11 Eylül tarihinde yaşanan ikiz kule felaketine ve o tarihte dünyanın çeşitli yerlerinde yaşanmış diğer felaketlere atfen yapılmış, 11 yönetmenden 11 farklı kısa öyküden biri olan ve Claude Lelouch'un yönettiği kısa film, yönetmenin kariyerinde ağırlık bulan kadın erkek ilişkisi yüzeyselliği üzerine kurulan bir öykü yapısına sahip olmakla birlikte oldukça simgesel bir görsel anlatıma dayanarak, sıradan bir kadın-erkek ilişkisinden öteye geçtiğini söyleyebiliriz. Filmin sonuna doğru evi terk etmesi üzerine bilgisayar masasına oturup kalkan kadının kadrajın ortasında ayakta dikilirken büyük resmi verdiğini görüyoruz. Ardından duvarın sol üst köşesinde asılı dört ayrı portrede yine 11 filmin temelini oluşturan kapitalizm eleştirisi göze çarpıyor. Bununla eş zamanlı önde, sol altta televizyonda gösterilen ikiz kule felaketi ve kadının sağır oluşundan televizyonu işitmeyişi doğrudan kapitalizmin tesirlerine hicvediyor, görselliğe hakim mavi tonda her şeyin normalmiş gibi gelen sahte sakinliğinin altında derinden gelen tedirgin edici bir uğutuyla baltalanıyor. Kapital sistemin körelttiği bireylerin ruhsuz oluşlarını da betimleyen kadın karakterin fiziksel engelleri, nihayetinde yine kapitalden gelen duyarsızlaşmanın, yine onun felaketiyle silkelediği bireyler, kadın ve erkek bedeni toz dumanı içinde kalmış şokta adamın kadının kapısına çaresizce ve gerçeğin sarsıcı tesirine bulanmış şekilde gelişi; hikayeyi, mutlu farkındalık refahına erişmiş kadın ile erkek üzerinden bitiriyor. Bu mutlu farkındalık, semptomatik anlama bürünüyor. Kamera kullanımı Penn'in USA filmine göre yer yer daha sabit. Fakat yönetmenin kadın-erkek ilişkisi şekillendirmesine hizmet ederek karakterlerin psikolojik çıkmazlarında hareketli, onların durağanlaştığı ve sıradan uğraşlarına döndüğü sahnelerde ise sabit ve daha durağan kullanım söz konusu. Ama genel olarak ilişkileri doğrultusunda içinde bulundukları psikolojik etkiyi verebilmek adına, yönetmen yakın planlarda sallantılı kullanımı daha çok tercih etmiş fakat bunu yaparken de alan derinliği nur nimetinden faydalanmayı es geçmemiş. Mesela sağır-dilsiz kadın karakterin erkek arkadaşı gittikten sonra çalışma masasında, bilgisayar başında otururken genel plan hali ve ayaklandığında aynı ölçekte genel plan hali, kısa filmin tüm metaforunu barizce ortaya koyuyor. Işık kullanımı ise daha mavi üzerine temellendirilmiş, yer yer beyaz ışıklarla mavinin tonlarının gizlendiği dekorlar üzerinden görüntüye hizmet edecek kontrast açığa çıkarılmış.


Kırışmış yüzüne, çoğu beyazlamış olan o siyah saçlarına ve artık görmemesine rağmen inatla görüyorum dediği kahverengi gözlerine rağmen sanki 72 yaşında değilmiş gibi kocaman bir kahkaha attı. Taşınıyoruz, gidiyoruz. Ben 1336 kere seni seviyorum, yetmez mi? dedi. Necdet'le üniversitede tanıştığımız günden beri bu böyleydi. Ben mutluyken de mutsuzken de hastayken de o laf hiç değişmedi. Açık olan yaralarımı saran, benimle mutlu ve mutsuz olan yol arkadaşımın yıllar geçse de değişmeyen sözüydü bu. Tanıştığımız ilk zamanlar, önünden bu bizim evimiz olacak diyerek geçtiğimiz, hedeflediğimiz evi aldık. Bu evde çocuklarımızı büyüttük. Şimdi bu evde son günümüz. Tüm eşyalar toplanmış, salonda sadece tekli koltuğumuz kalmış. Camın yansımasından Necdet'e baktım. Hatırlıyor musun? Bir yılbaşı Nerminlerle çok kalabalık olduğumuz için salonda bu camın önünde uyumuştuk, herkes her yerde uyuyordu dedim. O yılbaşı senin grip olduğun, ertesi gün hastane hastane gezdiğimiz yılbaşı değil miydi? Unutur muyum hiç dedi. Elimde anahtar odaları dolaşıyordum. Mutfağa gittim. Yere döktüğüm mercimek çorbasına ağlamamı, soğanları diri kalan taze fasulye yemeğini, fırında unutup yaktığım keki, arkadaşlarım geldiğinde gülmekten ağladığımız kahve sohbetlerimizi düşündüm. Necdet! diye seslendim. Geldi. Bak bu fayansları ilk aldığımız zaman beğenmemiştim ama şimdi nasıl güzel gözüküyor değil mi? dedim. İlk defa beni dinledin ve pişman olmadın dedi. Belimi kavrayarak sarıldı. Bunları nasıl unutabilirdik, nasıl geride bırakabilirdik. Bak aklıma ne geldi Kızıl Çiçek dedi. Ne geldi? dedim. Hamile olduğunu öğrendiğimiz ilk gün çalışma odasını çocuk odasına dönüştürmeye başlamamız, ilk günden gidip aldığımız o mavi bebek ayakkabıları geldi dedi. Gülümsedim. Biz de ne kadar hevesliymişiz! Nasıl bir tez canlılıkmış, gençlik işte dedim. Sonra bir yorgunluk çöktü. Salondaki tekli koltuğa otur, ben muslukları kapatıp geleceğim dedi. Biliyor musun? 1336 kere seni seviyorum dedi. Seni seviyorum dedim. Tekli koltuğa gittim. Anne hadi uyan. Anne hadi kalk gidiyoruz! diye bir ses. Gözlerimi açtım, karşımda oğlum. Hiç gitmek istemiyorum hiç dedim. Ama her şeyi götürdük, haydi bakalım sultanım, kalk! dedi. Dur babana seslen bakalım, o gelsin öyle dedim. Anneciğim sen kalk hadi dedi. Necdet geldi. Necdet gidiyor muyuz şimdi? dedim. Sustu. Anne, babam yok, hadi biz inelim! dedi. Oradaydı, görüyordum. Necdet bir şey söylesene, gidelim diyor dedim. Susuyordu. Anne 2 yıl oldu babam gideli, hadi artık dedi. Necdet oradaydı ve oğlum gitti diyordu. Hayır, gitmedi! Konuşsana Necdet dedikçe o sadece gülüyordu. Necdet, kız artık şuna, seni görmemezlikten geliyor galiba dedim ama o konuşmuyordu.


Sabah üç sularında eve girmeden önce son kez kustum. Soğuk havayı ciğerlerime çekip ayılmayı denedim. Başaramadım. Binanın çevresini dolaşıp üçüncü katta bulunan dairenin ışığının yanıp yanmadığına baktım, yanmıyordu. Asansörün ışığı sönüyor, kapıyı açıp kapatıyorum. Işık yanıyor, ben düğmeyi buluyorum. Evin kapısında anahtarları birer birer deniyor ve doğru anahtar, doğru delikte, doğru kapıyı açıyor. Bu hep böyle olur. Yanlış anahtar doğru kapıda, doğru anahtar yanlış kapıda bir işe yaramaz. Sabah üç sularında oğlumla mutfak penceresinin kenarındaki masada karşılıklı oturuyoruz. Bitki çayı içiyorum, oğlum da su. Telefonumdan gelen e-postaları kontrol ediyorum. İyi o zaman. diyor ve beni yalnız bırakmaya karar veriyor. Yüzüm yalnız kalmak istediğimi yeteri kadar net bir şekilde ifade ediyor olmalı. Çocuk beni maskesiz yakaladı. İğrenmiş olmalı, utanmış olmalı acz içindeki babasından. İçim acıyor, telefon ekranına bir şeyler karalıyor, fikrini değiştirmesi için ikna etmeye çalışıyorum ama o kararını çoktan verdi. Değişmeyecek. Posta kutusunu kapatmış. Ulaşabileceğim her yer kapalı... Baştan sona bir yalana inandırıldığımın farkında olmama rağmen yine de inanmayı seçmiş olmak benim tercihimdi. Normal bunlar. İnsanlar sıkılır, insanlar gider, insanların arabaların arkasından koşan köpeklerden farkı yoktur. Bir o arabanın peşine, bir bu... Ben de o köpeklerden biriyim ve köpekler git denildiğinde giderler. Arkadaşlarımın hiçbiri yok. Bu saatte herkes evine gitmiş olmalı. Bir apartman boşluğuna sığınıyorum. İki de sokak köpeği yanımda. Bekri'nin beslediği köpekler bunlar. Bekri evsiz. Evsiz kaldığı zaman henüz sekiz yaşında... Şimdi neredeyse otuz. Daha ilk günden buna sokak köpekleri sahip çıkınca bu da sokak köpeklerine sahip çıkıyor. Dilendiği paralarla kasaplardan kemik alıp esnafa kaynattırıp köpeklere vermeyi alışkanlık ediniyor. Bu yüzden ağzı ilik kokan iki köpeğin sıcak nefesiyle ısınıyorum. Sabaha karşı kalkıyor köpekler, kuşlar cıvıldıyor. Kocatepe Camiinde okunacak ezanın ardından yeni bir gün doğacak ve benim sokakta geçirdiğim sayısız günden biri daha geride kalacak. Serseri üniformamla okuduğum liseye gidecek, yarı kapalı gözlerle ders dinleyecek, tenefüste damarıma zerk edeceğim ilaca ulaşmaya çalışacağım. Köpekler Bekri'yi bulacak, Bekri onlara Şerefsizler! Neredesiniz la ibneler! Dün gece nerede kaldıysanız siktirin gidin orada kalın! diye fırça atacak ama başlarını okşamayı, kulaklarını ısırmayı ihmal de etmeyecek çünkü onları çok özlemiş olacak. Faydasız emek sarf etmeye alışık her insan gibi bir cigara sarıp ucunu ateşliyorum. Gözlerim buğulanıyor, başım ağırlaşıyor, içimden konuşurken mahalle camisinden ezan sesi, ağaçlardan kuş cıvıltıları eş zamanlı yükseliyor. Yeni bir gün, yeni yoksunluklara alışmak için hep hazır bekler. İçindeki sıkıntıyı saklamalı, alay konusu olur... Günün en güzel tarafı budur. Hemen yamalarını sıvar, taş gibi olursun. Elin günün içinden dimdik geçersin hatta karşına çıkacak olursa poker maskeni takıp, kolaylıkla Nerede kaldıysan oraya git! diyebilecek yüze ulaşırsın. Az sonra ifadesiz bir yüzle çıkacağım evden. İlk gördüğüm arabanın peşine takılıp hayatımın rutinine koşacağım. Odasına girip oğlumun saçlarını okşuyor, yüzünü görebilmek için parmaklarımın ucuyla yüzündeki saçları kulağının arkasında topluyorum. Onu sevdiğimi söylüyorum, narin bir kuşa söyler gibi usulca. Uyanmıyor. Okul bittiğinde ayaklarım beni eve sürüyor. Doğru anahtarla, doğru kapıyı açıyorum. Sarhoşum. Ayağımda postallar, üzerimde deri mont ve altımda siyah kadife pantolonla kendimi yatağıma bırakıyorum. Ne kulağımdaki çengelli iğneler, ne de darmadağınık uzun saçlarım rahatsız ediyor. Sızma ile ölme arası bir uyku tutturuyorum. Yanlış anahtarla açılmış, yanlış kapıdan girilmiş bir hayat yaşadığımı bilemeyecek.


Yapay zeka ve insan evrimi gibi dönemine yabancı tematik unsurları irdeleyen 1968 yapımı Bir Uzay Macerası her bilim-kurgu gibi bilinmeyenle ilgilenmiştir. Ancak zamanının aksine bilinmezliği güneş sisteminin karanlıklarına taşıyabilmiştir. Arthur Charles Clarke'ın kısa öyküsünden esinlenen filmin senaryosu yine Clarke ve yönetmeni Kubrick tarafından yazılmıştır. İnsanlığın Ay'a ayak basmasından bir sene evvel, bir bilgisayarın bir satranç dehasını yenmesinden otuz yıl önce çekilmiştir. Cinayete meyilli süper bilgisayar ile insanlığın, uzaylı zekasıyla ilk teması gibi bilim-kurgu unsurlarından süre-giden film insan evriminin dönüm noktaları üzerine kuruludur. 2001'in açılış sahnesi kabilesi su için birbirine düşmüş tarih öncesi maymunun iptidai yaşam biçimi üzerinedir. Monolith'in belirişi maymunların kültürlerinde varyasyonu tetikler. Eski gereçlerden, kemikten silah yapmaya başlarlar. O unutulmaz sekansta maymunun silahı kemiğin havaya savruluşu, bağıntı kurgusu'yla kesif kara boşlukta dünya yörüngesinde dönen benzer biçimde uzay aracının görüntüsüne biner. Bu insanlığın yıldızlara uzanan sonsuz yolculuğunun başlangıcıdır. Astronotlar Bowman Poole Discovery uzay aracında Jüpiter görevine geçeriz. Bu zorlu yolculukta yaşamları HAL 9000 isimli geminin beyni süper bilgisayara emanettir. Douglas Rain tarafından mesafeli bir soğukkanlılıkla seslendirilen yapay zeka bir süre sonra bilinmeyen sebeple olağan dışı reaksiyonlar sergilemeye başlar; kibarca asileşir. Ekip HAL'i devre dışı bırakmaya uğraştığında onlara karşı koyar. Bowman kendisine emir verdiğinde ona bilinen replikle karşı koyar, Üzgünüm Dave, ne yazık ki bunu yapamam. Kubrick burada izleyiciye, aletlerin maymunlara düşman kesilişini göstermektedir. Discovery giderek felakete sürüklenirken Monolith yeniden görülür. Filmin başlarındaki küçük merak, kafaları kurcalayan nevi spekülasyonları doğurur. Bu ne anlama gelir? Yabancı türle temas mıdır? Tanrı'nın varlığının apaçık emaresi midir? Bilim insanları ve seyirci münhalleşir. Açıklama yapmaktan öte yolculuğa çıkaran Kubrick olağan yanıtlar vermekten büyük titizlikle kaçınır. 2001 sonu itibariyle geleneksel hikaye anlatımından sıyrılır. İzleyici, Bowman'ın zamanın bükülüşüyle bir ışık tünelinden geçip başka bir boyutta bir mekana gidişini izler. Monolith onu burada beklemektedir. Bowman kendini yaşlı bir adam olarak görür ve fezada süzülen cenine, filmin tabiriyle 'Yıldız Çocuk'a dönüşür. Maymunla başlayan evrimleşme yıldızlara uzanmış ve başlangıca ererek saf hale bürünmüştür. İnsanı çok şey yapabilme güdüsünden alıkoyan iptidailiklerinden arındırarak onu ait olduğu gerçeklik bilincine erdirmiştir. 2001: Bir Uzay Destanı gelmiş geçmiş en iyi filmlerden kabul edilmektedir. 'En İyi Senaryo' 'En İyi Sanat Yönetmeni' 'En İyi Yönetmen' dallarında Oscar adayı olmuş, Görsel Efekt Oscar'ını kazanmıştır. 1991 yılında Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi tarafından 'kültürel, tarihi veya estetik açıdan önemi' gerekçesiyle ABD Ulusal Film Arşivi'ne alınmıştır. Filmi öne çıkaran bariz nitelikler, gerçeküstücülüğü, geleneksel anlatı kurgusu yerine sessizliği ve minimal düzeyde diyaloglarıdır. Filmin özel efekt süpervizörü Douglas Trumbull, 2001'in özel efektleri üzerinde çalışmaya başladığında 23 yaşındaydı. To the Moon and Beyond belgeselinde ortaya koyduğu muazzam iş Kubrick'in dikkatini çekmiş, 2001'deki dört özel süpervizörden biri olma şansına nail olmuştur. Saykodelik yıldız geçidi sekansını tasarımlamaktan sorumluydu. Daha sonra Spielberg'in, Close Encounters of the Third Kind filmiyle Oscar kazanmıştır. Clarke'ın seriye erdirdiği romanın devam öykülerinden ikincisi 2010, 1984 senesinde aynı zamanda senaristi olan Peter Hyams tarafından çekilmiştir. Başrolde Dr. Heywood Floyd olarak Roy Scheider yer almıştır. Ona Helen Mirren ve İngiliz komedyen John Lightgow eşlik etmişlerdir. İlk hikayenin mitinden giden film yine Monolith'lerin izini sürer. Tek farkla bu kez insanoğlunun dersini almak adına kolektif bütünlüğe ermesi, zihin evrimi gösterilir... Film üzerine yıllarca pek çok sav ileri sürülmüşse de ilk zamanlarki büyük derin gizemini halen korumaktadır. Kim bilebilir, belki sizler tekrar ve tekrar izledikçe daha iyi anlaşılacaktır. Mutlak surette defalarca izlenmesi gerekli bir başyapıttır.


