Opera, çoğunlukla ismini duyduğumuz ama detayları hakkında bilgi sahibi olmadığımız bir sanat dalı. Hatta bazılarımız bu sanata nüfuz etme noktasında oldukça zorlanıyor. Çünkü kültürümüze biraz yabancı olduğunu düşünüyoruz. Ama opera, birçok sanatın bir araya geldiği bir sanat dalı olduğu için hem çok önemli hem de çok değerli. Birçok farklı sanatın bir arada yer aldığı operanın nasıl doğduğu ve kaynağından dünyaya doğru nasıl yayıldığı oldukça merak edilen bir konudur. Türkiye'de genele yayılma konusunda sorun yaşadığı için operanın diğer sanat dallarının bir adım gerisinde kaldığını söyleyebiliriz. Fakat yine de Türkiye'de operanın izleyicisi oldukça fazladır. Tarih, mitoloji, efsane ya da güncel olayların yer aldığı; sözlerinin çoğunluğu genellikle bestelenmiş olan opera temelde teatral formda bir sanat dalıdır. Müzik, edebiyat ve tiyatro ile harmanlandığı için birçok sanat dalının bir arada bulunduğunu söylemek mümkündür. Operada eser müzik topluluğu ya da bir orkestra eşliğinde sunulmaktadır. Operanın doğuşu İtalya'da olmuştur. Müzikli sahne sanatlarının merkezi olarak düşünülen Floransa'da müzisyen ve şairlerin birleştiği ve eski Yunan oyunlarına benzeyen eserler yazmak için çalışmalarda bulunduğu düşünülüyor. Renucci tarafından yazılan ve 1594 yılında Peri tarafından bestelenen Dafne adlı eserin ilk opera olduğunu söyleyebiliriz. İlk operanın yazılması, sonraki operaların da yazılması için bir kıvılcım oldu. 1600 yılında Peri, yeni bir operanın doğuşunu sağladı. Bu operanın ismi ise Euridicedir. Opera müziğinde temsil stilinin de yaratıcısı olmayı başaran Peri, bu sanatın farklı şekilde ilerlemesine olanak tanıdı. Opera sanatı farklı durak noktalarından geçmeye devam etti. Operanın ismini andığımızda, İtalya'dan da bahsetmeden olmaz. Çünkü operanın ana yurdu İtalya'dır. Floransa, Rönesans'ın başlıca merkezlerinden biri olmanın yanı sıra müzikli eğlencelerin de merkezi konumundadır. Yapılan araştırmalara göre çeşitli şair ve müzisyenler bir araya gelerek operavari eserler oluşturmuştur. İlk operaya imza atan kişi her ne kadar Peri olsa da operanın ilk büyük gelişimini Claudio Monteverdi ile yaşadığını söyleyebiliriz. 17. yüzyılda yaşayan Monteverdi, müzikli sahne eserleri besteliyordu. Daha öncekilerden farklı olarak duygunun çok daha etkili bir şekilde verilebilmesi için orkestrayı ön planda tutmuştur. Bunun yanı sıra ses türlerini zenginleştirerek yine derinlikli eserlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Her ne kadar uzun bir süre Floransa operanın önemli merkezlerinden biri olsa da zaman içinde Napoli bu görevi üstlenmiştir. Kısa bir süre içinde İtalyan operasının farklı bölgelere yayıldığını ve ilgilerin odağı haline gelmeyi başladığını söyleyebiliriz. 19. yüzyıl, operanın altın çağı olarak değerlendirilmiştir. Luciano Pavorotti, 12 Ekim 1935 ile 6 Eylül 2007 tarihleri arasında yaşamış İtalyan tenordur. Opera denildiğinde akıllara gelen ilk isimlerden biri olduğunu söyleyebiliriz elbette. Uluslararası şarkı yarışmasına katılan Pavorotti, birincilik elde etti. Bu durum, Pavorotti'nin tenor olma konusunda büyük bir istek duymasını sağladı. Arrigo Pola ve Ettore Campogalliani'den dersler aldı. 1961 yılında operaya dair bir başlangıç yaptı. Bu yıldan sonra ise kendisini opera konusunda daha fazla geliştirecekti. Doğuştan gelen çok özel bir ses yapısına sahip olan Pavorotti, bu sesini kullanmasını bildi. Muhteşem bir sese sahipti, hatta 1966 yılında Gaetano Donizettinin La Fille du Regiment adlı eserinde yüksek perdeden dokuz C'yi seslendirdi. Bunu yapan ilk tenor oldu. Bu başarısı sayesinde Yüksek C'nin Kralı olarak bile anıldı. Başarılarıyla popülaritesi artan Pavorotti, şüphesiz ki operanın gelmiş geçmiş en iyi seslerinden biriydi. Muhteşem sesiyle insanları büyüleyen ünlü tenor, kuşkusuz ki pek çok kişiye örnek olmuştur. Opera, özellikle son zamanlarda Türkiye'de de değer gören sanatlar arasında yer alıyor. Oldukça geniş bir izleyici kitlesine sahip olan operanın Türkiye'nin farklı bölgelerinde yaygınlık gösterdiğini söyleyebiliriz. Bu konuda bazı sanatçıların operanın gelişimine doğrudan etkide bulunduğu da bilinmektedir. Bu isimler arasında Murat Karahan da yer alıyor. Bir TV programında kendisine rastladığım Murat Karahan, oldukça etkileyici sese sahip bir sanatçı. Halihazırda Devlet Operası ve Balesi Genel Müdürü olarak çalışmalarda bulunan Karahan, dünyaca ünlü bir tenor olduğu için de dikkatleri üzerine çeken bir isim. Başarılı bir kariyer hayatı bulunan Karahan, Berlin Devlet Operası'nda İtalyan besteci Giacomo Puccini'nin Turandot isimli eserinde başrol de oynamıştır. Karahan'ın kariyer hayatının oluşmasında doğrudan aldığı eğitimin etkisi olduğunu söylesek abartmış olmayız sanırım. Çünkü 1996 yılında Bilkent Müzik ve Sanatlar Fakültesi'ne girdi. Eğitim hayatını bitirdikten sonra, 2003 yılında Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde çalışmalara başladı. Kariyer hayatında çok önemli adımlar atmaya devam eden Karahan, 2009 yılında Roma'ya gitti. Roma'da tam 2 yıl boyunca Soprano Renata Scotto'dan dersler aldı. Muhakkak ki aldığı bu dersler, opera hayatında kendisine destek olmuştur. Oldukça etkileyici bir sese sahip olan ve her dinlediğimde tekrar tekrar dinlemem gerektiğini düşündüren Murat Karahan; Türk Sanat Müziği, Türk Halk Müziği olmak üzere farklı müzik türlerinde benzersiz eserleri seslendirmiştir. Operanın uzun serüveninde dünyanın farklı ülkelerinden operaya dair çok önemli atımlar atılıyor olması, sanatın sürekliliğinin sağlanması adına gerçekten çok değerli. Bu nedenle sanatın farklı dalların sıkı sıkı tutunmamız gerekiyor. Kendimizi sanatın özgürleştirici kollarına bıraktığımızda, kendimizi çok daha huzurlu hissedeceğimize inanıyorum. Sanatla kalın!


Resim çizmeyi sever misiniz? Kafanızın içindeki şekilleri kağıda dökemediğinizi mi düşünüyorsunuz? Hep ressam olmak istediniz ama hayat şartları sizi engelledi mi? Bu yazıdan sonra bunlar ve benzeri tüm sorunlarınız yok olacak. Hızlıca, sizi oyalamadan başlıyorum ancak uyarayım konumuz AI, artificial intelligence, yapay zeka; nasıl resim çizilir değil. Oflayıp puflamayın hemen, asıl konudan şaşmadık. Sizleri, yapay zeka sayesinde en ünlü ressamların arasına çıkaracağım ancak oraya gelmeden bir iki sıkıcı söz daha sizi bekliyor. Son zamanlarda NFT'leri duymuşsunuzdur. Yapay zeka ile grup grup üretilip piyasaya sunulduğunu sonra da satıldığını vesaire... Bu değişik para kazanma sistemleri üzerinden belki de hepimiz adına gerçekten iyi olan bir gelişme doğdu. Artık AI sistemleri sizlerin verdiği sözcükleri alıp arama motorlarında aratıp ortak renk şekil şemalarını çıkarıp bir tabloya dönüştürüyor. Şaşırtıcı değil mi? Yani: Artık kağıda kaleme gerek yok. Aklımda olanı aktaramıyorum demek de şartları suçlayanlarda artık geçmişte kaldı. Aklınızdaki portreyi, natürmort veya peyzajı artık üretebilmeniz çok çok kolay. Tek yapmanız gereken resimde istediğiniz şeylerin betimlemesini yapmanız ve sistemi çalıştırmanız. tamamen bilgisayar eseri 4 tane çiçek resmi. Gördüğünüz üzere bir tane çiçek türüne benzetmeniz çok zor ancak sistem girdiğiniz betimlemeleri, sözcükleri arama motorlarında aratıp bulduğu sonuçları taradıktan sonra ortak bir sentezde bulunuyor. Sentezin sonucu genellikle yepyeni, hiç görülmemiş bir sonuca varıyor. Yani, korsan parçalardan oluşan orijinal bir resim. Göz alıcı, müthiş, değişik, ufuk açıcı, yeni, yepyeni bir sistem. Şimdi aklınızda bir soru var ki o soru zaten buraya geliş amacınız: Ben bu sisteme nasıl ulaşabilirim? Devam ediyorum. Öncelikle sisteme kayıt olmanız gerekiyor ve kaydolan her kullanıcısına 25 kere -bedava olmak üzere- resim üretme hakkı tanıyor. Zaten ikince kullanımınızdan sonra uyuşturucu gibi sizi içine çekiyor. Yalnız gündelik internet kullanıcısına olabilecek en büyük engel uygulamanın discord adlı başka bir uygulamada çalışıyor olması. Dolayısıyla discord adlı uygulamayı indirip üyelik bağlamanız gerekiyor, aklınızda bulunsun. Görüldüğü gibi inanılmaz bir sistem. Bu yazıyı okuyan herkesin denemesini şiddetle öneririm. Ek olarak bahsetmek istediğim başka Text-to-image AI sistemleri mevcut, bu sistemlerde aynı şekilde, girdiğiniz kelimeleri temel alarak bir resim üretiyor hatta aralarında telefon uygulaması da var. Keyifli üretici günler dilerim. Özellikle sunum yapacak, youtube için video kapağı hazırlayacak, instagram tanıtımı yapacak veya benim gibi blog yazısı yazacak arkadaşlara şimdiden kolay gelsin diyorum. Bu kısa yazı, resim çizecek arkadaşlardan çok sizi kurtaracak gibi. Bu resimler 5 dakika içerisinde ve 2-3 sefer AI'dan geçerek yapıldı. Ama 1 saat kadar ayırabilirseniz gerçek hayattan ayıramayacağınız resimler ortaya çıkıyor. Hatta bakın abartmıyorum 2-3 yıla elektronik ressamlık ve-veya photoshop ile resim çizme, İstanbul'da göncü olmak gibi bir şey olacak. Bunu da buraya yazdım. Telif yemekten korkup yana yana görsel aramaya SON. Elinize sağlık. Kesinlikle telif için müthiş bir çözüm en azından şimdilik.


Mayalılar hepimiz tarafından duyulmuştur, en çok da Maya takvimi... Malum dünyanın sonu olayı bayağı bir gündem haline gelmişti. Daha sonra bu konu ile ilgili bir sürü yalan yanlış açıklamalar yapıldı. İşte ben de bu yazımda olayın iç yüzünden ve bu gelişmeye başlamış ama yok olma nedeni tam olarak bilinemeyen uygarlıktan bahsetmeye çalışacağım. Maya uygarlığı, Kızılderili Maya halkları tarafından oluşturulan Kolomb öncesi Amerika uygarlıklarındandır. Maya uygarlığı, Meksika'nın güneydoğusundan, Honduras, El Salvador ve Guatemala'ya uzanan Mezoamerika bölgesinde konumlanmıştır. Meksika'nın güneydoğusunda beş devlet kurmuşlardır. Bu Maya devletleri, Campeche, Chiapas, Quintana Roo, Tabasco ve Yucatan'dır.Tarihleri boyunca yüzlerce lehçe üretmişlerdir ve bu lehçelerden bazıları günümüzde halen konuşulan Maya dilinin oluşumunu sağlamıştır. Bu uygarlık MÖ 600 yılında yükselişe geçmiş, MS 3. yüzyılda altın çağına adım atmış, devletlerinin siyasi nedenler sonucunda çöktüğü MS 900'e dek varlığını sürdürmüş ve İspanyol işgaliyle de sona erme sürecine girmiştir. Maya uygarlığı birçok bakımdan bitmiş olsa da yaygın inanışın aksine Mayalar yok olmamışlardır. Mayaların astronomi, matematik, mimari gibi birçok alanda ileri bir uygarlık düzeyinde oldukları görülmektedir. Rabinal Achi, Popol-Vuh gibi eserlerin bulunduğu Maya edebiyatı bu kültürün yaşamını özetlemektedir. İspanyol işgali 1697'de Itza Mayaları'nın başkenti Tayasal'ın ve Guatemala'daki Ko'woj Mayalarının başkenti Zacpeten'in alınmasıyla tamamlanmış, son Maya devleti ise 1901'de başkentinin Meksika tarafından işgaliyle ortadan kalkmıştır. Mayalılar kendilerini geliştirmişti. Bir sürü mimari eser yapmışlardı. Ama en ünlüsü Meksika sınırlarında bulunan El Castillo idi. El Castillo, Chichen Itza denilen şehrin tam ortasında bulunuyordu. Bu şehir öncelikle dini bir merkez sonra ise ticari bir merkez konumuna gelmişti. Bu şehirde kutsal tapınaklar, oyun sahası, gözlem evleri gibi önemli yerler bulunuyordu. El Castillo güneş saati biçiminde inşa edilmişti. Piramidin büyük merdiveninde her iki tarafta olmak üzere 91 adet basamak vardı. Buna göre güneş her gün bir başka basamağa denk gelecekti. Herhalde bu yer Kukulkan'ın iniş seremonisinin yapıldığı yerdi. Piramit inşası halinde öyle özeliklerle bezenmişti ki güneşin hareketi ile son derece güzel ışık oyunları meydana gelmekteydi. 21 Mart da yılanın sembolik gövdesi piramidin en yüksek tepesinde görünmekte ve sonra yavaş yavaş merdivenleri basamak basamak inerek akşam üzeri en alt basamağa varmaktaydı. Mayalıların şehirde bulunan sahadaki oynadıkları oyun bir hayli ilginçti. Oyunun adı 'Pok a Tok'tu. Bölgeden bölgeye göre oyunun oynanışı da fark gösteriyordu. Genel olarak oyun elastik bir topla kalça, omuz ve kol kullanılarak oynanırdı. Guatemala'da bulunan şekliyle top duvarda dik bir biçimde duran çemberden geçmek zorundaydı. Bu oyun kimi tarihçilere göre kaybeden kişinin esir olduğundan dolayı idam edilmesiyle bir siyasi güç sembolü olarak görülüyordu. Diğer taraftan bu idam ediliş Tanrı'ya olan minnetin göstergesiydi. Aslında oyun bir çeşit Amerikan futboluydu denilebilir. Mayalılar mimaride olduğu kadar astronomi ve bilimde uygarlıklarını geliştirmişlerdi. Sıfır sayısının hangi halk tarafından bulunduğu tam olarak bilinemiyor fakat sıfır sayısını ilk olarak sisteme Mayalılar geçirmişti. Bunun dışında Mayalıların oldukça farklı takvimleri de vardı. Haab, Tzolk'in ve Calendar Round en bilinenleri idi. Haab şu an kullandığımız gibi 7 aydan değil,20 gün içeren 18 aydan, ek bir ay ve artık 5 günden oluşuyordu. Diğer takvimler ruhsal enerji değişimlerini ve period döngülerini içerirdi. Bu sebeple yani 2012 yılında periyodun bitmesine ve Tanrının gelmemesine bağlı olarak dünyanın sonu geldiğine inanılmıştı. Mayalılarda temel besin maddesi mısırdı. Mısırdan içecekler elde ediyor ve hamurundan tamal denilen gözlemeye benzeyen etli börekler yapıyorlardı. Diğer önemli besinlerin kaynağı kakao idi; tohumundan sağlanan hamur, maddi durumu süt alabilmeye müsait olmayanlarca suyla karıştırılarak bir içecek haline getirilirdi. Dolayısı ile günümüzde de türevleri tüketilen çikolatadan fermente içeceklerin kökenleri buradan geliyordu. Suyu saf haliyle içmeye alışkın değillerdi, suyu genellikle mısırdan, meyvelerden elde edilen haliyle karıştırarak içerlerdi. Törenlerde kullanılan balche adlı içkiyi balche ağacının kabuğu ile su ve balın karışımından elde ederlerdi. Tanınmış Maya yemeklerinden pozole, atole ve pinole içeriğinde yine mısır bazlı ürünler kullanılan yiyeceklerdendi. Mayalılar için çikolata ve kakao meyvesi çok önemliydi. Savaşta, oyunlarda onore etmek için çikolata verilirdi. Hatta takas işlerinde bile kakao meyvesini kullanırlardı. Bize çok ilginç gelse de çikolatanın önemi onlar için büyüktü. Örneğin, bir tavşan 10 kakao meyvesine bedeldi. Tabii ki sonradan para sistemine, İspanyol realine geçtiler. Hatta 1575'te bir real 100 kakao meyvesi ediyordu.


