Çocukluğunda, ninesinin dizinin dibinde fantastik öyküler dinleyerek büyümüş ve dünya edebiyatında 'Büyülü Gerçeklik Akımı' nın öncülerinden biri olmuş, Kolombiyalı, Nobel Ödülü sahibi, öykü, roman ve oyun yazarı. Yerel gazetelerde muhabirlik yaparak kazandığı parayla Cartagena Üniversitesi' nde hukuk öğrenimini sürdürmeye çalışıyor, kendi çalıştığı gazete için siyasi içerikli ve eleştirel yazılar yazıyor, kalan zamanlarını fikir ve ruh dünyasını mizahi ancak sıcak ve insani bir dille anlatan Virgina Woolf ve William Faulkner' ın eserlerini okuyarak geçiriyordu. Marquez, 'Bilinç Akışı' ve 'Çoğul Anlatı Tekniği'ni benimseyen bu iki yazardan oldukça etkilenmiştir fakat onun eserlerinde, özellikle William Faulkner tarzı uzun ve girift anlatımlar yerine Başkan Babamızın Sonbaharı hariç- herkesin rahatlıkla anlayabileceği türden yalın bir anlatım tekniği göze çarpar. İnsan ve mekan tasvirlerindeki detaycılığı olay anlatımlarında fantastik fakat basit, anlaşılır bir hal alır.Albay kahve tenekesinin kapağını kaldırdı ve yalnızca bir küçük kaşık kahve kalmış olduğunu gördü. Kabı ateşten indirip suyun yarısını toprak zemine döktü ve çekilmiş kahvenin son zerreleri de pas kırıntılarına karışıp kaba dökülene kadar tenekenin içini bıçakla kazıdı. Masum ve inançlı bir tavırla ocağın yanında oturup kahvenin kaynamasını beklerken, bağırsaklarında mantar ve zehirli zambakların kök saldığı duygusuna kapıldı. Aylardan Ekim'di. Kendisi gibi buna benzer pek çok sabahı atlatabilmiş biri için bile geçirmesi zor bir sabahtı. Neredeyse altmış yıldır -son iç savaşın bittiğinden beri- beklemekten başka bir şey yapmamıştı albay. Gelen birkaç şeyden biri de Ekim'di. Kahveyle yatak odasına girdiğini gören karısı cibinliği kaldırdı. Bir gece önce bir astım nöbetine tutulmuştu ve şimdi uykulu bir hali vardı. Ama fincanı almak için doğruldu. Ben içtim, diye yalan söyledi albay. Gabriel Garcia Marquez'in ilk basılı eseri Relato de un Naufrage -1955 kendi çalıştığı gazetede tefrikalar halinde yayımlanmıştır. Bu eserinde, açıkdenizde parçalanarak batan bir gemiden tek başına kurtulup su üzerinde yüzen parçalardan oluşturduğu bir salla deniz üzerinde on gün geçiren bir denizcinin başından geçen olaylar anlatılmaktadır. Tefrikaların 1970 yılında bir kitap halinde basılana kadar ona ait olduğunun bilinmemesi ise bu eserle ilgili ilginç bir detaydır. Kitap halindeki ilk romanını, gençlik aşkı Mercedes ile evlendikten sonra yerleştikleri Mexico şehrinde La Mala Hora 1962 adı ile çıkarır. Bu kitabında, Kolombiya'da hızla yaygınlaşan yasadışı olaylara göndermeler yapılmaktadır. Aynı yıl içinde iki de öykü kitabı yazar; Los Funerales de la Mama Grande 1962 ve La Increible y Triste Historia de la Candida Erendira y de su Abuela Desalmada -1962. Bu iki kitap Marquez'in öznel üslubuna geçiş dönemi eserleri olarak kabul edilir. En çok ses getiren ve sayesinde Nobel Edebiyat Ödülü'nü alarak dünyaca tanınmasını sağlayan Cien Anos de Soledat 1967 adlı eserinde onun, gerek kurgulama biçimi ve gerekse anlatım tekniği açısından kendine has üslubunu tam anlamıyla yakaladığını görürüz. Birisi kabuk tutmuş yaralarımızı okşamaya başladığında, cırt diye açılıveriyor ve kanamaya başlıyor yeniden oluk oluk. Birine teslim olduğumuzda ve içimizi döktüğümüzde, bedenimiz ve ruhumuz kan içinde kalıyor. O yüzden değil mi içimizi tutmalarımız, birine teslim olmaktan korkmalarımız, ortalıkta gergin ve tedirgin dolanmalarımız? Anlatsam mı, anlatmasam mı? kararsızlığımız. Bu sevgi beni acıtır mı? kuşkularımız. Kendi mucizelerine kapılıp giden' Buendia ' soyunun yedi kuşağının anlatıldığı 'Yüzyıllık Yalnızlık' adlı eserinde Marquez, özünde çocuksu bir içtenlik barındıran ve etkileyici fantastik ögelerle bezeli anlatımıyla 'büyülü gerçeklik' kavramını tüm ihtişamı ile okuyucusuna sunar. 'Yüzyıllık Yalnızlık' bir yazarın sahip olabileceği düş gücünün ve duygularını hissettiği biçimde ifade edebilme yeteneğinin ne denli güçlü olabileceğini gösteren güzide bir eserdir. Romandaki her kahramanın ayrı bir hikayesi ve her birinin yaşadığı farklı bir yalnızlığı vardır. William Faulkner'ın eserlerinde adı geçen ve yaşadığı toplumun tüm unsurlarını barındıran kurgu kent 'Yoknapatawpha' ne ise, Marquez'in bu eserlerinde adı geçen kurgu kent 'Macondo' da o, yani çocukluğunun geçtiği 'Aracataca' nın çocuksu hayallerle süslenmiş anlatımıdır. Marquez, Yüzyıllık Yalnızlık'taki bir bölümden esinlenerek yazdığı öykülerini İyi Kalpli Efendim 1972 adlı kitapta topladı. Aynı yıl Mavi Köpeğin Gözleri adlı bir öykü kitabı daha yayımlandı. Latin Amerika Tarihi' nde uzunca bir dönem hüküm süren diktatörlere dair bir roman yazmaya karar verdi. Bunun için Sezar'dan Mussolini'ye, Franco'dan Peron'a kadar tüm diktatörleri bir potada eritti ve nihayetinde El Otono del Patriarca 1975 adlı romanını kaleme aldı. Roman kahramanı, Karayip Adaları'nda yaşamış bir diktatör olarak kurgulanmıştı ve son dönemleri anlatılmaktaydı. Başkan Babamızın Sonbaharı, yalnızca diktatörlerin hayat pratiklerini alabildiğine mizahi bir dille anlatmasıyla değil, sahip oldukları sınırsız gücün kontrolden çıkması nedeniyle kendilerinden korkar hale gelmelerini, hal böyle olunca öznel değerlerini yitirme endişesine kapılarak kendileriyle mücadeleye, hatta savaşa tutuşmalarını anlatması ile nefis bir eserdir. Eserde, diktatörlüklerde yaşayan insanların hangi ruh halleri içinde bulundukları da oldukça etkileyici, mizah yüklü ifadelerle dile getirilir. Başkan Babamızın Sonbaharı, Marquez'in diğer eserlerinden farklı olarak sayfalar boyunca süren ve iç içe geçmiş cümleleri ile okunması, okumaya bölüm bitmeden ara verildiğinde ise anlaşılması oldukça güç bir romandır. Dolayısı ile yazarın bu eserinin diğer eserlerinden sonra, motivasyonu bozacak etkilerden uzak ve olabildiğince sakin bir ortamda okunması tavsiye olunur. Marquez, onur uğruna işlenen bir cinayet çerçevesinde gelişen olayları ele aldığı Cronica de Una Muerte Anunciada 'yi 1981 yılında tamamladı. Bu eser, ünlü yönetmen Francesco Rosi tarafından 1987 Yılında beyaz perdeye aktarıldı. Sonraki sene, Yüzyıllık Yalnızlık adlı eseri esas alınarak Nobel Edebiyat Ödülüne Layık görüldü. Yazar, aşkta bağlılığı konu edindiği El amor en los tiempos del colera 'ı 1985 yılında yayımlandı ve bu eser de Birleşik Amerika'lı yönetmen Mike Newell tarafından sinemaya uyarlandı. Simon Bolivar'ın yaşamının son aylarını konu edinen el General en su Labirento ' i ise 1989' da tamamladı. Marquez, Doce cuentos peregrinos 1992 ve Del amor y otros demonios 1994 adlı iki öykü kitabından sonra Memoria de mis putas tristes 2004 adlı son romanını yazmıştır. Yazarın 1996 yılında tamamladığı Kızıl Oidipus adlı bir oyunu bulunmaktadır. 17 Nisan 2014 Tarihinde aramızdan ayrılan Gabriel Garcia Marquez'in bu tarihten önce Erendira adlı yeni bir oyun üzerinde çalıştığı bilinmektedir. Size sorayım lütfen biri beni aydınlatsın: Birine teslim olduğumuzda ve içimizi döktüğümüzde, bedenimiz ve ruhumuz kan içinde kalıveriyor. O yüzden değil mi, içimizi tutmalarımız, birine teslim olmaktan korkmalarımız, ortalıkta tedirgin ve gergin dolanmalarımız? -anlatsam mı, anlatmasam mı?- kararsızlığımız, -bu sevgi beni acıtır mı?- kuşkularımız... Bu cümle kitabin neresinde geçiyor e kitapta bile aradım yok kaçıncı sayfasında hangi yayınevi hangi çeviride yardımcı olursanız.


İstanbul'da, adını kurulduğu semtten alan Galata Kulesi 14. yüzyılda Galata'ya yerleşen Cenevizliler tarafından, 1348 yılında bölgelerini yabancılara karşı korumak amacıyla, Galata surlarına ek olarak yaptırılmıştır. Galata surlarının baş kulesidir. Kule Cenevizliler zamanında denizden gelebilecek herhangi bir saldırıya karşı önlem alabilmek için gözetleme kulesi olarak kullanılmıştır. Belirli bir süre zindan olarak kullanılmıştır. Daha sonra rasathane ve yangın kulesi işlevi de görmüştür. İlk uçan Türk olan Hezarfen Ahmed Çelebi, ünlü uçuşunu Galata Kulesi'nden yapmış ve Üsküdar'a kadar uçmayı başarmıştır. Galata Kulesi, dünyanın en eski kulelerinden biridir. 13. yüzyılda Cenevizliler tarafından kullanılmıştır. 1453'te Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethi birlikte Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetimine geçmiştir. Yerden, çatısının ucuna kadar olan yüksekliği 77,25 metredir. 1965 yılındaki restorasyondan önce üstündeki külah şeklindeki yapı olmadan boyu 51.65 metre idi. Yapılan statik hesaplamalara göre kulenin ağırlığı yaklaşık 10.000 tondur. Duvarlarının kalınlığı ise 3,75 metredir. Orta boşluğun bodrumu zindan olarak kullanılmıştır. Kulenin kalın gövdesi işlenmemiş moloz taşındandır. Galata Kulesi'nin iç çapı zemin katında 8,95 dış çapı en alt kısmında 16,45 m ve duvar kalınlığının birer çıkıntısı şeklinde devam eder. 4. Kattan sonra, Türk çağı yapımı olduğunu gösteren biçimde mazgallar ve 5. Katta top namlularının yerleştirildiği yuvalar vardır. Yerden külah ucuna kadar kulenin bütün yüksekliği 66,90 m'dir. 7. ve 8. katların her biri 14 pencerelidir. 1965 yılında yapılan restorasyonda kulenin temelini güçlendirme çalışmalarında temelinde yapılan kazılar sonucu merkezinde tünele rastlanmıştır. Tünelin Cenevizliler zamanında yapıldığı ve tehlike anında kaçmak için yaptıkları ya da denizden gelen ticari malları bu tüneller vasıtası ile kuleye çıkardıkları sanılmaktadır. Tünelin ucu haliç kıyısına doğru ilerlemektedir. Ayriyeten Galata'ya inen ayrı bir tünelin olduğu da görülmüştür. Tünelde kafatasları ve kemiklere rastlanmış ve bu kemiklerin zindan olarak kullanıldığı sıralarda kaçmaya çalışan mahkumların olduğu sanılmaktadır. Galata kulesinin etrafındaki yapıların zemin katlarında yapılan araştırmalarda da bazı yapıların altından kuleye doğru giden tüneller keşfedilmiştir. Kule, daha eski bir kulenin yerinde 14 15 yüzyıllarda inşa edilmişti. Haliç'in, tarihi İstanbul'un, Boğaziçi girişinin ve Asya yakasının benzersiz manzarası en muhteşem şekilde Galata Kulesinden görülür. Limanı ve şehri gözetlemek gayesi ile kurulan kule değişik amaçlarda asırlarca kullanıldıktan sonra, günümüzde de orijinaldeki gibi, manzarayı seyretme işi görmektedir. Asansör ile çıkılan kulenin üst iki katı restoran ve gece kulübü olarak organize edilmiştir. Buralardan ve panorama terasından İstanbul'un görünümüne doyum olmaz. Buraya özgü atmosfer ve güzel bir manzarada, oryantal dansözler, folklor ekipleri, şarkıcılar ile renkli İstanbul geceleri yaşanır.


