2013 Ethal ve Joel Coen imzası taşıyan İnside Llewyn Davis, muhteşem müzikleri ve Oscar Isaac'in bireysel başarılı performansıyla öne çıkan bir yapım. Diğer Coen filmleri kadar ismi duyulmadı malesef. Ben de kalemimle savaş açmaya karar verdim, tarihin kara dehlizlerinde kaybolmamalıydı bu muhteşem film. 60'ların Amerikasının portresini çizerken, bir folk şarkıcısı olan Llewyn Davis karakteri bu yolculukta bize eşlik ediyor. Amerika'daki sürekli büyüyen finansal yapı, Ay'a çıkan insanlar, bir dünya gücüne dönüşen bir ulus hikayesine rağmen, sürekli küçük kalanları fısıldıyor bizlere. Aynı zamanda da Folk müzik camiasının endüstriyel, isyankar, sessiz sakin pek çok karakterine selamını vermeyi unutmuyor. Sinemanın silahları başarılı bir şekilde kullanılmış. Coen kardeşler ve filmin görüntü yönetmeni Bruno Delbonel'in başarısı, Oscar, Golden Globe ve Bafta adaylıklarıyla başarısı taçlanmış. Müzikleri bir çok ödüle aday gösterilmiş. Oscar Isaac'in seslendirdiği şarkılar ise benim birazdan sizin kulaklarınıza fısıldayacağım 2002'de yaşamını kaybeden, Von Ronk'un paletinden çıkma. Başarılı ses miksajı, güzel şarkıların daha fazla içinize işlemesine sebep olacak . Coen Kardeşler'in elinden çıktığı her saniyesinde anlaşılıyor İnside Llewyn Davis'in. Noir sahnelerin üzerine döşenen umut taşları, izleyicilerin her an içinde yer almak için yer aldığı resimler, akılda izlerini bırakmadan gitmiyor. Sinema, yaşamın siyah beyaz olduğu yerlerde bile rengarenk bir insanın hikayesini arayıp buluyor sandıklarda. Bu adamın gerçek adı ise Llewyn Davis karakterinin içinde bir yerlerde gizli. Dave Van Ronk ilham kaynağı olmuş Coen kardeşlere, enteresan bir hikaye üzerine bıraktığı şarkıların resitali bu film de. Film ismini Insede Von Ronk albümünden almakta. Üzerine idam edilmesi gereken bolca şişe bırakma tehlikesi içerdiğini söylemeden edemeyeceğim. Elinde bir gitarla, sadece kendi şarkılarını söylemeyi dert edinen bir denizcinin, tuzlu saçları kanepeye yapışıyor. Kanepeler; gecenin yoldaşları, yolun kenarında terk edilip bırakılıyor yol arkadaşları, birileri giderken, öteki hep duruyor. Dünyamızın karalığına renk katan şarkıları işçi sınıfı meyhanelerinde keşfediyor, bir kaç hata ile kaybediyoruz. Kaybettiğini hiç öğrenememiş olmanın verdiği erdem, sıradan ve basit folk akorlarıyla bir sürü derdini taşıyor bu limana. Sadece gitarı lazım Ozan'a, evraklar, belgeler, cepte kalan bir kaç bozukluk ise sadece teferruattır.


Herkesin bir doğum lekesi vardır. Doğum lekesi ile övünmek de hayıflanmak da yersizdir çünkü sizin isteğiniz dışında bir güç tarafından size hediye edilmiştir. Bu lekeleri bizlerden önce yaşayanlar da dillendirmiş ve bizler de dillendirmeye devam ediyoruz... Öncelikle bu doğum lekesinin yeni doğan bireyin atalarına değil, doğduğu yere bağlı olduğunu kabul edersek, bu ortak doğum lekesini yüceltmek için de bir şeyler yapmamız gerektiğini anlamış olacağız. Sınırları belirlenmiş topraklar üzerinde dünyaya geldikçe bizlere o yörenin insanı damgası vurulmasından daha doğal hiçbir şey olmayacaktır. Şöyle ki, Fransa'da doğana Fransız, Almanya'da doğana Alman, Türkiye'de doğana Türk vb. demekten vazgeçmeyeceğiz... Eğer vazgeçersek dünya çapında ticaretin sonunu getirmiş olur ve parasal düzeni de bir daha asla düzeltemeyiz. Aman ha, paylaşmak zorunda kalırız şu küçücük dünyayı da yeniden başlatırız şu meşhur kan dökmelerimizi! Doğum lekesi, ticaretimizin en sağlam temeli olduğu gibi, aynı zamanda da pastadan pay alabilmemiz için adı duyulmuş, herkesçe tanınan bir doğum lekesi olmalıdır. Tarihin derinliklerine inmenize gerek yok, birkaç ozan seçin ya da alim, liderlerden bahsetmiyorum bile... Heykeli dikilecek adam olun yeter . Ancak bu heykeller pastadaki payınızı büyütmenize yetmeyecektir. Hadi, kutsal ya da kutsal olmayan yüce bir put kuralım. Görkemimizi tüm dünyaya sunalım! Misafirperverliğimize şüphe bulaştırmayalım! Kana doymuş şu toprağı iyice kazın, derince olsun ve sağlam bir temel atın. Bir saray inşa edeceğiz yine- ve dünya diz çökecek doğum lekemizin putunun karşısında. O pastadan büyük bir lokmayı midemize indireceğiz bu sayede! Tüm bu organ ve uzuvlar tamamlandıktan sonra, bu ırk putuna da bir ruh katma vakti gelecektir. Evet, mutluluk saçacak bir ruh edindirmeliyiz şu an... Yoksa ne anlamı kalır bu ırk putunu beden sahibi yapmanın ve onu yaşatmanın. Ruh sahibi olduğunda ne kadar güvenilir olduğunu kanıtlayacak ve diğer ırk putlarının sofrasındaki pastadan kendi dilimini koparıp alacak. Ağzı tatlanacak ve belki de karnı bile doyacak. Ruhunu kazanırsa şayet, bunların olabileceğini kendisi dahi tahmin edecek! Bir bedene hükmetmeye çalışan binlerce ruh olursa, gerçeği ayırmada dahi zorlanacak bu bedene ruhsal sağlığı yerinde değil demez miyiz? Tek beden, tek ruh! Güvenilir olan da bu tek ruhlu beden olacaktır ve dün yaptıkları ile bugün yaptıkları, yarın yapacaklarının habercisi olmuş olacak. Sistem oturdu galiba. Sağlıklı görünen bir beden için ideal ruh sayısı birdir. Bir! Evet, sadece bir!


Önce ışığı gördü, bu sefer her zamankinden farklı. Sonra o ışık, karanlığın içinde iki ışığa bölündü. Koku tanıdıktı, hisler tanıdık, sesler tanıdık... Parlak ışık, eğilmiş mavi mavi bakıyordu ona. O kadar güzeldi ki o ışık olmak istedi. Onun gibi kokmak, onun gibi konuşmak. Minik tombul elleriyle ışığa uzandı şimdi. Işıktan birkaç damla düştü tombik yanağına sonra. 1982 yılında Kütahya'nın Emet ilçesinde doğdu. Çocukluk ve gençlik dönemlerini Antakya, Batman ve Eskişehir illerinde geçirdi. 2002 yılında Anadolu Üniversitesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği Bölümü'nden mezun oldu. Aydın, İzmir, Erzincan, Balıkesir ve Eskişehir illerinde görev yaptı. Halen Eskişehir'de yaşamaktadır. 2016 yılından bu yana edebiyat yarışmalarında dereceleri ve edebiyat dergilerinde yayınlanan öykü ve şiirleri vardır. Çeşitli şiir/öykü yarışmalarında jüri üyeliği yapmıştır. 2018 yılında yayınlanan "Bir Şiir Bir Öykü" isimli bir kitabı bulunmaktadır. Öyküleri çeşitli kitap seçkilerinde yer almıştır. TEMA'ya üyedir.


Rehber ayağa kalktı. Yarısı kadın on kişilik grup ağzından çıkacakları bekliyordu. Bu restoranın deniz ürünleri dediğim kadar varmış değil mi? dedi rehber. Grup coşkuyla karşılık verdi. Defalarca yaptığı gibi rehber kadehi kaldırdı, dibindeki rakıyı bir dikişte bitirdi. Köprü'nün üstüne çıktıklar. Güneş ortalığı kavuruyordu. Güneş gözlükleri emir almış gibi takıldı. Oltayı denize salmış balıkçılar nafakalarını beklerken hayatı kaçırmamaya çalışıyorlardı. Kimi üstünü çıkarmış birasını yudumlarken güneşi iliklerine kadar hissediyordu. Simitçi, halka tatlıcı, sucu, termosla çay satan ihtiyar, hatıra fotoğrafı çektirenler... Boğaz, Çamlıca, Kızkulesi, Sarayburnu, Ayasofya, Eminönü, Haliç, Karaköy, Galata Kulesi... Tam orta yerde akıp giden yaşamın içindeki rehberi takip eden grup. Şehir gezginleri sık sık duruyor, şimdiye kadar sayısız kez çekilen balıkçı, Boğaz, gemilerin ardına takılan martı fotoğraflarına bir yenisini ekliyordu. Eminönü'ne ayak basarken karşılaştıkları gerçekleri heyecanla fotoğraf karesine sığdırma yarışına girdiler. Bu şehre yakışmadığını düşündükleri sefaletin fotoğrafını çektiler. Kadının biri çöp kutusunun başına oturmuş balık restoranlarının attığı çöpleri karıştırıyordu. Yanında lime lime giysileriyle kız çocuğu; on yaşında ya var ya yok. Ayakları çıplak. Hepsi dönüp de bir daha bakılmayacak fotoğraf arşivinde yerlerini almışlardı. Gemi, arkasına taktığı martılarla iskeleden ayrıldı. Hayatın içinden akıp giden insanlar geminin ardında bıraktığı beyaz köpüğü fark etmeden yollarına devam ettiler. Şehir gezginleri rehberin elindeki kalabalığa tepeden bakan flamanın ardına takıldı. Hemen sağdaki susuz süs havuzunda iki çocuk siyah donlarını çıkarmış sıkıyordu. Çıplaklıklarından utanmıyorlardı. Uzun boylusu sıktığı donu giydi. Havuzun kenarındaki mermere uzandı. Parmakları ıslak saçlarının arasında tarak gibi dolaştı. Sol kolunu başının altına koydu. Az öncesine kadar kulaç attığı maviliğe dalıp gitti. Köprü'nün Eminönü'ne kavuştuğu yerdeki geçidin az ötesinde toplanmış kalabalık herkesin ilgisini çekmişti. Şehir gezginleri de durdu. Gitar, bağlama, tef üçlüsüne eşlik eden ses bildik türkülerden birini söylüyordu. Önlerindeki gitar kılıfında biriken paraya göz ucuyla bakarken şarkı söyleyenin sesi yükseldi. Çalgıcılar coşkuyla tellere dokundu. Gezginler köprü korkuluğundaki paçalı don giymiş iki genci gördüklerinde durdular. Gençler tüm gözlerin üzerlerine çevrildiğinin farkındaydı. Kimin önce atlayacağını konuşuyorlardı. Kısa boylusu hareketlendi. İzleyicilere tepeden baktı. Çivileme atladı. Serin suları yararak gözden kayboldu. Suyun üstüne çıktığında yükselen alkışlara karşılık vermeden birkaç kulaçta kıyıya yaklaştı. Kısa boylu şişman gencin uzattığı arkadaş elini kavradı. Yukarı çıktı. Giyinmek yerine durdu, arkadaşının atlayışını bekledi. Korkuluğun üstünde dikilmiş uzun boylu zayıf genç hareketlendi. Kendini yukarı doğru attı. Göz açıp kapayıncaya kadar birleştirdiği eller aşağıda, ayaklar yukarıda ok gibi suya daldı. Beklediği alkışlar arasında başı suları yararak çıktı. Gururla kulaç attı. İlk atlayan gencin uzattığı dost eline yapıştı. Kıyıya çıktığında kucaklaştılar. Alkış hala kesilmemişti. Alkışların şevklendirdiği kısa boylu şişman genç göz açıp kapayıncaya kadar soyundu. Eskimiş paçalı donuyla köprüye doğru yalınayak koştu. Gezginlerin yanından geçerken yıpranmış lastiğin tutamadığı donu kaydı. Kaba etlerinin ortaya çıkmasına aldırmadı. Uzaklaştı. Bir çırpıda korkuluğa çıktı. Laciverde dönen maviliğe kendin bıraktı. Arkadaşları kadar başarılı değildi. Göbeğinin üstüne düştü. Alkışlar arasında arkadaşlarının uzattığı elleri sıkıca kavradı. Kıyıya çıktı. Kucaklaştılar. Banka çevrilmiş beton korkuluğa oturdu üç arkadaş. Pantolonların yanındaki poşeti aldı şişman çocuk. Çıkardığı simitleri iştahla yemeye koyuldular. Çok geçmeden, koşturan insanların hızlarına nispet yaparcasına serin sularla buluşup gönüllerini okşayan alkışları bir kez daha işiteceklerdi. Şehir gezginleri denize dalan çocukların fotoğraflarını çekmişlerdi; korkulukta, köprüden atlarken, suya daldıklarında, kıyıya çıktıklarında, simitle karınlarını doyururken. Rehber, grubu toplamakta zorlandı. Yola çıkmadan hesapta olmayan kısa bir konuşma yaptı. Bir zamanlar şehrin her tarafından denize girildiğinden bahsetti. Lafı uzatmadı. Programı tamamlamadan günü bitirmek istemiyordu. İstanbul'un derinlerine dalmaya hazır mısınız? dedi. Gruptan yükselen coşkulu Eveeetle yola koyuldu. Birkaç adım atmışlardı ki arkada alkış tufanı koptu. Gencin biri serin sulara dalmıştı.


İşte deniz, Maria, yazarın 1950 anlayışını yansıtan türde beş öyküsü de dahil, ona göre rafine edilmiş otuzbeş öykü ve iki bölümden oluşuyor. 84 sayfalık bir öykü kitabında 35 öykünün yer alması pek de alışık olduğumuz bir durum değil elbet ancak, öykü yazarı Ferit Edgü' nün alışıldık öykü yazarlarından biri olduğu da pek söylenemez doğrusu. Niçin kaybolmuş fotoğrafları arıyorsun. Elinde bir makinen var. Görüyorum. Yeni fotoğraflar çeksene. Hatta kaybolan fotoğrafları. Birinci basımı 1999 yılında YKY Yayınları tarafından yapılan eserin ikinci basımını Can Yayınları gerçekleştirmiş. 'Kitabın Mart-2014 Basımı ise Sel Yayıncılık tarafından yapılmış. -Çok güzel bir kızdı. Hem sağır, hem dilsiz. -Üstünden kalktığımda artık ona gereksinmem kalmadığını söyledim. -Sonra onu yeniden kollarımın arasına aldım. -Gerçekçi bir öykü... Çığlık atarak uyandım. Eserlerini süslemeyi, ağdalamayı sevmediği gibi tam tersi, olabildiğince kısaltıp sadeleştirmeye çalışır Ferit Edgü. Çoğu eserlerini minimalist bir yaklaşımla kaleme aldığını kolay gözlersiniz, hatta bu akımın ülkemizdeki en güçlü temsilcilerinden biri olduğu da söylenebilir. O işin özünü yazar; Alçaklar yüksek atar! gibi. Peki niçin minimal, diye sorulacak olursa, yalınlığa, daha çok yalınlığa, artık hiçbir fazlalığı içinde barındırmayan yapıya ulaşmak için diyebilirim... der savunmasında.


