Belirli bir kara bütünü üzerinde nefes alıp vermekle, karnı doyurmakla, sindiremediklerini dışkılama ile insanoğlunun işi bitmemelidir önermesini sundunuz mu çevrenize? Ne çok işimiz varmış meğer, sadece ilk önermemizi deşmemiz ve içindekileri uygun etüt ortamında yetiştirmemiz yeterli olacaktır. Yaratılışın birkaç adım öncesinde dolanmakla başlayalım. Madde ve enerjinin olmadığı dönemlere... Aslında enerji ve maddenin olmadığı dönem derken, bahsi geçen olguların algılanamaz durumda olduğunu, henüz algılanabilir hale bürünmemiş olduğunu belirttiğimizi de unutmamak gerek. Hiçbir şey yokluktan varlığa atlamadığı gibi varlıktan yokluğa da atlayamayacaktır. İş değildir bu atlayış yanılgısı. Biz sahip olduğumuz işleri inceleyelim. Enerji ve maddenin olmayışının iddia edilmesini sağlayan, o algılanamayan ortam bulunmaktaydı ve ilk iş algılanabilir hale getirilmesi oldu. Bu iş insanoğluna verilmediği için şükretmeliyiz, mevcut olabilecek en iyi dünyaya bu şekilde sahip olduk. Algılanan iki olgunun devinimi gerekli bu sistemde... En öz işimiz de bu olsa gerek. Yani, madde enerjiye ve enerji de maddeye belirli bir oranda dönüşerek devinim sağlanmalı. Bu konuyu örneklendirmemiz gerekirse, bir insan doğmalı ölmek için ve bir insan ölmeli doğmak için denilebilir. Hiç şaşmaz bu sistem. Tıkır tıkır ilerler ve herkes de bu durumun farkındadır. Doğdunuz ve işinizi başlattınız, öldüğünüzde işiniz bitmiş olmayacak ki dirileceksiniz, temel işiniz bu.... Yaşamak işini kabul eden her işçi , işinin gereksinimlerini bilmek zorundadır. Yani sağlıklı bir insanı ele aldığımızda, bakma işlemini otonom olarak yapan insanın işi görmek olacaktır, gördüğünde ise anlama işini başlatacaktır, anlama işlemi sorgulamayı, sorgulama çözüme ulaşmayı, çözüme ulaşma ise anlatmayı, anlatma ise retoriği ve bunun gibi uzun uzadıya yeni işleri doğuracak olan işleri bilmemiz gerek. Size düşen görev tüm bunları isyan etmeden devam ettirmek olacaktır. İşin getirisi ise size sunulmuş olan hayat olacaktır. Yani işinizi yapmaya devam ettikçe bir hayata sahip olacaksınız. Yaşamayan, hiç yaşamamış olan bir insan hayata sahip midir? Bunun cevabını net olarak veremesek de işimizin zorluklarına dönebiliriz. Örneğin, duygular... Duygulara sahip olan bir bireyin işi, hislerini çeşitli yollarla kendisinden dışarı atma işinin ta kendisidir. Bu işin geneline sanat denir ve paylaşma durumuna ise şey dememiz şu anlık yeterlidir. Duyguların dışa vurumu gerçekleşmediği zaman iş tamamlanmamış demektir ve işini yapmayan maaşını alamaz mantığı ile o kişinin huzursuzluk çekeceği öngörülmelidir.


Bak şu işe. Yine aynı saatlerde geçiyor kapımın önünden sırma saçlım. Nasıl da savuruyor saçlarını rüzgara karşı. Öyle aceleyle nereye gidiyorsun her gün, bir bilsem. Sorsam diyorum, insem aşağıya bir koşu. Kessem yolunu. Böyle balkondan olmuyor her Allah'ın günü. Bugün tam iki ay oldu sen bu sokağa taşınalı ve tam elli yedi gündür, günün bu en güzel saatlerinde gözümün önünde süzülüyorsun. Kendini yokuş aşağı bırakman ne güzel. Ne güzel, giydiğin elbiseler. Kim bilir nasıl güzel sen kokuyordur. Bir de bana bak. Asılı kaldı duygularım sende. Saat kaçta dönüyorsun, hiç yakalayamıyorum seni. Aç susuz bekliyorum yine de olmuyor. Uyumasam, gözümü bile kırpmasam diyorum. Yine olmuyor. Kaç gün oldu bilmiyorum. Sanıyorum iki ay veya ona yakın. İyi mi yaptım bu mahalleye taşınmakla, onu da bilmiyorum. Kiralık da olsa yeşil boyalı bir evim var, önü küçük bir bahçeye bakan. Yeşil duvarlarım var. Tamam, yeşili severim de içime fenalık geldi ayol bu kadar yeşillikten. Haftada bir gelen sütçü ve aldığım öteberileri taşıyan bakkal çırağından başka kimseyi gördüğüm yok. Hem içimden gelmiyor konuşmak hem de vaktim yok ki laflamaya. Şirketin servisi yokuşun aşağısında bekliyor bizi. Şirket deyince ne anladınız bilmem. Temizlik şirketi bizimki. Her gün saatlerce ellerim kabarana, terden su gibi oluncaya kadar kendimi harap ettiğim bir işim var. Buna da şükür, ne diyeyim. Fark edilmediğini sanan bu gizli hayranım beni görünce balkon demirlerine tutunup doğruluyor. Gözlerini önce yüzümde hissediyorum. Sonra ensemde... Al diyesim geliyor o bir çift gözü. Çukurlarına mı yerleştireyim yoksa suratına mı fırlatayım? diyesim geliyor. Yok anam zor, bekar olmak da kadın olmak da zor. Kaç gündür nasıl içim yanıyor, nasıl dağlanıyor yüreğim, anlatamam. Anlatsam derman da bulabilecek miyim bilmem. Ah keşke bulabilsem. Fark ettiğimde iş işten geçmişti artık, bundan eminim. Oğlum, tek evladım balkon demirlerine bağlı yaşar olmuştu. Önceleri anlayamadım, hava alıyor besbelli dedim. Bunaldı çocuk. Sonrasında sırf tuvalete bile gitmemek için yemeden içmeden kesti kendini. Gözü hep kaldırımda. On yıl kadar önceydi. İş kazasında kötürüm oldu benim yavrum. Çalışamaz oldu. Hiçbir doktor çare bulamadı evladıma. Eridi gitti gözümün önünde. Şimdi anıları depreşti herhalde. Gelene geçene bakıyor imrenerek. Pek konuşmaz oldu benimle de.


Hanoch Levin'in evlilik ve kadın-erkek ilişkileri üzerine yazdığı bu oyun, İstanbul Devlet Tiyatrosu sanatçıları tarafından bu yıl gösterime sunuldu. Musa Uzunlar ve Ülkü Duru'nun başrollerini paylaştığı bu tek perdelik kara mizah günümüz evliliklerine, belki de geleceğimizdeki hayatımıza ayna tutuyor. Yona ve Leviya çiftinin 30 yıllık evlilikleri artık tek renktir. Onlar birbirlerini herkesten daha iyi tanıyor ve ne düşünüp ne tepki vereceklerine kadar her şeylerini bilebiliyorlardır. Gençlikte hayatımız rengarenktir; tanıştığımız yeni insanlar, gittiğimiz yeni yerler, verdiğimiz birbirinden farklı onca karar bizi iyi ya da kötü etkilese de hayatımıza renk katar. Yeni olan her zaman daha cazip gelir, istesek de istemesek de. İlerisini düşünmek çoğumuz için bunaltıcı, çekilmez olsa da zaman oldukça hızlı akıyor ve her dakika biraz daha yaşlanıyoruz. Hem çevresel hem de biyolojik olarak zaman içinde yaşadığımız bu değişim ister istemez hepimizin hayatını durgun bir denize çevirmek için uğraşıyor. Karakterlerimiz Yona ve Leviya da tam da bunun sancılarını yaşıyor. Toplumun ve yıllardır süre gelen geleneklerin kadına ve erkeğe yüklediği zorunlulukları ve herkesin yaşantısına işliyor. Kadın ne kadar farklı olursa olsun evliliğin anne, eş, evden sorumlusu; erkek ise baba, koca, evin güçlüsü oluyor. Leviya ise gözü yükseklerde olmayan, küçük şeylerle mutlu olabilen, sorunsuz, uyumlu bir kadındır. Leviya kocasına sonsuz aşıktır, doğrusu kocası da ona sonsuz aşıktır fakat Yona'nın tek sorunu sıradanlaşan hayatıdır. Karar vermiştir, toplar bavulunu, gidecektir bu hayattan. Ama ufak bir kıvılcım sevdiklerimizi, mutluluğumuzu, alışkanlıklarımızı, içimize işleyenleri terk edip gitmemize yetecek kadar güçlü değildir. Gelip geçici düşünceler düzenli, huzurlu hayatımızı yıkmamıza neden olabilir yahut bu düşüncenin yanlışlığının farkına varıp sahip olduklarımızın kıymetini bilmemizi sağlar. İşdar Gökseven'in de beklenmedik bir karakterle oyuna katılması Leviya ve Yona'nın bizlere tuttukları aynayı onların yüzlerine çeviriyor, ilişkilerinin birbirlerine olan bağlılıklarının değerini ortaya çıkarıyor. Oyunda renksiz gibi görülen durum çoğu zaman güldürerek, şahit olduğumuz ya da ileride yaşayacağımız onca şeyi gözler önüne seriyor, kara bir mizahla seyircilere sunuluyor.


1923 Osmaniye doğumlu roman, öykü, deneme ve senaryo yazarıdır. Asıl adı Kemal Sadık Gökçeli olan yazar eserleriyle 18'i uluslararası, 16'sı yerli olmak üzere toplam 34 ödül kazanmış, 1984 Yılında Legion d'Honneur Ödülü Commandeur Payesi ve ardından 2011 Yılında Legion d'Honneur Nişanı ile onurlandırılmıştır. Yaşar Kemal Nobel Edebiyat Ödülüne aday gösterilen ilk yazarımız olma özelliğine de sahiptir. Yazarın bir pamuk üretme çiftliğinde ırgat katipliği yaptığı 1940-41 yılları arasında, Çukurova ve Toroslardan derlediği Ağıtlarlardan oluşan Ağıtlar adlı ilk kitabı, Adana Halkevi tarafından 1943 yılında, Kayseri'de yaptığı askerlik hizmeti sırasında kaleme aldığı Pis Hikaye adlı öyküsü ise 1944 yılında yayınlandı. Bunu, 1950 yılında yayınlanan; Bebek ve Dükkancı adlı eserleri izledi. Bebek, Cumhuriyet Gazetesi'nde tefrikalar halinde yayınlandığı gibi 1951-52 yıllarında kaleme aldığı Sarı Sıcak adlı öyküsüne de yazar tarafından bir bölüm halinde eklendi. Bu eseri, 1952 yılında Varlık tarafından basıldı ve büyük ses getirdi. Yaşar Kemal'in yalnızca yurt içinde değil yurt dışında da tanınmasına ve sevilmesine neden olan İnce Memed adlı romanını kaleme aldığı dönem de (1947-1954) tam bu dönemlere rastlar. Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilmesini sağlayan, gerek kurgulama ve gerekse anlatım tekniği bağlamında okunmaya doyum olmayan bu eserinin ardından, Teneke (1955), Yer Demir Gök Bakır (1963), Yılanı Öldürseler (1976), Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana (1997) ve diğer romanları geldi. Toros dağlarının etekleri ta Akdenizden başlar. Kıyıları döven ak köpüklerden sonra doruklara doğru yavaş yavaş yükselir. Akdenizin üstünde daima, top top ak bulutlar salınır. Kıyılar dümdüz, cilalanmış gibi düz killi topraklardır. Killi toprak et gibidir. Bu kıyılar saatlerce içe kadar deniz kokar, tuz kokar. Tuz keskindir. Düz, killi, sürülmüş topraklardan sonra Çukurovanın bükleri başlar. Örülmüşçesine sık çalılar, kamışlar, böğürtlenler, yaban asmaları, sazlarla kaplı, koyu yeşil, ucu bucağı belirsiz alanlardır bunlar. Karanlık bir ormandan daha yabani, daha karanlık! Biraz daha içeri, bir taraftan Anavarzaya, bir taraftan Osmaniyeyi geçip İslahiyeye gidilecek olursa geniş bataklıklara varılır. Bataklıklar yaz aylarında fıkır fıkır kaynar. Kirli, pistir. Kokudan yanına yaklaşılmaz. Çürümüş saz, çürümüş ot, ağaç, kamış, çürümüş toprak kokar. Kışınsa duru, pırıl pırıl, taşkın bir sudur. Yazın otlardan, sazlardan suyun yüzü gözükmez. Kışınsa çarşaf gibi açılır. Bataklıklar geçildikten sonra, tekrar sürülmüş tarlalara gelinir. Toprak yağlı, ışıl ışıldır. Bire kırk, bire elli vermeye hazırlanmıştır. Sıcacık, yumuşaktır. Türk Edebiyatının usta kalemi Yaşar Kemal, 28 Şubat 2015 Tarihinde ardında 30'un üzerinde roman ve hikaye, 10 Deneme-Derleme, 1 Şiir Kitabı ve 1 Çeviri bırakarak hayata gözlerini yumdu.


Artık yaşlanmalı ruhum diyerek iç geçirdi; orta yaşa uyum sürecine girmeliyim dedi kendi kendine. Hızlı yürüyünce nefesinin kesilmesini yeterli bir bahane olarak görüyordu. Hayattan daha çok şikayet edip, siyasetten konuşmaya da başlamıştı son zamanlarda. Gençken insan umursamazmış çoğu toplumsal meseleyi, şimdilerde bunu yeni yeni fark ettiğini kabullendirdi kendisine. Mesela insanların kıyafetlerini, yeni gençlik akımlarını, hatta yolda yürüyüş tiplerini bile sorun etmeye başlarsınız orta yaş evresinde. Ömrü boyunca her istediğini yapmış, tüm sınırları aşmaya alışmıştı. Kimseye hesap vermemişti bunun için. Şimdi de yaşlanmak istiyordu ve yine istediğini yapacaktı. Hepsi bu! Bir evcil hayvan almaya karar verdi kendi kendine. Çiçek yetiştirmek istedi, çünkü daha önce ömründe bir çiçeğin bile sorumluluğunu almamıştı. Yaşlandığı gün hayatı öğrenmeye başladı. 'Hayallerim' dedi, hayalleri vardı. Hayallerim başlığını sildi defterinden. Yerine 'Amaçlarım' yazdı. Hayallerinin peşinden gitmenin bir sonuca varmadığını görmüştü çünkü. Ama her bir amacın sonucu vardır ne de olsa diye düşündü. Okuduğu tüm kitapları tekrar okumaya karar verdi, yeni kitap almak yok artık. Ve okuduğu tüm kitaplar bitince hepsini yakacaktı. Kelimelerin ateşte yok oluşunu izlemek istedi. Ve yanan son kelimenin ardından yazmaya başlayacaktı. Tüm yanan kelimelerin onda bıraktıklarını yazacaktı teker teker. Yazdığı son kelimenin ardından yazdıklarını dağlara okuyacak ve kendi kelimelerini de yakacaktı sonra. Belki ruhum da o kelimelerle yanar diye umut etti, bu dünyadan gidecekti o zaman, belki de dile gelecekti dağlar, dağların derdini dinleyecek, onların derdini de yakacaktı ateşte. Ve bir gün olur da pişman olursa yaşlandığına, zamanı tersine çevirmenin mümkün olmadığını anlayacaktı o an.


