İnsanlık tarihinin bazı anları vardır ki en değersiz ihtimalleri göklere çıkartıp, en değerli ihtimalleri yerlerde süründürmüştür. İhtimaller zincirindeki açık bırakılan Kerkoportalar her daim insan soyunun hayatında kırılmalar oluşturmuştur. Zaman nehrinde yıkanan unutulmaz anlar kolektif bilincimizde yaşayarak sosyolojik değişimlere yol açmıştır. Şu satırların işlenmesi adına vurulmuş her bir dokunuş esnasında başka bir yaşam, kolektif bilinçte azapla hatırlanacak bir tehlikeyle mücadele ediyor. Dünyanın ummaz bir noktasında, geçmişte defaatle umulmuş, uyarılmış bir pandemik salgınla baş başayız. En büyük üretim ekonomisine sahip Çin'in ucuz üretim/işçi kabiliyetinin mütevelliti olan bir yönetim şekliyle, az ihtiyaçlarla yaşama mecburiyeti kılmış vatandaşlarının hemfikir olabileceğimiz pis koşullarda gıda ve türevi yaşam tüketimlerini yaşaması bugünki kırılma noktamızın en temel sebeplerindendir. Ucuz işçilikten faydalanan ülkelerin ve vatandaşların bugün farkında olmadan, değersiz zannedilen ihtimallerle oluşturduğu çarkın getirdiği yıkım, göklerde düşünülen tüm güçleri ölüm kavramıyla sersemleterek yerlere serdi. Tarihteki her bir yaşam tehlikesi ve dolayısıyla ölüm, müteakiben bir değişimle arınmıştır. İhtiyaçları ve tüketimi bitmek bilmeyen insan soyunun, evlere kapanma zorunluluğu ile yaşaması evvela ünlü filozof Schopenhauer'un İstenç konusunda yazdıklarını akıllara getiriyor. Dış dünyaya kapalı hale gelişimizin getirdiği buhran apaçık olarak bizlere hayatımız, prensiplerimiz, düşüncelerimiz konusunda refleksiyon fırsatı doğuruyor. Bu fırsat topyekun olarak toplumlardan aydınlar çıkaracak. Pandemi sorunumuz bittiğinde, gelinen noktaya müşterek sorunları hatırlatacak. Hava kirliliğinin, küresel ısınmanın ve türevi problemlere çözüm amaçlı kitlesel ayaklanmalar yaşanacak. İnsanlık tarihinde yüzyılımıza geldiğimizde karşılaştığımız inançsal ve toplumsal tüm sınıflandırmalar, küresel sorunla birlikte daha az düşünülmeye değer olmaya yüz tuttu. Sınırların kapandığı, ticaretin durduğu, etkileşimin azaldığı sınıflandırmalar arasındaki bu kapalılık kolektif bir dayanışmanın mütevelliti haline geldi. Ülkeler, değerli madenler ve iktisadi yönetim biçimleri dönüşümlerle karşı karşıya kalıyor. İnsanların gözünde ülkesinin gücünü belirleyecek 2 faktör söz konusu olacak: Basitçe diğer ülkelere kıyasla bulunduğunuz sağlık oranları ve maddi imkanlar. Sağlık alanında yeterli test kiti ve solunum cihazı mevzuyken maddi imkan tarafında gıda temini ülkelerin vatandaşına karşı yeterliliğini ortaya koyacak. Tüm vatandaşları topyekun etkileyen bu durum şüphesiz olarak her ülkenin her vatandaşının hükumetinin ekonomik politikalarına karşı bir sorgulama süreci başlatmasıyla birlikte süreç sonunda başarısızlığı apaçık netleşen pek çok hükumetin değişeceğini tahmin edebiliriz. Alışkanlıklarımız değişim sürecinde doğru yönde ilerliyor. Dijital tarafta tüm şirketler uzaktan çalışma pratiğine alışmaya başladılar. Gıda ve benzeri perakende zincirleri teslimat için dijital alışveriş tarafına çalışmalarını yoğunlaştırdı. İlkel ödeme yöntemi olarak kalacağını düşündüğüm kağıt paralar yerini temassız ödemeye sahip kredi kartlarına bırakmaya başladı. Tüm insanlar tokat yediği doğaya karşı bir bağışlanma elde edebilmek için temizliği ve hijyeni elden bırakmıyor. Akıllı telefonlardan odaklanmaya ve düşünmeye fırsat kalamayan insan soyu depresif bir bunalımla kendi kendisiyle baş başa kaldı. Toplumdaki kitlesel alışkanlıklarımız yalnızlığın sadeliği ve sessizliğini tadıyor. Hiç farkında olmadan attığımız küçük adımlar, aldığımız küçük kararlar bir ülkenin ekonomik planını, o ülkenin vatandaşının yaşamını ve dolayısıyla tüketmek zorunda kaldığı bayağı biçimdeki besinlerin sonucuyla tüm dünyayı etkiledi. Tarihin ve zamanın bizleri getirdiği bu noktadan geriye baktığımızda hala dalgın insan soyunun yılmaz biçimde, sonsuz ihtimaller zinciri içerisinde Kerkoporta kapısını yine açık bırakarak soyunun geleceğini topyekun bir dönüşüme soktuğunu görüyoruz. Bu yazı, Evde Kal Türkiye Parlak Jurnal Yazı Yarışmasında 13. olmuştur.