1916 yılında imzalanmış ve 100. yılını doldurmuş olan Sykes-Picot antlaşması hakkında yazılıp çizilecek çok şey var. Küçük Asya Antlaşması olarak da bilinen bu sözleşme, Orta Doğu'yu şekillendirmiştir. Aslında Sykes-Picot'a bir antlaşma demek tam doğru olmaz. Zaten bu, Sykes-Picot Agreement olarak literatüre geçmiştir. Yani burada treaty sözcüğü kullanılmamış. Bu plan tam anlamıyla uygulanamamış bir taslak niteliği taşır. Bu yüzden Sykes-Picot'a bir uzlaşma demek daha doğru olacaktır. Bu uzlaşma, geride bir asır bırakmış olmasına rağmen hala etkilerini sürdürmektedir. Birçok diplomat ve bürokrat arasındaki yazışmaları ve antlaşmaları içeren Sykes-Picot'un ismi, antlaşma üzerinde en çok sözü geçen iki kişinin yani Mark Sykes ve François Georges-Picot'un isimlerinden alınmadır. Britanya hükümetinin Osmanlı Devleti ve Orta Doğu üzerindeki politikalarını konu alan bu komite, Osmanlı'yı paylaşma konusunda bir takım kararlar almıştı. Bu kararları pek tabii Fransa, Rusya ve İtalya ile beraber şekillendirmişti. İngiltere ve Fransa global siyasete sahip olduğundan dolayı çok yönlü politikalara sahiptir. Bu yüzden birçok yere el uzatmaktadırlar. Yine bunlardan birisi olan Sykes-Picot; 1. Dünya Savaşı sırasında öncelikli olarak Britanya ve Fransa arasında yapılan, sonrasında Rusya'nın da onayı ve istekleri belirlenen bir antlaşma taslağıdır. Ayrıca ileride İtalya'ya da onaylatılacak ve onlara da toprak vadedilecektir. Lakin bu antlaşma onlara göre tozpembe bir arka plan üzerine kurulu değildir. Sykes-Picot'tan daha önce İskenderun Limanı'ndan çıkarma yapıp Osmanlı'yı bitirmek isteyen İngiltere'nin bu planını veto eden bir Fransa vardı. Arası açılmış İngiltere ve Fransa var iken Gelibolu hezimetiyle bu dostluk biraz daha kopacak ve İngiltere'nin Sykes-Picot Antlaşması'ndan 17 gün önce Kut'ül Amare Kuşatması'nda bozguna uğraması ortamı biraz daha gerecektir. Osmanlı Devleti bu antlaşmanın herhangi bir tarafı olmamasına rağmen yapılan planın merkezinde yer almaktadır. Osmanlı'nın bu plandan haberi bile yoktu. Bu antlaşmanın farkına varması ise bütün global kamuoyu ile birlikte Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesiyle olacaktır. Bolşevikler 1917 yılında (Sykes-Picot'un üzerinden 556 gün geçtikten sonra) bu antlaşmayı ayrıntılarıyla kamuoyuna sunacaktır. Tabii ki Orta Doğu mevzu bahis olduğu için büyük bir aktör de Araplardır. Sonradan işin içinde girecek olan Yahudiler ise bugün mevcut olan İsrail Devleti'nin temellerini atacaklardır. Antlaşma metni oldukça kısa ve planlanan harita cetvelle çizilmiş gibidir. 2 sayfadan oluşan bu sözleşmede harita ile ilgili ayrıntılara, ekonomik ve siyasi ayrıcalıklara değinilmiştir. Buraya tıklayarak okuyabilirsiniz. Haritadan da görülebileceği üzere Osmanlı, İç Anadolu'da küçük bir yere sıkıştırılmıştır. Kırmızı ile işaretlenmiş yer direk Britanya hakimiyetini gösterirken, ile işaretlenmiş bölge İngiltere nüfuzuna ve etkisine sahip Arap bölgesidir. İngiltere açısından Kerkük'ün kendi etki alanı sınırlarında olması üzerine dikkatinizi çekmek isterim. Ayrıca Filistin'de küçük bir bölgede de İngiliz hakimiyeti gösterilmiştir. Küçük bölge dediysem inanmayın, orası Hayfa ve Akka limanlarını barındırır. Bu limanların önemine yazının ilerleyen kısımlarında değineceğiz. Mavi ile gösterilen bölge direk Fransa hakimiyetini belirtmektedir. ile işaretlenmiş bölge ise Fransa nüfuzuna ve etkisine sahip Arap bölgesidir. Yine Fransa açısından bakacak olursak Doğu Akdeniz kıyı şeridinin çoğunun sahibi olması ve Musul'un kendi etki alanında olması dikkatinizi çekmek istediğim hususlardan bazılarıdır. Yeşil bölge İtalyan hakimiyeti ve bölgesi İtalyan etkisi altındaki bölge olarak haritada belirlenmiştir. Sarı bölge ise Rus hakimiyetini göstermektedir. İstanbul bölgesi görüleceği üzere Rusya'ya devredilmiştir. Asıl önemlisi doğuda Rus etkisi altında bir Ermenistan sınırı çizilmiştir. Bu sınırların günümüzde bile hala tartışma konusu olduğu unutulmamalıdır. Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir başka konu ise İngiltere'nin Rusya ile arasına Fransa'yı yerleştirme stratejisidir. Filistin ise görüleceği üzere turuncu ile işaretlenmiştir. Çünkü bu topraklar üzerine kesin bir uzlaşmaya varılamamıştır. Bu nedenlerden dolayı uluslararası bir yönetim öngörülmüştür. İngiltere asıl olarak Filistin, Suriye ve Irak'ta bağımsız bir Arap devleti kurmayı düşünüyordu. Çünkü o dönem kendi mandası olan Mısır'ı ve Hindistan'ı güvende tutmalıydı. Mısır'ı güvende tutmanın önemli bir yolu Akdeniz kıyı şeridini yani İskenderun ve Filistin'i elde tutmaktı. Lakin İngiltere bu planı uygulayamayacaktı. Çünkü Britanya'nın çıkarlarının olduğu yerde Fransa'nın da çıkarları vardı ve daha da önemlisi bu bölgeyi Fransa'ya vadetmişti. Bu vaadin bozulması ise dostluğun bitişi demekti. Suriye ve Filistin, Fransa için tarihi ve romantik bir öneme sahiptir. Ayrıca Fransızlar kendini Şark'ın Hristiyan gücü olarak görmektelerdi.7 Bu yüzden Fransa, Suriye ve İskenderun Limanı'nın çevresini yani özellikle Doğu Akdeniz sahil kısmını istiyordu. İngiltere tabii ki Mısır Mandasını savunmasız bırakacak olan İskenderiye Limanı'nı kaybetmeyi öylece göze alacak değildi. Önceden bahsettiğim gibi Fransa ile İngiltere'nin arasını açan bir takım olaylar vardı. Bu tip anlaşmazlıklar yüzünden dostluk bağları iyice kopan iki ülke arasında gerek medya yoluyla gerek diplomatik yollarla bir takım çatışmalar yaşanıyordu. Bu tip çatışmalar ikiliyi iyice gerecek, İskenderun ve çevresi sorunuyla ilgili tarafları sertleştirecektir. Lakin bu soruna daha farklı bir çözüm bulundu. İskenderun Limanı'nı vadettiği Fransa ile arasını bozmak istemeyen İngiltere yeni bir çözüm buldu. Çünkü bulmak zorundaydı. Aslında Fransa ile arasını bozmamak gibi bir tabir kullanılıyor ama bu tek neden olamaz. Çünkü emperyal çıkarlarının başladığı yerde Fransa'yı dinleyecek değildi. Lakin Fransa'nın dostluğu çıkarlara daha ağır basmıştır, doğal olarak. Milliyetçilik akımından etkilenmiş bir takım Arap unsurlar da Osmanlı'dan ayrılmak istiyorlardı. Bulundukları bölge ise Mezopotamya gibi tabiri caiz ise cennet topraklarıydı. Özellikle İngiltere ve Fransa'nın o dönemde Osmanlı toprağı olan bu bölgelerde büyük çıkarları bulunuyordu. İngiltere Araplara askeri, siyasi, maddi her türlü desteği verdi. Onlara bağımsızlık vadetti. Burada önemli birkaç nokta bulunuyor. İngiltere 1.Dünya Savaşı'nın ortasında olduğunun pek tabii bilincindeydi. Gelibolu'da ve Kut'ül Amare'de yenilmişti. Bir seçim yapmak zorunda kalmıştı. Ya Araplara toprak vadedecekti ya da Araplar Osmanlı'nın cihat fetvasına uyacak ve Osmanlı'nın yanında savaşa girecekti. Bu ayrımın ortasında olduğunun farkındaydı. Bu, İngiltere için büyük bir yenilgiye sebep olabilirdi. Tabii ki İngiltere bu fırsatı kaçıramazdı. İngiltere, Araplara vadedilen bölgelerde onlara bağımsızlık vermeye çalışıyordu. Lakin Fransa ile antlaşmalarına göre bu ters bir durumdu. İngiltere bu süreç içerisinde Araplar ve Fransızlar arasında tilki dansı yapıyordu. Araplara gizli destek sağlayıp aynı zamanda Fransa ile arasını iyi tutmalıydı. Mesela daha ileride olacak olan Britanya'nın Araplara Bağdat'ta özerklik verme planı hemen gerçekleşmeyecekti. Çünkü Fransa'dan korkuyorlardı. Sakın Fransa'nın dostluğunu kaybedeceklerinden korkuyorlar sanmayın. Böyle bir özerklik verilir ise Fransızlar İngiltere'nin istediği Musul ve Filistin petrol sahasını Milletler Cemiyetinde veto edebilirdi.11 Böyle bir şeyin olmasını İngiltere tabi ki istemeyecektir. Fransa ise kendilerinin ele geçirecekleri toprakların bazılarının Araplara vadedildiğini sonraları öğrenecekti. Filistin yönetiminin kime kalacağı ise başlı başına bir sorundu. 3 dinin de kutsal saydıkları topraklarda İngiltere ve Fransa'nın hak talep etmesi oldukça anlaşılabilir bir şeydir. Tabii ki Filistin gibi zengin tarihi unsuru barındıran coğrafyada iki tarafın antlaşması mümkün olmadı ve Filistin'i uluslararası bir yönetime bıraktılar. Bu sonuçtan iki taraf da memnun değildi. Lakin iki taraf da diğer tarafın üstünlüğünü kabul etmeyi göze alamıyordu. Gelecekte aynı emperyal gücünü devam ettirmek isteyen İngiltere, bu gücün petrolden geçtiğini çok iyi biliyordu. Almanların o dönem yaptığı çalışmalar göstermişti ki Musul muhteşem petrol kaynaklarına sahipti. İngiltere kesinlikle burayı kontrol etmeliydi. Zaten İngiltere Hükümeti, ülkesinde mevcut bulunan muhalefeti -ki bu muhalefet, savaşın sürüp gitmesiyle finansal olarak çökmeye başlayan bir İngiltere'den yakınıyordu- gelecekteki petrol üretiminin kazançlarıyla İngiltere'nin kaybedeceği finansal açığın kapatılacağını söylüyordu. Lakin bir sıkıntı vardı. Sykes-Picot ile kumun üstüne cetvelle çekilen sınırda Musul üstte yani Fransa'da, Kerkük ise altta yani İngiltere'de kalmıştı. Ama İngiltere, bu sorunu daha sonraları Clamenceau-Lloyd George Antlaşmasıyla çözecek ve Musul'un kendisinde kalmasını sağlayacaktı. Geriye kalan asıl problem ise, aynı dönemde Amerika'da bulunan Woodrow Wilson idi. İngiltere, emperyalist politikalara karşı çıkan Wilson'dan gelebilecek bir eleştiriden çekinmemiş değildi. İngiltere, Wilson tarafından çok ağır bir eleştiriye maruz kaldı. Wilson, barış koşullarından Britanya'nın kar elde etmesine ciddi bir biçimde karşı olduğunu belirtmişti. Filistin ve Mezopotamya'da bir İngiliz mandasına asla izin vermeyeceğinin haberleri İngiliz hükümetini oldukça kaygılandırmıştı. İngiltere ve Fransa'nın emellerini besleyen ve hayallerini süsleyen Filistin, daha önce belirtildiği gibi uluslararası bir yönetime bırakılmıştı. Savaş uzuyor ve barış sürecinden gitgide uzaklaşılıyordu. Bir yanda Arap faktörü diğer yanda Fransa faktörü ve öbür taraftan ise Amerika faktörüyle uğraşan İngiltere yorulmaya başlamıştı. Ayrıca Filistin'de bir Fransa unsuru olması kesinlikle İngiltere'nin emperyal çıkarlarıyla örtüşmüyordu. Tam da burada İngiltere, Filistin politikasını değiştirecektir. İngiltere, uluslararası yönetime bırakılması sonucunu lehine çevirmek için bu bölgede birden Yahudiliği desteklemeye başlayacaktır. Böylelikle Fransa'nın bölgedeki çıkarlarına bir darbe indirmiş olacaktı. Daha da önemlisi, bu şekilde Yahudileri destekleyerek arkalarına Yahudi desteği almış olacaklardı. Amerika'da büyük bir Yahudi nüfusu bulunuyordu. Ve Britanya böylelikle Wilson'un anti-emperyalist tavrına uymuş görünecek ve Wilson'u susturacaktı. Ayrıca Rusya ve Almanya Yahudilerinin de sempatisini kazanacaklardı. Yahudilerin rüyalarını gerçekleştirecekleri için Britanya'ya minnettar olacaklarını düşünmüşlerdi. Bütün Yahudi tarafı ve Amerika bu projeye sıcak baktı ve destek verdi. Çünkü bölgede bir Musevi devleti bulunması Batı'nın Orta Doğu politikalarını sağlamlaştıracaktı. Her şey güzel gibi görünse de diğer yandan Araplar'ın bu hamleye çok sinirleneceği aşikar idi. Fakat Balfour Deklerasyonu yapılacak ve İsrail Devleti ufukta görülecekti. Bu konu mevzu bahisken Fransa'nın Suriye'de yapmış olduğu şeylere değinmemek olmazdı. Fransa, bu bölgeyi olabildiğince etnik ve dini parçalara bölmek amacıyla çalışıyordu. Zaten parçalara ayrılmış bölgede olan ayrıştırmaları arttırıyordu. Çünkü ne kadar çok ayrıştırma yaparsa o kadar çok başarılı olacaktı. Ne kadar farklı unsur bölgesi olursa, gelecekte o kadar güçsüz bir Suriye ve Orta Doğu olacaktı. Lübnan'a Hristiyan unsurları doldurmaya çalışacak, Suriye'yi 4 farklı bölgeye bölecek olan Fransa bu yaptıklarında başarılı olacaktır. Kuzeyde Halep , batıda Alevi bölgesi , merkezde Şam ve güneyde Cebel el-Dürzi şeklinde dört bölgeye ayrılmış olacak olan Suriye'de bunun etkileri günümüze kadar tüm şiddetiyle yansıyacak ve bölgeyi kan götürecektir. Bu bölgeler farklı etnik yapılanmaya daha önce de sahipti lakin buralarda mevcut bulunan dini ve etnik ayrımın arttırılması politikası, bölgedeki çatışmayı ve ayrışmayı hızlandırmıştır. Bu yapılan etnik ve dini bölgesel ayrım bugün Suriye bölgesinde aktif savaşın nedenlerindendir. Sykes-Picot Antlaşması tam anlamıyla uygulanamamış olsa dahi bugün bile etkileri sürmektedir. Bu antlaşmanın bütünüyle uygulanamamasında Türk Kurtuluş Savaşı ve Bolşevik İhtilali'nin payı varsa bile Sykes-Picot'un zamanın ruhuna uygun olmaması da tam anlamıyla uygulanamamasının önündeki engellerdendir. Özellikle Filistin'de Fransa ve İngiltere'nin karşılıklı çıkar çatışması sonucu gerçekleştirilen siyasi olaylar günümüzde etkileri hala ağırlıkla hissedilen Müslüman-Yahudi çatışmasının bir numaralı tarihi arka planını oluşturmaktadır. Batı'nın cetvelle çizdiği topraklar, bu gibi emperyal çıkarlara maruz kaldığından dolayı, bugün bile savaş ve korkunun etkilerini derinden hissetmektedir. Bu tip bir antlaşmanın varlığı bize göstermektedir ki Batı'nın Orta Doğu üzerindeki emelleri, çıkarları ve istekleri oldukça büyüktür. = Aslına bakarsanız treaty ve agreement sözcüğünün ikisi de antlaşma demektir. Fakat treaty daha çok, devletlerin yasal olarak birbiriyle antlaşmasını tanımlar. Agreement terimi ise daha genel bir mana taşıyor olup; iki kişi, iki kurum, iki aile, iki devlet arasındaki karşılıklı mutabakat şeklinde açıklanabilir. Linguistik açıdan böyle bir farklılık gördüğüm için belirtmek istedim. Zannediyorum kullanımda istisnaları var. = Lakin hop diye atlamamak lazım. Mısır'ı koruması için hayati öneme sahip olan İskenderun Limanı'ndan ziyade İngiltere'nin Mısır'ı kaybetmesinin üzerinden 17 yıl geçmiş oluyor. = Bu yazıda bir çok makaleden faydalanılmıştır. Fakat özellikle Ortadoğu'da Emperyalist Güçlerin Gizli Oyunu: Skyes-Picot Antlaşması makalesi ve James Barr, A Line in The Sand Kırmızı Çizgi kitabından oldukça fazla yararlanılmıştır. Okunmaları tavsiye edilir. = Lord Meston, Mr. Lloyd George's Memoirs, International Affairs, vol. 14, No.2, (Mart-Nisan 1935), s.243. = James Barr, A Line In The Sand Kırmızı Çizgi, Türkçeye Çeviri: Ekin Can Göksoy, Pegasus yayınları 2016, s.25. = David Garnett, The Letters of T.E. Lawrence (Londra, 1938), s.193-4, Lawrence'dan Hogarth'a, 18 Mart 1915. = Risley, Dart Brooks, British Interests and The Partition of Mosul, BA Thesis, The University of Texas at Austin, May 2010. = Paul C. Helmreich, Sevr Entrikaları, Büyük Güçler, Maşalar, Gizli Antlaşmalar ve Türkiye'nin Taksimi, Çeviri Şerif Erol s.10. = Ross Burns, The Monuments Of Syria, Londra 1992, s.91. = Elie Kedourie, England and The Middle East, The Destruction of The Ottoman Empire 1914-1921, Mansell Publishing Limited, London 1987, s.98. = C.M. Andrew, A.S. Kanya-Forstner, Doğu Sorunu 1774-1923, Uluslararası İlişkiler Üzerine Bir İnceleme, Çev. İdil Eser, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2010. s.82. = İsmail Şahin, Cemile Şahin, İsmail Şükür, Ortadoğu'da Emperyalist Güçlerin Gizli Oyunu: Skyes-Picot Antlaşması The Journal of Academic Social Science Studies, 2015.