Çocukken hep babamın yastığı olarak yaşayacağımı düşünüyordum. Sevinçle koşar, kanepede yerimi alırdım. Babam göbeğini salaya sallaya gülerek koltuğundan kalkıp gelir dizlerime yatar, ellerimi öperdi. Ninni söylerdim, o da uyumuş gibi yapıp horlardı. Memelerim pütürdemeye başladığı günlerde annem bu oyunumuzu bozmaya başladı. Annem sadece o kadarla kalsa yine iyiydi de, lokmamı saymaklar falan tepemi attırıyordu ama neylersin ki anne işte. Ömer'le annem bir takımdı, babamla ben bir takım. Onlar bizim tersimize Hint fukarası gibi bir deri bir kemiklerdi. Hayret ederdim. Bunların yedikleri bir taraftan girip bir taraftan çıkıyordu galiba. Hoş yedikleri de matah olsa. Bir dilim ekmeğin yanında iki de zeytin yeseler karınlarını ovuşturuyorlar. Kuş yese doymaz, ama biz öyle mi? Babam neyse de ben onların bir günde yediklerini bir öğünde yesem doymam ayol. Hayır, bir de annem yüzüme yüzüme vızırdayıp durmaz mı? Daha kaç yaşındaymışım da, götüm bir yerde göbeğim bir yerdeymiş de, bu gidişle kimse beni alıp kendine karı etmezmiş de, evde kalacakmışım da... Allah'tan babam imdadıma yetişirdi. Büyüyordum ama ben büyürken annemin cazgırlığı da iki kat artıyordu. Ne zaman önüme şöyle keyfimce çerezdir, pastadır, börektir bir şeyler koyup yemeye başlasam kaşlarını indirip tabağımdan birazını almaya çalışır olmuştu. Üstelik bahanesi hazırdı. Bir de şu manavın oğlu yok mu? Ona yemeğe çıkalım mı, diyecek cesareti kendimde bulduğum güne lanet olsun. Hayır, kendisi sanki Kenan İmirzalıoğlu. İki karışlık boyuna bakmadan kaç lahmacunla doyarsın sen, üstüne kaç porsiyon baklava söylemeliyim, demez mi? Sanki yer yarıldı da ben içine girdim. Kılkuyruk, seni adam yerine koyanda kabahat. O gün senin o yerden bitme bacaklarını oracıkta kırmalıydım aslında. Yazıklar olsun bana. Erkekler pislik, sanki bunu bilmiyorum. O sinirle pastanede aldım soluğu. Eve varır varmaz, baklavanın üstüne boca ettiğim kaymağın tadıyla kendimden geçtim. Bir taraftan iki tabak tatlıyı mideye indirirken diğer taraftan iki musluğumu da açıp dakikalarca ağlamanın nasıl bir şey olduğunu benden başka kimse bilemez ki. Kimisi canı sıkkın olunca yemeden içmeden kesilirmiş. Nasıl bir şeyse artık. Gerçi Nesrin de öyle değil mi? Annesi en ufak bir şey söylese ağzını mühürler adeta. Ne bir lokma yer, ne bir yudum içer. Ha bire ağlar, mıy mıy şey. Ben, en çok ağlarken iştahlı olurum oysa... Tatlı içimi kıymıştı her zamanki gibi, tuzlu bir şeyler iyi gelirdi. Dolaptaki yaprak sarması ne güne duruyordu. Oh mis! Annem tencerenin dibini boyladığını gördüğünde, akşama babaannemlere ne ikram edeceğini düşünüp küplere binmişti ama hiç umurum olmaz. Sarmalar da çok tuzluydu, içimi yaktı. Biraz daha kaymaklı baklava yemeliydim. O, başkaları gibi değildi. Babamın marangoz atölyesinde usta olarak çalışmaya başladığı ilk günden beri yumuşacık bakıyordu bana. Ne zaman kaynaştık, ne zaman evlendik hiç anlamadım. İkinci babam olmuştu. Tıpkı annemle kardeşim gibi yemekle hiç arası yoktu. Bazı insanlar böyle garip olabiliyorlar işte. Ne ben onun kuş midesini sorun ediyordum ne de o benim fil gibi dur durak bilmeden atıştırmama karışıyordu. Bana tıpkı babam gibi tombişim, diyordu. Babama olduğum gibi onun da yastığı olmuştum. Hiç sevmediği halde akşam eve dönerken tatlıcı Resul Usta'ya uğramayı unutmuyordu. O kadar nazik, o kadar düşünceliydi ki tabağına koyduğum iki kaşık yemeğin yağını süzerken bile, bana göstermemeye gayret ediyordu. Evlenince annemin dırdırından da kurtulmuştum. Mutluydum. Her şey, doktorun iki dudağının arasından çıkan bir çift sözle başladı. Bu doktorlar böyle işte. İpe sapa gelmez her şeyde kilomu sürüyorlar ortaya. Hayır, o aptal doktor ne derse desin de eşim inanmasaydı iyiydi. Çocuk sahibi olmayı ne kadar çok istediğini biliyordum ama bu isteğinin onu bu kadar değiştireceği ölsem aklıma gelmezdi. Adam evden çıkana kadar gözünü benden ayırmaz olmuştu. Eskisi gibi tombişim de demiyor, elinde tatlı yerine meyve-sebzeyle giriyordu kapıdan. Kibarcık, uzun uzun ricaların sonunda beni bir diyetisyene gitmeye razı etti. Bilmiyor ki ben ne diyetler denedim de olmadı. Su içsem yarıyor kardeş, diyenlerden olamadım bir türlü. Ben yemeyi seviyorum. O yaşa kadar kaç pazartesi sabahı diyete başlayıp aynı günün gecesinde; türlü türlü kurabiyelerin, hamur tatlılarının, bol yağlı mantıların gözümün önünde uçuşup durduğu ve soluğu mutfakta aldığım düşünülürse, zavallının çabasının boşa çıkmasını anlamak zor değildi. Tabii ki yine olmuyordu. Artık kibarlığı falan bir tarafa bırakıp gözlerini pörtleterek bana emreder olmuştu.


Akşam olmak üzereydi. Kapatıldığı bu odada zaman durmuştu. Yere indirdiği gözlerini, sanki onu izleyen kocaman bir çift göz varmışçasına ürkekçe kaldırdı. Ayağa kalkmak istedi, yapamadı. Masanın üzerinde eski bir vazo, vazonun içinde iki adet yapma gül vardı. Kendi bahçeleri aklına geldi. Kardeşleriyle oynadığı oyunlar, annesiyle birlikte çamaşır kaynattığı zamanlar, misafir geldiği günlerde yaptıkları o nefis sac gözlemeleri... Şimdi hepsi o kadar uzak, o kadar uzaktı ki. O zamanlara asla geri dönemeyeceğini anlamıştı. Karşısındaki duvarda neredeyse duvarın yarısını kaplayan kocaman bir duvar halısı vardı. Ortasında bir geyik, geyiğin etrafında da bir sürü ceylan vardı. Mavi bir su birikintisine eğilmişti kimisi. Uzaklarda bir ceylan daha vardı. Dağların hemen önünde. O kahverengi uçsuz bucaksızlığa yakın duran minicik ceylan kendisi olabilir miydi? Bir belirsizliğe doğru gidiyordu. En bildiği yerden ayrılmış, hiç görmediği, başına ne geleceğini bilmediği bir dünyaya geçiş yapmıştı. İçinde tarifsiz bir korku, hiç geçmeyecek sandığı bir merak ve çokça özlem vardı. Oturduğu yataktan öne doğru hareket edip yere indirdi küçük ayaklarını. İlk kez bugün giydiği rahatsız ayakkabılarını çıkarmak istedi ama çıkaramadı. Usul adımlarla camın önüne geldi ve perdeyi araladı. Bir şey göremedi. Perdeyi biraz daha açtı korkarak. Karanlık çökmek üzereydi. Derinlerden gelen kahkaha seslerini dinledi önce. Sonra pencere koluna uzandı. Demirin soğukluğu sızlayan parmaklarına çok iyi gelmişti. Sesler giderek yaklaştı ve odanın kapısından içeri süzülüp onu boğmaya başladı. O an odaya tekrar baktı. Bu küçük odada eğreti duran tek bir şey vardı, o da kendisiydi. Hanife... Annesinin kadife saçlım diye sevdiği ilk göz ağrısı. Beline kadar inen koyu kızıl saçlarını kesmelere hiç kıyamadığı kuzusu, dert ortağı. Kendisinden sonra doğan altı kardeşinin küçük anası. Yüklüğün aralık duran kapağından göründü döşeği. Gidip uzun uzun dokundu ona. Yüzünü kapattı yün yatağa, kokusunu içine hapsetmek istercesine. Camın önünde ışıl ışıl parlayan bir şey dikkatini çekti. Perdeyi açtığında karşısında altın renginde top top dizilmiş bir kolye, ikindi güneşiyle ışıldıyordu. Yavrusuna hacı ninesinin yıllar önce kutsal topraklardan getirdiği bir kolyeydi bu. Demek bırakmıştı giderken. Çocukken hiç çıkarmazdı oysa. Şimdiyse on iki yaşının verdiği büyüklükle takmak istememişti besbelli. Bir hatıra kalsın istemiştir diye düşündü, baba evinde. Kolyeyi avucuna sıkı sıkı bastırdı. Acısını biraz da olsa hafifletebilme umuduyla.


Şu kısacık hayatındaki tüm rollerini senden uzak bir yere bırak. Yazı yazmayı bırak. İçine tüm sızı koyanları düşünmeyi bırak. Masallara inanmayı bırak. Mutlu olmayı bırak. Kitaplarım çok değerli deme, deniz kenarında bir kitabını bir başkası için bırak. İnsanların gözlerine bakıp, şefkat dilenmeyi bırak. Her şeyde bir anlam aramayı bırak. Soğuktan titremiş yoluna çıkan bir köpeğin üstüne en sevdiğin şalını bırak. Düşlemeyi bırak. Balonların kurtarıcılığına inanmayı bırak. Aynalara baktığında zorunlulukmuş gibi gülen gözlerini görme çabanı bırak. Sayılara anlam yüklemeyi bırak. Gazetelerin ilk sayfalarında yer alan haberleri, olduğu gibi sayfalarında bırak. Birilerine tutunmayı bırak. Programlı yaşamayı bırak. Nefes almak güç geliyorsa tutma içinde, bırak. Birileri ne der deyip kaygılanmayı bırak. Korkularını bırak. Telefon numaralarını ezberlemeyi bırak. Bakımlı olma telaşeni bırak. Çekmecelerini düzenli tutma uğraşını bırak. Yorulmuşken koşturmacayı bırak. Hediyelerine karşılık aramayı bırak. Çok şey olmayı bırak. Dudaklarından süzülen her cümleyi havaya bırak. Takvimlere bin bir çeşit program yazmayı bırak. Yağmurun altında saçlarını açık bırak. Susmayı bırak. Sarf edilen cümlelerin şaşasına aldanmayı bırak. Pazara gidip en sevdiğin meyve tezgahının başında heyecanlanmayı bırak. Çocuk olmayı bırak. Ayakkabılarını boyamayı bırak. En sevdiğin iki üç cümleyi gecekondunun bir duvarına yazılı bırak. Süslü betimlemeleri bırak. Yanında olmak istemeyenleri yarı yolda bırak. Sana yalan söyleyenleri yalanlarıyla baş başa bırak. En sevdiğin ojenin bir arkadaşının çantasına çaktırmadan bırak. Cenazelerde ağlamayı bırak. Edepli olmayı bırak. Sevdiğinin ellerine sıkı sıkı tutunmayı bırak. Mutsuzum demeyi bırak. Aldatmalarını, aldanışlarını kendine çok görmeyi bırak. Çaresizlikler içinde kıvranmayı bırak. Şu hayatta ne benim dediysen sahipsiz bırak. Onlar seni bırakmadan sen onları bırak.


Evlilik zorunluluktu bu coğrafyada kadın için. İstediği biriyle evlenen olmamıştı buralarda. Direnmek bir kadının yapabileceği son şeydi. Evli ve üç çocuk annesiydi Meryem. Batman'ın yerle yeksan bir köyünde yaşama zorunluluğuna sahipti. Dünyanın en tehlikeli şeyini yapmıştı bir zamanlar. Sevdiği erkeğe kaçmıştı. Kardeşleri tarafından öldürülmemenin şükrü içindeydi her daim. Yıllarca kocasına, kocasının ailesine, çocuklarına hizmet etmişti ve hiçbir zaman kendisi için bir hayat düşleme vaktine sahip olamamıştı. Kocası İbrahim'i seviyordu. Onun olmadığı bir dünyada var olmanın ağırlığını hissetmediği zamanlardı. İbrahim, yıllar önce ailesine verdiğini düşündüğü huzursuzluktan ötürü hep bir mahcubiyet içindeydi. Onlarla göz göze gelmek onun için bir cehennem yangınıydı. Meryem'e olan bağlılığı, toplumsal kurallara tersti buralarda. Herkes İbrahim'in bir kız yüzünden kendisinin ve ailesinin hayatını mahvettiğini düşünüyor ve her yerde dedikodusunu yapıyordu. Ama İbrahim için Meryem, uğruna taşını, toprağını ve o sarsılmaz geleneklerini ve göreneklerini çiğneyebileceği bir ceylan sonu gelmeyen bir ırmağın berrak suyuydu. İbrahim, evini geçindirmek için kuyu temizliği yapıyordu. Evine bir dilim ekmek ve bir damla huzur getirmek tek derdiydi. Bir gün bir dağ köyünde bir kuyunun temizlenmesi gerektiği haberi verildi İbrahim'e. İbrahim durur mu hiç. Bütün umudunu, kazı malzemelerini ve tek iş arkadaşı kaçak sigarasını alıp koşarcasına yola koyuldu. Köye vardı soluk soluğa. Kuyu sahibiyle bir saatlik bir pazarlık yaptı. Karın tokluğundan biraz fazlaya anlaştılar. Kuyuya bir kedi düşüp ölmüştü. Onu çıkartıp temizlemesi gerekiyordu. Ama kuyuya inmeden önce soğuk bir köy ayranı içmek kısmet oldu. İkincisini de içtikten sonra malzemelerini sırtına bağlayıp şeritle yavaş yavaş kör karanlık kuyunun ıslak duvarlarına tutuna tutuna indi. İndi. Bir süre takırtılar geldi ama zamanla kesildi bu sesler. İbrahim, benzinle çalışan dinamonun çıkarttığı gazdan zehirlenip ölmüştü. Çıkartmaya çalıştığı kedi ile aynı kaderi paylaşmıştı İbrahim. Köylüler uzun süren bir çalışmanın sonucunda zavallı İbrahim'i çıkarttılar kuyudan. Bedeni şişmişti, yüzü karın tokluğuna çalışan bir insanın yüzüydü. Yüzü, eşi ve çocuklarının çaresizliğinin yüzüydü. Bir daha asla Meryem'i görememenin yüzüydü. Öldükten sonra ardındakilere bakamamanın yüzüydü. Bu dünyada mutluluğu tadamamanın yüzüydü. Evleri, İbrahim'in öldüğü günden beri kimsenin kalmadığı darmadağın eve dönüşmüştü. Herkesin kendinden kaçtığı bir günde kayınbabası Meryem'i yanına çağırdı. Ve o kara haberi verdi. Meryem bir daha öldü. Çünkü Meryem, eşinin küçük kardeşiyle evlendirilecekti. Meryem o haberden sonra bir daha bu dünyaya ait olamadı. Hiç ama hiç nefes alamadı. Bıçak saplansa yarası kanamayacak haldeydi. Var olması bir ağırlıktı artık kendine.


