Senaryosunu, yaşanmış bir olaydan esinlenerek Andrew Knight ve Andrew Anastasios'un birlikte kaleme aldıkları, yapımcılıklarını Andrew Mason ve Keith Rodger'ın üstlendikleri, yönetmenliğini ise ünlü aktör Russell Crowe'un yaptığı, Avustralya yapımı 111 dakikalık tarihi bir dram filmi 'The Water Diviner'. Russell Crowe, ilk kez yönetmen koltuğuna oturduğu bu filmde senaryonun ana karakteri olan Joshua Connor'ı da canlandırarak, Olga Kurylenko ile birlikte başrolleri paylaşmış. Filmde, Çanakkale Savaşı'na 3 oğlunu birden asker olarak gönderen Avustralyalı bir çiftçinin savaş sonrası hiç bir haber alamadığı oğullarını ölü ya da diri bulabilme umuduyla geldiği işgal altındaki Anadolu'da başından geçen olaylar konu ediliyor. Türkiye'de 26 Aralık tarihinde 'Son Umut' adıyla gösterime giren 2014 yapımı film, gösterilmekte olduğu 249 salonda daha ilk haftasında 281 bin 461 kişi tarafından izlenmiş ve elde ettiği gişe hasılatı ile yapımcılarının yüzünü güldürmüş durumda. Filmin başarısının diğer bir göstergesi ise IMDb' de 3730 takipçi tarafından 8,4/10 gibi oldukça yüksek bir puan elde edebilmiş olması. Rol alan yardımcı oyuncular içerisinde çok tanıdık üç yüz var; Yılmaz Erdoğan , Cem Yılmaz ve Salih Kalyon . Film karelerinde, en az başrol oyuncularından Olga Kurylenko kadar yer edinen Yılmaz Erdoğan'ın oyunculuğunu çok başarılı bulduğumu belirtmeliyim. Kaybettiği oğullarını arayan bir babanın nasıl bir ruh hali içinde olduğunu anlayan, inatçılığına ve yırtıcılığına hak veren, halden anlar, babacan tavırlarıyla izlediğimiz Binbaşı Hasan rolü ile gerçekten övgüye değer bir iş çıkarmış Yılmaz Erdoğan. Cem Yılmaz ise bildiğimiz Cem Yılmaz... O dönemlerde yaşasa nasıl bir insan olurdu? deseniz, rahatlıkla filmde canlandırdığı karakter gibi denebilir. Sanki senaryodaki Cemal Çavuş'u değil de bizzat kendisini oynuyor gibi. Akli dengesini yitirmiş yaşlı bir hekimi canlandıran ve çok kısa bir rol alan Salih Kalyon ise rolünün hakkını gerektiği şekilde vermiş. Savaşı konu edinen bir film çekilirken, yapımcısının ait olduğu ülkenin milli ve manevi değerlerini öne çıkararak filmin bu yoldan gişe yapmasını sağlama gayreti, özellikle amerikan menşeli filmlerden alışık olduğumuz bir durumdur. 'Rambo Serileri'nde bunu açıkca görürüz ki bu tarz filmlerin savaşı öven ve insan öldürmeyi kahramanlık gibi gösteren bir tavrı vardır. Yeri gelmişken bir kez daha vurgulamakta yarar var; bu hollywood yapımı bir Amerikan filmi değil. Avustralya yapımı bir film. Biz-siz meselesinde önyargılardan kurtulma gerekliliğini savunması, savaşan her taraftan kayıplar olduğunu ve savaş bittiğinde ölenlerin birer insan olduğunu hatırlatması bakımından da oldukça değerli bir film. Savaş sonrasında tarafların üstün bir dayanışma örneği göstererek ölen evlatlarını arayışları, tasnifleri ve onları kendi mezarlarına nakletme sahneleri detaylandırılarak verilmiş. Filmin takdire değer yönlerinden bir diğeri, zamanın İstanbul manzarasını kusursuz denilebilecek biçimde yansıtıyor olması. Bu coğrafyada yaşamamış insanların, dönemsel ve kültürel ögeleri bu denli başarıyla kullanmış olması, senaryo yazılmadan önce ya da yazımı esnasında konu ile ilgili ciddi bir araştırmanın yapılmış olduğu gerçeğini de gözler önüne seriyor. Bununla birlikte, Cumhuriyet'in eşiğindeki Anadolu İnsanı'nın yabancı güçlerin işgaline karşı gösterdikleri direniş başarılı bir biçimde yansıtılmış. Kuvayi Milliye yürüşünün film karelerine dahil edilmesi bunun en belirgin örneği. Oscar sahibi Aktör Russell Crowe'un oyunculuk başarısına söylenecek söz yok. Kendinden emin tavırları ve doğallığı ile filmdeki ağırlığını hemen hissettiriyor. Hayranlarının, gösterdiği başarıya bir kez daha hayran kalmaları için bu filmi kaçırmamalarını öneririm. İzleyip değerlendirdiğinizde, Ayşe karakterini canlandıran Olga Kurylenko'nun da yalnız güzelliği ile değil oyunculuğu ile de bu rol için çok doğru bir seçim olduğunu anlıyorsunuz. Savaş sahnelerindeki figüran kadrosu biraz zayıf kalmış doğrusu. Günümüz bilgisayar teknolojisi kullanılarak savaş sahneleri daha etkileyici bir hale getirilebilirdi oysa. Arşivlerde Çanakkale Savaşı'na yönelik çok sayıda dökümanter film bulunmasına rağmen bu filmler de kullanılmamış. Buna karşın, özellikle siperler içerisinde geçen göğüs göğüse muharebe sahnelerini çok etkileyici bulduğumu söylemeliyim. Işık kullanımı ve çekim kalitesi de tatminkar düzeyde. Avustralya' da henüz gösterime girmemiş olmasına karşın, Australian Academy Cinema Television Awards 8 dalda 'en iyi' klasmanına giren (En İyi Film, En iyi kurgu, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu , En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu, En İyi Senaryo, En İyi Sanat Yönetmeni, En İyi Kostüm Tasarımı) bu filmi kaçırmamanızı tavsiye ederim.


Martin Scorsese yönetmenliğinde çekilen The Wolf of Wall Street Para Avcısı, teknik ve kolay yöntemler kullanarak piyasayı ele geçiren modern gangsterlerden bahseden bir film. ABD'nin adından en çok söz ettiren, döneminin en ses getiren dolandırıcılık olayının baş mimarı Jordan Belford'un biyografisini konu alan film bu hafta vizyondaydı. Jordan Belfort 24 yaşında genç ve hırslı bir adamdır. Wall Street borsasında komisyoncu olarak başladığı iş yaşamı hiç beklemediği bir anda yön değiştirir. Sırf bir kızla yatabilmek için öz kuzeniyle evlenecek kadar kaçık ve tiksinç bir tip olan Donnie ile restoranda yemek yerken tanışan Jordan, kısa süre içinde Donnie ve onun garip arkadaşlarıyla bir ekip olur. Jordan Belfort artık kuaför sevgilisi olan, sıradan bir adam değil, Stratton Oakmont adında bir yatırımcı firmasında zengin olmak için her şeyi yapmaya hazır bir CEO'dur. Aptallar tayfasına işin ustalığını öğretmeye çabalayan Jordan, bu konuda da gayet başarılı olur. İşin tüm inceliğini, tekniğini ve temelini kapan Stratton Oakmont çalışanları giderek büyümeye başar. Jordan için artık yeni çalışanlar, yeni -daha büyük- bir ofis, ayrıca daha çok para demektir. Bu hızlı büyümeyle gelen para Jordan'ın gözlerini bürümeye yetmiştir. Belford, parayı bulduğu anda eski eşini artık kendine yakıştırmaz ve bir partide tanıştığı Naomi ile aşk yaşamaya başlar. Kısa sürede karışından boşanıp Naomi ile evlenen Jordan Belford'un Ferrari'si, devasa köşkü, özel jeti, üç atı, iki tatil evi ve kocaman yatı dışında bir de her erkeğin çekici bulacağı manken gibi güzel, seksi aynı zamanda Düşes eşi ve sevimli iki çocuğu vardır. Jordan Belford şimdi egosunu tatmin edecek düzeye gelmiştir. Saçma sapan bir yemeğe çuvalla para ödeyen, sürekli kumar oynayan, haftada birkaç kez fahişelerle birlikte olan, sürekli uyuşturucu kullanan ve içki içen bir adam olarak üç saat boyunca izlediğimiz Jordan'ın bu yaşam şekli filmin ilk dakikalarında birçok izleyiciye çekici gibi görünse de daha sonra örnek alınıp imrenilecek hiçbir tarafının olmadığının kanaatine varıyoruz. Sonuç olarak Wolf of Wall Street- Para Avcısı Martin Scorsese yönetmenliğinde çekilen Scorsese'in en komik filmi olarak nitelendirilen, Leonardo DiCaprio ve Matthew McConaughey'in oyunculuklarından bol bol söz ettiren, 'En İyi Erkek Oyuncu' ve'En İyi Film' dahil olmak üzere 5 dalda Oscar adaylığı bulunan bir film. Henüz izlemediyseniz eğer bir bilet uzağınızda olduğunu hatırlatalım.


Thelma ve Louise, ana akım sinemada alışık olduğumuz erkek kahramanların yerine kadını koyan, hollywood sinemasının yarattığı sahte kahramanlarla eğlenen, kadınları birey ve tarihin öznesi olarak açığa çıkaran ve onları özgür kılan bir filmdir. Ataerkil düşünce yapısını savunan ve bunu western, korku filmi gibi tür filmleriyle diğer nesillere kodlayan zihniyete taban tabana zıt olan film, bize kadınların içinde barındırdığı vahşilik iç güdüsünü, o narin görüntülerinin ardında nasıl gizlediğini gösterirken, toplumda olması gereken rollerini pekiştirecek imgelemi yeniden üreten kalıpları da yıkıyor. Bir erkek filmi olan Western, iyi ve kötünün olduğu bir dünyada aileyi ve aile yapısını koruyan, özgür, kadın tarafından şekillendirilmiş medenileşmeyi kabul etmeyen, tam tersine vahşi batıda hareket halinde olmak isteyen yalnız, macera düşkünü kovboyu anlatır. Yalnızlıktan korkmayan uçsuz bucaksız çöllerde tehlikenin dibinde ilerleyen güçlü bir erkek motifiyle karşımıza çıkan bu karakter, ödipal yörüngeyi reddeder, kadınıyla kalmak yerine onu geride bırakıp yalnız gider. Atı ve silahı dışında hiçbir şeye ihtiyacı yoktur. Kadınların westernlerdeki konumu, ya kasabanın dışına sürülecek ya da öldürülecek olan bardaki kaltaklardır ya da sütten çıkmış ak kaşıklardır ve yağmacılara ve tabii ki, kızılderililere karşı tamamen korunmasızdırlar.Işte tam da bu noktada Thelma ve Lousie westerni ters köşeye yatıran bir filmdir. Film çöl, dağ ve western müziği ile birlikte açılırken, görmeye alışık olduğumuz, atının sırtında ilerleyen kovboy yerine birden kendimizi masalara servis yapan Louise ile karşı karşıya buluruz. At operalarına karşı üstü açık yeşil bir arabayla yolculuğa çıkan Thelma ve Louise'e baktığımızda, onların ne kadar zıt karakterlere sahip olduğunu görmemek mümkün değil. Louise modern bir hayatı, kendi evi ve arabası olan, ekonomik özgürlüğe sahip, sevgilisini geride bırakabilecek güçlü, cesur bir kadınken, Thelma Louise'in aksine 18 yaşındayken 4 yıl birlikte olduğu bir adamla evlenmiş, kocasına bağlı, dışarıdaki hayata dair izlediği televizyon dışında hiçbir fikri olmayan bir kadındır. Kocası tarafından sürekli ezilir, aşağılanır ve hatta aldatılır. Fallus merkezci kültürel yapıda Darly baba rolünde otoriteyi simgelerken, Thelma yemek yapan, evi temizleyen anne rolündedir. Tam da anaakım sinemanın yarattığı ideal kadın imajı! Kaderine boyun eğen, elindekiyle yetinen, sabreden Thelma'nın, sonunda saklandığı mutfak dolabından çıkmasıyla birden bire onun iç çatışmalarına, karmaşık duygularına, kararsızlıklarına, yoldan çıkışlarına ve hatta kendisiyle hesaplaşmalarına tanık oluruz. Üzerindeki baskıya ilk kez karşı gelmenin heyecanı ve tedirginliğiyle hareket eden Thelma, yanına ne alacağını bilemez halde valizini hazırlarken sanki hiç dönmeyecekmiş gibi hareket eder. Erkek egemenliğinin yarattığı baskı sebebiyle hayattan koparılmış olan kadın, baskıya karşı geldiğinde ve evden dışarı ilk adım attığında sudan çıkmış balığa döner. Louise ise neredeyse akşam evine dönecekmiş gibi düzenli bıraktığı evinden yanına aldığı küçük bir çantayla ayrılır. Louise gibi güçlü, kendi ayakları üzerinde durmak isteyen Thelma dikiz aynasında Louise'i taklit ederken, içinde yıllarca bastırdığı arzuları açığa çıkmaya başlar. Televizyonda izlediği filmlerdeki gibi erkeğin arzu nesnesi olan, arzulanan kadınlarla özdeşleştirir kendini. Filmlerde ona gösterilen kadın imajlarıyla güçlü olacağını düşünür. Bastırdığı bu arzular kendini cinsel bir nesne gibi göstermesine, bunun sonucunda da saldırıya uğramasına sebep olur. Birkaç gün kafa dinlemek için çıkılan yol, işledikleri bir suçtan kaçışa dönerken, aslında kadın karakterlerin kendilerine, kendi gizli, bastırdıkları duygularına yolculuk ettiklerini görürüz. Louise'in Harlan'ı öldürmesiyle engellenen tecavüz, Thelma'nın gerçek hayata karşı hiçbir tecrübesinin olmadığını ve attığı ilk adımda nasıl bocaladığını gösterirken, Louise'in de geçmişiyle yüzleşmesine ve hesaplaşmasına sebep olur. Ana akım sinemada alışık olduğumuz, ataerkil düzeni savunan yönetmenler filmlerinde tecavüz sahnesini, kadını cinsel arzusu nedeniyle cezalandırmak ve erkeğin kontrolünü göstermek için kullanır. Ridley Scott ise bu filmde tecavüzü engeller, fallusun egemenliğini yıkar. Thelma yaşadığı bu olaydan sonra kendi hayatına dair kararları kendi almaya başlar. Darly'le yaptığı telefon konuşmasından sonra Louise ile gideceğini ve bir daha asla geri dönmeyeceğini anlarız. Artık hayatına dair söz söyleme sırası Thelma'dadır. Filmde bir diğer ters köşe de J.D. Karakteridir. Kovboy şapkasıyla karşımıza çıkan, güçlü, yakışıklı ve kibar J.D., sinemada alışık olduğumuz arzulanan nesneleştirilmiş kadının tam tersi, arzulanan nesneleştirilmiş erkek olarak çizilmiştir. Kadınların arabasına ve parasına muhtaç olan J.D. , Thelma'yı kandırmak zorundadır. Bu yüzden Darly'ye göre oldukça sıkı, güzel kıçı olan bu adam gecenin bir yarısı Thelma'nın otel odasının önünde belirir ve onu yatağında mutlu eder. Tabii ki sonunda kadınların paralarını çaldığı için kanun tarafından cezalandırılır, her fahişe kadın gibi. Thelma ve Louise bu noktadan sonra iyice özgürleşen iki western kadın kahramanına dönüşür. Para, silah ve güç artık onlardadır. Thelma hayatında ilk kez bir banka soyar. Bir polis memurunu bagaja tıkarlar. Tır şoförü adeta bir sığıra dönüşür, 'cowgirl' tarafından dizginleştirilen.