Başı rahmet, ortası mağfiret, sonu cehennemden kurtuluş ayı. 11 ayın sultanı Ramazan Hoş geldin. Yüce Rabbimiz bütün nimetlerini kainat sofrasında biz kullarına ikram ediyor. Bir gün içerisinde sabahtan akşama kadar istediğimizi yiyoruz, içiyoruz elhamdülillah. Bu sürekli yeme içme haleti sebebiyle nimetlere verdiğimiz kıymet azalıyor. Bu nasıl bir yemek, çorba soğukmuş, bu et tam pişmemiş gibi sitemlerle şikayet ediyoruz. Susadığı her anda su içebilen bir kişi ile sıcakta aşırı terlemiş, su kaybetmiş bir kişinin ilk fırsatta su bulup içtiği andaki his, afiyet hiç bir olur mu? İşte Ramazan ayında tutulan oruçla cumhurbaşkanından halkın en alt kademesine, zengininden fakirine kadar herkes iftar vaktini, Rabbimizin buyurunuz emrini çıt dahi çıkarmadan Allah'u Ekber sesini saniyelerini hesaplayarak bekliyor. Ey ne kadar da az düşünen insan! Eğer elindeki nimetlerin sahibi sensen istediğin vakit dilediğince harca. Elbette bir yerde bitme endişesi yaşayacaksın veya lezzetin giderek azalacak, tatmin olamayacaksın. Ama hiç şüphe yok ki gelmiş geçmiş ve şu zamanda bütün insanlara her sene nimetlerini hazırlayıp kainat sofrasında biz kullarına sunan Yüce Rabbimiz'dir. İnsan bu nimetlerin asıl sahibinin kendisi değil Allah'ın olduğunu oruç ile anlar. Sokakta gördüğü kuru ekmeğe tamah etmeyen insanlar ancak ve ancak oruç ile o kuru ekmeğe muhtaç olanın halinden anlayabilirler. Nice litre litre suları israf şelalesine dökenler ancak oruç ile tek su damlasının kıymetini idrak edebilirler. Kişi Ramazan'da oruç tutarak nefsinin firavunluğunu kırar, yerle bir eder. İnsan ne kadar da aciz olduğunun farkına varır. Rahman ve Rahim olan Allah'a muhtaç olduğunu hatırlar, elindeki nimetleri kendisine bahşeden Allah'a sonsuz hamd-u sena eder, şükreder. Kul olduğunun bilincine varır ve ibadete yönelir. Misal; Ramazan dışında bir günde ne kadar üzücü ve yazıktır ki farz olan beş vakit namazını kılmayan veya bir kısmını kılan, cumadan cumaya cami yüzü gören kimse ne güzel, hoş, mutluluk verici bir çelişkidir ki Ramazan ayında teravih namazını kılmak için camiye gider saf tutar, 33 rekat namazı kılar. Allah'u Ekber der secdeye gider. Allah'a en yakın olunulan anda belki de kulluğunun üst mertebelerine tırmanır. Yine Ramazan dışında bir zamanda şahitlik etmemiş kulakların pası, imsakta sabah ezanında okunan Es-salatu hayrun mine'n nevm sesiyle silinir, kirlerden arınır. Ey yanılmış ve yanılgısında ısrarını sürdüren nefis sahibi insan! Sana küçücük bir hediye alan kimseye teşekkürlerini iletmekten geri kalmazken; seni eşsiz bir güzellikte, muhteşem bir surette yaratan ve önüne kainatın nice nimetlerini seren Rabbimize şükrümüzü bildirmemek ne kadar büyük bir ahmaklıktır, hakarettir, cahilliktir, nefisperestliktir düşün ve anla. Nedir bu şükrün yolu diye sorarsan bedenin şükrü oruçtur. Sen oruç tut ki oruç da seni tutsun.


Filmin orijinal adı Spider-Man: Far From Home. Yine birçok ünlü ismi görüyoruz bu filmde. Tabi önceki Yenilmezler filmlerinde olan birçok kahraman bu filmde yok. Ama Örümcek Adam karakterini canlandıran Tom Holland iyi bir oyunculuk çıkarmış. Marvel de her zamanki gibi güzel bir film yapmış. İçinde elbet hatalar olabilir ama ne demiş atalarımız; hatasız film olmaz. Örümcek Adam Evden Uzakta isimli filmimizin konusuna gelirsek, bizim çocuk Peter Parker her zamanki gibi boş işler, tatil derdinde. Arada aşk-meşk işleriyle biraz kafası karışmış buluyoruz kendisini. Sonra yine tabi kötüler buluyor. Bu filmde Hydro-Man olarak da bilinen Dr. Mysterio ile de karşılaşıyoruz. Zaten fragmanda da gördük kendisini. Filmde bence aşk-meşk işleri biraz fazla abartılmış. Filmde illa gençler var diye bu kadar yapılması biraz tadını kaçırmış. Yani bu sonuçta bir teen filmi değil, Marvel filmi. Teen filmini Disney yapsın kardeşim. Filmin bir yerinde kız diyor ki aynen böyle, internetten okuduğun her şeye inanmaya devam et. Ama orada çocuk sadece yazılan şeyi yazanın adını da vererek söylüyordu, ortada bir inanma durumu yok ki. Yani bence bu filmdeki hatalardan birisi. Bu arada evet doğru, internetten okuduğumuz her şeye inanmamamız gerekir. Filmi izlerken bazı yerlerde dikkatli izlemeniz gerek çünkü gerçeklik çok değişken olabiliyor; aynı Thanos'un Yenilmezler filmlerinde yaptığı gibi. Avengers: Endgame'i izlemediyseniz tabi önce onu izleyin, sonra gelip Örümcek Adam Evden Uzakta filmini izleyin. Çünkü izlemediyseniz dikkat bu cümleler sizin için spoiler olabilir. Filmi izlerken dedim ki; belki Demir Adam ileride karşımıza tekrar çıkar. Çünkü filmde baya gönderme yapılıyor ve anılıyor. Ne bileyim, belki yapay zeka davranışlarından, konuşmalarından ve hareketlerinden yararlanarak onun bir benzerini yapabilir. Ve bu ileride karşımıza bir yapay zeka akıl hocası şeklinde veya Tony Stark'ın hologramı şeklinde çıkabilir. Demedi demeyin. Filmde kötü halk Kree'lere de bir vurgu yapılıyor ama hadi hayırlısı. Ama bunu filmin sonuna doğru anlıyoruz, bu vurgu yapan ismin Kree'ler ile ne işi var diye. Yapay zekanın kötü ellere düşünce nasıl zarar verebileceğini de bu filmden öğrenmiş oluyoruz. İnsanlar inanmaya meyillidir. Bu günlerde her şeye inanıyorlar. Buyrun bu da filmden sevdiğim bir söz. Ayrıca oyunculardan biri de bir Türk'müş. İsim listesine bakarken fark ettim. Filmde Dimitri'yi oynayan kişi: Numan Acar. Filmde ayrıca Tony Revolori tarafından canlandırılan Flash Thompson'ın da anne-babasında bir iş var ama çözemedim. Spoiler vermemek için tam söylemiyorum ama anne-babası ile ilişkisinde bir sorun olabilir ve bu sonraki filmde konuya dahil olabilir. Bir de son zamanlarda Marvel'in kırmızı saçlı-beyaz tenli insanlar yerine siyah tenli-siyah saçlı insanlar oynatmasını bu filmde de görüyoruz. Normalde Örümcek Adam'ın sevgilisi Mary Jane bildiğiniz gibi kızıl bir karakterdi. Resme bakarsanız ne demek istediğimi anlayacaksınız. Ginger kelimesi aynı zamanda Türkçede zencefil demek. Gayet normal. Sonuçta çizgi/hayali bir karakter. Ama biz gerçek dünyada yaşıyoruz. Yorumunuz için teşekkürler. 2002 yapımlı Örümcek Adam filmi benim favorim. Bu seriden sonra çıkan hiçbir filmi beğenemedim. Ama bir de buna şans vermek istiyorum. Teşekkürler.