Evin ışıklarını açma gereği bile duymadan içeri girdi. Kendi tasarladığı evini ezbere bildiğinden evinin çalışma masasına oturdu. Boş boş masaya baktı; kelimeler geçiyordu Matrix filmindeki gibi. Aradan bir kaçına dokunuyor, bir kaçının gitmesine izin veriyordu. Aslında onu anlatan kelimeler buluyor ama ona ait olmayan hecelere tahammül bile edemiyordu, yazar kaprisi işte ; yazdığı hikayelerden başka bir şey yaşasın istemiyordu. Ağzındaki anason kokusunu hep sevdi. Kelimeleri seçerken arada bir 'hoh'lar, kokuyu içine çekerdi. Çektikçe daha güzel yazdığını düşünürdü, düşündükçe daha çok özlediğini, özledikçe daha çok yazdığını, yazdıkça da özlemini giderdiğini. Tuhaf bir döngünün içindeydi. Lisede öğrendiğimiz karbon döngüsü gibi doğanın kendi devamlılığını sağlaması için oluşturduğu döngüye benzer bir döngüyü kendi yaşamı için oluşturmuştu. En azından öyle düşünüyordu; yoksa her akşam sevdiği için içmezdi. İnsan durup dururken acı çeker mi? Sabah ışığı penceresinden gözünü almaya başladığında masadan kalktı, yatağına sürünerek gitti ve yattı. Yarın akşam yine buluşması vardı; hiçbir zaman onun olmayan bir kadınla. Yarın yine yazacaktı ve o uyuduktan sonra az önce yazdıkları oynamaya başlayacaktı gündüz vakti. O, gece yazar; gündüz ise insanlar oynardı kelimelerden oluşan sonu belli oyunu. Az önce geçmiş, gündüz ise tam anlamıyla başlamamıştı, o yüzden şimdi uyuyacaktı. Bir yazarın hikayesi böyle olmalı gibi geliyor insana. Çok acı çekmeli, çok derdi olmalı, çok içmeli acısından. Dağlara taşlara vurmalı kendini, hayatı normal insanlar gibi yaşamamalı. Yazar acı çekmiş olmalı okuyan biri için. Bir şey olmuş olmalı en azından; yoksa böyle yazamaz diye düşünür herkes. Herhangi bir şiiri,hikayeyi ve ya romanı okuduğumuzda her duygusallıkta aynı şeyi söyleriz Adam/Kadın ne yaşamış be tabii ki her şey çok güzelken yazmayabilir insan, ama bazen sadece yazmak ister. Bunu anlamak istemiyoruz. Bir ihtiyaçtır yazmak, aslında bir duygusallık değil. Tabii ki duyguları kullanır ama gözleri yaşlı olmaz yazarken her zaman. Veya yüreği sızlarken anlatmaz çoğu şeyi. Basit düşünemiyoruz toplum olarak ama bazen sadece ister insan. İlla kör kütük aşık, sarhoş veya yalnız olmak zorunda değil. O yüzden yazarlar her zaman yalnız insanlar olmak zorunda değildirler. Aslında genel çerçevede en güzel özeti üstad Sait Faik yapmış Yazmasaydım delirecektim bu söz birine isyanı değil ihtiyacına olan isyanı anlatıyor. Şiirlerimi topladığım kitap benim yalnızlığımın eseri değildi. Sadece şiirdi. İnsanlar okusun ve içlerinden bir şeyler bulsun istedim. Yalnız biri değilim. Dostlarım var. Hatta onlar Müsvedde'nin çıkmasına yardımcı oldular. Erkin Gökçe, İsmail Pelenkoğlu ve Ufuk Sarı desteklemeseydi cesaret edemeyecektim belki de. Kitap çıkarken Baran Yıldırım, İrem Kurtuluş ve Mert Cem Koyun olmasaydı sevdiğiniz şiirlerden bazılarını okuyamayacaktınız hatta onlar şiirleri seçmeme yardım ettiler çünkü. Sizin beğendiniz şiirlerden biri benim yıllar önce kaybettiğim ama Mert Cem Koyun'un sakladığı şiirlerden biridir belki. Onların desteği olmasaydı olmayacaktı Müsvedde ve Rıhtım dergisinde yazıyor olmayacaktım belki. Onlara sonsuz teşekkürler. Sonuç olarak; yalnızlık değildir yazmak, sadece ihtiyaçtır ve birinin ihtiyacı bazen başka insanlara da yardımcı olur.


TDK bu tanımlamaları yapmış yazmak için. TDK tanımları arasından birinci, ikinci ve beşinci tanımları dayanak alarak söyleme cüretini gösteriyorum, Bilirsiniz ilk inen ayet oku/ikra; okumayan bireylerin yazar olabilecekleri sanrısına kapılmaları üstelik de içlerinden yükselerek akıl ve mantıklarını ele geçiren yaz-iqtıb çığlığı yok iken pek mümkün gibi görünmüyor gözüme. Sosyal medya sağ olsun! 140 karakter ile üstelik şeyhülislam Türkçe'nin katli vaciptir deyu fetva vermişçesine dilin ırzına geçerek olmayan fikrin zikri derdine düşmüş herkes yazar sayılmakta sanal alemde. İşin vahim yanı kendilerini yazar zannetmeleri... Harikulade zannettikleri özel anlarını ve anılarını, çok önemli saydıkları fikir ve düşüncelerini deneme, köşe yazısı, şiir, öykü gibi edebiyat başlıkları altında yayımlayarak hobi olarak yazıyorum diyebiliyorlar. 1. isim Bilim, edebiyat, sanat alanlarında kitap yazan veya kitap hazırlayan, bir eseri ortaya koyan ve eserin sahibi olan kimse, kalem erbabı, müellif. 2. Özellikle gazete ve dergilerde herhangi bir konuda yazı yazan kimse, kalem erbabı, muharrir. TDK yazar sözcüğünü yukarıdaki tanımlar ile vermiş. Yazma özelliği olan herkes bir şeyler karalayabilir şüphesiz sorun şu ki; sadece yazmayınca öleyazıyorsan yazar olma ihtimalin vardır. Yazmak eylemi dil bilgisi kurallarından muafmış gibi sözcükleri canının istediği gibi yan yana dizerek, kimsenin anlamlandırmayı başaramadığı saçma sapan, sos olsun diye terimler ile zenginleştirilmiş üç yüz kelimelik güya metinler çıkarmak yazar olmak değildir. Kendisini anlatmayı başaramayan cümleler bütününe edebiyat ürünü demek ise ancak cehalet ile açıklanabilir. Yazmak; ciddiyet, çaba , emek, yürek isteyen bir iştir. Bazen bir hafta boyunca yazmaya çabaladığın bir metni yırtıp atmanı, yakıp kül etmeni kalem ile kağıda değil de klavyede yazıyorsan tamamen silmeni ve yeni baştan başlamanı gerektirir.


Yanımda oturan kadının bana baktığını fark etmemiştim. Gerçi bana da değil kitaplarıma bakıyordu. Bir kıtlıktan 5 dakika önce çıkmışcasına elimde okuduğum kitap, önümde okuyacağım kitap durmaktaydı. Yeni almıştım tabii heyecanla okuyordum. O gün Nazım Hikmet'in ölüm yıl dönümüydü ve tesadüfen belgesel kitabıyla karşılaşmıştım. Ve gayet tabii yanında Karaoğlan Ecevit vardı. Hızlıca gidip kahvemi de alıp okumaya başladım. Ara verdim soğumaya yüz tutan kahvemden bir yudum almak üzere ve bakışlarını üzerimde bir çarşaf gibi hissettiğim kadın başladı konuşmaya; Kitap nasıldı? diye giriş cümlesini tamamladı, yeni aldığımı henüz okumaya başladığımı söyledim. İsmimi ve yaşımı sordu söyledim. Kendisi orta yaş üzeriydi çekindim yaşını soramadım. Emekli, diksiyonu güzel, belli ki okul eğitiminden ziyade insani olarak da eğitim almış biriydi. Kahve içmeye gelmişti o da tabii, benim gibi değil canlı kanlı arkadaşları vardı o an yanında. Arkadaşını unuttu sandım bir an, sohbetimiz devam etti. Mütemadiyen öğrenci halimden mütevellit sormadı bile öğrenci misin diye, Ne okuyorsun? dedi. Malum benim bölümün adı uzun, kısalttım ve en sevdiğim kelimesini söyledim; Siyaset yüksek lisansı yapıyorum. İlgisini çekti. Peki ne düşünüyorsun dedi. Tabii gündem belliydi, oyumu sordu. Kullanmayacağım dedim. Siyaset okuyup kullanmamak? diye sordu. Okuduğu zaman anlıyor insan bu yapılanların siyaset olmadığını ve bunlar için mi oy kullanacağım diyor dedim. Konuşmak istemedim ve o da istemedi. Ne iş yapıyorsun? dedi. İşsizim hiçbir şey yapmıyorum oldu tabii cevabım. Anlamsızca güldü. Sen işi para kazanmak mı sanıyorsun! gayet balık gibi yüzüne bakakaldım. Asıl iş senin yaptığın ömür boyu sürecek iş; okumak ve yazmak. Herkes maddi olarak gelir elde edeceği bir iş bulup çalışabilir ancak herkes okumaz ve yazamaz dedi. Hoşuma gitmedi değil, mutlu oldum. Manevi kazancın önemine inanan biri olarak epeyce etkiledi beni. Farklı biriydi, en azından daha önce rastlamadığım kadar farklıydı. Ve ben yazdıkça daha da büyüyordum. Kuru ağacım yeşilleniyor ve meyve veriyordu. Yazdıkça içimdeki o yüz sürekli gülüyordu. Ağaçlar daha yeşile, gökyüzü daha da maviye çalıyordu. Yazmak güzelleştiriyordu içinde karamsarlık barındıran dünyayı. Ben hem kendimden bahseden şiirler yazmak istiyorum, hem bir tek insana, hem milyonlara seslenen şiirler.


Yağmur damlaları olabilirdik birbirinden uzak düşen, yan yana gelince kara bi' göle dönüşen; gözlerin gibi. Sahi hiç konuşmadık gözlerinden; düşmeliydim ufkuna tam da kirpiklerinden... Üşüyorum kim bilir kaçıncı kez avuçlarım dolmadan, kim bilir kaç tavşan öldü havuçları olmadan. Düşüyorum gözlerinden, dağılacak parçalarım dört bir yana. Beni yere değmeden topla kirpiklerinden, çünkü bir şeyler büyümeli aramızda; bir çiçek belki, adınca. Bu bir mektup olmalıydı ve okunmalıydı zarfa konmadan. Sonu olmamalıydı ve dokunmalıydım yüreğine. Hayat buldum tebessümlerinde, yaşayabilirdim herhangi bir beninde. Bu ben olmalıydım, avcundaki; bu ben olmalıydın, avcumdaki. Aşabilirim belki de duvarları, taşabilirim belki barajlardan. Hep böyle zor mu olmalı ulaşmak, hep engebeli yollardan. Adım okunacaksa, senin tonundan duymalı. Adım atmak seninle, bir gezegen keşfetmek duyulmamış adı sanı. Koca/man ol ya da ufal göz bebeklerimde, de ki sevdalar zamanla ölür, de ki sev, saman olurum. Dalar gibi uykuya, olmak seninle; masal olup anlatılmak en masum gecelerde... Yanıldım defalarca, yenildim hatta binlerce. Yorgun düşlerle biter en karanlık gece; güneş her gün daha yorgun doğar düşününce. Düşün ince sözlerimi... Düşün bir gün daha kalan süreden... Düşün peşime, hazırım koşmaya... Hazırım koşmaya bir düşün peşinde. Bir güneş kadar yorgun ve bir güneş kadar parlak doğarım her köşene. Yalnızlık yaratılış gereği ama pencereme ay gerek. Belki bir gelgit evrende, belki yeni bir fizik kanunu, buluşturur bizi gökbilimde. Belki de beklemek kavuşturacak her sonu. Ben saçlarına bağlanmak isterdim mesela, koparılamamak, tutunmak orada hayata. Ellerinle çöz isterdim beni, ellerim yüreğinde yel değirmeni. Sel olur akardık setler tanımadan, el olup yanmadan. Rüzgarın olmak isterdim saçlarını savuran; topla beni hiçbir şeye çarpmadan. Gel büyü bahçemde karlar başkente ulaşmadan; gel büyü benimle, gel ve büyü benim boyum seni aşmadan.


Gelecek, kabuğu sert bir meyve gibidir. Kabuğunu açmayı başarmadan tadına varmamız imkansızdır. Üstelik doyurucu bir meyve midir yoksa zehirli midir, bunu bile bilmiyoruz! Şu an yaptığımız şey ise, deneyim ve tecrübelerimizi biriktirerek uçlarını daha sivri hale getirmek. Tecrübelerimiz hiç olmadığı kadar sertleşmeli ki yeni bir gelecek meyvesinin kabuğunu soyabilelim. Zaman Ormanının büyük bir bölümü Zaman Ağaçlarından oluşmaktaydı. Zaman Ağaçları, genellikle insanların sahip olduğu hayatları belirler ve bir yangın çıkmadıkça yaprak bile dökmezlerdi. Son yangının üzerinden uzunca bir süre geçtikten sonra, gayet kalın ve kudretli dallara sahip olan Zaman Ağaçları ormanı tekrar kapladı. Can Sıkıntısı, karamsarlık ve anksiyete sarmaşıkları da bu ağaçların gövdelerini iyice sarmaladı. Zaman Ağacı meyveleri, üç parçadan oluşan ve değişik tatlara sahip meyvelerdi. Herkes, dilediği ağaçtan ve kendisine en uygun gördüğü dalından meyvelerini toplayıp yiyebiliyorlardı. İnsanlık, bu üç parçalı meyvenin her bir bölümüne ayrı bir isim vermişti; doğum, yaşam ve ölüm. Tabii ki bu sınıflandırma biraz hatalıydı. Meyvenin üç parçası aslında; olay, kavram ve deneyim olarak sınıflandırılmalıydı. Ağacın adı Zaman Ağacı olduğundan dolayı, hiç kimse bu isimleri aklına getirememişti. Ayrıca, bu ağaçların meyveleri de üç farklı renkten oluşuyordu. Mavi renkli olanlar geçmişe, sarı renkli olan şimdiki zamana ve kırmızı renkli olanlar ise geleceğe tat veriyordu. Mavi ve sarı renkli meyveler çekirdekliydi fakat kırmızı meyveler çekirdeksizdi. Bu sebepten dolayı, kırmızı meyvenin tadına varan bazı kişiler, ormanda bu meyveyi vermekte olan o tek ağacı koruma altına aldılar ve kırmızı meyveyi yasakladılar. İnsanların geneli mavi renkli meyveleri yemekle ömürlerini tükettiler. Hep geçmişe bağlı kalıp ya güzel anlarını tekrardan yaşattılar ya da unutmak istedikleri anılarından kaçıp durdular. Hissettikleri duyguların hepsinin anlamını, geçmişte yaşadıkları olaylara bağladılar. Bazı insanlar ise sarı renkli meyveleri yemekle ömürlerini tükettiler. Yaşadıkları her anın tadını çıkarmaya çalıştılar, öfkelendiklerinde ani tepkiler verdiler, üzüldüklerinde anında ağladılar ve mutlu olduklarında etrafındaki kişilerle eş zamanlı olarak paylaştılar. Hissettikleri hiçbir duyguyu biriktirmediler. Var oldular ve ömürleri tükendiğinde göçüp gittiler. Birkaç insan ise kırmızı meyveleri tükettiler. Henüz yaşanmamış olayların duygularını hissederek kendi akıllarını karıştırdılar. Hükmettiler. Kendi düzenlerini kurmaya çalışarak nice karmaşaya imza attılar. Fakat aralarından bazıları ise hislerini doğru yorumlayarak, doğru kararlar alarak, yaşamı kolaylaştırmayı becerebildiler. Kırmızı meyveler tükendikten sonra, bu insanların nesilleri de tükendi. Sonuç olarak, insanlık artık sadece geçmişi ve şimdiki zamanı hissedebilir oldu. Gelecek hissedilemez fakat hesaplanabilir bir olgu olarak zihinlere kazındı. Rakamlara boğulan duygular soluklaştı ve hatta görünemez oldular. İnsanlar hükmetme ve hükmedilmeme arzularıyla öylesine dolup taştılar ki yedikleri mavi ve sarı meyvelerin tadını bile çıkaramaz hale geldiler. Hayatlar çoğaldı, tükenmeler çoğaldı ve pek azı bu yaşananlara bir anlam kazandırmaya çalıştı. İnsanların çoğunluğuysa, belirsiz bir Yeni Gelecek için çalıştı. Aranızdan bazıları, Hani gelecek kalın kabuklu bir meyveydi de soyması zordu? Tüketmişler gelecek meyvesi denen o kırmızı şeyleri. Bu öykünün tutarsızlığı nedir, arkadaş? diyorsa hemen açıklayalım. İnsanoğlu tarımı da öğrendi. Biraz geçmiş ve biraz da şimdiki zamanı, logaritmik bağıntılarla aşılayarak kendi gelecek meyvelerini üretmeye devam ediyorlar. Tadı o eski kırmızı meyvelere benziyor mu bilinmez ama insanlığın çoğu tarafından tüketilmeye başlandığı ortada!


