Bazı sıvıların yüzey gerilimlerinin diğerlerine oranla fark göstereceğinin bilincindeyiz. Hangi sıvıların hangi sıvılarla karışmayacağı ve hidrolik alanlarda kullanımıyla birlikte nasıl avantajlar sağlanabileceği konusunda meraklanıyorsanız, gidin araştırın. Ben burada sadece yağ ile suyun birbirine karışmaması örneğini vermekle yetineceğim. Her bir insanı bir damla gibi görürsek, her birinin spesifik olarak aynı durumda bulunamayacağını ama yine de her birinin birbirine yakın özelliklere sahip olacağını tahmin edebilirsiniz. Düşünceleri ayrı bir tarafta inceleyeceğimiz için, şimdilik insanların dış görünümlerine odaklanacağız. Röntgenci olduğumuzdan değil; Doğa Kitabı ya da Doğa Yasaları adlarından birini vermeyi beğenmediğimiz kitabı okumak için yapacağız. Sonra bir de ne görelim; belirli kriterlere sahip ve daha önce hiç tanışmamış olan insanların, sebeplerini bilmedikleri şekilde birtakım insanlarla iyi geçinebildiğini görelim. Bakın; henüz hiçbiri tanışmamış, düşünceler tartılmamış ama insanlar sanki bir birlikmiş gibi iletişime geçebiliyor. Bunun sebebi; insanların sahip olduğu etki alanlarının yüzey gerilimlerinin birbirine gayet de yakın olmasından kaynaklanıyor . Doğal yüzey gerilimlerine bakarak birbirine karışan bu insanları bir yana bırakmanın vakti geldi çünkü bizim toplumdan ziyade kitle olarak adlandırdığımız insanlara geçme vaktimiz. Toplumda kimse kimsenin düşüncelerine maruz bile kalmadan bir arada yaşayabilir ama kitleler bir düşünceye, inanca, ülküye, tutuma ya da aklınıza ne geliyorsa, ortak bir değere sahip olması gerekmektedir. Kendilerinden önce bu gezegende yaşamış olan insan canlılarının ortaya koyduğu bazı fikirleri akıllarında tartan insanlar, mantık ya da duygu sezileriyle bazı fikirleri kabullenecek ve kendi yüzey gerilimlerini oluşturacaktır. Yüzey gerilimleri, bu kitleler içinde de her bir birey için farklıdır. Para, diye bir şey olduğuna inanmıyorum. diyen birinin kapitalist kitleye karıştırılmaya zorlanması gibi, Hayvanları ve hayvan ürünlerini tüketmenin kötü şeyler olduğunu düşünüyorum. diyen birinin Türkiye Kasaplar Federasyonu'nun yönetimine getirerek o kitleye karıştırılmaya çabası da boş bir uğraş gibi görünmektedir. Yüzey gerilimleri oldukça farklı olan bu insani düşünceler, mümkünse yan yana pek gelmemelidir çünkü birbirlerine karışmadıkları gibi birbirlerini birbirlerine de benzetemez ve boş çatışmalar içerisinde ömür yitirirler. Doğal yüzey gerilimlerinin birbirine karışmasını, toplum oluşturmasını engelleyen durumlar da olabilir. Bir arada olmamız, doğal olarak, mümkün değil. diyebilir bazı insanlar. Gelin görün ki yapay yüzey gerilimli kitleler için bu geçerli değildir. Çünkü toplum içinde farklılık gösteren düşüncelere verilen tepkiler varken kitlelerde ise düşüncenin kendisi kitleyi oluşturur, içerisindeki farklılıkları görmezden gelir. Örneğin, siyasal bir partinin üyesi dolandırıcılıkla suçlanırken aynı partinin diğer üyeleri Bu insan canlısı bizim kitleden. Görmezden gelelim ki bize bağlılığı artsın. diyebilir. Yapay yüzey gerilimlerinde faydacılık ön planda olmak zorundadır ve bu ön plan kişiler için değil; kitlenin çıkarlarını sağlama almak içindir. Sizinkiler hırsızmış. gibi söylemlere denk gelenler, Hırlı ya da hırsız, ne fark eder? Davası için çalışan bir insan canlısı bu... cevabını da verebilir. Evet, belki insan canlısı terimini kullanmayabilirler çünkü kitlelerde insan teriminin pek bir önemi yoktur. Ben okumaya devam ederken şimdilik burada sayfaları şlak diye kapatayım. Bu ses efektinin gelmesinin sebebi de damlaların kendisi. Yüzey gerilimleri yüksek olmasalardı yapıştırıcı olarak da kullanılabilirlerdi ama gayet şıpır şıpır yerlere denk geldik. Yapışkan insanlar ve yapışkan düşünceler, sizlerin tarafından düşünülecek başka bir konu olsun... Ben başka sayfalara geçiyorum!


İlk ismini duyduğumda Mısır'ın başkaneti Kahire sandığım ama aslında küçük bir Ayasofya olan müze. Dışarıdan bakıldığında küçük bir Bizans yapısını andıran müze içerisine girdiğinizde ise çok farklı kocaman bir dünya barındırır. Bizans'a ait olan bu yapı Khora Manastırına ait bir kilise olarak inşa edilmiştir. Khora ismini almasının sebebi ise İstanbul surlarının dışında kalmasından dolayıdır. Khora Grekçe kırsal alan, kent dışında kalan anlamına gelmektedir. Khora Manastırı tam olarak ne zaman yapıldığı bilinmese de 6. yüzyılda İmparator Iustinianus tarafından harabe olan bir şapelin üzerine yapıldığı düşünülmektedir. Manastırın yazılı kaynaklarda anılması ilk olarak 740 yılında Patrik Germanos'un öldükten sonra buraya gömülmesiyle olmuştur. Buraya daha sonra önemli kişilerin gömülmesiyle manastır daha da önem kazanmıştır. Yapılan kazılardan anlaşıldığı kadarıyla 5 ayrı restorasyon geçildiği anlaşılmıştır. Patrik I. Athanasios'dan öğrendiğimize göre manastır 1296 yılındaki depremde büyük bir zarar görmüştür. Manastırın onarılmasından sonra içine çok zengin bir kütüphane yaptırılmıştır. Bizans İmparatorluğu son zamanlarda yoksulluk çektiği için manastırın onarımı zengin aristokratlar tarafından yaptırılmıştır. Manastırı yaptırmak dünyadaki prestijleri için ve tanrı katındaki yerleri için önemliydi. Khora Manastırı İstanbul'un fethinden sonra bir süre daha kilise olarak kalmıştır. Camiye çevrilmesi Atik Ali Paşa tarafından 1511 yılında olmuştur. Kilise dışında kalan manastırın diğer yapıları zamanla bakımsızlıktan yıkılmıştır. Kilise cami olduktan sonra mozaikler açılır kapanır bir sistemle kapatılmıştır. Müze olması ise 1945 yılındaki bir bakanlar kurulu kararı ile gerçekleşmiştir.


Özgür hissedemediğimiz anlarda hayallerde özgürlük bizimki bir nevi. Karışan yok, bilip baltalamak isteyen yok. Güzel hayallerim var işte benim, çok uzaklarda belki de. Doluca yaşamaktı hedefim ama artık kapana kısılmış sanki ruhum, bedenim. Uzaklar, hayaller değil gözümün önünde olan; bir kavanoz istiyorum ve orada yaşamayı ümit ediyorum. Birisi kavanozu düşürüp kırana kadar güvendeyim en azından. Şu an yaşadığım gibi her an ölüm hissi ile yaşamayız hiç değilse. İçimiz yanıyor, içimize haykırıyoruz durmadan. Sonra bir bakıyoruz gerçekten yanmışız, ardından dışarı doğru haykırıyoruz. Haykırmalar git gide azalıyor sonra bitiyor. Ta ki yeniden yanana kadar. Bakıyoruz ki yanmak artık normal, sessizleşiyoruz ve artık daha fecisini bekliyoruz. Hayatımızda olan her şey değişiyor, balık hafızamız ise gittikçe gelişiyor. Korkuyoruz, korkarak yaşama çalışıyoruz. Bandista diyor ya; Dünya yerinden oynar, kadınlar özgür olsa. diye. Hah işte şu an tam olarak öyle. Eskiden bir devrim beklerken, şimdi tek beklentim bir kavanoz evrenden. Kavanozun içinde dokunulmayan hayallerim ve ben.


David oldukça kırılgan bir çocuktur. Annesinin ölümcül bir hastalığa yakalanmasıyla hayatının zor bir dönemine girer. Onu çok seven ve her gece okuduğu masalları dinlemekten büyük keyif alan David, artık hasta annesine kendisi kitap okumakta ve onu hayatta tutabileceğini umduğu kimi batıl inançlar edinmektedir. Buna rağmen annesinin ölümünü engelleyemez. Ergenlik dönemine yaklaşan David korkutucu bir yalnızlığa gömülmeye başladığı sırada, annesi ile okudukları masal kitaplarının kendi aralarında konuşmaya başladığını duyar. Artık onun hayal edebildiği her şey gerçektir. Bu sırada devam eden II. Dünya Savaşı'nın günlük badirelerinden kaçarken sığındığı bir oyuktan ürkütücü bir masal dünyasına giren David, bu andan sonra korkularıyla tek başına mücadele etmek zorunda kalır. İrlandalı yazar John Connolly tarafından 2006 yılında The Book of Lost Things adıyla kaleme alınan bu fantastik gerilim romanı, Zeynep Ünalan çevirisi ile Hyperion Kitap tarafından 2014 Eylül ayında yayımlandı. Orijinal baskısı büyük beğeni toplayan kitap, 2007 ALA Fantastik Roman Ödülü 'ne layık görüldü. Eserde, bilindik pek çok masala eğlenceli ve bir o kadar da düşündürücü göndermeler yapılmış. Kayıp Şeyler Kitabı, masal, gerilim ve fantastik türdeki roman tutkunlarının heyecanla okuyacakları türden bir eser. Geniş hayal gücüne sahip zeki bir çocuğun takıntılı dünyasına girmek isterseniz bu roman tam size göre. Kim bilir, belki de onun sahip olduğu bu takıntılar çocukluk döneminizden size de aşina gelebilirler. 14 x 21 cm / 44o sayfa halinde yayımlanan romanın kapakları, yayınevinin bir tercihi olarak 'kırmızı' ve 'mavi' olmak üzere iki farklı fon üzerine basılmış. Farklı renklerin betimlediği hiçbir anlam yok! Her ikisi de aynı kitap.


Vakit öğlendi; ama o hala yatağından çıkmamış, bazı insanların nasıl yaptıklarına hayret ettiği taş evleri düşünüyordu. Sonra o taş ev içerisinde dünyanın huzurlu bir yer olduğunu farz ederek yaşadığını hayal etmeye başladı. Yaptığı en önemli iş zaten hep hayal etmekti. Aklı hep havadaydı. Bir insanın aklı havada, ayakları ise karada olursa beden çekiştirildiği için kopar demişti babaannesi. Bu söz, inanmasa da tedirgin eder ve aklına ne zaman gelse aklını aşağı çekerdi. Bedenini pek sevmese de kopsun da istemezdi. Hayallere daldığı yerden küçük bir cızırtı hareket etmesini sağladı. Gülin, üşüttüğü için bir haftadır evde yatıyordu. Lisede futbol oynadığı için kalınlaşan bacaklarındaki kaslar bile ağrıyordu. Aslında kalın bacakları genetikti ama bu durumu sadece bir sene oynadığı futbola bağlamak hoşuna giderdi. Cızırtı sesinin yükselmesi üzerine kalkıp bilgisayar kablosunu kontrol etti. Ses kablodan değil, gözlerini bile görebildiği garip tüylü kara sinekten geliyordu. Uçan şeylerden pek korkmazdı ama bu biraz, nasıl dese, çirkindi. Çirkin olan her şey tehlikelidir diye düşünürdü hep. Şimdi bu çirkin şeyi odasından çıkarmalıydı. Oda zaten bir el arabasında gidecek kadar küçüktü, bu küçüklüğe bir canlı daha sığamazdı. Eline en yakında, kitaplarının üzerinde duran terliği alıp sineği camdan çıkarmak istedi. Sevmiyor olsa da öldüremezdi çünkü çirkin de olsa yaşama hakkı vardı -Maksat habitat bozulmasın-. Hiç mücadele etmeden ama bir aslanı çıkarırcasına yüksek şekilde sineği oda dışına göndermişti. Ancak camdan defettiği sinek, sanki bir evcil hayvanmış gibi geri gelmişti. Camın dışındaki demire konarak kırmızı gözleri ile Gülin'e bakıyordu. Gel diyordu sinek. Anlamadı Gülin, o da tekrar etti gel diye. Bir sinek onu çağırıyordu. Şimdi de sineğin ağzını gördü, sinek gülümsüyordu. O dişler birden tanıdık geldi. Gülin cama doğru yavaş yavaş yürürken kısaldığını hissediyordu. Biraz evvel sinekle göz hizasında iken sineğin ona kuşbaşı baktığı bir boya gelmişti. Aşağı baktı, bacaklarına kadar yere batmıştı. Sinek hala orada, ona tanıdık dişlerle gülüyordu. Cama yaklaşmasına az bir süre kalmış ve omuzlarına kadar batmıştı. En son adımı ile beraber artık kafası da gözden kaybolmuştu. Teknik olarak alt komşudaydı, hemen yukarı kendi evine çıkacaktı ama ayağına soğukluk geldi. Soğukluk bir süre sonra ılıdı ve bacakları sürekli yeni dokular keşfeder gibi his değişikliğine gidiyordu. Sanki bir denizin dibiydi girdiği. Evet, bir denizin dibiydi girdiği. Sesi boğum boğum, ayakları kuyruk, kolları ise solungaç gibiydi. Çırpınıyor, ayakları taşa elleri ise birbirinden anlamsız farklı canlılara değiyordu. Tatlı bir su içinde debelenirken kırmızı göz parladı uzaktan. Bu kara sinekti. Döndü, güldü ve suyun içinde denizaltı pervanesi gibi kanat çırparak ilerlemeye başladı. Sineğin kanatlarının yarattığı dalgalar Gülin'in burnuna kaçıyor ama suyu burnundan içine çekebiliyordu. Gülin gücünü toplayıp takıldı peşine. Geldikleri yer sineğin dişleri kadar tanıdıktı ama çıkaramıyordu. Bağırmaya başladı. Sesi balonlar halindeydi ve tüm hecelerini birinin birleştirmesine ihtiyacı vardı. Suya vurmaya başladı. En sonunda biri geliyordu, ayaklarını gördü. Suyun üstünde yürüyüp de gelen kendi idi. Suyun gücünü saf dışı bırakıp yuvarlak bir alan oluşturarak geri itti kendini. Camdan dışarı bakıyordu suyun üstündeki kendi. Gülin kafasını yukarı kaldırıp baktı ve tekrar vurdu suya. Yukarıdaki kendi büyük bir kuvvetle geri vurdu. Su şahlanarak denizin dibine attı Gülin'i. Dip karanlıktı, sinek de yoktu şimdi. Biraz daha aşağı çekti kendini ve ayakları tabana değdi. Kafasını eğip yere doğru baktı ve yer yine tanıdıktı. Aşağıdaki kendi, yatağına uzanmış yatıyordu. Sesinin duyurmaya çalıştı ama oralı bile değildi. Kazmaya başladı yeri. Kazdıkça su geliyor ve çıkan toprak yukarı doğru gidiyordu. Kaç yıldır suyun dibinde olup orayı kazdığını bilemedi, yorgundu artık. En sonunda küçük bir alana su tesir etmiyordu. Su birikmeyen alanı iyice büyüttü ve kendini oluşturduğu çukura attı. Bir anda gözlerini açtı, nefes nefeseydi. Camın önündeki döşemede uzanmış yatıyordu. Güneş tam tepede üzerine vuruyordu ama yine de üşüdüğünü hissetti. Ne zamandır orada yattığını anlamadı, kesin hasta olacaktı. Yavaşça ayağa kalktı, saçları hafif ıslaktı. Burnuna konan kara sineği eli ile itti. Yatağa doğru uyuşuk adımlar atarak yatmaya gitti.