Amile Buturovic ve İrvin Cemil Shick'in derlediği bu kitap, Osmanlı Dönemi boyunca Balkan kadınları ve rollerinden bahsetmiştir. Bu dönemde Balkan kadınlarının güç sahibi oluşu, farklı yönlerle okuyucuya anlatılmak istenmiştir. On iki bölümden oluşan kitapta her bölümde dönemin Balkan kadınlarının farklı konular üzerinden ele alındığı makaleler bulunmaktadır. İlk makale Olga Augustinos'un Doğulu Cariyeler, Batılı Metresler: Prevost'nun Histoire d'une Grecque moderne'i adlı makalesidir. Bu makale Theophe adında Yunanlı bir kadının hikayesini ele almaktadır. Doğu ile batının arasında ki farklılıkların çokça vurgulandığı bu makalede Theophe doğulu geçmişini reddedip batılılaşmaya çalışan bir kadın konumundadır. Theophe'yi harem hayatından kurtaran batılı bir diplomat ile arasında geçen anlatım ile batılı bir erkeğin doğudan farklı yaklaşımı vurgulanmıştır. Theophe'ye göre ise onu doğulu geçmişinden kurtaracak durumun iffet kavramı olduğu ve bunun da cinsellikten uzaklaşarak gerçekleşebileceğini düşünmesi okuyucuyla buluşmuştur. Bahsi geçen bu kavram doğu ile batı arasında bir köprü vazifesi görmüştür. Kitabın ikinci bölümü bir diğer makale Patricia Fann Bouteneff'in Zulüm ve İhanet: Pontus Rum Masallarında Kadın ve Erkeklerin Dünya Görüşleri ile devam etmiştir. Makale genel olarak Pontus masallarında kadınların ve erkeklerin masal anlatım tarzlarının farklılıklarına, kadınların gözünden bakarak bahsetmiştir. Sürüldükleri topraklarda etnik bir azınlık olan Pontusluların anlattığı masalların kadın ve erkek fark etmeksizin masal içeriği olarak bir farklılık göstermeyeceği kesin sonuç olarak vurgulanması, masal detayları içinde de olsa hiçbir cinsiyetin üstünlüğünün bulunmadığını göstermektedir. Ancak Pontuslu kadın anlatıcıların kadın karakterlerinin namuslarına sahip çıktıkları da belirtilmiştir. Kitabı derleyenler arasında bulunan Amila Buturovic kitabın üçüncü bölümünde Aşk mı, Ölüm mü? Geleneksel Boşnak Türkülerinde Kadınlar ve Sorunların Çözümü adlı makalesi ile okuyucularla buluşmuştur. Makalede bahsi geçen türkünün sözleri eklenerek daha da anlamlandırılmasıyla toplumsal gücün sadece erkekler tarafından oluşturulup yine bu gücün sadece erkeklerde bulunmadığını kadınları göz önünde tutarak göstermiştir. Türkünün Osmanlı'nın kültürel yapısını da düzenleyici görüntüsü bahsedilmiş ve dikkat çekmiştir. Dördüncü makaleye geldiğimizde Osmanlı Dönemi'nde vakıf kuran kadınlardan bahsedilen bir makale ile karşılaşmaktayız. Kadınların vakıf kurmak için serbestçe mahkemeye gidebilmesinden bahsedilerek bu konuda ki kadınların rahat bir konumda oluşu dikkat çekmektedir. Makalede az gelirli ve varlıklı kadınların vakıf kurmasındaki farklılıklar ele alınmıştır ve az gelirli kadınların mal mülk bağışlayarak vakıf kurdukları belirtilmiştir. Varlıklı kadınların ise daha çok eşlerinin bilinen kişiler olması sebebiyle eşlerinden bağımsız vakıf kurup kurmadıkları tam kestirilememiştir. Lakin iki tarafta da tek bir sonuca varılmıştır ki bu dönemde kadınlar toplumda vakıf kurarak aktif rol oynamışlardır. Beşinci makalede kadın tütün işçilerinden bahsedilmiştir. Kadın tütün işçilerinin bu mesleği aslında benimsemediğini sadece zamanı geldiğinde evlenmek için bir drahoma birikimiyle köprü görevi görmesi vurgulanmaktadır. Tütün işinin kadınların olgunlaşması için de bir basamak olduğu söylenilen bu makalede o dönemde kadınlara toplumsal eşitlik için bir cesaret katmaktadır. Genellikle kadınların benimsemediği tütün işçiliği yine de meslek fark etmeksizin toplumda söz sahibi olma adına bir gereklilik arz etmektedir. Altıncı makalede Hristiyan Rumeli kadınlarının evlilik sorunlarına değinen bir makale görmekteyiz. Makaleyi okuduktan sonra kadınların toplumda daha zayıf bir konumda kalmaları sebebiyle yaşanan evlilik sorunları sonucunda mahkemelere başvurmak zorunda kalmaları fark edilmiştir. Makalede evlilik ve boşanma konularında önem arz edildiği belirtilen Osmanlı kadı mahkemeleri, Müslüman kadınlara nasıl davrandıysa Hristiyan kadınlara da aynı şekilde davrandığından bahsetmiştir. Burada kadı mahkemelerinin dinsel bir ayrım yapmayarak eşitliği vurgulaması okuyucuya aktarılmıştır. Lakin Ortodoks kilise kanunlarına göre ise bunun tam tersi olduğu yansıtılmıştır. Ortodoks kilisesine göre ise kadın ve erkeğin konumu eşit olmadığı söylenmiştir. Yedinci makalede Balkan kadınları, moda ve Avrupalılaşma konusunda bir yazı ile okuyuculara sunulmuştur. Makalede kadınların ve erkeklerin kıyafet tarzları ve seçimlerindeki farklılıklar açıkça belirtilmiştir. Erkeklerin kıyafet konusunda daha kısıtlı olduğunu vurgulayan makale kadınların ise bunu reddettiğini ve Avrupa modasına daha çok yöneldiğinden bahsetmiştir. Kıyafet tercihinin ve Avrupalılaşmanın özgürlük kavramı ile bağdaştırabildiğimiz bu yazıda görünüşün kültürel değerlere vurgu yaptığını çıkarabiliriz. Sekizinci makale geçmiş dönemde vampir inanışların bulunduğu ve bu inanışlarda kadınların rolünden bahsedilmiştir. Dönemde ölen kişilerin vampir olabileceği inanışına karşı kadınların rolünün önemli olduğu ve daha çok ölünün gömülmesi ile ilgilenen kadınlar, ceset yıkamak, giydirmek gibi yakın derece rolde bulunmalarıyla görevlerinin önemine vurgu yapılmıştır. Ölünün matemini tutmanın bile kadınların omuzlarında olduğu bu dönemde, kadınların kırsal yerlerde vampir saldırılarından koruyucu bir anahtar olduğundan bahsedilmektedir. Eski dönemin bu inanışına erkeklerden çok kadınların rolünün fazla olması dikkat çekmektedir. Dokuzuncu makalede Osmanlı Dönemi'nde Hristiyan kadınlarından bahsedilmiştir. Dönemin Hristiyan kadınlarının Osmanlı mahkemesine gitmesinin tepkiye neden olduğundan söz edilen makalede, sorunların çözümü için bu mahkemeye gitmenin Ortodoks Kilisesi'ne aykırı bir davranış olduğu söylenmektedir. Kadınları kişisel sorunların açıklanmasının pek kolay olmadığı çünkü olası sorunlar için kadının hiçbir çözüm odaklı harekette bulunmadığı anlamına geldiği anlatılmaktadır. Bu yüzden Osmanlı mahkemesinin önemli olduğunu söyleyen makalede Hristiyan kadınlar içinde bu mahkemenin son çare olduğu belirtilmiştir. Böylelikle Osmanlı mahkemesini Ortodoks Kilisesi'nden ayıran kadın odaklı bu durum aradaki farkı ortaya koymaktadır. Onuncu makale bizlere cinsel ilişkinin Osmanlı Balkanlarında ulusal çatışmayı temsil etmek için kullanıldığını yani cinsel şiddetin siyasi bir anlam çıkarttığını ifade etmektedir. Bu dönemde cinsel konuda erkeklerin kadınlara karşı söz geçirmenin Osmanlı egemenliğini temsil ettiğinden bahsedilmiştir. Hristiyan kadınların bu dönemde korunmaya ihtiyacı olduğu ve şiirlerle Türklere karşı bu konuda sitem sözleri dikkat çekmektedir. Makale erkeklerin kadınları koruma adına denetleme sahibi olarak haklarını da gasp ettiğini belirtmiştir. Sonuçta Hristiyan kadınların Türkler tarafından olumsuz koşullara maruz kaldığını belirten bu makale konuyu görsellerle özetleyerek okuyucuya daha açık bir şekilde ifade etmiştir. On birinci makaleye geldiğimizde yazar Mırna Solic, Hırvat şair Luka Botic'in gözünden Osmanlı Dönemi'ndeki Boşnak kadınlarından bahsetmiştir. Bir şair olan Botic, Dalmaçya ve Osmanlı İmparatorluğu'nun arasında iki farklı dinin birlikte var olduğunu öne sürmüştür. Boşnak kadınları toplumsal yaşamın bir parçası olarak gösteren şair, kadının toplumda önemli bir rol oynadığının altını çizmiştir. Şiirlerden örneklerde verilen bu makale anlatımı çok daha belirgin şekilde okuyucuyla buluşturmuştur. Sadece kendi dilinde yazmayan Botic, Türkçe ve Arapça dillerini de kullanarak kültürleri daha iyi yansıtmak istemiştir. Kadınları toplumsal konuda coşkulu bir şekilde ifade eden bu makalede kadınların gücü kusursuz şekilde yansıtılmıştır. On ikinci ve son makale ise Osmanlı Bosna'sındaki kadınların kayıp eşlerini konu almıştır. Dönemdeki Boşnak kadınların eşleri sağ veya ölü yani hangi durumda olduğu bilinmeden ortalıklarda olmayışı sebebiyle bazı hakları Hanefi hukukçuları tarafından engellendiği okuyuculara sunulmaktadır. Hanefi kadılarının erkek haklarının hepsini kadın haklarının ise bazı kısımlarını korudukları belirtilmiştir. Boşnak kadınlar ise bunu farklı mezheplere başvurarak çözmüşlerdir. Makale farklı mezheplerin kadın hakları konusundaki farklılıkları ortaya çıkartarak Boşnak kadınların eşlerinin kaybolduğunda atacağı adımları gözler önüne sermiştir.


Batıda gelişen Rönesans ve Reform ile büyük bir aydınlanma gerçekleşirken bu aydınlanma ile birlikte sanattan askeriyeye kadar birçok konuda yenilikler yapıldı. Bu yeni adımlarla beraber coğrafi keşifler ve onun sonuçları gerçekleşmeye başladı. Coğrafi keşiflerle Batı gitgide zenginleşirken Osmanlı ne yazık ki coğrafyanın önemini kavrayamayıp bu yarışta başarılı olamamıştır. Bunun gibi etkilerle birlikte, Osmanlı'nın süregelen askeri galibiyetleri 17. yüzyılın sonuna doğru sekteye uğrayacak ve Osmanlı gerçek anlamda yenilgi ne demek onu öğrenecektir. Osmanlı, yenilgiyle tanışmasıyla beraber bu sorunun nedenini araştırıp ıslahat ve batılılaşma hareketlerine ilk olarak ordu ile başlayacaktır. Bu önemli bir noktadır. Yani Türklerin batılılaşması-modernizasyonu ordu ile olmuştur. Şunu belirtmek isterim; Türkler, tarih sahnesinde daima yeniliğe ve değişime açık bir toplumdur. Tarihe baktığınız zaman, farklı coğrafya ve farklı unsurlara sahip bölgelerde her zaman farklı bir Türk topluluğu göreceksiniz. Yani Türkler bulunduğu coğrafyaya hızlı bir şekilde uyum sağlamayı biliyorlar. Asya'nın eteklerinde atçılığın kitabını yazan Türkler; Anadolu'nun topraklarına ise hemen uyum sağlayıp piyade ordusuna geçiş yapabiliyor. Biliyorsunuz, Osmanlı Ordusu piyade ordusudur. Asya'daki Türkler ise hiçbir şekilde piyade olmayıp atlıdırlar. Türkler gerekirse din kavramını, yaşayış tarzını da çağa ve coğrafyaya uydurmasını bilmiş ve bunun yanında kendi kültürünü korumayı da başarmıştır. Çöküş dönemine yaklaştıkça yenileşme hareketleri padişah ve bazı üst düzey Osmanlı yöneticileri tarafından planlanıp destekleniyordu lakin ıslahat ve yenileşmeye karşı olanlar da bulunuyordu. Bu iki kesim arasında bir nevi savaş vardı. Yenileşmelere başlandı vak'a tiyatrolar oynandı, matbaa kuruldu lakin Patrona Halil İsyanı çıktı. Burada bir noktaya dikkat çekmek istiyorum. Bizde isyanlar Batıda olduğu gibi Biz açız! Biz fakiriz! Ekmek isteriz! diye çıkmaz. Bizdeki isyanların ilginç bir karakteri vardır. Bizim isyanlarımızın sloganları: Padişah gavur oldu! Sarayda kadınlarla zevk içinde! Orduyu kafirlere benzettiniz! Bunlar Frenk işi! şeklindedir. Bu gerçekten dikkat edilmesi gereken ve araştırılması gereken bir konudur. Tanzimat Fermanları, hukuk ve tıp fakültelerinin açılması, maliyenin düzenlenmesi, çağdaş üniversitelerin kurulması, askeri okulların, mühendishanelerin kurulması gibi yenilikler yapılagelecek ve bu iş günlük kılık kıyafetlerin çağdaşlaşmasına kadar sürecektir. Sonuç olarak, en başta belirttiğim gibi Osmanlı'da batılılaşma ve modernleşme hareketleri ordu ile başlamıştır ve bu gayet makbuldür. Çünkü Osmanlı ve Türk Batılılaşması bir zaruriyattır. Fikri bir ideolojisi bulunmaz. Bizde batılılaşma-modernizasyon, hayatta kalmak ve günün şartlarına ayak uydurmaktır. Türkler ne Bach dinleyerek ne Puşkin okuyarak ne Michelangelo tablolarına bakarak batılılaştılar. Türklerin batılılaşması bir modernizasyon olup savaş ve hayatta kalma mücadelesidir.


Osmanlı'da toprak düzeni, toprak yönetimi nasıldır bu konulara değinmeden önce ilk olarak toprak nedir ona bakmamız gerekecek. 1988 yılına ait Türkçe Sözlük toprağı şöyle tanımlıyor: Yer kabuğunun, toz durumuna gelmiş türlü kütle kırıntılarıyla, çürümüş organik cisimlerden oluşan ve canlılara yaşama ortamı sağlayan yüzey bölümü. İnsanla doğrudan ilişkili olduğu için çoğu alanda ve konuda topraktan bahsedilir. Osmanlı'da toprağın devlet düzeni içerisindeki önemi de bu konular içerisinde incelenir. Bu yazımızda Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan bu yana sistemleşen toprağı değerlendirme şeklinin son halini genel hatlarıyla incelemeye çalışacağız. Büyük savaşlar hep topraklar için yapılmıştır. Doğduğumuz toprakların bizi sarmalayan sevgisi, ondan uzaklaştığımız her gurbet zamanlarında tarifi mümkün olmayan şekilde özlemini hissettirmiştir. Osmanlı Devleti'nde toprak düzeni İslam hukuku esas alınarak sınıflandırılır ve idare edilirdi. Buna göre toprak, ülkeyi Allah adına yöneten padişaha aitti. Padişah toprağı istediği gibi tasarruf edebilirdi. Fethedilen bir araziyi askerlerine verebileceği gibi devlet malı veya vakıf haline de getirebilirdi. -1- Osmanlı Devleti'ndeki toprak düzeni aslına bakılırsa Anadolu Selçuklu ve Büyük Selçuklu Devletlerinin toprak düzeninin bir devamı sayılır. Zaten tarihte öyle baştan yaratmak diye bir kavram yoktur, eserler üstüste binerek gelişir. -2- Toprağın tüm mülkiyeti devlete aittir. Fakat bazı koşullarda kullanım hakkı halka da verilmiştir. -3- Halk bu toprak ile geçinir ve yaşamını idame ettirir. Devlet ise bu topraktan vergi alır. Bu, çift taraflı bir çıkar ilişkisine dayanır. Osmanlı toprakları mülk ve mülk olmayan topraklar olmak üzere başlıca ikiye ayrılırdı. Mülk topraklarının mülkiyeti ve tasarruf hakkı şahıslara aitti. Mülk sahibi toprağı satabilir, hibe edebilir veya vakıf haline getirebilirdi. Osmanlı Devleti'ndeki toprak düzeninde arazinin büyük bölümü mülk olmayan topraklardı. Miri arazi olarak adlandırılan bu toprakların mülkiyeti devlete aitti. Devlet miri arazileri genellikle tımar sistemi içinde değerlendirirdi. Tımar sistemine göre miri arazilerin kullanım hakkı, toprağı işletmek şartıyla, üzerinde yaşayan halka bırakılırdı. Osmanlı Devleti'nde miri toprakların bir bölümü tımar sistemi dışında tutulurdu. Bu topraklar yine devlet tarafından, bir takım işlerin görülmesi amacıyla mukataa, paşmaklık, yurtluk, ocaklık, malikane ve vakıf adlarıyla bölümlere ayrılmıştı. Bu tip arazinin mülkiyeti şahıslara yani halka aitti. Gayrimüslimlere ait topraklara denir. Sahipleri topraklarını satabilir ya da miras bırakabilirdi. Bu tür toprakların sahipleri devlete Harac-ı Mukassem ödemek zorundaydı. Ayrıca bu toprakların sahipleri ispençe adı verilen bir vergi öderdi. Mülkiyeti devlete ait olan bu topraklar ekilip biçilmesi ve işlenmesi amacıyla çeşitli kişilere bırakılmıştı. Miri araziler kullanım şekillerine göre çeşitli bölümlere ayrılmışlardır. Devlete çeşitli şekillerde yararlı olan kişilere, devlet memurlarına ve diğer görevlilere gelirleri maaş karşılığı olarak verilmiş olan topraklardır. Bu arazilerdeki çiftçiler, ödeyecekleri vergileri devletin atamış olduğu toprak sahiplerine verirlerdi. Bu kişiler, topraklardan elde ettikleri gelirler karşılığında, cebelü denilen atlı askerler yetiştirerek bölgedeki can ve mal güvenliğini sağlardı. Böylece devlet hazinesinden memur ve sipahi maaşları için ayrıca para çıkmamış olurdu. Dirlikler, elde edilen vergi gelirlerine göre has, zeamet ve tımar olarak ayrılmıştır. Bu topraklar, rütbe ve derecelerine göre maaş karşılığı olarak devlet memurlarına ve sipahilere dağıtılmıştır. Bu memur ve sipahilere genel olarak toprak sahibi anlamında; 'sahibi arz' denilmiştir. Toprak sahipleri topladıkları vergilerin belirlenen miktarını maaş karşılığı olarak alıp, geri kalan kısmıyla, belirlenen sayıda asker yetiştirilerdi. Yıllık vergi geliri 100.000 akçeden daha fazla olan dirliklerdir. Bunlar; padişah, şehzade, Divan üyeleri, beylerbeyleri ve sancak beyleri gibi üst düzey yöneticilere verilirdi. Has sahipleri dirliklerinin gelirine göre silahlı ve savaşa hazır asker beslerdi. Yıllık geliri 20.000 akçe ile 100.000 akçe arasında olan dirlik topraklarıdır. Zeametler, orta dereceli devlet memurlarına, kadılara, hazine ve tımar defterdarlarına, alay beylerine, kale muhafızlarına, Divan katiplerine verilirdi. Zeamet sahibi de, vergilerin belirlenmiş kısmıyla kendi ihtiyaçlarını karşılar, geri kalan bölümüyle de cebelü denilen asker beslerdi. Yıllık geliri 3.000 akçe ile 20.000 akçe arasında olan dirlik topraklarıdır. Tımar sahipleri gelirlerinin üçbin akçesini kendi geçimlerine ayırırlardı. Buna kılıç tımarı deniliyordu. Geri kalan her üçbin akçe için bir cebelü yetiştiriyorlardı. Tımarlar; eşkinci, mus-tahfaz ve hizmet tımarı olmak üzere üçe ayrılmıştır. ''Ey bütün cihana bedel Türk eli, Tarih bir nehir ki coşkundur seli, Miri araziyi ekip biçen halka ve köylüye reaya denirdi. Bunlar vergileri, devlet o yeri hizmet karşılığı kime vermişse ona ödüyorlardı. Dirlik sahiplerine de sipahi denirdi. Reaya toprağı ekip biçmek ve bakımıyla yükümlüydü. Tımar rejimi içinde tımar sahiplerinin ve reayanın hakları karşılıklı olarak düzenlenmiştir. Hiçbir zaman reayanın toprağı bırakıp gitmesine tımar sahibi izin vermezdi. Sipahi'nin çift bozan denilen bir tür tazminat vergisi alma hakkı vardı. Bunun yanında haksızlığa uğrayan köylünün de şikayet hakkı vardı. Eğer sipahi haksızsa hakkında işlem yapılır, dirliği elinden alınırdı. Bu arazilerden toplanan gerlirler kalelerin muhafızlarına ve tersane giderlerine harcanmak üzere harcanır. Geliri padişahın kızlarına ve eşlerine ayrılan topraklardır. Geliri doğrudan devlet hazinesine aktarılan topraklardır. Mukataa arazilerden vergi gelirleri iltizam yoluyla toplanırdı. Üstün hizmetleri nedeniyle bazı devlet görevlilerine verilen topraklardır. Gelirleri; sosyal kurumların ve hayır kurumlarının yapılması, bu kurumlara ait giderlerin karşılanması için devlete veya şahıslara ait toprakların vakfedilmesiyle oluşan topraklardır. Vakıf toprakları satılamaz veya devredilemezdi. Vakıf topraklarından vergi alınmazdı. Yüksek dereceli memurlara emekli maaşı karşılığı verilen topraklardır. Dikkatli bir okuyucu olmanız çok güzel. Türkiye de yazardan ziyade, daha çok iyi okura ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Kesinlikle haklısınız. Değerli yorumunuz için asıl ben teşekkür ederim.


