Hasta mısın, hadi bir D vitaminini ölçtür. Yorgun musun, hadi bir D vitaminine bakalım. Kendini iyi hissetmiyor musun, D vitaminin eksiktir kesin! Son günlerdeki yeni kurtarıcımızı çok belli ettim ama evet bildiniz D vitamini! Buna bir şey diyemiyorum tabii ki. Çünkü eksiklik o dereceye varmış ki pandemi olarak bahsediliyor. Ülkemiz güneşlenme süresi açısından zengin olmasına rağmen bizde de durum pek farklı değil. D vitaminini bu kadar değerli yapan ne, gelin hep birlikte göz atalım. D vitaminini esas olarak güneş sayesinde kendimiz üretiriz ve daha az olarak da besinlerle elde ederiz. D vitamini içeren besin sayısı kısıtlıdır ve bunların D vitamini içeriği de azdır. Bu, güneşi bizim için çok önemli kılar. Öyle ki D vitamini ihtiyacımızın yaklaşık %80-85'ini kendimiz sentezleriz. Basit bir hesapla eksikliğini besinlerle yerine koymanın oldukça zor olduğunu görebiliriz. Normalde vitaminler vücutta sentezlenmez. Böyle bir tanımda D vitaminini aslında hormon olarak niteleyebiliriz. Daha doğrusu vücudumuzca hormon haline getirildiğini söylemek en doğrusu olacaktır. Güneşten çıkan 3 çeşit ultraviyole ışın vardır. UV-C'yi ozon tabakası tutarak bize ulaşmasını önler. UV-A ve UV-B ise bize ulaşır. UV-B( 280-315 nm) derimize kavuştuğunda ise hikaye başlar. UV-B sayesinde derideki hücrelerimiz kolesterolden D vitamininin öncülünü üretir(7- dehidrokolesterol). Bu ise önce karaciğere giderek 25-hidroksi kolekalsiferole ( 25 kolekalsiferol), bu da böbreğe gelerek 1,25 dihidroksi kolekalsiferole dönüştürülür. D vitamininin vücudumuzdaki en aktif formu budur ve vücudumuzdaki etkilerden bu sorumludur. Başta kemik sağlığı üzerine etkisinin yanında bağışıklılık sistemi, kas sağlığı, obezite, şeker hastalığı ve kalp-damar sağlığı gibi birçok sistem açısından önemli etkilere sahiptir. D vitamini, kalsiyium-fosfor dengesinde bağırsaklardan kalsiyum ve fosforun emilimini sağlayarak etki gösterir. Vücudumuzdaki kalsiyumun %99'u, fosforun %85'i kemiklerdedir. O halde kemik sağlığı için D vitamini vazgeçilmezdir. D vitamini eksikliğinde çocuklarda Raşitizm adı verilen kemik deformiteleri ile, yetişkinlerde ise osteomalazi ve osteoporoz adı verilen kemik kitlesinin azalması ve kırıklarla seyreden bir tablo olarak karşımıza çıkar. Tam mekanizması ortaya konamasa da D vitamininin gerek insülin direncini kırmada gerekse kas metabolizmasını düzenleyerek özellikle hastalıklar için problem arz eden karın bölgesindeki yağları azaltmaya yardımcı olduğu bulunmuştur. Kilo vermeye çalışıp veremeyenler tek sebebi buna bağlamamakla birlikte D vitamini eksikliğine sahip olabilir. Bence günümüz için en ilgi çekici kısım D vitaminin bağışıklılık sisteminde düzenleyici olarak görev almasıdır. Son zamanlarda çok sık karşımıza çıkan otoimmün hastalıklar yani bağışıklılık sistemimizin bize savaş açtığı durumlarda D vitamini eksikliği etkili olabilir. Çünkü D vitamini otoimmün hastalıklardan sorumlu olan edinsel savunma hücrelerini baskılayarak dizginler. Bunun yanında ise dış etkenlere karşı ilk savunma gücümüzü oluşturan doğal bağışıklık hücrelerimizi ise güçlendirir. Kış aylarında 4 ay boyunca 1200 IU vitamin D verilen çocuklarda grip enfeksiyonu riski %40 azalmıştır. Bu ilişki daha az güneş alan bölgelerdeki insanlarda daha çok hipertansiyon saptanması ile ortaya konmuştur. Fareler üzerinde yapılan çalışmalar ise d vitaminine duyarsızlaştırılmış farelerde, normal farelere nazaran daha çok hipertansiyon olması ilişkiyi iyice kuvvetlendirmiştir. Bunda muhtemel mekanizma ise D vitamininin böbrekte üretilen ve tansiyonun düzenlenmesinde önemli rol oynayan renin miktarını azaltmasıdır. Çoğumuzun bildiği üzere 2 tip şeker hastalığı vardır. Tip1 diyabet savunma hücrelerimizin bize savaş açması sonucu meydana gelir. Daha önceden bahsettiğimiz üzere, vitamin D otoimmünitenin önüne geçiyordu. Bu etkisi bakımından tip1 diyabette koruyucu etkiye sahip olduğu söylenebilir. Tip2 diyabet ise insülin direncinin sonucu olarak karşımıza çıkar. D vitamini ise hem periferik dokulardan insülin reseptörü üretilmesini uyarıp insülin direnci azaltarak hem de pankreastaki beta hücrelerinden insülin üretilmesini sağlayarak tip2 diyabette de önemli ölçüde koruyucu etkiye sahiptir. Kanser vücudumuzda yönünü kaybedip farklılaşmış hücrelerin önü alınamaz çoğalışıyla meydana gelir. Vitamin D ise bu farklılaşmayı ve çoğalmayı önlemesiyle kansere karşı koruyudur. Bu özellikle meme, prostat ve kolon kanserlerinde kendini gösterir. Çalışmalarda vitamin D desteği yapılan bireylerin kas gücü, kas yenilenmesi, egzersiz performansında iyileşmeler gözlenmiştir. Özellikle her egzersiz kaslar için bir büyük bir travma olduğuna göre spor yapanların kas yenilenmesi açısından buna daha da çok dikkat etmesi gerekir. 20-30 ng/ml ise yetersizlik olarak kabul edilir. 150 ng/ml'nin üzeri ise vitamin D zehirlenmesidir. Yeterli görülen aralıksa tercihen 40-60 ng/ml'dir. Ülkemizin bulunduğu konum itibarıyla Mayıs-Kasım arası güneşten etkin bir şekilde faydalanabiliriz. Güneşlenmek için ideal saatler ise 10.00-15.00 arasıdır. Bu saatlerde kollar, yüz ve bacaklar dize kadar açık olacak şekilde haftada 3-4 kez, 15-20 dakikalık güneş banyoları yeterli olacaktır. Daha koyu tenliler güneş ışınlarından daha az yararlandıkları için bu süre bir miktar uzatılabilir. Çok faktörlü güneş kremi ile güneşlenme, camın arkasından güneşlenme ile neredeyse hiç fayda sağlanılamayacaktır. Uzun süre güneşte kalacakların 15-20 dakikanın ardından güneş kremi kullanmaları cilt kanserlerinin önüne geçilmesi adına çok önemlidir. Vitamin D eksikliğini hızlıca kapatmanın yollarından biri de direkt takviye etmektir. Ancak bu kesinlikle bir hekimle görüşüldükten sonra hekimin vereceği karar neticesinde olmalıdır. Çünkü eksiklik miktarı, günlük ihtiyaç vs. gibi faktörler takviyede göz önünde bulundurulur. Doğada çok az yiyecek D vitamini içerir. Yağlı balık eti ve balık karaciğer yağları en iyi kaynaklardır. Sığır karaciğeri, peynir ve yumurta sarısında az miktarda D vitamini bulunur. Bu gıdalarda da esas olarak vitamin D, esas işlevsel formu olan kalsitriolden ziyade daha öncü formlarda bulunur. Her madde zehirdir, zehir olmayan madde yoktur; ilacı zehirden ayıran dozudur. ng/ml değerlerini 2.5 ile çarparak nmol/l değeri cinsine çevirebilirsiniz.


Filmin konusuna gelecek olursak; film, insan kaçakçısı bir babanın kendince inandığı hayattaki tek güç paradır ve parayı kazanmak için her yol mubahtır mantığını oğluna zorla dayatması ve henüz bazı şeyleri yeni yeni kavramaya başlayan oğlunun babasının bu tutumuna, karşı tutumunu görmekteyiz. Film bize baştan sona hayattaki acı gerçekliklerden bahsediyor. İzlemeye başladığınız andan itibaren bir karamsarlık bulutunun içine giriyorsunuz. Öyle ki film içinde gerçekleşen çok küçük güzelliklerde dahi kendinizi sinirleri bozulmuş bir şekilde gülerken bulabiliyorsunuz. Özellikle festival filmlerine merakınız varsa ve karamsarlığın ön planda olduğu filmlere bir ilginiz varsa bu filmi de seveceğinize eminim. Yönetmenlik açısından Onur Saylak'ı gerçekten çok başarılı buldum. Mültecilerin kaldığı mahzen ve evin denize bakan manzaralı çekimleri oldukça başarılıydı. Filmde gereksiz sahne uzatmaları yoktu ve çok fazla ana konudan uzaklaşılmamıştı. Oyunculuklar açısından zaten yıllardır bu işin içinde olan Ahmet Mümtaz Taylan'a ve Tuba Büyüküstün'e diyebilecek çok fazla bir şeyimiz yok fakat bir diğer başrol oyuncusu Hayat Van Eck'i övmeden de edemeyeceğim. İlk filmi olmasına rağmen gerçekten çok başarılı bir performans ortaya koymuş. Özellikle filmin ilerleyen kısımlarında psikolojik çöküntülerini ve karakterinin farklılaşmasını bize çok güzel bir şekilde yansıtmış. Film de birçok kez gerçekleşen olayların tahmin ettiğimizden daha farklı bir şekilde sonuçlandığını da görüyoruz. Bu konuda beni sürekli merakta bırakması filmden kopmamı sağlasa da sonlara doğru kafamda sürekli acaba nasıl toplayacaklar sorusu vardı. Ki zaten toparlamamışlardı da. Aslında herhangi bir mesaj verme kaygısı gütmeyen, bize tamamen hayatın gerçekliklerinin yansıtılmaya çalışıldığı filmlerde filmin sonunun açık bırakılmasını ve izleyicinin hayal gücüne bırakılmasını mantıklı bulsam da bu film özelinde bu durum filmin sonunda beni rahatsız etti. Açıkçası filmin son dakikalarında hadi artık toparlayın, böyle bitmesin gibi tepkiler vermedim değil. Genel olarak toparlayacak olursak; filmimiz konusu, oyunculukları, yönetmenliği ve film içi ufak müzikal dokunuşlarıyla oldukça başarılı bir filmdi. Sadece son dokunuş olarak biraz zayıf kaldığı ve insana beklediğini vermeyip, ucu açık bir karamsarlığa sürüklediği söylenebilir. Yazımda mümkün olduğunca az spoiler vererek film hakkında bilgi vermeye çalıştım umarım sizi seveceğiniz bir filmle tanıştırmışımdır. Sizde yazı ve film hakkındaki görüşlerinizi yorumlar kısmından bizimle paylaşabilirsiniz.


Dan Brown en son yayınladığı kitabı Cehennem ile filminin de çıkmasıyla tekrar gündemde. Kovalamaca ve gizemin eksik olmadığı, tarihi müzelere, meydanlara, sarnıçlara, heykellere, cami ve kiliselere yer veren kitabımızın senaryosu okuyucuyu tatmin edecek düzeyde yeterli. Seri olarak yazdığı kitapların geniş takipçileri olması ve içinde İstanbulda geçen olaylara yer vermesi yüzünden okumaya karar verdim. Ne yazik ki kitaptan beklediğimi bulamadım. Sebebi de olayların akışı içinde İstanbul'a çok az yerilmesi ve en kötü olayların burada gerçekleşmiş olması. İtalya'nın iki şehri, Floransa ve Venedik övgülerle betimlenirken senaryonun kötü kısmı dünyanın en güzel şehri İstanbul'a bırakılmış. Yazarın kafasında geçenlere karışamam. Olay örgüsünü istediği gibi kurgulayabilir. Ama bana göre İstanbul'a senaryo içinde yer verildiyse İtalya'ya oranla daha çok anlatılması gerekmektedir. Kısaca özetlersek: Baş karakterimiz simge profesörü Robert Langdon hafızasını yitirmiş olarak gözlerini İtalya'da bir hastanede açar. Hafızasını yitirmiş olan Langdon neden İtalya'da olduğu bilmemektedir. Bir kadın ve erkek doktorun gözetimi altında tutulmaktadır. Başına ne geldiğini çözümlemeye çalışırken hastaneye saldırı olur ve erkek doktor öldürülür. IQ'su yüksek kadın doktorumuz Langdonu hastaneden uzaklaştırır ve evine götürür. Olayların devamında profesörümüz dünyanın salgın tehditi altında olduğunu öğrenir. Salgını engellemek için cehennemin tasvir edildiği resmin içine yerleştirilmiş bilmeceyi çözmek zorundadır. Da Vinci'nin Şifresi kitabı ile tanıdığım Dan Brown, eski kitaplarında olduğu gibi bu yapıtında da tarihi eserlerin esrarengiz özelliklerini olay akışına katmayı başarılı bir şekilde gerçekleştirmiş. Sürükleyici ve merak uyandırıcı olay örgüsü kurgulamış. Avrupa ve Asya'nın birleşim yerinde olan birçok medeniyetin tarihte yaşadığı, kültürel ve doğal zenginlikleri barındıran ülkemize keşke daha çok yer ayırsaydı. Bu hali ile de zevkle okunabilir ama beni tatmin etmedi.