Günlük hayatımızda bazen gerilimden kaçmak, kendimizi bir süre iyi hissetmek ya da durumu geçiştirmek için türlü türlü yollara başvururuz. Bunlar takınılan tavırlarla, sözel bildirimle yani yalanlarla kendini belli eder. Niyetine bakılmaksızın kişi; gerçeğin farkında olduğu halde gerçeği daha farklı hale getiriyorsa, hiç olmamış bir şeyi iddia ediyor ya da olanı gizliyorsa, bu bir yalandır. İyi niyetle bile söylenmiş olsa, kendini sıklıkla tekrar etmeye başlayan yalanlar ilişkileri zedeler. Direkt olarak birilerini kandırmak ve ilişkileri bozmak için yalanlar söylenir ki bunlar artık hastalık haline gelmiş olan patolojik yalan ya da kompulsif yalanlardır. Bu hastalığa yakalanan insanlar adeta yalan makinesidir. Bir şeyin önce doğrusunu düşünmek varken yalanına yönelirler. Sonucu ne olursa olsun yalan söylemeden rahat edemezler. Yalan söylemek onlar için sıradan bir hal almıştır. - Senin yaşındayken ben kırk beş kiloydum. - Sen de gel diyeceğim de sıkılırsın diye demiyorum. - Rehberim silindi de o yüzden numaran yok canım kusura bakma. - Erken gelirim anne merak etme sen. - Tamam beş dakikaya atıyorum güncellemeyi. - Ben de tam sizin dosyanızı inceliyordum. - Sen zaten çok güzelsin makyaja ihtiyacın yok. - Burnum estetik değil. Geniz eti aldırdım bir miktar da kemik kıkırdak gibi şeyler. - Bu ürün elimizde tek kaldı. - Ya olsa dükkan senin ama bende de yok ki. - Ya bunların kalıpları dar ondan seni kilolu gösterdi. - Sen daha iyilerine layıksın bence o kaybetti. - Ben de tam seni arayacaktım kalp kalbe karşıymış derler. - Ne hediyesi düşünmen yeterli canım benim. - Onun da sana selamı var. - Hediye canım o yoksa sana verirdim. - Vallahi yeşilde geçtim memur bey ! - İkinci dönem daha çok çalışacağım. - Ekmek asla yemiyorum da su içsem yarıyor işte. - Şu hayatta bir kere olsun yüzüm gülmedi.


Aynı dediği gibi bir dünyada geçiyor 5. Dalga kitabı. Uzaylılar tarafından istila edilen distopik bir dünyanın üzerine temel atan hikaye, Hollywood sinemalarından alışık olduğumuz klişelerden bir kaç adım uzakta; akıcılığını gerçekçi olmasına borçlu. Kitabın başında gökyüzünde bir uzay gemisi beliriyor ve bir süre hiçbir şey yapmadan bekliyor. Gördüğümüz her şeye bir süre sonra alıştığımız gibi, buna da alışıyoruz. Uzaylıların yukarıda beklediğini biliyoruz ve alışıyoruz. Twitter sayfaları açılıyor, youtube videoları çekiliyor, teoriler ortaya atılıyor ve Rick Yancey bunları, olacağını bildiğimiz bir şekilde yazdığı için kitaba kolayca adapte olabiliyorsunuz. Klasikten uzak duran Rick Yancey, hikaye anlatımında da tek kişi yerine kitaptaki birkaç karakteri ağzından anlatıyor ve yarattığı dünyaya kapı aralığından değil kapıyı açıp bakmamızı sağlıyor. Beş yaşındaki bir çocuğun böyle bir dünyayı nasıl gördüğüne şahit oluyorsunuz ve buna rağmen hikaye kendini örmeye devam diyor. Distopik kitaplarda aşk konusunu ya tamamen az yapar yazarlar ya da kurguyu üstüne örerler. Burada ise tam dozundaydı ve siz karakterleri çoktan benimsemiş olduğunuz için sizi itmiyor, aksine kendine çekiyordu. Daha en başından kurgusu gereği aksiyonla başlayan hikayede siz dünyaya değil, dünya size alışıyor. Elinde ateşli silahlarla küçük kardeşini bulmaya yemin etmiş bir genç kız, nereye girdiğini bilmeyen ve ablasını bekleyen küçük bir çocuk, kendini bulmak için uğraşan bir genç adam ve yolunu kaybeden bir köpek balığı. Karakter gelişimleri, uzaylıların istila nedenleri, geride kalan insanlar, hepsi yeterli hızda anlatılıyor. Ayrıca kitabın tasarımı iç sayfalar olsun orijinal kapak kullanmaları olsun çok güzel. Üç kitaplık bir seri olan 5. Dalga'nın ikinci kitabı Sonsuz Deniz daha yeni satışa çıktı. Filminin de çıkış tarihi 29 Ocak 2016, beyaz ekranda görmeden önce okumanızı öneririm.


71; aksiyon, drama ve gerilim türlerinin güzel harmanlandığı 2014 İngiltere yapımı, yaklaşık 100 dakikalık başarılı bir yapım. Yönetmeni Yann Demange'ın ilk uzun metraj deneyimi olmasına rağmen oldukça iyi övgüler aldı. BAFTA adaylıkları, Atina, Berlin ve İngiliz Bağımsız film ödülüyle taçlandırmış bir yapım. Yann Demange, kısa metraj çekerek başladığı kariyeriyle, pek başarılı olduğu söylenemeyecek dizi yönetmenlik deneyimlerinin ardından sinemada kendini bulma yolunda çok önemli bir adım atmışa benziyor. Yıl 1971, kimilerininhiç bir zaman kabul etmediği ismiyle Birleşik Krallık'ta kan gövdeyi götürmektedir. İrlanda Cumhuriyet Ordusu ve İngiltere hükümeti, IRA yanlılarının işbirlikçi olarak adlandırdığı protestan İrlandalılar arasındaki savaşın en şiddetli olduğu yıllardan birine götürüyor bizi yönetmen. İlk defa savaşa giden bir İngiliz askerinin peşinden Belfast'a gidiyoruz. IRA ile savaş halinde olan BÜYÜK Britanya krallığı ve onun cepheye sürdüğü, öldürdüğü, terk ettiği onlarca KÜÇÜK piyonun arasında bir tek kale maç. Yoksul ve yetimhane de yaşayan küçük kardeşinden başka kimsesi olmayan İngiliz askeri Gary Hook'u dünyanın belki de en şanslı adamına dönüştürüyor. Hook karakteri; son zamanların parlayan genç oyuncularından; Jolie'nin Unbroken'ında Zamperinni'yi oynayan, Jack O'Connell. Filmdeki oyunculuk performansları oldukça başarılı. Belfast sokaklarının yaşayanları bir dönem filmi içinde olduğunuzu size hatırlatıyor. Set dekorasyonları oldukça başarılı. Kostümler ve makyaj konusunda filmi açıkçası başarısız buldum. Belfast gibi doğal bir sete rağmen kimi yerlerde karakterler fazla moderndi. Müzikleri Hollywood sinemasına yabancı olmayan David Holmes tarafından yapılmış. Özellikle Hook'un koşarak IRA militanlarından kaçtığı bir sahne var ki, gerek müziklerin yarattığı atmosfer gerekse görüntü yönetimi açısından muazzam. Fakat film bol müzikli, ses efektli bir aksiyon filmi olmamasına rağmen, kurgusu ve görüntü seçimleriyle seyirciyi perdeye bağlıyor. Zaten işin içinde Luca Bellano ve Tim Kaplan gibi oldukça başarılı iki görüntü sanatçısı var. Tecrübeli Matt Fisher'ın Steadicam ile çektiği sahnelerin bir çoğu muazzam güzellikte. İzleyiciyi açılarıyla yorduğu kimi yerler yok değil. Fakat filmin kısa süresi üstesinden geliyor. Sosyolojik kaygıları olan ve taraf tutmayarak sinemanın dilinden konuşmaya çalışan bir film 71. Bunu da oldukça iyi başarmışa benziyor. Süregelen kavganın en şiddetli yıllarından biri diyorum 70'li yıllara. Çünkü bu savaş pek bitmişe benzemiyor günümüzde de. 2006'da IRA silah bırakmasına rağmen içlerinden çıkan bir grup 2009'da iki İngiliz askerini öldürerek adeta kanın devam edeceğini ilan ettiler. Belfast'ta her yıl yaşanan Protestan, Katolik kavgalarında ise ölen ve yaralanan onlarca insan var hala. Orta çağdan kalma tutkuların ve emperyalist sömürgeci çıkarlarının arasında bir yerde bu savaş. 71; günümüze uzanan bu duruma anti militarist bir çerçeveden bakıyor. Sanal olarak yaratılmış tarafların değil, küçük ya da büyük insan arasında bir tercih yapıyor. Bu tercihi de Hook karakterine defalarca şans vererek yapıyor aslında. Hook ve Hook gibiler fazla yaşamıyor gerçek dünyada. Sinema; tüm kötülüklerin baş düşmanı; Seni umursamazlar, onlar için sadece bir et parçasısın diyor. İyi çekilmiş güzel bir senaryo, ufak tefek seyirciyle uzlaşmayan yanları olsa da insanın tarafını tutan başarılı bir yapım.


Zil ne zaman çalacaktı artık? Kahvaltı biterken aklımdaki tek soru buydu o an. Bugün hangi oyunları oynayacaktık, ip de atlar mıydık, ya da belki arka bahçedeki en büyük ağacın dallarına çıkmayı dener miydik? Derken çok bekletmeden çaldı kapımız, koşarken ayağım takıldı, düşeyazdım. Arkamdan bizimkilerin isyan sesleri: 'Yavrum, sakin ol.' diye... Hiperaktiftim ben, sadece ailemin bundan haberi yoktu, hiç olmayacaktı. Bir ara kendimi arka bahçedeki ağaçlardan birine tünemiş, gökyüzündeki bulutları izlerken buldum. Hayallere dalmış, bir şarkı mırıldanıyordum. Kendimi bir kitap karakteri ile eşleştirdiğim nice anlardan biriydi. Ağaçtan ineceğim sırada kedinin biriyle göz göze geldim, dikkatim dağılmış olacak ki ayağım kaydı, o son dala tutunamayıp toprağı öptüm. Ne ara akşam olmuş ve sokaklarda çınlayan 'sobe' sesleri kesilmişti, hatırlamıyorum. Dizlerimde sızlayan yaralara rağmen kocaman bir gülümseme kondurup yüzüme, epeyce yorgun tuttum evin yolunu. Deniz tatilinde de nice maceralar yaşanmıştı, kızlarla kumsalda birbirimizin günlüklerini okuyup yaşça bizden büyük arkadaşlarımızı kıskanmış ve artık büyümek istediğimize, hayatın böyle çekilmediğine karar vermiştik. Seneye yaza dair nice umut dolu planlar yapmış, ailelerimizden ve ödevlerimizden yakınıp durmuştuk. Şimdi dönüp bakınca o yıllara... Ne büyük bir şansmış, ne büyük bir servetmiş bahşedilen, anlıyorum. Havalimanındaki yürüyen bantlara konan bir bavul gibi çocukluğum... Her geçen an uzaklara gidiyor; o giderken ben bakıyorum, gittikçe küçülüyor, bense kaybolmasından ölesiye korkuyorum. Canım çocukluğum, canım 90'lar, bildiğim en güzel zamanlardı.


Henüz gençliğinin baharında 8 mm'lik kamerayla Dogma Sinema'ya soyunan Ferrara elbette Auteur denildiğinde aklıma gelebilecek en uçuk Bronx'lu isimlerden. Benimsediği tür olarak suç ve suça meyilliliği aynı mahalleden çıkan dünyaca ünlü ana akım yönetmenlerinden daha ayrımlı ve çarpıcı işlemesi onu öne çıkarmak için kanımca yeterli olabilir. Filmlerinin çoğu anlaşılamamıştır zaten. Bir Ms. 45 bir King of New York dururken ben 2011 yapımı, 4:44 Last Day on Earth filmine değinmek istiyorum. Hamarsiya gütmeyen aktsız yalın hikaye kurgusuyla hafif sallantılı kamera kullanımı özellikle yakın planlarda sınırların olmadığı hissiyle tüy denli hafif rejimantasyonu özünde toplu iğne başı kadar hikayeciği ziyadesiyle belirgin kılıyor. Sabaha karşı 4:44'te dünya genelinde insanoğlu için çok büyük bir felaket yaşanacağı, tabi bunun nasıl olacağı filmin sonunda neticelenecek olmasına karşın ilgiyi tek bir an koparmaksızın yukarıda değindiğim hafif ve bir o kadar müstehcen kamera kullanımıyla bir nevi hipnoz ediyor. Zaten yönetmenin tüm filmlerinde amaç aslında sinemanın özünde olan ile aynı... Bundan sponsorların da payına düşeni aldığını belirtmekte fayda var. Çünkü 4:44'te yer yer, hem yakın planlar hem de genel planlar, truck çekimler olsun dekadrajlarla sağlanan promosyonel vurgulu fenomenolojik ürün yerleşimi nitekim yedirilir cinsten. Ferrara bu ve benzeri unsurlarla Camera Stylo yaklaşımının 21. Yüzyıl yansıması ki zaten kariyerine 20. Yüzyılın ikinci yarısının ortalarında başlamış ve bunu başarıyla alışıla gelmişliğin ötesine taşımayı başarmıştır. Mesela kızın Airbook, adamın ise Macbook kullanması yaşlarına bir gönderme.