Holly her şeyden önce çocuksu ve biraz uçarı bir karakterdir; anahtar almadığı için her gece komşularının zillerine basarak eve girer, evinde kalabalık partiler hiç eksik olmaz, hatta partiden kaçıp komşusu olan yazarın yatak odasına dalmaktan çekinmez. Bir karakter olarak çekicidir, yaptıkları çoğu zaman hoş görülür ama yer yer okurun sinirlerini bozmayı başarır. Hikayeyi anlatan genç yazar kadar okuyucu da Holly'nin gelgitlerinden ve duygu geçişlerinden etkilenir, Capote'nin yazdığı yalın ama etkili diyalogların sonucudur bu. Sayfalar ilerleyip genç kadının görünüşte rengarenk olan hayatının derinliklerine inildikçe yazar haklı olduğunu fark eder. Holly'nin gizemli görüntüsünün altında gerçekten de bazı sırlar vardır, yazar bunları çözmeye kararlıdır. Ve Holly her daim bir ikilemi yaşıyordur, kalamayacak kadar arayış içindedir ama gitmek de kolay değildir. Sonunda ağır basan arayış olacaktır. Sinema filmiyle gösterdiği tüm paralelliklere rağmen kitapta karakterler filme kıyasla daha derin verilmiş, Holly'nin kalp kırıklıkları ve arayışla dolu geçmişine kitapta daha çok değinilmiştir. Filme daha romantik bir hava hakimdir. İki eserin sonu tamamen ayrıdır. Bunlara ve diğer tüm farklılıklara rağmen bir şey aynı kalmıştır, Tiffany's. Bu mücevher dükkanı Holly'nin ne zaman gerçeklerden ve kötü şeylerden kaçmak istese kendini attığı yerdir. Ona göre burada, şık insanların ve lükslüğün içinde kötü hiçbir şey olamaz. Çoğu zamanlar kahvesini ve yiyeceğini alıp dükkanı seyrederek yudumlar Holly. Burası onun kaçtığı temel yer, güvenli bölgesidir. Ve hem şatafata hem de güzelliğe olan düşkünlüğü düşünüldüğünde bu hiç şaşırtıcı değildir.


Gittim o büroya ben. Karanlık, gri, soğuk, ıslak bir kasım sabahıydı. Gittim. Ya da bilmiyorum ekimdi belki ama gittim. Kim bilir belki eylüldü girdim o eşikten. Çocukluğumda tembihlerdi annem hep Bir eşikten geçerken ilk sağ ayağını at ki hayır getirsin sana, derdi, bereket getirsin. Ben o eşikten o gün sağ ayağımla girdim. Sıralamıştı tek tek. Oysa unutmuştu en önemlilerini. Sevdalar, hayal kırıklıkları, hakaretler, ayrılık acısı, sigara illeti, geçim derdi, sınav stresi demeyi. Kim bilir gelirken tramvayda unutmuştu belki o da kelimelerini. Mesela ben hiç unutmam, bir keresinde bebeğini unutmuştu bir genç kız şehirlerarası bir otobüste. Bizzat şahit oldum. Sanırım İstanbul'dan Konya'ya gidiyordum. Yanımdaki koltukta kardelen kadar naif bir genç kız oturuyordu. İnanır mısınız 8,5 saatlik yol boyunca bir an olsun, tek bir an bile mutlu olduğunu görmedim. Bir ara çantasından bir kartvizit çıkardı. Uzun uzun okudu üzerindeki ismi. Defalarca evirip çevirdi. Gözleri doldu bir ara sanki... Sildi. Çantasından çıkardığı kalemle üzerine bir şeyler karaladı ve ilk mola yerinde gördüğü ilk çöp kutusuna attı kartviziti. İnsanoğlu işte. Dayanamadım. Bir leş kargası misali gidip o çöpü karıştırdım. Tüm gizem o kartvizitteydi sanki. Üzerindeki iki satır yazıyı okursam tüm her şey sonuçlanacak, doymak bilmek açlığım bir an susacaktı belki. Okudum. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Jinekolog Doktor Aral Şen yazıyordu ve o naif el yazısı: Bebeğim, bebeğim. Genç kız bebeğini bir otobüste unutmuştu. Kim bilir sonrasında belki yıllarca hatırladı. Toplu taşıma araçlarında unuttuğum ne varsa almak için gittim ben o gün o büroya. İlk sağ ayağımla girdim eşikten. Üzeri bir karış toz bağlamış raflar dolusu eşya göreceğim diye düşünerek gittim. Genç bir kız karşıladı beni kapıda girdim. Belki 15 belki 20 metrekarelik bir odaya aldılar beni. Bir masa, iki koltuk, bir kadın.


Bu sabah ters tarafımdan kalkmış olmalıyım. Turşu satan yamuk bir suratla sersem tavuk gibi odadan odaya dolaşırken kendimi vitrinin üstündeki fotoğrafları indirirken buldum. Haki renkli kutunun kapağını açarken ellerim titredi. Geçmişte yaşamayı pek sevmem bilirsin; içim kararır, mideme kramplar girer, göğsüme kocaman bir taş oturur. Sanıyorum dün Serdar'la yaşadıklarımın ardından babamı özledim. Keyfimiz yerindeydi. Romantizm rüzgarı odada uçuşurken ansızın geliverdi soru. Hiç beklemediğim bir anda. Bir süre kem kümlerle avundum ama çok süremezdi. Kuvvetli bir fırtına, içimde ne varsa dürdü büktü, odanın boşluğuna savuruverdi. Tıp biliminde soluksuz konuşma krizi var mı bilmem ama ben o krizdeydim. Makineli tüfek gibi, sektirmeden... Kendime geldiğimde sözüm ya da krizim bitmiş olmalıydı. Serdar kollarının arasında sımsıkı sarıyordu beni: babam gibi. Sıcacık, sevgi yüklü... Bu arada neler anlattığımı merak ediyorsan, endişelenme. Senin de bildiğin şeyler. İki kocaman albüm ve bir poşet dolusu fotoğrafın ortasında babamla baş başayım. Uzun favorileriyle ne kadar yakışıklıymış. İspanyol paça pantolon, dik yakalı gömleklerle üniversite yıllarına ait ne çok anısını dondurmuş siyah beyaz resimlerde. Sonra karelere sen giriyorsun. Ada vapurunda çay içerken, Kanlıca'da yoğurt yerken, Moda'nın Ali Usta'sında dondurma kuyruğunda beklerken. Ardından malum düğün fotoğrafları. Dört aydır yeşeriyorum karnında. Belki kıpırtılarımı duyuyorsun ama karnın hala belli belirsiz. Her konuda olduğu gibi bu konuda da temkinlisin. Korse takmış olmalısın ki gebe bir gelin gibi görünmüyorsun. Nasıl kazaya geldiğini, rahmine düştüğüm zaman nasıl üzüldüğünü, burnundan soluyarak anlatırdın. Babamın benzi küle dönerdi de umursamazdın. Koskoca savcı kızıydın. O ise emekli noter memurunun oğlu. Flört ediyordun ama niyetin evlenmek değildi. Çok daha değişik hayallerin vardı. Üstelik sana açabileceği bir evi bile yoktu. Allah'tan, baban, Kızım kirada rezil olmasın, diye sizin için Acıbadem'den küçük bir saray yavrusu alıvermişti. Dört bir yanı bahçe. İlkbaharda giyinir yeşillerini. Ihlamurların gölgesinde oyalanmayı hala çok severim. Fotoğraf seyahatimde en çok etkilendiğim kare, kameriyenin önü. Patika yoldayız. Sen, sağ taraftasın. Yine kameraya bakmıyorsun. Kadife güllerden birini kokluyorsun. Beyaz, kloş bir elbise var üzerinde. Minik minik siyah puanlar süslüyor kumaşı. Her zamanki gibi çok güzelsin. Eski Türk filmlerinden fırlamış gibi. Babamın sağ eli benim omzumda. Sol eliyle karnını tutuyor. Demek ki o günlerde başlamış hastalığı. Ya bana ne demeli? Daha on birinde, yeni ergen. Mavi şort, mavi bluz giymişim. Biraz tombişim. Hadi, balık etli olsun. Tomur tomur memelerimi gizliyorum. Özellikle sol mememi. Ne garip o zamanlar memem olduğu için utanıyorum. Nereden bilirdim yıllar sonra bu kez olmadığı için utanacağımı ve aynı fotoğraftaki gibi her poz verişimde sağ elimi, sol göğsüme perde yapacağımı. O günlerde dedemle babaannem henüz hayattalardı. Sanıyorum o yılın sonundaydı, sarhoş bir sürücünün frenleyemediği kamyonun altında ezilmeleri. Zaten ne olduysa ondan sonra olmuştu. Babamın hassas yüreği kabullenememişti ansızın gidişlerini. Günü dolar dolmaz emekli olmuştu çalıştığı şirketten. Yaramadı. Günden güne benzi soldu, nefesi daraldı. Sonunda inadından vazgeçip doktora gittiğinde çok geç olduğunu anladı. Duyanlar tahtaları tık tıklıyorlardı. Sonra kulak memelerini çekiştirip dudaklarıyla cık cık çekiyorlardı. Sen hep sakindin. Öyle sakin ki haftada bir toplandığınız briç günlerini bile bırakmamıştın. Bir de kadın almıştın eve. Yüreğin dayanmıyormuş öyle görmeye. Babamın altını da o kadın temizlerdi. Babamdan ayrılmak istemezdim. Hatta geceleri bile yanında yatmak isterdim de bana kızardın. Koskoca kız olmuşum. Artık ayıpmış. Babam üzüldüğümü görünce kaşlarının altından göz ederdi. O yaz beni iki dershaneye birden yazdırmıştın. Birinde sınavlara hazırlanıyordum. Birinde İngilizcemi ilerletiyordum. Babamı merak ediyordum. Günden güne miktarı artan morfinli bantlar, yatağın yanındaki oksijen tüpü, belki iki lokma yer umuduyla komodinde bekletilen mamalar içimi acıtıyordu. Hani bazen... Yok yok, sık sık düşünüyorum. Mükemmeli oynamak için kalbini nereye saklıyorsun? Babamın cenazesinde de gayet soğukkanlıydın. Adet olan her şeyi harfiyen yaptın. Hatta daha fazlasını... Üçünde, yedisinde, kırkında ve yılında, ıhlamurların altında büyük sofralar kurdurdun. O meşhur restorandan getirttiğin yemeklerin lezzetinden uzun süre söz edildi. Yüzün hep solgun ve ciddiydi. Bilirdin, mimiklerinde azıcık tebessüm olsa ayıp sayılacağını. Yakışmazdı senin gibi bir kadına. İlk günler ağladığını bile hatırlıyorum. Kendini zorladın mı yoksa gerçekten kalbini bir süreliğine özgür mü bıraktın? Emin değilim. Ben babamı başucumdaki resimde göründüğü haliyle dondurmuştum. Sadece yüzü görünüyor. Çukurlarında parlayan açık kahve bir çift göz bana bakıyor. Sıcacık. Sakın tüylerine dokunma diye tembihledin ve daha o yaşta epilasyon merkezlerine götürdün ama bütün bunları konuşmak istediğimde sözümü kestin. Oysa ulu orta dediğin yer, televizyon seyrettiğimiz salonumuzdu. Sitemlerimi hiç üzerine almazdın. Dudaklarını kıvırıp kötü kötü bakardın. Haklısın, yakışmazdı. Yakışmazdı da otuz yedisinde daha beyaz gelinliğimi giyemeden tek memeli kalmak da yakışmazdı değil mi? Özellikle o günlerde sana ne çok ihtiyacım vardı biliyor musun? Her zamanki gibi yine mükemmeldin. Beni en iyi hastanede en iyi doktora emanet ettin. İstiyorsanız estetik meme yapabiliriz, dediler. İstemedim. İyi ki senin briççiler dünya turu için ısrar ettiler. Yoksa ben daha ne olduğunu anlamadan Serdar'ın biletini de keserdin. Treni kaçırmama çeyrek varken otuz sekiz yıllık yaşamımda ilk defa kendi kararlarımı kendim almanın mutluluğu içindeyim. Hazırlanmalıyım. Kuaföre yetişmem lazım. Sevgili kızın birkaç saat sonra iki şahidin huzurunda nikah memuruna, Eveeeeet! çığlıkları atıyor olacak.


Bazı filmler vardır, hani kült deriz biz onlara. Ne kadar izlenirse izlensin hep o ilk izlediğimizdeki gibi keyif alırız. Mutlaka sizin de vardır favori filmleriniz. Televizyonda yarısında, hatta sonlarında bile denk gelsek mutlu olur ve izleriz. İşte bu film de benim favori filmlerim arasında. İlk olarak üniversite yıllarımda izlediğimden midir bilmem ama bence başrol oyuncusundan kaynaklı, kaç defa izlediğimi unuttuğum bir başyapıttır bana göre. Başlıktan da anlayacağınız üzere Jim Carrey'den söz ediyorum. Sil Baştan, Maske, Bay Evet, Yalancı Yalancı ve daha pek çok güzel filmi var. Başrolünde oynamasa bu kadar güzel olur muydu bu filmler bilinmez, gerçekten hem mimikleriyle hem de içten oyunculuğuyla gönlüme taht kurmuştur kendisi. O yıllarda böyle bir senaryo ile -senaristleri harika iş çıkarmışlar tek kelimeyle- çekilen bu filmi izlerken kendi hayatım böyle olsa acaba ne hissederdim diye çok düşünürüm. Ya da bu hayatım dışında başka bir hayatım olsa acaba nasıl olurdu diye zaman zaman düşünürüm. Bazı şeyleri kendimiz seçebiliriz fakat doğduğumuz coğrafya, bize konulan isim... ve başka bir sürü şey, kendi irademiz dışındadır. George Orwell'in 1984 isimli kitabında bir grup insanı izleyen, yönlendiren Big Brother isimli bir otorite vardır. İnsanların düşüncelerinin tehdit yoluyla kontrol edildiği distopik bir roman... Bu filmi izlerken her ne kadar filmin fantastik ve komik yanları da olsa korku ve endişeyle okuduğum o romanı anımsadım. Bizi kontrol eden güç, yaptırım... Sanki bir deneyin içindeyiz ya da bir film setindeyiz hepimiz. Uzun lafın kısası, The Truman Show bize düşündürücü mesajlar veren harika bir yapımdır.


