Üzülmez'den kalkan tren, makas değiştirerek şehrin merkezine doğru dumanını soluya soluya gidiyor. Zonguldak'ta çoğu insanın hayallerinin ezilmişliği var trenin geçtiği bu raylarda. Biri bir ton en az on beş vagon geçiyor şehrin griliğinden. Böyle başladı trendeki yolculuğum. Bulunduğum bu tren nerelerden geçti? Kimler bu trene öküz misali bakakaldı? Kimler için artık bu tren kaçtı? Hepsinin bir cevabı elbette var. Yolculuk sırasında başımıza neler geldi neler! Kavgalar, bağrışmalar, istasyonda kaybolanlar, tehlike saçan yolcular ya da raydan çıkmalar. Olanı biteni sessizce izledim çünkü her gördüğüm olayda şaşkına döndüm. Şaşkınlığım insanların bencilliklerine ve olmayan vicdanlarınaydı. İlk zamanlar olayları anlamaya çalışırken susmak en doğru tercihti sanırım. Kimin haklı olduğunu anlamak için gözlem yapmalıydım. Taraf olmalıydım, yoksa bertaraf olacaktım. Günler bu şekilde geçerken bir gün farkında olmadan kendimi trende bağırırken buldum. Gezi durağından geçtiğimiz sıralarda kalabalık bir grup olarak hep bir ağızdan makiniste bağırdığımızı hatırlıyorum. Seslerimiz makinisti ve yataklı vagonlarda seyahat eden yolcuları rahatsız etmiş olmalı ki ilk istasyonda vagonlarımıza eli sopalı nöbetçiler diktiler. En çok üzüldüğüm olay ise nöbetçiler tarafından arkadaşlarımın bazılarının vagondan indirilmiş olmaları. Berkin, benden iki yaş küçüktü. Kendisi küçüktü ama cesareti büyüktü. Keşke onun kadar cesur olabilseydim. Trenden inmemek çok için direndi ama vagonda herkesin uyuduğu bir sırada aramızdan ayrılıverdi. Günler geçtikçe yolculuk daha sıkıcı bir hal almaya başladı. Vagon bekçilerimiz artık kimsenin eğlenmesini istemiyor. Kendi aramızda söylediğimiz şarkılar, oynadığımız oyunlar ve hatta yazdığımız yazılar, şiirler sürekli denetleniyor. Sürekli baskı altında olmak bazen bana dışarıyı hatırlatıyor ve sık sık dışarıyı izliyorum. Etraf bu aralar pek sisli. Ah nerede o trene ilk bindiğim zamanlardaki güneşli günler! Bazı dedikodular yayılıyor. Artık dışarıyı izleyemeyebilirmişiz. Sanırım kalın perdelerle kapatacaklar camları. Kalın perdelerle camlar kapatılır ama gerçekler kapanır mı? Bu sıralar dışarıya bakan herkes trenin yanlış yola gittiğini görüyor ve tek tük sesler çıkarıyor. Ama nafile! Trenin yolunu sorgulamayan yolcularımızın gözüne perde inmiş herhalde. Genelde vagonlardaki arkadaşlarımızın derdi yataklı vagonlara geçebilmek. Amaçları için her şeyi yapmaya hazır bu arkadaşlarımız, olası bir kazada aynı trende öleceğimiz gerçeğini bir türlü kabul etmiyor. Biz azınlık bir grup olarak trendeki herkesin rahatını ve güvenliğini düşünüyoruz ve bunun için çabalıyoruz. Hatta trene yeni katılacak yolcuları bile düşünüyoruz. Yeni yolcu demişken, geçenlerde bir vagon daha eklediler en arkaya komşu trenden. Bu kadar vagonu lokomotif kaldıracak mı bekleyip göreceğiz. İşte biz herkesi böyle düşünmeye çalışırken bazı yolcular tarafından türlü türlü iftiralara uğruyoruz. Hatta makas lobisiyle bile çalışıyormuşuz! Günler geçiyor, ara ara gün ışığını görebiliyoruz. Karanlıktan beslenenler ışıktan korkarlar. Sanırım yolculuğumun bana en önemli öğretilerinden biri bu. Gün geçtikçe korktuklarını artık biliyorum. Tren sürekli sarsılıyor ve arıza çıkarıyor. Biz kaybedecek bir şeyi olmayan yolcular için bunlar artık korkunç değil! Artık korkması gerekenler bizi karanlığa hapsedenler, vagonlarında uyuma fırsatı bulanlar ve koltuklarını satıp kucağa oturanlar olacaktır! Artık rotamızı gün doğumunu izleyebileceğimiz tepelere çevirme vakti gelmiştir. Tek yol istasyon!


Yer yüzeyinin çok altında yaşayan ve yer yüzeyindeki düzeni oluşturan sistem kölesi işçilerin trajedisini konu alan epik bilimkurgu, klasik anlatı modelini kullanarak orta sınıf yoksunu alt ve en üst sınıf uçurumunda muhtemel geleceğe öngörüsel bir hiciv. 1984 BRAZIL V FOR VENDETTA gibi bilimkurguların nimetlendikleri bir kaynak Metropolis. 19. yüzyıl meyvesi sanayi kapitalizmi yabancılaşmasını, mesih kavramıyla çarpıtarak dogma olgularda sıklıkla dile getirilen kurtarıcı kavramının insanoğlunun var oluşundan gelen bireysel odaklı kolektif acizliğini yüze çarpıyor. Metropolis'in efendisi Freder, insan entrikası dolambacında megolamanlık gibi tipik insani dürtülerin döngüsel yansıması. Sosyalist biçimde küllerinden doğan Freder'in oğlunu filmin sonunda çocukları kurtarırken göstermesi, masumiyet kavramıyla yeniden kurulacak daha adil bir düzenin yozsuz, hümanist suretini betimliyor. Mucit Rotwang, Metropolis'in ortasında zamana yabancılaşmış değerlerin günümüz süper güçlerinin geleneklere ve eski karanlık ritüellere yatkınlığını sembolize ediyor. Geleceğin insanı robot kadın ise bilim ve fen eseri makinenin, dünyevi insan değerlerinin mekanikleşen halini yansıtışının yanında insandan dünyaya ve gelecek nesillere yayılacak-kalacak kötülüğün en açık öngörüsü olma niteliği taşıyor... Sonun, mutlu ve ideal biçimde gerçekleştiğini söyleyebilirim fakat bu bir şekilde dengelerin yeniden bozulmayacağı anlamına gelmiyor elbet. İnsanların ve sistemlerin incecik bir denge olduğunu vurguluyor genel olarak. İşçilerin isyanına karşı koyan katil güvenlik güçleri, Sodom ve Gomore kaderlerinden işçilerin uyanışsal devrimi sayesinde kurtuluyorlar. Metropolis her şeyin ötesinde tek bir şeyi öğütlüyor seyircisine; tekbencilikten ırak, eşit, kollektif düşünüşün egemenliğini.


Nisan 1920'de, İtalya-Avusturya sınırındaki bir kasabada yazılan, Franz Kafka ile o zamanlar genç bir gazeteci ve sonradan dönemin önemli yazarları arasında yer alacak olan Milena Jesenska arasında 1920 senesinde başlayan aşkı gözler önüne seren bu kitap, ilk olarak 1952 senesinde, Kafka'nın ölümünden 28 sene sonra basılmıştır. Yalnızca 1920 senesinde Kafka'nın Milena'ya gönderdiği mektup sayısının 120'den fazla olduğu düşünüldüğünde, 400 sayfalık bu kitabın, çiftin arasındaki aşkı anlamamıza yeteceği ancak her şeyi aydınlatamayacağı söylenebilir. Zaten kitabın içeriğinde de eksik mektupların olduğu kimi tarihler ve okunamadığı için kayda geçirilemeyen cümleler bulunmaktadır. Bu bilgilerin ışığında, yazar ve kişisel hayatı hakkında biraz bilgi sahibi olan bir okuyucunun bu kitap karşısında heyecanlanmaması oldukça zor. Dahası, bir insanın hayatını ve kişiliğini anlamak için sevdiği insana yazdığı mektupları okuyabilmekten daha iyi pek az şey olmalı. Milena'ya Mektuplar hem dönem hakkında hem de sayfalarına dahil olan insanlar hakkında kişisel ve içten bilgiler sunuyor okuyucuya. Kafka'nın Milena'ya duyduğu sevginin yanı sıra şüphelerini, korkularını, hatta yer yer belli etmekten çekinmediği öfkesini sayfaları çevirdikçe daha iyi anlamak mümkün; tıpkı yazarın üslubunun ve eserlerinin kendi hayatından nasıl etkilendiğini anlamanın da kolaylaştığı gibi. Mektupların tek taraflı olması insanı karşı tarafın cevaplarını merak etmeye sürüklüyor ve hatta bazı yerlerde hayal kırıklığına uğratıyor. Kafka'nın o satırları yazmadan önce okuduğu cümleleri merak ediyor okuyucu ister istemez. Bu durum, Milena'nın kitabın sonundaki Ek kısmına iliştirilmiş mektuplarıyla telafi ediliyor. Böylece kısa bir süre için genç yazarın da iç dünyasına konuk oluyoruz. Dahası hem onun hem de Kafka'nın tasvir yeteneği ile dönem ve mekanları neredeyse oradaymışçasına yaşıyoruz. Böylece bu mektuplar her açıdan okunmaya değer kılınıyor.


Son Ümit, Kandil ve Yedi İklim gibi dergilerde yazan Burak Çakır'ın öykü kitabı geçtiğimiz nisan ayında Roza Yayınevi etiketiyle raflara çıktı. Yaklaşık 86 sayfa olan kısa öykü kitabı Milenyum Çıkmazı'nın son cümlesi olan İdeanıza Hoşgeldiniz! cümlesi sanıyorum ki kitabın neler anlattığına dair küçük bir ipucu olacaktır. Aşkın ve ayrılığın da kendisine kısa ve uzun öykülerde yer bulduğu bu kitapta, kimi zaman modern zaman insanlarının kazanmayı umdukları savaşın çoktan kaybedildiği ya da ne zaman başladıklarını bile bilmedikleri bir dünyada yaşadıklarını anlatıyor. Okuyucuyu kendisiyle yüzleştirmeye çalışırken aynı zamanda hayatın acımasızlığından dem vuruyor Burak Çakır. Yazarın ilk kitabı olmasına rağmen 2012'den beri dergilerde yazdığından, çok fazla acemiliğini görmüyorsunuz. Özellikle uzun öykülerinin gidişatı akıcı ve kullandığı dil okuyucuyu yormuyor. Adeta duygu haritamızı çıkarıyor gibi hissettiriyor; insanlığın dengesizliğini, mutsuzluklarını, ilk aşklarını ve mükemmelliyete olan tutkusunu anlatıyor. Okurken bazı hikayelerin birbirine benzediğini fark ediyorsunuz, sanırım eksi yönlerinden birini bu olarak düşünebiliriz. Özellikle mükemmele ulaşma çabasını anlattığı son ve en uzun hikayesi kitapta beklentimi en çok karşılayan hikaye oldu. Öykülerinde üstünde durduğu konulara çoğu hikayede sıkça rastlansa da, bu eksiyi, öyküyü kendi cümleleriyle özgün yaparak artıya dönüştürmeyi başarabilmiş yazar. Kısacık bir hikaye kitabı olan Milenyum Çıkmazı, günlük sorunlarınızı bambaşka bir dilden ve başka bir bakış açısıyla okumak istiyorsanız, tam size göre bir kitap. Bir solukta okuyup bitiverecek ve yazarın diğer yazılarını merak etmenize sebep olacak.


