Havanın suskunluğunu gözden geçirdim usulca. Gözlerim kapanıyordu. Taşlaşmış ruhum üzerime çöküyordu. Belki de yürüdüğüm yolların ağırlığı toplanıyor, bedenime bilinçsiz bir şekilde dağılıyordu. Bilmiyordum. Zihnimin karıncalandığı, bulanıklaştığı ve köreldiği bir yaştaydım. Düşüncelerim yolunu kaybediyor, bildiklerim nefes almayı unutuyor, zihnimdeki uçurumun kenarından birer birer süzülüyorlardı. Ölümün ruhumdaki ayak seslerini duyuyor, inançsızca odağımı değiştirmeye çalışıyordum. Üzerinde oturduğum bank bile sanki kalp atışlarımın dünyanın zeminini delercesine attığını duyup huzursuzlanıyordu. Bir süre daha oturmalıydım. Denizden gelen her bir damla su yüzüme anlık bir gülümseme yayıyordu. Bir kere daha anlıyordum, o ufacık damlalar ruhumun en ücra köşelerine kadar uzanıyordu. Biriktirdiğim her hayal kırıklığında, her düşüm bir yıldız gibi kayıp gittiğinde, kendimi ifade etmem tükendiğinde, çok konuşup duraklayamadığımda, duygularım koca bir ormanda kaybolduğunda, özgürlüğüm ve sınırlarım beni yorduğunda, varlığımın faniliğinde ezildiğimde, maviliği beni çağırırdı. Sonsuzluğuma konuş der gibi bir hali vardı hep. Hemen teslim olurdum. Çünkü dalgalar kalbime ve zihnime çarpar, zaman ve mekan algımı geri getirirdi. Her gelişimde bedenimi saran kokusuyla beni karşılardı. Kimi zaman bizim varlığımızdan zayıf düşmüş, hırçınlaşmış görünürdü. Her bir dalgasının kıyıya yansımasından anlardım. Kimi zaman da bütün canlılığıyla varlığına şükredermişçesine durgunlaşırdı. Mavisinin tonu söylerdi. Çünkü ne zaman durgunlaşsa, gökyüzüyle anlaşır ve onunla aynı renge bürünürdü. Bugün ise hiç tanımlayamadığım bir tavır takınmıştı. Dalgalarının kıyıya dokunuşu, kokusunun yoğunluğu, renginin duruşu her zamankinden farklıydı. Bunu fark ettikçe tenimden ruhuma ateş fışkırıyor, istemsizce bu ateşi körüklemeye devam ediyordum. Benliğinin bir parçasına eşlik etmeme yine izin vermeliydi. Yoksa nereden bilebilirdi ki dünyanın gün geçtikçe yoksullaştığını; sevgisini, anlayışını, mutluluğunu yitirdiğini; ihtiyacı olan her duygunun bir kar tanesi gibi yeryüzünden geçip gittiğini? Dünyanın saygısının yok olduğunu kendisi de duyumsuyordu. İçinde her gün yüzlerce canlı ölüyordu ya zehirli kimyasallardan ya da ona savurulan atıklardan. Birçok zaman vahşi olmasının, hırçınlaşmasının asıl sebebi buydu. Dinlemeyecekse beni neden çağırmıştı bugün buraya? Yolsuzlukları, intikamları, nefretleri duymaktan mı korkuyordu? İnsanlığın yarattığı bu evrende her duygu hüküm sürerken hangi canlı ya da cansız, hangi duygudan kaçabilmişti? Korkmadan dinlemeliydi. Bir an gözlerim yavaşça aralandı ve önümden kayıp giden yüzlere takıldı. Onun yüzü gördüğüm diğer yüzlerden farklıydı. Bir annenin mutluluğunun, emeğinin, şefkatinin izini taşıyordu. Sevilmekten yorulmuş bakışları mı söylemişti bana bunu bilmiyorum. Öyle ufak tefek bir oğlandı ki her bir adımında kalabalıklar yutuyordu onu. Kalabalıklar arasında itiliyor, cılız sesi rüzgara karışıyor, bacakları ağırlığından titriyor, kolları bedeninden bağımsızca savruluyor, üzerine bol gelen pantolonunu çekelemeye uğraşıyordu. Birden ellerindekiler yola dağıldı ve o ezilme pahasına bile olsa, onu yoran sevginin gücüyle bir hışımla toparlanmaya başladı. Kalabalığı yararcasına hızlandım. Yanında durduğumda yere çömelip toparlanmasına yardım etmeye başladım. Kafasını kaldırıp bana baktı ve şefkatle gülümsedi. Savaşçı bakışlarından aldığım cesaretle Ben de satmak istiyorum bunları seninle. dedim. Bunu bekliyormuş gibiydi. Yavaşça başını salladı. Bir paket mendil 1 lira, 1 lira! diye bağıran sesimiz sokaklarda yankılanmaya başladı. Bağırırken tiz çıkan sesim insanların dönüp bakmasına sebep oluyor; bir yandan buna kahkahalarla gülüyor, bir yandan Bir paket mendil 1 lira! diye gücümüz yettiği kadar haykırıyorduk. Her bir pakete bir hikaye uyduruyor, önümüze çıkan herkese hikayelerimizi anlatıyorduk. Birkaç saatliğine oyunlaştırmıştık hayatımızı. Birkaç saatliğine bütün düşüncelerimiz, acılarımız, yorgunluğumuz, bir balona sığmış, gökyüzüne salınmıştı. Oyunumuz işe yaramış, saatler sonra elimizdekilerin hepsini satmıştık. Ufaklığın yüzü yeni yıkanmış bir çiçek gibi aydınlanmış, gözleri parlayarak etrafı süzmeye başlamıştı. Saatler geçmiş olmasına rağmen hiç yorulmuş bir hali yoktu. Topladığımız paranın yarısını bana uzatarak Artık eve gitmeliyim. dedi. Oysaki karanlığın çökmesine daha zaman vardı. Bana uzattığı parayı elimle ittirdim ve Neden? diye sordum. Annesinin ve babasının iş bulamadığını, evlerini geçindirmekte zorlandıklarını, okuldan arta kalan zamanlarda mendil satarak yardım etmeye çalıştığını anlattı. Öyküsü zihnimde bulduğu sesle algımı köreltmeye başlamışken, çocuğun koşarak uzaklaştığını gördüm. Dur, gitme. dememe fırsat vermeden, kalabalıkların arasına karışıp yok olmuştu. Elimdeki bozuk paralar ile amaçsızca kalakaldım. Tek bildiğim şey sahip olduğum bütün gücün, umutların, hayallerin ve inançların o küçük gibi kalabalıklar arasında kaybolup gittiğiydi. Bir hayata eşlik edebilmenin getirdiği hazla ışıldayamadan olduğum yere çakılmıştım. Dalgalarının vuruşu beni yakaladığında oradaydım. Elimde kalan cesaretime odaklanıp senin varlığına geldim. Duymak istemediğin, başından beri anlatmak için kıvrandığım hikaye işte buydu. Sönmüş ama ruhu tükenmemiş kocaman bir hayattı bugün tanıştığım. Kalabalıklar arasında çırılçıplak kalmam, bütün beton parçalarını ateşe vermem, insanlığı tutup silkelemem, toplum düzenini yıkmam, küçücük bir çocuğun cümlelerine sıkışıp kalmıştı. Yüzüme anlık gelen gülümseme buharlaşıp uçtu. Artık ne ruhumu ne kalbimi ne de zihnimi taşıyabiliyordum. Soluğumun yavaşlama sebebi hem dalgalarının umursamazlığıydı hem de küçük bir çocuğun yaşantısı. Ruhumun sesine kulak vermemiştin. Oturduğum banktan aniden fırladım. Gökyüzü siyahını takınmış, sahil tenhalaşmıştı. Adaletsiz ve acımasız bir çukurda yaşamaktansa, senin zenginliğinde hayat bulmak istiyorum. diye bağırdı zihnim. Ayaklarım zihnimi takip etti.


2015 yılında çekilen ve ülkemizde 2 şubat 2016'da gösterime giren, biyografi, romantik ve drama türündeki yapım Danish Girl. Film başarısını 4 Oscar Adaylığı ile taçlandırmış bir yapım. Aynı zamanda Golden Globe adaylıkları da bulunuyor. Tarihin ilk cinsiyet değiştirme ameliyatlarından biri olan Danimarkalı Eniar Lili Elbe'nin aşk ve tutku dolu hayat hikayesini oldukça güzel işlemiş. 2014 yılının en iyi Erkek oyuncu Oscar'lısı Eddie Redmayne'nin akıl ötesi performansı bile izlenilmesini sağlayacaktır. Her ne kadar bu yıl en iyi erkek oyuncu dalında ödülü Di Caprio lobisi kazanmış olsa da Eddie Redmayne önümüzdeki yıllarda daha çok ödül alacak bir oyuncu olduğunu bizlere tekrar tekrar ispatlıyor. Alica Vikander'ın muhteşem performansı ile oyunculuklar zirveye çıkıyor. En iyi yardımcı kadın oyuncu dalında Oscar aldığı bu performansı sinemaseverlerin kesinlikle kaçırmaması gerekiyor. Özellikle homofobik insanlar için bu tarz tutku dolu yapımların artması gerektiğini düşünüyorum. Türkiye'de birçok eşitsizlik alanında olduğu gibi cinsiyetler arası eşitsizlikler de oldukça ciddi sosyal sorunlara neden oluyor. Hollywood özellikle son 10 yıl içerisinde eşcinsel hakları ile ilgili tüm dünyayı bilgilendirmeyi amaç edinmiş görünüyor. Bunu yaparken ucundan kıyısından bizim gibi bu tarz konularda çok daha derin, ayıpsal sıkıntıları olan bir toplumunda geleceğe bakışını değiştiriyor. Empati aslında tek ihtiyaç duyduğumuz şey. Birbirimizi gerçekten dinleyebilme sanatı bir anlamda. Film sinema teknikleri açısından çok bir şey önermiyor. Yine de insani hikayesi ile insanı sarıp sarmalıyor. Lili Elbe'nin cinselliğini yeniden keşfedişi, yaşadığı travmalar ile bezenmiş, tutku doruklarda bir senaryo sizleri bekliyor. Tom Hooper tarafından çekilen filmin özellikle mekanları ve kostümleri oldukça başarılı. Yine de sahnelerde insanın içinde derin bir görüntü boşluğu bıraktığını söylemek de mümkün. Her şeyden önemlisi Gerda Wegener isimli kadının efsanevi aşkını izlemek için bile koltuklarda yerinizi alın. Homofobinizi ve insanlara karşı işlediğiniz tüm fobileri bir kenara bırakın. Trans genderların tarihi hakkın yaratılması gereken geniş empati boşluğunu görselliği ile olmasa da senaryosu ile doldurabilecek bir iş Danish girl. Israrla dvd oynatıcılarınızdan isteyiniz.


Bugün yine gitmeliydi. Huzursuzluğu, babasının bulunduğu katta iyice arttı. Her gelişinde aynı yazıyı okumaktan duyduğu acı, yaşlı ayaklarının onu her hafta buraya sürüklemesine engel olamıyordu. O yüzden de bulunduğu megakentten ayrılmak hiç aklına gelmezdi. Bu yaşantısı, az sayıdaki arkadaşlarının onun gibi birinin şimdiye dek Mars'a seyahat etmemesini alay konusu yapmalarına neden oluyordu. -Herkes bir veballe ölür ama benimki en ağırı. Babasının vasiyeti olan bu tümce, önceleri başucundaki mermere yazılsa da şimdi nüfusun yoğun artışından değişen gömütlük düzeniyle, yerin bilmem kaç kat altında, sabitlenmiş çekmecenin kapağına taşınmıştı. Babacığım, diye mırıldandı Tayfun. Seni çok özledim. Keşke çocukluğumu bölüp apar topar Amerika'ya göndermeseydin beni. Ünlü bir bilim adamı olmaktansa senin yanında büyümeyi ne çok isterdim. Ardından, trafik kazasından ölen annesini de anımsayınca artan gözyaşlarını gömütlük asansöründe bırakarak kendini caddeye zor attı. İnsanlar üzerine akın akın geliyorlardı sanki. İçlerinde görmek istemedikleri, özellikle gözüne çarpıp duruyordu. Bu kadar mı çoğalmışlardı? Duymak istemediği havadaki kokunun ciğerlerine daha fazla dolmasına izin vermemek için aceleyle bir drog merkezine girip haftalık besin gereksinimini içeren kapsülleri seçmeye başladı. Elindekilerden bazılarının üstünde yazan besin adları, az önceki hüzünlü havasına onu tekrar döndürdü. O cuma akşamı çok sevdiği biftek ve püreden oluşan yemeklerini yedikten sonra odasına kapanmıştı. Bir iki saat geçmişti ki babası, Kolay gelsin, yine ne buluşlar peşindesin bakalım? diyerek başını kapıdan uzattı. Tayfun, uzun yıllar çocuk sahibi olamamış bir doktorun, uzmanlık alanını değiştirip kendini tamamen tüp bebek çalışmalarına yönlendirmesi sonucu doğan bir evlattı. Babası, hem bu sayede bir çocuk sahibi olmuş hem de buluşlarıyla ülkenin en büyük tüp bebek merkezinin başında yeni çalışmalara imza atmaya devam ediyordu. Çocuğu olmayanların akın akın geldiği bir merkezdi artık orası. Doktor, oğlunun dünyaya gelmesinin her aşamasını kendisi gerçekleştirdiği için hem onunla hem de kendisiyle gurur duyuyordu. Bu gururla oğluna bakarken içinden, keşke herkesin evladı onun gibi olsa; o zaman gelecekten hiç kimse endişe duymazdı, diye geçirdi. Tayfun dikkatini elindekilerden ayırmadan, DNA zincirimi ayrıştırıyorum baba, diye yanıtladı. -Hayır, en sevdiğim meyvenin DNA'sını ayrıştırmayı biraz önce bitirdim. -Evet, ben de bu koku ne kokusu diye düşünüyorum deminden beri. Tayfun, üstü birçok deney gereçleri ile dolu olan karmakarışık masadan eldivenli elini kaldırarak az ileride duran tüpün içindeki cam boruyu işaret etti. Oğlunu dikkatle izlerken son tümcesi, zihninin bir köşesine çoktan yerleşmiş, yanına aldığı soru işaretlerinin sivri ucunu adamın beynine beynine batırıp duruyordu. Bunu daha önce nasıl düşünememişti? Bir süre sonra, İşte bana ait DNA, diyen Tayfun'un sesiyle kendine gelince gözlerini tüpün içindeki cam boruya dikti. ederler. Zaten şimdi ikisini de çöpe atacağım. Adamın, Dur, yapma! demesine fırsat kalmadan Tayfun'la kavunun DNA'ları deney masasının altındaki çöpü boylamıştı bile. Şimdi kalan kavunumu yeme zamanı, diye gülümseyerek odadan çıkan Tayfun'un ardından hemen çöp sepetine eğilen adam, iki tüpü de kazağının altına saklayarak hızla portmantoya koştu. Paltosunu giyip arabasına binmesiyle hastanedeki tüp bebek ünitesinin araştırma kısmına gelmesi beş dakikasını aldı. Heyecanla çalışmaya başlayabilirdi. Denemenin ne zararı olabilirdi ki? Aceleyle aldığı tüpleri kazağının altında çıkarınca öylece kalakaldı. Hangisi Tayfun'un DNA'sıydı? Düşündü. Son yarım saati gözlerinin önüne getirdi. Oğlunun işaret ettiği kavun DNA'sının tüpüyle içindeki cam boruyu anımsamaya çalıştı. Kokladı. İkisi de kavun kokuyordu. Baskın koku, süre kısa demeyip kazağın altında diğerine de bulaşmıştı demek ki. Kafa yoracak vakit yoktu. Bunca yıllık doktorluğunun önsezisiyle elindekilerden birine karar verdi. Evdeki yardımcıya, Hastanede çok önemli işim çıktı. Beni rahatsız etmeyin, diye ettiği telefonun ardından koca bir hafta sonunu laboratuvarda geçirdi. Yaptığı çalışma, sadece o sırada işlemleri devam eden binlerce çocuksuz ailenin üstündeki uygulamayla sınırlı kalmayacaktı. Uzun süre, her gelen çocuksuz aile için yeterli olacaktı. Artık oğlu gibi çocuklar çoğalacak, ülke kaostan ancak onlarla düze çıkabilecekti. Yaptıklarına çok sevinse de, dondurulmuş embriyoların bu şanstan yararlanamamasına üzülerek evinin yolunu tuttu. Mesleğini aniden bırakıp inzivaya çekildiği odasında, yıllar sonra oğluna vasiyetinin yanında bu çalışmasını ağlayarak itiraf ettiğinde artık çok geçti. Tüp bebek tedavisinde sayıları milyonlara ulaşan insanlar, üçüz bebeklerini çaresizlik içinde Allah'ın hikmeti olarak çoktan kabul etmiş, yeni bir nesil, engel olunamayacak şekilde çoğalmaya başlamıştı. Tayfun'un yorgun bedeni, biraz sonra ulaşım için kullanacağı hava dolmuşunda, yollarda görmek istemediğinden çok, kavuniçi renkli, baskın kavun kokulu, boyu iki buçuk metreyi bulan insanlarla iç içe evine dönmek zorundaydı. Gözlerini kapatarak yolculuğuna devam etse de, büyük bir ihtimalle bir asır sonra, ülkenin tüm insanlarının böyle olacakları, hatta yabancılarla yaptıkları evlilikler çoğaldıkça tüm dünyaya yayılacakları düşüncesini zihninden uzaklaştıramadı.