Evvela, Kırım sözcüğü Türkçe bir sözcüktür. Ruslar bölgeye Türkçe Akmescit olarak kullanılan Sevastapol da demektedirler. Kırım yarımadası tarih boyunca çeşitli milletlerin ilgi alanının odağında bulunmuştur. Bunun sebebi tarihi yarımadanın özellikle Karadeniz'de bölge ticareti için kilit bir noktada bulunmasıdır. Hazar İmparatorluğu'nun dağılmasının ardından bölgeye göç yaşanmıştır ve bu nüfusu arttırmıştır. Fakat esas önemli nüfus artışının sebebi, Tatarların yarımadaya gelişidir. Ayrıca Tatarların liderlerinden Hacı Giray daha sonra (1441) Kırım Hanlığını ilan etmiştir. Aynı dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun yükselişi ile birlikte Kırım siyaseti üzerinde etkisi artmıştır. Bir yandan da tarihte Korkunç Ivan olarak bilinen Moskova Prensliği liderinin emriyle Rusların saldırıları sonucu Tatarların diğer hakimiyet alanları olan Kazan 1552'de ardından da 1556'da Astrahan Hanlıkları Rus kontrolüne geçmiştir. Bu hadise yaşandıktan sonra kuzeyde bulunan Tatarlar, güneydeki Tatarlarla ayrışmışlardır. Ve Slavlar ile Tatarlar arasında etnik karışım başlamıştır. Öte yandan Hacı Giray'ın vefatından sonra oğulları arasında taht kavgaları başlamıştır. Nihayet taht kavgasını Osmanlı'nın desteklediği Mengli Giray kazanmıştır. Kırım, Rus tehditinden dolayı 1475 yılında, Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı'ya politik olarak bağlanmıştır fakat net bir ilhak söz konusu değildir. Kırım Hanları ilk zamanlar mirza denilen Kırım asilzadeleri ve seyyidlerin katıldığı bir meclis tarafından ittifakla seçilip tayin edilirlerdi. Ek olarak Kırım, ulus denilen beyliklere ayrıldı. Ulus denilen bu beyliklerin başında mirza denilen şahıslar bulunuyordu, Hanlık memurları ulus topraklarına müdahale edemezlerdi. Savaş esnasında ise mirzalar kendi askerleri ile hanlık ordusuna katılırlardı. 16.yy itibaren hanların seçim, tayin ve azilleri ise doğrudan İstanbul tarafından yapılma uygulamasına geçilmiştir. Kırım 18.yy'ın başından itibaren Rusların iyice güçlenmesiyle beraber, Çarlığın yarımadaya yönelik politikalarıyla hızlı biçimde etnik değişime uğramaya başlamıştır. 1774 yılında Rus Çarlığı ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Küçük Kaynarca Anlaşması ile Osmanlı Devleti'nin Kırım üzerindeki etkisi kırılmıştır. Nitekim önce bağımsız olan Hanlık, 1790 yılında Rus Çarlığı tarafından ilhak edilmiştir. Kırım Hanlığı'nın yok oluşu ile yüz binlerce Tatar da doğrudan veya Bulgaristan ve Romanya üzerinden Osmanlı Devletine göç etmiştir. Nitekim bölgede sular durulmamıştır. 4 Ekim 1853'de Rus Çarlığı ile Osmanlı Devleti arasında yeni bir savaş başlamıştır. Savaş, Kırım Savaşıdır. İngiltere ve Fransa stratejik açıdan Rusya Çarlığı'nı durdurmak için savaşa Osmanlı Devleti'nin yanında girmiştir. Tarafların yoğun kaybının ardından savaş 30 Mart 1856 tarihinde Paris Anlaşmasıyla sona ermiştir. Anlaşmanın ilk maddesi oldukça önemlidir çünkü bu maddeye göre taraflar işgal ettikleri toprakları iade edeceklerdir. Bu sayede Kırım'da Osmanlı için net bir kazanım yoktur. Üstüne Duyuni Umumiye'yi kuracak derecede büyük bir borçlanma peydah olmuştur. Fakat ikinci maddede Osmanlı İmparatorluğu Avrupa devletler topluluğunun bir üyesi olacağı, toprak bütünlüğünün ve bağımsızlığının Avrupa devletlerinin ortak garantisi altına alınacağı hükmü konulmuştur. Daha sonra, Kırım'a Çarlık Rusya'nın çeşitli bölgelerinden gelen Slavlar yerleştirilmişlerdir. Bolşevik Devriminden sonra ise evvela bağımsız sosyalist bir devlet olarak kalan Kırım, Sovyetler Birliği'nin kurulmasından sonra RFSSC'ye dahil olmuştur. 2. Dünya Savaşı'nda Kırım'a Nazi saldırıları sırasında yarımadada kalan Kırım Tatarlarının Nazilerle işbirliği yapması sonucu 1944'te savaş devam ederken Orta Asya ve Sibirya'ya sürülmelerine neden olmuştur. Böylece savaş bittikten sonra, Kırım iyiden iyiye Ruslaşmıştır. SSCB dönemi boyunca Kırım neredeyse herkes için tatil ve tedavi merkezi işlevi görmüştür. 1989'da Kırım Tatarlarına ana yurtlarına dönüş izni verilmesi üzerine onbinlerce Tatar yarımadaya geri dönüşe başlamıştır. SSCB'nin dağılmasıyla birlikte, Kırım Ukrayna'ya bağlı Kırım Özerk Cumhuriyeti'ne ev sahipliği yapsa da, 19 Mart 2014 tarihinde Rusya Federasyonu ortaya çıkan protesto gösterileri sonucu bölgeyi ilhak ederek topraklarına katmıştır.


Şiir okumayı ve dinlemeyi sevenlerin beğeneceğini umut ettiğim şiirleri bir araya getirmek istedim. Bunu yaparken okuması kolay olsun diye her şiire ayrı ayrı bağlantı verdim. Başlıklara tıklayarak dilediğiniz şiire kolayca erişebilirsiniz. Buraya topladığım şiirlerin çoğunu tekrar tekrar okudum, dinledim. Bazı şiirleri ise güzel bir başlık oluşturmak amacıyla bu yazıyı kırk şiire tamamlarken keşfettim. Şiirleri toplarken belli bir tema üzerinde yoğunlaşmak istedim. Şiirleri sonradan sıralamayı düşünsem de bundan vazgeçtim. Bu yazıyı ilk oluşturmaya başladığım günden beri hiç sırasını bozmadan, en doğal haliyle siz değerleri okurların beğenisine sunmak istedim. Bu seçkiye almadığım şiirleri ise bir sonraki seçkide sizlerle buluşturmak istiyorum. Bir sonraki seçki için siz de şiir önerilerinizi yorumlara yazabilirsiniz. Keyifli okumalar. Desem ki vakitlerden bir Nisan akşamıdır, Bir dağ başı yalnızlığı yaşıyorum yeniden., Duymasa da hiç kimse şair gönlümün, Bir incecik dal gibi üzerime titreyerek, Tanrım; bu güzel yüze vermişsin emek, Dolu kadehi ters tut, hiç dökme demek! İşte bu