Babası sabah akşam çalışıyor, anne bambaşka insanlarla, abla yeni avukat olmuş, abinin cezasına beş ay daha eklenmiş. Galip bir boşluğun içinde bu zamana kadar sürüklenmiş. Sürüklenerek gelmiş. Henüz on dokuz yaşında, çabuk öfkelenen, kolay vazgeçen, baştan çıkmış bir çocuk. Liseyi aksattığı yerden bitirmeye çalışıyor ama bitirmek gibi bir hevesi de yok. Sadece eğitimmiş bu ya, bitsin istiyor. Abisi gibi olacak sözlerini duymak istemiyor belki de. Yakın çevresinde fazlaca söz geçirmesine rağmen babasına ve ablasına karşı durgun bir çocuk. Sakin ama pek bir şey paylaşmayan, kırılgan bir imaj çizmiş kendisine aile hayatında. On dokuz onun için pek bir şey ifade etmiyor. Henüz büyümediğinin o da farkında ama Galip bu atılıyor bir şeylere. Burası fazlasıyla eskiye dönük ama top oynanmayan sokaklar. Etraf neşeli değil, insanlar yaşamın içinde kaybolmuş. Zaten yaşamak için yiyen, yemek için çalışan insanlar buradakiler. Ölecekleri güne kadar yaşamış olmak için vakit geçiren insanlar. Galip biliyor ya, o yüzden sakin bu sokaklar, renksiz. Havası bile durgun bu bölgenin fakat fırtına ve bunaltıcı sıcak kadar havanın durgunluğu da insanı rahatsız edebilir. Galip alıştı bu duruma, on dokuz yıldır aynı sokaklardan geçiyor. Hatta yaklaşık aynı saatlerde. Bu sokaklardan geçiyor ama başka bir yere gitmiyor. Her gün aynı saatlerde çıkıyor, aynı mezarlığa gidiyor, aynı mezarı suluyor. Altı yaşlarındaydı Galip, o zamanlar şimdikinden de az arkadaşı vardı çünkü burada çocuklar bile pek neşeli değildi. Her gün içindeki çocuk neşesiyle çıkardı evinden. Çocuklar neşeli değildi ama Galip küçükken, altı yaşındayken neşeliydi. Henüz okumayı ve yazmayı bilmiyordu. Evinin sokağı bir parka değil, mezarlığa çıkıyordu. Her zaman aynı çocuklukla gidip aynı mezarı suluyordu. Mezarlığı sevmezdi, etrafta çok yazı olurdu o hiçbirini okuyamazdı. Zaten hiçbir zaman sevmedi bilmediği şeyleri, belirsizliği. Gidip yazısı olmayan bir taş buldu kendine, karşısında da vardı aynı taştan, ortada birikmiş toprakların kuruluğu ayırıyordu onu diğer mezarlardan. Galip altı yaşında çocuk elleriyle su getirirdi buraya. Sadece bir şişe getirirdi. Fazla şımartmak istemezdi çevresini. O da biliyordu ki sıkılıp gelmeyebilirdi, alıştırmak istemedi kendini toprağa. Her gün geliyor ama aynı miktarda su veriyordu. Mezar taşlarıyla o zaman konuşmaya başladı. Saatlerce orada oturduğu, konuştuğu olmuştu. Garip olan kendi kendine konuşuyormuş gibi hissetmemesiydi. Zihni çok doluydu her zaman. Bunun kendine yettiğini hissetmeye başladı. Zihni dışında her şeyi boş bıraktı. Az arkadaşı oldu, az konuştu ve az gitti. Fazla uzaklaştığı bir anı hatırlamıyordu bu sokaktan. Şimdi yine bu sokakta, yine aynı mezarlığa çıkan yolu yürüyor. Okulunu mezarlığa gidemediği için aksatmıştı. İçinde okuma sevgisi olmadığını biliyordu ama zihninin doluluğunu artırmak da istiyordu. Doluluk vaat etmese de boş biri de olmak istemezdi. Yani başkalarına karşı değil, konuştuğu mezar taşının karşısında utanmak istemiyordu sadece. Mezarlığın demir kapısını hiç açık görmemişti. Yine kapalıydı. Altı yaşındayken taşlara tırmanarak geçerdi duvarı, on yaşında duvarların ortasına delik açtı ve orayı kullanmaya başlamıştı, son dört yıldır ise arkadaki duvarı tamamen yıkmış, kolaylıkla girip çıkabilmekteydi. Zaten gelen giden olmazdı buralara, gören de olmazdı. Arka duvardan on üç yıldır ezberlediği mezara yürümeye başladı. Elinde bir şişe su vardı sadece. Başka da bir şey taşımazdı zaten. Sabah elinde su dolu şişeyle çıkar, akşam boş şişeyle dönerdi. Dolu şişesini fazla bekletmedi elinde, boşalttı her zamanki gibi toprağa. Çok az bir bölümü karardı toprağın. Zaten mezar sulamak için gelmiyordu. Niyeti geldiğini haber vermekti. Şişesi boşalmıştı artık. Konuşmaları başladı, ara verdi, boşluğu izledi, başladı, bitti. Taşın başında daire çizmeyi bıraktı. Gitme vakti gelmişti belli ki kendinden, mezarlıktan. Sokaklarda daire çizmeye devam etti mezarlık çıkışında. Kendi sokaklarından çıkmayı sevmezdi. Turlar atmaya başladı. Yolları, taşlardaki izleri, evlerin boyasındaki lekeleri, kırık camları böyle böyle ezberlemişti. Kendini yeni yeniliklerle boğmak istemiyordu. Bildiği, bildiğinden emin olduğu şeyler yaşanmaya devam ediyordu etrafında. O gece fazla tekrar etti. Yorgunluk henüz çökmemişti üstüne fakat gece çoktan bastırmıştı karanlığını. Bu saatlerde sesler kesilirdi. Mezar sessizliği sokağın bu tarafına da geçerdi geceleri. Tek bir uğultu duyulmazdı, bunu da biliyordu. Ama gelen yabancı insanları bilmiyordu. Evet, on dokuz yıldır buradaydı ama karşısındaki insanları bilmiyordu. Yürüyordu bildiği yoldan bilmediklerine doğru. Yanından geçip gitti bilinmeyenler ama yanlış bir şey vardı sokakta. Ezberlediği yola bu minik kağıt dahil değildi. Hiç şüphesiz aldı kağıdı. Soğuk parmaklarının arasına sımsıkı kapattı, üç blok kadar yürüdü. Şimdilerde yine bir ışık vuruyordu kaldırıma, o da buraya gelmeyi amaçlamıştı. Işığın altına geçti, kaldırdı elindeki kağıt parçasını, bir numara yazılıydı. Kağıdın arkasında yeni yapılan binaların fotoğrafından bir parça vardı. Çok görülmezdi etrafta bu tarz binalar. Galip de sevmezdi zaten. Numaraya bakıp cebine attı. Telefonu yoktu zaten olsa bile aramak gibi bir düşüncesi de yoktu. O gün evine gitti. Aynı uykuyu çekti, aynı rüyalardan sıyrılıp, aynı uykusuzlukla etti sabahı. Şişesiyle çıktı evden. Mezarlığa gittiğinde gariplik vardı. Geçtiği topraklarda dün gece bulduğu kağıt parçalarından vardı. İyi tanıdı o fotoğraftaki binaları. Gece zor uyurdu, uyuyana kadar da o kağıdı incelemişti çünkü. Yerde sayamadığı kadar bir tarafında numara, bir tarafında binaların fotoğrafı olan kağıt parçaları vardı. Birini alıp baktı. Numara cebindeki kağıttakiyle aynıydı. Göz ucuyla diğer kağıtlara da baktı. Numaralar, kesikler, binalar, kağıtlar aynıydı. Sadece her yerdeydiler. Elindeki kağıdı ve şişeyi tutarak mezara geldi. Tuhaf bir şey vardı. Zaten bugün yeterince tuhaflaşmıştı. Mezarlığın su döktüğü kısmı ıslaktı, dünden kalmış olması imkansızdı. Sıcaktı buralar. Toprağa dökülmüş bir şişe sudan yarına eser kalmazdı. Etrafına bakındı, bakınsa da bir şey göremedi. Suyu dökmedi toprağa. Sadece taşın etrafında dönerek konuşmalarına başladı ve bitirdi. Bugünün sonlanması ve yarının başlamasıyla başka bir düzende buldu kendini. Artık şişe taşımıyordu. Çünkü mezara gittiğinde zaten bir şişe su dökülmüş oluyordu. Yerlerdeki kağıtları önemsemiyordu. Ezberlemişti numarayı ama aramayı düşünmedi hiç, aramadı da. Sadece düzenini değiştirdi ufaktan. Meraklı biri değildi, sorgulamadı bu yeni olayı. Hatta sevindi bile. Çoğu zaman şişeyi evde unutup beş kat merdiven çıktığı oluyordu, artık kendini çıkarması yetiyordu. Memnundu şu anlık halinden. Zamanlarını geçirdi, alışılmış şekilde bitirdi günlerini. Sadece bugün eve geldiğinde gördü abisini. Beklemiyordu karşısında onu görmeyi. Babasıyla son iki haftadır hiç yüz yüze gelememişlerdi. Haberi yoktu abisinin hapisten çıktığından. Belki de kaçmıştı bilemiyordu, zaten neden girdiğini de bilmiyordu, merak da etmiyordu açıkçası. Abisiyle pek konuşmadı, yaptıklarından bahsetti. Yani sadece sokaklarda dolaştığından. Abisiyle geçirdiği kısa sohbette bir şey fark etti. Bazı cümlelere, bazı kelimeler ne kadar uzak kalmıştı. Kendisiyle olan sohbetlerinde kendinden duyduğu yeni bir şey olmadığı için çoğu kelimeyi kullanmayı bile unutmuştu. Abisine karşı çok az kelimeyle cümle kurmaya çalışmaktan utandı. Belki de insan kendisini yetersiz hissettiğinde çekerdi en büyük utancı. Artık yanında defter taşımaya başladı. Düşündüklerini not etmeye başladı. Mezara daha az gitmeye, kendisiyle konuşmaktan çok yazmaya başladı. Kendine yazıyordu kendinden. Tüm hayatını bir şeylere, bir şeyler yazarak geçirmeye başlamıştı. Düşüncelerine hakim olamıyordu. Sadece kağıtlara değil bulduğu her boşluğa yazıyordu; duvarlara, eşyalara, vücuduna... Uzunca bir süredir böyleydi Galip. Mezarlığı unuttu, sokakları unuttu, belki çıksa mezarın yerini bile bulamazdı, bilmiyordu. Takılmadı zaten buna, sadece yazıyordu. Son günlerde yorgun düşmüştü vücudu ama ara vermeden yazıyordu. Zihnini boşaltmak istiyordu belki de. Zihnini boşalttığını sanıyordu şu zamanlarda ama binalar canlandı önünde, belli belirsiz bir telefon numarası döndü zihninde. Cebine attığı kağıt parçasını bulamazdı ama hafızası kuvvetliydi, unutmamıştı numarayı. Duvarın köşesine bilinmeyen notunu düşerek yazdı numarayı, çizdi binaları. Demiştim ya; zaten meraklı değildi sadece zihninde yer kaplamaması için çıkardı aklından numarayı ve binaları. Daha da sorgulamadı bir şeyi. Ablası uzun bir aradan sonra gelmişti eve. Galip'le görüşürdü ama eve gelmezdi. Zaten bu kez de Galip'le görüşmek için değil, Galip'i almak için gelmişti eve. Galip bir iki saat önce çıkmadığı odasında solunum rahatsızlığına bağlı olarak ölmüştü. Abisi bulmuştu onu, kağıtların içinde. Ablasına haber vermişti. Ablası odaya baktı, Galip'in tam öldüğü noktaya oturdu, etrafına oradan baktı. Galip'in gözüyle bakmaya çalıştı çevresine. Etraftaki kağıtlara anlam veremedi. Eline aldı birkaç tanesini, aynı numaralar aynı binalar vardı üstünde, belli ki aynı yerden koparılmıştı hepsi. Ablası, Galip gibi değildi. Merak etti numarayı, aradı merakını gidermek umuduyla. Açılmadı telefon. Cebine attı kağıtlardan birini, sorguladı bir iki gün boyunca. Galip'in bir ikizi olduğunu biliyordu herkes ama doğum esnasında birinin öldüğünü de biliyorlardı. Ablası araştırmalarının böyle son bulacağını bilmiyordu. Numara Galip'in ikizinindi, annesi doğumdan sonra terk etmişti onları, Galip'i babasına verip daha esmer tenli ikizini aldı yanına, kendince bir ayrım yapmıştı kafasında. Sonra da gitmişti işte, daha da kimse haber alamamıştı anneden. Kimse bilemezdi anne babanın da ellerindeki çocuğa Galip ismini koyacaklarını ve kimse bilemezdi Galip'in ikizinin Galip'le bir saat arayla aynı şekilde mezarı suladığını. O sadece kendisi gibi mezarı sulayan insanı merak etmişti; dikkatini çekmek için bırakmıştı tüm kağıtları. Kendisi her geldiğinde sulanmış olurdu mezar, sonralarda kendisinden önce geleni geçmek için erken gelip sulamaya başlamıştı. Galip'in numarayı aramadığını fark edince günlerce beklemişti mezarda ama gelmemişti Galip. Galip, Galip'i beklerken ölmüştü mezarlıkta. Ablası iki kardeşini de kaybettiğini öğrendi bu iki günde. Annesine ulaşmadı, ulaşmak gelmedi içinden.


Elinde baston şemsiyesi, kafasında fötr şapkası ve takım elbisesiyle her gün aynı şarkıyı mırıldanıyordu. Başka şarkı bilmiyor mu acaba diye düşünürdüm. Onu hiç gülerken görmemiştim. Hep asık suratla, asker yürüyüşüyle gelip geçer, kimseye selam vermezdi. Gerçi kimse de ona selam vermezdi. Herkes biraz çekinirdi ondan. Onu görünce yolunu değiştirenler olurdu. Bayramlarda annem Sakın gamzeli adama gitme diye sıkı sıkı tembih ederdi. Çok merak ederdim evini, neden hep aynı şarkıyı söylediğini. Farklı hikayeler anlatırdı. Mahallede herkes onunla ilgili karısı başka bir adamla kaçmış, o da buna dayanamayıp hem kadını hem de adamı öldürmüş diyordu kimileri. Kimi tüm ailesini bir kazada kaybettiğini, o günden sonra kafayı yediğini iddia ediyordu. Kimi tüm parasını kumarda kaybettiğini, kimi oğlunun intihar ettiğini, kimi evinin yandığını anlatıyordu dilden dile. Hangi hikaye gerçekti? Her anlatan kendi anlattığına mı inanıyordu? Neden kimse ona sormuyordu da böyle hikayeler uyduruyorlardı diye düşünürdüm hep. Bir bayram merakıma yenilip kapısını çaldım. Dizlerim titriyor, ellerim terliyor, midem bulanıyordu. Pijamalarıyla açtı kapıyı. Açmasıyla kapaması bir oldu. Bir dakika mı demişti parmağıyla kapıyı kapatırken ya da bana mı öyle gelmişti? Biraz bekler giderim diye düşündüm. İçeriden çok derinlerden Gamzedeyim Deva Bulmam şarkısı geliyordu. Beş dakika sonra merdivenlere doğru adım attığım esnada: Kıvırcık, dedi. Almaz mısın? Yeni açılmış, hiçbiri yenmemiş bir çikolata kutusu tutuyordu elinde. Şaşırmıştım. İlk misafirim sensin, dedi. Sanki başkasını beklermiş gibi. Bir tane de kardeşim için alabilir miyim? dedim. Bugün bile düşünürüm neden öyle söylediğimi. Benim kardeşim yoktu ki! Gülümsedi. Onu ilk kez gülümserken görüyordum. Tabii ki dedi, istediğin kadar al. Sonraki günlerde İremlere gidiyorum diye sık sık gamzeli amcaya gittim. Oturur sohbet ederdik. Okulda yaptıklarımı anlatırdım ona. Genelde ben konuşurdum, o dinlerdi. Kıvırcık derdi bana, hiç hoşlanmazdım bana kıvırcık denmesinden. Ama onun kıvırcık demesi beni hiç rahatsız etmezdi. Bir seferinde neden hep aynı şarkıyı dinlediğini sordum. Gam-zedeyim çocuk, yani dertlerle doluyum dedi ve anlatmaya başladı. Çocukken en büyük düşüm Yeşilçam yıldızı olmaktı. Mutlu sonlarla biten filmlerin mutlu kahramanı olmak isterdim. Siyah beyaz filmleri izlerdim. Kimi gün fakir ama gururlu Ayhan Işık'ın yerine kendimi koyar Belgin Doruk'a aşık olurdum. Kimi gün yakışıklı, centilmen Ediz Hun olur Hülya Koçyiğit'le aşk yaşardım. İzlediğim tüm filmlerdeki replikleri ezberler ayna karşısında oynardım. Her okul çıkışı sinemaya uğrar sinemanın dış duvarında asılı olan bez afişten gözlerimi alamazdım. Hafta içi sinemaya gitmemi babam yasaklamıştı. Hafta sonlarını, aşı tatillerini ve sömestr tatillerini iple çekerdim. Badem Nuri bazı filmlerde benden bilet sormaz 'geç bakalım bu sefer benden olsun' derdi. Gong sesini film afişlerini izleyerek beklerdim. Gong sesi ile salon ışıkları yavaş yavaş kararır, perde açılır, alkış sesleri ve ıslıklarla film başlardı. Film başladığında adeta nefes almadan filmi izlerdim. Ve her filmin sonunda herkes alkışlarken ben hüzünle sinemadan ayrılırdım. Odadaki dergilere, gazete yığınlarına baktım sessizce. Anlattıklarına çok üzülmüştüm. Yanından uçarcasına kalkıp eve gittim. Ne kadarını hafızam uyduruyor, ne kadarı sahici bilemiyorum. Bir gün İrem'in annesi ile annem yolda karşılaşmış. Annem İremlere ders çalışmaya gitmediğimi öğrendi. Sonraki günlerde evden çıkmam yasaklandı. O günden sonra gamzeli amcayı hiç görmedim. Ta ki bugün internette gezinirken gördüğüm habere kadar.