İlk olarak 1975 yılında Death Race 2000 olarak çekilmiş ve 2008 yılında ise yeniden çevrimi olarak Death Race çekilmiştir. Başrolünde İngiliz aktör Jason Statham yer almaktadır. 2012 yılında geçen filmde, zarara uğrayıp çöken Amerika ekonomisi ve hızla çoğalan işsizlik sonucunda suç oranları patlamıştır. Sonuç olarak da hapishane yönetim sistemi çökme noktasına gelmekte ve özel şirketler hapishaneleri ticari amaçlar için kullanmaya başlamaktadır. Bu cezaevlerinden biri olan Terminal Island'da internet üzerinden yayınlanan kafes dövüşleri düzenlenmeye başlanır. Ölümüne yapılan yarışların seyirci sayısı da gittikçe artmaktadır. Ancak kafes dövüşlerinin artık seyirciyi tatmin etmemesi üzerine Ölüm Yarışı denen kuralları olmayan otomobil yarışları ortaya çıkar. Terminal Island'da yapılan yarışlardan birinde; Frankenstein lakaplı yarışçı, yarışın sonunda kazanacağı halde yardımcı pilotunun olmaması üzerine Joe'nun gönderdiği füzeyle ölür. Hapishane yönetimi ilgi çeken bu yarışçının ölümünden sonra yarışlara olan talebin düşeceğinden korkarak yeni birini aramaya başlar. Eski bir Nascar yarışçısı olan Jensen Ames'in yeni Frankenstein için en iyi aday olabileceğini gören hapishane yönetimi, mahkumlardan birine Jensen'in karısını öldürterek suçu onun üstüne yıkarlar. Böylece Terminal Island'a düşen Jensen, cezaevinin müdiresi tarafından yarışlarda yeni Frankenstein olması için ikna edilir.


Merhaba kokuşmuş tüm bedenler, hadi yine iyiyiz bugün, yağmur yağacakmış. Omzumdaki melek söyledi. Biraz kendimize geliriz. Ne dersiniz? Bakmayın böyle konuştuğuma, aslında ben de mutsuzum. Hangi ölü mutludur ki... İntiharla bezenmiş bedenlerin bile bir pişmanlığı vardır. Nihayetinde intihar sonu ölümle biten bir başkaldırı değil midir? Ve ölmek yitirmektir, kaybetmektir. Ve ölmek özlemdir. Peki anne... dedim. Odama gittim. Biriktirdiğim tüm paraları aldım ve çıktım, bir daha geri gelmemek üzere. Bunu anlatmam zordu, kabullendirmem de. Ölesiye yorgundum. İlk gittiğim yer bir bar oldu. Dikkat çekiyordum, tacizce sözlere uğruyordum fakat sarhoş olmuştum. Şarkı söylemeye başladım. Barın sahibi sesimi çok beğenmiş ola ki gözümü açtığımda barda bir koltukta yatıyordum. Gözümü açar açmaz bir adam belirdi ve günaydın dedi. Umursamazlığın en son halini yaşıyordum. Ve bunu yapmak için kendimi zorlamıyordum. Acı iliklerime kadar işlemişti fakat yine de mutluydum. Bu saatten sonra yeni bir hayatım olacaktı. Ve ben farklı olacaktım. Yani kendilerine göre farklı olmayanlara göre farklı olacaktım. Ki herkes kendine göre öteki değil. Düşüne düşüne yürüdüm. Şaşkın, eleştirel, bazen de gülümseyen bakışlar arasında. Şarkı söylemeyi seviyordum, içmeyi seviyordum, kendim olmayı seviyordum. Kabul etmeliydim. Geri döndüm. Her gün farklı insanlar geliyordu. Beni genelde şaşkınlıkla karşılıyorlardı. Fakat sonradan seviyorlardı. Alkışlar yağdırıyorlardı. Sarhoşluğun dibine vurmuş adamların taciz sesleri yükseliyordu gecenin en geç saatlerinde. Duymuyordum. Ve bir gün bir müşteri geldi. İçti, içti, içti ve Lut kavmi geri gelmeyecek! dedi. Çıkardı silahını. Kurşunu tam göğsüme isabet etmişti. O kurşun hala göğsümde, hissediyorum. Beni kimler attı buraya. Muhtemelen bardakilerdir. Annem gelmedi biliyorum. Burada olalı ne kadar oldu bilmiyorum. Bu gelen annem mi? Ne işi var burada? Yani... Buraya geldi, yanaştı. Mezar taşındaki,


7 yaşındayım. Daha okula başlamamışım. Sokaklarda koşturacağım son yaz. Bundan sonra büyükbabamla yazları dükkana çalışmaya gideceğimden haberim yok. Babannem de bizimle yaşıyor. Ellerinde büyümüşüm onların. Ama babannem hasta. Çok hasta. Duramıyor ayakta, sürekli uzanık kalmak zorunda. Böbreğinde bir şeyler diyorlar, o zamanlar sadece böbrek kelimesini tanıyabiliyorum. Ameliyat olması gerektiğini, ameliyat olmazsa durumunun ağırlaşacağını falan da büyüdükten sonra söylüyorlar. Ameliyat oluyor babannem. Üzerinden 17 yıl geçiyor, ama ben hala unutmuyorum o sahneleri. Ziyarete gidişimi, hastaneyi. Koğuş gibi hasta odasını, pis yataklarını, yan yatakta ağlayan hasta yakınlarını, hastanenin kendine has o kimyasal kokusunu.. Gözlerini açıp uyanıyor babannem. Gülümsüyor. Narkozun etkisini atamamış hala. O zamanlar bile yaşlı vücudu. Annesinin gülü diyor bana. Gülümsüyorum, başımı eğiyorum. Hastane kokusunu ilk o zamanlar çekiyorum içime. Nedense unutmayacağımı biliyorum. 14 yaşındayım. Özel lise sınavına girmişim. Sınav sonucum gelmiş, dereceye girmişim. Babam hasta. Babam hep hasta. Haberi almakla ağlamaya başlaması bir oluyor. Geceyi hastanede geçirmesi de ardından.. İlk defa o gece sigara içiyorum, hastane önünde. Acil servis keşmekeş. İnsanlar ne kadar çok hasta. İnsanlar ne kadar çok üzgün. Doktorlar bana umarsamaz geliyor. Acaba bu kadar çok hastayla iç içeyken, umursamazlıkları oradan mı geliyor? Babam kötü. Nefes alamıyor. Ama doktor 10 dakika sonra zaman buluyor. Huzur bulmak mümkün değil. Asla. Hastanede, ağıt yakanların yanında huzur bulmak mümkün değil. Uzun zamandır ailemden başka bir şehirde olmama rağmen, sadece bir kere hastaneye gidiyorum, o da zaruriyetten. Yıllar sonra, içimdeki hastane nefreti korkuya dönmüşken, bir kez daha gitmek zorunda kalıyorum o lanet yere. Şehir dışından geliyor teyzem. Bu sefer de o hasta. Çok fazla hasta. Kanser diyor doktor. Diğer teyzem çöküyor koridora. Dışarı çıkıyorum, sigara yakıyorum. Annem geliyor apar topar. Herkes ağlıyor. Kadınlar ağlıyor. Ben ağlıyorum. Bütün hastane bize bakıyor. Başkaları kendi dertlerini göz ardı edip, bizi teselli etmeye geliyor.


Öncelikle, güçlü olanlar sahneye çıktı ve onları düzen kavramına göre değerler oluşturuldu. Sonra güçlüler kendi aralarında anlaşamadı ve kabileleşme kavramı ortaya çıktı. Bu durumu ise kentleşme ve devletleşme gibi akımlar seyir etti. Devlet kavramı tamamen adalet kavramının oluşmasına sebebiyet verdi. Adalet kavramının Platon'un Devlet kitabında yeterince işlenebildiği tartışmalı. Ancak, insanları yönetebilmek için ne para ne de güç kullanılsın, onlarla ortak fikirlerle alıştırmalıyız görüşü de genişletildi. Şimdi korkulan, çekinilen ve ya buyruğuna girilen şeyler kişiler değil, tanrılar olmuştu. Tanrılar ile ilgili anlatılar da Homeros ya da buna benzer şairler tarafından dile getiriliyordu. Devletin başındaki kişilerin tanrısal özellikleri de mutlaka betimlenmeli idi. Sonra devletler din anlayışını benimsediler ve toplumların din aracılığı ile nasıl yönetilebildiklerini keşfettiler. Her şey güzel ilerliyordu ancak öteki yandan gelişen teknoloji, farklı toplumların birbirleriyle iletişime geçmelerini kolaylaştırdı ve soğuk savaş dönemleri başladı. Toplumlar bir şekilde içten içe yanmalıydı çünkü savaşmanın faydalarından çok zararlarından bahseden toplumlar ortaya çıkmıştı. Milliyetçiliğin yarım tanımlarıyla bir çok insan birbirine düşman edildi ve bir müddet daha itaatkar kısım elde tutuldu. Şimdi ise, toplumu oluşturan insanlar, komedyanın gücüne sığındılar. Trajedinin insanları iyi bir şekilde etkilemesi ve savaşlara sürüklemesi mümkün iken, gıdıklayarak savaşa insan götürmenin pek mümkün olmayacağını gördük. Trajedi yanlıları ise ölmeye devam etmekte ve birileri onları da gıdıklamak zorunda! Komediye sığınarak Kahrolsun bağzı şeyler! ifadesini kullanan zihinleri arıyorum şimdi. Meğerse bu komedide bizlere başka bir şeyler anlatılacakmış. Meğerse bir gün, insanlar aldıkları maaşların yetersiz olduğunu, bir hafta sonu ailecek pikniğe gitmek için zorlanmanın saçma olduğunu, seven kişinin sevdiğine bakamamasının hala ahlak duvarlarına sahip olduğumuzdan kaynaklandığını, yolda düşene bir tekme de bizim tarafımızdan atılmaması gerektiğini ve buna benzer birçok şeyi anlatacakmış. Hür olmayan gülemez demem ancak hür olandan daha zordur onların gülmeleri. Gülünecek şeyler bulacaksak, komedyamızı herkes ile paylaşalım. Yine de unutmayalım. Hür olmak için diğer hürriyetleri yok saymak, yazının başındaki adalet kavramının incinmesini sağlar ve sonuçta iki tarafta da hürlük hakkında hiçbir şey kalmaz.


Ben Deli Derviş... Hakikati bulma uğruna ömrünü heba etmiş; tek zerre doğrunun peşinde yılmadan koşmuş, taşları kendine yastık, geceyi üstüne yorgan bellemiş acizin biri. Şam'dan Horasan'a, Kahire'den Türkistan'a varana dek girmediğim tekke, seyr-ü sülüğünü takip edip icazet almadığım tek bir tarikat, sohbetine erişme şerefine nail olmadığım hiçbir şeyh kalmadı. Yine de ne damla gideremedim susuzluğumu... Son girdiğim tekkenin şeyhi de halimi anladığından bir gece sohbetten sonra: Git dedi bana, git, gitmeden gelemezsin unutma, gitmeden gelemezsin dedi. Ben de bu sözün üzerine, üzerime abamı, elime de keşkülümü alıp beni çeken mıknatısı aramaya yollara gark oldum. Geçirdiğim nice günlerin sonunda şehirlerin sultanı olarak anılmaya layık, görenleri kendine aşık eden, Eyüb el- Ensari'yi, ta o yaşında surlarının önüne getiren payitahta ulaşmıştım. Peygamberin hadisine nail olma şerefine ulaşmış, babası da dahil hiç kimsenin yapamadığını yapan Fatih Mehmed'in İslam topraklarına kattığı şehir. Öyle bir şehir ki kişi Hakk'ı bulmak için de Hakk'tan ayrı düşmek için de her fırsatı burada bulabilir. Şehrin sokaklarını arşınlamaya başlamışken çarşıda bir cemaatin toplandığını görmüş, ne olup bittiğini anlamak için yanlarına varmıştım. Üzerinde beyaz hırkası, başında on iki dilimli tacı elinde de yürürken ona destek olan asası ile birisinin bir şeyler anlattığını işittim. İnsan ne çabuk biliyor da artık bildiklerini anlatma zorunda hissediyordu kendini. Oysaki talebe olmak gibisi var mıydı? Hep talep eden olmak ne hoştu. Eşya ile bir olan Hak, görünüşte yok gibidir; zahiren fark edilemez. O, ancak manada ve gerçekte eşya içinde gizlidir. Bunu ise ancak gönül gözü ile bakanlar görür. İşte bu yüzdendir ki ehl-i zahir kesret aleminin karanlığında kaybolmuştur. Kişi kesret perdesini aralayıp vahdete ermelidir. Kesretten kurtulup vahdet nuruna varmanın yolu heva ve hevesi terk etmekten, dünyayı gönülden silip atmaktan ve benlik putunu parçalamaktan geçmektedir. Bütün bunlar ise bir mürşid-i kamil elinde gerçekleşebilir. Kişi mürşidini yani rehberini bulmadan Hakk'a varacak yolu bulamaz, yani kesret zulmünü aşamaz. Bir kez vahdet güneşi gönle doğdu mu, o zaman başka her şey görünmez olur. Hakk'a talip olanlar mürşidini seçerken kendinden üstün olanı seçmelidirler. Çünkü salih bir kişiyi mürşit seçenin kendisi de salih olur. Bülbül ile olanın yeri gülistan iken baykuş ile olanın yeri viranelerdir. Tutu ile yoldaş olanın gıdası şekerken, karga ile yoldaş olanın gıdası murdardır. Bütün ömrünü bir mürşit aramayla geçirmiş olana, yani bana mı söylüyordu bu cümleleri? Gözleri sanki benim üzerimdeydi. Her kelimesi tek tek dökülüyordu dudaklarından, hiç acelesi yoktu anlatırken. Ve nasıl bir açlıktı bu bendeki de, böyle dinliyordum. -Hakk'ı göreyim dersen canla baştan geç, aradaki senlik ve benlik duvarlarını yık. Baktığın her yerde O'nu gör, işittiğin her seste O'nu işit. Veliler ve delilerdir Hakk'a en yakın olanlar. İlki sonradan keşfetmiştir bu dünyanın akıl ile kavranılamayacağını, ikincisi zaten doğuştan bilir de sadece vaktin gelmesini bekler, akıllarından sıyrılmak için. Öyleyse bırakın kalın ciltli kitaplarda yazılanları, unutun nice alimin ettiği sözleri; sadece aşk olun! Hakikat dört kapının ardındadır. İnsan şu dördü arasında gidip gelir. Evvela madendir, oradan bitkiye sonra hayvana ve en son da insana ulaşır. İnsanda bu üçü de mevcuttur. Madendir, cevher olur işlemesini bilene; bitkidir, kök salar bu dünyaya nihayetinde; hayvandır, leşin peşinde koşar. Dört kapı vardır. Hava, ateş, su ve topraktır. Bunlar da şeriat, tarikat, marifet ve hakikata tekabül eder. Benliği yırtıp hakikata yani insan-ı kamile ulaşmanın yolu bu dört kapıyı geçmektir. Şeriatta bu benim şu senindir; tarikat ve marifette hem senin, hem benim; hakikatta ne senin, ne benimdir. Şeriat çerağdır; tarikat fitil, marifet yağdır, hakikat ise şuledir. Hakk'ı arayan kişi çerağ gibi doğru duracak; fitil gibi yanacak, yağ gibi eriyecek ve nur gibi şule verecektir. Lakin canlar bu yola gelen erenler meydanından dönmeyecek. Ne buyurmuş Pirler: 'Gelme gelme! Dönme dönme. Gelenin malı dönenin canı'.