Herhangi bir konuşma zorluğu ya da kekemeliği yüzünden değil Züğürt Ağa filmindeki Kekeç Salman'a benzerliği yüzünden birkaç arkadaşı ona Kekeç lakabını taktı. Yarısı vasat yarısı tembel olan ilkokuldaki sınıfında çalışkan üç çocuktan biriydi. O zamanlar tembel çocukların karneleri Geçer ve Başarısız notları ile dolardı. Geçer notu Geçer denmesine rağmen kötü bir nottu. En kötüsü Başarısızdı. Her şeye rağmen karne zamanı gelip de karnelerini birbirlerine gösterdikleri zaman notları ister iyi olsun ister kötü bütün çocuklar açık gizli bir haz içinde olurlardı. Bir karne alabilmiş olmak zaten yaşam dersinde başarılı bir not almak anlamına geliyordu. İlkokulu bitirip ortaokula geldiğinde kendini hiç tahmin etmediği bir sınıfın içinde buldu. O güzel, nahif ilkokul yılları geride kaldı. Bu ortaokulda neydi böyle? Bütün çocuklar çalışkandı nerdeyse. Seçme bir sınıftı onunkisi. Belki üç beş çocuk vardı tembel sayılabilecek. Hemen her derste bütün çocuklar parmak kaldırıyor, sorulan sorulara cevap verebilmek için birbirleriyle yarışıyorlardı. Özellikle fen derslerinde bu bilgi azmanı çocuklar kuduruyordu adeta. Fen dersinin hocası Tahsin Hoca da bu durumdan memnundu. Soru soran, sorulara cevap veren çocukları çok severdi. Onların bu şevkini kışkırttıkça kışkırtıyor, çatlayıncaya kadar koşturmak istiyordu. Fen derslerinde sınıfta öyle bir gürültü oluyordu ki dışardan sınıfı dinleyen biri içerde maç yapıldığını sanırdı. Sınıf otuz beş kişi kadardı. Tahsin hocanın dersinde sorulan soruya cevap vermek için bunların otuzu çığlık çığlığa bağırarak havaya zıplıyor, cevap verebilmek için öğretmene yalvarıyorlardı. Soruya cevap veren çocuk bir de aferin almışsa ağzı kulaklarına varmışçasına yerine oturuyordu. Sonra sınıftaki gürültü kesiliyor, yalnızca hoca konuşuyor ya cevabı genişletiyor ya da başka bir sorunun hazırlığını yapıyordu. Cevap hakkı alamamış çocuklar üzülüyor, yeni soruyu iple çekiyorlardı. Kekeç bu ortaokul da neymiş böyle dedi. Bu çocuklar nerden biliyordu bütün soruları? Hepsi kendisi gibi ilkokuldan yeni mezun olup gelmemiş miydi buraya? Kendi okulunun sönük kaldığı açıktı. İlkokuldan sadece bir arkadaşı onunla aynı sınıfa düştü. O da pek parlak bir öğrenci değildi zaten, şimdi de pasif azınlık arasındaydı. Kendi arkadaşlarını özleyiverdi. Neredeydi beden dersinden başka iyi dersi olmayan sümüklü Yalçın? Zayıf notlarla dolu karneyi uçak yapıp uçuran Ümit, kırık notlarına bakıp sırıtan Mesut? Yapayalnız hissediyordu bu sınıfta. Basbayağı acı çekiyordu. O günkü ıstırap dolu fen dersi sonlara doğru geldiğinde dakikaları sayar oldu Kekeç. Bitime artık on dakika kadar kalınca Tahsin Hoca dersin son bölümünde soru cevap rüzgarının şiddetini arttırdı. Daha çok soru soruyor daha çok cevap istiyordu. Tabii mümkünse bütün sınıfta söz hakkı almayan çocuk kalmasın, herkes en azından bir kez derse katılsın ve konuşsun istiyordu. Bu son dalga sulanmadık çiçek bırakmadı. Tahsin hoca sorduğu sorunun ardından eğilip bükülüyor, havaya zıplayıp duran onlarca kolun arasından hiç cevap hakkı alamamış kolun sahibini tespit etmeye çalışıyordu. Kekeç'ten başka parmak kaldırmayan çocuk kalmadı. Bu baskıya daha fazla dayanamadı. Parmak kaldırmaya karar verdi. Ne var ki hiçbir hazırlığı yoktu ve konudan bihaberdi. Öyle hemen kitaptan bakıp doğru yanıtı söyleyebilecek uyanıklık da yoktu onda. İlkokulda sınıf üçüncüsü iken gelip burada son sıralarda yer almayı gururuna yediremedi. Henüz hiçbir soruya yanıt verememiş olmak düpedüz onur kırıcıydı. Her yeni soruya doğru cevap veren çocuk sanki gelip karnına bir tekme atıyordu. Tuhaf bir şekilde sorulara yanlış cevap da verilmiyordu. Sorulan elli sorudan belki bir belki iki tanesi yanlış veya eksikti en fazla. Ama ne olursa olsun parmak kaldırmaya mecburdu artık. İşte yeni soru geliyordu. Tahsin hoca soruyu fırlattı sınıfa. Bu sefer gururla kendisi de havada kapma yarışındaydı. Onun da eli havadaydı artık. Herkes gibiydi. Sınıfın bir parçasıydı. Yapayalnız değildi. İlk defa parmak kaldırışını gören yakın sıralarda oturan çocuklar hayretle bakıyordu. Bu bakışa bile değerdi aldığı risk. Soru sorulmuş parmaklar sınıfın tavanını delik deşik etmeye başladı yine. Tahsin hoca şöyle bir baktıktan sonra kemendi Kekeç'in boynuna attı. Arka sıralardan çekip çıkardı Kekeç'i. En arkada oturuyordu. Kekeç bu sınıfta her açıdan arkalardaydı doğrusu. Orada dedi Tahsin Hoca hiç söz almayan arkadaşımız var, o söylesin. Kekeç'e cevap hakkı tanıdı. Sınıfta çıt çıkmıyordu. Herkes yerine oturdu, Kekeç ayağa kalktı. Züğürt Ağa ya kazık atmış Kekeç Salman'ın utancından kat kat fazlaydı onunkisi. Kekeleyemedi bile. Tek bir söz edemedi. Bütün sınıf ona bakıyordu. Değil konuşmak nefes almak bile haramdı sanki. Tahsin hoca yılların hocasıydı. Arkadaşınız heyecandan cevabı unuttu dedi. Vakit kaybetmeden başka birine cevabı söyletti. Bu küçük kazadan sonra sınıf yoluna devam etti. Kekeç ise orada kaldı. O gün dopdolu geçen fen dersinde çocuklar çok şey öğrendiler. Bilgilerine bilgiler kattılar. Çok sorular sordular, çok cevaplar verdiler. Ama hiçbiri Kekeç gibi bir ders alamadı. Kekeç'in o gün öğrendiklerinin haddi hesabı yoktu. Mahalle baskısı, bir topluluğa dahil olma ihtiyacı, yalnız kalma korkusu, yanlış hamle yaptırmış Kekeçe, aslında bu baskı genelde hepimize yanlış yaptırır da pek farketmeyiz, işimize gelir çünkü. Tek başına kalma riski, topluluğa uyduğumuzda oluşacak riske göre çok daha korkutucu geldiği için yalan yanlış da olsa fazla sorgulamaz, uyarız araziye. Bazen bişeylerin yanlış olabileceğini hissetsek bile sağımıza solumuza baktığımızda bu yersiz endişemiz ortadan kalkıverir, rahatlarız. Çoğunluğa uyma baskısı o kadar kuvvetlidir ki, profesyonel satıcılar bunu çok kullanır. Ramazan davulcusu kapı kapı dolaşırken elinde de 20 TL likler, 50 TL likler sallanır, cebi vardır ama koymaz cebine. 5 TL bahşiş vermek için kapıya çıkmışsınızdır ama geri dönüp 20 TL alırsınız içerden, davulcu bile bu psikolojiyi bilir. Fetö himmet toplarken ekipten birisi ortaya 1000 TL atar en baştan, kafanızdaki 100 TL himmet verme planı bir anda çöpe gider. İbadet yaparken, şunu şöyle yapmak yanlış gibi gelir bazen ama etraftaki herkes öyle yaptığına göre kuruntu yapmışsınızdır, uyarsınız hemen ortama, kafanız netleşir. Profesyonel algı yönetimi merkezleri birilerini parlatır, birilerini gömer, sağa sola bakarsınız ikna olursunuz, demek ki birisi kötüdür, diğeri süper. İktidardan nefret eder, muhalefeti yere göğe koyamazsınız mesela, yönetim değişirse her şey güzel olacaktır, bu kadar insan yanlış düşünüyor olamaz çünkü. İnsan hem tembeldir hem de kendine güvensiz, o yüzden ortama uymak rahat ettirir, riski azaltır, anlatılanı doğru kabul edip devam ederiz.


Geç kalmış bir yazı olacak bu. Gönlüm aylardır 'Kelebekler' üzerine bir şeyler karalamak istiyordu; Biliyorum ki siz 'Kelebekler'le tanışalı epey zaman oldu. -Olmamış da olabilir canım, hemen öyle bakmayın.- Hatta film, tanıdıktan sonra heyecan uyandıran biriymişçesine aramızda, konuşmalarımızda dolaşmaya ve bizimle beraber yaşamaya devam ediyor. Filmi izlediğim ilk tarih 30 Mart 2018'di. Yani gösterime girdiği ilk gün. Herkesin kahkahalara boğulduğu -benim de gülmemi uzun süre durduramadığım- son sahneye rağmen filmden çıktığımda içimde burukluğa yakın bir duygu vardı. Hala net olarak ifade edemiyorum onu; fakat yönetmen olsaydım -ki umarım bir gün olurum- filmin bitiminde seyircinin böyle hissetmesini isterdim. Kesinlikle az bulunur cinsten bir deneyimdi. Zaten deneyimi tekrarlamak için de üç kez daha filmi görmeye gittim. En sonunda iTunes'tan da satın aldım. Bu satırları okuduktan sonra filme çok taraflı yaklaştığımı düşünebilirsiniz. Haksızsınız diyebilir miyim ? Bilemiyorum. İzlediğim filmler bana hitap etsin ya da etmesin objektif biçimde yaklaşmaya çalışırım her zaman. İzlediğim şeylerin sanatsal kaygılarla dolu ürünler olduğunun farkına varabiliyorum nitekim. İster istemez bu da filmin içinde gezinmekten ziyade, ona uzaktan bakıp analiz etmeme sebep oluyor. 'Kelebekler' ise, Tolga Karaçelik'in içini insanlara dökmek için bulduğu kıymetli bir yol gibi. Hal böyle olunca filme akademik yaklaşmak en azından benim için zorlaşıyor. Yazının devamında da önemsediği birinin iç dökmelerine şahit olup anladıklarını veya anladığını zannettiklerini sizi aktarmaya çalışan birinin sözleri yer alacak. 'Kelebekler'in bu derece iyi anlatı sahibi olmasının en önemli nedenlerinden birisi karakterlerin oldukça özenli yazılmış olması bana kalırsa. Tolga Karaçelik'in her fırsatta çok önem verdiğini belirttiği 'diyalog ritminin' ne olduğunu bu filmle görmek mümkün. Nitekim karakterlerin diyaloglarda kendilerine ait tepki süreleri mevcut. Bu süreler de karakterlerin taşıdığı özelliklerle fazlasıyla örtüşüyor ve sonucunda da gerçekliğinden şüphe duymadığımız Cemal , Kenan ve Suzan ortaya çıkıyor. Filmin hikayesini kısaca aktaracak olursam... Birbirinden neredeyse habersiz yaşayan üç kardeş, Hasanlar Köyü'nde yaşayan babalarından ani bir telefon alır. Aralarındaki bazı münakaşalardan sonra yola çıkarak garip insanlarla ve durumlarla bezeli köye giderler. Köye vardıklarında ise babalarının öldüğünü öğrenir, ölümle yüzleşmeye çalışırlar. Görünüşte melodram yapısı taşıyan hikayeyi diğerlerinden ayrıştıran ise yine karakterler ve melodramla absürd komedi arasında gidip gelen ritmi oluşturuyor. Ancak bunlara ağırlık vermeden önce, karakterleri daha iyi tanımanın faydalı olacağı kanısındayım. Filmin çözüme giden adımlarından biri yemek masasında atılıyor. Annelerinin intihar ettiği, babalarının ise cenazesinin yeni çıktığı evin bahçesinde rakı içerlerken kendileri bile durumun garipliği hakkında konuşuyorlar. Nazan Öncel'in 'Gidelim Buralardan' şarkısıyla duygusu oldukça artan sahne, dans eden karakterlerin aynı ortamda durgun, düşünceli görüntülerine kurgusal kesmeler yaparak bağıra bağıra şarkı söyledikleri anda bile nasıl ruh halleri taşıdıklarını görmemize olanak sağlıyor. Sonunda ise Cemal baklayı ağzından çıkarıyor. Mazhar'ın onlar yola çıkmadan bir hafta önce aradığını ve yola çıkıp çıkmamakla ilgili tereddüt yaşadığını söyleyiveriyor. Karşılığında ise özellikle bütün perdelerini kaldırıp ailesine kavuştuğuna kendisini inandıran Kenan'ın sert tepkisiyle karşılaşıyor. Tabii bu tepkinin nedenini Kenan'ın babasını içten içe affetmiş olması. Tartışmanın neticesinde kelebekleri beklemeden babalarını gömmeye karar veriyorlar. Kelebekler parçalanmış bir ailenin birleşme çabasını -ya da çabasızlığını- anlatırken içeriği kendine has mizah sosuyla harmanlıyor ustalıkla. Bir ailenin birleşmesine dair affetmenin önemiyle ilgili neredeyse sezgisel mesajlar verirken diğer yandan ailesizliğin insanın hayatında neleri eksilttiğini bize resmediyor. En önemli noktalardan biri de nefret ettiğimizi düşündüğümüz birinin ölümüne nasıl tepki vereceğimizi sorgulatıyor ki bu da birini öldükten sonra affetmenin içimizde oluşacak yükü hafifleteceğindense geç kalmışlık hissinin yükümüzü artıracağını anlatıyor. Filmin hiç mi kötü yanı yok? diyebilirsiniz belki. Bahsettiğim mezar başındaki sahne ile, Cemal'in stüdyoda kendini ateşe verdiği sahnede bazı rahatsızlıklar yaşadım. Özellikle Cemal'in başında yanan ateşin pek gerçekçi gözükmemesi salt izleyici olarak beni bir miktar rahatsız etti. Ama bunlar, Yusuf Atılgan'ın tanımladığı şekilde filmden çıkan insan ruh hali ile sinemadan çıkmama engel teşkil etmediği için kolayca tolare edebildim.