Yıllardır sanat başlığı altında ortaya çıkarılan milyonlarca eser var: danslar, resimler, müzikler, tiyatrolar ve daha birçoğu... Fakat yüzyıllardır, insanlar sanatı ihtiyaç duydukları özgürlük duygusu ve kimi zaman korkan kimi zaman da yasaklanan, içlerinde saklı onca duyguyu anlatmak için kullandılar. Yıllar boyu herkes bir şeyler yazmak, bir şeyler çizmek hatta müziğin ritmine kendini bırakıp bulunduğu bütün yoksunluklardan uzaklaşmak için sanat adına bir adım attı. Kendimizi ifade etmek, içimizdekileri dökmek için yaptığımız her şeye sanat mı diyeceksiniz? Evet, sanat; çünkü sanat insanların hayal gücünün ve yaratıcılığının en temel göstergesidir. Geçmişten günümüze kurallara bazı gerekliliklere sığdırılmaya çalışılsa da en başarılı, ilklere imza atmış, yıllara meydan okumuş sanatçıların hepsi; konulan kurallardan-gerekliliklerden çıkıp, kendi varoluşlarını yeniden yarattıkları için ölümsüz oldular. Hayır, bunların hiç biri değil; kendimizi ifade etmekten çekiniyoruz, insanlar ne der düşüncesiyle 'sanattan kaçıyoruz'. Konulan kurallar ve gereklilikleri yapmak zorunda olduğumuzu düşünüp kendimizi kalıplara sığdırmaya çalışıyoruz ve 'zor olduğunu' düşünüyoruz. Kendimizi görmeye, yanlışlarımızı doğrularımızı görmeye katlanamıyoruz; kendimizden kaçıyoruz, haliyle içimizde olan sanattan uzaklaşıyor ve onu ulaşılmaz yapıyoruz. Şimdilerde ise kendimize ayıracak vaktimiz yok, her anımızı sosyal medyada paylaşmadan; bugün buraya gittim, bugün bunu yaptım, bunu yedim demeden duramıyoruz. Bulunduğumuz anı yaşamak yerine o anı başkalarıyla paylaşmak için telefonlarımıza sarılıyoruz, anı kaçırıyoruz. Çok mutlu olduğumuzda yahut üzgün olduğumuzda bir kağıt bir kalem bir şeyler yazmak, çizmek yerine telefondan bilgisayardan oyun oynuyor, müzik dinliyoruz. Peki ya yaratıcılığın, hayal gücünün, hissettiklerin ne oluyor, önceden yapılmış şeylerin içinde uçup gidiyor. Kendi tablomuzu çizmiyoruz, kendi eserimizi görmek istemiyoruz; nasıl olsa hazırları var diye başkalarının çerçevelerine sıkışmaya çalışıyoruz. Seçtiğimiz müzikler, kitaplar, oyunlar, resimler bizi yansıtmak yerine olmak istediğimizi, zevk aldığımız şeyleri yansıtıyor. Bu sayede olmak istediğimiz şeyleri kullanıyor, onları izliyoruz, dinliyoruz. Kısaca; hayatımıza hazır duyguları, yaşanmışlıkları sokuyoruz. Kendimiz uğraşıp ortaya koyduklarımız ise bizim eserimizdir, tam anlamıyla bizim parçamızdır. Yaptıklarınızı beğenmeyebilirsiniz, başkaları da beğenmeyebilir. Fakat o size aittir ve sizin bir parçanız olduğu için onunla ve kendinizle gurur duymalısınız. Ayrıca kimin beğendiği de o kadar önemli olmamalı, başkaları ve başkalarının düşüncelerine göre değil, kendi duruşumuza göre yaşamalıyız. Eğer sanat başkalarının beğenileri üzerine kurulu olsaydı, birçok sanatçı yaşadıkları dönemin kurallarını çiğneyip, ölümleri pahasına da olsa düşüncelerini ve eserlerini ortaya koyamazlardı. Yüzyılları etkilediklerini, geleceğe örnek olduklarını göremeseler bile sanatları uğruna bunu göze almazlardı. Şimdi tam zamanı, içinizden geldiği gibi yazın, çizin, hatta dans edin.


Duaların ardından 'yukarıdakiler' Bailey'i kurtarması için melekler arasından birini seçerler. Seçilen, bir tilki kadar zeki ve bir çocuk kadar saf inançlı düşmüş melek Clarence'dir. Baktığımız zaman meleğin belirleyici özelliklerinin Capra'nın karakterlerine verdiği temel özelliklere olan benzerliğini fark edebiliriz. Filmi incelemeye devam ettiğimizde; gönderilecek olan kurtarıcı meleğe, kurtaracağı kişiyi tanıttıklarını görürüz. Yönetmen bunu olayın yaşanacağı gecede geçmişe giderek anlatmayı tercih ediyor. Melek Clarence sayesinde biz de George Bailey'in gizemli ve merak uyandırıcı dünyasına giriş yapma şansı buluyoruz. George Bailey'in çocukluğundan gösterilen ilk anı, 12 yaşındayken nehirde buzun üzerinde kayarak oynadıkları zamana ait. George Bailey arkadaşlarıyla birlikte buzun üzerinde kayarken, sıra kardeşine gelir. Ve çocuk talihsiz bir biçimde kırılan buz yüzünden dondurucu derecede soğuk olan nehire düşer. George Bailey kardeşini kurtarmak için suya atlar, kardeşini kurtarır ve bu olayın sonucunda sol kulağının işitme duyusunu kaybeder. Burada izleyiciye sunulan şanssız ve talihsiz olaylar zinciri değil, George Bailey'in karakterinden, kişiliğinden bir kesittir. Fedakarlık! Geçmişe ait ikinci görüntü ise George Bailey'in ihtiyar bir eczacının yanında çalıştığını bize gösteren sahne. Bu sahne de George Bailey hakkında öğrendiklerimiz ise; bir totemi olduğu. George Bailey'in çocukluğundan itibaren hayatı boyunca her fırsatta dilek dilediği dükkanda duran bir oyuncak var. George, bu oyuncuğa her seferinde parmağını dokundurarak 1 milyon dolarım olsun istiyorum der. Totem filmin sonuna kadar devam eder. Bu simge aslında George'un zengin olma isteğini değil, tüm dünyayı dolaşan bir kaşif olma isteğini belirtmektedir. Çünkü George parası olursa dünyayı dolaşabileceğini düşünmektedir. Ayrıca, Bailey cesurdur. Eczacının yerine ulaştırması için verdiği ilacı götürmez. Çünkü kazayla içine zehir konulduğunu düşünüyordur, doğru bildiğini yapmaktan çekinmez. Ayrıca kapsüllere yanlışlıkla zehir konulduğundan da kimseye bahsedip kasabalının eczacıya olan güvenini sarsmaz. Bir kimlik özelliği daha Güvenilirlik! George Bailey'in babasının ofisine gittiği sahnede ise kadrajımıza ilk kötü karakteri yerleştirir Frank Capra. Katı yürekli milyarder profili çizen Henry Potter ile karşılaşırız. Bu sahnenin bize verdiği bir diğer mesaj ise; saf kötülüğü canlandıracak kadar gaddar ve gözünü para hırsı bürümüş bir kapitalisti canlandıran milyarder Potter'in şu an gördüğü baba Bailey figürünün gelecekte George Bailey olarak karşısına çıkacak olmasıdır. George, her ne kadar dünyaya kaşif olarak adım atmayı hayal ediyor olsa da babasının adımlarını takip edecek kişi kendisidir. Baba Bailey, filmin çok kısa bir süresinde görünüyor olmakla birlikte George'un hayatındaki yeri nedeniyle önemlidir. Çünkü George'un hayat rehberidir ve George'un hayat çizgisini belirleyen de baba Bailey olacaktır. Baba Bailey, yoksul halkın daima yanında olan ve sadece başkalarını düşünerek yaşadığı için hayatı boyunca gerekenden fazla para kazanmayan bir adamdır. Baba Bailey dürüstlüğü ve insanlığı temsil eder. Yaratılan karakter filmin olunması gereken insanı temsil eden karakteridir. Yönetmen bu karakteri yaratmak için silik görünümlü, işini seven ve çocukları için iyi bir gelecek kurmak isteyen bir insan yaratmıştır. Film boyunca sahnelerin her birini incelediğimizde Frank Capra'nın karakterlerine yüklediği klasik Capra özelliklerini görmemiz çok mümkün. Çünkü Capra filmlerini belli temeller üzerine inşa eden bir yönetmen. Çocukluğundan itibaren çok yardımsever ve sevdikleri için kendini feda eden, hümanist biri olarak yetişen George babasının ölümünden sonra önündeki üniversite şansından vazgeçiyor, kendisi yerine küçük kardeşi Harry'yi üniversiteye gönderiyor ve kendisi de babasının ölümünden sonra başıboş kalan aile şirketi Ev ve Kredinin başına geçiyor. Bu andan başlayarak George hayatındaki neredeyse her şey, Capra tarafından bir sonraki yaşayacağı olayın sebebi olarak tasarlanmış. Yani filmin dramatik yapısındaki tüm olayların birbirleriyle sıkı bir sebep-sonuç ilişkisi üzerine inşa edilmiş. İzleyici filmin ilk anlarından itibaren George'un yaşamını seyretmeye başlıyor ve bu seyir sırasında kendini engellemeye çalışsa bile; istemeden George'un hayatının içine girip bu hayatı onunla birlikte yaşıyor. İzleyicide uyanan empati dürtüsü ile seyirci de kahramanla birlikte sorunlara çözüm bulmaya ve kahramanı bu sorunlar denizinden kurtarmaya çalışıyor. Yönetmenin kurduğu bu yapı tam anlamıyla klasik dramatik yapıya uyuyor, çünkü izleyici üzerinde son derece egemen bir tavır sergiliyor ve izleyici filmin sonuna kadar kendini kahramanın yerine koyuyor, özdeşleşme yaşanıyor. George; ince, uzun boylu, çok fazla dikkat çekici fiziksel özelliği olmayan biri. Capra'nın filmlerinde bu özellikleri de bilinçli bir şekilde kullandığı aşikar. Çünkü George halktan ve sıradan biri. O içimizden bir kişi. Bizimle birlikte aynı güncel sorunları yaşayıp hüzünlenen, sinirlenen biri. Yönetmenin çizdiği bu profil izleyiciyle karakter arasındaki bağın daha da kuvvetlenmesini sağlıyor bence. Bir diğer önemli karakter ise Mary Baileydir. Mary üniversiteyi bitirdikten sonra büyük kentte yaşamak istemez ve kasabaya geri döner. Temel yapının kurulmasını sağlayan, küçük insanların beraber bir şeyler yapabileceğine ilişkin inanç Mary karakterinde tam anlamıyla vardır. Mary, büyük kentten kasabaya dönüşü savunur, küçük ve sıradan bir dünyada yaşamak onun için mutluluk anlamına gelir. Mary, fedakardır ve daima erkeğinin arkasında, ona destek olan kadındır. Aynı zamanda da mantığı temsil eder. George iş yerinde sorun yaşadığı zaman, para gerektiğinde balayı parasını gözünü bile kırpmadan kocasına verecek kadar düşüncelidir. Mary karakteri film için bir yan karakterdir, ama George'un hayatındaki en önemli insandır. Ayrıca izleyiciye verdiği mesaj açısından da önemlidir. George Bailey'e çizilen karakter özellikleri izleyen hemcinslerine bir yurttaşın nasıl olması gerektiğini vurguluyorsa, Mary de bu özellikleriyle bir Amerikan ailesinde ideal kadının profilini en iyi şekilde yansıtmaktadır. Filmdeki noktalar birleştirildiğinde ve sonuca varıldığında ortaya çıkan, yönetmen tarafından yaratılan dünya sıradan bir insanın büyülü ve şaşırtıcı dünyası. Böylece yönetmen izleyiciye 'en sıradan insanın bile dinlenmeye değer bir hikayesi vardır, tıpkı sizin gibi' mesajını veriyor. Böylece izleyicinin kendini filmin ana karakterinin yerine koymasını sağlıyor. Filmin ana karakterinin sadece iyi yönlerinin verilmesi izleyicinin üzerinde yaratılmak istenen özdeşleşme duygusunu arttırmak amaçlı. Filmdeki zaman ve mekanın da sıradan ve bizden olması yönetmenin verdiği özelliklerin birleştirildiğinde yaratılan dünyanın özelliklerini tanımlamada izleyiciye yardımcı oluyor. Daha önce de bahsettiğim gibi filmin- özellikle Capra'nın bu tarzı benimseyen filmlerinin- izleyiciyle buluştuğu dönem, toplumun büyük bir buhran yaşadığı dönem. İzleyicide karakterler gibi umutsuz. Zaten onlarla özdeşleşmeye hazır. Capra'nın izleyiciye sunduğu saf düş kurma özgürlüğü izleyiciyi vakti zamanında en can alıcı noktasından vuruyordur. İnsanların mutlu son görmek istedikleri dönemde Capra'nın takındığı Amerikan rüyası inancı mantıklı gibi görünebilir. Fakat Stanley Kubrick'in de dediği gibi, Capra filmleri oldukça iyiler ancak gerçek hayat hiç de öyle değil. Film kendini bireyden yola çıkarak toplumsal olana ya da ideal toplum anlayışına sürüklüyor aslında. George, her şeyden önce kendisini toplum ve kutsal aile için adayan biri. Filmde evlenmesi, çocuk sahibi olması bile kendisi için değil, toplumsal düzenin ilerleyişini sağlamak maksatlıdır. Balayına çıktığı sahneyi hatırlayalım, var olan parasını yine toplum ve parasını kaybetmekten korkan insanlar için feda eder. George Bailey'in hikayesi bizlere sunulur ve bundan pay çıkarmamız istenir. Olaya farklı açıdan bakmak isteyenler Frank Capra'yı dünyaya mutluluk dağıtıp insanları mutlu sonla ödüllendiren Noel baba gibi görmek isteyebilirler elbette. O açıdan bakıldığında filmlerde verilen; herkesin hayatında kötü günleri olur. Ama insanın gerektiğinde iyi günlerini ve hayata kattıklarını düşünerek bu kötü zamanların üstesinden gelmesi gerekliliği veya insan ne kadar sıradan bir hayat yaşarsa yaşasın, mutlaka bir hikayesi vardır ve bu hikaye daima dinlenmeye değerdir şeklinde mesajlarda alınabilinir. Fakat benim fikrimi sorarsanız dua ile başlayan bir film. Duaların yerine ulaşması sonucu gönderilen bir kurtarıcı melek. Bu meleğin neredeyse insanlık için canını verecek kadar kusursuz bir karakterin hayatını kurtarması için gönderilmesi, kadının çizdiği ideal eş- anne imajı. Olayların Noel gecesi yaşanması vb. durumlarını yan yana getirirsek Capra Amerikanın içinde bulunduğu dönem ve kültürünün temelini oluşturan unsurları göz önünde bulundurarak kendi sinemasal dilini belli bir hedef için kullanmayı seçmiş olduğunu görebiliriz. Amerikan rüyasını empoze etme politikası. Dönemin insanlarının psikolojik durumları da Capra'nın filmlerinin beğenilmesini, böylece de başarısını getiren bir etmen olmuş. Tarzını sevmesem de Capra döneminin önemli bir ismi. Yönetmenin; iyimser, her insanın kendinde görmekten hoşlanacağı değerlerle bezenmiş, sıradan olmalarına rağmen haklı oldukları davalarda sonuna kadar savaşan ve sonucunda mutlu sona erişen kahramanlarını izlemek isterseniz Capra filmlerine bir göz atın derim. Ben sevmesem de Capra tutkunu birçok sinemasever bulunmakta. Depresyon anında doktorlar tarafından tedavi amaçlı izlettirilen, Mutluluk ve düş pompalayan Capra filmlerini merak edip izleyecek olan okurlarımıza iyi seyirler diliyorum.