1968 senesinde yazılan Yerdeniz Büyücüsü yalnızca bir serinin ilk kitabı değil, aynı zamanda devasa bir fantastik evrenin ayak sesiydi. Her ne kadar başta yetişkinlerden ziyade gençlere yönelik bir kitap olarak yayınlansa da çok geçmeden bir gençlik romanından daha fazlası olduğu anlaşılacaktı. Altı kitaplık Yerdeniz serisi seneler içinde tamamlandıkça fantastik edebiyatın kült eserleri arasında yerini almayı başaracaktı. Yüzlerce adadan oluşan Yerdeniz coğrafyasında, Onakçaağaç isimli köyde Duny adıyla bir çocuk doğar. Birtakım sıradışı güçleri olan teyzesiyle bu köyde yaşayan Duny, Çevik Atmaca, bir gün teyzesinin yaptıklarını tekrar ederken ona yakalanır. Kadın küçük çocuğun hiç farkında olmadığı gücünü böylece sezmiş olur. Kendisi pek de güçlü sayılmazdır aslında ya, yine de zamanla bildiği her şeyi yeğenine öğretmeye karar vermiştir. Bir gün köyleri saldırı tehlikesi altında kaldığında o zamana kadar gücünü eğlenmek ve diğer çocukları şaşırtmak için kullanmış olan Duny kendini tutamaz ve köyünü korumak için harekete geçer. Bu hareketi başarılı olur ve ona isim takmaya bir yabancının gelmesiye sonuçlanır. İsimlerin Yerdeniz dünyasında sahip olduğu anlam ve kapladığı yer bizim dünyamızdan oldukça farklı, bir o kadar da özel. Her bireyin hem kimsenin bilmediği gerçek bir adı, hem de insanlar tarafından kullanılan bir ismi vardır bu dünyada. Çocukluktan çıkıp yetişkinliğe erişmek, büyümek için Geçiş adı verilen bir seromoni düzenlenir ve çocuk gerçek ismini öğrenir. Duny için yapılacak Geçiş'ten bir ay önce ortaya çıkmıştır Yabancı, ve çocuğu bir an önce yanına alıp eğitmek için götürmek isteyince Geçiş erken yapılır. Duny gerçek ismini artık biliyordur, Ged. Yabancı ile, yani ustası Ogion ile böylece bilmediği bir yola çıkar. Yerdeniz Büyücüsü, Ged'in dünyayı ve güçlerini daha önce hiç yaşamadığı deneyimler yaşayarak keşfederken bir yandan da onun bir insan ve, daha da önemlisi, bir genç olarak kendisini tanıma hikayesini anlatıyor temelde. Ondan yaşça büyük arkadaşlarından daha güçlü oluşu, hakkında yayılan söylentiler ve kulağına gelen her şey kendisine fazlasıyla güvenmesine sebep olmuştur daha en baştan. Ona göre öyle çocuk oyuncağı gibi işlerle uğraşmaya gerek yoktur, daima kendisini kanıtlayacak bir yer aramaktadır. Ancak bu büyüme isteği kısa süre içinde ona hayal dahi etmediği sıkıntılar yaşatacaktır. Fantastik edebiyat hayranı olmayan okuyucuların bile bir şans vermeleri halinde Yerdeniz Büyücüsü'nü sevecekleri konusunda pek çok insan hemfikir. Gerek kültürel öğelerin metne güzelce serpiştirilmesi, gerekse yaratılan kurgunun sağlam temellere oturtulması gibi etkenler kitabı merak uyandırıcı ve sıkıcılıktan uzak hale getiriyor. Söz sessizlikte, ışık karanlıkta, yaşam ölürken; bomboş gökyüzünde uçarken parlar atmaca.


Yerebatan Sarnıcı I. Justinianus tarafından 542 yılında Sultanahmet meydanında Ayasofya'nın güneybatısında inşa edilmiştir. Görünüşü saraya benzediği için Yerebatan Sarayı olarak da bilinir. Daha önceden yerinde bir bazilika olduğu için Bazilika Sarnıcı olarak da bilinir. Mimari açıdan inceleyecek olursak; uzunluğu 140 metre, genişliği 70 metreden oluşur. 52 basamaklı merdivenle inilen bu sarnıç 9 metreden oluşan 336 sütun sayesinde ayakta durmaktadır. Bu sütunlar suyla beslenen harçtan yapıldığı için su olmazsa yıkılma tehlikesi yaşanabilir. Yaklaşık 5 metre aralıklarla dikilen 28 sütundan 12 sıra oluştururlar. Çoğu sütun tek parça olmasına rağmen bazı sütunlar iki parça halinde de durmaktadır. Sütunlarda iki üslup öne çıkmaktadır bunlardan biri Corint diğeri ise Dor üslubudur. Toplamda 9.800 m2 alanı kaplayan sarnıç 100.000 ton su barındırabilmektedir. Sarnıcın yapılma amacı savaş sırasında şehir kuşatıldığı zaman şehrin su ihtiyacını karşılaması olarak bilinir. Medusa Yunan mitolojisinde yer altı canavarlarından biridir. Medusa'nın yılan saçlı olduğu ve kendisine bakanları taşa çevirdiğine inanılırdı. Buna inanılarak o dönemde yapılan bütün yapıların çoğunda Medusa heykeli kullanılmıştır. Sarnıçta yağlı ve gözyaşı damlaları şeklinde işlenmiş bir sütun daha bulunmaktadır. Bu sütuna Gözyaşı sütunu denilmektedir. İnanılana göre bu sütundaki damlalar sarnıcın yapımında ölen işçilerin gözyaşı damlalarıdır. Yerebatan Sarnıcı İstanbul'un fethinden sonra Osmanlı İmparatorluğu tarafından belirli bir süre Topkapı Sarayı'nın bahçesinde kullanılmaya devam etmiştir. İslami inanca göre durgun su yerine akarsu tercih edilirdi ve bundan dolayı Osmanlı İmparatorluğu sarnıcı kullanmamıştır. Kullanılmayarak unutulan bu sarnıç 16. Yüzyılda 1544-1550 yılları arasında Hollandalı gezgin P. Gyllius tarafından yeniden keşfedildi. Sarnıcın suyunun su kemerleriyle Belgrad ormanından getirildiği tahmin edilmektedir. O zamanki teknolojiyle su sorununu çözülebilmiş fakat bu zamanda su sorununu çözmek o kadar kolay olmuyor nedense. Sarnıç günümüze kadar çeşitli restorasyonlardan geçmiştir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde III. Ahmet zamanında mimar Kayserili Mehmet Ağa tarafından yapıldı. İkinci restorasyon II. Abdülhamid zamanında yapıldı. 1987 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından içi temizlenip gezi platformu yapılarak ziyarete açıldı. 1994 yılında tekrar bir temizlemeden geçirilmiştir. Yerebatan Sarnıcı'nın gizli bir yerinden İstanbul'un altındaki tünellere girişi olduğu söylenmektedir fakat doğru olup olmadığı bilinmemektedir. Kim bilir belki de doğrudur ama açıklanmıyordur. İleriki zamanlarda varsa belki açıklanır.


Ezgi Sarıca için gece, ya bir sürü işin yığılıp halledilmeyi beklediği ya da zevki gün içinde çıkmayan keyiflerin şımarık çocuklar gibi anlayışsızca sahiplendiği boş bir zamandı. Bir dolu gündüzden diğerine geçebilmek için atlatılması, şöyle ya da böyle geçiştirilmesi gerekirdi. Bir yalnızlık ve yüzleşme mecburiyetiydi. Akşamın ortasına doğru, özgürlüğünü ilk kez kazanmışçasına salınırdı ve hakkında düşünebildiklerinin gündüzün kalıntılarından ibaret olduğunu kavrayınca boğulurdu. İçini ekşi ve çevik bir sıkıntı basardı. Karanlığa gösterilen saygı kendinden kaçmasını daha da zorlaştırırdı. Elini herhangi bir şeye, dikkatini dağıtabilecek ve onu meşgul tutabilecek herhangi bir uğraşa atma gereği duyardı. Ezgi; bu dürtüsü karşılık bulamayınca alık bir hayvana eş olurdu fakat çoğu zaman bir çaresini bulurdu. Günlük uğraşlarını yaşamın öncelik sıralamasında tepeye oturtan sığ endişelerini, karasineklerle bir kovalamaca oyunu icat etmek pahasına bile olsa birkaç saatliğine yok sayardı. Ezgi'nin o özgün gecesi, ilk bakışta sürülerce benzere sahipti. Destekler biçimde Ezgi, yılların alışkanlığı olan iş ve tatil farkındalığını yine sergiledi. Sorumlu olduğu işin tamamını gündüz vaktinde eritmişti. Eve ulaştığındaysa zihninin telleri her an kopabilecekmiş gibi gergindi. İçine çektiği nefes, vücudunun daracık yollarını çizen kirli çalı çırpıdan farksızdı. Kim olduğunu unutarak sabahtan akşama dek çalışanlara has yorgunlukla yatağına çöktü, İngiliz yapımı bir dizinin dünyasına damdan düşer gibi dahil oldu. Bulanmış ve katılaşmış aklını gevşetmek, izledikçe gününü unutmak arzusundaydı. Dizinin göstermek istediklerini sorgulamanın yanına da zerre kadar yaklaşmıyordu. Hayal gücünün algıladığı kadarıyla uydurduklarına odaklıydı. Ezgi'nin fikir dünyasındaki hayati ve büyük taş, derin bir çukura tam oturdu. Pos bıyıklı, neredeyse büsbütün kel bir adamın çatlamış dudakları zihnini kıpırdatmıştı. Aynı anda hem rahatlamasına hem geleceğine aydınlık sapaklar eklenmesine hem de keskin bir acı ve suçlulukla ağzına kadar dolmasına anlam veremedi. Bunca zaman muhafaza ettiği ve gönülden inandığı, kurmacaların hayatın keskin ve insafsız detaylarından uzak olduğu ve zaman geçirtmeyi amaçladığı görüşü boğazındaki yumruyla çelişiyordu. Neden böylesine karmaşık duygularla çevriliydi? Ezgi ne kadar çok uyumaya çabaladıysa o kadar çok kıvrandı. Yatmadan önce yakmadığı ışıktan dolayı pişman olmuştu. Sokaktaki hırçın köpeklerin onu aralıklarla hoplatan ve titreten kükremeleri küçüldü, yerini binalara ulaşamadan dağılan hırıltılara bıraktı. Ardından, Ezgi'nin nispeten rahatlatıcı sessizlikte ısınmış yüreği titredi, kasılmış dizlerinin bağı çözüldü. Odada gezinen ürkek bakışlarındaki arayış nihayet gevşedi. Gözlerini fırsat bulur bulmaz yumunca parmağı tetikten kaymıştı. Rahatlık, uykusunda da uğramak bilmedi. Gençliğinden beri adını korkarak andığı kabuslardan en azılısı, yaşamının en hafif uykusuna nişan almıştı. Boş ver canım, Ezgi istemez zaten. Biz gideriz. dedi Yaren hoşgörülü değil de küçümseyici olduğu anlaşılan tebessümüyle. Diplomatların aba altından sopa gösterişini anımsatmıştı fakat resmiyette, anlayışın en masum ve en yüksek konumundaydı. Son zamanlarda da yanına yaklaşılmıyor. Bir yabanileşti. diye karşılık verdi Sümeyye kaşlarını kibirli bir şekilde kaldırıp. Bu muameleden bahsederken sanki büyüklüğünden feragat etmiş, içtenlik ve endişeyle edebileceği her laf için leş pislik yumakları içinde debelenmiş, yuvarlandıkça çürük suyuna daha da çok batmıştı. İşiniz gücünüz dedikodu oldu ya, bir salın. dedi Sertaç ifadesiz yüzüyle telefona bakarken. Kabuğu dalgasız sular gibi durgundu fakat içten içe, ilgi bağımlılarının geliştirdiği bir güçle çevredekilerin tepkisini ölçmüş, ona gülmelerine ve sataşarak konuyu değiştirmelerine ihtiyaç duymuştu. İnsanlardan uzakta duran Ezgi hiçbirinin görüş alanında değildi. Ezgi, sabahın beşinde kendinden ummadığı bir dinçlikle ve uyku tokluğuyla uyandı. Görüşü açıldığı sırada, göz kapaklarının yakıcı akışkanlarla mıhlanmış olduğunu ve ayırma çabasıyla adeta uçlarından yırtıldığını hissetmemişti. Hisleri ve düşünceleri, kararında süzülen ışığı zihnine birer cam gibi geçiriyordu. Mevsim bilmeksizin kavuran ışınların bu soğukluğuna yabancıydı. Kahvaltı ederken aklına gelen işi bir başkasına aitmiş gibi alakasız ve bin yıl sonrasının olayıymış gibi önemsizdi. Evden çıkışından itibaren etrafındaki insanlarla arasına aşılamaz bir mesafe girdi. Sohbet etmek için şu kadarcık isteği yoktu. Sinek kovalamanın hangi şartlarda yeğlenebildiğini mesai boyunca deneyimledi. Gününün nasıl da tuhaf ilerlediğini eve dönünce ancak fark etti. Başlangıçta halini yadırgadıysa da dışarıdan getirdiği yemeği yerken karar verdi ki tuhaflık yanlışlıktan ayrıydı. O gece ufak bir ortaya çıkarma dürtüsü, tükenmez kalemi görev aracı yerine yaratım gücünün aktarıcısı olarak gördüğü ilk dakikalara yol açtı. Tıkanıklığı böylece giderilen musluğun suyu bir daha asla kesilmeyecekti. Ezgi'nin nezdinde, işe gitmenin ve her gün karşılaştığı insanlarla konuşmanın gerekçeleri gitgide hafifledi. İşini para akışını sürdürecek kadar umursuyor, kalan zamanında şarkılar mırıldanmak, denemeler yazmak ve karalamalar yapmakla alakadar oluyordu. Yalnız kalmak ona tarifsiz bir haz veriyordu. Güvensizliğin ini olagelmiş gece, bilgi yoksunluğunu bölünmeden telafi edebildiği tek vakitti artık. Okuyor, eğitimini aldığı konuları benimsemekten aslında ne kadar da uzak olduğunu görüyordu. Anlıyordu ki kendini bildi bileli, öğrendiğini zannettiği her kelimeyi hanesine yazılacak artılar bellemiş, öğrenmeyi değerlendirilecek bir sunumun maddeleri sanmıştı. Ne vardı ki çaresizliğe kapılması ve utanması gereken yerde, özgürlük yelleri aldırmayarak saçına çarpıyordu. Bilgi Çağı'nın tasavvur edilemez hacmini ve imkanlarını algılamakta güçlük çekiyor ve heyecanını tam da bu sebeple dizginleyemiyordu. Ayaklarına serilen özgürlüğün bunca hazinesi edinilmek için yalvarırken insan nasıl olur da acınası sefaleti ve musibetlerini tercih ederdi? Yetişkinliğe hak kazanışı orta yaşını bulmuştu.