Bugün dünya üzerinde bazı uluslar başarılı olup kendi devamlılıklarını sağlayabiliyorken bazıları sağlayamıyor. Siyasal ve ekonomik olarak milletlerin bazıları kendi kendini idame ettirebilirlerken bazı milletler ise bu konularda söz sahibi olamıyorlar. Demokrasi, hukuk, eğitim sistemleri gibi belli başlı konularda uluslar birbirlerine karşı üstünlük gösteriyorlar. Peki bu üstünlüğün temel nedeni nedir? Neden bazı uluslar başarılı olurken bazı uluslar düşmektedirler? İşte Daron Acemoğlu ve James A. Robinson'un 15 yıllık bir çalışmasının ürünü olan Ulusların Düşüşü isimli kitabı tam olarak bu soruya bir cevap arıyor. Kitabın genel olarak savunduğu hipotez: kapsayıcı ve sömürücü kurumların ayrımına dayanıyor. Kapsayıcı kurumlarda yönetim tabana yayılmış durumda ve güçler ayrılığı, hak, hukuk, eşitlik gibi demokratik kavramlar sağlam olarak korunuyor. Sömürücü kurumlarda ise yönetimler baskıcı ve özel bir zümre elinde bulunuyor. Demokratik haklar korunmuyor ve bu ortam içinde yönetici zümre kendi iktidarını zorla sürdürmek istiyorlar. İşte bu kitabın hipotezine göre, bir ulusun yükselişi yahut düşüşü, sahip olduğu kurumların kapsayıcı yahut sömürücü olmasına bağlıdır. Eğer ülkenin kurumları kapsayıcı ise o ulus daha başarılı olacaktır. Eğer kurumlar sömürücü ise uzun vadede o ulus geride kalacaktır. Sömürücü ekonomik ve siyasal kurumlar, ekonomik büyümeyle her zaman uyumsuz olmasa bile sürdürülebilir olmaz. İşte bu yüzden sömürücü kurumlara sahip ülkeler kısa süre zarfında belli bir başarı gösterebilirseler de uzun süre kapsamında bu devam etmeyecektir. Sömürücü kurumlar iki nedenden ötürü sürdürülebilir teknolojik değişim üretmeezler; ekonomik teşviklerin yokluğu ve yaratıcı yıkımın siyasal sonuçlarından korkulması. Çok kaliteli bir çalışmanın ürünü olsa da benim gözüme takılan belli başlı sorunlar olduğunu düşünüyorum. Kapsayıcı-Sömürücü kurumlar hipotezi savunulurken ne yazık ki belli başlı hipotezler yanlış gerekçesiyle kestirilip atılmış. Fakat konu ulusların kaderi ve onların geleceğini inşa eden olaylar olduğu zaman, bunu tek bir faktöre yahut tek bir hipoteze bağlamanın doğru olmayacağı aşikardır. Sadece birkaç sayfa yetersiz bir açıklama ile coğrafya hipotezi çürütülmeye çalışılmış fakat bu teze karşı çıkarken yazarların öne sürdüğü nedenler pek de tatmin edici değil. Jared Diamond'un Tüfek Mikrop ve Çelik isimli kitabındaki bu gibi hipotezler çok değerlidir ve bu konuyu anlamak için sağlam bir dayanak teşkil etmektedir. Coğrafya kavramı tarihçilerin gözünde çok önemli ve değerlidir. Belli başlı iktisadi kurumlar üzerinden çıkarımlar yaparak ve olumsuz örnekler bularak bu hipotezi kestirip atmak kolay olmamalıdır ve doğru da değildir. Naçizane kanaatim, bu konularda kitabın bütüncül tarihi eksiklikleri olduğu yönündedir. Mesela kitap, Orta Doğu'nun fakirliğini coğrafyasına değil Osmanlı İmparatorluğuna bağlıyor. Bu ne yazık ki talihsiz bir tespittir ve kitabın ufkuna gölge düşürmektedir. Ayrıca kültür hipotezi ve cehalet hipotezi de tamamiyle yanlış kabul edilip yok sayılmış. Sonuç olarak hipotez dönüp dolaşıp tek nedene yani kurumların kapsayıcılığına varıyor ve alternatif hipotezler açıkçası göz ardı ediliyor. Daron Acemoğlu ve James A. Robinson'un ortaklaşa yazmış olduğu Ulusların Düşüşü isimli kitabı Doğan Kitabevi, 24. Baskı, Faruk Rasim Velioğlu çevirisinden okudum. Bu konuya ilgisi olan herkesin okumasını tavsiye ediyorum. İyi okumalar.


Deadpool 2 için ilk olarak söylemek istediğim şey; bu film sizi her sahnesinde ayrı bir moda sokan bir film, filmi izlerken birçok duyguyu yeteri kadar yaşayacak, moddan moda gireceksiniz. Öncelikle spoiler vermeden filmden biraz bahsetmek istiyorum ve yazımın kalan kısımlarında da spoiler vermemeye özen göstereceğim. Her geçen gün yeni bir çizgi roman uyarlaması seyrediyoruz. Öyle ki son beş ayda izlediğimiz süper kahraman filmi sayısı şaşırtıcı derecede fazla. Hem çizgi romanların hem de beyaz perdenin en aykırı kahramanı olan Deadpool geri dönüyor. Deadpool 2 filminin yönetmen koltuğuna ABD doğumlu John Wick (2014) filminden tanıdığımız David Leitch oturuyor. Ryan Reynolds ise ana kahramanımızı canlandırıyor.Ryan Reynolds Deadpool'u ete kemiğe büründürmek için yapımcılarla 10 yıl boyunca savaş vermiş. Sonunda taşın altına elini koyacakları bulunca Deadpool'u çekmeyi başarmış. 2014 Yılında görücüye çıkan serinin ilk filmini seyirciler çok beğenmiş ve oldukça geveze, haylaz ama bir o kadar sempatik,esprili küfürbaz kahramanı çok sevmişti. Yapımcılar, bu ilgiden memnun kalınca ikinci film için Reynolds'a zorluk çıkarmadılar. Serinin ikinci büyük ihtimalle de son filmi. İlk film ile karşılaştıracak olursak ilk film bana kalırsa sinemaya yeni bir boyut katmasıyla ikinci filmden daha güzeldi ancak ikinci filmde daha çok eğlendiğimi söyleyebilirim. Ayrıca ikinci filmde bütçenin de artmış olması ile aksiyon sahneleri sizi daha çok tatmin edecektir. Film içerisinde dramdan tutun da toplumsal mesaja kadar birçok konuyu da barındırarak bizleri güldürürken aynı zamanda da bizlere mesajlarını vermişler. Bu filmde aile kavramı üzerine sıkı sıkıya sarılırken, dostluk ve ahlak kuralları üzerine de derin mesajlar verilip seyircinin hikayeye daha ciddi bakmasına olanak sağlanıyor. Deadpool 2, kimsesiz çocuklar yurdunda çocuklara uygulanan mobing, şiddet ve taciz olaylarına değinerek toplumsal bir yaraya parmak basarken yetkililere ve ilgililere önemli bir hatırlatma misyonunu üstleniyor.Bir insan neden kötü olur? Kötü olan o insan topluma yeniden kazandırılıp faydalı insan yapılabilinir mi? sorularına da hikayede yer verilirken mantıklı dokunuşlarla cevapları seyirciye olumlu yönde servis ediliyor. Bu da filmin diğer bir yönü ve bence gayet de yerinde mesajlar işlenmiş. Deadpool, üstün yeteneklerini kötü yönde kullanmaya meyilli küçük bir çocuğu sahiplenip onu, öldürmeye çalışan kişiye karşı koruyup iyi yöne yönlendirmeye çalışarak insani gelişimi sorgularken, bu kişisel dramla yüzleşmek için mizahı arkasına saklanıyor. Filmde mizah çok etkili kullanılırken bir çok yerlere ve kişilere de göndermeler yapıyor. Gönderme demişken bu filmde en çok ne var derseniz cevabı gönderme olacaktır. En başta diğer filmlere, stüdyolara, karakterlere olmak üzere Marvel'in kendi kararkterlerine ve hatta filmin kendi senaryosuna dahi göndermeler mevcut. Aklınıza gelebilecek birçok filme gönderme yapılıyor ve bunları anlayıp filmi tam anlamıyla hissedebilmek için birçok çizgi romanı ve filmlerini okumuş izlemiş olmanız gerekiyor. Öyleki göndermeler bazen açıktan yapılmayıp sahne aralarında, ortamlarda vs yapılıyor ve anlamak gerçekten zor olabiliyor. Filmin ilk yarısından sonra bir hoşnutsuzluk beklentinizin karşılanmaması durumu oluşabilir, çıkmayı düşünebilirsiniz ancak filmin asıl olayı ve bence asıl film ikinci yarıda başlıyor. Bu yüzden salonu terketmeyi düşünmeyin. Film gerçeken benim beklentilerimi büyük oranda karşılamış durumda. İzlenilebilir bir film. Filmde en çok beğendim olaylar Deadpool'un aykırı, espirili, zıpır hali izlediğiniz çizgi romanlarından uyarlanan filmlerdeki sıkıcılığı, tek düzeliği size kesinlikle hissettirmiyor. Başta da belirttiğim gibi bir bakmışınız gülüyorsunuz bir bakmışınız birden her şey ciddileşip kendinizi bir dram filmi izliyormuş gibi bulabiliyorsunuz.


Animenin baş karakteri Yagami Light adında bir lise öğrencisi. Oldukça zeki olan Light, adalet arayan bir kişi. Haberlerde gördüğü cinayetler ve bunun gibi kötü olaylar Light'ı sıkmıştır. Kötülüklerin artarak devam etmesi, belki de Light'ın bir dönüşüm yaşamasına neden olmuştur. Bir gün, okulun bahçesinde bir defter bulur. Bu defter, bir şinigami olan Ryuk tarafından dünyaya atılmıştır. Defteri bulan ve defter içerisinde yer alan kuralları okuyan Light, ilk önce bu duruma bir anlam veremez. Çünkü ölüm defterinin ilk sayfasında, oraya adı yazılan kişilerin öldükleri yazılıdır. Light bu durumun doğru olacağını düşünmese de yine de ölüm defterini denemek ister. Bu noktada bir ara vermek yerinde olacaktır. Neden ölüm defterini bulan kişi bir başkası değildir de Light'tır? Her şeyden önce Light, dünyadaki adaletsizliklerden sıkılmış bir karakterdir. Öte yandan oldukça akıllıdır. Bu iki özellik, Light'ın ölüm defterini kullanmaktan çekinmemesine yol açar. Bu nedenle bir başkasının değil de Light'ın ölüm defterini bulması oldukça anlamlıdır. Ölüm defterini kullanmaya başlayan Yagami Light, televizyonlarda karşısına çıkan ve kötülükleriyle bilinen insanların ölüm nedenidir. Kötü insanların isimlerini deftere yazan ve onların ölmesine neden olan Light, her ne kadar kendince iyi bir şey yapıyor olsa da bir süre sonra Kira olarak adlandırılmaktan kurtulamaz. Bu durum, felsefenin de asırlardır ilgilendiği konulardan biri olan iyilik kötülük sorunsalını ön plana çıkarır. Şimdi akıllara şu soru geliyor, bu kadar insanın ölmesine neden olan Yagami Light bir adalet savaşçısı mıdır yoksa bir katil mi? İlk başta her ne kadar adalet dağıtmaya çalışan bir tanrı rolünde görse de kendisini, ilerleyen bölümlerde Light, artık bu durumun bir savaş olduğunu fark eder. Kötüleri kendince cezalandırsa da kötüler hangi kriterlere göre kötüdür? Burada daha çok insani sınıflandırmalar devreye girer. Hırsı ve azmiyle insanları öldüren Light, neticede insani dürtüleriyle hareket eden bir karakterdir. Bu nedenle eylemleri, tanrısal süzgeçten geçmez. Light'ın adalet savaşçısı mı yoksa bir katil mi olduğu yönündeki sorgulamaları bir kenara bırakıp Light'ın yavaş yavaş içine girdiği buhrandan bahsetmek gerekir. Dostoyevski'nin Suç ve Ceza adlı romanında Raskolnikov'un yaşadıklarına benzer bir şeyleri yaşamaya başlar Light. Her ne kadar inandığı şeyi yapıyor olsa da büyük bir psikolojik çöküş sürecine girer. Birilerini kötü olduklarına inandığı için öldüren Light, çok daha farklı bir psikoloji içerisindedir. Artık kötü insanların azalmasını sağlayan normal bir insan değildir o. Tam anlamıyla adalet sağlayan bir tanrı olmak ister. Fakat tanrı olmak o kadar kolay değildir. Bunun yanı sıra ölüm defterinin kuralları içerisinde yer alan bazı kurallar, Light'ın nasıl bir karmaşanın içerisinde yer aldığını gözler önüne serer. Ölüm defterini kullanan kişi cennete ya da cehenneme gidemez diye bir kural vardır ki bu kural, Light'ın bir nevi arafta kalacağının işaretidir. Ayrıca defterin sahibi, defteri kullandıktan maksimum 39 gün sonra ölüm tanrısını görmeye başlar. Light, defteri kullandıktan bir süre sonra ölüm tanrısını görür ve her şey çok daha karmaşık bir hal alır. Oldukça enteresan bölümlere ev sahipliği yapan Death Note, kendisini adaleti sağlayan bir tanrı olarak gören Light'ın hikayesidir.


Şu ana kadar izlediğim en iyi animasyon filmlerinden biriydi. Orjinal adı Iron Giant olan animasyon filmi, bir çocukla uzaydan dünyaya bilinmeyen bir sebepten dolayı gelen bir Demir Dev arasında geçiyor. 1991 yılı yapımına göre harika efektlere sahip bir animasyon filmi olmuş. Senaryosu da muhteşem. Eğer küçüklere izletirseniz büyük dersler alacaklarına eminim. Aileyle izlenebilecek güzel bir animasyon filmi. Bazı mecralarda filmi izlerken ağladıklarını söylüyorlar ve gerçekten de öyle. Şahsen ben ağlamadım filmi izlerken veya filmin sonunda ama filmin verdiği duygusal anlamlar insanın gerçekten içini acıtıyor. Film her ne kadar 27 sene önce yapılmış olsa da filmin sahneleri ve diyaloglarında geçen cümleler günümüz insanına hala ders verecek nitelikte. Film, fırtınalı bir gecede denize, bir meteorun düşmesiyle başlıyor. Başta bunun meteor olduğunu zannediyoruz. Ama o sırada teknesinde fırtınayla mücadele eden yaşlı bir adam karşılaşınca bunu bizim demir dev olduğunu anlıyoruz. Orada dikkat etmeyebiliriz ama yaşlı adamın teknesi neredeyse batmak üzere. Ama bizim demir dev adamı kurtarıyor. Yaşlı adam kasabasına döndüğünde olayı herkese anlatıyor ama kimse inanmıyor. O sırada orada bulunan yaramaz kahramanımız Hogarth da sadece şöyle bir dinliyor. Tabi ki ilgisini de çekiyor, bu farklı hikaye. Gece tek başına kaldığında ve dışarıdan gelen gürültüleri takip ettiğinde bizim demir devle karşılaşıyor. Demir dev ne yer sizce? Tabi ki metal. Sonra olaylar olaylar. Kahramanımız başta bu durumu annesine anlatmaya çalışıyor ama annesi çocuğunu doğru düzgün dinlemiyor bile ve inanmıyor da. Burada çocukların da bir birey olduğuna ve onlarında ciddi bir şekilde dinlenmesi gerektiğine dikkat çekilmek istenmiş büyük ihtimalle, Ki öyle zaten, onları da dinlemek lazım. Elbet bir yerde insanlarla karşılaşmaları gerecek ve karşılaşıyorlar da. Tabi bizim demir dev insanları korkutuyor. Aslında insanlar demir devden korkuyor demek daha doğru. Ve bundan sonra asıl macera başlıyor. İyi seyirler.


