş mağazasını göstererek Cingöz'den orayı soymasını istedi. Cingöz, mağazanın sahibinin kılığına girip bankalardan para çekmeye başladı. Ondan şüphelenen birkaç kişi Mehmet Rıza'ya gittiler. Bunun haberini alan Cingöz, adamlarına bazı emirler vererek kaçış güzergahını oluşturdu. Mehmet Rıza tam Cingöz'ü yakaladığını düşündüğü sırada yine elinden kaçırmıştı. 10-) Cingöz'ün Akıbeti: Server Bedi ve Cingöz arada buluşup konuşuyorlardı. Buluştukları bir gün Cingöz, Kamuran adındaki bir kadının taktığı küpeleri gözüne kestirdi. Ona yakınlaşarak arkadaş oldu. Sonra bu arkadaşlık aşka dönüştü. Hatta Kamuran, Cingöz ve Server Bedi'yi evine çağırdı. Yemekten sonra Server Bedi, Kamuran'ın eşiyle tavla oynarken Cingöz ve Kamuran da yatak odasına gittiler. Bu gece son geceleriydi. Cingöz, küpeleri almak istiyordu. Kamuran'ın eşinin Mehmet Rıza çıkması, planlarını suya düşürdü. Usta hırsız yakalanmıştı! Ne yazık ki artık kurtulması da mümkün değildi. Bir efsane daha tarihin tozlu sayfalarında yer almak için hazırdı. peyami safayı severim ve ona yakıştıramadığım tek kitap cıngöz recaidir esinlenme anlaşılır ama bire bir kopyasını yazmak üzerine bir kopyası ile yarıştırıp ondan üstün göstermek en kötüsü ise kopyalamayı bile becerememek nedir arkadaş diğerlerindeki zeka pırıltısı bu eserlerde hep yüzeysel yapıyor ediyor ama nasıl yapıyor nasıl ediyor yok böyle büyük bir yazara yakışmamış 10-12-2022 22:21 esrarlı köşk özeti güzel ama biraz daha uzun yapabilir misiniz


Çizgili Pijamalı Çocuk, İrlandalı çocuk kitapları yazarı John Boyne'in ilk kez 2007 yılında yayımlanmış olan kitabıdır. Kitap bir çocuk kitabı niteliği taşısa da, yayınlandığı yıldan itibaren her yaştan okurun ilgisini çekmeyi başarmış. Aynı zamanda benim de çok beğendiğim bir kitap oldu. Kitabın en dikkat çekici özelliğinin işlediği konu olduğunu düşünüyorum. İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanya'sında yaşayan bir çocuğun hikayesini anlatan kitap, bitirdiğinizde günlerce etkisinden kurtulamayacağınız türden. Bir çocuk kitabı olduğundan kitabın dili oldukça sade ve basit. Bu nedenle de hem çok akıcı ve sürükleyici, hem de başladığınızda bitirmeden başından kalkamayacağınız bir kitap. Her yaştan okura kesinlikle tavsiye ederim. Kitabın kısa özeti ise şöyle: Bruno, Almanya'nın Berlin kentinde "Umutsuz Vaka" olarak nitelendirdiği on iki yaşındaki ablası, annesi ve bir Nazi subayı olan babasıyla beş katlı bir evde yaşayan dokuz yaşındaki bir çocuktur. Bir gün Führer -Bruno adını Fury sanmaktadır- Bruno'ların evine akşam yemeğine gelir. Anne ve babası çok heyecanlıdır, çünkü görünüşe göre Fury önemli biridir. O akşam yemeğinden sonra Bruno babasının işinde terfi ettiğini, bu yüzden Out-with denen bir yere taşınacaklarını öğrenir. Buna çok üzülür, çünkü oturdukları çevreyi ve arkadaşlarını çok sevmektedir. Out-with'e taşıdıklarında, eve birçok asker girip çıkmaya başlar. Bruno bundan oldukça rahatsız olmaktadır çünkü askerleri hiçbir zaman sevmemiştir. Her gün bir öğretmen evlerine gelmekte, ablası ve Bruno'ya bazı dersler vermektedir. Öğretmenleri tarih dersine önem verse ve sanat ile okumayı zaman kaybı olarak görse de, Bruno macera kitapları okumayı çok sevmekte ve tarihten nefret etmektedir. Fakat ablası öğretmenleri ve yaşadıkları yerin de etkisiyle, tam bir Naziye dönüşmektedir. Bruno çok yalnızdır, evlerinin çevresinde bir tek ev bile yoktur ancak bahçenin etrafındaki tel örgütlerin ardında hepsi birbirinin aynı çizgili pijamaları giyen binlerce adam ve çocuk vardır. Bruno tüm bunları odasındaki pencereden görmüştür. Bruno bir gün, okuduğu macera kitaplarının da etkisiyle bahçede bir keşif gezisine çıkmaya karar verir. Tel örgülerin yanı boyunca epey bir yol aldıktan sonra, örgünün diğer tarafında yere çökmüş oturan çizgili pijamalı ve kafası tıraş edilmiş bir çocuk görür. Çocuk çok zayıf ve hayli üzgün görünüşlüdür. Bruno da tel örgülerin kendi tarafına aynı diğer çocuk gibi oturur ve çocukla sohbet etmeye başlarlar. Çocuğun adının Schmuel olduğunu öğrenir. Kısa bir süre sonra Bruno'nun her öğleden sonra tel örgü boyunca yürüyüp yere oturarak Schmuel ile sohbet etmesi bir rutine dönüşmüş, ikisi çok iyi iki arkadaş olmuşlardır. Bazen mutfaktan alıp cebine sıkıştırdığı yiyecekleri Schmuel'e götürmektedir, çocuğun yüzündeki mutluluğu gördükçe kendi de mutlu olmaktadır. Bruno Out-With'e taşınmadan önceki en iyi arkadaşlarını artık o kadar da özlemiyor, hatta isimlerini bile hatırlayamıyordur. Artık en iyi ve tek arkadaşı Schmuel dir. Zaman geçtikçe çevrelerinde askerlerden başka hiç kimse bulunmadığından yakınmaya başlayan ve böyle bir çevrede iki çocuk yetiştirilemeyeceğini söyleyen Bruno'nun annesi, babasına Berlin'e geri dönmek istediğini söyler. Babası ilk duyduğunda bunu kabul etmese de, sonraları bunun mantıklı bir fikir olduğunu, herkesin orada daha mutlu olduğunu kabul eder. Böylece yeniden taşınma hazırlıklarına başlarlar. Fakat ne var ki Bruno Berlin'e geri dönmeye o kadar da hevesli değildir. Schmuel'den ayrılmak istememektedir.


Clarissa, Birinci Dünya Savaşı'nın kadın gözünden anlatıldığı bir kitaptır. Stefan Zweig, bu kitabın taslağını hayatının son dönemlerinde oluşturmuştur. Yayıncısı tarafından ortaya çıkarılan bu eser Clarissa'nın kronolojik hayatı olarak düşünülebilir. Tüm cümleler Zweig'a ait olmasa da yine de çok güzel bir eser olduğunu söylemeden geçemeyeceğim. Şimdi fazla ayrıntıya girmeden kitabın özetini sunacağım size: Clarissa, çocukluk dönemi hakkında çok az şey hatırlıyordu. Hiçbir zaman aile sıcaklığını tam olarak hissedememişti, "yuva" diye tanımlayabileceği ait olduğu bir yer olmamıştı. Sekiz yaşına kadar kendinden iki yaş büyük abisiyle çeşitli yerlede kalmıştı. Sekiz yaşına gelince de manastır okuluna yerleştirilmişti. Manastır yıllarına ait çok az anısı vardı. Sebebinin babasının onu kontrol etmek için kullandığı yöntem olduğunu düşünüyordu. Babası gün boyunca yaptığı her şeyi rapor haline getirip ona yazmasını istemişti. Bu da Clarissa'nın anı yaşamasına engel olmuştu. Çünkü günün sonunda babasının hoşuna gidecek şeyler yazmak istiyordu. Clarissa'nın düzgünce hatırlayabildiği anılar pazar günlerine ait olurdu. Çünkü o gün babası veya abisi onu ziyarete gelirdi. Babası askerdi ve her zaman buna uygun giyinirdi. Manastıra geldiğindeyse tüm gözler ona dönerdi. Abisi geldiğinde de aynısı olurdu. İkisi arasındaki farksa babası herkesle arasındaki mesafeyi korurken abisi kızların etrafında dört dönmesini sağlardı. Clarissa'nın okulunun bitmesine az bir zaman kalmışken babası okulu bırakıp yanına gelmesini istedi. Clarissa, buna anlam veremese de babasının bir bildiği olduğunu düşündü. Tren garından onu abisi aldı ve birlikte eve geçtiler. Babası çok gergin görünüyordu. Askerlikten istifasını vermesini istemiştiler. Bu yüzden savaş hakkındaki araştırmalarını sivil olarak yapmak için başka bir yere gidecekti. Kızı ve oğlu içinse geride yüklü bir miktar para bırakmıştı. Buna ek olarak da evin kirası her ay ödenecekti. Yani eğer isterlerse gelip kalabilecekleri bir evleri olacaktı. Abisi askeri okula devam ederken Clarissa ne yapması gerektiğini bilmiyordu. Acele etmek istemiyordu. Bu yüzden bir yıl boyunca eğitimlere, konferanslara katılıp kendini geliştirdi. İşini de katıldığı bir seminerde buldu. Profesör Silberstein'ın asistanı olarak çalışacaktı. Bu iş hoşuna gitmişti. Ayrıca Silberstein ile iyi anlaşıyorlardı. Hayatının aşkını da onun sayesinde bulacaktı. Gitmesi gereken iki davet vardı ama tarihleri çakıştığı için birine gidemeyecekti. Clarissa'dan Luzern'deki kongreye katılmasını rica etti. Clarissa bunu büyük bir mutlulukla kabul etti. Clarissa başta zorlandı. Bu, kendi başına yaptığı ilk yolculuktu. Luzern'e vardığında kongre sekreterliğine gidip nerede kalacağını öğrenmesi gerekiyordu. Oraya gittiğinde Leonard ile tanıştı. Kendisi kongre sekreteriydi ve oldukça tatlı bir adamdı. Kongre sırasında da aynı masaya oturacaklardı. Aralarında yavaş yavaş bir sıcaklık oluşmaya başladı. Kongre bittikten sonra bile ayrılmadılar ve birlikte olmaya devam ettiler. Birlikte çok eğleniyorlardı. Kimsenin gitmediği yerlere gidiyor, dış dünyayla iletişimleri kesik yaşıyorlardı. Her şey çok güzel giderken Clarissa'nın babasından gelen bir mektup bu mutluluğu bozdu. Göreve tekrar çağrıldığını yazmıştı. Bu, bir savaşın başlamak üzere olduğunun kanıtıydı. İkisinin de kendi ülkelerine dönmeleri gerekiyordu. Yani biri Almanya'ya diğeri de Fransa'ya gidecekti. Bir daha ne zaman görüşecekleri belli değildi ya da görüşüp görüşmeyecekleri bile belli değildi. Hüzünlü bir ayrılığın ardından savaş başladı. Abisi cepheye giderken Clarissa da cephede sıhhiye hizmetine başladı. Savaş düşünülenden daha sertti. Clarissa ise sürekli çalışıyordu. Her şey onun için yeterince zorken abisinin öldüğünü ve hamile olduğunu öğrendi. Profesör Silberstein'ın yanına gidip yardım istedi. Amacı bebeği aldırmaktı ama konuşmanın sonunda onu doğurmaya karar vermişti. Karnında taşıdığı bir düşman çocuğuydu ama yine de onu doğurmak istiyordu. Çocuğu için sevmediği biriyle evlendi ama onunlayken asla mutlu olamadı. Leonard yaşıyor mu yoksa çoktan öldü mü öğrenmeyi de başaramadı.