New York'tan gelecek ağır bir misafirimiz vardı o Cumartesi: biricik ev arkadaşımın, çok sevdiğim dostum Deniz'in kuzeni. Londra'nın en hareketli bölgelerinden birinde yeni tuttuğumuz, küçücük ama çok şirin dairemize gelen ilk yatılı misafirimiz o olacaktı. Her şeyimizi yeni almıştık, biraz borca da girmiştik ama sefil öğrencilik günlerimizden sonra öyle bir daire kurmuştuk ki; yeme de yanında yat! Her gelenin bayıldığı yerlere kadar uzanan kocaman pencereleri ve önündeki küçük balkoncuklardaki saksılara diktiğimiz renk renk çiçekleri ile şirinlik muskası gibi bir ev işte... Canım arkadaşım Deniz -buradaki canım lafında biraz kinaye var yalnız- yeni evin verdiği coşkuyla nereden bulduysa buldu, çocukluğundan beri görüşmediği kuzeninin telefon numarasına ulaştı ve o bile nasıl olduğunu anlamadan bu ziyaret organize edilmiş oldu. Deniz kuzeni Şeçil'i en son 12 yaşındayken görmüş; o zaman kuzeni de 22 yaşında varmış. Deniz'in teyzesi başka bir adama aşık olup da evi terk edince, Seçil babasıyla beraber New York'a göç etmiş ve ondan sonra da hiç haber alamamışlar baba kızdan. Arkadaşım çok heyecanlı, her şey mükemmel olsun istiyor. Kuzeni çok güzelmiş, zenginlik içinde büyümüş, çok iyi okullarda okumuş, çok kibarmış, akıllıymış, görgülüymüş, zevkliymiş, mış, mış... Anlattı durdu bana bir hafta boyunca. Birkaç çocukluk fotoğrafı çıkardı gösterdi. Fotoğraflarda Deniz çocuk, on yaş farkla kuzen de güzel bir genç kız. Fotoğraflar anıları çağrıştırdı, anlattıkça anlattı. Kuzen gelmeden hikayesi geldi eve. Dışarıda yenecek yemekler, gezdirilecek yerler, evde ne pişirileceği vesaire hep tek tek düşünüldü, tasarlandı. O cumartesi günü, ikinci el, yağmurda tepe camından su kaçıran külüstürden hallice arabamızla kuzeni karşılamaya gittik Heathrow Havalimanı'na. Ben, bu ziyarette, ev arkadaşı statüsünden bir yan karakter olabilecekken, kendimi asıl ev sahibi gibi, olayı sahiplenmiş, her türlü detayı düşünürken ve ziyaretin iyi geçmesi için titizlenirken bulmuştum. Sanki arkadaşımın ev sahipliğinin iyi geçmesinin sorumluluğu yarı yarıya bendeymiş gibi davranıyordum. Bu, biraz da Deniz'in heyecanına ortak olmak içindi; ama en çok da, kuzeninin gelişi yaklaştıkça üzerine çöken stresten onu kurtarmaya yönelikti. Hafta sonu tatilimde, evde yan gelip yatarak misafirin gelmesini bekleyeceğim yerde, arabaya atlamış Heathrow'a gidiyor oluşumu bile sorgulayamaz durumda, kendimi tüm benliğimle gelecek misafirin ağırlanmasına ve Deniz'in stresini azaltmaya adamıştım. Arkadaşım kuzenini görmeyeli yirmi yıl olmuş, yine de görünce şıp diye tanıyacağından emin, New York uçağından çıkanlara bakıyoruz tek tek. Ben, sadece çocukluk ve ilk gençlik fotoğraflarını gördüğüm kuzeni değil, aynı zamanda arkadaşımın bana çizdiği portredeki mükemmel kişiyi arıyorum her çıkanda. Bekleyenleri gelenlerden ayıran şeridin dışında, New York uçağı yolcusu kalmayana dek, epey bir süre bakındık durduk. Yine de tek tük çıkanlar oluyordu. Onlara da baktık. Belki valizini falan kaybetmiştir, ya da belki Free Shop'a girmiştir diye yine de bekledik, bekledik. Oradan ayrılamıyorduk bir türlü. Çemberin dışında durmuş bekliyorduk; bizim gibi yolcu bekleyen diğer insanlar, gelen yolcularını alıp dağılmışlardı artık. Yani eğer kuzen arkadan gelip de Deniz, sen misin? demese, biz daha epeyce Arrivals kapısına melül melül bakıp dururduk. Allah'tan kuzen bizi buldu! Gerçi ona pek saftirik bir şekilde yakalanmıştık ve bu başlangıca Deniz biraz bozulur gibi olmuştu ama olsun! Kuzeninin anlamasına imkan yoktu, Deniz'i benim kadar iyi tanıyamazdı. Deniz'i çocukluğundan beri değişmemiş kıvırcık saçlarından tanımıştı kuzen. Öyle söylemişti ve bu lafla Deniz'in gülen yüzünden bir bulut geçirmişti sanki, anlamadığım için o an önemsemedim de. Kuzen, ne çocukluk, ne ilk gençlik fotoğraflarındaki gibiydi. Düşündüğümden daha boylu posluydu bir kere ve gülümseyişi, boyundan olduğuna kanaat getirdiğim, üstten bakar bir tavır içeriyordu. Uzun boynunun orasına burasına değen, kısa, biçimsiz saçlı, eski moda valizli, Amerikan çiftçisi tarzı giyimi ile kadından çok göbekli bir erkeği andıran kırklı yaşlarının başında biriydi gelen. Kafamda Deniz sayesinde çizdiğim resme aykırı ne varsa bu kadın kendinde barındırıyordu. En rahatsız edici tarafı ise yüzündeki her an bir kahkaha patlatacakmış gibi duran alaycı bir ifadesiydi. Otoparkta arabaya ulaşınca, Deniz hemen kuzeninin valizlerini el arabasından indirip bagaja yerleştirdi. Bu arada o, yüzünde aynı gülüş, Deniz'in koca valizi zorlanarak bagaja yerleştirişini seyretti. Ben de yanlış birini almış eve götürüyoruz şaşkınlığı içerisinde bakakalmıştım. Kuzen kılını bile kıpırdatmamıştı valizler yerleştirilirken. Geç de olsa şaşkınlığımı üzerimden atıp, Deniz'in boşalttığı el arabasını aldım ve ilk bulduğum el arabası parkına yerleştirmeye giderek Deniz'e el vermiş oldum. Geri geldiğimde Deniz direksiyonda, Seçil ön koltukta oturuyordu. İkisi de bana bir şey demediler. Deniz'in kibarlık olsun diye onu öne oturttuğunu düşündüm ben de. Bu durumu kafama pek de takmayacaktım ama yol boyu Deniz'in benimle bir kelime bile konuşmaması, kuzenin garip görüntüsünü bile unutturacak kadar soru işaretleri oluşturdu bende. Valizleri yerleştirirken ona yardım etmedim diye darılmış olabilir mi acaba diye düşüne düşüne camdan dışarı bakıp ortamdan kendimi soyutladım. Bu arada Deniz kuzenine Londra'yı geçtiğimiz yerler üzerinden anlatıyor, ona New York'la ilgili sorular soruyordu. Kimsenin beni sohbete dahil etmeye niyeti yok gibiydi zaten. Ben ana babasına küsmüş küçük bir çocuk gibi arkada sessizce oturuyordum ve olayı bu kadar sahiplenirsen olacağı budur diyordum kendi kendime. Eve girişimizde de aynı tuhaflık devam etti. Bagajdaki biri büyük, diğeri ondan biraz küçük iki valizi yine Deniz tek başına dışarı çıkarttı. Bu arada ben dış kapıyı açmak için anahtarıma bakıyor ve bir haftalık ziyaret için iki valizin ne alaka olduğunu düşünüyordum. Sonuçta iki valiz ve iki kişi var orada, beni ilgilendirmiyordu kısacası, özellikle arabadaki dışlanmamdan sonra. Pek tabii hesaba katmadığım şey, Seçil'in kendi valizlerini taşımak için hiçbir teşebbüste bulunmayacağıydı. Deniz'in ikisini birden taşıma girişimi karşısında ben de mecburen taşıma işine el atmak zorunda kaldım. Deniz bana, içinde gizli bir minnettarlık ifadesi taşıyan kaçamak bir bakış attı. Bir anlık bir şeydi, ikimiz de göz göze gelmekten özellikle kaçınmıştık. Böylece, büyük valiz Deniz'de, küçüğü bende tırmandık merdivenleri. Omuzunda çaprazlama takılı el çantası ile elini kolunu sallaya sallaya arkamızdan gelen kuzen hazretleri merdivenlerimizi pek dar buldu. Amerika'da her şey daha genişmiş! Deniz'in niye stres yaptığını biliyorum artık, ama anlamadığım, bile bile bu kadını niye evine -evimize- davet ettiği. Yine de her şey bitmiş değil. Evi güzel bulacağından eminim. Kitaplıkta bir sürü harika kitap, vazoda taze çiçekler, kahve sehpasında dergiler ve çiçekli kumaşıyla iki kişilik tipik İngiliz kanepe yeterince sıcak bir karşılama sunuyordu misafirlere. Üstüne üstlük Londra'da nadir bulunan güneş, ışınlarını güzel pencerelerimizden, önlerindeki coşkun çiçeklerin arasından geçerek odaya doldurmuşken! Ama Seçil eve girdikten sonra, etrafla hiç ilgilenmedi ve ağzından evle ilgili tek kelime çıkmadı. Daha ne içersin diye sormaya kalmadan Deniz bir kahve yapıversen bana dedi. Deniz o zaman yüzüme daha uzun baktı. Ben de kaçırmadım gözlerimi anladık, bu bir hafta çekeceğimiz var dedik bakışlarımızla birbirimize. Kuzen bize çocuk gibi davranıyordu, hatta çocuk gibi bile değil, etrafında dolanan birer sinek gibiydik. Evet, aramızda on yaş fark vardı ama abla tavrı başka bir şeydi ve bu Seçil'de olmayan, olsa da üzerinde eğreti duracak bir şeydi. Yine de kahvesini içerken Deniz'e çok sıcak ve samimi davranmaya başladı. Benim de elimde bir kahve fincanı, tiyatro izler gibi izliyordum onları. Ben yokmuşum gibi davranıyordu ama olsun. Deniz'in hayal kırıklığına üzülmüştüm ve onun gönlünü alması, beni de bir parça rahatlatmıştı. Akşam yemeğini evde yiyecektik, misafiri yol yorgunu dışarı çıkarmayız diye düşünmüştük. Haliyle de bir sürü yemek yapmıştık, hepsi hazırdı buzdolabında. Ben iki kuzeni baş başa bırakıp mutfağa gittim. Yemekleri çıkarttım; ocağa koydum, son hazırlıklarını yaptım. Salata hazırladım. İçeriden kahkahalar geliyordu. Elimde bir şişe soğutulmuş beyaz şarap yanlarına gittim. Teklifimin ortamı daha da yumuşatacağından ve üçümüzü kaynaştıracağından emindim. Yemekten önce birer kadeh şaraba ne dersiniz? dedim en samimi ev arkadaşı havamla. Kuzen yemeği dışarıda yiyeceğiz dedi, bana dönüp. Elimde şişe bakakaldım. Deniz benim mutfakta yemek hazırladığımı biliyordu, ne zaman karar vermişlerdi de bana söyleyecek vakit bulamamıştı acaba? Yüzüme yalvarır gibi baktı arkadaşım, bu gece dışarıda yiyelim mi? dedi. Sanki özür diler gibiydi sesinin tonu. Onu bu durumda görmek yine içimi cızlattı. Yemek için dışarı çıktık. Gece eve gelince kuzen valizini açtı, Deniz onun yatacağı yatağı -oturma odasındaki kanepe- hazırladı. Seçil valizin içinde bir şey buldu aniden. Ah! dedi, bakın size ne getirmiştim! Size dedi. Yani bana da getirmiş oluyor. Büyük, yassı bir paketti uzattığı. Deniz paketi açınca içinden küçükten büyüğe sırasıyla dizilmiş lazer kesimli bıçak serisi çıktı. Yassı pakette, sıralı sıralı, keskin uçlu, lazerle bileylenmiş, kara saplı, altı adet Made in China bıçak vardı. Paket kağıdı kucağında, bıçaklara bakarken ne söyleyeceğini toparlayamadı Deniz. Sonunda, evdeki en büyük eksiğimizin keskin bıçaklar olduğunu söyleyip kuzenine ince düşüncesi için teşekkür etti. Tabii ben de teşekkür ettim. Kuzeni oturma odasında bırakıp odalarımıza geçince, ikimiz de hemen yatıp uyuduk. Kuzenle ilgili tek kelime etmedik. Kuzen dışında da tek kelime etmedik birbirimize. İyi geceler bile demedik. Konuşacak bir şey yoktu, Seçil daha bir hafta bizimleydi. Ertesi sabah oturma odasından gelen yüksek sesler ve kahkahalarla uyandım. Saate baktım, sabahın sekiziydi. Pazar günü, saat sekizde kim, niye uyanır? Uyanır madem, niye bu kadar ses yapar? Kalkıp içeri gitmek için cesarete ihtiyacım vardı, ama bulamadım o cesareti. Saat on olana kadar kitap okudum yatakta. Sesler aynen devam ediyordu ve Deniz benim bu durumda hala uyuduğumu düşünüyor olamazdı. En iyisi kalkıp yanlarına gitmekti. Öyle yaptım. Kahvaltı yapmışlardı, masa öylece duruyordu. Deniz'in albümlerine bakıyor ve kahve içiyorlardı kanepede. Beni görünce ikisinin de keyfi kaçtı sanki. Deniz'e neler olduğuna dair hiçbir fikrim yoktu. Günaydınlaşmak dışında fazla bir şey konuşmadık. Çay bayatlamıştı. Ben de kendime bir kahve yapıp masaya oturdum. Kahvaltı ederken TV'yi açtım kendime arkadaş olarak. Sonra onlar dışarı çıktılar. Beni çağırmadılar bile. Her şeyi ince ince planlamıştık oysa; birlikte yapacaktık ne yapacaksak, çalışma saatlerimize göre de paslaşacaktık Deniz'le. Kuzen beklediğimiz gibi çıkmamıştı, havalimanında tanıyamamıştık onu. Şimdi de planlarımız düşündüğümüz gibi işlemiyordu, hayat başka bir akışı dayatıyordu bize. Yalnız kahvaltı masasını toplamama yardım etselerdi iyi olacaktı. Değil masaya yardım etmek, sehpadaki kahve fincanlarını bile öylece bırakıp çıktılar. Eski usul asansörlü pencere camlarından birini yukarı doğru kaldırdım, rengarenk çiçeklere baktım, temiz havaya ihtiyacım var gibi gelmişti önce. Sonra, hala daha nasıl öyle bir şey yaptığımı bilemediğim bir şey yaptım. Dönüp masada bıraktıkları çay bardaklarını aldım ve tek tek aşağı atıp, kırılırken çıkarttıkları şangırtıyı dinledim. Biraz rahatlamıştım. Camın yere çarparken çıkardığı şiddetli ses, içimdeki şiddeti bastırmıştı. Deniz ile Seçil hiç aramadan tüm günü dışarıda geçirip, akşam geç vakit geldiler. Akşam yemeğine onları beklemek saflığı yapmamıştım. Onlar da zaten yiyip gelmişlerdi. Deniz süklüm püklüm karşımda duruyordu. Aslında sabah kırdığım çay bardaklarından sonra ben rahattım. Yine de, Deniz'e iki tane çaksam çıkar mı bu ruh halinden diye içimden geçirecek kadar öfke taşıyordum içimde. Kuzen kraliçe pek neşeli, geldi kanepede yanıma oturdu, koluma girdi. Pek bir babacan! bu kadına anacan diyecek halim yok ama gerçi Seçil'deki babacanlık tüm babacan adamlara da hakaret ya, neyse. Bütün gün ne yaptıklarını anlatıyor. Sanki Londra'ya ilk kez gelen o değilmiş, Deniz'miş de, onu nasıl gezdirmiş öyle anlatıyor. Deniz hala süklüm püklüm oturuyor tekli koltukta. Seçil'in yanında değil de, odalarımıza geçince iki şamar atsam şuna! İçimde coşan şiddeti hayretle gözlemliyorum. Deniz'e inat kuzenle senli benli oluyorum birden. Sanki bütün gün biz ikimiz birlikteydik, gezdik, eğlendik ve birbirimizi daha yakından tanıdık. Ve ayrıca tanıyınca da pek bir sevdik, gibi. Deniz dayanamayıp ben yatıyorum diyor. Kızdığını biliyorum, ama niye kızdı, tüm bu saçmalıklar niye oluyor, ben bu Seçil denilen yabancıyla niye samimiyim o an, bilmiyorum. Seçil, Deniz gidince oturma odasının kapısını kapatıyor. Ah! diyor, sen tabii bunun çocukluğunu bilmezsin, o zaman da hep küserdi. Deniz birazdan gelip ikimizin de ağzına edecek. Saçlar kıvırcık ya, Arap kızı derdik buna, pek kızardı. diyor, çok sevimli bir sır verir gibi sırıtarak. Ne işim var benim bu kadınla? Kuzeninin evinde onun arkasından konuşuyor. Geldiği andan beri beni yok sayışının ardından gösterdiği yakınlığı da bırakamıyorum ama. İnsan ilişkilerinde yüksek lisansım yok daha o zamanlar, manipülasyonu göremiyorum. Odama giderken yarın işte olacağım ve bu kadını bütün gün görmeyeceğim diye seviniyorum. Deniz'in odasından gelen yatak yayı sesini duyuyorum. Deniz ağlıyor, sessiz sessiz hıçkırıyor. Sormaya, konuşmaya mecalim yok. Ertesi akşam işten gelince Deniz ve Seçil'i çıkmaya hazır buldum. Betül'le buluşacaklarmış. Seçil yüzüme sırıtarak bakarken, soran gözlerle Deniz'e döndüm; gözlerinde ne cevaba, ne de duyguya benzer hiçbir şey göremedim. Betül, Deniz'le ortak arkadaşımızdı bir zamanlar. Arkamdan çevirdiği bir sürü dalaverenin yanı sıra bir de o zamanki sevgilimle yakalamıştım onu. Bu olay arkadaşlığımızı bitirmişti doğal olarak. Elbette sevgilimin yalvarıp yakarması da para etmemiş ve ayrılmıştık. Görüşecekleri Betül işte böyle biriydi, bir zamanlar epey bir acıya sebep olmuştu. Deniz de benim olayımdan sonra Betül'le görüşmeyi kesmişti. Nereden çıkmıştı şimdi birden bire Betül'le görüşmek? Üstelik benim yaram hala taze bile sayılırdı. Seçil'in yüzüme bakarken takındığı tavırdan ve Deniz'in arkadaşlarını tanımak istiyorum deyişinden, hikayeyi bildiğini ve bu buluşmayı onun istediğini anladım. Bana açıkça sen önemsizsin diyorlardı. O anda Deniz'i hayatım boyunca affetmeyeceğime karar verdim. Onlar gittikten sonra biraz şarap içtim. İçimde birikmiş bir gaz kümesi vardı sanki ve her an patlayabilirdim. Ne kadar kızsam da içimdeki ses hala Denizin hata yaptığını anlayıp, koşa koşa geri geleceğini söylüyordu. Her şey çok saçmaydı çünkü. Şimdi gelir, şimdi gelir diye diye küçücük evde dolandım durdum. Gelmediler ama. Saat gece yarısını çoktan geçmişti, hala evin içinde deli danalar gibi dolaşıyordum. Ev bana artık hiç şirin gözükmüyordu, her yanı cehennemden bir parça gibiydi, bir an önce oradan taşınmalıydım. Ne olduğunu, niye olduğunu ve içine düştüğüm durumu bir türlü çözemiyordum. Birden, hiç düşünmeden, öyle bir şey aklımdan bile geçmiyorken, boğazımı yırtarcasına korkunç bir çığlık attım. Çığlığımla birlikte tak diye tüm elektrikler kesildi. Sadece bizim ev değil, pencereden görebildiğim her yer karanlığa kesti. Sokak lambaları dahil! Neremden, nasıl çıkardığımı bilemediğim o korkunç çığlıktan sonra her şey bir anda susmuş gibi ortaya yoğun bir sessizlik çıkmış ve ben zifiri karanlığın ortasında kalmıştım. Bir çığlıkla tüm Londra'nın elektriklerini kesmiştim. Ortalık kadife karanlığında ve son derece sessizdi. Normalde ödümün patlaması gerekirdi ama son derece sakinleşmiş ve olduğum yerde donakalmıştım. Zaten ne olduysa o andan sonra oldu. Bir anda, içinde bulunduğum zifiri karanlığa inat her şeyi kristal berraklığında görmüş ve anlamıştım. İnsan ilişkileri yüksek lisans konu bir: akraba ilişkilerinin gizli dolaplarda bir takım iskeletler bulunabilir ve bu iskeletler, bilinçaltının hayaletleri gibi, manipülasyona açık yaparlar insanı. Bu kadın -kuzeni- Deniz'in duygularıyla oynuyordu. Benim bilemediğim -bilmek de istemediğim- bir takım çocukluk yılları olayları ve aile ilişkileri etrafında Deniz'i etkisi altına almış, onun hayatındaki en sağlam kaleleri yıkmaya çalışıyordu. Güzel evi, sağlam dostları, sosyal hayatı, vesaire, hepsi yıkılacak kaleleriydi Deniz'in. İdrak denilen şey bu olsa gerek. Ölünün gömüldükten ve herkes gittikten sonra tabutundan kalkmak istemesi ve alnını çat diye tahtaya vurarak durumunu idrak etmesi gibi. Müthiş bir sükuta böylece kavuştum. O sırada uykuda olan Londra halkının büyük bir çoğunluğu ertesi gün haberlerde duyacaklardı ikinci dünya savaşından bu yana yaşanan en yaygın elektrik kesintisini. Bu, benim çığlığımla senkronize bir tesadüf müydü, bilemiyorum. Geldiklerinde odamdaydım ve çok sakindim. Yalnız kuzenden tırsıyordum artık, hastaydı o kadın. Ne de olsa bize getire getire keskin bıçaklar getirmişti hediye diye, kızdırırsam gidebileceği noktaları kestiremiyordum. O yüzden, Deniz'in odasına geçmesini sessizce bekleyip, yanına gittim. Kısık sesle ve hiçbir ön açıklama yapmadan, şimdi sakin ol! dedim ona; kapılarımızı kilitleyeceğimizi ve kuzenini de ilk uçakla geri göndereceğimizi söyledim. Neden, niçin, ne oluyor sana, falan gibi sorular sormadı Denizciğim. Bir çocuk gibi ağladı omzumda, sessiz sessiz. Öyle çok ağladı ki, sonunda ana karnındaki cenin gibi kıvrık, uyuyakaldı. Ben de onun odasında, yerdeki minderde yattım. Odama gitmeye cesaretim yoktu. Sabah, ikimiz de iş yerlerimize telefon edip mazeret izni aldık. Oturma odasına gittiğimizde Seçil'i kanepede oturmuş duvara boş boş bakarken bulduk. Biz içeri girince kafasını bile çevirmedi. Biz de günaydın demedik. Karşısına gelecek şekilde oturduk. İlk sözü söylemek Deniz'in hakkıydı, ben sustum o konuştu. Bugün ilk uçakla evine dönmeni istiyorum. Gözlerimi dikmiş bakıyordum. Hiç tepki vermiyordu Seçil. Havayollarını ben arar, seni metroya kadar götürürüm. Şimdi bana biletini verir misin?. Hala aynı tepkisizlikle oturuyordu. Gayet sakin ve kararlı yerimden kalktım; el çantasını konsolun üstünden aldım ve önüne koydum. Bileti ver dedim. Seçil daldığı yerden çıktı, çantasının iç gözünden bileti çıkartıp bana uzattı. Ben de gözümü ondan ayırmadan bileti Deniz'e uzattım. Gerisi çorap söküğü gibi geldi. Öğleden sonraya bir uçuş vardı, yer de vardı, fiyat farkı bile olmuyordu ve işlem tamamdı. Seçil evden çıkana kadar pek bir şey konuşmadık sayılır. Deniz'le aramızda hiçbir şey olmamış, dostluğumuz hiç zedelenmemiş gibi normal günlük rahatlığımıza dönmüştük birden. Yine de Seçil'i hiçe sayan aşırılıkta bir neşe sergilemedik. Normal, günlük, sıradan, her zamanki konuşmalarımızla devam ettik. Ama yine de dayanamadı Seçil bizim bu halimize; ben erken gitmek istiyorum havalimanına dedi. Deniz bu lafı bekliyormuş da, isabet olmuş gibi hemen fırladı yerinden; arabada bekliyorum seni o zaman dedi, montunu giyip çıktı. Ben ayağa kalkmış öylece duruyordum. Açık valizine etraftaki birkaç eşyasını koydu. Küçük valizini uzun sapından bir omzuna, el çantasını da boynuna astı, serbest kalan elleriyle de büyük valizine abandı. Onun bu çabasını sessizce izledim. Bana hiçbir şey demedi giderken. Olsun, ben yine de güle güle dedim arkasından. Bir daha beklenmediği evimizden, böylece merdivenlere çarpa çarpa çıktı, gitti kuzen. Deniz'e ne o gün, ne de sonradan hiçbir şey sormadım. İkimiz de çok yorulmuştuk. Bıçakları çöpe attık, evi havalandırıp temizledik ve şirin mi şirin ortak evimizde, hemen önümüzdeki hafta sonu küçük bir parti düzenlemeye karar verdik. O gün boyunca ve sonraki iki gün boğazım ağrıdı yalnız, umursamadım.