Demodex insan kıl folikülünü mesken edinmiş bir akar cinsidir. Demodex türleri insan cilt faunasının bir bileşeni olarak kabul edilmektedir. Bu organizmaların bazı kaynaklarda parazit olarak kabul edilmelerinin nedeni ise köpek ve birçok memeli türünde uyuzun nedenlerinden biri olarak görülmeleridir. Ayrıca bu canlılar insan cildinde yüksek oranda bulunduklarında bazı hastalıklara yol açabileceklerinden patojen olarak da kabul edilirler. Parazit bir canlı, yaşam döngüsünün herhangi bir döneminde konak canlı üzerinde yaşayıp ona zarar verebilir ya da konağı zayıf bırakabilirken patojenler neticede konak canlıya zarar veren bir hastalığa yol açabilen organizmalardır. Demodex ile birlikteliğimiz doğumumuz ile başlar çünkü bu canlı annemizin meme başında bulunur ve annemizin bizi emzirmeye başlamasıyla birlikte bize geçer. İnsan üzerindeki Demodex miktarı ise ergenliğe girmemizle hızlı bir artış gösterir çünkü ergenliğe girmemiz ile bu canlıların esas besin kaynağı olan sebum salgısını yapan sebase bezlerinin cildimizdeki miktarı büyük bir artış gösterir (1). Demodex türleri vücudumuzda özellikle alın, yanak, çene, kaş, kirpik, kılsız saç derisi, boyun ve kulaklar olmak üzere baş kısmımızda yoğun olarak yaşar (2). Bu bölgelerde yoğun olarak bulunmalarının bir sebebi, bu bölgelerde sebase bez miktarının fazla olması dolayısıyla besin kaynağı açısından bu bölgelerin zenginliği iken diğer bir sebep olarak da insanların yanak ve kafa tokuşturarak birbirleri ile selamlaşması ve bu parazitin bireyler arası aktarılması olarak düşünülebilir. Bu canlılar ölü deri hücreleri ve yukarıda belirtiğim gibi sebase bezi tarafından salgılanan salgılarla beslenirler. Sebase bezin salgısının artması doğrudan bu canlıların da artışına yol açar. Belirli bir sayıdan sonra özellikle bu parazitlerin ölü artıklarının kıl folikülünde birikmesi kıl folikülünü tıkar ve kıl folikülünün işlevsiz hale gelmesine yol açar. Bu tıkanıklılık dermatit, rosacea, madarozis gibi birçok cilt hastalığınına zemin hazırlayabilir. Kirpik ve saç foliküllerinde böyle bir artış olursa kıl folikülü tıkanır ve bu folikülün üreteceği kıl büyüyüp gelişemeden dökülür. Bu sebepten ötürü bu canlıyı saç dökülmesin temelinde yatan nedenlerden biri olarak da görebiliriz. 1) Demodex mites. Clin Dermatol. 2014 Nov-Dec;32(6):739-43. doi: 10.1016/j.clindermatol.2014.02.012. Epub 2014 Feb 28.


Ülkemizin çeşitli problemleri ve bu problemlerin herkese göre çeşitli çözümleri var. Genellikle ülke bazında bir problem ortaya koyulduğunda, bunun yegane çözümü siyasi meselelerde aranıyor. Ya özünden ya da kirli işlere konu olmasından ötürü siyasetten hoşlanmayan insanların çözümleri daha çok eğitim ve bilim gibi apolitik konulara odaklanıyor. Fakat olayın özüne indiğimizde; eğitimin kalitesini eğitim politikalarına, bilimin yeterince üretken olamamasını siyasi hatalara bağlayabilmek mümkündür. Türkiye'deki beyin göçünün son yıllarda inanılmaz boyutlara ulaştığını resmi TÜİK verileriyle bile görebiliyoruz ve bu durumun siyasi sorunlardan dolayı ortaya çıktığına dair apolitik insanlar da dahil olmak üzere herkes hemfikir. Bugün Türkiye'de hangi siyasi partiye sempati duyarsa duysun herhangi birine sorduğunuzda size siyasi yozlaşmadan veya siyasi ahlakın yoksunluğundan dem vuracaktır. Bu sorunların çözümüne dair herkesin siyasi bir adayı bulunmakla birlikte insanımız tarihi hafızasından hiçbir zaman silemediği bir hataya saplanıyor. Bu hata; lider kültünün varlığı ve ilkeli bir siyasetçinin Türkiye'yi sonsuza dek siyaseten istikrara sokacağına dair inançtır. Siyasi sistemimizin artık gerçekten bir sistem olabilmesi ve siyasetçilerden medet ummaması gerekmektedir. İnsanlığa mal olmuş bir ikilem vardır: insan doğasında iyi midir yoksa kötü müdür? Bu ikilemin kesin bir cevabı yok. Bu sebeple siyaseti yönlendiren insanlardan iyilik veya kötülük beklemek oldukça saçma. Siyasi denetim sistemleri sağlam olduğu taktirde siyasetçilerden ahlaklı olmalarını beklemek zorunda değiliz. Zira ahlaklı olmadıkları vakit makamlarında oturabilmeleri o şartlarda mümkün olmayacaktır. Bu durumda işini yapan hiç kimseye ek bir teveccüh göstermek ve siyasiler karşısında eğilmek zorunda kalmayacağızdır. Batılı liderlerin karşısında rahatça duran vatandaşları gördüğümüzde şaşırmamızın sebebi buradadır. Bunun sebebi toplumsal kültürden de öteye siyasi sistemin denetimsizliğinde yatıyor. Batılı siyasetçiler Türkiye'dekilerden daha ahlaklı veya ilkeli değiller. Ancak Batıdaki sistem gerek devlet mekanizmalarıyla gerekse toplumsal tepkiler ile siyasetçilerin hatasını affetmiyor. Bu yüzden istifa makamı Türkiye'ye ait değildir. Bu gibi sebeplerden ötürü Türkiye ve bizim gibi ülkelerde yükseliş ve iyi işler her zaman geçici oluyor. Bireylerin inisiyatifiyle gerçekleşen pozitif sonuçlar yine onların etkisiyle ortadan kalkabiliyor. Bu yüzden Türkiye'de sürekli bir yükseliş-düşüş zikzakı çiziliyor, bu yüzden ülkedeki gençlerin enerjisi boşa harcanıyor, hayaller yıkılıyor ve nesiller birbirine küsüyor. Türkiye bu yüzden bir bakıyorsunuz Kophenhag kriterlerini karşılamaya çalışıyor, bir bakıyorsunuz AB ile düşman, bir bakıyorsunuz Rusya'yı en büyük tehdit olarak görüyor, bir bakıyorsunuz Rusya ile en yakın müttefik oluyor, bir bakıyorsunuz Yunanistan ile ilişkileri güçlendiriyor, tekrar bakıyorsunuz Yunanistan ile ilişkiler kopma noktasına geliyor. Bunlar reelpolitiğin gereği değil, sistemsizliğin sonucudur. Ülkemizi yönetenlerden iyilik veya kötülük bekleme lüksüne sahip değiliz. Zira iyilik bekleyen iyilik, kötülük bekleyen kötülük bulmuyor; dünya bir peri masalı değil. Demokrasi işte bu yüzden hem en kötü hem de en iyi yönetim biçimi. Bizim en kötü sistem olan demokrasiye değil en iyi sistem olan demokrasiye; yani sağlam bir denetime sahip sisteme ve kapsayıcı bir anayasaya ihtiyacımız var. Bu sebeple ülkemizin geleceği için siyasi sistemin ilkeli insanlardan medet ummayacak seviyeye gelmesi ve siyasi liderlerden ziyade sistemlerin ön plana çıkarılması gerekmektedir. Ülkemizin demokrasisini liderler değil sağlam bir siyasi sistem kurtarabilecektir. Peki bu çok büyülü görünen çözümü nasıl gerçekleştirebiliriz? Bunu bu yazı serisinin ilerleyen bölümlerinde kaleme alacağım. 2) Demokrasimiz Siyaseten Ahlaklı Liderlerle Kurtulmayacak! Türk insanın derdi partizanlık ve cehalettir. partilerin sorunu ise rövanş siyasetidir. Bakın bugün akpli biri akpnin yapmış olduğu kötülükler için ses çıkarmıyorsa. chpli biri marmarayı eleştirip yeriyorsa. hdpli Aziz Sancar Beyfendiyi milliyetçi diye kötülüyorsa bu ülkede bir cacık olmaz. iyiyi sevmeli kötü reddetmeliyiz partimizin icraatı olsun ya da olmasın ancak böylece güzele estetiğe doğruya değer verip onu yüceltip insanları bu takdiri kazanmaya sevk edebiliriz.


Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ardından yönetimde olan CHP 1950'de iktidarı kaybetti. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan itibaren iktidar olan Cumhuriyet Halk Partisi 1950 seçimlerinde iktidarı devretti. 1946'da kurulan Demokrat Parti, 14 Mayıs 1950'de gerçekleşen seçimlerde Meclis'te çoğunluk sandalyeyi ele geçirerek iktidar oldu. 1950 seçimlerinde Demokrat Parti yüzde 53, CHP ise yüzde 39 oy almasına rağmen aradaki sandalye farkı çok fazlaydı. DP Meclis'te 408 sandalye kazanırken CHP sadece 69 sandalye kazanabildi. 22 Mayıs'ta açılan mecliste DP kurucularından Refik Koraltan Meclis Başkanlığı'na, Celal Bayar Cumhurbaşkanlığı'na seçildi. Bayar'ın hükümet kurma yetkisi verdiği Adnan Menderes ise Başbakan oldu. Cumhuriyet Halk Partisi için farklı geçecek bu dönemde hükümetin ilk icraati 1932'den beri Türkçe okunan ezanı Arapça'ya çevirmek oldu. Seçimin ardından 29 Haziran'da düzenlenen 8. CHP Kurultayı'nda genel sekreter seçimi yetkisi tekrar kurultay delegelerine verildi. Parti Meclisi üye sayısının 30'a indirildiği kurultayda İsmet İnönü Genel Başkan, Kasım Gülek ise Genel Sekreterliğe seçildi. 1951 yılının Kasım ayında gerçekleşen 9. Kurultay'da da her iki isim yine aynı görevlere seçildi. 1952 yılında Türkiye'nin NATO'ya girişi onaylanırken 1953'te CHP'nin malları Demokrat Parti tarafından çıkarılan yasayla hazineye devredildi. Bu kararın ardından Demokrat Parti'ye seslenen İnönü; Işıktan korkuyorsunuz dedi. 22 Haziran 1953'te gerçekleşen CHP'nin 10. Kurultayı'nda parti programına ilk defa Hukuk Devleti kavramı sokuldu. Bu kurultayda programa ayrıca seçim güvenliği, yargıç bağımsızlığı, sendika ve meslek örgütü kurma özgürlüğü, işçilere grev hakkı gibi kavramlar da dahil edildi. İnönü tekrar Genel Başkanlığa, Gülek ise yeniden Genel Sekreterliğe seçildi. 1954 seçimlerinde de bir önceki seçimlerde olan durum yaşandı. Yüzde 35 oy alan Cumhuriyet Halk Partisi Meclis'te sadece 31 sandalye kazanabilirken, yüzde 57.5 alan Demokrat Parti 502 milletvekilini Meclis'e sokabildi. 2. seçimini kazanan DP'de Cumhurbaşkanlığı'nı Celal Bayar, Başbakanlığı tekrar Adnan Menderes üstlendi. 1954'te CHP'nin Meclis'te tarihindeki en az vekili görmesi parti içi tartışmalara yol açtı. İnönü ve Gülek tekrar göreve seçilirken Parti Meclisi'nin kurultay tarafından seçilmesi, Parti Meclisi'nin seçeceği 5 kişi ile Genel Sekreter tarafından atanacak 2 kişinin Merkez Yürütme Kurulu'nu oluşturması kararı alındı. Demokrat Parti'nin 1954 seçiminin ardından beklentileri karşılayamaması CHP'nin lehine gelişti. Dış borçlanmanın arttığı bu dönemde ülkede kriz patlak verdi. 1956 yılında düzenlenen 12. Kurultay'da İnönü ve Gülek tekrar Genel Başkan ve Genel Sekreter seçildi. CHP'nin 1957'de düzenlenen 13. Kurultayı'nda muhalefet ile işbirliği yapılması kararı verildi. Kongreye Cumhuriyetçi Millet Partisi ve Hürriyet Partileri temsilcileri de katıldı. Ancak durumu önceden sezen Demokrat Parti iktidarı seçim öncesi bir kanun çıkararak iş birliği yapılmasının önüne geçti. DP'nin tüm bu çabalarına rağmen CHP yüzde 41.1 oy alarak 178 milletvekilini Meclis'e göndermeyi başardı. Demokrat Parti yüzde 10'a yakın oy kaybıyla 47.9 bandında kalarak 424 sandalye kazandı. CHP yakaladığı bu başarıyla beraber örgütlenme çalışmalarını hızlandırarak parti politikalarında değişiklik yapmaya başladı. Bu doğrultuda 1959'da gerçekleştirilen 14. Kurultay iktidara yürüyen parti havasında geçti. Büyük değişikliklerin yapıldığı kurultayda hukuk devletine atıfta bulunuldu. İşçi haklarından da bahsedilen kurultayda, Parti Meclis'i üye sayısı 30'dan 40'a yükseltildi. Her iki parti arasında yükselen gerginlik 17 Ocak 1959'da Başbakan Adnan Menderes'in uçağının Gatwick Havalimanı yakınında düşmesiyle yumuşadı. 1959 yılında CHP'nin Batı Anadolu şehirlerini kapsayacak şekilde Büyük Taarruz isimli seçim çalışmasını başlattı. Bu çalışma dahilinde geziler düzenleyen İnönü'ye Uşak'ta taşlı saldırı gerçekleştirildi. Kolluk kuvvetleri olaya müdahale gerçekleştirmedi. 1960 yılına gelindiğinde hükümet tarafından uygulanan sansür arttı. CHP'nin yayın organı Ulus gazetesi kapatıldı. Nisan ayında Kayseri'ye giden CHP Genel Başkanı İsmet İnönü'nün treni kurulan barikat yüzünden durmak zorunda kaldı. İsmet İnönü ve beraberindekiler barikatları elleriyle yıkarak şehre girmek zorunda kaldı. İnönü'yü şehirde 50 bin kişi karşıladı. DP'nin talebiyle Meclis'te Tahkikat Encümeni kuruldu. İnönü bu komisyona dair bir konuşma yaptı. İnönü şu ifadeleri kullandı; Biz demokratik rejim dedik, bu rejim kurulmuştur. Bu demokratik rejim istikametinden ayrılıp, baskı rejimi haline götürmek tehlikeli bir şeydir. Bu yolda devam ederseniz, ben de sizi kurtaramam. Şartlar tamam olduğunda milletler için ihtilal, meşru bir haktır. CHP Genel Başkanı İnönü'nün yaptığı bu konuşma 12 oturum boyunca TBMM'den uzaklaştırmayla sonuçlandı. Bu karara tepki gösteren CHP Grubu Meclis'ten polis zoruyla uzaklaştırıldı. Bu olayların akabinde İstanbul ve Ankara'da hükümete karşı öğrenci gösterileri başladı, polis tarafından gerçekleştirilen müdahalelerde hayatını kaybeden öğrenciler oldu. Her iki şehirde sıkı yönetim ilan edilirken Adnan Menderes olaylarla ilgili olarak Cumhuriyet Halk Partisi ve İsmet İnönü'yü sorumlu tutan açıklamalar yaptı. Bu gelişmelerin ardından 3 Mayıs 1960 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel hükümete ihtar çekti. 27 Mayıs 1960'ta Türk Silahlı Kuvvetleri içerisinde yer alan 37 kişilik darbeci bir grup yönetime el koyduğunu açıkladı. Celal Bayar, Adnan Menderes, birçok DP'li bürokrat hatta DP'ye yakın olduğu düşünülen generaller tutuklandı. Ben anlamıyorum. Tamamen rant kavgası var ya kimsenin görüşü düşüncesi önemli değil. Tamam halktan 2 kişi isen senin için görüş kavgası olabilir ama onlar için değil o kadar çok eminim ki. İki insan sırf görüşleri farklı diye birbirlerini vatan haini olarak görüyor. Halbuki ikisi de vatanın ilerlemesini istiyor ve ülkenin ileriye gitmesi için çalıştığını sanıyor. Gerçekten yazık. Dökülen kana ölen insanlara yazık başka hiç bir şeye değil.