Karşılıksız kalmayacaktır gerçekleştirilen hiçbir emek. Bazen kutsanacak, bazen takdir alacak ve bazen sert bir eleştiriye maruz kalırken bazen ise lanetlenecektir. Zaten benim olması gereken bir şeyin, başkalarında bulunması sebebiyle çalışmak zorunda kalmam, bana huzursuzluk veriyor düşüncesiyle selamlıyorsak bu hayatı, ufak bir yanılsama sonucunda, cennete çevirebileceğimiz bu yaşantıyı, bilerek ve isteyerek, cehenneme çevirmiş oluyoruz. Zaten benim olması gereken bir şey tanımını gerçekleştiren birey, tembelliğinin vesveselerine kulak kabartmaktan başka bir şey yapmamış oluyor. Gariptir ki, tembelliğin bu vesveseleri, en iyi kulaktan kulağa oyuncularının diline sakız oluyor ve refah için daha fazla değil, daha doğru çalışmalıyız diyen ilk kişi, kurduğu bu cümlenin kendisine gelene kadar refah yatıp dinlenmektir, beni çalıştırmak isteyen şeytanlar yerin dibine girsinler şekline dönüştüğünü görünce, biraz rahatsızlık hissiyatına kapılmaktadır. Emek karşılıksız kalmamaktadır, bu bir gerçek, fakat emeğin standart bir değeri olmadığı için, bu emek karşısında elde edilen şeyler, diğer kişilerinin emekleri karşısında elde ettikleri şeyler ile kıyaslandığında, kimi kutsanmışken kimi ise lanetlenmiş olarak görülmektedir. A firmasının marangozu ile B marangozu aynı ücrete çalışmadığı için birbirinin arkasından konuşabilirken, A firmasının Ali ustası ile Veli ustası da aynı ücrete çalışmadığında, bu durumdan haberdar olurlarsa, yine keyifli bir dedikoduya kapı aralanmış olacaktır. Bu insanların daha çok değil de daha doğru çalışarak refaha ulaşma istekleri bir anda yitecek ve kibir parçacıklarıyla süslenmiş dedikodu pastasından gereğinden fazla yiyerek ruhları şişecek ve hantallıkları çıkardıkları işçiliklere de yansıyacaktır. İşin bir başka tuhaf tarafı ise, kalabalık nüfusa sahip şirketlerde, sadece kendi çalıştıkları alan değil, hem diğer alanlardaki ustalara karşı hem de işyeri sahiplerine karşı, bitmek tükenmek bilmeyen bir eleştiri yağmuru oluşturacaklardır -halbuki bu insanların özgeçmişlerini incelerseniz, eleştirmenlik üzerine uzmanlık elde ettikleri hakkında bir sertifika bile bulamayacaksınız. Boğuşmaktan ve boğulmaktan zaman buldukça, emeklerimizi verimli bir şekilde sunduğumuzu düşünenlere selam olsun! Bizler insanların kafalarını karıştırmak için öykülerimizi dillendirmiyoruz, ki bu öyküleri sizlere sunarken, dinlendiremediğimiz ruhumuza güzel bir masaj da beklemiyoruz. Övgü, emek karşılığında, daha fazlasını talep edenlerin mi yoksa sağlam bir şekilde bizleri eleştiri yağmuruna tutanların sunduğu ücret midir? Hangi çizgiden ayağımızı beriye çektik de kutsanmış ücretlere dahil olduk, nereye ayağımızı uzattık da lanetlendik, tam olarak kestiremiyorum, fakat, hiçbir emeğin karşılıksız kalmadığından eminim.


Martin Heidegger, Albert Camus, Dostoyevski ve Friedrich Nietzsche gibi 'Varoluşçuluk Akımı'nın tarihteki en güçlü temsilcilerinden biri olmasının yanında, 'Varoluşçu Marksizm' öznel yorumu ile 20. yüzyılın önemli düşünürlerinden biri olduğunu kanıtlamış, 1964 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Fransız felsefeci ve yazar. 1905 Haziranı'nda Paris'te varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Sartre'nin annesi Anne Marie Schweizer, 'Nobel Edebiyat Ödülü' sahibi Alman yazar Albert Schweizer'in kuzeniydi. Babasının, o henüz 15 aylıkken ölümü nedeniyle Sartre'nin eğitimi ile annesi ilgilenmiş, küçük yaşlarda edebiyat dersleri almasını sağlamıştı. Gençlik yıllarında, Kant, Hegel ve Heidegger okumaya ve 'Batı Felsefesi'ne ilgi duymaya başladı. Lise eğitimini tamamladıktan sonra ünlü Fransız okulu 'Ecole Normale Superieure'da eğitimini sürdürdüğü yıllarda, Simone de Beauvoir ile tanıştı ve onun yardımlarıyla Sorbonne'a geçerek 1929 yılında felsefe doktorasını alana kadar burada öğrenimine devam etti. 1936 yılına kadar Berlin, Neuilly ve Le Havre'da felsefe öğretmenliği yapan Sartre, kitap yazabilmek için bir süreliğine öğretmenliğe ara verdi. Aynı yıl L'imagination adlı ilk kitabını yayımladı. Sonra sırası ile La Nausee -1937, Le Mur -1938 adlı eserleri yayımlandı. Sartre'nin felsefi düşüncesine paralel olarak kurgulayıp geliştirdiği bu ilk dönem eserlerinde kullandığı yazın türleri, uzun hikayeler, denemeler ve denemelerden türetilmiş romanlar olarak karşımıza çıkar. Bu eserlerin, Roquentin örneğinde olduğu gibi kimi istisnaları dışındaki ortak özellikleri, belli bir kişi, tarih ve olay üzerinde yoğunlaşmaksızın, yaşama ve varoluşa dair genel kavramlar üzerinde anlatıya dayanmalarıdır. Sartre'nin askere alınması, esir düşmesi ve ardından kaçışı ile Almanlara karşı direniş hareketine katılması onun, tarih, olaylar ve gerçek kahramanlarla yüzleşmesini sağladı. Birinci dönem eserlerinin aksine, onun ikinci dönem eserlerinde; kişi, olay ve tarih örgüsü belirgin bir biçimde kendisini hissettirmektedir. Kendi yaşam felsefesini anlattığı L'etre et le neant -1943 adlı eseri ile Les mouches -1943 adlı ilk oyununu da bu dönemlerde yazdı. Bunları, 1945 yılında peş peşe yayımlanan Özgürlük Yolları, Akıl Çağı, Yaşanmayan Zaman, Bekleyiş adlı eserleri izledi. 1949 yılında bir roman taslağı olarak yayımlanan Tükeniş adlı çalışmasında da aynı etkinin yansımaları gözlenir. Tükeniş'te olaylar, 1937-40 sürecinde gelişir. Büyük savaş öncesi benzer dertleri ve sıkıntıları paylaşan insanların oluşturduğu genel fon üzerinde özel hayatların detaylarına girilerek, hainlikler ve alçaklıklar irdelenmiş, kişilerin zor koşullar altındaki davranış biçimlerine öznel yorumlar getirilmiştir. Sartre, 1944 yılından itibaren Albert Camus ve Andre Malraux ile birlikte Combat gazetesinde yazmaya başladı. Savaşın son dönemlerinde solcular, direnişçiler ve modern varoluşçuların kurtuluş hareketleri doğrultusundaki büyük dayanışması, arkadaşları Simone de Beauver, Queneau, Vian, Camus, Giacometti ve Le İris ile birlikte ünlenmelerini sağlayan en önemli unsur oldu. Paris'te 1945 yılında verdiği bir konferansta varoluşçuluğu; Varoluşçuluk hümanizmdir. sözleri ile açıklayacaktı. Sartre'nin tiyatro anlayışında eğlenceye, belli kahramanlar ve onların korku, endişe ya da hayranlık uyandırıcı kahramanlıklarına dayalı bir kurgulama yoktur. Onun için tiyatro, düğümün daima akılcı düşünce ile çözüldüğü, çağın can alıcı toplumsal sorunlarının ele alındığı ve tartışıldığı bir agora olarak kalmalıdır. Sartre, bu belirgin tavrı ile Bertolt Brecht' i andırır. 1943 yılında yazdığı Sinekler adlı eseri de dahil olmak üzere sonraki yıllarda kaleme aldığı, Saygılı Yosma ve Mezarsız Ölüler-1946, Kirli Eller-1948, İyi Tanrı-1951, Kean-1953, Nekrassov-1955, Troyennes-1965 tiyatro oyunlarında bu temel prensibe sıkı sıkıya bağlı kalmıştır. Jean Paul Sartre, yaşamın pratiklerinden hareketle bireyin toplum içerisinde gerçekleştirdiği eylemlerin gerçekleşme nedenleri ve biçimleri üzerine felsefi kuramlar geliştirmiştir. Bununla birlikte, salt teori eşiğinde kalmayıp aynı zamanda bir kalkışmacı olması, onun Özgün Entelektüel olarak tanımlanmasını sağlamıştır. Soğuk savaş dönemi boyunca Sovyetler Birliği'nin sömürgeciliğe karşı tavrını desteklemesi ve tutuklanmasına rağmen Fransa'nın Cezayir'e karşı uyguladığı sömürge politikasını şiddetle yermesi bunun güzel örnekleridir. Hakkını arayan insanların kalkışmalarında çoğu kez baş saflarda yerini almış, haklı olduğuna inandığı bir çok gösteri ve yürüyüşte defalarca fotoğraflanmıştır. 1968 yılında gerçekleşen Renault Fabrikası işgalinde o yine baş saflardadır. Sartre'nin Varoluş özden önce gelir tanımlamasının altında yatan; insanın, dogmalarda vurgulandığı gibi 'önceden belirlenmiş ve şekillendirilmiş bir varlık' olmadığı, onun kendi yaşamını ya da tanımını kendi kararları ve eylemleri ile belirleyecek olduğu düşüncesidir. Ona göre insan, önceden belirlenmiş bir benliğe sahip değildir. O, yaşadığı çevre ile etkileşimine bağlı olarak verdiği karar ve gerçekleştirdiği eylemleriyle varoluşunu şekillendirecek, özünü ortaya koyacaktır. Diğer bir deyişle insan, kendisini öteki veya ötekiler ile olan ilişkisine göre tanımlayacak ve konumlandıracaktır. Onun için her hangi bir şey hakkında düşünmek ve bu düşünceleri kağıda dökmek bir davaya kendini adamak anlamına gelmektedir. Ortaya koyduğu eserlerinde ince detaylara gösterilen özen bunun en önemli kanıtıdır. 1980 Baharı'nda aramızdan ayrıldığında, ardında siyasi, edebi ve felsefi değeri tartışılamayacak çok sayıda deneme, kritik, siyasi metin, roman ve oyun bırakmış, 17. yüzyılda şekillenmeye başlayan ve Heidegger' le hayat bulan 'Modern Varoluşçuluk Akımı' na 20. yüzyılda getirdiği öznel yorumlarıyla, bu hareketin gerek siyasi ve gerekse felsefi anlamda popülaritesinin artmasına büyük katkılar sağlamıştır. Bu ödülü temel prensiplerine aykırı bulduğu için kabul etmemiştir.


Sivil Toplum Örgütü : Efendim, hani miting esnasında bizi il yapacağınızı söylemiştiniz, onun için rahatsız etmiştik sizi. Başbakan: Öyle bir şey söylediğimi hatırlamıyorum. Sivil Toplum Örgütü : Efendim, hatta altını çizin demiştiniz. Hoş adamdır o dönemin başbakanı Durmuş Bey, halihazırda geçirdiği günlerini ne inşaat ne de fikir mühendisliği yaparak harcamıştır. En çok hükümeti kurma gibi yetenekleri vardır. Üst düzey yöneticiler için hazırlanmış hakiki deri kaplama koltukta oturur. Masasındaki kağıtları, kalemleri afillidir. Üstünde imzasının bulunduğu, altın sarısı kaplama kalemi dışında hiçbir kalemle yaklaşmaz kağıda. Oturduğu o muhteşem Chicago koltuktan, zamanında ne vaatlerde bulunmuştur. Kim ne veriyorsa 5 lira fazlasını verir zira. Mehmet Bey, doğumundan hemen sonra geçirdiği çocuk felci sebebiyle, yıllardır bir koltuğa mahkumdur. Çalışamadığı için boş görülür Mehmet Bey, halihazırda geçirdiği günlerini şiir ve roman yazmakla doldurur. Doğaya olan aşkı sebebiyle çiçekçilik işine girmiştir. Mehmet Bey'in koltuğu ,altında tekerlekleri olan, mavi kapak sonucunda kazanılmış bir koltuktur. Kalemi sıradan bir kalem ve yazdıkları devriktir. Zamanında bir maden mühendisi, mağarada sıkışarak bel kemiğini kırmış ve makine mühendisi olan bir arkadaşı ona tekerlekli bir koltuk yapmıştır. Bu hale de şükür diyerek oturur koltuğuna Mehmet Bey. Deri işlemeli koltuk, tekerlekli koltuğa vaatlerde bulunurken, rampalı yolların önüne barikat kurar. Kendi çıkarı adına hep, dahasını ister. En üstteki koltuk olmak ister. Takım elbisesinin altına yalan sıkıştırarak adım atar. Deri işlemesine bugün, milyarlar sererken, duyarlı insanların düşüncelerine bırakır, tekerleğe mahkum insanların umutlarını. Engelli demez deri işlemeli koltuk, tekerlekli koltuğa Özürlü der. Mikrofon yazarın elinde deri işlemeli koltuk!


Biliyorum, yolumda ilerlerken bana hep engel çıkaracaksın. Öyle ki ben her defasında kuraklığın tiranlığında filizlenmeye çalışırken, sen her defasında çatlayan toprağın fasılalarına beni gömmeye çalışacaksın. Gösterdiğin bu mukavemete karşı ben de sana aynı serkeşliği göstereceğim. Üzerime yağdırdığın bütün kötü haşaratlarını kafamda satıh olduğu güzel anılarıma gömeceğim; bunu yaparken dizlerimin üzerine çöküyor olmam, bilmelisin ki sadece haşaratlarını yenmekten yorgun düşmemden kaynaklı. Sana hiçbir zaman boyun eğmedim ve eğmeyeceğim. Beni uyutmasan da. Gece kafamı yastığıma koyduğumda, zihnimin karanlık dehlizlerinde ayarladığın ve bütün duygularımın davetli olduğu bir gösteri hazırladığını ve bunu her gece arifesinde yaptığını biliyorum; zira yirmi dört senedir usta bir yaratıcılıkla her defasında farklı meyus gösteriler hazırlıyor olman bir yandan takdirimi kazandırmıyor değil. Ancak beyaz sayfaları aptal düşüncelerimle kirletirken, bilmelisin ki artık her gece ben de sana muhtelif gösteriler sunacağım. Zihnimin senin tarafında olan bir bölümüne fidan dikeceğim; evet benim fidanım. Senin karanlık ve hastalıklı düşüncelerinin arasında benden kalan bir anı filizlenecek ve sen buna 'dur' diyemeyeceksin. Isırgan otların fidanımın köküne nüfuz edemeyecek.