Naziler, ilk toplama kamplarını Hitler'in iktidarı ele geçirmesinin hemen ardından kurdular. Bu kamplardan 22 tane vardı ama her kamp ilginç ve acımasız infazlar barındırıyordu. Hemen infaz yapmıyorlardı, soykırım bu ya, onların tüm iş gücünden de yararlanıyorlardı. Çoğunluğu Yahudiler ve çingeneler oluşturuyordu. Öncelikle çalışacak durumda olanlar ve olmayanlar şeklinde ayırıyorlardı. Çalışacak durumda olmayanları doğrudan infaza yolluyorlardı. Gaz odalarına, gaz kamyonlarına veya Nazi hastanelerine... Gaz odalarında insanları büyük bir odada topladıktan sonra görevlilerin kapıyı kapatmasıyla ardından da içeriye zehirli gazların verilmesi ile infaz ediyorlardı. Gaz kamyonları da aynı mantıktı. Aracın içerisine egzoz verilmesi ile infaz gerçekleştirilirdi. Nazi hastanelerinde ise biraz daha insaflı davranılır, insanlar vurularak öldürülürdü. Bazen de organları alınıp insanlara satılırdı. Çalışacak güçteki insanları ise ölünceye kadar çalıştırırlardı. Zaten bu süreçte de insan kendi eceliyle ölürdü çoğu zaman. Bu insanları genelde kendi işlerini yaptırmak için kullanırlardı veya savaşta iş gücü ihtiyacı olduğu için sürekli çalıştırırlardı. Bunun haricinde, üstlerinden para kazandıkları bile olurdu. Özel kimya firmalarına işçi olarak kiralanırlardı. Kendi bünyelerinde çalışan bazı kişilere de ölen cesetleri fırına taşıtmakta ve üstündeki eşyaları aratmakta kullanırlardı. Artık çalışamayacak konuma geldiklerinde ise bir trene bindirir, onlara doğuya, kendilerine hayat kurması için gideceklerini söyler, onları katlederlerdi. Bazen de kurşuna dizer, günde 17.000 kadar Yahudi'yi öldürürlerdi. Tabii, çoğu kaynak farklı farklı sayılar yazıyor. Çünkü cidden kamplarda, savaş sırasında ölen insanları sayması güç. Ama toplam 6 milyon insanın katledildiği söyleniliyor bu kaynaklarda. Peki Nazilerin sonları ne oldu? Nazi Almanya'sının ırkçı diktatörü Adolf Hitler'in, İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda yenilgisinin kesinleşmesinin ardından Sovyet askerlerine yakalanma korkusuyla eşi Eva Braun'la intihar etti. Ve Almanya İmparatorluğu'nu kurmak için milyonlarca insanın ölümünden sorumlu olan Hitler, bir yeraltı sığınağında öldü. Hitleri iktidara getiren partilerin başında muhafazakar ve sosyal demokratlar gelmiştir..ABD .dünya tröst leride destek sağlamıştır.


Etrafınızdaki çocuklara dikkat edin! Başkalarıyla göz temasına, ismiyle çağrıldığında bakıp bakmadığına, istediği bir şeyi parmağıyla gösterip göstermediğine, akranlarıyla oyunlarına ilgisine, tekrarlayan garip hareketleri olup olmadığına, konuşmasının normal gelişime göre geride kalıp kalmadığına dikkat edin. Az çok tahmin edilmiştir sözü otizme getireceğim. Hadi kısaca bir göz atalım otizme. Otizm terimini ilk defa 1943'te Avusturyalı Psikiyatrist Leo Kanner 'çevreye ilgisizlik ile dil gelişiminde anormallik, sosyal beceride eksiklik ve aynılıkta ısrarın' eşlik ettiği çocuklar için kullanmıştır. Şu anki tam adı Otizm spektrum bozukluğu olan hastalık, erken çocukluk döneminde sosyal iletişim/etkileşim bozukluğu ve sınırlı, tekrarlayan, olağan dışı ilgi, davranış ve aktiviteyle karakterize bir durumdur. Tüm bunlar zeka seviyesi ve zihinsel işlev kapasitesinden bağımsızdır. Fiziksel bir problemle değil davranışsal problemlerle karşımıza çıkar. Sıklığı hiç azımsanamayacak kadar fazladır. Tanımlandığı günden bu yana görülme sıklığı git gide artmıştır. Amerika Hastalığı Kontrol Merkezinin son raporuna göre 68 doğumda 1, dünyada ise %1 sıklıkta. Yani durum aslında sosyal bir meseleye dönüşmüş haldedir. Ülkemizde de yaklaşık bu sıklıkta olduğu düşünülür. Erkeklerde kızlardan yaklaşık 4-5 kat daha fazla rastlanır. Bu kadar sık gözlenen bir durum olmasına karşın hala net bir şekilde otizmin sebebini bilmiyoruz. Otizmde gen ve çevresel etkilerin bir arada etkide bulunduğu görüşü hakimdir. İkizler üzerinde yapılan çalışmalar ise genetiğin bir adım daha ön planda olduğunu gösteriyor. Ama şundan artık eminiz ki annenin çocuğuna ilgisiz davranması kesinlikle otizm sebebi değildir. Ve ayrıca aşılar ve aşıların içindeki timerosal'in otizme sebep olmadığı birçok çalışmayla gösterilmiştir. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri bir cıva bileşiği timerosal'in aşılardan kaldırılmasına rağmen otizmde artış gözlenmesidir. Bunun yanında otizme sebep olduğu düşüncesiyle kızamık, kabakulak, kızamıkçık aşısı kullanımında düşüş olduğu sıralarda kızamık salgınları yaşanmıştır. Henüz kesin bir tedavi söz konusu değildir. Tıbbi tedavi saldırganlık ve kendine zarar verme gibi durumları önlemek içindir. Günümüzde en etkili çözüm, erken tanı ve ardından etkinliği kanıtlanmış özel programlarla yoğun bir eğitimdir. Eğitim terapilerinden de en etkili olanı ise ''Erken Yoğun Davranışsal Eğitim''dir. Bu terapiler sayesinde otistik çocuğun sosyal becerileri geliştirilebilir, uygunsuz davranışları yönetilebilir ve dil gelişimi sağlanabilir. Zamanında ve doğru yapılan müdahalelerle otizm yönetilebilir. Otizm bir vazgeçiş değil bir başlangıçtır. Otizm pes etme değil bir azmetmedir. Akıcı ve bilgilendirici bir yazı olmuş, elinize sağlık.


Kendisini; Mütevazi Anlatıcınız, dostunuz olarak tanımlayan ve sürekli kardeşlerim diye hitap eden -aslında herkese kardeşlerim diye hitap eden- kitabımızın kahramanı Alex'in hayat hikayesini anlatıyor Anthony Burgess. Yazar hakkında kitabın arkasında yazan şey gerçekten ilginçti. Beyin tümörü nedeniyle yazara 1 yıl ömür biçiliyor ve eşinin geçimini sağlamak için 12 ay içinde beş buçuk roman yazıyor. Daha sonra teşhisin yanlış olduğu anlaşılıyor. Açıkçası bu kitap bana hiç de aceleye gelmiş gibi gelmedi diyebilirim. Çok kısa sürede birçok travma yaşayan ve yaşatan bir gencin tam olarak kanuna zıt şekilde yaşadığı dönemle başlıyor. Alex ve üç kankası gece sokaklarda aklınıza gelebilecek her suçu işliyorlar: darp, hırsızlık, tecavüz... Zaten bu çocukların (çocuk diyorum çünkü Alex o zaman 15 yaşında) ağızlarından küfür ve argo hiç eksik olmuyor . Sadece onların değil o dönem gençlerin hepsi bu şekilde, bu yüzden de insanlar geceleri sokağa çıkamıyorlar. Aslında Alex hiç de sokak çocuğu gibi değil. Ailesi düzgün durumu iyi ve eğitmenleri tarafından ilgileniyor. Ama bu onu kendi kararlarını yani gençliğinin heyecanını yaşamaktan engelleyemiyor. İyiliğin sebebini aradıkları yok öyleyse neden tersini merak ediyorlar ki?. Kimsenin bu gençlere güvenmediği dönemde Alex'in hatası kendi kankalarına güvenmek oluyor. Ve gözlerini hapishanede açıyor. Bir deneye kurban gittiği için politik emellere alet edilmeye bile çalışılıyor. Yani anlayacağınız başına gelmeyen kalmıyor. Ve başına her gelenden sonra, her yeniden başladığında kendisine şunu soruyor: Eee ne olacak şimdi, ha?. Açıkçası başlarda tekdüzelik ve bence gereksiz argodan dolayı sıkıcı bulduğumu söyleyebilirim ama devamında kurgunun kesinlikle çok güzel olduğunu itiraf etmeliyim. Pekii neden şeker portakalı? Bunun hikayesi çok uzun, onu da okumak isteyenlere bırakalım. İyi okumalar.


Bu kitabı bana önerilmesiyle okumaya başladım. Sonra yorumlarına baktığımdaysa insanların ya çok sevdiğini ya da çok saçma bulduğunu gördüm. Açıkçası oranlama yaparsak ben de saçma bulan taraftayım. Tabi bütün kitaplarını okumadan da bu konuda kesin karar veremiyorum. Sonlarına doğru daha eğlenceli olsa da başlarında gerçekten sıkıldığımı söylemeliyim ve yazarın amacını da tam olarak anlayamadığımı düşünüyorum. Oluşturduğu yeni evrenle dünyamızı mı eleştiriyor, yeni bir evrenle insanların ufkunu mu genişletmeye çalışıyor yoksa sadece farklı dünyalara mı götürmeyi amaçlıyor anlayabilmiş değilim doğrusu. Kitap yalnız yaşayan bir adamın belediyenin elinden evini kurtarmaya çalışmasıyla başlıyor, sonundaysa aynı kişi beynini farelerden kurtarmaya çalışıyor... Bu arada asıl kahramanımızın adı Arthur. Neyse ben olaylara devam ediyorum. Belediyenin ona haber vermeden, oradan yol geçeceği için, evini yıkmaya çalışmasına karşı çıkıyor ve evini yıkacak iş makinesinin önüne yatıyor. Belediye çalışanı ve Arthur'un uzun süre çatışması kitaba konu oluyor sanıyorsunuz ki, Arthur'un en yakın arkadaşı Ford, onu dünyanın yıkılışından kurtarıyor. Dünya üzeri güçlerin yani evrenin başındaki kişiler yine yol geçeceği için Dünya'yı yok ediyor. Aynı günde Arthur'un iki evinin yıkılma planı kitaba konu olacak sanıyorsunuz ki, kitap sizi yine bambaşka yerlere götürüyor. Uzun zamandır yakın arkadaşı olan Ford'un başka bir gezegenden olduğunu ve uzun süredir yerkürede mahsur kaldığını öğreniyor. Ford ve Arthur bir uzay gemisine otostop çekerek kısmen kurtuluyor. Kısmen kurtuluyor dedim çünkü kısa sürede geminin asıl mürettebatı tarafından bulunuyor ve gemiden atılıyorlar. Tam ölmek üzereyken ve bilmem kaç milyonda bir ihtimal olmasına rağmen o zamanın en büyük, en gelişmiş uzay gemisine otostop çekmiş yani kurtulmuş oluyorlar. Bu gemiye onları kimsenin almamasına rağmen birden kendilerini orda buluyorlar. Nasıl olduğundan kitapta bir daha hiç bahsedilmiyor, belki diğer ciltlerinde vardır bilemiyorum. Bu gemiyi kullanan daha doğrusu çalan Ford'un kuzeni çıkıyor. Ve çok zengin olabileceklerini düşündükleri bir gezegene gidiyorlar. Aslında Ford'un kuzeni, neden gitmek istediğini kendisi bile bilmiyor. Bu gezegene inerken ve gezegenin içinde başlarına birçok şey geliyor. Aslında yerküre dahil her şeyin, varlıkların hayat amacını aramasının sonucu olduğunu ve asıl deney yapanların insanlar olmadığını öğreniyorlar. Arthur kendisini yepyeni bir evrende buluyor, daha doğrusu varlığından haberdar oluyor. Ve bütün bunları öğrenirken otostopçunun galaksi rehberi adlı bir rehber yardımcısı oluyor. Bütün bunlara ayak uydurmaya çalışırken sürekli şans eseri ölümden dönüyor. Milyonlarca yıllık planların yapıldığı evrende her şey bu kadar tesadüf olamaz herhalde. Kitap aslında ilk paragrafın sonunda belirttiğiniz gibi yoksa sadece farklı dünyalara mı götürmeyi amaçlıyor bir yol izliyor diyebiliriz. Serinin devamında da göreceksiniz sürekli bir serüven halindeler. Kendinizi evrende yolculuğa bırakın ve keyfinize bakın. Üstünde fazla düşünülüp yorumlar çıkartılabilecek bir kitap değil bana göre de. Kurgu yönünden belki fazla tatmin edemeyebilir. Çünkü okuyucuyu heyecanlandıran soruların çoğusu beni tatmin edecek ölçüde cevaplanmadı. İşte o zaman anladım ki bu kitap, kurgu yönünden başı-sonu, soruları-cevapları olan bir kitap değil. Henüz son kitabı okumadım fakat yine de diyebilirim ki bir evrende bir yolculuk kitabı olarak değerlendirilebilir.