Deniz altı volkanları, Dünya'nın denizlerle örtülü bölgelerinde bulunan ve magma çıkışının %75'nin gerçekleştiği yarıklardır. İnsanlık henüz yüzeydeki volkanlara bile alışkın değilken su altındaki volkanların varlığı, insanın büyük bir gizemle karşı karşıya kaldığını düşünmesine neden olabilir. Her ne kadar su altı volkanlarıyla ilgili çeşitli çalışmalar yapılmış olsa da okyanuslar hakkında çok az bilgiye sahip olmamız, su altı volkanlarını gizemli olarak tanımlamamızın temel nedeni. Suyun yaklaşık 4 kilometre altında bulunan su altı volkanları, oldukça ilgi çeken yapılar olarak karşımıza çıkıyor. Su altında bulunan bu baca ve kırıklar, magma çıkışının %75'ine ev sahipliği yapıyor. Bu tür volkanların bir kısmı, yaşamı destekleyen kimyasal şartların oluşmasına destekte bulunuyor. Fakat her zaman yaşamsal faaliyetler adına avantaj sağladığını söylemek mümkün değil. Çünkü bazı deniz altı volkanları, var olan yaşamların sonlanmasına neden olabilmekte. Peki su altı volkanlarıyla ilgili neler biliyoruz? En büyük su altı volkanları hangileri? Gelin bu gizemli dünyanın kapılarını birlikte aralayalım. Su altındaki volkanlar, tektonik volkanların birleştiği veya ayrıldığı noktalarda bulunmaktadır. Oldukça basite indirgersek okyanus-okyanus sınırlarındaki su altında bulunan ya da okyanus-kıta sınırlarındaki iki tektonik levha çarpışıyor. Bu ise magmanın litosferden dışarı çıkmasına neden oluyor. - Dünya'daki volkanik aktivitenin %75'inden daha fazlası su altında gerçekleşiyor. - Bilinen aktif su altı volkanının sayısı 5000 civarında. Bu volkanlardan bazılarının yüksekliği 10 metre iken bazıları 3500 metreye kadar çıkabiliyor. Yani yüksekliklerinin 10-3500 metre arasında değiştiğini söylemek mümkün. - Volkanların patlaması, iklim üzerinde son derece etkili. Patlamalar sonucunda su ısınmaya başlıyor. Bu ise sudaki karbondioksit seviyesinin yükselmesine neden oluyor. - Volkan patlaması gerçekleştiğinde püsküren magma hızlı bir şekilde soğuyor. Bu durum çevresinde sert bir kabuğun oluşmasına sebebiyet veriyor. Hiç düşündünüz mü, gezegenimizin en büyük volkanı nerede? Hemen bu soruyu cevaplayalım, Dünya'nın en büyük volkanı Tamu Massif suyun altında bulunuyor. Oldukça büyük bu deniz altı volkanı, Güneş sisteminin en büyük ikinci yanardağı olabilir. Japonya'nın açıklarında, Pasifik Okyanusu'nun derinliklerinde keşfedilen Tamu Massif, 650 kilometre genişliğe sahip. 145 milyon yıl önce oluştuğu düşünülen volkanın 140 milyon yıldır uykuda olduğunu da söyleyelim. Bir zamanlar yanardağın merkezinden gelen lavların gezegenimizin manto tabakasından geldiğini söylemek mümkün. Tamu Massif o kadar büyük ki Mars'ta bulunan Olympus Mons dağı bile Tamu Massif'in yanında küçücük kalıyor. Deniz altı volkanlarını araştırıyorsanız, muhtemelen bir yerlerde Adams Seamount ile karşılaşmışsınızdır. 3500 metre yüksekliğindeki volkan, Tamu Massif'ten daha küçük. Pitcairn Hotspot deniz dağının tepesinde yer alıyor. Pitcairn adasının 100 km güneybatısında bulunan Adams Seamount, okyanus yüzeyinin yaklaşık 39 metre altında bulunuyor. Tabanının çapının ortalama 30 kilometre olduğu düşünülüyor. İki zirvesi bulunan bu deniz altı volkanı çevresinde volkanik molozlar, yeni lav akıntıları bulunuyor. bu ilginç volkanla ilgili bilinenler bunlarla sınırlı değil. Volkan, dünyanın en derin tropikal resiflerinden biri kabul edilen mercan resifine sahip. Listedeki bir diğer büyük volkan, Marsili olarak adlandırılan ve Napoli açıklarında bir volkan. Yüksekliği 3000 metreden biraz daha fazla. Ayrıca yüzeyin yaklaşık 450 metre altında yer alıyor. Yüksekliği ve çağı düşünüldüğünde Dünya'nın en büyük volkanları arasında yer almayı hak ettiği çok daha iyi anlaşılıyor. Su altındaki en tehlikeli yanardağlarından biri olduğuna inanılıyor. Çünkü bu volkan her an patlayabilir. Şu ana kadar patlamayan ama her an patlayabilir olduğu düşünüldüğünden, özellikle jeologlar tarafından sıkı bir şekilde takip ediliyor. Yanardağın bulunduğu bölgenin kabuğu oldukça kırılgan bir yapıya sahip. Bu nedenle patlama ihtimalinin yüksek olduğu düşünülüyor. Dünya'nın en büyük deniz altı volkanları içerisinde yer alan Bowie Semaount, Kuzeydoğu Pasifik Okyanusu'nda bulunuyor. Kanada kıyılarına ortalama 175 km uzaklıkta bulunan volkan, yaklaşık 3000 metre yüksekliğe sahip. Deniz yüzeyine 24 metre mesafede bulunan Bowie Semaount, düz tepeli bir zirveye sahiptir. Bu nedenle guyot olarak sınıflandırıldığını belirtelim. Paskalya Adası'nın batısında bulunan Moai, 2500 metre yükseklikte bir volkan. Gelişimi bakımından sınıflandırıldığında genç bir volkan olduğu görülmektedir. Deniz altında bulunan ve çok özel bir yapı sergileyen su altı volkanları, su altı dünyasının ne denli geniş ve büyük olduğunu gözler önüne seriyor. Hala oralarda keşfedilmeyi bekleyen bir şeyler var! Okyanusları ve su altı yaşamını yeni yeni keşfetmeye başlamış olsak da ilerleyen dönemlerde yapılacak çalışmaların bu konuda çok daha etkili veriler sunacağı düşünülmekte.


Deprem, yer sarsıntısı veya halk arasında daha çok bilinen adıyla zelzele, yer kürede basınç değişikliklerine bağlı olarak gerçekleşen yer hareketidir. Depremin ortaya çıkmasını tetikleyen en önemli bileşen enerjidir. Yerkürenin altı enerji ile doludur. Bu enerji, fay hatları olarak adlandırılan ve belli doğrultularla yerkabuğunun altında uzanan hatlarda ortaya çıkar. Fay hattı üzerindeki yüksek gerilme ve enerji, yerküre üzerine farklı kuvvetlerde sarsıntı şeklinde iletilir. Deprem, insan yaşamının ve doğanın bir gerçeğidir. Dolayısıyla yeteri kadar önlem alınması halinde depremden korkulmamalıdır. Dünya tarihinde birçok büyük deprem yaşanmıştır. Bu depremlerin bir bölümü çok büyük etkiler göstererek milyonlarca insanın ölmesine sebebiyet vermiş, bazıları ise neredeyse hiçbir olumsuzluk yaşatmamıştır. İşte merak edilen tüm detaylarıyla deprem olgusu ve dünyada ölçülmüş en büyük depremler ve etkileri! Deprem ya da bir diğer adıyla seizma, yerküre altında bulunan fay hatlarında biriken enerjinin belli bir süre ve büyüklükle yerküre üzerine iletilmesidir. Sismograf adı verilen sarsıntı ölçen özel bir cihazla ölçülen depremler, farklı büyüklük ve şiddet değerleri ile ifade edilir. Çoğunlukla 3.0 altındaki depremler, aktif fay hattı olan bölgelerde yaygın olarak gerçekleşir ve insanlar tarafından hissedilmez. 3.0 büyüklüğünden daha yüksek depremler ise hissedilebilir düzeydedir. Aynı zamanda bu tarz depremlerin büyüklüğü artıkça yıkıcılığı da aynı oranda artabilir. Buna karşın, zeminin yapısal özelliklerine ve yapıların sağlamlık düzeyine göre değişmek kaydıyla çoğunlukla 7.0 üzerindeki depremler yıkıcı etkidedir. Fay hatları, yerkabuğunun en üst katmanında bulunur. Dolayısıyla yeryüzüne oldukça yakın bir konumdadır. Bu hatlar gerçekleştirdiği hareketlerle bazı durumlarda yüksek şiddette basınç oluşmasını sağlar. Söz konusu basınç; kırılma, çatlama, sıkışma ya da gerilme biçiminde ortaya çıkar. Tüm bu durumlar, beraberinde ortaya bir enerjinin çıkmasına sebebiyet verir. Kırık biçiminde olan fay hatlarında ortaya çıkan bu gerilme, basınç ve enerji depremin oluşmasına sebebiyet verir. Depremler, bazı istisnai durumlar dışarıda tutulmakla birlikte çoğunlukla hareketli fay hatlarında ortaya çıkar. Bu fay hatlarının ortak noktası ise coğrafi olarak henüz gelişim aşamasında olan ve soğumamış bölgelerde bulunmasıdır. Deprem türleri, farklı kaynaklarda farklı şekillerde kategorize ediliyor olsa da temel olarak 3 ana kategori altında incelenebilir. Çöküntü, tektonik ya da volkanik şeklinde üç farklı biçimde kategorize edilebilen deprem türleri, oluş sebeplerine göre belirlenir. Tektonik depremler, tektonik etkilerin bulunduğu alanlarda yerkabuğunun altındaki levhaların kesişim noktalarında ortaya çıkar. Volkanik depremler ise adından da anlaşılacağı gibi yerkabuğunun altındaki yoğun formdaki ve hareketli lavların enerjisiyle ortaya çıkar. Son olarak çöküntü depremlerin oluşma sebebi ise yerkabuğu altındaki kayaçların erimesine bağlıdır. Bu tarz depremler çoğunlukla yerel düzeydedir ve etki ya da yıkıcılık bakımından diğer türlere göre çok daha düşük etki gösterir. Deprem kadar kaçınılmaz olan ve önlem alınması gereken bir diğer olgu da tsunamidir. Tsunamiye çoğunlukla depremlerin neden olduğu düşünülüyor olsa da sadece depremler tsunami oluşmasına sebebiyet vermez. Depremden bağımsız olarak bir bölgede tsunami oluşması, kasırgalardan kaynaklanarak da gerçekleşebilir. Dünyada en sık tsunami gözlemlenen bölge Asya kıtasıdır ve bu doğa olayı da ismini Japonya'dan alır. Tsunami çok büyük boyuttaki dalgaların oluşması şeklinde tanımlanabilir. Deprem nedeniyle tsunami oluşumu, çoğunlukla okyanus kıyılarında ya da açık denizlerde olur. Bununla birlikte kapalı denizlerde de tsunami oluşması olasıdır. Depremlerle birlikte birçok doğa olayı da ortaya çıkabilir. Bununla birlikte deprem öncesinde ya da sonrasında gözlemlenen yoğun ışık yayılımları, birçokları tarafından ürkütücü bir durumdur. Yoğun parlamalar, patlama biçiminde ışık yayılımları şeklinde ortaya çıkan deprem sonrası ışıklar konusunda büyük bir tartışma bulunmaktadır. Bu tartışmaların bilimsel kanadı söz konusu ışıkların gerçekte olmadığı ve bir şekilde yapay olarak üretildiği biçimindedir. Yani bu görüşe göre deprem anında, öncesinde ya da sonrasında ortaya çıktığı iddia edilen ışıklar, gerçeği yansıtmaz. Ayrıca bu ışıkların nedenine ilişkin de herhangi bir kanıt yoktur. Deprem ışıkları hakkında birçok spekülasyon ve komplo teorisi de bulunuyor. Fay hatlarının hareketli olduğu coğrafyalar, büyük depremlerin gelişimi açısından riskli bölgelerdir. Dünyada ölçülmüş en büyük depremler arasındakilerden bazıları çok büyük trajedilere ve insan kayıplarına neden olmuştur. Bazıları ise çok büyük etki göstermeyerek ciddi insan kayıplarına neden olmamıştır. Dünyada ölçülen en büyük deprem 1960 yılında Şili'de gerçekleşmiştir. 22 Mayıs tarihinde gerçekleşen bu deprem sonrasında tsunami oluşmuş ve can ve mal kayıplarının yüksek düzeyde ulaşmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu depremin Şili devletine maliyeti 550 milyon dolar düzeyindedir. Deprem ve tsunami nedeniyle 1.655 insan yaşamını yitirmiştir. 1964 Alaska depremi, dünyada ölçülmüş en büyük ikinci depremdir. 9.2 büyüklüğünde olan bu deprem, neyse ki ciddi hasara neden olmamıştır. 3 dakika boyunca devam eden deprem sonucunda 128 insan yaşamını yitirdi. İnsanlık tarihinin en trajik depremlerinden biri 2004 yılında Endonezya'da yaşandı. 9.1 büyüklüğünde ölçülen bu depremin etkisi, tam 10 dakika boyunca devam etti. 21. yüzyılın en büyük doğa olayı olarak tanımlanan bu deprem Asya ve Afrika kıtlarında 40 ülkede hissedildi. 1.7 milyon insanın evsiz kaldığı Endonezya depremi, aynı zamanda 230 bin can kaybına neden oldu. Yerkürenin 24 m altında gerçekleşen 2011 Japonya depremi, 9.0 büyüklüğündedir. Boyları neredeyse 40 metreye kadar ulaşan tsunami dalgalarının oluştuğu bu deprem, 15.900 kişinin yaşamına mal oldu. Ayrıca deprem sonrasında 2500 küsür kişiden de henüz haber alınamadı. 1952 yılındaki Rusya deprem, dünyada ölçülmüş en büyük depremler arasında yer alıyor. 9.0 büyüklüğündeki bu deprem, 1 milyon dolardan fazla maddi hasar oluşturdu. Herhangi bir can kaybının bulunmadığı Rusya depremi, Pasifik Ateş Çemberi olarak tanımlanan özel bir alanda meydana geldi.