yüzden bir kez daha iyi ki varsın diyorum sana. Senin de beni sevmeni elbette çok isterim. Belki de inanmayacaksın ama olmasa da olur. Çünkü yıllarca sevgimin öyle çok düşmanı, öyle çok muhafızı vardı ki ben seninle onları aştım, inan var olman bile yeterli ve seni seviyor olmak bile büyük bir nimet benim için. Ve şunu bil ki bu sevgime asla çoklarının yaptığı gibi yeteneksizliklerimi, kusurlarımı, yalnızlık korkumu, başarısızlıklarımı yüklemiyorum. Eğer öyle olsaydı, yitirmekten ölesiye korkar, seni kör bir tutkuyla sahiplenirdim. Oysa seni bir dine bağlanır gibi değil, kendi özgürlüğümü sever gibi seviyorum. Bir tek fısıltı duyuluyor: hoşça kal! Hoşça kal! Kurt uyur, kuş uyur, zindan uyurdu. Bir kadeh, bir cigara, dalıp gidene, Peşime bir korku gibi düşen o. Böyle saatlerce bak, böyle asırlarca bak. Benim içimde yaktı sanki gurubu akşam. Senin kirpiklerinde bir damla oldu akşam. Böyle saatlerce bak, böyle asırlarca bak. Yeşil çamlar altında uyuyor şimdi ada, Ve apaçık gözlerin en derin bir rüyada, Ve güneş pırıl pırıl akıyor gözlerinden, Kalbin öyle muntazam, kalbin öyle derinden. Seni düşünüyorum, ayın pırıltıları kaynaklara vurunca. Seni düşünüyorum, uzak bir yol üstünde tozlar havalanırken, Karanlık bir gecede, dar bir tahta köprüde bir yolcu ürperirken. Seni düşünüyorum, boğuk uğultularla orda yükselirken dalgalar. Kulak kesilmek için koruluktayım, sık sık her şeyin sustuğu anlar. Uzakta olsan bile ben senin yanındayım, sende yakınımdasın. Bir karga bir kediyi öldüresiye bir oyuna davet ediyordu. aynalarla kaplattım, ölü ben'im kendini izlesin her yandan, o tuhaf sır içinden! Paniğini kukla yapmış hasta bir çocuğum ben. Oyuncağı panik olan sayın yalnızlık kendi kendine nasıl da eğlenir. Öyle güzelsin ki kuş koysunlar yoluna bir çocuk demiş. hatta sevda yüzünden ölmek de ayıp değil, hatta sevda yüzünden ölmek de ayıp değil. hatta sevda yüzünden ölmek de ayıp değil. sen misin seni sevdiğim o kavga, o kadar da önemli değildir bırakıp gitmeler, arkalarında doldurulması mümkün olmayan boşluklar bırakılmasaydı eğer. belirsizliğe yelken açardı iri ela gözler zamanla, çabuk unutulurdu ıslak bir öpücüğün yakıcı tadı belki de, rengi bile solardı düşlerdeki saçların zamanla, uykusuzluklar yıkıp geçmezdi kısacık kestirmelerin ardından, kim özlerdi avuç içlerinin ter kokusunu, Sen; aklım ve kalbim arasında kalan, Sen gelsen, olmaz ya hani geliversen. Eyvallah paşam. Bu günler geçsin, birlikte dinler, söyleriz.


26 Ocak 2018 tarihinde yayınlayan ilk sezonuyla Dirty Money belgesel serisi, her bir bölümde farklı bir konuya odaklanacak şekilde kurumsal veya bireysel yolsuzluk ve sahtekarlık, finansal suç ve manipülasyon gibi konulara eğilerek bu çerçevede gerçekleşmiş olan eylemleri, belgesel severlerin ilgisine sunmuştu. Altı bölüm halinde 11 Mart'ta yayınlanan ikinci sezonuyla da aynı çizgide ilerleyen seri, çarpıcı ve herkesi ilgilendiren konulara dikkat çekmek ve kamuoyunu aydınlatmak amacıyla devam etmektedir. Üç eski Wells Fargo çalışanının kendilerini tanıtmasıyla başlayan ilk bölüm, geleneksel ama eşitlikçi ve müşteri memnuniyetini ön planda tutan bir banka imajı çizen Amerika Birleşik Devleti merkezli Wells Fargo'nun bu imaja sığınarak çalışanlarına uyguladığı mobbingin etkisiyle müşterilerine yansıttığı finansal suçu konu alıyor. Malezya'nın eski Başbakanı olan Najib Razak'ın, devlet destekli ve kamu yatırımlarının finansmanını sağlama amacıyla kurduğu 1MDB isimli devlet fonu üzerinden devam eden ikinci bölümde, fonun yöneticileri tarafından fon bütçesinin keyfi bir şekilde kullanılması, çalınması ve Najib Razak tarafından yolsuzluğu örtbas etmek amacıyla suiistimal edilmesi izleyiciye aktarıyor. Konunun tarafsız bir şekilde ele alınması amacıyla bu organizasyonun deşifre edilmesinden sonra istifa etmek zorunda kalan Najib Razak'ın da röportajlarına yer verilmiş. Charlie Kusher'ın geçmişte parçası olduğu siyasi suçlar üzerinden, Donald Trump'ın damadı olan oğlu Jared Kusher'ın günümüzdeki ticari faaliyetlerine ve aile yapısına odaklanıyor. Jared'in etik olmayan iş yöntemleri ve siyasi eylemleriyle Kusher ailesi incelemeye alınmış. Uyuşturucu kartellerinin para aklama amacıyla Güney Amerika'dan yasadışı bir şekilde ve adli suç yöntemleriyle çıkarttıkları altını, Amerika Birleşik Devletleri'ne aktarılması sürecini inceleyen dördüncü bölüm, Peru'nun La Pampa bölgesini merkeze alarak, bu suç ağının bölge halkına verdiği zararı çarpıcı bir şekilde işliyor. Guaradians Inc isimli bölümüyle Dirty Money, Amerika Birleşik Devletleri içerisinde gerçekleşmiş olan veraset suçlarını içerecek şekilde, üzerinde pek durulmayan ancak birçok yaşlıyı mağdur eden bir konuya yer vermiş. Avukatların farklı şekillerde yaşlı müvekkillerini dolandırmalarını, mülklerinden ve ailelerinden koparılma süreçlerini konunun muhatapları aracılığıyla açıklıyor. Son bölümde Asya'nın çeşitli ülkelerinde ve Amerika Birleşik Devletleri'nde faaliyet gösteren Tayvan Merkezli Formosa Plastik Şirketi'nin, Teksas Eyaleti'nin Point Comfort Şehri'nde meydana getirdiği çevre kirliliğini eski Formosa çalışanları ve bölge halkı tanıklığıyla ifşa ediyor. Ayrıca bu örnek üzerinden plastik üretiminin ve tüketiminin dünyanın ekosistemine ve insanların sağlığına olumsuz etkisi de izleyiciye sunulmuş. Her bölümün sonunda meraklıların bilgilendirilmesi amacıyla ilgili konu ve kişilerin mevcut durumları hakkında da açıklamalar yapılıyor.