-Zeytinle ilgili bir şeyler yaz. Acaba ağlar mı zeytinler ayrıldığı için toprağından, Limanda bıraktığı kendi mavi gökyüzünü özler. Olgunlaştığımız an, rengimiz mor olacak, güvercinin ağzında belireceğiz. Adımıza Udra diyecekler. Dünyada dil uzattığımız tüm renklerden af dileyeceğiz, tek bir renk kaldığımızda. Zeytin ağacı olacağız. Şarkılar yazacağız ve içine bol bol arzuladığımız barışı yerleştireceğiz. Belki de sevdiğimiz kızın, oğlanın zeytin gözlü çocukları, bizim de çocuklarımız olacak. Ve elbet bir baş kaldırışla şiirlerimize koyacağız barışı. Bizde o kadar fazla olacak ki hatta, satışa çıkaracağız diğer insanlara. Sevginin emek olduğunu düşünen ve aynı zamanda Asya'nın İlyas'ı ardında bıraktığı o son sahnede hünkür hünkür ağlayan değerli okurlar, şimdi ZEYTİN neydi? Onu düşünelim biraz. Rumuzlarımız, zeytin ağacının dalları olsun. Umutlarınız, güvercinlerin koynunda dursun.


Yağmuru içimde, ta iliklerimde hissettiğim ilk an ne zamandı, hep merak etmiştim. Bir kavga sonrası dayağını yiyip evden atılan annemin kucağındaykendi belki de kim bilir... Ya da çatısı naylonla kaplı evin içine giren yağmur damlaları ıslatmıştı belki de. Yine de her zaman sığınabileceğim tek şey yağmur olmuştu. Bazen saçımdan süzülen damlalara sığınmıştım. Bazen de oluşan, yağmur sonrası kokuya. Her bir yağmur damlası yine o anları zihnime bir bir düşürmekten geri durmadı. O gün, yanaklarım ağrırcasına güldüğüm son gündü. Öğretmenim beni herkesin içinde övmüştü. Herkes beni tebrik etmişti. Annem benim için hediye olarak en sevdiğim keki pişirmişti. Nasıl mutlu olmazdım ki? Akşama kadar uçurtmuştum babaannemin aldığı uçurtmayı. Rüzgarı hissetmiştim, yaşamıştım. Çiçek kokularının burnumda yarattığı hissi hala hatırlar gibiyim. Akşama doğru bastıran yağmurla eve dönmek zorunda kalmıştım. O zamanlar sığınabileceğim bir annem olduğu için yağmuru dost edinmemiştim daha. Eve geldiğim zaman da soluğu babamın yanında almıştım. Daha küçük olduğum için babamın elinde ne zaman o sıvıyı görsem annem 'ayran o' derdi. Başka evlerde yapılan ayranlar kötü kokmazken bizimki niye böylesine ağır kokuyor diye düşünürdüm hep. Bir sonuca varamazdım. Yine ayran vardı babamın elinde. Bu denli mutlu olmasam yanına yaklaşmazdım bile. Ama o da sevinsin istemiştim. Sonra yanağımdaki damlalara kaydı gözleri. Her zamanki gibi beni kollarına alıp, buz gibi mutfakta kollarıyla ısıtacağını düşünüp ona doğru hareket ettim. Ama onu ilk kez böyle görüyordum. Delirmiş gibi babama bağırıp çağırmaya başladı. Babam beklemediğim bir şekilde sakindi. O sakin oldukça annem daha da bağırmaya, etrafa bir şeyler fırlatmaya başladı. Sanki on üç yıllık evliliğinin acısını çıkartıyordu. Onu tutup sakinleştirmek istedim. Ama sanki o annem değildi. Sımsıkı sardığım kollarımdan kurtulmaya çalışırken canımı ne denli acıttığının farkında değildi. Acıyı düşünmemeye çalıştım. Benim küçük bedenimi hızla savurduğunda bardağa çarpan kaşımın ne kadar sızladığını hissetmemeye çalıştım. Annem odalarına girip kapıyı kilitlediğinde hemen kapıya koştum. Açması için kaç dakika ya da saat yalvardığımı hatırlamıyorum. Bir ara başımın dönmesine dayanamayıp yumduğum gözlerim ne kadar kapalı kaldı bilemem. Beni o rahatsız uykudan kaldıran, babamın kocaman elleri oldu. Yakamı saran elleri, daha önce başımı okşamak için hiç uzanmamıştı bana. Kulaklarımdan asla silinmeyecek sözleri bağırmaya başladı suratıma. Az önce hıçkıra hıçkıra ağlayan ben, tek gözyaşı dahi akıtamıyordum. Anneler çocuklarından önce ölür müydü ki? Bunu düşünüyordum sadece. Babam beni ileri geri sallarken kapıdan tarafa doğru döndü gözüm. Öne çekilme; babamın ağlamaktan kızarmış gözleri. İleri itilme; yukarı asılmış beden. Bir ileri bir geri sallanırken bu iki görüntüyü defalarca kez izledim. O gün on iki yaşımda olmamın hiçbir anlamı kalmamıştı. Elinde küçüklük fotoğrafımla cansız bedenini seyrettiğim annem bir anda büyütmüştü beni. Yaptığı onca eziyete rağmen ağlamaktan harap olmuş, evi yakıp yıkan babam büyütmüştü beni. Hala ağlamamıştım. Ağlayamamıştım. Babamın beni bırakmasını fırsat bilip o odaya girdim. Yavaş bir ritimle sallanıyordu. Yere düşmüş kağıdı aldım avuçlarıma. Buruşmuştu. Babamın ellerinde. Birisi beni çekmeye çalışınca yorgunluktan yere yığıldım kaldım. Sonra kim olduğunu bilmediğim yüzlerce kişi gelip sarıldı bana. Annemin haykırışlarını duyup gelmeleri için ölüm çığlığı gerekiyormuş demek ki dedim kendime. Başımı okşadılar. Bomboş bakan gözlerimle göz teması kurmaya çalıştılar. Bir anda çat diye açılan kapıyla beni daha çok sinesine çekti yanında oturduğum kişi. Ama babamın ellerinin boğazıma sarılmasına engel olamadı kimse. Buna da bir tepki veremedim. Annemi görecektim belki de işin sonunda. Neden ses çıkaracaktım ki? Güç bela beni kurtardıklarında babam yere yıkılıp titremeye başlamıştı. Oradaki birkaç kişiyle beraber hastaneye götürdük onu. Beni kolumdan tutup arabaya bindiren kişi olmasaydı gitmek gibi bir niyetim yoktu aslında. Kapıdan çıkarken ucu bana değen acı dolu bakışlara çarptı gözüm. Umursayamadım. Hissizleşmiştim. Kimsesiz kalmak hiçbir zaman aklıma gelmemişti. O gün burnumda çamaşır suyu kokusu, damağımda annemin kekinden kalan tarçın tadıyla büyüdüm, büyüdüm. Bakışlarımı etrafa çevirdim. Hayatımı geçirdiğim onca eski eşyaların küf kokan duvarların aksine her yönüyle pahalıyım diye haykıran eşyalar doldurdu gözlerimi. İçeriye giren rüzgar, odaya sıkılmış hafif çiçek kokusuyla fazlasıyla ferah bir ortamdı. Aklımı alıp başka yerlere götürecek kadar da değildi elbet. İçeriye giren kadınla yattığım yerden doğruldum. Yüzündeki donuk ifade, alışkın olduğum cinsten değildi. Hüzün, mutluluk, öfke; yüzünün tek santimine dahi uğramamıştı. Yabancılığımı umursamadım, geçip yanına oturdum. Yüzündeki ifadeden bu hareketimi beklemediği açıktı. Karşısında ezilip büzülmem gerektiğini mi düşünüyordu yoksa? Saçmalıktı. Tiz sesiyle attığı kahkaha sadece kulaklarımı tırmalayıp geçti. Annemin hoş tınılı kalbimi sarıp geçen gülüşleriyle hiç alakası yoktu. Başım öne eğilmedi belki, ama annemin çektiği sıkıntılar bir anda omzuma çökmüştü sanki. Onca dert çile niyeydi ki sanki? Anneannemin istediği zengin adamla evlenmemek ona bu cezayı mı hak görmüştü? Her şey anlamsız, bir o kadar da saçma gelmişti o an, bunca şatafatın arasındayken. Etraftaki gösterişli, albenili birçok eşyaya bakmak bile canımı acıtmıştı, annemin öldüğü oda bile küf kokarken. Benimle hiçbir şey konuşmadı uzun bir süre. Niye çağırdığını anlayamadığım kadar bir süre geçtiğinde salonu topuklu ayakkabı sesleri doldurdu. Sonrasında da daha önce görmediğim o kişinin gözleriyle kesişti gözlerimiz. Duygusuzluktan uzak ama bir o kadar da samimiyetsiz, kibirli bir gülüş hakimdi yüzüne. Beni baştan aşağı uzun uzadıya inceledi. Elindeki bardaktan içeceğini yudumlayarak tam önüme geldiğinde, onu görebilmek için başımı yukarı kaldırmak zorunda kalmıştım. Anneanneme sorduğu sorunun cevabını ben de en az onun kadar merakla bekliyordum. Benden tiksinircesine bir ifadeyle elinin ucuyla kafamı okşadığında hızla başımı çektim ondan. Gözlerimden süzülen yaşlara hakim olamıyordum. Bildiğim tek gerçeğim annemdi benim. Onun hafızamdan kaybolmasını istemiyordum. Beklediğim cevabı vermek yerine ikisi de birbirine bakıp gülmekle yetindi sadece. Yeni gelen genç kadın da yanımda oturuyordu şimdi. Bir yandan da kahvesini içen kadın söylediği her sözden sonra uzunca bir kahkaha atıyordu. Ağlamaktan başka bir şey de yaptığım yoktu zaten ama artık kulaklarım da duymasın istiyordum. Bunca acı, zorluk bir anda yaşanmalı mıydı, bunu bile anlayamamıştım. Artık daha fazla bir şeyler duymak da inanmak da istemiyordum. Ama sanki beni daha fazla uçuruma sürüklemek istercesine konuşmalarına devam ettiler. Annemden alelade bir şekilde bahsettikleri an oturduğum yerden fırladım. Elime geçen vazolar bir bir duvarda parçalanırken etrafta artık kahkahaları değil de çığlıkları yankılanıyordu. Kollarımdan hızla çekilirken yüzüme hızla bir tokat indi. Yüzümde sızlayan tokadın izini hemen unutmuştum. Daha büyük acılar vardı yüzüme çarpan. Asla yakıştırmadım söylediği şeyleri. Ellerimi kulaklarıma kapatıp sesini kesmeye çalıştım. Ağlaya ağlaya akşamı ettim. Sonra sabahı. Günleri bitirdim, haftaları, yılları. Ağzımdan tek kelime çıkmadan yitirdim zamanlarımı. Şimdi oturduğum kayanın üstünde yağmur sildi gözyaşlarımı. Çıkmayan sesimin, oluşmayan duygularımın bugün cenazesini düzenledim belki de kendimce. Anneme yakışan bir evlat olacağıma söz verdim yağmurun altında. O eski evimizin küflü odalarını neşeli gülüşlerle dolduracağıma, karanlık bahçesini çiçeklerle benzeteceğime söz verdim. Yağmur bitene kadar hüznümü yaşadım. Bir daha yaşamamak için.