Depremin sosyolojik etkileri, çoğunlukla göz ardı edilen bir konu olmakla birlikte hayati düzeyde önemlidir. En nihayetinde insani gelişim, doğa olayları ve afetler karşısında gösterilen reflekslerden izler taşır. İnsanlık tarihi içerisinde deprem gibi büyük yıkıma neden olan doğal afetler aynı zamanda kültürel ve inanç temelli gelişim üzerinde de belirleyici olmuştur. Gökten yeryüzüne süzülen yıldırımlar Zeus'a, yerküredeki devasa sarsıntılar ise; Denizler ve Depremler Tanrısı Poseidon'a atfedilmiştir. Modern dönemde ise bu yaygın inançlar yerini, bilimsel gelişmeler ışığında doğanın neden olduğu felaketlerin rasyonel sebeplerini araştırmaya ve tespit etmeye yönelik yaklaşımlara bırakmıştır. Günümüzde jeoloji ve jeofizik gibi bilim dalları deprem oluşumuna ilişkin global haritaların net, belirgin ve keskin şekilde hazırlanmasını mümkün kılmıştır. Bununla birlikte göz ardı edilmemesi gereken bir diğer durum ise depremlerin toplumlar üzerindeki sosyolojik etkileridir. Depremin sosyolojik etkileri, günümüzde birçok farklı perspektifle incelenmiştir. Buna karşın doğal afetler, sadece depremlerle sınırlı değildir. Dolayısıyla deprem sosyolojisine ilişkin sosyolojik yaklaşım ve kuramlar, genel anlamda afetler üzerine odaklanmıştır. Sosyoloji tarihinde doğal afetler sonrası toplumun refleksleri üzerinde yapılan en belirgin sosyolojik yorum Durkheim'a aittir. Durkheim, doğal afetlerden sonra toplumların eğilimlerini incelemiş ve bazı saptamalarda bulunmuştur. Durkheim'ın tespitlerinin günümüzde de aynı ölçüde geçerli olduğu insan doğasının doğaüstü olaylara karşı verdiği tepkiden açık bir şekilde gözlemlenebilir. İşlevselci perspektifle afetleri yorumlayan Durkheim, afetin doğal ya da yapay nedenlerden bağımsız bir nitelikte olduğunu belirtmiştir. Doğal afetler, bilineceği üzere herhangi bir beşeri etki içermez. Bununla birlikte bazı olağanüstü kriz anları ve afet durumları insan etkisiyle ortaya çıkabilir. Devasa yangınlar, söz konusu duruma verilebilecek en doğru örnektir. Tarihte birçok kez kontrol edilemeyen devasa yangınlar nedeniyle şehirlerin tahrip olduğu ve toplumların ciddi düzeyde hasar aldığı gözlemlenmiştir. Durkheim'ın işlevselci bakış açısında göre beşeri ya da doğal olarak fark etmeksizin meydana gelen afetler sonucunda toplumlar; modern tabirler konsolide olma eğilimi gösterir. Bu durumun toplumun sıkılaşması, özüne dönmesi, birliktelik reaksiyonu göstermesi ve olağanüstü ölçüde yardımlaşma eğilimi göstermesi anlamına gelir. Bununla birlikte Durkheim'ın tespitine göre bu tarz devasa kriz anlarında toplumlar; sorumluluk alma ve sosyal dayanışma gibi doğal bir eğilimle hareket eder. Irkçılık, mezhepçilik, dini ayrışma, toplumsal ayrışma gibi çoğunlukla statik bir olağanlığa sahip olan her türden toplumsal refleks, söz konusu kriz anında tamamen ortadan kalkar ve türdeşlik fikri yoğun empati eğilimiyle toplum tarafından benimsenir. Depremin sosyolojik etkileri, sosyolojinin üzerinde çalıştığı hemen her konuda olduğu gibi iki temel karşıt yaklaşımın tespitleri üzerinden okunmalıdır. Sosyoloji tarihinde işlevselci yaklaşımın karşısında duran en önemli düşünce biçimi tartışmasız şekilde çatışmacı yaklaşımdır. Çatışmacı yaklaşım özsel olarak hareket noktasını Karl Marx'tan alır. Marx'ın Kapital isimli kitabında açık biçimde belirttiği üzere depremin sosyolojik etkileri ekonomik etkenlerle doğru orantılıdır. Deprem gibi doğal afetler, Marx'ın perspektifi üzerinden okunduğunda alt sınıfları çok daha derinden etkiler. Alt sınıflar toplum piramidinin en üst tabakasında bulunan burjuva sınıfından çok daha keskin olarak olumsuz yönde etkilenir. Marx sadece depremlerin neden olduğu yıkım sonrasında oluşan tablonun tespitini yapmakla kalmaz. Aynı zamanda Marx'ın hedefinde doğal afetlerin neden olduğu yıkımın sebeplerine ilişkin soruşturmalar da önemli yer tutar. Marx'a göre; doğal afetlerin ortaya çıkardığı insanlık dramının sebebi üretim araçlarını elinde bulunduran kapitalist sınıftır. Kapitalist sınıf, daha çok kazanç elde etmek amacıyla çeşitli sektörlerde faaliyet gösterir. Bu faaliyetler; zaman zaman modern tarımla birlikte verimli toprakların tahribat görmesine veya modern madencilik çalışmalarıyla doğanın eğilimlerine müdahale edilmesi şeklinde okunabilir. Durumu tespit etmekten öteye giden Marx, sosyolojik etkenler üzerinden toplumdaki eşitsizliklerin neden olduğu yıkıma ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştur. Depremin sosyolojik etkileri kadar bireysel psikolojik olumsuzluklar da önem arz eder. Dolayısıyla depremin sosyolojik çıktıları kadar bireyler üzerindeki psikolojik etkileri de incelenmeli ve bu alanda çalışmalar yapılmalıdır. Çok büyük yıkıcı etkiye sahip olan depremlerde, ortaya çıkan büyük can kayıpları beraberinde insanın doğasından gelen bazı olumsuzlukları da getirir. Özellikle yardımlaşma, arama kurtarma, enkaz ve sosyal yardım çalışmalarının eksik kaldığı ve büyük yıkıma neden olan depremler, özsel olarak insanda yalnızlık hissinin yoğunlaşmasına neden olur. En nihayetinde doğal afetler, insanın kendisinden bağımsız olarak meydana gelir ve sosyal yardımlaşma bireyin kendisini bütünün parçası olarak hissetmesi adına önemlidir. Bununla birlikte yine yapılan araştırmalar deprem gibi doğal afetlerden sonra bireyde ya da toplumda ortaya çıkan yüksek şiddette kaygı, endişe, korku ve stres hallerinin ciddi boyutlara ulaşabileceğini göstermiştir. Tüm bu bileşenler sadece depreme maruz kalan afetzedeler için değil toplumun geneli açısından büyük oranda yıkıcı bir etki gösterir. Söz konusu etkenlerle baş başa kalan toplumda yoğun bir şekilde öfke, kızgınlık ve sinir halinin ortaya çıkması da olasıdır. Bu noktada yapılan çalışmalar demografik özelliklere göre farklı sonuçlar vermiştir. Depremden etkilenen çocukların korku ve kaygı karşısında çok daha hassas bir yapıda oldukları belirlenmiştir. Ayrıca depremin sosyolojik etkileri ergen sınıfında kabul edilen demografiler için de yıkıcı düzeydedir. Ergenler, çoğunlukla bedenleri üzerinden üst düzey bir hassasiyete sahiptir. Bu hassasiyet bedeninin zarar görmesi, olası zarar karşısında tepki vermeme ya da geleceğe ilişkin kaygı şeklinde ortaya çıkar. Dolayısıyla ergenlerin deprem coğrafyalarında doğru bir eğitimden geçirilerek bilinçlendirilmeleri gerekir. Depremin sosyolojik etkilerinden olabildiğince korunmak ve geleceğe matuf düşünsel bir melankoli halinden uzaklaşmak için doğal afetlerle mücadele çalışmalarının bilimsel yaklaşımlarla sürdürülmesi hayati bir önem taşımaktadır. Özellikle deprem bölgeleri ve deprem olma olasılığının yüksek olduğu bölgelerde psikolojik destek çalışmalarının yürütülmesi ve topluma depremle mücadele kapsamında eğitim verilmesi gerekmektedir.


Despotizm; bir kişi, bir grup veya otokrasi tarafından mutlak siyasi bir güç ile hüküm edilen ve tek bir idari otoriteye sahip hükümet biçimi şeklinde evrensel olarak tanımlanabilir. Daha klasik ve net bir tanımı ise bir şahsın idare ettiği devlettir. Despot sözcüğü Yunanca despotes sözcüğünden gelmedir ve güce sahip kişi anlamına gelir. Mısır firavunları tarihte despotluk tanımına uyan klasik figürlerdendir. Aynı bunun gibi Çin, Roma, Bizans hükümdarları tarih yazımında klasik despot örnekleri olarak verilir. Ama ben özellikle Machiavelli, Bertrand Russell ve Diodorus Sicilus gibi insanların bahsettiği ve daha özel bir örnek olan Agatokles'ten bahsedeceğim. Kendine mutlak bir güç elde etmek isteyen Agatokles, Siraküza Senatosu tarafından sürgüne yollandıktan sonra kendine bir ordu toplayarak Siraküza'ya saldırmıştı. Agatokles o kadar başarılı olmuştur ki Siraküza yönetimi onunla bir antlaşma imzalamak zorunda kalıp Siraküza'ya girmesine izin vermiştir. Bunun karşılığı olarak Agatokles ise demokrasiye karşı bir şey yapmayacağına dair yemin etmiştir. Agatokles zenginlere karşı yoksulların tarafını tuttuğunu belirtmiştir. Kendisine komplo kurulduğunu iddia edip askerleri ayaklandırmış ve 40 tane zengini öldürtmüştür. Sivil halkı ise kılıçtan geçirtmiştir. Suçu yine zenginlere atıp monarşi yanlılarını temizleyeceğini söylemiş, görevini bırakacağını ve kendi hayatını süreceğini belirtmiş fakat öyle olmamıştır. O zamanlar Siraküza'nın en büyük rakibi bir başka Sicilya Sitesi olan Kartacalılar ile kavgalıdır. Kartacalılar Siraküza'yı kuşatıp ele geçirince Agatokles ordusuyla birlikte gemilerle Afrika'ya kaçmıştır. Orada da askeri zaferler kazanan Agatokles bu sefer Kirene yönetimini kandırıp ordularıyla iş birliği yapmayı teklif etmiş, ordular gelince ise Kirene komutanını öldürtüp orduları emrine almıştır. Bu ordularla yeni topraklar ele geçiren Agatokles, oralarda bulunan sivil halkı kılıçtan geçirmiştir. Yaşamının sonuna doğru ise Siraküza halkı ayaklanıp Agatokles'in mallarına el koymuş ve onu odun yığınlarına yatırarak yakmıştır. Tabii bu kadar caniliğin yanında despotizm tanımına tam anlamıyla uyan Agatokles'in çok kötü bir aileden gelmesi ve tonlarca engele rağmen hükümdar olabilmesi onun aslında yetenekli bir adam olduğunu kanıtlar niteliktedir.


Bundan tam 74 yıl önce, 2. Dünya savaşının bitmesine daha iki sene varken İstanbul'da doğdu ünlü sanatçı. Metin Akpınar'ın dediğine göre kaderleri birdi, filmleri gibi. Babaları aynı fabrikanın işçisiydi. Anneleri öldüğünde imamları bile aynıydı. Yani sinemadan da önce aslında birçok ortak noktaları vardı ancak onların tanışması ilk kez 1962'de Milli Türk Talebe Birliği'nde bir takım olayların peş peşe sıralanması sonucu isteyenin şans, isteyenin kader ama herkesin İyi ki olmuş diyeceği bir karşılaşmayla olmuş. O günden sonra da bazen her iki insan gibi araya dargınlıklar girse de birbirlerinden hiç ayrılmadan koca bir ömür geçirmişler. Bu ömre de 24 tane birbirinden güzel film sığdırmışlar. O her zaman halktı. Halkın içinden gelmiş, yeşilçamın her filminde olduğu gibi aslında halkı yansıtmış, yaşamış; asla kendini geldiği yerden soyutlamamış bir insandı. Bize dostluğun, arkadaşlığın tüm o çıkarlardan, paradan ya da daha birçok saçma hayat gayelerinden daha önemli olduğunu sadece filmleriyle değil özel yaşantısıyla da Metin Akpınar ile beraber gösteren bir insandı. Gerçek bir sanatçıydı. Zeki biraz daha savurgan olan tarafmış hep. Bir demecinde Metin'in parası var, benim yok. Kendime yetecek kadar param olsaydı bu sektörde çalışmaya devam etmezdim. Diyerek kendi ağzıyla da söylemiş bu huyunu. Oyunculuktan kazandığı paraları girdiği birçok farklı sektördeki işlerde batırmış ve kürkçü dükkanı misali her seferinde tekrar oyunculuğa dönmüş. Bu döngü hayatı boyunca devam etmiş. İyiki de her seferinde geri dönmüş. En büyük sıkıntılarımızdan biridir sanatçıyı siyasi görüşünden, fikirlerinden dolayı sevmemek; yaptığı sanat ne kadar güzel olursa olsun eleştirmek, hatta yermek. Zeki Alasya'yı da bu yüzden sevmeyen çoktur. Ama kim ne derse desin hayatına 54 film, 11 tane televizyon dizisi sığdıran Türk sinemasının usta oyuncusu, 2010 yılında Altın Portakal Film Festivali Yaşam Boyu Onur Ödülü'nü kazandığı gibi gerçek sanatseverlerin kalbinde de kolay kolay kaptırılmayacak bir yer kazandı.