George Clooney 2005 yılında 'Good Night and Good Luck' adlı filmde, 1940'lı yılların Amerika'sında yaşanılan 'cadı avı'nı beyaz perdeye aktarmış, üzerinden altmış yıldan fazla geçmiş olmasına nazaran film hatırı sayılır oranda dikkat çekmişti. Wisconsin eyaleti senatörü olan Joseph McCarthy'nin başlattığı, muhalif olan her kesimin 'komünist' olmakla suçlandığı filmde, bir televizyon kanalında senatör aleyhinde çarpıcı haberler hazırlayan Edward R. Murrow ve Fred W. Friendly ikilisinin hayatı oldukça etkili biçimde anlatılır. 22 Ocak 2016 tarihinde tüm dünyada vizyona giren 'Trumbo' filminde, Amerika'nın en büyük senaristlerinden birisi olan Dalton Trumbo'nın hayat öyküsü anlatılmaktadır. 29 Haziran 1940'ta Amerikan kongresi, Amerikan hükümetinin devrilmesini savunmayı ve hükümet aleyhinde propaganda yapılmasını suç haline getiren yasayı kabul etti. Yasa düşünce özgürlüğünü kısıtladığı gerekçesiyle çok eleştirildi. Bu yasaya dayanarak Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi , yazarları, müzisyenleri, eğitimcileri, tiyatrocuları, oyuncuları, senaristleri ve daha onlarca insanı sorguladı. Trumbo filminde 'komünist' olmakla suçlanıp adeta linç edilmek istenilen bahsi geçen yazarlardan Dalton Trumbo üzerinden bir devrin karanlık, despot ve faşist yüzünü görmek mümkündür. Korku, bazı yasal yollar kullanılarak etkisi toplum üzerinde meşru kılındığında insanları istenilen noktalara yönlendirmede en etkili araçlardan birine dönüşebilir. Meşruiyet kazandırılmış bu korku şüpheciliğe ve bir kamuoyu refleksinin oluşmasına neden olur. Oluşturulan korku ortamında yaşaya-maya-n birey etkili kılınan korku yöntemleri sayesinde kolaylıkla yönlendirilip sergilemesi istenilen davranışı sergiler. İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle uluslararası alanda iki süper güç yerini almıştır. Nükleer silahların caydırıcı gücü bugün Soğuk Savaş olarak adlandırılan sürecin başlamasında başat etkiye sahip olmuştur. Bu soğuk savaş yıllarında Hollywood sineması ürettiği konularla insanları 'aydınlatmayı' kendisine hedef olarak belirlemiştir. Amerika'daki komünizm düşmanlığı sinema sektörüne de yansımış, büyük sansürlere yol açan uygulamalar senaristlerin işlerini zorlaştırmıştır. Hollywood diğer birçok kurum gibi- dönemin McCarthy politikalarına boyun eğip aldığı 'Hollywood film yapımlarında komünizm ile bağlantısı olduğu düşünülen kişiler bu sektörde yer almayacaktır' kararı ile adeta faşist ideolojinin resmi temsilcisi haline gelmişti. 1947 yılında başlayan 'HUAC Soruşturması', 'Hollywood Onluları' olarak bilinen Dalton Trumbo, John Howard Lawson, Herbert Biberman, Albert Maltz, Alvah Bessie, Samuel Ornitz, Adrian Scott, Ring Larner, Lester Cole, Edward Dmytryk'ın soruşturmalarının birebir gösterilmekte olan filmde, yargılanan insanların mesnetsiz suçlamalarla hapse atılmak istenmesi seyirciye anlatılmaktadır. 1945-1954 yılları arasında Amerika'da gerek iç gerekse dış politikada hakim propaganda unsuru haline getirilen komünizm tehlikesi bir korku toplumunun oluşmasını sağlamıştır. Senatör McCarthy adeta yasaları çiğneyerek çoğu insanın asılsız bir şekilde yargılanmasına neden olmuş ve Amerika siyasi kültüründe fenomen halini alacak olan McCarthycilik ya da cadı avı olarak adlandırılan döneme adeta damgasını vurmuştur. McCarthycilik, 1950 yılında Senatörün yapmış olduğu bir konuşmada Amerika'da komünist emellere hizmet ettiği belirlenen 205 kişinin isminin yazılı olduğu bir listeye sahip olduğunu ileri sürmesi ile büyük tırmanışa geçmiştir. Ne hikmettir ki liste hiçbir zaman açıklanmamış ve komünist emellere hizmet ettiği öne sürülen kişilerin böyle faaliyetlerde bulunduğu da asla ispatlanamamıştır.


Dudaklarımı kıpırdatsam da bir şeyler söylesem diyorum ama böyle durumlarda ne söylenirdi hatırlayamıyorum ve ayrıca sözlerin yoğun duygularımı basitleştireceğinden korkuyorum. Sadece gülümsüyorum o yüzden. İçimde taşkın bir sevinç. Şimdi hemen, söze dökülmemişleri, dökülemeyecekleri hissetsin, hiç konuşmaya gerek kalmadan ikimize ait bir hayat başlasın, istiyorum. O ise gayet rahat gözüküyor; üzerinde sadece külotu, çıplak, karşımda duruyor: Kahve yapacağım, ister misin? diyor elleri belinde; işgüzar ve sevimli. Ne güzel bir vücut! Yere sıkı sıkı basan kemikli ince ayaklar, uzun bacaklarında diz kapaklarının hemen üstünden başlayan zarif koşucu kasları, belindeki kıvrımlara tezat, sivri omuz uçları. Benimkilerin ancak üçte biri kadar, dik ve genç memeler. İsterim diyorum olağan bir gündeymişiz gibi. Gülümsüyor, sıcak. Mutfağa gitmeden, kendine en az bir beden büyük gelen gömleğini yerden alıp geçiriyor üstüne, doğal, öylesine. Az sonra ıslığı geliyor mutfaktan, bir yandan da dolapların açılıp kapanma sesleri. O, benim mutfağımda; benim pazar kahvaltıları, çocuklara yemekler, çeşit çeşit reçeller, turşular hazırladığım mutfağımda. Düzeninden, temizliğinden gurur duyduğum mutfağımdan utanıyorum sanki birden. İçindeki yabancıya, benim onsuz hayatımın bütün detaylarını ifşa ediyormuş gibi geliyor, panikle yardım edeyim mi! diye bağırıyorum. Bir an önce kahveleri yapsın, gelsin istiyorum. İstemem! diyor yarı şaka yarı kızgın ton verdiği sesiyle. İki kahve kupası bir elde, diğerinde bir kurabiye -benim kurabiye kavanozumdan bir kurabiye, çikolatalı, dev çatlak kurabiyeler; en çok kızımın sevdiği- geldi oturdu karşıma. Kahveleri komodinin üstüne koydu. Gülümsüyor. Sıcak kahveler cilada rakı beyazı iz yapacak. Kurabiye kırıntıları dökülüyor ısırığından, eliyle silkeliyor gömleğinden öylesine. Alsana kahveni diyor, konservatuvar diyor, son derse girmem lazım diyor, öğrencim gelecek akşamüstü eve, tereyağlı mı bu kurabiye güzelmiş, en geç yedide spor salonunda olacağım sen de gelsene, diyor. Cevabımı beklemiyor, konuşuyor. Gülümsemem donmuş, bakıyorum yüzüne. Konuştum mu hiç, hatırlamıyorum. Ateşli sevişmemiz sonrasında yüzüme duran gülümseme var bir tek aklımda, zamanda asılı kalmış duruyor. Sonradan çok düşündüm bu gülümseme üzerine. Acaba çok mu aptal görünüyordum ki hızlı hızlı toparlanıp gitti o gün, kahvesini bile bitirmeden. O yüzden mi gitmeden beni yanağımdan öptü, bir anlık tereddütle bir şey söylemekten vazgeçerek. Bilmiyorum. Ne söylemek istediğini belki de hiç öğrenemeyeceğim. Günler her zamanki hızı ve rutini ile geçti: ikisi hafta sonuna denk gelen tam sekiz gün. Konservatuvarı aradım bir kez ama onu sormadım, kızımın programıyla ilgili bilgi almaktı bahanem. Santral beni müdür yardımcısına bağladı; müdür yardımcısı benimle konuşurken arkadan sesler geliyordu, belki O'nun sesini duyarım diye kulak kesildim. Programı doğru biliyormuşum, ama teyit ettim, iyi oldu dedim müdür yardımcısına, yalandan. Günler böylece geçti. Çocukların babası iki kez geldi eve, birincisi hafta sonu çocukları almak için, ikincisinde de bırakmak için. Bir kere de güldüğünü göreyim yahu dedi. Kimse nasılsın demiyor, gördüklerinden çıkan sonucu alıp gidiyor. Geçen gece minik oğlum sordu bir, anne neyin var diye. Bir şeyim yok, şekerim dedim, ikna oldu. Kızım ise, değil benim, kendisinin bile farkında değil, aklı bir karış havada. Biraz daha genç olmak isteyebilirim ama yeter ki ergen olmayayım yeniden! Ya her şeyden aşırı tasalı ya da aşırı kaygısız benim kızım. Ortası yok. Ben de öyleydim onun yaşındayken. Ne zamandır tanıyorum Tuna'yı, ne kadar tanıyorum? Kızım konservatuvara geçen yıl başladı, demek ki tanışmamız ve sonrasında gelişen arkadaşlığımız hepi topu bir buçuk yıl. Hayat dolu Tuna, rahat, içten, sosyal çabucak kaldırdı aramızdan veli-öğretmen resmiyetini. Geçen yaz çocukları da alıp Asos'ta kamp kurmayı da o teklif etti, bu yılın ilk yarıyıl tatilinde trenle Hırvatistan'a gitmeyi de. Birdenbire böyle bir arkadaş bulmak beni adeta sarhoş etti. Kendim gibi ofis insanlarından sıkılmıştım çoktandır. Bambaşka bir insan oldum. Daha genç, daha salaş kıyafetler giymeye başladım, çocukları annemlere bırakıp geceleri Tuna'nın grubuyla çaldığı mekanlara gitmeye, sonrasında sabahlara kadar içmeye, gülmeye, gezmeye alıştım. Bu süre zarfında evime hiç gelmedi Tuna. Bahanesi hazırdı: Orası şehrin dışı canımın içi; evse, benim ev şurada! Ama gezmek lazım, gezmek! Böyle derdi, gülerdik. Onun evine hiç gitmedik. Keşke benim evime de hiç gelmeseydik. Yüzümde donup kalmış gülümsemeye küçük bir öpücük kondurup gittiği gün -ki bir pazar günüydü- çocuklarımı annemden almam lazımdı, ertesi sabah onların okulu, benim işim vardı. Bir gece önce zaten çıkmıştım, o günü normalde evde geçirmem lazımdı. Hadi sana gidelim demişti. Aramızda ne zaman başladığını anlayamadığım, o vakte kadar isim koyamadığım ilişkimizde oluşmaya başlamış cinsel gerilimi hadi sana gidelim demekle bir sonraki adıma taşımak da yine ona düşmüştü. Ne yarın pazartesi ne çocukları almam lazım ne de başka bir şey söyleyebildim. Eve girer girmez ikimiz de doğal olanı yaptık: seviştik. Bugün, aradan geçen beş haftadan sonra yine bir pazar günü. Konservatuvarda kızımın veli toplantısı var. Elbette Tuna da orada olacak; elbette her zamanki gibi istersem öğretmenlerle birebir görüşmeler yapabileceğim. Ve ben bugün çok şey istiyorum. Öncelikle, Tuna'dan önceki giyim tarzımda giyinmek istiyorum evden çıkmadan. Kendimi en rahat ve en kendim gibi hissettiğim tarzda: yumuşak kumaşlı, üstüme rahatça oturan bir elbise ve topuklu ayakkabılar. Sonra kocaman yeşil gözlerime bolca rimel, dudaklarıma kırmızı ruj. Hazırlanıp aşağı indiğimde, uzun zamandır beni salaş kıyafetlerle ve makyajsız görmeye alışmış oğlum ağzı açık bakakaldı. Gözlerindeki çocuksu hayranlığı gördüm, gittim onu öptüm, öptüm. Bu defa da kızım anne iyi misin sen? dedi. Süperim, şekerim! dedim, göz kırparak. Ergen suratıyla bana tuhaf tuhaf baktı. Çantamdan ıslak mendil çıkardım, oğlumun yanaklarında bıraktığım ruj lekelerini sildim. Annem hadi bırak ben silerim, geç kalacaksın, çık artık dedi. Onu da öpüp çıktım şehir dışındaki evimden. Evet, bugün çok şey istiyorum. Beş haftadan sonra bugün, Tuna'yı görmek istiyorum. Sıfır noktasından ona yeniden bakmak ve beni nasıl teklifsizce alıp başka dünyalara götürmeyi başardığını, sonrasında da nasıl teklifsizce ve aniden kendi dünyama geri bıraktığını anlamak istiyorum.


Çoğu kişinin bilmediği hatta adını sorduğumda nerede olduğunu bile tahmin edemediği bir tarihi eser. Ben de üç dört aya kadar bilmiyordum. Öğrendiğimden beri yakın zamanda gidip görmeyi düşünüyorum. Zaten antik kentin bulunması da tesadüfen olmuştur. Ünlü fotoğrafçı Ara Güler'in antik kentin yakınlarında kaybolmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu stadyum Aydın'da bulunan Afrodisias Antik Kenti'nde bulunur. Kentin adı güzellik tanrıçası Afrodit'ten gelmektedir. Antik kent M.Ö. 5. yüzyılda kurulmuştur. Kent deprem bölgesinde olduğundan dolayı iki tane büyük deprem geçirmiştir. Ama kentte bulunan stadyumun büyük bir çoğunluğu hala ayaktadır. Stadyum antik kentler arasında en iyi korunan stadyum olarak bilinir. Stadyum kentin kuzeyinde bulunur. Stadyum şimdiki modern stadlar gibi 30.000 seyirci kapasitesine sahipti. Stadyum elips şekilde tasarlanmıştır ve herkes etkinlikleri rahat bir şekilde izlemekteydi. Atletizm ağırlıklı halkı eğlendirmek için yapılan etkinlikler düzenlenirdi. Bu stadyumda düzenlenen etkinlikler Pythian olarak adlandırılırdı. Pythian, olimpiyatlar gibi dört senede bir düzenlenirdi; tek farkı, olimpiyatlar spor ağırlıklı yapılırdı, Pythian ise sanat ağırlıklı olurdu. Stadyumun biri batıda diğeri doğuda olmak üzere iki girişi bulunmaktadır. Stadyum depremden sonra yıkılan tiyatro sahnesinin kalan kısımlarının değiştirilmesiyle şimdiki stadyum halini almıştır. Oturma sıraları da depo ve dükkan olarak kullanılan yerlerin üstüne yapılmıştır. Şehrin surları stadyumdan sonra yapıldığı için stadyumun kuzey duvarı sur görevi de görmüştür. Sur yapımında batı kapısı da kapatılmıştır. Gidip ziyaret ederseniz stadyumun tiyatronun üzerine yapıldığını fark edebilirsiniz. Çoğu insan bu stadyumu bilmiyordur hatta belki de antik kenti bile bilmiyordur. Bir gün yolunuz Aydın'a düşerse gidip ziyaret edin. Özellikle ilkbahar aylarında ziyaret edilirse stadyumun zemini çok güzel bir görünüm alır. Ülkemizde dünyaca ünlü tarihi eserlerden daha güzelleri bulunmaktadır.


Aslında bu yazı, Ermenice'nin, Fransızca'nın, Almanca'nın, İtalyanca'nın, Çince'nin vs. Önemi başlığıyla da yazılabilirdi.. Gördüğü rüyayı, kurduğu hayali, düşünüp ürettiği fikri ifade edemeyen, yeterli cümlelerle kendine dahi anlatamayan bir insanın kendine, kendinden hareketle ait olduğu topluma bir faydasının olacağını düşünmek zoraki bir çaba olur. Bize TDK mantığıyla dayatılan, hiçbir duyguya hitap etmeyip sadece masa başında sistematik olarak üretilen kelimelerin cümlelerimizde kullanılmasını kast etmiyorum hiç şüphesiz. Bir çocuğun annesinden, babasından duyduğu, öğrendiği, doğduğu, büyüdüğü çevreye ait olan ağız özelliklerini yansıtan cümlenin toplum içinde değişime uğrayıp yavan bir hal almasından bahsediyorum... Ayrıca aynı anlamı karşılayan bir çok kelimenin ülkenin geneli tarafından bilinirliğini tesis etmek yerine, yoğun çabayı yabancı dilden dilimize giren kelimelere zoraki anlamlar üretmekle geçiren anlayışı da değiştirmek gerekiyor. Yapışkan bir cismi yapıştığı yerden ayırmak için kullanılan kavlatmak kelimesinin daha batıya gittikçe ne anlama geldiğinin bilinmemesi ve yerine daha yavan ve tam olarak kastedilen anlamı karşılamayan çıkartmak kelimesinin kullanılmasıdır dilimize zarar veren. Türkçe'ye değer vermeliyiz. Her yörenin ağız özelliklerini yansıtan kelime ve cümleleri gün yüzüne çıkarmalıyız. Üniversitelerin Edebiyat ve Filoloji bölümleri Ağız Sözlükleri üretmeli. Tek-tipleştirme akımının bir sonucu olan İstanbul Türkçesine biat etme anlayışını değiştirmeliyiz. Bu zihniyeti değiştirmeliyiz. Eskiden zengin bir yapıda olan İstanbul / Osmanlı Türkçesi, Şiir'in de zenginleşmesine yol açıyordu. Ancak günümüzün etkileyici şiir yazan Şairlerinin büyük çoğunluğunun Anadolu'nun zengin ağız yapısı olan yörelerinden çıkması da aslında kelime dağarcığının geniş olmasının öneminin Edebiyat'a katkısını ortaya çıkarıyor. Bu da gösteriyor ki, dilimizle ülkemiz insanlarının farklı ağız özelliklerini içselleştirerek yapacağımız her değişiklik Edebiyatımıza ve Dilimize fayda sağlayacak. Türkçe'ye sahip çıkmanın İstanbul'un günümüz Türkçesine sahip çıkmak olmadığını idrak ederek Türkçemize sahip çıkmaya başlayabiliriz..