Avuçlarının arasında kaybolup gidecek kadar fakirdim oysa. Ama o, beni de kendi gibi sanıyordu. Ne büyük bir incelikti bu! Yılda bir iki defa giymek için sakladığım takım elbisemi giyince, az da olsa adama benzemiştim anlaşılan. Hayır, burası hikayenin tam orta yeri falan değil, bilakis başlangıcı. Sadece ben yazmaya başlamadan önce epey konuşmuştum kendimle, siz orayı kaçırdınız. Toparlamam gerekirse, anlatılacak fazla bir şey de yok esasında. Güzel bir kahvaltıya davetliydim, biraz heyecan verici bir durumdu benim için, hepsi bu. Her şey, baştan aşağıya çok şık ve nezihti. Ev sahibi de en az benim kadar özen göstermişti davete veya umulmadık biçimde doğal halleriydi bu onun. Ama ben, karşılaştığım görsel şölen karşısında büyülenmiştim. Merak etmeyin, size bunları anlatmayacağım. Çünkü kafanızı şişirmek için değil, çok daha fazlasını yapabilmek için buradayım. Meğer ne kadar sempatik bir adammışsın! Sevdim senin sohbetini. Belki de bugüne kadar arkadaş olmadığımız için fark edememişim bunu. Ama resmen ıskalamışım seni, yeni fark ettim. demişti kadın elinde tuttuğu taze sıkılmış portakal suyunu masaya bıraktıktan sonra. Bense, arkama aldığım rüzgarın söylemekte olduğu şarkıya kaptırmıştım kendimi. Ben bir avuç undan ibarettim aslında. diye başlamıştım konuşmaya. Bu cümlenin arkasından her an bir espri gelebilirdi, o yüzden cömert tebessümler bırakmıştı kadın. Ama gayet ciddi biçimde devam edebilecek kadar gergindim ben, gevşememiştim henüz: Su gibiydi hayat. Karıştık birbirimize. Sonra yoğrula yoğrula bu kıvama geldim işte. Ekmek oldum. Olabildim sanırım. Üst üste iki defa kafasını sallamıştı güzel kadın. Hafif yayvan dudaklarından sızıyordu duyduğu memnuniyet. İyi açıklamaydı. diyecek olduysa da devamını getirmesine müsaade etmemiştim tabii: Bununla da kalmadı tabii. Hayat, dedim ya, açtım ağzımı bir kere. Acıyla sınadı, pişirmeye doyamadı. Ölçüsünü biraz kaçırdı galiba. Kızarmışım, yanmışım. Ama yine de gevrek bir tadım var sanırım. Ne dersiniz? Meraklısına... Kadın minik sepete doldurulmuş kızarmış ekmek dilimlerini derhal bana yaklaştırdı. Doğru zamanlamaya ne denirdi ki? Galiba hemfikiriz bu konuda. Gülümsedim. Biraz yapmacıktı, biraz gerçekti yüzüm. Zor biri miydi? Muhtemelen. Ama beni belirli bir mesafede tuttukça, kendimi ona çok daha yakın hissediyordum ben. Az çok kavramıştım. Gelişigüzel bir sınama cümlesi olarak, Avrupalı bir yönetmenin filminden bahsederken, konuya dahil olup vereceğim karşılığı profesyonelce ölçüyordu. Hoşuma gitmişti. Beni sevmekle, aşağılama arasına çizdiği o kalın, net çizgiyi görmem için, eliyle işaret etmesine resmen bayılmıştım. En azından samimiydi, dürüsttü. Ve ben o çizginin neresine basacağımı çok iyi biliyordum. O yüzden, o beni ıskalasa da benim onu ıskalamaya hiç niyetim yoktu. Çözmüştüm. Yıllar evvel düşürmüştü adını, kaybetmişti. Çok belli oluyordu. Hayat çizgisi silinmişti avuçlarından. O yüzden de nereye kadar yaşayacağı görünmüyordu. Ama telaşlıydı daima. Yalnız kalamıyordu, muhtemelen kalmayı denememişti hiç. Tek başınayken mücadele edemezdi hayatla, boyundan büyük korkuları vardı çünkü. Yenilgiyle tanışalı yıllar olmuştu. Aklından çıkmıyordu hiç yoksulluğu. Bir göz odada, içerisine doğru dürüst odun atamadıkları sobanın etrafına yan yana oturup, üstlerine örttükleri yorganlarla ısınmaya çalıştıkları o günleri silemiyordu hafızasından. En korktuğu iki şeyden biriydi artık üşümek. Diğeri ise yalnızlıktı. O yüzden yanında kızarmış bir dilim ekmek olmadan, bir anlam ifade edebileceğine inanmıyordu artık kadın. Oysa tek başına da lezzetliydi, bundan haberi olmasa bile... İlla ki bir dilim kızarmış ekmeğin tepesine konmak istiyordu işte. Nefesini birleştirdi sözcükleriyle ve küçüldü derisi. Karşımda un ufak oluşunu seyrettim. Daha sevecen görünebilmek için kendisini zorlamaya ihtiyacı yoktu. Bilakis, olamayacağı kadar soğuk ve kibirli birisiymiş gibi gözükmeye çalıştıkça küçülüyordu. Oysa ben onu görmüştüm. Tereyağının üzerine kondurulan bir bal tanesi kadar zorla sıyrılmıştı kaşıktan. Ve tek bir dokunuşta ölmüştü. Gördüm. Resmen kaybolup gitti nefesimde. Annesi ve babası ayrılmış, küçük bir çocuktu o. Yalan söylemeyi öğrenmesi de sırf bu yüzden olmuştu belki de. Hep biraz daha fazla sevilebilmek için, kendisini kaybetmeyi göze almış olmalıydı bu yolculukta. Nasıl biri olduğunu bulmaya çalışması için önünde uzun yıllar vardı ama günün birinde o da olacaktı. Sahip olduklarının, kendisine ait olmadığını fark ettiği bir anda, tekrar geri dönmek isteyecekti. Ve o vakit nereye gideceğini kestiremeyecekti çocuk. Her şeyden biraz tadınca güzeldi hayat ama tamamına sahip olamayacak kadar küçüktü elleri çocuğun. Bunu öğrenmek için de, anne ve babasının farklı zamanlarda söyledikleri, beyaz yalanlara daima muhtaçtı. O yüzden inanmıştı çocuk. İnandıklarını çabucak ezberleyip, her fırsatta anlatmıştı başkalarına. Ve işte o an, yumurtanın kaderi tayin edilmişti. Çatlak kabuk tamamen parçalandı ve gizlenmekten kurutulup, özgürlüğüne kavuşan yumurta rahatça tavaya uzandı. Birazcık ateş gerekliydi sadece. Kısık ateşte geçirilecek beş dakika sonrasında hiç olmadığı kadar lezzetli bir hal alabilirdi. Tabi biraz baharat ve hünerli ellerin de yardımıyla.


Toplumsal alışkanlıklar bir toplumun kültürünü oluşturur. O kültürü anlayabilmek için o toplumun içinde yaşamak, o toplumla iç içe olmak gerekir. Türk kültüründe önemli bir yeri olan kahve, bir içecek olarak değil de bir gelenek, bir kültür olarak görülür. Kahvehaneler de bu kültürün ortaya çıkardığı bir üründür. Her ne kadar eski önemini kaybetmiş olsalar da Türk kültür tarihinde önemli bir yeri bulunur. Şimdiki zamanlarda kahvehanelerin yerini kahvehanelerin sıcaklığından çok uzak olan kafeler almıştır. Tarihçi Peçevi'nin de anlattığı gibi kahvehaneler halk için çok iyi olmuştur. Osmanlı hükümeti kahvehanelerde devlet meseleleri konuşuluyor sanıp fetva çıkarıp kapattırmıştır, fakat yanlış bir karar alınmıştır. Kahvehaneler kötülük yuvası olarak görülmüştür ama aslında tamamen halkın yararına olmuştur. Kahvehanelerde genellikle edebi meseleler konuşulurdu, aile toplantıları yapılırdı. Daha sonra kahvehanelerin işlevi değişmiş ve devlet meseleleri konuşulmaya başlanmıştır. En yaygın kahvehaneler ise mahalle kahvehaneleridir. Osmanlı Devleti zamanında yerleşim düzenli olduğu için kahvehaneler de o düzen içerisinde yapılırdı. Kahvehanelerin genel özelliklerine bakacak olursak sosyalleştirici özellikleri, toplumsal ve kültürel engelleri ortadan kaldırmaları vardır. Zengin fakir fark etmeksizin herkese açıktır kahvehaneler, herkes giderdi. Osmanlı Devleti'nde kahvehaneler çeşitlere ayrılırdı. Bunlar gelen topluluklara göre adlandırılırdı. Örnek olarak; mahalle kahvehaneleri, esnaf kahvehaneleri, yeniçeri kahvehaneleri, tulumbacı kahvehaneleri, aşık kahvehaneleri, semai kahvehaneleri, meddah kahvehaneleri diyebiliriz. Osmanlı Devleti'nde ilk görülen kahvehanelerdendir. Mahalle kahvehaneleri ilk olarak cami yakınlarında yapılmıştır. Bunun nedeni ise ahalinin namaz saatini beklerken zaman geçirmesi için bekledikleri yerlerdir. Fakat zamanla bu işlevini kaybetmeye başlamıştır. Mahalle kahvehanesinin oluşturduğu yeni iletişim atmosferi dışa dönük bir alış-veriş biçimini ve karşılıklı etkileşimi esas almaktadır. Bu alışveriş özelliği sayesinde mahalle kahvehaneleri sadece aynı aileden veya akraba çevresinden olanların değil bütün mahalle halkının bir araya gelmesine, tanışmasına ve yeni bağlar geliştirmesine tanıklık etmiştir. Bu sayede farklı etnik ve dini kökenli aileler birbirlerini tanıyıp arkadaş veya akraba olabiliyorlardı. Eski İstanbul'un ticaret merkezi olan tarihi yarım ada dediğimiz bölgede kurulmuşlardır. Bu ticaret merkezleri Haliç kıyıları, Beyazıt Aksaray gibi çarşı ve hanların yoğun olduğu yerlerde kurulmuşlardır. Esnaf kahvehanelerini iki bölümde inceleyebiliriz. Birinci bölümde Eminönü-Aksaray arasındaki kahvehaneleri sayabiliriz. Bu bölgedeki kahvehaneler, inşaat işçiliği, hamallık, seyyar satıcılık, ırgatlık, kayıkçılık gibi meslekleri yapan insanların devam ettiği mekanlar durumundadır. Zamanla bu kahvehaneler her meslek grubuna özel olarak yapılmıştır. İkinci bölümde ise Beyazıt-Aksaray arasındaki kahvehaneleri sayabiliriz. O dönemde Kapalıçarşı en önemli ticaret bölgesidir ve esnaf kahvehaneleri de büyük ölçüde Kapalıçarşı'yı kuşatan hanlarda faaliyet göstermiştir. Esnaf kahvehanelerinin başka bölgelerde başka işlevleri de vardır. Bunun bir örneği olarak, Osman Cemal Kaygılı Kasımpaşa'da bulunan bir esnaf kahvehanesinde Perşembe ve Cuma günleri eskici esnafının toplandığını ve burada eski eşya alışverişinin gerçekleştirildiğini yazmaktadır. Yeniçeri kahvehaneleri 17. yüzyılın ortalarına doğru doğmaya başlamıştır. Bu kahvehaneler aynı zamanda 19. yüzyılda örneklerini gördüğümüz Tulumbacı kahvehanelerinin kökleridir. Yeniçeri kahvehaneleri genellikle sahil kesiminde faaliyet göstermiştir. Yeniçerilerin bir bölümü şehir güvenliğinden sorumludur. Yeniçerilerin karargahına kolluk denirdi. Yeniçeri kahvehaneleri bu kolluk denilen karargahların yanında yer alırdı. Yeniçeri kahvehanelerinde genellikle siyaset ve yönetimle ilgili konular konuşulurdu. Bu sohbete devlet sohbeti adı verilirdi. Yeniçeri kahvehaneleri, Osmanlı Devleti için küçük bir tehdit oluşturmaktadır. Silahlı oldukları için her an isyan çıkarabilirlerdi. Hatta 1730'da çıkan Patrona Halil isyanı bir yeniçeri kahvehanesinden çıkmıştır. Yeniçeri ocaklarının kaldırılmasından sonra çıkan olaylarda yeniçeri kahvehaneleri bir karargah olarak kullanılmıştır. İstanbul'a getirilen gıda maddelerinin dağıtımı da yeniçerilere aitti. Dönemin terminolojisinde ihtisap dairesi adıyla anılan bu kurumların yanı başında da yeniçeri kahvehaneleri kurulmuş zaman zaman işler bu kahvehanelerden yönlendirilmiştir. Yeniçeri kahvehanelerinde de bahsettiğim gibi tulumbacı kahvehaneleri yeniçeri kahvehanelerinin devamı niteliğindedir. 1826 yılında Yeniçeri Ocağı ve buna bağlı olarak yeniçeri kahvehaneleri ortadan kaldırılınca, yeniçerilerin kahvehanelerde ürettiği sözlü kültür geleneği tulumbacı teşkilatı devralmış ve bu birikimi 2. Meşrutiyet yıllarına kadar yaşatmıştır. Tulumbacı kahvehaneleri edebi açıdan çok güçlü kahvehanelerdir. Mani söyleme yarışmaları yapılardı. Daha sonra semtler arası mani söyleme yarışmaları yapılırdı. Aşık kahvehaneleri Türklere özgü bir çalgı olan saz eşliğinde şiir söyleyenlerin toplandığı kahvehanelerdir. Bu şiir söyleyenlere aşık denilirdi ve kahvehanelerde adlarını bunlardan alırdı. Aşık kahvehanelerinin devamı olarak da Semai kahvehaneleri gösterilir. Bilginin ve kültürün sohbetle aktarıldığı bir toplumsal yapı içinde aşık tarzı hem halk edebiyatının hem de tekkeler yoluyla yayılan tasavvuf edebiyatının birleşimi ve yansımasıdır. Aşıklar daha önceleri yeniçeri kahvehanelerinde saz çalıp şiir söylerlermiş, daha sonra 1826 yılında yeniçeri kahvehanelerinin yıkılmasından sonra aşık kahvehaneleri çıkmıştır. Aşık geleneği çok az da olsa günümüze kadar gelmiştir. Bu geleneğin yok olması belki de kahvehane kültürünün yavaş yavaş yok olmasında kaynaklanmaktadır. Ama çok az da olsa günümüzde bu gelenek geldiği yer olan Anadolu'da devam etmektedir. Semai kahvehaneleri yeniçeri ve tulumbacılar kahvehanelerinde olduğu gibi aşık kahvehanelerinin devamıdır. Semai kahvehaneleri Tanzimat'tan sonra özellikle Abdülaziz ve 2. Abdülhamid dönemlerinde aşık kahvehanelerinin yerini alan, onların mirasını başka bir formda devam ettiren ve adına çalgılı kahve de denilen mekanlardır. Aşık kahvehanelerinde sadece saz çalınırdı fakat semai kahvehanelerinde daha çeşitli bir çalgı geleneği vardır. Mızıka, klarnet, darbuka, çifte nara, zilli maşa gibi çeşitli çalgılar sazın yanında yerini almıştır. Bu kahvehanelerde çalıp söyleyenlere meydan şairleri adı verilmiştir. Meydan şairleri kış ve ramazan gecelerinde Dertli, Bayburtlu, Zihni, Aşık Ömer, Seyrani, Erzurumlu Emrah, Gevheri gibi halk şairlerinin şiirlerini bu mekanlarda seslendirmişlerdir. Meddah kahvehaneleri bir çeşit tiyatro kahvehanesi gibidir. Meddahlık halk hikayeciliğinin bir türü olması nedeniyle çok uzun geçmişi olan bir gösteri sanatıdır.