Çağdaş kapitalizmin ve ulus devletin, modern toplumun yapısı içinde birbiriyle sıkı bir biçimde bağlantılı gördükleri salt bir ideal tip denemesine girişilir. Bu insan tipi daha fazla çalışan, itiraz etmeyen, etse bile belirli kanallar aracılığıyla bunu gerçekleştiren, sermayenin hegemonyasını daha fazla arttırması istenilen bir insan tipidir. Hayır deme kanallarının dahi onlar tarafından belirlendiği bir çağ bu. Cep telefonu veya tabletimizdeki internet paketinin mb'ı kadar reddedebiliyoruz. Robotlar gibiyiz. Aynı saatte işe, okula gidiyor; aynı saatte uyuyor, aynı saatlerde sevişiyoruz ve buna modern insan faaliyetleri diyoruz. Havayı, fabrika bacalarımız ve araba egzozlarımızla öyle kirlettik ki; artık gökyüzünü göremiyoruz. Bundandır ufak benliklerimizi yeryüzünün efendisi zannetmemiz. Doğaya dahi hükmediyoruz. Akarsulara baraj kuruyor, küreyi ısıtıyor nefes aldığımız ormanları katlediyoruz. Bu ideal insan tipinin oluşmasında yaşadığımız kentler son derece önem teşkil etmektedir. Sermayenin inşa ettiği yeni nesil evlerde yaşıyoruz. Kendi zevkimize göre kuramıyoruz evlerimizi. Dün yapan yaşayan ekseninde olan evler, bugün birer meta halini aldı. Birileri yapıyor, bizler satın alıyoruz ve daha iyisini almak için satıyoruz. Kent mekanları hiçbir devirde olmadığı kadar çağdaş kapitalistler tarafından belirleniyor. Bizi borçlandırdıkları banka şubeleri ile dolu, kurdukları kentlerin sokakları. Bu yüzden İcra Kurumu'nu bile resmi törenle açan bir ülke olduk. Kentler adeta sermaye kentleri halini aldı. Toplu Konut İdaresi ile müteahhitler belirler oldu, Türkiye'de kent biçimlerini. Estetik zevkten yoksun, birbirinin beceriksiz kopyaları olan gökdelenler türedi zehirli mantarlar gibi. Büyük çaplı ulusal ve uluslararası şirketler, kentleşme süreçlerinde kentlerin yapılandırılmasında önemli roller üstlenmiştir. Bu şirketler yeraltı raylı sistemleri, toplu konut ve altyapı gibi büyük inşaat projelerinde yer almaya başlamıştır. Ulaşım ağlarının geliştirilmesinin en başat nedeni, insanların en çok baskı altında tutulduğu ev-işyeri arasındaki irtibatın ilişkisinin maliyetini en aza indirme çabasıdır. A noktasından B noktasına daha hızlı ulaşıyoruz evet ama birbirimizle konuşmuyor, hareket etmiyoruz. Bundan dolayı hasta kentlerde hasta insanlar haline geldik. Köydeki tüm varını omuzlayıp, kendisine yaşayacak iki göz yer yapıp orada kalan insanların evlerine bile göz diker olduk. Modern insan kendisi gibi tüketmeyen bu insanlar için de bir isim bulmayı ihmal etmemiştir: Varoşlu. Uygulanan kentsel dönüşüm! projeleri için meşru zemin oluşturma ihtiyacı hasıl olmuş, varoş ve varoşlu kavramları da bu ihtiyacı gidermiştir. Devleti yönetenlerin çıkardığı yasalar gecekondu olarak tabir edilen bu yaşam alanlarının iyileştirilmesini değil, dönüştürülmesini öngörmüş, bu alanların özellikle kent merkezine yakın olanları apartmanlaşmaya başlamıştır. Bir anlamda gecekonduların birer girişimciye dönüşmeleri ve kentsel ranttan paylarına düşeni almaları devlet tarafından sadece teşvik edilmekle yetinilmemiş aynı zamanda da örgütlenmiştir. Gecekondu bölgelerinde artan kiracılık ve sık konut değiştirme, dayanışma ve paylaşma sonucu gelişen gecekondu ruhunun zayıflamasına neden olmuş; bölge altyapı ve hizmetlere kavuştukça gecekondu yapımı ortadan kalkmış; gecekonduların apartmana dönüşme süreci de komşuluk dayanışmasını ve yakınlığını ortadan kaldırır vaziyete sokmuştur. Devlet artık kentteki insanların hizmetlerinin sağlanmasından hızla elini çekmeye başlamıştır. Eğitim, sağlık ve benzeri hizmetlerin sağlanmasından devlet kademeli olarak çekilirken, çekilmediği alanlarda da hizmetin sağlanmasını ihale ve benzeri yöntemlerle özel sektöre bırakmış, devlet eliyle zengin ile fakir arasındaki kıskacın daha fazla açılmasının yolu hazırlanmıştır. Zenginliğin ve fakirliğin kurallarını belirleyen devlet, toplumdaki sınıflar arası ilişkilerde hakem rolünü ve toplum içindeki uzlaşmanın devamı için çoğu kez alt sınıfların çıkarına yönelik müdahale etme anlayışını terk etmiştir. Keşmekeş halini almış trafikte hiç kullanamayacağı sıfır model arabaya sahip olmak için sürekli çalışmayı, iş yerinde geçireceği zamandan şayet eğer arta kalan zamanı olursa oturacağı plazadaki evini almak, zenginliğin yeni ölçütü halini aldı. Her grev hareketini sermaye sahiplerinden evvel bakanlar engellemeye çalışmıştır. Resmi görevi halkı korumak olan polis, fabrikaya girip işçileri gözaltına almaya başlamış yani kısaca artık kentler küresel kapitalist sistemin içine gömülmüş bir duruma ve bu sistemin en önemli aktörleri haline gelmişlerdir. Sermaye kentlerinden sonra ortaya çıkan eşitsizlik, suç, köhneme, kirlilik insanları kent içinden kaçmak yerine tüketimin öneminden kent yaşamının inşasına doğru sürüklemiştir. Yoğun olarak geçmişe özlem hissedilmekte ve birçok şey retro'laşmaktadır. Türkiye henüz bu tüketimi tam olarak yaşayamadığı yani vahşi kapitalizmden çağdaş kapitalizme geçemediği için bu sürüklenme emekleme aşamasındadır; bundandır Soma faciasından sonra açıklama yapan muktedirin ülkeyi 19. yüzyıl İngiltere'si ile kıyaslaması. Yaşam koşullarındaki uçurumun derinleşmeye başladığı, dünyanın en zengin 85 kişisinin toplam serveti dünya nüfusunun yarısına eşitlendiği ve bunun devam edeceğinin öngörüldüğü bir çark var. Çağdaş kapitalizm sadece fabrikada, ofiste, üniversitede değil, insan hayatının temas ettiği her yerde insana ait değerleri sömürüyor. Kısa bir sürede yeni bir kitap çıkarmayan yazarın tükendiğine inanıyoruz. Televizyon dizileri aracılığıyla mutlu azınlıklar oluşturuluyor. Bu dizilerde gördüğü hayatları yaşama pahasına sadece kendilerinin değil çocuklarının hayatını da banka kredilerinde ipotek ettiriyorlar. Seçmenin yarısına yakınının oyunu alıp toplumun büyük kesimini fakir yaşatanların kendi saraylarını itibar kaynağı olarak gördükleri, siyasetin tek hedefinin başta kendi oğulları olmak üzere sermaye sahiplerinin gücüne güç katmaya yöneldiği bir ülke yapısına kavuştuk. Hemen yanımızda meydana gelen savaşta, tarihin en eski sayfalarından beri yazılagelmiş kentler yıkılıyor, sırf kendi istekleri doğrultusunda yeniden inşa edebilme adına. Dünyada 27 milyon insan köle olarak çalıştırılıyor. Afrika'da kakao tarlalarında çalışıp çikolatanın tadını dahi bilmeyen insanlar var. I.J.During, Yarı Tanrılar İmparatorluğu kitabında bu durumu şöyle özetler: Kar oranı %10 ise kapitalist kendinden emindir ve bunu her yerde uygulayabilir, %20 ise heyecanlanır, %50 ise gözünü budaktan sakınmaz, %100 ise bütün insancıl değerleri, yasaları çiğner, artık işleyemeyeceği suç yoktur. Bir lokma, bir hırka diyenlerden, bencillik ve hırsla donatılmış başkalaşan yüreği yağ bağlamış insanlar haline evrildik.


Bekliyorum, bilmediğim istasyonlardan geçen yabancı trenlerin son düdüklerinde kalıyor o son parça umut ve umuda tutunmanın yabani tadı tırmalıyor boğazımı. Bu gidişe uzağım ben, aidiyet duygusu tatmamış bir insanın gitme arzusundan çok uzaktayım. Yabancı çiçekler tanımadığım kokular salıyor ölü ruhların arasına, mezarlıklarda hep kökü gövdeden ayrı sökülmek için ekilmiş o tatsız ve muazzam dış görünüşleri ile kan kırmızı güller, ölüyken bile boyun büktürüyorlar yaban çiçeklerine. Çiçekler boyun bükmeyen azınlık bir halkı andırıyor uzaktan, ta ki bir mezarcı onları söküp ölü bir bedene yer açıncaya kadar. Kararıyor günaydınlar, bir insan ölünce çok insan ölüyor. Anılar, anlar, küçük heyecanlar, büyük umutlar hepsi birden hiçleşiyor. Bir rüyada tekrar can buluncaya kadar tüm o acı tatlı anlar; bekliyorum. Gitmeden son bir çay istiyorum bıyıkları ve sakalları arasından dudaklarını seçemediğim seyyardan, sigara dumanında bıraktığı umutları şimdi sadece ağzının etrafını saran kalın kıllarda leke leke, boğum boğum bir gırtlak olarak kalmış öylece. Uzatıyor koyu renkli sıcak ve bayat sıvıyı, boğazımdan kayarken acısı dilime bir bıçak gibi saplıyor fakat bir bardaklık daha kalma hakkı tanıyor bana, kızamıyorum bu yüzden. Bir evsizin hayalinde gibiyim, sıcak yatak, sıcak yemek... her şey sıcak. Kaçmak isterken tutulup kalıyorum o sıcaklığa. Ruhunda ısıtmanı dilerdim, çok derin yaralarım var şimdi benim; her biri sana ait olan o bıçak sözler, her yerimdeler şimdi. Karıncalanıyor ruhum ve o kadar paramparçayım ki açtığı yaraları artık kapatamayacak bir sen, beraberinde küçük bir çanta, koca bir hayatı sığdırdığım.