Günlerden pazartesi olsun. Ağustos'un sıcağından bir gece. Bu kadın sahilde cansız bedeninin kıyıya çarpmasını izlesin. Sırf para için kullandığı bedeninin milyonlarca kelebeğe dönüşüp kaybolmasını izlesin. Önce ayak baş parmaklarından başlasın dönüşüm yavaş yavaş. Kelebeğin kanat çırpışlarını kendi kulaklarıyla duyar, elleriyle etrafa uçuşan kelebekleri yakalamaya çalışırken bacakları ve elleri kelebek olur. Kalbi de uçup gittikten sonra geriye yalnızca beyin kalsın. Kelebekler artık her yerdedir. Bir umut, kelebeklerin bir araya gelmesini diler. Fakat etrafa dağılan kelebeklerin ardından sahile vuran cansız bir beden kalır yalnızca. Bu kadının hayalleri de uçar, canı da uçar, heyecanla bazen umutla ve korkuyla atan kalbi de uçar, hayalleri de... Paranın kölesi olma mahkumiyetine düşkün bu milletler birçok kadının yok oluşlarını izler. Kelebekler her yerdedirler ve herkes onları duyar ve bilir. Duyan kulaklarını, gören gözlerini kapatır bu dünya da. Yalnızca kendilerini görebilmek için açarlar gözlerini ve uçuşan kelebekler bir hayal olurlar yalnızca. Ve en son bir kağıt parçası dolanıyor gökyüzünde kısa bir elveda şekli. On sekiz yaşındaki kadının son kez düşüncelerini haykırdığı ufak bir yazı.


Asıl adı İsmail Kemalettin dir. 1910 Yılında İstanbul'da dünyaya gelen Kemal Tahir, öykü ve romanları ile 'gerçekçilik akımı' nın ülkemizdeki önemli temsilcilerinden biri olmasının yanında 1200-1950 tarihleri arasındaki 750 yıllık süreçte Anadolu insanının sosyal ve kültürel etkileşimleri, hayat görüşü ve düşünce yapısına yönelik kapsamlı araştırma, tespit ve tezleri ile isminden sıkça söz ettirmiş bir fikir adamıdır. Babası Tahir Bey II. Abdülhamit'in yaveri, annesi Hubser Hanım ise Naile Sultan'ın nedimesi idi. İlk öğrenimini, Tahir Bey'in görev aldığı Osmanlı Devleti'nin muhtelif vilayetlerinde yaptı. Orta öğrenimini ise Cezayirli Hasan Paşa Rüştiyesi'nde Cumhuriyetin ilan edildiği yıl tamamladı. Galatasaray Lisesi'nde 10. Sınıfa kadar öğrenim gördü ancak, annesinin veremden ölümü ve babasının yeniden evlenmesi sonucu okulu bırakarak hayata atıldı. Bir süre avukat katipliği ve sonrasında Zonguldak Kömür İşletmeleri'nde ambar memurluğu yaptı. Bu dönemlerde kaleme aldığı şiirleri 1931 Yılında 'İçtihat Dergisi'nde yayımlanınca edebiyat hayatına ilk adımını atmış oldu. 1932 Yılında İstanbul'a dönen yazar, muhtelif gazetelerde düzeltmen ve röportaj yazarı olarak çalıştı. Bir yıl sonra Arif Nihat, Yakup Kadri, Nuri Tahir, Ertuğrul Şevket, Fakih Özden ile birlikte 'Geçit' adlı edebiyat dergisini çıkardılar. Bu dergide Kemal Tahir'in şiirleri yayımlanıyordu. Yazdığı şiirlerin bir kısmı, 1933 Yılında Varlık Dergisi'nde de yayımlandı. Geçit Dergisi yazarlarından Ertuğrul Şevket'in TKP üyesi olan arkadaşı Mustafa Börklüce vasıtası ile tanıştığı Nazım Hikmet ve devrin önde gelen sosyalist yazarları ile kurduğu diyaloglar sonucu 'Marksist Öğreti 'yi benimsedi. Bir farkla ki o, Türkiye'yi sosyalizmin klişe kalıpları içerisinde şekillendirmenin Anadolu insanının hayat görüşüne ve yaşam alışkanlıklarına ters düşeceğini, ülke gerçeklerinden hareketle Anadolu'ya has bir sosyalizm kurgusunun gerekliliğini savunuyordu. İlerleyen yıllarda daha da keskinleşen bu inancı onu, Klasik Sosyalistler ile bir yol ayrımına getirecekti. >1936 Yılına kadar yazı işleri müdürlüğü görevini yürüttüğü Tan Gazetesi 'nde çalışmaya devam etti. Aynı yıl Namık Kemal İçin Diyorlar ki adlı ilk kitabı yayımlandı. Bu kitapta, Falih Rıfkı Atay, Vala Nurettin, Peyami Safa, Nazım Hikmet, Ercüment Ekrem Talu ve dönemin diğer ünlü yazarlarının Namık Kemal hakkında sorulan yedi soruya verdikleri yanıtlar ile Kemal Tahir'in bu yazarlar hakkındaki tespitleri bulunuyordu. Anket kitapçığı niteliğindeki bu eser, edebiyat dünyasında uzunca bir süre gündemde kaldı ve tartışıldı. 1937 Yılında Bir Çalgıcının Seyahati adlı ilk romanı yayımlandı. Aynı yıl, İzmir'de öğretmenlik yapan Fatma İrfan Akersin ile evlendi. 1938 Yılında donanmada astsubay olarak görev yapan kardeşi Nuri Tahir'e, Sabahattin Ali'nin bir kitabını verdiği için 'askeri isyana tahrik ve teşvik' suçlamasıyla tutuklandı. Tarihe Donanma Davası olarak geçen davada Nazım Hikmet; Hikmet Kıvılcımlı, Kerim Korcan, Hamdi ve Emine Alev, Fatma Nudiye Yalçı, Seyfi Tekbilek, Mehmet Ali Kantan ve Hüseyin Durugün ile birlikte yargılanarak 15 yıl ağır hapse mahkum olunca bu evliliği yürütemedi ve 1940 Yılında boşandılar. Çankırı, Çorum, Kırşehir, Malatya ve Nevşehir cezaevlerinde toplam 12 yıl hapis yattı. 1950 Yılında çıkarılan 'Genel Af Yasası'yla serbest kaldı. Cezaevinden çıkar çıkmaz ikinci eşi Semiha Sıdıka Hanım ile evlendi. Bir süre İzmir Ticaret gazetesinin İstanbul temsilciliğini yaptı. Bu dönemlerde ekonomi ile ilgili yazılar yazdı ve çeviriler yaptı. 6-7 Eylül Olayları'nda gözaltına alındı ve Harbiye Cezaevi'nde 6 ay daha hapis yattı. 1957-58 Yıllarında Aziz Nesin ile birlikte kurdukları 'Düşün Yayınevi'ni yönetti. Bu yıllarda Halit Refiğ, Metin Erksan ve Atıf Yılmaz ile senaryo çalışmaları yaptı. Haremde Dört Kadın adlı senaryosu bu dönemin ürünüdür ve Halit Refiğ ile birlikte gerçekleştirmiştir. Gerek kurgulaması ve gerekse konusu itibarı ile ilk öznel eseri Göl İnsanları dört bölümlük uzun bir öykü olarak önce Tan Gazetesinde tefrikalar halinde, 1955 Yılında da kitap haline getirilerek yayımlandı. Aynı yıl yayımlanan Sağırdere adlı romanı ise hapishanede bulunduğu dönemlerde yazımına başladığı ve 'Çankırı'nın Yamören Köyünden Mustafa'nın yaşam öyküsünden hareketle, köyün ve köylünün sorunlarını, özlemlerini ve yaşam anlayışını meşrebince okuyucusuna sunduğu, edebi kariyeri açısından önemli bir eserdi. Esir Şehrin İnsanları (1956) ve altı yıl sonra yayımlanacak Esir Şehrin Mahpusu (1962) romanlarında düşman işgali altındaki İstanbul'u anlattı. Körduman adlı romanı, Sağırdere'nin devamı olarak 1957 'de yayımlandı. Kemal Tahir, bu ilk romanlarının müsveddelerini basımlarından önce eleştirilerini almak amacıyla Nazım Hikmet'e göndermişti. Nazım Hikmet, müsveddeleri okuduktan sonra gönderdiği mektuplarda; roman kurgulama tekniğinden, gözlemlere dayalı analiz ve tespitlerinden, ifade gücünden, diyalogların anlam ve sürükleyiciliğinden etkilendiğini, buna karşın fakir-zengin köylü ilişkilerinin, derebeylik kalıntılarının, sınıf çatışmalarının daha çarpıcı bir biçimde ifade edilmesini gerekli gördüğünü ve yazacağı ek pasajlarla bu eksikliği giderebileceğini belirtmişti. Kemal Tahir'in bu mektuplara ne şekilde yanıt verdiğini, Nazım Hikmet kendisine gelen mektupları saklamadığından bilemiyoruz. Buna mukabil, Kemal Tahir'in sonraki yıllarda yayımlanan Yedi Çınar Yaylası (1958) ve Köyün Kamburu(1959) adlı romanlarında; Osmanlı Devletinde resmi mülk sahibinin devlet olmasından yola çıkarak Anadolu'da Batıda olduğu gibi toprak mülkiyetine dayanan feodal bir yapılaşma bulunmadığını ifade etmesi, toprak ağalarının batı toplumlarındaki derebeyler gibi bir tarihi geçmişe sahip olmadıklarını, dolayısı ile köksüz ve mesnetsiz olduklarını vurgulamasından anlaşıldığı kadarı ile bu noktada aralarında bir fikir birliği sağlanabilmiş değildi. Bununla birlikte, Rahmet Yolları Kesti (1957) adlı romanında, Yaşar Kemal'in aynı yıllarda yayımlanan 'İnce Memed ' adlı eserine de bir gönderme yaparak 'hiçbir eşkiyanın devletin gücü ile baş edemeyeceğini' vurgulaması bu kanıyı daha da kuvvetlendirmektedir. Kelleci Memet (1962) adlı romanında, yanında çalıştığı ağayı kaza kurşunuyla öldüren bir gencin öyküsünü yazdı. Bu eserinde cezaevi yaşamını tüm gerçekleri ile okuyucusuna aktardı. 1962-65 yılları arasında tarihsel araştırmalara yoğun bir mesai harcadı. Araştırma konularının başlıcalarını, Doğulu-Batılı çatışmaları, devlet, Osmanlı Devleti'nde toplum ve mülkiyet kavramları oluşturdu. Bu derinlemesine araştırmaların ürünlerini, Yorgun Savaşçı (1965), Bozkırdaki Çekirdek (1967) ve Devlet Ana (1967) adlı romanları olarak verdi. Yorgun Savaşçı'da, Yüzbaşı Cemil'in nezdinde, subayların Trablus'tan Birinci Dünya Savaşı sonuna kadar cephelerde çektikleri çileler ve buna rağmen İstanbul ve İzmir'in işgali ile yaşanan acı sonuçları işledi. Yılgın ve bezgin subaylar ile mahiyetlerindeki orduların Mustafa Kemal'in sayesinde nasıl derlenip toplandığını anlattı. Bu romandaki en dikkat çekici husus, uzun diyaloglarla örselenen roman iskeletinin, kahramanların canlılığı ve olayların akıcı bir dille anlatımı sayesinde ustaca korunmuş olmasıdır. Eser, '1968 Yunus Nadi Roman Ödülü'nü aldı. Köy Enstitüleri'ne eleştirel bir gözle bakan Bozkırdaki Çekirdek (1967) adlı romanı ise olumlu olumsuz birçok eleştiri aldı. Devlet Ana, tarihsel arka planda toplumsal bir analiz romanıdır. Osmanlı Beyliği'nin kuruluş aşamasındaki çatışmalar, Selçuklu Devleti'nin yıkılışıyla önü açılan Osmanlı'nın gerçekleştirdiği atılımlar; bir tarihsel roman gerçekliği, ustaca oluşturulmuş bir kurgulama ve okuyucuyu derinden etkileyen bir ifade gücüyle, adeta destansı bir tavırda okuyucuya sunulmuştur. Osman Gazi, Orhan Gazi, Şeyh Edebalı, Yunus Emre, tarihi önem ve nitelikleriyle birer roman kahramanı olurlarken, Şövalye Notüs Gladyüs, Hancı Mavro, Tekfur Kızı Lotus, Kerim Çelebi gibi kurgu karakterler olaylara, sahiden varlarmışcasına ulanarak romana heyecan katarlar. Devlet Ana Romanı adını, Kayıların Kadın Kolu'nu yöneten Bacıbey Devlet Hatun ile Asya tipi üretim tarzı yorumunun getirdiği kerim devlet anlayışından alır. Başyapıtı olarak kabul edilen ve '1968 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü'nü alan bu eseri ile Kemal Tahir, Osmanlı Devleti'nin hangi temeller üzerine kurulup geliştiğini okuyucusuna aktarmaya çalışmıştır. Bizde işveren-işçi alışverişi, burjuva-proleterya alışverişine hiç benzemez! Onların işi başka, bizim işimiz büsbütün başka!.. Batı'da, soyca işçi ailelere bol bol rastlarsınız da, Türkiye'de soyca işçi kalmış aileler bulmak zordur. Çünkü bizde sınıflar arası duvar yoktur! Batı insanı, sınıfının içinde sıkışıp kalmıştır. Başka sınıfa atlamayı düşünmez bile!.. Olası bir iş değildir! Hiç olmaz demek istemiyorum. Bazı olağanüstü insanlar, bir kolayını bulmuş, duvarı aşmayı becermiştir. Fakat bu istisnalar, kaideyi değiştirmezler! Asıl kural, sınıfının içinde yaşamaktır. Kemal Tahir, yalnız klasik sosyalistler tarafından değil, Devlet Ana ve Bozkırdaki Çekirdek romanları ile Kemalistler tarafından da ağır eleştirilere hedef oldu. Osmanlıyı övdüğü, Mustafa Kemal ve arkadaşlarını yeterince yüceltmediği, gerçekleştirilen inkılapları ve köy enstitüleri girişimini eleştirdiği için onu gericilikle suçladılar. Daha da ileri gidenler, ona Osmanlı'nın Sosyalist Şeyhi lakabını yakıştırdı. Çevresinde kalan az sayıda destekçisine de Tahiriler adını verdiler. Sonuçta, durum öylesine bir hal aldı ki milliyetçilikle alakası olmadığı halde milliyetçiler savunur ve destekler, sol görüşlü olduğu halde solcular yerer oldular. Kemal Tahir, 21 Nisan 1973 de İstanbul'da geçirdiği bir kalp krizi sonucu yaşama veda etmiştir. Ölümünden sonra yayımlanan Namuscular( 1974), Karılar koğuşu(1974 ), Damağası(1979 ) romanlarında da kırsal kesim insanlarını ve cezaevi yaşamını konu aldı. Bu yapıtlarda kırsal kesime özgü, çoğunlukla çarpık insan ilişkilerini sergiledi, dikkat çekici tipler yarattı. Karılar koğuşu, Yorgun savaşçı, Esir şehrin insanları adlı kitapları beyaz perdeye de uyarlandı. 12 Eylül Askeri Darbesi sonrası Yorgun savaşçı filminin kopyaları resmi tarihe uymadığı gerekçesi ile dönemin başbakanı Bülent Ulusu'nun emriyle toplatılarak yaktırıldı. Kemal Tahir'in romanları öylesine akıcıdır, dili o denli durudur ki sular seller gibi okuyup bir çırpıda bitiriverirsiniz. Düşünmek, sorgulamak, dahası bu toplumu anlamak, düşünce sistematiğini çözmek isteyenlerin mutlaka okuması gereken bir romancıdır. Alev Alatlı'ya göre Türkiye'nin Tolstoy'u dur o. Özellikle İttihat ve Terakki Cemiyeti hakkındaki araştırmaları ve bu araştırmaları dayanak alan tespitleri, okunmaya ve üzerinde eni konu düşünülmeye değerdir. Mickey Spillane bir tarikate girip 'Mayk Hammer' roman serisini yazmayı bırakınca, hararetli Türk takipçileri için sayfası 1 kuruşa 4 Mayk Hammer romanı yazmıştır ki incelendiklerinde orijinallerinden hiç de aşağı kalır yanları olmadıkları görülür. İster Kemalistler isterse klasik sosyalistler olsun ülkemizdeki aydın kitlenin tabulaştırdığı ve dokunulmasına tahammül edemediği kalıplaşmış ideolojilerin gökten zembille indirilerek bu ülkeye tatbik edilebilmesinin mümkün olamayacağını, bunun ülke insanının beyin kimyasıyla uyuşmayacağını savlayan aykırı kafalardan biridir Kemal Tahir. Muhtelif -ist' lerce yerin dibine sokulurken, Türkçe'yi en başarılı biçimde kullanan, onu yerel deyimler ve sözcüklerle zenginleştiren, başarılı diyalog ve eylemlerle hafızalardan silinmeyen yeni yeni kahramanlar yaratan usta romancılığının hiçe sayılması gerçekten üzücüdür. Ona yönelik ağır eleştiri ve ithamlara rağmen davasına inanmış bir aydın olarak, Atilla İlhan gibi Sabahattin Ali ya da Necip Fazıl gibi doğru bildiği yolda tek başına yürümeyi tercih etmiştir. Onu şiddetle yerenlerin yanında anlayan ve sevenler de olumuştur kuşkusuz. Bülent Ecevit, İsmail Cem, İsmet Bozdağ, Sabahattin Selek, Aziz Nesin, Tahir Alangu, Orhan Apaydın, İdris Küçükömer, Halit Refiğ, Duygu Sağıroğlu, Metin Erksan, Ömer Lütfi Akad bunlardan yalnızca birkaçıdır. Günümüzde II. Cumhuriyetçiler ya da Marksist Liberaller olarak bilinen Asaf Savaş Akat, Mete Tunçay, Murat Belge, Engin Ardıç, Ahmet ve Mehmet Altan kardeşler, onun tarafından ortaya atılan fikirleri geliştirerek, yeni ve bu toprağın insanına uyan bir siyasi ideoloji geliştirme gayretlerini halen sürdürmektedirler.