Çocuk Kalbi, İtalyan yazar Edmondo de Amicis tarafından 1886 yılında tamamlanıp ilk kez aynı yıl yayımlanmış olan çocuk kitabıdır. Eser eğitim bilim uzmanlarınca "dünyanın en faydalı çocuk kitabı" seçilmiş ve birçok dile çevrilmiştir. Edmondo de Amicis Çocuk Kalbi'ni, kendi oğlunun günlüklerinden esinlenerek yazmıştır. Ben kendimce kitabı biraz sıkıcı bulmuş olsam da, okul çağındaki miniklerin mutlaka okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Fakat elbette okuyup beğenen yetişkinlerin varlığı da göz ardı edilemez. Kitap, üçüncü sınıfa geçen küçük Enrico'nun bir yılını anlatıyor. Enrico'nun günlüğü şeklinde yazılmış olan kitapta annesi ve babasının Enrico'ya yazdığı mektuplar da yer alıyor. Kitabı her ne kadar sıkıcı bulmuş olsam da, oldukça akıcı olduğunu da belirtmem gerek. Enrico, ikinci sınıftan üçüncü sınıfa geçmiştir. Okulun ilk günüdür. İkinci sınıf öğretmeninden ayrılmak zorunda olduğu için çok üzgün olan Enrico, yeni öğretmeniyle tanıştığında üzüntüsü azalır gibi olur. Yeni öğretmeni sık gülmeyen, hatta asık suratlı biri olsa da, yaramazlık yapan öğrencilerini tatlı bir dille uyarmakta, hiç kimseye bağırıp kızmamaktadır. Çok iyi kalpli bir adam olduğu anlaşılınca bütün öğrencileri onu çok sevmeye başlamıştır. Enrico'nun yeni sınıfında zengin, fakir, kibar, kaba, utangaç, dışa dönük, içe dönük, girişken her türlü öğrenci vardır. İlk gün okul müdürleri yanında bir çocukla çıkagelir. Yeni öğrenci İtalya'nın farklı bir eyaleti olan Calabria'dandır. Müdür bey yeni öğrenciyi kendileriyle aynı bölgeli olmadığı için dışlamamalarını, onunla da arkadaş olmalarını öğütler. Sınıfta hiç kimse ona kötü davranmamış, hatta herkes Calabrialıya küçük hediyeler vermiştir. Enrico çok mutludur. Enrico'nun sınıflarında en çok sevdiği arkadaşı Garrone'dir. Garrone, okula iki yıl geç başlamış, iri bir çocuktur. Sınıfta fakir olduğu için diğerleri tarafından dışlanan Nelli'yi ve diğer yardıma ihtiyacı olan çocukları her zaman koruyup kollamakta, onlarla dalga geçilmesine engel olmaktadır. Bu nedenle de Enrico ona karşı hayranlıkla karışık bir sevgi duymaktadır. Enrico'nun babası, Enrico'ya her ay birkaç arkadaşını eve davet etmesini ya da arkadaşlarıyla onların evinde vakit geçirmesini öğütlemiştir. İyi kalpli Enrico da sınıfında en çok sevdiği ve maddi durumlarının iyi olmadığını bildiği arkadaşlarını evine davet etmeyi çok sevmektedir. Bir gün birkaç arkadaşıyla beraber sınıflarının en yüce gönüllüsü olan Stardi'yi de evine davet eder. Stardi'nin babası alkolik ve işe yaramaz bir adamdır. Bir işe girip çalışmamakta, aynı zamanda içtiği zamanlarda Stardi'yi dövmektedir. Sınıfta herkes onunla babasından dayak yediği için dalga geçmekte, fakat o yüzündeki izlere rağmen olanların birer kaza olduğunu iddia ederek babasına laf söyletmemektedir. Stardi, çok çalışıp sınıfta Derossi'den sonra ikinci olduğunda öğretmeni sarhoş babasına Stardi'yi övmüş, babası da o günden sonra çok duygulanarak artık düzgün bir adam olmaya karar vermiştir. Stardi Enrico'nun evine gittiğinde, Enrico'nun oyuncak lokomotifine hayran kalır. Babası daha önce ona hiç bu kadar güzel bir oyuncak almamıştır. Enrico da lokomotifi çok sevdiğini gördüğü arkadaşına oyuncağını hediye etmeye karar verir. Stardi çok mutlu olmuştur. Enrico, iyi kalpli bir çocuk olduğunu işte böyle olaylarda defalarca kanıtlamıştır. Annesi ve babası da onu çok sevmekte, zaman zaman yanlış davranışlarını gördüklerinde ona mektuplar yazarak onu uyarmaktadırlar. Enrico, bütün çocuklara örnek gösterilebilecek bir çocuk olma yolunda emin adımlarla ilerlemektedir.


Nikolay Petroviç İrtinyev onuncu yaş gününden üç gün sonra, 12 Ağustos 18..'de, hayatında kısa bir zaman sonra gerçekleşecek olaylardan habersiz, Saksonyalı mürebbisi Karl İvaniç Mauer'in yaptığı sakarlıkla uyanır. Kendisinden sadece bir yıl birkaç ay büyük ağabeyi Vladimir Petroviç'le birlikte yıkanıp giyindikten sonra emekli bir üsteğmen olan babaları Pyotr Aleksandroviç'in yanına gider. Çalışma odasındaki Pyotr Aleksandroviç, Kahya Yakov Mihaylov ile bütçe planlaması yapmaktadır. Çocuklar birkaç gündür evde yapılan olağanüstü hazırlıkları fark etmiş olsalar da sebebini o esnada öğrenirler. Nikolenka ve Volodya o gece Petrovskoye'den ayrılarak sosyeteye uygun bir hayata adım atmak için gerekli olan eğitim ve terbiyeyi almak amacıyla babalarıyla Moskova'ya gideceklerdir. Karl İvaniç 12 yıldır yaşadığı evden ayrılacak olmaktan dolayı kırgın ve kızgındır. Bu sebeple Almanca dersini öğle yemeğine kadar uzatır. Öğle yemeği vakti geldiğinde Pyotr Aleksandroviç, anne Natalya Nikolayevna İvanovna, kız kardeş Lyuboçka, Lyuboçka'nın mürebbiyesi Mariya İvanovna ve kızı Katenka'dan oluşan masaya bir meczup olan Grişka da oturur. Anne ve baba, Grişka'nın kehanetlerinin gerçekliği üzerinde konuşurken Lyuboçka ve Katenka da o gün yapılacak ava götürülmeleri için izin almaları hususunda Volodya ve Nikolenka'yı sıkıştırır. Çocukların önerisi büyükler tarafından kabul edilir ve ailecek Kalinov Ormanı'na giderler. Çocuklar, av dönüşünde yolculuklarının ertesi sabaha ertelendiğini öğrenirler. Nikolenka'nın bu mutluluğu Karl İvaniç'in onlarla Moskova'ya geleceğini haber almasıyla ikiye katlanır. Ertesi gün saat on ikide onları götürecek fayton konağın önünde hazırdır. Gözyaşları içindeki anneleri, annelerinin dadısı Natalya Savişna ve evin diğer üyeleriyle vedalaşan çocuklar, Moskova'ya büyükannelerine gitmek üzere yola koyulurlar. Moskova'daki birinci aylarında büyükannelerinin isim günü için verilen davet öncesi Moskova'ya gelir gelmez tanışıp çok sevdiği Seryoja İvin'in, artık yaşamayan dedeleri Prens Nikolay Mihayloviç'in eski çalışanlarından birinin oğlu olan 13 yaşındaki İlenka Grap'a yaptığı zorbalığı gören Nikolenka'nın bozulan keyfi, 12 yaşındaki Soneçka Valahina'yla yaptığı kadrille geri gelir. Ancak sıra mazurkaya geldiğinde Mimi'den öğrendiği yan adımları sergilemesi babasını utandırır ve hiddetlendirir. Soneçka ise bu hatadan rahatsız olmamış gibidir. Olanca sevecenliğiyle, her perşembe annesiyle yaptıkları Tverskaya Caddesindeki gezintilerinde onlara eşlik edebileceğini söyler. İlk aşkın yarattığı kalp çarpıntılarıyla boğuşan Nikolenka, Volodya'nın da genç kıza aşık olduğunu öğrenince büyük bir gurura kapılır. Tüm bunlardan altı ay sonra, 16 Nisan'da, Petrovskoye'den gelen kötü haberle Moskova'dan yola çıkan İrtinyevler, köye ulaştıklarından kısa bir süre sonra Natalya Nikolayevna'yı kaybederler. Annelerini toprağa vermelerinden üç gün sonra Nikolenka, Volodya ve Pyotr Aleksandroviç; Lyuboçka, Mimi, Katenka, hizmetçiler, uşaklar ve Kahya Yakov'dan oluşan ev halkı ile Moskova'ya döner. Bomboş evde tek başına kalan Nataşka da hanımının ardından iki ay sonra hayata veda eder. Annesinin ölümüyle Nikolenka'nın o mutlu çocukluğu sona ermiş, yeni bir dönem, ergenlik başlamıştır. Tolstoy'un, Karl İvaniç karakterini mükemmel Almanca ve İngilizce bilgisinin sebebi olan öğretmeni Theodore Rössel'den, Pyotr Aleksandroviç karakterini babası Nikolay Tolstoy'un komşusu ve arkadaşı olan çapkın kumarbaz Aleksandr Mihayloviç İsleniyev'den, İslaniyevlerin mürebbiyesi Mimi ve kızı Yuzenka'dan esinlenerek yazdığı bu yarı otobiyografik roman aynı zamanda Tolstoy külliyatının ilk eseri olma özelliği de taşır. Subay kardeşi Nikolay'ın yanına giderek orduya katıldığı Tiflis'te yazdığı ve dört evre olarak tasarladığı hikayenin ilk halkası olan Çocukluk, L. N. parafıyla ilk kez büyük bir Rus dergisi olan Sovremennik'te yayımlanmış ve okurlardan oldukça ilgi görmüştür. Tolstoy ileriki yıllarda henüz 23 yaşındayken yazdığı bu eserinde Charles Dickens'in David Copperfield'ının etkisi altında kaldığını kabullenmiştir. Biyografisini yazan arkadaşı ve sırdaşı Pavel Ivanovitch Birioukov'a yazdığı mektupta yine o dönemde çok severek okuduğu Laurence Sterne ve Rodolphe Töpffer'e de öykündüğünü itiraf etmiştir.


Çocukluk Çağı Travmaları Eğer sağlıksız çocuk yetiştirme örüntüsüne sahip bir ailede büyüsüysek şu an bizler de bu örüntüyü sürdürüyor olabiliriz. Muhtemelen farkında olmadığımız birçok şekilde bu örüntüye katkı sağlıyoruz. Evet, korunmasız bir çocukken bize yapılanlardan kesinlikle sorumlu değiliz ama hayatımız için kararlar alabilecek yaşa geldiğimizde geçmişimiz için bir şeyler yapmak yükümlülüğündeyiz. İlk olarak bu travmaların nitelikleri hakkında bilgi edinerek başlamalıyız. Çocukluk çağı istismarı yalnızca bedenen olmamaktadır. Bakım verenin çocuğu gelişimsel, fiziksel ve psikolojik açıdan olumsuz etkilemesi istismar olarak ifade edilmektedir. Çocuğun ihmal ve istismarı yaşam boyu süren önemli ve bireyi çok boyutlu etkileyen bir sorundur. Fiziksel istismar, çocuğun sağlığını olumsuz etkileyen ve vücudunda yaralanmalara neden olan her türlü davranış biçimidir. En yaygın görülen fiziksel istismar şekli çocuğun dövülmesidir. Evlerde fiziksel istismara genellikle cezalandırma, öfkeyi boşaltma ve otoriteyi kurma yöntemleri olarak başvurulur. Fiziksel istismar en çok bebeklikte ve okul çağı öncesi dönemde görülmektedir. Bunun apaçık sebebi bu yaş grubundaki çocukların kendilerini ifade edemeyecek durumda olmaları ve savunmasız olmalarıdır. Hatta toplumumuzda yaygın olan bebeğe yönelik şiddetlerden biri de sarsılmış bebek sendromu olarak isimlendirilmiştir. Öfkeli ebeveynin bebeği ileri geri olacak şekilde sarsması sonucu beyin kanaması vakaları azımsanmayacak miktardadır. Bu istismar türleri çocuğun fiziksel hasarına ve ölümüne kadar varabilmekle birlikte çocuğun psikolojik sağlığını ve yetişkin yaşamını oldukça olumsuz etkilemektedir. En yakını tarafından zarar gören örselenen çocuk kocaman bir dünyada kendisini nasıl güvende hissedebilir? Diğer insanlara güvenip sevgi bağı kurabilir ya da hiç kuramadığı sevgi bağını nasıl başkalarını aktarabilir? Yapılan araştırmalara göre ülkemizde fiziksel istismara uğrayan çocukların oranı %65 gibi ciddi oranlar olarak saptanmıştır. Bunun en büyük sebebi ise dayağın bir disiplin yöntemi olarak görülmesidir. Oysa dayak çocuk ve bakım veren arasındaki bağı onarılmayacak şekilde zedeleyen, çocuğun içe kapanmasına, öfkesini dışa yöneltmesine, saldırganlaşmasına ve kendisine zarar vermesine kadar giden zararlı bir yoldur. Çocuklar düşündüğümüzden daha akıllı ve anlaşması kolaydır. Tek istedikleri bizim sevgimizdir, yapmamız gereken tek şey ne istediğimiz, neyin doğru-yanlış olduğu ve yanlış olanın sonuçları hakkında çocukla konuşmak ve sağlıklı bir iletişim geliştirmektir. Cinsel istismar, çocuğun kendinden büyük yetişkin ya da çocuk tarafından cinsel haz ve doyum amaçlı kullanılmasıdır. Maalesef ki en fazla cinsel istismar vakası çocuğun kan bağının olduğu bireyler tarafından gerçekleştirilmekte ve 3-5 yaş arası çocuklar daha fazla maruz kalmaktadır. Mağdur çocuklar; uykuya dalmakta güçlük çekme, öfke patlamaları, içe kapanma, cinsel içerikli oyunlar ve konuşmalar, olayı anımsatan kişi ve nesneleri aşırı kaygı, yetişkinlere ve temasa yönelik korku vb. tepkiler göstermektedirler. Yetişkinlik yaşamında ise cinsel yaşamlarında sorunlar, cinsel kimlik bozuklukları, cinsellikten kaçınma ya da sapkın cinsel davranışlar gözlenebilmektedir. Madde bağımlılığı, obsesyonlar, kişilik bozuklukları, bedenselleştirme, depresyon, kendine zarar verme vb. ciddi psikolojik boyutlara ulaşabilmektedir. Duygusal istismar ise somut bir kanıtı olmamakla birlikte bebek, çocuk ve ergenin benlik saygısını