Artık uyanmak istiyorum. Artık uyanmak istiyorum. ARTIK UYANMAK İSTİYORUM, diye sayıklayarak ve bağırarak uyandım. Gaye işe gitmişti. Onun tarafına yuvarlanıp esnedim. Gaye ile üç haftadır sevişmiyoruz ve bu konuda konuşmuyoruz. İlk zamanlarda öyle değildi oysa; her gün, yangından mal kaçırır gibi sevişirdik. Film izlerken birbirimize dokunur, on dakika yalandan filme bakar ve kanepede sevişmeye başlardık. Sonra o uyur, filme ayıp olmasın diye kalanını yatakta izlerdim. Gaye ile altı aydır beraberiz, o bir ilaç firmasında proje yöneticisi olarak çalışıyor. İşiyle ilgili anlattığı her şey inanılmaz sıkıcı olmasına rağmen, çalışmayı çok seviyor. Ha, şikayet etmiyor mu, hep ediyor. Birkaç defa iş değiştirmesi yönünde tavsiye vermeye kalktım. Her defasında beni tersledi; bu noktaya gelebilmek için yaptıklarından, yöneticilerin aslında onu ne kadar sevdiğinden bahsetti. Sonraları şikayet etmenin bir iletişim biçimi olduğunu anladım. Gaye uzun bir aradan sonra ilk ilişkim oldu. Ondan önceki sevgilim Nilgün'den bahsetmek istemiyorum. Ne zaman eski dostlarla bir masada bir araya gelsek ondan bahsediliyor. Onlardan haberini alıyorum, ne kadar başarılı olduğunu, benden sonra emin adımlarla yürüdüğünü, popüler ve magazinde yer alan biri olduğundan söz edip duruyorlar. Beni insanlarla, Nilgün Seven'in eski manitası diye tanıştıranlar oluyor. Dostlarımın da kafası karışık; önce benimle gurur duyuyorlarmış gibi başlıyorlar cümlelerine, sonra Nilgün'ün benimle ilişkisinin bitmesinden ve ertesinde müzik kariyerine girişine, oynadığı diziye uzanınca muhabbet, ünlü jön Berk Köse'yle öpüştükleri sahneyi konuşurken buluyorlar kendilerini ve kıkırdıyorlar. Terbiyesiz insanlar değiller, onlar da nasıl davranacaklarını, neler hissedeceklerini bilemiyorlar. O sabah ofise yürürken yol boyunca ne kadar üşüdüğümü düşündüm. Sanki birileri beni mutsuz etmek için iklimin termostat ayarlarıyla oynuyordu. Ofise geldiğimde de, hemen güvenlikteki Necmi abiye dert yandım, havalar da bir türlü ısınmadı... Necmi abi, bozulan otomatik kapıyı sarsarak tamir etmeye çalışıyordu. Göz ucuyla beni izledi, hiç sorma, dedi. İnsanlara sessiz bir günaydınla karışık bir gülümsemeyle selam verip yerime oturdum. Bilgisayarımı açıp, yapılacak işlere şöyle bir göz attım. Bir inşaat firmasından gelen dört adet teknik şartname ve bir de klinikten gelen bir tibbi cihaz satın alma formu. Bunların çevirilerini yapacaktım. Evet, çevirmenlik yapıyordum. Yıllarca büyük bir coşkuyla yaptığım dergicilik işinden ayrıldıktan sonra beni sürdürülebilir olarak finanse eden tek iş bu olmuştu. Şikayet ettiğim düşünülmesin, yıllar önce kendime verdiğim söz üzerine şikayet etmeyi bırakmıştım. Çok üşüyordum. Mutfağa geçip kendime bir kahve hazırladım. Gaye'nin hediyesi olan dev termosa doldurdum. İştekiler, kova diyorlardı ona, benim her gün kovalarca kahve içmeme hayret ediyorlardı. Dergiden alışığım diyemiyordum onlara, biz günlerce içerik üretip yayına hazırlamak için uykusuz kalırdık, diyemiyordum. Diyemiyordum çünkü o tiplerle siyaset üzerine konuşmak son isteyeceğim şeydi. Yordam dergisinde çalıştığım dönemlerde sayısız kahve içer ve doyasıya konuşup birbirimize yazılarımız için fikirler verirdik, diyemezdim. Bana takılmalarına içten gülümsemelerle karşılık veriyordum. Beni seviyorlardı. Bu hep böyle olmuştu zaten; kendimi sevdirebilmeyi hep becermiştim. Dergi kapanırken, içeride kalan paramı, yazdıklarımın ve kolektif çıkardığımız kitapların teliflerini alamamama rağmen bir insanla bile sürtüşmemiştim. O zamanlar, paraya değil, dostluğa yaptığım yatırımlarla övünürdüm. Yemeğe giderken, masa komşum Barış'la havaların bir türlü ısınmayışından konuştuk. Daha doğrusu ben konuştum. Barış, üstündeki ince trikoyla beni sözdü. Cemal abi, dedi. Sonra söylediklerini dinlemedim. Barış bana ya Cemal ya da abi derdi. Yol boyunca bunu düşündüm. Cemal Abi olmuştum. Yüzüm kırışmıştı, gözlerim kafatasımın içine girmeye çalışıyordu ve sırtım betona dönmüştü. Yemekleri söyledik kimin sodekso'sunda ne kadar kaldı tartışmasını yaparken, aklıma dergide iş yetiştirmeye çalışırken yediğimiz lahmacunlar geldi. Derginin ağır toplarından tarihçi Hasan Abi vejetaryen olmaya karar vermişti. 2013'ün temmuz sayısı için yazıyorduk, gündemimiz yoğundu, orta sınıf hareketlerini incelediğimiz ve tarafımızı hiç olmadığı kadar sert bir şekilde belli ettiğimiz bir sayıydı. Dışarısı karışıktı, dört bir taraftan haberleri takip ediyor, kimi zaman öfkeleniyor, kimi zaman mutluluktan gözlerimiz doluyordu. Yine de Hasan Abinin vejetaryen olma kararını unutmuyordum. Yemeği onlardan önce bitirip, bankada işim olduğunu söyledim. Aylaklık etmek istiyordum. Biraz yürüdükten sonra kendimi ne yapacağımı bilemez bir halde buldum. Ayaklarım beni kitapçıya sürükledi. Yeni çıkan kitaplara şöyle bir göz attım, hiçbir şey almaya niyetim yoktu. Dağ gibi okunmayı bekleyen kitaplarım varken, yine okunmamak üzere kitap almayacaktım. Hem artık eskisi kadar okumuyordum ve bu gerçekle yaşamayı öğrenmiştim. Bir heves başlayıp yarıda bıraktığım onlarca kitaptan sonra, belki de ara vermek en doğrusudur, demişti Gaye. Ben de sinemaya bulaştım. Çünkü izlemek okumaktan kolaydı. Yine de ciddi filmler, üzerine okuma yapılacak filmler izliyordum. Boş adam değildim nihayetinde. Sonra da Gaye beni bazı Amerikan dizilerine bulaştırdı. Bak bunlara burun kıvırma, dedi. Alt metinleri kuvvetli işler var, dedi. Alt metin, imge ve paradigma gibi kelimeleri benim yüzümden günlük konuşmasının içine dahil etmişti ve bu çok hoşuma gidiyordu. Gaye ile üniversiteden bir arkadaşımın doğum günü partisinde tanışmıştım. İlk gördüğüm zaman, bir süre ondan gözümü alamadığımı hatırlıyorum. Fakat bu göz alamama, eski günlerimdeki gibi şairane bir biçimde olmadı. Onu fiziksel anlamda arzulamıştım. Alkolün de etkisiyle hızlı ve kendimden çok emin bir giriş yapmış ve ona kendimi sevdirmeyi başarmıştım. Gaye okumayı öyle pek sevmezdi. Hatta tanıştığımız gece iddialı bir söylemde bulunmuş, okumanın eskide kalmış bir öğrenme biçimi olduğunu savunmuştu. Evet, demişti, eski zamanlarda olsa herkesten daha çok okurdum. Ancak artık çağ değişti, bilgi artık pek çok formda öğrenilebiliyor ve eski zamanlardaki gibi okuyarak bilgi edinmenin, diğer yöntemlere göre daha yavaş bir süreç olduğunu düşünüyorum. Yine de, diye göğsünü şişirmişti, tam o anda memelerine kaçamak bir bakış atmıştım. Yine de, okumanın nostaljik ve güzel bir his olduğunu biliyorum diye bağlamıştı. Sonra gece boyu bazı TED konuşmacılarından bahsetmiştik. Küçük ve güzel memeleri, uzun ve zarif bir boynu vardı. Onu önceleri tanımış olsaydım, Nilgün'e yazdığım gibi, bir kuğu hüznüne sahip boynundan bahseden bir şiir yazabilirdim. Sohbetimiz ilerlemiş, gece onu evine bırakmıştım. Beni yukarı davet etmiş ama o daveti reddedip, ona ertesi sabahına kahvaltı yapalım, demiştim. Eski kafalı, tuhaf bir adamsın sen Cemal, deyip yakamdan tuttuğu gibi evine almıştı. Kitapçıdan çıkıp ofise geri döndüm. Teknik şartnamelerden ikisini kolayca hallettim, daha önce çevirdiğim bir şartnamenin neredeyse aynısıydı. Bir iki teknik kelimeye soru işareti koydum. Gaye'yi aradım, girdiği toplantıdan bahsetti, sinir bozucu bazı yöneticiler olduğundan ve ne istediklerini tam olarak bilmediklerinden söz etti, onlar yüzünden mesaiye kalacağını söyledi. Üzüntüsünü paylaşmaya çalışırken, biliyor musun iyi oldu, diye yükseldi. Ben onlara bir sunum hazırlayacağım, o zaman görecekler günlerini. Kolay gelsin canım, diyerek kapattım telefonu. Kovam boşalmıştı, mutfağa gittim. Kahve hazırlarken içeriden Barış seslendi. Bana kargo geldiğini, kuryenin danışmada beklediğini söyledi. Anlamadım, dedi. Sormam lazım. Ben yazıyorum buraya o halde, dedi. Yok, yazmayın siz, gelmez herhalde. Peki, Cemal Bey, dedi ve kapattı telefonu. Çantamı toparladım ve bir solukta çıktım ofisten. Necmi abi, hala otomatik kapıyla uğraşıyordu. Eve giderken farklı sokaklardan geçtim, unutkanlık için en iyi egzersizin bu olduğunu okumuştum, tekelin önünden geçerken, durdum ve kırmızı şarap aldım. Kırmızı şarabın da kalp için ne kadar faydalı olduğunu bir yerlerde okumuştum sanki. Dergideyken, Kırmızı Pazartesi, adını verdiğimiz şarap günlerimiz olurdu. Hatta kuralımız vardı, her Pazartesi ofise gelirken şarap getirmek zorundaydık. Eren Tekel'i böyle böyle zengin etmiştik. Ne çok Dikmen içerdik. Kadehimiz yoktu ama su bardaklarına doldururduk şarapları. Kendimizi değerli hissederdik sanki Paris'te yazıyor, düşünüyor ve fikirler üretiyor gibi olurduk. Hasan Abi, bize altmış sekizi anlatırdı, hop oradan Polonya'daki büyük işçi ayaklanmasına, oradan çıkar bize Prag baharından bahsederdi. Biz de ellerimiz çenemizde onu ciddiyetle dinler, yaşananları hemen günümüzle mukayese eder ve tahlillerde bulunurduk. O zamanlar büyük laflar ederdim. Bu burjuva ve feodal yapının, onun tüketim alışkanlıklarının ve yaşam kalıplarını nasıl ve ne şekilde reddetmek gerektiğini, coşkulu bir şekilde anlatırdım. Hasan Abi, kafasıyla onaylardı beni. Sonra bazen şarabı fazla kaçırır, şiirler okumaya başlardık. Ezberim berbat olmasına rağmen, dergiye gideceğim diye Ahmet Erhan şiiri sokardım kafama. Bilirdim, çünkü Nilgün çok severdi. Beni gözleriyle okşar gibi izlerdi o zamanlar. Sesimi de fena kullanmazdım hani. Sonra bazen türküler söylenirdi, misafirlerimiz olur, dolaptan bağlama ve gitar çıkardı. Ne güzel okurdu Nilgün. Ne güzeldi sesi, kulaklarım huylanırdı onu dinlerken. Evde, buzdolabının kompresörü ve kombinin uğultusu dışında ses yoktu. Mutfak dolabını açtım, Gaye'nin asortik bir tuhafiyeden aldığı, koca hazneli kadehlerden birine şarabı doldurdum ve kanepeye kuruldum. Laptopumu açtım ve dergi zamanında kaleme aldığım yazılara bir göz attım. Ne çok laf etmişim, ne çok şey biliyormuşum şaşırdım. Her ne kadar, körpe ve amorf gelse de bazı cümlelerim, okurken keyiflendim. Pek çoğunu unutmuştum. O gece Gaye'ye sıkı sıkı sarıldım, boynunu, kürek kemiğini öptüm, elimi kasıklarına doğru götürdüm. Bana döndü, dudaklarımdan kibarca öptü ve yarın erken kalkması gerektiğini, bugün işte çok yorulduğunu söyledi. Sabah korkunç bir baş ve sırt ağrısıyla uyandım. Mutfağa gidip alka seltzer içtim. Sırtımın ağrısından kurtulamamıştım. Önce ofisi arayıp, rahatsız olduğumu ve gelemeyeceğimi söyledim. İşler de yoğun değildi, o yüzden Mustafa Abi anlayışlı davrandı, tabii Cemalciğim, iyice dinlen istersen cumaya da izin kullan, diye de fikir verdi. Teşekkür edip, kapattım. Gaye'yi aradım. Sırt ağrımdan bahsettim. Benim spor yapmayışımdan, kambur duruşumdan dert yandı. Bana bir adres gönderdi, onun ofisteki kızların gittiği bir fizyoterapistmiş. Bir seansta hemen iyileşemezmişim ama düzenli gidersem bana çok iyi gelirmiş. İlk iş randevu aldım. Şeyda isimli bir hanımefendiye derdimi detaylı bir biçimde anlattım. Sanki koca bir gezegeni sırtımda taşımışım gibi ağrıyor, diye bir şakayla da bitirdim. Anlamadı şakamı. Peki, bu ağrı ne zaman bu kadar şiddetlendi? Son bir kaç yıldır böyle, dedim. Ağrınız bu seviyelere geldiğinde neden gelmediniz? Zaman her şeyin ilacıdır dediler bana, dedim. Biraz gülümser gibi oldu ama hemen devirdi gözlerini ve muayeneye geçti. Son derece emin bir şekilde, bende kas romatizması olduğunu söyledi. Nasıl olur daha otuz beş yaşındayım, dedim. Bunun yaşınızla ilgisi olmak zorunda değil, sırt ağrılarının büyük kısmı, stres altındayken vücudumuzun aldığı şekille alakalıdır, dedi. Kuru iğneleme adı verilen bir yöntemle tedaviyi önerdi. İğneleme üzerine de bir şaka yapabilirdim ama vazgeçtim. Sonra bir şırıngayı defalarca sırtıma sokup çıkardı. Roka, rakı derken kendimi sofra donatırken buldum. Balıkları fırına vermeden, Gaye'yi aradım. Kaçta geliyorsun, akşam ziyafet var. Yine mesaiye kalmak zorunda olduğunu, ertesi sabaha genel müdürlüğe sunumu olacağını ve her şeyin onun üzerine kaldığını söyledi. Diğer taraftan da özür diliyordu. Önemli olmadığını söyledim, balıkları buzluğa atarım, hafta sonu yeriz, dedim. Birbirimize sesli öpücükler atarak kapattık telefonu. Şöyle bir telefon rehberimin üzerinden geçtim. Kimi arasam diye bakındım. Gaye ile beraber olduğumdan bu yana, düzenli görüştüğüm pek kimsem yoktu. Dostlar evlenmişler, boşanmışlar ve yeniden evlenmeye hazırlanıyorlardı. Erhan'ı aradım, bekarlığından gurur duyan bir tipti. Şampiyonlar ligi maçı mı ne varmış, eve birkaç arkadaşını çağırmış, beni de davet etti. Dolaptan rakıyı alıp kapısını çaldım. Kalabalık bir erkek güruhu arasında coşkuyla maç izlerken buldum kendimi. Pozisyonlara bağırıyor, gole yaklaşmakta olan topçulara, hadi oğlum, vur oğlum diye nidalar atıyordum. Erhan takım tutmadığımı, futbolla alakam olmadığını bilirdi, kalabalığın içinde bana ses etmedi. Gece ilerleyince rakılarımızı alıp balkona çıktık. İşlerimizden ve siyasetten konuştuk uzun uzun. Bazı ittifak olasılıklarından, muhalefetin aslında nasıl durması gerektiğinden söz ettik. Büyük güçlerden ve piyonlardan da bahsettik. Muhabbetin sonuna doğru Erhan, ülkeden nasıl gidilebileceğine dair bazı tüyolar verdi. Araştırmış, bazı danışmanlık firmalarıyla çalışmış, Ankara antlaşması yürürlükten kalkmadan tası tarağı toplayıp gitmek lazım, dedi. Cemal bu senin eski manitayı dizide gördüm başrol oynuyor valla helal olsun. Yedi yüz bin takipçisi var. Görüşüyor olsaydın, bizim aplikasyonu bir paylaşsa hesabında, ne güzel olur diyecektim. Erhan özür diledi ve bu beni daha da öfkelendirdi. Eyvallah, deyip ceketimi kaptığım gibi çıktım. Gece ilerlemişti. Biraz sahilde yürüdüm. Kafamdan Nilgün'ü çıkarmaya çalıştıkça derinlerden anılarımı çekiyordum. O zamanlar Nilgün ile beraberliğimizin ikinci yılıydı. Seviyordum onu, bana yaşam enerjisi veriyordu. Kendimi ona ispatlama derdim vardı. İyi bir okur olduğuma, gelecek vadeden bir yazar olduğuma ikna etmeye çalışırken sürekli ürettiğimi, hatırlıyorum. Yazdıklarımı okuyor, fikirler veriyor, editörlüğümü yapıyordu ve bana onun onayını almak yetiyordu. Tek amacım onun beğenmesiydi. Okuduğu kitapların yazarlarından kıskanıyordum onu. Altını çizdiği cümleleri ezberliyordum. Kurtuluş'ta, eski püskü bir evde kalıyorduk; sıvaları dökülmüş, mutfak dolapları güveli, nemli bir bodrum katıydı. Nilgün'ün ailesi muhafazakardı hala öyle olmalı- Erzurum mu, Erzincan mı her nereyse, belli dönemlerde kızlarını ziyarete memleketten geldiklerinde eşyalarımı topluyor evden çıkıyordum. O zamanlar öyle kalacağım çok yer de yoktu. Çoğu zaman dergide geçiriyordum geceyi. Öyle, böyle idare ediyorduk, alışmıştım bu duruma. Ta ki, bir seferinde kızlarına sürpriz yapmak amacıyla habersiz gelene kadar... Kapıyı uyku mahmuru don atlet açmıştım, babası, annesi ve küçük erkek kardeşi bana baktılar bir süre. Annesi kafasını eğdi, babası da beni ittirerek içeri girdi ve yatak odasına hücum etti. Delikanlı kardeşi de bir olay yeri inceleme ekip şefi edasıyla evin içine girip, evi araştırıyordu. Kavga kıyamet, bağırış çağırış derken yatak odasından çıktılar Nilgün'le, fırsattan istifade odaya girip, giyindim. Çıkıp, kendimi tanıtmaya ve ellerini sıkmaya çalıştım ama beni umursamadılar. Kardeşi, mutfaktan bulduğu boş şarap şişesini elinde tutuyordu. Nilgün'ün yanına geçtim. Onu desteklemeye çalışan bir iki cümle çıkardım ama beni kimsenin dinlediği yoktu. Nilgün de beni pek dinlemiyordu, varlığımdan geriliyordu. Bir süre sonra Cemal gider misin, diye buyurdu. Delikanlı kardeşi de üzerime doğru yürüdü, kolumdan çekerek çıkardı. Öksüz gibi dışarıda kaldım. Bir süre kapının eşiğinden tartışmalarını dinledim. Ertesi gün, Nilgün'le liselilerin doldurduğu bir kafede buluştuk. Gözlerimin içine bakmaktan çekiniyordu. Neyi olduğunu sordum, cevap vermedi. Israr ettim, deliriyordum. Ailene kafa tutarım, sevdiğim kadını kimsenin üzmesine izin vermem benzeri laflar ediyordum. Ne yapabilirsin, diye sormuştu. Düşündüm, evleniriz gerekirse, dedim. Nilgün'ün gözlerinin dolduğunu, ağlamamak için dudağını ısırdığını hatırlıyorum. Çantasını koluna takıp hiçbir şey söylemeden kalkıp gitmişti. Sabaha doğru eve geldim. Göz ucuyla yatak odasına baktım, Gaye uyuyordu, salona doğru seğirttim. Kanepeye attım kendimi. Sırtımdaki tüm et parçaları yeniden ağrımaya başlamıştı. Yarın büyük gün olacak, dinlenmeliydim. Vapurlar dergisinin açılışına gidecektim ve kendimi anlatacaktım onlara. Kimse kendinden emin gözükmeyen kambur bir yazar görmek istemez. Dik duran, ne söylediğini bilen, doğru zamanda gülen, doğru zamanda şaka yapanları severler. Giderken yanıma yazdığım makaleleri alırdım. Kendimi biraz överdim belki, eski Yordam dergisinin kurucularından olduğumu söylerdim, yeniden politik yazılar yazabilirdim. Evet, iştahım yoktu eskisi gibi ama değişirdim. İştahım da açılırdı. Başkalarının yazılarını çevirmez, kendi yazılarımı çevirttirirdim. Ünlü olurdum belki. Bilirkişi olurdum, tanırlardı beni. Her hafta köşe yazımı bekleyen bir kitlem olurdu. Cemal, özür dilerim. Son zamanlarda yanında değildim. Beraber zaman da geçiremiyoruz. Kendimi çok kaptırdım. Keşke kızgın olsaydım, bu sayede çok daha kolay olurdu ikimiz için. Gaye beni hayal kırıklığına uğratacak son insandı, hiçbir zaman olmadığı biri gibi davranmamıştı. Beni değiştirmeye de uğraşmamıştı. Beni kandırmamıştı. Kendimi kandırmıştım sadece, hem mağdurdum, hem de suçlu. Bir ergen gibi suskunları oynadım. Gaye'nin gözleri dolmuştu. Kendime veremediğim cevaplar yüzünden sevdiklerime zarar veriyordum. Onu masada bırakıp, dışarı çıktım. İskeleye yürüdüm. Büfeden bir paket kırmızı Winston aldım ve çaycıya oturup ardı ardına sigaraları içtim ve gelen giden vapurları izledim. Hasan Abi gibi sigara içiyordum. Belki onun gibi et yemeyi de bırakırdım. Olmaz ya, onun gibi bir dava adamı olurdum, hapisten işkenceden korkmazdım. Hasan Abiyi kalp yetmezliğinden kaybettiğimizde, cenazesine Nilgün ile gitmiştik. O gün derginin tüm yazarları yetim gibi boşluğa bakıyordu. Nilgün denen artist bozuntusu o gün, Hasan Abiyi toprağa verdikten hemen sonra, benden ayrılmak istediğini söylemişti. Ona çok kızmıştım. Bağırdığımı, küfrettiğimi hatırlıyorum. Korkaksın sen, dedim. İnançsız, korkak bir orospusun sen. Hüngür hüngür ağlamıştım. Hasan Abiye kimse o kadar ağlamamıştı. Ona bir mezarlıkta veda etmiştim ve mezarlıkta edilen tüm vedalar gibi bir daha karşıma çıkmayacağını düşünüyordum ama öyle olmadı, bir hayalet gibi konuşma aralarına, televizyon reklamlarında belirdi. Küllükte tam on dokuz sigara izmariti vardı. Son sigaramı vapura saklayacaktım. Altı kırk beş vapuruna bindim ve vapurun kıç tarafına geçtim. Kadıköy yavaş yavaş uzaklaşıyordu. Bir turist gibi simit alıp martıları beslemek istedim ama havada martı yoktu. Telefonumda Gaye'nin cevapsız çağrılarına ve mesajlarına göz attım. Böyle zamanlarda hava bir buhran gibi üzerimize kapanmalıydı. Oysa güneş yüzünü göstermişti, suyun ve toprağın rengi değişiyor, şavkıyordu. Paketteki son sigarayı çıkardım ve yaktım. Köşede sararmış pos bıyıklarıyla Hasan Abiye fazla benzeyen bir adam beni izliyordu. Solumda yerde oturan bohem tiplerin arasında Nilgün'ün gençliği vardı. Etrafındakileri büyülüyor, onlara her şeyin hep böyle güzel kalmaya devam edeceği sanrısını aşılıyordu. Hemen önümde Cemal'i gördüm, ne yapacağını bilmeyen, kendini hiçbir yere ait hissetmeyen koca Cemal. Uzaklara bakıyor ve düşünüyordu. Her şeyin daha güzel olacağına inanıyordu. İnanırdı. Bana dönüp baktı, ileride benim gibi biri olacağını bilmeden kafasıyla selam verdi. Sigaramı söndürdüm. Vapur yanaştı, akın akın insan çıktı. Hepsinin yetişmesi gerekiyordu, hepsi bir yerlerde olmalıydı. Hasan Abiye benzeyen geçip gitti, Nilgün'ün gençliği ayağa kalkıp bluzunu düzeltti. Gülümsedi ama kime güldüğünü bilemedim. Belki bana güldü, belki de önümdeki koca Cemal'e. Vapurda yan yana, omuz omuza yolculuk ettiğimiz yüzlerce insan kıyıya yanaşmanın coşkusuyla terk etti vapuru. Gaye'yi aradım. Endişeyle açtı telefonu, burnunu çekiyordu. Buzluktaki balıkları çıkar, akşama ziyafet var, dedim. Neredesin, diye sordu. Yedi Onbeş vapuru ile geliyorum, dedim.