Vestfalya Barışı uluslararası ilişkilerde ve dünya tarihinde büyük bir kırılmanın yaşandığı noktayı temsil eder. Aslına bakarsanız tarihte bükülme ve kırılma kavramları tartışmalıdır. Çünkü hiçbir olay durup dururken ortaya çıkmaz. Her olayın ve olgunun belirli arka planları ve oluşum süreci vardır. Yani tarihteki her olay bir anı değil bir süreci anlatır. Lakin biz tarih öğrenirken ve yorumlarken daha kolay olması amacıyla farklı şekillerde bölümlere ve dönüm noktalarına ayırır ve öyle çalışırız. İşte bu noktalardan bir tanesi de Vestfalya Barışı'dır. Vestfalya Barışı'nı ortaya çıkaran sebepleri çok daha gerilere götürebiliriz lakin bu antlaşmanın temel nedeni olan Otuz Yıl Savaşları'ndan başlamak en doğrusu olacaktır. Otuz Yıl Savaşları; Avrupa çevresinde güçleri, mezhepleri konu alan bir savaştır ve Avrupa'daki din savaşlarının son gerçek örneğini gösterir. 1618-1648 yıllarını kapsayan bu savaş, Avrupa'da büyük yıkıcı etkiler bırakmış, Dünya ve Avrupa tarihini değiştirmiştir. Otuz Yıl Savaşları esas olarak Almanya topraklarında geçen Katolik ve Protestan mücadelesi olarak görülebilirse de bu bölgeyle sınırlı kalmamış, Avrupa'nın geneline yayılmıştır. O dönemde Avrupa'nın tamamı Hristiyan olsa bile mezhepsel farklılıklar vardı ve bu farklılıklar derin ayrılıklara yol açıyordu. Oturmuş düzendeki Katolik kilisesinin yeni dünya ile uyumu git gide azalmaya başlamış ve Avrupa'da bir hoşnutsuzluk yaratmıştı. Martin Luther ve Jean Calvin gibi reformcular çıkmış ve Lütercilik ile Kalvenizm mezhepleri doğmuştu. Protestanlar ile Katolikler anlaşamıyorlardı ve mevcut çatışmaların temelini bu anlaşmazlık oluşturuyordu. Katolikler ile Lutheryanlar arasındaki bitmek tükenmek bilmeyen bu mücadelenin yanında Kalvenistler de dini olarak karşılık bulacak ve bu mücadeleye dahil olacaklardı. Reformasyon sonucu ortaya çıkan bu mezhepsel kavga aslında 1555 yılında Augsburg Barışı ile çözüme ulaştırılmaya çalışılmıştı. Kutsal Roma İmparatorluğu ile Almanya prenslikleri arasındaki dini çatışmayı çözmek amacıyla imzalanan Augsburg Barışı sonucunda Kutsal Roma İmparatorluğu'nun dahilinde olan Alman prensliklerinin Lutheryanizmi seçmelerine izin verilmişti. Lakin bu antlaşma pratiğe yeterince dökülemedi ve bundan daha önemli olarak Kalvenistlerle ilgili bir düzenleme getirmiyordu. Dolayısıyla Augsburg Barışı, Avrupa'daki mezhepsel sorunu çözmeye yetmemiş ve 17. Yüzyılın başlarında bölgenin din ayrılıklar bağlamında yeniden kızışmasına yol açmıştı. Bu dönemde Kutsal Roma İmparatorluğu büyük sınırlara sahipti. Avrupa'nın çoğuna hakim olsa bile aslında mevcut bölgeler adem-i merkeziyetçi bir çerçevede yönetiliyordu. Kutsal Roma İmparatorluğu bu bölgeleri bir arada tutmaya çalışırken aynı zamanda Katolik kimliğini de öne çıkarıyor ve Protestanlığa izin vermiyordu. Katolik Habsburg hanedanının bu şekilde bölgedeki Protestanlığa izin vermemesi ise ülkelerde ayaklanmalara ve çatışmalara yol açtı. 1608 yılında Almanya'daki Protestan devletler birleşerek bir Protestan Birliği kurdular. Bunun üzerine kendi blokunu oluşturmak isteyen Katolikler de Almanya'da birleşerek bir Katolik Ligi kurdular. Almanya bölgesindeki bu kutuplaşmaya diğer ülkeler farklı yönlerden destek oldu ve katıldı. Kutsal Roma İmparatorluğu Katoliklerin ateşli bir savunucusu olduğundan dolayıdır ki Katolik Ligi'ni destekledi. Ayrıca aynı şekilde İspanya da Almanya'daki Katolikleri desteklemekteydi. Protestanları ise Fransa, İngiltere, İsveç, Danimarka, Hollanda ve kısa bir dönem olsa da Osmanlı destekleyecektir. (Osmanlı Protestanları destekleyerek Polonya'yı karşısına alacak ve II. Osman'ın komuta ettiği 1621 Lehistan seferinde yenilmesiyle birlikte Otuz Yıl Savaşları'ndan çekilecektir.) Buradaki esas önemli nokta Fransa'nın Protestanları desteklemesidir. Katolik bir ülke olan Fransa'nın kendi ülke çıkarları için böyle ters bir ittifaka girişmiş olması Otuz Yıl Savaşları'nın ve Vestfalya Barışı'nın tarihte büyük bir dönüm noktası olmasının temel sebeplerindendir. Esasında bu savaşı Kutsal Roma İmparatorluğu ile Fransa arasındaki Avrupa mücadelesi olarak görmek mümkündür. Habsburglar ile Bourbonların bu mücadelesine Avrupa ülkelerinin çoğu dahil olmuştur. Kutsal Roma İmparatoru olan II. Ferdinand o dönemde Avrupa'da büyük topraklara sahipti. Fransa'nın hükümdarı ise XIII. Louis idi. Lakin o döneme damgasını vuran isim Fransa'nın başbakanı olan Kardinal Richelieu'dur. Kutsal Roma İmparatorluğu'nun bütün bir Avrupa'yı ve Fransa'yı çevrelemesi sonucunda, Katolik olmasına rağmen Fransa; Protestan Alman prensliklerini, İsveç'i destekleyecek, Osmanlı ile ilişkiler kuracaktır ve bunun mimarı Kardinal Richelieu'dur. Fransa'nın başbakanı olan Richelieu, uluslararası ilişkiler ve siyasi tarihte adından söz ettiren siyasetçilerden birisidir. Kardinal Richelieu raison d'etat kavramını ortaya çıkardı. Bu, devletin çıkarları ve iyiliği için yapılacak her şeyi ve her türlü aracın meşru olması anlamına gelmektedir. Geleneksel toplumların ahlakı yerine ulusal çıkarların öne çıktığı bu düşünce, modern anlamda anladığımız devletlerin temelini oluşturan felsefedir. Bu felsefe ise güç dengesi kavramının ortaya çıkmasındaki temel faktör olacaktır. Raison d'etat siyasetiyle Fransa'yı güçlendiren Richelieu sayesinde Otuz Yıl Savaşları sonrasında bitap ve yıkılmış bir Avrupa'nın yanında güçlü bir Fransa oluşmuştu. Ölümünden sonra Fransa tahtına ünlü hükümdar XIV. Louis gelecek ve Fransa'nın yıldızı parlayacaktır. Lakin Avrupa'nın bu güçsüz halinin yanında güvenli bir Fransa olmasına rağmen XIV. Louis, raison d'etat prensibini sonuna kadar kullanacak ve yeni topraklar fethedecektir. Bu, Fransa'nın daha da güçlenmesine neden olsa bile tüm Avrupa'da Fransız karşıtı bir koalisyon oluşmasına sebep olacak ve işte bugün modern uluslararası ilişkilerin temeli olan güç dengesi bu şekilde başat kavram olduğunu kanıtlayacaktır. Otuz Yıl Savaşları'nı dört kısma ayırmak mümkündür. Savaştaki bölümlerin isimleri genelde Kutsal Roma İmparatorluğu'nun düşmanlarına göre isimlendirilmektedir: a)Bohemya ve Palatin Savaşı, b)Danimarka Savaşı, c)İsveç Savaşı ve d)Fransa-İsveç Savaşı. Savaşın en başında Protestanların üstünlüğü mevcutken İspanya'nın Katoliklere yardım etmesiyle Protestanlar bastırılmıştır. Daha sonra Fransa ile İngiltere çatışması sonucunda İngilizler savaş dışı kalacaktır. Danimarka ve İsveç Otuz Yıl Savaşları'na dahil olacaklar ve Protestanlar adına savaşacaklardır. Danimarka savaşta başarısız olup çekilecek lakin İsveç Protestanlar adına büyük zaferler elde edecektir. Fransa son dönemde fiilen savaşa dahil olacak ve İsveç yine Protestanlar adına büyük zaferler kazanmaya devam edecektir. Son olarak Prag Savaşı'yla Kutsal Roma İmparatorluğu İsveç'e yenilmiştir ve bu Otuz Yıl Savaşları'nın son muharebesidir. Savaşın bitmesiyle birlikte bir dizi antlaşmanın genel ismi olan Vestfalya Barışı imzalanmıştır. Görüşmeler Almanya'da Osnabrück ve Münster kentlerinde 1648 tarihinde yapılmış olup üç antlaşmadan oluşmaktadır. Katolik elçiler Münster'de Protestanlar ise Osnabrück'te toplandılar. Dünya tarihinde o zamana kadar sayısal olarak bu büyüklükte diplomatik heyetin bir araya geldiği tek antlaşma özelliği taşımaktadır. Lakin bu heyetler içerisinde Osmanlı, İngiltere, Polonya ve Rusya'nın temsilcileri yoktu. Bu antlaşmanın en önemli özelliklerinden birisi laik bir konferans olmasıdır. Papa'nın temsilciliği yoktu ve ayrıca Papa'ya da imzalattırılmadı. Vestfalya Barışı bundan dolayı ilk seküler antlaşma niteliği de taşımaktadır. Vestfalya çerçevesinde imzalanan ilk antlaşma Hollanda ile İspanya arasında imzalanmış ve bu yazının konusu olmayan Seksen Yıl Savaşları'nı sona erdirmiş olan Münster Barışı'dır. Daha sonra Fransa ile Kutsal Roma İmparatorluğu arasında Münster Antlaşması imzalanmıştır. Son olarak ise Kutsal Roma İmparatorluğu, İsveç ve Alman prenslikleri arasında imzalanan Osnabrück Antlaşması'dır. Fransa ile İspanya arasındaki savaşın çözümü ise ancak 1659'daki Pireneler Barışı'na kalacaktır. Bu antlaşmalar silsilesi sonucunda Kutsal Roma İmparatorluğu'nun parçalanacağı kesinleşmiştir. Hollanda ve İsveç sonuç olarak Kutsal Roma İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını kazanmıştır. Almanya Bremen ve Verden'i İsveç'e bırakmış, ayrıca Almanya'nın bazı toprakları Brandenburg Prusya'sına verilmiştir. Prusya ise bu antlaşmadan sonra Avrupa'da güçlü devletler konumuna gelecek ve ilerleyen süreçte söz sahibi olacaktır. Vestfalya Barışı'nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri de din alanındadır. Bu antlaşmada 1555 tarihli Augsburg Barışı'nın maddeleri aynen kabul edilmiş ve bunun yanında Kalvenistler de tanınmış, serbest bırakılmışlardır. Böylelikle Katolikler, Luteryenler ve Kalvenistler eşit haklara sahip olmuşlar, Kalvenistler de özgürce dinlerini yayabilme hakkına erişmişlerdir. Bu antlaşma ile tüm devletlerin kendi ülkeleri üzerinde tam egemenlik hakkına sahip olacağı teminat altına almıştır. Buradaki egemenlik kavramı, ülkelerin kendi egemenliklerine başkalarının saygı duyacağını ve diğer ülkelerin toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi açıklıyordu. Vestfalya Barışı sonucu merkezi yönetimler güç kazanacak, monarşiler sağlamlaşacak ve ekonomi politikalarında ülkelerin müdahale yetkisi artacaktır. Lakin Almanya'da bulunan 300 kadar prenslik bu durumda bağımsız olacak ve bu da Almanya için bir adem-i merkeziyet tablosu ortaya çıkaracaktır. Bunun sonucunda Almanya siyasal olarak parçalanacak ve ekonomisi çökecektir. Almanya bu siyasi istikrarsızlık ve parçalanma karşısında Otto von Bismarck'a kadar kendine gelemeyecektir. 1648'de Vestfalya Barışı'nın getirdiği bu düzen ile çağdaş uluslararası ilişkilerin temeli atılmıştır ve egemen devlet kavramı ortaya çıkmıştır. Ulus-devlet kavramının ortaya çıkması ve temellenmesi ise 1789 Büyük Fransız Devrimi'ni bekleyecektir. - Oral Sander, Siyasi Tarih İlkçağlardan 1918'e, 31. Basım, Kasım 2016, İmge Yayınevi. İnanılmaz güzel bir yazı olmuş, çok işime yaradı teşekkür ederim. Güzel yorumunuz için teşekkür ederim. İşinize yaradıysa ne mutlu bana. Böyle dönüşler aldığımda daha ayrıntılı ve güzel yazmak için motive oluyorum. Teşekkürler. Lise döneminden beri otuz yıl savaşları hep ilgimi çekmişti. Yanlış hatırlamıyorsam İngiltere ve Fransa arasında başlamıştı sonra tüm Avrupa'ya yayıldı. Çok özenle hazırlamışsınız gerçekten çok kaliteli içerikler üretiyorsunuz azminize ve düzeninize hayran kalmamak mümkün değil. Papa'nın yer almadığı ilk anlaşma diye biliyorum Vestfalya Anlaşması. Bu anlaşma ile Almanya avantajlı duruma mı geçti emin değilim ondan. Almanya siyasi olarak parçalandı. Ademi merkeziyetçi durum, Almanya'nın siyasi birliğini tamamlamasını geciktirmiş oldu. Ulus-devletlerin sahneye çıkacağı yüzyıl yaklaşırken Almanya'nın böyle bir durumla karşı karşıya kalmasının çok da iyi olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Sitenizi takip etmeye merakla devam edeceğim. Güzel yorumunuz için teşekkür ederim. Evet aslında bir blog yazısının amacı herkese hitap etmek oluyor. Konu her ne kadar günlük okur için olmasa da basit bir şekilde yazmaya çalışıyorum. Ama dediğiniz konuya da katılıyorum. Vakit bulduğum ilk anda daha akademik makaleleri okuyup yeni bir yazı veya bu yazıya ufak eklemeler yapabilirim. Ayrıca önerdiğiniz makaleyi de okuyacağım. Yazınız çok iyi, elinize sağlık. Üslubunuz konuya olan hakimiyetinizi ortaya koyuyor gerçekten. Bense yazımı yazarken her satırı tereddüt içinde yazmıştım. Bazı eksikliklerimi fark ettim sayenizde. Eminim bu yazı da birçok eksiklik barındırıyor. Müsait bir vaktimde yazıyı güncelleyip eksik taraflarını tamamlamak ve okuyucu için daha okunabilir bir yazı yazmaya çalışacağım. Güzel düşünceleriniz için teşekkür ederim. Sizin yazınızı da oldukça sevmiştim. Bu arada yazınız çok beğendim elinize sağlık, benim gibi konudan uzak bir kişi için oldukça açıklayıcı ve bilgilendirici bir yazı olmuş. Öncelikle güzel yorumunuz için teşekkür ederim. Haklı bir soru sordunuz. Esasında Almanya bölgesinde hiçbir zaman bir siyasi birlik yoktu. Fakat Vestfalya Barışı'yla birlikte o bölgeye tam bağımsızlık tanınmış oldu. Bu da adem-i merkeziyetçiliğin artışı olarak yorumlanmalıdır. Yani bölge siyasal olarak daha da parçalanmıştır. Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'nun sınırlarına bir bakmanızı tavsiye ederim. Zaten çeşitli bölgelerden oluşmaktadır. Din savaşları söylemi Avrupa tarihinin seküler Avrupalı gözüyle, mutlak bir yanlılıkla okunmasının sonucunda türetilmiştir. Bu konuyla ve Kilise Reformu ve Aydınlanma süreciyle ilgilenenlere bu ezberi sorgulayan Myth of Religious Violence ve Meaning And End Of Religion kitaplarını tavsiye ederim. Özellikle birincisi zorunlu okuma olmalıdır. Değerli bir yazı olmuş, başarılarınızın devamını dilerim. Tarihsel olarak açısını düşünecek olursak Westphalia gerçekten çok önemli ve üzerinde durulması gereken bir konu. Tarih ile ilgilenen her bireyin detaylıca araştırması gereken önemli konulardan biri! Sevgilerimle..