9 Ekim 2018'de Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından prömiyeri yapılan Kış Masalı; Akün Sahnesi' nde seyirciyle buluştu. Kış masalı, gerek seyirci için gerekse oyuncu için zor bir oyun. Bu zorluğun en büyük etkeni oyunun uzun oluşu. Oyun boyunca oyuncu coşkusunu hiç kaybetmeden hatta üstüne koyarak oynarken seyircinin de aynı sabır ve artan bir merakla dikkatlice izlemesi oyunun lezzetini tam almak için son derece önemli. Oyunun 9 Ekim' de oynanan prömiyerini izlemiş olmama rağmen oturmuş bir oyun izledim. Birkaç dil sürçmesi dışında neredeyse hatasız oynandı. Sicilya Kralı Leontes'in, uzun süredir sarayında ağırladığı eski dostu Bohemya Kralı Polixenes ile karısı Hermione arasında bir ilişki olduğundan şüphelenmesi ile olaylar başlar. Bu kıskançlık Kral ile birlikte etrafındakilerin de hayatına dokunacaktır. Bırakın zaman örtsün üzerini her şeyin, bu masalın sihriyle. Oyunculuk: İlk gösterim olmasına rağmen temiz, aşırılıktan uzak ve neredeyse hatasız bir oyunculuk çıkarılmış. Zaten oyun ekibine bakıldığında anlaşılacaktır. Oyun ekibi çoğunlukla on yıllarını tiyatroya vermiş ustalarla dolu. Ben özellikle Mesut Turan'ı ve Emre Ercil'i çok beğendim. Dekor ve kostüm tasarımı: Yalın bir dekor tercih edilmiş. Sahnede günlük hayatın yalınlığını ve aşırıya kaçmayan oyunculuğu öğütleyen Shakespeare düşünüldüğünde; bu yalınlığı sade, zarif ve yerinde buldum. Üzerine çok fazla araştırma imkanım olmasa da kostüm tasarımını da döneme özgü ve başarılı buldum. Koreografi: Dans düzenini de beğendim. Bazı seyircilere göre ikinci perdenin başındaki dans sahneleri çok uzundu ama bana kalırsa yılların geçişini ve duygu değişimini hissettirmek adına uzun olması gerekliydi. Deniz Alp'in emeğine sağlık. Müzik: İlk perdenin başındaki monologlar bana tabiri caizse biraz yavan geldi. Yavan olmasından kastettiğim arka fonda ses olmaması. Metnin okunuşundaki şiirselliği veya oyuncu performansını ön plana çıkarmak için mi bu şekilde düşünülmüş bilemiyorum. Ama bence ilk perdede de ikinci perdedeki gibi arka fonda daha çok ses ve müzik olsa daha güzel olurdu. Ancak genel olarak bakıldığında müzikler de başarılıydı. Fırat Akarcalı'nın yüreğine sağlık. Umarım faydalı olmuştur. Ayrıca eksik gördüğünüz kısımları ya da oyun hakkında başka fikirlerinizi ve bakış açılarınızı yoruma yazarsanız çok memnun olurum. Bu güzel tiyatro incelemesi için çok teşekkür ediyorum. Sizin gibi insanlar sayesinde tiyatrolar hakkında kısa da olsa bilgi edinebiliyoruz. Tiyatroya gitmeyi seven bir insan olarak Ankara'da oyunları takip ederken sizi de takip edeceğim. Oyunlar üzerine yorumlarınızın devamını bekliyorum. Teşekkür ederim. Mehmet Bey bu güzel ve samimi yorumunuz için çok teşekkür ederim. Şu an çok sıkı bir şekilde Devlet Tiyatroları' nı takip ettiğim halde, bir süre için yorum yazılarına ara vermeye karar verdim. Bu süre zarfında kendimi, drama merkezli sahne sanatları üzerine daha çok geliştirmeyi amaçlıyorum. En kısa sürede yorumlara tekrar devam edeceğim. İlginiz için tekrar teşekkür ederim.


İnsanoğlu etrafındaki çoğu şeye olduğu gibi çiçeklere de kendince anlamlar yüklemiş. Çiçeklerle konuşmuş, ağlaşmış. Çiçekler dile gelmiş, seni seviyorum demiş. Dile gelmiş yeter artık demiş, dile gelmiş sana dargınım olmuş. Mesela orkide gurur olmuş, kırmızı gül aşk. Ve daha çok ilerletmişiz çiçeklerle olan samimiyetimizi. Renklerine göre anlamlar yüklemişiz. Aslında biz her şeye bir anlam yüklemişiz. Her şeyi bir şekilde başka şeylerle ilişkilendirmek istemişiz. Mesela pembe renk kızların olmuş, mavi renk erkeklerin. İnsanoğlunun yaşadıklarını anlamlandırma çabası için küçük küçük örnekler bunlar. Yahu iyi tamam da neden anlatıyorsun bunları, dediğinizi duyar gibiyim. Sevgili dostlarım dünyada binlerce lisan ve şu an yazdıklarımı okuyup anlayabilecek milyonlarca insan var. Tüm bu sınırları kaldıralım ve dünyadaki herkesin aynı dili konuştuğunu varsayalım. Bizler anlatmak istediklerimizi, kelimelerin sığlığıyla sınırlandırıyorsak eğer, üzülerek söylüyorum ki yine derdimizi istediğimiz biçimde anlatamayacağız. Çünkü iletişim yolları fiziksel olarak gelişirken -tıpkı her geçen gün daha da uzaklaştığımız doğa gibi- alternatif iletişim yollarımızı ve duygu bağlarımızı yitiriyoruz. Kısacası daha çok kelime kullanıyoruz ama sığlaşıyoruz. Artık çiçeklerin anlamlarını unuttuk. İsimlerini unuttuk. Onlara yüklenen duyguları unuttuk. Bir çocuk ne yaparsa yapsın yakışır. Bu cümleyi yaşlı bir amcadan duymuştum. Bir çocuğun yaptığı yaramazlık sonrası çocuğa hiç kızmadan, arkasından olaya tanıklık eden bendenize söylemişti. Çocuğa kızmasını bekleyen ben garipse, bu cümle karşısında şaşırıp kalmıştım. Ara sıra aklıma geldikçe bu cümleyi düşünürüm. Şimdi de unuturum korkusuyla yazıyorum. Evet, amcanın kurduğu cümle her çocuk için doğruydu. Neden mi? Çünkü çocuk iyiliği ve kötülüğü henüz tam tatmamıştır. Henüz seçmeye başlamamıştır. Seçmenin ne demek olduğunu yeni yeni oyunlardan öğrenmeye başlamıştır. Nar gibidir çocuk. Güneşle birlikte sabah erkenden uyanır. Annesinin gözünde bir tanedir. Ama bir dışarı çıkmaya görsün, hemen ikileşir, üçleşir, onlaşır. Bir çocuğun sokağa inmesi demek, onu pencere kenarından izleyen diğer çocuklara başlı başına davettir. Öyle isme filan da gerek yoktur hani. Çoğu birbirinin ismini saklambaç oynarken sobeleyince öğrenir. Kazanmak ya da kaybetmekten ziyade, insan olmanın ve olabilmenin değerini öğrenir. Asıl kazancın insanlarla bir arada yaşayabilmek, birlikte olabilmek olduğunu bilir çocuk. Sonra unutur bu gizli hikmeti. Ee sonunda fark eder ve ekler: Yalnızlık bir çeşit unutkanlıktır diye. Şimdi