Elleri cebinde, biraz hava durumu tahmini yapacak bakışlarla gökyüzünü seyre dalmış, ıslık çalarak ilerlerken aniden heyecanlanan, ellerini ceplerinden çıkardığı gibi koşmaya başlayan, yüksekliği bir karışı geçmeyen çimlerin arasındaki parlak şeye doğru atılan bir çocuk düşünelim. Tam da elleri o parlak şeye temas edecekken, düşündüğümüz çocuğun tıpkısının bir benzeriyle kafa kafaya çarpıştığını da görelim. Diğer çocuk da heyecanlı, ilk düşündüğümüz çocuk gibi. Çarpışmanın etkisiyle hem ilk çocuk hem de ikinci çocuk yaralanarak yere yığıldı. Parlak olan o şey her ne ise, parlamayı bıraktı. Kafasının sızlayan yerlerini elleriyle bastırıp iyileşmeye çalışan, avaz avaz bağıran, bolca da ağlayan iki çocuktan başka bir şey kalmadı elimizde. İşte; şans dediğimiz şey, böylesine parlayıp sönen bir şeydir. Acemiler ile cahilleri birbirine düşürür; onları birlikte yere yığdığı ve süründürdüğü bolca görülmüştür. Bu çimenlik alanda sadece iki çocuk olmadığının farkına kısa sürede varacağız, hemen bir sonraki cümlede, bazı çocuklar parlak şeyleri tutmuş sevinçle sağa sola sallarken etrafındakiler onları Bak bu acemi şansıydı ama tebrikler. diye kutlarken diğerlerini ise sadece Şansın yaver gitti. cümleleriyle kutluyor. Acemi şansına sahip olanların tekrar parlak şey, yani; fırsat peşinde koşacağı biliniyor. Cahil şansına sahip olanlara ise Senin fırsatlarla işin olmaz ama ne hikmetse fırsat sana yaverlik etti, yardımcı oldu da geldi seni buldu, ulan işe yaramaz köpek. denilmiş oluyor. Kafasını karşısındakinin kafasına çarpmış, yerde kıvranırken ağlamakla meşgul olan bir çocuk fırsatın ne olduğunu bile bilmezken üzerine atlama cesaretini nereden buluyor? Deprem bölgesindeki binaların hangileri, hangi fırsatları yakalamaya çalışan çocukların başarısı sonucu oluşuyor? Şansın yaver gitti. mi derler bu fırsatı zamanında kullanana, Bak bu acemi şansıydı ama tebrikler. mi derler? O fırsat ne idiyse; onca yıldır birilerinin ellerinde parlak parlak dolaştırdıklarında yaşadıkları heyecan, enkaz etrafında cenazelerini arayanlarca hangi cümlelerle kutlanıldı, bunu bilemeyiz ama çimenlikteki kutlanması gereken çocukların bolluğunun da farkındayız. Bir heyecan geliyor, kağıt borsası tamamen dışa bağımlı hale geliyor. Bir heyecan geliyor, ayçiçek yağı gemileri beklenir hale geliyor. Bir heyecan ki size ekmeğin fiyatının sene sonu kaç lira olacağını düşündürüyor. Heyecan bu ya; Malatya'da dolar yakıp halay çektirerek kutlamalar yaptırıyor. Öylesi heyecanda; geçilse de geçilmese de, tedavi olunsa da olunmasa da garanti ödemeli yapılar bulunuyor. Acemilerin fırsat savaşında tekerrür pek önemli. Bir fırsat ele geldi mi ikincisi hemen bulunmalı. Cahillerin fırsat savaşı ise günübirlik geçiyor. Bazen bir kilo çaya tavken, bazen bir asgari ücret düzenlemesi, EYT model parlaklık ve kooperatif market gibi şeyler. Bazıları ise bir türlü parlak şeylere dokunamıyor. Kafa kafaya çarpışıp duruyor. Acemiler cahillere, cahiller de acemilere iyice benzer oluyor. Hepsinin dilinde aynı marş, Şans bize de bir gün gülecek! diye haykırıyor. Kimse de bunların karşısına dikilip Arkadaş! Şans sana zaten gülüyor, başkalarına yaverlik ediyor! demiyor. Çimenlik kalabalık, bir yanda çarpışanlar yere yığılıyor, bir yanda ellerinde parlak şeyler olanlar sevinç çığlıkları atıyor. Çığlıkların hiçbiri Sesimi duyan var mı?ya benzemiyor. İnsanların başlarına maden ocakları yıkılıyor ya; şans, hayatta kalanlara gülüyor. Düzenli bir yaşamı ilke edilenlere de kapı gösteriliyor. Şans bu ya, sadece acemilere ve cahillere gülüyor. Canının istediklerine de yaverlik ediyor. Ama, öyle konu üstüne düşünenin, plan-program yapanın yüzüne gülmüyor, gülmüyor işte, aksine; somurtuyor. Git, benden uzak dur. diyor.


Çocukluğundan itibaren zor bir yaşam süren bu adamın durağanlığa hiç kapılmadığı söylenebilir. Daha küçük bir çocukken bir rahibin yanına eğitim alması için verilmiş, bu ağır şartlar altında dört sene kadar dayanabilmiştir. Daha sonra çeşitli yerlerde çalışmak için çabalayan Knut'un önüne hayat hep gitmesi gereken yollar çıkarmış ve o da bu yollara düşmekten çekinmemiştir. Hakkında sadece bunları ve genç yaşında içini kaplayan yazma arzusunu bilince bile Açlık pek çok soruyu cevaplayan bir kitap. Kitabın her sayfasında adının hakkını verdiğini ve okuyucuda ana karaktere yönelik yoğun hisler yarattığını söylemek lazım. Zira kitabı okurken insan kendini bazen onun adına üzülmüş, bazense ona son derece sinir olmuş olarak buluyor. Yumruğunu yemedikçe kimsenin bırakıp gitmediği o garip şehir Kristiania'da aç açına sürttüğüm günlerdeydi... diye başlıyor birinci bölüm. Yazar olmak için bütün benliğiyle çaba gösteren, son derece yoksul bir genç anlatıyor hikayeyi. O kadar çok reddedilmiş ki artık halinin bitik olduğuna emin fakat hala hayatı yaşamaya dair bir istek içinde. Eline geçen azıcık parayla yemek alıp bir yerlerde oturarak uzun uzun düşünüyor çoğu zaman. Gerçi eline para geçmesi zaten oldukça nadir gerçekleşen bir olay. Yazma girişimleri genelde başarısızlıkla sonuçlanıyor, şevkiyse nadiren kırılıyor. Hep bir arayış içindedir yazar, umudunu kaybetmez, nadiren umutsuzluğa kapılınca da bunu güzel bir manzara ya da çekici bir kadınla unutacak kadar romantiktir. Zaten kitabın yazıldığı dönemde ülkede toplumsal gerçekçilik akımı hakimdir, fakat gerek dili gerekse içeriğiyle Açlık bu akıma karşı çıkar ve toplumdan yazarın kendisi kadar kopuk bir karakterle ilerler. Bir ilk romana göre oldukça büyük başarı elde eden kitap Knut'un hayatının dönüm noktalarından biridir ve yer değiştirmeyi savunur. Genç yazar sürekli dibe batıp geri çıkmaktadır. Tam anlamıyla açlıktan ölmek üzereyken de, eline birazcık para geçtiği zaman da gençliğin ve karakterinin verdiği gamsızlıkla aklı beş karış havada ve plansızdır. Yarını düşünerek değil de sadece hayaller kurarak yaşadığı söylenebilir. Kitabın ani gelişen kısa sonuysa 158 sayfalık bu hikayenin özeti niteliğindedir aslında.


Bu coğrafyada hava hep kapalı benim gibi. Bir, kuş sesine hasretim; bir de senin nefesine. Sigara dumanım akar gider, sonunu göremediğim bir uzayışlık içinde. Ve ben sevdiğim, ölür giderim de ben bile bilmem. Ölü sineklere ağıt yakarım sabahları; kibrit kutularından mezar taşları olur, kurumuş gül yapraklarından toprakları. Örselenmiş yüreğim kendine büyük gelen bir kafese tıkıldığından beri gökyüzünde yıldız görmem. Hepsi bir hayale tutunup yeryüzüne bırakmışlar kendilerini. Oysa benim dokunacak bir hayalim bile yok. Sayfaları çevrilmemiş bir gazete yığınıdır yokluğun, gün hep o anda takılı kalmış gibi. Keşke alabilsek saatleri geri de hep aynı zamanda olabilsek. Şehrin bütün isini taşıtmışım gibi küskün bir bakış atıyor ipte unutulmuş çamaşırlarım. Sobamdan arta kalanlar fonuyla uyum içinde savruluyor grilikte. Ve beni de cezalandırıyor soğuk bir rüzgar, bir asılı kalıyorum, bir savruluyorum bu kentte. Dakikaların arkalarından kovalayanı olmaz; kapıların çalanı, içime attığım çığlıkların duyanı... Örümcek ağları kaplar lambalarımın üstünü, bazen geceleri ürpertir yere sızan görüntüleri. Bazen de sevinirim varlıklarına, sen gittiğinden beri. Elektrik kesildiğinde uzun kış geceleri, mum ışığında düşünürüm. Önceden var mıydı sanki derim, ne kadar alışmışız ışığın aydınlığına. Mutfağa geçerken de elim hep düğmeye uzanır. Ne zor değil mi alışkanlıklarımızdan vazgeçmek? Zamanla öğreniyormuş insan, öyle diyorlar. Neyi öğreniyormuş biliyor musun? Alışmayı. Oysa ben alışmışsam, yok olmuşumdur. Yatağının başucundaki pencereye suskun bir kuş konardı. Uzaktan severdim tüylerini gözlerimle. Ekmek kırıntısı bıraktığımdan beri gelmiyor, o da terk etti beni. Soframda ekmek, gecemde uyku, yastığımda huzur, kirpiğimde yaş, tenceremde yemek, içimde taşıdığım umut, kalemimde cümleler terk edip gittiler beni.


İnsanların iletişim yöntemleri kadar neden iletişim kurdukları da önemli. Bir fikir beyanı ya da fikirsizlik bildirgesi niteliği taşıyan milyonlarca farklı iletişim çabası yaşanıyor şu an. Tam da sen bunları okurken gerçekleşiyor; verilerin interaktif ortamlarda dolaşması, medya , sohbet, aile içi konuşmalar, aile dışı konuşmalar, binlerce yıllık öğretilerin tekrarları, öyküler, romanlar, şiirler, şarkılar, danslar, sanatlar... Fikir barındırsın ya da barındırmasın, bunun cidden bir önemi yok, karşısındaki kişiye bir algı oluşturmak için milyonlarca düşünce türüyor, sönüyor, tekrar doğuyor, güçleniyor, sakat kalıyor, uçuyor, derinlere dalıyor ve daha niceleri yaşanıyor... Ama bu göl her zaman maya tutmuyor. Gelelim Demek ki böyleymiş... kısmına, hani şu etrafımızdan topladığımız verileri değerlendirip bir sonuca ulaştığımız kısım: DÜŞÜNMEK! İşte; tam da burada işler karışıyor çünkü topladığımız verilerin biri, bir diğerini yalanlamaktan öteye geçmeyen bir halde beliriyor. Atasözlerinden daha güzel örnek olmaz bu konuda; gün gelir Damlaya damlaya göl olur. deriz fakat Taşıma suyla değirmen dönmez. demeyi de unutmuş değiliz... Günü gününe tutmayan hayatımızda da her zaman doğruyu ya da optimum faydayı sağlayacak kudrete/şansa sahip olmadığımıza göre de hatalı ya da zararlı sonuçlara ulaşabiliriz. İşin kumar kısmı burada: Sorunlar neredeyse anlık olarak değiştiği için sonuçların sabit kalması da mümkün değil. Önemli olan şey Demek ki böyleymiş... dediğimiz anda zararlı durumda olsak bile olayın aslını kavrayabilmek. Kavrayabilmek için düşünebilmek. Düşünebilmek için yeterli veriyi toplayabilmek. İnsan konuşurken düşünemez, eğer ı-, e-, a- gibi sesli harfleri düşünmekte olduğunu belli etmek ister gibi uzun uzadıya seslendirmiyorsa, daha önceden oluşmuş bir düşünceyi sunuyordur bu kişi. Bu ı-lamalara alerjisi olan birinin karşısında konuşuyorsa da dinlenilmiyordur, bu kesin. Yüz yüzeyken görüşmesek zaten daha iyi, ver bana kendimi ifade edebilmem için bir köşe, oh, saatlerce yaza-sile bir şeyler hazırlarım, uf, birileri de okur ve kendimi ifade etmiş olurum, ı-, şey, tam olarak böyle gitmiyor bu iş çünkü yazılı olarak sunulan bir fikirlilik ya da fikirsizlik yazısının da sonuna kadar okunması için belirli şartları taşıması lazım. 750 kelimeyi aşkın bir yazının sadece 15 kelimelik bir cümlesinin alınıp da konu dışı bir yere sürüklenme ihtimali var. Aslında bu bir ihtimal bile değil; bir meslek ama konumuz bu değil, nasıl konumuz bu olmasın, yazıyı yazan ben, ifade etmeye çalıştığım şeylerin dışına taşınmaya çalışılan benim konum, ama Bu beni ilgilendirmez. mi demeliyim? Kendini ifade etmeye çalışan herkese bol şans dilemekten başka bir çaremiz yok çünkü bu ifade işi tam bir kumar.