Düşten gerçeğe, yer altından gökyüzüne, küçücük bir fidanın kuraklık mücadelesinden gezgin bir gezegenin maceralarına dek uzanan ve merakları gıdıklayan masalsı hikayeler dizisi keşfedilmeyi bekliyor. İçerisindeki üç farklı öyküyle birlikte 48 sayfalık kısacık bir kitap Gamzeli Gezegen. İşte bu yüzdendir ki elinize alıp bir çırpıda bitirip daha sonra ne okuduğunuzu anlıyorsunuz. Küçükken masal okuduğunuz ya da size masal okunan anları hatırlıyor musunuz? Konuşan hayvanları, ağaçları veya büyülerle sarmalanmış çok çok uzaktaki ülkeleri ve bunların size saçma gelmediği zamanları? Bu kitabı okurken o anları hayal ettim, nasıl biz büyüdükçe hayal gücümüzün de aynı oranda azalmış olduğunu fark ettim. Hepimiz bir şeyler okuyoruz, bilim-kurgu ya da fantastik gibi hayal gücü genelde zengin insanlar tarafından yazılmış kitapları ama masal okumak çok daha farklı düşününce. Bu kitapta da kısacık üç öykü var karşımızda. Özellikle küçük çocukların okumaktan zevk alacağını düşündüğüm ve ailelerin de gönül rahatlığıyla geceleri yatmadan önce çocuklarına okuyabileceği türden bir öykü kitabı. Eğer küçük bir kardeşiniz ya da tanıdığınız varsa bu kitabı onlara öneririm. Çünkü uzun bir süre sonra gezegenlerin arasında, Samanyolu'nda bile masalsı bir yolculuğa çıkmak güzel bir deneyim oldu benim için.


Usta tiyatrocu Münir Canar tarafından kaleme alınan ve yönetilen Geçmiş zaman olur ki... adlı iki perdelik müzikal komedi, Kavuklu ve Pişekar tiplemeleriyle tanıdığımız Ortaoyunu formunda kurgulanmış. Konu alınan dönem; şeklen Osmanlı Dönemi ve karakterler o dönemin karakterleri gibi görünse de günümüz toplumu ve bu toplumun güncel yaklaşımları, çok acıtmadan, mizahi bir dille yeriliyor. Siz dahil ortalama 20 seyirci ile üstelik sahnesi de içinde olmak üzere, toplasanız 70 metrekareyi geçmeyecek bir salonda tiyatro gösterisi izleme deneyiminiz var mı? Benim olmamıştı... Geçen gece, Kulis Sanat'ın Ankara Bahçelievler'deki mini tiyatrosunda bu ilki yaşama fırsatı buldum. Aslına bakılırsa güzel bir deneyim. Oyuncuların, oyun esnasındaki yüz ifadelerini ve oyuna konsantrasyonlarını tam anlamıyla izleyebilme olanağı buluyorsunuz. Bu durum, seyirci ve oyuncu arasında zaman zaman sıcak temasa da olanak tanıyor. Kendinizi seyirci gibi değil adeta birer figüran gibi oyunun içinde hissetmenizi, hatta oyunun bir parçası olmanızı sağlıyor. Bu uygulamayı, ortaoyunculuğun yeni nesillere tanıtılması anlamında da önemli bir girişim olarak görüyorum. Seyirciyle bu denli iç içe olunduğunda eski adıyla tuluat yeni ifadesiyle doğaçlamalara da yer verilmesi kaçınılmaz oluyor ki bu, ortaoyunculuğun özünde var olan bir durum. Genç ve yetenekli oyuncuların içten davranışları ve zaman zaman seyircileri oyuna davet etme çabalarıyla solunması keyif veren bir hava oluşuyor. 4 Başarılı genç oyuncu; Emre Yurttakalın, Serkan Melikoğlu, Muhammet Çakay ve Erhan Korkmaz, Münir Canar'ın, yer yer ağdalı Eski Türkçe söz dizgilerinden oluşturduğu diyalogları seyircilere başarıyla sunuyorlar. Buna mukabil, yazdığı senaryo ile kendilerine ettiği eziyeti, replik aralarında birer sanatçı naifliği ile vurgulamaktan da geri kalmıyorlar. Oyunun müzikli bölümlerinde Gizem Tutuğ, Umay Şafak ve Gökhan Yüksel' i tıpkı oyuncular gibi aranızda görüyor ve zevkle dinliyorsunuz. Sonuçta, seyirciler olarak bizlerin eğlenceli dakikalar geçirerek farklı bir deneyim yaşadığımız, keyif veren bir tiyatro gösterisi ortaya çıkmış oluyor. Oyun, belli aralıklarla Kulis Sanat'ın Ankara Bahçelievler' deki mini tiyatrosunda tekrarlanıyor. Biletlerini Mybilet vasıtası ile internet üzerinden edinmek de mümkün.


BBC World News kanalında, Hard Talk adlı programda, insan genomuyla ilgili bir sohbete denk geldim. Elimdeki kumandayı bir kenara bırakarak, heyecanla dinlemeye başladım. Programın sunucusu Sarah Montague, biyokimyager Jennifer Doudna ile konuşuyordu. Aslında çoğu hükümetin şimdilik gayri ahlaki bulduğu için, bu tip projelere fon aktarmamasına rağmen özel kuruluşların desteğiyle projelerin yürütüldüğü anlatılıyordu. Buraya kadar, projenin işleyişinden bahsetmedikleri için, sadece dinleme modunda bir seyirci iken, içeriği anlattıklarında tam anlamda zihnen ve bedenen oturduğum yere çakılıp kaldım. Neden mi? İnsan genomu, yani DNA'sı hakkında, yapılan binlerce araştırmaya rağmen, çok az şey bilebildiklerini, daha fazlasını çözmek için üzerinde deney yapılmak üzere, insan embriyoları ürettiklerinden/üreteceklerinden bahsettiler. Büyük ihtimalle, anne ve baba olduklarından habersiz kişilerin döllenen yumurtaları ve oluşan embriyoları üzerinde türlü deneylerin yapılması söz konusu. Örneğin embriyoların bazı genleri çıkarılarak ya da DNA'larına ek yapılarak, bebeklerin nerelerinin eksik, kusurlu ya da anormal geliştiği doğduklarında gözlemlenecek. Böylece yapılacak deneylerle, DNA'da hangi kromozomun hangi uzvu, organı, hormonları vb. kodladığı çözülmüş olacak. Bu şekilde hayata adım atacak ve içlerinde ruh taşıyan anormal doğan bebeklerin sonrasında ne yapılacağı konusunu düşünmek bile istemiyorum! Projenin nihai hedefini yazmayı atlamışım; elbette Mükemmel insanı yaratmak. Kodları tamamen çözülen DNA ile doğacak bebeklerdeki özellik seçimleri, tahmin edeceğiniz üzere şimdiki gibi cinsiyet veya göz rengi ile sınırlı kalmayacak. Büyük ihtimalle hiçbir hastalığa yakalanmayan, kesikleri hemen iyileşen, hatta kaybettiği kol, bacak yerine hemen yenisini çıkarabilen, insan zekasının çok üstünde yeni versiyon insanları üretmek mümkün olacak. Doğruluğundan emin olmamakla beraber, Çin'de mevcut veriler ışığında, bu tip üstün çocukların üretilmeye başladığını okumuştum. İnsanların üzerinde bu minvalde araştırmalar yapılırken, hayvanların üzerinde nasıl deneylerin yapılabileceğini tahmin etmek çok güç. Genom Projesi ve deneylerini bir kenara bırakırsak, DOĞAL seleksiyonla ilerleyecek bir gelecekte ise siz telefonla konuşurken, yanınızdaki bir köpeğin; konuşmanıza kulak misafiri oldum, telaffuzunuz farklı, aslen nerelisiniz? diye sorması normal gelebilir, hiç şaşırmayın! Sebebine gelince tezime göre, habitatlarını yok ettiğimiz ve yaşayacak yer bırakmadığımız hayvanlardan, hayatta kalanların daha zeki olması kuvvetle muhtemelken, teknolojinin bize sağladığı müthiş kolaylıklar sayesinde daha az düşünen insanın zekasının zamanla gerilemesi yüksek olasılık taşımaktadır. Çok ütopik bir bakış açısı mı diyorsunuz? Şekillenen geleceğe, yaşayarak birlikte şahit olacağız. Genom Projesi'ne dönersek; bütün hastalıkları bertaraf etmek noktasında, insanlık yararına yapılan bir proje olması, göreceli olarak çalışanların yüreğine su serpiyor olsa da kontrolü sağlayamayacakları kuralsız projeler, pekala insanlığın zararına da olabilir. İnsanların büyük umutlarla bekledikleri Genom Projesi'nin işleyişini duyduktan sonra, M.S. 2018 de, bir insanın değerinin, bir atın üçte biri kadar bile etmediğini anlamış bulunuyorum. Her şey ucuzladı, bolluk devrindeyiz, insan hayatı da ucuz, hem de hiç olmadığı kadar.


Yumruklarını sıkmış, tam karşısında dikiliyordu. Işığını görmemek imkansızdı, gözlerinden yayılan öfkenin. Gri bulutlar kümelenmişlerdi başının hemen üstüne. Bir çarpışsalar, hemen oracıkta dökeceklerdi yaşlarını. Dökmediler, dökemediler... Bilmiyorlardı ki ne ırmaklar denize dökülür olmuşlardı iç selinde. O taşkınlar ki ne kadar birleşirlerse birleşsinler içinin yangınını söndürememişlerdi. Yarım saat geçti geçmedi, dış kapının sesiyle kendine geldi. Ayakta durduğunu yeni fark etmiş, oracığa çöküvermişti. Gelen, kardeşi Nuriye'ydi. Boncuk gözlerini abisine dikmiş; bir yandan minik elleriyle onun gözyaşlarını siliyor, bir yandan da abisini soğuk betonun üzerinden kilime çekmeye çalışıyordu. Üzülme abi, dedi. Sesinde kuş cıvıltıları, ılık rüzgarlar, can suları vardı. Gökyüzü gökyüzü bakan gözleri, bakanın kederlerini alıp hapsederdi. Güneşin tam tepede olduğu saatler gelip çatmıştı. Bahçe duvarının arkasındaki yoldan biri sesleniyordu ona. Perdeyi aralamış şiş gözlerle sesin geldiği yöne baktı sonra. Mükremin'di gelen. Elindeki siyah poşetten bir şey çıkarmış, Çetin'e gösteriyordu. Parmaklarının arasında tuttuğu şey, parlak bir bilyeydi. Omuzlarını silkti Çetin. Bir torba bilyenin gücü bile onu dışarı çıkaramazdı artık. Bir anda gözden kaybolan Mükremin başka arkadaşlar bulmak için köy meydanına doğru yürümeye başlamıştı. Yolda gördüğü Aslan'ı görmezden geldi. O kadar kızgındı ki ona. Hem hırsız hem de yalancıydı çünkü. En yakın arkadaşını üzdüğü için onu asla affetmeyecekti. Öğleden sonra annesi teyzesinden dönmüş, mutfağa yemek hazırlamaya girmişti. Aklında hep aynı soru dönüp duruyordu. Çetin doğru söylemiyor olabilir miydi? Kocası nasıl da kesip atmıştı birdenbire. Çocuktur, yapmış işte, deyip bir daha asla konuşmamıştı. Gözleri dolmuştu Sultan'ın. Çetin kolay kolay yalana başvurmazdı. Doğru konuşmadığında pişman olur hemen özür dilerdi. Bu sefer iş, adı gibi çetin olmuştu. Etrafındaki bu sessiz duvarlar, iki gün önce içinde fırtınalar kopan bu evin tüm seslerini yutuvermiştiler sanki. Kardeşi Ayten de inanmıyordu Çetin'in söylediklerine. Belli ki ya kırıp attı ya kaybetti bisikletini. Suçu da arkadaşına atıyor. Ama siz yine de uzatmayın be abla. Eniştem de uzatmasın, altı üstü bir bisiklet, demişti gözlerini belerte belerte. Birazdan babası tarladan gelecek, akşam sus pus yemek yenecek, sonra televizyonda sıkıcı ne varsa izlenecekti. Bir büyüsün, çekip gidecekti buralardan. Nuriye'yi de alıp çok uzaklara gidecekti ve bir daha dönmeyecekti bu köye. Nuriye, peşinde kedisi Tüylü'yle abisinin yanına gelmiş gülümsüyordu. Tüylü bir sıçrayışta duvara çıkmış, Çetin'in kucağına bırakmıştı kendini. Mırrrr diye ses vermiş, onaylamıştı Çetin'i Tüylü. Birkaç dakika sonra duvarın arkasından birinin seslendiğini duymuşlardı. Nuriye kapıyı açtığında teyzelerinin oğlu Galip'i, elinde plastik bir dondurma kutusuyla bekler bulmuşlardı. Galip donuk bir yüzle içeri girip, Annem kakaolu kek gönderdi size, dedi. Kutuyu Nuriye'nin eline tutuşturup geldiği gibi aceleyle çıkıp gitmişti. Çetin ellerini çenesine dayamış öylesine oturuyorken ensesinde bir bakış hissetmişti. Oturduğu yerden sokağın bir kısmını görebiliyordu. Ellerinde poşetlerle Aslan ve en büyük ablasıydı geçen. Aslan'ı da, üç ablasını da görmek istemiyordu. Duvardan atladığı gibi mabedine dönmüştü. Çetin yataktan kalktığı gibi bahçeye çıkmış, demir kapıyı var gücüyle açmıştı. Kafasından sular damlaya damlaya ve ayaklarının çıplak olmasına aldırmayıp gözlerini dikmiş, tam karşıdaki iki katlı eve bakıyordu. Evin önüne geldiğinde kapı aralığından gördüğü şeyi avazı çıktığı kadar haykırmak istiyordu. Onu terk etmeyen açık mavi bisikleti tüm gri bulutları dağıtmak ister gibi Çetin'e gülümsüyordu.


Babam işten eve geldi. Klasik selamlaşma faslından sonra yemeğe geçtik. Çorbalar içildi. Babamın başlattığı muhabbet üzerinde konuşurken bir sela sesi... Es salatu ve's-selamu diye başlayan, içinde biraz korkuyu biraz ürpertiyi biraz da Hakk'ı hatırlatan o ulu ses. Sofradaki muhabbet yerini üç saniyelik sessizliğe bıraktı. Sadece üç saniye... Tekrar eski muhabbetimize geri dönmüştük ki annem: Biri daha dünyaya veda etti dedi. Ve sohbetimiz burada sonlandı. Kim bilir belki de bu konu hakkında konuşmaya başlamak, kendimizle konuşmanın başlangıcı olacaktı. Belki de kendimize bile itiraf etmediğimiz pek çok şeyi dile getirecektik. Belki de asıl mesele tek gerçek olan ölümden korkuyor olmamızdı. Hepimiz ne kadar çok bunu unutmaya ve kaçmaya çalışsak da gün gelecek ve uyuduk ama uyanamadık olacak. Ölümden niye kaçıyoruz? Niye onun hakkında konuşmuyoruz? En basitinden 'misal öldün diyelim' diye başlayan bir cümle kursak karşı tarafın cümlesi hemen 'aman ağzından yel alsın' oluyor. Belki de ölüm bizim için acı veren bir olgu olduğu içindir. İnsan kendisine elem veren şeylerden kaçar ve haz verene yönelir. Bu durum insanın yaradılışından gelen özelliğidir. Ama asıl soru burada. Ölüm niçin bize elem veriyor? Bu soruyu pek çok insan farklı cevaplayacaktır elbette. Kiminin en sevdiğini aldığı için, kimi bu dünya da yaşadıklarının karşılığını görmek istemediği için... Bu daha da çoğaltılabilir. Peki, asıl sonu bildiğimiz halde niçin böyle bir gerçekten kaçıyoruz. Unuttuğumuz bir gerçek daha var ki tarla da bizim değil. Ama biz bu tarlayı da kendimizin zannediyoruz. Sahiplenme gayretimiz ve çabamız takdire şayan açıkçası. Bizim olmayanı bizimmiş gibi telakki etmemizdir bizi üzen. Peki, nasıl olacak bu sevgili yazar? Bu dünyada sana ait bir şey yok dedin biraz önce. Ee! Şimdi de sahiplenme diyorsun. Yahu biz nasıl mutlu olalım? Siz de haklısınız. O zaman çağımızın mutluluk formülünü hatırlayalım: Seninmiş gibi davran. Çalış. Hem de durmadan. Hem de anaokulundan başla bu işe. Ortaokul bittikten sonra iyi bir liseyi kazanmak için sınavlara hazırlan. Lise bittikten sonra geleceği olan bir meslek için iyi bir fakülteye hazırlan. Altını çizelim 'geleceği olan.' Senin o alana ilgi duyup duymaman yahut yeteneğinin olup olmaması hiç önemli değil. Hele bir kazan, nasıl olsa öğrenirsin gideceğin yerde. Fakülteyi de bitirdik. Yeter mi? Yetmez. Daha yabancı dili var, KPSS var, olmadı yüksek lisansı var. Var da var. Baktık ki bu yol uzun. Tüm bu koşuşturmaca içerisinde mutlu da olamıyoruz. O zaman çağımızın bize sunduğu bir diğer çözüm yolunu hatırlayalım: Mutluymuşsun gibi davran. Sen mutlu olmasan da insanlar mutlu sansın seni. Ne de olsa başkalarının söyledikleri bizim için daha önemli değil mi? Onlar bize Ne kadar da mutlu maşallah. Allah mutluluğunu daim etsin dediğinde biz zaten mutlu oluyoruz. Aman ha, evden adımımızı atar atmaz mutluluk maskemizi takmayı da unutmayalım. Bunu bir de sosyal medya üzerinden tüm eşe dosta gösterirsek işi hallettik sayılır. Attığımız fotoğraflar, story'ler, tweet'ler ile onları kıskandırmalıyız. Yediğimizden içtiğimize kadar her şeyi insanların gözüne gözüne sokmalıyız. Onlara ne kadar mutlu ve başarılı olduğumuzu, elitliğimizden dolayı takıldığımız mekanları ve arkadaşlarımızı göstermeliyiz. Lakin tüm bu yapmacık tavırlar bizim mutlu olmamız için yetmiyor. İç huzurumuzu sağlamıyor. Akşam başımızı yastığa koyup kendi kendimize kalınca ne kadar yalnız ve aciz olduğumuzu anlıyoruz. Olduğumuz değil olmaya çalıştığımız kişiliğin hayatı bizi fazlasıyla yoruyor. Gerçekler canımızı acıtıyor. İşte tüm bunlardan dolayı ölümü sevmiyoruz. Duyar duymaz kulaklarımızı tıkıyoruz, böyle yaparsak geçermişçesine. Ölüm bize ulaştığı an yaşadığımız bu sahteliğin hesabı sorulacak, biliyoruz. Başkalarını, en önemlisi de kendimizi kandırdığımızı biliyoruz. Yalanlarımızın yüzümüze vurulacağı günden korkuyoruz.