İlkel toplumlarda da herkesi bağlayan kurallar ve kuralları uygulayan bir iktidar bulunmaktadır. Bu toplum olmanın doğal bir sonucudur. Üyelerini birbirine bağlayan temel kurallara sahip olmayan ve kuralları bozanlara karşı yaptırım uygulamayan insan grupları toplum olarak nitelendirilemez. Bu yaptırım gücü ve temel kurallar iktidarın varlığı ile yer bulur. Aristoteles'e göre insanlar yaradılıştan eşit değildi. Kimi köle kimi de efendi olmak için dünyaya gelmişti. İlkel toplumlarda beylik, kamlık, önderlik gibi toplumsal konumlar vardı. Toplulukların toplum adını alabilmesi için bir arada olmaları tek başına yeterli değildir. Rousseau'nun da söylediği gibi kamusal bir ortak yararın varlığı toplumun temel taşıdır. Bu noktada yaradılıştan gelen eşit olmama olgusu kişilerin ortak yararda birleşmelerini zorunlu kılmıştır. Bir kimsede var olan bir başkasında bulunmadığı gibi bu noksanlıklar ve gereksinimler bir arada yaşama zorunluluğunu, güç dengesizliği de bu bir arada yaşama sürecinde belirli bir düzen getirilmesi gereğini ortaya çıkarmıştır. Bu düzeni belirlemek için bireylerin tek tek kişisel varlıkları yerine ortaya çıkan bütün varlığı zorunludur. Tek tek bireysel varlıkların bir bütün oluşturduğu noktada ortaya çıkan bu bütün eski zamanlarda site; şimdiyse cumhuriyet ya da siyasal bütün olarak adlandırılmaktadır. Devletin varlığına duyulan gereksinimi olumlu ve olumsuz anlamda ayırabiliriz. Olumlu anlamda, hayatını devam ettirebilmesi için çeşitli gereksinimleri olan insanoğlunun bu gereksinimlerini karşılayabilmesi için en verimli yol olan diğer insanlarla belli bir iş bölümüne gitmesi ve karşılıklı faydayla kendi gereksinimlerini görmesidir. İnsanlar belli bir seviyeye kadar kendi gereksinimlerini karşılayabilecek olsa da, insanın tek başına ulaşmayacağı ancak diğer insanlarla birlikte rahatça kavuşabileceği gereksinimleri de söz konusudur. Hobbes'a göre insan, insanın kurdudur. Yani doğa halinde insanlar bir vahşet içinde yaşıyordu, çıkara dayalı olarak insanların sınırsız bir hürriyet hali vardı ve bu sınırsızlık insanların birbirlerine kurtlar gibi saldırmasına neden oldu. İnsanın kendi varlığını korumak için sürekli savaşım halinde olması durumundan kurtulmak için bir sözleşme ile devletin kurulması gerekiyordu. Bu da olumsuz niteliklerden doğan devlet gereksinimi olarak adlandırılabilir. İster olumlu ister olumsuz nitelikte sebeplerden doğmuş olsun, devlet; insanlar arasındaki anlaşmazlıkları çözmek, insanların özgürlük alanlarını korumak, düzensizlik ve karmaşadan uzak bir toplum oluşturmak için gereklidir. Devletin hareket alanı, niteliği dayandığı siyasal ideoloji varlığına göre şekil alır. Liberalizm , sosyalizm , faşizm , anarşizm vb.. Liberalizmde devletin hareket dayanağı bireydir. Her sorun bireyi merkeze alarak biçimlenmiş ve öncelikler de buna göre belirlenmiştir. Devletin kaynağı ve amacı bireydir. Bu anlamda eylem alanı kısıtlı ve öncelikli görevi de bireylerin haklarını ve çıkarlarını korumaktır. Faşizm ise devleti, ulusun bireylerden daha büyük, uzun ömürlü üst bir konumda olmasının korunmasını sağlayan güç olarak nitelendirir. Düşünsel temellerine göre devlet anlayışları biçimlenir demiştik. Devlet anlayışları devletin meşruiyetini, dayanağını nerden aldığını belirler. Kanımca devlet, aşağıda da belirttiğim gibi insanoğlunun bir arada yaşama gereksiniminin düzenli ve sorunsuz giderilmesi amacıyla var olan bir üst kurumdur. Eylemlerinin dayanak noktası bu çerçevede insanların bir bütün olarak yaşamasından kaynaklanan ortak iradeleridir. Devletin üst bir güç halini aldığı da doğrudur, çünkü belirli bir toprak üzerinde yaşayan belirli insanların toplam iradesinden meşruluğunu almış gücü temsil eder. İnsan yaradılışı itibariyle yalnızlığa uygun bir fıtratta yaratılmış değildir. Kutsal kitapta bu fıtri özelliğe çok yerde değinilmiştir. Onlardan biri de Hucurat suresidir. İnsanın kendilik süreci ne zaman başlar? Eğer ki anne karnına düştüğümüz an itibariyle bir 'benlik' varlığından söz edecek olursak bu soruyu sormamız da anlamını bütünüyle yitirir. Çünkü henüz doğmadan dahi yaşamsal nedenlerle bir başka insanın varlığına ve onunla aramızdaki bağa gereksinim duyarız. Doğal olarak kişinin doğumundan sonra dahi uzunca bir süre bağımsız yaşaması mümkün değildir. Daha sonraları ise, aileye teknik olarak gereksinimin kalmadığı dönemlerden itibaren insanın bazı çeşitli gereksinimlerini giderebilmesi yine başkalarının varlığına bağlıdır. Eğer insan dünyanın dışına çıksa ve yanında kimse olmasa gördüklerini anlatamadıktan sonra ne anlamı kalır? Oysa düşünün ki bir tek kişi var, o zaman bütün gördükleri anlam kazanır. Başta da söylediğim gibi insan yaradılışı gereği kendinden başkalarına gerek duyar. Doğumdan ölüme kadar bu denklem üzerine kurulmuş bir hayat örüntümüz vardır.


Ebeveynlerin çocuklarının yanında sigara içmesi çok kötü. Hem çocuğun soluduğu hava, çocuğa zararlı hem de bir örnek olarak gördüğü anne-babasının sigara içmesi, çocuğu sigaraya yönlendiriyor. Şahsen tanıdığım bir komşum hamile iken sigara içiyordu, tüm uyarılarımıza rağmen. Sonra çocuk doğup büyüyünce vücudu dirençsiz bir hale geldi. Bir hastalığa yakalandı diyemeyeceğim ama çocuk sabahları neredeyse hiçbir şey yiyemiyordu. İki yumurta yeyince hemen kusuyordu. Haftada en az bir kere çocuğu acile götürdüklerini hatırlıyorum. Buna rağmen hala anne-baba olarak çocuklarının yanında sigara içiyorlar. Duraklarda sigara içmenin yasak olduğunu biliyor musunuz? Evet yasak. Bu yüzden durakta sigara içen birini gördüğünüz zaman uyarın. Çocukların sigara içmesinde elbette arkadaş çevresi de önemli. Biri ondan bakarak başlıyor, o birinden bakarak başlıyor. Sonra bir bakıyorsunuz, lisedeki tüm çocuklar sigara içiyor. Eskiden bunları deyince insanların aklına sigara içen oğlanlar gelirdi. Şimdi kızların da onlardan aşağı kalır hali yok. Bazen de lise hocalarıyla birlikte içiyorlar. Ki öğrencinin öğretmeninden sigara isteyip aldığını bilirim. Peki, anne-babalar çocuklarına neden engel olmuyor? Çünkü artık insanlar sigaranın hasta ettiğine inanmıyor. Sağlığı ve parayı bitirdiğini görmezden geliyorlar. Kendi çevremden biliyorum, durumu kötü olmasına rağmen sigara içmeye devam eden insanlar var. Kendilerine bu durum söylendiğinde kendini rahatlatmak, dertlerinden bir nebze olsun uzaklaşmak için içtiğini söylüyor ama bu durum kendini kandırmaktan başka bir şey değil. İnsanlarımız artık öyle bir hale gelmiş ki karşısındaki sigaraya başlattırıyor zorla. Tamam, bunun bir örneğinin arkadaş ortamında arkadaş zoruyla hadi bir nefes çek sözüyle değil MANTIĞIYLA başlamak olduğunu biliyoruz. Çocuk bir sürü sigara içen arkadaşı arasında ayrım gördüğünü düşünüp yav hepsi sigara içiyor, ben de içeyim n'olacak? deyip sigaraya başlıyor. Ama geçenlerde bir şok yaşadım. Bir akraba ziyaretinde karşılaştığım bir insan sigara propagandası yapıyordu. Dedim bu ne? Sigara içmekten bir şey olmaz, hasta olunmaz falan diyordu. Sonumuz hayrolsun, ne diyeyim. Bir de nedense sigarayla poz vermek, iyi bir şey haline gelmiş. Bunlara rağmen, tüm bu bahsettiklerime rağmen sigara içmeyenleri yürekten kutluyorum. Birçok konuya değinilmiş, güzel bir eleştiri yazısı. Elinize sağlık.


Halihazırda hemen herkes tarafından bilinen bir kavram olan Deccal, kıyametin büyük alametleri arasında kabul görmektedir. Var olan çeşitli dini kitaplarda ve dini açıdan değerli temsilcilerin sözlerinde adı geçmektedir. Bir gözü kör olduğu söylenen yaratık olan Deccal, Mehdi olarak kabul görecek kişiyle mücadele edecek ve sonunda kaybedecektir. Bu inanış yalnızca İslam kaynaklarında değil, Musevi eserlerde ve Hristiyan kökenli belgelerde de bulunur. Çeşitli hadis kaynaklarında da yine Deccal anlatılırken gövdesinin çok büyük olduğu ve başının bulutları aşacağı da buyrulmaktadır. Yine Yahudi dininden olacağı belirtilen Deccal'in adının Sanatır oğlu Abdullah olduğu da belirtilenlerdendir. İslam Dini özelindeki kaynaklarda betimlerde Deccal kızıl renklidir. Tek gözlü olup saçları ise kıvırcıktır. Oldukça heybetli bir vücuda sahip olduğu dile getirilmektedir. Alnının ortasında kafir yazısı var olurken ayrıntılı bilgiler hadis kaynaklarında geçmektedir. İnsanlığa oldukça zor zamanlar yaşatacak olduğu da kesindir. Mehdi önderliğindeki ordu ile savaşması büyük bir kıyamet olayı olarak yorumlanmaktadır. İnsanları aldatma konusunda ise yeryüzüne gelmiş en becerikli unsur olarak belirtilir. Uzun zamandır ya da her zaman denilmesinde bir sakınca olmayan Mehdi bekleme durumu Yahudiler için de geçerlidir. Kendilerine önder olacak Mehdi ile savaşacak kötü unsur olarak Deccal tanımlanır. Halihazırda günümüze kadar gelmiş ve çeşitli kötülükler yapmış birçok idareci Deccal olarak değerlendirilmiştir. Başta Neron olmak üzere Kaligula ve Pompey için eserlerde bu tarif geçmektedir. Roma kurucusu Romulus, Yahudilere çok kötü günler yaşattığı için bu şekilde adlandırılır. Şeytan krallık olarak Roma'dan bahsedilmesi de buradan gelir. Burada önemli olan husus ise İslam kaynaklarıyla benzerlikleridir. Düşman, muhalif ve kötü olarak tanımlanan Deccal, din düşmanıdır. İnsanları kötülük yaparak elde eder ve cehenneme götürür. İnanış açısından bir fark yoktur. Görüldüğü gibi üç büyük tek tanrılı din çerçevesinde Deccal hemen her şeyiyle aynıdır. Bazı farklılıklar olsa da yine de tanımları itibariyle bu benzerlik, bir gerçeklik olgusunu da açıklayabilir. İran, Yunan ve diğer mitolojik unsurlar içerisinde de var olmaya devam etmektedir. İyi ve kötünün savaşında kötülüğün son temsilcisi Deccal, zaman kavramını ortadan kaldıracak bir baş belasıdır. İbni Arabi, Dürrü Müknü, Esma Yayınları, 1982, İstanbul, s.200. Zeki Sarıtoprak, İslama ve Diğer Dinlere Göre Deccal, Yeni Asya Yayınları, İstanbul, 1992,


Siz de benim gibi sofranızdan asitli içeceğinizi, maç günlerinde baharatlı cipsinizi, fıstığı, soslu mısırını, çerezini, 'Hadi dışarda yemek yiyelim' denilince aklına ilk Burgerking yahut McDonalds'ları getirenlerden iseniz buyurun benimle beraber bu yazıyı okuyun! İlk araştırmaları 1984 yılından beri süregelen ve 'diş etki rahatsızlıkları olan insanların pankreas kanserine yakalanma riskinin olmayanlara oranla arttığı' üzere 51.000 erkek hasta üzerinde bu hipotezde artışın nereden bakarsak %64 daha fazla olduğu tespit edildi. İngiltere'de 'İmperial College London' tarafından öngörülen bu çalışmada, pankreas kanseri ile kalmayıp akciğer, böbrek ve kan kanseri gibi diğer kanser türlerine de yakalanma riskinin sağlıklı bireylere oranla %14 arttığı da tespit edilmiştir. Bu kanser türlerinde dağılımın ise böbrek ve pankreas için %50, kan kanseri riski için %30 ve akciğer kanseri için ise %20 oranında arttığı tespit edildi. Araştırmada diş eti hastalığına neden olan bakteriler üzerinden ilerleme kaydedilirken sağlık problemi olmayan 371 kişi örneği ile pankreas kanseri saptanan 361 örneğin tükürük örnekleri alınıp kıyaslandığında 'Porphyromonas gingivalis' türü bakterilerin pankreas kanseri saptanan hastalarda diğer örneklere oranla %59 daha fazla bulunduğu saptandı. - gingivalis'in ise oral mukoza harabiyetine neden olan en zararlı bakterilerden birisi olduğu bilinmektedir. Bilindiği üzere yenilen fast-food yiyeceklerle, içilen asitli içecekler ve daha niceleri ile birlikte ağzımızda muazzam bir bakteri popülasyonu birikmiş oluyor. Üstelik benim gibi de dişlerinizi fırçalamadınız diyelim aylarca sorun iyice büyüyor haliyle. Dişlerde üremeye başlayan bu bakteriler nihayetinde diş kaybına uğratacak kadar ilerler ve beraberinde de birtakım diş hastalıklarını getirir. İşte böyle maddelerden en önemlilerinden birisi de 'nitrosaminler'dir. Nitrosaminler nitrik ve aminlerin kimyasal tepkimeler sonucu ortaya çıkan kanserojen maddelere verilen genel bir isimdir. Özellikle salam, sosis, sucuk gibi işlenmiş ürünler içinde bulunan nitrit ve nitratlar sindirim kanalı aracılığıyla mideye gelip tepkimeler sonucu nitrosamine dönüşür. Oldukça kanserojen bir madde olan nitrosamin de pankreas kanseri başta olmak üzere birçok kanser hastalığına neden olduğu araştırmalarla gösteriliyor. Ancak ne kadar böyle olsa da ortada henüz 'evet, bu! ' dedirtecek bir neden bulunamamış durumda. Araştırmaya iyice açıklık getirmek isteyen bilim adamları 'Lancet Oncology' dergisinde bir yayımlama yaparak diş eti hastalıklarının bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açtığını, haliyle de vücudun savunma mekanizması çökmesi sonucu kanser riskinin arttırdığını gösterdi.