Yönetmenliğini Hakan Algül'ün yaptığı, absürd komedi türünde 106 dakikalık bir film 'Deliha'. Gupse Özay , Derya Alabora , Cihan Ercan , Barış Arduç , Zeynep Çamcı , Hülya Duyar , Cenk Durmazel , Korhan Herduran , Esin Eden , Ali Çelik , Jeyan Ayral Tözüm , Nezih Tuncay , Fatih Özkan , Gülay Baltacı , Murat Karasu , Feriha Eyüboğlu , Benian Dönmez , Gülsüm Akan , Serap Durmaz ve Kadriye Çetinkaya rol almışlar. 14 Kasım'da vizyona giren Deliha, senaristi olarak kurguladığı ana karakteri kendisi oynayarak beyazperdeye taşıyan ilk kadın komedi oyuncusu filmi olma özelliğini taşıyor. Bir filmi, sadece başrol oyuncusunun oyunculuk yeteneğine, ağlatma, güldürme ya da düşündürme becerisine göre değerlendirmeyi alışkanlık haline getirmiş kimi eleştirmenlerin, filmin başrol oyuncusu olan Gupse Özay'a Recep İvedik'in kadın versiyonu yaftasını yapıştırdığı bir film oldu Deliha. Fragmanını izleyip film hakkında fikir yürütebilecek, dahası tespitler yapacak derecede 'üstün algı kapasiteli' kimi izleyicilere de bıdı bıdı etmek için fırsat doğdu böylece. Bana kalırsa, bazı eksilerinin yanında dikkate değer artıları da var bu filmin. İlkin, Gupse Özay'ın başarılı bir gözlemci olduğunu gördük. Karakterler sıradan belki ama söylem ve eylemlerini tahlil ettiğinizde, yakın çevrenizde bulunan insanlardan her an bekleyebileceğiniz, bu güne kadar vurgulanmamış, belki önemsenmeyerek atlanmış, hakikaten böylesi insanlar da var veya böylesi bir adam/kadın bunu rahatlıkla söyler ya da yapar diyebileceğiniz anların olduğunu fark ediyorsunuz. Bir kadın eliyle kaleme alınmış senaryodan, kadın günlerini, orada konuşulan konuları, misafirler arasındaki dedikodu döngüsünü, insanları çekiştirme tarz ve biçimlerini, çekememezlik boyutlarını da öğrenme fırsatı buluyorsunuz. Zaman zaman sıkıldığınız, bazı durumların abartılmış olduğunu görüp bu kadar da olmaz ki! dediğiniz olmuyor mu? Oluyor elbet! Ancak bu durum, sanatsal bir film olma gayesi gütmeyen, izleyicisine hoşça vakit geçirtmek, stresten uzaklaştırmak için kurgulanmış hangi film için geçerli değil ki? Üstelik özellikle vurgulamak gerek; bu senaryo ve film Gupse Özay'ın ilk denemesi. Gelelim yardımcı oyunculara... Zeliha'nın annesi rolünü üstlenen Derya Alabora, menopoz evresindeki bir kadının sıkıntı ve dertlerini beyazperdeye ne de güzel yansıtmış. Köyünden kopup gelmiş, kendisini kısıtlı olanaklar içerisinde eğitmeye çalışmış, fotoğrafçılık meraklısı Cemal, Cihan Ercan'ın dışında ve ondan daha başarılı bir biçimde seyirciye nasıl sunulabilirdi, bilemiyorum. Çok başarılıydı. Rahatlıkla denilebilir ki; filmin en başarılı oyuncusuydu. Alzheimer hastası anneanne rolündeki Esin Eden, anlık ve tuhaf çıkışlarıyla benim bulunduğum salondaki seyircilerin büyük kısmını güldürmeyi başardı. Emlakçı Faik rolündeki Ali Çelik; toplumumuzda sıkça görülen maddiyatçı ve uçkuruna düşkün insan tipinin çok başarılı bir örneği idi. Fatih Özkan, kısa olmasına rağmen falcı rolü ile filmdeki en başarılı oyunculardan biriydi. Filmi henüz izlemeyenler varsa onun bulunduğu sahneyi soluksuz izlesinler derim. Gupse Özay'ın, abartılmış makyaja, dağıtılmış saçlara, garip dişlere, zaman zaman bir deli gibi davranmasına gerek yokmuş doğrusu. Zorlamasaymış iyiymiş, zira böyle yaparak doğallığından uzaklaşmış. Seyircide ona yönelik yerleşik bir 'komik kadın' algısı var zaten. Ne diyelim; Bu seferlik böyle olmuş. Kadın komedyen kıtlığının hüküm sürdüğü ülkemizde, Gupse Özay gibi sanatçıların bu tip girişimlerini elden geldiğince desteklemenin, kendilerini geliştirmeleri için yapıcı eleştirilerle onlara yeni yeni fırsatlar vermenin önemli ve gerekli olduğunu düşünüyorum. 'Absürd komedi' türünde bir film olduğunu bilerek, beklentinizi yüksek tutmadan, hakkındaki ileri-geri eleştirilere de kulak asmadan,


İkinci Dünya Savaşı yılları acımasızdır, ancak umut insanı savaştan da çok yıkabilir. Polonya asıllı küçük bir aile savaş yıllarında Rus askerlerinden kaçmayı başarmış ve Almanya'da yeni bir yaşam kurmuştur. Ülkeler değişir, diller değişir, ama aile kavramının getirdikleri değişebilir mi? Çocuklar, küçük bir çocuğun kaybolmasının acısı değişebilir mi? Bu sorunun cevabı 96 sayfada, bir çocuğun, kendisinden birkaç yaş büyük ağabeyi Arnold'un gölgesinde kalmış ana karakterin ağzından anlatılıyor. Büyük oğullarını sınırda kaybeden anne baba Almanya'ya yerleştikten sonra bile bir gün onu bulma umudunu yitirmemiştir. Orta halli bir ailedir artık onlar, baba ticaret ve benzeri işlerle uğraşırken anne tüm vaktini Arnold'u hatırlamakla geçirir. Küçük çocuk kendini her daim suçlu hissetmekte, evin üstündeki bu havadan bazen kendini sorumlu tutmakta ve neden ağabeyinin öldüğünü kabul edip geçmek yerine üstünde bu kadar durduklarını anlamamaktadır. Öyle ya, ölü bir ağabeyin gölgesinde büyümüştür kendisi. Hiçbir şeyini bu ölü ağabey ile paylaşmak zorunda kalmamaktan memnun yaşayıp giderken ve ailesi tarafından bu kadar ihmal edilmeye alışmışken bir anda ağabeyinin aslında ölmediği ortaya çıkar. Arnold ölmemiştir, annesi onu o kaosta başka bir kadının kucağına tutuşturabilmiş ve sonra kadın ortadan kaybolmuştur. Ortaya çıkan bu gerçekle öfkelenir adı bile olmayan küçük çocuk. Yaşının getirdiği bencillikle bakar olaya. Ve bir gün, Arnold olabilecek bir bulunmuş çocuk ortaya çıktığında onun için her şey daha da kötüleşir. Zaten sürekli Arnold'un hatırasını yaşayan annesi ve babası şimdi iyice umutlanmış, tüm enerjilerini, tüm hayatlarını bu çocuğun Arnold olup olmadığını bulmaya adamışlardır. Özellikle anne, daha çocuğun adı geçer geçmez bunu kendi oğlu olduğundan emin olmuştur. Aylar testlerle, seyahatlerle, bu çocuğun aileden olup olmadığını ortaya çıkarmakla geçer. Gerçek ortaya çıktığındaysa hiçbir şey beklendiği gibi gelişmemiştir. Bir çocuğun dilinin samimiyeti, yalınlığı ile bütünleşmiş bir kitap Kaybolan. Hüzün yalın, anlatım açık sözlü. Bir şeyleri saklamak istemiyor çocuk, Arnold'u bulmak da istemediği gibi. O yalnızca dışarıdan bakıyor olaylara, buna rağmen yalnızlığı ve terk edilmişliği en çok o hissediyor. Kaybolandan daha yalnız hissetmek mümkün mü, diye soruyor Treichel. Bittiğinde bir süre boşluğa düştüğünüz bir kitap bu. Tek taraflı düşünmenize izin vermeyen, size zorla empati yaptıran ve sizi biraz da yalnız hissettiren.


Duvarda asılı posterden bana bakıyordu Karl Marx. Yok, dedim, bu böyle olmaz. Kalktım bir bardak su doldurdum. Düşünmeye devam ettim. Sanki iç sesimi duyar gibi 'Olmuyor değil mi?' dedi. Şaşkınlıkla kafamı kaldırdım, önce Karl Marx'a baktım, sonra yatakta oturan ona baktım. Bir elinde sigara, bir elinde kül tablası duruyordu. Sigarasının dumanları yüzünü kaplamıştı. Sigarayı içerken gözlerini kısışını gözlerimi kısarak izledim. Ona kızgındım ama yine de bu duruma susuyordum. Uzun uzun baktı, sonra sigaradan yine bir nefes çekti, her zamanki gibi 2 defa üfledi. 'Söylesene hangimizi daha çok seviyorsun?' dedim. 'Ben en çok sigara içerken beni hayran hayran izleyen seni seviyorum' dedi. Karış karış ezberlediğim adam, sigarasına karışmama yine izin vermedi. Bilgisayarın ekranına bakıyormuş gibi yaptım. Filmin en heyecanlı sahnesinde, kavgalarımızın en hararetli kısımlarında böyle susmaya çalıştığım zamanlarda hep yaptığım gibi, bilgisayarın başına geçip uzun uzun ekrana yansımasından sigara içişini izledim. Öksürdü, öksürdü, daha çok öksürdü. 'Bırak işte şu illeti' dedim. 'İlaçlarımı unuttum, ondan bu öksürük' diyerek mutfağa ilaç almaya gitti. Onu tanıdığım günden beri sigara en yakın arkadaşıydı. Pantolonun sağ arka cebinde cüzdan, sol arka cebinde sigara paketi vardı. Sigarasının ezilmemesine dikkat ederdi. Sigara kutusunun üzerinde duran o adamın fotoğrafını, sigarayı ilk açtığı çöp ile kapatırdı. 'Bunu neden yapıyorsun' dediğim zaman, 'ben bu adama üzülüyorum, sigarayı içemiyorum' derdi. 'E içme işte!' dediğimde, 'ama ben seviyorum, olmaz' diyerek alnımdan öpmüştü. İlaçlarını içmeye gittiğinde kalktım yine o adamı kapattığı çöpü söktüm, yırtıp attım. O sigara içmekten vazgeçmiyor, ben sigaradan vazgeçirme çabamdan vazgeçmiyordum. İlaçlarını içip geldi. Ertesi gün vedalaşacağımızı hatırlatıp bugünü kavgayla geçirmeyelim, diyerek sarıldı. O gece son gecemiz olduğunu bilerek uyumadık, uyuyamadık. Evet, son geceydi ama ikimizin hayatının kaosunun başlangıcıydı. O sabaha kadar sigarasını içti, anlattı, ben de dinledim. Ben anlattım, o dinledi. Birlikte gittiğimiz spotçuya gidip onu rahatsız etmeyi, kahvesini içmeyi unutma! Ben yokken sakın o parkta tek başına ıslanma... ile başlayan bir sürü uyarı dolu sözleri kafamın bir köşesine tekrarlaya tekrarlaya kazıdı.