zedeleyici davranımlar, söylemler ve işaretler olarak tanımlanabilir. Duygusal istismar tek başına görüldüğü gibi fiziksel ve cinsel istismar ile de seyretmektedir. Çocuklar sevildiklerini bilmek ve hissetmek isterler. Bebek, çocuk veya ergenin bakımıyla yakından ilgilenmek güvende hissetmesine, sevgi amaçlı dokunmalar, belli bir aile düzeni içinde olması ve sağlıklı bir aile yapısıyla model olunması, çocuğun çevresini de olumlu algılaması, olumlu bağlar kurması için sosyalleşmesini destekleme, verilen geri bildirim ve çocuğa duyulan sevgi ile çocuğun kendini değerli hissetmesini sağlama oldukça büyük önem taşımaktadır. Çocukken anne-babalar bizim için tanrısal bir önem taşır. Kendimizi güvende hissedebilmek için onların mükemmel olduğuna yönelik inancımızı daima destekleriz. Bu yüzden ebeveynimiz tarafından sevilmiyor, reddediliyor, cezalandırılıyorsak bunun sebebini kendimiz olarak görürüz. Oysa çocuğuna yüzde yüz doğru davranan tek bir ebeveyn bile yoktur. Hatta çoğu ebeveyn oldukça hatalı davranmaktadır fakat çocuklar suçlamaları kendi benliklerine yöneltir. Yetişkinlikte de ne kadar başarılı olurlarsa olsunlar çevrelerinde ne kadar insan olursa olsun kendilerini değersiz hissederler. Kimi zaman da bu tanrısal anne-babalar çocuklarıyla rollerini değişmeye kalkarlar. Çocuklarına çocuk olmanın gerektirdiğinden fazla sorumluluk yüklerler. Kardeşin bakımı, evin temizliği, düzeni, yemek yapma ve ebeveynin sırdaşı olma gibi çocuğa ağır sorumluluklar yükleyerek çocuğun çocukluğunu yaşamasına engel olurlar. Bu çocuklar büyüdüklerinde her şeyin sorumluluğunu üzerlerine alıp zaman zaman yetersiz kalıp, bundan suçluluk duyup bir sonraki denemelerinde sorumluluklarını iki katına çıkarırlar. Gittikçe büyüyen başarısızlık hissi oluşturan bu devridaim, insanın yaşam enerjisini yavaş yavaş tüketir. Senin iyiliği için işte bu cümle kontrolcü anne babanın çocuklarına karşı kullandıkları tuzaklardan bir tanesi. Küçükken bizi korumak için ailelerimiz elbette birtakım tedbirler alacaktır. Fakat bizler büyüdükçe ve bir şeyleri kendi başımıza yapabilecek konuma geldikçe kontrolün dozu düşürülmeli yerini güven ve desteğe bırakılmalıdır. Kontrolcü anne babalar ihtiyaç duyulmama korkusu yüzünden çocuklarının acizliğini teşvik ederler. Bu çocuklar yetişkin yaşamlarında kendi hayatlarını idame ettiremeyen, kendi başına kararlar alamayan ve sağlıklı ilişkiler kuramayan ürkek bireylere dönüşürler. Yaşama ve kendilerine karşı duydukları kaygı ve endişe onları bağımlı yani simbiyotik ilişkiye sürükleyebilmektedir. Bu anne baba tipi için çocuklarının evlilikleri de bir tehdittir. Genellikle çocuğun evliliği zarar görür. Alkolik ebeveynler ise çocukta evde daima hasta birisi olduğu ve kurtarılması gerektiği yönünde bir inanç geliştirir. Çocuklar daima bu ebeveynin iyileşmesini bekler, bunun için çabalar, okulunda başarılı olur, derslerine çok çalışır, dışarıda güçlü olduğu bir yaşam seçer ya da ebeveynin izinden gider. Hastayı iyileştirmemenin yarattığı öfke kendilerine yönelir. Yetişkin yaşamına başarısızlık duygularıyla başlanır ve en çok da çevresindeki insanları kontrol etmeye çalışırlar. Ebeveynin durumu aile için utanılacak bir durumdur. Çocuk bu durumu gizlemek üzerine tembihlenir. Bu yüzden yetişkin yaşamında da kendini açmaktan çekindiği yapay ve sığ ilişkiler kurmaya meyilli olur. Böylesi tanıdık bir ilişki bireyin kendini daha güvende hissetmesine yol açacaktır. Rekabet eden anne babalar, çocukları büyüyüp geliştikçe kendi başarısızlıklarıyla yüzleşirler. Çocuklarının gençliği, başarısı ve deneyimleriyle rekabet etmeye kalkarlar. Kendi yetersizliğini anca böyle ört bas edeceklerine inanırlar. Bu inanç mükemmeliyetçi tutuma sahip anne babalarda da görülebilmektedir. Mükemmeliyetçi aileler çocukları kusursuz oldukları takdirde ailelerinin çok güzel olacağına inanırlar. Kendi sağlayamadıkları başarıyı çocuktan beklerler. Bu mümkün olmadığı için de günah keçisi olarak çocuğu seçerler. Halbuki çocukların hata yapmaya ve hata yapmanın dünyanın sonu olmadığını görmeye ihtiyaçları vardır. Deneme yanılma yapmak birey için oldukça geliştiricidir fakat bu çocukların böyle bir hakkı yoktur. Yetişkin yaşamında da birey ailesinden gördüğü bu tutumu sürdürmeye çalışır. Ufak bir başarısızlık karşısında yıkılır, belli bir işte çok uzun zaman harcar ya da başarılı olacağını düşünmediği işe girmekten kaçınır. Böylece yaşamın keyif verici deneyimlerinden mahrum kalır. Bol bol erteler, işi erteler, okulu erteler, evlenmeyi erteler, çocuk sahibi olmayı erteler. Mükemmel olmayacaksa başlamamak en iyisi diye düşünürler. Başarısızlıkları için kendini suçlar hatta ailesini mükemmelliğiyle taçlandıramadığı için de değersiz hisseder. Önemli olan ebeveynler olarak çocuklarımızda yeni yaralar açmamak ve sağlıklı yetişkinler olarak yaşamlarını sürdürmelerine yardımcı olmaktır. Eğer ruhunda yaralar çoktan açılmış yetişkin çocuklar isek bir an önce yüzleşmemiz gereken bir geçmişimiz var demektir. Bizi etkilemediğini düşünsek bile o yaşantılar bir kere deşilmeye başlandı mı ardından gelecekler bizi şaşırtacaktır. Evet, belki çocukken gücümüz yetmedi belki savunmasızdık ama artık büyüdük. Kendimize yeni bir çocukluk veremesek de yeni bir yetişkinlik verebilecek güçteyiz. İLGİLİ KİTAPLAR Zor Bir Ailede Büyümek, Susan Forward-Craig Buck Yazar, çocuklarına zarar veren aileleri toksik anne-baba olarak ifade ediyor. Bu aileler tıpkı kimyasal bir toksin gibi, verdikleri duygusal hasar çocuklarının benliklerine tümüyle yayılmış ve çocuk büyüdükçe yarası da, acısı da büyümüştür. Esas koruyucu olması gereken anne-baba kötü bir davranışta bulunduğunda çocuğun kendini suçlaması varlığına ihtiyacı olduğu o ebeveyni suçlamaktan daha kolay. Bu çocuklar büyüdüklerinde kendilerini yetersiz hissetmeye ve suçlamaya devam ediyorlar. Yazar, Toksik Anne-Babalar başlığı altında; kusursuzluk efsanesi,yetersiz anne-babalar, kontrolcüler, duygusal tacizciler, fiziksel tacizciler, cinsel tacizciler olarak farklı aile tiplerini ele alıyor. Bu kısımda kendi aile geçmişinizin nasıl olduğu, ailenizin sizi ne şekilde etkilemiş olabileceği gibi konularda fikir sahibi olabilirsiniz. İkinci kısımda yetişkin yaşamına odaklanıyoruz. Affetmek üzerine konuşuyoruz, kendimizi daha iyi tanımaya çalışıyoruz, yüzleşmelerde bulunarak yaralarımızı iyileştirmeye çalışıyoruz. Döngüyü kurarak geçmişle hesabı kapatıyoruz. Kitabı oldukça başarılı bulduğumu ifade etmeliyim zaten yazımı yazarken de çok fazla yararlandım. Vaka örnekleriyle durumun somutlaştırılması da açıklayıcı olmuş diyebilirim. Seninle Başlamadı, Mark Wolynn Hayatımı değiştiren, beni bambaşka bir farkındalığa ulaştıran bu harika kitabı da önermek isterim. Ebeveynlerimiz bizim hayata bakışımızı etkileyen önemli kişilerdir, bunu hepimiz biliriz. Peki bu etkinin üç kuşak kadar öncesine dayandığını söylesem, işte bu biraz şaşırtıcı olacaktır. Kitapta okuduğumuz vaka örnekleri durumu daha da açıklığa kavuşturmamıza yardım edecektir. Kendimize, partnerimize ve ebeveynlerimize karşı kullandığımız dilin kendi dilimiz olmayabileceğini söylüyor, Wolynn. Bu dil bize diğer ebeveynimizden ya da ailemizdeki geçmiş travmaların miras kalabilme gücünden kaynaklanabildiğini belirtiyor. Fark etmediklerimize yönelik içgörü kazanmak, karanlık yönlerimize ışık tutmak işlevsel bir yaşam ve sağlıklı ilişkiler için oldukça önemli. Tüm bunlar için de Seninle Başlamadı bir rehber niteliğinde. Aile öykünüzü değerlendirebilecek ve yeni bir yol çizebilecek gücü kendinizde bulacaksınız. Yetenekli Çocuğun Dramı, Alice Miller Geçmişimizi değiştirmek olası değil. Olası olan tek şey kendimizi değiştirmek. Geçmişin bilinçsiz kurbanı olmaktansa geçmişini bilen, onunla da yaşayabilen bir insana dönüşmek fırsatını kendimize vermeliyiz. Küçükken hırpalanan insanların ani ve yoğun duygusal boşalım yaşamaları pek olası değildir. Sadece anne-babanın mirası olan bir sansürün onayladığı ve geçit verdiği duyguları hissedebilir. Gerçek benlik bilinçsiz ve bundan dolayı da az gelişmiş bir durumdadır. Kişinin içindeki bir hapishanede tutsak kaldığı için iletişim kurma yeteneğinden yoksundur. Gerçek benlik ancak özgür kalınca kendini ifade etmeye ve yaratıcı güçler geliştirmeye başlar. İçimizdeki hapishaneye ve hapishaneden çıkış sürecine ışık tutan bu eser yine kendimizi ve geçmişimizi anlamak için iyi bir kaynak olacaktır. Senin Suçun Değil, Beyhan Budak Hayatındaki sorunları düşün; değersizlik duygun, sana zarar veren ilişkilerinden vazgeçemeyişin, başarısızlıkların, aynı hataları tekrar tekrar yapışın, başkalarına şefkatle yaklaşırken kendine acımasız oluşun, içindeki kaybolmayan öfke ve hatta kıskançlıkların...Bunları yaşamayı sen mi seçtin? Ya da belki de geçmişte yaşadıkların bugün böyle hissetmene neden oluyor. Kendini suçlamayı bırak, bu işleri daha kötü hale getirmekten başka bir işe yaramaz. Bu kitapla birlikte geçmişinin karanlık dehlizlerine doğru bir yolculuğa çıkacağız; içine doğduğun aileden, yaşadığın travmalara kadar, bugün var olan problemlerinin geçmişteki izini süreceğiz. Çocukken alman gereken sevgi, saygı ve güveni alamadığın zaman neler olduğunu, zehirli anne baba davranışlarının nasıl yıkıma yol açtığını görecek; bazen önemsiz sanılan küçük bir travmanın uzun vadeli etkilerinin çok büyük olduğunu fark ettikçe hafifleyeceksin. Bu kitap sana mucizeler vaat etmiyor, hiçbir şey mükemmel olmayacak, ancak şu anki halinden daha iyi hissetmen kesinlikle mümkün. Beraber yürüyeceğimiz yolun amacı bu. İLGİLİ FİLMLER Kız Kardeşimin Hikayesi My Sisters Keeper Fitzgerald çifti bir gün acı gerçeği öğrenir. Sara ve Brian Fitzgerald'a verilen kederli haber kızları Kate'in lösemi olduğunun bilgisidir. Çocuklarının sadece bir kaç yıl ömrünün kaldığı gerçeği çifti allak bullak etmiştir. Bunun üzerine çift Kate'e donör olması için Anna adında bir bebek sahibi daha olmaya karar verirler. İlk yaptıkları şey Anna'nın göbek bağından alınan kanı kullanmak olur. Yıllar geçtikten sonra artık Anna'dan Kate'e kemik iliği nakli yapılması gerekmektedir. 11 yaşındaysa, Kate'in böbrek nakline de ihtiyacı vardır. Bu olanların üzerine Anna, ailesinin onu bu amaçla kullanmasından dolayı onlara dava açar. Ben, Tonya- I, Tonya Annesinin baskıcı tutumları başarılı bir genç kızı nasıl uçuruma sürüklüyor. Küçük yaşlardan beri annesinin takındığı mükemmeliyetçi tavır Tonya'nın kabusu olacaktır. Köpek Dişi-Kynodontas Bu ebeveynlerin çocuklarını yetiştirme şekline inanamayacaksınız. Rahatsız edici bir havası olsa da izlemekten kendini ala koyamayacağınız, çarpık ilişkilerin ve hastalıklı bir aile temasının öyküsü. Yorumlar