Ne yapacağız böyle yalnız? Kimseye bir şey anlatamadan dört duvar arasına sıkışıp kaldık. Anlatmaya karar verdin diyelim, seni kim anlayacak? Seni anlayanı bir yana bırakalım, dinleyen insan bulamazsın. Ben çok uzun süre bulamadım. Şu an ise benden asla kopmayacak bir sırdaşım var. Ben de yeri geldi herkes gibi bir köşeye attım kendimi. Düşünmedim, umursamadım. Kendimle konuşmayı reddettiğim zamanlarım oldu. Yazmak istedim, yazamadım. Biriyle konuşmak istedim, konuşamadım. Anlatmaktan hep çekindim. Birinin gelip beni açmasını bekledim. İçim dedi gel, ben senin her zaman yanındayım. Bazen o kadar çok korktum ki kendimle konuşmaktan, günlerce uyudum. Dertleşmek için ısrarda bulunan ve her zaman en dürüst arkadaşım iç sesim oldu. Günün sonunda iç sesimle baş başa kaldım. En sonunda yüzleştim. Kendimle konuşmak tuhaf bir şeymiş gibi geldi. Fark ettim ki beni ne kadar da iyi tanıyormuş! Kendiyle konuşunca ne kadar da rahatlıyormuş insan. Delirdim mi acaba diye düşündüm. Aslında o hep oradaymış, beni bekliyormuş. Benim de bilmeden beklediğim dostum oymuş. Çevremdeki insanlardan daha önce görmediğim bir anlayışa ve dobralığa sahip bir ses olması beni çok şaşırttı. Sabaha kadar konuştuk. Bütün sıkıntılarımı anlattım. Hepsini çözdük beraber. Hiç sıkılmadan dinledi. En önemlisi beni anladı. Ne yargıladı ne kızdı. Çok acizmişim onunla konuşmadan önce. İyi ki tanışmışız, bana doğruları da yanlışları da söyleyen ses.


Psikiyatri kliniğinde havada duran bir adamın ilk kelimesiyle başlar. Kendi bedeninden 91 cm uzakta yaşadığını anlatır. Nedenini ise gezegene bir meteor çarpmasına bağlar, hem de 150 tonluk diye de niteler. İlk olarak kendimizi Sci-Fi izler gibi buluyoruz, özel güç kazandığını sanıyoruz. Fakat; bahsettiği 150 tonluk meteorun, insanın psikolojisini, varlığını, hayat felsefesini alt üst ettiğini ve acılar, olaylar ve diğer şeyleri anlatmaya çalıştığını anlıyoruz. Evinin teması yalnızlığı direkt yüze vurmakta ve meteor çarptıktan sonra beden çizgisindeki bozukluk neticesinde 91 cm uzakta yaşabilmek için verdiği mücadele, bulduğu yöntemler, çabuk kabullenme durumu insanın böyle bir psikolojiye alışması aslında hiç de kolay değildir, dedirtiyor bizlere. Tabii bu, iş hayatına yansımakta. Ve insanların kendisine bakış açısını değiştirmesi, yardım edebilecek tek kapı olan doktorun da kendisini anlamaması, durumun nasıl daha da çekilmez bir hal aldığını gözler önüne seriyor. Annesinden uzaklaşıp kimseyi görmemeye başlaması ve kurtuluşunu bir sonraki meteor çarpması olduğunu sanıp bu konuda çalışması olaya ayrı bir boyut katıyor. İkinci meteorumuz gelip çarpar ve her şey eskisinden daha kötü hale geçer. Doktorunun konuşmaları, annesinin amcasından bahsedip neden konuşmadığını sorması ve kahramanımızın 100 insandan birine çarpıyormuş gibi bir cümle kurması... Evet bunlar tamamen şizofreni hastalığının bir ispatı olduğunu gözler önüne sermektedir. Soyutlanma, tanınan insanları unutma ve her 100 kişiden birine çarpma gibi özelliklerle şizofreni tamamen açıklığa kavuşmaktadır. Etrafta kendisinden başka hasar alan diğer nesne olan anten ise gerçeklikle olan son bağlantısıdır. Durulan yer pencere kenarı, artık sıkıntı vermeyen tek şeyin ölüm olduğunu kanıtlar nitelikte; Buradayım, buradayım...! çığlıkları. Şizofreniyi çok farklı, rahatsız edici ve bir o kadar da güzel bir şekilde anlatmıştır bizlere.


1.Gün: Uzay boşluğunda gördüm kendimi. Bildiğiniz o dünya, ben idim. Bir yıldız bulmuş kendine ve etrafında dönüp duruyordum. Bulutlarımla saklamaya çalışıyordum kendimi -diğer gezegenlerden saklanıyordum.- Biraz sır dolu birisiyim sanırım. Hiç tanımadığım insanlardan neyi saklıyorum bilmiyorum. Kendimi biraz daha yakından incelemeliyim. 2.Gün: Şu bulutların arasından geçerken ne zorluklar çektim! O şimşekler gıdıkladı beni ancak yere ulaştığımda yediğim o yıldırım da neydi? Niye bu kadar kırıcı davrandım kendime bilmiyorum ama mutluyum! Çünkü şu leziz meyvelerimden faydalanabileceğim artık. Ne kadar da eli açık birisiymişim böyle. Her yer nimet dolu ve bedava! Suyuna doyum olmaz, lezzetten başın döner... O kadar tatlı birisiyim ki! Şu ısırgan otu da dilime değmeseydi, muhteşem bir gün olacaktı. 3.Gün: Bugün gördüklerim de nelerdi öyle? Tanrılar, yarı tanrılar, canavarlar, yaratıklar! Hepsi de bana zarar veriyor. Üzerimde beslediğim onca insanı paramparça ediyorlar. Ozanlar yetişmiş bu bölgelerde ve diğerlerini uyarıyorlar dikkatli olmaları için. Sordum aralarından bir tanesine, tufandan bahsetti bana... Üzerimde ne kadar düşünce varsa helak olmuş ama şimdiki halimle daha güzelmişim. Olgunlaşmışım. Bu övgüler kendime olan merakımı arttırdı ve öz olan ben nerede? diye sordum insanlara . Merkezde! Yerin dibinde! 6.Gün: Hareketsiz hareket ettireni gördüm! O benim özüm! Onun için aşk ya da tanrı demenize gerek yok. Kendinizden ayrı tutmayın sakın! Bir bütünün bir parçası... Zaten özümüz aynı! Bu kadar derinliğe ulaşmış kişi, büyük bir emek sarf ederek elde ettiği bu farkındalığı kiminle paylaşabilirim ki diye dertlenir. Çünkü paylaşmak istediği farkındalık, aynı çabayı sarf etmemiş olan kişiye tatlı gelmez. Aksine, oldukça acıdır! Bu yüzden dili acı olan insanlar sevilmez. Tatlı olan bazen farkındalıktır, her zaman değil. Bu yüzden dili acı olan insanlar sevilmez.


İstanbul'a başta Sadabad olmak üzere bir çok yapının kazandırıldığı Lale Devri'nin en önemli simalarından olan şair Nedim, şehrine olan borcunu bu iki beyitle ödemiştir. Bu yazıdaki amacımda İstanbul'un en sevdiğim üvey evladı olarak gördüğüm Kadıköy'ün Bahariye semtini yazarak şehrime borcumu bir nebze de olsa ödemeye çalışmak olacak. Bundan başka cami yoktur. Ancak limanında balığı çoktur. 18.yüzyıldan itibaren kentin genişleyip, yazlık semtlerin oluştuğu bilinmektedir. Tanzimat devrinde Kızıltoprak, II.Abdülhamid devrinde ise Fenerbahçe semtleri yerleşme alanı olmuştur. 1869'dan 1930'a kadar Üsküdar Sancağı'na bağlı olan Kadıköy, 23 Mart 1930'da ilçe haline getirilmiştir. Özellikle Gezi süreci ve ardından yaşanan olaylarda muhalif kimliğinin ön plana çıktığını gördüğümüz Kadıköy'de gezerken kendinizi müthiş duygular içerisinde bulabilirsiniz. Metropolde büyüyenler için içerisinde bulundurduğu çarşısı adeta bir kasaba havası vermektedir. Kişisel milli bayramım olan 3 Mayıs'ta Kadıköy gibi dolu dolu bakan bir kadın şu cümleyi kurmuştu: İstanbul bir ülke olsa başkenti Kadıköy olurdu. İçerisinden geçen Kadıköy-Moda nostaljik tramvayı ile Anadolu Yakası'nın İstiklal Caddesi olarak atfedilen Bahariye ise Kadıköy Çarşı alanı ile birlikte ilçenin en canlı ve kalabalık alanlarındandır. Bölge, vaktiyle Kadıköy ahalisinin temiz havasıyla ünlü, önemli mesire alanlarından birisiymiş. O vakitlerde baharlık olarak adlandırılması, bu caddenin Bahariye ismini almasına temel olmuş. 1992 yılında yaya yolu haline getirilen caddenin girişinde sol tarafta yer alan Surp Levon Ermeni Kilisesi şehrin Anadolu yakasında yer alan tek Ermeni Katolik Kilisesi olması bakımından önem teşkil etmektedir. İlk olarak 1890 senesinde şapel olarak inşa edilmiş, artan nüfus ihtiyacını karşılayamaz hale gelince yerine daha büyük bir kilise binası yapılmak için 1905 tarihinde yıkılmış, 1911'de ibadete açılmıştır. Ülkenin pek çok noktasında gayrimüslim taşınmazlarında yaşanan sorun burada da mezarlık alanında yaşanmaktadır. Semtin en önemli iki yapısından birisi olan Süreyya Operası İstanbul eski milletvekillerinden Süreyya İlmen tarafından yaptırılıp 6 Mart 1927'de açılmış fakat geçen süreyle sinemaya yenik düşmüş ve 2005 yılının son gününe kadar sinema salonu olarak kullanılmıştır. Kadıköy Belediyesi tarafından kiralanıp restore edilerek 27 Ekim 2007'de operaya dönüştürülmüştür. Süreyya İlmen Paşa'nın büyük hayali olan 'Kadıköy'de Opera'nın' yansıması olan Süreyya Operası'nın ilk müdürü ise Nazım Hikmet'in babası olan Hikmet Nazım'dır. Semtin bir diğer önemli mekanı ise; Nazım Hikmet Kültür Merkezi'dir. İstanbul'da Kadıköy haricinde Maltepe ve Bakırköy'de yer alan kültür merkezi 1997 yılında kültürevi olarak kurulmuş 2004'te Nazım Hikmet Kültür Merkezi olarak değiştirilmiştir. Kültür Merkezi bünyesinde fotoğraf, sinema, tiyatro gibi çok çeşitli atölyeler yer almaktadır. Bunların yanı sıra seminer salonları, konser-sergi alanları ve hoş bir kütüphanesi mevcuttur. Bir etkinlik için yolunuz düşerse şayet Piraye Kafe'ye girip taze çayından içmenizi tavsiye ederim. Benim için ise Bahariye'nin anlamı Kafkas Pasajı'dır. Bahariye Caddesi üzerinden Moda'ya doğru yol alırken sol tarafta kalan Moda Sahnesi'nin üst katında yer alan Pasaj her pazar günü Edebi Eserler Mezatı'na ev sahipliği yapmaktadır. Her pazar saat 14.00'da başlayan mezatta kitaplar ilk olarak 1 TL'den satışa sunulmaya başlıyor ve o kitaba en fazla değer biçen sahibi oluyor. Çok sevdiğiniz yazarların günümüz basımları kitaplarını okumak yerine o dönem devrin insanlarının katkılarıyla binbir güçlükle hazırlanmış kitapları okumayı siz de seviyorsanız bir pazar gününüzü ayırıp uğramalısınız. Uğramışken de adeta bir İstanbul tarihçisi olan ve sohbetiyle sizi engin deryalara gark eden şehir tarihi ile ilgili zengin kütüphaneye sahip olan Yüksel Gölpınarlı ile konuşup muhteşem bilgilerinden faydalanabilirsiniz.