Gerekli ya da gereksiz eylemlere en güzel örneğimizdir, vedalaşmak. Şayet; bir yerde vedalaşmaktan konu açılmışsa burada en önemli görünen parametre, gerekliliktir. Bir konu hakkında parametresel veri gereklilik ise bahsi geçen konu da bir ihtiyaç türüdür. Gayet net bir özet: Vedalaşmak bir ihtiyaçtır. Neye ihtiyacı olduğunu hesaplayamayan insan formundaki canlıları eleştirmek, üzerimize vazife değil. Ancak; bir insanın nelere ihtiyacı olabileceğini hesaplamak birincil görevimiz. Bu hepimiz için geçerli; her bir meslek dalı, insan ihtiyacını karşılamak için oluşturulmuştur ve kaliteli mesleki yönetimler sonrasında sağlıklı, huzurlu, düne göre bu gün daha deneyimli olan insanların türediği bir toplum inşa edilmeye çalışılmaktadır. b. Ah ya da vah çekmek. c. Size saldırmakta olan katili gülümseyerek etkisiz hale getirmeye çalışmak.


Verilen son örnekteki 80'lik amcayı kalp krizinden öldüren şeye de gerilim denir, iki zıt görüşlü mühendisin fikir ayrılığı sonucu açığa çıkan hırslarına da gerilim denir. Bu gerilim, bazen adam öldürür ve bazen de yepyeni bakış açıları doğurur; telefonu icat ettirir, tarım tekniklerini baştan sona yeniler, açları doyurur, enerji kaynakları bulur, bazen medeniyeti tetikler ve bazen de ona çelme takar. Tüm bunlar sizin neye ne kadar inandığınıza bakar. İnanç ne kadar fazlaysa gerilimin şiddeti de o kadar kuvvetlidir. Bu cümleyi söyedikten sonra, inançlı bir kişinin şiddetli bir şekilde değişime gitme isteğinin kaçınılmaz olacağını söylemekten çekinmeyeceğiz. İnançlarımızı ne kadar kusursuzlaştırmak istersek isteyelim, içimizden bir ses bize Artık yeter! diyecek çünkü gerilimin şiddeti dayanılmaz hale gelecek. Bunu da şu örneklerle anlatabileceğiz; ergenlik dönemindeyken savaşın ortasında kalmış bir genç, tanıdıklarının kurşuna dizildiğini gördükçe ya da duydukça, bunca kötülüğü kaldıramayacak, zihni kendisini kapatacak ve kahkahalarla gülmeye başlayacak ve biz bu aşırı gerilim karşısında meydana gelen zihin kaybına vecd ya da benzeri bir isim vereceğiz. Son örnek dramatik oldu, değil mi? Şimdi de ailesinin, kendisinden çok sevdiği çocuklarının, aç kaldığını gören bir baba modeli düşünelim. İşleri bir türlü tutmuyor. Bazen eve ekmek bile girmiyor. Ailesinin maddi anlamda az halde bulunması, çok hayali ile inanılmaz bir gerilim getiriyor. Baba kişisi daha iyisini yapmak için kendini hırpalayıp dururken bir noktadan sonra inancı sarsılıyor ve BUM! En ufak, belki de normalde kulak asmayacağı, tek bir cümle ile cinnet geçiriyor. Sinema sektörü böylesi olayları pek seviyor, adamın teki Yeter! diyip kesici ya da delici bir araçla, hayret ki ne hayret, yıllarını harcadığı ve ideal bir hayat sunmaya çalıştığı ailesine karşı gözü dönmüş şekilde saldırıya geçiyor. - Ortamı gerecek, gerilimi arttıracak, hal ve tavırlarda bulunmak. Şimdi de ikinci paragrafımızda verdiğimiz o cümleyi tekrar ediyoruz: Hayat, farklılıkların giderilmesi için gerçekleşen olaylar bütünüdür. İnsanlar bir arada yaşamak için gerilimin şiddetini bir arttırır, bir azaltırlar. Bu birliktelik ve gerilim değişimleri aklımızın alamayacağı farklı formlardadır ki bugünün şartlarına ulaşmışızdır. Hayatımda bir heyecan arıyorum. diyen ya da depresyon ilaçlarına avuç açan herkesin derdi, aslında gerilimin şiddetini hissedememeleridir. Şimdi gidip en yakınınızdaki kişiye sağlam bir tokat atsanız da beni yalancı çıkaramazsınız fakat yapacağınız bu eylemin kontrollü bir hayattan uzak olduğunu düşündüğümü de bildirmeliyim.


Emile Zola'nın aynı adlı romanından uyarlanan ve 1993 yılında beyaz perdeye aktarılan filmin yönetmeni Claude Berri. Fransız yapımı olan film, Türkçeye 'Tohumlar yeşerince' şeklinde çevrilmiş olup, 160 dakikalık film IMDB'den 7.0 puan almış. Başrollerini Renaud, Judith Henry, Miou-Miou ve Gerard Depardiue'nun paylaştığı, müziklerinin etkileyiciliğiyle de dikkat çeken film, maden işçilerini konu alıyor. 1800'lü yılların sonlarındaki işçilerinin çalışma koşullarını ve verdikleri emek mücadelelerini yansıtan filmde aşk hikayesi de karşımıza çıkıyor. Siyasal içerikli bir film olmasına rağmen duygusal boyutları da ağırlıklı olan film, odak noktasına grevleri ve işçileri koymuş. Filmi izlerken olayların tarihe gömülmediğini, aslında çok da alışkın olduğumuz bu olayların mücadelesinin hala hüküm sürdüğünü görüyoruz. Aradan yıllar geçmiş olsa da yaşanan maden kazalarının, çalışma koşullarının geçmişten farklı olmadığını biliyoruz , hala gündemde yerini korumaya devam ediyor. Özellikle de bu zamanlarda seyredilesi bir film. Germinal, İnsanlığın bilincinde büyük bir sıçramadır. Modernizmin şekillenişine tanıklık etmek isteyen herkes, emek ve sömürü denklemini görünür kılan bu romanı okumalı ve sinemaya uyarlanan bu büyük yapıtı izlemelidir. ve tabii zola'nın politik kimliğini, ödünsüz bir entelektüelin duruşunu anlamak adına öz yaşam öyküsünü de...izlenesi filmler arasında yer almalıdır.


Bir nedenden ötürü gitme eğilimim var. Nedenini ben de bilmiyorum, işte bir nedenden ötürü diyorum. Çalsın kapılarım kimse açmasın, telefonlar susmasın susturacak kimse olmasın. Uçsuz bucaksız ve sonsuz genişlikte yerlere gidesim var. Gittiğim yer yeşil olsun, sağımda deniz solumda huzur olsun. Karşımda bir gemi dursun gemiye yolcu binmesin gemiden yolcu inmesin. Gemi yalnızca umudu, hayalleri ve mutluluğu taşısın. Her limana umut bıraksın. Sokaklar boş kalsın insan olmasın. Her sokağa huzur sınırsızlığı getirilsin. Huzur sokaklarda volta atsın, huzur sokağın tam köşesinde beklesin, gelene merhaba gidene hoşça kal desin. Uykum denize kaçsın, deniz göklere karışsın, gökler şeker bulutu olsun üzerimize yağsın. Şeker bulutları çocukların üzerinden gitmesin ebediyete kadar orada kalsın. Mesela Doğu Batı diye ayırmasın kimseler kimseyi, bir çocuk olsun bir de çocuk olmayan. Bir nedenden ötürü gitme eğilimim var. Nedenini ben de bilmiyorum, işte bir nedenden ötürü diyorum. 1988 yılında başlayan hikayenin oyuncusu, figüranı, yönetmeni, senaristi ve ışıkçısı.


Aklınızdaki tüm eski yapıları unutun çünkü bu yapı onlardan daha da eski. Buradaki arkeolojik çalışma 1995 yılından bu yana devam etmektedir. Buradaki ilk buluntu Şanlıurfa'da 1983 yılında tarlasını sürmeye giden bir vatandaşın tarlasını sürdüğü sırada bir kalıntı bulup Urfa müzesine götürmesiyle ortaya çıkmıştır. Göbekli Tepe'nin yapımı milattan önce 10.000 yılına dayanmaktadır. Yani İngiltere'deki Stonehenge'den 7000 yıl mısır piramitlerinden 7500 yıl daha eski. Göbekli Tepe günümüzden 12.000 yıl önce inşa edilmiştir. , Şanlı Urfa'ya 15 km uzaklıkta Göbekli Tepe diye adlandırılan bir tepenin üzerine inşa edilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda buranın yerleşim amaçlı değil dini amaçla yapıldığı tahmin edilmektedir. Yapılan çalışmalarda 20 tane tapınak tespit edilmiş fakat 6 tanesi gün yüzüne çıkarılmıştır. Bulunan tapınaklarda ortak bir özellik göze çarpıyor; hepsinin T şeklinde taşlarla çevrilmiş merkezinde 2 tane T şeklinde sütun bulunmaktadır. Bu sütunlar insanları temsil etmektedir. Sütunların üzerinde kol figürleri bulunmaktadır. Ayrıca sütunların üzerine hayvan figürleri de işlenmiştir. En sık görülen figürler boğa, yaban domuzu, tilki, yılan, turna ve yaban ördekleridir. Bu tasvirler tahminlere göre o bölgede yaşayan hayvanlardı. Ama en önemlisi 3 boyutlu kabartma olarak işlenmiş aslan figürleri. Mağaradaki avcılık tasvirlerinden sonra 3 boyutlu kabartmaya geçmeleri sanatsal açıdan farklı bir çağa geçmelerini temsil etmektedir. Bu yapıların 40-60 ton arası değiştiği ve piramitler gibi nasıl oraya taşındığı ve ilkel şartlarda ilkel aletlerle nasıl yapıldığı hala bilinmemektedir. Tapınağı yapıldığı zamanlarda yaşayan insanlar yerleşik hayata geçmemiş bitki toplayan avcılıkla geçinen küçük topluluklardı. Burada yapılan araştırmalarda buğdayın ilk versiyonunun tapınağa yakın yerlerde yetiştiği görülmüştür. Yapılan kazılarda kireç taşından yapılmış bira fıçılarına rastlanmıştır. Tahminlere göre burada yapılan tarım yemek için değil bira üretme amacıyla yapılmıştır. İlk biranın da Şanlıurfa'da yapıldığı tahmin edilmektedir. Göbekli Tepe 2011 yılında UNESCO listesine girmiştir. Yapılan kazılarda ileride karşımıza ne çıkar bilinmez ama kazılar sonucunda tarihte büyük değişikliklerin olacağı kesindir. Bunlardan en önemlisi de yerleşik hayata nasıl geçildiğinin değişecek olmasıdır. Vefatına kadar kazının başında bulunan Prof. Dr. Klaus Schmidt'e göre yıllardır yerleşik hayata tarımla geçildiği bilinmektedir, fakat burada ise dini merkezlerde sürekli kalma isteği ile buralara yerleşilmiş ve burada ihtiyaçlarını karşılayamadıkları için tarıma başlamışlardır. Yani dini mabetlere yerleşme isteği tarımı getirmiştir.


İrlandalı yazar Samuel Beckett tarafından Fransızca olarak yazılan bu eser yine yazarı tarafından birkaç yıl sonra İngilizceye çevrilmiştir. Kendi yazarı tarafından başka dillere çevrilme ayrıcalığına sahip sayılı eserlerden biridir. Dili oldukça sade olan bu absürt tiyatro örneği, birkaç obje ve birkaç adamla boyut kazanan düşünsel bir oyundur. Birçok edebiyat eserinin aksine anlatımı ya da diliyle değil; eylemlerle insanları doygunluğa, yoğunluğa ulaştırmayı amaçlamıştır Beckett. İşte tam da bunlar yaşanıyor, beklediklerimiz yüzünden şuan hiçbir şey yaşamıyoruz ama zaman bizi beklemez, zamanda koşuyoruz. Botlarımız ayağımızı sıkıyor şöyle bir bakıp hiçliğimize koşuyoruz. Yahut şapkamız halen başımızın üstünde mi, şöyle bir yokluyoruz, devam ediyoruz. Hayatın içinde sürüklenip gidiyoruz, sorgulamadan hayatın önümüze sunduklarını kabul ediyoruz. Kendimizi o kadar güçsüz görüyoruz ki; hiçbir şeyi değiştiremeyeceğimize inanıyoruz. Aslında Beckett tam da buna değiniyor, bu saçmalıkların içinden sıyrılıp gözlerimizi açmamızı istiyor. Bize iki insan gösteriyor; sımsıkıya sarıldıkları hiçlik yüzünden hayatlarının geri kalanını aptalca bir bekleyiş içinde geçirmeye mahkum etmiş iki insanı anlatıyor. Nesneler, sadece nesneler... Onlara anlam katabilecek tek şey düşüncelerimiz; güneş, ağaç, eşyalar ve diğer birkaç şey... Oyunun yaşamasını sağlayan tek şey bunlar.