Çocuklukta Oyun Oyun, karmaşık bir insan davranışı olarak insanlık tarihi kadar eski ve köklü bir yapıdır. Oyun, insan yaşamı boyunca bilişsel, duygusal, devinimsel davranış alanlarına yönelik işlevleri yerine getirebilmeyi sağlar. Oyun evrenseldir. Oynanan ortam, araç gereç, konu, bağlam değişse de oyun dünyanın her yerinde mevcuttur. Çocuk için oyun yalnızca bir eğlence aracı olmamakla birlikte onun iç dünyası çevresini algılayışı ile ilgili ipuçları verir. Yetişkinler duygularını konuşarak nasıl anlatıyorsa çocuklar da duygularını oyun yoluyla aktarabilmektedir. Çocuk istemediği durumlarla oyun yoluyla başa çıkar, korkutucu olan yetişkin dünyasına oyun yoluyla tepki gösterir. Oyun çocuk için rahatlama unsurudur. Oyun aynı zamanda da çocuğun bilişsel gelişimi için oldukça yararlıdır. Yaratıcılık yeteneğini, kendini ifade becerisini, soyut düşünebilmesini, olgunlaşmasını, ben merkezcilikten uzaklaşıp farklı bakış açıları geliştirebilmesini ve problem çözme becerisi kazanmasını sağlar. Oyunun en temel işlevi, çocuğun dünyaya uyumunu kolaylaştırmaktadır. Çocuk yetişkinlikte edineceği rolleri, yetişkin dünyasında şahit olduklarını oyun sırasında deneyimler. Ebeveynleriyle, öğretmeniyle yani yakın çevresiyle iletişimini oyuna yansıtır, tepki geliştirir ve gerçeğine hazırlık yapar. Çocuklar için yetişkinlerle oynanan oyundansa yaşıtlarıyla oynadıkları oyun daha yararlıdır. Yetişkinler oyun sırasında çocuğa uyum sağlama eğilimi gösterir çünkü çocuk gibi düşünemezler yalnızca ona uyum sağlarlar. Akranlarla oynanan oyun ise gerçek dünyaya daha yakındır. Yaşıtlarıyla oynadıkları oyun sırasında kendilerini akranlarıyla karşılaştırma fırsatı kazanırlar. Kendilerinin zayıf ve üstün yönleriyle ilgili fikir sahibi olurlar. Kendilerini kontrol etmeyi öğrenerek toplumsal yaşama uyum sağlamanın adımlarını atarlar. Oyun oynaması baskılanan ya da engellenen çocuk sağlıklı bir gelişim süreci geçirmeyecektir. Çünkü oyun çocuk için beslenmek, sevilmek, uyumak kadar elzemdir. Oyun ile ilgili çeşitli araştırmalar, kuramlar mevcuttur. En bilindiği ise Piaget'in oyun teorisidir. Piaget'e göre oyun olgunlaşma sürecinin ve bilişsel gelişimin temel unsurudur. Piaget'e göre 0-2 yaş arasında çocuklar alıştırmalı oyun oynar ve nesneleri alıp sallayarak atarak oyun oynar. İkinci yaşla beraber ortaya çıkan ve yaklaşık 11-12 yaşına kadar süren oyun türü cansız nesnelere canlılık özelliği verdikleri ve boş bardaktan su içmeye çalıştıkları sembolik oyundur. Yetişkin yaşamın olayları sembolize edilerek canlandırılır. Çocuğun bilişsel gelişimiyle beraber benmerkezcilikten çıkıp sosyal etkileşim yoluyla oynadıkları oyun dönemi kurallı oyundur. Kurallı oyun dönemiyle 11-12 yaş sonrası ifade edilir. Yetişkinlikte oynanan oyunlar da birer kurallı oyundur. Freud ise oyunun çocuğun başından geçen travmatik olayların bir yansıması olduğunu ve bu problemlere çözüm yolu bulması için bir deneme aracı olduğunu ifade etmektedir. Pek çok ebeveyn tarafından korkulan bir durum olan hayali arkadaşlar ise 0-2 yaş veya 9-10 yaşlarında görülebilmektedir. Hayali arkadaşların bahsedilen gelişim dönemleri arasında normal olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Hayali arkadaşın yokluğu konusunda çocuğa baskı yapılmamalı, çocuk ikna edilmeye çalışılmamalıdır. Varlığı konusunda ise çocuğun düşünceleri beslenememeli olağan dönem içerisinde çocuğun hayali arkadaş dönemini atlatması beklenmelidir. Oyun yönlendirilmemiş olabilmekle beraber bağımsız oyuna eğitim ortamlarında izin verilmemesi gerektiğini savunan görüşler de mevcuttur. Montessori, oyunun amaçlı olması gerektiğini düşünmektedir. Çeşitli eğitsel materyallerle çocuklara çok fazla şey öğretilebileceğini ifade etmiştir. Oyun yoluyla psikomotor gelişim için de önemli adımlar atılmış olur. Kesme, şekil verme, boyama, hamur oynama, maketler yapma vb. yollarla çocuğun motor becerileri, el-göz koordinasyonu gelişir. Ebeveynler çocuklara iyi bir oyun arkadaşı olmakla beraber iyi bir gözlemci de olmalıdır. Çocuk oyun sırasında şahit olduğu olayları ya da başından geçen herhangi bir duruma yönelik duygularını bastırmadan yansıtabilir. Çocukluk çağı yetişkin yaşamının gidişatı açısından oldukça kritik bir çağdır. Kişilik gelişiminin temelleri bu çağda atılır ve hatta kimi kuramcılara göre bu çağda gelişen problemlerin telafisi mümkün değildir. İşte tam da bu yüzden erken teşhis için oyun en önemli araçlardan biridir. Yetişkinler olarak bize düşen birtakım görevler vardır. En öncelikli olarak çocuğun istekleri göz önünde bulundurulmalı fakat çocuğun istekleri için şartlar uygun değilse bize birtakım görevler düşmektedir. Oyun planlanırken çocuğun içinde bulunduğu gelişim dönemi, bireysel farklılıkları dikkat alınmalıdır. Örneğin küçük çocukların yaşına uygun olmayan materyalleri oynamaya zorlanması çocuğun özgüvenini kıracak ve aşağılık duygusu geliştirmesine neden olacaktır. Çok uzun süreli ve karmaşık etkinlikler planlanmamalıdır. Çocukların dikkat süresi göz önüne alınmalıdır. Çocuğa oyun tanıtılmalıdır. Oyunun kuralları çok karmaşık ve fazla olmamak kaydıyla çocuğa açıklanmalı ve materyaller tanıtılmalıdır. Materyalli oyunlar çocuğun daha çok ilgisini çekmektedir fakat materyaller çocuk tarafından geliştirilirse oyun hem daha çok ilgi görecek hem de daha yararlı olacaktır. Oyun oynatılırken dikkat edilecek bir başka unsur da seçilen oyunun, materyallerin toplumsal cinsiyet kalıplarını yansıtmamasıdır. Oyuncakların renklerinin belli bir cinsiyeti yansıtmamasına dikkat edilmelidir. Çocukların her rolü her mesleği denemesine izin verilmelidir. Unutulmamalıdır ki çocuklukta bizim temellerini attığımız bireyler ileride toplumun gidişatını belirleyen önemli figürler olacaklar. İlgili Kitaplar Oyun Terapisi- Virginia M. Axline Her insan kendini gerçekleştirebilmek için güçlü bir istek duyar. Bu istek, olgunlaşma, bağımsızlık kazanma ve kendi yönünü tayin etmeyi kapsar. İnsanın bütünlüğe karışma arayışı ömür boyu devam eder ancak dengeli bir kişilik yapısı için uygun bir büyüme zeminine ihtiyaç vardır. Bu zemininin sağlam atılması çocukluk için oldukça mühim bir ifadedir. Bunun en önemli yolu da oyundan geçer. Yazar çocuklukta karşılaşılan her türlü problemin bağımsız oyun yoluyla aşılabileceğini ifade etmektedir. Okuyamama, kekemelik, öğrenme problemleri, çeşitli fobi ve davranış bozuklukları... Hepsinin temelinde yatan çatışmanın ve duyguların oyun yoluyla yüzeye çıkabileceğini ifade etmektedir. Çeşitli vaka örnekleriyle zenginleştirilen kitap oyunun önemi hakkındaki fikirlerinizi güçlendirecek niteliktedir. NİÇİN OYUN: Çocuğun Gelişiminde ve Çocuğu Tanımada Oyunun Önemi- Mücella Uluğ Ormanlıoğlu Kitapta insan yaşamının her evresi için geçerli olan çok değerli bir etkinliği, oyunu kuramsal ve uygulama boyutlarıyla irdelenmektedir. Oyun doğuştan itibaren başlayan ve bireyin eğitim ve gelişimini önemli ölçüde etkileyen bir etkinliktir. Oyun sayesinde, bireyin zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimi gerçekleşir. İşte Yazar kitabında okul öncesi dönemden ergenliğe kadar, engelli ve problemli çocuklar dahil, farklı bireylerle oyun ilişkisini ele almış ve bunu konu ile ilgili uzmanlara olduğu kadar, eğitimcilere ve anne babalara da akıcı bir dille yansıtmıştır. Çocukta Oyun Gelişimi- Editör: İsmail Topkaya Okulöncesi çocukları ve eğitimi toplumsal geleceğin inşasıdır. Geleceğin inşası ise oyunların içinde gizlidir. Okulöncesi eğitiminin biricik öğretim ve öğrenme yolu oyunlardır. Okulöncesi çocukları için vazgeçilmez öğrenme ve gelişim aracı olan oyunlar, okulöncesi öğretmenleri için de öğretmen yeterliliğinin asıl göstergelerindendir. Bu kitabın amacı okul öncesi eğitiminin tamamını oluşturan etkinliklere yönelik uygulama desteği sağlamak, okulöncesi eğitiminde yer alan farklı yaş gruplarına uygun oyun tür ve çeşitlerine ilişkin örnekler sunmaktır. Oyun ve Oyun Kültürü- Editör: Doç. Dr. Faik Ardahan Elbet yaşamın her anında oyun oynamak önemlidir. Genellikle oyun oynamak çocukluk döneminde yapılan aktivite olarak görülse de en doğru olanı her yaşta oyun oynayabilmektir. "Oyun ve Oyun Kültürü adını verdiğim bu kitap toplam altı bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde; KAİZEN, Daha İyiyi Arama Yolculuğu, İkinci Bölümde; Oyun Kavramı, Çocuk ve Oyun, Üçüncü Bölümde; Temel Hareket Kavramları, Fiziksel Aktivite ve Egzersiz, Dördüncü Bölümde; Fiziksel ve Mental Beceriye Dayalı Oyun Örnekleri, Beşinci Bölümde; Zeka ve Akıl Oyunları, Altıncı Bölümde; Hep Spor Hem Oyun Olarak Önerdiklerim ele alınmıştır. Çocuk Oyun ve Hareket Eğitimi- Özgür Nalbant Geçmişten günümüze oyun; genç, yaşlı, sedanter, sporcu ve özellikle de çocuklar için kendilerini ifade edebilme yolu olmuştur. Çoğunluğu çocuk olan oyuncular birçok oyunda fiziksel olarak aktif olmalarının yanı sıra duygusal, sosyal ve bilişsel gelişimlerini de desteklemiş olurlar. Çocuğun oynadığı her oyun bir tecrübedir. Elde ettiği birikimlerini kendisini geliştirmek için kullanır. Gelişim olması için öğrenmesi, öğrenmesi için kavraması ve kavraması için de keşfetmesi gerekir. Bu keşif yolculuğu. bilinenden bazen bilinmeyene ve bilinçaltından dışarıya aktarım şeklinde olur. Çocuk için önemli olan oyunun zihninde yarattığı etkidir. Oyunda çocuk çevreyle iletişim kurar, insanları inceler, olayları yorumlamaya ve anlamaya çalışır. Oyuncu Ebeveynlik- Lawrance J. Cohen Oyuncu Ebeveynlik, bebeklikten ergenlik sonlarına uzanan süreçte, güçlü ve özgüvenli çocuklar yetiştirmeye yönelik kapsamlı bir rehber niteliği taşıyor. Ama çocuklara bir umut ve coşku kaynağı olmayı sürdürebilmek için kendimize nasıl özen gösterebileceğimize, kendi kaynaklarımızı nasıl yenileyeceğimize de değiniyor. Sevgiyle ve ince bir espri anlayışıyla yazılmış, güncel araştırmalara dayanan ve pek çok gerçek yaşam örneği sunan bu kitap bir yandan güldürecek, bir yandan da yeni hareket şekilleri ve fikirler üretmenizi sağlayarak daha da coşkulu ve erişilebilir ebeveynler olmanıza yardım edecektir. Oyun Oynama Sanatı- Aletha J. Solter Çocuklar anne babalarıyla mutlu ve uyumlu bir ilişki kuramadıklarında ya da herhangi bir travma yaşadıklarında, aralarındaki bağ zayıflar; bu da davranış sorunlarına ve duygusal sıkıntılara yol açabilir. Ama unutmayın ki, çocuklar oyun oynamayı severler ve kendilerini çoğu zaman oyunlarla ifade ederler. Siz de çocuğunuzun sorunlarını oyunun iyileştirici gücüyle çözebilirsiniz. İlgili Filmler Life is Beautiful (1997) II. Dünya Savaşı sırasında bir babanın, karısı ve oğluyla beraber Yahudi kamplarına götürülmesi ve orada yaşam için verdiği savaşı anlatan bir film. Baba, oğlunun bu zorlu süreci en az şekilde etkilenerek atlatması için kampta yaşanan her şeyi oyunlaştırarak anlatıyor. We Need To Talk About Kevin (2011) Anne ve çocuk ilişkisinin önemini gözler önüne seren bu film, çocuğunu doğru tanıyabilmeyi ve doğru oyun, oyuncak seçiminin de önemli olduğuna iyi bir örnek. Max'in yaptığı eskimo evinin ablasının arkadaşları tarafından yıkılması sonucunda büyük bir öfkeye kapılan Max, evi terk ederek. Hayali arkadaşı canavar ile bir yolculuğa çıkıyor. Çocuk öfkesinin ve hayal dünyasının hiç de hafife alınmaması gerektiğini görüyoruz. Kaynakça Türküm, A. S. (2008). Erken çocukluk döneminde gelişim. E. Ceyhan . Okulun ilk yıllarında bilişsel gelişim içinde (s.314). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları. Yorumlar böyle pskolojik konuları uzmanından dinlemek, kitap ve film önerileri almak için muhteşem bir köşe. gelecek olan yazıları heyecanla bekliyorum Mühendis Bey 07-01-2021 02:54