Ağır ağır çıkıyordu merdivenleri, çocukluğundan beri oynamayı ve tabii ki karıştırmayı en sevdiği odaydı burası, hep koşarak çıktığı bu merdivenler şimdi attığı her adımda daha bir ağır geliyordu. Ne çok anı vardı... Babaannesi çok istemezdi buraya çıkmasını, gizli gizli kaçarak gelirdi buraya. Eski elbiseleri giymek, o muhteşem gösterişli şapkaları takmak, ayağına büyük gelse de o kalın topuklu ayakkabıları giyip dans etmek... Büyüleyici gelirdi. Sanki zaman bu odada hiç ilerlemez, hep o eski zamanla da kalırdı. Kapının önüne geldiğinde durakladı, sanki birazdan arkasından babaannesi seslenecek ve yakalanmışlık hissi ile geri dönecekti. Öyle olmayacağı gerçeği içini sızlattı bir kez daha, gözünden akan yaşlara engel olamıyordu. Her zaman güzel ve her zaman neşe dolu olan babaannesi yoktu artık ve bir daha hiç o harika hikayelerini anlatamayacaktı... Acısı ve özlemi onu kapı önünde duraklatsa da, içeri girmek ve içeridekileri görmek merakı daha ağır basıyordu. Ondan gizlenen ve hep yarım anlatılmış bir geçmiş olduğunu hissediyordu, buradaydı, bu odada bir yerlerde, yıllarca ustaca saklanmış, hiç dile gelmemiş anılar ile yüzleşmeliydi artık. İçeri girdiğinde, pencereden yansıyan gün ışığı, tozlu perdelerin arkasından, belli belirsiz içeri sızıyordu. Her şey gri bir toz bulutunun altına gizlenmiş gibiydi, unutulmuşluk sinmişti odaya. Camın hemen altına yerleştirilmiş büyükçe bir sandık, hemen yanında tekli koltuk ve duvarı boydan boya kaplayan bir kütüphane, işte babaannesinin küçücük bir odaya özenle yerleştirilmiş gizli dünyası gözlerinin önündeydi. Koltuğa oturdu yavaşça, sandığın üstündeki el emeği dantel örtü ve onun üstünde eski bir fotoğraf çerçevesi dikkatini çekti. Nazikçe çerçeveyi eline aldı. Siyah beyaz hatta sararmış bir fotoğrafta, muhteşem güzellikte, saçları özenle topuz yapılmış, üzerinde dantel uçuş uçuş bir elbise, gözleri yaramaz bir çocuk kadar hınzır ve bir o kadar kadın bakan, oturduğu koltukta bile enerjisi ışıldayan bir kadın vardı. Canım babaannem, diye geçirdi içinden, nasıl da güzel... Tam yerine koyacaktı ki elinden kaydı ve büyük bir gürültü ile yere düştü. Oldukça ağır olan demir çerçeve ortadan ikiye çatlamış, cam tuzla buz olmuştu. Üzüntü ile dağılan parçaları toplamaya giriştiğinde, resmin arkasına gizlenmiş bir mektup olduğunu fark etti. Heyecan ile uzanıp aldı yerden mektubu, güzel bir el yazısı ile yazılmış, ama yılların tortusuna dayanamayıp yer yer silinmeler ve sararmalar oluşmuştu. Sevgilim, içimin gülen yüzü, Oya'm, gittiğinden beri ellerim ellerin, gözlerim gözlerin oldu. Kendimi, artık sıhhatli ve güvende olduğun gerçeği ile avutuyorum. Burada, bu savaşın içinde olmaman tek tesselim. Çatışmalar iyice arttı. Mahalledeki tüm evler boşaltıldı, insanlar Türk bölgelerine göçe zorlanıyorlar. Gitmemek için direnenlerin gördüğü zulmü anlatmama kelimeler yetersiz. Biz, babam ve amcam, Türklerin güvenli bölgelere geçişi sırasında güvenli ilerlemelerini sağlamak için oluşturduğumuz grup ile birlikte Rum çetelerine direniyoruz. Şimdi böyle yazdım diye korkma hemen, iyiyim merak etme. Türk ordusunun yardıma geleceğinden konuşuluyor, umudumuz var. Bak gör her şey bittiğinde kavuşacağız ve her şey eskisinden çok daha güzel olacak. Sen iyi ol, dua et ve beni bekle... Mutlaka geleceğim! Öyle bir sarılacağım ki, yaşanan tüm hasretleri ve acıları unutturacağım sana. Sakın vazgeçme! Sakın umudunu yitirme! Gözlerin, bilirsin yaşama sebebim. O ışıl ışıl, neşe ile bakan gözlerin. Sakın ola hüzün düşmesin o bakışlara, benim gücüm, amacım, varlığım onlara bağlı unutma! Okudukları karşısında, şaşkına dönmüştü. Dedesinin ismi Rıfat değildi! Babaannesi de bildiği kadarı ile İstanbulluydu, Kıbrıslı değil! Nasıl bir gizemdi bu? Niye saklamışlardı ondan bunu? Neden kimse Kıbrıs'tan hiç bahsetmemişti? Merakı iyice artmıştı. Sandığı açmaya karar verdi. İçi pek çok eski eşya ile doluydu; eldivenler, şapkalar, küçük çantalar, şallar, elbiseler... Hepsini özenle çıkardı koltuğun üzerine, başka bir şey daha olmalıydı bu aşka dair. Sandığın en altına doğru geldiğinde bir defter buldu, sayfalarının aralarında resimler, mektuplar olan eski bir defter. Defteri eline aldığında, yere düşüp kırılan genç Oya'nın resmi ile göz göze geldi. İşte tam o anda, rüzgar hızlıca eski pencereyi açıverdi, elindeki defterin arasına gizlenmiş tüm sırlar yere savruldu. Tüm tozlar havaya uçuşmuş, gri bir bulut olmuştu sanki. Kendisini toparlayıp, açılan pencereyi kapatmak için doğrulduğunda onu gördü karşısında. Bembeyaz dantel elbisesi üzerinde, saçları hafif dağınık topuz gülümseyerek ona bakıyordu. Korkudan donup kalmıştı. Kendine geldiğinde, tekli koltukta öylece oturup kalmıştı. Etrafına bakındı hızlıca, kimse yoktu. Rüya mı görmüştü? Ağlamaya başladı, bağıra bağıra, yaşadığı anın ağırlığı ile çöküp kalmıştı. Ne olmuştu? Gerçek neydi bilmiyordu ama ne yapacağını biliyordu artık. Elinde defter, hızlıca çıktı odadan. O günden sonraki günlerde uzun uzun okudu defteri, babaannesine olan hayranlığı bin kat daha artmıştı. Onca acıya ve yokluğa nasıl katlanabilmişti? Hayattaki en büyük aşkı olan Rıfat'ın yokluğuna nasıl dayanabilmişti? Dayanmakla kalmamış, bir de yeni bir hayat kurmayı başarabilmişti tek başına. Yaşarken, anlattığı hikayeler ile kişiliğini şekillendirmiş, giderken bıraktığı son hikaye ile de bambaşka bir hayat dersi daha vermişti işte.


Bir kibrit, gri rüzgarın gri bulutları dağıttığı şehre düşüyor. Kibrit, gecenin gündüze bağlanma vaktinde barış isteyen karıncaların yolunu kesiyor. Zamanın birinde, ceketi üstüne yakışmayan bir göz altı torbası varmış. Neden isminin bu olduğu bilinmez, astım kestim naralarını çok severmiş. Bu göz altı torbasının eline geoit değil de daha biçimsiz bir dünya vermişler. Al bundan güzel bir şekil çıkar, dünyamızın şekli çok güzel olsun demişler. Göz altı torbası temelden başlamış tabii. Düşünceleri sömürmüş, duyguları sömürmüş. Yetmemiş göz altı torbası, şekilleri, biçimleri, sevgileri, farklılıkları, çocukları, gençleri, kahvedeki bilim adamlarını, bilim adamlarının içindeki kahveyi... Hepsini sömürmüş. Zamanın ikisinde, üç katlı bir dünya kurmuş göz altı torbası. Oval, yukarı çıkılan katlarda daha da küçülen, üçüncü katı hafif yukarı kıvrımlı, hardal sarısı ile koyu kahve ortası. Üzerine de bir gülen surat kondurmuş. Eee... Bu şekle sahip olsam ben de gülerdim. Zamanın üçünde, yaktı göz altı torbası. İnsanlar tam 'BARIŞ' diye bağıracaklardı. Belalarını sevdi göz altı torbası. Bizi bu torbanın eline veren kim? Biz boka benzemek istemiyoruz, biz kardeşiz, bizi korkutmayın, biz biriz diyemedi karıncalar. Demek isteyen tabutunu elinde taşır bu yerde. Üstünde muhtemelen 'barış, kardeşlik, birlik' yazar tabutunun. Dini duyguları yıpratılmış, imanı zedelenmiş veya yeryüzünün en abdestlisi olan karıncalar da tabutsuz ölürler en ufak patlamalarda. Tabutsuz ölmek... Ne acı. Üstüne anlık da olsa serecekleri bir kefen yok. Göz altı torbasının ilerleyen planları neler bilinmez. Bugün bu bok şeklindeki semtin Ankara kasabasında duyulan ses, bağıranın da bağırmayanın da kulaklarını çok rahatsız etmiş olacak ki, acıdan öldüler. Bu yerde normaldir. İnsanlar, karınca insanlar ya da insansı karıncalar hep acıdan ölürler. Kimisi dağda asker, kimisi gerilla. Kimisi sokakta barış diyen, kimisi umursamaz yoldan geçen. Kimisi yerçekimine yenik bıyıklı, kimisi abi, abla . Kimi 15'inde elinde ekmek, kimi 20'sinde çantasında kitap. Kimi göz altı torbasının askeri, kimi bok çuvalının. Bu yerde karıncalar acıdan ölürler. Kim oldukları fark etmez. Günahsız olduğumuza inandırmayalım şimdi kendimizi. Zamanın dördündeyiz. Savaşın da ciğeri solsun, barışın da. Güneş görmeyen bu yer, nefes görsün biraz mümkünse tabii. Göz altı torbasının içindeki çöp damarlar pes etsinler. Kara yılanın başını bebek karıncalar ezsin. Zamanın beşinde, şekilsiz, aitsiz bir bebek karınca doğsun. Tarihin tüm savaşlarından çıksın gelsin. Elini uzatsın boşluğumuza ve kurtarsın bizi. Biliyorum zamanın altında yahut altısında bir duyan var bizi, bir yaratan, bir gören, bir anlayan. Peki bu çirkinlik niye? Niye yeni doğmuş bebeğin alnındaki koyu kan? Lohusa kadının kimsesizliği, vicdanı yerle bir adamların hükmü niye? Kitabımız mı eksik? Biz mi? Tövbe Haşa! Tövbe Haşa karanlığa! Peki neden emzikli bebeklerin kundağıdır mezar? Nedendir insanın ırkının olması? Tanrı var. Tanrı duy! Zamanı yedik. Zamanın yedisindeydik. Toz bulutu çekildi bugün karıncaların kasabasına. Emek öldü. Barış yıprandı. Hak tükendi. Nefes soldu. Kardeşlik zalim karıncaların ayakları altında ezildi. Zorbaların zorbası medya, seksen altı tane iyi niyetli karıncanın bomba nüfuzuna hapsolmuş bedenlerini paylaştı. Ölüm bugün de doğallaştı. Doğallığından bugün de bir şey kaybetmedi ölüm. Göz altı torbasına bir lafım yok çünkü başka bir göz altı torbası lanetlemişti onu. Tutmadı. Daha yaşlıcaydı, daha gaddar. Sözüm, eli tetiğe sürükleyip insan öldür diye emir verene. Bu yolda öl de, tabutunu bayrağa saralım diyene. Sözüm, faşizmi damarlarına işlemiş dağ magandalarına. Sözüm sağa. Sözüm sola. Sözüm sana, bana, ona, herkese. En çok da keleşe, mermiye, topa, tüfeğe. Ve sen karınca kardeşim, sakın benimle bir olup bunlara dur deme. Dur dersen ölürsün. On beş yaşlarında günahsız bir bedeni getirip patlatırlar gözünün önünde. Dur dersen bu, temelli bir yok oluştur. Öldükten sonra şerefli ya da şerefsiz yaparlar seni gönüllerince. O yüzden öl kardeşim. Git bir ada vapurundan at kendini denize. Zamanın eksiği. Bugün de göz altı torbasının keyfi, şöhreti yerinde. Zalim karıncalar ölüm peşinde. 'Bugün de acıdan başka bir şey değiliz.' Bir gören var, bir duyan, bir anlayan. Sığınmamız O'nadır. Şimdi doğmamış çocuğum, emzikli karıncam, kalem tutamamış, patiği kanlı yavrucak! Affet bizi! Çıkar şu bucaksız insan olma lekesini gömleğimizden. Affet bizi doğmamış karınca. Seni bu çirkinliğe sürüklememeliydik.