Haftanın iki günü apartmanın merdivenlerini temizleyen Gülsüm, dakikalarca zili çaldı. Altı numaralı dairenin kapısı, değil uzun uzun çalmak daha butona basmadan açılırdı her vakit. Hele temizlik parasını alma günü geldiğinde Kamil Bey onu kapıda karşılar, ücretini uzatır, hizmetleri için teşekkür ederdi. Nezaketi elden bırakmazdı. Sesini ne yükseltir ne de alçaltırdı. Sanki sesi doğuştan tekdüzeliğe ayarlanmıştı. Aynı durağanlık bedenine de yüklenmiş gibiydi. Mimikleri, hareketleri tekdüzeliğin sınırlarını asla zorlamazdı. Bugün Gülsüm'ün evi temizleme günüydü. İki haftada bir pazarları gelir, köşe bucak temizlik yapardı. Geleceğini unutmuş olamazdı. Bu işte bir gariplik var, diye düşündü Gülsüm. Her zaman saatinde çalardı zili. Kapı da aynı dakikaya ayarlanmış gibi bekletmeden açılırdı. İçeride canlılık belirtisi yoktu. Telaşlandı. Ne yapacağını, kime soracağını bilemedi. Cep telefonu da tam bozulacak zamanı bulmuştu; üç gündür tamire gitmeyi bekliyordu. Kapıyı yumruklayacaktı ki aklına Kamil Bey'in yaşlandığını düşünerek, günün birinde gerekebilir diye verdiği anahtar geldi. Elini çantasına attı. Belki müsait değildir diye anahtarı çıkarmaktan vazgeçti. Kapı önünden ayrılmadan bekledi. Zili tekrar çaldı. Bir daha çaldı. Kapı duvardı. Daha fazla dayanamadı anahtarı çıkardı. Kilidin tedirgin sesi merdivende yankılandı. Kapıyı yarım açtı, başını uzattı. İçerideki sessizliği neye yorması gerektiğini bilemiyordu. Antreye girdi. Yaşlanmış portmantonun kapağını açtı. Ayakkabısını çıkardı, her zamanki yerine, ikinci rafa koydu. Rengi solmuş lacivert pardösüsünü astı. Aynanın karşısına geçip başörtüsünü düzeltti. Ürkek adımlarla ilerledi. Salon kapısını usulca açtı. Sevgi sinmiş sesi salonu köşe bucak dolaştı: Kamil Bey evde misiniz? Ben geldim. Karşılık alamadı. Gözleri ev sahibinin oturduğu oymalı koyu kahverengi koltuğun yanındaki sehpada günlük gazeteleri aradı. Boştu. Kamil Bey'in gazete almaya gittiğini düşündü. Her gün dört gazete alırdı. Gülsüm'ün geleceği gün gazete sayısı bir artardı. Diğerlerine benzemeyen bol resimli gazeteyi en üste koyardı. Gülsüm, o gazetenin kendisi için alındığını zamanla anlamıştı. İçinden temizliğe girişmek gelmiyordu. Kendini her zaman oturduğu koltuğa bıraktı. Koyu kahverengi ahşap evinden salona tepeden bakan saat sessizliğin üzerinde kırbacını şaklatıyordu: Tik tak. Tik tak. Duvar saati, gözü yerdeki el halısının uzak köşesindeki motiflerinden birine takılan Gülsüm'ün ilgisizliğine sinirlenip intikam almak istercesine sarkacını bir kılıç gibi sallarken naralar atmaya başladı: Ding dong! Ding dong! Saatin haykırışı uzun sürmedi. Tik tak sesleri zamanın geçtiğin değil de aksine zamanın geçmek bilmediğini anlatıyordu. Gülsüm'ün isteksizliği geçmeyen zamana yapışmış gibiydi. Kalkıp temizliğe girişmek içinden gelmiyordu. Oysa her geldiğinde sabah erkenden işe başlar hava kararana kadar durmak bilmezdi. Aslında onca saat çalışmasını gerektirecek iş yoktu. Tek başına yaşlı bir adam evi ne kadar kirletip dağıtabilirdi ki. Yalnızlığını fark ettiğinden ona ses olmak için işi uzattıkça uzatırdı; bir de, Kamil Bey'in Gülsüm Hanım deyişini daha çok işitmek için. Zaten eve gitse ne yapacaktı ki! Kocası Cemal kahvehaneden çıkmayan kumarbazın teki, ayyaş. Parası bittiğinde kendince şirinlik yapar. Aklına estikçe üstüne çullandığında Gülsüm kendini tecavüze uğramış hissederdi. Gülsüm yine de tek kötü laf etmezdi, iyi dediğini de duyan yoktu. Oysa içinde ne fırtınalar kopardı. Kaderimmiş der ondan ayrılamazdı. Mahkumiyetinin gerekçesini sormazdı kendine. Oysa suskunluğunun sebebini herkesten iyi bilirdi: Korku... çaresizlik... etrafını saran cellatlar. Gülsüm, Kamil Bey'in evine temizliğe gideceği günü ipler çekerdi. Şimdiye kadar onun gibi insanları sadece televizyonda izlediği filmlerde, dizilerde görmüştü. Önceleri araya mesafe koymak için Gülsüm Hanım diye seslendiğini düşünmüştü. Zamanla farkına vardı, ne buyurma ne de resmiyet vardı seslenişinde. Açıklayamadığı bir şeyler sinmişti sesine. Üstüne pek düşünmedi. Sadece, o sese sinmiş duyguları hisseti. Gülsüm saate baktı. Çay keyfine yarım saat vardı. Her geldiğinde saat 10'da ilk bardakları doldururdu. Daha ilk günden Kamil Bey ondan kendisine eşlik etmesini rica etmişti. Gülsüm'ün tedirginliğini fark ettiğinde yalnızlık yüklü sesiyle ısrarcı davranmıştı. O günden sonra çayı da kahveleri de karşılık koltuklara oturup içtiler. Önceleri pek konuşmuyorlardı. Evin ortasındaki iki sessizliği kalın bir duvar ayırıyordu. Çok sürmeden o duvar yıkılıverdi. Gülsüm'ün sessizliği yavaşça eriyen buz gibiydi. Aslında konuşkandı. Karşısındaki adamın nasıl davranacağını bilememenin tedirginliğini üstünden atması kolay olmadı. Kamil Bey aksine, kaçıp gidenleri yakalamak istercesine her geçen anı değerlendirmeye çalışıyor, sürekli bir şeyler anlatıyordu; bazen de onu konuşturmak için aklına ne gelirse soruyordu. Karşısındakinin hareketlerini de belirleyen eski durağanlığından eser kalmamıştı. Sesindeki coşku, duygu dalgalanmaları hemen fark ediliyordu. Değişmeyen tek şey nezaketiydi. Ev sahibinin bu hali Gülsüm'ü de etkisi altına aldı. Dili her geçen gün biraz daha açıldı. Yine de, kendisini dinleyen yaşlı adama saygısızlık etmek istemediğinden ağzından çıkanları sürekli süzgeçten geçiriyordu. Farklı dünyaların insanları birbirlerini pek anlamasalar da şimdiye kadar o kadar çok şey konuştular ki... Anladıklarıyla değil de hissettikleriyle mutlu oluyorlardı. Ev sahibi yalnızlığını unutuyor, canlanan çok zamandır tatmadığı duygular yalnızlık akan yüreğine merhem oluyordu. Gülsüm bir günlüğüne de olsa kelimelere dökemeyeceği duygulara kendini teslim ediyordu. Kamil Bey'in söylediklerinin çoğunu anlamasa da yüreğinde hissettiği ama anlatmayı beceremeyeceği duyguların verdiği hazla iki hafta sonraki temizlik gününü ayrıldıkları ilk andan itibaren iple çekiyordu. Kamil Bey'in demli çayı sevdiğini ilk günden öğrenmişti. Üçüncü bardaktan sonrasını içmezdi. Çayın lezzetini yitirdiğini söylerdi. Duvar saati çay vaktinin geldiğini haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Gülsüm telaşla yerinden kalktı. Çay ilk defa vaktinde hazır değildi. Mutfağa geçti. Çaydanlığı ocağa koydu, demliği özenle üstüne yerleştirdi. Sağa sola bakındı. Her yer pırıl pırıldı. Kendine iş yaratmak istedi. Mutfak tezgahını sildi. Bardakları raftan aldı, tek tek kontrol etti. Parmak izi bile yoktu. Aldığı gibi yerlerine yerleştirdi. Buzdolabının kapağını açtı. İçi ışıl ışıldı. Kahvaltılıklar şeffaf kapların içindeydi. Yine yemek namına bir şey yoktu. İçi burkuldu. Alışverişe çıkıp en azından üç dört gün yetecek yemek hazırlamak geçti aklından. Cebinde para yoktu ki hemen gidip bir şeyler alsın. Çaresiz Kamil Bey'i bekleyecekti. Ev temizliğine başladığının ikinci haftasından beri yemekleri pişirdikten sonra eve gidiyordu. Çıkarken de Kamil Bey'e yemekleri soğuduklarında buzdolabına koymasını sıkı sıkıya tembih ediyordu. Buzdolabını soğuk yalnızlığıyla baş başa bıraktı. Mutfakta oyalanırken çay demini almıştı. Kendine çay doldurdu. Kamil Bey her an gelebilir diye diğer bardağı hazırladı, doldurmadı. Çay tabağına tek şeker koydu. Kamil Bey çayı tek şekerli severdi. İçinden iş yapmak gelmiyordu. Sabah sohbetinden mahrum kalmanın bıraktığı boşluğu ilk kez yaşıyordu. Çayı tepsiye koydu, salona geçti. Her zamanki yerine, Kamil Bey'in koltuğunun karşısındaki koltuğa oturdu. İlk yudumu aldı. Uzun zamandır böylesine lezzetsiz bir çay içmemişti. Bardağı pencereye doğru tuttu. Bulanık değildi. Demi de yerindeydi, ne eksik ne fazla. Sorun çayda değildi. Kamil Bey'in yokluğu ne ağzında tat bırakmıştı ne de çayda. Ona ne kadar alıştığının farkına vardı. Yokluğu aklından geçtiğinde korktu. Başka şeyler düşünmeye çalıştı. Tam karamsarlığın karanlığına dalıyordu ki silkindi, kendine geldi. Temizlik yerine ona yemek hazırlamaya karar verdi. Buzdolabında yemeklik malzeme bulunmadığını anımsadı. Canı sıkıldı. Temizliğe geldiği ilk gün gördükleri de canını sıkmıştı. Daha dün gibi aklındaydı. Öğle vaktiydi. Denizliğe çıkmış camları siliyordu. Kamil Bey salon kapısını araladı, içeri girdi. Halının ortasına geldiğinde durdu. Gülsüm onu fark etmemişti. Kamil Bey'in sesini işittiğinde irkildi. Telaşla indi. Az kaldı kovayı deviriyordu. Gülsüm ne diyeceğini bilemedi. Sustu. Soran gözlerle baktı. Sessizlik uzun sürdü. Duvar saati imdatlarına yetişmese sonsuz sessizliğin içinde kaybolacaklardı sanki. Duvar saati yemek vaktinin geldiğini haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Kamil Bey arkasını döndü. Halının tüyleri arasında kaybolan terliğin sesi cilası aşınmış balıksırtı parkeye bastığında tüm salonu dolaştı. Duvar saatinin altındaki sehpanın önüne geldiğinde durdu. Telefona uzandı, ahizeyi kaldırdı. Evdeyken sabit telefonu kullanıyordu. Yanından ayırmasa da cep telefonuna pek alışamamıştı. Çalmayan ev telefonuna onca para ödüyorsun, diyenlere aldırmıyordu. Telefonu ilk kez bağlattığında aldığı numaradan ayrılmaya gönlü elvermiyordu. Ayrılamadığı o kadar çok şey vardı ki; salonun tam orta yerindeki yıpranmış el halısı, ona tepeden bakan taşlı avize, hala kullandığı kurmalı kol saati, markası silinmiş radyo, yatarken gıcırdayan karyola, sık sık çıkarıp baktığı fotoğraf albümü, arayıp sormasalar da gönlünden söküp atamadığı eş dost, eşi Ayla Hanım, kızı Handan ve oğlu Kemal'in çocuklukları... Sanki sabit telefonun kablosu yüreğiyle geçmiş arasında uzanıyordu. Ahizeyi kaldırdı. Yaşlı telefon, 'ben hazırım' diye coşkuyla bağırıyordu. Kamil Bey döndü, tekrar sordu: Gülsüm Hanım ne yemek istersin? Gülsüm, Siz ne yerseniz bana da aynısından söyleyin, dedi. Yarım saate kalmadan zil çaldı. Kaskı kolunun altına sıkıştırmış delikanlı sabırsızlıkla iki poşet uzattı. Kamil Bey teşekkür etti. Yemeğin bedelini ödedi, her zamanki gibi hatırı sayılır bahşişi vermeyi de ihmal etmedi. Gülsüm sağa sola bakındı. Ortalarda yemek masası görünmüyordu. Böyle bir evde masa bulunmamasına şaşırdı. Gözüne çarpan zigon sehpanın en büyüğünü aldı, Kamil Bey'in koltuğunun önüne koydu. Sehpalardan birini de bundan sonraki günlerde sürekli oturacağı koltuğun yanına bıraktı. Kamil Bey poşetlerden birini Gülsüm'e uzattı Ağzı kapaklı karton kaptaki çorbayı Gülsüm poşetten çıkarırken Afiyet olsun, dedi. Diğer poşetle solundaki kapıya yöneldi. Kapının önüne geldiğinde durdu, ceketinin sağ cebindeki anahtarı aldı. Kilidi açtı. Yarım açtığı kapının arasından odaya geçti. Gülsüm'ün şaşkın bakışlarını salonda bırakırken kapıyı kilitledi. Gülsüm'ün şaşkınlığı fazla sürmedi. Peçeteye sarılmış plastik kaşık ve çatalı yemeklerin yanına bıraktı. Soğuk sevmediğinden çorbayı hızla kaşıkladı. Poşetteki şeffaf plastik kabı çıkardı. Pilav üstü dönerin yanındaki közlenmiş biber ve domatesi gördüğünde ağzı sulandı. Ayran kutusunu aldı, çalkaladı. Yemeği bitirdiğinde ne var ne yok topladı, poşete doldurdu. Rehavet çökmüştü. Kendini koltuğa bıraktı. Gözkapakları ağırlaştı. Tam dalıyordu ki arkasında ne sakladığını bilmediği kapı açıldı. Kamil Bey elinde poşetle çıktı. Kapıyı çekti. Kilitledi. Anahtarı ceketinin sağ cebine koydu. Kapı sesiyle gözlerini açan Gülsüm yerinden fırladı. Kamil Bey'in elindeki poşeti zorla aldı. Plastik çatal kaşığın, boş yemek kaplarının hafifliği yüreğini burktu. Kamil Bey gibi kibar, güngörmüş bir insanın yemeği, sofrası böyle olmamalı diye aklından geçiyordu. Gerçi nasıl olması gerektiğini de bilmiyordu. Ama böyle olmamalıydı... Çöpü mutfağa götürdü. Gülsüm elinde çay pencereye doğru birkaç adım atmıştı ki Kamil Bey Lütfen şuraya otur Gülsüm Hanım, dedi. Tereddüt etti. Yüreğine dokunan sese karşı duramadı. Döndü. Kamil Bey eliyle karşısındaki koltuğu gösteriyordu; Birlikte içelim. Hayır demek içinden gelmedi. Yalnızlık yüklü sesin arkasından neleri sürüklediğini o anda değilse de karşılıklı içecekleri ikinci bardak çay bitmeden yüreği sızlayarak fark edecekti. Yalnızlık, hayal kırıklıkları, çaresizlik... Sessizce koltuğa oturdu. Gülsüm o günün nasıl geçtiğini anlayamadı, Kamil Bey de. Duvar saati paydos vaktinin geldiğini haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Kamil Bey gündeliği ve fazlasını Gülsüm'ün avucuna sıkıştırırken teşekkür etti. Yol boyunca geride bıraktığı günü düşündü Gülsüm. Keyifle çalışmıştı. İşine bir kez olsun karışılmamış, peşinde kusur bulmaya çalışan biri dolanmamıştı. Kamil Bey gittiği diğer evlerdekiler gibi değildi. Üstelik gündeliğinden fazlasını vermişti. Ama bir şeyler eksikti. Ne yaptıysa eksiklik duygusundan kurtulamıyordu. İki hafta geçmişti. Gülsüm, Kamil Bey'in kapısını birkaç dakikaya kalmadan çalacaktı. Duvar saati Gülsüm'ün işbaşı vaktinin geldiğini haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Kamil Bey zilin ikinci kez çalmasını beklemeden kapıyı açtı. Hoş geldin Gülsüm Hanım derken şaşkınlığını gizleyemiyordu. Karşısındaki kadının eli kolu poşetlerle doluydu. Hal hatır sormadan Gülsüm soluğu mutfakta aldı. Şaşkınlığı üzerinden atamayan ev sahibi koltuğuna oturmamış salonun kapısında bekliyordu. Mutfaktan çıkan Gülsüm, Kamil Bey beni öğlene kadar yalnız bırakır mısınız? dedi. Kamil Bey çaresizce boyun eydi. İlk defa kendi evinden gönderiliyordu. Dış kapı kapanırken Gülsüm temizlik işlerini sonraya bırakıp mutfağa geçti. Duvar saati öğle yemeği vaktinin geldiğini haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Dışarıda gezip dolaşmayı unutmuş Kamil Bey dakikalardır kapının önünde bekliyordu. Duvar saatinin çaldığını işitir işitmez zil butonuna bastı. Gülsüm bekletmeden kapıyı açtı. Yıllar sonra ilk defa yemek kokuları Kamil Bey'i karşılıyordu. Eşikte durdu. Gözlerini kapadı. Derin derin nefes aldı. Gülsüm içeri geçmesini söylemese dakikalarca kımıldamadan o havayı soluyabilirdi. Asıl sürpriz salonda bekliyordu. Kamil Bey'in koltuğunun önündeki sehpadaki boş çorba kasesi onu davet ediyordu. Ellerini yıkayıp döndüğünde çorbanın üzerinde tüten dumanı izledi gülümseyen gözlerle. Gülsüm Soğumasın Kamil Bey, demese çorbaya kaşık sallamak yerine dakikalarca öyle kalabilirdi. Gülsüm'ün gözü Kamil Bey'in tabağındaydı. Çorba biter bitmez yerinden kalktı, mutfağa geçti, dolu tabaklarla geri döndü; köfte-patates, pilav, cacık. İkisi de konuşmuyordu. Kamil Bey kaşığı, çatalı her ağzına götürdüğünde uzun zamandır göremediği dostlarına kavuşmuşçasına o lezzeti zerresine kadar hissetmeye çalışıyordu. Gülsüm yemeğini yerken belli etmeden ev sahibini izliyordu; çenesinin ağır hareketlerini, yüzündeki değişimi, gülümseyişini. O gülümsemeyle yüreği kıpır kıpır etti. Kamil Bey yüzünden gülümsemeyi eksik etmezdi. Ama bu seferki diğerlerinden çok farklıydı. Kelimelerle anlatılır gibi değildi. Bu gülümseme açılacak yeni kapıların habercisiydi. Daha önce merdivenleri temizlediği, evi silip süpürdüğü, ortalığı topladığı için teşekkür eden Kamil Bey bu kez küllenmiş duyguları, hazları ortaya çıkarttığı için teşekkür ediyordu. O gün akşam olmasını istemeyen sadece Kamil Bey değildi. Gülsüm de günü uzatmak için kendine iş yaratıyordu. Duvar saati paydos vaktinin gelip geçtiğini haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! İkisi de duymazdan geldi. Güneş binaların arkasından çekip giderken geriye ayrılığın karanlığını bıraktı. Gülsüm ayakkabısını giyerken Kamil Bey gündeliğini uzattı. Yemekliklerin parasını vermeye kalktığında Gülsüm itiraz edecek oldu, fakat ısrarlara dayanamayıp kabul etti. Kamil Bey'in teşekkürü üç beş kuruştan daha değerliydi. Vedalaştılar. Kapıdan çıkarken onun yüreğinin sıcaklığıyla yoğrulan seslenişiyle durdu. Kamil Bey elini pantolonunun arka cebine attı. Cüzdanı çıkardı. Gülsüm'ün bu çok demesine rağmen iki yüz lira azattı. Gülsüm yol boyunca o parayla neler yapacağını düşündü. Yemeklerin en güzelini hazırlamalıydı. Kamil Bey de şimdiden o günü iple çekmeye başlamıştı. İki hafta sonra Gülsüm elinde poşetlerle kapıya geldiğinde soluk soluğaydı. Zili çaldığında kapı her zamanki gibi bekletmeden açıldı. Aynı anda duvar saati bugünün bir başka gün olacağını haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Bugün başka bir gün olacak! Bugün başka bir gün olacak! Bugünü iple çeken Kamil Bey yüzünde gülümseme, Hoş geldin Gülsüm Hanım, dedi. Poşetleri mutfağa taşımasına yardım etti. Gülsüm kibarca evi terk etmesini istediğinde öğle yemeği vakti geldiğinde tam saatinde eve dönme sözü verdi, çıktı. Dışarıda beklemek zor gelmişti Kamil Bey'e. Sanki zaman geçmek bilmiyordu. Aldığı gazetelerin bir kısmını kahvehanede, diğerlerini parkta okudu. Sadece bir tanesine, ilk kez aldığı, Gülsüm'ün okumaktan hoşlanacağını düşündüğü bol fotoğraflı az yazılı gazeteye dokunmadı. Bugünden sonra onun geleceği her gün o gazeteyi sektirmeden alacaktı. Kamil Bey zili çaldı. Kapı açıldığında kendini karşılayan kokular alıp onu eski günlere götürdü. Duvar saati haykırdı: Ding dong! Ding dong! Bugün duvar saati farklı şeyler anlatmak istiyor gibiydi. Ne yapacağını bilemeyen Gülsüm elinde tencere çakılıp kalmıştı. Kamil Bey, Gülsüm Hanım yemekleri soğutmayalım, dediğinde tedirgin adımlarla odaya ilk adımını attı. Perdeleri kapalı odanın orta yerinde duran şimdiye kadar sadece dizilerde, filmlerde gördüklerine benzeyen gösterişli masa şaşkınlığını bir kat daha arttırdı. Tüm gösterişiyle tavandan sarkan avize masayı aydınlatıyordu. Odanın kalan yerleri loştu. Gülsüm şaşkınlığını attığında dikdörtgen masadaki altı sandalyenin karşısında duran tabakları fark etti; altta geniş tabak, üstünde daha dar ve derin tabak, en üstte çorba kasesi. Kamil Bey sağ eliyle yer gösterdi, Gülsüm Hanım lütfen şuraya otur, dedi. Kapıyı gören dar kenardaki sandalyeye kendi oturdu, sağ tarafındaki ikinci sandalyeye Gülsüm. Şaşkın gözlerle etrafa bakındı. Önündeki tabaklar, çatal kaşık, bardak pırıl pırıldı. Kamil Bey'in önündekiler de. Diğerleri toz içindeydi, sanki yıllardır dokunulmamıştı. Gülsüm ilk defa kendini böyle hissediyordu, sanki elleri ayakları görünmez bir iple bağlanmıştı. Etrafı incelemeye korkuyordu. Göz ucuyla gördüklerini neye yoracağını bilemiyordu. Sessizlikten ömrü boyunca hiç korkmamıştı. Şimdi korkuyordu. O kibar, saygılı adamın içinde bir caninin saldırıya geçmeye hazırlandığı aklından geçiyordu. Kamil Bey Çorbayı soğutmasak... dediğinde Gülsüm irkildi. Sesin dinginliğini algıladığında kendine geldi. Telaşla kalktı. Önce Kamil Bey'in kasesine çorbayı koydu, iki kepçe. Sonra kendi kasesine. Yerine otururken tozlu tabakların önünde, çatal kaşığın orta yerinde duran beyaz kartlara takıldı gözü. Neden o kartların orada durduğuna anlam verememişti; sormaya da cesaret edemedi. Dilinin ucuna gelen merakını sessizliğe gömdü. Çorbayı bitirdiklerinde karnıyarığı geniş tabağa koydu, yanına da pilavı. Sessizce yerinden kalkan Gülsüm mutfağa gitti. Buzdolabından çıkardığı cacık tenceresi ve kaselerle döndü. Merakını yenemedi. Diğer tabakların önünde duran, çatal kaşığın orta yerindeki beyaz kartlara göz ucuyla baktı. Yine bir anlam verememişti. İçinden, beni ilgilendirmez, diyerek kendini rahatlatmak istese de merakını yenemiyordu. Cacık kaselerinden birini Kamil Bey'in önüne koydu, diğerini kendi önüne. Çatal kaşık sesinin bozduğu sessizlik resmiyet havası verse de gerçek başkaydı. Kamil Bey'in yüzünü gören, yıllar önce kaybedilenlere kavuşmanın coşturduğu duyguları sindirmeye çalıştığını düşünürdü. Gülsüm'ün de sessizliği bozmaya niyeti yoktu. Kamil Bey'in sessizliğinin ne anlama geldiğinin farkındaydı. Kamil Bey şimdiye kadar yapmadığını yaptı. Gülsüm Hanım şu revaninin tadına baksam, dedi. Oysa tatlıyı hemen yemeğin üstüne yemek adeti değildi. Sanki yılların hasretini dindirmenin aceleciliğine teslim etmişti kendini. Gülsüm tabağa iki dilim revani koydu, uzattı. Kamil Bey'in yüzüne vuran duygulara ortak oldu. Ev yemeğine hasret kalmış evladını doyuran annenin hazzıyla kendinden geçmişti. Son lokmayı ağzına atıp sandalyeye yaslanan Kamil Bey yanıltmadı: Teşekkür ederim. Eline sağlık. Çok basit görünse de herkes yapamaz revaniyi. Duraksadı, yüzündeki buruk gülümsemeyle devam etti. Aynı tat, aynı lezzet. Ayla Hanım'ın yaptığı gibi. Devamını getiremedi. Oda sessizliğe gömüldü. Gülsüm, Ayla Hanım'ın kim olduğunu sorma cesaretini kendinde bulamasa da Kamil Bey'in suskunluğu her şeyi anlatıyordu. Ayla Hanım kaybettiği eşi olmalı diye düşündü. Odadaki sessizliğin çığlığı rahatsız ediciydi. Donmuş anı bozmaya korkuyor gibiydiler. İkisi de birbirinden medet umuyordu. Salondaki duvar saati hayatın devam ettiğini anımsatıyordu: Ding dong! Ding dong! Kamil Bey ayağa kalktı. Gülsüm'ün merak dolu bakışlarının farkına varmadan masanın karşı tarafına geçti. Heyecandan titreyen elleri ters duran karta uzandı, aldı. Biriken tozları üfledi. Kartı çevirdi, uzun uzun baktı. Gözleri nemlendi. Gözpınarlarının kapakları açıldı açılacaktı. Gülsüm nedenini bilmediği sessizliğe gömülmüştü. Gülsüm ne diyeceğini bilemeden hüzün dolu gözlerle bakıyordu. Suskunluğun gizlediği soruları fark etmişçesine Kamil Bey devam etti. Ayla Hanım'ı sekiz yıl önce kaybettim. Kanserden. Ağır adımlarla yürüdü. Gülsüm'ün karşısındaki kartları aldı, arkasını dönüp tozları üfledi. Döndü, sağ elindeki kartı çevirdi. Gülsüm yutkundu. Artık gözyaşlarını tutamıyordu. O sessizce ağlarken Kamil Bey yerine geçti, oturdu. Fotoğrafları önüne dizdi. Yemek odasında her şey donup kaldı. Duvar saati, yaşamaya kaldığınız yerden devam etme vakti, diye haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Gülsüm şefkatle bakan gözlerini sildi. Konuşacak hali yoktu; başıyla 'tamam' diyebildi. Karşılıklı koltuklarına oturmuş kahvelerini içerken saatin tik takları salonun hakimiyetini ele geçirmişti. Fincan yarılandığında Kamil Bey yerinde doğruldu. Sanki bir şeyler anlatmak için uygun anı bekliyordu. Bir yudum su içti. Bardağı sehpaya koyarken içinde birikenlerin kapısını aralayıverdi. Duvar saati yüreklerin önündeki kapakların açılma vaktinin geldiğini haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Duvar saatinin çağrısına uyan iki çift gözpınarının önündeki kapaklar açılmıştı. Meraklanma vakti gelmedi mi Gülsüm? diye soruyordu duvar saati: Ding dong! Ding dong! İçinden iş yapmak gelmeyen Gülsüm kalktı, pencereden sokağa baktı. Kamil Bey ortalarda görünmüyordu. Başına bir şey geldiğini düşünmeye başlamıştı. İlk defa biri için bu kadar telaşlanıyordu. Yerinde duramıyordu. Bir pencereye bir dış kapıya gidiyordu. Onunla karşılıklı oturdukları koltukların ortasına geldiğinde durdu. Elini cebine attı. Cep telefonunun tamire gitmeyi beklediğini unutmuştu. Kamil Bey'in numarasını da anımsamıyordu ki sabit telefondan arasın. Çaresizce kıvranırken aklına cüzdanına bakmak geldi. Antreye koştu. Portmantoda asılı çantasını aldı, fermuarı açtı. Telaşla karıştırdı. Sonunda aradığını bulmuştu. Kamil Bey'in ilk gün kağıda yazıp verdiği telefon numarası titreyen parmaklarının arasındaydı. Yüreği ağzında sabit telefona koştu. Ahizeyi kaldırdı. Tuşlara basarken titreyen parmaklarına söz geçirmekte zorlanıyordu. Kısa sessizliğin ardından telefon çaldı. Aynı anda o bildik zil sesini işitti. Kulak kabarttı. Ses yemek odasından geliyordu. Hızlı adımlarla yürüdü. Kapının kolunu indirirken eli titriyordu. Kalbi yerinden fırlayacak gibi çarpıyordu. Kapıyı açtı. Kamil Bey kıpırdamadan, başı öne düşmüş her zamanki yerinde oturuyordu. Kamil Bey'in çocukları Handan ve Kemal akşama kalmadan gelmişti. Tüm hazırlıklar hızla yapıldı. Ertesi gün öğle ezanının ardından kalabalık sayılmayacak bir cemaat Kamil Bey'i son yolculuğuna uğurladı. Kamil Bey eşi Ayla Hanım'ın yanına sessizce uzanmıştı. Gülsüm koltuğuna oturmuş boş koltuğa bakıp gözyaşı döküyordu. Kamil Bey'in çocukları evin kaderini yazıyorlardı. Duvar saati, Gülsüm son görevini yerine getir, diye haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Gülsüm yerinden kalktı. Gözlerini elinin tersiyle sildi. Handan ile Kemal'i alıp o odaya götürdü. Sessizce tozlu tabakların başına gitti. Arkası dönük fotoğrafları çevirdi, Hep sizi bekledi, dedi sesi titreyerek. Ertesi sabah duvar saati anlaşılmaz bir dille haykırıyordu: Ding dong! Ding dong! Eskici, adamlarıyla erkenden geldi. Kamil Bey'in masası hariç evde ne var ne yok alıp götürdüler. Duvar saatini unutmuşlardı. Kamil Bey'in masası için çağrılan antikacı boş eve geldi. Kamil Bey'in çocukları masanın iyi bir fiyata satılacağını düşünüyorlardı. Antikacının kendinden emin ayak sesleri yemek odasının duvarları arasında gezindi. Masanın sağını solunu inceledi; eğildi, uzun uzun altına baktı. Doğruldu. İyisi mi siz bir eskici çağırın. Bu masa beş para etmez. Tahtakurtları yıllarca iyi çalışmışlar. İçin için tüketmişler, dedi. Arkasına bakmadan çıkıp gitti. Çağrılan eskici Kamil Bey'in masasını tahta parasına aldı. Adamları masayı taşırken salon duvarında unutulan duvar saatine gözü takıldı. Anlaştıkları parayı Kemal'e uzattı. Duvar saati hıçkırarak vedalaştı: Elveda Kamil Bey! Elveda Gülsüm!