Kurbağaların suyu kaynarken bazıları dışarı atlamaya çalışıyor, bazıları başarmış, bazıları ise atlamayı başarmışları kötülüyor ve atlamayı deneyenleri engellemeye çalışıyor. Büyük bir çoğunluk suyun kaynadığının farkında ancak Bugüne kadar bir şey olmadıysa yarın neden olsun ki? sorusuyla yaşamaya devam ediyor. Sonra mutfaktaki bazı etlerin tırtıklandığı fark ediliyor. Fareler basmış olsa gerek... diye düşünülerek, tırtıklanan kısımlar kesilip çöpe atılıyor, yapılan bu işlem de çözüm sanılıyor. Ertesi günlerde ısırıkların boyutları büyümüş, etlerin yarısı telef olmuş, ısırılan yerler kesilip atılıyor ve birkaç da farenin başı eziliyor; sırtlanlar sinsice gülerken. Masa başında köpekler sinirleniyor. İstihkaklarının pek çoğu çöpe gitmiş, fareler ezilmiş ama etler azalmaya devam ediyor. Köpekler de etleri çaldırmadan evvel tüketmek peşindeyken, ne aceleleri var bilinmez, etleri pişirmeden yemeye başlıyor. Köpekler kuduruyor. Su göreni kaçıyor. Ağzı köpüreninden uzak duruluyor ancak bazıları da ısırıyor. Kuduz köpekler tabii ki sürü halinde yaşayamıyor. Bu durum bir açıdan iyi çünkü anca kendi etraflarının canını sıkıyor. Bir taraftan ise kötü; kuduz köpeklerin sayısı, nedendir bilinmez, hızla artıyor. İnekler eskisi gibi süt verebiliyor ancak etraftaki samanı bir tek onlar kullanmıyor. Süt sevdalıları ineklerin haklarını savunmakla pek de akılsız bir iş yapmıyor, koyunlar ise yere yatırılmış güdülmekte. Tıraş makinası koyunlardan bir tanesinin derisini kesince Ulan! diyor, Koyun güdecek el bile kalmamış buralarda! Ya sebebi kurban bayramı ya da erken vakitte konuşması, bunu da bize söylemezler ama koyundan pek de fazla bir et çıkmadığını herkes görüyor. Hava ise geçen seneye göre 15 derece daha sıcak. Kargalar, bu durumun normal olduğunu söylüyor: 7 yılda bir oluyor. Normal bu. Sıcaktan ölen birkaç hayvanın dışında kimse şikayet edecek bir şey bulamıyor ama nedendir bilinmez, uzun zamandan sonra ilk kez filler bu bölgeden geçiyor, Kurumamış göl var mı buralarda? diye de soruyor. Diyelim ki var, anasını satayım, size hiç yerini söyler miyiz? diyor bir akbaba. Sırtlanlar, bu kanatlı leşçilerin niyetini anlıyor ve filleri koruyup kollama görevini üstleniyor gibi görünüyorlar. Biz size kurumamış göl vaat ediyoruz, bizi takip edin! Önemli olan şeyin göle ulaşmak değil; göl yolunda ölen fillerin hangi leşçiye daha yakın olduğunu bilen aslanlar ise sürüyü ölmezden evvel indirme peşinde. Fillerden bir tanesi A-! Fare! diye bağırıyor ve fillerin gündemi etrafta fare olup olmadığı hakkında görüşler belirtmekten ibaret hale geliyor. Ancak hiçbir hayvan birbirini anlamadığı gibi, insanlar da birbirine kulak veriyor gibi durmuyor. Disleksiden mustarip binlercesi, 10 dakikalık bir sohbeti bitmek tükenmek bilmez bir girdap gibi görürken anlatıcı ise henüz girizgah yaptığını düşünüyor. Anlatısını dikkat çekici hale getirmek için çabalarken bazen anlatmak istediği şeyi kaçırıyor, kaçan kaçtı ya zaten, boş konuştuğu ile kalıyor. 1 oluyor, 2 oluyor, dinlenilmesi gerekmeyen safsatacı bülbüle dönüşüyor. Sesi güzel ama cümleler pek mantıklı gelmiyor.


Bütün koğuş uykuda. Sultan hariç. Topal Meliha'nın çıkardığı uzun soluklu gazları, Artist Cansel'in koğuşun duvarlarına çarpan horlaması dışında çıt yok. Sultan uyuyamıyor. Gözleri, küçük pencereden duvara vuran ışık yansımasının oynayışında asılı. Ödül mü? O da ne? Çocukluğunda duymuştu bu lafı ilk kez. Şaşırmıştı Sultan. Yaptığı şey bu kadar önemli miydi? İç içe geçmiş iki odalı fakirhanelerinin dış odasında toplanırlardı sabahları. Annesinin inşaatlardan devşirdiği birkaç tahta parçasıyla yakılan sobanın anlık sıcaklığında ısınırlardı. Odanın ortasına serilen ince muşambanın etrafına doluşurdu altı kardeş. Tarhana çorbasına hücum eden altı kaşık. Tencerenin dibinden tak tak sesi gelmeye başlayınca şilteleri katlayan anneleri bağırırdı. Pek doydukları da söylenemezdi. Yarı aç yarı tok kalkarlardı sofradan. Öğretmeninin, Marshall Yardımı dediği süt tozundan hazırlanan süt olmasa hiç doyduğunu hissetmezdi. Allah'tan sınıfta epey çıt kırıldım çocuk vardı. Özellikle memur çocukları. Ne kadar özenirdi o zamanlar o kızlara, oğlanlara. Mis gibi kokarlardı. Sadece kendileri mi? Her şeyleri güzel kokardı. Sultan'ın bilmediği, ona yabancı kokular... Pırıl pırıl önlükler, kolalı yakalar, boyalı iskarpinler. Kızların saçlarında bıcır bıcır tokalar. Boyunlarında kokulu silgiler, ceplerinde işlemeli mendiller. Hele bir de beslenme saati geldi mi iyice derinleşirdi aralarındaki uçurum. Sultan, babasının yağlığını sererdi sıranın üzerine. Gül yağının ağır kokusu burnuna dolardı. Kulplu alüminyum su tasını da yağlığın üzerine koyar süt sırasının gelmesini beklerdi. Dantelli peçeteleri, sırça bardakları ilk kez sınıftaki çocuklarda görmüştü. Kakaoyu da. Sıra arkadaşı Nesrin, narin elleriyle etrafı kırmızı dantelli peçetesini sıraya yayardı. Öğretmen ışıl ışıl parlayan bardağa sütü koyduktan sonra, Nesrin edalı edalı birkaç kaşık kakaoyu bardağına döker, iyice karıştırırdı. Bu karıştırma işleminden büyük zevk aldığı yüzündeki fettan gülüşten belli olurdu. Sonra birden durup kakaolu sütünü koklardı. Her gün değişmeyen oyununun ortalarında, böğğğ gibilerden bir ses çıkarıp bardağını Sultan'dan tarafa iteklerdi. Biraz kızarırdı Sultan ama itirazsız kabul ederdi arkadaşının ikramını. O kara tozun, sütün lezzetini nasıl değiştirdiğine hep hayret etmişti. Öğretmen her ne kadar sütünüzü de içeceksiniz, ekmeğinizi de yiyeceksiniz dese de, o çocukların, Sultan gibi yoksul çocuklara ekmeklerini ve sütlerini verdiklerini ve evlerinden getirdikleri çöreklerini ağızlarını doldura doldura yediklerini, doyduktan sonra da kalanını yine Sultan gibi çocukların önüne iteklediklerini görmezden gelirdi. Görüş günü ateş almaya gelmiş gibi üç beş dakika yanında kalan annesinin ağzından cımbızla aldı lafları. O da bir komşudan almış haberleri. Cadı kaynanası, Sultan'ın ailesine göstermezmiş çocukları. Dalyan gibi oğluma kıyan o katilin ne kendisi ne yedi sülalesi sokağımızdan bile geçmesinler, dermiş. Dalyan gibi oğlu da uçkurunu tutsaydı ya! Hadi uçkurunu tutamadı, hadi Sultan'ın yatağına oynaşını soktu, hiç değilse Sultan dellendiği zaman Allah yarattı demeyip odunla dövmeye kalkmasaydı ya! Yine mi uyumadın? dedi sol yanından bir ses. İrkildi kadın. Nihal'in sesiydi. Ranzasında doğrulmuş, Sultan'ı seyrediyordu. Teyturacı Nihal. Değişik bir kadın. Koğuştaki diğer kadınlara benzemiyor. Sosyetik, bilgili. İlk geldiği gün, Tiyatrocuyum, demişti de, koğuş ağası Kör Emine, gören tek gözüyle kadını süzüp dudak bükerek, bizim oralarda Teyturacı denir senin gibilere demişti. Nihal, uykulu gözlerini ovuşturduktan sonra Sultan'ın yatağının ucuna ilişti. Heç, dedi Sultan. Yan yan güldü. Toka taktım. Çiçek taktım... Gelincik taktım gelincik... Şimdi bütün tarlalar gelincik doludur... Çocukken gelin yapardık onlarla. Henüz tomurcuk olan çiçeği üç dört parmak gerisinden kırardık. Yeşil kaftanın içinde kıpkırmızı bir gelinlik gibi dururdu. Başka bir gelincik daha koparırdık. Ama hemen çiçeğin bitiminden. Onu da ters çevirip, tomurcuk gelinciğin sapına geçirirdik. Bir tarafından birkaç yaprağını çeker alırdık. İçindeki topçuğun yarısı dışta kalırdı. Kırmızı duvaklı, siyah saçlı bir baş olurdu. Ama yüzü boş. Kaş göz çizerdik üzerine. Dudak yapardık özene bezene. Sonunda kırmızılar giyinmiş bir geline benzerdi gerçekten... Ya da biz benzediğini sanırdık... Ee! Bu gelinin yanına bir de damat gerekirdi elbet. Kurumuş bir deve dikeni arardık. Bulurduk da. Uzunca koparırdık. Damat gelinden uzun olmalı, öyle değil mi ya! Onu da koyardık gelinin yanına. Her tarafı dikenli. Boz... Sevimsiz gelmezdi o zamanlar bize. Damat dediğin oydu zaten. Anamla Sümbül Teyze konuşurken duyardım. Aman bacım. Koca dediğin deve dikeni olup olacağı... Sonra oynatırdık damatla gelini. /Aman bu fasulye iki buçuk liraya. Çocukluk işte... Çıkarsam buradan, çocuklarıma da yaparım o gelinle damattan... Alem kadınsın dedi, Nihal. Sultan'ın dizine elini koydu. Çocuklarını özledin sen yine. Başını öne eğdi Sultan. Uzun kirpiklerinden, solgun yanaklarına düşen yaşlar koğuşun loş ışığıyla parladı. Korku ona hiç bu kadar yakın olmamıştı. Çocukken en çok babasının annesini dövdüğü gecelerde korkardı. Hepsi korkarlardı. Altı kardeş, küçük bedenlerini büzüştürüp fırtınanın geçmesini beklerlerdi. Sultan, annesi gibi değildi. Fiske vurdurmazdı kendisine. Kocasından da çekinmezdi. Gözünü çapaktan sakınmaz, diklenirdi sonuna kadar davasında. Üstelik kocasını da severdi. Gözünü açıp gördüğü, gönül verip sevdiğiydi. Eriydi. Bacasını tüttürendi. Ocakta aş kaynıyorsa erinin sayesinde kaynıyordu. Ah bir de uçkurunu tutabilseydi. Sultan başka kadınlara da benzemezdi. Paylaşmazdı erini kimseyle. Ne komşu kızı Meryem gibi üstüne kuma getirttirir, ne de Emmioğlu Rıza'nın karısı gibi metresi bilmezden gelirdi. Aklın varsa, akıllı ol. Şeytana uyma. Ola ki uyarsan da kendine mezar yeri seç. derdi kocasına. Kocası gevrek gevrek gülerdi. Hırslanırdı kadın. Başını hin hin sallardı. Deliliği hoşuna giderdi kocasının. Hırslanması da. İyice gaz verirdi, karısının kabarmış yüreğine. Sultan, koğuşun nemli kokusunu çekti içine. Alaycı bir gülüş attı Nihal ortaya. Sultan, Nihal'in gözlerinin içine boş boş baktı. Nihal kendini tutamadı. Kahkahası koğuşun bütün köşelerinde yankılandı. Ranzaları bir kıpırdanmadır aldı. Kör Emine, öfkeyle bağırdı. Emine, tek gözüyle manidar bir bakış fırlattı kadınlardan tarafa. Yan ranzanın üstünden Cansel doğruldu yatağında. Bu sefer gülen sadece Nihal değildi. Sultan da gülme krizine girmişti. İkisinin de karınlarına ağrılar girmesine rağmen kahkahalarını durduramıyorlardı. Cansel, iyice hiddetlendi. Uzun boyu ve iri gövdesiyle ranzadan atlayıp, kadınların başında bitti. Gözü dönmüş vaziyette üstlerine yürüyüp, ikisini de saçlarından yakaladığı gibi kafalarını birbirlerine vurdurdu. Aniden kesiliverdi kahkahalar. Bir lokmalık iki sıska beden kurtulmaya çalıştı Cansel'in elinden. Bütün koğuş ayaklanıp kavgayı bitirmek için çabaladı ama Cansel'in hırsı geçmedi. Sultan ve Nihal yüzleri gözleri kan revan içinde yere yapıştıklarında, Cansel'i ancak ayırabildi kadınlar. Kapıdan gardiyanın sesi geldi, sert ve soğuk. Kör Emine, bir dal sigara uzattı Cansel'e. Yine hırsını alamayıp kadınlara doğru yürümeye davrandı. Fırsat vermedi Emine. Aval aval baktı Cansel, Emine'ye ama inanmadı. Sultan, dudaklarından ve burnundan akan kanı tülbendiyle silerken gözlerini Cansel'den ayırmadı.


Bahar başlangıcı, yutulan her kalp ilacı. Çıkarın kalbimi verin ellerine, taşıyamaz artık ağır gelir bu yük o yüreğe. Dört mevsim yaşadım, dördü de sen. Şiirlerime satır yetmiyor artık, satırlarım şiirlere sığmaz. Ellerimde çarpıntı, yükseldikçe; yükseldikçe daha sert düşüyor insan yere. En güçlü kişilikler yığılıverdi yerlere, sen ne sandın kendini bey adam, hanım kızım? Sen de bu galaksinin tardigratısın, bu galaksi de adını koyamadığım sonsuzlukların. Bazen hiçbir anlam ifade etmiyor suskunluklar, bazen bir roman olur yalnız kalışlar. Dört elim olsa dördüyle de sarılırdım, ahşap evler yanarsa izlerim olsa da benim sokağım. Gamsız bir çocuktum, camsız bir dünya hayal ettim. Şeffaf değilmiş sevgiler, umulmadık anlarda sergilenmiş. Cansız mankenler geziyor sokaklarda, kansızlar biraz da. Herkes kendisini kral sanırken ben bulutlara bir medeniyet inşa ettim. Aşılamaz yollarım var, telaşınız yetmez ulaşmaya. Keyfim bilir ipler sarkıtırım yukarıdan, keserim belki de tam ulaşacağınız zaman. Ne demiştim ben daha demin; yükseldikçe daha sert düşüyor insan! Düşün düşebildiğiniz kadar, her şey olur çıkarsınız da rezil olarak çıkamazsınız ne de olsa bu bok çukurundan. Siz hiç çıkabildiniz mi sahi iz bırakan çamurundan? Siz hiç yıkabildiniz mi sahilde kumdan kaleleri, kestanesi tüten gecekondu evleri. Kime kızsam çekip gider, başkasıyla tamamlanmıyor yarım kalmış mutluluklar. Mutluluklar bir süreçtir, anlık vuruyor mutsuzluk dalgaları; adını koyacaksak insanın gelgit zamanı. Bazen diyorum, denizlerde mi yaşasaydık? Var mı denizlerde yaşarken koku hissiyatı, siniyor mu balıkların da kılçıklarına başka balıkların sevdaları. İşte böyle oluyor sabah, sonra akşam oluyor, ciğerlerime sinmiş bir kokudan eser yok; bu nasıl tekerrür? Alt alta koyuyorum yazdıklarımı, yine de gözlerinize sığmıyor. Bana sorsanız boş kağıtlar gönderirim isimsiz zarflarda. Bana sormayın kaç kez kapınızdan geçtim, rahatsız olmayın diye gözlerimi devirdim. Mutluluklar bir süreç, yokluğunuz ise devirdaim. Siz yine de hiç konuşmayın, kirpik uçlarınız bana hasret kalacak her daim. Belki de ilk sigaramı bu satırlarda içeceğim. O güne kadar sağ kalır mı nefessiz bıraktığım ciğerlerim, sinmişlikler yok ediyor hücreleri. Bence müziksiz bir hayatın ahengi yoktur, söndürün gözlerinizdeki ışıkları hayatınız hep olacaksa böyle. Sessizlik ölüm habercisidir sizin bağırdığınız saat dilimlerinde. Ben eşsiz sanıyordum her kendime yakıştırdığımı, unutamıyorum yanıma yakıştırdıklarım gidince eşsiz kalışımı. Belki siz de bir tardigratsınızdır benim hayat çizgimde; ya da ben aşık oldum bir dev olarak ayak bastığım cüceler ülkesinde. Siz susmaya devam edin, ben bağırmaya devam edeceğim kralların yüzüne. Neresi burası herkes şarlatan ve hokkabaz. Beresi yırtık bir sokak çocuğu ağlıyor, yanından geçer lüks araba konvoyları. Geçtiği bölgelere isim verilse olur hicaz. Seçtiğiniz her kimse aynada yansıması, bu nasıl devir tarihinin yüz karası. Siz kusmaya devam edin toprağınızda nefret tohumu, toprak aşınacak ve yağmurlar yeşertecek elbet her otu. Ben aslında bağırmıyorum sesim kısık yıllardır, siz kendinizi duymazken olmuşsunuz herkese sağır. Biliyorum her yenilgi her zamankinden daha ağır. Bitmek bilmiyor nokta konmadıkça her satır, her satırdan geriye kalan, yaşanmışlıktır.