Çok kırılacak, çok üzüleceksin. Üstelik olur olmaz yerlerde, Neden ben? sorusuyla isyan ederken bulacaksın kendini. Alelade yoluna çıkan sevgililerin öpüşmelerine takılacak gözün, derinden bir sızı kaplayacak içini ve ister istemez ah edeceksin seni terk edip gidenlere. Gözünden akan yaşı bir insan evladının fark etmesini ve önüne atılarak sana bir mendil uzatmasını bekleyeceksin. Akşam uykuya dalmak zor, sabah uyanmak zül gelecek. Canın çok yanacak ve canın çok yanarken telefonun ekranında annenin cevapsız çağrısı senin içini ferahlatmayacak. Bileceksin ki arayışlarının tek sebebi senin iki göğsünün arasında tepinen işçileri yok etmek değil, sitemin dibine vurmuş olmak için olmuş olacak. Yediğin kazıklardan sonra teselli olmak nedir, dost kucağında öğreneceksin. Bazen teselli edecekler seni, bazen de onların teselli sözleri bile kafi gelmeyecek yaralarını sarıp sarmalamaya, ister istemez buluşmaların seyrini azaltacaksın. Pazar gezmesine çıkmış aileleri gördüğünde, yanındaki boşluğa takılacak gözün. Cebinden ne kadar para çıkarsa, ruhun bir o kadar temize çekilecek gibi en yakın alışveriş merkezlerinin ruhsuz pençelerine şuursuzca atacaksın kendini. Vitrindeki kıyafetlerin renklerini gördükten sonra, üzerindeki siyahlar daha bir kederli gelecek. Elin uzanacak renkli çiçeklerle bezenmiş o birbirinden güzel kıyafetlere. Lakin yakıştıramayacaksın bir türlü kendine. Eğreti duracağını düşünerek daha önce bir milyon kere bıraktığın gibi yine yerlerine bırakacaksın bir bir. Bir çocuk ölecek bir gece yarısı, bir annenin kalbi taş bağlayacak, bir sela sesi senin kalbinin sesini dağlayacak ve sen onca şeye rağmen yanı başındaki odada, usulca yatağında yatan o minnacık canın yaşamına binlerce kez şükrederken bulacaksın kendini. Bir adam, buruşuk çarşafların ardında sevdiği kadını aldatıp, pişmanlık duyarak kendine lanetler yağdıracak. Bir yuva gözyaşları içerisinde umarsızca yıkılacak ve sen bu sahneye seyirci kalmaktan başka bir şey yapamayacaksın. Pazar gününün sakinliğinde yeni yazarlar keşfetmenin hazzıyla bir dolu satır arşınlayacaksın. Sanal medya saatlerini hınzırca çalacak, ama sen zamanının nasıl boşa geçtiğini fark etmeyeceksin bile. Kahveler çayların, şaraplar kahvelerin yerini alacak. Sen her geçen gün içindeki hüzün çukuru derinleştirip, şizofren edasıyla yaralarına tuz basmaktan büyük bir haz duyacaksın. İş yerinde yaptığın hatalar yüzünden patronun bıyık altından bir dolu laf sayacak. Canın o kadar burnunda olacak ki söyledikleri vız gelip tırıs gidecek belki de. İş çıkışı yanı başında yere ansızın düşen tonton amcaya için sızlayarak el verip, Ha gayret amca, hadi kalk! diyeceksin. Onun gözlerindeki şükran duygusu da göğüs kafesindeki boşluğa ışık tutmaya yetmeyecek. Derdin nedir? diyenlere verecek cevabın iki cümleyi geçmezken; yan komşunun hastasına şifa olmak, apartman görevlisine günaydın demek, özellikle de yüzündeki tebessüm ile onlara cevap vermek, boynunun borcu olacak. Kilosundan hayıflanmadan iştahla tarif veren teyzenin göbeğine takılacak gözün, tebessüm edeceksin en gamlı zamanında. Garsondan çay isterken hesabı getirmesine bozulacaksın. Puslu bir gecenin sonunda, büyük usta Zeki Müren eşliğinde çakır keyif olma çabaların bir türlü amacına ulaşmayacak. Vizyondaki Türk filmlerinin başarısızlığından dem vuracaksın. Kahve falları senin düşlerine umut vermeyecek ve umut vermediği her an ise yaraların daha bir perçinleyip yeşillenecek. Sen nereye gittiğini bilmediğin upuzun yollarda seyir halindeyken; benzin ışığının sürekli yanıp sönmesi, olmadığı kadar çok gözünü alacak ve kaderine bir dolu laf ederken bulacaksın kendini. Bankadan gelen mesajlara sinir olup sileceksin, onlar ise yılmayıp tekrar tekrar gönderecek. Baban sanki kendi çok hayırlıymışçasına senin hayırsız evlatlığından yakınacak. Yan masadaki adamın kahkahası eşliğinde ayakkabılarının çamuru gözüne takılacak, mahcup olacaksın. Yaşanan olayları olduğu gibi kabul et diyen psikiyatristinin suratına bir tane şaplak atmak isteyeceksin, ama buna cüret etmek seni aşan bir tutum olacak. Tüm vazgeçenlere inat sen kendi kendine, Sen bari vazgeçme! diyeceksin. Beynin durmadan seven gelirdi deyip; kendisiyle mücadele edecek. Çaresiz şekilde bir dolu spritüel kitapların içinde ruhunu iyileştirmenin yollarını arayacaksın. Telefonun sanki her an birinden gelecek haberi bekler gibi demirbaşın olarak tarihe geçecek, gözünün önünden ayırmayacaksın ve yangın anında ilk onu kurtarmak vazifen olacak. Samimi olan bir el, bir söz, bir bakış, bir mesaj hep kazanacak. Anne ve babandan alamadığın şefkat hep başına dert olacak, teselliyi başka kollarda ararken, anne babanın ebeveynliklerine bir dolu söverken bulacaksın kendini. Yaş almak hep ağırdan olsun isteyeceksin. Ama o seninle dalga geçer gibi, yarış atı kıvamında ardına bakmadan koşup yitip gidecek. Ondandır ki her geçen yıl doğum günleri, önemli günlerin arasında sayılmaktan vazgeçilmiş olacak. Yorulacaksın, yorulmak da yetmeyecek; bu hayatta kalabilmen için birçok kez yara alacaksın. Tam yara aldım derken bir o kadar da yaşam ateşi ruhunu sarmak için sana hayalini kurduğun o muhteşem aşkı verecek ve çok seveceksin. Hal böyle olunca bir bakmışsın ki yandım derken, küllerinden yeniden doğmuşsun ve bir şükür deryası sarmış seni. Sen bu keşmekeş hayatın içinde bunca duygu seline kapılıp, bir gün ölmediğin için, her gün dolu dizgin yaşamak zorunda kalırken; hayat ya sana kısa gelecek ya da yorulmak nedir bilmeyen benliğin yaş alırken uzun uzadıya saltanatını sergileyecek. Kim bu zaman selinde sevgi denen muhteşem duygunun ulviliğine tutunursa, yaşam onu mucizeleriyle kucaklayacak; sen düşüp kalkarak, durmadan ve yılmadan her geçen gün biraz daha çok seveceksin... Zira sevmekten kimseye zarar gelmeyecek.


Hikayelerimiz gerçeği söylemiyor. Savaşın kazananı olmaz. Çağlar geçer, üstümüzde takımyıldızları dönüp durur, ayla güneş her zamanki yollarını bitkin takip eder ve biz, biz felakete uğramışlar, biz sevdiğinden ayrı düşmüşler, aşkın içimizi titreten şarkısı kulağımızda, huzursuz yatarız düştüğümüz yerde. Tanrıların ve kralların hüküm sürdüğü topraklarda babasının hoşnutsuzluğunun gölgesinde büyüyen Patroklos, kendi kelimeleriyle çelimsiz, beceriksiz ve silik bir evlattı. Çocukken işlediği bir suç nedeniyle sarayından çok uzaklara sürüldüğü zaman bile bir ölümlü olmanın ağırlığını üstünde hissederek en ufak bir itirazda bulunmadı. Hayatı hakkında hiç söz sahibi değilmiş gibi davranan Patroklos, bu durumu düzeltmek için bir çaba da sarf etmedi ki etseydi hikaye Akhilleus'un Şarkısı olamayabilirdi. Sürüldüğü yer yarı tanrı Akhilleus'un babasının krallığıydı Patroklos'un ve Akhilleus da altın sarısı saçları, insanüstü olarak tabir edilen yakışıklılığı ve zarif hareketleriyle burada en az onun kadar yalnızdı. Birisi krallıktaki çocukların tüm umutlarına rağmen hiçbirini kendine bir yol arkadaşı olarak seçmiyor, ötekindense buradaki çocuklar bile korkuyordu. Dışlanıyordu, yine yapayalnızdı. Derken Akhilleus onu seçti. Tarihi dokusu ve mitolojik sürükleyiciliğiyle Akhilleus'un Şarkısı, yazarın diğer mitolojik romanı Ben, Kirke gibi bir destan. İki aşığın gözünden iki hayatın ve bir savaşın bu kadar incelikle anlatılması oldukça emek ve çalışma isteyen bir durum. Gerek çarpıcı finali, gerek karakterlerin monologları ile kitap okuyucunun zihninde pek bir eksiklik bırakmadan geçip gidiyor, boşlukları dolduruyor ve son sayfa da okunduğunda okuyucunun kalbinde derin bir hüzün bırakıyor. Türkçe çevirisi 370 sayfa olan kitabın aldığı temel eleştiri ise uzunluğu, daha doğrusu kısalığı. Çoğu yerde tarihi gereksiz detaylara girmeden anlatan, mitoloji hakkında temel hatırlatmalar yapan kitapta zaman fazla hızlı ilerliyor. Bazı kısımların hızlı geçilmesi oralardan alınan tadı azaltıyor; çünkü insan kitabın bitmesini gerçekten istemiyor ve mitolojiye de ilgi duyan biriyse daha fazlasını talep ediyor.


Hepimiz gideceğiz, diyor John Green kitabında. Büyük Belki aramak için ölene kadar beklemek istemeyen sıradan bir gencin ve güzel, zeki ve arkasından insanları sürükleyebilecek kadar güçlü bir genç kızın hikayesi. Alaska'nın Peşinde genç-yetişkin türünde 2012 yılında raflara Pegasus Yayınları etiketiyle çıkan John Green'in ilk romanı. Kitap önce ve sonra diye bölümlere ayrılarak Miles Halter'ın yaşadıklarını anlatan bir roman. Büyük Belki'yi bulabilmek amacıyla ailesinden uzakta bir yatılı okula yazılan Miles'ın alışılmadık bir takıntısı var; ünlülerin son sözlerini okumak. Sadece Miles'ı anlatmıyor aslında kitap, Miles üzerinden gençlerin sorunlarını, sorularını bunlarla nasıl başa çıktıklarını, başa çıkamadıklarında yaşadıklarını başarılı bir biçimde aktarmış. Okulda yasak olan her şeyi uyuşturucu, sigara, alkol, eşek şakalarını yapmayı seven lisenin haylaz denebilecek takımıyla dost olan Miles, kendi arayışında yepyeni deneyimler ediniyor. Yaşıtlarından çok farklı bir o kadar da aynı Alaska sayesinde aşık olmayı öğreniyor. Beklediğiniz gibi mutlu ya da mutsuz sona sahip bir aşk hikayesi değil. Ama yatılı okul bir süre sonra Miles için Alaska haline gelmeye başlıyor. Onun cümleleriyle sorularını soruyor, davranışlarıyla arıyor ve ilkleri deniyor. Ona labirentten çıkmak için o yokmuş gibi davranmak değil daha fazlasını aramak için riskler alması gerektiğini öğretiyor. Miles, İnsanlar yağmur olsaydı, ben serpinti olurdum, o ise kasırga. ile kendi cümleleriyle tanımlıyor Alaskayı. Ayrıca arkadaşları Albay, Takumi ve Lara da kitabın örgüsünün gençlerin gözünden gitmesine yardımcı olmuşlar. Fakir, çalışkan, farklı ve nihayetinde hepsi aynı grupta. Kitapta kültür farkını hissedebiliyorsunuz. Lisede yaşadıkları deneyimin bizim kültürümüzde çok fazla yeri yok fakat Skins gibi dizileri izleyenlerin yabancılık çekeceğini sanmıyorum. Benim yorumuma gelince, John Green'i kalemini seviyorum. Meteforları kullanıp içinde yaşadığımız ama sormayı unuttuğumuz soruları sanki hep oradalarmış gibi işlemesi sanırım kitabın okunmasını sağlayan en büyük nedenlerden biri ve araya eklediği dramlar bizim gibi duygusal bir milleti kendine çekiyor. Tabii ki roman bazı yerlerde mükemmelliğe kaçmış ama bunun olması normal zira realist tarzda yazılmamış fakat ona çok yakın. Sevginin ve kırılganlığın ne kadar iç içe olduğunu gösteren roman, değişimlere karşı istikrarını koruyabilen fakat hiç beklemediğiniz anda küçük bir papatyayla bile dağılabilen köklü kararların dünyasını anlatan bir hikaye. Ve sizi aklınızda bir soruyla bırakıveriyor.


Yedi yıldır sürdürdüğü yayın hayatında bir ilke imza atarak Anadolu Tiyatro Ödülleri kapsamında yıl boyunca sergilenen tüm tiyatro hareketlerinin arasından en etkili eserler seçilecek ve ödüllendirilecek. Anadolu Tiyatro Ödülleri, 'En İyi 'Ana'dolu Ödülü' her yıl bir kadın oyuncuya verilecek. Türkiye genelinde bir çok temsilciliği bulunan ve ülke tiyatrosuna destek sağlayan Tiyatro Gazetesi bu kapsamda hedeflerinden biri olan Anadolu Tiyatro Ödülleri'ni Kasım 2014 tarihinde düzenleyeceği organizasyonla sahiplerine takdim edecek. Bugüne kadar verilen pek çok saygın ödülün İstanbul merkezli olduğunun altını çizen Tiyatro Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Nazif Uslu, 'Herkesin bildiği gibi, kurumlar daha çok İstanbul merkezli değerlendirmeler yapıyor ve ödüller de yine İstanbul merkezli olarak sahiplerini buluyor,' diyor. 'Oysa tiyatro yalnızca İstanbul'da ya da büyükşehirlerde yapılmıyor. Ülkemizin hemen her yerinde tiyatrolar başarılı oyunlar sergiliyor. Tercihler ya da imkansızlıklar İstanbul'un dışındaki tiyatroların emeklerini taçlandırmaya yetmiyor. Anadolu Tiyatro Ödülleri, 1 Aralık 2014'de İstanbul Fatih Kültür Merkezi'nde gerçekleştirecek ödül töreni ile sahiplerine takdim edilecek.