Bu dizeler bu memleketi Nazım gibi seven Can Yücel'e ait. Toprağına kurban olanlarla bu topraklarda kurban olanların memleketinden karalıyorum bunları. Değinecek ne çok şey var, ne çok şey kahredip yaralamış bizi de toparlayamıyoruz. Ne desem ve ne yazsam az kalacak, içimdeki o karanlığı hiçbir şey püskürtemeyecek. Birbirini bambaşka gündemlerle kapatan bir sınırdayız. Şu an ekonomideki kötü gidişat konuşuluyor, önceki günlerde yanlış yapılanma sebebi ile Karadeniz'de meydana gelen sel felaketleri konuşuluyordu, ondan önce Çorlu'daki tren kazası konuşuldu demeyi isterdim ancak konuşulamadan kapandı ve idam konuşuldu. Kısacık vakitlere bir ülkenin yıllık gündemini, sorunlarını sığdırabiliyoruz ancak çözüm bulamıyoruz çünkü suni. Bir olay diğerini kapatmak adına yaratılıyor adeta. Ben bir olayın üzerini kapatmayacağım; Leyla'nın ve Eylül'ün yani küçücük çocukların ve kadınların öldürülmesini. Bir anda bir sessizlik olduğunda ne deriz? -Kız çocuk doğdu!- Neden peki biliyor musunuz? Çünkü bir kız evladın dünyaya gelmesi matem gibi görüldüğü için evleri sessizlik kaplarmış. Bu ifadelerden en ufağını bile dile getirip söylüyorsanız geleceğin sapığı ellerinizde yetişiyor demektir.