Geçtiğimiz ay sonunda tüm dünyada vizyona giren 123 dakikalık Warner Bros yapımı bu fantastik film, 160 milyon dolarlık bütçesi ile parmak ısırtmış ve özellikle fantastik film tutkunlarını büyük bir beklentiye sevk etmişti. Beklentinin büyüklüğü, vizyona girdiği ilk gün Amerika ve Kanada'da 38 milyon doları, dünya genelinde ise 81 milyon doları aşan gişe hasılatından da belli oluyordu. Bu film, Godzilla Filmlerinin üçüncüsü olma özelliğini taşıyor. İlki 1954 yılında Japon Yönetmen Ishiro Honda tarafından çekilmiş. İkinci çekim, 1998 Yılında Amerikalı Yönetmen Roland Emmerich tarafından gerçekleştirilmiş. Yönetmenliğini Gareth Edwards'ın yaptığı bu üçüncü Godzilla Filminin başrollerini; Aaron Johnson, Ken Watanabe ve Elizabeth Olsen paylaşıyorlar. Vizyondaki bu son Godzilla Filmi, bilgisayar teknolojisinin ulaştığı noktayı gösteren çok başarılı görsel efektleri ile göz doldurucu bir şölen sergiliyor. Buna mukabil, kurgulama anlamında aynı başarıdan söz etmek mümkün değil. Filmin insan kahramanları ile seyirci arasındaki duygusal bağların oluşumu ve güçlendirilmesine gereken zaman ve önem verilmeden yaratıkların sahne alması, seyircinin gerekli motivasyonunu ve duygusal yükselişini önlediği gibi yaratıkları, seyirci gözünde başrol oyuncuları olmaya zorlamış. Bu durumda, filmin insan kahramanlarına da doğal olarak figüranlık yapmak kalmış. Filmin kurgulamasındaki bu eksiklikler bir yana bırakılırsa, yüksekliği 100 metreyi bulan bir yaratığın insani boyutta kadraja sığdırılabilmesi ve olaylara dahil edilmesi çekim tekniği açısından oldukça meşakkatli bir iştir. Film izlenirken bu önemli sorunun çok başarılı çekim açıları kullanılarak aşıldığı gözlenebiliyor. Bu ise filmin teknik kadrosunun başarısını gösteriyor. Sonuç olarak, Godzilla'nın bu üçüncü çekiminde kullanılan görüntü tekniklerinin ve görsel efektlerin çok başarılı olduğunu söylemek mümkün fakat kurgulama anlamında aynı başarıdan söz etmek pek mümkün değil.


...taraflarımda bir doluluk ve delilik belirtisi var. Kendini koyun gibi sürüye katmak isteyenler ise cabası. Onlara yem mi vermeliyim, yoksa sürümle beraber bu tepenin leziz otlarını mı hediye etmeliyim? Nefes almalarımda bir hışırtı var... Ve bu krallık biteceğe benziyor. Sanmayın ki bu duman biten közümden yükseliyor. Bekleyin sancılı bir doğum daha gerçekleşiyor. Bu doğumda ben, uçmayı bilen o salak martı gibi, ancak size muhtaç olmadan yükseleceğim gökyüzüne. Orada benim tahtım var. Diğer ürettiğiniz tanrılardan pek uzağım. Benim özüm insanoğlu ve ben hatalarımla yükselmekteyim. Şimdi yükselişimi görenler duyarlar sesimi. Alametleri geçmiştir aranızda, yeni bir fikir dolaşacak tepenizde. Siz gözlerinizi üzerime dikmişken, ben çıkacağım Gök Koltuka! Sürüye katılmak isteyenlerden birileri de yükselmeye çalışacak tabi... Onlar, uçmasını öğrenene kadar sadece onlara taze ve leziz otlar sunulacak. Hazır değilsiniz siz. Hazır olsanız yanıma gelirdiniz ki sizinle bu Gök Koltuk paylaşılabilsin. Ancak siz, karın tokluğuna heveslenmiş ve gözlerini leziz otlara dikmiş bir nesilsiniz! diyerek haykırmak geçer içimden.


Genç yazar Ufuk Cengiz'in kaleme aldığı bu tiyatro oyununda Ahilik Teşkilatı'nın kuruluşu ve işleyişi Anadolu'nun manevi mimarlarından Hacı Bektaş-ı Veli, Yunus Emre, Tapduk Emre, Ahmed-i Gülşehri, Mevlana ve Ahi Evran-ı Veli'nin menkıbevi hayatları üzerinden anlatılmıştır. Gönül Deren isimli tiyatro oyunu Bektaşi Dergahında Hacı Bektaş-ı Veli Hazretlerinin de bulunduğu bir Bektaşi semahı sırasında başlar. Semah ekibi Hacı Bektaş huzurunda semah dönerken tarihi şecerenamelerde de geçen bir keramet ile gökten bir ses gelir ve Hacı Bektaş'a Ahi Evran'ın kendisini ziyarete geldiği bildirilir. Buluşmada; tasavvuf ve takva ehlinin izleyeceği yoldan bahseden erenler yine tarihi şecerenamelerde kayıtlı ve halk arasında da bilinen kerametlerden birkaçını gerçekleştirirler. Hacı Bektaş, Ahi Tekkesine davet edilir. Davete icabet ettiğinde sahnede temsili Ahi Helvası yapılır ve sahnedekilerle birlikte seyircilere de ikram edilir. İkram sırasında canlı performans ile ney dinletisi sunulur oyunun akışını bozmaksızın seyircide ikramların gerçekten erenlerden geldiği hissi uyandırılır. Yunus Emre, Tapduk Dergahından ayrıldığı sırada Ahi Evran'ı ziyaret eder ve Allah aşkı üzerine sohbet ederler. Ahilik'in vasıfları Yunus Emre ile sohbet sırasında Gülşehri ve Ahi Evran tarafından anlatılır. Ahilik usullerinden Pabucun dama atılması kötü bir esnaf üzerinden sahnede canlandırılır. Ahilik düsturu olan kalfalıktan ustalığa geçişteki Şed kuşatma töreni en ince ayrıntısına kadar canlandırılır. Ahi Evran'ı ve Anadolu'nun diğer yörelerindeki ahilik temsilcilerini ziyaret eden bir seyyah karakteriyle İbn Selam- Ahilik Teşkilatı'nın dağılım ve işleyiş yapısı seyirciye bildirilir. Ahi Evran-ı Veli'nin yöredeki bir ejderhayı halkın isteği üzerine kendine bağlaması gölge oyunuyla canlandırılır. Hz. Peygamber Efendimizin ve Ashab-ı güzin efendilerimizin öğütlerini halka anlattığı bir sohbet sırasında Hz. Mevlana'dan Ahi Evran'a bir selam gelir ve bunun üzerine selamı getiren Mevlevi dervişler Ahi Evran'ı da aralarına alarak sema ederler. Sahneye gelen Hacı Bektaş-ı Veli ve Yunus Emre'nin Ahi Evran-ı Veli ile omuz omuza verip üç eren görünümü oluşturmalarıyla tiyatro oyunu son bulur.


1980'lerde ve 1990'ların başında doğan nesiller bilirler ki çocuklar; sokakta oynayan, susadığı halde annesi tekrar salmaz korkusundan mahalle arkadaşları ile aynı şişeden su içen, tozlu / topraklı hatta çamurlu yollarda düşen, düştüğü zaman dünyaları yıkmadan oyununa devam eden, ödevleri son dakikaya bırakan, okula mütemadiyen yürüyerek giden, anneye / babaya ve hatta büyüklere son derece saygılı, dönemin şartları doğrultusunda son derece sağlıklı yetişmiş bir nesildir. Zira içilen onca çeşme suyunun ve annelerin banyo esnasında kullandıkları suyun sıcaklığından sağ çıkabilmenin başka bir açıklaması olamaz ve tabii sağ çıkmak demişken güdümlü anne terliğini de unutmamak gerekir. Bu neslin asla çocukluk depresyonları ve adını telaffuz etmekte zorlandığımız sendromları olmamıştır. O dönemin anneleri henüz GOOGLE ile tanışmadığı için çocuğun mevcut sıkıntısının çözümü hekimlerde, bir üst merci ve tecrübe deposu olan kendi annelerinde ya da bir başka aile büyüğündeydi. Şimdilerde olduğu gibi en ufak bir üşütmeyi dahi bilmem ne sendromu diye iteleyen ve anneleri panik atağın eşiğine getiren google o dönemlerde, şansımıza henüz yumurtadan çıkmamıştı. Hoş, gerçi çıkmış bile olsaydı dönem kadını zihniyetiyle Elin makinesi ne anlar çocuk bakmaktan? diye defterini dürer, atardı; o ayrı. Zamanın ilerlemesiyle teknoloji ile tanışılmaya başlandı. Teknoloji önce minik ev aletleri ile girdi hayatlarımıza. Çırpma telinin yerini mikser, büyük kocaman gırgırların yerini elektrik süpürgesi, analog televizyonun yerini uzaktan kumandalı televizyon aldı. O zamanlar için kimse bir minik cep telefonunun gün gelip tüm hayatı yönlendirebileceğini tahayyül etmezdi çünkü cep telefonu denen şey cebe bile sığmayan, insanların telefon melodilerini bile kendi notaladığı anlaşılması güç bir aygıttı. Annelerin ise teknolojiden en fazla fayda sağladığı yer, televizyon kanallarıydı. Her kanalda istisnasız yemek programı olur ve o tarifler muhakkak uygulanırdı çünkü misafir önemli bir husustu ve ikramda eksik asla olmamalıydı. Bu arada yaşı yetmeyen bir okuyucu olursa diye belirtmek isterim, eskiden insanlar akşamları birbirini ziyaret eder, çay / kahve içilir, çocuklar ise oyun oynardı. Aslında film 2000'li yıllarda, milenyumun çok da beklenmeye değecek bir halt olmadığını anladığımız yıllarda, kopmaya başladı. Milenyuma girilen gecenin sabahında uzay çağına girmediğimiz ve uçan arabaların belirmeyeceği anlaşıldığı an, herkes hayatına kaldığı yerden devam etme kararı almıştı ama tek bir farkla: kadın faktörü. Bu faktör bir miktar daha güncellenmiş, çalışan kadın bir miktar daha maskülen hale gelmişti. 2000'li yıllarda kadın özgürlüğünü yekten ilan etmişti. Bu özgürlük bazı gerici kitleyi rahatsız etse de ilerici ve aydın kesimi son derece memnun etmişti. Kadın çalışmaktan ziyade, elinin hamuru ile erkeğin işine elini daldırıyor ve yeni istihdam alanları yaratıyordu. Şahaneydi! Peki çocuğunuzun ne kadar güzel okuduğunun farkında mısınız? Bence değilsiniz. Çünkü eğer olsaydınız elinizde o telefon yerine muhtemel örnek teşkil etsin diye kitap olurdu. Oldurmadınız. Tebrikler, çocuğunuzu kendi cehaletinize ortak ettiniz.


Hitit Kraliçesi Puduhepa savunmasını okuyor, Asurlulardan kalma bir saray yanıyor, yanık kokusu rüzgarın sesiyle çoğalıyor... Büyük İskender, Hızır Yaylası'nda konaklıyor. İlk ceza yasasını uyguluyor bu çamursuz düzlükte, dereye karşı. Romalıların çağırdığı Nikopolis'i duyuyorum, nefesim yarım kalıyor duydukça ve yanık bekçisi oluyorum dilini bilmediğim bu toprakların. İnsanoğlunun ihanetine uğramış, başı insan, vücudu yılan, upuzun kuyruğu olan Yılanların şahı efsanesi anlatılıyor suya, duyuyor musun? Korkma, dokun suya, kavalın sesine anlam ver, eşlik et! İçerisine kendini katmadığın efsane, efsane değildir! Ve bir çoban geldi, dağ, taş, börtü böcek konuşmaya başladı... Hangi dağların, ovaların kalplerini yoklayıp da gelmiştir bu derenin coşkun suyu bilinmez ama bu su, bir Cuma gününün ertesinde, celladı kesilecektir Zeliha'nın. Deli derler ona, en çok da onu doğuran sevmez, ite kalka gösterir sevgisizliğini. Yirmi beş haneli köyün Zeliha'sı delirmeden yedi yıl öncesinde, tam da yedi yaşında, otlamaya giden koyun sürüsünün peşine takılarak köyden çıkar. Akşam olur, çobanla birlikte sürü de döner köye ancak Zeliha'yı ne duyan olur ne de gören. Zeliha'nın annesini alır bir merak. Karanlık çöker, Zeliha dönmez köye, kimseler bilmez. Zeliha'yı yola salan kaval, çobanın kavalı, biri üflese de anlatsam bildiklerimi der demesine de, duyulmaz anlatamadıkları, zifiri karanlığın korkusu üşütür geceyi. Zeliha, Sultan teyzenin altıncı kız çocuğu ve aynı zamanda son çocuğu. İşte bu son çocuğun doğumundan hemen sonra köyün ebesi durduramayınca kanamayı, apar topar ilçeye yetiştirilmiş kadın. O geceden Sultan teyzeye arta kalan ise bir daha hamile kalamayacaksın cümlesi olmuş en insaflısından. Mutluluk getirmeyen, mutluluk veremeyen Zeliha'nın girdabı doğduğu gün başlamış aslında. Meşaleler ellerde köylüler güneş ışığına varana kadar dolanmışlar etrafta, çevre köylere bile haber etmişler, lakin bulamamışlar Zeliha'yı. Şafağın söktüğü saatlerdi. Gün ağarmış, geceden kalma yorgun, ağırlaşmış hava usul usul yerleşmeye başlamıştı Şahmaran toprağına. Derenin kenarında, bir tutam yosuna sıkıca tutunmuş olarak buldular Zeliha'yı. Bildiklerini anlatabilecek kelimeleri yoktu. Dili döndüğünce anlatmaya çalıştı ama kimseler onu anlamadı. Sadece çok güzel bir şey gözlerinden çevreye yayılıyordu. Zeliha diğerleri gibi değildi artık. O gecenin sabahından sonra köyün yarım akıllı Zeliha'sıydı. Güzel bir şey vardı gözlerinden sızan, teşhisi delilik oldu. Koca kazanlarda yapılan yemekler, davul zurnanın ısınma sesleri ve süslü şalvarları, yazmalarıyla komşu köyde bir düğün telaşı. Şahmaran'dan gidecekler bir bir yola koyulurken sabahın erken saatlerinde, Sultan teyze de beş çocuğuyla çoktan katılmıştır kafileye. Odanın içinde boruları sökülmüş olsa da kışı hatırlatan bir kuzine sobası ve ayağına zincir dolanmış sedirden bir kanepe. Zeliha cam kenarında etraftaki hareketliliği izlerken korkulu gözlerle, karşıda kendine gülen çocuklara aciz bir iniltiyle bağırır. Elini ayağındaki prangaya götürür, her beş dakikada bir deneyimlediği gibi zinciri çözmeye çalışır ancak her defasında yara alır göğsü, pes ederek bırakır. Her sene bu vakitler yılanların istilasına uğrardı Şahmaran Köyü. Çoğu öldürülür ya da çoğu ölürdü. Köy halkının diliyle bir tanesi vardı ki, sanki Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde bahsettiği boynuzlu ve ensesi tüylü olanıydı. Ne ölür ne öldürülürdü. Aradığı bir şey varmış gibi hiç olmadık yerlerde görünür ve aniden tüm heybetiyle kaybolurdu. Zincirinden kurtulamayan, kurtulmak için çabalamaktan da vazgeçen Zeliha cam kenarındaki sedirin üzerinde bir düşe dalmıştı öğlen sıcağında. Tıpkı kalp gözüyle görülen düşler gibi, Zeliha'nın gözü de kalbi de, etrafını sarıp sarmalayan bu uzun düşün içinde kalakalmıştı. Belki üç, belki beş saat geçmişti ki aradan, Zeliha gözlerini açınca, kapı eşiğinde bir çift göz görmüş. Simsiyah lakin etrafa yemyeşil bir ışık yayan bu gözlerle Zeliha, upuzun bir yolculuğa çıkacak olmanın heyecanını yaşamış. Simasıyla insanı andıran bir yılanmış tam da şimdi Zeliha'yı diliyle koklamaya çalışan. Aydınlık kaybolmak üzereyken dağların ötesinde, kızılımsı kesik kesik ışıklar sızar köyün tepesine. Düğünden dönen ahalinin korkulu sesi uyandırır Zeliha'yı düşünden. Fareler yılanlardan, yılanlar insanlardan kaçarken, erkekler ellerinde küreklerle, ahırları, kilerleri teker teker arayarak öldürürler ölümlü yılanları. Küreklerle köy meydanında toplanan yılanların yakılması da bir gelenektir Şahmaran'da her sene. Doğumu, yaşamı ve hatta ölümü de, Sabaha karşı evin önünde hayvanların bağrışmaları uyandırdı Emine teyzeyi uykusundan. Ahırın kapısını açıp onları sakinleştirmeye çalışırken, çimenlerin arasından siyah bir gölgenin süzüldüğünü gördü. Kapıyı kapatıp içeri girer girmez, siyah bir ürperti hissetti tüm bedeninde. Çay suyu koyup çocukları teker teker uyandırırken, Zeliha'nın gözlerinin açık ve sus bir halde kendini izlediğini fark etti. Beyazı çivit beyazı, siyahı kömür karası gözleri vardı Zeliha'nın. Bu sabah da yedi dağın ötesini deler gibi bakmalardaydı. Gözlerinin ardında korku dışında her şey vardı aslında. Yarayı kazarak iyi edebilen bir sevgi yapışmıştı bedenine sanki Zeliha'nın... Yılların uykusundan uyanmış kadar uyandı o sabaha. Kalktı yatağını toparladı, yüzünü yıkadı, mutfağa yönelip anne, günaydın dedi. Ev halkı, konu komşu, Şahmaran köyü anlam veremediler bu değişime. Emine Teyzeye ne yaptın nasıl ettin de iyi ettin bu deliyi diye sorulan soruların cevabı yoktu.