İnternet ortamında bilgisayar, konsol ve telefon için çıkan oyunları eleştiren siteler var. Bu siteler eleştiri, inceleme yazıları yayımlıyorlar ve puanlama yapıyorlar. Daha doğrusu siteye üye olan kullanıcılar puanlama yapıyor. Site de bunları herkese açıyor. Bir kişi oyun hakkında araştırma yaparken bu bu sitelerden faydalanabiliyor. Metacritic, Merlin'in Kazanı gibi siteler bunlar. Ha bazı forumlar ve herşeyle ilgilenen siteler de yapabiliyor, Teknopat veya Webtekno gibi. Şimdi tartışmalı bir konu açacağım. Metacritic'te bazı serilere haksız yere fazla puan verildiğini düşünüyorum. Rockstar, Nintendo ve Sony hangi oyunu yaparsa bütün dergiler kafadan en az 95 verirken başka bir firma aynı kalitede oyun yapsa alacağı not maksimum 93. Yeri geliyor 85'lik hatta 80'lik oyunlara bile 95'leri 97'leri döşüyorlar. Bu firmalar para veriyorlardır belki Metacritic'e. Belki de Metacritic'te o tür oyunları seven insanlar toplanmıştır. Belki de sen fazla taraflısındır. diye düşünmüş olabilirsiniz ama bence daha çok şundan dolayı. Bu firmalar çok köklü firmalar ve sağlam fan kitleleri var. Dergiler bu oyunları ve firmaları eleştirerek, bu firmaların oyunlarını oynayanları incitip fan kitlelerini kaybetmek istemiyor. Çünkü oyun dergilerini alanlar onlar zaten. Mesela GTA V'in puanı 96. Half Life 2'den sonra tarihin en çok puan almış PC oyunu. El insaf. San Andreas bile bu kadar puan almadı. Valve da çok abartılan bir firma ama bunu söylerseniz sizi döverler. Nedeni de şu. Bu adamlar PC oyunculuğunu çok geliştirdi. Half Life, Counter Strike, Team Fortress gibi oyunlar zaten kült. Ama asıl Valve'u PC oyuncularının bir numarası yapan şey Steam. PC oyuncularına ucuza oyun oynayabilme imkanı sundukları için çoğu kişi minnettar. Bu da biraz abartmalarına neden oluyor. Ha Rockstar, Nintendo ve Sony de kendi kitleleri için efsane. Ama galiba Valve kadar gerçekten gönülden bağlı savunucuları olan çok az firma vardır. Diğer çoğu firmanın fanboyları vardır. Firmalarını fanatikçe savunurlar. Ama Valve fanlarının duyduğu his hayranlık değil, minnet. Bu nedenle daha az sesleri çıkıyor ama daha sadıklar. İnsanlar bir bakıma Half Life 2'ye yüksek puan vererek Valve'a teşekkür ediyor. Diğer çoğu fan kitlesi genelde bunu kendi firmasına teşekkür etmek için değil, rakip firmaya üstünlük sağlayıp bununla hava atmak için yapar. Belki siz de kendi ilgi alanınız dahilindeki oyun serilerini veya başka herhangi bir şeyi yeren, örneğin Marvel'ı yeren bir yayın veya yayım görmekten hoşlanmıyor olabilirsiniz. Ama gerçekler bunlar. Her firma ve oyun tarafsızca eleştirilmeli.


Oğuz Atay'ın bütün eserlerinden 3.sü olup tek tiyatro oyunudur ve ölümünden sonra Devlet Tiyatroları'nda sahnelendirilmiştir. Bir çok Oğuz Atay eserinde olduğu gibi toplumsal değerlerdeki değişmelerden dolayı kronik bunalıma girmiş bir Türk aydının hikayesini anlatmaktadır. Edebi yönünün yanında eleştirel olarak da oldukça başarılı bir eserdir. Gittikçe artan bir karamsarlık ve umutsuzluk havası hakimdir. Oyunun kahramanı Çoşkun'un her cümlesi sizinle alakası olsun olmasın üzerinizde büyük bir baskı kurma potansiyeline sahiptir. Kitap okunabilirlik acısından oldukça akıcı ve betimlemeleri oldukça başarılıdır. Kısa bir eser olmasından dolayı sıkılmadan bir solukta bitmektedir. Yazmaya çalıştığı eserleri tiyatroda oyunculuk yapan arkadaşı ile birlikte değerlendirirler. Saffet tiyatrodan arkadaşına o da tiyatro sahibine olaydan bahseder. Servet yerli yazar kısırlığının yaşandığını hatta sanatı ve sanatçıyı seven insan kısırlığı olduğunu düşünmektedir ve Çoşkun'un oyunlarından birini tiyatrosunda sahnelendirmek istemektedir. Çoşkun'un bu durum karşısında kendisiyle ve ailesiyle yaşadığı çatışmalar hikayenin bütününü oluşturmaktadır. Çoşkun bütün bunların yanında bunamış kayınvalidesiyle uğraşmakta bunun yanında karısın çalışıp kazandığı parayı içkiye ve eski borçlarına vermektedir. Kitapta ki tüm karakterler başından sonuna kadar oyunlarla iç içedir. Öyle ki bazı yerlerde söylenilen sözlerin gerçek mi yoksa oyunun bir sahnesi mi olduğunu anlamakta güçlük çekebilmekteyiz. Ayrıca Oğuz Atay'ın karamsarlığı iyice işimize işlemekte ve sonlarına doğru artık patlama yapmaktadır. Bir tiyatro oyununa göre abartılmamış insanın aklında yer eden betimlemelere sahiptir. Kitapla ilgili söyleyeceğim olumsuz şeylerden birisi; kitabın bir bölümünde, karakterlerin üç sayfa boyunca birbirlerine bir yayın evinden çıkmış kitapları saymalarıdır. Oğuz Atay eserlerinde sıkça karşılaştığımız, örnek vermede gereksiz bir abartı söz konusudur. Son olarak kitabın eleştirel boyutuna ayrı bir paragraf açmak istedim. Günümüz eleştirel değerlere sahip eserlerin aksine belirli bir siyasi görüş ya da ideolojiye değil de genel olarak politik ve toplumsal değerlerde yapılmış yanlışlara eleştiri yapılmaktadır. Özellikle Çoşkun'un sarhoş olduğu bölümlerde kurduğu cümleler toplumsal sınıflamada kendini halkın üstünde ve aydın olarak gören kesime ağır göndermeler içermektedir.