Slovak asıllı bir ailenin ABD'nin Pensilvanya eyaletinde dünyaya gelen oğlu Andy Warhol, I. Dünya Savaşı'nın bitmesinden on yıl sonra doğmuştu. Gerçek adı Andrew Warhola olan sanatçı, çok erken yaşlarda geçirdiği rahatsızlık nedeniyle vaktinin çoğunu evde geçirmeye başladı. Vakit geçirmek için yapmaya başladığı çizimler onun sanatının da temelini oluşturdu. Andy Warhol'un hayatında annesi oldukça önemli. Zira Andy en büyük desteği annesi Julia Warhola'dan görmüş. Annesinin de çizim yapıyor olması Andy'nin sanatla iç içe büyümesini sağlamıştır. Carnegie Teknoloji Enstitüsü Sanat ve Tasarım Bölümü'nden 1949 yılında mezun olan Andy Warhol, mezuniyet sonrası ilk iş olarak New York'a taşındı. Sanat yapmak istiyorsa olması gereken yerin New York olduğunu bilen Warhol; Glamour, Harper's Bazaar gibi ünlü moda dergileri için çizimler yapmaya başladı. Çizim yaptığı yazılardan birinin altına yanlışlıkla adının Andy Warhol olarak yazıldığı ve sanatçının da adını bu şekilde kullanmaya başladığı söylenir. Andy Warhol hep aynı şeyi yapmaktan sıkılmıştı. Bir gün bir parti çıkışında arkadaşlarına Film yapacağım. Resim yapmak bir iş ama film yapmak tamamen eğlence dedi. Sözlerinde ne kadar ciddi olduğunu hemen gidip aldığı 16 mm'lik kamerası ile kanıtladı. Birbiri ardına filmler çekmeye başladı. Bazıları kısa bazıları da oldukça uzundu. Örneğin, 'Empire' adlı filmi tam sekiz saatti ve Empire State Binası'nın karşısına konulmuş kameranın sekiz saat boyunca çektiği görüntülerden oluşuyordu. Altı saat boyunca uyuyan birini çektiği bir diğer filmi Sleep ile Warhol yine dikkatleri üzerine çekti. Filmleri çoğu kişi için birini gözetlemekten ibaret olan Warhol konuyla ilgili şunu söylemişti: Birisinin yazdığı kitabı okumaktansa, kendine iç çamaşır alışını seyretmeyi tercih ederim. Andy Warhol bu yolla, ''yeraltı sinemasını'' beslemiştir. Günümüzde, uluslararası sinema alanında, ticari film endüstrisinin dışında üretilen ve dağıtım yapılan; genellikle yapımcılığını, yönetmenliğini, senaristliğini, görüntü yönetmenliğini ve kurguculuğunu aynı kişinin yaptığı, yönetmenin kişisel sanat tutumunu yansıtan ve ticari filmlere oranla gerek biçim, gerekse teknik ve içerik yönünden daha özgür filmlere Yeraltı sineması anlamında Underground denilmektedir. Underground sinemanın geçmişine değinirsek; 1918'den sonra Fransa da Rene Clair, Fernand Leger, Marcel Duchamps, Man Ray, Luis Bunuel; daha sonra 1930'lu yıllarda Jean Cocteau tarafından başlatılan deneysel filmler akımı 1960'lı yıllarda Amerika'da yayınlanan manifestoyla yeniden rağbet görmüştür. Yeni Amerikan Sinema akımının bir alt türü olarak Hollywood'un ticari sinemasına karşılık, amatörce denemeler yapılıp ucuz bütçeyle üretildiği için, piyasaya çıkmayan bu tür filmlerin Amerika'daki ünlü yönetmenleri içinde: VanDerBeek, Jonas Mekas, Kenneth Anger, Gregory Markopoulos, Stank Brokhage, Ken Jacobs, Mike ve George Kuchar, Jack Smith ve pek tabii ki Andy Warhol gibi adlar bulunmaktadır (Onaran 1999: 146). Baudrillard' e göre (2006: 98-100) sıradan bir görüntünün, arzudan yoksun bir varoluşun fetişizme, estetik ötesi fetişizme katan ilk sanatçı Warhol'dur. Bu fetişist değişim, Warhol'u Duchamp'dan ve tüm öncüllerinden ayırır. Çünkü Duchamp, Dada ve gerçeküstücülerle, temsiliyeti yapıçözümüne uğratmaya ve sanat yapıtını parçalamaya uğraşan herkes hala avangard akıma dahildir. O'Neill'e göre (2003:616) Warhol, film yapmaya başladığında, bir endüstri ve toplumsal fenomen olarak Hollywood'dan derinden etkilenmiştir. Warhol, sinematografik zamanı ve izleyicinin filmle ilişkisini temel bir şekilde yeniden tasarlamaktaydı. Ayrıca, kendini her şeyi gören bir katalizör olarak genel yönetimi üstlenmişti. Bir çok filminde minimal anlatı, genellikle cinsel ve ekonomik değişim ve sonuçsuzlukların söz konusu olduğu bir öyküyü anlatan bir araya getirilmiş birtakım doğaçlama sahneleri içermektedir. Kaliç (1992: 77-79), Warhol'un Deneysel Sinema yaşamını; Hareketsiz Filmler Dönemi, Sesli Dönem, Chuk Wein Dönemi, Çoklu Perde Kullanımı Dönemi olmak üzere dört dönem halinde incelemiştir. Hareketsiz Filmler Dönemi: Bu döneminin ilk çalışması belirleyen Uyku (Sleep, 1963) filminde Warhol, günlük zaman ve perde zamanı kavramlarını perdede çakıştırarak, zaman kavramına kendine göre bir yorum getirir. Temelde hiçbir şey olmayan bu dönem filmlerinde Warhol'a göre altı çizilmek istenen, yaşamın durağanlığı, sıkıcılığı ve bundan doğan anlamsızlık duygusudur (Kaliç 1992: 77- 78). Parkinson'a göre (1995: 200) Warhol'un erken dönemi filmleri olan Empire (1964) ve Uykuda onun grafik geçmişinin minimalist anlayışları gözlenebilmektedir. Ayrıca, bu filmlerde zaman kavramı sorgulanmaktadır. Empire filmi 8 saat sürüyordu ve yapımı, Empire State Building'in karşısına konulmuş bir kameranın 8 saat boyunca sabit bir noktada çalıştırılmasıyla gerçekleşmişti (Smith 2000: 22). Sleepin konsepti de buna benzemekte, uyumakta olan birinin 6 saatlik uykusu görüntülenmektedir. Altı haftada çekilen film, onar dakikalık parçalardan ve üç saatlik iki bölümden oluşmakta, her bir bölüm ikişer defa oynatılmaktadır. Sesli Dönem: 1965 yılında yapılan Sürtük filmi ilk dönemi bitirir ve Sarhoş (Drunk, 1965) filmiyle Warhol'un sesli dönemi başlar. Bu dönemin filmleri, senaryoları genellikle Ronald Travel tarafından yazılan dramalar olup bir çoğu küçük hatalarla gözden kaçan yapımlardır (Kaliç 1992: 77-78). Warhol'un ikinci dönemi olarak bilinen bu dönem çalışmalarından Sürtük doğrudan optik eşlemeli ses kullanan ilk filmidir. Mutfak (Kitchen, 1965) filminde ise, yeni bir ilgi alanı olarak, beyaz duvarlarla çevrili durumda yüz yüze gelen insanla nesnenin aynı düzleme gelme süreci önemlidir. Warhol'un Mutfak alanına bir fotoğrafçı sokması izleyicileri filme kendini vermekten alıp, farkındalıklarını mekana yöneltmelerine neden olmaktadır. Çoklu Perde Kullanımı Dönemi: Warhol'un dördüncü dönemi Kamp (Camp, 1965) filmiyle başlamaktadır. Bu dönem daha çok, çoklu perde kullanımının önemiyle özgünlük kazanmaktadır. Bu yıllarda yaptığı çalışmaları en ünlüsü Chelsea Kızları (Chelsea Girls, 1966) filmidir. Chelsea Kızları içerik açısından, New York'taki açık sanat stüdyosundaki kameraların tüm gelişmeleri ve sıkıcı konuşmaları kayda aldığı olağandışı bir çekim tekniğinin örneğidir (Abrams ve Bell 2001: 281). Yaklaşık üç buçuk saat uzunluğundaki Chelsea Kızları ikiz bir perdede gösterilmekte, toplam süresi yedi saate çıkmaktadır. İçerikleri birbirleriyle bağlantısız yarım saatlik bölümlerle film, iki ayrı göstericiden birden gösterildiğinde, sesler anında eşlemeli olmaz. Renkli film sol, siyah beyaz sağ yanda sunulmaktadır (Coşkun 2003: 223). Baudrillard'e göre Warhol, sanatçının ve yaratıcı eylemin hiçe indirgenmesinde en üst noktada yer almaktadır. Warhol ile birlikte, asgari varolma iddiası, amaç ve araçların asgari stratejisi söz konusudur. Düşsel niteliği dışlamak ve katıksız bir görsel ürüne dönüştürmek için herhangi bir görüntüden yola çıkar. Ayrıca, Warhol'un görüntüleri, sıradan görüntüler değildir; bunun nedeni sıradan görüntüler olmaları durumunda sıradan bir dünyanın yansıması niteliğinden öteye geçemeyecekleri değil, yorumlanacak bir konu içerme savını gitmemelerinden kaynaklanmaktadır. Warhol'da her şey yapaydır: Nesne yapaydır, çünkü özneyle değil yalnızca nesne arzusuyla ilintilidir. Burada görüntü yapaydır, çünkü estetik bir taleple değil, yalnızca görüntü arzusuyla ilintilidir. Bu anlamda Warhol, yabancılaşmanın son aşaması olan kökten fetişizm aşamasına geçmiş ilk sanatçıdır. Şehirde bir ağacın önüne oturamam, çünkü şehirlerde hiç ağaç yok. Ve bir ağacı düşündüğümde, ağacın medya tarafından yapılan taklididir aslında aklıma gelen. Ben nesnenin kendisinden çok, taklidini algılarım. ABD'de, Pop-Art ve onun uzantısı kabul edebileceğimiz Video Art, birbirlerine çok yakın zamanda, çok benzer neredeyse aynı sosyolojik ortamda ortaya çıkmıştır. Nitekim birbirlerini peşi sıra takip etmişlerdir. Andy Warhol sineması biçimsel olarak da video art'a ilham vermiştir. Medyanın ve Hollywood'un çok yoğun propaganda yaptığı dönemde, halkın teknolojiye kendini kaptırıp gittikçe mekanikleşmesi esnasında Warhol çektiği filmlerle hayatın sıkıcılığı ve durağanlığını insanlara gösterirken, zaman içinde hiçbir şeyin değişmediğini anlatmak istedi. Bu anlatı biçimi, bilhassa zaten sisteme karşı duran video art için bir örnek oldu. Çünkü videonun bir çerçevesinin olmadığına dolayısıyla da insanın hayal gücü oranında özgür olduğuna inancı kuvvetlendirdi. Andy Warhol, afişlerinin aksine, filmlerinde, kısa filmlerinde ve videolarında karmaşadan uzak durdu. Ancak video art'cılar, Warhol'un afiş ve resim kolaj tekniklerinden, eserlerinden oldukça etkilenerek görüntü bozumları gibi teknikleri daha sık denediler. Andy Warhol ve onun pop-art'ı bir nevi, video art'ın el kitabıydı. Aynı zamanda Warhol'un öykü anlatma çabasının olmamasıi video art fikrini de bu yönde ateşledi. Andy Warhol, filmlerinde ve videolarında double screen kullanarak kontrast iki görüntünün oluşturduğu anlamsızlıktan bir anlam çıkarma yoluna gitti. Böylelikle aynı zamanda farklı insanlar ve farklı zamanda aynı insanlar aynı kare içinde gösterilebiliyordu. Kullandığı bir başka yöntem ise, benzer görüntüleri art arda göstermekti. Bu yolla insan ifadesine karşı hissizleşmeyi, ve devamlı gördüğümüz bir görüntünün etkisini yitirdiğini göstermek istiyordu. Böylelikle dolaylı yoldan mevcut propagandalara maruz kalmış halkın, karşılaştığı tüm kötü şeylere karşı artık duyarsızlaştığını yumuşak bir dille anlatıyordu. Nitekim zaman içinde sesi kısılmış bir toplumla yüz yüze kalındı. Video art, pop art'tan aldığı bu bayrağı, halkı harekete geçirmek için kullanırken Andy Warhol bunu tamamen kişisel zevkine dönüştürmüştü.


Halının ortasına işeyiverdi. Hem de gözümün içine baka baka. Ellerime baktım gayri ihtiyari: klorlu sudan kuruyup çatlamış parmak uçlarıma. Burnumun sızlayan direğinden gözlerime doğru yürüyen yaşları engellemedim. Koltuğa oturdum öylece. O da gitti öbür koltuğa kıvrılıverdi. Babam diyalizden gelene kadar halıyı temizlemem lazımdı. Mutfaktaki işlerimi yeni bitirmiştim. Çamaşırları da asıp çıkacaktım. Annemin gidişinden sonra almıştı babam bu köpeği. Evin içinde yalnız kalmayacak, oyalanacak diye sevinmiştik önce. Aradan ne kadar zaman geçti bilmiyorum, söylenmeye başladı. Sabahları dışarı çıkart diye havlıyormuş, hiç hali olmuyormuş ama mecbur çıkartıyormuş. Çok yiyormuş, yok efendim koltuğun kumaşını yırtmışmış, sokak kapısından geçenlere de havlıyormuş, komşular rahatsızmış. Kıvrıldığı koltuktan bakıyor öylece bana. Gözlerimi çeviriyorum ama biliyorum, bana bakıyor. Hayır, atamam evden. Kesin. Ama evime de alamam. Kalkıp çamaşırları asıyorum. Ne yapacaksa yapsın babam! Halısını da siler çıkarım. Benden bu kadar! Akşam babam aradı. Tosun benim terliklerimi getirip halının üstüne koymuş. Tosun, köpeği. Kapıya gidip ağlıyormuş. Gelip terliklerimin üstüne yatıyormuş. Bu köpek seni çok seviyor diyor. Köpeğine kapı arıyor besbelli. Babam sonunda ağzındaki baklayı çıkardı. Yıllar geçip gitti, artık babam benim çocuğum. Evde de var iki tane. Çocuklar hep seni kandırdıklarını sanırlar. Babam da beni kandırmaya çalışıyor. Olmaz baba. O dediğin olmaz! Babam ben ne dedim ki diyor. Anlaşmamız mümkün değil. Yatakta kitap okuyorum. Eşim homurdanıyor; Kapa şu ışığı da, uyu biraz! Biliyorum, yorgun görünüyorum; aklım hep babamda. İki günde bir diyalize gidiyor, yorgun geliyor. Önüne bir kap çorba koyacak kişi yok. Yalnız. Köpeği de istemiyor. Sabah boynum tutulmuş olarak uyandım. Yamuk yatmışım besbelli. Mutfakta sesler, konuşmalar. Kahvaltı ediliyor. Hazır kahvaltıya kalktım diye mutlu oluyorum. Krepler yapılmış, reçeller, ballar ortaya çıkmış. Kahvem önüme geliyor. Çocuklar pek heyecanlı. Eşim çıktı. Çocukları okula gönderdim. Sabah güneşi ön camdan eve giriyor. Saksı çiçeklerinin yaprakları olanca yeşillikleri ile güneşin ışıklarını yansıtıyor, içimi sıkan ne varsa dağıtıyor. Odanın sağında solunda birkaç parça lego, kanepenin kenarına sıkışmış bir kitap, sehpanın üstünde akşam çayının bardakları. Aklıma babamın evi geliyor. Ne yaparsak yapalım annemin boşluğunun yarattığı girdabı yok edemiyoruz. Şimdi içimi ısıtan yaşam dolu kendi evim, annem öldüğünden bu yana bende suçluluk duygusu yaratıyor. Babam bize geldiğinde gece kalmak istemiyor, evine dönüyor. Ben hep onun yanında olamıyorum. Babalar kız çocuklarının kalp yarası. Çocukların odasında yapacak çok iş var. Halının üstünde tahta bloklar, yapboz parçaları, büyük oğlumun bacaklarından sıyırdığı andaki şeklini koruyan pijama altı, üstü kim bilir nerede. Küçük oğlanın çalışma masalarında boyalar, kağıtlar. Panosunda yeni bir resim asılı. Telefon çalıyor. Babam. Gece uyuyamamış, Bir uyku ilacı yazdırsam olur mu? diyor. Tosun havlıyor. Babacığım uyku ilacına gerek yok, öğleden sonra kestirirsin biraz diyorum. Tosun'un havlamasından konuştuğumu duyamıyor. Kapatıyoruz. E, bu köpek kim? boş boş soruyorum. Anne, lütfen Tosun bize gelsin, n'olur! Oğlum en sevimli haliyle yalvarıyor. Olmaz! diyorum; Babama ne olacak? Yapayalnız mı kalsın? Eşim araya giriyor, O iş tamam diyor, Baban haftada bir gün bizde kalacak, Tosun her gün. Anlaşma böyle, eğer sen kabul edersen. Babam haftada bir gün dahi bizle olsun, Tosun hep kalsın. Bir anda ağzımdan dökülüyor kelimeler. Çocuklar çığlık çığlığa neşe saçıyorlar. Ellerime bakıyorum, parmak uçlarıma. Krem iyi gelmiş. Her şey geçici diyorum. İçimde bir ferahlık.