Göremiyordu. Eskiden gördüğü hiçbir şeyi artık göremiyordu. Asla bencil bir insan olmadı. Olabildiğince yardımseverdi. İnsanları kırmamak adına kendinden taviz verirdi. Daha sonra ise insanlar onun kadar fedakar olmadıkları için üzülürdü. Ama onlara asla kızamadı. O öyle diye kimse onun gibi olmak zorunda değildi bir kere. Ama artık... Ben bencil değilim diyemiyordu. İyi bir insan olduğunu artık bir türlü göremiyordu. Ayağa kalktı, sabahtan beri okumayı ertelediği dosyalarına baktı. Patronla da arası pekiyi değildi zaten. Bu dosyaların yarına yetişmemiş olması biraz tazminat alması için yeterliydi. Peki, istiyor muydu? Artık ne istediğini bile göremiyordu. Dosyaları es geçerek aksak adımlarla mutfağa ilerledi. Kendine bir kahve koydu. Şekersiz, sütsüz, acı bir kahve... Şekeri bir yıl önce bırakmıştı. Ama sütü hatırlamıyordu. Ne ara sütü kahveden ayırmıştı, bir türlü hatırlamıyordu. Onları neden ayırdığını bilmiyordu. Kahve bardağına bakmayı bıraktı. Biraz süt tozu aradı. Onların ayrılmalarını istemiyordu. Yoktu. Süt tozunu hiçbir yerde göremiyordu. Daha yavaş adımlarla döndü çalışma odasına. Kahvesinden bir yudum aldı ve yarı kirli pencereden dışarıya baktı. Ne kadar zamandır temizlik yapmadığını hatırlamıyordu. Camları silmediği için kızdı kendisine. Sütü kahveden ayırdığı için kızdı. Bencillik ediyordu. Olmak istemediği bir insana dönüşüyordu. Vefasız, bencil, umursamaz. Ne ara olmuştu bütün bunlar, lanet olsun hatırlamıyordu. Hayvanları artık sevmiyordu. Korkuyordu onlardan, hepsi ona zarar vermeye çalışıyordu. Evinde onu asla sevmeyen bir kuşu vardı, hızlı adımlarla kafesinin önüne geldi. Bağırdı ona. Bağır! Bağır! Korkmuş gözlerle kendisine bakan kuşunu izledi. Bir sağa bir sola çevirdi kuş kafasını. Ayakları her an bir ileri iki geri hareket ederek kaçmaya hazırlanıyordu. Varla yok arası bir ses tonuyla fısıldadı. Sağ elinin tersiyle kafese vurdu. Kafes de, kuş da cama çarptı ve büyük bir gürültüyle yere düştüler. Kuş yattığı yerden kanat çırpıyordu. Göğsü hızla şişip sönüyordu. Yukarı, aşağı, yukarı, aşağı... Son kez şişti bembeyaz göğüs. Bir saat, iki saat, üç... Kuşa bakmaya devam etti. Kıpırdamadan. Tek bir mimiğini bile oynatmadan kuşu izliyordu. Vicdan azabı, üzüntü, acı... Yoktu. Göremiyordu. Bu yaptığı kötü bir şey miydi? Göremiyordu. Kuralları hatırlamıyordu. Mavi, kırmızı, beyaz, mor, çok az da pembe... Pembenin bu kadar az olması fazla iyiydi. Nedenini biliyordu ama göremiyordu. Yani o ana kadar göremiyordu. Fısıltısıyla mutluluktan gözleri yaşardı. Kana karışan gözyaşları fazla iyiydi. Oysaki dosyalarını okuyup yarın teslim etmiş olsa, patronunun gözüne girecekti. Şüphe yoktu ki patronu o gün iyi günündeydi. Bir terfi bile alabilirdi. Okumayarak gitse bile kovulmayabilirdi. En kötü yüklü bir tazminat onu bekliyordu. Sütü asla bırakmamıştı ki. Asla ayırmamıştı o ikiliyi. Sadece, yeni bitmişti. Çöpe baksa görecekti. Camları daha iki gün önce silmişti oysa... O lekeler, dışarıdaydı. Göremedi. O vazoyu ise ona eskiden kendisine çok yakın olan bir dostu almıştı. Renkleri çok seven bir dostu... Baktıkça beni hatırla demişti, evin en göze çarpan yerine koyarken. Genç kadın, o güzelim yaş gözünden akana kadar hatırlamamıştı.


Belki de beni artık sevmemenin nedeni, zaman içerisinde tam olarak istediğim kadına dönüşmendir dediğimi hatırlıyorum. Sevdiğim tarzda kadınların benimle hep bir sorunu oldu. Beni sevmediler, yetersiz buldular ya da başka ihtimallere kendilerini kaptırıp gittiler. Bence her şey iyi olacak. İkimiz için de. Bölümün sonu Kaan. Bazen işleri karıştırman gerekir. Bazen işleri karıştırman gerekir diye tekrarladığımı hatırlıyorum. Bu hastalıklı ruh halinden sıyrıl. Eve git! Kalbimde senelerce onunla büyüttüğüm saksı çiçeğinin kuruyup dökülmeye başladığını hissettim. Şimdiden içimde hissettiğim dört senelik boşluğun tamamen yitirilmesi bir dört sene daha alabilirdi. Işıksız bir yolda soğuk bir yolculuğa hazırlanıyordum. Biramı içince kalkacaktık. O yüzden biramı mümkün olduğunca ağır içiyordum. Onu yanımda tutabilmenin geriye kalan tek yolunun gidişini geciktirmek olduğunu kötü bir şekilde fark etmiştim. Tam olarak bir 10 dakika sonra, artık o olmayacaktı. Tam olarak bir 10 dakika sonra, 1460 gün 6 saat 10 dakikadır hayata karşı bir koruyucuya sahip olan ben, dımdızlak ortada kalacaktım. Mutluluklar ve acılarla aynı potada eritilmiş, yeri geldiğinde sabahı olmayan huzur dolu günlerdi. Tekrardan sanki bir maktulün ölmesine saniyeler kala tüm hayatını gözlerinin önünden geçirmesi gibi ben de tüm birlikteliğimizi gözlerimin önünden umarsız bir slayt gösterisi gibi geçirdim. Tüm bunların hepsi İyisiyle kötüsüyle yaşadık ve sonra sen, beni mezun ettin. şeklinde sonlanan bir cümlenin sonucunda olmuştu. Seneler önce ilişkiye başladığımızda doğan çocuğun kreşe gitme yaşı gelmiş ve bütün beraberliğimiz birkaç arsız cümlenin içine sıkışmıştı. Bir zamanlar neredeyse tek bir saniye bile benimle kontağı kesmeyen gözleri şu an benim dışımda her şeye bakıyordu. En basit bir çıtırtı bile onu, benim özenle toplamaya çalıştığım dikkatinden koparıyor ve aklına yaşamak istediği, uzun acılar sonunda ulaştığı mutluluk fırsatı geliyordu. Kıymetini daha iyi bilen birisi tarafından verilen bir mutluluk fırsatı. Beni asla aramayacağını bilerek İstediğin zaman beni arayabilirsin. dedim. Bana hiç gelmeyeceğini bilerek İstediğin zaman gel, konuşalım diye ekledim. O da bunu hiçbir zaman yapmayacağını tam anlamıyla bilerek basit bir 'Tabii ki' ile cevapladı. Bu soğukkanlılığı ona kazandırdığım için kendimle hem gurur duyuyor, hem de nefret ediyordum. Bitmek zorunda değildi. Benim için delicesine uğraşmasına rağmen bok etmiş, bana verdiği üçüncü ve son şansı da harcamıştım. Sanırım kaç yaşında olursa olsun her erkek hayatında bir kere asla harcamaması gereken bir kadını buluyor ve onu harcıyor. Bu varoluşsal lanet yüzünden istemediği bir hayata sürülüp, bir köpek gibi yaşamaya devam ediyor. Bir şeylerin kıymetini asla bilmiyor. Geçici hevesler uğruna çok fazla vakit kaybediyoruz. Sanırım hepimiz süzme salağız. Büyüdükçe küçülen Rugrats bebekleri gibiyiz. Bir bedel ödemeden kafamız basmıyor. Ve boşaldı. Gözyaşları bir zamanlar avuçlarımın içinden asla ayırmadığım yanaklarının üzerinden akarak hafif kıvrık dudaklarına aktı. O an içim rahatladığı için kendimden tiksindim. Tüm bunlara sebep olmanın getirdiği ağırlıkla birleşince o nefret müthiş bir hal aldı ve içimde bir yerleri ezdi. O sırada bana asla unutmayacağım o cümleyi yazmak için telefonunu eline aldığını gördüm. Ve zamanla birlikte yitip giden her şey gibi, evine giden otobüsün içinde kendi hayatına yollandı. Gözlerim otobüsü artık daha fazla göremeyinceye kadar orada kaldım ve baktım ona. Zamanında o durakta onu ağlayarak bıraktığım bir an vardı. O gün için lakayıtça kıçımı dönüp evime dönüşümden dolayı kendimi hiç affetmeyeceğimi fark ettim. Bir zamanlar o otobüse atlasaydım her şey çok farklı olurdu. Belki o vakit de yeni sorunlar çıkardı ancak şimdilik kendimi suçlayabileceğim her bahaneye ihtiyacım vardı. Bu da kusursuz bir bahaneydi. Gidenle gidilmediği gibi eskisi gibi de kalınmıyor. Kendimi farklı bir şehirde, beni dört sene önce bulduğu yerde, bambaşka bir adam olarak buldum. Dört senelik, neler olduğunu hatırladığım bir hafıza kaybı yaşamış, farklı bir boyuta gidip gelmiş, sonra da tekrar uyanmış gibiydim. Ancak o hafıza kaybı boyunca yaşadıklarım hayatımın en güzel yıllarını oluşturuyordu. Benim olamayacak kadar güzeldi. Bitmesini asla istemediğin bir rüyadan zorla uyandırılmak gibiydi. Ve ölene kadar geriye kalan tüm uykularını o rüyayı tekrar görmek için uyumayı çağırıyordu. Nemli Mart ayazında paketimin içinde kalan son sigarayı çıkardım. Eskisi gibi görünmüyordu insanlar. Olduklarından daha çirkin gözüktüler gözüme. Yaptıkları işlerden, bulundukları hayatlardan, sahip oldukları tüm mutluluklardan nefret ettim. En çok da benim harcadığım fırsatları harcamayanlardan. Umarım mutluluklarında boğulurlardı. O an onlar için dileyebileceğim yegane dilek buydu. Sert rüzgar tam aksi yönümden yüzüme doğru acı bir şekilde vurdu. Onu unutmaya harcayacağım geniş zamanlarla dolu bir hayata yavaş yavaş yürüdüm.


Tüm bu uyarılardan ders almayan kızlarının tavırlarından yılmış olan ecza sahibi kadın, başını iki yana sallayarak dükkana, hastalarının ve kalfasının yanına dönüyordu. Günleri senelerdir değişmeyen ben ise elime bu kadar farklı bir fırsat, bir heyecan geçmişken değerlendirmeden edemezdim. Gittim çocukların yanına; Selam ufaklıklar! dedim. Adı Saba olan, saçları sarıya çalan bu sevimli küçük kız yüzüme o kadar sinirli bir bakış fırlatıyor ki olduğum yerde kalakalıyorum. Hatta biraz da korkuyorum açıkçası. Biraz bakıştıktan sonra Eda, Saba'ya göre sinirden daha çok üzgün ve yılmış bir ifadeyle- söze karışıyor. Saba yine o sinirli gözlerini dikmişti üzerime. Elindeki kalan taşları da pazar yerine fırlattı. Bir müddet etraftan gelen ayıplama seslerinden sonra attıkları taşlardan bir tanesini kapıp getirdim. Gülesim tutmuştu birden. Gözlerim canlanmıştı. Daha çok küçük olmasına rağmen hakkı olanın ne olduğunu anlamıştı bu küçük kız. Bir davası, bir mücadelesi var gibiydi.


Fikir tasarrufu yapılan bir dönemdeyiz. Bakın şu boşluklara dikilmiş gözlere, anlayacaksınız beni. Vazgeçmeden geçmeyen günlere sığınarak söylüyorum bunları. Çünkü biz tasarrufumuzu yaparken, kalemler yazmaya devam ediyor. Bu yüzden kimimizin kalemi güçlü, kimimizinki ise kırık sayılıyor. Tam olarak haritalandırmak gerekirse, öneri ve düşüncelerimiz bilinç dışında paketlenmiş bir şekilde bekliyor. Oradaki bilgilerin paketlerini açarak, içini kontrol ederek ve toplumun genelinin anlayacağı bir şekilde sentezleyerek sunmak büyük marifet... Haritamızın diğer köşesinde ise benliğimiz duruyor. Ne ötekine ne de bilinçdışına yakın bir yerde. Hangi tarafa yönelirse yönelsin, uzun bir yolculuğu göze alması gerekiyor. Benliğimiz karışık! Bir o tarafa bir de bu tarafa koşuyor. Yoruluyoruz ve fikir tasarrufu yapma kararı alıyoruz. Bizleri ilgilendiren konular üzerinde dahi uzun uzadıya düşünemiyor ve sağlıklı fikirlere ulaşamıyoruz. Yorulduğumuzu sanıyor ve vazgeçme sürecini başlatıyoruz. İleride kimse yok. Sen olduğun yerdesin. Geride bıraktıkların, arkanda kalanlar, hataların ve başarıların. Solunda gördüğün şey ise öteki... Sağında ise bilinçdışın seni bekliyor. Bengi döngümüz bu kadar basitleşmişken biz yorulmaktan korktuğumuz için ne ötekine ne bilinçdışına ne de hatalarımız ve başarılarımız tarafına bir harekette bulunamıyoruz. Sadece ileri, boşluğa açılan kapıdan içeri giriyoruz. Şimdi bulunduğunuz yerden geriye doğru koşun. Deneyim denizine dalın ve dibindeki o değerli taşları avuçlarınızda toplayarak geri gelin. O değerli taşların bir kısmını bilinçdışına bir kısmını da ötekine doğru fırlatın. Sonra ileri doğru yürümeye devam edin. Bu sayede hem bilinçdışınızı hem de ötekini yolunuza engel olarak dikmiş olacaksınız. Başardınız! Artık boşluğa karşı değil, deliliğe karşı yürümektesiniz. Buradaki delilik kavramını yüceltecek olan da yerin dibine sokacak olan da sizsiniz. Hazır savaşlarınız başlamışken kaleminizi elinize alın. Çünkü büyük eserler çıkacak oradan. Yolculuğunuzu bitirdiğinizi düşündüğünüz anda etrafınıza bir bakın. Eğer bahsettiğim haritada bir değişiklik var ise sadece yorulmuşsunuz demektir. Yürümeye devam edin ve bırakın o engeller yolunuza atlasın. Ayağınızı sıkmayan ayakkabıyı hissedemezsiniz. Biraz daha sıkı bağlayın.