Mülksüzler, Le Guin'in bilim-kurgu olarak tanımlandığı fakat bunun eksik bir tanımlama olacağı kitaptır. Mülksüzler daha çok bilim-kurgu ögeleri kullanılarak yazılan sağlam bir roman, neredeyse bir başyapıt. Şöyle ki; bambaşka bir evrende Urras ve Anarres olmak üzere -birbiri etrafında dönen, neredeyse ay ve dünya gibi- iki gezegende geçiyor. Bir benzetme yapılacak olursa Urras daha çok dünyaya benziyor; denizler, nehirler, hayvanlar, bitkiler ve üzerinde bulunanların zenginliği açısından. Anarres ise daha ziyade kurak bir gezegen, henüz yapısından dolayı evrimleşememiş, yalnızca gelişmiş deniz canlıları ve birkaç kara canlısından ibaret, yine de yaşanabilir bir gezegen. 150 yıl önce kendilerine Odocu diyen bir grup anarşist bu kurak gezegene göç etmiş ve uzak durmak istedikleri kapitalist Urras'ı geride bırakmışlar, arada bir gelen yük gemileri dışında birbirleriyle iletişimi kesmişler. Ve işte bu noktada uzun aradan sonra iki dünyayı birbirine bağlamayı hedefleyen Urraslı bilim adamı Shevek devreye giriyor. Odo'nun, olayları başlatanın bir kadın olması da şüphesiz Le Guin'in feminizme yaptığı vurguya örnek gösterilebilir. Ayrıca kitapta dünyaların yaşamını ve yaşayanları betimlerken, hiç sıkmıyor. Karakterini yavaş yavaş şekillendiriyor, romanla birlikte Shevek de gelişiyor. Aynı zamanda ne kadar farklı olsa da, geldiği dünyada her şeye sahip olan insanların yaşamlarının güzelliğini, ancak kendi tanımıyla hediye paketinden farklı olmadığını anlatıyor. Yavaş yavaş sindirilerek okunması gereken bir kitap Mülksüzler, Ursula K. Le Guin'in cesurca eksilerini ve artılarını yazdığı eleştiri kitabı. Sadece bakmıyor, alternatif bir dünyanın eksi ve artılarıyla yeni ve eskinin birleşimi olabileceğini gösteriyor. Bunları tarafsız bir şekilde artılarıyla ve eksileriyle kendi içinde tartıyor olmasından dolayı yazdığı gibi ikircikli bir ütopya. Çünkü her iki gezegen de ütopik dediğimiz kavrama uymuyor; yani ideal ya da kusursuz değil. Urras da, devrimi esas alıp arkasında kusurlu bulduğu her şeyi bırakılıp gelinmiş gezegen de, uğraştıkları gibi kusursuz değil. Mesela baş kahramanımız Shevek'in geri dönüşlerinde anlattığı Anarreste, birlikte çalıştığı fizikçi Sabul'un, Shevek'in fikirlerini çalması da başka bir mülkiyetçiliğe giriyor ya da kendine sakladığı iletişim yolları da keza aynı şekilde. İktidar sistemi olmayan ideal toplumda bile hırs kendini göstermiş ve Le Guin'in ideal toplum değil ideal birey olur düşüncesini bize aktarmıştır. Bireyin her şeyden önce kendisinin ve toplumun önüne koyduğu duvarları yıkmasını söylüyor. Bir duvar vardı. Önemli görünmüyordu. Kesilmemiş taşlardan örülmüş, kabaca sıvanmıştı; erişkin biri üzerinden uzanıp bakabilir, bir çocuk bile üzerine tırmanabilirdi. Yolla kesiştiği yerde bir kapısı yoktu; Orada yerin geometrisine indirgeniyordu, bir çizgiye bir sınır düşüncesine. Ama düşünce gerçekti. Önemliydi. Yedi kuşak boyunca o dünyada o duvardan daha önemli bir şey olmamıştı. Devrim değişimdir. Devrim de değişir. Ancak değişirse devrim olabilir.


Mülteci, yazarın Nisan ayında Alakarga yayın evi tarafından raflara çıkarılan, 172 sayfalık, kısa ama okuması bir hayli zor bir kitabı. Zor diyorum çünkü; adından da ne anlattığını söyleyen kitap, yaşadığımız dünyada, etrafımızda gördüğümüz insanların bir çoğunun yaşamını anlatıyor. Yazarın son sözde kitabı yazmasına olanak veren ve yardım eden mültecilere ettiği teşekkür, kitabın ne kadar gerçekçi bir bakış açısıyla yazıldığının kanıtı adeta. Ne kadar ilgi çekici olabilir ki bir gurbetçi yolculuğu dediğiniz hikayeyi okurken, kendinizi kitabın anlattığı yerlerden bambaşka yerlerde buluyorsunuz. Zira bu yolculukta karşılaştığınız farklı hayatların öykülerini dinlerken, birlikte yola çıktığınız tek kişi kitabın kahramanı Kamer olmuyor. Yazarın, kitabı renklendiren en güzel yönü ise araya kattığı tarihi hikayeler olmuş. Osmanlıdan verdiği örnekler olsun, Anadolu'nun içinden verdiği örnekler olsun... Zaten coğrafyamızda doğudan batıya bir göç yolu vardır. Özellikle savaş zamanı, yoksulluktan ya da savaşmaktan kaçmak için yollara düşen gurbetçilerin hikayelerini duyunca Kamer'in 80 yıl geriden gidiyoruz. demesi gibi, bitmeyecek bir döngü halinde sürüyor bu yolculuk. Hikayenin başardığı güzel şeylerden biri de sistem eleştirisinin olayın akışına bağlı olarak öyküye güzelce yedirilmesiydi. Kamer'in farklı dünyaları görmesi gibi, yolculuktaki başka bir mültecinin ağzından bu düzene karşı gelmek istese de herkesle aynı yolda olmasının ironisi de bu hikayenin başka bir güzel yanı. Gelebilecek birçok felaketin olduğu yolculukta, umut taciri şebekeler de ölüm de mültecilerin peşini bırakmıyor. Sanırım tek eksik yanı diyeceğim kısım ise, her şeyin bir anda olup bitmesi olabilir. Gidiş-gelişleri, ölümleri, soyulmaları, hepsini kısa sürede okumak olayların gerçekliğini idrak etmenizi zorlaştırıyor. Yine de bu yazarın bize vermeye çalıştığı mesajın ne olduğunu etkilemiyor. Aksine ince bir kitap olduğu için, kitabın kapağını kapatıp oturduğunuzda üzerinde yeniden düşünmek istiyorsunuz.


Bu 24 sayfalık hikaye siz nereye sürüklemek isterseniz oraya gidiyor. Yazar, Serkan Üstündağ, mecazi anlamlarla yüklü, bilimsel gerçeklerle süslenmiş, ve de kelimenin tam anlamıyla uçuk kaçık bir fankit sunmuş. İlk sayfalarında okuyucu daha ne olduğunu anlamayıp, yazarın hayal dünyasında kör adımlarla ilerliyor. Gerçek mi, değil mi? Başı mı, sonu mu ya da hiç sonu var mı? Önsözünde de belirttiği gibi Varoluşsallığı ve uyuşturucu kullanımını harmanlamaya çalıştığım bu eserdeki tanrılar müptela değil müptezel. Kendisi için farklı bir deneyim olduğu için okuyucuya da aynı deneyimi aktarabiliyor. Eserde betimlemeler çok akıcı ve gözünüzde canlandırmanız için her detay açıkça belirtilmiş, bütün kanlı detaylar ve daha fazlası. Fazlaca popüler kültüre yer verilmiş ve özellikle tanrıların insanlarla iletişim kurabilmesi için uyuşturucu kullanılması da bu anlatım şeklini yönlendiren en büyük unsurlardan olmuş. Kısaca tanrılar, insanların bedenlerine girip eğlenmek ve beslenmek amacıyla insanlara LSD, DMT, Exatcy ve alkol kullandırıyor ve bu şekilde dünya üzerinde varlıklarını sürdürüyorlar bir süre. Fakat asıl benim ilgimi çeken daha tam uyuşturucu madde etkisini göstermeden ya da etkisi geçmeye başladığında tanrıların Hala kendimi görebiliyorum! diye haykırması oldu. Alt metinleriyle birlikte eserde üzerine düşünülecek çok şey var. En başlarda havada kaldığını düşündüğüm bazı ayrıntılar, okumaya devam ettikçe, öykünün gerçekten öykü olduğunun anlaşılmasıyla biraz da olsa yerine oturuyor. Anlatımdaki günlük dil benim biraz ilgimi kaybetmeme neden oldu, ama dediğim gibi bunları okurken aslında dinliyormuş gibi olduğumuz için 24 sayfalık eseri okurken akıp gidiyor. Kitaplarda okumayı en çok sevdiğim olaylardan biri ise tarihe farklı bir bakış getirip nedenlerini çarpıtarak bunları fantastik ya da bilimsel şekilde anlatan yazıları okumak, o yüzden bu eserde de bunları görmek mutlu etti. Sevmediğim diğer bir konu ise yaratılan dünyayı tekrar tekrar anlatmak oldu, eğer bir kere anlatılıp daha sonra hikaye içine yedirilseydi daha doğal dururdu diye düşünüyorum, bu şekilde de netleşse okur, aklında diğer türlü gidişata ara verilmeden akışı sağlamak daha rahat olurdu. Eğer okumak isterseniz buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.


Yaşananlarla ve yaşanamamışlarla yola çıkan ve yarım kalan veya üstü çizilen, unutmak istediğimiz acımtırak anılarımızı barındıran şiirlerin olduğu bir topluluk müsvedde. Atmaya kıyamadığımız kağıtlar birikintisi bir nevi. Anı yığını arasında fark edilen bir mola. İlişkilerin ve hayatın tüm gerçekliğini anlatan bir cemiyet. Aşk ne kadar anlamlı olabilir? Yalnızlık ne kadar dokunabilir tenimize ve ölüm bizi nasıl teğet geçebilir? Bir çok duygu hayatımıza nasıl entegre olmuş onu anlatıyor şiirler ve en güzeli de kapıyı örterken umudu da eksik etmiyor iç cebimizden. Aslında kitabı en iyi tanımlayan cümle muhtemelen bir sitede yorum olarak yapılmış şu cümledir : Düşüncesi, duygusu ve gündelik yaşamı ile tamamen insan ilişkilerinden yola çıkarak tüm varlığı kapsayan kitap büyülü bir dille insanı insana anlatmakta. Ama yapılan yorumlardan çok sizin hayal dünyanızın da neleri değiştirdiğidir önemli olan. O yüzden söylenecek çok fazla söz yok. Size her satırında buram buram aşk bulacağınız bir kitaptır diyemem ama her satırında hayatı yakalayabilirsiniz. Bu yüzden Müsvedde'nin size en büyük vaadi, yaşamınızdan kesitler bulacağınızdır. Mayıs ayında şiir dünyasına adımını atan Müsvedde'nin kapağını Erman Gürcüm yaptı, içindeki şiirlerde yıllardır onu dinleyen arkadaşlarının elbette katkısı var. Hepsinin adları yazarda ve hepsinin yerleri ayrı ayrı yazarın kalbinde. Dinleyen herkese yazar her gün içten içten teşekkür etmekte.