Devlet Tiyatroları 2014 yılının ilk ayında Shakespeare'in bir çok oyununu sanatseverlerle buluşturuyor. Bu kapsamda Ocak ayında Shakespeare Haftası kutlanacak. Dünyanın seçkin drama yazarı kabul edilen İngiliz ozan ve oyun yazarı William Shakespeare'in eserleri 21-26 Ocak tarihleri arasında Ankara'da tiyatroseverlerle buluşacak. 38 oyun, 154 sone ve birçok yapıta imza atan Shakespeare'in oyunları bütün büyük dillere çevrildi ve diğer bütün oyun yazarlarından daha çok sergilendi. İlk oyunları çoğunlukla komedi ve tarihi olan ve bu türlerle 16. yüzyıl sonunda kültür ve sanatın zirvesine yükselen Shakespeare, daha sonra trajedilere yöneldi ve İngilizce'nin en iyi ürünlerinden bazıları kabul edilen Hamlet, Kral Lear, Othello ve Macbeth'i bu dönemde yazdı. 21 26 Ocak tarihleri arasında Talat Halman'ın dilimize çevirdiği ve Erdal Küçükkömürcü'nün yönettiği Ankara Devlet Tiyatrosu yapımı W.Shakespeare'den Soneler Oda Tiyatrosu'nda. 20. yüzyılda, eserleri defalarca benimsenen ve yeniden keşfedilen Shakespeare'in oyunları bugün popülerliğini sürdürmekte ve tüm dünyada farklı kültürel ve politik bağlamlarda yeniden yorumlanmakta. Devlet Tiyatroları Şubat ayında ise bu proje kapsamında Anton Çehov'u sanatseverlerle buluşturacak.


Dil gelişmiş bir iletişim aracıdır. İlk çağlardan itibaren insanlar anlaşabilmek için çeşitli yollar denemiş, bu yollar evrilerek günümüz dillerini oluşturmuştur. Diller, bu evrilme sürecinden geçerken hamuruna yetiştiği coğrafyanın özelliklerini, toplumlarının gelenek göreneklerini katmışlardır. Dillerin bu süreç içerisinde geçtiği yolları inceleyerek o toplumun değer yargılarına ulaşmak mümkün olur. Örneğin Türklerin Arap kültürü ile yaptığı ortaklığın bir sonucu olarak, Osmanlı'nın duraklama döneminde Jön Türklerle birlikte gelen Batı ve Fransız etkisi ile dilimiz yabancı dillerle entegre olmuştur. Bu da kültürel yozlaşmayı beraberinde getirmiştir. Kültürel yozlaşma bizi bağlı olduğumuz köklerden uzaklaştırmış, göçebe yaşamın gerektirdiği daha az ataerkil yapının bozulmasına sebep olmuştur. Şu an dilimizde var olan belli kalıplar bu durumun göstergeleridir. Günümüzde yaşanan kadın cinayetleri, cinsiyet eşitsizlikleri, sosyokültürel çatışmaların dilimizde de somut karşılıkları bulunmaktadır. Eski Türk boylarında kadınların lider bir profil taşıdıkları yönünde birçok anlatı yer almaktadır. Bunların en başında Türklerin anaerkil bir toplumsal yapıya sahip oldukları yönünde özelliklerin yer aldığı Umay Ana Miti ve İskitlerin kadın hükümdarı Tomris Han'ın liderlik özellikleri ifade edilmektedir. Tabii ki bunlar asıl ataerkil sistemin yanında yeşeren birkaç çiçekten başka bir şey olamayabileceği gibi aynı zamanda da geçmiş toplumsal bakış için umut vadeden örneklerdendir. Ancak dilin gelişim yolculuğunda bu bakış, Kadının sırtından sopayı, karnından sıpayı eksik etmeyeceksin. Kız girdi on üçüne; ya erdedir ya yerde. anlayışına dönüşmüştür.


Dil; insanların, duygularını, düşüncelerini ifade etmeleri için kelimeler ya da işaretler yardımıyla yaptıkları anlaşmadır ve diğer insanlarla iletişimi sağlar. 'Dil' sözcüğünün eş anlamlısı 'lisan' sözcüğüdür. Literatürde dilin sözcük anlamı her ne kadar bu kadar kısa cümlelerle anlatılsa da hayatımızdaki yeri oldukça büyüktür. Doğduğumuz anda başlayan agu uguların çevremizdeki ebeveynlerimizin kullandığı dile dönüşmesi, kendimizi ifade edebilmemizin, derdimizi anlatabilmemizin en önemli unsuru dildir ve dil yaşayan bir canlıdır. Her dil doğar, gelişir, değişikliğe uğrar ve bazı sözcükleri yok olarak kullanılmamaya başlar. Hatta dünya üzerinde toplumlarıyla birlikte var olup sonradan o toplumun yok olmasıyla unutulmuş diller de vardır. Dolayısıyla kullanılmayan dil de tıpkı diğer canlılar gibi sonuçta ölür. Dil canlı bir varlık mıdır, sorusu tarih boyunca tartışıldı ve tartışılacak. Ancak; dilin sürekli değişmesi, dönüşmesi, üremesi, yok olması yani ölmesi ve toplulukları etkilemesi, toplumlardan etkilenmesi dilin canlı bir varlık olduğunun göstergesidir. Dilin insanların düşünce sınırları içerisinde sürekli değiştiğini görmezden gelemeyiz. Tıpkı insanlar gibi sürekli üretim ve üreme halinde olan dilin içerisinden o güne kadar hiç kullanılmamış sayısız sözcüklerle sayısız cümleler doğar. Bu bile dilin canlı bir varlık olduğunun en önemli kanıtıdır. Ve bir dilin yeterince konuşanı yoksa gelecek kuşaklara aktarılması oldukça zordur. İşte tam da bu noktada birçok dil tıpkı canlılar gibi ölümle karşı karşıya kalır. Türk Dil Kurumu dili; toplum paydaşları arasındaki sosyal ve milli bir anlaşma olarak tanımlamaktadır. Dilin varlığı ve gelişimi o dile ait olan edebiyatı da doğrudan etkiler. Zengin bir dil yapısına sahip olan ülkelerin edebiyatları da zengindir. O dilde yazılan eserler zevkle okunur ve geleceğe kalır. Dilini kaybeden bir millet, tarihini, belleğini, benliğini hatta inancını kaybeder. Ne yazık ki iletişim araçlarının oldukça üst düzeye çıktığı çağımızda, sosyal medya dili, gençlerimizin arasındaki iletişim dili görünür bir şekilde erozyona uğramış gibi görünmektedir. Gereksiz kısaltmaların, aralarına serpiştirilen yabancı kelimelerin, bozuk cümlelerin giderek olağan bir hal aldığı açıktır Dilimizi kısırlaştıran, nesiller arasındaki iletişimi yok eden; Türkçeden ziyade karmakarışık bir dil yaratan, bozuk bir lisan görülmeye başladığını görmezden gelmek olası değildir. Bunun içindir ki özellikle edebi metin üretenlerin metinlerde dilimizi korumaya, yaşatmaya, üretmeye yönelik çalışmalar yapmaları gerektiğine inanıyorum. Kendi adıma bir şey söylemem gerekirse; bunu seve seve yapmaya çalışıyorum. Çünkü yazı dilimizi gelecek kuşaklara aktaracak en önemli unsur edebiyattır. Tıpkı ayak izlerini takip ettiğimiz ustalarımız gibi bizler de kültürümüzü, tarihimizi, dönem geçişini bizden sonrakilere aktarmakla mükellefiz diye düşünüyorum. Ve bu inançla kurgu metinlerimin satır aralarına yaşadığım dönemin tarihsel olaylarını sıkıştırıp bolca atasözleri ve deyimler kullanıyorum, Atasözleri ve deyimler konusuna gelince, yeni neslin bu anlamda oldukça zayıf olduklarını birebir görenlerdenim. Atasözleri ve deyimler dilimizin zenginliğidir. Atalarımızdan bize kadar gelmiş en büyük mirasımızdır. Biz eli kalem tutanlar bu zengin mirasımıza sahip çıkıp gelecek kuşaklara aktarmazsak ne yazık ki geçmişte ölümle sonuçlanmış başka diller gibi biz de Türkçemizi ölüme terk etmiş oluruz. Konuşma dilinde her ne kadar farklılıklar olsa da yazı dili bir ülkenin her tarafında aynı kalmalıdır. Örneğin trafik kurallarının olmadığı bir ülke düşünelim. Böyle bir ülkede herkes canının istediği gibi, canının istediği yoldan gitmek istese tahmin edebileceğimiz gibi trafik arapsaçına döner ve kilitlenir. Sonuç olarak ulaşımda trafik kuralları nasıl ki olmazsa olmazımızsa, dilimizin de aynı şekilde çeşitli kurallarla belirlenmiş kodlaması olmazsa olmazımızdır. İmla kuralları ve noktalama işaretleri de dilimizi kontrol altına almak için var olmuştur. Bu kuralların olmadığını düşünmek bile istemem. Noktalar, virgüller, soru işaretleri olmasa, imla kuralları olmasa özellikle yazı dilimiz birbirine karışmış kargacık burgacık karalamadan ileri gidemez sanırım. Dolayısıyla gerek ülke içinde gerekse ülke dışında kendi dilimize has kurallar çerçevesinde belirlenmiş dilimize sahip çıkmazsak, içeride ve dışarıda bir dilimiz olduğu savını yeterince haykıramayız. Dilimizde ciddi devrimler yapan Atatürk ise dilin önemini şu sözlerle anlatır; Türk dili, Türk milleti için kutsal bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği nihayetsiz felaketler içinde ahlakını, ananelerini, hatıralarını, menfaatlerini kısaca bugün kendi milliyetini yapan her şeyinin dili sayesinde muhafaza olduğunu görüyor. Türk dili, Türk milletinin kalbidir, zihnidir. Bir Kafkas özdeyişi ise söyle der; Dil bir ulusun aynasıdır. Bu aynaya baktığımız zaman orada kendimizin gerçek yankısını görürüz. Schiller de Kafkas özdeyişine benzer olarak; Dil, bir ulusun aynasıdır der. Sosyal medya yazışmalarının yanı sıra dilimizin yok olmasına yol açacak en az onlar kadar tehlikeli bir şey daha var ki o da şu meşhur tabela kirliliği. Ramada Plaza İstanbul City Center, King Oto Care, Dentis City Center, Antiaging-Dermavita Sağlık Hizmetleri, Crowne Plaza, Airlines, Clup Resort Atlantis, HospitalTürk, Plaza Premium, Clup Resort Atlantis Jolly, Coiffeur Mabelle, Zipcar Rent a Car, Daildrive Rent a car. Gızıa Nişantaşı, Room, Knitss Nişantaşı, Jasmine, Mybestfrıends Showroom, Discrete, Rue, Brandroom, Bej Fine Factory, Fistan by A Boutique, Wish Store, V2K Designers... Örneklerden de anladığımız üzere sokaklarımızda, caddelerimizde sanki Türkiye sınırları içinde değil de yabancı bir ülkede yaşar hale geldik. İlk bakışta 'e ne olmuş yani bunlarla dilimiz mi ölecek' gibi düşünenler olabilir. Bence ölür. Bir gün bir bakmışız ki bu Türkçe olmayan sözcükler halka mal olmuş ve insanlar artık bu sözcükleri kullanıyor halde bulabiliriz kendimizi. Örneğin 'hastane' sözcüğü kullanılmadığı için unutulup 'hospital' yerine kurulmuş olabilir. 'Dişçi' sözcüğü ölüp onun yerini 'dentis' sözcüğü almış olabilir. Dilimizi erozyona uğratan bir sorun daha var ki belki en başta dilimizin yok olmasına neden olacak olan etken bu denebilir. Bu da beyaz yakalılarda görülen dil sorunu. Bazı beyaz yakalılar gerek konuşma dillerinin ve gerekse yazı dillerinin içinde bolca yabancı sözcük kullanıyorlar. Kullandıkları birçok sözcüğün Türkçe karşılığı olduğu halde, onlar yabancı sözcüklerle konuşmayı tercih ediyorlar. Bu olağan gibi görünen eylem sonunda insanlar, konunun otoritesi olarak gördükleri o kişinin sözcüklerini benimsiyorlar. Görüldüğü gibi bence bu alanda çalışanların da dilimizi yaşatmak adına özen göstermeleri gerekiyor. Örneğin; 'sürrealizm' sözcüğünün Türkçede 'gerçeküstücülük' olarak çok net bir karşılığı varken ille ki dilimize Fransızca bir sözcüğü yerleştirmeye çalışmaktaki direnci anlamakta zorluk çekiyorum. Uzun sözün kısası dilimiz olmazsa olmazımız ve kimliğimizdir. Dilimiz yaşayan canlı bir varlıktır. Dilimizi erozyona uğratmadan; üretmek, geliştirmek ve ölümsüzleştirmek için duyarlı davranıp üzerimize düşeni fazlasıyla yerine getirmeliyiz. Dilimizin nice nice asırlarda, nice nice Türkçe sözcüklerle yaşaması dileklerimle esen kalınız.