Kadının sıcaklığı, cazibesi ve eşsiz gücü öyle şaşırtıcıdır ki erkekler bu inanılmaz büyünün karşısında kendini ispatlama arzusuna kapılırlar. Bu arzunun altında ezilen erkekler, kendini bir şiddet makinesine, kadını da bir haz makinesine dönüştürür. Bu dönüşüm, kadının ve erkeğin karakteriyle özdeşleşir ve dönemsel olarak değişen süreçle birlikte yeniden güncellenir. Sıcaklık ve cazibe bakımından yoksun olan erkek, kendini tek bir kavram ile iktidara çıkartmış ve bugüne kadar otoritesini korumaya çalışmıştır. Kadının toplum içinde algılanan haz makinesi imgesi, aslında kendini de cazibesini korumaya çalışan bir obje hissiyatına teşvik eder. Erkeğin ise yaradılış biçimi olarak fiziki güçle sürdürdüğü liderlik, toplum üzerinde her zaman korumacı ve üretken bir imge olarak algılanır. Erkeğin cinsel bir hazza ihtiyaç duyduğu anda karşısına çıkan o yüce cazibe, olması gerekeni karşı cinsin hegemonyası ve süregelen toplum gelenekleri altında zaten kabul etmiştir. Ancak yine zamanla işleyen ve birkaç sebeple birlikte ortaya çıkan feminist tavır, daha adını bulmadan sanat eserlerinde yerini almaya başlamıştı. Peki, sanatın söylemiyle, toplumun anlayış biçimi ne kadar uyuşabilir? Sanatçının, eserinde feminist bir düşünceyle anlatmak istediği kadın imgesi, kitleler tarafından onu anlamak yerine sadece bakmakla veya teğet geçmekle yeterli olacaktır. Bu da tıpkı, bir gazeteyi okumak yerine onu iyice buruşturarak başka bir amaç için kullanmaktan farksızdır. Rönesans'ta kadınların, erkekler için arzu nesnesi ve doğurganlık özelliğine sahip objeden başka bir şey olmadığına hepimiz az çok karşımıza çıkan sanat eserleri sayesinde tanıklık etmişizdir. Günümüzde biz hala zaman zaman Rönesans'ı yaşıyoruz. Kadın hareketleri var, feminizm güçlü ve yaygın, yasalar ise işliyor diye sayabiliriz. Ama bu durum toplumun kültürüne hangi açıdan ve ne gibi bir yarar sağlamakta? İşte tartışılması gereken asıl sorun burada başlıyor. Yüzlerce hatta binlerce yardım kuruluşları ve mücadele dernekleri var. Bunca çabaya rağmen her akşam televizyonda düzenli olarak en az iki kadına uygulanan psikolojik veya fiziksel şiddet içeren haber ile karşılaşıyoruz. O halde kadın için geliştirilen ve düzenlenen her şey bizim geri kalmışlığımızın en büyük göstergesidir. 21.yüzyılın ilk çeyreğinde eğer bir kadın hala korunmaya muhtaç ise ve buna yönelik çalışmalar sürdürülüyorsa erkeğin o soylu ve meşhur korumacı tavrını da detaylı bir şekilde sorgulamak gerekir. Titian'ın Urbino Venüs'üne baktığımızda bizi kendine çağıran bir obje ile karşı karşıyayız. Bu kadının elinin naif duruşu, bize doğrudan tebessüm edişi ve davetkar bakışları Edouard Manet'in Olympia'sından çok daha kabul görmüş aynı zamanda da ideal kadın imgesine sahip. İşte tam burada bir kadından çok tıpkı bir erkeğin gözünden görüldüğü gibi, bizimde resimde gördüğümüz o hazin his, derin ve büyük hazlar uyandıran bir obje konumunda yer aldığıdır. 325 yıl sonraya gittiğimizde, Edouard Manet'in Olympia'sı ile bambaşka bir kadın veya yeniden doğum diye de adlandırabileceğimiz meydan okuyucu bir kadın ile karşı karşıyayız. Ancak bu kadar güçlü ve net bir söylemin arkasında yatan ise bir adamın gözünden anlatılan ve bir kadının bedeninden yola çıkan dışavurum çabasıdır. Artık bu baş kaldıran kadın, izleyicisiyle engellerini kullanarak iletişime geçer. Urbino Venüs'ündeki kışkırtıcı el hareketi yerini çok daha keskin ve söz sahibi bir duruşa bırakır. Yine Urbino Venüs'ünün elinde tuttuğu çiçek, Olympia'da zenci bir kadın tarafından oldukça büyük bir boyutta takdim edilir. Çiçek, bir kadının zerafetini, değerini ve cazibesini anlatan çok soylu ve ikna edici bir simge olarak bilinmektedir. Urbino Venüs'ü kendini bu çiçekle sergilemeye çalışırken, Olympia, çiçeğin tüm mesajlarını reddederek kendinden emin bir şekilde bizim karşımıza çıkıyor. İşte tam bu noktada biz de feminizm ruhuna sahip bu çağrışımın basamaklarını yavaş yavaş inşa ediyoruz. Peki, kadınsılık kavramından yola çıktığımızda, Titian'ın o arzu dolu ve davetkar kadın vücudunu bir şehvet makinesine dönüştürmesi midir kadınsılık? Yoksa Manet'in buna karşılık yapmış olduğu ve yeniden tanımlayarak hüküm süren bir kadın mıdır? Her ikisi de değil. Geçmişten günümüze, kadının arzu nesnesine dönüşümü, toplum tarafından benimsenen ve norm haline gelen acınası bir cinsiyet parçalanmasının sonucudur. Bununla birlikte, yine aynı olgu için resmedilen Olympia'nın, kendi bedeni üzerinde bu temayı kırmaya çalışması bizi başka bir perspektifle daha derin bir düşünceye sokuyor. Titian'a geri döndüğümüzde kadının cinsel bir çağrışım uyandırmasının ardında gözüken diğer bir mesaj doğurganlık. Resimde, arkada duran kadının ve küçük kızın bize anlattığı, Urbino Venüs'ünün şehvet dolu tavrından çok daha uzak. Resme baktığınızda muhtemelen bir kızın, annesinin yanında dua edişini görüyorsunuz. Yine toplumsal cinsiyet üzerinden değerlendirdiğimizde bu mesajın özel alandaki kadın imgesi, lirik bir anlatım yoluyla biçimlendiriliyor. Manet'in Olympia'sında, çiçeği taşıyan zenci kadına baktığımız zaman onun hizmetkar biri olduğunun farkındayız. Kulaklarımızda çınlayan ırkçılık terimi, bu kadının cinsel bir arzu uyandırmasından çok, onun kadınlık kavramını sadece hizmet yolunda kullandığını bize göstermektedir. Zaten bir haz makinesine dönüşmeyen kadın ne kadar kadındır? Zenci, kadınlığı temsil eden en büyük simgelerden birini, beyaz bir çiçeği uzanan kadına sunar. Zenci kadının o beyaz çiçeği Olympia'ya sunması, bizde sanki kendi kadınlığını da o çiçekle birlikte teslim ettiği çağrışımını uyandırır. Olympia'yı, Urbino Venüs'ü ile kıyasladığımızda teninin çok daha beyaz olduğunu fark ediyoruz. Gözümüze iyice sokulan bu detay bizim bir kez daha zenci kadını keşfetmemizde büyük yarar sağlamaktadır. Onun hemen yanında uzanan ve bize birçok engeliyle karşılık veren Olympia'nın bir diğer farkı, ne kadar dik başlı olursa olsun,kadınsı yönünü nasıl ve ne şekilde kullanması gerektiğini bildiğidir. Son olarak zincirsiz bir kadın imgesiyle karşımızda duran Olympia, artık her anlamda, hizmet eden bir kadından çok, hizmet gören bir kadın mertebesine erişmiştir. Kadının cazibesinin en büyük kanıtlarından biri olan saçları, Urbino Venüs'ünün o ateşli bedeni ile uyum içinde dans ederken, Olympia'da bu kanıt tamamen ortadan kalkmıştır. Manet'in kadınında bulunan o mistik tavır, baş kaldırışında saklıdır. Köpek, herkesin bildiği ve çoğumuzun ihtiyaç duyduğu gibi sadakatin simgesidir. Resmi araştırdığınızda bu köpeğin uyuduğu için kadının sadakatsizliğini simgelediğini anlatan kaynaklara ulaşacaksınız. Köpeğe başka bir açıdan baktığımızda Urbino Venüs'ünün o yumuşak ve sakin tavrıyla bütünleştiğini görüyoruz. İzleyici üzerinde herhangi bir tehdit oluşturmayacak şekilde uyuyor. Kedinin ise o dönemde cinselliği çağrıştırdığı söylenmektedir. Aynı zamanda duruşu yine izleyici üzerinde sinirli ve saldırgan bir tavır yaratır. Olympia ve kedisi artık çoktan uyanmıştır. Ne yazıktır ki yüzyıllardır çizilen kadın bedeninin övgü ve şehvet dolu anlatım tarzı, günümüzde Türkiye açısından ele alındığında, dinsel ve ahlaksal açıdan bambaşka bir boyuta taşınıyor. Rönesans döneminde erkek için büyük haz uyandıran kadın bedeninin cazibesi, günümüz Türkiye'sinde tüketim kültürünün parçalarından biri haline gelmektedir. Kadın haklarının erkekler tarafından belirlendiği bu ülkede zaten tüketim mekanizmasına dönüşmesi çok da hayrete düşecek bir durum değil. Kadın kanaması olur ve evlendirilir. Geleneğine veya kocasının isteğine uyar, örtünür. Devletin ideolojisi ve bu ideoloji doğrultusunda kullanılan araçlar yoluyla alanları belirlenir. Yine devletin öngördüğü sayıda çocuk sahibi olur. Aldatılır. Çünkü kadın tüketilebilir bir nesnedir ve elbette tükenir. Erkek hem üreten hem de tüketendir ve bu sebeple yeniden üretmesi ve yeniden tüketmesi gerekmektedir. Her şey bu kadar sistematik bir şekilde düzenlenmişken kadın haklarını da es geçmemek gerekir. Birçok tecavüz sonucunda neredeyse kadının suçlu konumuna geçtiğini gazetelerde okuyoruz. Bunun dışında pek çok şiddete maruz kalan kadınlar bugün hala binlerce sebeple devlete sığınamamaktadır. En başında da bahsettiğimiz gibi kadının sıcaklığı, cazibesi ve eşsiz gücü karşısında kendini ispatlamaya çalışan erkek, Türkiye'de dev bir travma yaratmaktadır. Kadın hareketlerinin ve belirli çalışma haklarının ortaya çıkmasından itibaren, çoğu erkekte beliren bu aşağılık kompleksi, fiziki güçle birlikte bu durumu şiddetle yenebileceğine inanır. Kadını her zaman kırılgan, muhtaç ve tüketilebilir bir cazibe olarak gören erkek, toplumun algısında yatan korumacı tavrını yarattığı şiddet ile özdeşleştirmiştir. Günümüz Türkiye'sinde çözümlenemeyen bu tavrın sığındığı alan ise ataerkil yapı. Görünen o ki, Türkiye'de yaşayan bir kadının durumu, Urbino Venüs'ünün yarattığı kadınlık imgesinden çok daha vahim.


Artık konuşmamız gerekiyor. Kelimelerimi kaybedeli bir haftayı geçti. Onları artık hiçbir yerde bulamıyorum. Sana dair bir şeyler karalamak için masama oturduğum günlerde, anlatışımdaki yetersizlik canıma okuyor. Senin en ufak bir titreşimini bile kağıda dökmekten acizim. Yine de elimden geldiği kadar ikimizden bahsetmeye çalışacağım ve bu mektubun başında, tam da şu an iki ayrı kişiyken biz, okumayı bitirdiğinde içinde bir yerde beni de duyumsayacağını ummaktan başka çarem yok. Seninle yüz yüze gelip tüm bunları anlatmam da mümkün değil. Söylediğin hiçbir şeye dikkat edemiyorum çünkü. Yakalayamıyorum. Seni dinlerken, ellerinde, çillerle kaplı alnında, gerdanlığında tanıdık bir şey arıyorum. Aynı anda yola çıkmış iki insanken, sen sanki uykuya daldığım bir yüzyıl boyunca benim hayatımı yaşamışsın. Ben bambaşka kadınların ayak izlerini takip ederken, sen görmek istediğim şehirleri, evden tek parça eşya almadan çıkıp gitmek istediğim saatleri, girmek istediğim belaları çoktan bir anı haline getirmişken, sana artık ne katabilirim? Sanırım hiçbir şey. Benden dört başı mamur bir mutfak robotu, yalnızca üzgünken oturulabilecek bir sandalye bile olabilir. Peki ya bir sevgili? Bu aslında hiç de olası bir durum değil. Üstelik bu satırların anlatmak istediği de bir aşk güzellemesi değil. Başını yastığından kaldırmanı, silkinip kendine gelmeni ve seni çepeçevre saran bu adamı artık görmeni diliyorum. Fark edebiliyor musun? Düzenli mesai saatlerinde durmadan konuşup şikayet ederken birden yavaşlamaya hatta küçülmeye başlayan ve merkezine doğru çekilerek içine sadece seni sığdırabilecek bir koni halini alan bir adamdan bahsediyorum aslında. Kelimelerime yer bulamayışımız da böyle bir döneme denk geldi işte. Tüm trenlerin aynı istasyona gittiğini sanan çocuk tarifeni, olsa olsa bir kadının bir kuştan çaldığı uçarılıktır dediğim, gülümseten genç kızlığını öğrenmeye ve heybeme doldurmaya öylesine meraklıydım ki başka hiçbir şeye yer kalmamıştı. İçi sadece seninle dolu, koskocaman bir koni! İnanır mısın bana bilemiyorum ama kaybettiğim onca şey hiç mi hiç umurumda değil. Ama sen korkmaya başlıyorsun, görebiliyorum. Gittikçe kuvvetlenen ve benden güç alan varlığının bir gün enkaza dönüp başıma yıkılacağını kuruyorsun. Korkma. Funda, ben şuursuz bir kalabalığın içinde, güzel okullarda, güzel kitaplar okuyarak ve güzel giysilerle dolanarak güzel bir gelecek kuruyordum, farkında mısın? Bir sıfatın uğruna unutulan yaşantıyı görebiliyor musun? Bana ait olan, yaşamam için sözlüğüme girmiş mutluluk kelimesi bile bambaşka insanların hayalleriyle besleniyor. Onların diledikleri zamanda da belki son bulacak. Bilemiyorum. Funda, bir de şu konu var ki muhakkak anlaman gerek: Ben babamı sevmiyorum. Beni kocaman bir adam yahut dengi gibi görmesine dayanamıyorum. Bir kere bile beni balkona çekip kız arkadaşlarımı sormadı mesela, boyumun nasıl attığını fark etmedi yaz tatillerinde. Yıllardır onun içinde ve gözlerinde çocuğunu kolluksuz denize gönderen bir baba misali kır düşmüş bir endişeyi aramaktan bıktım usandım. Şimdi anlayabiliyor musun, senin varlığının hiçbir zaman bir enkaza dönüşemeyeceğini, tanıştığın çocuğun zaten içinde bir enkaz sessizliğini taşıdığını? Kalabalığın sırtından dönen sesimi aslında sessizlik sandığımı duyuyor musun? Farkındasın, görebiliyorsun ve duyabiliyorsun beni Funda, artık daha fazla sorgulama. Ben ilk kez kendimden başka bir insanın var oluşunu büyük bir mutlulukla karşılıyorum. Bedenimden uzayıp giden bir kara parçası gibi değil, hayır öyle değil; ulaşmak için topraklarımı geride bırakmayı içtenlikle dileyebileceğim bir ada misali içimde duruyorsun. Yer değiştirmiyorsun, solmuyorsun, bitmiyorsun, karşılaştığın gerçekleri bir bir kırıyorsun. Havada azot, oksijen ve karbondioksit vardı değil mi Funda? Aramızda yalnızca tek bir madde varmış da bu bizi birleştirmek için efsanelerle, şarkılarla, tesadüflerle ikimizi birden sarmalıyor.