Beni yargılamaya başlamadan önce belirtmek isterim ki sayın yargıç, hayatımın çoğu kendi kontrolüm dışında gelişti. Bir bölüme kadar kendi başıma düşe kalka geldim. Ama sonra atlayamadığım bölümler oldu. Başkalarından yardım istedim. Beraber atladık bölümleri. Hileleri de onlardan öğrendim. Şimdi eğer burada yargılanacaksam, tüm bu görgü tanıklarını da dinlemek gerekmez mi? Ben uzun süre hep bana yazılanı oynadım. Gel dendi geldim; ver dendi verdim; sus dendi sustum. Sadece okudum ve yaptım. Hep yan rollerdeydim; hiç sorgulamadım. Bazen birkaç kelime düştü payıma, bazen sadece suskunluk. Önemli konuşmaların yapıldığı bir meyhanede servis yapan ve araya girmeye çekinen adamdım. Mahalle maçlarındaki +1'dim. Hangi taraf güçsüzse o takıma verildim. Bu yüzden hayatım hep yenilgiyle geçti. Kalabalık bir arkadaş grubunda tek konuşmayandım. Tek rolüm yapılan esprilere gülmekti. Altı çizilmesi gereken ne varsa o şeyin altını çizen oldum. Kıskandırma amacındaki kadının, sevgilisini kıskandırmaya çalıştığı erkektim. Onda bile ciddiye alınmadım. Buruk biten aşk hikayelerinde omzunda ağlanan kişiler vardır ya. İşte o bendim. Saatlerce, günlerce, haftalarca dert dinledim. Bir takımın tur atlayacağı grupta ikinci, üç takımın tur atlayacağı grupta dördüncü oldum. Ne gerekiyorsa hep bir eksiktim. İsmim yedek listelerin başındaydı. Hep bekleyen oldum. Neyi çok istesem olmadı; artık bir şey istemekten korkar duruma geldim. Birinci çinkodan öteye gidemedi hayatım. Deplasmanda atılan gol kadar bile değerim yoktu. Bir göründüm, bir kayboldum. Olmasa da olurdum. Bir gün e-posta adresime bir e-posta geldi. Dergide yayımlanan yazımı okuyup çok beğendiğini anlatan uzunca bir e-posta... E-posta adresimi nereden bulmuştu bilmiyorum. Yazı büyülü kelimelerle, muhteşem alıntılarla süslenmişti. Ruhuma dokundu kelimeler. Hayatımda ilk kez biri beni iyi yönlerimden dolayı önemsiyordu. Defalarca okudum. Acaba, diye düşündüm sayın yargıç, acaba hem iyi olmak hem de önemsenmek mümkün olabilir mi? Mektup olsa saatlerce koklayacaktım. Bu çağda yaşadığıma üzüldüm. Yazacağım cevabı günlerce düşündüm. Korkuyordum. Son şansım gibi hissediyordum bu e-postayı. Noktasına, virgülüne kadar doğru olmalıydı her şey. Hayatım sanki görünmez iplerle bu e-postaya bağlıydı. Defalarca silip tekrar yazdım. Durmadan kitap okuyordum. Kitap okuyarak tüm açıklarımı kapatabileceğimi düşünüyordum. Günde birkaç saat uyuyabiliyordum artık. Kalan zamanlarda ya okuyor ya da yazıyordum. Beynim allak bullak olmuştu. Başka bir şey düşünemiyordum. Beynimi başka şeylerle meşgul etmek için her şeyi denedim. Üç haneli sayıları birbiri ile çarpmayı, aklımdaki satranç hamleleri ile hayali maçlar yapmayı, hayali bir futbolcu olarak, hayali bir kaleciye hayali şutlar çekmeyi, en mutlu olduğum anları, en mutsuz olduğun anları, dünya üzerindeki tüm renkleri tek tek saymayı, sokaktan geçen arabaların plakalarındaki harflerden kelimeler türetmeyi, bir karınca olarak sabahtan akşama bir gün kurgulamayı, T harfi ile başlayan tüm isimleri düşünmeye çalıştım. Ezberimdeki şarkıların sözlerini değiştirmeyi ve sonrasında tekrar eski haline getirmeyi denedim. Hiçbirini başaramadım. Olmuyordu. Başka hiçbir şey düşünemiyordum. Umut etmeye başlamıştım ve bundan ölesiye korkuyordum. Bir ara vazgeçmeyi düşündüm. Onu da başaramadım. Tüm bu döngünün ve sonu gelmeyecekmiş gibi duran düşüncelerin ardından, 13 günün sonunda cevabı bitirdim. Evet, tam 13 gün sonra ve sanki e-postayı yeni görmüş de 1 saat içinde alelacele bir şeyler karalamışçasına bir cevap yazdım. Neden böyle yaptım inanın bilmiyorum. Bundan sonraki süreç daha da sancılıydı. O andan sonra gözüm hep bilgisayardaydı. Bakkala, yemek yemeye, tuvalete dahi gidemiyordum. Bilgisayarın başından bir an ayrılmak zorunda kalsam, koşarcasına geri dönüyordum. Sonsuz senaryolar kuruyordum. Bekleyiş dayanılmazdı. Elimden hiçbir şey gelmiyordu. Yazım aşamasında her şey elimdeydi. Durabilir, bekleyebilir, gerektiğinde bir tuşa basıp her şeyi sona erdirebilirdim. Fakat o andan sonra hakimiyeti kaybetmiştim. Bu durumun yarattığı duygu yoğunluğuyla kendimi daha da güçsüz hissetmeye başladım. Sanki eski günlere dönmüştüm. Silik, güçsüz ve cesaretsiz ben geri dönmüştü. Dayanamayacak duruma gelmiştim. Hiç uyku uyuyamaz oldum. Geceleri yatıp saatlerce senaryolar üretiyordum. Hikayemin öznesini türlü türlü durumlarda hayal ediyordum. Kah köyde yaşayan bir çiftçi kızı, kah bir bankacı, kah bir öğretmen oluyordu. Bir an evli ve iki çocuklu biri olarak ortalıkta dolaşıyor, bir an bekar ve 18 yaşında biri olarak kahverengi koltuğun üzerinde oturuyordu. Sarı saçları ve yeşil gözleriyle yemeğimi hazırlıyor, yemekte siyah saçları, simsiyah gözleriyle karşımda oturuyordu. Akşamları kumral teni, çıkık elmacık kemikleri ve yuvarlak omuzları ile sarılıp film izliyorduk. Bir yandan sabırsızlıkla cevap gelmesini bekliyor, diğer yandan bu hayaller son bulmasın istiyordum. Oyunlarla yaşıyordum. Gerçeklerle ilgilenmiyordum. Kendime bir ütopya kurmuştum. Tüm bu karmaşanın içinde, türlü duygu durumları arasında gidip gelirken bir gün cevap geldi. E-postayı açıp açmamakta çok kararsız kaldım. Sonunda dayanamayıp açtım. Büyü bozulmuştu. Neyse ki kendisinden fazla bahsetmiyordu. Sadece 24 yaşında olduğunu yazıyordu. Başka hiçbir bilgi yoktu. Sormuyordum ve öğrenmek de istemiyordum. Yarı hayal, yarı gerçek bir hayat sürüyordum artık. Edebiyat üzerine, sanat üzerine, hayat üzerine konuşuyorduk. Bu durum haftalarca sürdü. Konuşmadığımız her an kitap okuyor, film izliyordum. Kötülük ve pislikle dolu hayatımdan kopmuştum. Umut ediyordum ve bu umuda tutunuyordum. Her şey güzel giderken bir gün Buluşalım mı? yazdı. Bir kelime ve bir soru eki. Sadece bu kadar. Okuduğum anda kalbim hızla çarpmaya başladı. Hazırlıksız yakalanmıştım. Yarı ütopik dünyamda, 24 yaşında yüzlerce, binlerce kişiyle yaşıyordum. 24 yaşında olduğunu söyleyerek hayal gücümü zaten sınırlandırmıştı. Bir de buluşursak her şey teke indirgenecekti. Türlü emeklerle kurduğum ütopya çökecekti. Bu anın bir gün geleceğini biliyordum. Ama mağaramdan çıkmaya korkuyordum. Aylardır bu hayale tutunmuştum. Ya her şey bozulursa diye düşünüyordum. Ya benden hoşlanmazsa? Ya her şeyi mahvedersem? Eski ben yok artık. Ya yeni ben de yok olursa? O zaman ben diye bir şey kalır mı? Türlü sorular ve kuşkular eşliğinde daveti kabul ettim. Artık ne olacaksa olsun istiyordum. Yer ve zaman belirlendi. Kendimi hazırlamıştım. Artık küçük prensini bekleyen tilki gibiydim. Saatleri sayıyordum. Zaman yaklaştıkça mutlu oluyordum. Her şey bir rüya gibiydi. Son zamanlarda hayal ve gerçek o kadar iç içe geçmişti ki; bunun da bir hayal olduğundan şüpheleniyordum. Yine de bu duyguya sıkı sıkı sarılıyordum. Saatler sonra tüm dileklerim gerçek olabilirdi. Anın hayalini kurmak bile iyi gelmişti. Saçları ne renktir acaba? diye düşünüyordum. Ya da elleri yaz kış soğuk mu olur? Kulak memeleri bitişik midir mesela? Sesi ince midir? Nasıl kokar? Heyecanlanınca avuç içleri terler mi? İnanın, bunların hiçbirinin önemi yoktu sayın yargıç. Sadece merak ediyordum. Hani bir tünelde kaybolursun da tek isteğin tünelden çıkmak, aydınlığa kavuşmaktır. Yine de tünelin ucunda seni ne bekliyor diye merak edersin. İşte öyle bir hal içindeydim. Ona güzel gözükmek istiyordum. Çocukça bir heyecana kapılmıştım. Uzun zaman sonra dışarı çıktım. O güne özel kıyafetler aldım kendime. Lacivert bir pantolon ve beyaz bir gömlek. Hayallerimde hep bu renklerde giyinmiştim onunla buluşurken; bozmadım. Tıraş oldum. Omzuma inen saçlarımı, uzamış sakallarımı kısalttırdım. Bir de parfüm aldım. Birkaç saat içinde uçup gidecek olan bir şeye para vermeyi oldum olası mantıklı bulmadım. Ama dedim ya, her şey özel olmalıydı. Bir hediye almak istedim ona. En iyi hediyenin kitap olacağını düşündüm. Zaten bizi birbirimize çeken şey de kitaplar değil miydi? Tahmin edeceğiniz gibi, hangi kitapları alacağıma karar vermek de uzun sürdü. Üç ya da dört saatin sonunda, hediye paketine sarılmış beş kitapla kitapçıdan ayrıldım. Haftalardır binmediğim arabamı yıkattım. Depomu doldurdum ve eve geldim. Saatler kalmıştı; uyuyamadım. Yataktan çıktığımda saat 06:15'ti. Onsuz son kez doğan güneşi izlemek istiyordum. Saat 17:00'de buluşacaktık. İki şehir arasında ortak bir nokta belirlemiştik. Dört saatlik bir yolculuk beni bekliyordu. Saatler geçsin istiyordum; akrep ve yelkovanla kavga ediyordum. Kalkıp yüzümü yıkadım. Canım hiçbir şey yemek istemiyordu. Bir kahve yaptım kendime. Pencereyi açtım; elime kahvemi alıp pencerenin önüne geçtim. Ayaza çalan buz gibi hava odaya doldu. Yağmur çiseliyordu. Burnuma toprak kokusu geliyordu. Kollarımı açıp gözlerimi kapadım. Soğuk havayı derin derin içime çektim. Uzun zaman sonra ilk defa iliklerime kadar yaşadığımı hissediyordum. Bilgisayarı açtım. Şu ana dek yaptığımız tüm yazışmaları baştan sona okudum. Saat 11.00 olmuştu. Klasik müzik açtım ve duşa girdim. Üzerime damlalar değil notalar yağıyordu sanki. Ona doğru akan her anın tadını çıkarmak istiyordum. Duştan çıktım. Akşamdan hazırladığım kıyafetleri yatağın üzerine koydum. Çorap seçtim. Beyaz gömleği ve lacivert pantolonu yükselip alçalan ezgiler eşliğinde giydim. Saçlarımı yana doğru taradım. Parfüm şişesinin çeyreğini üzerime sıktım. Diz kapaklarıma kadar uzanan siyah paltomu üzerime geçirdim. Yeni bir palto alsa mıydım diye düşündüm. Artık çok geçti. Hazırdım; ona gidiyordum. Üç katı uçarcasına indim. 98 model, baba yadigarı yeşil arabam kapının önünde parıl parıl parlıyordu. Kapısını açtım; içine girdim. Yılların kiri pası koltukların kumaşına sinmişti. Kendimi, bir zamanlar siyah olduğunu tahmin ettiğim, grimsi sürücü koltuğuna bıraktım. Yağmur hızlanmıştı. Kontağı çevirdim, gaza bastım ve ilerlemeye başladım. Hala inanamıyordum. Hayallerimin birkaç saat uzağındaydım. Bir an önce yanına varmak istiyordum. Ütopyamda yaşattığım binlerce kadından hangisine benziyordu acaba? Hayaller kuruyordum. Buluştuğumuz yer bir tiyatro sahnesiydi o an. Herkes tüm işini bırakıp tiyatroya koşuyordu. Sokak sokak dolaşıp bedava bilet dağıtıyordum. Gelmeyenlere bağırıyordum. Ey insanoğlu! diyordum Az sonra beşeriyet tarihi boyunca görüp görebileceğiniz en büyük aşk sahnelenecek. Bundan daha önemli bir işiniz olabilir mi? Koşun ve yetişin. Yalnız ilk sıraya oturmayın. A1-A2 Ferhat ile Şirin'e, A3-A4 Leyla ile Mecnun'a, A5-A6 Kerem ile Aslı'ya, A7-A8 Marc Anthony ile Kleopatra'ya, A9-A10 Romeo ile Juliet'e ayrılmıştır. Kendileri oyunumuzun onur konuklarıdır. İkinci sıradan itibaren oturabilirsiniz. Salon doluyordu. Sayın seyircilerimiz oyunumuz başlamak üzere. Lütfen saat alarmlarınızı ve çağrı cihazlarınızı kapatınız uyarısı veriyordum. Protokol anlamsız gözlerle birbirine bakıyordu. Mikrofonu bırakıp koşarak kulise yetişiyordum. Perde açıldığında ulu kadın yuvarlak masada tek başına oturuyordu. Sahnenin solundan içeri giriyordum. Spotlar bana dönüyordu. Ey ulu kadın! Seni ne kadar bekledim bilemezsin. Tüm günahlarımdan sıyrılıp sana geldim. diye etkili bir giriş yapıyordum. Seyirci alkışlayıp alkışlamama konusunda kararsız kalıyordu. Herkes ilk kıvılcımı birbirinden bekliyordu. Beklenen o kıvılcım gelmiyordu. Beyazlar içindeki ulu kadın ayağa kalkıyordu. Işıklar ikiye bölünüyordu. Ulu kadın yavaş adımlarla bana doğru geliyordu. Yüzünü seçemiyordum. Aramızda birkaç adım kalmışken ve tam kavuşacakken bütün ışıklar bana çevrildi. Sahnenin karşısından iki keskin ışık üzerime doğru geliyordu. Hiçbir şey göremiyordum. Ne yapıyorsunuz? diye bağırıyordum. Kendinize gelin! Seyirciler salonu boşaltıyordu. Durun, nereye gidiyorsunuz? diyordum. Daha yeni başlıyoruz. Kimse duymuyordu. Beşeriyet arkasına bile bakmıyordu. Sonra bütün ışıklar kapandı. Koca bir karanlık her tarafı sardı. Son hatırladığım da bu oldu. Ortalıkta terazinin korkutucu sesi dışında hiçbir ses kalmamıştı. Karar anı yakındı. Birdenbire her şey uçuşmaya başladı. Alacakaranlık etrafı tekrar sardı. Herkes konuşuyordu. Ama hiçbir şey duyulmuyordu. Kolunu kaldırmaya çalışsan ayağın hareket ediyordu. Yürümek istesen düşüyordun. Bağırmaya çalışsan sesin çıkmıyordu. Tüm uzuvlar yer değiştirmişti. Terazinin kulakları sağır eden sesi bir anda sustu. Sis kalkıyordu. Ortalık tekrardan aydınlanmaya başladı. Tüm gözler teraziye çevrildi. İşte o anda inanılmaz bir şey oldu. Terazinin iki kolu döndü, döndü ve aynı hizada durdu. Ne bir santim eksik, ne bir santim fazla. Aynı hizadaydı. Herkes birbirine bakıyordu. Ne olacağı büyük bir merak konusuydu o an. Bir süre derin bir sessizlik oldu. Kimse hareket dahi etmiyordu. Ve sonunda görkemli bir ses duyuldu.


Hüseyin Alp Tahmaz tarafından kaleme alınan ve Volkan Özgömeç tarafından sahneye konulup yönetilen 125 dakikalık, 2 perdelik bir oyun 'Nereye'. Ellerinde avuçlarında kalan son paralarını da bu yolculuk için harcamışlar. Onlar, başka ülkelere mülteci olarak yaşamayı göze alarak gidiyorlar. Havasızlıktan kamyon kasalarında ölmeyi, küçük botlara tıkıştırılıp açık denizlerde batmayı, boğulmayı, sınırlardan geçerken askerlere, polislere yakalanmayı ve ülkelerine iade edilmeyi göze alarak gidiyorlar. Bir umut ile yaşamlarını sürdürmek isteyen insanlar onlar. Yaşadıkları ülke, konuştukları dil, ırkları, inançları, mensubu oldukları millet, insan olmalarının yanında ne kadar önemli? Bu bağlamda, etnik kimlikler ve dinsel inançlar öne çıkarılmadan insan olmalarına vurgu yapılması büyük önem taşıyor. Oyunda bu hassas noktaya özellikle dikkat edilmiş. Hal böyle olunca konunun hafife alınacak tarafı kalmıyor. Bir oyuncu olarak üstlenilen rolün hakkını vermek gerekiyor. Fuayeye adımınızı attığınız anda mülteci fotoğraflarından oluşturulmuş bir sergiyle karşılaşıyorsunuz. Bir köşede Sedat Anar santur çalıyor. Ezgileri dramatik fotoğraflar eşliğinde yürekleri sızlatıyor. Henüz oyun başlamamış, seyirciler koltuklarına dahi yerleşmemişler fakat oyuna motivasyon bu aşamada başlıyor ki bunun etkileyici bir girişim olduğunu düşünüyorum. Oyun Hüseyin Alp Tahmaz'ın kaleminden kağıda dökülmüş. Öykü kurgulamasında, yaşanan anın yanısıra gelecekten kesitlere de yer verilmesi, tekdüzeliğin bozulması anlamında oyuna önemli katkılar sağlamış. Tek dekorlu olmasına ve bir kamyon kasasında geçmesine rağmen kahramanlar arası diyalogların zenginliği sayesinde oyunun ilgi çekici olması sağlamış. Bununla birlikte, ikinci perdenin ortalarına doğru seyirci ilgisi hissedilir biçimde düşüyor. Bu durum, tümüyle oyun süresinin uzun tutulmuş olmasıyla alakalı. Hakkı 90 dakika olan bir oyunu 125 dakikalara kadar sürüklediğinizde seyirciyi oyuna bağlamak, dahası bağlı kalmasını sağlamak ciddi bir problem olmaya başlıyor ve haliyle oyunculara çok büyük iş düşüyor. Overlokçu İsmail rolünde izlediğimiz Bülent Çiftçi, günlük yaşamda sıkça rastladığımız, kısa bir süre için refah içerisinde yaşamış fakat sonrasında batmış, varı-yoğu haczedilmiş, cahil fakat girişimci türk insanını neredeyse mükemmele yakın bir performansla canladırmış. Ütücü Cemal karakterini canlandıran Şevki Çepa ise zekasını hayallerini geliştirmekte ve renklendirmekte kullanan, yakışıklılığı sayesinde güzel İtalyan kızlarını büyüleyeceğini düşünen bir Türk gencini başarıyla oynuyor. Güzel sesiyle söylediği karadeniz ezgisi ile oyuna ayrı bir renk katmış. Yardımcı yönetmenlik görevini de üstlenen Cebrail Esen, Hüseyin karakterinin kendi iç dünyasındaki çekişme ve hesaplaşmalarını net bir biçimde yansıtmış. Korku dolu ve çekingen tavırları ile umudu yalnızca kendisi için değil eşi ve çocuğu için de arayan Ahmad karakteri, Sedat Keçeci ile adeta yaşam bulmuş. Oyunun başından sonuna kadar repliği bulunmayan Zahra yani Esma Çankaya ise kapanış sahnesindeki kısa fakat çok etkili oyunu ile seyirciyi sarsıp, kendisine getiriyor. Maria karakterini canlandıran Özlem Dede'ye gelince... Sanırım diğer oyunculardan farklı olarak oyun süresince sahne dışında kalmasından sebep rolüne yeterince motive olamamış. Öykü karakterini yaşamıyor, yaşatmıyor, sadece oynuyor. Sahnelenen oyunun başarısında; Murat Gülmez , Zeynel Işık katkıları da yadsınamaz şüphesiz.