ben de çocukça düşünüp daha güzel bir dünya hayaliyle yazıyorum bu son cümlemi: Bir zamanlar çocuk olduğumuzu ve o zamanları özlediğimizi kendimize hatırlatalım. Hatta mümkünse bazen çocuk olalım. İnsanoğlu olarak çok farklı yönlerimiz olsa da evrensel değerlerimiz de var. Mesela çiçek. Çiçekler herkese güzel şeyler anımsatıyor olmalı. Her dinde çiçeklere güzellik ve huzur atfediliyor. Çocuklar da her ne kadar uğraşılması zor varlıklar olsalar da özünde masum oldukları için bir çocuk ne yaparsa yapsın yakışır sözü çok yerinde olmuş. Kalemine sağlık. Yaptığın her yorumla karalamalarımın farklı yönlerini keşfediyorum. Burada yazdığım ve yazdıklarımı okuduğun için şanslı olduğumu düşünüyorum. Güzel yorumun ve katkıların için teşekkür ederim. Evet, Nazım ne güzel de demiş... bir günlük de olsa öğrensin dünya arkadaşlığı. Bu yazının altına böyle bir şiir kondurduğunuz için teşekkür ederim Rabia Hanım.


Yaklaşık bir hafta önce; ayın dünya, dünyanın ise güneş etrafındaki dönüşü tamamlandı. Her ikisi de yeni yıl ile yeni bir döngüye girdi. Bizler de yıllık programlarımızı akıllı telefonlarımızdan yeniden şekillendirmeye başladık. Akıllı telefon diyorum çünkü artık kimse takvim yapraklarına dokunmuyor. Herkes her işini artık rengarenk ekranlarla; küçük, çok fonksiyonlu kutularla hallediyor. Vakitten ve kağıttan tasarruf etsek de bu durum bizi geri dönülmez biçimde değiştirmeye başladı. Aynı evdeki aile üyeleriyle, arkadaşlarla sosyal medya üzerinden konuşur, anlaşır olduk. Birbirimize temas ederek duygularımızı ifade etmeyi minimuma indirdik. Duygularımızı, renkli jest ve mimik sembolleriyle, karmaşık kelime salatalarıyla ifade eder hale geldik. Bu konu özelinde herkesin diyebileceği birçok şey var. Çünkü bu türümüzün sosyal evrimi. Şimdi ayrıntılı biçimde hatırlayamadığımız ama daima aklımızın bir köşesinde yer etmiş çağ geçişleri tabirini yakında daha sık kullanacağız. Çünkü tükenen doğanın yerini almaya çalışan teknoloji ile resmen yeni bir teknosistem oluşturmaya çalışıyoruz. Bu geçişi savaşla mı yoksa barışla mı yapacağımız ise hala merak konusu. Ancak kutuplaşan uluslara ve tükenen kaynaklara bakıldığında bu geçişin daha çok savaşla geleceği tezi kuvvetle muhtemeldir. İklim değişikliği çok uzun yıllardır konuşuluyor. Üzerine araştırmalar yapılıyor. Şu an hak ettiğinden daha az konuşulmasının sebebi ise kuşkusuz tüm dünyanın mücadele ettiği ve henüz hakkından gelemediğimiz virüs salgını. Hatta bu salgın olmasaydı eminim şu an ki gündemimiz küresel ısınma olacaktı. Pandemi bizi birbirimizden ve doğadan uzaklaştırdı. Ancak bunun doğaya faydası bir dönem karbon salınımının azalımı ile sınırlı kaldı. Dışarı çıktığımız kısa vakitlerde doğayı yarışırcasına daha çok kirlettik. Evet, araçlarımızı daha az kullandık ama petrole olan talebin azalmasına rağmen maliyet hesabına dayandırılarak çıkarılmaya devam eden petrol en ucuz yol olarak denizlere döküldü. Sularımız daha çok kirlendi. Temizlik ve hijyen adına taktığımız eldiven ve maskeler doğamızı, sularımızı kirletti. Dünyanın ısınması ile ekolojik denge bozuldukça bozuldu. Son günlerde adından sıkça bahsedilen su kıtlığı gündeme gelmeye başladı. İlerleyen günlerde bu alanda küresel çalışmalar yapılacaktır. Daha geçtiğimiz günlerde; Çin'in buzulları korumak adına örtüyle kaplamaya başladığına dair haberler gördük. Artık bu tarz haberleri daha sık göreceğiz. Dünyadaki birçok ülke salgınla mücadele ederken ekonomik, kültürel ve daha birçok alanda onarılabilir ve onarılamaz yaralar aldı. Bu yaralardan en önemlisi kuşkusuz ekonomi oldu. Arz talep dengesinin bozulmasıyla desteklenemeyen üreticiler büyük yaralar aldı. Kısacası evimizdeki aşımız bize gelene kadar birçok yerden geçerken geçtiği yollarda onları tutan eller yara aldı. Üreticinin aldığı yara göz önüne alındığında tarla tarımının azalacağı ancak bireysel ve bahçe tarımının artacağını söyleyebiliriz. Bu yıl sonundaki verileri merakla bekliyorum. Kültürel temalar kısmında sanat alanındaki muhtemel değişikliklerden bahsetmek istiyorum. Bu değişikleri aşıların işe yaraması umudu ve öngörüsüyle yazıyorum. Bu dönemde kuşkusuz çok şey yaşandı çok eser karalandı. Bunların arasından salgın temalı içeriklerin yoğunluğunu bu yıl göreceğiz. Dünyadaki kargaşa yine aynı şekilde eserlere de yansıyacak ve daha karamsar daha disütopik tiyatro eserleri, sinema filmleri izleyeceğiz. Hatta bu döneme gönderme olarak, geçmiş yüzyıllarda yaşanan salgınlara ve sonrasına ait eserleri de görmemiz kuvvetle muhtemel. Bundan ziyade aşının işe yaramasını, muhtemel tedavilerin işe yarar hale getirilmesini ve salgının kontrol altına alınarak bu salgında çok fazla yara alan sanat camiasının yaralarının tez zamanda sarılmasını ümit ediyorum. Umarım yaralar kapanır, kabuk bağlar. Çok uzun zamandır bilgiye erişimin dönüşüm içerisinde olduğunu zaten konuşuyorduk. Bu salgından önce de böyleydi. Ancak salgınla birlikte yaygınlaşan online eğitim programları teorik bilginin aktarılması konusunda hız kesmeden önümüzdeki dönem de devam edecektir. Ben bile alanımla ilgili olmayan ama ilgi duyduğum birçok alanda bilgi sahibi oldum hem kolayca hem de yasal bir şekilde. Parayı kuşkusuz Lidyalılar buldu ve o günden bugüne birçok değişime uğradı. Ama Lidyalılar parayı bulmadan önce de insanlar alışveriş yapıyorlardı ve işin garibi anlaşabiliyorlardı. Aslında ortaya çıkış tarihi yakın olsa da blok zincir ve kripto paralar gerek halk gerekse sermaye piyasalarınca her gün daha çok kabul görmeye başladı. Bu yıl işte bu geçiş için anahtar rol oynayacak diye düşünüyorum. Bu yıl ülkemizin de bu alanda bir girişimde bulunması kuvvetle muhtemel.