Çoğu kişinin her gün önünden geçtiği fakat sıradan bir cami olarak gördüğü bu yapı İstanbul'da yapılan ilk camidir. İstanbul Galata'da bulunan cami, 15 Ağustos 717 yılında yapılmıştır. Cami İstanbul'un ilk camisi olma özelliğini taşır. İstanbul'da ilk ezan bu camiden okunmuştur. Cami İstanbul kuşatması sırasında yapılmıştır. Emevi kumandanlarından Mesleme Bin Abdülmelik İstanbul'u kuşatmış, şehri alamasa da Galata'yı fethetmiştir. Sonra Bizans ile anlaşma yaparak burada Arap mescidini inşa edip ibadete açtırmıştır. Endülüs'ten göç eden Müslümanların bu cami etrafına yerleşmesi sonucu Arap Camii adını almıştır. 7 yıl kadar cami olarak kaldıktan sonra Şam'da çıkan isyan nedeni ile ordu Şam'a giderek burayı boşaltmıştır. Bunu fırsat bilen Dominiken papazı ve rahipleri burayı kiliseye çevirmiştir. Şimdiki minare olarak kullanılan çan kulesi o zamandan kalmadır. Buraya Cenevizliler San Paola kilisesi adını vermiştir. Cami İstanbul'un fethine kadar bu isim ile anılmıştır. Camideki en büyük değişim 1731'de çıkan büyük İstanbul yangınlarından birinden sonra olmuştur. II. Mustafa'nın eşi ve I. Mahmut'un annesi Saliha Sultan tarafından tamir ettirilmiş, genişletilmiş ve şadırvan eklenilmiştir. Cami çeşitli restorasyonlar görmüş olsa da aslına sadık kalınarak yenilenmiştir. Caminin avlusundaki kabir, bazı sadık rüyalara göre Hz. Mesleme'ye aittir. Doğruluğu tartışılır çünkü aynı isimde Şam'da da bir türbe bulunmaktadır. Restorasyonlar sırasında caminin zemininde Cenevizlilere ait mezar taşları ve mumyalanmış iskeletler bulunmuştur. Bu iskeletler İstanbul Arkeoloji müzesinde sergilenmektedir. Mimari açıdan çok farklı bir yapıya sahiptir. Bu farklılığın sebebi önce cami olarak inşa edilmesi ve kiliseye dönüştürülüp sonra tekrar cami yapılmasıdır dışarıdan farklı bir görünüme sahiptir. Camiyi üç kat halinde 70 pencere aydınlatmaktadır. Cami dikdörtgen şeklindedir. Ahşap tavan, 22 ahşap sütun ve dört duvarına oturtulmuştur. Barok üslubunda bir mahfili vardır. Kürsüsü Sokullu Mehmet Paşa Camisi'nden getirilmiştir. Caminin mihrabı kıbleye dönüktür ve kilise duvarına yerleştirilmiştir. Mihrabın solundaki küçük mihraplı oda Mesleme hazretlerine ait çilehanedir. Minaresi çan kulesinden çevrilmiş dikdörtgen şeklindedir. Her gün yanından geçtiğimiz fakat Müslümanlar için ne kadar değerli olduğunu bilmediğimiz bu mabet, Şişhane'den Karaköy'e inerken Galata'da uğranılacak en önemli yerlerden biridir. Benim de İstanbul'da gezilip görülecek yerler listemde bulunmaktadır.


Güneş, yarınki yaşamına yeni bir sayfa açmak ister gibi yavaş yavaş sönmeye yüz tutuyordu. Bense -adım Kemal- ev sahibiyle geçen günkü görüşmemizde bana tarif ettiği adresin yerini hatırlamaya çalışıyordum. Dilimin ucuna gelip duran ama adı bir türlü dişlerimin arasından çıkmayan...... Meydanı'ndaki Saat Kulesi'nin önünde, akşam altıda görüşecektik. Uzun bir yürüyüşün ardından, kulenin önüne son adımlarımı atmama karşın henüz gelmediği aşikardı. Bir iki dakika durdum ve sağa sola bakındım. Beni bekliyordur diye düşündüm. Göremedim. O sırada caddeden geçmekte olanları seyre daldım. Çok sürmedi... Biraz ileriden bana doğru yürüyen ev sahibini, melon şapkası ve çarpık yürüyüşüyle hemencecik tanıyıvermiştim. Yaklaşık üç-dört geniş adım sonunda karşıma dikildi. Başımı hafifçe eğip selamladım. Gülümsemeyle karşılık verdi. O kadar merdiveni bir solukta nasıl çıktım ben de bilmiyorum. Kapıyı açtığımda karşımda gördüğüm kutu kadar dar bir odaydı ama burası bir odadan fazlasıydı benim için. İlk dikkatimi çeken, iki yana eğimli tavanı, perdesiz oval penceresi, ayaklı abajuru ve saman yatağı olmasıydı. Tam da istediğim bir yer diye geçirdim içimden. Eski benin yüzüne kapıyı hızla çarptım ve yeni hayatımın ilk adımlarını içeri attım. Hayatımı belinden kavrar gibi kendimi pörsümüş berjerin kollarına sarılmış buldum. Beni adeta içine çekti. Bir müddet yerimden kalkmak istemedim. Evin sıcaklığıyla uyuyakalmışım. Saat şimdi kaçı gösteriyor acaba? derken, o hafif karanlıkta etrafı kolaçan ettim. Duvar saatini göremedim. Ayağa kalkıp lambaya doğru uzandım. Odanın karanlığına gözlerim alışmıştı. Lambayı yakarken ışığı birden gören gözlerim kısılır sandım ama tavanımda ölü bir ışığın yuvalanacağını tahmin edememiştim. Beni asıl üzense duvarda asılı bir saatin olmayışıydı. İyice bakındım fakat yoktu. Sessizce sabahı bekledim. Dakikalar arasından düşe kalka saatler de geçiyordu. Geceden kalmış biraz huzursuzluk ve biraz da karamsarlık çöreklenmişti bedenime. Nihayet gün hafif bir şekilde ağarmıştı. Bir geminin güvertesinden dürbünle ufka bakar gibi oval pencereye ellerimi dayamış, sabahın yüzünü seyrediyordum. Rüzgarın sürüklediği bulut yığınları, uzaklara doğru göç ediyordu. Aralarından süzülen güneş ışığı ise gözlerimi alıyor, göz kapaklarımı kısarak yaşama ince bir çizgiden bakmaya çalışıyordum. Karşıda damlar, aşağıda pencereler ve sokak... Günün her saati adeta bir hengameydi. Sokak aralarında geçen tartışma seslerinin yükselişi, insanların alışkanlık haline getirdiği klakson sesleri ve alt kat komşumun karşı komşuyla olan muhabbetleri... Bir de bütün bunlar yetmezmiş gibi çatıma yuva yapmış kuşlar, kiremitlerin üstünde dolanan, susmak bilmeyen martı ve kargalar... Kim bilebilirdi ki böyle olacağını? Ben bilemedim... Şimdi düşünüyorum da buraya yerleşmek ömür boyu sürecek pişmanlığımın tohumlarını atmıştı göğüs kafesime. Oysa aradığım huzur, sükunet burada da yokmuş. Hayalimdeki ile gerçek uyuşmayınca kendimi çok suçladım. Sadece ufak bir inzivaya çekilmek istemiştim. Başaramamış olmak gururumu kırmıştı. En büyük pişmanlık, gururun gemisinde pinekleyen sıçan gibidir.


Şu naylon poşetler yüzünden gün ışığına bunca zamandır hasret kaldım. Kulaklarım kirişte geçti; ha Saliha Hanım beni hatırlar, ha biri bana ulaşır diye. Bir gün ansızın, çekmeceden çıkarılınca irkildim, şaşırdım. İster istemez büzülmüşüm. Aman, annem de ne saklamış ki bunu, atalım abla ya. Neler olduğunu konuşmaların devamında anladım. Saliha Hanım hakkın rahmetine kavuşmuş; kızları evi yeniden düzenliyorlardı. Bana tarihi eser muamelesi yapan Sevim oturacaktı artık bu evde. O gün çok üzüldüm. Saliha Hanım'ı çok severdim. Birlikte az mı çekmiştik hayatın yükünü. Bilmem kaç yıl daha geçtiğini anlayamadan yaşarken, bir gün, Sevim beni çekmeceden çıkardı. Nazikçe yıkadı. Sıkmaya bile kıyamadı. Kuruttu. Bir itina, bir itina... Hayretler içindeydim. Heyecandan düğümlerimin sayısı kadar boğazım düğümlendi neredeyse. Akşam kocası gelince anladım ki; bizim Bozcaada Belediyesi artık o iğrenç naylon poşetleri yasaklamış. Kullanan işyerlerine para cezası verilecekmiş. Oh be! Bir gün hak yerini bulacaktı. Buna emindim. İşte o gün gelmişti. Hele iyi, güzel, yepyeni kalmış ama yetmez bir tane daha alalım demesin mi Sevim. Bunların şimdi naylonları var. Renkli, üstleri çiçeklerle süslü, öyle güzel ki, diye devam etmesin mi sözlerine. Allah'ım, körün istediği bir göz sen verdin iki göz. Kızlar olmalı bu Sevim'in beğendikleri. Naylon maylon, olsun, file ya! Zamane kızları işte. Yaşasın! Bunca sene sonra sevgilim olacak. Evet ya, Sevim'in dediği gibi yakışıklılığımdan hiçbir şey kaybetmedim. Beni beğenmeyecek kızın alnını karışlarım. Çekmecede geçireceğim aşk saatlerinin hayali ile sabahladığım gecenin sonunda Sevim'in pardösüsünün cebinden dışarıyı seyrediyorum. Sevim, önce sevgili bakmaya başladı bana. Ara sıra başımı çıkarıp göz kırptım onlara. Şu elektrik meselesi var ya; çok önemli. Olmayınca olmuyor. Evet! Evet! Nihayet beni de elektrik çarptı işte. İnşallah Sevim onu alır. Bana bir bakışı var ki kızın, içimin yağı eridi doğrusu. Aa, evet! Sevim'e bak, yan yana yatırdı bizi, kızı çekeleyip boylarımızı ölçüyor. Canım ya, ne tatlısın. Sen bütün gün boş boş gez; ben senin yükünü de taşırım. Gık demem; ama akşama ödülümü de isterim bak, bilesin ha.


Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da bir süre yaşayan ve okuyan Emily Robbins, hem oranın kültürel bağlarıyla hem de diliyle yakından ilgilenerek bize içeriden kısa bir kesit sunmuş; Arapçanın kıvrak kelimeleri arasında aradığı aşkı ve aramadığı hüznü bulan bir kadın. Leyla ile Mecnun hikayesini hepimiz biliriz, kültürümüze geçen acıklı bir aşk hikayesi. Kays'ın Leyla'ya olan aşkı, sonuçsuz kalacak ilişkileri, çöllere düşüp bir süre sonra adını unutup Mecnun olması ve o çölde ona arkadaşlık eden belki de hikayenin fark edilmeyen kahramanı Çoban.. Evet Çoban, bu masalı birkaç kere okumuşumdur fakat Çoban karakterini hiç hatırlamıyorum. İşte bu romanla keşfettim hem Çobanı hem de Arapçayı eski usule göre aşk şiirleri okutularak öğretildiğini. Amerika'dan öğrenci olarak Suriye'ye Arapça öğrenmek için gelen Beatrice , bu dilde aşkın doksan dokuz adı olduğu biliyor ve okuyan herkesi ağlatan Leyla ile Mecnun'un hikayesini okuyup gerçek bir aşk hikayesinin izini sürmeye çalışıyor. Böylece orada kalırken zamanla o aileden biri haline geliyor. Aşkın her zaman yardımcı olamadığını, bazen kendimize sahip çıkmamız gerektiğini öğrenmişti. Kays ve Leyla olmaktansa istediği zaman kanatlanıp uçabilen ve yüreğini takip eden bir kuş olmak daha iyiydi. Savaşın sınırında bir ülkede, direnişi ve diktatörlüğü öğrenir, yaşadığı yerde söylediği bir cümle ya da yazdığı bir yazı yüzünden insanların hapse atılabileceğini öğrenir. Gerekli olmadıkça evden çıkmamayı, çölde yaşadığı için tozdan kaçılamayacağını öğrenir. Ama en önemlisi aşk hikayelerinin sadece kelimelerle ve sayfalar arasında olamayacağını keşfeder. Burada bir iç savaşın ve devrimin arasında kalan Bea, aynı zamanda aradığı saf aşkın, bağlılığın ve karşılıksız güvenin de arasında kalıyor. Arapçada aşk anlamına gelen birçok kelime öğrenmiştim. Madam'ın Baba hakkında en sevdiği şey ise anlamadığım bir kelimeydi. Şiirsel, neredeyse lirik bu romanı okurken yazarın Orta Doğu'da geçirdiği süre ve öğrendiklerini kitaba çok güzel aktardığını görüyorsunuz. Yaşadığı yerin hiç ismini vermese de kitap aralarında verdiği ipucuyla tahmin etmenizi istiyor. Dilin duygu aktarımı için ne kadar önemli olduğunu fark ediyorsunuz okurken. Yazar da Beanin yabancılığını betimlerken, iç savaşın başlangıcında devrimci bir aileyi anlatırken, Müslümanlık kültürünü verirken cömert davranmış ve metni zenginleştirmiş. Bu tarz şiirsel hikayeleri seviyorsanız hemencecik okuyabileceğiniz kısacık bir yaşam öyküsü.


Kar boran kış artık benim baharım. Düşüm de günüm de anıyla doldu, Sen kokar soluduğum her bir zerre, İyi ki şu dünya gelip geçici, Sen yanık sinemde eşsiz bir inci, Eşim dostum bilir mi ki enkazım. Elimde martı gibi ak bir kağıt, 1982 yılında Kütahya'nın Emet ilçesinde doğdu. Çocukluk ve gençlik dönemlerini Antakya, Batman ve Eskişehir illerinde geçirdi. 2002 yılında Anadolu Üniversitesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği Bölümü'nden mezun oldu. Aydın, İzmir, Erzincan, Balıkesir ve Eskişehir illerinde görev yaptı. Halen Eskişehir'de yaşamaktadır. 2016 yılından bu yana edebiyat yarışmalarında dereceleri ve edebiyat dergilerinde yayınlanan öykü ve şiirleri vardır. Çeşitli şiir/öykü yarışmalarında jüri üyeliği yapmıştır. 2018 yılında yayınlanan "Bir Şiir Bir Öykü" isimli bir kitabı bulunmaktadır. Öyküleri çeşitli kitap seçkilerinde yer almıştır. TEMA'ya üyedir.