Öyküler yazıyoruz. Yüzlerce cümleden belki sadece üç beş tanesi bir şey ifade ediyor. Öyküde bir bütünlük varsa ne ala; bir duygunuzu veya düşüncenizi uyandıran, hoşunuza giden bir paragraf bulabilirseniz ne saadet! Yok bir şey bulamazsanız, vaktinizi almışımdır, kusuruma bakmayınız. Bilirsiniz ki dilin kemiği yoktur. Kemiği olsaydı tutabilir miydik bilmiyorum. Size tutulamamış bir dilin söylediği apansız sözün öyküsünü anlatacağım. Doksanlı yılların ülkemizi hızla değiştirdiği, pek değerli teknoloji sayesinde sayısız iyiliğe maruz kaldığımız, bunları birer nimet olarak karşıladığımız, aklımızın hiç karışık olmadığı bir kış akşamı çekirdek ailemiz toplanmıştı. Kimi okuldan gelmiş, kimi çarşıda pazarda işini halletmiş, evin yolunu tutmuştu. Babamın evde olduğu nadir akşamları değerlendirir, komşulara veya uzak akrabalara misafirliğe gider, ailece biraz sosyalleşirdik. Biz bir yere gitmezsek bize birileri gelsin isterdik. Bazen sevdiğimiz dostları özellikle davet eder, bazen de biz gidecekken beklemediğimiz misafirler baskın yapardı; giydiğimiz montları hep birlikte çıkarır otururduk. Böyle anlar nadir yaşanır fakat ilginç durumlar doğururdu. Hem gelen misafir hem ev sahibi pişman pişman oturmak zorunda kalırdı. Misafir girmek istemez sonra gelelim diye ısrar ederdi. Ev sahibi kapıya kadar gelen misafiri geri çevirmez, gelenlerden daha baskın çıkardı. Oturumun ilk anları hep sancılı olurdu. Zavallı misafirlere bu durumlarda üzülürdüm. Nasıl olur da şu kabus dakikaları atlatırız diye çabalar dururlardı. Akıllarına gelen her türlü soruyu sorarlar, 'nereden bir muhabbet yakalarız' derdine düşerlerdi. Ev sahipleri de ellerinden geldiğince o kötü anın izlerini silmek için zamanı ileriye almaya uğraşırdı. Muhabbeti kıvama getirmek için adamakıllı çaba sarf etmek gerekirdi. Misafirlerden biri ev sahiplerinin herhangi birinin işine yarayacak bir bilgi verebilirse işte o zaman hızlıca çıkılırdı o cendereden. Örneğin mutfağa dolap yapılacak da marangoz aranıyorsa konuklardan Yakup Amca, teyze oğlunu salık verirdi. Ya da çocuk, devlet parasız yatılı sınavına girecekse, Gülten Yengenin ablasının kızının nasıl kazandığı, neler yaptığı heyecanla anlatılırdı. Böyle birinci derece önemli bilgiler veremezlerse ikinci derece bilgiler vermeye bakarlardı. Yeni bağlanan telefonun tuşlarından dıt sesi çıkmıyormuş da tık tık sesi çıkıyormuş. Neden acaba? Ya da daha yeni aldığımız 55 ekran düz kare canım televizyonumuz trt1 i ayna gibi gösteriyor ama yeni çıkan bol dansözlü kanalı karlamalı gösteriyormuş. Antenden mi, yükseltici mi lazım yoksa bu marka televizyonlar mı böyleymiş? Ev sahibinin işine yarayacak her türlü bilgi iş görürdü. Dedim ya misafirlerin bu hallerine aklıma geldikçe üzülürüm. Hem soğukta zahmet et yol yürü hem de gel burada ev sahibinin gönlü hoş olsun diye ağzınla kuş tut. Zamanla, bu gibi durumların yaşanmaması için telefonların da yaygınlaşmasıyla akşam oturmasına gidilmeden evvel gidilecek kişiye telefonla haber verilmeye başlandı da mesele biraz olsun çözülmüş oldu. Yine de 'biz başka yere gidecektik' tatsızlığı önlenmiş değildi. Telefonla kolay olduğundan, yüz yüze bakılmadığından insanlar misafirlerini geri çevirmeye başladılar. Hafif bir can sıkıntısı oluştursa da kapıdan geri çevirmek gibi değildi. Bizim kime gideceğimizi gündemimizde bir konu olup olmaması belirliyordu. Danışılacak fikir alınacak bir durum varsa o kişiler tercih ediliyordu. İkinci sıradaki tercihimiz ise epeydir görmediğimiz belki biraz özlediğimiz kişileri rahatsız etmekti. Rahatsız etmek nezaketle söyleniyordu ya biz bir seferinde gerçekten rahatsız etmiştik komşumuzu. Bacalardan boca edilen herkesin imkanına göre odun, kömür, tezek dumanının sisle kaynaşıp sokaklara yayıldığı yüksek basınçlı bir akşamdı. Henüz önceden haber verilmeyen dönemin bir akşamıydı. Aşağı sokaktaki aile dostumuzu ziyaret etmeye karar verdik. Yemeğimizi yedikten sonra yola koyulduk. Sokaktaki odun kokusunu fark ederdim. Hangi bacadan çıktığını tahmin etmeye çalışır, içeridekilerin odun ateşiyle ısınmakta olduğunu düşlerdim. Bacalardan çıkan dumanın kokusu mahallelinin yakacak tercihi hakkında bir fikir verirdi. Kim köyden odun getiriyor, kim yazın yaptığı tezeği yakıyor aşağı yukarı belli olurdu. Havanın soğuk olmasına karşın pek üşümeden yakacak kokuları eşliğinde nispeten değişik bir akşam geçirmek heyecanıyla hedefimize varmıştık. Konuk olacağımız evin önüne geldiğimizde hemen tüm odaların ışığının yanık olması, içeride başka misafirler olduğunu haber veriyordu. Evlerde ekseriya tek soba olduğundan aileler o odada toplanır, o odanın ışığı yanardı. Bu gibi durumlar sıra dışıydı. Aile fertlerimiz dış kapının çevresinde yerini aldı. Tahminimiz doğruydu; yüksek perdeden neşeli insan sesleri dış kapıyı aşıp kulaklarımıza değiyordu. Bir an tereddüt etsek de kararımızdan dönmek istemedik. Bereketli olsun, bereketli olalım diyerek zile bastık. Ailenin büyük kızı yanında iki çocukla birlikte kıkırdayarak kapıyı açmış, yüzümüze şaşkın şaşkın bakıyordu. Misafiriniz mi var diye sorduk. Evet, annemin amcasının oğlu ve ailesi. Durun anneme haber vereyim. Biz öyleyse girmeyelim, başka zaman gelelim dedik. Kız içeri gitti. İçeriden gelen sesler duruldu. Doğru zamanda gelmediğimizi düşünüyorduk. O sırada tombulca ev sahibesinin odadan çıkarken yanındaki kızına fısıldar gibi: Niye gelmiş o deliler? dediğini işittik. Tanık olduğumuz en şaşırtıcı karşılamaydı doğrusu. Belki açık etmemek gerekirdi ama biz ettik. Teessüflerimizi bildirerek merdivenlerden inip tekrar sokağa doğru yola çıktık. Kadın çok özürler diledi, defalarca pişmanlığını dile getirdi, yalvardı yakardı ama biz yolumuzdan dönmedik. Pişmanlığındaki samimiyeti görmüş olsak da geri adım atmadık. Şok halinde nereye gideceğimizi bilmeden kendimizi sokağın ortasında bulduk. O sırada birimizin aklına onlara yakın oturan başka bir aile dostumuza gitmek geldi. Hemen rotayı oraya çevirdik. Kapılarını çaldık. Burası sakin görünüyordu. Kapı açıldı; buyur edildik. O akşam boyunca bu dostlarımızla bize deli diyen kadının ne kadar çatlak bir kadın olduğunu konuştuk. Evimize döndüğümüzde işittiğimiz o sözün yankısı kulaklarımızdaydı hala. Darılmıştık dostlarımıza. Aradan zaman geçtikten sonra tekrar barışsak da açılan mesafe korunmuştu. Gücendiğimiz dağın odununu kırk yıl yakmadık. Bizim için bu kapı kapanmıştı. Bir daha o dostların evine hiç gitmedik; listeden onları çıkardık. İnsanlar kalplerindeki her şeyi dile dökselerdi kimsenin kimseye bakacak yüzü kalmazdı herhalde. Süzgeçten geçirmek zorunda kaldığımız, her gün sayısını bilmediğimiz kadar çok kelime gelip geçiyor zihnimizden. Bunların bir kısmı cümlelere dönüşüyor, onların bir kısmı da dilimizden dökülüyor. Dilimiz hep tetikte bekliyor. Peki insan pişman olacağı sözü niye söyler? Belki de söylediğimiz her söz bize ait değildir.


Yaşı gibi yapıldığı zamanın unutulduğu, tahtalarının yer yer kurtlar, karıncalar ve tahtakuruları tarafından delindiği, çamurdan sıvasının döküldüğü bir evdi. Sıva aralarındaki deliklerden, dışarıda doğan güneş parça parça içeri girip günün tek misafiri olarak sigara külünün tabaka oluşturduğu bazı kısımlarının da delindiği mindere oturarak yerini alıyordu. -Mırlamayı bırak da yemeğini ye. Alıştın hazıra. Fareleri de tutmuyorsun, o işi bana bıraktın bu yaştan sonra. Kedisi, bacaklarına sürtünerek yemeğinin başına gitti ve yemeye başladı. O da artık iyice yaşlanmış, eski çevikliğinin yerine hantallık çökmüştü. Dışarıdan çocuk, köpek ve kuş sesleri koro oluşturarak duvardaki deliklerden güneş eşliğinde içeriye giriyordu. Çayını içerek seslere kulak verdi. Yemeğini yemiş, patilerini ve tüylerini yalayan kedisine çevirdi yüzünü. -Bugün de karnın doydu bakalım. Yarına Allah büyük. Dedesinin, kızılcık ağacından yaptığı bastona dayanarak ayağa kalktı. Yarım düzelebiliyordu beli; yaşlığının ve zamanın verdiği ağırlığa... Belki de topraktan yükselenin tekrar toprağa boyun eğip düşüşünü geciktirmesi için araç olarak yapmıştı dedesi bastonu. Fakat ne dedesinin ne de babasının bu dönüşünü önleyememişti. Kendisinin de dönüşünü önleyemeyeceğini anlamıştı. Yaşlanmak mı zor, yalnız kalmak mı? Hatıraları yaşayan son adam olmak mı? Yoksa vefasızlık mı? Kafasında sorularla elinde çay bardağıyla dışarı çıktı, peşinden gelen kedisiyle. Evlerin arasındaki tarlada oyun oynayan çocukları izlemeye koyuldu, her zaman oturduğu minderin üzerine oturarak. Çocukların seslerine kulak verdi, kendi çocukluğunun seslerini bulmak umuduyla. Ne sesler ne de oyunlar çocukluğundakilere benziyordu. Çocukların uçurtması ağaca takıldı. Çocuklardan biri ağaca tırmanmaya çalışıyordu ancak sürekli geri düşüyordu. Şimdikiler de çocuk mu be kedi? Ah Tırtıl Kamil olaydı iki dakikada ağacın en tepesindeydi. Erik, incir, ceviz ağacı ne bulsa tırtıl gibi çıkardı en ince dalına kadar. Çocukların haline gülüp kendi arkadaşlarını anımsamıştı. Tırtıl Kamil, Onbaşı Niyazi, Süzgeç Adem... Hiçbiri kalmamıştı: ne çocukluğu ne de çocukluk arkadaşları... Çayından bir yudum aldı. Bu günlerin kıymetini iyi bilin çocuklar. Yarına kalmasın oyunlarınız. Pişman olursunuz sonra yaptıklarınızdan ya da yapamadıklarınızdan. Dedesiyle birlikte diktikleri ceviz ağacına baktı. Her gün birlikte suluyorlardı, sonraları ise tek başına. Babasının eve almadığı zamanlar ona tırmanıp gizlice odasına girerdi. Sabah rüzgarıyla ruhu yeniden dirilten kokusu odasına dolar güne bununla uyanırdı. Bayramlarda arkadaşlarıyla salıncak kurar en yükseğe çıkmak için yarışırlardı. Bazen babasının dayağından kaçmak için tırmanırdı ceviz ağacına. Çok zaman oldu artık ne o kokusu vardı ne de meyvesi. Dallarının çoğu kurumuş köklerinin kimi yeri topraktan ayrılmış yavaş yavaş veda ediyordu çocukluk arkadaşına. Kesmeyi düşünmüştü birkaç kez ancak onu hatırlayan son arkadaşına yapamamıştı bunu. Çay bardağıyla içeri girdi. Güve ve küften nasibini alan kapı da kimi çürümüş ve bazı kısımları da evin başka yerlerinden sökülen tahta ile kapatılmıştı. Kapıyı açınca dışarıdaki hava içeriye girerek çürümüş ot, saman, küf ve toz kokusunun ağırlığını hafifletmişti. Ocak başının karşısında gece yatak olarak gündüz de koltuk olarak kullandığı eski divanına oturdu. Ocakta kaynayan kara güğümden külün üstüne dökülen suyu izliyordu. Kül yavaş yavaş çamur haline geliyordu. Dedesinin, o çamurdan yaptığı oyuncaklar aklına gelmişti. Dedesinin ne demek istediğini anlamıyordu çamurdan oyuncak yaparken o vakit. Şimdi ise hak vermediği yoktu bir vakit. Her ikindi vakti çeşmeden taze su almak için evden çıkardı. Bir elinde bidon diğer elinde ise bastonuna dayanarak gidiyordu. Çeşme; mezarlık ile tarlaların arasındaydı. Mezarlık ve tarlanın kenarları, komutanını bekleyen askerler gibi tek sıra halinde dizili ağaçlar ile kaplıydı. Hafif esen rüzgar, annenin evladının saçlarını okşar gibi ağaçların yapraklarını dallarından koparıyordu. Yere süzülerek düşen yaprakların bir kısmı yola bir kısmı da mezarlığa düşüyordu. Yol, sarı yorgan ile kaplanmıştı. Mezarlıktaki isimlerin yazılı olduğu taşlara baktı. Bir tane bile renkli fotoğrafı olmayan insanların renkli taşlarla yazılı isimleri vardı. İsimlerin çoğu ya arkadaşıydı ya da çocukken bahçelerinden meyve çaldığı yaşlı büyükleriydi. Kendisi için yaptırdığı mezarlığa göz ucuyla baktı. Yapraklar üstünü yorgan gibi örtmüştü. Benim yerime de göz kulak olun. Az kaldı yatacağım ben de aranıza. Tıpkı tek göz odada tek yorganın altında yattığımız gibi. Bir yorganın altında farklı hülyalara, rüyalara daldığımız gibi. Dışarıda dolunay, güneşten nöbetini vukuatsız olarak devralmış, siyah ve gri ile boyanan doğa resmini oluşturuyordu. Resimden arta kalan dolunay ışığının bir kısmı ceviz ağacının gölgesi ile camdan içeri girip ocak başındaki ateşin ışığına yarenlik ediyordu. Ateşin parlaklığı gücünü kaybettikçe dolunayın hakimiyet alanı genişliyor, ceviz ağacının gölgesi de daha belirginleşiyordu. Esen rüzgarla gölgesi de sağa sola gidiyordu. Çocukken ocak başında oyunlar oynardı içeriye giren gölge ile. Hayaller ve masallarla beslenen yüzlerce gölge oyunu öğrenmişti babasından, dedesinden. Artık birçoğunu unutmuştu. Unutmadıklarını da hatıra dediği sandığa naftalinlenip saklamıştı. Bir ömürden biraz anı koydu içine.