Dudaklarda bir duman gürültüsü, içine çektikçe çoğalıyor sanki gökyüzü. Sesinin rengi değişiyor. Seni seviyorum derken farklı, Bakarız derken farklı, Hoşça kal derken çok farklı. Balkona çıkıyorum. İsmini unuttuğum insanları çağırıyorum zihnime. Gelip doluşuyorlar hemen. Sen yoksun. Orada kaldın, zamansız bir öğle uykusunda. İri gövdeli, kocaman bir ağaç taşıyor sanki çocukluğumu. Dallarına uzanmak için zıplıyorum, tuttuğum yaprak elimde kalıyor. Annemin sesi kulağımda. Kızıyor, çabuk öfkeleniyor ve uslu durmam için tembihliyor beni. Bense sırtımı yakan güneşe kulak veriyorum sadece. Koşmamı söylüyor. Koş. Hiç durma! Dönüp arkana bile bakma! İşte o an inanmak geliyor içimden, hepsinin bir rüya olduğuna. Kan ter içinde uyanıp, sağ tarafımı yoklarken seni görüyorum. Uyuyorsun, tıpkı hayal ettiğim gibi. Odadan çıkıp bütün evi geziyorum sonra. Kimsecikler yok, herkes ölmüş. Üçümüz kalmışız şu hayatta. Sen, ben ve şu meşhur yoksulluğumuz. Birbirimize sarılıp uyumaktan başka çaremiz yok gibi. Ama inat ediyoruz işte. Sıkılmak, uzaklaşmamız için geçerli bir bahane. Özlemekse, onun panzehri. İkisine de inanmıyorum ben. Yorgunluğu kolayca okunuyordu yüzünden Bahar'ın. İsmi gibi birisi olamamıştı hayatı boyunca. Ayağına öylesine geçirdiği lastik terlikleri ses çıkartıyordu, bana adım adım yaklaştığını görmeme gerek kalmamıştı. Başımı kaldırmadım gazetemden. Öksürdüm içimden gelmeyerek, zoraki. Yine temizlik mi yaptın sen? Balkon kapısının orta yerinde durup, belini arkaya yasladı. Acı duydu muhtemelen, yüzünü buruşturdu. Terliklerine dolan suyun, sabah sabah bir yerleri canhıraş vaziyette yıkamaktan kaynakladığını tahmin etmek için müneccim olmaya gerek yoktu. Öyle. Müsaade edersen balkonu da yıkayacağım şimdi dedi Bahar. Ve sinirlerimi zıplatacağını umut ederek, sırıtarak çıkarmıştı arkasında bekleyen bir kova suyu ve süpürgeyi. Oflamalarıma aldırış etmeden masanın etrafında tam bir tur atmış ve balkonun köşesine yerleştirmişti kovasını. Böyle zamanlarda daha istekli oluyordum gazete okumak için. Hiç yerimden kalkasım gelmediğini belli etmek için olmasa bile, ondan gıcıklık rövanşını alabilmek için sallamıştım gazeteyi birkaç defa. Bugün mücver mi yapsan? diye sordum ve istifimi bozmadan satırların arasına gömüldüm. Tel süpürgenin mermere hızla sürtmesinden çıkan sese rağmen, Bahar'ın mırıltılarını işitebiliyordum. Ne söyleniyorsun yine? Duymuyorum? Gülmemek için dudaklarımı iyice yayıp, gergin tutmuştum bu esnada. Hafta sonlarını hiç sevmiyorum dedi süpürme işlemine ara vermeden. Ben de dedim. Kıkırdadığımı fark etmesi için gürültü çıkarmaktan da geri kalmadım elbette. Sonra sessizlik oldu. Derin bir sessizlik. Arkasına dönmedi Bahar, devam etti aynı köşeyi süpürmeye. Ben de beklemedim. Yerimden kalkıp oturma odasına geçtim. Televizyon sehpasının altına biraz para bıraktım. Bu aramızdaki oyunun bir parçasıydı. Evde malzemesi olmayan bir yemek istediğim zaman, oraya bir miktar para bırakırdım dışarı çıkmadan. O istemezdi, ben de bir şey söylemezdim. Ama günün sonunda, ben dışardayken Bahar alışverişi yapmış ve istediğim yemeği yapmış olurdu muhakkak. Hızla üstümü giydim ve yine konuşmadım. Dışarı çıktığımı söylememe gerek yoktu. Hava kararana dek dönmeyecektim nasıl olsa. Az evvel ağzımdan kaçırdığım gibi, hafta sonuydu bugün. İkimiz için de haftanın sonu. Kendimi rahatlamış hissettiğim, tıpkı bugüne benzeyen bir gündü karım intihar ettiğinde. Konuşmayı becerememiştim bana, Neden? diye soranlara karşı. Bilmediğimden değil, bildiğim şeylerin sınırlarının yetersiz olduğunu fark ettiğimden susmuştum. Ve işte yine böyle bir gündü, yanılmıyorsam cumartesiydi Bahar evimde çalışmaya başladığında. Üzerinde pazardan alınmış, ucuz kumaştan renkli bir elbise vardı. Nasırlı elleri benimkilerden çok daha erkeksi gözüküyordu. Görür görmez tahmin yürütmüştüm. Tarlada ve fabrikada uzun seneler çalışmış olmalıydı bu eller. Kendi kibar ellerimden utandım, onunkilere hayran kaldım. Sonra baştan aşağıya süzdüm onu. Kendinden emindi hatta çok emindi konuşurken. Yüzünü incelemiştim en çok. Gözaltlarındaki torbaların uykusuzluktan kaynaklanmadığını düşünmüştüm. Yapacağı işleri anlattım, kafasını salladı, sustu. Sonra mutfaktaki taburelerden birine oturdum. Ona da oturması için yer gösterdim ama ilk itirazını etti kafasını sallayarak. Olduğu yerde kalıp dikilmeyi kendi tercihi ilan etmişti. Üzerine gitmedim. Ev işlerini eksiksiz biçimde yapabileceğini biliyordum. Bilmediğim şeyi sordum ben de. Sen bir 'Hoşça kal' sın. Bense bir 'Güle güle.' Devamlı gitmek zorunda olmayı içime sindiremedim hiç. Peki ya sen? Bir çırpıda söylendiği kadar hoşça kalabilmeyi becerebildin mi ki? Gülümsemiştim. Bu cümleleri kurmasa, bir an için onu tanıyamayacağımı düşünüp kızmıştım kendime. Suskunluğu özlemindendi. Yalnızdı benim gibi. Ve hiç değişmemişti. Yine inatçıydı ve onu son gördüğümde nasılsa, tam da öyle bakıyordu şimdi.


Nemli kirpiklerinin aralığından ışıldayan bir çift ela göz... Göz aklarının yerini almış sapsarı bir ovadan bakıyor etrafına. Bakıyor, bakıyor... Öyle bir bakış ki yüz yıl, bin yıl baksa bu tabloya asla bıkmayacakmış gibi geliyor. Yarım asır sonra, bu topraklara, bu sulara dönebilmek var ya işte bu onun için hala hayalmiş gibi bir gerçek. İnanması zor. Dalgalar birleşerek çarpıyorlar kayalıklara. Martı seslerini bastırmak ister gibi tüm çabaları. Yan yana ne kadar da güçlüler. Belli bir mesafeye kadar yükselip sonu hüsranla biten bir geri çekilme... Hiç bıkmadan, hiç vazgeçmeden, sonunu bile bile gerçekleştirdikleri bu mücadeleyi seyredip güç alıyor. Şimdi, içinde yeşeren bir tohum tanesi gibi yaşamak. Çocuk sesleri de martıların sesleri gibi kayboluyor bir anda. Zar zor seçebildiği kaya parçalarına tutuna tutuna ilerliyor. Başında bir ağırlık ve tutulmuş her yanı. Kumsala indiğinde el yordamıyla bulduğu terliklerini giyiyor. Sırtı denize dönük. Hayır, bakmayacak. Bakmamalı. Eğer çevirirse başını gidememekten korkuyor. Başının ağırlığını kaplıyor deniz, her yanı masmavi. İçinde bir ağlama hissi. Yıllar var ki hıçkıra hıçkıra ağlayamadığını hatırlıyor. Yastığa gömdüğü haykırışlarını hatırlıyor. Hepsini kovmalı aklından. Ağlıyor. Sırtını yasladığı taşın yüzeyi acıyor etini. Aldırmıyor. Yıllardır acıyan yüreğini temizliyor şimdi gözyaşları. O yaşlar ki bütün acılarını denize döküyor adeta. Bedelini fazlasıyla ödediğini düşünerek karşılıyor akşamı. Bir zaman sonra eski evlerin arasında karşısına çıkan bir çorbacıda buluyor kendini. Garson bile anlıyor şaşkınlığını, gülümseyerek bakıyor ona. Elleri titriyor kaşığa uzanırken. Ekmek doğrayıp kaşıkladığı mercimek çorbası nasıl da nefis. Sıcak yemek yemeyeli asırlar olmuş gibi. İçini tarifsiz bir hüzün kaplıyor, mutlulukla karışık. Gece kendini göstermedi tam anlamıyla. Kimi kepenkler kapanırken kimileri açılıyor. Yeni açılmış bir kebapçı dükkanının camına takılıyor gözleri. Sırtına attığı eski çantası, grileşmiş gömleği, kahverengi terlikleri, uzamış saçı ve sakalıyla tam karşısındaki adama bakıyor. Ne kadar da ihtiyarlamış. Kocaman bir acımak geliyor içinden kendine. Sorular... Sorular... Yıllar var ki sayısını unuttuğu sorularını artık sormamalı kendine. En çok da aklını yitirmekten korktuğu kapkaranlık günlerinde tutunduğu minicik bir ışıktı hayalleri. Elleriyle tutuyor, basıyor ayakları. Gözleri görüyor kalabalıkları, herkes kendi telaşında. O da karışmalı bu telaşa, daha çok yorulmalı, daha çok üzülse bile pes etmemeli. Risk almadan yaşamak olmaz. Adı gibi biliyor bunu. Güler yüzlü görevli gösteriyor odasını. Ne kadar kalacağını tam olarak bilemediği bu yerde bir turist, yorgun bir gezgin, bir meczup gibi karşılanmak canını acıtıyor aslında. Kalbi buraya ait. Ama kimse bilmiyor. Yirmili yaşlarının başında ayrılmak zorunda kaldığı, acımasızca söküp aldıkları bu yere o kadar ait ve o kadar ait değil ki. Tenha bir sokağa bakan minicik pencere önünde dikiliyor bir süre. Tek kişilik odasında, bir köşeye sıkıştırılmış gibi duran tek kişilik masanın yanında minicik bir sandalye... Hemen çekiyor onu camın önüne. Yoldan akıp giden hayatları izliyor. Kimi solmuş, kimi güçlü rengarenk ışıklar arasından akıp giden hayatları... Kendisinin hayatı da bu oda içinde şimdi. Bir yüreğe sıkışıp kalmış ve kafes tellerinin arasından çıkmak için çırpınan bir kuş misali. Her dakika daha bir azalan ışıkların yerini karanlığın almasına az kala kapanan bir perde sesi. Oyunun giriş kısmı bitti. Artık aslını oynamak için toparlanma zamanı. Sıcak bir duşun ardından çeki düzen verdiği saçları ve sakalıyla puslu aynaya ilk kez bir gülümseme bırakıyor. Çantasındaki tek ve en temiz giysilerini çekip üzerine yatağına uzanıyor bir süre sonra. Hemen uyuyamasa da uzun süre oturmanın ve düşünmenin verdiği yorgunlukla uykuya teslim oluyor göz kapakları. Uyandığında yatağını topluyor. Minicik camı aralıyor kocaman elleriyle. Bu oda kaç gün yurdu olur bilmiyor. Hiç kimseyi tanımadığı ama en iyi bildiği bu yer onun ev sahibi artık.


Yatağıma uzanmış tavanı seyrederken, ruhumun göğsümü şişirip önce içimden daha sonra da şu çirkin boyalı tavandan kaçıp gitmek istediğini en derin acılarımla hissediyorum. Kalbim sıkışıyor, buna engel olamam. Ah, keşke sabaha uyanamasam da duygularımı perde arkasına atıp beni komik bir gösterideki ruhsuz, tahta bir kukla gibi oynatmaya çalışan herkesin gözlerindeki pişmanlığı görebilsem. Boynuma nefesini üfleyip uzun tırnaklı, bakımsız ellerini boğazıma uzatıp nefesimi sanki yol kenarına atılmış bozuk bir saati çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için avucunda gezdiriyormuş gibi tutarak kesip beni can çekişmeye zorlayan ölümü, hiç bu kadar yakın hissetmemiştim. Bir yanım kimseyle kafamın içindekileri ve duygularımı konuşamayacağımı bilirken, diğer yanım bunu yapabilmek için can atıyor. Kime kendimi anlatmaya kalksam biraz sonra aptal gibi hissediyorum. İki yanımda beni saran duvarlar var. Ben kendimi kurtarmaya çalışırken iki duvar beni arasına alıp sıkıştırıyor. Ben ne kadar nefret ettimse hayattan, o da benden o kadar nefret etti. Duvarlarımı itmeye çalışıyorum hayatın nefretine direnerek. Yol boyunca ağaçlar dizili. Onlara bakarken bile bir anıyı anımsamak ne garip. İnsan tek bir anı yüzünden hayatı boyunca tüm otobüslerden nefret edebiliyor yahut her bir yıldızlı gece için ağlayabiliyor. Anıların bu kadar acı verici olmaması gerekirdi.


Dünyaca ünlü Alman yazar Johann Wolfgang Von Goethe adete bir yaşam paletine sahiptir. Birçok insanın, tarzın, ortamın renklerine değerlerine ve deneyimlerine sahip olan Goethe, yanından edebiyatı hiç ayırmadan kendine çok farklı sıfatlar edinmiştir. Edebiyatçı, politikacı, doğa bilimci ve ressam olan Goethe, Frankfurt'ta hukukçu bir baba ve varlıklı bir ailenin kızı olan anneden dünyaya gelmiştir . Goethe disiplinli, ciddi, çalışkan, modern, farklı gelişim ve öğrenim teknikleriyle yetiştirilmiştir. Fransızca, İtalyanca, İngilizce, Yunanca, Latince dil eğitimi derslerinin yanında din, resim, çello, piyano ve dans dersleri de almıştır. Gerek döneminin siyasi koşulları gerekse tanışma fırsatı bulduğu hayatına yön veren kişiler sayesinde kendisine hep bir şeyler katmış, günümüze kadar gelen dünyaca ünlü, kabul edilmiş eserleriyle herkesin hayatında iz bırakmıştır. Eserleri her zaman hayatının tabloları gibi olan Goethe kendisini, çevresini, duygu dünyasını anlatmıştır. Gençliğinden itibaren eğitiminde, gezilerinde, çalışma hayatı içinde hayatına birçok kadın girmiş, aşka dair birçok şey yaşamıştır. Edebiyata, çalışmaya, gelişmeye düşkünlüğünden midir bilinmez; ilişkilerinde uzun süreli birlikteliği, tek bir kadına ait olmayı gerçekleştirememiştir. Belki de Goethe o kadar çeşitli özelliklere, uğraşlara, çevreye sahipti ki tek bir kadın, tek bir yaşam tarzına uyum sağlayamamıştı. Faust'ta ise şeytanla bahse giren evrensel bir insan trajedisini gözler önüne sermiştir. Bu ve bunlar gibi sayısız esere imza atmış, örnek olmuş Dünya ve Alman edebiyatının en önemli sanatçılarından biridir. 1979 yılından itibaren Devlet tiyatrosu ailesine gönül veren oyuncu Ankara Devlet Konservatuarı'ndan mezun olduktan sonra oyunculuklarla, eğitmenliklerle hayatını tiyatroya adadı. Dostoyevski'nin Yeraltından Notlar ve Beyaz Geceler'ini, Oscar Wilde'ın Dorian Gray'in Portresi'ni oyunlaştırmıştır. Ankara, İstanbul, Eskişehir, Antalya Devlet Tiyatrolarında da yıllardır oyunculuk ve yönetmenlik yapmaktadır. Kazım Akşar'ın yazarlığını ve yönetmenliğini yaptığı Güneş Batarken Bile Büyük oyunu Goethe'nin yaşamını, aşklarını, döneminin siyasi ve toplumsal yapısını, kişiliğini, sanatını, hayata ve insanlara karşı tercihlerini İstanbul Devlet Tiyatrosu sahnesinde gözler önüne seriyor. Bu oyunla bir yandan dünyaca ünlü bir edebiyatçının hayatına, anlayışına dokunurken bir yandan da tarihin tozlu raflarına şöyle bir göz atıyoruz. Güneş doğarken güçlü olmaya, enerji toplayıp, ısınmaya/ısıtmaya çalışıyordu; gün yavaş yavaş sonlanırken ateşli, coşkun güneş bütün ihtişamıyla güne gözlerini hayranlık uyandıran bir bakışla kapatıyordu.