Öylece söyleyivermişti doktor. Ne kadar da rahat süzülmüştü dudaklarından. İlk önce anlayamadım, hastalığımın ne olduğunu. Basit bir gripmiş gibi geldi kulaklarıma. İlaca dahi gerek duymadan, tüm ağrılarım birkaç güne geçecekmiş gibi. Biraz yediklerime dikkat eder, biraz da sıkı giyinirsem, eskisinden daha iyi olurmuşum gibi gelmişti bana. Çünkü öyle basit, öyle yalın söylemişti ki sesinde kulağımı tırmalayacak, kalp atışlarımı hızlandıracak, nefes alıp vermelerimin ritmini bozacak hiçbir tuhaflık sezinlememiştim. Kimlik bilgilerimi sormuş ve önündeki bilgisayar ekranından gözlerini bir an olsun ayırmadan, gözlerimin içine bakma cesareti dahi gösteremeden öylece söyleyivermişti. Bir ara aklımdan, bilgisayarın kanserli olabileceği dahi geçmedi değil. Çünkü benimle değil bilgisayar ekranıyla paylaşmıştı, hayatımdaki en önemli bu haberi. Sonrasında, hastalık hakkında bir sürü bilgi verdi. Kimini elindeki kaleme, kimini ise ekrana bakarak yapmıştı. İnandırıcılığını ilk sözcükte kaybetmişti. Bu yüzden, istesem de söylediklerine dikkatimi veremiyordum. Onca söylediği şeyin arasından, kanserimin pankreas 4.evre olduğunu hatırlıyorum. Beynim, adeta kendini kapatmıştı odadaki tüm uyarıcılara karşı. Ayaklarımdan başlayan karıncalanma duygusu, avuçlarımda bir sağa bir sola devirdiğim parmak uçlarıma kadar ulaşmıştı. Kulaklarımdaki basınç aninden artmış, içimdeki sesin dışında hiçbir ses duyulmaz olmuştu. Başım dönüyordu. Gözlerimin de artık eskisi kadar net görmediğini fark ettim. Bir kelimeni, bir anda tüm vücudumu böyle altüst etmesi beni oldukça şaşırmıştı. Eve geldiğimde kimse yoktu. Annem, babam işte küçük kardeşim ise okuldaydı. Kendimi toparlamam için bunun iyi olabileceğini düşündüm. Halsiz hissediyordum. Çalışma masamın önündeki sandalyeye, çok yüksekten bırakılmış gibi öylece bıraktım, beni terk etmeye başlamış olan bedenimi. Masamın üzerinde, açık bir KPSS Türkçe kitabı duruyordu. İşaretlediğim son soru bir yazarın doğayı anlattığını düşündüğüm bir yaşama sevinci sorusuydu. Yanlış yapmıştım. Bir damla düştü sorunun üstüne, bir damla da arkasından. Burnum da akmaya başladı. İçimde biriken her şeyin önündeki duvarın yıkılmasına, yanlış yaptığım bu soru neden olmuştu. Engel olamıyordum kendime, aslına bakılırsa olmak da istemiyordum. Evin boş olmasını fırsat bilmiştim. Yatağın üstüne kendimi atıp hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladım. Yatakta, karnımı dizlerime çekmiş öylece yatıyordum. Cenin pozisyonunda. Annemin rahmine dönmek, her şeye yeni baştan başlamak istiyordum. O gün, o yatağın üstünde, düşünceler girdabında oradan oraya savruluyordum. Kısacık yaşamımı, gözden geçiriyordum. Her şeyi ya yeni başlamış buluyor ya da yarım kalmış. Kendime acıyor, kendime üzülüyordum. Yozgat dışına hiç çıkmadığımı fark ettim. Bunu biliyordum ancak bu kadar can yakıcı olduğunu hissetmemiştim. Dünyaya gelmiştim ancak bir şehirle sınırlı kalmıştım. Siyasi haritayı çizenler, bu soyut çizgileri, sanki etrafı geniş bozkırlarla kaplı bu şehrin içinde kalayım diye çizmişlerdi. Neden paramparça etmedim, beni sarıp sarmalayıp hapseden bu çizgileri? Görmediğim o kadar çok yer vardı ki? Tatmadığım o kadar tat. O yerleri, bir ekranın arkasından görmekle orada olmak aynı şey değildi, biliyordum. Sokakta ayaküstü yenilen yöresel lezzetlerin, o ağızda bırakan tatlarını tadamayacak olmanın bilgisi, ne kadar da bozulmuş geliyor insanın zihnine. Farklı insanları görememek, onların soluduğu havayı soluyamamak, yaşadıkları telaşa yakından tanık olamamak... Şimdi her şey ne kadar da yanlış geliyordu gözüme. Bir kelime neden olmuştu, tüm bunlara. Bunları düşünmek için ihtiyacım olan, sona yaklaştığımı görmek olmuştu. Aslında biliyordum bir gün öleceğimi. Herkes biliyordu. Ancak ben görmüştüm. Elimdeki bir kağıdın üstünde yazılıydı her şey. Resmiyet kazanmıştı. Benim çok uzak olduğunu sandığım o son, ellerimin arasındaydı. Otobüsün camından, hızlıca akıp geride kalıyor dağlar, ovalar, bulutlar, ağaçlar, evler, insanlar... Bu hız, gözlerimin çabuk yorulmasına neden oluyor. Ancak, artık hiç birini kaçırmak istemediğimden kendimle, gözlerime mücadele ediyorum. Hepsini görmek, tüm ayrıntıları fark etmek için büyük bir çaba gösteriyor, büyük bir arzu duyuyorum.


Kriz kelimesinden anladığımız şey farklı olabilir. Soğukkanlı, belki umursamaz biri olabilirsiniz. Peki ama tanıdığınız, bildiğiniz herkesin öldüğünü, dünyanın ölüm sessizliğine büründüğünü ve eski hayatınızın tamamen geride kaldığını bir hayal etsenize. Uyarı: Yazının kalanı Stephen King'in Mahşer adlı eserine dair bilgi içermektedir. 1216 sayfanın tamamı okunmadan bu yazının okunmasından ve doğabilecek sonuçlardan yazar sorumlu değildir. King'in romanlarına aşina biriyseniz, o ilk birkaç bölümde anlatılan karakter/aile hayatına aşinasınızdır. Her şey öyle birden patlak vermez. Önce karakteri biraz tanırsınız ve tam hayatına alışmışken- bam! Kıyamet alametleri başlamıştır. Mahşer'de de bu çizgi izleniyor, bir adamın karısını ve çocuğunu alarak apar topar bir yerden kaçtığı ilk birkaç sayfa hariç. Üç kitap olarak kendi içinde bölünmüş romanı okumayı zorlaştıran etkenlerden biri burada ön plana çıkıyor, siz Hapscomb'un benzin istasyonunda olanlara odaklanmışken aniden buradaki karakterlerin hepsinin ayrı hikayeleri veriliyor. Bu bir zenginlik öğesi, olması gereken bir şey, fakat yaklaşık 10 kişiyi kitap sayfalarından tüm hayatlarıyla tanıyınca insanın kafası karışmıyor değil. İlk kitabı okurken birkaç kere geriye dönüp kimin kim olduğunu ve nerede olduğunu hatırlamaya çalışıyorsunuz. Karakterler yeterince derin, gerçekçi fakat ilerleyen sayfalarda sayısız kere göreceğiniz gibi, kalabaklıklar. Öksürük, halsizlik gibi basit semptomlarla başlar sıkıntı. Bunu oldukça yüksek bir ateş ve sayıklamalar takip eder, fakat sorun şudur ki, bundan sonra olanlara kimse engel olamaz. Derken boğazların şişip morarması ve kaçınılmaz son, ölüm. Ölüm dehşet vericidir. Korkutucudur. Doktorlar yardımcı olmakta çaresiz kalır. Kendileri de aynı hastalığın pençesindedir. Süpergrip, nam-ı diğer Kaptan Trips, kimsenini öngöremeyeceği kadar bulaşıcıdır. Eve gidene kadar beş kişiye bulaştırırsınız virüsü, konuştuklarınız hastalanır, kaçış yolu kalmamıştır. Çok geçmeden herkes ölmeye başlar. Doktorlar, küçük bir kasabadaki herkes sağır ve dilsiz Nick hariç-, gardiyanlar, aileler... Artık ne mülkiyet kalmıştır ne yasa, çünkü bunlar için önce insana ihtiyaç vardır ve nüfusun yüzde doksan dokuzu yok olmuştur. Karakter çokluğu burada avantaj haline geliyor ve Amerika Birleşik Devletleri'nin dört bir yanında insanların tek kalan olduklarına inanarak nasıl yola çıktıklarını anlatırken okuyucu sıkma riskini azaltıyor. Kaos her yerde, yoldaki mahvolmuş cesetlerde, doktor bulamadığı için alakasız hastalıklardan ölenlerde, Frannie gibi hamile ve aşık- kadınlarda.. İnsan doğasının çıplak gerçeğine değiniyor kitap. İyilerin de tamamen iyi olmadığını, her şeyi düzeltmek için bir fırsat olarak bulunabilecek bu kıyamette bile kötülüğün insanın içinde kaldığını, kafamızın her daim karışık olduğunu anlatıyor. Ve Randal Flagg, King'in diğer kitaplarında da ortaya çıkacak o saf ve insan olmayan kötü tam da bu noktada ortaya çıkıyor. Tam yedi kitapta kendini gösteren Flagg bazen R.F., bazen Kara Adam, bazen başka bir isimle ortaya çıksa da sonuç aynıdır. İnsanlar bakmakta zorlanır onun yüzüne, yakışıklıdır, genç görünümlüdür, fakat kabus gibidir. Dahası, kabusun ta kendisidir. Birbirini tanımayan yüzlerce insanın rüyalarına girip kendini gösteren ve bazen onları çağıran, bazense korkutmakla yetinen varlık odur. Fakat, yüzlerce Amerikalının aklına girebilen tek şahıs kendisi değil. Bu noktada Abagail Freemantle ile tanışıyoruz, 108 yaşındaki bu siyahi kadın Batı'dakilerce ilahi görülmeye başlanan biridir. Herkes onu rüyalarından tanır, ve bu kadın gerçekten kitap boyunca gizemini korur. Ölümünün ardından hikayenin nereye varacağını kestirmekte zorlanabilirsiniz, zira Abagil Ana'nın neredeyse tanrı ile iletişime geçebildiğini söylemek yanlış olmaz. Kendisi, Mahşer evrenindeki iyiliğin temsilcisidir. Takip edebilecekleri iki yol vardır, Flagg'ın sonsuz karanlığı ya da Abagail Ana'nın liderliğinde yeni bir yaşam biçimi, yeni bir düzen. Yasalar, düzen, toplum işte burada tekrar gerekmiştir. Sadece bir gerilim-korku romanı okuma beklentisi ile başlamamak lazım kitaba, insanı ne kadar gerse de bu bir korku romanı ya distopik bir hikaye değil. Mahşer, insanın nasıl bir canlı olduğuna dair açık ve dürüst bir itiraf.


Zerreydi... Çarpa çarpa değil, bölüne bölüne çoğaldı. Ruhunun o günlerde tenhalığa alışkın enkazı aitken sahip oldu gökyüzüne. Çıtı çıkmazdı oysa öncesinde. Ürker ve elinden kayar gider diye umuduna sarılarak okşardı başını. Bir bebeği bedeninde besleyip büyüterek hayata hazırlar gibi göğüs kafesinin içindeki nefesi, emekle muhafaza ederdi. Bilirdi, kar tanesi yolundaki olası çakıl taşlarını. Hatta daha büyüklerine de hazırdı. Korkardı da gelecekten fakat boyun eğmezdi öyle hemen. Her birinin ayrı derecelerde bir yerinin olduğuna vakıftı kainatta. İspat etmek için değil, o pırıl pırıl hazinesini sunmak içindi çabası bu denli. Sabreder, beklerdi. İncinirdi kimi zaman, incinmemişliklerden. Aldırmadan devam edemezdi körpe yoluna. Fakat durakladığı yerler, yalnız durak sayısını arttırırdı, içinde böylesine bir yolculuk aşkı varken.


Fırına da uğrayacaksın, unutma! diye bağırdı arkamdan. Asansöre binip sıfıra basarken homurdanıyordum. Annem hep böyle yapar. Bulmuşken, bir iki iş daha yüklemek onun işi. Asansörün aynasında kendime bakıyorum. Kakülümden bir tutam çıkarıp bereyi kaşlarımdan yukarı kaldırıyorum. Apartman kapısının önü tertemiz. Rahmi Bey amca bahçe kapısının önüne kadar olan yoldaki karı küremiş. Önce fırına gitmeye karar veriyorum. Marketi dönüşe bırakacağım. Karın en çok çiğnenmiş yerinden vahşi bir hayvan gibi iz sürerek kaymadan yürümeye çalışıyorum. Karşı apartmanın bahçe duvarında birikmiş karları toplayan çocuklar birbirlerine fırlatıyorlar. Okulların tatil olmasından bir ben mi nefret ediyorum? Burnumu kaşkoluma sokup ilerliyorum. Karın sert yerlerine bastığımda botlarımın çıkarttığı gıcırtıyı hoşuma gidiyor. Fırın, henüz uzak ve sıcak bir hayal gibi. Çörek de alacağım diyorum, cebimdeki paraya bakarak. İki ekmek için bozukluklar ve market için yirmi beş lira. Meydana çıkan son sokağı da dönerken kafama yediğim sert bir darbe aniden arkamı dönmeme sebep oluyor. Hiçbir şey anlamadan bir kar topu da sağ yanağıma yapışıyor. Kakülümle kaşkolum arasında tuhaf bir sıcaklık oluşuyor. Oğlanlar hem kaçıyor, hem gülüyorlar. Duyuyorum ama sağ gözüm kör oldu galiba, göremiyorum. Kaşkolun ponponlu kısmıyla yüzümü siliyorum. Allah'ın cezaları! Arkalarından koşmayı düşünürken, sokaktan geçen taksinin zincirli tekerleği, çamurlu kar karışımını üstüme tükürüveriyor. Lanet olsun. Adımlarımı sıkılaştırıyorum. Artık kayıp düşmekten de korkmuyorum. İki tane de çikolatalı çörekten ver. diyorum cevap olarak. Çörekleri paketlerken hala sırıtıyor aptal. Market parasından beş lira çöreklere gitti. Annemin siparişlerini kafamda önem sırasına koyuyorum: Ayçiçek yağı, bulaşık deterjanı, iki limon, kahve. Para yetmezse kahveyi unutmaya karar veriyorum çabucak. Apartmanın kardan temizlenmiş kapısına gelince güvenle etrafıma bakınıyorum. O çocuklardan intikam almak ne iyi olurdu. Boğazımı bir şey sıkıyor. Burnumun ucuna kadar gelen bir su damlası rüzgarda sallanıyor. Rahmi Bey amca camdan sesleniyor: Düştün mü yoksa kızım? Boğazımdaki yumru büyüyor. Annem kapıda kayıtsız, elimdekileri alıp mutfağa yöneliyor. Üstümdekileri çıkarmadan kendimi yatağıma atıp kafamı yastığın altına gömüyorum. Annem içeriden Ama kahvemi almamışsın! diye itiraz ediyor. Yastığın altına gömülüyüm; sessiz, sıcak ve yumuşak. Annemin odama geldiğini yatağın kenarına oturmasından anlıyorum. N'oldu sana güzel kızım? derken beni yüzüstü çevirmeye çalışıyor. Kar topu yiyen yanağıma elini götürüyor. Düştün mü yoksa sen? Ağlamaya başlıyorum. Çocuklar kar topu attılar. Annem, kabanımı çıkarmama yardım ediyor. Kaşkolumu, beremi alıyor. Eşekoğlu eşşekler! diyor sadece. Üstüme battaniye örtüyor. Çay kaşığının fincanda çıkardığı çıngırtı ve annemin sesi ile uyanıyorum: Kalk artık uykucu, sana çay yaptım. Tepside iki fincan çay ve çikolatalı çörekler. Komodinin üstüne koyuyor. Zaten karlı havalarda sıcacık çay, kahveden daha iyidir. Akıllı kızım benim! diyor. Çörekler çayın yanında mis gibi. Odam sıcak. Sağ yanağım hala biraz yanıyor gerçi.