Bazı şarkılar okaliptüs ağacı gibi. Bilirsin, okaliptüslerin görevi bataklığı kurutmaktır. Neden bir ağaca böylesine bir yük verilir ki? Biz sabah 8 akşam 6 çalışırken yoruluyoruz. Onlar bataklık kurutuyor. Bazı şarkılar çikolatalı pasta gibi. Annen sevmiyor, sen bayılıyorsun. Ya bencillik yapıp çikolatalı alacaksın ya da beni dokuz ay karnında taşıdı azabıyla meyveli. Bazı şarkılar sıcaktan genleşmiş, açılamayan pencereler gibi. Hava çok sıcak camı açman lazım. Ama cam da zaten bu yüzden açılmıyor. Bazı şarkılar karmaya inancın tammış gibi. Adalet mutlaka yerini bulurmuş gibi. Ama çoğu zaman bulmuyor. Bazı şarkılar gizli sırrın gibi. Kimseyle paylaşmak istemiyorsun ama birisiyle konuşmazsan da çıldıracak gibisin. Mecbur paylaşıyorsun. Kim bilir... Belki de nazar değdi. Kötü enerji gibi değil, bambaşka. Hani çok sevdiğine değer ya. Kim bilir... Belki de nazar değdi. Sen kendi acına nazar değdirdin. O yüzden çeviremiyorsun kafanı. Bazı şarkılar her iki tarafı dağlarla çevrili yollar gibi. Denize ulaştığını ancak kokusundan anlayabiliyorsun. Bazı şarkılar korkularınla yüzleşmek gibi. Aynanın önüne sadece makyaj yapmak için geçmiyorsun artık. Ben buyum diyorsun. Bazı şarkılar o çok sevdiğin çiçekli balkonda, en yakın arkadaşınla saatlerce kahvaltı yapıp üstüne Türk kahvesi içmek gibi. Fal bakmayı bilen yok, olsun. Bazı şarkılar duvardan duvara geçebilen hayali kahramanlar gibi. O adamın amacı duvardan geçmek değil ki.


Hangi kıyıyı? Hangi okyanusu? diye sorabiliriz mesela. Yıllarca yüzünü boş bir duvara dönmüş birinin gökkuşağını bilmemesi gibi bu aslında. Dönse görecek, rotasından çıksa dokunacak, hissedecek. Ya tekrar rotayı bulamazsam korkusundan ne oradan gidecek, ne de yüzünü duvardan geri çevirecek. Ya bizim benimsediğimiz, terk edemediğimiz rota bize ait değilse ve sonradan benimsetildiyse ona ne olacak? Ait olmayanı stabil halde yaşayıp değişmeyen şeylere maruz kalacağız sonra da yakınıp neden diyeceğiz. Yeni bir okyanusu da, denizi de, gölü de ve hatta çeşmeyi bile göremeden en nihayetinde fani olan hayatımızı bitireceğiz, gideceğiz. Hadi cesaretimizi topladık tamam ama nedir ki bu kıyı? Oturduğumuz koltuk, gittiğimiz iş, hayatımızda bulunan teknolojik cihazlar yoksa dostlar/arkadaşlar mı? Herkesin kıyısı tabi kendine göre değişkenlik gösterir. Kiminin kıyısı bir kum iken kiminin kıyısı buluttur, ürkekliktir. Aslında en vahim kıyı bizi sabitliğe mahkum edendir. Aileniz okumanıza izin vermiyorsa kıyı ailedir. Hayatınızdaki kişi geleceğinizi ipotek altına alıyorsa kıyı odur. Ve aslında günümüzün en büyük kıyısı teknolojidir. Elinizde bulunan telefonu bırakmadığınız için okuyamadığınız kitaplarınız, görseniz bile görüşemediğiniz arkadaşlarınız, gülemediğiniz gerçek anlarınız varsa sizin kıyınız yalancı teknolojidir.


Hayır hayır onlar öyle olmayacaklardı. Titanic büyük talihsizlikti. Ama o battığına göre düşüncelerinden sıyırdı zihnini. Yarın düğünden çıkıp balayına başlayacakları o muhteşem gemi hakkında böyle düşünmek hem de en mutlu günün arifesinde. Evlilik stresi böyle bir şey demek ki diye düşündü. Korktuğun gemi değil kızım senin evlilik diye ses yankılandı kulaklarında. Canım niye korkayım altı yıldır flört ettiğim adamla evlenmekten. Öyle değil en çok sorunlar uzun süren flört döneminden sonra çıkıyor diye yeni bir yanıt geldi kulaklarına. Bunlarla uğraşamazdı. Gelinliğinin en son provası yapılacaktı. O kadar diyet yapmasına göre sanki belinde bir kalınlaşma hissediyordu. Nereden o korsajlı modele özendim bilmem ki diye sızlanırken buldu kendi. Eşi telefondaydı bir süre sonra. Düğünü falan bırakmış durmadan gemiden, yolculuktan bahsediyordu. Gören duyan da adamı gemi yolculuğuna çıkmak için evleniyor sanırdı. Yok şu kadar güvertesi varmış, yok bu kadar yemek salonu, havuzu, kamarası. Bitmeyen anlatımlar. Ha yemekleri de harikaymış. Menüsü dünya mutfağı doluymuş. Kaç aşçı çalışıyormuş kim bilir? Ay bana ne demek için kendini zor tutan Nilgün, mecburen sessizliğe yelken açtı. Annesinden kulağına küpe edilmişti kocanın öyle her dediğine yanıt verilmez, itiraz edilmez, kadın dediğin sakin olur, erkeğine uyum sağlar sözleri. Biliyordu o uyumun içinde kocaman bir itaat olduğunu genç kadın. Zaten öyle boyun eğecek karakterde değildi. Nişanlılık uysallığıydı onunki. Yeter artık ama yoruldum, diyen Nilgün'ü Metin duymuyordu bile. Koca geminin her tarafını dolaşmak, her yerinden haberdar olmak, görevlilerle konuşmak, özellikle yemek işiyle uğraşanlarla ahbaplık kurmak konusunda üstün bir çaba sarf ediyordu. Tabii çok katlı geminin makine dairesinden başlayan bu koşuşturmalı merak, ilk gecelerinin hüsranı olmakta Metin'i pişman etse de Nilgün'ün Canım Allah'ın gecesi mi kalmadı ama keşke bu gündüz bu kadar yormasaydın kendini, sözleriyle rahatladı. O akşam yediklerini saymak zaten imkansızdı. Dünya, gerçekten mutfak olarak midesine oturmuştu. Hani o öve öve bitiremediği kamaralarına girer girmez yatağa iki seksen kendini atan Metin'den ertesi sabah hiç eser yoktu. Gecenin mahcubiyetini üstünde taşıdığından olacak gayet sakin, kahvaltısını minik lokmalarla yaparak kamaralarına en yakın güvertede güneşlenmek istediğini söyledi. Nilgün bu değişime için için gülerken kaynanasının oğluna telefonlarına sinir olarak kendini şezlonglara, pırıl pırıl güneşin altına attı. Denizin ortasında olmak ona hiç güvenilir gelmiyordu. Onun için kendini bir sahilde düşünmek istedi gözlerini kapayıp. Uçak diye bir şey vardı ne gerek vardı böyle bir yolculuğa. Şimdi denizin ortasında deniz kenarı hayali gibi saçma bir duruma düşmezdi. Ah Metin diye içinden geçirerek yan taraftaki şezlonga döndü. Metin çoktan gece yerine koyamadığı uyku remlerini sıraya dizmekle meşguldü. Bu böyle olmaz deyip kalktı yerinden Nilgün. Uyumaya gelmedik buraya. Gerçeklerden de kaçamayacağıma göre çevreye bakmakla başlayayım. Dün gece koştur koştur hiçbir şey anlamadım yorgunluktan başka. Metin sabah kendini enerjik gösterse de işte becerememiş, öğle yemeğine kadar uyanmayacağı belli bir sürece horlamayla başlangıç yapıyordu. Birkaç güverte gezdi. Birkaç salon. Kuaförde fön çektirdi. Alışveriş bile yaptı. Okuma gereksinimi için yanına almayı unuttuğu kitapla kocasının bulunduğu yere doğru gidiyordu ki kitap bir çarpışmayla yere düştü. Karşısında kaptan üniformalı bir adam üst üste özür diliyordu. Önemli değil rica ederim, derken gözler gözlere takıldı. Ahmet... Ahmet'ti adam. Nilgün, dedi genç adam. Ne arıyorsun burada? Lise yıllarındaki ilk aşkı, hani babasının tayini çıkıp uzak şehirlere gitmek zorunda kalan. Kekelemelerle geçen birkaç dakika içinde meraklar giderilmiş ama kilitlenen gözler birbirinden ayrılamamıştı. Nilgün'ün Balayındayım, sözünün Ahmet'in yüreğini sızlattığı gün gibi açıktı. Ya, diyebildi. Nilgün, kocasının yanına gideceğini anımsayınca takıldığı Ya, ağından sıyrıldı usulca. Ne olmuştu şimdi böyle. Türk filmi gibi şeyler yaşayacak kadın değildi o. Ama yüreğindeki pıtırtılar, midesindeki uçuşmalar ya onlara ne demeliydi. Güverteye döndüğünde kocasının beyaz teninin ne kadar kızardığı hayretiyle bir çığlık attı. Gürültüye uyanan Metin'in çığlığı daha beterdi. Her hareketi ufak bir çığlık eşliğine muhtaç gibiydi. O zaman Nilgün kaç saat gemide vakit geçirdiğini, Ahmet'le geçen anların zaman olgusunu nasıl da sündürdüğünü anladı. Şimdi sırası mıydı Ahmet'in? Metin yoğurt, salça hatta diş macunu diye sayıklasa da Nilgün önü kırmızı arkası beyaz adamı revire gitmeye ikna etti. Kremler, arada havluya sarılmış buzlar derken kamarada sırt üstü yatan bir kocası olduğuna inanamıyordu genç kadın. Ahmet'in gözleri yemek salonlarında merakla Nilgün'ün kocasını ararken onlar akşam yemeklerini kamaralarına istediler. Gemi tüm ihtişamıyla yol alırken birkaç gün böyle geçmek zorunda kaldı. Nihayet bir akşam yemeğinde Ahmet sanki bir tesadüfmüş gibi yanlarına geldi. Metin, güneşin yaramaz çocuklara verdiği ceza gibi tokalaşmak için bile elini zorla uzattı. Suratı da hemen asıldı. Bu yakışıklı, iri yarı adam da nereden çıkmıştı şimdi denizin ortasında. Hem de kaptan olarak. Karısı garip bir hayranlıkla mı bakıyordu adama. Karım diye aklından geçirince bir hafta öncenin gecesine dönmekte acele etti usu. Bir an önce dedi bir an önce. Ahmet'in onları önce masasına ertesi gün de kaptan köşküne davet etmesi de hiç hoşuna gitmedi. Karısının heyecanla Olur tabii, demesi de. O anda kolunu kaldırıp karısının omzuna atmayı çok istese de çığlık atmadan bunu yapması henüz imkansızdı. Benim çok uyumam gerek, hücreler uykuda yenilenir, bol da meyve suyu içeyim düşüncesini uygulamaya başladı. Birkaç gün besin depolama, geceleri erken yatma planını uygulamaya koydu. Nasıl olsa daha yolları uzundu. Günler çuvala girmemişti ya. Akşam geceye yol alırken mehtap, Nilgün'ün oturduğu güverteyi ele geçirmiş, tüm hayallerini çeyizini sergileyen bir kız edasıyla her köşeye serpmiş bekliyordu. Kimi mi? Ahmet'i tabii. Ay, hiç de yabana atılacak bir yörüngesi değildir dünya'nın. O beyaz ışıklarında örümcek ağı marifeti vardır hep. Örer durur. Kolay mıydı bir buçuk hafta kafa yormak eski sevdaya. Yapıştırdı ağlar birbirine Nilgün'le Ahmet'i. Bundan sonra ayrılamayız dediler kamaralarına dönerken. Ay memnundu ama dalgalar aralarında fısır fısır konuşuyorlardı. Aşk kazanı kaynamaya başlamıştı ama denizin dibi çoktan kaynamaya başlamıştı. Tam da Metin'in kendini formda hissettiği zamanlarda ayyuka çıkmaya başladı dalgaların sesi fısıldamaktan vazgeçip. Artık kadınına sarılıp sarılıp dursa da kendini tecavüze uğramış hisseden kadının aklı, yüreği Ahmet'indeydi. İki arada bir derede ama koca bir denizin ortasında gencecik bir kadın. Zihni gelgitli, yüreği Ahmet'e demir atmış. Artık Metin'den uzak durmak için fırsatlar yaratıyordu Nilgün. Tamam, çok büyük bir gemiydi ama bir kadının kocasından kaçması için yeteri kadar büyüklüğe sahip değildi. Gündüzleri durumu idare etse de bunun kamara kısmı vardı geceleri. Dayanamadı Nilgün. İlk limanda Ahmet'in gözlerden kaybolma teklifini kabul etti. Ondan sonra yaşamları nasıl olurdu umurlarında değildi. Keşke düğünde takılan altınları anneme bırakmasaydı pişmanlığında planladılar iki gün sonra izleyecekleri yolu. Bir gece Ahmet, Nilgün'e o ünlü Titanic pozunu birlikte gerçekleştirmeyi teklif ettiğinde Nilgün'ün tüyleri diken diken olunca gemiyle ilgili tüm korkularını anlattı. Ahmet gülerek sarıldı ona. Hiç öyle bir şey olur muydu? Buzdağı mı çıkacaktı karşılarına yoksa. Hem birinci kaptan mesleğinde çok ustaydı. Hiç aklına böyle şeyler getirmemeliydi güzel Nilgün'ü. Kadın o geceyi Metin'in kollarında zoraki geçirirken bir yandan da gemi konusunda rahatladığına seviniyordu ki dışarından gelen seslerler yataktan fırlayıp aceleyle giyindiler.