İletişim Çağı'nda bulunan bizleri anlamak ve anladıklarımızı da bir başkalarına aktarabilmek için kelimelerin manaları üzerinde çalışmaya devam etmeliyiz. Tabii ki örneklemeler ile benzetmeler bizim kullanacağımız en sağlam elemanlar olmaya devam edecek ve bir anda olmasa bile, belirli bir süreç sonunda hem ne konuştuğumuzu bileceğiz hem de başkalarının bize ne anlattığını. Tüten buhar makineleri, birbirimizi anlama çabamızda bizlere çok ilginç yollar sunmaktadır. Örneğin; burada halihazırda çalışmakta olan buhar makinelerinden bahsediyor olabiliriz. Buhar makineleri çalışırken buhar çıkarırlar ve bu durum da onların tütme eyleminde olduğunu gösterir. Fakat, bunun yanı sıra; şu anda çalışmıyor olsalar bile sahip oldukları teknolojinin günümüzde hala kullanılıyor olduğunu da belirtmiş olabiliriz. Yani; buhar makinelerinin tarihin tozlu raflarına kaldırılmadığını ve varlıklarını hala sürdürdüklerini anlatmışızdır. Birinci anlamda şu an çalışır bir şeyi anlatmışken ikincisinde ise varlığını sürdürmesinin bile haber niteliği taşıdığına olan inancımızla ilgilidir. Birbirimizi anlamaya başladık mı bilmiyorum ama bir anlam örneği daha geliyor; bu tanımlamayla buhar makinelerinin iyi ya da kötü koktuğu bilgisini de vermiş olabiliriz. Buhar makinelerinin her daim aynı kokmadığını ve bizim iyi mi yoksa kötü mü koktuğunu bu cümleyle birlikte mimiklerimizle sunabileceğimizi de hatırlatmak isterim. Buhar makinesi, bu anlamda kötü kokularla tütüyorsa bir felaketin habercisi de olabilir. Kısacası; biri size derin bir nefes alıp biraz ufuklara doğru baktıktan sonra Tüten buhar makineleri... dediğinde, o kişinin size anlatmak üzere olduğu şeyden bihabersiniz demektir. Elimizden geldiğince sıfat tamlamaları kullanıyor ve karşı tarafa tamlananın kusursuza en yakın halini sunmaya çalışıyoruz. Eminim ki hepimizin tüten buhar makineleri hakkında anlatacağı birçok öykü vardır ama öyküsü olmayan yerde de nasıl kısaltmalara kaçtığımızı unutmamak gerek. Düşünün ki tamlanan atılıyor ve tamlayanı ise isim haline çekiyorsunuz ve nedenini de bilmiyorsunuz. İstanbul'da yaşayan birinin Bugün de hava pek güzel. Karşıya vapurla mı geçsek? cümlesi bizler için ne kadar normal olsa da Fransızlar için durum pek de öyle değil! Handymax kategorisinde Supramax gemiler Panamax gemilerin sahip oldukları daha fazla yük taşıma kapasitesine ve gemide yük elleçleme esnekliğine sahip olmaları nedeniyle mal göndericilerinden yoğun talep görmektedirler. diyerek konu hakkında bilgi sahibi olmak isteyenlerle verilerini sunuyor Türk Armatörler Birliği. 1920'li yılların sonlarında Milli Vapurcular Birliği olarak adlandırılan bu oluşumun, 2021 yılındaki gemi türlerine ait verdiği bilgilerden bir kısmını sundum sadece. Bir şeyleri anlamak yerine isim verip geçme huyumuzdan 101 yıldır vazgeçmediğimizi görmüş oldu bu gözler. Vapeur kelimesini vapura çeviren kalmamış, orası kesin. Yoksa birileri çıkar ve Handymaxe hendimek de diyebilirdi. Yine ne olduğunu anlamazdık ama en azından kendi alfabemizin dışına çıkmamış olurduk. Belki de taze kan mühendislerimiz bu isimlendirme işlerini de önemsiz görüyordur. Belirli tablolar vardır, incelesen ne, incelemesen ne, zaten kullanım amacını biliyoruz, bu söylediklerin de hiçbir anlam sunmuyor bizlere; diyebilirler, desinler ama yazının başında dediğim gibi amacımız iletişim. Derdimizi bir şekilde anlatmayı öğrenmeliyiz. Tüten buhar makineleri, her anlamıyla etrafımızdalar. Biz gemicilik ve taşımacılık alanlarında aklımıza gelenlerden örneklemeler sunmaya çalıştık. Diyorum ya; hepinizin etrafında tüten buhar makineleri vardır ve sizlerin de bunlarla ilgili anlatacak, görüş sunacak, üzerine tartışacak birçok konunuz ya da öykünüz vardır. Birbirimizi anlamamız için anlatmaya başlamanız lazım çünkü İletişim Çağı'ndayız. Anlatmaya başlamalısınız çünkü buhar makineleri tütüyor. Konuyu kapatmadan önce, son bir noktaya daha değinmek istiyorum. Gemilerin nasıl sınıflandırıldıklarına bakarsanız kullanım amaçlarına göre olduklarını göreceksiniz. Kuru yük, likit yük, insan taşımacılığı, hayvan taşımacılığı, araç taşımacılığı, konteyner taşımacılığı, keşif, sondaj, kurulum, balıkçılık vb. örneklerle sınıflandırılmaktadır bu gemiler. Bunu gayet doğal karşılarız çünkü gemiler, kullanım amaçlarına göre tasarlanarak üretilirler. Yani; buharlı gemi tanımlaması bize pek bir şey ifade etmez çünkü kullanım amacını bilmemekteyizdir. Buradan bakıldığında; tarihte var olan bir gemi de yapısı gereği kendi vasfını bilmiyordu. Tarihte bir benzeri olmadığı için, çoğu buharlı geminin adı unutulsa da, bu geminin adı hiç unutulmadı, unutulmayacak da... Hiçbir vapura kolaylıkla böylesi bir görev verilmeyecek, yıllar sonrasında da bu başarı hikayesi anlatılmayacak belki de... Ama o başardı ve tarihe adını Bandırma Vapuru olarak kazıdı. Onun taşıdığı fikirler de hala etrafımızda ise, günün birinde yukarıda değindiğim konunun gerçekleştiğini göreceğiz.


Neden geldin, dedi yaşlı kadın genç adama. Bu bir soru muydu, serzeniş miydi tam anlaşılamadı. O vakit sustu adam. Gözleri yaşaracaktı, tuttu göz kapağının altında gözyaşlarını. Tuzu yaktı içini. Yaşlı kadın, genç adamın elinden tutan kız çocuğunu fark etti birden. İçi yumuşayacak gibi oldu, yumuşamadı. Hiçbir şey sormadı. Araladığı kapıdan önce gölgesi girdi adamın, sonra gölge diğer gölgenin elinden tuttu. O da girdi içeri. Gölgeler, bedenler, susulan sözler; peş peşe içeri girdiler. Kadın elini uzatmış odayı gösteriyordu önden. Onlar görmüşlerdi oysaki. Oda loştu. Bir ağırlık vardı içeride, anlaşılamayan. Kağıt toplayan bir çocuk hızla geçti penceredeki sardunyanın ardından. Akşam olmak üzereydi. Kadının perdeyi çeken ihtiyar ellerine takıldı çocuk. Arka bahçelerindeki kurumuş ağacın dallarına benzetti onları. Lamba düğmesinin sesi minik odada yankılandı sonra. Sonra kadın onlara dönecek gibi oldu, dönmedi. Kapıdan çıktı. Adam pencere önündeki somyaya oturdu. Çiçek desenli minderlerine sırtını yaslamadı. Eliyle çocuğu çağırdı yanına. Çocuk ürkek adımlarla eğreti oturdu. Niye getirdin beni buraya, hadi evimize gidelim, diyecek oldu. Konuşturmadı adam. Sus işareti yaptı. Fısıltıyla bir şey söyledi ama anlayamadı çocuk. İşaret parmağını dudaklarına kapattığından, okuyamadı onları. Tek bildiği okuma buydu oysa. Kadın birkaç dakika sonra içeri geldi. Islak ellerini önüne bağladığı peşkire siliyordu. Çocuk aç mı, diye sordu genç adama. Acıktım, dedi çocuk. Çok utandı, dememeli miydi acaba. Bir adama bir kadına bakıyordu şimdi. Açlığını unutturan bir şey görmüştü onlarda. Aynı bakışlar, aynı çatık kaşlar, göz renkleri de mi aynıydı yoksa? Birbirlerinin hem kopyası gibiydiler hem de farklıydılar. Aralarında otuz üç yaş vardı. Bilmiyordu çocuk. Kapıdan hızla çıkan kadının ardından gidecek oldu. Ona kim olduğunu soracaktı, adını soracaktı. Kendi adını da söyleyecekti mesela. Henüz okula gitmediğini ama bazı harfleri bildiğini söyleyecekti. En sevdiği arkadaşının Elif olduğunu, gece geç yatmayı çok sevdiğini fakat babasının onu erkenden yatırdığını, mum ışığında elleriyle hayvan gölgeleri yapabildiğini, buraya üç farklı otobüsle geldiklerini, en sevdiği yemeğin mantarlı köfte olduğunu, buna herkesin şaşırdığını, üstelik acı biberden üç tane yiyebildiğini, en sevdiği oyunun yakantop olduğunu, en sevdiği hayvanın kedisi Nusret olduğunu söyleyecekti. Annesinin melek olduğunu söyleyecekti sonra. Bir gün seni de yanına alacak, demişti komşu teyzesi. Hiçbirini söylemesine izin vermemişti babası. Tam kalkarken kolunu tutmuş yanına oturmasını istemişti. Kadın birkaç dakika sonra koltuk altında bir sofra bezi ve elinde bir tepsiyle içeri girmişti. Tepsiyi kapının yanındaki sehpaya koydu. Yere, halının tam ortasına serdiği bezin üzerine tepsiyi koyup Hadi buyurun, Allah ne verdiyse... demişti. Sofrada üç boş tabak, ortada bir tabak dolusu lahana turşusu vardı. Tabakların yanında desenleri birbirinden farklı görünen kaşıklar duruyordu. Kadın tencereyi getirdi. E hadi buyurun, kendime yapmıştım, bilseydim..., cümlesini tamamlayamadı. Çocukla adam tepsinin yanına çöküvermişlerdi. Birbirlerine neredeyse yapışık vaziyetteydiler. Kadının ağrıyan dizlerine rağmen ustaca kurduğu bağdaşa bakıyordu çocuk. O da aynısından yapmak istedi, vazgeçti. Kadın, tencereye daldırdığı kepçeyle önce çocuğa, sonra adama koydu yemekten. Kendisine daha az doldurmuştu. Bir anda, hadi kızım, bir koşu mutfağa git de ekmeği getir gel, dilimleri koymuştum tabağa da unutuvermişim işte, dedi. Gülümsedi adam, gülünce sağ yanağında gamzesi belirdi. Görmedi kadın. Mutfağın, kapının sağ tarafında kaldığını anlamıştı çocuk. Işığını açmadan görebilmişti tezgahta duran ekmek dolu tabağı. Hemen kapıp içeri getirmişti. Tabakta onu bekleyen türlüye baktı. Çok sevmezdi ama guruldayan midesinin hatırına yiyecekti. Üstelik tadı çok güzeldi, hafif acılı. Adam türlüyü yerken hiç de hafif olmayan acılarını düşündü, pişmanlıklarını... Bütün keşkeleri kadının örgü yeleğinin cebinden sarkan sarı tesbihin taneleri gibi art arda diziliyordu boğazına. Düşüncelerinden kurtulmak için bir çırpıda silip süpürüyordu tabağındakileri. Bunu gören yaşlı kadın, hafif olmayan acılarının yüzünde bıraktığı izleri daha da belirgin edercesine gülümsüyordu şimdi. Tam o an, kadının sağ yanağında oluşan gamzesini görüp boynuna atılıvermişti çocuk.


Ben Lucky. Bu ismimi bana, sahibim Hakan vermişti. Onunla iki yaşımda tanıştık. Beni sahiplendi. Ona bir dost olmuştum. O da bana bir baba. Fakat onu bir ay önce trafik kazasında kaybettim. Oysaki o bana Beni bırakma. derdi ama o beni bıraktı. Zaten ben de çok dayanamadım. Üç günün sonunda, bu dünyadaki somut bedenimden ayrıldım. Sadece o üç günde sokaklarda neler gördüm, neler işittim. Beni canından bile çok seven sahibimin gördüklerim karşısında insan değil melek olduğunu anladım; çünkü insanlar sesi çıkmayan, konuşamayan her şeyi çıkarları için kullanıyorlarmış. Oradan da uzaklaştım. Susamıştım, yakında bir çeşme görünüyordu. Oraya doğru yöneldim. Çeşmenin yalağından su içen kuşların sesleri duyuluyordu. Çeşmenin yanına geldim. Tam su içecektim ki bir adamın beni boynumdan tutup fırlatmasıyla havalanarak yere kapaklandım. Canım çok acıyordu. Adam buradan su içmemem gerektiğini, çeşmenin kendisine ait olduğunu bağırarak anlatmaya çalışıyordu bana. Eğer ben oradan içersem müşterisi kaçacak ve aslında bedava olan suyu parayla satamayacaktı. İnsan açgözlülüğünün doruklarını yaşıyordu. Aslında kendisine ait olmayan bir çeşmeyi bile kendi çıkarları için kullanıyordu. Su aramaya devam ettim. Bir teyze halı yıkıyordu kızlarıyla. Deterjanlı suyu bile içebilirdim. Bana doğru süzülen deterjanlı suyu içmeye çalıştım. Fakat çok iğrençti. Hem zehirlenebilirdim de... İçmeyi bıraktım. Yolun kenarından yürümeye başladım. Hala susamış hissediyordum. Fakat üşümem susamamdan daha ağır basmaktaydı. Kumsala doğru yol aldım. Kumsala geldiğimde akşam olmaktaydı. Kumsalda yeri biraz eşeleyerek yatak gibi yaptım ve orada bu geceye atlatmaya çalıştım. Sabah olunca uyandım. Bir ses duydum. İnsanların kahkaha sesleriyle karışık bir darbuka sesi duydum. Neler oluyor diye sesin geldiği yöne doğru ilerledim.


Öykülerde hem fantastik, hem post-apokaliptik hem de güncel temalar kullanmış. Bir öykü kitabından beklendiği gibi sonuca bağlanmadan ve detaya girmeden hızlıca ilerliyor hikayeler. Öykülerin içeriğindeki sembolizm ve masalsı anlatımla yazar, duygulara odaklanmış ve özellikle çoğu hikayelerde kaleminin gerçekçilikten ziyade olayı yaşayanların verdiği tepkilere önem verdiği anlaşılıyor. Her şey böyle başlıyor. İnsan yalnızlıktan, can sıkıntısından bir anda koparıyor ipleri. Ben de öyle yaptım sanırım. Size başımdan geçenleri anlatacağım. Bazıları iklim krizinde yok olan bir dünyanın gerçeküstülüğünden, bazıları mitolojik karakter Lilith'ten, bazıları cinayetten, bazıları şizofrenik kişilik bozukluklarından esinlenmiş. Ama genel olarak olayların içeriği hikayede sadece arka plan olarak veriliyor; fakat yazarın çok kısa cümleler kullanması gidişatın akıcılığını yavaşlatıyor. Kitap beklemediğim bir şekilde ilgimi çekti, arka plana yedirilmiş bir huzursuzluk hissi, özellikle hikayelerde sonuna kadar gizemi koruması ve bazen sonunda bile açıklamaması hikayeleri akılda kalıcı yapıyor. Belki dili biraz daha akıcı olsa bazı öyküler roman olarak bile okunabilir.