Yazı atölyesi on üç kişilikti. O, sonuncu katılımcıydı. Ünlü, seçkin ve kalbur üstü bir yazar olmak istediğinden bahsediyordu. Yazar olmak istemesinin tek amacı milyonluk bir spor arabanın direksiyonunda tutkularını ilah edinenlerin dillerine pelesenk ettikleri naralı vaatler içeren nakaratları bağırarak haykırmaktı. Tek amacı buydu. Üzerinde yırtık bir pantolon vardı. Telefonunu sıfırlamıştı. Ama elektronik mail adresinin şifresini unuttuğundan aleti fabrika ayarlarından kurulumun yapılacağı arayüze taşıyamıyordu. İlk ders bir saat sürdü. Bu bir saat boyunca telefonla uğraştı. Konuşulanları umursamıyordu. Kendine güveniyordu. Derste anlatılanlar umurunda değildi. Ona Madem öğretilenlere kulak vermenin ağırlığı altında ezilecektin, niçin zahmet ettin de katıldın bu yazı atölyesine? diye sordum. Cevabı basitti. Hata yapmak için, dedi. Hata yapmak istiyorum. Artık kurallı yazmaktan, anlam üretmekten, sonuca bağlamaktan bıktım. Saçmalamak istiyorum. Verdiğiniz ev ödevinin konusu aklımda. Benden yarın için nasıl bir öykü istediğinizi biliyorum. Dersi dinlemedim, doğru. Ama bu size yarın istediğiniz gibi bir hikaye getiremeyeceğim anlamına gelmez. İstediğinizi alacaksınız. Ertesi gün öyküsü ilk okunan oydu. Aşağıdaki metin onun öyküsü. Öykümün adı Oyurgalayış, dedi. Bu öyküyü anneme adıyorum. Gece yazdım bu öyküyü. Öykünün başlığı olan kelime gece bir anda aklımda belirdi. Annem bu kelimeyi zamanında kullanırdı. Günlüklerimi karıştırırken birden önüme çıkıverdi. Gece saat iki civarı bu öyküyü bitirdim. Sabah oldu. Öyküde içerik hatası ararken birden bu kelimenin sözlükte bir harf farkıyla bulunduğunu gördüm. Ben 'oyurgalamak' kelimesinin annem tarafından dile armağan edildiğini sanıyordum. Ama değilmiş. Bu kelime 'oyulgalamak' şeklinde sözlükte bulunuyormuş zaten. Öyküde hiç değişiklik yapmadım. Değişiklik yapmamamın nedeni basit. Hata yapmak istiyorum. Artık kurallı yazmaktan, anlam üretmekten, sonuca bağlamaktan bıktım. Saçmalamak istiyorum. Öyküsüne ben de dokunmadım. Onun öyküsünü diğer yazar adayı katılımcıların oyuyla o günün en iyi öyküsü seçtik. Aklıma geldiğinde onun bize bir şey göstermek istediğini düşünüyorum bazen. Bazen onun sayesinde edebiyatın kalıpların ötesinde bir şey olduğunu bir kez daha görüyorum. Öyküsüne dokunmadım ve sonradan fark ettiği hatayı düzelttirmedim. O, bu öyküsüyle, ilk dersimizde, yazı atölyemizin bir kurallar dizini olan bu sanata nasıl bir artı katkı sağlayacağını göstermiş olacaktı aslında. Bu yüzden ellemedik öyküsünü. İnsan, hata yapmayı öğrenmeliydi aslında. Biz de atölyemizde, ilk dersimizde ona bunu öğretmiş olduk. Bu bizim hatamızdı, çünkü dersi veren bizdik. Oyurgalamış. Kulağıma söyledi. Çok katmanlı ilişki uzmanı belediye başkanından, seçim yatırımı olarak yaptıklarından, koltuk sevdasından tiksiniyordu. Bu moda, çağdaş ve yeni kelime, oyurgalamak, ilk o zaman kullanıldı. Çakar lambaları yana söne insanın gözünü alan cipi yanımızdan geçmişti. Onun bunun... Neden mesajlarıma, postalarıma yanıt vermedin? Gerekeni yapacağım. Seni koltuğundan edeceğim, devireceğim, insan içine çıkamaz hale getireceğim, der gibiydi gözleri. Cevher, adamım, bu kelimenin patentini ve kullanım haklarını imza karşılığında verdiklerinde ne dediklerini bir kere daha anlatsana bana. dedim. Koltukları kabardı. Önümüzden geçen sarışına dolaylı atılan lafı sayesinde bir kere daha o gün yaşadığımı anlamıştım. Canımız sıkıldığında oyurga kelimesinin seviye tespitini yapmak üzere soluğu dışarıda alırdık. Yol parasını, hesabı, masraflı gezinin harcama kalemlerini tek tek ben öderdim. Cevher elini cebine atmazdı. Kendimi borçlu hissediyordum. Hocayla müftüyü dize getiren, oyu... dediği anda köpek stili önünde uzanmış bir düzine alımlı hatunu, arkalarındaki adamın ne vakit işe girişeceklerini bekler halde ip gibi sıraya dizen, belediye başkanıyla kavgalı, Dil Kongresindeki değerler katalogunda ismi bulunan bir arkadaşa sahiptim. Tapıyordum ona. Bir dediğini iki etmiyordum. Nereye gidiyoruz, Cevher? diye sordum. Oyur oyur oyurgalamaya mı? Başını salladı. Önümüzde mahkum dizilişiyle ilerleyen üç kıza kafayı takmışa benziyordu. Gene laf attı. Hanginiz gardiyan, hanginiz müebbet? Peh! Hanginiz aktif, hanginiz pasif, kardeş kılıklı lezbiyen çakmaları? diye bağırdı. Yo, gerçekten oyurgalanmış kemiksiz dili, aletine ayar çekmelerinden önce, kızları şöyle bir baştan aşağı yokluyor gibiydi. Gezimizin bir amacı olduğunu sanmıyordum. Havadan sudan konuşmak için yola koyulmuştuk. Belki Ankara'da, Kızılay'da olduğumuza birbirimizi ikna ederdik. Belki protein tozu fiyatlarını yoklar, anı yakalar ve zaman öldürürdük. Kızları takip etmeyi bırakır bırakmaz önünde saygıyla eğilmek anlamına gelen o cümleyi kurdum. Suratında kurnaz tebessümüyle sorarcasına baktı. Yaşanan kopma anının bir parçası da bendim. Bu kenti sevmiyordu. O tren yolundan geçerken, tam da sevgililer gününde, bacaklarıyla kafası yer değiştirmiş bir kız görmüştü. Onlarca ton ağırlığındaki demir yığını yuvarlanarak kızı altına almıştı. Bir lokomotif nasıl olur da bir insanı rakip görürdü? Sonra Yüzüncü yıl mahallesi ile şehir merkezi arasındaki yola döşenen demir korkuluklar da mantık dışıydı. Bu demir korkulukların kaldırımda yürüyen yayalarla arabalar arasında bir barikat oluşturması gerekiyorken, tam aksine, yol parası bulamayan üniversite öğrencilerini sinek gibi ezmesi için, otomobillere teşvik amacıyla dikilmişçesine döşenmişlerdi yola. Cevher... Delinin tekiydi. Faydalı ve eğlenceli bir kaçık olmasına rağmen, insanlardan uzak duramıyordu. Kıza, dili çözüldüğünde, insan bedenindeki en faydasız organı yok etmenin, pankreastaki kanserli hücrelerin bir gece ansızın kaybolmasına benzer etki yapacağını söylemişti. Aslında, dedi. O kelime benim şaheserim. Ben yarattım. Özellikli ve nitelikli yapısı sayesinde, boşluk dolduruyor. Kuvvetli beton harcına karıştırılan sili gibi, yapıyı sağlamlaştırıp, anlamı güçlendiriyor. Nerede kullanılırsa, bir zamanlar orada olan kelimenin anlamını tutuyor. Tıpkı PKD romanındaki o değişken kıyafet gibi. Kişiliksizsin ahbap. Ne var yani? Alt tarafı bir iki kelime karalamış. Onun kapı kulu, mektup pulu olacak ne var? Cevher... İsminde meymenet yok. O da senin gibi sıradan biri işte. Kendini üstün ve nitelikli biri sanarak, nice diplomalı yeteneği cebinden çıkarabileceğini sanıyor. Oh, iyi olmuş! Daha beter ol! Asla iş bulamayacaksın. Kimse yüzüne bakmayacak. Belediye başkanlarına mektup atmakla, kütüphanelerde kız tavlamaya çalışmakla, araba pazarlarında dolaşmakla yetineceksin. Oyurgalanasın inşallah. Ah, gene o kelime. Bana yalan söyledi. Annesinden kelimenin tarihçesini anlatmasını istedim. Foyasını meydana çıkartacağım. Annesi eski bir Türkçe öğretmeni. Aynı adı farklı adlarla piyasaya süren bazı dolandırıcılardan hesap sormuş zamanında. Ama gene koca bulamamış, gene yatağıyla paylaşmış yalnızlığın karanlığını. Neyse. Bu kadın günün birinde oturma odasındaki sehpanın döşemelik kumaşındaki dikişlerin attığını görmüş. Eline iğne iplik geçirip dikecekmiş söküğü. Zaman bulamıyormuş bir türlü. Cevher, annesinin çalışma ve yaz masası başından sehpaya bakışını daha dün gibi hatırlıyor. Kayda değer bir adamdı. Yok sayılmaktan hoşlanmazdı. İş arıyordu, para kazanmalıydı, değeri biçilmeliydi. Yukarıdaki italik yazıyı olduğu gibi postaya vermeden önce, kendimi sorgulamak gereği duydum. Okunmadan yakılacak olabilirdi, belki de gerisin geriye postalanıp iade edilecekti. Artık onu yalnız bırakmalıydım, kendine gelmeliydi. Yüksek öğrenime geçiş sınavında kaç soruya net cevap vereceğini, uygulamalı İngilizce ve çevirmenlik bölümünün taban puanlarını araştırmayı, yüksek okulun ikinci öğretim elektrik programına kayıt ve kabul için kaç gerçek lira kazanması ve kaç sayısal soru çözmesi gerektiğini düşünmeliydi artık. Yaptığımı kimse yapmazdı. Posta kutusuna düşen mektubu anımsadım. Kimliği bilinmeyen şahıslardan biri ona dert yanıyordu. İmzalanan bir sözleşmenin gereklerini yerine getirmeyen birinden bahsediyordu mektup. Ve mektubu yazana göre bu kimse, imzaladığı sözleşmenin gereklerini yerine getirmediği için çarpılıp yataklara düşmüştü. Birinci ayın yedisinde beyin kanaması geçirmişti. Hastaneyle yatak arasında mekik dokuyordu. Hayat onu fena halde oyurgalamıştı. Benzer bir olay da benim başımdaydı. Bu mektubu da postaya verdim. Aile sırlarını öğrenmiştim, yakınlık derecemden ötürü. Kelime kreasyonunu bundan sonra tek başına geliştirip yenileyecekti. Artık ısmarlama, gezi, vakit kaybı, kandırılma ve söğüşlenme yoktu. Def olmalıydı. Nereye imza atmam gerekiyorsa orayı imzaladım. Kargo görevlisi karton kutuyu uzatıp selam çaktı. İçeri girip kutuyu yemek masasına bıraktım. Delirmek üzereydim. Onu iyice azarlayıp bir daha o bahçe kapısından içeri girmemesini sağlayacaktım. İletişim kurmaya çabalamam bile bir lütuf sayılırdı. Av tüfeğini namlusundan sopa gibi tutup kadını değnekle kovalanan köpek gibi geldiği ahıra sürebilirdim. Ama bunu yapmadım. Oyurgalamak niyetinde değildim. Affedersiniz. Burada ne yaptığınızı öğrenebilir miyim? diye sordum. Bir takım anlamsız işaretler yaptı. O zaman deli kadının günlüğüne verdiği ismi okuyabildim: Renksiz gül. Konuşamıyordu. Yaşını başını almıştı. Flört edercesine sırıtıyordu ve de. Bakışları son derece iyi niyetli ve sevecendi. Amacının iyilik yapmak olduğunu seziyordum. Ancak şubatın on dördünde, sevgililer gününde, eşinden yeni boşanmış bir erkeğin, bahçesini, sürekli sırıtan bir koca karıya belletmesi hoş bir izlenim bırakmazdı. Tepem sonunda attı. Ne insan evladının cinsiyeti ne yaşı ne konumu ne de o anki iyiliksever ruh hali beni frenleyebilirdi. Sözlerimden sonra yüzü düştü ve suratı gülmez oldu. Bu kadardı. Borcunu ödemişti. Paketin içindeki cevap kağıdını okutmak için kimi bulacağımı düşündüm. Oracıkta yığılabilirdim. Bu kesik dildeki piirsingin görüntüsü, oyurgalanışın ete kemiğe bürünüşüne tanık olmama benzer bir etki bıraktı bende. Cevher, bana olan borcunu ödemek istiyordu. Kesik dilini paketleyip kargo şirketini kutuyu alması için ararken derdini nasıl anlattığını bilmiyorum. Eminim kerpeten, maket bıçağı ya da neşter benzeri bir alet kullanmıştı. Belki de sadece birkaç diş ısırığı dilini kökünden kesip koparması için yetmişti. Ama bu onun süslü, piirsingli, paslı kırmızı diliydi. Gördüğüm dillerin anında kime ait olduğunu bilebilme yetisiyle donanmış olarak yaratılmıştım sanırım. Cevher'in annesiyle konuşmanın en iyisi olacağını düşündüm. Onunla yeniden bağ kurmak hatayı tekrarda ısrarcı olmak demekti. Onu evinde buldum. Gene yazı masası başındaydı. Oyurgalayış gününü getirmişti aklına. Cevher, evladım, aç mı karnın? diye sormuştu. Akşamdan mıklama vardı yemekte, aç değildi. Oğlunun yaptıklarından habersiz değildi. Belki ilk duyan da oydu. Annesinden fazla bilgi sahibi değilim, dedim. Hayır, endişelenmedin, korktun. Budala. Zavallı, dedi. Kapalı zarfın içinde gene bir organı mı var diye düşündüm. Belki bu kez yazamasın diye parmağını, duyamasın diye kulağını kesmişti. Duyu organlarından ve yeteneklerinden arınmak istiyor gibiydi. Tam düşündüğüm gibiydi, aşağılık kompleksi ve eziklik, yalnızlığın çeşitli varyasyonlarından biriyle karışmıştı. Ortaya bu tablo çıkmıştı. Hikayenin sonun nasıl getireceğimi buldum, dedi annesi. Bu umurumda değildi. Cevher'in kopuk dilini ve sözleşmeyi kargo kutusunun içinde dilsiz karının kazdığı çukura gömdüm. Onu erkenden yolcu ettiğimden, çukurun derinliği tatmin edici olmaktan uzaktı. Yapabileceğim bundan ibaretti. Bu yaşananlardan yıllar sonra, kendini ve beni oyurgalayan Cevher'i sabun imalathanelerinden birine başı önünde girerken gördüm. Abarttığı gibi tüm insanlar onu tanıyor ve seviyor değildi. Gerçek şu ki, yalnızca ürettiği kelime para etmişti. Nice deha romancılar, içe kapanık bilge şahsiyetler, aç karınlarını doyuramadan, sokaklarda, dilenerek, açıkta ve yalnız ölmüşlerdi. Hazırlık safhasını tamamlamıştı Cevher. Hayatı alaya alarak ve oyun olarak görerek. Oyurgalanmış. Sabun işçisi. Cevher.


Kahve kokusunu sizlere iletebilmenin bir yolunu bulmak isterdim. Burundan geçip bütün vücuda yayılan o dinlendirici, ayıltıcı ve lezzetli kokuyu. Karışık müzik listemi de açtım. Koltuğuma otururken saçımı başımı düzelttim. Omuzlarımı hafifçe dikleştirdim Hadi bakalım Gülnihal yazmaya dedim. Sevildiğin, üzüldüğün diyor Sezen, 'Farkındayım' şarkısında. Ne hoş bir denk geliş bu böyle!. Tam da sizlere bir yaşam öyküsünün yer aldığı kitaptan bahsedecekken. Benim tanışma, birlikte zaman geçirme; duruşundan, sözünden engin bilgilerinden yararlandığım, ismi anıldığında insanın yüzüne kocaman bir gülümsemenin ansızın yerleştiği, şıklığı, nezaketiyle etrafına ayrı bir enerji yayan Binnur Yeşilyaprak Hocam'ın Öz Terapi kitabı 2021 Ağustos ayında yayınlandı. Gülümsedim bu satırları okurken. 'Sen doğru kabul edersen doğru sen etmezsen yanlış, bu sana kalmış' demiş. Okuyucuya baştan özgürlük mü sağladı yoksa manipüle mi etti? Bilemedim. Okudukça kendi kararımı vereceğim dedim. İnsan kendine meydan okuyabilir mi? Okuyabilir elbet diyorum kendi kendime. Zaman zaman acemice yapıyoruz bunu zaman zamanda profesyonelce. Çok zaman da kendi eksiklerimizi, zaaflarımızı, hırslarımızı, acılarımızı, korkularımızı, sevinçlerimizi, kaygılarımızı tam anlamadan sürüp gidiyor yaşantımız. Binnur Hoca kendine cesurca meydan okumuş. Yılların birikimi ile edindiği teknikleri kendine uygulamış. Zaman zaman arkadaşlarından destek almış. Hem savaş alanı hem komutan hem asker olmuş. Bu süreçte 'ne kendine ne de yaşama meydan okunamayacağını' sadece uzlaşılabileceği sonucuna ulaştığını belirtmiş. Kitap Binnur'un iç dünyasının kazı çalışmalarından bahsediyor olsa da sizi de usulca kendi iç dünyanızda bir yolculuğa çıkarıveriyor. Üstelik hiç zorlamadan. Bunda yalın ve içten dilinin, gözümüze sokmadan kendini anlatabilme niyetinin payının büyük olduğuna eminim. Kendime yıldızlardan daha uzaktım diye devam ediyor Sezen Aksu.. Bu yazıma ne güzel eşlik etti bu şarkı. Ben böyle denk gelişlerin hastasıyım. İyi manada hastasıyım. Anımsanan yaşantıların mutlaka önemi vardır. Bugüne yansıyan izler vardır içlerinde. Belki aşılmamış duygular bedenimde bir yerlerde arşivlenmiştir. Anılarla birlikte bu arşivlere de ulaşabilir miyim acaba? diyor hoca. Niyet ederek bu yolculuğa çıkıyor. Kendimle buluşmadan veda etmek istemiyorum diyerek devam ediyor. Kitapta onlarca satırın altını çiziyorum. Kimi keşfettiklerim kimi kendime sorduklarım kimi bunu unutmamalısın dediklerimden oluşuyor. Kitabı kimseye vermeyeceğim dedim. Kendimden çok fazla iz taşıyor ve bu kadar bilinmek istenmediğimi fark ediyorum. Tam bu noktada yaşamında belli bir noktaya gelmiş, binlerce öğrencisi ve yüzlerce meslektaşına kendini açık etme cesareti gösteren hocam bir kez daha bana vay be dedirtti!. Açık konuşayım ben olsam halka açık yapamazdım bunu. Yolculuğunda beden terapi, boş sandalye tekniğinden sık sık yararlanmış hoca. Bunu da kendi kendinize nasıl yapabileceğimiz konusunda güzel tüyolar vermiş. Satır aralarında yakalayabilenler şanslı diyorum. Kafka'dan, J.K Rowling'den, Dostoyevski'den alıntılar yaparak entelektüel zenginliğini anlatımının rengine katmayı da ihmal etmemiş. Anne babasını ve çocukluğunu anlattığı yıllarda o dönemlerdeki toplumsal yapıya, ev hallerine, yaşam alışkanlıkları ve koşullarına da tanıklık ediyor insan. Köklerimizden bize neler aktarıldığı, öğrenmelerimizin nasıl oluştuğu ve daha doğumla başlayan bağlanma sürecinin hayatımıza nasıl etki ettiğine tanıklık etme şansı sunuyor. Eğer annem hayatta iken bu parçalar ile sorunumu halledersem onunla daha doyum verici bir ilişki yaşayabilirim diyerek; bu etkilerin izdüşümlerini ve hesaplaşmalarını da içeriyor. Doğrusu, zorlu ve cesur bir yolculuk bu. Bizleri tutsak eden beklentiler vardır. Bunlara kızarız, öfkeleniriz. Bunlar bizi tutsak eder ve acı çekmemize yol açar. Binnur hoca kendi kızgınlık ve öfkelerinden bahsederken kendi yolculuğu içinde bizlere de ışık tutuyor. Yol gösterici rolüne girmeden yol gösterici oluyor. Neleri nasıl yaşadığımı izliyor ve kendimi dinliyorum. Nasıllar, anlaşılmaz olmaktan çıktı, açıklığa kavuştu diyor. Bağlantıları görebildiğini, kendine ilişkin iç görü geliştirebildiğini ve artık daha net, kabul edici ve bütünleştirici bir şekilde hissettiğinden bahsediyor. Siz hiç farkına varmadan bu okuma yolculuğunda kendinizi izleme eylemi içine giriyorsunuz. Kadın olmak! Toplumdaki rolümüz, ilişkilerimizde tutunduğumuz tavırlar, beklentiler, sıkışmışlıklarımız, sevinçlerimiz, üzüntülerimiz, açmazlarımız, anne olup olmamaya dair hissettiklerimiz.... Bunlara da değinmiş 'Kadın Binnur', 'Sevgili Binnur' .. Kitabın ortalarına geldiğimde Diyarbakır'daki On Gözlü Köprüde kahve içerken merak ettiğim Binnur Hocam'ı tanımış ve vakit geçirmiş olmak bana okuduklarımı çok sahici hissettirdi. İşin açığı bir yanıyla nasıl sonlanacak diye merak ettim bir yanıyla da bu onunla tanışma ve kendi içimde kendime yolculuğum da bitsin istemedim. Birkaç gün ara verdim. Tıpkı onun kitabında bahsettiği gibi bu bir kaç günde rüyalarım hayli renkli, zengin ve kendime dair bir sürü ipuçları verdi. Bedenimizin bize verdiği ipuçlarının ne kadar da öğretici olduğunu bir kez daha hatırlamak farkındalığıma katkı sundu. Aslına bakarsanız kitabın büyüsü bozulsun istemiyorum. Yolculuğunuza minimum etki telaşı içindeyim. Böyle bir sorumluluk hissettim şu an. Bu nedenle kahvemden son yudumumu alıyorum ve yavaş yavaş sizi Binnur Hocam'ın birkaç sözüyle baş başa bırakıp uzaklaşıyorum. Kahvem bitti. Artık size veda zamanı. Hocamın da dediği gibi; İçimde, karşıtı olmayan bir iyilik, kendi dışımdaki hiçbir şeye bağlı olmayan bir var olma sevinci hissediyorum diyebildiğimiz anlar bizlerle olsun. Konuk Yazar: Gülnihal K. Çapacıoğlu, Psikolojik Danışman.