Absürd tiyatronun gelmiş geçmiş en büyük ustalarından biri olan ve henüz iki haftalıkken ABD'de bir çok vodvil tiyatrosunun sahibi konumundaki Albee Ailesi tarafından evlat edinilen Edward Albee, çok ses getiren 'Bir Amerikan Rüyası' adlı ilk eserinden sonra dünya tiyatro klasikleri arasına giren ve orijinal adı Who's Afraid of Virginia Woolf olan bu eserini 1962 yılında kaleme almış. Sahnelendiği hemen her ülkede, karakterleri canlandıran tiyatro oyuncularına sayısız ödüller kazandırmakla ünlü bir eser. Üstelik, yalnız tiyatroda da değil. 1966 yılında siyah-beyaz film olarak Mike Nichols tarafından sinemaya yapılan uyarlaması ile Elizabeth Taylor'ın 'En İyi Kadın Oyuncu Oscarı'nı almasını sağlarken, Oscar Ödülleri tarihinde ilk kez, bu eser tüm dallarda Oscar'a aday gösterilmiş ve 5'i Oscar olmak üzere toplam 13 ödül kazandırmayı başarmış. Film, bu büyük başarısına rağmen Amerikan Toplumu'nun ahlaki değerlerine ve aile kurumuna saldırdığı gerekçesi ile bazı eyaletlerde çocuk ve genç izleyicilere yasaklanır ve bazı bölümleri sansürlenirken, diğer eyaletlerdeki afişlerinde yalnızca yetişkin seyirciler için uygundur ibaresi koyma zorunluluğu getirilmiş. Orijinali, 1'er saatlik 3 perdeden oluşan ve dünya prömiyeri Broadway'de yapılan bu eserde, orta yaşlı bir çiftin birbirlerine aşık olmakla birlikte, kurdukları aile kurumundan beklentilerine yanıt alamamış olmalarının ilişkilerini sürüklediği yozlaşma, trajik, daha doğrusu trajikomik bir biçimde sergileniyor. Davranışlar ve söylemler örgüsü, kadın tarafından evlerine davet edilen genç çiftin katılımları ile samimi ve gerçekçi bir biçimde kurulup geliştiriliyor. Bir oyuncunun tiyatral becerisini kanıtlayabilmesi açısından tam anlamıyla biçilmiş bir kaftan. Zor demek tam olarak tariflemiyor bence, oynanması, özellikle Martha karakteri için çok zor bir eser. Öyle ki, içkinin su gibi aktığı ve tek gecede geçen oyunda; azarlama, aşağılama, aşk, ihtiras, kıskançlık, öfke, kaba kuvvet, bağrış-çığrış, erotizm, azgınlık, vicdan, vicdansızlık, kahkaha ve gözyaşı, kısacası ne ararsanız var. Bu eser, ülkemizde 3. kez sergileniyor. Broadway'de sahnelendiği 1962 yılından yalnızca 1 yıl sonra Kent Oyuncuları tarafından sahnelenmiş. Yıldız Kenter ve Müşfik Kenter, Martha ve George rollerinde imiş. Doğrusu izlemeyi çok isterdim ama henüz 1 yaşındaydım. Buna mukabil, ikinci kez sahnelendiği Ankara Devlet Tiyatrosu'nda 1987 yılında seyirci koltuklarında ben de vardım. Bu defa Martha rolünde Ayten Gökçer, George rolünde ise Çetin Tekindor vardı. 3. Kez geçtiğimiz yıl sonunda Oyun Atölyesi tarafından sahnelenmeye başlandı. Ancak bu kez 180 dakikalık oyun süresi 135 dakikaya indirilerek. Ben, Martha rolünde Zerrin Tekindor'u, George rolünde ise Tardu Flordun'u geçtiğimiz günlerde, oyunun Ankara turnesinde izleme şansı buldum. Doğrusu, Ayten Gökçer ve Zerrin Tekindor arasında bir kıyaslamaya gidecek değilim, zira her ikisi de sahnede mükemmele yakın bir performans sergilediler, ancak Çetin Tekindor-Tardu Flordun kıyasında tercihimi Tardu Flordun yönünde kullanırım, zira Çetin Tekindor'un o 'ağır abi' havası o dönemde de vardı ve Ayten Gökçer, sahnenin her yerinde oluşu ve baskın tavırlarıyla oyunun hakimiyetini elinde tuttuğunu açık bir biçimde gösteriyordu. Oysa Tardu Flordun, senaryonun da açıktan açığa desteklediği Zerrin Tekindor'un sahneyi sahiplenmesine, hareketliliği ve güçlü çıkışları ile imkan tanımadığı gibi özellikle 3. perdede hakimiyetini ilan ettiği sahneler de oldu. Önceki oyunda Honey rolünü kimin oynadığını hatırlamıyorum fakat bu oyunda aynı rolü alan Nilperi Şahinkaya'yı da yürekten tebrik ederim. Sırıtmayan çocukça çıkışları ve seyirciye başarıyla yansıttığı samimiyeti ile gerçekten göz doldurdu. Nick rolündeki Şükrü Özyıldız ise, belki de tiyatroculuktaki tecrübesizliğinden olsa gerek vasatı pek geçemedi. Repliğin diğer oyunculara geçtiği birkaç sahnede ne yapacağını bilemez halleri dikkat çekti. Bu durumunda koreograf Yasemin Erken'in bir dahli olduğunu da düşünmüyorum doğrusu, zira oyundaki sahne kullanımları ve seyircinin sıkılmasına imkan vermeyen hareketlilik açıkça gözler önündeydi. Bu denli güzel ve doyurucu bir yorumda ah! keşke olmasaydı dediğim tek şey, George'un eline, kitap yerine bir 'pad' tutuşturulmuş olmasıydı. Aynı durumu, Çarlık Rusyası döneminde geçen Anton Çehov'un Vişne Bahçesi oyununda da yaşadım. Orada da genç bir delikalının elinde walkman ve kulaklarında walkman kulaklığı vardı. Nedense, sanatseverler tarafından çok tepki gördüğü, yazara saygısızlık addedildiği bilindiği halde böylesi tuhaflıklar yapıyorlar. Bundan amaçları, eseri bu güne uyarlama ise bıraksınlar! bunu seyirci hayal gücüyle gerçekleştirsin. Annesi ve babası tiyatrocu olan Hira Tekindor'un bildiğim kadarıyla ilk reji denemesi bu ve kabul etmek gerekir ki oldukça zor ve başarılı bir giriş olmuş. Babası Çetin Tekindor'un senaryosunu yazdığı 5 dakikalık Örümcek adlı kısa film ile Uluslararası Şili Kısa Film Festivali'nde 'En İyi Film Ödülü' ne layık görüldüğünü de yeni öğrendim. Hira, The Universty of Kent' in 'Film Studies' bölümünden mezun olmuş, 25 yaşında, gelecek vaad eden bir genç ve anlaşılıyor ki daha büyük başarılara imza atacak. Dekorda; Ali Can Köroğlu, Kostümde; Gamze Saraçoğlu, Müziklerde; O.Enes Kuzu, Koreografide; Yasemin Erken ve Işıkta; Hakan Özipek sahne gerisinde alkışı hak eden diğer sanatçılar. 'En İyi Kadın Oyuncu' ve 'En İyi Erkek Oyuncu' dallarında Afife Jale ödülünü, bence yerden-göğe kadar hakkıyla kazanmış Oyun Atölyesi ekibinin, Kim Korkar Hain Kurttan senaryosuna sadık kalınmış yorumunu izlemenizi şiddetle tavsiye ederim.


Kediler ülkesinden yazıyorum. Adım kedi. Kimliğim kedileştirilmeye çalışılıyor. Annem Efşan her gün kedi olarak doğduğum için çok mutlu olmam gerektiğini, kulağıma fısıldıyor. Nisan ayının başlarındayım. Kaç yaşında olduğuma yahut sizin nerede bulunduğunuza dair en ufak bir fikrim yok. Beyaz bir peynirin ardında bıraktım düşlerimi. Teyzem Asel, bir gün o kadar büyüyeceksin ki, dişlerin paslanacak, derin buruş buruş olacak, yüzün aynı kalacak demişti. Kendimi Benjamin sandığım o günden beri doğacağım günün sabahı ölmeyi bekliyorum. Delikanlılık çağlarımdan birinde, 25 arkadaşla Fransa'da bir mücevher dükkanını soyduk. Dahası Dünya'nın en güvenli çelik kapısını aşarak, elmas dolu 173 kasadan, 109'unun içini boşalttık. Tam hatırlamasam da kasaları elmas dışında oyuncak, kömür ve makarna vb. ile doldurmuştuk. Kendime bulduğum yeni isim çete lideri Leonardo idi. Dı biritiş benk of dı midıl ist. İngilizceyi oldum olası yazamam da tam okuyamam da. 1976 yılının baharında bu bankayı soymuştuk. Yol arkadaşım Ayda'nın annesi onun hapse atılacağını öğrendiğinde Aydaaa diye naralar atmıştı boş meydanlarda. Büyüdük, git gide büyüdük. Asel teyzem haklıydı. Dişlerimiz paslanmış, derimiz buruş buruş olmuştu. Zaman geçtikçe küçülüyorduk, bizi büyüttüler. Kedi ülkesinin başına çektiler asılması gereken boyunlarımızı. Kendimiz gibi olanları da soyduk. Evleneceğimiz hatunun babasını soyduk, bize kızını verdi. Bugüne kadar soyduğumuz çocukların, bankaların, geleceklerin, geçmişin hesabını tutan bir arkadaşımız vardı: Azrat-ül. Hoca derdik aramızda. İtaatkar olduğu için yanıma almıştım. Severim ben kedileri kullanmayı. Ellerinden iki tas sütlerini çeker, tek tas olarak veririm. Kediler de şükrederler. Azrat-ül de öyleydi. Sonradan istemedi çocukların resimlerinde kötü kedi olmayı. Geleceğin, gelmeyeceğini anladı. Geçmişin kirli olduğunu bildi. Terk etti dostluğumu. 24 kişi kalmıştık, 48 kişilik kedi ülkesinde. Her iki kediden biri bizi seviyor demekti bu. Günümüz hiç eksilmeyecek ya da ölmeyecekmişiz gibi giydirdik kendi evlatlarımızı, denize sürdük gemilerini. Arsalar aldık, havuzlu evlerin tapusunu verdik ellerine. Şirketler kurduk, gayrimenkul satıştan sermayeler arttırdık. Katlandıkça katlandı paramız. Stewart'ınkilerden büyük mağazalar açtık. Weyerhauser'ın topraklarının iki katını tuttuk kirli ayakkabılarımızın temiz kutularında. Ölüyoruz şimdilerde. Elektrik devrelerinde voltajı indirmek yahut yükseltmek derdinde değiliz artık. Hükümdarlığımız bu kadar. Kedi olanlar fare olduklarını anladılar. Bizden daha hızlılar, güçlüler. Bizim acımasızlığımız yok onlarda. En kötüsü Robin Hood içlerinde. Yıkık ve döküğüz. Fareler ülkesinden yazıyorum. Adım kedi. Kimliğim fareleştirilmeye çalışılıyor. BEN BUNU HAK ETTİM. Benjamın değilim, bunu biliyorum ve hala doğduğum günün sabahı ölmeyi bekliyorum.


Arkalardan gözlüklü Cevdet, ben binerim, diyerek atladı. Parkın çevresini iki defa döndükten sonra, diğer çocuklar da kendi çekinmelerini yenip sırası ile bindiler. Sıranın sonunda ben vardım Erdem... Tam elimi yerde duran bisiklete atacaktım ki, arkadan bir ses! Bir kıyamet koptu. Ali bütün telaşı ile bu tarafa doğru hem bağırıyor hem koşuyordu... Derhal bütün çocuklar dört bir tarafa dağıldık. Nasıl can havli ile kaçtıysam eve kadar hiç soluk almadan koşmuşum. Ertesi hafta bu mevzuları unutmuş bütün çocuklar parkta bilye kapıştırıyorduk ki; Ali elinde bisikletin tekerleği ile yanımıza geldi. Kim yaptı bunu! Çabuk söyleyin! diye bizlerin üzerine gelince herkes susmuş bir kenara çekilmişti.


Yaşamanın veya ölmenin değeri nasıl yaşadığınıza bağlı! Aslında her bir karakterin kendi hikayesi var ve her bir karakter toplumda bir kesimi temsil ediyor gibi duruyor. Varoş bir köşenin ucuna tutunmuş dört arkadaşın toplumdan beklentisi kalmamış ve toplumun gediklerinde yaşamaya çalışıyorlar. Örneğin Peder'in sürekli bir şeyleri yanlış bilmesi ancak doğruyu söylediğini iddia etmesi, Azman'ın cinsel istekliliği ve olaylara verdiği tepkiler, toplumda hala tartıştığımız değerler üzerine bir atıf gibi duruyor. Yazarlığını yine Yakup Turgut'un yaptığı oyun, Karanlıkta Oyun'a yaptığı güzel göndermeler ile gülümsetirken; dramı ve mizahı toplumun gediklerini anlatmak için kullanıyor. Profesyonelliğe yeni adım attıkları dönemde cesur bir metne sahip olan oyun, izleyenleri düşündüren, güldüren ve en önemlisi sorgulatan bir yapıya sahip. Sıkılmadan geçireceğiniz tek perdelik sürede, varoluşsal sorgulamalar yapacağınız dakikalara hazır olmalısınız! Kırk9, Taksim YanEtki sahnesinde sahneleniyor. Sahne tarihleri, oyun ve ekip hakkındaki her şeyi sosyal medyadan yani Twitter, Facebook ve İnstagram'dan @vollnokta olarak aratabilir, takip edebilirsiniz.