Savaş Dinçel'in yazdığı ve yönettiği, vefatından önceki son oyunu olan bu eser gelenekselleştirilmeye çalışılmaktadır. Geçmişten günümüze kadar Şehir Tiyatroları'nda Savaş Dinçel'in yönetmenliğinde, Ankara Devlet Tiyatroları'nda Hakan Çimenser'in yönetmenliğinde sergilenen bu oyun, son kez 1 Nisan 2007 yılında Savaş Dinçel'in vefat gününde sergilenmiştir. Çok yakın dostu olan Müjdat Gezen kendi okulunda onun için yaptırdığı tiyatro sahnesinin açılışını bu oyunla yapmıştır. İlker Ayrık ve Aykut Taşkın'ın oynadığı bu oyun Savaş Dinçel'i yaşatmanın en güzel yoluydu. Kendilerine Savaş Dinçel Sahnesi Oyuncuları demişlerdir. Oyun her sahnelenişinde, seyirciler salonları her dolduruşunda Savaş Dinçel yeniden can bulacaktı. İlker Ayrık ve Aykut Taşkın'ın hayat boyu oynayacağız dediği bu oyun, kurucuları oldukları Pervasız Tiyatro Topluluğu'nun da vazgeçilmez oyunu oldu. Hayat koşturmacasında; doğduğumuz ailenin özelliklerinin, bize öğrettiklerinin, toplumda birer yansıması oluruz. Ailesi tarafından disiplinle yetiştirilen, içine kapanıp, sokaklardan, arkadaşlıklardan yabancılaşmış bir çocuğun babası ölünce verdiği bir karar üzerine oynanan bu oyun kendimizi ve geleceğimizi sorgulamaya itecek bizi. Hayatı boyunca babasının çizdiği yolda ilerleyen, o yoldan başka bir yol bilmeyen çocuk babasızlığa düşünce çaresiz kalır ve işte o an kendi hayatını yaşamaya başlar. Karşısına çıkan beklenmedik kişi adeta bir iç ses gibi ona karar vermeyi, düşünmeyi, kendi hayatını yaşayabilmeyi öğretir. Yapmacıklıktan uzak, oldukça bizden bir oyun olan Uçurtmanın Kuyruğu hepimizin hayatından birçok sahne içeriyor. İzlerken gözlerimizden dudaklarımızdan gülücükler dökülse de aslında yaptığımız, maruz kaldığımız birçok yanlışı gün yüzüne çıkartacak. Zaman, tutmuş kolumuzdan, bizi yaşlandıra yaşlandıra oraya buraya sürüklüyor; arabanın camından dışarıyı izler gibi, görmeden öylesine bakıyoruz çevreye: yaşamıyoruz. Hop dur bakalım ne oluyor diye çıkışıyoruz, yine de zaman bırakmıyor kolumuzu. Bir anlaşma yapıyoruz 'zaman sen yine götür beni ileri doğru fakat bırak da yaşaya yaşaya göre göre geçelim şuradan'. Artık bizi arkasından sürükleyen bir zaman yok, geçen yıllarla el ele tutuşmuş kendi hayatımızı dilediğimiz gibi yaşıyoruz.


Kadın o sabah da erkenden uyandı. Araladığı göz kapaklarını birkaç kez kırpıştırdı. Bir süre tavanı seyretti hareketsiz. Sonra yere indirdi buz gibi ayaklarını. Gözleri yün terliğini aradı. Nereye bırakmış olabilirdi ki? Desenli karoların, ayaklarından daha soğuk olmadığını düşündü. Ardından pudra pembesi sabahlığını geçirdi üstüne. Rengini sevmediği halde almıştı, yıllardır sahte bir mutluluk gibi taşırdı üzerinde. Krem rengi perdeyi aralayıp sokağa baktı. Kenarında tek tük ağaçların dizildiği, griliği üzerindeki rengarenk arabalarla yer yer kaybolmuş, büyük bir caddeye açılan bir sokaktı burası. Saman sarısı apartmanların herhangi birinde, herhangi bir katındaydı herhangi kadın. Günlerden pazar, mevsimlerden sonbahardı. Kızı uyanıncaya kadar kendiyle, eviyle meşgul olacaktı her tatil gününde yaptığı gibi. Nevresimini değiştirecek, duşunu alacak, radyosunu açacak, kahvesini içecekti. O sırada oturma odasındaki yatağından kalkıp kucağına gelen kedisini sevecekti. Belki televizyonu açacaktı sonra, canı isterse. Minik balkonuna çıkacaktı çiçeklerini sulamaya. Çay suyunu koyup mutfak masasına kahvaltılıkları dizecekti. Kızı kalkacaktı sonra, ıslak günaydın öpücükleri konacaktı gülümseyen yanaklarına. Belki tost, belki yumurtalı ekmek yapacaktı ona. Ekmek kızartacaktı mutlaka, üzerine tereyağı ve ayva reçeli sürecekti. Kahvaltıdan sonra kızını hazırlayıp kapıdan uğurlayacaktı. Balkona çıkıp kırmızı arabanın ardından dualar okuyacaktı yine. Öğleden sonra yemek hazırlıklarına başlamıştı ki çok kullanmadığı, hatta varlığını unuttuğu bir eşyanın, ev telefonunun sesiyle yerinden sıçradı. Birkaç kişide vardı ev numarası. Belki de yanlış bir aramaydı. Arayan iş arkadaşı Nuray'dı. Akşam yemeğine davet ediyordu onu. Aynı çatı altında, neredeyse bir selam dahi vermeden çalıştığı birkaç iş arkadaşı da gelecekti. Hep ilginç gelirdi bu buluşmalar kadına. Doğru dürüst bir kelam etmeyen, asık yüzlü, işkolik insanlar topluluğu böyle ayda birkaç kez buluşur, sanki işte konuşmak yasakmış da tüm biriktirdiklerini aynı anda atar gibi hiç susmazlardı o buluşmalarda. Bir kez icabet etmişti davete, fazlasına lüzum görmedi. Evin arka tarafına bakan bir odası vardı, çamaşır kurutmak için kullanırdı burayı. Bu sefer gelişigüzel asmıştı ıslak çamaşırları kurutmalığa. Evin dört bir yanını saran yemek kokularının arasında kızının en sevdiği mozaik pastayı yapmayı da unutmamıştı. Akşam erkenden kararmıştı hava. Buram buram kasvet kokuyordu. Günlerdir olduğu gibi bugün de kendini göstermemişti güneş. Öğle saatlerinde bir bulutun ardından çıkacak gibi olmuş birkaç dakika sonra da kaybolmuştu. Ertesi güne giyeceklerini ütüleyip hazır etmiş, kızının okul eşyalarını düzenlemişti. Sofrayı hazırlarken açık camdan kızının sesini duyar gibi olmuştu. Evet, oydu. Ağlıyor muydu yoksa? Hışımla mutfak penceresine yönelirken elindeki tabağı düşürmüş, kırık parçalar dört bir yana savrulmuştu. Fark etmemişti bile. Kızı, biriciği, adamın kolundan çekiştiriyordu. Belli ki onun da içeri gelmesi içindi bu yana yakıla ağlaması. Seslenmekten ziyade kızını sakinleştirmek için balkona çıkmıştı. Fakat düğüm düğümdü boğazı, bir şey söyleyemedi. Hem söylese de kendi sesinden duymazdı ki kızı sesini. Karar verdi, aşağıya inecekti. Gözleri uzun gri hırkasını aradı. Bulamadığı terlikleri gibi demek o da terk etmişti kadını. Dolabında asılı duran siyah hırkasını kaptı hemen. Nedense o an fark etti; gri, siyah ve kahverengi dışında bir renk yoktu orda. Tam anahtarına uzanmıştı ki birisi narin narin kapıyı tıklatıyordu. Kızının çalışıydı bu, sevindi Kapıyı açtığında o kocaman adamı gördü. Uzun boyunu, bal rengi iri gözlerini, ellerini yana açmış çaresizliğini... Sonra hemen unuttu bunları. Şimdi nasıl kabul etmesin, nasıl hayır, olmaz desin. O an ki unuttuklarını, unutamadıklarını hatırladı bir bir. Sustuklarını, susamadıklarını hatırladı. Dağlandı yüreği tekrar tekrar. Külleri bile sıcaktı hala. Tamam dedi dilinin ucuyla. Düştü düşecek bir tamam'dı bu. Elinde eğreti tuttuğu siyah hırkası gibi. Bir bayram günü gibiydi çocuk, çıkabileceği en yüksekteki bir uçurtmaydı; bir kuştu en özgüründen, en renklisinden bir hediyeydi. Porselen kırıkları süpürdü kadın. Kendi kırıklarını da böyle temizleyip atabilseydi keşke çöpe. Unutabilseydi... O sadece unutmayı unutabilmişti. Yemeğin altındaki kısık ateşi söndürdü, hırkasını aynı askıya asıp serbest bıraktı dolabın içine. Kedisine mama koydu, koltuktaki battaniyeyi katladı hiç acele etmeden. Televizyonun sesini açtı biraz daha. Kedi, alışkanlıkla henüz yanmayan kaloriferin altına büzülmüştü. Sevmek için uzandığında kedinin altında duran yün terliklerini gördü. O gün üçünü kez gülümsemişti. Bir süre sonra dış kapının sesini duydu. Gitmişti adam, en iyi bildiği şeydi. Bakmadı ona mutfak camının ardından. Bin yıl kadar uzaklaşmıştı adam şimdi.


Geçmişe sıkışıp kalmış olayları kurcalarken, yaşanan hislerin analizini yapmak ve vaatlerin yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmek; bizim işimiz değil. Fakat, yaşamakta olduğumuz süreç boyunca, insanlara bir şeyler vaat ettiğimiz doğrudur. Şöyle bir kapsamlıca düşündüğümüzde de; ya umut ya da umutsuzluk vaat ettiğimizi görüyoruz. Olumsuzdan olumluya doğru bu durumu incelemeyi daha faydalı gördüğüm için sizlere bir sonraki paragrafta umutsuzluk vaat edeceğim. Tüm kıyamet senaryoları hızla gerçekleşiyor. Bizim neslimizin görüp göremeyeceği bile belli olmayan bu hadise sonucunda, yeryüzünde tek bir canlı bile kalmayacaksa; bırakın bugüne kadar gerçekleştirdiğiniz tüm o yaşanmışlıkları, neden bu yazıyı okumaya devam ediyorsunuz? Bir anda alim olacaksınız da üç günlük yaşantınızı doyasıya yaşayacak kadar gelir mi elde edeceksiniz? Birileri sizin damarınızdaki son damla kanı bile emip hiç ederken, başkaları dünyaya geldiği için mi sevineceksiniz? Sevdiğiniz size göz mü kırpacak? Sonsuz mutluluğu elde edemeyeceğinizin farkında değil misiniz? Güneş size gülmeyecek ve hiçbir Mart ayında elinizde montsuz dolaşamayacaksınız! Tek bir umut tıkırtısı yok bu beynin içerisinde. Her şey olacağına varacak ve olacağı şey de senin varlığını kutsamayacak. Günlük yaşantında elde edemediğin ilgileri internet üzerinden gerçekleştirilen oyunlarda arayacaksın. Kazanırsan belki birileri seni tebrik edecek ve içlerinden de kesin hile yapmıştır diyecek. Yaratılma amacım ne benim? diye soracak olursan; aile kurup öyle geçineceksin cevabını yeterli bulmuyorsan, vay senin haline! Tabii ki umutsuzluk vaat eden bu önerilere kulak verip vermemek senin elinde. Mantık denen olgu seni hangi cümlelerde etkin kılıyorsa ve mantıkla yaşamayı benimsediysen, bu yollar hep senin! Aslı astarı olmayan umutsuz günler ya da geçmişin olay örgülerini inceleyip boş vaatler üzerine kafa patlatmak yerine, bulunduğun zaman diliminde yaşamanı tavsiye ederim. Boş ümitler boş vaatlere karışsa ve sizin için yorumlar yapılsa, bu durum sizin umut vaat etmediğiniz anlamına gelmez. Askere başladığı ilk gün sudan çıkmış balığa dönen kişiler için de geçerlidir bu durum, çalışmaya başladığı ilk gün hatalı işler yapmış olan bir çalışan için de. Bir anlık tepkilerimizle etrafımızda bulunan hiç kimseyi yargılamamalıyız. Bu sebepten dolayı, geçmişe bakıp boş vaatler aramak yerine, günümüze bakıp doluca yaşamalıyız. Gelecek ile ilgili planlarımız varsa, kurguladığımız hayata umut vaat eden öngörüler eklemeli ve her daim kendimize güvenmeliyiz.


Diyerek şarkılarla geleceğe umutla baktığımız nice nice dönemler atlattık. Hep bir umut ve şarkılardaki gibi bir mutluluk aradık durduk. Gözyaşları ile ıslanmasın dedikçe dünya, yaşlarla, kanlarla ıslandı. El ele verelim derken bir daha tutunamazcasına ayrıldı ellerimiz. Eğlence ve mutluluk dolu algıladıklarımız en nihayetinde sert bir dramdı. Beklentilerin, insanlığın ve çocukça hayallerin dramı. Adımlar sıklaşıp hedef yaklaştıkça merdiven ekleniyordu önümüze, Ara sıra lanet, ara sıra küfür ettik; doğduğumuz güne, olduğumuz yere, Gelmeyince elden çare veda ettik sessizce. Yitirilen umutlar, dil ucundaki kelimeler için. Ve biz şarkıda geçen çocuk olamadık, Ne bir dünya bırakıldı bize ne de bir umut, Tekrar edilen tek şey gözlerini kapat ve unut.