İnsan, yeniyi de eskiyi de aynı yere koyuyordu. Yaşanmışları, hatıraları; yaşanacakları, hatıra olacakları... Çok çabuk vazgeçebiliyordu her ikisinden de. Türkiye sınırına yakındı yaşadıkları şehir. Birkaç kez babası ile Türkiye'ye gelmişlerdi. Televizyonlarda gördüğü masmavi denizi, denizin üstünde yüzen gemileri bu kadar yakından gördüğünde çok şaşırmıştı. Kum denizi ile çevrili yeşil ağaçlarla süslü evini çok çabuk özlemişti. Petrol, demokrasi, diktatörlük, kapitalizm, yeni düzen, terör gibi anlamlarını bilmediği bir savaşın tanığı ve mağduruydu. Dersin bitiş zili ile koşarak okuldan çıktı. Arkadaşları ile şakalaşarak, gülerek evine doğru gidiyordu. Mahallede, yemekten sonra oynayacakları oyunun planını yapıyordu. Okula doğru yönünü çevirdi. Son kez baktığını bilmeden. Annesi, babası ve kardeşi bahçede oturmuş günün haberlerini izliyordu. Okulda da birkaç kez duyduğu iç savaş, patlayan bomba, çatışma sözcüklerini artık daha sık duyuyordu. Sebeplerini bilmediği savaşın tanığı ve mağduru olacaklardı. Annesi ve babasının konuşmaları altında yemeğini yiyordu. Seni de alırlarsa ne yaparız biz. Çocukların yanında kapatalım bu konuları. Allah büyük. Koşarak eve geldi. Çantasını kapının girişine atarak içeri girdi. Annesi ve kardeşinin bulunduğu odaya geçti. Kardeşinin elinde oyuncak tabanca, annesi de yemeğe hazırlık yapıyordu. Artık okul yok anne. Tatilmiş artık. Evet, gitmeleri gerekiyormuş. Oyun oynamak için çok zamanım var artık. Gerçekleri söyleyemedi annesi. Nasılsa zamanla kendi de görecekti olacakları. Kendi yurdunda az zamanı kaldığını bilmeden hayaller kurup programlar yapıyordu. Birkaç gün sonra ise mahallesinden gidenlerin arkasından bakıyordu hüsrana uğrayan hayalleriyle birlikte. Filmlerde gördüğü silahların, tankların ve askerlerin gerçeklerini görmeye başlamıştı şehrinde. Çini, acemi, sarı kafası, karası, sakallısı, beyazı, Fransız'ı, Alman'ı... Türlü dinden ve dilden insan, ölüm olimpiyatları için tekrardan bu topraklara gelmişti. Hayalleri ve hayatları yarım bırakan savaş, onların da gitmek ve ölmek olan seçeneklerden birini seçmesi için kapılarını çalmıştı. Birkaç valize sığdırılan hayat ve anılarla birlikte gidiyorlardı nereye gideceklerini bilmeden. Arkalarından bir kısmı kırılmış sürahiyle su döküyordu bir gün geri gelirsiniz belki diyen anıları. Yıkılan binalar, patlayan bombalar, yanan evler ve araçların eşlik ettiği yolculukta; feryatlara sırtlarını dönmüş insanlar ölümden kaçıyordu. Bir gün daha yaşarım belki diye. Babasını, izlemiş olduğu filmlerdeki gibi dünyayı kurtarsın diye geride bıraktığında artık vedaları kanıksamıştı. Darwin'in evrim teorisi ilkelerinden doğal seçilim, insan ile tezahür ediyordu. Güçlü olan güçsüz olanı imha edip yerine geçiyordu. Yok olmak istemeyen de yeni yurtlara göç ediyordu. Elindeki gazeteleri, arabasına doldurup zorlanarak arabasını hareket ettirdi. Birkaç yüz metre ileriye çöp bidonlarındaki kağıt ve kartonları toplamak için durdu. Çevreden geçen insanların küçümseyici ve hor görücü bakışlarına artık aldırış etmiyordu. İlk yadırgandığı kadar artık yadırgamıyordu olanları. Annesi ve kardeşi ile birlikte güvenli bölgedeki yeni yaşamlarına uyum sağlamaya çalışıyordu. Ağlayan çocuklar, ölen insanlar, yok olan şehirler ile dolan anıları eski anılarının yerini almıştı. Sıkış sıkış konteynır evlerin, boya ve metal kokan çevrenin, yağmur yağdığında çamur deryasına dönüşen sokakların, silahlarla dolanan sakallı ve dövmeli insanların gölgesinde güzel günlerin hayalini kuruyordu. Oyunda kim mızıkçılık yapacak diye düşünmesi gereken çocuklar acaba bugün kim ölecek diye düşünüyordu. Koşarken düşerek dizini kanatan çocuklar yerine ölümden kaçan çocuklara doğru değişmişti. Ufukta güneşin yerine ortalığı aydınlatan bombalar ile karanlığa gömülen şehirleri izliyordu. Savaş, yayılıp büyüyen yangın gibiydi. Yeni kurbanlarıyla sürekli büyüyor etrafı sarıyordu. Güvenli yerler bile artık güven vermiyor, insanları yeni bilinmezliklere yelken açmaya itiyordu. Buradan da gitmek yakınlaşırken küçük boyunu büyük düşünceler çevrelemişti. Anne, buradan da gideceğiz galiba. Daha güvenli bir yere gideceğiz oğlum. Sizi bırakıp bir yere gitmem ben. Bırakılıp gidilenlerle dolu anne kamp. Her kampa eksilerek gidiyoruz. Bu sefer kim eksilecek diye düşünüyorum artık.


Kabuğumu soydu önce. Dilimledi, ince ince. Sobanın üstünde kızarttı. Yanık izlerimi bıraktı öylece... Patates etti bizi, patates! Düzen hep aynıydı aslında, isyanlar boşa. Hepsi belli, kuzeyde kalacak kısım da, güneyde kalacak olan da. Altta kalan da, üstte kalan da... Patates ettiler aşkı. Kül ettiler, sobanın en közlü soğuğunda. Payımıza düşenlerle yetinmiyoruz, hep daha fazlasını istiyoruz. Elde ettiklerimiz az geliyor. Önceden, elde edeceğimizde bizi mutlu edecek olanlar; elde edildikten sonra sıradanlaşıyor. Yeniliklere alışıyoruz, alışkanlık yeniliği sıradanlaştırıyor. Payımıza düşenlerin, aslında elde ettiklerimiz olduğunu unutuyoruz. Aşkı değerli kılan yaşattıklarıdır yaşatanı değil; anılarınızda en az onun kadar sizin de payınız vardır ve hiç tek kişilik pasta yediniz mi? Güzel anılar unutulmamalı, zaten acıyı değil verilen mutluluğu hatırlar insan. Gülü seven dikenine katlanır ne de olsa. Mutluluk, acı çekmeden kazanılacak kadar ucuz bir şey değildir. Bardağın dolu tarafını gör sözünü kim söylemişse halt etmiş. Bardağın boş kısmını göreceksin ki hatalarınla yüzleşebilesin. Yüz leşe bile sinsice gülen şizofrenler var. Deneme-yanılma yöntemiyle aşık olmaya çalışırlar. Karaktersiz 160 karaktere takılır ayrılık mesajları. Yağmur yağar, evini yakar en ıslak vedalar. Almazsın kimsecikleri evine, istemediğinden değil duymadığından kapını çalanları; belki de duymak istemediğinden. Önceleri aşkından gözlerine bakamayanlar, korkudan bakamaz olurlar ayrılık isteği beyinlerine bildirim olarak gelince. Peki ya geride kalan yüz leş? Geride kalan mı hak etti geride kalmayı, önde olan mı hak etti, yüzleri geride bırakmayı. Hiç kimse hak ettiği değeri görmez; çoğu fazlasını, bir kısmı da hak ettiğinden azını görür. Yaşadıklarımı hak etmedim demeyen insan evladı da yoktur. Yok, bir de hak etseydin! Bazı insanlar vardır, hayatınızı uzun süre işgal edip sadece acı, keder bırakırlar. Bazıları da kalbinizi işgal ederler. Bazen bir insanın kalbine girebilmek, onun düşüncelerini değiştirmekten daha zor olabilir. Aşk ruhtadır, baki kalır; düşünceler ölümlüdür, yaşatılır. Her ne yaşarsa yaşasın, kendi karakterinden vazgeçmemeli insan. Her şey bittiğinde, olumsuzlukları göz ardı ederek: belki de ikimiz için böylesi daha iyidir demek, insanca bir harekettir. İyi olun, bu insanları şaşırtır. Neslimiz kötülüklere alışkın, iyiliğe aç. Bizim buralardan bir abinin de dediği gibi insan her şeye alışır. En zoruna, en büyük acıya bile. Unutmak için çabalamayın, kolay olanı seçmiş olursunuz. Zor olan vazgeçmektir. Vazgeçmeyi öğrendiğiniz gün mutlu olabilirsiniz. İnsan, yenilik sıradanlaşıyor diye yenilikten vazgeçmek zorunda değil. Her şeyden önce, öğrenebilmeyi öğrenmeli insan. Hiçbir insan diğerlerinden farklı bir hayat yaşamaz, sadece tercihler farklıdır. Kader dediğimiz olgu, yaratıcının bizim hayatlarımızı çizip yazması değildir. Yüksek hız yapıp şarampole yuvarlanma salaklığını yapan insan için kader kelimesini kullanmak, yapılanı masum kılma eylemidir. Başka hayatları tehlikeye atmak, başka insanların kaderlerine karışmaktır. Başkası adına sınava girmek gibi. Her insan kaderini kendi yazar. Kader kelimesini kullanarak başarısızlıklarınızdan dolayı yaratıcıyı suçlamayın! Bir insanın hayatına girip hiçbir şey söylemeden çekip gitmek, fahişeliğin ruhsallaştırılmış olanıdır. Kader mahkumları da neymiş, ben mi cinayet işleyip bedenleri öldürdüm! Ben mi tecavüz edip ruhları öldürdüm! Nefes almıyor diye bir insan ölmüş sayılmaz, nefes alıyor diye de bir insan ölmemiş sayılmaz! Hak edilmiş mahkumluktur o, kaderlerini sildiklerim.


Kendisini yavaşça evin girişinde bulunan koltuğa bırakıverdi. Sanki içindeki tüm ağırlığı koltuğa yüklemek ve kalkarken onları orada bırakarak kalkmak istiyordu. Uzun süre kıpırdamadan durdu; içindeki sesleri susturmak isteyip istemediğini bile bilmek istemedi. O, susturmak için uğraştıkça, sesler yükselip, dayanılmaz hale geliyordu. Evet, belki de onları susturmanın başka yolu yoktu, aklında şimşek gibi çakan bu fikir, bir müddet kanını dondurdu. Daha sonraları kendisine geldi fakat hala o akıl almaz düşünce içini kemiriyordu. Hayatına, tüm düşüncelerine, içindeki ağır gelen tüm her şeye son vermek. Peki nasıl yapacaktı? Ya başaramazsam! Birden bu cümle kafasında yankılandı. Ölmeyi bile becerememek, bu ona daha ağır gelecekti. Çok geç artık, bu düşünce onu adeta esir almış vaziyetteydi. Önce kalkmak için uzun bir süre çaba sarf etti, sendeleyerek koltuğa geri düştü. Çünkü ağır olan bedeni değil ruhu ve düşünceleriydi. Sonra, işte başarmıştı. Yavaşça doğruldu, uzun süre gözlerini tavanda gezdirdi; bu ona, kızı için yaptığı salıncağı hatırlatmıştı, hızla oraya yöneldi. Önce her şeyi hızlı bir şekilde kontrol etti, unutmuş olduğu bir şey vardı, hemen mutfağa gitti. O kadar kararlı ve emin adımlarla yere basıyordu ki biraz önceki ağırlığı yok olmuştu sanki. Sandalyeyi kaptığı gibi odaya gitti yeniden, gözlerini tavanda sabit kıldı. Kızının mutluluğu gözünün önüne geldi, masum ve sevgi dolu bakışları. Şimdi hiç sırası değil diye düşündü- bunları hatırlamanın faydası olmaz. Buradan dönüş yoktu; yapmalı ve artık bu acıya bir son vermeliydi. Keskin bir hamleyle sandalyeye çıktı. İpi boynuna geçirdi. Tam o sırada; duvarda işte o fotoğraf, vücuduna bir titreme geldi, irkildi. On iki yıl önce verdiği sözler dün gibi aklındaydı; taparcasına sevdiği eşine verilen sözler... Ama yoktu artık burada, hem de sonsuza kadar. Bu acı içini o kadar çok acıtıyordu ki ipin boynunu sıkmaya başladığını fark etmedi bile. Uzun süre fotoğrafa baktıktan sonra kızını düşünmeye başladı. Kim bakacaktı ona, biliyordu hiçbir akrabası yanına almazdı. Gitgide bastıran duygular ve boynunu sıkan iple uğraşırken, ancak kafasında çığlık etkisi yaratan zilin sesiyle kendisine gelebildi. Tam her şeyi bitirmek üzereyken bu da neyin nesi şimdi? Onu ısrarla kapıya doğru iten çok güçlü bir his vardı. Tek hamleyle boynunu sıkıca kavrayan ipten kurtulup sandalyeden indi. Bedenini saran merak duygusu öfkesine hükmederken kendisini bir anda kapının önünde buldu, durakladı, derin bir nefes aldı ve yavaşça kapıyı araladı. Sandalyeden indiğini anımsadı, peki o zaman gördüğünü başka nasıl açıklardı? Karşısında birkaç dakika önce uğrunda hayatına son vereceği kadın duruyordu; ilk gördüğü günkü gibi gözleri ışıl ışıl, fakat kırgın bakıyordu biraz. Elini uzatmıştı, soru sormayı geçtim konuşamıyordu bile. Eşinin uzatmış olduğu elini tutmakla yetindi, yalnızca. Yürümeye başladılar, orası neresi bilmiyordu, ne önemi vardı ki zaten? Sadece gözlerini eşinin üzerine dikmiş onu izliyordu. Konuşursa her şey bozulur, yine yapayalnız kalır diye korkmuştu belki de. Büyük bir kapının önüne geldiler, ayrılacaklarını anladı ama elinden bir şey gelmeyeceğini hissetmişti. Eşi elini bırakıp kapıya yürüdü, sanki o yürüdükçe kapı uzaklaştı. Gözlerini hiç ayırmadı üzerinden; ne yazık ki arkasından da gidemedi. Tam ümidini yitirmişken, kadın yavaşça arkasına döndü ve yüzünden hiç eksik etmediği o tatlı gülümseme ile kızımızı bırakma, sana ihtiyacı var. dedi.