Koca şehrin tantanasından, trafiğinden, telaşından uzak, evinde güzel bir kahvaltı yapma hayaliyle uyandığım bir pazar sabahıydı. Aylardan şubat. Hava, günlerdir buz kesiyor. Öyle soğuk yani... Nihayet beklenen kar, bu sabah yeryüzüne nazlı bir gelin gibi salına salına teşrif etti. Koşar adım gidip arabaya bininceye kadar burnumun ucu dondu. Ne kadar üşüyebilirdim ki sıcak evden, sıcak arabaya, oradan da sıcak markete giderken... Demlediğim çay demini alıncaya kadar gidip gelmeyi planladığım market alışverişi, çoluk çocuk yapacağımız nefis bir kahvaltının hayali bile içimi ısıtmaya yetti. Markette ne bulduysam dolduruyordum, herkesin sevdiğini düşündüğüm tatlı, tuzlu, ıvır zıvır ne varsa. Alışverişi tamamlayıp ödemeyi yaptım. Paranın üstünü avucuma sıkıştırıp çıktığımda gördüm onu. Marketin önüne arabasını park etmiş, dışarıdaki kutuyu karıştırıyordu. Belli ki o da Kahvaltıya ne götürsem? telaşına düşmüştü. Kutunun içinden iki iri domates aldı. Önce çatlamış ve soğuktan titreyen elleriyle sonra da kirden rengi değişmiş, üzerine birkaç beden büyük gelen kabanının koluyla sildi. Kuşlar için asılmış poşetteki bayat ekmeğin birini de alıp hepsini arabasının kenarına astığı poşete itinayla yerleştirdi. Sonra da domateslerle aynı çöp kutusundan çıkardığı birkaç kartonu arabasına attı. Burnumun direği sızladı. Vücut ısım kırk dereceyi geçmiş gibi titriyordum. Kar yağıyordu. Ve yağan kar, ayağına birkaç numara büyük gelen ayakkabılarının arkasındaki boşluğa doluyordu. Gözlerinin içi parladı. Gülümsedi. Bakımsızlıktan sararmış, birçoğu eksik olan dişleri görünecek kadar yürekten güldü. Yükünü yüklenip, kanaat ederek düştü yollara. Kahvaltı nevalesi hazırdı artık. Belli ki fazlasında da gözü yoktu. Sıcak bir pazar kahvaltısı hayalim... Cömertliğim, hayırseverliğim, duyarlılığım... Vicdanımı rahatlatmak için sığındığım ne varsa, çöpten bulunmuş iki ezik domates, bir bayat ekmek ve kaşar peyniri ile birlikte kirli bir poşetin içine hapsoluverdi. Poşet kadar şeffaf, yalın ve yorumsuzdu her şey.


Kara Kule, Stephan Edwin King'in yazdığı orta dünya'da büyük kıyametten sonra, Kara Kule'ye ulaşmaya çalışan Roland Deschain adlı silahşörun başından geçen olayların anlatıldığı bir seridir. Yazar, Tolkien ve Lovercraft'tan ilham aldığını hiçbir şekilde inkar etmemiştir. Kara Kule serisinde bir çok yazar, sanatçı, şairden ilham aldığını okurken görebilirsiniz. Seri, King'in yarattığı paralel evren olan orta dünyada son silahşör olarak hayatta kalmış Rolland'ın yok olmaya yüz tutmuş dünyanın merkezi sayılan Kara Kuleye olan yolcuğundan bahsediyor. Bu yolculuk sırasında yeni arkadaşlar edinerek fantastik yolculuğuna çıkıyor. Zaman ve mekan kavramı olarak tabii ki karışık olarak yanına aldığı arkadaşlar çoğu zaman ana karakter olarak bile göze çarpabiliyor. Kara Kule çeşitli mekanlardan ve zaman tünellerinden geçerek birçok tehlikeli düşmanla savaşıyor. Savaşın yanında seride bulunan kitaplarda Rolland ile birlikte üzülebileceğimiz geçmişine de yolculuk ediyoruz. Babalarınızın yüzlerini hatırlayıp kibrinizi bir kenara bırakın diyerek bu seriyi okumanızı tavsiye ediyorum. Kara Kule, King'in üniversite sırasında yazdığı küçük hikayelerden birinin başlangıç cümlesi olan Siyahlı adam çölde kaçıyordu; Silahşör de peşindeydi cümlesini Robert Browning'in Childe Roland to the Dark Tower Came isimli şiirine bağlamasıyla ortaya çıktı. Kara Kule'nin ilk kitabı olan Silahşör'ün bu kısa hikayelerin birleştirilmiş hali olduğu söyleniyor. Roland kitapta Kral Arthur'un soyundan gelen bir silahşördur. Ailesinin geleneklerine göre kendisi bir silahşör olarak yetiştirilmiştir. Siyahlı adamı kovalaması ve Kara Kule'ye ulaşıp tepeye tırmanarak yaradılış gerçeğini bulması bu kitabın özüdür diyebiliriz. Hem seri hem de Roland için büyük önem arzeden John Jake Chambers karakteri hikayeye giriş yapıyor ve Roland, Siyahlı Adam ile buluşuyor. İkinci kitaba, aklımızda bulunan sorulara bir çok soru daha eklenmiş bir şekilde giriş yapıyoruz. Kara Kule serisinin ikinci kitabı olan Üç'ün Çekilişinde kahramanımız Roland Deschain, siyahlı adamla buluştuktan sonra batı sahiline gider ve orada istanavarlar tarafından saldırıya uğrayarak büyük yaralar alarak yardıma ihtiyaç duyar. Sahilde 20. yüzyıla açılan kapılar üç önemli karakterin düşüncesine açılan kapılardır. Kendine o şekilde yardımlar bulur ve daha sonra karakterleri kendi dünyasına çeker. Bu kitapla birlikte birkaç soruya cevap buluyoruz. Mesela, Kara Kule'yi ayakta tutan ışınların olduğuna ve bunları takip ederek bir harita çıkarabildiklerini görünce rahatlıyoruz. Diğer kitaplara göre daha akıcı olan ve seri olduğunu kanıtlayan çorak topraklarda en önemli sorun olarak Roland'ın aklını kaybetmesine tanıklık ediyoruz. Üç'ün Çekilişi'nde yaptığı bir eylem, Roland'ın zihninde geçici bir paradoks yaratıyor ve kendisinin iki bölümlü bir hatıra mekanizmasına sahip olmasına, dolayısıyla beyninin ve benliğinin kendi tabiriyle ikiye bölünmesine yol açıyor. Bu problem, birinci kitapta hikayeden çıkan bir karakterin hikayeye geri dönüp, grubun sayısını üçten 4'e çıkarmasıyla sona eriyor. Daha sonra yollarına devam edip Lud isimli bir şehirde birbirileriyle savaşan 2 grup arasında kalıyorlar ve Kara Kule yolculuğuna devam etmek için Blaine isimli intihara meyilli bir deliyle tren yolculuğu yapmak zorunda kalıyorlar. Roland'ın gençliğinde yaşadığı bir macerayı anlatan, uzun süreli bir flashback'e ayrılmış durumda. Seri, bu bölümlerde birinci kitaptaki atmosfere geri dönüyor; Büyücü ve Cam Küre'nin büyük bir kısmı Roland'ın dünyasının ilerlemeden önceki halinde geçiyor. Roland'ın en iyi arkadaşları, birlikte yetiştiği dostları, ilk ka-tet'i hakkında önemli bilgiler ediniyoruz. Roland'ın dünyasının dili, modern İngilizcenin ve King'in temelini atmaya başladığı dilin harika bir karışımı olarak önümüzde beliriyor. Kahramanlarımız 4. kitabın kaldığı yerinden devam ediyor ve sürekli 19 rakamıyla karşılaşıyorlar . Ka-tet, hikaye ilerlerken, yakınlardaki bir Calla'dan gelen bir grupla karşılaşıyorlar ve belirli aralıklarla Kurtlar adını taşıyan bir grubun ikiz çocuklarını kaçırıyorlar. Çocuklar geriye işe yaramaz beyinlerini kaybetmiş ve kontrol edilemez bir şekilde büyüyen genç yaşta ölen şeyler olarak geliyor. Bundan bıkmış olan çiftçiler Roland'dan yardım istiyor. Artık Roland bir seçim yapmak zorundadır. Ya vicdanının Sesini dinleyip çiftçilere yardım edecek ya da Kara Kule'nin izini sürecektir. Orta Dünya'da sürdürdüğü bu yolculuk sırasında beklenmedik tehlikeler ve ölüm, ne yazık ki Roland'ın yakın takipçisi olacaktır. Susannah'nın Şarkısı, serinin beşinci kitabıyla son kitabı Kule arasında tam anlamıyla bir köprü görevi görüyor ve hikayenin büyük bir kısmı Roland'ın dünyasından ziyade bizim dünyamızda geçiyor, karakterler ayrılıyor ve serinin son halkası olan Kule'ye dek birleşmiyorlar. Karakterler tekrar birleşir, ışınları yok edip kulenin yıkılmasına ve tüm evreni karanlığa gömmeye çalışan gruba karşı Roland ve dostları, Silahşörleri birlikte son savaşlarını bu güruha karşı veriyor. Uzunluğuyla olsun, detaylandırılmasıyla olsun, cidden okunası bir savaş. Kara Kule serisinin sonu okuyan bazı kişiler için mutlu, bazıları için mutsuz ve bazı kimselerce karmaşık bir sona sahiptir. Benim nezdimde üzücü ve umutsuz bir şekildeydi. Belki sizin için muhteşem bir son olabilir. Bol kitaplı günler ve geceler diliyorum.


Seyfi şehirlerarası bir otobüs firmasının İstanbul-Diyarbakır seferini yapan otobüsünün bel kemiğiydi. Bir şehirlerarası otobüste otobüsten sonra en önemli etkendi o. O daha karizmatik olsun diye kendisine host dese de aslında o otobüsün muaviniydi. Çok genç değildi çok güçlü de. Tam otuz beş yaşındaydı ve aslına bakarsan sıskaydı da ve açıkçası yakışıklı da değildi. Yani kısacası dışarıdan baktığında görmeyeceğin, görsen bile o daha karşındayken yüzünü unutacağın biriydi. Kaçak çay içmeyi artık pahalı olduğu için ve otobüslerde yerli çay verildiği için bırakmıştı, acısını yüreğinde duya duya. En büyük zevki, her molada, anlaşmalı tesislerde kendisine ücretsiz verilen yemeğin üstüne dumanını her hücresine kadar çektiği kaçak sigarasıydı. Bir de tek hayali; ehliyeti alıp da artık muavin değil kaptan olmaktı. Evet, evet o şoför değil otobüs kaptanı olacaktı. Seyfi'nin zayıf, sıska vücuduna sığmaycak kadar büyük bir kalbi vardı. Her sabah kek ikramı yaparken çocuklara iki tane verirdi. Yüzüne sıcak bir gülümsemeyle bakan her yolcunun kahvesini çayını bolca verirdi ki bilen bilir bu otobüslerde bu içecekler ne kadar verilir. Bir de gördü mü otobüste gariban bir öğrenci veya asker, otobüs tesise girince en az bir tost, bir gözleme ısmarlardı. Kendi de gariban olduğundan anlardı halden. Bir gün dalı kırık bir gül bindi otobüse ortası kömür karası, akı ağlamaktan kan kırmızı olmuş gözlerle ve o gülün dikeni batmıştı Seyfi'nin yüreğinin ta orta yerine. Sanki kaptan olmuş da daha ilk seferinde kaza yapmış gibi bir acı duydu en derinde. Otobüs hareket etti de bunun gözü kızın üzerinde... Ama nasıl korkuyla ya-Rabbi kızı her gördüğünde bir kor düşüyordu yüreğine. Kerbela'da Hüseyin'di ve bir yudum suya hasret gibi yandı içi. Daha yola yeni çıkmışlardı oysa ama hemen ikrama başladı. Kıza yaklaştıkça adım adım sanki dikenli tellerden geçmiş bir mülteci gibi korku, acı duyuyordu parçalanan göğsünde. Yanlış anlaşılmasın ha; namuslu çocuktur Seyfi, bakmaz öyle otobüse binen her güzele. Ama bu başka, kız sanki ateşe atılmış İbrahim de Seyfi ağzında su taşıyan karınca. Gitti yanına, önce yanındaki kadına sordu, kadın çay istedi, çayı doldurdu ve bunca yıllık tecrübeye rağmen eli titredi Seyfi'nin ve döktü kadının üstüne. Kızılca kıyamet koptu da bizim Dicle kadar güzel kızımız dönüp bakmadı bir kere yüzüne. Otobüs mola verdi, kız inmedi. Bir daha mola ve kız yine yok derken saatler geçti, kız inmedi. Bunun telaşındaki Seyfi'nin yemediği azar kalmadı ama kızın boğazına tek lokma girmedi. Sonra sabah nasıl oldu, ne oldu, yürek mi yedi anlayan olmadı ki umursayan da yoktu hani, Seyfi sabah ikramında tam üç kek verdi kıza ama kız kaldırıp bakmadı bile. Ne uyku uyudu, ne bir bardak su içti. Bitirdi koca yolu öylece.


İntiharın eşiğine gelmiş insanlarla Öteki ile Beriki'nin mizah ve duygu yüklü yarışması, izleyen herkesi yarışmaya katılan karakterler ile iç dünyalarına doğru yolculuğa çıkarıyor. Tırabzanların hemen yanında yaşayan ve ölmeyi yaşamaktan daha kolay olduğu için seçmeyen iki arkadaşın intihara gelen insanlarla dalga geçerek onların cesaretlerini, isteklerini ve sorunlarını test ediyorlar. Hatta o tırabzanın kenarı, herkesin kendisiyle yüzleşebileceği bir yer haline geliyor. İnsanların kendi ihtiyaçları, hayatın insanlardan beklediği ihtiyaçlar, günlük sorunları, ikili ilişkilerinden doğan sorunlar yani yaşamanın insanlara verdiği yükleri konu alan Karanlıkta Oyun muhteşem bir dil ile Sakin olun hayat sandığınız kadar kötü ve sandığınızdan daha güzel mesajı veriyor. Yazan ve oynayan Yakup Turgut'un en önemli özelliği; O'nun ilk senaryosu olması. Aslında bakarsanız kalabalık bir oyuncu kadrosuna sahip olan Karanlıkta Oyun'da kimse profesyonel değil. Okul kulüplerinde ve çeşitli yerlerde bir çok önemli sahneye çıkmış olan tiyatro tutkusu ile dolu olan yeni yüzler, ilk önemli profesyonel oyunlarına hazırlanırlarken, içlerindeki tiyatro tutkusunu ve insanlara bir şeyler anlatma isteğini bastırmayarak güzel bir senaryoyu ete kemiğe büründürerek insanları etkilemek istemişler. Genel provalarının bir çoğunu izlemiş biri olarak söyleyebilirim ki bunu başarmışlar. Yakup Turgut, Ufuk Sarı, Mustafa Üçüncü ve Selin Timuçin'in öncülüğünü yaptığı VOLLnokta adıyla tiyatroya yeni anlamlar getirmek isteyen bu güzel insanlar, ilk oyunlarıyla insanların günlük sorunlarına derin bir açıdan bakarak onlara yalnız olmadıklarını gösteriyor. Bir oda tiyatrosu olarak başlayacak olan Karanlıkta Oyun bir odanın içine hayatı ve dünyayı sığdırmayı başarabilmiş durumda. Eminim ki oyunu izlediğiniz de bana hak verecek ve çıktığınızda size anlatılan şeyleri düşünebilmek için kendi iç dünyanıza yolculuğa çıkmak isteyeceksiniz. Karanlıkta Oyun Taksim Yan Etki sahnesinde 19 23 27 Nisan'da sahne hayatına başlayacak ve düzenli olarak seyircisini bekliyor olacak. Sahne tarihleri, oyun ve ekip hakkındaki her şeyi sosyal medyadan yani Twitter, Facebook ve İnstagram'dan @vollnokta olarak aratabilir, takip edebilirsiniz.