Halit, namıdiğer şiirkeş; dakikalardır önünde yanıp sönen imlece bakıyordu. Dışarıdan bakıldığında gözleri dalmış gibi bir hal içinde olsa da hiçbir yere dalmamıştı; gayet açıktı bilinci, gözleri kadar. Güneşli bir gökyüzüne uyanmış, uzun uzun çay içmişti caddeye bakan balkonunda. Güzel bir gün olacağını hissetmişti nedensiz. Belki de uzun zamandır böyle olmasını istediğinden... Havanın; uzun zamandan sonra böyle ılık olmasından, böyle parlak bir gökyüzünü sarmalamasından... Aklına gelen dizeleri önünde açık duran bilgisayarına aktarmak istemişti lakin sözcüklerin kafasında dolandığı yetmiyormuş gibi az önce peş peşe duyduğu korna sesleri tüm dikkatini dağıtmıştı. Kurban olduğu kağıt kalem gibisi var mıydı? Aklından uçup giden sözcükleri mümkün değil hatırlayamıyordu. Ne yapacaktı şimdi? En iyisi bilgisayarı kapatıp bir şeyler atıştırmak, sonrasında da birikmiş birkaç iş halletmekti. Düşündüğü gibi de yaptı. Soğumuş demliğin altını yaktı. Perdeleri sonuna kadar açıp güneşi hem odasına hem içine doldurdu. Radyoda kanalları gezdi, içine sinen bir ezgi bulamayınca tümden kapattı sesini. Kasvetli hırpani hırkasını üzerinden sıyırıp attı. Duş aldı, tıraş oldu, ablasını aradı, yeğenine kumandalı araba sözü verdi. Tüh! Keşke vermeseydi. Mutluyken söz vermemesi gerektiğini kaçıncı kezdir anlatamıyordu kendine. Olan olmuştu. Eline geçen ilk parayla hemen almalıydı en kırmızılısından bir araba. Kim demiş çay bir insanı daha çok sinirlendirmeye yarar diye. Dört bardak arka arkaya yuvarlamak yumuşacık yapmıştı onu. Dişlerini fırçalarken cep telefonu çalıyordu, hemen koştu. O da ne! Yanlış mı görüyordu acaba. Yayınevinden arıyorlardı. Fransızcadan çevirip geçen ay teslim ettiği roman için hesabına yatırdıkları bilmem kaç lirayı duymuş, ağzında diş macunu köpükleriyle doğru dürüst teşekkür bile edememişti arayan kişiye. Gün artık parıl parıldı. Ve farları yanıp yanıp sönüyordu şimdi kırmızı oyuncak arabanın. Bulaşıkları yıkayıp etrafı gelişigüzel topladıktan sonra koltuğunun altına kıstırdığı bir kitap ve cebinde şıngırdayan anahtarlarla düşmüştü çarşının yoluna. İlk işi bankaya gidip alın teri parasını çekmek, sonra iki sokak ötedeki bir başka bankaya on gün gecikmiş kirasını yatırmak ev sahibi alışmıştı bu duruma, kuru temizlemecide kaç haftadır parasızlıktan alamadığı biri siyah diğeri devetüyü renkli trençkotlarını almaktı. Adama telefonda il dışındaymış ya da aşırı yoğunmuş gibi numaralar yaptıktan sonra göz teması da kuramamıştı alırken. Şimdi sıra oyuncakçıdaydı. Bir yıla yakındır yürümediği bu yolu bitanecik yeğeni Eren için seve seve yürüyordu, biraz da mahcubiyet vardı içinde. Keşke daha çok sevindirebilseydi onu. Bir gülüşü tüm mutsuzluğunu, tüm umutsuzluğunu alır götürürdü. Elindeki eşyaları, fırından aldığı somun ekmeği eve bırakıp yine kitabıyla şehrin öteki ucuna giden belediye otobüsüne binmişti. Onca dur kalktan sonra yaklaşık kırk dakika sonra en sevdiği caddedeydi. Az sonra en sevdiği kitabıyla beraber en sevdiği sokağa girecek, en sevdiği yerin bir köşesine oturacaktı. İşte gelmişti, tam karşısındaydı şairler kıraathanesi. Evet, buranın müdavimlerinin hepsi şiir yazamıyordu belki ama şiir gibi konuşurdu herkes. Şiirler okurlar, şairlerden bahsederler, bambaşka alemlere yolculuk yaparlar, yaptırırlardı. İçeri girerken anne, baba, abi, abla, evlat, öğrenci, memur, ev sahibi, dayı, amca, teyze, hala, bankacı, işçi, öğretmen, kiracı, umutsuz, yorgun, tükenmiş, geç kalmış, çaresiz olduklarını unuturlardı. Hepsi dosttu içeride, yarendi, yaşamaktan umutluydu; tükenmemişti hiçbiri. Kavrulmuş susam kokusuyla kendine geldi. Başındaki tepsiye on on beş kadar simit doldurmuş üzüm gözlü bir çocuk en güzel gülümsemesiyle Halit'e bakıyordu. Çaycı Battal'ı çocukluğundan beri tanırdı. Yıllardır olduğu gibi o gün de Peynirin benden, demişti Halit'e göz kırpıp. Ayten abla köşe masasında okuduğu kitabına gömülmüştü. Diğer köşeyi de emekli Naci amcaya kaptırmıştı demek. Elinde yarılanmış bir bardak çayla mırıldana mırıldana bulmaca çözüyordu. Üniversiteli olduğunu tahmin ettiği iki genç vardı bir de içeride. Hararetli hararetli konuşuyorlardı dünyadan soyutlanmış. İki fincan duruyordu önlerinde, içilmiş ve kahvesi kurumuş. Halit daha fazla düşünmeden kitabını kırmızı kadife örtünün üstüne bırakmış, simitlerden birini çıkarmış çayının gelmesini bekliyordu. Ve tabii ki peynirinin. Üç yanını çeviren caaanım kitapları sevdi önce gözüyle. Sonra kokularını içine çekti, her birini ayrı ayrı bilirdi. Battal elinde demli bir çayla geldi. Sonra yavaş yavaş demini azaltacak, en sonuncuyu da limonlu getirecekti. Afiyet olsun gözüm, diyerek Halit'in işaret ettiği paketi aldı. Minik parçalara bölerek misafirlere ikram ediyordu bu simitleri. Mis gibi kokuyordu etraf. Çaycı Battal bardak yıkarken, Ah be Naci Bey, oldu mu şimdi hatırlatıp durmak. Yaramıza dokunmak, demişti hemen, alınmış gibi. Halit gülümsemişti, oldum olası severdi tatlı atışmalarını. Akşamları da ozanlar gibi doğaçlama dizeler okurlardı paslaşarak. İkisinin de birbirinden yetenekli olduğunu düşünürdü.


Daha yolun başındayken duyar gibiydim kıyıya vuran dalgaların şırıltısını. Uçuşan kuşların kanat çırpmalarını bütün heyecanımla dinliyordum. İşte bütün yıl beklediğim tatil gelmiş, köye, dedemlerin yanına gelmiştik; her yıl olduğu gibi... Burada büyük bir bahçeleri, birçok tarlaları vardı. Bize düşense onları düzenli olarak ziyaret etmekti anlayacağınız. Babam arabayı kapının önüne park edince büyük bir hevesle, günlerdir hayalini kurduğum gibi rüzgarı yara yara koşmaya başladım. Ne arkamda bana dikkatli olmamı söyleyen annem vardı şimdi ne de daha onlara sarılamadan koşup gittiğim için yalancı sitemleriyle beni izleyen dedem ve anneannem. Sadece huzur vardı şimdilerde... Yüzümü yalayıp geçen rüzgarı hissediyordum; rüzgarla birlikte erik ağaçlarından dökülen çiçeklerin kokusunu alıyordum. Şehrin monotonluğundan paslanmış bacaklarım gittikçe açılıyordu sanki. Öyle ki açtığım kollarıma daha çok rüzgar sığıyordu artık. Kokular daha da yoğunlaşıyordu hem de... Sonunda gelmiştim işte, bir telaş ayakkabılarımı, çoraplarımı çıkarıp yolculuk sebebiyle şişmiş ve rahatsızlanmış ayaklarımı o enfes suyla buluşturdum. İşte şimdi tam anlamıyla inanmıştım tatilin geldiğine. Her ne kadar buradan pek ayrılmayacak olsam da yine de arkadaşlarımı özlediğimi hissediyor, bunu düşündükçe de daha şimdiden sudaki ayaklarım çıkmak istemediklerini fısıldıyorlardı sanki bana. Eh, nasılsa daha pek çok vakit vardı. Islanacağımı umursamadan oturuverdim suya, rahatsız da değildim bundan zaten. Bütün bir yılımı düşündüm, yaşadığım olayları, kurduğum yeni arkadaşlıkları. Çocukluğumun tatilleriyle şimdikileri karşılaştırdım. Evet büyümüştüm belki, sorunlarım artmıştı eskisine göre. Ama düşünüyorum da burada geçirdiğim bütün tatillerim aynıydı benim. Hep bir coşku var burada, küçük bir çocuğun kalbindeki sevgiyle seviyorum burayı... Burada ne kadar kaldım bilmiyorum ama ailem anlaşılan hasret gidermemi, doyasıya kadar eğlenmemi istiyordu. Az öncekinin aksine oturduğum suyun soğukluğu beni az da olsa rahatsız etmeye başlayınca ancak fark ettim akşam olduğunu. Heyecanla geldiğim yolu şimdi usul usul çıkıyordum. Ellerimle birçoğunun dikilmesinde emeğim olan ağaçları okşayarak gidiyordum. Bizim gibi tatil için gelmiş olan pek çok kişi vardı ve burada herkes birbirini tanıdığı için köy tam bir şenlik havasındaydı. Kadınlar sacların üstünde, incecik açtığı börekleri pişiriyor -ki enfes kokusu bütün köyü dolaşıyordu. Herkes uzun zamandır görmediği ahbaplarıyla gülüşüyor, anneler ise küçük çocuklarına akrabalarını tanıtıyordu. Birçok tanıdıkla konuşup aileme götürmek üzere onlardan selam alırken, bir yandan da uzun zamandır görmediğim arkadaşlarımın yanına ulaşmaya çalışıyordum, bu kalabalıkta fazlasıyla zorlansam da. Birçok insana çarpmak zorunda kalmıştım, hepsinden teker teker özür dilerken kolumdan tutulunca beni tutan kişiye doğru döndüm. Gerçi beni tutan kişi daha ben ona dönmeden beni kendine çekip Oyyy! Halasının kuzusu! diyerek beni sarmalayınca durumu biraz geç kavramış oldum. Halamla biraz muhabbet ettikten sonra beni börek yapan kadınların olduğu tarafa doğru götürünce, böylece arkadaşlarıma ulaşma hayallerim biraz daha ertelenmiş oldu. Halam beni abartılı övgülerle dostlarına tanıtırken, sıkıldığımı belli etmemek için yüzümdeki tebessümle herkese kısa kısa halini hatırını soruyordum. Halamın elime tutuşturduğu sıcak böreği bir o elime bir bu elime alıp ellerime doğru üflerken orada bulunanların eğlencesi olmuştum. Hepsi kahkahaya boğulmuştu. Pantolonumun paçasından çekilince, beni çekiştiren ufaklığa doğru başımı aşağı eğmiştim ama çocuk ilgisini benden çekmiş olacak ki yanındaki annesine seslendi. Bu sırada millet hala gülüşüyor, akşam olduğunu gören herkes de meydana gelmeye başlıyordu. Bense merakla o kızla annesinin muhabbetini dinliyordum, benden bahsettiklerini hissetmişçesine. O sıra yanıma gelen arkadaşlarımla konuşurken küçük kızın ne sorduğunu kaçırmıştım. Neyse ki daha bunun için üzülmeme vakit kalmadan annesinin cevabıyla ufaklığın da ne sorduğunu tahmin etmiş oldum.


Eve girdiğimde ilk iş camları açtım. Nasılsın bu sabah Nagehan Sultan! diye içeri seslendim. Bu sabah da Ragıp olduk. Buyur buradan yak. Geçen hafta Serap'taydı sıra. Ev tertemiz. Buzdolabını açtım. Oh oh duyan gelmiş. İyi kazanıyor, iyi kazanıyor bu Serap. Eee koskoca ana haber spikeri. Kahvaltılıkları çıkarıp tepsiye yerleştirdim. Çay için su koydum ocağa. Annemin bakıcısı Konya'ya gidiyorum diye izin alıp gideli altı ay oldu. Ve sanırım orada erenlere karıştı. Yerine bulduğumuz kadınların hepsi fos çıkınca iş başa düştü. Dönüşümlü geliyoruz Serap'la. O evi siliyor, yemek yapıyor, buzdolabını dolduruyor, ben de böyle işte tepsiye koyup götürüyorum. Onca sene oğlan çocuğunu kayıran annem, şimdi tüm bunları değerlendirecek durumda olsa elbet söyleyecek bir çift lafı olurdu. Bir şey söylemeden kapalı perdeleri açıyorum. Ragıp, yirmi altı yaşında trafik kazasında ölen dayımın adı; Cevat, on üç yıl önce ölen babamın... Ekmeğe önce tereyağı, üstüne vişne reçeli sürüyorum. O da hep böyle hazırlardı bana çocukken. Şu radyoyu kapat, kafam şişti Kemal! Yerimden kalkıp kapalı radyoyu açıyorum. Kemal kimse artık! Ne zaman bu adam çıksa televizyona, Hastayım ulan şu herife! derdi. Annem değil tabii. Annem öyle lanlı lunlu konuşmazdı hiç. Sigarasını ojeli parmaklarının arasına alır 'aç lan şunun sesini' diye bağırırdı. Çekirdeğe çiğdem, simide gevrek, bana gavat derdi! Ne güzel komşumuzdun be Handan abla! Babamın kaçıncı görev yeriydi bilmiyorum. Benim ilkokula başladığım yıldı, Çorum'dan Bursa'ya gelişimiz. Daireye yakın diye Çarşamba tarafında bir ev tutmuştu babam. Birbirlerine yapışık apartmanlardan oluşan bir mahalleydi. Cepheleri doğru hesaplanmadığı için ya da birbirlerine çok yakın olduklarından pek güneş görmeyen, çoğu o dönem Almanya'da yükünü tutup memlekete dönen aileler tarafından satın alınmış evler. Taşındığımız gün kapıya geldiğinde görmüştüm onu ilk defa. Koca bir tepsinin içine Allah ne verdiyse doldurmuş. Annem Aman efendim ne zahmet, ne hürmet... diye inceldikçe, İnsanlık öldü mü yavrum, komşuluk öldü mü? diye gürlüyordu Handan abla. Abla dediğime bakmayın, annemden en az on yaş büyüktü. Bir de kızı vardı üstelik. Ama ablaydı yani! Geceliğe benzeyen askılı elbiseler giyer, saçlarını hep kısa kestirir ama manikürsüz, ojesiz gezmezdi. Kendisinden önce kokusu gelirdi kapının önüne. Çiçek, meyve, bahar kokardı Handan abla. Evde üç öğün makarna yedikleri zamanlarda bile kapıcı Salih amcayı Çekirge'de pahalı bir dükkana parfüm almaya yollardı. Bir gün evlerine oturmaya gittiğimizde bize duvarda asılı duran gençlik resmini gösterdi. Git lan gavat! diye tersledi beni. Annem Abla gördün mü, seni Filiz Akın'a benzetti! dediğinde de başladı bülbül gibi şakımaya. Bir kocası varmış, dediğine göre sağ-sol mevzularından vurulup ölmüş; bir kocası varmış paşa torunuymuş; bir kocası varmış, Handan ablanın bileziklerini alıp başka bir kadınla kaçmış; bir kocası varmış akşamları eve çiçek almadan gelmezmiş... Anlattıklarının hangisi gerçek kimse bilmezdi. Polis Selim amcanın eşine göre kocası siyasi suçlu olduğu için açık vermek istemiyor, her sorana başka şeyler söylüyordu. Anneme kalırsa hiç evlenmemişti. Kapıcı Salih'e göre kocası yurt dışına çalışmaya gitmiş, bir daha da dönmemişti. Bana kalırsa kocası hala yaşıyor ve hiçbir yere gitmemişti. Bir gece balkondan seslenip buz istemişti. Annem plastik bir kovaya koyduğu buzları Götür Handan ablana diye bana verdi. Kapıyı açınca direkt kovayı uzatıp kaçacaktım. Ooo Emre paşam gelmiş. Ay bu saatte çocuğu yollamışlar. Vah çocuğum, ah yavrum gel bakalım, gel sana harçlık vereyim. diye beni içeri aldı. İçeride ellili yaşlarında kır saçlı bir amca vardı. Hoş geldin delikanlı. Gel bakalım gel, meyve ye biraz. diye beni oturttu. Masayı donatmış Handan abla. Yesene çocuğum, niye uzak duruyorsun masaya? diyor. Adam utangaçlığıma veriyor, ondan daha çok ısrar ediyor. Ben tanıdığım gündem beri bana 'Gavat' dışında bir hitapta bulunmayan Handan ablanın içtenliği, kibarlığı karşısında şekilden şekle giriyorum. Bir de seviniyorum nedensiz. Kocası gelmiş kadının tabii, diyorum. Ölmüş, dirilmiş, gelmiş. Kolay mı? Kadınla kaçmış, pişman olmuş, bilezikleri alıp geri dönmüş. Bir yandan odaya göz atıyorum. Çiçekleri arıyorum. Adam bana harçlık veriyor. Handan abla da bir şey yemedim diye koca bir tepsiye meyve, pasta filan doldurup Kardeşinle evde yersiniz paşam. Annenlere selam söyle. diyor. Amca, Oo kardeşin mi var bakayım senin? diye sorunca, Handan abla benden önce atılıp Ya, bir yaş küçük bir kız kardeşi var, aman görme bir tatlı, bir güzel taş bebek. diye anlatmaya başlıyor. Bizim Serap peltek konuşurdu çocukken. Nasıl anlatayım, sanki söylediği her kelimenin içinde 's' harfi vardı. Biraz da tükürük saçardı tabii ağzından. 'Fofo' derdi Handan abla ona. Çok ağlardı nedense Serap bu lafa. Hayır, yani nedir sanki bize 'Gavat' diyor ağlıyor muyuz? Annem de arada bozulurdu bu 'Fofo' konusuna. Yani iyi kadın, hoş kadın da el kadar çocuğa Fofo diye isim takmak nedir! diye söyleniyordu babama. Babam Canım ne yapacaksın, idare edeceksin komşu... diye teskin ediyordu. Serap'a 'Fofo' denmesi bana 'Gavat' denmesinden nedense daha önemliydi. Ya da hepsi benim gavatlığım konusunda mutabık olmuştu. Eve gidince bu 'taş bebek' konusunu Serap'a söylemeye karar verdim. Gittiğimde uyumuştu. Ertesi gün de kavga edince hiç lafını etmedim. Handan ablanın kocasını birkaç kere daha gördüm. Sonra pek görünmez oldu. Bir ara laf açıp Amca yok mu? diye sormayı düşündüm. Ama o akşamdan sonra Handan abla özüne dönünce cesaret edemedim. 'Mevsimi değilken almayın şu domatesi; ne tadı var ne kokusu...' diyor. Böyle anlamlı bir sohbet açmasından cesaretlenip Anne, Handan ablanın kızı vardı hani, bir subayla evlenmişti. Hiç haber alıyor musun onlardan? diye soruyorum. Handan'ın kızı yok ki. İki oğlu var onun, büyüğü doktor oldu, küçüğü eczacı. diyor. Suzan teyze o senin dediğin anne. Ben Handan ablayı diyorum. Hani Çarşamba'da komşumuz olan. diye araya giriyorum. Handan ablanın öldüğünü duyduğumda ilk üniversitemde ikinci yılımdı. Annemler Balıkesir'e taşındığı için onların da çok sonradan haberi olmuş. Söylediklerine göre evde tek başınaymış kalp krizi geçirdiğinde. Yıkamak için götürdüklerinde bile tırnakları ojeliymiş. Emre, şu radyoyu aç da biraz dinleyelim. diye seslendi annem.