Şehrin en gösterişli alışveriş merkezi kapılarını tam saatinde, 10.30'da açtı. Genellikle müşteriler akşamüstü gelirdi. Yine de mağazadakiler her an biri içeri girecekmiş gibi ciddiyetten taviz vermez, hazır kıta beklerdi. Sosyetenin gönlünü kırmamak temel ilkeleriydi. Görev bilincinin doruklarında dolaşan özel güvenlik görevlileri de kapılar açılmadan, ünlü bir modacının tasarımı giysileriyle yerlerini almışlardı. Kendilerini AVM'nin gözü kulağı zanneden güvenlikçiler diğer günlerin tekrarlanacağı beklentisiyle güne merhaba dedilerse de yanıldıklarını anlamaları uzun sürmedi. Arkasındakileri gizleyen karartılmış camlardan daha koyu renkte, sayılı insanda bulunan otomobil hızla yaklaştı, AVM'nin önünde durdu. Siyah takım elbiseli şoför indi. Hızlı adımlarla aracın arkasından dolaşıp arka sağ kapıya uzandığında benzer bir otomobil daha geldi, birkaç metre geride durdu. Sonradan gelen aracın şoförü neredeyse ilk şoförün kopyası gibiydi; kıyafeti, yürüyüşü, kapıyı açışı... İkisi de kapı kolunu kendilerine zimmetli değerli bir eşya gibi tutuyordu. İlk araçtan baştan aşağı siyahlara bürünmüş orta yaşlı kadın, ardından yaşı ondan hayli fazla adam indi. Durduklarında dışarı çıkmadan aynada üstünü başını kontrol eden kadın az ötede eşinin yanına gelmesini bekledi. Diğer arabadakiler sahne tekrarına devam ediyorlardı. Tek fark yaşlarıydı. Uzun boylu genç kız hık demiş annesinin burnundan düşmüştü. Ablasının solunda yürüyen oğlan çocuğu da ciddiyet yarışında en az büyükleri kadar başarılıydı. Erken sayılabilecek saatte gelenleri gören güvenlikçiler şimdi daha ciddiydiler. AVM'nin ışıl ışıl girişine adım atan aile onları sanki görmemişti. Güvenlikçiler buraya gelenlerin sadece ciddiyeti görmediklerini bildiklerinden pot kırma korkusuyla neredeyse soluk almıyorlardı. Kendinden emin ayaklar asansörün önüne geldiğinde, katta bekleyen asansörün kapısı açıldı. Yukarı çıktıklarında arabadan iniş sırasına göre ışıltılı seramiklerle kaplı kata ayak bastılar; kadın, yaşlı adam, genç kız, erkek çocuk. Soldan devam ettiler. AVM'nin ışıltısına inat kapkara dekoruyla hemen fark edilen sosyete terzisine ait mağazaya geldiklerinde zile dokundular. Kapıyı açan kadın görevli, konukları öğretilmiş ciddiyetle karşıladı. Dış cephenin aksine içerisi insanı yoracak kadar aydınlıktı. Görevli kadın deri koltukların bulunduğu odaya kadar aileye refakat etti. İçeri girmedi. Sırayla oturdular. Etrafa bakınma fırsatı bulamadan yalnızlıkları sona erdi. Yaşlılığa adım atmaya hazırlanan, saçlarının dökülmeyen kısmını da kazıtmış, göbeğini ustalığını konuşturarak diktiği takım elbiseyle kapatan adam odadakilerin ellerini tek tek sıktı, kadının eline dudaklarını belli belirsiz dokundurdu. Hal hatır sorduğunda sadece karşısındaki adam kuru bir teşekkürle yetindi. Diğerlerinden ses çıkmadı. Kadın başını hafifçe öne eğdi, kaldırdı. Meraktan mı yoksa can sıkıntısından mı bilinmez, çocukların gözleri köşe bucak dolaşıyordu. Müşterilerinin zaman sıkışıklığını tahmin eden sosyete terzisi uzatmadan konuya girdi. Yaşlı adam cebinden telefonu çıkarttı. Ekrana dokundu. Karşıdaki telefon bekletmeden açıldı. Sosyete terzisi yarım kalan sözlerini tamamlama telaşıyla araya girdi. Terzi vakit kaybetmeden ölçüleri alıp telefonla sekreterini çağırdı. Özenle hazırlandığı belli giysiler içinde gelen sekreter, müşterilere hoş geldiniz dedikten sonra beklemeksizin, kendisine verilen görevi yerine getirdi. Yakınlık dereceniz? sorusuyla başladı. Aldığı bilgileri tek tek not etti. Son soru diğerlerinden farklı yanıtlanacaktı. Yaşlı adam duraksadı, eşine baktı. Göz göze geldiler. Az sözcüğü ağzından çıkarken kadın başıyla onayladı. Sekreter teşekkür edip odadan çıktı. Müşterilerini kapıya kadar uğurlayan adam döndüğünde hiç oyalanmadan çocukların ölçülerini aldı. Artık zamanla yarışıyordu. Sosyete terzisi, söz verdiği gün tam vaktinde köşkün önündeydi. Giriş kapısının solundaki kulübenin dışında bekleyen görevli, kendisine tembih edildiğinden aracı bekletmeden bahçeye aldı. Siyah minibüs gösterilen yerde durdu. Terzi, yanında ikisi kadın dört elemanıyla araçtan indi; daha önce gelip sıralarını bekleyen diğer markaların personelinin önünden hızlı adımlarla geçip gittiler. O ana kadar kimsenin görmediği, kılıfındaki giysileri koşarcasına kendilerine gösterilen odalara götürdüler. Kapalı kapılar ardında zamanla yarış sürüyordu. Terzi odadan odaya koşuyor, inisiyatifi elden bırakmıyordu. Neredeyse iki saat sonra her şey tamamdı. Önce yeni ayakkabıları getiren firmanın elemanları ayrıldı. Terzinin talebi üzerine kuaförler son ana kadar köşkü terk etmediler. Terzi her şey tamam! dediğinde tüm aile üyelerini salonda toplandı. Son kontrolleri bitirmek üzereydi ki kapı çalındı. Hemen kapıya giden terzi kendisine uzatılan çantayı aldı, kapıyı sıkı sıkıya kapattı. Masaya bıraktığı çantayı açtı, mücevher gibi korunan gözlüklerden sağdakini çıkarttı. Önce evin hanımına arkasında göz yokmuş hissi uyandıran karanlık gözlüğü taktı; sonra diğerlerine. Evvelden hazırlattığı boy aynasının üzerindeki örtüyü kaldırırken uzun süren sessizliği bozdu. Önce evin hanımı, sonra genç kız, ardından bir an önce şu seremoni bitsin diye bekleyen oğlan, en son da yaşlı adam aynanın karşısına geçti. Sorgulayan gözlerle baştan aşağı her şeyi tek tek kontrol ettiler. Şikayet edecek en küçük kusur dahi bulamadılar. Hele gözlüklere bayılmışlardı. Karşıdaki insanı arkasındakileri görememenin boşluğuna yuvarlarken, o bütünleştikleri yüzlere kattıkları derin gizem ve hüzün tarifsizdi. Bir iş, insanın içine ancak bu kadar sinebilirdi. Elde ettiği saygınlığın boşuna olmadığını yine kanıtlamıştı sosyete terzisi. Ev sahibi, zamanı geldiğini düşünüp sekreterini çağırdı, kapıdan uzatılan çantayı aldı. Masaya koyduğu çantayı açtı, aradığını bulunca kapatmadan öylece bıraktı. Önceden hazırladığı imzalı çek yaprağını uzatırken teşekkür etti. Terzi teşekkür ederken yaşlı adam çantadan çıkarttığı çek karnesinin bir yaprağını doldurdu, kopartıp şaşkın bakışları arasında adama uzattı. Bunu da hizmetlerinden ötürü personelinize dağıtın lütfen, dedi.


Bahsi geçen dalgın insanların harekete geçtikten sonra etrafındaki canlı ya da cansız varlıklara saldırgan hareketlerde bulunması ve hatta o varlıkları yok etme girişimlerine cinnet dediğimiz gibi; bu bireylerin tuvallerine döktüğü renklere, enstrümanlarına döktüğü ritimlere, kağıtlara döktüğü cümlelere vb. sanat demekteyiz. Kalabalık bir ortamda yaşamayı alışkanlık haline getirmiş insanlar grubu, dalgın insanların sanat ürünü mü yoksa cinnet olayları mı çıkartacaklarından emin olamadıkları için, bu dalgın insanlara pek de hoş gözle bakmazlar. Korku, bilinmezliklerden doğar. Karşınızdaki bireyin bir adım sonrasında neler yapacağını öngöremiyorsanız, o kişi sizde korku hissi oluşturacaktır. Korku hissi, insanoğlu arasında pek de hoş olmayan bir duygu biçimi olduğu için, daha çok yasa çıkartarak, karşımızdaki insanın hareketlerini kontrol altına almaya çalışırız. Ruh sağlığı kavramının önemine inananlar, sanatın da önemini kavramalıdır ve biraz olsun risk alarak o sanatı çekip çıkarmalıdır. Yaratıcı zihinler, meraklı zihinlere yol gösterdikçe huzura yakın kalacağız.


Biri çıkıyor, ben böyleyim şöyleyim diyerek esip gürlüyor, adeta soğuk bir fırtına gibi. Bir diğeri çıkıyor, sıcacık gülümsemesiyle hepimize mutluluk saçmaya çalışıyor yeni doğan bir güneş gibi. Haliyle hepimizin de sağlığı bozuluyor bu havalarda. En güzeli tabi ki vitaminimizi almakta; hem de tatlı bir şekilde. 3 adet portakalın kabuklarını rendeliyoruz, ardından portakallarımızın suyunu sıkıyoruz. 1 yemek kaşığı toz şeker ile portakal rendelerini ve suyunu karıştırıyoruz. Karışıma 2 yumurta sarısını ve 1 çay bardağı sıvı yağı da ekliyoruz. Karıştırmaya devam ediyoruz. Yarım paket margarin ve 6 yemek kaşığı toz şeker daha ilave ediyoruz. 1 paket kabartma tozu ve yeterli miktarda un ekleyip karıştırıyoruz. Unun miktarını, karışımın hamur kıvamına gelmesine göre ayarlayın. Hamurdan parçalar koparıp istediğiniz şekilleri yapın ve yağlanmış tepsiye hepsini dizin. Fırına koymadan üzerlerine tarçın ya da toz şeker serpin. 170 C derecede 30-35 dakika pişirin. Kış kurabiyeniz hazır. Bu günlerde sıcacık bir çayla hepimize iyi gelir böylesi bir tat.


Sıradan insanların güzelliklerini, onları insan yapan ince detaylarlarda arayıp her birini birer kahraman haline dönüştürmesiyle ünlü bir yönetmen Nuri Bilge Ceylan. Böylesi bir yönetmenin, Haluk Bilginer, Demet Akbağ, Melisa Sözen, Nejat İşler, Tamer Levent, Serhat Kılıç, Nadir Sarıbacak, Ayberk Pekcan gibi rüştünü ispatlamış sanatçılarla bir araya geldiğinde neler yapabileceğini, nasıl bir film ortaya çıkarabileceğini göreceksiniz Kış Uykusu'nda. Haluk Bilginer'i Emekli Tiyatro Oyuncusu Aydın, Demet Akbağ'ı Ablası Necla, Melisa Sözen'i Eşi Nihal, Ayberk Pekcan'ı Kahya, Serhat Kılıç'ı İmam Hamdi, Nejat İşler'i İmam'ın Ağabeyi İsmail, Tamer Levent'i Süavi, Nadir Sarıbacak'ı Öğretmen Levent, Mehmet Ali Nuroğlu'nu Timur ve küçük oyuncu Emirhan Doruktutan'ı İlyas karakterlerini canlandırırken izlediğimiz bu filmde, babadan kalma küçük bir otelde ablası ve karısı ile varsıl bir hayat sürerken yerel bir gazetede köşe yazarlığı yaparak ruhen hayata tutunmaya çalışan emekli bir tiyatro oyuncusunun dar çevresiyle olan ilişkileri konu ediliyor. Film, gerek baş karakter Aydın gerekse Eşi Nihal için zaman içerisinde bir varlığını ve önemini ispat mücadelesine dönüşüyor. Bu mücadeleye zaman zaman müşkülpesent abla Necla da dahil oluyor. Diğer taraftan, İmam Hamdi ve onun eline bakan diğer aile fertlerinin maddi güçlükler içerisinde fiziken hayata tutunma mücadelesini izleme fırsatı buluyoruz. 3 Saat 16 Dakika süren ve büyük bölümü uzun diyaloglarla geçen Kış Uykusu için 67. Cannes Film Festivali jüri başkanı ve aynı zamanda bu festivalden Altın Palmiye Ödülü çıkaran tek kadın film yönetmeni olan Yeni Zellandalı Jane Campion kadar iddialı sözler sarf edilerek; Bu film her yönüyle bir başyapıt denilebilir mi bilemiyorum fakat özellikle küçük insani ayrıntıların vurgulanmasından zevk alan seyirciler için seyredilmeye değer ve zevk veren bir sanat filmi olduğu çok açık. Filmin dikkat çekici yönlerinden biri de; aynı toplumun fertleri ve aynı ülkede yaşayan kişiler olmalarına karşın, aydınlarla kırsal kesim insanları arasındaki belirgin kopukluğun vurgulanıyor olması. İyi niyetli ve emekli bir tiyatro oyuncusu olan Aydın'ın, babadan kalma evlerinde ve topraklarında yaşam mücadelesi veren fakir fakat onurlu insanların, dertlerinden, sıkıntılarından ve dünya görüşlerinden bihaber olması. Bu bağlamda, Aydın isminin seçiminin de bir tesadüf olmadığı anlaşılıyor. İmam Hamdi'nin, kendini ve maddi zorluklar içerisindeki durumunu ifade edebilmek için çırpınışlarına karşılık Aydın'ın ona kayıtsız kalması, hatta kirli ve nahoş kokulu bir insan olmasından dem vurması bu vurguyu daha bir gözle görünür hale getiriyor. Aslına bakılırsa eşi Nihal ve arkadaşı Süavi için de durum pek farklı değil. Kapadokya, tüm dünyanın hayran olduğu bir yurt köşesi kuşkusuz, ancak kar altındaki görüntülerini eminim çoğumuz görmemişizdir. Bu film sayesinde onu da görmüş olduk. Mekanlar, mekan düzenlemeleri, ışık ayarları, çekim açıları... Filmin teknik anlamdaki yapılandırmasında göze batan, olmasaydı iyi olurdu denilebilecek hiçbir enstantane bulamadım doğrusu. Hayvan hakları savunucularını ve bu maksatla kurulmuş olan dernekleri ayağa kaldırmış, bununla da yetinilmeyip filmin yapımcısı mahkemeye verilmiş de olsa, yapılan, günlük yaşamda hep var olan bu görüntülerin seyirciye gerçekçi bir biçimde aktarımından ibaretti diye düşünmekteyim. Diğer bir deyişle, malumun ilamı idi. Kaldı ki filmde, bu görüntülere yönelik bir övgü ya da yergiye yer verilmemesi de gerçek maksadı yeterince açıklar nitelikteydi. Sahnenin çekim kalitesine gelince; tek kelime ile muhteşemdi. Özellikle atın çaydan çıkıp diz çöküşü ve nefes nefese haliyle soluk alıp-verişinin detaylandırıldığı sahneler kesinlikle izlenmeye değerdi. Keyif veren sahnelerden biri de hiç kuşku yok ki filmin sonlarına doğru Aydın, Süavi ve Öğretmen arasında geçen içkili gece sohbetiydi. Bu sahnede, Öğretmen ve Süavi karakterlerini canlandıran Nadir Sarıbacak ve Tamer Levent'in oyunculuk başarılarına özellikle dikkatinizi çekmek istedim zira günlük yaşamda, çevremizde rahatlıkla karşılaşabileceğimiz kimi insanların bir film sahnesinde karşımıza çıkıp da o doğal halleriyle aslında ne denli önemli kahramanlar haline geldiğini görebilmemiz açısından çok etkileyiciydi. Filmin süresi, sıradan insanların kişilik tahlillerine ağırlık veren ve dolayısı ile karşılıklı diyaloglar halinde geçen filmler için oldukça uzun ve özellikle aksiyon beklentisi olan insanlar için sıkıcı gelebilecek düzeyde... Ancak detaylara inildiğinde, yönetmen tarafından verilmek istenilenlerin, yani kahramanların ruh hallerinin, isteklerinin, arzularının, hasletlerinin gerçekçi bir biçimde ve hakkıyla seyirciye yansıtılabilmesi için de başka bir yol yok malesef. Bu bağlamda Kış Uykusu, tıpkı Ahmet Hakan için olduğu gibi kimilerine sıkıcı, hatta kimilerine çok sıkıcı gelebilir lakin bu durumu onun, insani değerlerin sıradan insanlar üzerinde başarıyla işlendiği, sanatsal değeri yüksek bir film olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Cannes Film Festivali'nden Yılmaz Güney'in Yol filminin ardından ikinci kez Türk Sineması'na Altın Palmiye ödülünü kazandırmış olması da şüphesiz bu görüşü destekler mahiyette. Tamer Levent gibi özel, değişik ve en önemlisi yılların deneyimini taşıyan bir sanatçının isminin, toplum içinde bir mekanın dışında idrarını yapıp orada burada küfür edip Bukowskilik taslayan Nejat İşler'den sonra yazılması ne üzücü.