İnsanlar genelde dört temel başlıkta arıyorlar bu yalnızlıktan kurtulmak için gerekli olan kişiyi/şeyi. Bunlardan ilki gözlerin algıladığı güzelliktir. İnsanlığın bir bölümü görsel estetikten etkileniyor. Görsellik diğer etkenlerin her zaman bir adım önünde olduğu için, sevdiceğine övgülerini sürekli görsel güzelliği üzerinden yapıyor. İkinci olarak kulakların algıladığı güzellik geliyor. Sevilen kişinin/şeyin ne söylediği pek önemli olmaksızın, çıkardığı seslerin tınısına esir oluyor seven kişi. Bir de ritmini bulduysa bu güzel ses, ne güzel danslara vesile oluyor. Üçüncü ise beyin ile doğrulanan, kişinin deneyimlerine bağlı olan, mantıksal güzellik oluyor. Yani, sevilen kişi/şey ile seven kişinin düşünce tarzı aynı doğrultuda ilerliyor. Bir elmanın iki yarısı olmak da buna örnek olarak verilebilir .


Spike Jonze'un gümbür gümbür gelen son uzun metraj filmi Her-Aşk bir yandan güldürüyor, bir yandan üzüyor bir yandan endişe duymamızı sağlıyor. En azından ben izlerken bunların hepsini hissettim. Günümüz teknolojisinin geldiği ve geleceği noktalar düşünüldüğünde filmde yansıtılan günler çok da uzağımızda değil gibi. Telefonlarımıza ve tabletlerimize olan bağımlılığımız, internetsiz kendimizi eksik ve çaresiz hissettiğimiz bir gerçek. Onları araç olarak kullandığımız dönemler çok eskiler de kaldı sanki. Birer kimlik verdik her birine. Teknolojinin geldiği noktalar ile birlikte bizler de değiştik. Beğenilerimiz, zevklerimiz, tercihlerimiz gibi çağımızın yalnızlaşan bireylerini ve değişen ilişkilerini anlatan çok hoş bir film Her. Teknolojinin bize birçok kolaylık sağladığı gibi bizleri değiştirdiğinden daha önce de bahsettik. Günümüz insanlarının etrafının sanal ağlarla çevrili olduğu bir gerçek. Bütün bir günü sosyal medyada, sanal arkadaşlıklarla geçirirken aynı zamanda ne kadar yozlaşıyor, hayattan uzaklaşıp asosyalleşiyoruz. Jonze, son filmi Her'de yakın gelecekte karşılaşabileceğimiz türden romantik bir öyküyü ele alıyor. Bir dünya düşünün ki insanların yapması gereken her türlü işi artık bilgisayar programları onların yerine yapıyor. Böyle bir ortamda Theodore Twombly hayatını nadir bulunan bir şeye dönüşmüş olan el yazımı mektupları yazarak kazanmaktadır. Mutlu bir evliliğin ardından eşiyle boşanmaya hazırlanan, bir apartman dairesinde tek başına yaşayan, tuhaf bir kişiliği ve hayattan zevk almadığı her halinden belli bir adam. Bir gün yolda yürürken gördüğü bir reklamda dünyanın ilk yapay zekaya sahip işletim sisteminin tanıtıldığına şahitlik ediyor ve yalnızlığını gidermesi umuduyla bilgisayarına bu sistemi kuruyor. Samantha isimli yapay zeka ürünü karakter, Theodore'un hayatına böylece girmiş oluyor. Kusursuz bir yapay zeka programı sunan yeni bir işletim sistemi olan Samantha, Theodore için programdan çok daha fazlası oluyor. Ağır bir depresyonun içerisinde olan Theodore, asla dokunamayacağı bu sanal işletim sistemine aşık oluyor. Çok uzun bir süreden sonra Samantha sayesinde gülüp eğlenmeye hayattan tat almaya başlarken yapay zeka programıyla arasındaki ilişki de gitgide tuhaflaşıyor. Teknolojinin bayağı geliştiği bir dünya tasarlarken bile sadelikten yana olan Jonze, yarattığı dünyada abartı hiçbir unsur kullanmamış. Filmin çekimlerinin büyük bir bölümü Los Angeles'ta gerçekleştirilirken, arka planda gökdelenlerin yer aldığı sahneler Çin'in Şanghay şehrinde çekilmiş. İzlerken modern, tertemiz, kalabalıksız ve gösterişten uzak bir Los Angeles izliyorsunuz. Öyle ki teknolojinin gösterişli yanlarını kullanıp uçan arabalar göstermektense, tüm gelişmişliğe rağmen yalnızlaşan ve kendine kapanan insanları, insan özelliği kazandırılmış teknolojik yapılar ön plana çıkartılmış. Öyle ki Theodore ile dalga geçip onu azarlayan, insan zihni modelinde yazılıma sahip bir konsol oyunu bile var. Kısacası Her, Spike Jonze'un başarılı senarist- yönetmenliği ve Joaquin Phoenix'in takdir edilesi oyunculuğu ile izlenilesi bir film olmuş. Altın Küre Ödülleri'nde 'En İyi Özgün Senaryo' dalında ödüle layık görülen film, Akademi Ödülleri'nde ise 'En İyi Film' ve 'En İyi Özgün Senaryo' dahil beş kategoride ödüle aday gösterildiğini hatırlatıyor ve yazıma burada son veriyorum.


Aşkın Sınır Noktası, Ertuğrul Odabaşı'nın nisanda Tilki Kitap tarafından okuyucuya ulaştırılan 147 sayfalık kısacık bir romanı. İçerisinde birçok karakteri barındıran, bize onların hayalleri üzerinden bir bakış açısı sunan bir özgürlüğü elde etme çabası aslında. Yazar, Howard'ın hayali ile başlayan kitabı bize Mustafa, Serra, Yasemin, Okan gibi birkaç karakterin de üzerinden anlatıyor. Bana kalırsa kitap bir olay kitabı değil. Ertuğrul Odabaşı, bir yazar olarak belki de yaşama karşı hissettiklerini teker teker karakterlere vermiş ve her birinin ağzından yaşadıklarımızın ne kadar çekilmez olduğunu, sıkıcı işlerde ve evlerde yaşadığımız için çekip gitsek ne kadar özgür olacağımızı anlatıyor. Bazı noktalar vardı, kitabın akışını bozan. Özellikle karakterlerin kendi kendilerini anlatması biraz çiğ durmuş. Sanki daha okumaya başlar başlamaz bir yerden okuyormuş gibi karakterlerin kendilerini tanıtmalarını sevmedim, hareketleriyle biz okuyucu olarak gözlemlesek daha çok içine girerdik kitabın sanki. Fakat kısa bir kitap olduğu için yazar yapabileceği kadar çabalamış sanırsam. 147 sayfalık kitapta karakterlere yüklenememiş tabii ki. O yüzden diyorum zaten; aslında anlatılmaya çalışılan kim ne yapmış değil, bütünlük. Hayatlarımız, kimin o hayatla ne yaptığı ve özgürlüğün bedeli.. Çok fazla karakter üzerinden giden kısacık kitap, okuması zor olsa da konusu güzel ve işlenişi başarılı. Hatta bir yerde olayların gidişatı beni oldukça şaşırttı diyebilirim. İyi yönde bir şaşırtma bu; kitabın sondan başlayıp nasıl o noktaya ulaştığını okumak da kitabın pozitif yönlerinden. Kimlikler hakkında verilen bilgilerin sözlük bilgisi gibi kalması, karakterleri sadece okuduğumuz fakat tanıyamadığımız hissi yaratıyor ve bağ kuramıyorsunuz. Ama bence yazarın istediği de bu. Karakterlerden ziyade sorgulama istiyor. Anlatmak istediklerini ihtiyacımız olduğunu bilerek azar azar veriyor bize; onun sorguladığını biz de sorgulayalım, en azından soruları bilelim istiyor. Ufak tefek yazım yanlışları vardı, çok sıkıntı yaratmıyor. Zaten kısacık bir kitap, uzun kitapları okumak istemiyorsanız size uygun olacaktır.


Ne olduysa AVM'nin açılış töreninin ardından oldu. O gün varlıklı müşteriler dünya markalarının satıldığı mağazaları doldurmuştu. Her şey yolunda görünüyordu. Fakat çok geçmemişti ki insanlar yüzlerinde huzursuzluk, gözlerinde korku kaçarcasına terk ettiler gösterişli devasa binayı. Çıkanların elleri boştu; ne bir paket ne bir poşet. Mağaza personeli dışında kimse kalmamıştı içeride; bir de güvenlikçiler. Yaşananlar anında yöneticilere ulaşmıştı. Milyonlarca dolar yatıran ortaklar tüm yöneticileri ve ilgili üst düzey personeli giriş kattaki salonda acil toplantıya çağırdı. Büyük patron sanki çıldırmıştı. Öfkeden kulaklarına kadar kızarmıştı. İlk günden sinek avlıyoruz, diye haykırıyordu. Salondakiler pimi çekilmiş bomba gibiydiler. Nerede hata yaptıklarını soruyorlardı. Çok laf edildi. Ama söylenenlerin hepsi boştu. Kimse olup bitene anlam veremiyordu. Dakikalardır aklı başında açıklama bekleyen deri koltuğa gömülmüş büyük patron yerinde doğruldu. Elini hiddetle masaya vurdu. Unvanların arkasına sığınmış insanlar suspustu. Saklanacak delik bulsalar gireceklerdi. Onca para alan yöneticilerin çaresizliğine isyan etmekle kalmayıp hesap soruyordu adam. Seçkin müşterilerin ilk günden AVM'yi kaçarcasına terk etmesinin sonuçları aklına geldikçe kan beynine sıçrıyordu. Fırsattan istifade ayak takımının bu nadide yapıyı istila etme ihtimali ürkütücüydü. Uzun süren gerilimli toplantıda müşterilerin şikayetlerini öğrenme kararı alındı. Bunu alenen yapmanın doğuracağı sakıncalar da gözlerini korkutmuyor değildi. Çalışmalar gizli yürütülecekti. Günler geçmesine rağmen elleri boştu. Nedeni bilinmeyen suskunluk işi zorlaştırıyordu. Alevlerden, yanık et kokusundan ve yüksekten düşmekten bahsedildiği çalınmıştı hafiyeliğe soyunanlardan birkaçının kulağına. Ciddiye alınmayacaklarını düşündüklerinden sustular. Amirlerin baskısı her geçen gün artıyordu. Sonunda bunalan personelden biri cesaretini toplayıp kulağına gelenleri anlattı. İşittikleri garip gelse de Güvenlik Müdürü yeni ipuçları yakalama umuduyla, gizli görev verilen personelle tek tek konuştu. Birkaçı daha benzer şeyler söyledi. Duyduklarına inanamıyordu. Açılış günü AVM'ye gelen müşterilerden ulaşabildikleriyle görüştü. Başta konuşmak istemeyen müşterilerden birkaçı o gün yaşadıklarını anlattı. Kafelerin-restoranların bulunduğu katta detaylı inceleme yapıldı. Bizzat ekibin başındaydım. İddialar asılsız görünüyordu. Bırakın yanık et kokusunu rahatsız edeci en küçük koku dahi hissedilmiyordu, dedi Güvenlik Müdürü. Bitmek bilmeyen tartışmalara rağmen yerlerinde sayıyorlardı. Sessizlik çaresizliğin teslim aldığı salonun üstüne çökmüştü. Koltuğa gömülüp derin düşüncelere dalmış yaşlı ortak, Kalkın gidiyoruz, diye haykırdığında soru dolu gözlerle adamın peşine takıldılar. Ölüm sessizliğine bürünmüş kattaki kafeleri-restoranları dolaştılar. Yine elleri boştu. Hemen bir üst kata merdivenlerden çıktılar. Ne merdivenlerde ne de katta kötü koku vardı. Aksine ferahlatıcı hava dolaşıyordu en kuytu köşede bile. Erkek giysileri satan ilk mağazaya girdiler. İçeridekilerle tek tek konuştular. Kimse yanık et kokusu hissetmemişti şimdiye kadar. Birkaç mağazaya daha uğradılar. Ne müşterisizlikten morali bozulmuş işletme sahipleri ne de çalışanlar o kötü kokudan haberdardı. Katın öteki ucundaki mağazayı ziyaret ettiler. Erkek giyiminde en tanınmış markalardan birinin şubesiydi. Yaşlı ortak kapıda durdu. Derin derin nefes aldı. En sevdiği koku karşılamıştı gelenleri. İçeride dolaştılar, konuştular. Her şey normal görünüyordu. Tam iyi işler dileyip kapıya yönelmişlerdi ki yaşlı ortak durdu; gözü mankenin üstündeki takım elbiseye takılmıştı. Mağazadakilerin moralini yükselteceğini düşünerek bedenine uygun takımı denemek istedi. Hemen genç tezgahtar koştu, söylenen bedeni alıp geniş ve gösterişli soyunma odalarından birine astı. İçeri giren adam kapıyı örttü. Dışarıdakiler teşhir edilen ürünlere bakıyor, şakalaşıp kahkahalar atıyordu. Keyifsizliği her halinden belli mağaza sahibinin taktığı gülümseyen maske düştü düşecekti. Şimdiden işsizlik korkusu yüreklerine çöreklenmiş çalışanlar ciddiyetlerini koruyarak hizmete hazır bekleşiyordu. Sessizliği bozan yardım çığlığıyla irkildiler. Herkes birbirine bakıyordu. Soyunma odasının kapısını yumruklayan yaşlı ortağın haykırışları mağazaya sığmıyordu. İlk şoku atlatanlar yardıma koştu. Kapı açılmıyordu. Omuzla yüklendiler. Nafile. Mağaza sahibi tezgahtarlardan birine soyunma odasına girmesini emretti. Çaresiz genç sessizliğin arkasına sakladığı korkuyla içeri girdi, kapıyı kapattı. Dakikalar geçmesine rağmen çıt çıkmıyordu. Bayılmış olabileceği akıllara geldiğinde telaşla koşturdular. Kapı zorlanmadan açıldı. Delikanlı, müşterilerin yüksek beklentilerini karşılayacak kalitedeki koltuğa oturmanın keyfini sürüyordu. Kalabalığı gördüğünde telaşla yerinden fırladı. Dışarı çıktı. Sorulara kısa karşılık verdi. Ne alev görmüş ne de yanık et kokusu almıştı. Büyük patronun hayal gördüğünü düşünen ortaklardan biri ile üst düzey yöneticilerden birkaçı kendilerinin de içeri girmek istediklerini söylediler. Sırayla soyunma odasının yolunu tuttular. Sonları büyük patrondan farksızdı. Yaşananlara anlam veremeyen Güvenlik Müdürü çareyi diğer mağaza çalışanlarını sırayla soyunma odasına sokmakta buldu. Ne içeriden çığlıklar yükseldi ne de dışarı çıktıklarında alevlerden ve yanık et kokusundan bahsettiler. Mağazayı terk eden ortaklar yanlarında üst düzey yöneticilerle soluğu toplantı salonunda aldılar. Kimse olup bitene anlam veremiyordu. Hepsinin kafasında aynı soru vardı. Ama dilleri bağlanmıştı adeta. Sorun çözülmezse işini kaybedeceği korkusuna kapılan Güvenlik Müdürü, Sanırım asansörleri de test etmemiz gerekecek diyebildi sesi titreyerek. Öneri kabul edildi. Asansöre ilk kimin bineceği uzun tartışmalara yol açtı. Bitmek bilmeyecek duygusu uyandıran tartışma yaşlı ortağın müdahalesiyle son buldu. Önce AVM çalışanlardan sekizi, sonraki seferde ise kendisi, üç ortağı, Güvenlik Müdürü ve üç üst düzey yönetici asansöre binecekti. Yarım saate kalmadan giriş kattaki asansörün önündeydiler. Butona basıldı, kapı açıldı. AVM çalışanlardan oluşan ilk grup asansöre bindi, kapı kapandı. Asansör kapısının hemen üstündeki küçük ekranda numaralar tek tek artıyordu; 1,2,3... Son kattaki kısa bekleyişin ardından numaralar küçüldü, küçüldü... Giriş katına ulaştığında karşılaşacakları manzarayı herkes merakla bekliyordu. Kapı açıldı. İçeridekilerin yüzü gülüyordu. Zoraki asansör yolculuğu sorunsuz tamamlanmıştı. Kısa sorgulama sırasında işittikleriyle rahatlayan diğer grup asansöre bindi, kapılar kapandı: 1,2,3... Geri dönüş yolculuğu başladığında aşağıdakilerin merakı daha da artmıştı. ...3,2,1,0. Kapı açıldığında manzara içler acısıydı. Sekiz adam kan ter içinde üst üste yığılmıştı. Yardımlarına koşanların çabalarıyla çok geçmeden asansör önündeydiler. Kimi uzatılan suyu bir dikişte bitirmiş, kimisi de elini yüzünü yıkıyordu. Kendilerine geldiklerinde anlattıkları korkunçtu. Çıkışta her şey yolunda gitmişti. Fakat inişte... Kabini çevreleyen paneller ve zemin yok olmuştu. Sadece ayaklarını basabildikleri kabin iskeletine sığınmışlardı. Çığlıklar arasında bitmek bilmeyen düşüşün sonunu görememiş, yığılıp kalmışlardı. Yaşananların ardından toplantı üstüne toplantı yapıldı. Kendi yaşadıklarının neden sıradan çalışanların başına gelmediğine anlam veremiyorlardı. Farklı ekiplere defalarca yaptırılan teknik kontroller yine sonuçsuz kalmıştı. Çaresizlikten AVM'nin açılışında dua eden hocayı getirtip dualar okuttular, kurban kesip dağıttılar. Sorun halledilemeyince hocanın itirazına rağmen namlı falcılara başvurdular. Ne yaptılarsa nafile. Artık herkes AVM'nin sonunun geldiğini düşünüyordu. Sermaye koyanlar, üst düzey yöneticiler kapıya kilit vurma kararı için toplantı salonunda büyük patronu bekliyordu. Yaşlı adam coşkuyla içeri girdi. Beklenenin aksine yüzü gülüyordu. Koltuğuna oturdu. Sabaha karşı gördüğü rüyayı anlattı. Al yazmalı yaşlı bir kadın girmiş düşüne. Yaşanan felaketin nedenini yüzüne vurmuş. Başlarındaki beladan kurtulmanın yolunu göstermiş. Susmuş. Arkasını dönmüş, yaşlı adımlarla uzaklaşıp göz kamaştıran aydınlığın içinde kaybolmuş. Geride kalan karanlığı daha da koyulaştıran beyazlığın orta yerinden yaşlı kadının yaktığı ağıt yükselmiş. Toplantı salonundakiler işittiklerine inanamasalar da, 'rüyadaki çözüm yolunu denemekle ne kaybederiz!' deyip hemen işe koyuldular. Mimarlar, mühendisler çağrıldı. Ne istendiği anlatılıp projeleri ortaya koymaları için iki hafta süre verildi. Belirlenen tarih geldiğinde ortaya çıkan projeler arasından seçim yapıldı. Birkaç güne kalmadan AVM'nin giriş kapısı yakınlarında uygun bulunan yer kimsenin göremeyeceği şekilde brandalarla kapatıldı. İki hafta süren geceli gündüzlü çalışmanın ardından her şey hazırdı. Açılış günü TV kameraları, gazeteciler ve konuklar, arkasında neyi sakladığı bilinmeyen brandanın karşısında yerlerini almışlardı. Hemen sol taraflarındaki kılık kıyafetleri kendilerine benzemeyen, yoksulluklarını sessizce haykıran topluluğa bakıyorlardı göz ucuyla. Burada ne işleri bulunduğunu soran bakışları gizleyemiyorlardı. Yaşlı büyük ortak konukları selamlayıp dev ekrandan gözlerinin ayırmamalarını rica etti. On dakikayı aşmayan görüntülerde AVM'nin inşa sürecinden kesitler yer almaktaydı. Ekran karardığındaki sessizliği yaşlı ortak bozdu. Sıranın günlerdir brandanın arkasında gizlice yürütülen çalışmanın sonuçlarıyla buluşmaya geldiğini söyledi. Lafı uzatmadı. Bu muhteşem esere emeği geçen herkese teşekkür ederek konuşmasını bitirdi. Kurdele kesilip branda açıldığında ortaya çıkan anıtın hemen altındaki mermere üç sütun halinde çok sayıda isim kazınmıştı. İlk sütunda, AVM inşaatında çalışan işçilerin yatakhane olarak kullandıkları çadırda çıkan yangında can veren işçilerin adları tek tek sıralanmıştı. İkinci sütunda dış cephedeki iş asansörlerinden birinin düşmesi sonucu hayatını kaybeden beş işçinin, son sütunda diğer iş kazalarında can verenlerin adları kazınmıştı. Büyük ortak inşaatta hayatını kaybeden işçilerin adlarını tek tek sayarken kalabalığın arasından al yazmalı yaşlı bir kadın çıkıp anıtın önüne gitti. Yere çöktü. Yüreğinin derinliklerinden yükselen ağıta gözyaşları karıştı. Gözlerine inanamayan adam sözlerin ardını getiremedi, sustu. Rüyasındaki kadındı ağıt yakan ihtiyar. Ağıt aynı ağıt. Koştu, yanına gitti; dizlerinin üstüne oturdu, yaşlı elleri avuçlarının arasına aldı. Sen... Rüyama girdin. Sen o kadınsın, dedi kekeleyerek. Kelimeler boğazında düğümlendi Yaşlı kadın ağıtı kesti. Yaşlar sessizce akıp sadece gönüllerin görebildiği yerdeki mermere ruh olmuş işçilerin terine karıştı. Yaşlı adam bir şeyler yapmak istedi. Elini cebine attı. Çek defterini çıkarıp yüklü miktarı özenle yazdı, imzaladı. Yaşlı kadın güçlükle kalktı, anıta yöneldi. Adamın eli parmaklarının arasındaki çekle havada asılı kaldı. Kadın, tanımadığı işçilerin mermere kazınmış adlarını tek tek okşadı, öptü; en son oğlununkini. Yüreğine gömdüğü evlatlarıyla vedalaştı. Uzaklaşırken yaşlı adama baktı. Artık kabus peşinizi bırakacak, dedi yorgun sesiyle. Elindeki çeki ne yapacağını bilemeyen adamın şaşkın bakışları arasında ağır adımlarla uzaklaştı. Bir köşede duran işçi yakınlarının arasına karışırken diğer gruptakiler müşterilerin öncü gücü edasıyla AVM'nin kapısından girdiler. Kendilerini birer küçük tanrı görenlerin rekabeti kabusun bitmesiyle yeniden başlamıştı.