Gecenin ağırlığı ile zorunlu bir hayata uyanmaktır yaşam. Güceniklik ve kırıklık, gülümsemelerle örtbas edilmiş. Karşı koymalara kapalı, her şeyi olduğunca kabul etmelerle. Yaşam; mutfakta ocakta kaynayan çayı apar topar içip sabahları da otobüslerde tüketmektir hayatı, geceden kalma ağırlığın verdiği isteksizliklerle güne perdeleri açamamaktı. Mutlu değilim, öyle olduğuma inandırdım kendimi. Belli oyalanmalarım dışında ne var hayatımda? Avuntularla geçen şeyler ve düşler olduğunu fark ediyorum her şeyin apansız. Öfkem umarsızlığa, sayrıllığa geçerken tutamıyorum zamanı unutmalarla. Boş bir savunma gereksemesinde saklanan öfkemin, cılız gururuyla sürdürüyorum yaşamı. Ötelenme duygusunun kaybetmek adına görünür kılma çabalarıyla. Gecenin kozasında uykuya dalacakken imgede belirginleşen karelerde ülkede olan ve biten ya da kişisel olarak yaşanılan savaşların rahat bırakmamasıydı yaşam. Etraf yanık ve zorunlu bir sona erdiriliş kokuyordu, bitmişliklere kucak açan. Dolar tren garları. Trene bindikten sonra koridorda yürürken koltuk numarası aranır, bazen 'tek otursam keşke' denirdi. Uzak bir kente gidilir, yabancısı olunan. Susuyor her şey. İnsan insanı unutmuşken, var olma çabası bireysel olarak ele alınır. Acılar çekilir, sonsuz beklemelerle. Cam parçalarının kırıklığı dolu o beklemelerde, o unutmalarda. Bir yüz tekrar anımsanır ince ince, akşamın indigo mavisi koyuluğunda. Bu kentin sokaklarında hala yaşamak istediğim şeyler var ve bu hayaletlere kendimi kabul ettirmeyi istiyorum, hoyratça örselendiğimi, örseleneceğimi bilerek. Baharlara karşı durulamazdı, tomurcuklar patlardı, güller açardı her yanda... Evet, bakarsın birisi beni görür ve bu yalnızlığıma konuk olmak ister. Aramızda yaşanacak şeyler için şimdiden heyecanlıyım, benim sende görmediğim ve senin bende görmediğin her şey için heyecanlıyım. diye söylerdim birisine. Yan yana yürürüz, derken bir yerlerde bir şeyler içeriz. Sonra ben onu evime götürürdüm. Çirkin ya da güzel olmasını umursamadan, sadece sesi ve dokunuşları içindeki ayrıntılarda gezmeyi isteyecek, Bu anın kaybolmasından korkuyorum. diyecektim. Birbirimizi hor görmeden ya da kınamadan, eski yaşantımızda olan aldatmalara zemin hazırlamadan. Unutulmuş, eskimiş bir mekan seçerdik kimselerin görüş açılarına girmemeyi dileyerek, en önemlisi birbirimizi unutmamaya söz vererek. Sonra adımı imlerken ben heyecanlanır, önemli bir şey söyleyecekmiş hissine kapılırdım. Fakat ne oluyor? Böyle yorgun, bezgin ve belleğimin kumaşı yıpranmış halde neden görünür olamıyorum. Yaşamış olduğum her şeyin anlamsızlığı çöküyordu üzerime çünkü. Bu başı boşluğum nereden geliyordu? Özlemlerimden ve tutkularımın doğranmasından kaynaklandığını anlıyordum bugün. Bir beklediğim olduğuna inandım oysa. İnanışlarla geçti yaşam işte, aldanışlar barındıran. Unutmak daha mı kolaydı beklemekten? Bir gece çarpılan bir kapıda terk edilen o ev ve anıların ta kendisiydi belki de yaşam. Bu yerleşik acı, yaşamın bana sunacak zevklerinden de mahrum bırakıyordu beni. Otogardan çıkarken yürüdük el ele. Akşamın serinliği üzerimize çökerken. İnsan birisini sevince yaşamın o güne dek görünmeyen resimleri de beraberinde geliyordu. İnsan bazen birden başka insanı da sevebilirdi. Adımı imlediğinde suçüstü yakalanmışım hissine kapıldım sürekli. Daha sonra itiraf ettim. Cılız, titrek, eprimiş bir sesti bu. Hayatımda olmasını istediğim başka bir ruhla aramızda bir daha yaşanmayacak bir duygu özlemi esrikliğine düşerek cevap verecektim. Ama yanımda bulunan bu insana bu olumsuz durumlara ortak etmenin pişmanlığıyla. Erimiş ses tonuyla. İşten eve geldim. Açım, yorgunum. Üstelik yağmurda biraz daha yürümek için yolu neden bu kadar uzattım? Neydi damlalarla derdim? Poşetleri mutfak taşının üzerine bıraktım. Bulaşıkları dünden bırakmışım gene, bulaşık deterjanı almayı da unutmuşum. Oysa meyveli olanları çok severdim. Mutfak masasının üzerinde duran kül tablası da ağzına kadar dolmuş... Lavanta kokulu çöp poşetlerine çöpleri de koymayı unutmuşum. Bu küreselleşen dünyaya ne kadar daha dayanacaktım? Kimyasal zehirlenmeyi sürdürmeyi daha ne kadar sürdürecektim? Uykum varla yok arası. Oysa gecelere doyamam. Bugün çok yorgunum. Yattım. Bir rüyaya daldım, yüzme bilmeden. Gülümsemeleri anımsadım, hayatımı açacak bir anahtarı aradım, o anahtarın denizin dibinde olduğunu bilemeden, bana söylenmiş ya da söylenmemiş güzel sözcükleri düşündüm hiçbir aykırılık olmadığını duyumsamadan. Zihnimde beliren inanmaların tam da burada boşluğunu ve acıtıcılığını hissederek. İnsan kendisini gece gerçekleştiriyor, en önemlisi en çok ta kendisini başkalarında özlüyordu sınırsız bir iç çekişle. Acım ne? Onulmaz bir hissin içinde yalnızım. Başıboş halde. Yerinde olmayan, belirgin olmayan şeylerden konu açılınca benden de konu açılıyor. Ellerimi severdi, saçlarıma dokunup kaybetmek istemeden. Şimdi nerede? Bilmiyorum. Derin boşluklar, doldurulamayan. Unuttu beni. Unutmayı beceremeden. Beni unutmadığını unutmayarak aslında. Seni benden başka kimse bu şekilde sevemez. dedi. Sıcaklık daha da bunaltıyor. Sonbahar yapraklarını ve tatlı soğuklarla beraber giyilen yumuşacık kazak ve berelerle yaprakların üzerinde yürümeyi özlemek sınırsız bir iç çekişle. Buydu yaşamın özü. Bana göre, kimse beğenmedi bunu. Otobüsün penceresinden yol kenarındaki düzlüklerde küme küme ağaçlar, solacakları günü beklerken yaşama kafa tutuyordu aynı zamanda. Beni bu kadar sevme, sen ve ben olmaktan o kadar yoruldum ki. Aramızda yaşanan her şeye sevgililik adı altında toplamandan o kadar sıkıldım ki. Ama seni kaybetmek de istemiyorum ve gördüğün gibi ben kişisel sorunlarına yenilmiş bir adamım. Altımda yatan değerleri anlarken zorlanıyorsun ve yüzeyin hemen altındakilerle ilgilenmemeye çalışman beni yeterince yordu. Unut beni. Hatırlama hayatının hiçbir köşesinde ne olur. Eskisi gibi değiliz ve yıllar bizden neler götürdü, aynı kalamadık, ne çok şey kaybettik. Önce sevgimizi, sonra saygımızı ve ikimiz de battık. Görüşmemek ikimiz için de daha iyi olacaktır emin ol. Bir şarkıda beni anımsa gene de, ikimiz arasında yaşanmış ve yaşanacak her şey için söylenebilecek onca söz var fakat ne söylersek söyleyelim hep bir şeyler eksik kalacaktır. Seni yeterince yormuş olduğumu fark ediyor ve sana her baktığımda daha güzel şeyler yaşama ihtimallerini elinden alıyormuşum hissine kapılıyorum inan. Sigarama karışma. Yalnızlık hakkıma el koyma. Yeniden yorganın altına saklandım, evimde olmadığımı fark ederek. Bulunduğum yerde kendimi bir an garipsiyordum. Ait olduğum, asıl yaşantımı sürdürdüğüm bir iç mekanı, yaşadığım evde bulunmayı istedim. Bir yerlere kök salma ve kesin olarak yerleşme çabası gösterememiş olabilir miydim? Ama hayır, insan yaşamda kendi kararlarının cezasını mı çekiyordu? Kendi yaşamımı düzeltmek adına bulunmam gereken yerin artık çok ötesindeydim. Yaşamam gereken yeni cehennemler tasarlamam gerekirdi, tadına doyulmaz hüzünlere tekrar yenilmem gerekirdi. Bir otel odasında sabahı karşılamayı denedim bu kez. Balkonunda yapma çiçekleri olan ve sabahı yalnız karşılanan. Biriktirilmiş bir ötelenme duygusunun zamansız ortaya çıkan durdurulamaz üzüncüyle yatakta öylece uzanıp dünyanın tehlikelerinden korunmaya çalıştım ama asla bunu yapamadan. Dışarıda yaşam devam ediyor, devinimlerle ve eksiltmelerle, bir daha eskisi gibi olamamalarla. Bir daha geri gelmeyeceğini iyi bildiğim bazı mutluluklarımı kötümserlikle tekrar sezdiğim sonsuz anışlarla. Dün bu şehirde denize bakarak sigaramı içtiğim bir anı yaşadım. İlk konuşma eğiliminde olan birisi değildim artık. Eskiye dair ne varsa unutmuşum, unutmuşum herkesi yolunca yordamınca. Hepsini toprağa gömüp üzerlerinde acı yeşile çalan bitkiler büyüyor şimdi. Oysa yeni birisine anlatacak ne çok şey vardır: İnsanlar, anılar, mutluluklar, mutsuzluklar, başarısızlıklar, aldanışlar... Bir otel odasında içeriye giren rüzgarlar perdeleri hafifçe oynatıyor. Aşağıda keman ve hicaz sesleri. Güvenmek. Kime, nasıl? Sesler artıyor, kahkahalar akşamın karanlığında imleniyor. Yaşamın sesleriydi bunlar. Otuz yaşından sonra hayatında önemli gördüğün birçok renk solacak dedi. Acımasız, hoyrattım. Gençliğime güvenirken, zamanı elimden kaçırdım, tutamadım. Yılgı dolu gözlerimden, dökülen dişlerimden ve solmuş saçlarımdan okunan; isteyip de yaşayamadığım duyguların savruluşu, yaşanmış ya da yaşanmamış özlemlerim. Usuma gelen duyguların başı boşluğu. Hayal ile gerçekler karşılıklı silahlanırken sağ kalan olmadı, herkes her şey bir cinayete kurban giderken. Bir otobüse binerdim gitmem gereken yerin önemini bilmeden. Gözümden bir iki damla düşer, yanımda oturan birisi Neyin var? derdi. Çok sevdiğim birisi, birileri öldü. derdim. Evime gidiyorum tekrar. Yaşamıma karışmış tüm ruhları unutmamış olduğumu fark ederek, birisinin evinin oradan geçerek onu unutmamış olduğum tablosu asılacak gene zihnime.


Çok bilinmiyor olsa da ülkemizin önemli ve bir o kadar da çeşitli mimarisine sahip Ünye kalesi Ordu'nun Ünye ilçesindedir. Bu yazımda Ünye kalesini seçmemin nedeni mimari çeşitliliği ve yok olmak üzere olması. Yolu düşenlerin görmesini tavsiye ederim. Kalenin M.Ö. 250 yıllarında İranlı bir Pontus kralı olan II. Mitradates tarafından yaptırıldığı söylenmektedir. Bir diğeri ise Cenovalılardan kalmış olduğu düşünülmektedir. Ama daha ağırlıklı olarak II. Mitradates tarafından yaptırıldığı düşünülmektedir. Kalenin 300 metrelik bir yüksekliği vardır. Kale bildiğimiz kalelerden farklı olarak dağ oyularak oluşturulmuştur. Kalenin çoğunluğu dağdan oluşmaktandır. Kale ne yazık ki bakımsızlıktan dolayı yeşillikle kaplanmış durumdadır. Kale oldukça yüksek bir tepeye inşa edilmiştir. Buraya inşa edilmesinin nedeni hem burdan geçen kervanların güvenliğini sağlamak hem de deniz tarafından gelecek düşmanları görebilmektir. Kale denizden gelen gemiler tarafından görülmektedir. Diğer eski kalelerde de olduğu gibi bu kalenin içine de su ihtiyacını karşılamak için sarnıçlar yapılmıştır. Kalede kral kaya mezarları da bulunmaktadır. Dimdik kayalar oyularak yapılmıştır. Bu kayaların sonradan da tıraşlandığı söylenilmektedir. Bu mezarları işçilerin bir halata bağlanıp sarkıtılarak oydukları tahmin edilmektedir. Gidip görürseniz eğer başka şekilde yapılmasının imkansız olduğunu anlayacaksınızdır. Kalede bilindiği kadarıyla iki adet tünel bulunmaktadır fakat bakımsızlıktan dolayı tünellerin belirli bir bölümüne kadar gidiliyor. Tünellerin birinin dereye çıktığı ve buradan kalenin su ihtiyacının karşılandığı tahmin edilmektedir. Kale mimarisinde Roma ve Pontus mimarisine ait izler görülmüştür. Ama kaleye son halini Osmanlı İmparatorluğu vermiştir. Kale kapısı Osmanlı tarafından yaptırılmıştır. Kalenin surlarını son olarak Osmanlı İmparatorluğu güçlendirmiştir. Kale Çaleoğlu Kalesi olarak da anılır fakat bu isim pek kullanılmaz. İsimin nereden geldiği bilinmemektedir. Son olarak belki de kalenin bakımsız hale gelmesi kale için iyi olmuştur. Yüzyılların verdiği yorgunluğu gelip geçirdiği savaşlardaki yaralarını doğayla bir olarak kapatıp sakince dinlenmeye çekilmiştir diyebiliriz. Bu tip tarihi konularla ilgili makaleler yayımlanırken güvenilir olması belgelere dayandırılmasını gerektirir. Bu da kaynak belirtilmesini zorunlu kılar. Aldığı kaynağı belirtmesi kanunen bir zorunluluktur, telif hakları devreye girer ve işin içerisinde Kul Hakkı da vardır! Bu bir etik meselesi ve kuralıdır. Konuyla ilgili hassasiyetiniz için teşekkürler. Kaynak konusundaki talebiniz yazarımıza iletildi.