Sabah koşuşturması çoktan başlamıştı. Kalabalık her geçen dakika artıyordu. Eminönü durağından hareket eden tramvay Galata Köprüsü'ne girdi, gürültüyle Karaköy'e doğru yol aldı. Galata Köprüsü'nün altında esnaf yeni güne hazırlanıyordu. Restoranlar, kafeler boştu. Tek başına oturan İbrahim Başkomiser Boğaz'dan geçen gemilerden birinin ardına takılıp gitmişti. Önündeki çayın soğuduğunun farkında değildi. Dingin maviliğin aksine içinde fırtınalar kopuyordu. İşittiği sesle irkildi. Başkomiser başını kaldırdı, Yardımcısı Tuncay'a baktı. Suskundu. Sessizliği iyiye yormayan Tuncay suçlu gibi durumu kurtarmaya çalıştı. Yanındaki sandalyeyi çekti, Evlat gel şöyle otur, dedi Başkomiser. Sesinde kızgınlığın zerresi yoktu. Ama kelimeler sıkıntının yükünü taşımakta zorlanıyordu. İbrahim Başkomiser'in elini kaldırmasıyla garson hemen iki çay getirip masaya bıraktı. Çay çok güzel. Ama şu ruhsuz gemiye ne demeli? dedi eliyle gemiyi gösterirken. Karaköy İskelesi'nden kalkan gemiyi gösterdi sağ eliyle. Tuncay sesini çıkarmadan dinliyordu. Galiba birileri kızdırmış diye aklından geçiyordu. Parayı masaya bırakan İbrahim Başkomiser kalktı. Ardı sıra Tuncay. Köprünün üstüne çıktılar. Balıkçılar oltayı sallamış nafakalarını bekliyorlardı. Köprünün ortasına geldiklerinde İbrahim Başkomiser, Ne biçim köprü bu! Sallanmıyor bile, dedi öfkeyle. Tuncay Köprü niye sallansın? dediğinde karşılığı aldı. Tuncay sesini çıkarmadan yürüyordu. Kabul etmese de amirinin canı sıkkındı. Derdini bilmiyordu. Boş konuşmak yerine sustu. Karaköy'e geçtiklerinde Başkomiser yolunu Yüksek Kaldırım'a çevirdi. İstiklal'e çıkacaklarını anlayan Tuncay'ın gözünde yokuş büyüdü. Tuncay çaresiz yokuşa ilk adımı attı. Konuşmadan yürüdüler. Tünel'in çıkışına ulaştıklarında Tuncay gözünü İstiklal'i bir uçtan diğer uca geçen tramvaya dikti. Binmeyi teklif bile edemeden İbrahim Başkomiser yola koyulmuştu. Konuşmadan yollarına devam ettiler. Galatasaray Lisesi'ni geride bıraktıktılar. Ağır adımlarla yürüyorlardı. Soldaki binalardan birinin altında yıllarca hizmet veren İnci Pastanesi'nin yerinde yeller estiğini söylerken İbrahim Başkomiser'in sesinde tarifsiz bir gariplik vardı. Onun İnci Pastanesi'nin tamamen kapandığını düşündüğünü zanneden Tuncay atıldı. Elmadağ'a yöneldiler. Gezi Parkı'na bakan küçük büfenin önüne atılmış üç masa da boştu. Oturdular. Garson çayları bıraktı. Masadaki sessizlik ikinci bardaklar geldiğinde bozuldu. İbrahim Başkomiser karşılık vermedi. Cebinden sigarasını çıkardı. Kokladı. Kokladı. Masanın üstüne bıraktı. Tuncay umudu kesmişti ki ağzından sözcükler tüm ağırlığıyla çıktı. Tuncay ne diyeceğini bilemiyordu. Uzadıkça uzayan sessizliği yabancı bir ses bozdu. Başkomiser İbrahim bardağı aldı. Soğumuştu. Sıcak gelen çayın yavaş yavaş soğumasını severdi; ama soğuk çayı asla. Gelen sıcak çaydan ilk yudumu aldı, Tuncay'ın gözlerine baktı. Tuncay'ın gözünde yerli filmler canlandı. Onları seyrederken bilmeden amirinin gündelik hayatından da parçalar izlediğini düşünüyordu. Tuncay'ı duymamıştı sanki. Sözcükler orta yere dökülüverdi. Kalktılar. Sessizce Elmadağ'a yürürken Taksim'i geride bıraktılar. Tuncay nereye gittiklerini bilmeden amirinin peşine takılmıştı. Harbiye'de ışıkları geçtiler. Birkaç bina ilerideki iskele neredeyse iki hafta önce kurulmuştu. Üç işçi dış cephede tamirat yaparken ikisi de malzeme çıkarıyordu. Aşağıdakilere zarar vermemek için iki metre genişliğinde korunaklı geçit yapılmıştı. Yukarıdan düşen parçalar saca çarptıkça aşağıdakiler tedirgin oluyor, kiminin yüreği ağzına geliyordu. İbrahim Başkomiser durdu, yukarıda çalışanlara baktı. Güvenlik tedbirlerini almışlar dedi. İskelenin altına adımını attı. Tuncay hemen arkasındaydı. Birkaç metre yürümüşlerdi ki Başkomiser durdu. Az ileride altmışına merdiven dayamış adamın biri oturmuş dileniyordu. Dizleri göğsüne değdi değecekti. Elleri diz kapaklarının üstündeydi. Önü açık eski terlik birkaç numara küçük gibiydi. Parmakları terlikten taşmıştı. Sakalı bir haftalık vardı. Dalgalı siyah saçlarının arasındaki beyazlar fark edilmeyecek gibi değildi. Suskundu. Ne Allah rızası için yardım dileniyordu ne de gelip geçene bakıyordu. Bakışları sanki yolun karşısındaki binaları delip geçiyordu. Belki de kimsenin göremediği görünmezleri görüyordu. Önündeki plastik kahve bardağının dibinde duran üç lira ve elli kuruştan habersiz gibiydi. İbrahim Başkomiser elini pantolonunun sol cebine attı. Çıkardığı paraların içinden bir onluk aldı. Eğildi, parayı bardağa bırakırken uzun uzun adama baktı. Adam sanki ne onun ne de bırakılan paranın farkındaydı. Suskundu. Başka bir dilenci onluğu gördüğünde fazladan dua ederdi. Başkomiser doğruldu. Adamın önünden ağır adımlarla geçti. Dilencinin bakışları sanki bedenini delip geçmişti. Tuncay da eğildi, cebindeki bozukları bardağa bıraktı. Dilenci yine sessizdi. Bakışları kimsenin göremediği diyarlardaydı. Birkaç bina ötedeki pastaneye geldiklerinde kapı önüne atılmış masalardan birine oturdu İbrahim Başkomiser. Sandalyeyi çökmesini söyledi Tuncay'a. Garsonun getirdiği çaydan ilk yudumu aldı. Başıyla dilenciyi işaret ederken, Evlat! Şu adamı izlemeye al, dedi. İbrahim Başkomiser elini cebine attı. Çıkardığı beş lirayı uzattı. Tuncay sesini çıkarmadan kalktı. Hızlı adımlarla yürüdü. Dilencinin önünden geçip gitti. Birkaç dakika sonra döndü. Dilencinin önüne geldiğinde eğildi. Parayı plastik bardağa bırakmadı. Adama uzattı. Dilenci parayı hemen almadı. Sanki onu fark etmemişti. Tuncay parayı yüzüne yaklaştırdığında elini uzattı. Beş lirayı el yordamıyla bardağa koyarken gözü yine karşıdaki binaları delmiş kimsenin görmediklerini izliyordu. Çok geçmeden Tuncay pastanenin önündeki masaya oturdu. Sağ elinin parmakları saçları arasında dolaşan Tuncay Siz anlatırken kendimden utandım amirim dediğinde İbrahim Başkomiser gülümsedi. İbrahim Başkomiser sert bir bakış fırlatırken Tuncay'ın sözünü kesti. İbrahim Başkomiser karşıdaki ayakta zor duran boş binayı gösterdi başıyla. Tuncay izin isteyip kalktı. Hazırlıklar tamamlandığında hareke geçtiler. Aynı gece, ayakta durmakta zorlanan karanlık binaya tek tek sokak insanı kılıklı dört adam girdi; Tuncay ve üç görevli. Kararlaştırdıkları gibi gece yarısından önce yarımşar saat arayla içeri girmişlerdi. Üçüncüsü sırt çantalıydı. Merdiven lambalarından sadece ikisi yanıyordu. El feneriyle en üst kata önce Tuncay çıktı. Kapının ayakta durmaya mecali yoktu. Hemen evi davetsiz misafire telim etti. Ardı sıra diğerleri gelecekti. Tuncay arkadaşlarını beklerken pencereden baktı. Dilenci ortalarda görünmüyordu. Anlaşılan ekibin mesaisi başlamadan onunki bitmişti. Takibin üçüncü gününü geride bıraktıklarında sabah erkenden Tuncay her sabah uğradığı pastanenin önündeydi. Masaya oturdu. Çayın yanına peynirli iki poğaça söyledi. Daha ilk lokmayı almıştı ki İbrahim Başkomiser dilencinin başında bitti. Yine eğilmiş plastik bardağa para bırakıyordu. Adam yine her zamanki gibi kendisinden başka kimsenin görmediği yerin derinliklerine dalmıştı. Tuncay, amiri dilencinin başından ayrılırken iki çay söyledi. İbrahim Başkomiser masaya otururken garson çayı getirdi. Bardakları bırakıp uzaklaştı. Başkomiser İbrahim cebinden bir kartvizit çıkardı. Arkasına kısa bir not yazdı. Tuncay'a uzattı. Tuncay kartı aldı. Uyku akan gözlerle bakı. Doğruca otelin yolunu tuttu. Deliksiz bir uyku çeken Tuncay akşamüstü pastanenin yolunu tuttu. Tahmin ettiği gibi İbrahim Başkomiser sabah oturdukları masadaydı. Her an başlamak için bahane aradığı sigarayı çıkarmış kokluyordu. Selamlaştılar. Garson hemen iki çay getirip bıraktı. İbrahim Başkomiser bardağın yanında duran sigarayı aldı, dudaklarının arasına sıkıştırdı. Tuncay hızla cebinden çıkardığı çakmakla sigarayı yakmaya kalktı. Yine tüm çabası boşa çıkmıştı. Gülüştüler. İbrahim Başkomiser konuşurken dilenciyi takip ediyordu bir yandan da. Hava kararmıştı. Güneş yerini sokak lambalarının aydınlığına bırakmıştı. Dilenci her zamanki yerindeydi; İbrahim Başkomiser ile Tuncay da. Siyah lüks minibüsün yaklaştığını gören Tuncay Amirim araç yaklaşıyor. Harekete geçelim mi? dedi. Minibüsün yanında bekleyen siyah takım elbiseli adamlardan biri cep telefonuyla kısa bir konuşma yaptı. Hareketlendiler. Binanın kapısına yöneldiklerinde dilenci de yerinden kalktı. Önündeki para dolu plastik bardağı gözü görmüyordu. Saçı uzun, sırt çantalı zayıf bir adam hemen önünü kesti. Koluna girdi. Dilenci neye uğradığını anlayamamıştı. Sen de kimsin bile diyememişti. Göz açıp kapayıncaya kadar kendini yaklaşan koyu renkli otomobilin içinde buldu. Uzun saçlı genç polis de yanına oturdu. Dilencinin şaşkınlığı atmasına izin vermeden üzerini aradı. Belindeki silahı mendiliyle tutup poşete koydu. Başkomiser İbrahim ve Tuncay da bir taksiye atlayıp koyu renkli otomobilin arkasına takıldılar. Dilenci, sorulmadan derdini anlattı. Turizm firmasındakileri suçluyordu. Ama daha fazlasını bilmiyordu. İbrahim Başkomiser Evlat hareketli bir gün bizi bekliyor, sabaha herkes hazır olsun. Diğer birimlerdeki arkadaşlar operasyonu yürütecek. Biz yanlarında olacağız. Gerekirse destek vereceğiz, dedi. Koltuğa oturur oturmaz gözleri kapandı. Tuncay onun uyumadığının farkındaydı. Sabah gün doğarken gelen cinayet ihbarıyla tüm planlar altüst oldu. Adres dilencinin kapısına gittiği binaya aitti. İbrahim Başkomiser aklına gelen tabloyla karşılaşmaktan korkuyordu, yardımcısı Tuncay da. Vakit kaybetmeden harekete geçtiler. Ortalığı velveleye vermeden sivil kıyafetli ekip binaya girdi. Yanlarında İbrahim Başkomiser ve Tuncay. İkinci kattaki turizm şirketinin tabelası önünde durdular. Zili çaldılar. Bekletmeden kapı açıldı. Şirketin Genel Müdürü ile görüşmek istediklerini söylediklerinde bankodaki kadın, Ben size yardımcı olmak için buradayım dediğinde gösterilen kimlikle telaşlandı. Dahili telefondan Genel Müdürü aradı. Telefonu kapadı. Kadın sağ taraftaki ikinci kapının önünde durdu. Üstünü düzeltti. Kapıyı çaldı. İçeri girmedi. Göbekli siyah takım elbiseli adam beyaz gömleğinin yakasını düzeltirken içeri girmelerini söyledi. Kendini tanıttı. Gelenlere koltukları işaret etti. Kapalı kapılar ardında konuştular. Büyük ortak Genel Müdür Ekrem soruların karşılığını verirken insanı rahatsız edecek kadar rahattı. Yarım saat geçmişti ki kapı açıldı. Genel Müdür Buyurun çalışanlarım tüm sorularınızı içtenlikle cevaplayacak. Aramak istediğiniz yerlerin anahtarı sekreterimde var. Arzu ederseniz size eşlik edebilirim, dedi. Ekip içeride arama yaparken İbrahim Başkomiser sekreterin karşısına oturdu. Kadının rahatlığı çok geçmeden yerini tedirginliğe bıraktı. Başkomiser kalkıp kendisine doğru ilk adımı attığında telaşlandı. İbrahim Başkomiser sohbet ederken bir yandan da gözleri köşe bucak dolaşıyordu. Dolapların kapaklarını tek tek açıp kaparken Muhteşem! Muhteşem! diyordu sürekli. Bir ara durdu, sekretere döndü, gözlerinin içine baktı. Ekip işi bitirdiğinde teşekkür edip çıktılar. Genel Müdür kapıya kadar uğurladı. Eşikte duran İbrahim Başkomiser döndü, sekretere gülümseyerek, Ekrem Bey gibi biriyle çalıştığınız için çok şanslısınız,dedi. Ekiptekiler ayrıldılar. İbrahim Başkomiser sol eli ceketinin cebinde tek kelime etmeden pastaneye yürüyordu. Tuncay da sessizliğe eşlik ediyordu. Masaya oturdular. Garson çayı getirdi. İkinci bardaklar geldiğinde birer ayçöreği istedi İbrahim Başkomiser. İbrahim Başkomiser garsonun gelmesini beklemedi, hesabı masaya bıraktı. Hadi evlat gidiyoruz, dedi. Yolun karşısına geçtiler. Turizm firmasının bitişiğindeki eski binaya girdiler. Yukarıdaki arkadaşları mı ziyaret edeceğiz amirim, dedi Tuncay. Başkomiser karşılık vermek yerine cep telefonunu çıkardı, yukarıdaki personele diğer ekiplerle koordineli harekete geçmelerini söyledi. Yarım saate kalmadan kapının önü hareketlendi. Meraklı kalabalığın bakışları arasında turizm firmasının büyük ortağı ve birkaç çalışan elleri kelepçeli binanın önüne yaklaşan polis minibüsüne bindirildiler. Bu sahneyi kaçıran muhabirlerin en iyi görüntüyü yakalama yarışı sürerken turizm firmasının bitişiğindeki binadan çıkarılan kadınlar ikinci minibüse alındılar. İki minibüs uzaklaşırken meraklı kalabalık dağılmaya başlamıştı ki bir ambulans yaklaştı. Eski binadan çıkarılan ceset torbası ambulansa koyulurken sorular uğultu olmuş karşılığını bulamadan boşlukta dolaşıyordu. Yarım saate kalmadan hayat bir şey olmamış gibi akmaya başladı. Karşı kaldırımdaki pastaneye geçen İbrahim Başkomiser ile Tuncay her vakit oturdukları masadan hayatın normalleşmesini izliyorlardı. Tuncay kendini rahatsız eden soruları ardı ardına sıraladı. Hepsinin karşılığını tek tek aldıkça amirine saygısı artıyordu. İbrahim Başkomiser operasyondan iki gece önce turizm firmasının bulunduğu binayı ve yanındaki eski binayı baştan aşağı dolaşmıştı. Binanın temizliğini, getir götür işlerini yapan, gerekli gereksiz işlere koşturulan bina görevlisinden yardım almıştı. Küçük insanların büyük zannettikleri açıklarını, abarttıkları korkularını kullanmanın sonuca ulaşmada en kestirme yol olduğunu mesleğe başladığı yıllarda öğrenmişti. Kolayca bina görevlisinden gerekli bilgileri almıştı. Kamera nerede var nerede yok, bodrum katın durumu, şirketlerin çalışma saatlerini ve gerekli gereksiz birçok bilgiyi öğrenmişti. Sonrası parçaları tek tek yerine oturtmaya kalmıştı. İbrahim Başkomiser Tuncay'ın sessizliğinin bitmesini beklemedi. Gözaltına alınan kadınlar İbrahim Başkomiser'i doğrulayacak bilgiler verdiler. Üç gün sonra İbrahim Başkomiser yardımcısına telefon edip adını verdiği mezarlığa gelmesini söyledi. Tuncay tam saatinde mezarlıktaydı. Çok geçmeden bir taksi yaklaştı, tam önünde durdu. İbrahim Başkomiser indi. Arka koltuktaki adam da. Şaşkınlığını gizlemeye çalışan Tuncay adamı hemen tanımıştı; çakma dilenci. Üç beş kişilik cemaat, merhume son yolculuğuna uğurlandığında beklemeden ayrıldı. Mezarın başında üç kişi kalmıştı; çakma dilenci, Tuncay ve İbrahim Başkomiser. Gözpınarlarına söz geçiremeyen adam herkes dağıldığında oturdu. Taze toprağı kızının başını okşar gibi okşadı dakikalarca. İbrahim Başkomiser gelip koluna girmese belki de geceyi orada geçirecekti. Galata Köprüsü'nün altındaki en sakin restoranda gecenin ilerleyen vaktinde İbrahim Başkomiser ikinci küçüğü istedi. Garson şişeyi getirdi, masaya bıraktı. Başkomiser kadehini doldurdu. Sormadan Tuncay'ınkini de. O gece kadehler hiç kaldırılıp havada buluşturulmadı. Defalarca Hamiyet Yüceses'i dinlediler. Yine çok güzel ve akıcıydı. Emeğine sağlık. Eskinin içindeki yeniliğin bazen ürkütücü bazen üzücü ve hatıraları bozan ağır tarafına vurgu yapılmasının dışında bazı kapıları da araladığını dikkat çektiğini anlamlı bir şekilde vurgulamış yazar ve en önemlisi hiçbir şey aslında göründüğü gibi değildir. Ana fikrine güzel bir yaklaşım olmuş, bu güzel yazı için teşekkür ederiz.