Bayağı bir günün, sıkıcı bir öğle vaktiydi. Perdeyle mücadele etmeksizin pencerenin açık kalan kenarından dışarı baktım. Hava çok güzeldi. Hava almak, yürüyüş yapmak belki dışarıda biraz oturmak için bahçeye çıkmaya karar verdim. Üstümü değiştirdim ve yavaş yavaş bahçeye doğru yöneldim. Dışarısı hiç beklediğim gibi değildi. Evet güneş vardı, sıcak olmasına da sıcaktı ama hafifte olsa soğuk bir rüzgar esiyordu. Buna uygun olarak giyinmemiştim. Olsun dedim, zararı yok. Bahçede gezinmeye ve üzerimdeki kısa kollu elbise ile üşümeye devam ederken çatıdan bir şey düşüverdi. İlk önce güvercin şakası zannedip ilgilenmedim. Daha sonra, yerde bir arının bir ters bir düz dönerek debelendiğini fark ettim. Sürekli oturan ve nefes almaktan bile ara sıra sıkılan bendeniz için izlemeye değer bir olaydı. Arının ne yapacağını merak ediyordum. Küçük oluşu ve -kanatlarını kullanmaya çalışırken- gözüme çarpan beceriksizliği sayesinde yavru bir arının ilk uçuşuna şahit olduğumu anladım. Ellerinize sağlık sayın yazar. İçinde bol bol sizden pırıltılar olan bir yazı olmuş.


Bu ne biçim hava böyle! Özgürlük ne yana uçuyor? Karıncalar neden sürekli çalışıyor? Kafamda birbirinden bağımsız sorular var. İçimde birbirinden bağımsız ve aykırı insanlar. Bir şeyi yaparken nasıl oluyor da bambaşka bir şeyi istediğimi anlayamıyorum. Pişmanlıklarım yok denecek kadar az. Korkularım her yanımı sarmış. Her nefes alışımda azar azar soluyorum. Neden bunları buraya yazıyorum? Bunu da bilmiyorum. Bildiğim bir şeyler var ama bildiklerim sorularımın yanıtları olamayacak kadar basit. Mesela çileğin çelikle ürediğini; kajunun, her kaju elmasının içinde bir tane kaju fıstığı olduğu için pahalı olduğunu biliyorum. Gel gör ki şimdiye kadar ne çilek yetiştirdim ne de bir kaju ağacı gördüm. Oturduğum koltuktan hiç kıpırdamadan ve durmadan düşünüyorum. Bir şeyleri değiştirebilmek için her şeyi gözden çıkarmak mı gerekli? Sahi ne yapardım ilk iş olarak? Sanırım ilk olarak karmaşık kelimelerden kurtulurdum. Giymediğim eşyaları sahiplenmeyi bırakırcasına sürekli peşimde sürüklemezdim onları. Hatıraları peşimde sürüklemezdim.


Hepimizin hayatında güç dönemler vardır. Bu dönemleri, geçilmesi gereken bir uçurum olarak düşünelim ve sizinle bu uçurum üzerine biraz konuşalım. Herkes uçurumu nasıl geçeceğini bilir. Aklın yolu birdir. Uçurumu geçmek için dirayetli olmak, sabretmek, azmetmek gerekir. Yolun ne başında ne de sonunda rehavete kapılmamak gerekir. Uçurum yalnız tehlikeli değildir. İçinde barındırdıklarıyla güzeldir de. Bir adımında ayağına diken batarken diğer adımında o dikenin çiçeği kanayan yarana merhem olur. Uçurumu geçmek için dikenler ayağına battığında pes etmemek, çiçeğe aldanıp gardını düşürmemek gerekir. Kimse uçurumu geçmenin kolay olduğunu söyleyemez. Kimisi yola çıkar kimisi denemez bile. Yani kimi yola çıkar yenilir kimisi yola çıkmadan yenilir. Mükafatın çoğu ise yola çıkana verilir. Sözün özü, bazı şeyleri söylemesi kolay yapması zordur! Mücadele etmenin güzelliği ise tüm o acılara değerdir. Hava bugün hayli kapalı. Kuşlar çatı oyuklarında, köşelerinden hiç çıkmadılar. Solucanlar yer altında... Güneş hiç doğmadı, bir yağmur damlası bile yeryüzüne inmedi. Her yer sessizliğe bürünmüş. Kasvetli bir hava her yanı sarmış. Sıkılan birkaç insan, beyaz perdelerinin ardından mütemadiyen sokağa bakıyor. İşte tam o sırada sokağın başında mağrur bir kedi beliriveriyor. Ağzında küçücük bir balık. Patilerini öylesine gururla öylesine kendine güvenerek ileri atıyor ki kedinin balığı bizzat yakaladığını düşünmekten kendinizi alıkoyamıyorsunuz. Sonra ister istemez kedinin her adımını takip ediyorsunuz. Nereye gideceğini merak ediyorsunuz. Kedi, oturduğunuz binanın hemen bitişiğindeki bahçeye sapıyor. O an sanki dünya o kedinin etrafında dönüyor. Hayatınızı ilgilendiren bir haber bir bilgiymişçesine kediyi daha çok merak ediyorsunuz. Bir anda kalkıp -çok geç olmadan- bahçeyi gören cama doğru yöneliyorsunuz. Gözleriniz küçücük adımlarını devleştiren o asilzadeyi arıyor. Hemencecik buluyorsunuz. Ve bulmanızla şaşırmanız bir oluyor. Hadi, bak gün doğdu. Kalk artık. Pencereyi aç. Rüzgarı, uçan kuşları, güneşi selamla. İyiliği selamla... Bırak yanan yansın. İçindeki ateşi söndürme. Söndürme yansın; utandığın düşüncelerin, kavrulsun... İnan bana bu ateş seni kül etmez. Bu ateş ki ismini anası babası değil, ismini kendisi değil, kalemlerin ilan ettiği çocuğun içinde de yanar.