Diş macunu, dişleri temizlemek için kullanılan bir üründür. Diş macunları, diş yüzeyindeki plak, bakteri ve diğer kalıntıları gidermek için diş fırçalarıyla birlikte kullanılır. Diş macunları ayrıca diş minesini güçlendirebilir, diş etlerini koruyabilir ve ağız kokusunu önleyebilir. - Florür içermelidir: Florür, diş minesini güçlendirerek diş çürümelerini önlemeye yardımcı olur. Kaliteli bir diş macunu, diş minesini güçlendirmek için doğru miktarda florür içermelidir. - Ağız pH dengesini korumalıdır: Yüksek kaliteli diş macunları, ağzın pH dengesini koruyarak asit üretimini azaltır. Asit birikmesi diş minesinin erozyonuna neden olabilir ve dişleri boşluklara karşı daha duyarlı hale getirebilir. - Plak ve tartar oluşumunu önlemelidir: Diş macunu, dişlerde plak ve tartar oluşumunu önlemeye yardımcı olan etkili bileşenler içermelidir. - Hassas dişler için özel formülasyonlar içermelidir: Hassas dişleriniz varsa, kaliteli bir diş macunu, hassasiyetinizi azaltmaya yardımcı olacak özel formülasyonlar içermelidir. - Güçlü kimyasallar içermemelidir: Kaliteli diş macunu, ağız dokularını tahriş etmeyen veya diş minesine zarar vermeyen güçlü kimyasallar içermemelidir. Diş hekimleri de genellikle yüksek kaliteli diş macunları önerir. Ambalajın arkasındaki etiketleri okumak, diş macununu üreticisinin tavsiyelerine göre kullanmak ve diş macununun içeriğini araştırmak da kaliteli bir diş macunu alırken yardımcı olabilir. Özel ihtiyaçlarınız varsa diş hekiminizden tavsiye isteyebilirsiniz. Diş macunlarındaki florür, diş minesini güçlendirmeye ve boşlukları önlemeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte, yüksek florür alımı diş minesinin renginin bozulmasına neden olabilir. Bu nedenle diş macunlarında kullanılan florür miktarının belirli sınırlar içinde tutulması gerekir. Diş macunlarındaki florürün normal kullanımda dişlere zararlı olduğuna dair bir kanıt yoktur. Ancak aşırı kullanımı diş minesinin aşınmasına neden olabilir. Bu nedenle diş macunu kullanırken üreticinin tavsiyelerine uymak ve diş hekiminin tavsiyelerini dikkate almak önemlidir. Diş macunu, diş temizliği için etkili bir araçtır ve düzenli kullanım için tavsiye edilir. Diş macununu ne sıklıkla kullandığınız, bireysel tercih, diş ve diş eti sağlığı, yaş ve diş hassasiyeti gibi faktörlere bağlı olarak değişebilmektedir. Genel olarak diş macunu sabah ve akşam olmak üzere günde en az iki kez fırçalanırken kullanılmalıdır. Kullanılan diş macunu miktarı bezelye büyüklüğünde olmalıdır. Çok fazla diş macunu ağızda aşırı köpüklenmeye ve diş fırçasının diş yüzeyinde kaymasına neden olabilir. Diş hekiminizin tavsiyelerine uymanız da önemlidir. Bazı durumlarda diş hassasiyetine veya ağız kuruluğuna bağlı olarak kullanılan diş macununun sıklığı veya türü değişebilir. Bu nedenle düzenli kontroller sırasında diş macunu kullanımı konusunda diş hekiminizle görüşmeniz faydalı olacaktır. Diş fırçasına uygulanan diş macunu miktarı genellikle bezelye büyüklüğünde olmalıdır. Bu miktardaki diş macunu dişlerin tüm yüzeylerine eşit olarak dağılarak etkili bir temizlik sağlanabilir. Çok fazla diş macunu kullanırsanız, ağzınızda çok fazla köpük oluşabilir ve diş fırçası diş yüzeyinde kayabilir. Diş macununun aşırı kullanımı diş ve diş etlerine de zarar verebilir. Bu nedenle diş macunu kullanırken üreticinin tavsiyelerine uymak ve diş fırçasına uygun miktarda diş macunu uygulamak önemlidir. Diş fırçasının sadece diş yüzeylerini değil, diş etlerini, dilin üst yüzeyini ve ağzın diğer bölgelerini de temizlemesinin önemli olduğunu unutmamalıyız. Bu nedenle dişler fırçalanırken ağzın tüm bölgeleri iyice temizlenmelidir. - Doğru boyutta olmalı: Diş fırçası başlığı, ağzınıza uygun boyutta olmalıdır. Küçük bir ağızlık, dişlerinizi iyice temizlemek için zor olabilirken, büyük bir ağızlık sizi ağzınıza götürebilir. - Yumuşak kıllara sahip olmak gereklidir: yumuşak kıllar, diş minesine zarar vermeden dişlerinizi etkili bir şekilde temizler. Diş eti ve diş eti bölgesi gibi hassas bölgelerde de rahatlıkla kullanılabilir. - Ergonomik olmalıdır: Diş fırçası, rahat bir tutuş sağlamak için ergonomik olarak şekillendirilmelidir. Bu, fırçalama sırasında el yorgunluğunu azaltabilir ve fırçalamayı kolaylaştırabilir. - Kaliteli malzemelerden olmalıdır: Kaliteli diş fırçaları dayanıklı malzemelerden yapılmalıdır. Bu, diş fırçasının uzun süre kullanılmasını ve sık sık değiştirilmemesini sağlayabilir. Dişleri en iyi temizleyen diş fırçası, bireysel tercihlere ve diş yapısına göre değişiklik gösterebilir. Ancak elektrikli diş fırçaları, titreşen ve dönen hareketleri sayesinde dişleri daha etkili bir şekilde temizleyebilir. Elektrikli diş fırçaları daha geniş bir kitleye hitap edebilir çünkü hassas dişler için de ayarları vardır. Ancak düzenli bir diş fırçası ve uygun fırçalama tekniği ile de dişler etkili bir şekilde temizlenebilir.


3 Ekim 2018'de Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından prömiyeri yapılan Divane Ağaç ; İrfan Şahinbaş Sahnesi'nde seyirciyle buluştu. Divane Ağaç'ın 3 Ekim' de oynanan ilk gösterimini seyrettim. Her prömiyerde olduğu gibi samimi, sıcak, coşkulu bir hava vardı. Divane Ağaç'ta yalnızca Yunus Emre'den bahsedilmemiş. Yunus Emre çerçevesinde Anadolu'nun gönül mimarlarından da bahsedilmiş. Soyut ve somut arasında bol bol mekik dokuyan oyun; arayış, sorgulama, bulmak üzerine birçok çözümlemesi zor gizem üzerine kurulmuş. Ve tüm bu gizemler bir estetik kaygı ile sunulmuş. Ki bence de sanat değeri yüksek çok güzel bir oyun ortaya konmuş. Tüm bunlarla birlikte ifade etmeliyim ki Divane Ağaç'ın çocukları olumsuz etkileme ihtimali var. Oyun sırasında çıkan çocuklu çift bu düşüncemi bizzat tasdik etti. Yine de -hatırladığım kadarıyla- çıkan bir çocuklu çifte rağmen birkaç tane çocuk oyunu sonuna kadar seyretti. Bana sorsalar ben 17-18 yaş üstü izlemeli derdim. Direk alıntılamayı pek sevmesem de oyun hakkındaki diğer yorumları okurken, kısa ve öz oyun özetini de okudum. Ben oyuna gitmeden önce kesinlikle dikkatlice okunması taraftarıyım. Hem böylelikle oyunun ne üzerinden gittiği-ne üstüne kurulduğu- bilinirse oyun sırasında olaylara odaklanmak ve duygusal çözümlemeler arasında kendine yer bulmak daha kolay olacaktır. Ayrıca oyuncu performanslarını incelemek için daha fazla vakit ayırabilirsiniz. Zira sanatsal yönü ağır bir eser. Koreografi: Divane Ağaç birçok bütünden oluştuğu için geçişlerde oyunu dolduran düzenlemeler çok yerinde olmuş. Çoğu zaman değişen hareketler bazı bölümlerde tekrarlandı. Ki bence bu tekrarlar oyunu sıkmak yerine betimlemeleri güçlendirdi. Kostüm ve dekor tasarımı: Divane Ağaç tiyatrosundaki kostümler benim çok hoşuma gitti. Özellikle divane ağacı temsil eden tasarımlar harika olmuş diyebilirim. Işıkla bütünleşmiş dekor tasarımını ise ayrıca beğendim. Tasarlanan dekor, soyut ve somut arasındaki gidip gelmeleri, ikisi arasındaki dengeyi çok iyi tasvir etmiş diyebilirim. Genel olarak: Oyuncu ile metin arasındaki dengeyi kuran, bana göre tabiri caizse seyircinin algısını yöneten; oyun yönetmeni Hüseyin Köroğlu'nu da bol bol alkışlamak gerek. Çünkü oyundan çıktıktan sonra eve gidene kadar çözemediğim düşünceler zihnimi meşgul etti. Ki bence bir yönetmenin yapabileceği en güzel şey seyirciyi düşünmeye sevk etmektir. Tabii bunları söylerken -eser sahibini- Turgay Nar'ı atlamamak gerek. Emeklerine sağlık. Umarım faydalı olmuştur. Ayrıca eksik gördüğünüz kısımları ya da oyun hakkında başka fikirlerinizi ve bakış açılarınızı yoruma yazarsanız çok memnun olurum. Turgay bey, ben oyununuza gittim çok dikkatli bir şekilde DiNLEDiK( 3`ncü sıradan 7`nci sıraya kadar SAHNENİN üzerine konulmuş PLASTİK SANDALYELERİN uzerinde oturan bütün seyirciler).


Son zamanlarda dizel araçlarla ilgili çıkan haberlerle dizel araçlar yasaklanıyor mu, dizel araçlar yasaklandı, dizel yasaklandı, Almanya dizeli yasaklıyor, dizel yasağı gibi cümleler gündeme oturdu. Evet, durum biraz bunu gösteriyor. Avrupa ülkelerinin zararlı egzoz emisyonundan dolayı dizele artık mesafeli bir tutum sergilediğini söylemek mümkün. Hatta Alman Wolksvagen'in Amerika'daki skandalından sonra bu araçlara karşı yaklaşımın daha ciddi olacağını söyleyebiliriz. Dizel neden yasaklanıyordan önce dizel araçlarla ilgili birkaç genel kültür niteliğinde cümle kursak daha iyi olur. 1876'da Nikolaus Otto tarafından yapılmıştır. Karada Alman, havada Amerikan sözü buradan geliyor sanırım. Yeri gelmişken ilginç bir şeyi de sizle paylaşmak isterim. Hava soğutmalı motoru da Almanlar tasarlamışlardır. Rusya ile savaşırken su soğutmalı araçlarda zorlu kış şartlarında su donduğundan, hava soğutmalı motoru yapmışlardır. Tekrar konuya dönersek, dizel motorun çalışma prensibi benzinli motora çok benzer. Tek fark benzinlide yakıtla hava birlikte pistonda sıkıştırılırken, dizelde hava sıkıştırıldıktan sonra yakıt atomize şekilde püskürtülerek yanma sağlanır. Bundan dolayı dizel motor benzinliye göre daha verimlidir. Hatta dünyadaki en verimli motorlardan olduğunu söylenebilir. Dizel motorlarda havanın fazla oranda sıkıştırılması sonucu çok yüksek sıcaklık ve basınç meydana gelir. Bu nedenle motoru daha dayanıklı ve ağır metallerden yapılır. Ayrıca bu özellikleriyle dizel motor daha iyi çekiş kuvveti sağlar. Yani bu motorlar gemilerde, otobüslerde, kamyonlarda kullanılır. Çünkü bunlarda hızdan öte çekiş kuvveti daha ön plana çıkar. Görüldüğü üzere dizel araçlar sadece otomobillerde karşımıza çıkmıyor. Bence her şey ABD'de Wolksvagen'in yazılımlarla oynayarak dizel araç emisyonlarını daha az göstermesiyle başladı. Norveç'in başkenti Oslo'da sene başında sabah 6 ile akşam 10 arası bazı istisnalar dışında dizel araç girişi yasaklanmıştı. Daha sonra Hollanda, İngiltere, Fransa gibi ülkelerde dizelin yasaklanabileceği gündeme geldi. Geçtiğimiz günlerde ise Stuttgart'ta bir idari mahkeme 2018 yılından itibaren dizel araçların yasaklanabileceği kararını aldı. Bu ülkelerin en azından dizelin vergi konusunda caydırıcı, elektrikli ve hibrit araçların teşvik edici olması kaçınılmaz görünüyor. Hatta petrol üreten bir ülke olan İran bile elektrikli ve hibrit araçların ithalat vergisini %90'lardan sıfıra düşürmüş durumda. Bu ülkelerde 2040'a kadar dizel ve benzinli araçların yasaklanabileceği söylenirken dizel yasağı farklı olarak 2025'te uygulamaya konabilir. Çünkü dizel araçlardan daha çok zehirli gaz salınımı söz konusu ve bunlar ciddi manada kanserojen. Yasak derken peki nasıl bir yasak? Şimdilik görünen 2025'ten önce tescil edilen araçlar kullanılabilecekken bundan sonrakilerin yasaklanacağı şeklinde. Tabii bunların çoğu bazı kararlar çıksa da kesinleşmiş bir şey değil. Ancak çevreci örgütler, STK'lar bu konuda çalışmalarını hızlandırmış durumda. Bana kalırsa dizel yasağı belki bir öncü olacaktır. Bu hem kendi sağlımız hem de gelecek nesillere daha yaşanılabilir bir dünya bırakma konusunda çok büyük bir adım niteliğindedir.


Animemiz kimya yerine simya biliminin gerçek olduğu bir evrende geçiyor. Ana karakterlerimiz olan iki kardeş küçükken, ölen annelerini geri getirmek için yaptıkları bir deney sonucunda uzuvlarını kaybediyorlar. Onların bedenlerini geri alma macerasını izlerken bir yandan da yaşadıkları ülkedeki derin devlet yapılanmasıyla başlarının derde girmesi ve işlerin iyice sarpa sarması konu alınıyor. Sitemizde daha önce yazılmış FMA: Brotherhood anime incelemesi için tıklayabilirsiniz! Bir gün Japonya'nın en başarılı lise öğrencisi gökten düşmüş bir ölüm defteri bulur. Bu deftere ismi yazılan kişi, yazılan direktifler doğrultusunda kaçınılmaz biçimde hayatını kaybetmektedir. Şüpheli ölümleri araştırmak için devlet, Sherlock Holmes'den kalır yanı olmayan kendine has mizaca sahip özel bir dedektifle iş birliği yapar. İki büyük dehanın stratejik hamlelerden oluşan zeka dolu savaşını keyifle izleyeceksiniz. Devasa surlarla çevrilmiş bir ülkede yaşadığınızı düşünün. Dış dünya, okyanuslar, çöller, kutuplar sizin için yalnızca kitaplardaki fantastik ögelerden ibaret. Ve bir gün surların aniden patlamasıyla yüzlerce dev dört bir yandan akın ederek ülkenize girmeye ve önüne gelen bütün insanları yemeye başlıyor. Bu kaostan sağ çıkmaya çalışan insanların öyküsünü izleyeceksiniz. Bu arada animenin final sezonunun bu yıl çıkması bekleniyor. Çatlak ama yeteneksiz bir fizikçi olan Okabe Rintarou ve arkadaşı Itaru Hashida yanlışlıkla zamanda geriye SMS atmayı sağlayan bir makine icat ederler. Dahi fizikçi Kurisu Makise'nin de olaylara dahil olmasıyla ekibin başı aslında hiç de masum olmayan CERN ile belaya girer. Zamanda yolculuk temasından hoşlanıyor ama mantık hatalarını sevmiyorsanız bu anime tam da size göre! Ana karakterimiz yine çok zeki bir lise öğrencisi. Hikaye Japonya'nın Britanya tarafından işgal edildiği alternatif bir dünyada geçiyor. Kahramanımız bir gün direniş grubuyla askerler arasındaki çatışmada şans eseri olarak Geass denilen bir güce kavuşuyor. Bu güç sayesinde insanları manipüle etme yeteneğine sahip oluyor ve bu yeteneği ile dünyayı değiştirebileceğini fark ediyor. 13 bölümlük mini dizi şeklinde yapılmış bu animede ana karakter bir şekilde çocukluğuna geri dönüyor. Çocukluğunda yaşadığı bir cinayeti engellemeye çalışıyor. Zamanda yolculuk konusu itibariyle Steins Gate'yi andıran ve insanı ilkokul günlerine götüren, iç ısıtıcı sürprizlerle dolu bu animeyi izlemenizi tavsiye ediyorum. Samuraylar dönemi Japonyasında uzuvları şeytanlar tarafından çalınmış olarak doğan Hyakkimaru, uzuvlarını geri almak için şeytanları bir bir yok etmek zorundadır. Bu amaçla çıktığı yolculukta Dororo isimli bir çocukla tanışır. İkilinin başından geçen korkutucu ama bir o kadar da renkli maceralara tanıklık edeceksiniz. Günlerden bir gün dünyadaki bütün insanlar aniden beliren yeşil bir ışığın etkisiyle taşa dönüşür. Yüzlerce yıl sonra olağanüstü zeki bir genç uyanmayı başarır. Bir yandan sahip olduğu bilimsel bilgi ve zeka ile bu taş dünyada medeniyeti yeniden inşa etmek isterken bir yandan da taşlaşmaya sebep olan yeşil ışığın kaynağını anlamaya çalışmaktadır. Bilimsel devrimin önemini kavramamızı sağlayacak faydalı bilgilerle dolu bu animeyi mümkünse çocuklarla beraber izlemenizi öneririm. Zamanın nasıl geçtiğini anlayamayacağınız düzeyde keyifli, duygusal, komik ve etkileyici bu animeyi sizlere de tavsiye etmek istiyorum. Hikayemiz Ay'ın bir gün ansızın patlamasıyla başlıyor. Hemen ardından özel bir okulun tembeller sınıfı olarak bilinen E sınıfına, Ay'ı kendisinin yok ettiğini iddia eden ahtapot görünümlü, garip ve sesten 20 kat hızlı hareket edebilen bir yaratık gelir. Bu yaratık tam 1 yıl sonra dünyayı yok edeceğini söyler ve bunun yanında ilginç de bir teklifi vardır. Bu sınıfın öğrencilerini kendisini öldürebilmeleri için bizzat eğitecektir. Babası şeytan kovucu bir peder olan Rin Okumura işten eve dönerken başına gelen bir olay sonucunda şeytanları görebildiğini fark eder. Meğer bizim Rin İblis'in oğluymuş. Bu sarsıcı gerçeği öğrenmesi babasının şeytanlar tarafından öldürülmesine sebep olur ve Rin babasının intikamını almak için şeytan kovucu olmaya karar verir. Peki bir şeytan nasıl şeytan kovucu olacaktır? Boş zamanınızda izlemenizi tavsiye ederim.