Deniz, gün öğleden sonraya yol alırken güneşle buluşmanın keyfini çıkarmaya devam ediyordu. Bütün vapurlara, motorlara, sandallara daha bir sevgi dolu hissediyordu kendini. Dalga dalga sevinç yüklüydü. Tüm konuklarını en güzel şekilde ağırlamak için kucaklıyordu kıyıları. Birkaç saat önce gelen sandaldaki sessizlik bozulmaya başladı. Kürekleri tutan adamın canı, tatil gününü evde pijamalarıyla televizyon karşısında geçirmek istese de en iyi çözümü denizde olmakta bulmuştu. Yanındakilerin bir yere kaçamayacaklarını düşünüyordu. Kadınlardan biri sızlandı. Gezme diye getirdiğin yere bak! Kaç saattir buradayız. Hiç adeti olmasa da diğeri onu destekledi. Evet ya, dönelim. Çocuklar merak eder. Sütliman denizle aynı sakinliği paylaşıp saatlerdir ağzını sadece sigara ve simide açan adam hedefi ufukmuş gibi var gücüyle asıldı küreklere. Adamın üzerindeki elektrik yükünün küreklerden kendisine ulaşmasıyla silkelenen deniz, bir de onun Dönemeyiz! diye mırıldandığını duyunca yakamozların ışığından korkan lüfer tedirginliği yaşadı. Geldiklerinde tepede olan güneş, denizle oynaşmaktan yorulmuş, yavaş yavaş ortağıyla vedalaşmaktaydı. Deniz, güzel bir gün geçirdiğini unutmuş, onu uğurlamak yerine tüm dikkatini sandaldakilere yöneltmişti. Kadınlar çift kişilik koro misali aynı ağızdan sordular. Bugün, burada aranızdakileri halletmeden eve dönmeyeceğiz. Karşısında oturan iki kadın, Celil'in ağzından çıkana yükledikleri anlamları birbirlerinin gözlerine taşıyarak bakıştılar. Bu insanların konuklukları uzun olacaktı besbelli. Merak içinde izlemeye başladı deniz. Her ne kadar soğuk geçen kış günlerinden kurtulup güneşi görse de yine tekdüze geçen bir gündü onun için. Yorgun saatlere yol alırken bir hareket, bir canlılık fena olmazdı. Celil, çocuklarını gözünün önüne getirdi. Evin'i, Elif'i, Celal'i. Onlar doğsun diye annesi köyden Esma'yı kuma diye getirince başlayan kargaşayı... Huzursuz bakışlardan huylanan deniz, mavisiyle yeşilini birleştirip sandalı kenarı beyaz oyalı minik dalgalarla çevirdi. Nuran'ın gözleri bir müddet onlara dalsa da Esma'ya yönelen bakışları nefrete dönüştü. Esas sen bize rahat vermiyorsun be! Bütün gün neler çektiğimizi bir bilsen Celil. Adam, akşamları eve gelince kadınların gündüz birbirlerini hırpalamasından oluşan morluk ve çiziklerin üstünden geçerek onları nasıl sabitlediğini karşısındakilere anımsattı. Aslında sizi artık dayak değil, şu denizin dibi paklar. Kendisinin tehdit aracı yapılmasına sinirlendi deniz. Sabahtan beri koruduğu durgunluğunu bozmak istemeyip Hiç böylesine rastlamamıştım, diyerek adamı yosun kaplı defterine not almakla yetindi. Nuran, madem eteklerdeki taşlar dökülecek, artık susmayacağım düşüncesiyle elini beline koydu. Bütün bunlar ananın yüzünden. Daha çok çekeceği var. Öyle felç olmakla kurtulamaz günahlarından. Çok ahımı aldı çok. Celil, Nuran'ın geçmişini bir güzel anarak bağırdı. Anamın adını ağzına alma kadın! Zaten elini değdirmiyorsun zavallıya. Şöyle bir silkelendi deniz. Yüreği hop etti. Celil, küreklerden birini onun içinden öyle ani çekmişti ki. Kürek Nuran'ın kafasını tutturamasa da omzuna kuvvetlice indi. Bütün iş bende zaten. Ananı doyur, altını temizle, yıka. Çocuklar, yemek, çamaşır, bulaşık. Nuran'ın bütün gün elinde kumanda o dizi benim, bu dizi senin. Yapacaksın tabii, zırt pırt doğurma sen de kızım. Bir eliyle göğsünü aşağıya doğru sıvazlayan Nuran'ın Oh canıma değsin! mesajını alan Esma, sesine olanca nazı yükledi. Bundan sonra ağır iş yapamam zaten. Şimdi söylüyorum işte, ben yine gebeyim. Celil'in donuk yüzüne gelen şaşkınlık ifadesi birkaç saniyede gülümsemeye terk etti yerini. Sevinçle bir sigara yakmak istedi. Pakettekiler, sandalın içine birer ikişer düşüverdi titreyen ellerinin arasından. Niye daha önce söylemedin gülüm bana bunu? Ne zaman doğacak? Annem duyunca ne çok sevinecek. Hemen dönelim eve. Gebe falan değil! Yalancı bu! Duyduklarına inanamıyordu deniz. Canlılık olsun derken bu kadarını da beklemiyordu. Bir de hamilelik çıkmıştı ortaya. Doğru mu yalan mı olduğu belli olmayan. Oysa bebeklere bayılırdı. İlk kez onunla tanışan bebeklerin tadına doyamazdı. Onlarla çocuklaşır, onlarla neşe dolardı içi. Bazı bebekler yaygarayı bastıklarında ise üzülüp Dokuz ay su içinde duruyorsun da şimdi mi korkuyorsun ey insanoğlu!diyeceği gelirdi. Sandalı sahil yönüne çeviren Celil, aldığı yeni çocuk haberiyle batan güneşin ılığına sırtını vermenin hazzını birleştirmiş hevesle kürekleri daha hızlı çekerken aniden ellerini ayırdı onlardan. O nasıl soru ya? Valla fena oluyorum. Celil, başını arkaya atıp gözlerini kapatan Esma'nın yanına gitti yavaşça. İteledi Nuran'ı. Başörtüsünü çözdü Esma'nın. Yeleğinin ve kollarının düğmelerini açtı. Deniz, hemen bir avuçluk su uzattı adamın eline. Onunla yüzünü, bileklerini sıvazladı kadının. Tamam, Esma'm tamam. Geçti, geçti. Nuran midesinden boğazına kadar çıkan bir acıyla nefes nefese kaldı. On tane de doğursan nikah bende. Kötü bir kadın olsam, doldururum Celil'i, attırırım seni evden. Kendine gelen Esma'nın koyulaşan yeşil gözleri, denizi bile korkuttu. Bayılanlara birebirim anlaşılan diye düşünürken burun delikleri bir açılıp bir kapanıp titreyen işaret parmağını Nuran'ın gözüne sokarcasına sallayan Esma'ya hayretle baktı. Doğru söylüyor diye geçirdi içinden kadın. Ne zaman Esma adetli, ne zaman lohusa; o zaman, özlem duyduğu erkekle buluşurdu bedeni. Hayatı, Esma'dan artan günleri beklemekle geçmiyor muydu? Düşüncelerinden, devam eden konuşmayla sıyrıldı. Dağdan geldin falan diyorsun da; meraklısı değildim. Celil'in anası görücülüğe gelmeseydi sevdiğime varacaktım, olmadı işte. Nuran'ın yüzü aydınlandı birden. Eline geçen fırsatı en iyi şekilde değerlendirmek için haykırdı. Kim kız o? Duy bak Celil, kimi getirmiş sana anan. Aşığı varmış bir de. Göç alan büyük şehirler. Şehirlerin denizleri. Neler neler yaşanır. Nelere tanık olurdu ama içinde bulunduğu durum iyice canını sıkmaya başladı denizin. Namus kavramı ortaya çıkınca işlerin değişeceğini hissetti. Şunları biraz sallarsam kayığın havası değişir diye düşünüp yolladı orta boy dalgalarını. Üçü de konuştuklarına o kadar dalmışlardı ki haberleri bile olmadı kendilerine gelsinler diye yollananlardan. Celil'in yüzü tekrar donuklaştı. Bir hışımla çarptı kürekleri denizin suratına. Uzun bir duman yolladı havaya, ortası sararmış gür bıyıklarının arasından. Ardından bir uzun daha... Kızarmaya başlayan suratındaki çipil gözlerini açtı. Doğru mu bu? Yavuklun var mıydı? Söyle! Ben bir şey yapmadım ya! Esma ayağa fırladı aniden. Sandala ilk bindiğindeki ürkekliğini unutup bağıra çağıra konuşmaya başladı. Siz ne diyorsunuz ya? Onunla aramızda hiçbir şey olmadı. Karnımdaki bebe üzerine yemin ederim. Ben demiştim, dedi deniz. Namus meselesi karıştı işin içine bir kez,. Varlığını hissettirmenin yolunu bulmalıydı. Sandalın çevresini balıklarla çevirmek geldi aklına. O zaman ilgileri dağılır, biraz sakinleşirdi belki adamla kadınlar. Düşündüğünü yaptı; balıklara seslenmesiyle gelmeleri bir oldu. Birden ortaya çıkan balıklar kadınların ilgisini çekmese de Celil'i bir an için eski günlerine götürdü. Bir ara heveslenip ne balıklar tutmuştu. Özellikle de akşam suyunu severdi. Eve elleri kolları dolu gelmenin keyfi bir başka olurdu. Şimdi karşısına geçmiş hoplayıp zıplayan balıklar, o günlerin intikamını alıyor gibi geldi ona. Yılların intikamı işte böyle alınır ifadesinin yüzünü kaplamasına aldırış etmeden söyledi Nuran bunları, bir yandan Esma'yı iteleyip kakalayarak. Ya sen nasıl bir insansın abla? Açtırma ağzımı şimdi benim. Esma, yüzüne yerleşen şirret bir ifadeyle kafasını salladı. Nuran, balıkçı sözcüğünü duyar duymaz konuşmanın nereye varacağını hissedip durumdan nasıl sıyrılacağını hesaplamaya kalksa da Esma'nın duracağı yoktu. O ne bakışmalar öyle! Poşetleri alırken ellerinizi birbirine değdirmeler falan. Sayende içimiz dışımız balık oldu. Neredeyse yüzgeçlerimiz çıkacak yakında. Kadın, bir an balıkçıyla her karşılaştığında hissettiği yürek çarpıntısını anımsasa da hemen kendini toparladı. Bana bak bana, ben şimdi... diye kendisine aldırmadan konuşmasına devam eden Esma'nın üstüne hamle yapmak üzere ayağa kalktı. Arada espriler, kıkırdamalar gırla. Mart kedisinden betersin be! Kediden bahsedildiğini duyan balıklar irkildiler. Deniz de hoşlanmadı söylenenlerden. Her şeye laf etsinler ama balıklarıma laf ettirmem. Denizden babam çıksa yerim derler bir de. Sonra da böyle alay konusu yaparlar. Zaten trolcüler canına okuyor balıklarımın. Bak tepem atmaya başladı,diye sitemkar dalgalarla sinirlendiğini belli etti. Nuran, tabii, hanımın tuzu kuru, diye geçirdi içinden. Ben kadın değil miyim be! Yalnız gecelerimin hesabını kim verecek? Daha fazla kendini tutamayıp kıpkırmızı olan yüzünde büyüyüp tükürük saçmaya başlayan ağzından okkalı bir küfür savurarak Esma'nın saçlarına hücum etti. Bu kez gelen kürek, hedefi şaşırmayıp ikisinin de kafalarına teker teker indi. Acıyla kıvrandılar. Balıkların bir işe yaramadığını gören deniz, onlara Gidin artık! dedi. Hepsi sırtlarını dönüp uzaklaşırken içlerinden Sait Faik Abasıyanık'ın Sinağrit Baba'sına benzeyeni, Benden söylemesi, bunların sonu iyi görünmüyor, diye mırıldandı. Martılara bel bağlayan deniz, bu kez onları çağırdı. Martılar, Nuran'ın yanı başında duran simide göz dikti. Bu saatten sonra dinlenme vakitlerinden boşu boşuna özveride bulunamazlardı ya. Nuran, içindeki özgürlük çığlıklarını bastırmaya uğraşırken martıların çığlıklarını duyamadı bile. Ne o duydu, ne de diğerleri. En ufak tepki alamayan deniz kızgınlıkla söylendi. Onca insan gördüm. Kimi bunlar gibi çok yakın; kimi transatlantiktekiler kadar uzak. Bazısı aşıktı, bazısı geçim sıkıntısı çekiyordu. En sevdiklerini kaybedenler paylaştı benimle acılarını. Sır oldum onların ağızlarından çıkanlara. Bu kadınlar gibisini görmedim. İkisi de birbirinden beter. Zavallı adam!. Köyde de, burada da arkamdan güldürdünüz beni insanlara ha! İki kadın birbirlerinin koluna girdiklerini Celil'in cebinden çıkan bıçağı görünce fark ettiler. Söylediklerini yalanlamayı düşünseler de vazgeçtiler. Bıçağı sandalın ortasına koydu adam. Pakette son kalanı da yakıp derin bir nefes çekti. Hiç konuşmadan dudaklarını bir sigara içimine teslim etti. Yabancı değil bu sessizlik. Fırtınadan öncekine benziyor, iyi bilirim, dedi deniz. Adamın inip çıkan göğsü ile titreyen kadınlar arasındaki gizli uyum süredururken güneş, kalan son ışınlarının peşine düştü. Sandal ve kürekler, biraz sonra başlayacağını tahmin ettiği ağır bir makamın parçaları olacak gibi geldi ona. Artık locayı ay ve yıldızlara terk etme zamanıydı. Nasıl olsa denizden alırdı haberleri. Celil, o koşullarda kendisinden beklenmeyen sakin bir tarzla ikisini de artık istemediğini söyledi kadınlara. Nuran köye dönecek, Esma bebeği aldıracaktı. Ayrıca çocukların kendisinden olup olmadığına da baktıracaktı. Kadınlar, duydukları karşısında birbirlerine sarılarak yüksek sesle ağlamaya başladılar. Kocalarını çok iyi tanıyorlardı. Dediğini yapardı. Başının ağrısı iyice artan deniz, bir an önce onların kıyıya ulaşması için kayığı ittirmeye, dalgalarını rahatça yarması için küreklere yardım etmeye başladı. Büyük başın büyük derdi oluyor. Bugünü huzur içinde bitirmek için şimdi bir göl olmaya bile razıyım, diye de bir yandan mızmızlandı. Bir müddet sonra Celil durdu. Sigara aradı ceplerinde. Bulamadı, küfür ederek başını ellerinin arasına aldı. Saçlarını yolarcasına çekmeye başladı. Ağlıyordu. Deniz, adamın ellerine bakıp bir kez daha acıdı. Köyünü terk etmek zorunda bırakılan o eller, ekmek parası uğruna şehirlerde yükselen gökdelen inşaatlarına esir edilmiş nasırlı ellerdi. Belki de karaların kendilerine yetmediğini bahane edenlerin, getirim uğruna denizi doldurup üzerine yaptıkları binalarda kullanılmışlardı. Kadınlar, birbirlerine gözlerini dikmiş, bütün bunlar senin yüzünden mesajını sessizce yolluyorlardı. Adamı bu halde hiç görmemişlerdi. Daha öncede benzerleri yaşanan sessiz dakikalar ardı ardına eklendi. Herkesin iç hesaplaşma yaşadığı yüzünden okunuyordu. Günün bitmesiyle çöken akşam hüznü, sandaldaki hüznün yanında sönük kaladursun bıçağa uzanan bir el, kendinden geçercesine üst üste bileklerine kesikler atmaya başladı. Damarlardan fışkıran kanın rengiyle irkildiler. Sandaldakilerden biri atıldı Ne yapıyorsun, kendine gel! diyerek ama durduramadı. Onu durduramadığı gibi Allah kahretsin! Yeter! Dayanamayacağım artık bitsin bu çile. Hepiniz rahat edin bensiz. Hakkım haram olsun; hayatımı mahvettiniz! diye bağıran diğeri için de elinden bir şey gelmedi. Hepsi bir anda başladı ve bitti. Bu kez denizin yüzüne tokat gibi çarpan, kürek değil, bir insan bedeniydi. Her şeyi bekliyordu ama böyle bir şey beklemiyordu deniz. Kendini toparlayamadı başına gelenin şaşkınlığından. Oysa saatlerdir tanık olduğu tartışmalara, avaz avaz bağırmalara, birbirine yapılan hamlelere, kafalara inen küreklere alışmıştı. Sandaldakinin donukluğunu paylaştı bir müddet. Suyunda debelenen için, İmdat! diye bağırması niye, neden çırpınıyor ah ettiği hayata dönmeye düşünceleri hızla geçti zihninden. Eli ayağı kesildi, kalakaldı öylece. Şu batıp çıkana mı yansın, yoksa yanında can çekişene mi düşüncesiyle acıyarak baktı sandaldaki kadına. Duyduğu canhıraş feryatlar, saatlerdir yakındığı seslerden utandırdı onu. İkisi de çaresizdi. Kayıktaki kadın avaz avaz isyan ederken, deniz kabullenmek zorunda kaldı kendisine sığınanı. Ölümlüye bağrını açtı. Sardı sarmaladı; uykuya yatırmaya hazırladı onu.