Toplumlar bir araya geldikten sonra ve toprak bütününü koruma davaları çıktıktan sonra birilerini yüceltmek zorunda kaldık. Bu, zamanında padişahlık oldu, şimdilerde ise cumhuriyet yönetiminde devam ediyor. Farklı milletlerin birbiriyle anlaşabilmesi halkları kaynaşmasına değil, yüksekte bulunan insanların ilişkilerine dayandırılıyor. Bu işte bir terslik var çünkü yüksektekiler alçalarak yükseliyor. Devir dönmüş, alt-üst olmuş bir yücelik seyrediyoruz. Alt denilenlerin ağzına sakız olmuş üstler, bu aralar kendilerinden beklenenleri vermek yerine ince bir oyun oynuyor. Gerçeklerin önüne çekilen perdeler öylesine eskimiş ki, artık arkasında olan biteni aşağıdakiler rahatlıkla görebiliyor. Ya birileri bu perdeleri yenilemeli ya da artık yükselmelere başka bir yol getirilmeli. Bu durumu ilahi yollarla çözmemiz yersiz olacaktır. O halde, sanatı ve bilimi yücelten ve aynı zamanda kendi saygınlığını da arttırmış olan bir neslin yükseklerde olması gerekmez mi? 40 yapar, van minut, lefter çok iyi bir kaleciydi... yorumlarını dinlerken gülmek yerine, yazık diyebildiğimiz bir yarına ihtiyacımız olacaktır. Birilerinin artık yukarılardan SORUN BULDUM! diye değil, ÇÖZÜM BULDUM! diye haykırabilmesi gerekmekte. Gençlere bakıldığında ise halen hızla yükselecek o parlak gözleri fark edemiyorsak, en yüce mesleği gerçekleştiren öğretmenlerimizi de sorgu altına almamız gerekli. Çok zaman değil, yarın... Hemen şimdi konuşmaya başlasak, çok zamanımızı almaz. Yarın karşınızdaki bizler size günaydın dediğimizde samimi olmak istiyoruz. Din, dil, ırk ve benzeri farklılıklarından dolayı birbirini katleden nesilleri daha fazla ne duymak istiyoruz ne de anlatmak.


bu dört kitaptan oluşmakta. Tüm kitapları yayımlanan serinin yazarı Reeve, 2002 Gold Nestle Smarties. 2003 Blue Peter Yılın Kitabı gibi birçok ödülü var. Steampunk tarzında yazılmış kitap, uzak bir gelecekte 60 dakika savaşları sonra bizim bildiğimiz dünya yok olmuş ve neredeyse tam anlamıyla tam zıt bir felsefeyle yeniden yapılandırılmış. Artık yerleşik kentlere garip -neredeyse korkunç- bakış açısıyla bakılacak bir dünyada kentlerden kasabalara bütün kentler tekerlek üstünde yürüyorlar. Uzak bir gelecekte geçmesine rağmen tabiri caizse post-apokaliptik bir dünyada teknoloji eskisinden kötüdür. Sıcak hava balonlarıyla uçan uçaklar, kısa mesafe ile iletişime geçebilen telsizler gibi. Bu Yürüyen Kentler harfi harfine kent. Yani öyle düşündüğünüz gibi küçük bir şey değil. Bildiğiniz Londra şehrini altına tekerlek koyup yürütüyorlar. Devasa bir yapı ve her kent, kasaba yaşamak için bir başkasını yemek zorunda. Onları yakalayıp parçalara ayırıyorlar, malzemelerinden yararlanıyorlar, tarihi eserlerini koleksiyonlarına ekliyorlar ve insanlarını neredeyse acımasızca çalıştırıyorlar. Hikaye, Londra kentini baz alarak başlıyor ve Londra eski görkemli günlerine dönmek için saklandığı yerden çıkıyor. Tarihçiler Locasından kendi halinde bir çırak olan Tom, hayran olduğu baştarihçi Valentine'e suikast düzenleyen Hester Shaw ile birlikte buluyor. Kitabı türünden ayıran en büyük şey ise tabii ki kurgusu. Mahvedilmiş dünyada insanlığın, parçalanmış şehirlerle, üstü gizlenen gerçeklerle ve güç yarışıyla güce sahip olmaya çabalayanlarla dünya ne kadar değişirse değişsin temelinden sapmadığını, sapamadığını göreceksiniz. Kitabın içinde aradığınız birçok şeyi bulabileceğinize inanıyorum. Çocuk kitabı diye düşünmek kesinlikle yanlış olacaktır zira içindeki alt yazı metinleriyle harika bir kurgusu var. Temposu hiç düşmüyor, sürekli bir şeylerin peşindesiniz. Yepyeni ve post-apokaliptik bir dünyayı hazmetmeye çalışıyorsunuz, sırlarından gerçeklerine kadar. Bu var olma savaşında bütün her şeyi değiştirebilecek bir sır ve yanlış seçimler ile okuyacağınız en güzel distopyalardan olacağını söyleyebilirim.


Yuvarlak masa etrafına oturmuş birbirinden tamamen farklı olduğunu düşünen dört kişi, sessizce, masanın ortasındaki kibritlerden yapılmış gemi maketine bakıyordu. Her birinin yakasında renkli kartonlardan yapılmış farklı surat ifadeleri takılıydı. Gemi maketinin yıldızı kütle çekimsel olarak masadaki insanların yıldızına bağlıydı. Boş olan sandalyelere orta uzunlukta bir ip ve surat ifadeleri çizilmiş balonlar bağlıydı. Masadaki sessizliğin bozulması gerekiyordu çünkü sebebini bilmeseler de konuşma ihtiyacı duyuyorlardı. Birinin bu sessizlik oyununu bozması gerekiyordu. On dakika olmuştu ama hala sessizlik hakimdi odaya. Gemi maketinin dili olsa isyan eder konuşurdu bu zamana kadar ama bu adamlardan tek bir ses çıkmıyordu. Sonunda kapıdan içeri bir kurtarıcı girmişti. Normal zamanlarında sürekli olarak emir alan, aşağılanan, kovulan bir garsondu içeri giren. Elinde çizik dolu bir tepsi, tepsinin üstünde de 4 bardak vardı. Boğazını temizleyerek sistemin ezikliğiyle masadakilere seslendi. Masadakilerin hepsinin gözleri bir anda bu adama döndü. Sessizlik oyununu bozacak cesareti varsa bu oyunu niye oynadıklarını da açıklayabilirdi bu garson. Boynunda kırmızı bir fular takılı olan adam, yüzünü buruşturmuş, garsona dik dik bakıyordu. Garson bir anlık afallamadan sonra kendini savunma ihtiyacı hissetti. Fularlı adam anlamamış gibi garsona bakmaya devam ediyordu. Garson yarı tedirgin bir şekilde bardak altlıklarını ve bardakları masaya koydu. En son da şeker kabını koymuştu. Ceketinin eskiliğinden ve yüzünün tıraşsız olmasından işçi olduğu anlaşılan adam bir anlık korkuya kapılmıştı. Garson adama yüzünü dönmeye bile tenezzül etmeden Evet diyerek kısa ve acısız bir şekilde cevapladı. İşçi rahatlamış görünüyordu. Ellerini ceketinin iç cebine atarak naylon bir paket çıkardı. Paketin içi yarıya kadar, kalitesiz tütünle sarılmış makaronlarla doluydu. İçlerinden bir tanesini yaktı ve önündeki takım elbiseli adamdan çayını uzatmasını rica etti. Takım elbiseli adam kaşlarını çatmış işçiye bakıyordu. İşçi ne olduğunu anlamamış gibiydi. Takım elbiseli adam dişlerini sıkıyor ama aynı zamanda işçiye gülümsüyordu. İşçi söylenerek ayağa kalktı ve çayını eline alıp yerine geçti. Takım elbiseli adam çayını bir köşeye iterek çay içmek istemediğini belli etmişti masadakilere. Fularlı adam ise çaydan nefret ettiğini söylemesine rağmen içiyordu. Ona da karşısındaki genç eşlik ediyordu. Genç, işçiye dönerek sigara istedi. İşçi de paketten bir tane verdikten sonra sigaralarını saymaya başladı. Genç, ona gülüyordu; yine de sigara verdiği için teşekkür etti. Takım elbiseli adam, gence döndü bu sefer. Onda bir ışık görmüş olmalıydı. Ellerini masanın üstünde kilitlemiş bir şekilde gençle sohbet etmek istedi. Genç belki de kumsaldaki kum tanelerinden fazla sayıda aldığı bu soruyu çok sakin ve samimi bir şekilde cevapladı. İşçi ve fularlı adam da ona dönmüştü artık. Ölüm konusu her kesimden insanın ilgisini çekebilecek bir konuydu. Takım elbiseli adam sakinliğini bozmadan sohbeti devam ettirdi. Fularlı adam gencin bu felsefesini beğenmiş gibiydi. Yüzünden onaylama akıyordu. İşçi de hak veriyordu bu gence. Bir tek takım elbiseli adam anlayamıyordu. Bir insan hele ki genç bir insan neden ölmek ister ki? diye düşünüyordu. Fularlı adam, takım elbiseli adamı bulunduğu bu araftan çıkarmak için konuşma ihtiyacı hissetti. Takım elbiseli adam cevabını tahmin etse de neden diye sormaktan kendini alamadı. Takım elbiseli adamın tam da tahmin ettiği gibi olmuştu. İşçi masadaki varlığını belli etmek için ağzında sigarası, tek eliyle masaya sertçe vurmuştu. Elini masaya vurduğu için gemi maketi yana doğru devrilmişti. Genç, işçinin sorusuna kendince bir cevap verdi. Fularlı adam katılıyorum anlamında başını salladı. Takım elbiseli adam ise hiçbir tepki vermemişti. Çaylarını yudumlamaya başlamışlardı. Genç olan bir sigara daha istedi. İşçi bu sefer vermedi. Genç yine gülüyordu. Sadece takım elbiseli adam bu çay içme ayininde yer almıyordu. Çayları bittikten sonra takım elbiseli adam yapacak işleri olduğunu ve ofise dönmesi gerektiğini söyledi. Diğer üçü hala masadaydı. Sabaha kadar çay içip konuştular. Ertesi gün takım elbiseli adam ofisinde kahvesini yudumlarken bir yandan da bilgisayarından haberlere bakıyordu. Tek tek sayfaları geçerken bir haber çok dikkatini çekmişti. Haberdeki resimler çok iyi tanıdığı bir yerdi. Haberin başlığı ve ayrıntıları kalın harflerle yazılmıştı. Görmeye alışık olduğumuz intihar vakalarına bir yenisi daha eklendi. Psikolog C.T'nin ofisinde bir arka oda bulundu ve bu arka odada 3 ayrı ceset çıktı. Ayrıca bir yuvarlak masa ve 3 boş bardak 1 tane de dolu çay bardağı bulundu. Zehirleme ihtimali üstünde duran polis cesetlerin kimliğini açıkladı.