Çok Güzelsin Gitme Dur, Haldun Taner'in Milliyet Gazetesinde Mart 1974'ten ölümüne kadar Pazar Sohbetleri başlıklı köşesinde yazdığı 53 fıkradan oluşan bir derleme. Yazıların ilki 29 Ağustos 1976, sonuncusu ise 28 Şubat 1983 tarihine ait. Beş yazısının ise yazım zamanı belirtilmemiş. Fıkralar çoğunlukla doğa, sanat, bilim, mitoloji, tiyatro, tarih, kültür, eğitim etrafında oluşturulmuş olsa da hayatın önemli bir parçasını oluşturan siyasi olay ve figürlere de yer verilmiş. Kitap, ismini Taner'in 5 Mart 1978'deki aynı başlıklı yazısından, Mefisto'nun en sonunda Faust'a söyletebildiği Verweile doch, du bist so schön cümlesinden alıyor. 71 yıllık ömründe Taner, Mütareke Döneminden, Cumhuriyetin ilanına, Atatürk'ün vefatından İnönü Dönemine, 27 Mayıs'a, 12 Mart Muhtırasına, 1 Mayıs Katliamına, 12 Eylül'e, 82 Anayasasının Kabulüne pek çok olaya şahit olmuş; yaşadığı tüm zorluklara rağmen içinde bulunduğu kuşak ona zengin bir tecrübe dağarcığı sağlamıştır. Birikim ve tecrübesinin en büyük kaynağı da şüphesiz 1935'te bitirdiği Galatasaray Lisesi'dir. Çalışma arkadaşları Şükrü Kaya'nın, Ruşen Eşref Ünaydın'ın, Ali Rana Tarhan'ın da mezun olduğu Galatasaray Lisesini toplam dört kez ziyaret eden Atatürk'ün 2 Aralık 1930'daki ilk ziyaretinde henüz sekizinci sınıfta olan Taner, malumatı vataniye dersinin sınavında Ulu Önder'i görme şansına erişmiş, ileride de yaveri Muzaffer Kılıç'la dost olmuştur. Cumhuriyetçilik ilkesi prensibince oy kullanma ödevini gerçekleştirmek için İsveç'teki katıldığı bir kongreyi yarıda bırakarak yurda dönecek kadar sorumluklarına bağlı, UNESCO Türkiye Milli Komisyonunda 25 yıl görev alan, Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu adlı öyküsüyle 1953'te New York Herald Tribune gazetesinin düzenlediği uluslararası öykü yarışmasında ve Sancho'nun Sabah Yürüyüşü adlı öyküsüyle 1969'da Uluslararası Bordighera Mizah Festivali birincilik ödüllerine sahip olarak ülkemizi en iyi şekilde temsil etmeye çalışan, Atatürk'ün olması için hayatını adadığı, uygarlığı, dolayısıyla demokrasiyi, benimseyen, kişilikli, aydın Türk insanı profilinin büyük örneklerindendir Can Enişte. Selahaddin Üzel'in kurduğu Türkiye'nin ilk çevreci derneklerinden Çevre Koruma ve Yeşillendirme Derneği'nin etkinliklerini takip eden ve sık sık katılan Taner, İsveç ve Almanya'daki gibi, ökolojik felaketlere dur diyebilecek şeyin, bilinçli insanların iktidara yapacağı baskı olduğuna inanır. Zihin ahlakı olarak gördüğü matematiksel düşünce disiplinine sahip olmanın da tutarsızlıklarla, yanıltmacalarla, demagojilerle dolu siyaseti vatandaş lehine evrimleştireceği yönünde önemli bir tespitte bulunmuştur. Tıpkı Atatürk gibi olumsuz şeyleri olumluya çevirmeyi iş edinen Ömer Behçet Uz, yaşanacak olumsuzlukları önceden görüp her şeye, herkese rağmen halkı uyarmayı kendine görev bilen Ahmet Selahattin gibi yazdıkları ve yaptıklarıyla toplumsal durum ile olayları eleştirel olarak düşündürtmeyi ve sorgulatmayı amaçlayan Taner, Baltacı Mehmet Paşa ile Rus Çariçesi Katerina olayı üzerinden üç farklı karakterin -Nesip, Oktay ve Ekmel Bey- kişilikleriyle de paralellik göstererek, birbirinden farklı yorumu üzerinden oluşturduğu Lütfen Dokunmayın adlı oyunu hakkında Lozan Kulübü'nde yapılan eleştirilere Kemal Tahir'in verdiği Her şeyden şüphe edeceksiniz. Hiçbir hazır bilgiyi kabullenmeyeceksiniz. En emin olduğunuz şey olan evinizin numarasını bile, akşam dönerken kontrol edeceksiniz. Bakarsınız değişmiş olabilir cevabında olduğu gibi tembel ve uyuşuk aklın didişken bir tecessüse ihtiyacının olduğunun da altını çizer. Taner'in hassasiyetle üzerinde durduğu konuların günümüzde daha da ciddi boyutlara taşınarak devam etmesi ülke hakkında umutsuzluğa kapılmayı kolaylaştırsa da bu derlemenin dimağını her daim taze tutmayı amaçlayan herkese bir deniz feneri görevi göstereceği de aşikardır.


Abdal Han, hünerli zeki bir Han'dır. Bir gün Abdal Han'ın sarayına Melik Ahmet Paşa gelir ve çeşitli pehlivanların hünerlerini sergilemesini izlerler. Bir pehlivan çıkar ki, fırıldak gibi dönmektedir kendi etrafında. Bir taklalar atar ki dört, beş kez yere inmeden. Hayran olurlar ona. Sıradaki pehlivan ise halkı hayretlere düşürür. Önce anadan doğma ortada gezerken birden uçmaya başlar aşağıya indikten sonra Han'dan sarayın tüm kapılarının kapatılmasını isteyerek tüm meydanı suyla doldurur. Halk boğulma korkusuyla birbirini yemeye başlamışken bizim pehlivan bir hareketle çeker tüm suyu. Boğulmaktan korkup çıplak kalanların haline ise tüm ahali güler. Çocukluktan beri kişiler çoğu şeyden korkarlar. Bebeklikten başlar bu korkutmalar. Bebek ağzına bir şey alacağı zaman, "ö, kaka!" elini tehlikeli bir şeye uzatacağı zaman "cız!" Diyerek engel olunur. Hırsızlardan, düşmekten, cinlerden, periler den küçüklükten beri korkutulur çocuklar. Ama küçük yaşta çocukların en büyük korkusunun hoca olduğu, onun korkusunun tüm korkuları geride bıraktığı, onun öğrencileri dövebilmek için var olan eşyalarından, falakaya yatırdığından bunlar duyulunca da, babalar da hocaya çocuğu teslim ederken " Eti senin, kemiği benim" dediği için çocuklar hocalardan korkarlar. İkdam gazetesinin yazarlarından biri bir gün yazılarından birinde Menekşe kalfa'ya adında hayali bir kişiye bir satır yazar. Hüseyin Rahmi'nin eski aşçılarından olan Menekşe Kalfa, Hüseyin Rahmi'ye gelerek ona karşılık bir savunma yazmasını ister. Karşılığında da yirmi adet patlıcan dolması yaparak savunmasını Hüseyin Rahmi'ye yazdırır. Ferhunde evin kızı Hasna ile birlikte büyümüş, Hasna'ya ne alınsa aynısının bir düşüğü kendisine de alınmıştır. Yıllar boyu böyle geçmiş Hasna evlenecek yaşa gelmiştir. Ferhunde Kalfa hemen kendisinin de evleneceğini düşünür çünkü bunca yıl Hasna'ya ne olduysa aynısı kendisine de yapılmıştır. Ancak Ferhunde Hasna'nın hizmetine verilir. Yıllar geçer Hasna'nın bir çocuğu olur. Ferhunde evlenmeyi beklerken iyice yaşlanmış hala Hasna'nın çocuğu ile ilgilenmektedir. Böylece yıllar geçer Ferhunde daha da yaşlanır. Bir gün Büyük Bey kendisini evlendirmek istese de Ferhunde artık evlenmeyi istememektedir. Eski hevesi kalmayan Ferhunde yaşlandığının farkında, ömrünün geri kalanını da hizmet etmekle geçirmeyi istemektedir. Ahmet Hikmet Müftüoğlu - Bir Damla Kan Arkadaşları ile birlikte ava çıkarlar. Adam, bir elinde tüfek bir elinde sopa ile kuş avlamaya çalışmaktadır. Uzunca bir süre uğraşsa da hiçbir kuşu vuramaz. En son vazgeçmiş bir halde otururken bir tane küçük bir kuş vurur. Ancak gidip vurduğu kuşa baktığında içi acımaktadır. Onu vurduğu için derin bir vicdan azabı duyar. O günden beri o kuştan akan bir damla kan adamın yüreğinde siyah bir lekeye dönüşür. Babası memur, annesi ev hanımı olan küçük bir kız çocuğu vardır. Bu kız çocuğu çok tatlı ve sevimli biridir. Babasının işi gereği başka bir şehire gelmiş, otelde kalmaktadırlar. Bu küçük kız aşağıya iner, herkesle ahbaplık eder, her şeyi herkese anlatır. Gül hanım adında bir de bebeği vardır. Bu bebeği de herkese gösterir ve kendisine Gül Hanım'ın annesi dedirtir. Bir gün Gül hanıma balık yağı içirmek isterken döken küçük kız, annesinin elbisesini de berbat eder. Küçük kızın annesi daha fazla yaramazlıklara dayanamayarak babayı otelde tek başına bırakır ve kızını alarak İstanbul'a döner. Küçük kız gittikten sonra otelde çoğu kişinin gözleri hala onu aramaktadır. Abdülhak Şinasi Hisar - Çocuklar ve Oyuncaklar Çocukların dünya için değerinden, onların henüz ölümden haberdar olmadan yaşayışlarından, ileride olacakları bilerek çocuklara bakmanın onlara karşı acıma duygusu uyandırdığından, oyuncaklardan, büyüyünce elimizde olan daha büyük olan oyuncaklardan, uçurtmalardan, bebeklerden bahsedilir. Halide Edip Adıvar - Himmet Çocuk Bir gün bir köyde yangın çıkar yangına bakmak amacıyla giden Halide Edip onbaşı, orada bir çocukla karşılaşır. Çocuk küçük yaşında çok şey yaşamış, hayata hep yeniden başlamış birisidir. Yaşı 11 olmasına rağmen çok çalışıp 2 öküz satın almış tarla sürmüş ancak öküzlerini eşkıyalara kaptırmıştır. Halide Edip onun hikayesinden çok etkilenir. İzmir ortaokuluna gitmek üzere Mehmet İstanbul'dan sefere biner. Babası güverteye zar zor bilet bulabilmiştir. Ancak gemiye biner binmez cebindeki parayı ve yiyeceğini çaldırır. 1 gün aç karnına dayansa da o gece Mehmet'i birkaç kişi denize atar. O günden sonra Mehmet'i bir daha hiç kimse görmez. Refik Halit Karay - Eskici Hasan İstanbul'da yaşarken annesi babası vefat edince Filistin'e halasının yanına gönderilir. Dilini, yolunu bilmeyen Hasan zamanla dillerini sökse de konuşmak istemez. Ancak bir gün halası bir eskiciye ayakkabı yaptırırken adamın Türkçe konuştuğunu görür ve onunla konuşmaya başlar. Eskici de memleketlisini bulduğu için mutludur ancak işi bitip de gideceği zaman Hasan ağlamaya başlar. Hem eskici hem Hasan ayrılacakları için çok üzgündür. Gamsız, okulun köpeğidir. Yıllar önce 3 tane çocuğunu gözünün önünde zehirlemiş, öldürmüşlerdir. Gamsız bu acıya dayanabildiği için mahalle halkı da onun adını Gamsız koymuştur. Gamsız yalnızca çocuklarla oyun oynasa da bir gün piknik sabahı başka birinin verdiği zehirli ekmeği yer. Bayram yerine giderken yolda kanlar içinde kalır. Kendisi kanlar içindeyken dereye düşen küçük bir kızı kurtarır ancak kendisi derenin akıntısına kapılarak kaybolur. Garipler köyünde Emine adında güzeller güzeli bir kız yaşarmış köyden sevdiği çocukla nişanlarlar Emine'yi ama nişanlısı harbe gider. Bir zaman sonra şehit haberi gelir köye. Emine ilk birkaç gün ses çıkarmasa da sonradan sesler duymaya başlar. Onun ermiş olduğuna inanılır. Belli bir zaman sonra da vefat eder ve ölüsünü türbe haline getirirler. O günden sonra askere giden kişilerin sevdicekleri, veya askere gidecek olanlar gelerek ses duyan kızdan haber aldıkları söylenir. Ruşen Eşref Ünaydın - Oyuncakçı Affan Efendi Affan Efendi zamana göre eski oyuncaklar satan, sert, veresiye vermeyen bir oyuncakçıdır. Aynı mahalleye oyuncakçı açan İgor efendi hem daha yumuşak, hem daha yeni oyuncakları olan hem de veresiye veren biridir. O mahalleye gelince Affan Efendi'nin işleri bozulur. Affan Efendi de son oyuncakları sünnet olan çocuklara dağıtarak dükkanı kapatır. Ahmet Naim - Kuduz Düğünü Demirci Kasım Usta'nın oğlunu kuduz köpek ısırınca Kasım Usta çocuğun etini dağlar ve İstanbul'a gönderir. Kaşıkçıoğlu Rasim Ağa ise kendi oğlunu köpek ısırınca kuduzu gidermek için onu palgurtlar. Ancak üstünden 40 gün geçmeden çocuk kuduz olur. Yapılan düğün boşa gitmiştir. Palgurtçu İlyas çocuğun üstüne su dökülünce daha çabuk öleceğini söyler. Çocuğun daha fazla acı çekmesine dayanamayan Kaşıkçıoğlu Rasim Usta çocuğun üstüne su döker bir sabah çocuğa bakmak için dama çıktığında kendisi kalp krizinden çocukta kuduzdan vefat eder. Küçük Hasan'ın annesi başka bir evde temizlikçilik yapmakta ve haftada 1 kez eve gelerek bir şeyler bırakıp gitmektedir. Ancak annesinin bıraktığı erzaklar Hasan ve iki küçük obur kardeşine ancak 3 gün yetmekte geri kalan günlerde ise Hasan evlerinden uzakta olan tren istasyonunda ayran satmaya çalışarak eve ekmek getirmeye çalışıyordur. Ayran satamayıp, eve eli boş döndüğü günlerde kardeşleri ona büyük bir kin ile bakıyor, ekmek getirebildiği günlerde ise çoğunlukla kendisi hiç yiyemeden 2 küçük kardeşi tüm ekmeği bitiriyordu. Yine bir gün gece vakti eli boş istasyondan dönerken etraftan gelen hayvan seslerinden korkan Hasan koşarak evine varmaya çalışır. Bir adaya artık kuşların nasıl gelmeyişini, yeşilliğin bitişini, bir adanın güzelliklerinin son buluş hikayesini Sait Faik etkileyici bir dille anlatır. İlhan Tarus - Çocukluğumuz Yazarımız herkesin çocukluğunu mutluluk içinde hatırlamasına şaşırmaktadır. Kendi çocukluğunda çektiği acıları anlatarak diğer insanların da çocukluğunun nasıl geçmiş olduğunu sorarak hikayeyi bitirir. Değerlendirme: Eser birçok yazarın birçok kitabının içerisinden seçilen bazı hikayeleri bir araya getirmiştir. Hikayelerin arasında sıkıcı olanlar bulunsa da genel olarak akıcı ve güzel bir eser.