Maskeyi, kişinin oynadığı rol veya hem kendisine hem de çevresine karşı takındığı davranış olarak TDK tarafından açıklanmış olan olgu olarak ele alalım. Burada sizlere anlatılmak istenen durum, kişinin maskeyi kendi iradesiyle, kabullenmiş olduğu ahlak çerçeveleri içerisinde sergilediği rol olarak anlatılmaktadır. Yani id üzerine geçirilen bir maske mutlaka vardır önermesini sunar bizlere. Kısaca psikanalize bakacak olursak, kişinin maske taktığı şeyleri aynı şeye işaret ediyor. İstekler maskeleniyor, dışarı farklı şekillerde yansıtılıyor. İğdiş edilme korkusu yaşayan eril kişiler ve neden beni iğdiş ettiniz? diye düşünen dişil canlıların itkilerinden yola çıkıyorlar ve tek gerçek fallus olarak betimleniyor. Tabii hal bu iken, kimse maskesinin ardındaki kişiyi göstermek istemiyor çünkü kabul edilen ahlakın dışında bir kişilik ortaya çıkıyor. Bu örneklendirmeler sınırsız şekilde sunulabilir. Biz bu yedi tanesi ile idare edelim ve bakış açımızı biraz değiştirmemiz için yeterli olacağını kabul edelim. - İdealist birisiyim, üzerinde çok düşünmeden, bir sonuca varmadan size bir şey söyleyemem. - Freudyen bakış açısına sahibim, bunu sapıklık olarak görmeyin, söylediklerim gerçeği gösteriyor. - Hümanist birisiyim ve aile ilişkilerine önem veririm, kalabalık olmaları beni üzdü, umarım yaşam koşulları iyidir. - Politik birisiyim, yeni bir sistem gerekiyorsa önce bana sormalısın. - Filozof birisiyim ve bu aralar teoloji üzerine çalışıyorum. İnsanoğlu değerimi bilmeli. - Farkında birisiyim ve farkında olan bir kişi, farkında olan diğer bir kişiyi gözlerinden tanır. - Nihilist olmamın yanı sıra narsist bir yanım var, eğer şüphelenecek isem kendimden şüphelenirim, sizin gibi gereksiz yaratıklardan değil. TDK'nın tanımı doğru olarak var saydık fakat hiç kimse bu maskeyi yüzüne tutmak istemiyor. Yine maskeli cümleler kurarak kişiliğini size betimlemek istiyor. O halde, süperego ve ego çatışmasına hoş geldiniz. Birisi sürekli maskenizi takmanızı öğütlerken diğeri ise çıkar artık bu maskeyi diyecek. Merak etmeyin, tekillik ve çoğulluk ilk kez bu yüzyılda kafa karıştırmamış. Hatta bazı dillerde değişik yansımaları da olmuş. Almanlarda bütün nesnelerin dişil ya da eril olması gibi... Fakat İngilizcede tekil ve çoğul olma durumunun karmaşası çok daha net görülür. Hemen insanları, hayvanları ve nesneleri nasıl nitelendirdiklerine kısaca bakalım. To be olmak anlamına gelir ve nitelendirme durumlarında to be yerine am/is/are kullanılır. İnsan, hayvan veya nesne olsun o esnada bahsettiğimiz şey ile konuşmuyorsak is halini kullanırız. Bu tekilliği nitelendirir. Bir kişiyle konuşuyorsak sen değil, daima siz deriz ve are halini kullanırız. Bu çoğulluğu nitelendirir. Fakat kendimiz ile ilgili konuşurken am halini kullanırız ki bunun tekillik ya da çoğulluk ile ilgisi yoktur. Ben derken hangi benden bahsettiğimiz kesin olarak belli olmadığı için ne tekilizdir ne de çoğul. Belki de, taktığımız bu maskeler bizim tekil ya da çoğul olduğumuzu önemsiz kılmak ve bir toplum içerisinde hareketlerimizi önceden tahmin edilebilir kılmak için takılmak zorundadır. Yani maskelediğimiz bir şey yoktur, yok olanı varmış gibi gösterebilmek için- algılanabilir hale getirmek için- bu maskeleri takıyoruzdur. O halde tanıştığımıza memnun oldum demeyi bırakalım ve maskeniz ne hoş demeye başlayalım? Bu durum itici gelebilir çünkü sakladığımız yokluğumuzun farkına varan birilerinin olduğunu öğrenmek huzursuz edici olabilir.


Çok sesli koroların zirvelerini düşünelim. Ne kadar kalabiliriz o heyecanlarda? Biter. Bitti. Yine çıkacak ve bir öncekinden daha sert bir şekilde tekrar düşecek. Oyunumuz bu. Bu bizim vazgeçemediğimiz tek kurgu: Doğmak ve ölmek. Çok hızlı gittik sanırım ya da Aklımızı çok farklı yerlere sürükleme riski olan yanlış kelimeleri seçtik. de diyebiliriz. Dedik de. Bıktık. Bir insanın temelini kuran özgüven olgusunu kaybettik. Yok olduk. Tekrar var olacağız. Beni cani bir birey gibi gösterebilir ancak her yittiğimde/tükendiğimde, damarlarımda taşıdığım genomik verilerden midir nedir, etrafımda ne kadar değişken varsa hepsini yok etmek istiyorum. Kontrol kaybı olmasındansa, benim de içerisinde bulunduğum, bu evrenin yok olması çok daha faydalı görünmekte. Bazı zamanlar evreni yok etmek istemesem de etrafımdaki birkaç aklıevvel varlığı talan etme niyetimin olmadığı söylenemez. Evet, atalarımızdan farkımız yok, hükmetmek istiyoruz ve bu hissiyatı elimizden kaçırınca da her şeyi yok etmek istiyoruz. Domuz çiftliklerinde dolaşanın da üstü başı pis olur. Bizim de yolumuz böyle çiftliklere düşmüş demek ki bitcoin almak yerine buralarda dolaşır olmuşuz. Pisiz be, leş, öğk! Fikir çöküşleri de ancak yukarıda anlatılan temalardan doğar. Sağlıklı fikirler üretememeye başladığınızda etrafınıza bakmanız gerekir. Sonrasında ise seçim tamamen sizin. Ya üstünüzü temizlemeye çalışmakla ya da etrafınızı temizlemeye çalışmakla zaman kaybedersiniz... Yine kirleneceksiniz. Unutmayalım ki domuz çiftlikleri böylesine pislik sunmaktan başka işe yaramaz. Çok hızlı gittik sanırım ya da hala olduğumuzu sandığımız o yerdeyiz.


Genellikle Franz Kafka denildiğinde akla ilk gelen eseri Dönüşüm'dür. Kafka okumaya başlamak isteyenler için güzel bir başlangıç olabilecek bu eser, oldukça sade bir dil ve olay örgüsüyle kendimizi, yaşantımızı ve çevremizdekileri sorgulamamıza neden olur. Dönüşüm sancılı bir dönemin tablosunu gözler önüne serer. Doğduğumuzdan itibaren aile, okul, iş, çevre gibi birçok oluşumdan sayısız kurallar ve sorumluluklar bizim üzerimize yıkılmış, hazırlanmış kalıpları üstümüze giymemiz istenmiştir. Dönüşüm romanının başkarakteri Gregor Samsa da bir sabah uyandığında bedeninin bir böceğe dönüştüğünü görür, kendisi değil sadece bedeni böceğe dönüşmüştür, ruhu, düşünceleri, kişiliği halen aynıdır. Yoğun ve baskıcı düzenden kaçabilmesinin tek yolu bu olmuştur. Romanda çok fazla vurgulanan zaman kavramı, Gregor'un işe geç kalmasından çok kendi hayatına geç kalmasını ifade eder. Hayatı boyunca kardeşiyle, anne ve babasının sorunlarıyla uğraşmaktan bir kez olsun kendini dinleyemeyen yahut kendi için bir şeyler yapamayan Gregor için böcek olmak bir ceza değil kaçış anahtarıydı. Bir solucan gibi; yeryüzünün tozuna, pisliğine maruz kalıp kozasında dönüşüme uğrayan bir kelebek adeta. Ait olduğu, kendi olabildiği gökyüzüne ulaştığında benliğinin farkına varabilir ve hayata gözlerini huzurla yumabilir. Yaşantımız ve yaptıklarımız bir yana çevremizdekilerin daha doğrusu ailemizin gözünde ne olduğumuz Gregor'a göre dönüşümünden sonra ortaya çıktı. Çünkü insan bedenine sahipken çalışıyor ve eve para getiriyordu fakat dönüşümünden sonra bakıma ihtiyaç duyan, ailesi için yük olan biri haline geldi. En yakını kız kardeşinin bile Gregor'a karşı davranışları değişti. Çok da beklenmedik bir son olmayan fakat bunu kimse hak etmez dediğimiz üzücü bir sonla bir küreğin üstünde buldu kendini.


İrlandalı yazar Abraham Bram Stoker, 1897 tarihinde, üzerinde tam yedi senedir çalıştığı romanını baskıya verdiğinde muhtemelen romanın edebiyat dünyasında yaratacağı etkiyi tahmin etmemiştir. Zira Dracula, yazıldıktan bir asır sonra bile hem popüler kültürün hem de gotik edebiyatın temel ilham kaynağı olmaya devam etmektedir. Günümüzde artık yavanlaşan ve daha çok genç yetişkinlere hitap eden vampir edebiyatının tohumlarını Dracula atmıştır. Romanın arka planında ise yazarın esinlendiği III. Vlad ve Elizabeth Bathory gibi tarihi kişiler bulunmaktadır. Roman, Jonathan Harker isimli katibin, Transilvanya'daki Dracula Şatosu'na gönderilmesiyle başlar. Şatonun ismini duyan bölge halkının tepkileri, yolculuğun garipliği ve şatonun daha arabadan inilmeden kendini gösteren tekinsizliği, Harker'ın dikkatinden kaçmaz. Şatoda onu bütün misafirperverliği ve kibarlığı ile Kont Dracula karşılar. Bütün bunların gerçeklikten ne kadar uzak olduğuysa kısa sürede açığa çıkacaktır. Harker'ın güncesi olarak takip ettiğimiz sayfalarda görürüz ki şato kısa zamanda ürpertici bir zindana dönüşür, ev sahibi ise günden güne garipleşmektedir. Yazıldığı dönemine göre bir baş yapıt olan Dracula için yalnızca bir korku romanı deyip geçmek muhtemelen haksızlık olacaktır. Roman aynı zamanda satır aralarına önemli sosyolojik ve psikolojik tahlilleri sıkıştırmış, insana belli konuları sorgulatmaya kararlıdır. Günümüzde, sayısız vampir hikayesi okumuş veya seyretmiş olan okuyucu için eserin olay örgüsü oldukça kolay kestirilebilir. Özellikle hikayenin derinleştiği sayfalardan sonra, ki bu kitabın ortalarından hemen önce oluyor, okuyucu bundan sonra neler olacağını az çok bilerek devam ediyor kitaba. Elbette bu, romanın değerinden bir şey kaybetmesine neden olmuyor. Kitap hem Harker'ın hem de nişanlısı Mina'nın bakış açısından anlatıldığı için yer yer monotonlaşsa bile genel olarak sürükleyiciliğini devam ettiriyor. Bunun yanında karakter sayısının fazlalığı ve ana karakterin, Van Helsing'in, ortaya sonradan çıkması kitaba derinlik katıyor ve hikayeyi başka bir boyuta taşıyor. Hakkında yargı yürütmenin zor olduğu, fakat özellikle gotik edebiyatı anlamak için okunması gereken bir eser; Dracula.