Eylül; sararan yaprakların döşediği yollarda yürür. Hissiz şehirlere, serin geceler armağan eder. Sonbahar yolunun başlangıcıdır. Yolun sonundaysa bizi kış bekler. Hatırlattıkları bir yana eylül geldi. Hem de elinde soğuk bir pervane ile geldi. Gri şehirlerin sabahını ve mütemadiyen akşamını soğutmaya geldi. Ağaçların yaprakları sararmaya başladı. Hiç kuşkusuz sararan yapraklar yakında dökülecekler. İşte ben ne zaman bir dökülüş görsem ulu orta yerde hislenirim. Dökülenlere mana yüklerim. Hem de bunu her yıl istisnasız yaparım. Yaprakların döküldükten sonra tekrar taptaze peyda olacağını bildiğim halde düşenlere üzülürüm. Ağaçların kışı geçirmek için uykuya girmeleri, uykuya girmek için yaprak dökmesi gerektiğini bildiğim halde hislenirim. Garip bir hüzün kaplar içimi. Yaprakların beni terk ettiğini düşünürüm. Onların hatıralarına basmaya kıyamam. Gidişlerinin ardından el sallarım. Neden tüm bu değişimi defalarca gördüğüm halde hüzünlenirim bilmem ama tutamam işte kendimi. Kaptırıveririm. Bazı sabahlar bedenim bazı sabahlar zihnim erken uyanıyor. Zihnimin erken, bedenimin geç uyandığı bir sabah hayatın anlamını düşündüm. İlk olarak, son zamanlarda çokça sorguladığım bir kanıya vardım. Hayat; müziğin ritmine uymayanları acımasızca eleştiriyor. Müzik hepimiz için çalıyor onun için şöyle söylemek isterim. Hep birlikte dans ediyoruz. Kimimiz sürekli ayağına bakıp tökezliyor kimimiz müziğin ritmine uyup bu serüvenden zevk alıyor. Sürekli yer değiştiriyoruz. Birbirimizle etkileşim içerisindeyiz. Benliğimizi merkeze alıp çevremizle ritmimizi paylaşıyoruz. İşte ben, tüm bu devinim içindeki kimsesizliğimi düşündüm. Çaresizce suyun akışına kapılıp gidişimi düşündüm. Önce kendimi çaresiz hissettiğim için üzüldüm. Sonra üzüldüğüm için tekrar çaresiz hissettim. Neden kendimi çaresiz hissettim işte bu soruya net bir cevabım yok. Üzüntümü bir kenara bırakıp sebebini düşündüğümde bir süredir ayaklarıma baktığımı fark ettim. İşte bu yüzden olmak istediğim yerde miyim değil miyim bilemiyorum. Ancak artık ne yöne bakmam gerektiğini kestirebiliyorum. Oturmayı düşünmediğimiz eve bir tuğla dahi koymak istemeyiz. Aynı bunun gibi bir yer hoşumuza gitmediyse ve o yerden uzaklaşmak istiyorsak her şey gözümüze kötü gözükür. En ufak bir şey bile canımızı sıkar. Oysa gitmeyi istediğimiz yer öyle midir? İnsanoğlu varmak istediği yere giderken cebinde zeytin çekirdekleri götürür. Çünkü işin bizzat doğasında bu vardır. Tutumlarımız ve hayata bakış açılarımız değişir ve bu her halimizi etkiler. Tıpkı zor da olsa sevdiğimiz bir işi yapmanın verdiği huzur gibi. Gönlümüz, görüşümüzü etkiler.


Terliklerim... Evet, geçen gün evde terliklerimle otururken bayağı sohbetler ediyorduk. Konuşma sırasında bu yıl kışın geç başlayıp erken bittiğine de değindik. Sonra küresel ısınma, gıda krizi deyince laf lafı açtı. Sen o işi ne yaptın ben bu işi batırdım derken konu döndü dolaştı değişen şeyler üzerine geldi. Bir an duraksadım. Hiç konuşmadan, paylaşmadan, geriye dönüp bakmadan yaşayıp gidince değişen şeylerin farkına varmak mümkün değildi. Her şey gerçekten inanılmaz bir hızda değişiyordu. Elbette değişmeyen şeyler de vardı. Mesela; gökyüzüne bakınca, engin maviden tutun da bakır kızıla kadar insanı kucaklayan o derin ferah ve huzur hissi hep aynıydı. Gökyüzü hep böyle insana huzur verecekti. Bir an önce gökyüzünü görmek için başımı kaldırmak istedim. Kafamı kaldırdım ve tavana baktım. Hayal dünyasından uyanmıştım. Gerçeklik bana beyaz bir tokatla kendini hatırlatmıştı. Sonra tam tersine bir hareketle yere baktım. Ayağımın altında duran halıyı gördüm. Halının desenlerine bir anlam veremedim. Neden bu anlamsız halıyı alıp hayatımın orta yerine öylece koymuştum. İnsanın sürekli gördüğü şeylerin bir anlamı olmalıydı. Ne kadar çok şey değişmişti. Terliklerim hariç etrafımda gördüğüm her şey yeniydi. Sürekli bir şeyleri değiştirmişim. Bununla da kalmayıp değişmiştim. Ancak dönüp hiç kendime bakmadan yaşamıştım tüm bunları. Evet değişmiştim ama nasıl değiştiğimi, nelerin beni değiştirdiğini hiç düşünmeden yapmıştım. Kendi kendime başlattığım bu kaotik süreç bir süre daha bu şekilde devam etti ve basit mantık kuralları ile bazı çıkarımlarda bulundum: İnsan var olduğu günden beri bir değişim ve gelişim içindeydi. Bu durağan bir şey değil bilakis bir süreçti. Farkına vardığımız her değişim benliğimizi anlamlandırabilmek ve kendimizi tanımak adına bize kıymetli ipuçları veriyordu. Yani insanın kendini tanıması için değişen yönlerinin bilincinde olması, bunu sorgulaması gerekiyordu. Bunun için en iyi yol her gece uyumadan önce on dakika düşünmekti. Bu güzel ve değerli yorum için teşekkür ederim sevgili okur. Guzel bir yazi olmus. Ozellikle yazinin giris kismi bana eski gunleri hatirlatti.