Bir biti ya da bir pireyi bile öldürürken ummadığımız bir mukavemet ile karşılaşırız. Varlıkla yokluk arasındaki kesin çizgide direnç, maksimum noktasına çıkar. Canın en son savaşı en çetin olanıdır. Kieslowski'nin öldürme üzerine çektiği filmde cinayetin neden işlendiğini bilemiyoruz. Filmin adı bizi katilin kim ya da kimler olabileceği hakkında tahmin yürütmeye zorlar. Film ilerledikçe iki tahminimiz oluşur. Sıra dışı iki karakter üzerinde düşünmeye başlarız. Film bir gerilim filmi olmadığından tahminimizde yanılmıyoruzdur. Öldürmenin kötülük olduğunu kabul ettiğimizden kötü davranışlar sergileyen iki tip olarak genç adam ve taksi şoförünü daha dikkatli takip ederiz. Filmin ilerleyen dakikalarında taksi şoförünün çevresine küçük zararlar verdiğini, sinir bozmanın onu tatmin etmeye yettiğini görürüz. Taksi şoförünün bir kıza yaptığı sarkıntılığın ardından zor durumdaki bir çifti arabasına almaması, bize onun sanki kötü bir insan, en azından kötü bir taksi şoförü olduğunu gösterir gibidir; ancak onun kötülüğü, son müşterisini arabasına almasıyla biter. Diğeri ise can yakmada sonuna kadar gitmeyi kafasına koymuştur. Dünyaya kızgındır. Çevresinde olup bitene karşı öfke duymaktadır. Umumi tuvalete giren bir çocuğu yere yuvarlar. Tuvalete girerken neşeli olan çocuk tuvaletin pis zeminine düştüğünde açık bir haz duyar. Somurtkanlığı geçmiş, neşelenmiştir. Bir bakıma çocuğun neşesini çalmıştır. Aynı şeyi köprüden aşağıya, araba trafiğinin olduğu yere taş atarak bir kazaya sebep olmakla yapar. Bu tip davranışlar onu anlık da olsa mutlu eder. Kafede otururken eline doladığı ip ile gördüğümüzde artık onun daha ileri gideceğini anlarız. Öldürmede kararlı olan bu kötücül kişi, öldürmeye planlı ve istekli yaklaşır. Aynı taksi şoförünün taksisine binip onu ıssız bir yere götürür ve ideal ölüm planını yürürlüğe koyar. Arabanın arka koltuğunda ipi aniden şoförün boğazına geçirerek onu boğmak ister; ancak öldürmek bu kadar kolay değildir. Beklemediği bir direnç ile karşılaştığında fiziksel gücün yanı sıra daha çok tinsel güce ihtiyacı vardır. Canın, cansızla olan savaşında kainat candan yanadır. Salt kötü olmak gittikçe zorlaşır. Manzara değişmeye başlamıştır ve durum kaotik bir hal almıştır. Arabanın yan tarafına geçerek boğazından koltuğa bağladığı şoförü izlemeye başlar: Ya vazgeçilecektir ya da ısrarla karar uygulanacaktır. İnadının onu getirdiği son noktada hammaddesini işleyen seri bir makineye dönüşür. Kurbanının kafasına demirle vurmaya başlar. Eğer onu bir makine olarak kabul edersek bu makinenin pahalı bir yakıtla çalıştığını da kabul etmemiz gerekir. Makine kısa bir süre çalışır, sonra hızı kesilir ve durur. Bu kısa ve etkin çalışmanın sonuçları ölüme ne kadar yaklaşıldığının göstergeleridir. Kurbanın başından kan sızmaktadır artık. Dişleri kırılmış, yüzünün şekli değişmiştir. Dişlerin dökülmesiyle birlikte öldürmesi gereken bir şey daha kendini adamakıllı ortaya çıkarır. Vicdan... Vicdanı önünde ateşten bir set oluşturur. Vicdanından sıçrayan kıvılcımlar bir yangın olmadan söndürülmelidir. Ancak yangın, kendi gözyaşlarıyla daha çok alevlenir. Dökülen dişler, alından süzülen kan, ağzın köpüğü, alevlere atılan odunlardır. Dökülmüş dişler çamura bastırılır, kafa bir beze sarılır ve yangın söndürülmeye çalışılır. Böylece görünür düşman gizlenip yok edilir. Karşılığında ne vaat ederse etsin son kertede şoförün yaşam arzusu katlanılamazdır. Bu savaş kazanılmak üzere çıkarılmıştır. Zafer onun olmalıdır, geriye dönülemez. Makine, toplanan son güçle bir kez daha çalışacaktır. Cinayet, kurbanın kafası taşla kırılarak tamamlanır. Cesedi gölün kenarına bırakarak arabaya döner ve arabada bulduğu sandviçi yerken radyodan müzik dinler; ancak müziğe katlanamaz ve teybi söküp atar. Dünyadan hıncını almıştır ve dünyasını değiştirmiştir artık. Az önce yaşadığı dünya ile şimdiki dünya aynı dünya değildir. Eski dünyadan yeniye, yalnız çocukluk miras kalmıştır. Arabaya biner ve kız arkadaşıyla bir gezintiye çıkar. Cinayet, çocuk oluşla unutulmuştur. Bir bakıma yaşama karşı beraberlik sağlanmış, maç yeniden başlamıştır. Şimdi son kez de olsa çalmanın-kaçırmanın keyfi sürülecektir. Bu dehşetle izlediğimiz cinayette kazanan yoktur. Ölen, öldüren, biz tanıklar, hepimiz kaybederiz. Sebepsiz kötülük, yalın kötülüktür. Bu yüzden öldürme sahnesi dayanılmazdır. Cinayet, vicdan dediğimiz yerde bir gerekçe bulsaydı katledilme ne derece vahşi olursa olsun dayanılmaz olmaktan çıkacaktı. Tıpkı katilin infazında olduğu gibi... Katilin ölümünde yine yaşamın ölüme karşı direnişine tanık oluruz; ancak bu kez kendimize tutunacak bir dal bulduğumuz için ölüm bu kadar korkunç değildir. Korkunçtur ama daha korkuncunu gördüğümüzden daha korkuncu ile bir daha karşılaşmak istemeyeceğimizden aklımızın tarafına geçeriz. Aslında bu ölümde de kaybederiz. Yalnız bu sefer bir kazanan vardır. Eşitlik için bizimle eşit olmayan adalet. Adalet iyi ölümle kötü ölümü mukayese eder ve iyi ölümü seçer. Aklımız ve hislerimiz arasında çıkan çetin savaş yüzünden ikinci ölümde kendimizi öteki ölümden farklı bir zorlukta ve çelişkide buluruz. Duygularımız yine yaşamdan yana olacaktır. Ölmüş olanın geri getirilemeyeceği ise aklımızın bir önermesidir. Katilin çocuk yaşta oluşu, duygularımızın bizi onun yanına itmesine etki eder. Ölüm cezasının kaldırılması için nedenler arar vicdanımız. Çocuk yaşta oluşu, bir cinnet anında suçun işlenmesi ve çocuğun geçmişi... Az önce hunharca bir adamı öldüren cani, gözümüzde masum, toy bir çocuk oluvermiştir. En yakın arkadaşının kız kardeşini kaza sonucu öldürmesinin göz önünde bulundurulmasını bekleriz. Kendisini değerli kılan hiçbir şeye sahip olamamasının anlaşılmasını umarız. Nasıl kız kardeşi öldüyse ve biz taksi şoförünün ölümüne karşı olduysak, taksi şoförü öldüğünde çocuk asılırken de çocuğun ölümüne karşı oluruz. İnfazdan hemen önce çocuğun annesine ayrılan mezara gömülme isteği ile içimize bir ok daha saplanır. Bir çocuğun, annesi yerine gömülmesini kabullenmek istemeyiz. Ölüm burada bir ceza olmaktan çıkıp başka türden bir cinayete dönüşmüştür. Çocuğun infaz esnasında gardiyanların elinden kurtulma girişimi, bizim emrimizle olmuştur. Her ne olursa olsun yaşamak gerekir; çünkü bizler, öleceğimizi bilsek de ölümü bilmeyiz. Filmde kendimize biçtiğimiz rol, asla katil rolü olmaz. Hep maktul ve mağdur tarafında saf tutarız. Çünkü içimizde şiddet arzusundan evvela acıdan ve ölümden kurtulma ümidini muhafaza isteği var olur. Tüm yaşamsal faaliyetler buna bağlıdır. Düşeceğimiz olası durum, öldürülen durumu olacaktır. Kendi ölümümüzü düşündüğümüz için ölüme karşı oluruz. Kieslowski bu filmde ölüm ve öldürme üzerine bilinçsizliğimizle zor bir oyun oynamayı denemiştir.


Bir kere eli ölüme değenin soğuk dostu olurmuş. Kara çarşafa sarılmış bir gece, bir gecede bir adam. Sisli dolunayın hemen altında kollarını gökyüzüne kaldırmış. Siyah, yarım parmak eldivenlerinin ipleri sökülmüş. Ölümün yanında gelmiş belli. Uzun, kirli sakallarının sakladığı pembe dudakları toprağı öpmüş de gelmiş. Yüzü, kireç misali bembeyaz. Bir adım atıyor yavaşça. Sağ ayağı önde. Bir gözyaşı damlıyor sol gözünden usulca, kirli sakallarına takılıp kalıyor. Eskimiş, siyah ceketinin sağ kolundan kan süzülüyor, beyazla süslenmiş yalnız kaldırımlara. Bir adım atıyor yine sol ayağı önde. Bir gözyaşı yine takip ediyor adımını. Derin bir iç çekiyor. Ciğerlerini dolduran hava; hayal kırıklığı, kaybediş ve daha da acısı hala biraz umut.. Beklenenin gelmediği bu dünyada bir ölüyü diliyor dileklerinde. Bir ölü sevdaya kucak açıyor ve soğuk benliğine çarparken ısıtıyor onu yavaş yavaş. Çok da inandırıcı yalanlar döşüyor yüreğinin merkezine. Bir siyasetçi kadar duymuyor kulakları söylediklerini, yakan olduklarını bile bile. Gözleri kapalı yürüyor. Ela gözleri sisli dolunayın ikizi. Pembesi solmuş dudakları bilinen mısraları dillendiriyor.


On altı yaşındaki boks şampiyonu Carl Freeman, güçsüzleri yumruklarıyla savunmayı alışkanlık haline getirdiği için bir türlü beladan uzak duramaz. Kimsesi olmadığı için hayatı koruyucu aileler ile ıslah evleri arasında mekik dokuyarak geçen Carl, girdiği son kavgada rakiplerinin hepsini hastanelik edince çıkarıldığı mahkeme tarafından cezasını çekmek üzere dış dünyayla bağlantısı olmayan bir adaya gönderilir. Burası bir evi, bir ailesi ve bir geleceği olmayan çocuk suçluların son durağıdır. Ülkenin uzak bir köşesine kurulmuş olan bu kamp kimsesiz çocuklara merhamet göstermeyen sadist eğitim çavuşları tarafından yönetilmektedir. On sekiz yaşına kadar burada kalmaya mahkum edilen Carl kurallara uyup cezasını çektikten sonra hayatında yeni bir sayfa açmayı planlar, hatta burada yeni arkadaşlar edinip Octavia adındaki gizemli bir kıza aşık olur. Ama acımasız çavuşlar, yorucu eğitimler, ağır cezalar buz dağının yalnızca görünen kısmıdır. Burası aslında gidenin bir daha geri dönmediği, çocukların avlanarak ya da idam edilerek öldürüldüğü, kesimhane denilen gizli bir devlet laboratuvarında denek olarak kullanıldığı bir ölüm kampıdır. Carl diğer çocuklar tarafından avlanmadan ya da kesimhaneye gönderilmeden önce buradan kaçıp dış dünyayı bu adanın varlığından haberdar etmek ve sevdiklerini kurtarmak zorundadır. John Dixon'un ilk kitabı olan Ölüm Adası -özgün adı Phoenix Island- GO! dilimize kazandırıldı. 462 sayfalık YA hikayesi şiddetten, sadakatten, sırlardan ve arka planında bilim-kurgudan destek alarak temposu kitap boyunca hiç düşmeden devam ediyor. Adada korkaklara yer yok. Annesini ve babasını kaybettikten sonra yetimhaneleri ve koruyucu aileleri gezen Carl en son olarak kimse başa çıkamadığı için Feniks Adasına -neden okunuşuyla çevirmişler bilmiyorum- yollanıyor. Dış dünyayla temasın yasak olduğu izole edilmiş, onun gibi çocukların olduğu bir kampa. On sekiz yaşına kadar orada kalmak zorunda, çıkışı yok ve eğer oradan da atılmamayı başarırsa sabıka kaydı silinecek. Bu Carl için neredeyse bulunmaz nimet gibi, on sekizinden sonra normal bir hayat yaşayabilir. Cevapları buldukça adanın sadece bir ada olmaktan çok uzak olduğunu anlıyor. Eğer buradan kurtulmazsa kimsenin onun ölü olup olmadığının bile farkına varmayacak. Ve iki aşamalı olan kampın ikinci aşamasında sadece güçlü olanlar ayakta kalabiliyor.. Kitabın en güzel yaptığı şey temponun hiç düşmemesi. Kitap sizi nereye yönlendireceği konusunda çok gizemli davranmıyor ama oraya giderken sizi peşinden koşturuyor. Carl'ın boks şampiyonu oluşundan, öfkesini kontrol edemeyen ergene, adaya uyum sağlayan bir gence ve oradan da kendini keşfedişine, daha ilk kitabı olmasına rağmen yeterince güzel geçiyor John Dixon. Aklınızda belki ayrıntıları kalmasa da en azından iki kitaplık serinin ilk kitabından akıp giden bir kitap okuduğunuz kalacaktır.


Ölüm Oyunu/Battle Royale konusunu okuyanların aklına ilk olarak şu sıralar popüler olan Açlık Oyunları serisi gelecektir muhtemelen. Fakat Koushun Takami'nin yazdığı 624 sayfalık roman 1999 yayınlanmış. Japonya'da çok satanlara girmiş ve hemen film haklarını alınmış. Ve ayrıca film Japonya'da yasaklanmış ve sansürlü halde yayınlanmış daha sonra. Yazarın hakkını vermek gerek son zamanlarda çıkan yumuşak distopya kitaplarına benzemiyor. Son derece gerilimli ve kanlı. Büyük Doğu Asya Cumhuriyetinde geçen hikaye, distopyalardan alışık olduğumuz şekilde totaliter bir ülkenin kurbanı. Hukuk, ülkenin elinde deyim yerindeyse eğilip bükülebiliyor. Örneğin, ortada bir karşı çıkma durumu varsa veya akla isyanı çağrıştıracak kelimeler bile duyulsa hükumet istediğini hiç sorgulanmadan öldürebiliyor. Bizi böyle iğrenç bir oyunun içine iten bu lanet olasıca ülkeyi yerle bir edeceğim. Kitapta, yarışma için her sene herhangi liseden bir sınıf öğrenciyi seçiyorlar ve öğrencilerin yarışacakları yere gidene kadar yarışmadan haberi olmuyor. Bu oyunda hiç kimsenin seçilmeyeceğim deme lüksü yok, en yüksek bürokratların bile çocukları seçilebilir ve karşı çıkmalarına imkan yok. Programa dahil edilen 42 lise öğrencisine tek bir tanesi sağ kalana kadar birbirlerini öldürmelerini söylüyorlar. Her birinin boynunda patlayıcı bir tasma var, oyuna başlarken her birine bir çanta veriliyor. İçinde rastgele silah ve kısıtlı yiyecek var. İki gün süren bu oyunda oyuna katlanamayanlar, delirenler, çıkış yolu arayanlar ya da oyunu ciddiye alıp son kalan olmak isteyenlere kadar her türden öğrenci var. Kitap Hayatta kalmak için arkadaşlarını öldürebilir misin? mottosu üzerinden gidiyor. Bir yandan, her gün sınıfta gördüğün, birlikte güldüğün belki aşık olduğun insanlar ama bir yandan da elinde silahlarla gezen, olabilecek her türlü şekilde öldürmeye ve hayatta kalmaya çabalayan çocuklar. Aslına bakarsanız korkunç bir durum, öl ya da öldür. Oyunda öğrenciler panik olmuş durumdalar. Ve yazarın kalemi karakterlerin iç dünyalarını yansıtmakta çok başarılı. İlk yarı olarak adlandırabileceğim kısımda bir çok ölüme şahit oluyoruz, çoğu akılda kalmıyor. Her bölümün sonunda kalan yarışmacı sayısı belirtiliyor. Daha sonraları sayı azaldıkça karakterlerin iç dünyalarına dalıyor yazar, geridönüşler ile öğrencilerin oyundaki tutumlarına açıklık getiriyor. Susanne Collins'in Açlık Oyunları karşılaştırmalarına gelince, esinlenmelenin olduğu aşikar ama kitaplar birbirinin aynısı da değil. Güzel bir konudan iki farklı yazar kendi kalemleriyle iki farklı kurgu ortaya çıkarmış. Modern Japon edebiyatına alışık olmayanlar -ben!- isimleri hatırlamakta güçlük çekebilirler. İçindeki mesajlarıyla oldukça dolu olan kitap Takami'nin kalemiyle harika bir esere dönüşmüş. Sonuç olarak yılın başarılı distopyaları arasında sayılabilecek kitabı, isim konusunda zorlanmayıp okursanız seveceğinizi düşünüyorum.