Maşayla sobayı eşeledi. Küller yana çekilince köz alazlanıp dilini yukarıya uzattı. Közün dansı kışın ortasında güzel gösteriydi belki ama kadının içindeki köz için aynı şey söylenemezdi. Onun içindeki köz dün geceden üstünü küle belemiş, alazlanmak için zaman kolluyordu. Sobanın yanındaki kovadan küreğe doldurduğu kömürü ateşin üstüne saldı. Köz dilini yuttu, yerini sobayı boğan gri bir duman kapladı. Kadın genzine dolan dumanla öksürürken, alışık elleriyle sobanın kapağını kapatıp küçük hava deliğini araladı. Bir iki daha öksürdü. Saçındaki tokayı çıkarıp kaküllerini iyice toplayınca saçlarını yeniden tokanın içine hapsetti. Odaya göz gezdirdi. Karşı karşıya güllü desenleriyle süzülen çekyatların örtülerini elden geçirdi. Masadaki öteberiyi düzenledi. Muşambayı sildi. Akşama patates böreği yapalım mı ana diyen kızını duymazdan gelip pencereyi açtı. Camın pervazında birikmiş karı bahçeye itekledi. Tavuklar doluştu duvar dibine. Hay, pis boğazlar, daha demin yemlemedim mi ben sizi, diye bozuk attı. Kişşt! Çekilin, çekilin karın altından. Tavuklar vazgeçecek gibi görünmüyorlardı. Onlar hep bir ağızdan gıdaklarken kızıl horoz da ibiğini kabartıp uzun uzun öttü. Tavukların telaşıyla huylanan Topak havlayarak geldi. Kadın, sesini iyice yükseltti. Odanın yan duvarına montelenmiş tezgahta halı dokuyan kız, anasının siteminden payına düşeni aldı. Zaten o da patlayacak olan havayı sezdiği için böreği bahane edip arayı yumuşatmak istemişti ama nafile. Belli ki anası kızının ifadesini almadan yumuşamayacaktı. Atkıyı çözgüye sürdü. Kızından tarafa çekip kalanını ona bıraktı. Nimet atkıyı çözgünün sonuna kadar götürüp kendi tarafını kirkitledi. İki ayrı kirkit sesi odanın içini kapladı. Anasının kirkitinin çıkardığı sesler öfkeli ve hızlı, kızınkiler zayıf ve ürkek. Gıkını çıkarmadan vuruyor kirkiti atkının üstüne. Beklenen patlama ilmek atmaya başladıklarında geldi. Kızardı, bozardı, yerin dibine girdi Nimet. İlmekler titriyordu. Yüzünden boynuna ateş yürüdü. Ağzı arından ötürü bağlı. İçindeki isyan kendi kendine cebelleşiyor. Susmak en iyisi. Anasından korkmasa elledi demek isterdi. Keşke elleseydi, hatta daha askere gitmeden... İçi bir hoş oldu Cemal aklına düşünce. Göğsü kanatlanıp uçtu uçtu, gidip Cemal'in koynuna kondu. Gündüzden mesajlaşmışlardı. Çimen gözlüsü bir gün önce teskeresini alıp gelmişti baba ocağına. Gece el ayak çekilince evin arkasındaki çardakta buluşacaklardı. Konuşmamız lazım demişti Cemal. İki yıllık sevdalarına askerlikle ket vurulmuştu. İki yürek kaçamak birkaç telefon görüşmesiyle gidermişlerdi özlemlerini. Bir de mesajlar dindirmişti hasretlerini. Gönül sözlüsüydü Cemal'inin. Anlatmalıydı olan biteni. Ben istemedim demeliydi. Bilmez misin ki sen benim gönlümün tek erisin. Amcam; Seyit'i everme zamanıdır, Nimet de evimizin kızıdır. Elin adamlarıyla uğraşmaktansa kendi yağımızla kavrulalım, deyince babam kardeşine direnememiş, demeliydi. Olmaz dedim ama büyüklerime karşı çok da diklenemedim, demeliydi. Hem sen bilmez misin, Seyit benim abimdir. O da sessiz zaten. Yüzüme bile bakamaz kaç gündür. Hem onun da muhtarın kızına gönüllü olduğunu bütün köy bilirken... Anlatmalıydı olan biteni ve bir yol bulmalılardı bu iki ucu boklu değneğe. Akşam ezanıyla başlamıştı kar. Onlar buluştuklarında ince beyaz bir halı döşenmişti yollara, çatılara, bahçelere. Ne çok özlemişti yavuklusunu. Nasıl tütmüştü burnunda. İki beden sarmaş dolaş ısıttı birbirini. İki fidan dolandı birbirine. Bahar geldi çardağa. Kuşlar öttü cıvıl cıvıl. Sevda boy verdi yürekten yüreğe. Temmuz sıcağı çöktü sevdalı tenlere. Her ne kadar ikisine de birer tokat patlattıysa da içini soğutamamıştı kadın. Nimet, anasının gözü dönmüş halinden korkmaktan ziyade öyle yakalanmaktan dolayı ar etmiş apar topar içeri kaçmıştı. Hiçbir şey olmamış gibi yatağına giren kadınsa kızının ifadesini almayı sabaha bırakmıştı. Soba çıtırdıyor, Topak, sokaktan geçenlere havlıyordu. Kirkitin taktakları, makasın şakşakları, kesilen ilmeklerin şıkşıklarıyla zaman akıyordu. Kadın gülün ortasındaki tohumu dokuyor, sarı iple düğümler atıyordu. Beklediği cevap hala gelmeyince zaten sirke satan suratını daha bir acıtıp yineledi. Nimet düğüm attığı ilmeği halı bıçağıyla kesti, yeni bir düğüm daha attı onu da kesti, yeni bir ilmek daha, yeni bir ilmek daha attı... Kadının çipil gözleri modelle kızının dokuduğu kısma gidip geldi birkaç kez. Derin bir of çektikten sonra bütün hıncını eline yükleyip kızının ilmek tutan eline vurdu. Nimet, şaşkınlık içinde çözgünün önünde asılı duran modele bakıp sızlanarak dalmışım ana, deyince anası iyice kahırlandı. Çare yok. Konuşmalı Nimet. Ağzından pelteleşmiş bir çift laf çıktı. Cılız, gücenik. Kadın halının bozuk dokunmuş bölümünü düzeltti. Tam istediği gibi olmasa da idare ederdi. Yağlı baldırlarını yine kendi yerine çekerken çipillerini yeniden kızın üzerinde dondurdu. İkna olmuşa benzemiyordu. Anası çekilince Nimet de yerine geçti. Bir taraftan modele dikkatlice bakıp yeşil iple yaprağın ilk düğümlerini atarken bir taraftan da anasına diklendi. Küskün, isyankar. Kes, der gibi. Kadın kızının mimiklerinde mana aradı. Onu gerçekten inandıracak bir iki laf etsin istiyordu. Özür dilesin, hataydı desin, bir daha böyle bir şey olmayacağına dair söz versin istiyordu ama gözünü attığı ilmeklerden ayırmayan kızının kapalı kutululuğu da endişesini katmerlendiriyordu. Biraz daha dayatmalıydı belki. Çehresini düşürdü. Nimet suskunluğuna döndü. Aklı fikri cebinde kıpraşan telefonunda. Anası yılmıyor. İnandırıcı bir söz duymak için alttan almalı. Nimet anasının bu meseleyi akşama kadar bitirmeyeceğini anladı. Dokuduğu sıranın uzun ilmeklerini acele acele kesip anasına döndü. Yüzüne bakamasa da boz yeleğine bakarak onu inandırmaya çalıştı. Anası sinirini alamayıp yeniden şarladı. Bak bak bak, bir iki öpmüşmüş. Tuh sana, dese de bu sefer inanmıştı. Bıçağı ipliği dizlerine bırakıp ellerini kaldırdı ve Allah'a şükretti. Biraz durdu, düşündü, bir iki ilmek daha attı sonra yüzünü güllendirip kızının sırtını sıvazladı. Az önceki hiddeti sabun köpüğü gibi söndü. Nimet, Cemal'in mesajlarını okuma sabırsızlığıyla anasının lafının bitmesini bekliyordu. İkiletmemeliydi. Tamam anne söz, dedi. Bir daha olmayacak. Üstündeki halı kırpıklarını temizleyip ayağa kalktı. Kafasını iki yana salladı kadın. Etekleri zil çalarak mutfağa seğirten kızının ardı sıra ünledi. Bir taraftan ocağı kapatırken bir taraftan telefonunu açtı Nazlı. Her bir mesajı okurken göğsü kanatlandı. Gönlünü hoş tutacak lafları da pek bilir deli çocuk. Geceden beri ağzını yıkamamış. Yoksa Nimet'inin tadı gidermiş dudaklarından. Dünya bir tarafa Nimet bir tarafaymış. Bu işin lamı cimi yokmuş. Çardakta sözleştikleri gibi bu gece şehirden bir arkadaşının arabasıyla dayanacakmış Nimet'in kapısına. Tutacakmış dünya ahiret helalinin elinden ve uçup gideceklermiş kimsenin bilmediği yaban ellere. Nimet dudağını telefona götürüp Cemal'ini öptü, gözlerini yumup, göğsünde sıkıladı. Yüzünde güller açtı. Sen benim yüreğimin gittiği yersin Cemal. Güldü kendine. Amma da afili laf ettim. Öyle ama yalan mı? Topak havladı ardı ardına telaşlı. Kızıl horoz uzun uzun öttü yine zamansız. Anası, kız Nimet nerde kaldın de hadi, diye bağırdı içeriden. Mutfağın camındaki buğuyu sildi Nimet. Kar iyiden iyiye birikmiş ortalığı göz kamaştıran bir beyazlığa boyamıştı. Kar temizliktir, derdi rahmetli ninesi. Ortalıkta ne pislik varsa siler süpürür de öyle kalkar topraktan. Dudaklarını pıtırdatarak ninesine Fatiha gönderdi. İyi olacak her şey. Güzel olacak. Kar bütün kem işleri yoluna koyacak, olmazı olduracak. Ne Nimet'in canı yanacak, ne de Seyit abisinin. Bunun başka çözümü yok. Böyle karlı bir günde Cemal'inin elini tutup geleceğine uçması hayra işaret. Evvela kudurmuş bir fırtına çatırdatacak aileyi, zamanla içlerindeki yangı geçecek. Öfke esneyip yerini sükunete bırakacak. Bırakır mı? Bırakmalı. Ya fırtına önüne aldığı her şeyi yok ederse. Etmez. Etmemeli. Neyse ne... Kargadan korkan darı ekmezmiş. Herkesin canı cehenneme. Bir kez daha dışarı bakıp, gökyüzüne Besmele üfledi ve yazdığı mesajı Cemal'ine gönderdi.


Vakit ikindiyi bulmuştu ve yağmur hala ulaşabildiği her yeri sulamaya devam ediyordu. Haydarpaşa Garı'nın merdivenlerini çıkarken şemsiyesini kapatıp perona koştu. Bir zamanlar tıklım tıklımdı bu istasyon, diye geçti aklından. Şimdi gördüğü tren mezarlığından başka bir şey değildi. En son ne zaman gelmişti? Bir yıl mı? İki mi? Hayır hayır. Tam tamına iki buçuk yıl olmuştu Ayça'yla görüşmeyeli. Küçük büfe bıraktığı gibi duruyordu. Yanındaki berber de. Gar Restaurant'ın kapısı açıktı. Balık kokusu geliyordu içeriden. Severdi şiiri. Annabel Leeyi ezbere okurken gözleri de şiirlenirdi Ayça'nın. Gerçi iş çıkışında soluğu resim atölyelerinde alıp, Tuval ile fırçanın aşkını seyrediyorum, dese de şiirin genç kadın için ayrıcalıklı olduğunu düşünürdü adam. Bir yetmiş beşlik boyuna yakışan uzun bacaklarıyla gar binasına girdi; dışarıda olduğu gibi içeride de eskinin o mahşeri kalabalığından eser yoktu. Koca salon sulu boya eski İstanbul resimleriyle donatılmıştı. Salonun diğer ucunda, ressam olduklarını tahmin ettiği bir grup sohbet ediyordu. Her zamanki gibi dudaklarını bükerek gülümsedi. Ayça da severdi böyle giyinmeyi. Salaş, birçok rengin harman olduğu, çuval mı, elbise mi belli olmayan kıyafetlerin içinde nasıl da güzel hissederdi kendini. Olsun. Ona yakışırdı o ucube kıyafetler. Küçücük boyuyla, şirin esmerliğiyle biblo gibi kızdı işte. Gruba yeniden göz attı. Sırtı dönük kadın uzaktan ne kadar da Ayça'ya benziyordu. Yok canım. Her gördüğün ressam bozuntusunu o zannetmeye başladın artık, diye geçirerek kendisiyle alay etti. Duvardaki çinilerin, kabartma işlemelerin resmini çeken takım elbiseli bir adam kibarca gülümsedi ona. O da hafifçe dudağını yana kaydırıp gülümsemiş gibi yaptı. Takım elbiseli adama özenip omuzlarını daha bir dikleştirdi. Yüzüne ciddiyet takınarak telefonuyla gar binasının duvarından tavanına her cepheden resimler çekti ve büyük kapıdan rıhtıma çıktı. Yağmur aynı iştahla yağmaya devam ederken gök gürültüsüne vapur düdükleri eşlik ediyordu. Merdivenleri inip koşarak kafenin şemsiyelerinden birinin altına sığındı. Tıknaz bir adam belirdi yanında. Saatine baktı genç adam. Ayça'ya çeyrek var. Gür saçlarını uzun ve bakımlı parmaklarıyla taradı. Spor süet ceketinin kollarını silkeleyip krem rengi pantolonunun jilet gibi ütü izlerini gözleriyle okşadı. Dolabından kaç kıyafet çıkarıp yatağın üzerine koyduğunu, kaçını daha giymeden yerine asıp yenisini çıkardığını hatırlayınca yüzü kızardı. Beğenecekti Ayça. Kesinlikle beğenecekti. Tığ gibi çıkacaktı karşısına. Yeniden ve yine aynı tutkuyla titreyecekti. Gerçi telefonda sesi oldukça soğuktu ama olsun. Kadındı sonuçta, biraz nazlanacaktı. Yeniden telefonuna baktı. Mesajlara girdi ve önceki akşamdan bu yana kaç kez okuduğunu hatırlamadığı mesajları yeniden okudu. Her okuyuşunda garip bir ürperti sarıyordu bedenini, yine ürperdi. Kafe şemsiyesinin yanlarından toprağa düşen yağmur, önce şemsiyeye gümbürtüyle çarpıyor, sonra akıntıya katılıyordu. Ceketini düğmeleyip ellerini ovuştururken mesaj sesini duydu. Sandalyeye çöktü. Mesajı tekrar tekrar okudu. Neden sonra etrafına baktı. Merdivenlere, yan yola, denize, kafede boş boş zaman harcayan sandalyelere. Rıhtımın duvarına dizilmiş martılara değdi gözleri bir an. Hep bir ağızdan kahkaha krizine tutulmuş gibilerdi. Yüzü kızardı. Yerdeki yağmurun açtığı suyolunu izledi. Ayağa kalktı, bir solukta merdivenleri tırmanıp bekleme salonuna girdi ve bakışlarıyla bütün alanı taradı. Yarım saat önce gördüğü yüzler yoktu orada. Resim sergisini gezenlerin ayak sesleri duyuluyordu. Peronlara koştu. Kalbinin sesini duyuyordu neredeyse. Geri dönüp restorana girdi. Hoş geldiniz. Nereye oturmak istersiniz? diye sordu garson. Masalara uzandı gözleri tek tek. Bomboş masalara. Yoktu. Buhar olup uçmuştu sanki. Garsona döndü. Zeki Müren'in sesi yayılıyordu ıssız masalara. Parmağıyla oynuyordu adam. Yüzük parmağı, daha dün özgürlüğüne kavuşmuştu. Tıpkı boş yüzük parmağı gibi içi de bomboştu o an.


Öncelikle, Zaman Çarkı'nın bir fantastik edebiyat şaheseri olduğunu belirtelim, ve itirazsız bir biçimde kabul edelim. Bu serinin en büyük özelliği, detayı ve kurgusunun mükemmeliyetçi bir biçimde işlenmesidir. Serinin ana konusu ise şudur (ki ben 14 kitaplık yaklaşık 13 bin sayfalık şaheseri sizin için özet geçer gibi kısaltsam da, bunu sizler için yapacağım): Ejder ile Karanlık Varlık'ın savaşıdır. Seride belirtildiği üzere, bu savaş çağlar boyunca devam etmiştir zira Karanlık Varlık yok edilemez, Çark'ın bir parçasıdır. Ve Ejder de, sürekli yeniden doğar. Burada Ejder olarak tanımlanan elbette bir insan. Kitaptaki adı Rand al'Thor. Ana karakterlerden sadece birisi. Rand'ın çocukluk arkadaşları Perrin Aybara ve Matrim Cauthon da diğer ana karakterlerden. Bilinmesi gereken diğer bir şey ise bizim büyü olarak bildiğimiz eylemin bu dünyadaki karşılığı Saidin ve Saidar. Gücün eril kısmına verilen adı saidin, dişil kısmına verilen isim ise saidar. Ne var ki saidar problemsiz bir biçimde yönlendirilebilse de, saidin Karanlık Varlık tarafından lekelenmiştir ve kullanan delirir. Bu yüzden saidin yönlendirme yeteneği olan erkekler Aes Sedai'ler tarafından ehlileştirilir . Bahsi geçen Aes Sedai terimi ise saidar yönlendirebilen kadınlar için kullanılır. Bizim anlayacağımız biçimde Harvard mezunu büyücü. Bütün seri yukarıda bahsettiğim 3 ana karakter üzerine kurulur. Tabii ki daha çok Rand üzerinden döner olaylar. Kitapta bu üç karaktere ta'veren ismi verilmiştir. Basitçe ta'veren Çark'ı etrafında bükebilen insanlardır. Kaderin etrafımızda şekillenmesi gibi. Ve karakterlerimiz, çağlar boyunca gelmiş geçmiş en güçlü ta'verenler olarak nitelendirilirler. Zaman Çarkı kitapları genellikle en az 700-800 sayfa olduğu için doğal olarak okuması zordur. Fantastik edebiyata aşinalıktan fazlasını gerektirir. Okumaya başladıktan sonra sıkılma oranınız çok yüksektir. Fakat belli bir süre sonra olay örgüsüne hayran kalmaya başlarsınız, en küçük detayları görmeye ve onları takdir etmeye yönelirsiniz. Ülkelerin birbirleriyle ilişkileri, ülkelerin insanların belirgin özellikleri, düşmanlıkları, ticari ilişkileri, ülkelerin coğrafyaları, insanlarının karakteristik özellikleri... bunların hepsini detaylı olarak okuyacaksınız, ve inanın bir süre sonra keyif alacaksınız! Kitap üzerine şahsi görüşüm, kitabın bir şaheser olduğu yönünde. Fanatik LotR hayranlarını dahi ağzı açık bıraktıracak bir kurguya ve karakterlere sahiptir. Bana göre gelmiş geçmiş en iyi seridir ve üzerine daha iyisinin yazılacağını zannetmiyorum.