Annesi ona her zaman seni savaşın ortasında doğurdum derdi. Şerbetçi çocukta mermilerin arasında mı doğdum ben hep öyle sanırmış. Büyüyünce anlamış öyle olmadığını. Babası cephede savaştığı için annesiyle tek kalan Şerbetçi çocuk geçimini sağlamak için annesinin evde yaptığı reyhan şerbeti ve çöreği sokaklarda satıyormuş. Ankara da Hacı Bayram Veli Camisine yakın bir yerde yaşıyorlar. Hakkı adında yakın bir arkadaşı da macun satıyormuş. Hakkı babasının çok uzun boylu birisi olduğunu söylüyorlarmış. Bir gün eve giderlerken Hakkı'nın evinin orda kalabalık görmüşler. Hakkı'nın babası cepheden dönmüştü. Babasını görünce şok olmuştu. Yüzü zayıf, yanakları içine çökmüş belden aşağısı olmayan bir adamı karşısında görmüştü. Şerbetçi çocuk Hakkı'nın babasına kendi babasının görüp görmediğini sordu. O da cephede göz gözü görmez dedi. Okula gitmeyi sevmiyordu Şerbetçi çocuk. Pencereden dışarıya hep güğümüne bakarmış. Hocada onu dersten atsın diye hiç dinlemezmiş onu. Bir gün dersten atmış hocası. Şerbetçi çocukta bunu annesine söylemiş. Annesi onu tekrar okula götürüp babası şehit düştü ve onun okuması gerekiyor deyince orda öğrendi babasının şehit düştüğünü. Şerbetçi çocuk Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara'ya gelip Ziraat Mektebi'ne yerleşeceğini burada Büyük Millet Meclisi'ni kuracağını duyunca her gün Mustafa Kemal'i görmek için oraya giderdi. Hep uzaktan görüyordu. Şerbetçi çocuk trenleri çok seviyordu. Trenlerin için de askerler için mühimmat bulunmaktaydı. Bir gün trenleri izlerken Emin adında bir çocukla tanışır. Babası Mehmet Akif Ersoy'du. Mustafa Kemal, babamı çağırdı şiir yazması için dedi çocuk. İstiklal Marşımızı yazacaktı. Şerbetçi çocuk Mustafa Kemal Paşa'nın şairleri sevdiğini kitapları sevdiğini hatta cephede bile kitap okuduğunu duyunca okula gitmeye, kitap okumaya başlamış. Okula gittiğinde yeni öğretmen gelmişti ve ona çok iyi davrandı. O da bir an önce Emin arkadaşından kitaplar alıp okumaya başladı. Şerbetçi çocuğun annesi de kimsesizler yurdunda çalışmaya başlamış. Ülkede ki her kadın gibi askerlere çarık, çadır dikiyorlardı. Şerbetçi çocuk Şerbet yerine artık gazete satıyordu. Haberleri de herkese söylüyordu. Cumhuriyet dün resmen ilan edildi. Ülke düşman işgalinden kurtuldu gibi. Şerbetçi çocuk bir gün okulca Meclise giderken bir şekilde Mustafa Kemal'in yanına gidip ona babamı gördünüz mü? Diye sordu. Cephedeki tüm babaları gördüm ben. Senin baban bundan sonra Cumhuriyet'tir çocuk dedi. Şerbetçi çocuğun annesi Çocuk Esirgeme Kurumu'nda çalışmaya devam etti. Şerbetçi çocukta Türkiye Cumhuriyeti'nin bir öğretmeni olarak tören alanında Mustafa Kemal Paşa'nın Onuncu Yıl Nutku 'nu okurken oradaydı. Atatürk Türkiye'si bozkırın ortasındaki bir ışıltıdır. Değerlendirme Çocuk edebiyatının önemli isimlerinden Şermin YAŞAR ve İlber ORTAYLI ünlü tarihçimizin ortak bir ürünüdür. Özellikle Cumhuriyetimizin 100.asrında böyle bir eserin bizlere sundukları için onlara çok teşekkür ediyorum. Bu vatanın kolay kurulmadığını ne zorluklardan geçtiğini bir şerbetçi çocuğunun gözünden bize Kurtuluş Savaşı dönemini anlatmaktadır. Mutlaka her çocuğun kendi tarihini ,geçmişini öğrenmesi için okunması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Tabi bizlerde okumalıyız. Türkiye Cumhuriyeti kolay kurulmadı bunu unutmamalıyız. İlber Hocamızın verdiği önemli notlar ve Gökçe AKGÜL'ÜN de çizimleri sayesinde kitap daha da etkileyici hale gelmiştir. Mutlaka okunması gereken ender eserlerden biri olmuş. Keyifli okumalar dilerim.


Yıl 1640. Burgonya Otelinin salonu La Clorise oyununu izlemek için gelen her kesimden insanla dolmuştur. Bunların arasında Cadet Bölüğü Muhafız Kıtasına yeni atanan Christian de Neuvillette de vardır. Christian, uzaktan görüp aşık olduğu kadının kim olduğunu söylemesi için yanında Ligniere'yi getirmiştir. Ligniere oradan bir an önce sıyrılıp meyhaneye gitmeyi planlarken şair pastacı Ragueneau'yu görür. Ragueneau, Ligniere'ye Cyrano Savinien Hercule de Bergerac'ı görüp görmediğini sorar. Cyrano, Phaidon rolündeki Montfleury'ye bir ay süreyle sahneye çıkmasını yasak etmiştir. Ragueneau bir markiyle Cyrano'nun gelip gelmeyeceği konusunda bahse tutuşurken Magdelaine Robin Roxane locada görünür. Yanında yine hiçbir yerde peşini bırakmayan Kont de Guiche vardır. Christian'ın Roxane'yi görüp afallamasından yararlanan bir yankesici onu soymaya çalışırken Christian durumu fark eder. Yankesici, Christian'a Kont de Guiche hakkında yazdığı hicviye nedeniyle Ligniere'ye 100 kişinin saldıracağını söyler. Christian salondan ayrılmış olan Ligniere'yi bulmak ve haberi vermek için oradan ayrılır. Perde açılıp Montfleury sahnede görüldüğünde Cyrano ortaya çıkar ve ona sahneden inmesini söyler. Seyirciler itiraz edince Cyrano isteyenle düello yapacağını ilan eder ancak kimse buna cesaret edemez. Kendini Kont de Guiche'ye ispatlamaya çalışan Vikont de Valvert, Cyrano'nun en hassas noktası olan kocaman burnuyla alay etmek ister. Cyrano ona hem okuduğu baladla şiirdeki yeteneğini hem de kılıç kullanmadaki dillere destan olmuş ustalığını gösterir. Halk tarafından büyük bir coşkuyla izlenen bu çekişme sonrası Le Bret arkadaşı Cyrano'ya Montfleury'ye olan düşmanlığının nedenini sorar. Cyrano kuzeni Roxane'ya aşıktır ancak burnunun büyüklüğü nedeniyle aşkını bir türlü ilan edememiştir. Bir oyunda Montfleury'nin Roxane'ye bakışını yakalamış ve çok hiddetlenmiştir. Le Bret, Cyrano'yu duygularını söylemesi için cesaretlendirmeye çalışırken yanlarına Roxane'nin dadısı gelir ve Roxane'nin kahraman kuzenine söyleyecek bir şeyi olduğunu söyler. Bu konuşma için ertesi gün Ragueneau'nin dükkanında buluşmak üzere anlaşırlar. Heyecandan yerinde duramayan Cyrano, Ligniere'nin içinde bulunduğu zor durumu öğrenir ve ona pusu kurmuş kişilerle kahramanca çarpışarak hepsini mağlup eder. İkinci Perde: Pastanede Roxane, Cyrano'nun bölüğündeki baronlardan biri olan Christian'a aşık olduğunu söyler ve ondan, onu her türlü tehlikeden korumasını, himaye etmesini rica eder. Cyrano, hayal kırıklığı ve acısını gizleyerek bunun için genç kadına söz verir. Roxane oradan ayrıldığında Cyrano'nun etrafını akşamki çarpışmayı öğrenen cadetler sarar ve 100 kişiyi nasıl tek başına devirdiğini anlatmasını isterler. O sırada Christian da gelir, kendisini acemi çaylak olarak gören Gaskonlara varlığını kanıtlamak için Cyrano'nun hassasiyetini bilmesine rağmen burun kelimesini, konuşmasını kesmek suretiyle sık sık yeniler. Cyrano çileden çıksa da sevdiği kadının hatırına susar ve kendini ona tanıtır. Roxane'nin mektup beklediğini öğrenen Christian'ın eli ayağına dolaşır çünkü o, kadınların karşısında güzel sözler söylemek yeteneğinden mahrumdur. Roxane'nin hüsrana uğrayacağından korkan Cyrano, mektupları Christian'ın ağzından kendi yazacağını vaat eder. Üçüncü Perde: Roxane, Christian'ın mektuplarından her geçen gün daha fazla etkilenmektedir. Christian duygularını ifade etmek için artık Cyrano'ya ihtiyaç duymadığını düşünür ve bu işi tek başına yürütmeye karar verir ancak başaramaz. Bu arada Christian'ın kumandanı Kont de Guiche, Roxane'yi gün geçtikçe daha fazla sıkıştırmaya başlamıştır. Arras Kuşatmasından bir gün önce kendisini ziyaret eden Kontu oyuna getiren Roxane, Cyrano'nun da yardımıyla Christian'la evlenir. Nikah töreninden sonra durumu anlayan Kont, Christian'ı derhal cepheye gönderir. Roxane çiçeği burnunda eşini yine Cyrano'ya emanet eder. Dördüncü Perde: Bir aydan beri Christian ve Cyrano cephenin en tehlikeli mevkiinde sırt sırta mücadele etmektedirler. Bu durumda bile Cyrano, her sabah düşman hatlarını geçerek Roxane'ye yazdığı mektupları götürmeyi aksatmamıştır. İspanyolların hücum edeceğini öğrenen Christian, Roxane'ye veda mektubu yazmayı temenni ettiğini söyler. Cyrano'nun cebinden çıkarak ona verdiği mektuptaki gözyaşı izinden gerçeği anlayan Christian genç kadına her şeyi anlatmasını konusunda ısrarcı olur. Mektuplarda yazılanlardan başı dönen Roxane sürpriz bir ziyaretle bölüğün konumlandığı yere geldiği sırada Christian düşmanın ilk kurşunuyla vurularak ölür. Roxane, Christian'ın mektubunu bulunca iyice yıkılır. Beşinci Perde: Yıl 1655. Christian'ın ölümünün üzerinden 15 yıl geçmiş, Roxane kapandığı manastırda göğsünde sakladığı son mektupla eşinin yasını tutmaya devam etmektedir. Her cumartesi Roxane'yi ziyaret etmeyi aksatmayan Cyrano o gün manastıra gitmek için yola çıkmışken başına payanda düşer. Yataktan çıkması ölüme davetiye anlamına gelse de Cyrano yine de Roxane'nin yanına gider. Roxane, Cyrano'nun solgun halini görmez ve ondan şehirdeki havadisleri anlatmasını ister. Konu döner dolaşır Christian'ın son mektubuna gelir. Cyrano mektubu okumak istediğini söyler. Hava kararmasına rağmen Cyrano'nun mektubu duraklamadan okuması ve ses tonu Roxane'nin hakikati bir anda idrak etmesini sağlar ancak her şey için çok geçtir. Cyrano ölür, Roxane sevdiği erkeği ikinci kez kaybeder. ...Rahmetlinin Cyrano de Bergerac'tı adı; Her şey olayım derken hiçbir şey olamadı! 1897'de Paris'teki ilk sahnelenmesinden bugüne dek tüm dünyada yüzlerce kez oynanan oyun II. Abdülhamid döneminde yasaklanmıştır. Bunun sebebini Padişahın uzun burnuna olduğu gibi Cyrano'nun tariz sanatındaki ustalığına da bağlayanlar olmuştur. 5 perde 48 sahneden oluşan Cyrano De Bergerac oyunu ülkemizde 1942 yılından bu yana Sabri Esat Siyavuşgil'in eşsiz çevirisiyle okunmaktadır. Özellikle Burun ve İstemem Eksik Olsun tiratlarını 1990 yapımı filmde Cyrano'nun dublajını yapan Rüştü Asyalı'dan dinlemek Türk izleyicisine çifte mutluluk yaşatır.