Otelin servis asansöründen beşinci katta iniyor. Meyve tabağı, çerez kasesi, viski bardağı ve buz kovasını dökmemek için elindeki tepsiyi itinayla sıkıyor. Katlara yaptığı ilk servis değil ama şefinin, Aman ha! Dikkat et. İyi müşterimizdir, demesi biraz tedirgin ediyor onu. Gün boyu restoran ve havuz başı masaları arasında dört dönerken yorgun düşen dizleri ağrıyor. Gece yarısı iş bittikten sonra kendini yatağa atar atmaz saniye sektirmeden horlamaya başlayacağını da iyi biliyor. Ya sabır. İki üç saat daha sık dişini. Sonrası Allah Kerim, diye bıdırdanıyor. Kapıyı çalarken yüzünde gülücük hazırlıyor. Açılan kapıdan iki kocaman göz bakıyor genç adama. Köyünün sulak yerindeki ağaçlara gün vurduğunda can eriklerinin parladığı gibi parlayan gözler. Kadının kulağında telefon; içeri girmesini işaret ediyor. Ağzı kiraz. Açılıp kapandıkça daha bir kızarıyor. Ahizeden gelen sesi dinliyor, sonra konuşmasına devam ediyor. Genç adam odadan balkona geçerken kadının müzikli sesi kulaklarını okşuyor. Kalın kaşlarının altından kadını dikizlerken varla yok arası ince beyaz elbisenin hoş kıvrımları içini eritiyor. Tam dışarıya adım atacağı anda tökezleyince bir yetmişlik bedeninin yarısı odada diğer yarısı balkonda, tepsiyle birlikte yere seriliyor. Kadın şaşkın. Telefonu kapatıp katıla katıla gülüyor. Yanına varıyor kadın. Dudaklarında hala alaycı gülümseme. Yerden iki üç fındık alıp tepsiye koyuyor. Genç adamın elini o an fark ediyor. Umurunda değil genç adamın. Aklı fikri kırıp döktükleri için kaç yevmiye kesileceğinde. Cam kırıklarını, çerezleri, yere yapışmış meyve parçacıklarını topluyor. Kadının sesindeki müziği artık duymuyor. Sesini çıkarmadan dediğini yapıyor. Kadın yatağın dibindeki krem rengi berjere oturtuyor genç adamı. Cam çizikleri canını yakıyor ince ince ama yiğitliğe bok sürmek yakışmaz ona. Öylece bekliyor banyoya giren kadını. Derken kar beyazı havluyla görünüyor kadın. Yere çömelip kırmızı ojeli parmaklarıyla kanı temizliyor. Elleri mahir. Anasının elleri de çok mahirdi. Ne zaman sokaktan eve salya sümük girse hem azarlar hem yaralarını temizlerdi. Geçerdi gerçekten. Çoğa kalmaz, sokakta alırdı soluğu. Çocuklara diklenirdi. Kadın deriye saplanmış cam kırıklarını temizliyor. Genç adamın canı iyice yanıyor. Pınarlarında durmak istemeyen yaşlarını, gözlerini yukarı kaldırarak geri gönderiyor. Okey, diyor kadın. Diğer eli de inceliyor. Ayağa kalkıp çekmeceden bir paket çıkarıyor. Yine o mahir ellerini kullanarak genç adamın elini sararken durmadan konuşuyor ama genç adam anlamıyor. Kadın yeniden ayakları üzerine doğrulunca, o da kalkıp balkona gitmeye yelteniyor. Gözleri yerde. Can eriklerini ışıldatarak uzun parmaklarını genç adamın omuzlarında gezdiriyor. Ne anlamıştı ki. Üzerinde durmuyor. Can eriklerinin neden iki misli ışıldadığını da anlamıyor. Kadının elleri şimdi de Emrullah'ın başını avuçlarına alıyor. Dolaba koşup çantasından üç adet iki yüzlük çıkarıyor. Yeniden Emrullah'a yanaşıp pantolonunun cebine davranıyor. Elini, genç adamın cebinden hemen çıkarmıyor. Emrullah kaba etinde gezinen parmakları hissediyor. Kadın sevimli bir kız çocuğu gibi. Kalbi durdu duracak. Öylesine şahlanıyor, öylesine deli akıyor kanı. Düş mü ne? Ter basıyor bütün bedenini. Buğday teni yine mor salkım... Sesi titriyor. Kadın, Emrullah'ın yerdeki yüzünü kaldırıp dudaklarını dudaklarında gezdiriyor. Ayakları yere basmıyor. Odadan nasıl çıktığını, asansöre nasıl bindiğini hatırlamıyor. Aynadaki yüzü inceliyor dikkatle. Yanaklarına şaplak atıyor. Gece neler olacağını düşününce yine eriyor. Ellerini kıvırcık saçlarının arasında gezdirip aynaya dikleniyor. Restoranın işi hafifleyince şefinden izin istiyor. Biraz homurdansa da Tamam, diyor şefi. Beş dakika sonra elinde tepsiyle odanın kapısında dikiliyor, Emrullah. Larisa elbisesini değiştirmiş. Yine içi görünen ama bu sefer siyah bir elbise... Daha kapıdan girer girmez burnuna dolan parfüm kokusuyla sarhoş oluyor. Televizyonda sarışın bir genç, bilmediği bir dilde şarkı söylüyor. Balkondaki masaya oturup kadeh kaldırıyorlar. Kadın şuh kahkahalar atıyor. Emrullah da yavaş yavaş alışıyor havaya. İlk geldiğindeki teri yok alnında. Kadının can eriklerine bakınca içinin gıcıklanması hoşuna gidiyor. Larisa hızlı. Kadehler boşalır boşalmaz yenisini dolduruyor. Televizyonda kanal değiştiriyor. Bir erkek türkücünün yanık yanık ırladığı türküye Emrullah da eşlik ediyor. Kapı vuruluyor. İkisi de şaşkın. Larisa can eriklerini kırpıştırıyor. Yuvarlak kalçalarını kıvırarak varıyor kapıya. Karşısında beliren adama dikleniyor. Kadını yana itekleyip içeri dalıyor kapıdaki adam.


35. Uluslararası İstanbul Kitap Fuarı'nı bu yıl 9 gün içerisinde 650 bin kişi ziyaret etti. 'Felsefe ve İnsan' temasıyla Tüyap Fuar ve Kongre Merkezi'nde 12 Kasım'da açılan fuar kitapseverlerin! yoğun ilgisi ile sona erdi. Peki bu 650 bin ziyaretçi için fuarın ifade ettiği anlam nedir? Zincir kitapçıların giderek arttığı, internet üzerinden alışverişin revaçta olduğu dönemde fuar ziyaretçisinin günden güne artma sebebi nedir? İşte bu soruların yanıtını merak etmemle başladı bu yazıyı kaleme almam, aradığım cevapları bulmak için her şeyi kalabalık, trafik, keşmekeş- göze alarak iki günümü fuar alanında geçirdim. 35 yıldır gerçekleştirilen fuara katılanların bir kısmı bunu artık alışkanlık haline getirmiş olanlar; adeta orada olmayı kendisine zorunluluk olarak bellemişler. Kimileri de bu fuarı ailesi ya da arkadaşlarıyla yapılacak bir hafta sonu etkinliği olarak görüyor. Özellikle İstanbul'un o bölgesinde oturanlar için günü AVM'de geçirmekten çok daha iyi bir fırsat olduğu muhakkak... Yalnız şayet şehrin Anadolu yakasında oturuyorsanız işiniz gerçekten zor, hatta bu etkinlik bir işkenceye dahi bürünebiliyor. Bir de toplu taşımayı tercih ettiyseniz... Bunların yanı sıra bir de ne bulduysam imzalatayımcılar var. Kimileri için fuarın en güzel yanı -uzun kuyrukları göze alırsanız- imza günleriyken, gelmeden evvel imzalatacakları herhangi bir yazar olmadığı halde o an tesadüfen gördüğü yazarın kitabını imzalatanlar da azımsanamayacak bir miktarda. Bütün bunlardan yola çıkarak biraz da ne okuduğumuzun üstünde durmak gerek sanırım. Henüz fuarda satılan kitaplar arasında en çok hangi türün gözde olduğuna dair bir araştırmaya rast gelmedim. Böyle bir araştırmaya da gerek olmadığını, kitapçıların çok satanlar kısmına bakarak anladım. Son yıllarda bilhassa internetin etkisiyle kitap paylaşımları arttı. Bugün Türkiye'de okur olmanın en temel göstergesi kitap-kahveli fotoğraflar paylaşmaktan geçiyor. - Leyla ile Mecnun'un Oğuz Ataylı bölümlerini izle, - Poyraz Karayel'in Oğuz Ataylı bölümlerini izle, - Kahveli mahveli bir Tutunamayanlar kitabını internette paylaş 'Çok susadım Albayım' falan yaz. diyor Türk-İslam düşünce tarihindeki çalışmalarıyla bilinen Hilmi Ziya Ülken.


Babalarını sevmeyen kızlar, kitap ayracıdırlar hayatın. En belirgin özellikleri babalarını sevmemeleridir. Belli bir zaman diliminde ya da dilli bir zaman beliminde. Öylece değil, gerekli görüldüğü için serpiştirilirler bir kitabın içine. Kısa olanları vardır; kendince öyküleri olan. Ama asla cin ali kitaplarının içinde rastlayamazsınız. Madonna kürkünü giyerken, Raif beye ağlayan bir adamın uykusu gelir birden ve yapıştırır kısa boylu ayracı 155 ile 156. sayfanın arasına. Anarşist yapılı olan bu kısa boylu ayraçlar isyan çıkarır ve kırmızı duvarlı Monroe posterleriyle süslü kafenin balkonundaki en sessiz masadan aşağı atarlar kendilerini. Raif Beye ağlayan adamın yerini kimi zaman Kont'un Mercedes'ine küfreden kadın alır. Küfür edilen bir kadın kısa ayraç, kahve kokusunu sevmez. Migreni tutar, ışıktan hoşlanmaz ve piç olduğunu düşünür. Cami tuvaletinde bulunmuş olma ihtimali ona göre %98'dir. Avluya da %2'lik bir kısım bırakır. Cuma gecelerini hiç aksatmadan dua ederek geçiren kısa boylu ayraçlar, uçan spagettiye RAMEN derler. Ellerini baş ve omuz hizasında işaretinin zıttını yapar, oruç tutar ve hobi olarak viski içerler. Avluda bulunmuş olma ihtimalleri onları mübarek kılar. Tuvalette bulunmuş olma ihtimali ile de yaşarlar. Alt sınıf, üst sınıf olarak ayrılmayan sosyalist yönleri de ağır basan kısa boylu ayraçlar, hiyerarşiye başkaldırırken, yetkililere süslenenleri pek sevmezler. En önemlisi de babalarından hoşlanmazlar ve uzamazlar. Uzun severler için uzun boylu ayraçlar da vardır. Mavi elbiseli kadın okuduğu erotik kitabın içine koyar mesela. Uzun boylu ayraçların dayanma mekanizmaları daha geniştir, agresiftirler. Herhangi bir tanrının varlığına inanmazlar. Peygamberlerden hoşlanır, melekleri beğenirler. Darwin ile bir kere aynı masada çay içmişlikleri yoktur. Cuma yemininin ardından Allah Türk'ü korusun ve yüceltsin naraları atarak, rakı-balık yaparlar. Kırmızı kadınlardan, kavruk tenli erkeklerden hoşlanırlar. Çoğunun saçı rastalı ve ayakkabıları sivri burundur. Bunlar hobi olarak mohawk saçlarını ortadan ikiye ayırmayı severler. En sevdikleri oyuncu, kahpe bedende üç delik açma yetkisine sahip olan değerli abimiz Cüneyt Arkın'dır. Entel abi, dantel abla olma yolunda uygun adım marş ilerleyen uzun boylu ayraçlar, burunlarına hoş gelen her türden müziği dinlerler. Sokak sanatıyla uğraşanları vardır. %98'i konteynırda bulunup, serseri aileler tarafından, zalimce yetiştirildiklerini düşünürler. Uzun boylu ayraçların ihtiyar nüfusu, genç nüfusa oranla daha fazladır. Çoğu Kore gazilerinden oluşur. Rahmetli Ecevit, Rahşan Hanıma Pülümür'ün yaşsız kadını dizelerini yazarken, uzun boylu ayraçlar Ecevit'e Avradını sikeyim derler. Zira seksten hoşlanan tiplerdir. Fakat kısa boylu ayraçlarla aralarında en ufak bir fanteziye rastlanmamıştır. Son olarak 14.000 yıldır araştırılan verilerde böyle bir kayda rastlanmamış, hatta fosil ayraçlar takımının birbirilerinden haberlerinin hiç olmadığı saptanmıştır. Yaklaşık M.Ö 500'lü yıllarda putperest bir ayraç takımı görülmüş ve putların saçlarını tutturmak için kullanıldıkları ortaya çıkarılmıştır. Belli bir takım ayraç, Alexander Felemenk'in bakteri deneyinde muhafazakar bir yol izlemiş ve penisilin marşına eşlik etmemişlerdir. Graham Bell, telefonun ses iletimini sağlamak amacıyla çivi bulamamış, uzun boylu ayraç ile kabloyu duvara tutturmuştur. Newton elmanın kabuğunu uzun boylu ayraçla soymuş ve afiyetle yemiştir. Tuvalete gittiğinde mekaniğin özünü keşfeden ünlü bilim adamı Kanal D'ye verdiği röportajda çoğu kez bunun, ayraç sayesinde olduğunu belirtmiştir. Sigmund Freud'a göre uzun boylu bir kitap ayracı insanın bilinçaltındaki duygularını genital bölgelerine yönlendiren bir ayraçtır. Edison ampulün içine uzun boylu biri sarı biri beyaz saçlı, iki tane kitap ayracı koyduğunu belirtmişse de yetkili abiler bunu yalanlamıştır. Conrad Röntgen Götüne x ışını kaçsın. küfürünü ilk bulan adam, uzun boylu bir kitap ayracıyla cuma namazından sonra pilavlı bir sohbette bulunmuş. Küfürün ne kadar kötü bir davranış olduğu hakkında 11.000 tane fetva yayımlamıştır. Arada ilk okuyan adamın ya da kadının onları unutacağını yahut terkedeceğini düşünürler. Hele ki onları yarım bırakanlardan hiç haz etmezler. Babasını sevmeyen bir kitap ayracı, yerinin sokak olduğunu düşünür. Sürekli onu birisinin ama iyi kalpli birisinin bulması gerekir; bulup en sevdiği kitabının arasına koyması. Babasını sevmeyen bir kitap ayarcı, babası ölmüş bir kitap ayracından daha tehlikelidir. Kağıdı yıpratır, kalemi incitir. Çoğu şairdir bu kitap ayraçlarının. Boşluğa bir şey yazan şairlerden, ölüdür ve yaşayan bir hiçliğe şiir yazar. Babasını sevmeyen bir kitap ayracı yaklaşık olarak 70 kilo civarında, 75 cm boyunda, kumral ve hırçındır. Ne var ki babasını sevmeyen kızlar, babalarının hiç sevmeyen kızlardır.