Güney Kore kendine has sinema kültürü ile severek takip ettiğimiz ülkelerden biri şüphesiz. Ülkemizde Kore'ye duyulan sempatiyi anlatmaya da gerek yok. Bazen de Türk dizilerinden hatta yabancı dizilere merak salıp Amerikan dizilerinden bile bıkanların alternatif aradığı günlerde bir çıkış yolu sunuyor Kore dizileri. Ben de beğenerek izlediğim bazı Kore dizilerini sizlerle de paylaşmak istedim. Belki ilginizi çeker ve bir göz atarsınız. İyi seyirler. Olumlu: M.S. 500'lü yılları anlatan tarihi drama benim TRT'de rastlayıp tesadüfen izlediğim ve çok beğendiğim ilk Kore yapımı dizi. Dönem dizileri içerisinde de müzikleri, oyunculukları ve senaryosuyla rahatlıkla öne geçebilecek potansiyele sahip. Dizinin bir başka farklı yanı ise birbiriyle çatışan ana karakterlerin 'kadın' olması. Ailesinden ayrı büyüyen ve tahtın varisi olduğunu çok geç öğrenen Prenses Deok-Man ile tahtı ele geçirebilmek için her şeyi yapmaya hazır, yılların politik tecrübesiyle halkın gönlünde taht kurmuş, zeki ve cesur Mühürdar Mishil. Kore tarihinin ilk kadın hükümdarının öyküsünü anlatan bu diziyi gerçekten çok beğendim. Olumsuz: Her bölümü ortalama 1 saat süren 62 bölümden oluştuğunu düşünürsek göz korkutucu gelebilir. Listedeki diğer dizilerden daha eski bir yapım olması da yeni nesle pek cazip gelmeyebilir. Olumlu: Kore dizilerinin en sevdiğim yanlarından biri birden fazla hikayeyi bünyelerinde mükemmel uyumlu şekilde harmanlayabilmeleriydi. Bu dizide hikaye uyumu ve her bölüm sonunda bir sonraki bölümü iple çekme hissini iliklerime kadar yaşadım. Yalan söylediğinde hıçkıran ve gerçek hayatta pek rastlanmayan 'Pinokyo Sendromu' adı verilen bir hastalıktan muzdarip kızımız, beraber büyüdükleri ama gerçek hikayesini bilmediği evlatlık amcasıyla muhabir olmaya karar verir. Elbette ikisinin de muhabir olmak için amaçları ve hayalleri farklıdır. Başlarından geçen olaylar sonucunda kader ağlarını örecektir. Olumsuz: Dizinin belki tek olumsuz yanı özellikle son üç dört bölümü biraz zoraki çekmiş gibi görünmeleriydi. Hikayeyi biraz daha farklı şekilde bağlayabilirlerdi. Bazı olayların tekrar tekrar yaşanması da hoş olmadı. Ama her şeye rağmen izlediğim en iyi Kore dizisi diyebilirim. Olumlu: Daha birinci bölümünden itibaren gerilim duygusunu, heyecanı, karmaşık ve gizemli olaylar silsilesini önümüze getiren dizi adeta Game of Thrones ve Walking Dead karışımı farklı bir senaryoya sahip. Bir yanda tahtı ele geçirmeye çalışan bir veliaht prens diğer yanda hızla yayılan korkunç bir hastalık. Hadi bugün olsa bombadır, tüfektir bir şekilde karşılık veririz de o yıllarda hastalığı durdurmanın ve kendini korumanın bir yolu var mıdır? Bunun cevabını harika bir kompozisyonla sunmuşlar. Olumlu: Popüler Kore dizilerini en sevdiğim özelliği iç içe geçmiş iki farklı hikaye örgüsünü paralel ilerletebilmesi ve bu hikayelerden birinin izleyicide merak uyandıracak yaratıcılığa sahip olmasıydı. Çevresindekilerin aklını okuyabilen Soo-Ha'nın çocukken yaşadığı kötü bir olaya şahit olarak hayatını riske atan Hye-Sung'un yollarının kötü karaktere karşı kesişmesi hikayesi anlatılıyor. Hem dramatik hem de heyecanlı olayları aynı potada eriterek akıcı bir dizi nasıl yapılır dersi vermişler adeta. Bölüm sayısı ve süresi de oldukça ideal. Olumsuz: Hikaye sık sık tekrara düşüyor. Belli noktadan sonra kötü karakter kabak tadı vermeye başlıyor. Olumsuz: Cinsel konulara gereğinden fazla atıf yapılıyor, hassas insanları rahatsız edebilir. Olumlu: Açıkçası şu listede son bölümüne kadar merakla ve heyecanla izlediğim, bünyesinde garip duyguları barındıran hoş bir dizi. Yukarıdaki dizilerden diğer farkı da bir dönem dizisi olmaması. Hem geçmişe hem günümüze yer veren dizide, klasik bir 'zaman yolculuğu' hikayesiyle başlayarak çok farklı noktalara evrildikçe geçmiş ve gelecek arasındaki düğümü ve tekrarlayan olayları göstererek hikayeyi zenginleştiren sahnelere sahip. Ayrıca dizinin müzikleri de harika. Olumsuz: Bir önceki dizide olduğu gibi dizi belli bir noktadan sonra tekrarlara düşüyor. Bazı şeyleri tahmin etmek zor olmuyor ve keyfimiz kaçabiliyor. Motto: Bedenlerimiz değişebilir ama ruhumuz asla! Olumlu: Yine iç içe geçmiş farklı hikayelerden oluşan bir örgü yaratmışlar. Erkek CEO ile kadın dublörün bedenlerinin değiştiği bu tuhaf hikayede adeta modern bir Külkedisi masalı anlatmaya çalışılıyor. Bu arada dizide favori oyuncularımdan Yoon Sang-hyun da yer almakta. 20 bölüm olması da her Kore dizisi gibi yine izlenebilir yapıyor dizimizi. Olumsuz: 'Zengin kız fakir oğlan' konsepti bizim Türk dizilerinden de çokça aşina olduğumuz ve artık gına geldiğimiz bir durum. Bunun sürekli gözümüze sokulması biraz iğreti geldi bana. Ayrıca olaylar her beş bölümde bir tekrara düşmeye başlayınca insan sıkılıyor ister istemez. Yine de kötünün iyisi diyebiliriz.


Belki de birçoğumuz Vikingleri dizilerden, filmlerden veya oyunlardan tanıyoruz. Aslında onlar hakkında birçok yerde benzer tanımlamalar yapılmış. Bir de benim kalemimden okuyun istedim. Benim daima ilgimi çekmeyi başarmış bu insanlar hakkında bir yazı yazmak istedim. Vikinglerle bazı benzer yanlarımızın olduğunu düşünüyorum, özellikle İslamiyet öncesindeki Türklerle. Ayrıyeten genelde Vikingler hakkında eksik ya da yanlış bilgiler mevcut. Bilgim dahilinde sizleri aydınlatmaya çalışacağım. Viking diye kimlere denir? Bugün Danimarka, Norveç ve İsveç topraklarının bulunduğu kuzey İskandinavya'da 7-8. yy ile 11.yylar arasında yaşamış, vakitlerinin çoğunu denizlerde geçirmiş, savaşçı, yağmacı, ticaretle de uğraşan göçebe bir topluluklardır. Viking isminin anlamı denizlerin savaşçısı demek. Sanılanın aksine sadece savaşan barbar insanlar da değillerdi. İskandinav coğrafyasında yaşayan Vikingler belirli bir merkezi yönetime sahip değillerdi. Küçük köylerden oluşmuş tarım köyleri bulunmaktaydı. Her bölgeyi yöneten ayrı krallar bulunmaktaydı ve en küçük askeri birimlerde aileler ve klanlar bulunmaktaydı. Bu yönetim Vikinglerde 872 yılına kadar sürdü. 872 yılında Kral Harald Viking coğrafyasında merkezi yönetimi kurdu ve bölgenin tek kralı oldu. 8 11. yüzyıllar arasında Kuzeybatı Avrupa'da birçok yeri fethetmişlerdir. Viking akınları ile birlikte birçok manastır yok olmuştur. Olaya tanıklık eden ve hayatta kalarak Avrupa'nın çeşitli bölgelerine dağılan keşişlerin dramatik ve trajik anlatımları, yüzyıllarca sürecek bir Viking korkusu ve düşmanlığı yaratmıştır. Vikingleri kaba, ilkel, medeniyetten uzak bir kavim olarak betimleyen bu anlatımların etkisiyle, Avrupalıların Viking kültürüne uzun süre kayıtsız kaldıkları anlaşılmaktadır. Göçebe ve savaşçı bir kavim olan Vikinglerin yazılı geleneği olmayışı, kültür izlerinin sürülmesini güçleştirmektedir. Yazılı kaynakların zayıflığına ve Batılı kaynaklardaki olumsuz Viking imajına karşılık, arkeolojik veriler, incelikli bir Viking maddi kültürünün varlığına işaret etmektedir. Bazı üniversite bünyelerinde halen birçok araştırma yapılıyor ve yeni bulgular elde ediliyor. Savaşçılıklarının yanında tarıma ve ticarete büyük yer vermişlerdir. Hatta temel geçim kaynakları tarımdır. Kuzey toprakları da tarıma çok fazla elverişli olmadığı için yağma yaptıkları birçok yerde köyler kurup yerleşen Vikingler de mevcuttur. Zamanla Hristiyanlık inancını benimsemişlerdir. Vikingler temelde iki ulustan oluşmaktaydılar: Varyaglar ve Normanlar. İsveçli olan Varyaglar doğuya doğru yayılmış, 11. yüzyılda Karadeniz'e, hatta İran'a kadar uzanmışlardı. Bunların çoğu Rusya'da, Novgorod ve Ukrayna'da ise Kiev'e yerleştiler, barışçı ticaret erbabı olarak ipek karşılığında kürk ve köle alışverişi yaptılar. Bunların içinden prens Ryurik Hanedanı Rusya'da 16. yüzyıla kadar hüküm sürdü. Normanlar , Danimarka ve Norveç Vikinglerinin Fransa'nın Normandiya bölgesine yerleşmiş ve Fransızca dilini benimsemiş olan kısmıdır. Dizilerde ve filmlerde Vikinglerin savaşçılığının altı çizilse de İskandinav halklarının toprağa ve ticarete bağlı üretim gelenekleri daha baskın bir karakterdir. Vikinglerin sadece yağma ile geçinen sıradan barbarlar olmadığı, keşfettikleri topraklar üzerinde yeni koloniler kurup çiftçilik yaptıkları ve ganimeti sadece sınırlı olarak gelir kapısı olarak kullandıkları anlaşılmaktadır. Vikingler herkesin gözünde şarap içen et yiyen bakımsız ve medeniyetsiz ilkel bir kavimdi lakin yapılan kazı çalışmalarında tırnak makasına benzeyen ve çok sayıda temizliğe yarayan aletler bulunmuştur. Çoğu araştırmacıya göre Vikingler temizlik ve yaşam biçimi yönünden batıdan önde gelmekteydiler. Üstelik kadınlara da her türlü hakkı tanımışlardır ve merkezi yönetimde kadınlarda söz sahipliği yapmışlardır. Vikingli kadınlar da tıpkı erkekler gibi savaşçı olabilir, şehir yağmalayabilirdi bu durum onlarda çok normaldi. Vikingler Hristiyanlığı benimsemeden önce çok tanrılı dine inanmışlardır ve ayrı bir mitolojiyi dünyaya kazandırmışlardır. Vikinglerin çok sayıda tanrısı vardır ama 2'ye ayrılmışlardır. Bunlar Aesir ve Vanir'dir. Vikinglerdeki tüm savaş tanrıları Aesir'den, Tüm bereket tanrıları da Vanir'den çıkmaktadır. Viking tanrılarından en büyükleri Thor ve Odin'dir. Son olarak İskandinav futbol taraftarlarının giydiklerine benzer boynuzlu miğferler giydikleri söyleniyor fakat Vikingler, hiç bir zaman böyle miğferler giymedi. Bu miğfer modeli ilk olarak 19. yüzyılda Wagner'in Norveç sagalarını konu alan ünlü operası Die Valküre'nin 1876 tarihli Beyrut Festivali performansı için tasarlandı. Sayın Burak Bey, mitolojileri ve dil yapıları ile Türkler'e benzerlik gösterdikleri söyleniyor. Bu konu hakkında yorumlarınızı merak ediyorum. İyi günler dilerim. Sizin benzerlik olarak gördüğünüz durumlar da var mı öğrenmek isterim. Eski Türklerdeki şaman inancı ile Vikinglerin inançları, ayinleri arasında belki benzerlik olabilir. Ayrıca dil yapıları en azından yazılma biçimi olarak Orhun Yazıtlarındaki Göktürkçe ile benzer yanları var. Ama net bir şey söylemem zor sonuçta bunları gösteren net kaynaklar gösterilmiş değil. O yüzden benim fikirlerim de düşünceden öte değiller. Bunun cevabını net bir şekilde verebilecek olan yine bilimdir. Eğer böyle bir durum varsa da bunu bizilere zaman gösterecektir. Umarım umduğunuz cevabı verebilmişimdir. Teşekkürler. Savaşlar sırasında genelde miğfer kullanmıyorlarmış. Kullananlar da genelde üst sınıf, rütbeli insanlarmış. Zaten sadece savaşla hayatta kaldılar, tamamen barbarlıkla yaşamlarını sürdürüyorlardı gibi eski tarihsel mentalitelerden artık uzaklaşılıyor. Yoksa sadece savaşla geçinen bir topluluğun hayatta kalması mümkün mü? Güzel yazı için teşekkür ederiz.