Bu sözlerden sonra daha fazla dayanamayarak kendisini gürültülü bir şekilde yere attı. Soner birden yerinden sıçradı. Bütün gece bir o yana bir bu yana dönerek buruşturduğu çarşafı biraz daha ezerek mırıldandı. Bırak da uyuyayım azıcık. Zaten son günümüz. İşte ondan ben de kalkmanı istiyorum ya. Saatler geçer gider hemen. Soner, onu yerden kaldırıp yanına alarak sağ dizinin altındaki yirmi santimlik kısmı gösterdi. Of! Görmüyor musun şu halimi? Bak! Bak şuna! Açılmış irili ufaklı yaralarda birleşti ikisinin de bakışları; sonra da birbirlerinin gözlerinde. Benim suçum değil. Çok mu hoşuma gidiyor sanıyorsun kan kokusu? Dün mahkemede çok terledin ya ondan olmuştur. Adam elini biraz sonra sağ bacağının yerini alacak protezinin üstünde gezdirerek okşadı. Biliyorum Takır, çok stresliydim ne yapayım. Alınma hemen. Öyle uydurma değil gerçek yoldaşız biz seninle. İşte böyle cana, kana işleyen. Sımsıkı. Terle yoğrulup tek vücut olmak bizimki Takır'ım. Hadi kalk ismim gibi takırdayalım biraz. Biz gidince alt kattakiler sevinecekler. Komşu, bıktık artık senin tak tak ayak seslerinden; bul şuna bir çare diye ikide bir gelmekten de kurtulacaklar. Mutfağa ilerlerken salonda Sevda'yı gördüler. Bigudilerini saçlarından yeni çıkardığı belliydi. Kahverengi sabahlığı, salonun renklerine olduğu kadar derli topluluğuna da sağladığı uyumla dikkat çekiyordu. Bacak bacak üstüne atsa da bir ayağını devamlı sallaması onun da dün geceyi pek rahat geçirmediğinin göstergesiydi. Üzülse de o konuşmaları özlüyordu işte Takır. Hani Soner'in doğum gününü unutup o asla unutmadığı günü karısına defalarca anlatmasını. Bir çocuk yatıyordu caddede. Yola sızan kan, vücudunu terk etmeye ne kadar da hevesliydi. Otobüs şoförü Görmedim vallahi billahi diyordu. Göremezdi zaten. Gözleri kaldırımdaki güzel kadında takılıyken. Gönül gözü Bu sağlam, alın sizin olsun, diye kendi çocuğunu üzüntüden kahrolmuş aileye teklif edecek kadar kapalıyken. Geçmiş olsun ziyaretlerini de anlatırdı Soner sık sık. İyi ki benim çocuğumun başına gelmedi düşüncesini tahtaya vurdukları kıvrılmış işaret parmaklarına yükleyenleri. Kendi aralarında Evlerden ırak sağ dizinin altından kesmişler, cıva gibi çocuktu nasıl da inerdi merdivenleri üçer beşer diye fısıldananları. Çayını içmeye balkonda devam etti adam. Güneşin ılık nefesini hissetti. Güneş gibisi var mı? Kumaş altından da olsa güzel. Ben yıpranmayayım diye onunla gezmeni hazmedemiyorum, ne yapayım. Allah'tan ona isim koymadın ya. Pantolonunun üstünden sevdi Soner onu. Ellerini gezdirdi şefkatle. Pat pat diye iki minik vuruş yaptıktan sonra eğilip fısıldadı kulağına. Hadi uzatma. Sen yedeğini değil, görmediğin halde senden öncekileri de hep kıskandın zaten. Ben sensiz, sen bensiz yapamayız. Biz bütünüz. Ne olursa olsun ayrılmayacağız. İçeriden karısının mutfağı toplama sesleri geliyordu. Sert sert hareketler miydi neydi onlar? Hani Sevda, Ölmemişsin ya kazada şükret; ya felç kalsaydın, ya kör olsaydın, derdi ya ara sıra. Soner de kulaklarını kapatırdı ya öyle konuşmalarına, işte o zamanlarda da böyle gürültüler gelirdi mutfaktan. İlla şükretmemi istedi benim diye düşünerek söylendi. Rahmetli babası, iki kızdan sonra o doğunca nasıl da sevinip adını askerle ilgili koymuş, her önüne gelene tekrarlayıp durmuştu Benim oğlum subay olacak diye. Kazadan sonra ise oğlundan kaçırdığı bakışları, dokuz yaşındaki çocuğun hayatında doksan dokuz ötesi zorlukla karşılaşacağının sinyallerini veriyordu. Yo, biliyorsun onun kaç mislini yaşadık seninle. Dün bir kadın çocuğuna Otur bakayım, yaramazlık yaparsan sen de öyle olursun! diye beni göstermiş, ne çıkar. Vergi indiriminden yararlanmamı hazmedemeyip Özürlü olsaydık keşke diyebilen arkadaşlar bile tanıdım ben. Al renk, adamın yüzünde ardı ardına bütün tonlarını sergiliyordu inatla. Terleme, olanca şiddetiyle başladı. Dünkü boşanma davasındaki halini aratmaz olmuştu birbirine eklenen damlalar. Protezi çıkardı, yanına koydu. Yol uzundu. Saatlerce can cana gideceklerdi. Protezin içinde kalacak kısmın görünüşüne bakılınca, kan kana da olacaktı bu yolculuk. Biraz bakım yapmak lazımdı Takır'a. Metal aksamını kontrol etti Soner. Vidaları sıkıştırdı. Yağladı orasını burasını Takır'ın. Merak etme, dikkat ediyorum canını yakmamak için. Sessizce bir fincan kahve uzattı karısı bu arada. Kırk yılın hatırına bakıştılar son kez kocasıyla. Sıra protezin içindeki deri kısma geldi. Yara olmuş yerlerine denk gelen kısımları yumuşatmak amacıyla biraz onarımlar yaptı. Takır mutluydu, ne kadar güzel bakılırsam ömrüm o kadar uzun olur, onunla daha fazla yaşarım diye düşündü. Albümden pırıl pırıl bakan iki minik oğlan ne zaman büyümüşlerdi. Penaltı atışlarında babalarına yenilince Ama senin tahta bacağın kuvvetli vuruyor diye nasıl da mızmızlanırdı o yumurcaklar. Önceki protezler göğüslerini kabartırlardı o anlarda; övünecek bir şey bulduk diye. Şimdi de torunlarıyla top oynayabilirdi aslında. O, torunları ve Takır. Ne eğlenceli olurdu. Ama sadece bayramlarda görüşüldüğünden top oynayacak vakit kalmıyordu ki. Sağ ayağını topun üstüne koyarak çektirdiği yedi yaşındaki fotoğrafına bakıp elini havada birkaç kez sallayarak üzüntüyle mırıldandı. Hey gidi geleceğin sağ açığı Soner, büyüyünce futbolcu olacağım diye babanla az tartışmadın. Ya o takım arkadaşlarım... Sen gelmezsen karşı mahallenin çocuklarını nasıl yeneriz deyip de kazadan sonra aksayan halime bakıp bir kere bile şut attırmayanlar. O mutfaktan gelen koku karnıyarık kokusu muydu ne? Keşke bileti öğleden sonraya alsaydım diye düşündü Soner. Bir yandan da sevindi erken gideceğine. Yüreğinin dünden beri düzensiz çırpınışı evden ayrılınca geçerdi belki de. Annesinin de bir resmini almalıydı mutlaka yanına. Hani o üzüntüden aniden adetten kesilen annesinin... Eğildi, öptü fotoğrafı. Takır hüzünle ona bakıyordu. Gözyaşlarını sildi Soner. Artık hazırlanmak gerekiyordu. Vakit daraldı. Uzak yolların trenine binmeye az kaldı. Evin döşemelerinde takırdadı son kez ayak sesleri. Sevda ile kuru bir vedalaşmaya inat, su kesti adamın vücudu baştan aşağı. Ardından sokak kapısı otuz senenin üstüne kapandı sessizce. Göğsüne oturan koca düğüm, yukarılara erişip boynuna yerleşti. Nefesi yetmez oldu düşüncelerinin akışına. Tüm vücudunu ele geçiren titreme dalga dalga proteze ulaştı. Her zaman, her yerde, her olayda birlikte değiller miydi? Önce bavulun sapını tutan elleri gevşedi... Sonra basamaktan kayıverdi protez.