Atatürk, 1881 Selanik doğumludur. Çok sonralarda kendi doğum günü tam belli olmadığı için 19 mayısı kendi doğum günü ilan eder. Babası Ali Rıza Bey aydın fikirli biridir. Gümrük memurluğu ve ticaretle uğraşmış, varlıklı bir kişidir. Oğlu Mustafa'nın iyi bir eğitim almasını istiyordu. Ancak genç yaşta vefatı Mustafa Kemal'in erken olgunlaşmasını sağlayan unsurlardan olmuştur. Annesi Zübeyde Hanım o dönemde kızların okuması çok yaygın olmadığı halde en azından okuma yazma öğrenebilmiştir. Bunun için kendisine Zübeyde Molla adı verilirdi. Kendisi okuyamasa da çocuklarının eğitimine önem vermiştir. Çocukları içerisinde özellikle Mustafa'ya çok düşkündür. Eşi Ali Rıza Bey'in ölümünün ardından ikinci evliliğini yapmıştır. Annesi Mustafa'nın mahalle mektebine gitmesini istiyordu. Babası ise Şemsi Efendi mektebinde yeni düzen eğitimi almasında yanaydı. İlk birkaç gün mahalle mektebine giden Mustafa ardından Şemsi Efendi mektebine geçmişi böylece iki tarafında gönlü olmuştu. Şemsi Efendi mektebinden Selanik askeri rüştiyesine geçmiştir. Kemal adını buradaki hocası tarafından kendisine verilmiştir. Askeri Rüştiye de düzen ne kadar önemli olsa da matematik ve coğrafyaya da eşit oranda önem verilmiştir. Burada öğretilen coğrafya ileride Mustafa Kemal'in Çanakkale savaşlarında çok işe yarayacaktır. Ardından Manastır Askeri İdadisine başlayan Mustafa Kemal'in fikir hayatı büyük oranda burada şekillenmiştir. Sırada başkent İstanbul'daki Harbiye Mektebi vardır. Bu okulda askeri eğitimin yanı sıra Lisan eğitimi de verilir. Harbiye ve Erkan-ı Harb sınıfları şehzadeler, şehzade çocukları, sıradan halkın bir arada okuduğu sınıflardı. Erkan-ı Harb mektepleri, yenileşmeye çalışan Osmanlı ordusuna asker yetiştiriyordu. Büyük oranda Lisan eğitimi alıyorlar, matematik coğrafya, sanat dersleri alıyorlar, yüksek sosyeteye karışıyorlar, halkın her kesiminden haberdar olabildikleri bir mektepti. Kazım Karabekir, Fevzi Paşa, Esat Paşa gibi birçok isimle buradan arkadaş olmuştu. O mektepteki topçu sınıfına Mühendis adı verilirdi. İsmet Paşa'da orada mühendis olarak bulunuyordu. Mustafa Kemal' de ilk başlarda ittihatçıydı. Ancak hemen bu gruptan soğumuş ve uzaklaşmıştı. İttihatçıların içerisinde yer alan Enver Paşa ile yıldızları bir türlü barışmamış, birbirlerinden haz edememişlerdi. Bir süre sonra 1911 yılında Trablusgarb savaşı baş gösterdi. Mustafa Kemal Gazeteci Şerif unvanı ile bu savaşa gönüllü olarak katılmıştı. Kendisi Trablus'da bulunurken önce Balkan savaşları ardından ise 1. Dünya savaşı başladı. 1. dünya savaşının bizim tarihimiz açısından kaderimizi değiştiren, toprakların hala bizim kalmasını sağlayan en önemli savaşlardan biri olarak görülüyor. Hem deniz'den savaşılmış hem de karadan savaşılmıştı. Kara da komutan Mustafa Kemal'di. Bundan sonra Anafartalar Kahramanı olarak anılmaya başlamıştı. Çanakkale savaşı sonrasında çok olaylar yaşan. Mondros Mütarekesi imzalandı. Sevr antlaşması ortaya çıktı. Wilson ilkeleri yayınlandı. İstanbul işgal edildi. Göz göre göre ülke bölünüyordu. Mustafa Kemal bu sıralar 9. Ordu Müfettişiydi. Bu sıfatla samsuna gönderildi. 16 Mayıs 1919'da yola çıkan Bandırma Vapuru 19 Mayıs 1919 da Samsun'a ulaştı. Ve Milli Mücadele çalışmalarının alt yapısı oluşturulmaya başlandı. Havza Genelgesi, Amasya Genelgesi, ardından yapılan Erzurum kongresi, bu kongrede oluşturulan Temsil Heyeti, bu heyetin başına getirilen Mustafa Kemal Paşa ve ardından yapılan Sivas kongresi ile birlikte alınan kararla Ankara'da BMM' nin kurulması olaylarıyla Milli Mücadele Ruhu çok güçlendi. Londra Konferansına İstanbul Hükümeti'nin katılması ancak yetkili Mercii'nin BMM olduğunu belirtmesi ile Ankara Hükümeti resmen tanındı ardından işgalci devlerden olan Fransa ile Ankara antlaşması imzalandı. Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması, iç isyanların bastırılması, hıyanet-i vataniye kanunun çıkarılması, istiklal mahkemelerinin kurulmasıyla isyanların bastırılması, aynı zamanlarda savaşın yapılması. Hem iç sorunlar hem dış sorunlar ile aynı anda mücadele ederek kazandı atalarımız bu yurdu. Gerçek bir mücadele yaşadılar. Ardından Atatürk'ün amacı yurdu zenginleştirmek, muasır medeniyetler seviyesine ulaştırmak için çabaladı. Sonuçta Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulmuş oldu. Değerlendirme: Mustafa Kemal Atatürk ömrünü bu yurda adadı. Başkomutanımız, Başöğretmenimiz, Atamız. O şu an aramızda bulunmasa da fikirlerini benimseyerek, gelecek nesillere benimseterek yaşamak ona karşı bize verilen vefa borcu'dur. Atamızı daha yakından tanımak, dönem şartlarıyla birlikte benimseyerek anlamak isteyenler için yazılmış, akıcı, kısa kısa anlatılmış muhteşem bir eser.


Ahmed Günbay Yıldız'ın yazdığı Dallar Meyveye Durdu adlı roman, seküler yaşamlara sahip gençlerin çeşitli vesilelerle İslam'ı araştırmaya başlamaları ve böylece henüz gençliklerinin baharındayken hayatlarını İslam'a uygun hale getirmelerini konu ediniyor. Genç ve yetişkin pek çok karakterin yer aldığı romanın en önemli kahramanları Burak, Hicret, Mukaddes ve İffet. Ayrıca Burak'ın anne ve babasıyla, babaannesi Fazilet Hanım ve düşmanı Bahadır da önemli karakterler arasında. Hikaye İstanbul'da geçiyor ve yazıldığı dönemin İstanbul'unu yansıtıyor. Ayrıca zamanının şartlarını gözler önüne sererek okurların bugünkü imkanlarla geçmişin imkansızlıkları arasında karşılaştırma yapmasına olanak tanıyor. Mesela bugün için oldukça sıradan olsa da 29-30 yıl öncesine kadar henüz Türkiye'de kullanılmaya başlanmamış olan cep telefonu ve internetin doğal olarak hikayede yer almayışı oldukça dikkat çekici. Bu detay, o günlerde de Türkiye'de cep telefonu ve internet olsaydı roman karakterlerinin yaşadığı çeşitli olayların farklı şekillerde seyredebileceğini okurlara düşündürüyor. Hicret'in yurt dışındayken dinini öğrenebilmek için Türkiye'deki tanıdıklarından kitap yollamalarını istemek zorunda kalması ve roman karakterlerinin acil durumlarda hızlı bir şekilde haberleşememeleri gibi detaylar, teknolojik gelişmeleri oldukça hızlı bir biçimde kanıksamalarına rağmen o günlerde ve o şartlar altında da yaşamış olan yetişkinler için nostaljik olsa da teknoloji çağında doğan ve bu imkanların içinde büyüyen gençler için oldukça şaşırtıcı. Dallar Meyveye Durdu, ilk kez 1984 yılında Timaş Yayınları tarafından yayımlanmış ve yıllar boyunca farklı kapak tasarımlarıyla tekrar tekrar basılarak 2020 yılında 39. baskıya ulaşmış. 279 sayfadan oluşan kitapta her biri kendi içinde alt bölümlere ayrılan 2 ana bölüm mevcut. 15 yaş ve üzeri okurlar için uygun olan kitabın asıl hedef kitlesi ise başkahramanlarıyla akran olan üniversite çağındaki gençler. Dallar Meyveye Durdu Özeti Kitap; oğlu, gelini ve biri kız diğeri erkek olmak üzere iki torunuyla Florya'da yaşayan Fazilet Hanım'ın Harem'deki eski evine yaptığı ziyaretle başlıyor. Fazilet Hanım bu ziyaret sırasında hem yıllar önce Çanakkale'de şehit düşen kocasının diktiği kurumuş ağacın dibinden çıkan yeni fidanları görüyor hem de eski komşusu Servet Hanım'la karşılaşıyor. Servet Hanım'ın oğlu sayesinde yeni fidanlar aşılanıyor ve akşam da oğluyla torunları gelip Fazilet Hanım'ı yeniden Florya'ya götürüyorlar. Fazilet Hanım; oğlunu, torunlarını ve hatta araları pek iyi olmasa da gelinini bile çok sevmesine rağmen oğluyla gelinin seküler tarafı ağır basan arada kalmış yaşamlarından ve torunlarının din mefhumundan bihaber büyümüş olmalarından rahatsızlık duyuyor. Yine de özellikle büyük torunu Burak'la arasındaki güzel iletişim sayesinde bir süre daha oğlunun evinde yaşamaya devam ediyor. Bu süreçte Burak'ın hayatında ölümcül bir araba yarışıyla başlayan önemli olaylar oluyor. İki ayrı grubun üyeleri arasında gerçekleşen bu yarışlarda sıra aynı kızı seven Burak ve Bahadır'a gelince işler karışıyor. Çünkü yarış başlamadan hemen önce Burak ve Hicret söz yüzüğü taktıklarını herkese duyuruyorlar ve Bahadır bunu kabullenemiyor. Bu yüzden de yarış sırasında Burak'ın canına kastediyor. Neyse ki iki genç de ölmeden yarış sona eriyor. Ama aradaki düşmanlık daha da alevleniyor. Daha sonra Hicret, dedesinin heykelinin açılışı için düzenlediği törende Burak'a sinirleniyor ve iki genci düello yapmaya zorluyor. Ancak Burak'ın Bahadır'ı öldüresiye dövmesiyle sonuçlanan düello, Hicret'i daha büyük bir hayal kırıklığına sürüklüyor. Böylece iki gençten de vazgeçerek Amerika'ya gidiyor. Eğitim için gittiği Amerika, Hicret'e hayatında yer almayan din mefhumunu sorgulatıyor ve böylece Hicret, eskiden ön yargılarla yaklaştığı dinini öğreniyor. Nihayetinde de İslam'a uygun bir şekilde yaşamaya çalışan biri olarak Türkiye'ye dönüyor. Hicret Amerika'da büyük bir değişim yaşarken Burak da Türkiye'de benzer süreçlerden geçiyor. Bir trafik kazasında genç bir kızın ölümüne sebep olup kısa süreliğine de olsa hapishaneye giriyor. Hapishanede tanıştığı Hakan sayesinde İslam hakkında ne kadar az şey bildiğini fark edip ön yargılarını yıkıyor. Hapishaneden çıktıktan sonra Hicret'le görüşmek için Amerika'ya gidiyor ve kısa bir görüşmenin ardından onu tamamen silerek Türkiye'ye dönüyor. Böylece ailesinin isteği üzerine İffet'le evleniyor. İffet'le mutlu bir evlilikleri olsa da Burak'ın bir süre sonra İslami bir hayat yaşamayı tercih etmesi ve İffet'in buna şiddetle karşı çıkması sonucunda yolları ayrılıyor. Burak İffet'ten boşanıp babaannesiyle Harem'deki evde yaşamaya başlıyor. İffet ise Burak'ı kaybetmenin hüznüyle onu geri kazanmak için uzun süre çabalıyor. Hatta Türkiye'ye dönen Hicret'ten de etkilenerek İslami bir hayat yaşamaya başlıyor. Ancak Burak'la yeniden bir araya gelemeyeceklerini anlayınca başka biriyle evlenip İstanbul'dan taşınıyor. Bir süre sonra ise Fazilet Nine vefat ediyor ve Burak Harem'deki evde yalnız kalıyor. Ninenin vefatından birkaç gün sonra Hicret kardeşiyle Burak'ı ziyaret ediyor. Daha sonra da ona kendisiyle evlenmek istediğini belirten bir mektup gönderiyor. Böylece Hicret ve Burak evleniyorlar. Ama mutlulukları çok uzun sürmüyor. Çünkü onların evlendiğini öğrenen Bahadır, bir cuma namazı çıkışında Burak'ı silahla vuruyor. Burak'ın vurulduğu gün kardeşi Mukaddes de denizde boğulma tehlikesi geçiriyor ve kendisini kurtaran adama aşık olup akıl almaz işler yapıyor. Neyse ki hem Burak ölmüyor hem de Mukaddes sonunda o adamdan kurtulup yeniden ailesine ve hatta İslam'a yöneliyor. Mukaddes'in İslam'ı öğrenmek ve İslam'a uygun bir hayat yaşamak için çabalamaya başlaması Burak'ı çok sevindiriyor. Mukaddes'in hakikati arama yolculuğunun başlamasıyla kitap da sona eriyor.


DAMIZLIK KIZIN ÖYKÜSÜ ÖZET Geçmişte özgürlüklerle dolu olan Amerika'da devlete yönelik birtakım terör saldırıları olmuş ve tüm toplum bu durumdan etkilenmiştir. Gilead Cumhuriyeti kurulmuş ve ülke askeri diktatörlükle yönetilmeye başlanmış. Diktatörlüğün yanında koyu Hristiyanlık ve teokrasi de ülkeye hakimdir. Yaşanan olayların en büyük etkisi de toplumdaki kadınlara olmuştur. Yönetim kadınların elinden neredeyse tüm özgürlüklerini almış ve bağlı yaşadıkları kuralları koyu dinsel temellere göre oluşturmuştur. Birtakım kimyasallar ve hastalıklar yüzünden doğurganlık azalmıştır. Doğurganlığa sahip çok az kadın kalmıştır. İşte bu durum ortaya damızlık kavramını çıkarmıştır. Hikayemizin başkahramanı ve anlatıcısı da bu damızlık kızlardan biridir. Asıl adı Offred'dir. Türkçe'ye Fred'inki olarak çevrilmiştir. Fred'inki isminin sebebi de tayin edildikleri komutanın bir nevi onun sahibi olmasından kaynaklanmaktadır. Offred, bir sabah işe giderken her zaman sigara almak için uğradığı dükkandan kendi kartıyla sigara alamamış ve işyerine ulaştığında işinden kadın olduğu için mecburu bir kovulma yaşamıştır. Kadınlar artık yasalar gereği; servet edinememekte, çalışamamakta ve paralarını eşleri olmadan kullanamamaktadır. Tüm bu yaşananlardan sonra gidişatı fark eden Offred, kocası Luke ve kızlarıyla ülkeden kaçmayı denemiştir fakat başarılı olamamakla birlikte Offred, hem kızını hem de kocasını kaybetmiştir. Damızlık kızlar, Teyze isimli kadınlardan aldıkları sıkı eğitim sonunda üremeyi sağlamak amacıyla komutanlara tayin edilmektedir. Görevde kaldıkları süre boyunca birtakım kurallar vardır. Okumak, konuşmak, yazmak, özel eşyalar edinmek yok. Çiftleşme süresince öpüşmek, dokunmak, tamamen soyunmak, duygu belirtisi göstermek yok. Hatta bu çiftleşme törenlerine komutanların eşleri de dahil olmaktadır. Yatakta yatmak ve damızlık kızı kasıklarında yatırmakla görevlidir. Offred'in tayin edildiği evde komutan Fred, karısı Serena Joy, evin gündelik işlerinde görevli Martha olarak adlandırılan Cora ve Rita adında iki Martha ve Nick adında bir şoför yaşamaktadır. Offred, bu evde kendine yer edilmekten çok bir iş gibi görülmektedir. Güzel yemeklerle sürekli beslenmekte ve komutanla çiftleşme görevini yerine getirmektedir. Hayatındaki tek hareketlilik eşlendiği başka bir damızlık kız ile alışverişe gitmektir. Eşlendiği damızlık kızın adı Gilead rejimine göre Glen'inkidir. Ev için gerekli alışverişi karnelere göre yapıp eve dönmektedirler. Oyalanmaları ya da uygun olmayan konuşmalar yapmaları mümkün gözükmemektedir; çünkü devlete bağlı çalışan yüzlerce göz bulunmaktadır. Gözlerin görevi rejim aleyhine durumları tespit etmektir. Tespit edilen bu kişiler idam edilmektedir. Bir gün komutan Offred'i odasına çağırmıştır. Offred, odaya giderken sapıkça cinsel istekler beklese de durum oldukça farklıdır. Komutan onunla Scrabble oynamak istemektedir. Kibar ve sıcak geçen bu geceler sıklaşmıştır. Komutan oldukça kibardır hatta Offred'in birtakım isteklerini yerine getirmektedir. Aralarındaki mesafe azalmıştır hatta Offred ondan etkilenmeye başladığını bile düşünmüştür. Bir gün Serena Joy onu yanına çağırmıştır. Bir bebeği çok isteyen Serena Joy, Offred'e bir teklifle gelmiştir. Zamanının bu evde dolmak üzere olduğunu ve komutanın belki de bu işi beceremediğini ve şansını Nick ile denemesi gerektiğini, bunun çok güvenli olduğunu söylemiştir. Offred, bu teklifi kaybettiğini sandığı kızının fotoğrafını görmek karşılığında kabul etmiştir. Komutan, Nick aracılığıyla gönderdiği haberle onu yine odasına çağırmıştır. Bu sefer onun için bir kostüm ve makyaj malzemeleri ayarlamıştır. Onu, gizlice dışarı çıkaracağını söylemiştir. Offred, aylar sonra gece dışarı çıkacağı için ve damızlık kız elbiseleri dışında bir elbise giyeceği için çok heyecanlanmış fakat kendini kötü de hissetmiştir. Birtakım kontrolleri atlattıktan sonra Jezebel'in Yeri adında bir yere gelmişlerdir. Bu garip yer Offred'i çok şaşırtmıştır. Bir sürü süslü, garip giysili, makyajlı kadının ve toplumun üst kademelerinden oldukları anlaşılan bu adamların böyle bir yerde olmasına oldukça şaşırmıştır. Onu şaşırtan başka bir olayda teyzelerin elinden kaçmayı başaran eski dostu Moira'yı görmüş olmasıdır. Tuvalette buluşup sohbet etme fırsatı edinirler. Moira ona bu garip yere geliş hikayesini anlatır. Daha sonra komutan Offred'i bir odaya götürür ve onunla sevişmek ister. Bu isteği Offred geri çeviremez. Serena Joy'un isteği ile başka bir gece Nick ile yaşadıkları cinsel deneyim, gizli ve yakın bir ilişkiye dönüşür. Sık sık Nick'in odasında buluşup sevişen ikili adını koymadıkları bir ilişki yaşarlar. Bir gün Serena Joy, Offred'i yanına çağırır ve ona komutan tarafından dolabından çalınıp, giydirilen elbisenin yakasındaki ruju gösterir. Cezasını çekeceğini söyler. Offred, ihbar edileceğini düşünür ve odasında kendini öldürmenin yollarını ararken infaz otobüsüne benzer bir otobüsün geldiğini görür. Odasına görevlileri beklerken, Nick girer ve onların yeraltı direniş örgütlerinden Mayday'den geldiklerini, her şeyin düzmece olduğunu ve ses çıkarmadan onlarla gitmesini söyler. Nick'e güvenmekten başka şansı olmayan Offred, kendini gelen kişilere teslim eder. DAMIZLIK KIZIN ÖYKÜSÜ DEĞERLENDİRME Damızlık Kızın Öyküsü, Margaret Atwood tarafından kaleme alınan feminist bir distopyadır. Yazarımız kitabı korkunç denilebilecek bir kurgu ile işlemiştir. Korkunç olan şey kitapta yaşanan olaylardır. Kitabın işleniş biçimini ve olay örgüsünü beğendiğimi belirtmek isterim. Zaman zaman kahramanın yaptığı flashbacklerde bu duruma katkı sağlamıştır. Bende eksik nokta bırakmadan öyküsünü gayet güzel tamamladı yazarımız. Olaylar askeri bir darbe sonucu kurulan Gilead Cumhuriyet'inde geçmektedir. Tabii ki her gerici zihniyet gibi bu rejiminde ilk düzenlemesi kadınlar üzerinde olmuştur. Kadınların haklarını elinden almak, kadın bedeni üzerinde hak iddia etmek gibi icraatlar da bulunmuşlardır. Koyu dini kurallara göre yeniden düzenlenen ataerkil toplumda; kadınlar söz sahibi olamamakta, maddi güç edinememekte, çalışamamakta, okuyamamakta, özel isim yerine atandığı komutanın adını almakta ve hatta üremek için bir obje olarak kullanılmaktadır. Kahramanımız Offred de bu kadınlardan sadece biridir. Offred'in odasını tanımaya çalışırken keşfettiği yazıdan bahsetmek isterim. Nolite te bastardes carborundorum, bitches. Offred, bu yazıyı bulduğunda anlamı üzerinde oldukça düşünmüştür. İlk başta dua olabileceğini düşünse de bu cümlede sezdiği şey bambaşka bir duygudur. Bilmediği bir dilde olduğu için bunu öğrenmenin tek yolunu gece kaçamaklarının birinde komutana sormakta buldu. Komutan ona lise kitaplarından birini çıkararak bu yazıyı gösterdi. Anlamının Kendini bu sürtüklere ezdirme! demek olduğunu söyledi, komutan. Öğrendiği diğer şey ise bu odaya gelen ilk kişinin kendisi olmadığıydı. Kendinden önceki damızlık kızın akıbetini araştırdığında onun kendini astığını öğrendi. İşte Offred'in sezdiği şey buydu; kendi hayatı pahasına bile olsa bu düzene bir başkaldırı, bir direniş... Kitaptaki her karakter belirli bir derinlikle işlenmiştir. Örneğin, komutan karakteri kendi içinde gizleri olan bir karakterdir. Geçmiş yaşantısından kopamamış aksine eski renkli yaşamı sürdürmenin yollarını aramaktadır. Aslında bu durum neredeyse kuralların koyuluşunda etkisi olan ve yeni toplumun üst tabakalarında yer alan çoğu kişi için geçerlidir. Buna örnek olarak Jezebel'in Yeri gösterilebilir. Eski tür eğlence hayatının devam ettirildiği bu yerde kadınlar ve üst tabakadan erkekler bulunmaktadır. İşler burada, kurulan yeni toplum düzeninin ve alt tabakadan insanlara dayatılan kuralların aksine işlemektedir. Yani anlayacağınız her zaman olduğu gibi kurallar, kuralları koyanlar için geçerli değildir. Kitap, anlattığı konu gereği ağır dram içermektedir. Hatta ne kadar yazar üzerinde çok durmasa da komutan, karısı Serena Joy ve Offred'in başkahramanı olduğu deyim yerindeyse çiftleşme sahnesi midemi kaldırdı diyebilirim. Kitap, zaman zaman okuyanı melankolik bir ruh haline sürükleyebilmektedir. Hatta kitap hakkında okuduğum birkaç yorumda bu konu yönünden çok eleştirildiğini gördüm. Kendi fikrimce bu eleştirilere hak vermiyorum. Kitapta anlatılanların, burun kıvırıp geçilecek uzaklıkta olduğunu düşünmüyorum. Maalesef ki yaşadığımız dünyada, kadınlar kitapta anlatılanlara benzer muamelelere maruz kalmaktadır. Seçme hakkı olmayan, okutulmayan, ekonomik özgürlüğü olmayan ve cinsel obje olarak kullanılan kadınlar ne yazık ki hem bizim toplumumuzda hem de dünyada mevcuttur. Umarım gelecekte biz kadınlar, yazarımızın kurduğu distopyanın aksine özgür ve cinsiyet ayrımının olmadığı bir dünyada yaşamımızı sürdürürüz. Günümüz edebiyatının saygın isimlerinden bir tanesi olan Margaret Atwood Damızlık Kızın Öyküsü ile mükemmel bir dünya kurgulamış ve kadına olan bakışı çok farklı bir yöne çevirmeyi başarmıştır. Atwood'un yeni dünyası gelecek zamanda Amerika'nın dönüştüğü Gilead Cumhuriyet'idir ve bu dünyada kadınların hiçbir hakkı yoktur. Dahası kadınlar sadece damızlık olarak kullanılır ve tek amaçları üremektir. Bu yüzden damızlık kızlar komutanlara tayin edilir ve onlar için üremeleri temel görevlerini oluşturur.