Aylardan kasım, günlerden perşembeydi. Ankara'da sonbahar yer yer ayaza keserdi. Gündüzleri eser, geceleri esmese de insanın içini üşüten bir soğuk her yeri sarardı. Dışarısı böyle soğukken evler, evdeki odalar küçüldükçe küçülür, daraldıkça daralırdı. İnsanın içine bir kasvet çökerdi. Bu kasvetin tek çıkar yolu dışarı çıkıp soğuk havayı ciğerlerine doldurmaktı. İki arkadaş yol boyunca göz göze gelmemeye çalışarak yürüdü. Elleri ceplerinde sıcaktı. Ancak içlerini üşüten bu soğuk katlanılır gibi değildi. İçi sıkılan adam yerde bir meşe palamudu gördü. Görür görmez aniden palamuda bir hamle yaptı. Palamut yol boyuncu dümdüz ilerledi. Adam az sonra palamuduna tekrar kavuştu. Bir tekme daha savurdu. Palamut bir kez daha yol boyunca dümdüz gitti. Ancak bu sefer adamın değil de yol arkadaşının tarafına-önüne geçti. Adam palamuda bir tekme daha savurmak edasıyla gözlerini meşe palamudundan ayırmaksızın yürüdü. Palamut onun palamuduydu artık. O içinin sıkkınlığını geçirmiş ona bir meşgale ve uğraş sunmuştu. Dikkatinin dağılması sıkıntısını gidermişti. İşte bu yüzden meşe palamudunu sevmişti. Adam meşe palamuduna bir tekme daha savurmak için arkadaşına lisanı hal ile rica etti. Arkadaşı bu çocukça oyundan sıkılmış olacak ki palamudu ayağının altına aldığı gibi ezdi. Biraz duraksayıp çıtırdamasını duymak istercesine tekrar bastı. Bu kısa kıyım, yol arkadaşının gözünde değer dahi görmeksizin geçti ve bitti. Yol arkadaşı için katlanılmaz olan bu meşgale değersizdi. Adam için değerli olduğunu bilerek mi ezdi bilmeden mi ezdi bunu bilmek ise imkansızdı. Adam bir anda neye uğradığını şaşırmıştı. Yol arkadaşından bunu hiç beklemiyordu. Kalbi kırılmıştı. Palamudu ezilmişti. Adam uzaklara tekrar bakmaya başladı. Bu sefer gözleri, oyalanabileceği yeni bir palamut aramıyordu. Uzaklara baktı ve uzun uzun mütemadiyen daldı.


Kişisel blog türü günümüzde oldukça popüler bir tür. Bu popülerliği doğal olarak hak ediyor. Çünkü insanların kendi duygu ve düşüncelerini samimi bir şekilde belirttikleri bir blog türü. Bu gün Kişisel blog nedir?, Kişisel blog nasıl olmalıdır? Nasıl olmamalıdır? sorularına cevap vereceğim. Öncelikle blog ne demek onu bilmemiz gerekiyor. Lakin bu konuda daha evvelden bir yazı yazmıştım. Bu yüzden blog nedir yazısına bakmanızı tavsiye ederim. Çevrimiçi ortamda kişisel olarak oluşturulan ve bir odağı olan blog türüdür. Yazarın bir nevi günlüğü gibidir lakin günlükten fazlası vardır. Çünkü blog yazılarına okur yorumları gelir ve bu şekilde yazar ile okur iletişim kurar. Bu tür, bloglar içerisinde en fazla tercih edilendir. Dediğim gibi, özellikle son yıllarda çok yaygınlaşmıştır. Kişisel blogları aslında diğer site türlerinden ayıran en önemli özelliği içeriği ve konusudur. Aynı zamanda işin içinde üslup da vardır. Okurlar ne bir haber yazısı gibi resmi ne de bir kurumsal siteye ait bir yazıymış gibi sıkıcı yazılar okumak isterler. Bireysel bir üslupla, sanki karşısındaki ile konuşuyormuşçasına samimiyet kokan cümleler blog okurlarının istediği şeydir. Bir kitap düşünün ve bu kitabın her sayfasında çeşitli pis lekeler olduğunu hayal edin. Fakat kitap içeriği çok değerli. Belki de siz, içeriği çok değerli olmasına rağmen bir satır okumadan kitaptan el çekeceksiniz. Çünkü çok kirli ve pislenmiş. İşte aynı bunun gibi, blog teması da çok önem arz ediyor. Sitenizdeki yazılar çok güzel olabilir ama temayı beğenmeyen bir okur, yazınızı bile incelemeden sitenizden ayrılabilir. Tema nasıl olmalı? Tema, sizin konunuza özgü şekilde yer almalıdır. Etrafta müzik notaları uçuşan ve görselleri enstrüman olan bir tema ancak müzik ile ilgili yazılar yazıyorsanız güzel bir seçim olacaktır. Belki de bilim hakkında yazıyorsunuz. O zaman da ona göre bir seçim yapmalısınız. - İçeriklerde intihal olmamalı. Yani yazılar özgün olmalı. - Etkileyicilik ve nitelik ön planda olmalı. - Bir fayda kaygısı taşıma zorunluluğu tabi ki yok. Bazen kişisel bloglar özellikle fayda sağlayacağım diye kendini zorluyorlar. Neme lazım kardeşim? Pekala sanat blogları çok kaliteli olabiliyorlar. Estetikten başka bir kaygıları da bulunmuyor. - Yorum ve cevap şeklinde iletişim kurulmalı. - Bir aidiyet ve tarzı bulunmalı. - Hakkında sayfası, yazarları tanıtan ufak açıklamaları bulunmalı ve okurların size ulaşabileceği bilgiler yer almalı. - Okunma kaygısından çok kaliteli içerik kaygısı bulunmalı. Bu zaten dolaylı olarak okur kitlenizi oluşturacaktır. - Teması hoş ve sade olmalı. - Ayrıca blog yazarları için 13 altın tavsiye yazısına bakmanızı tavsiye ediyorum. Bir çok kişisel blog sitesi var demiştim. Emin olun bir o kadar da kendini kişisel blog sanan site var. Kişisel blog bir haber paylaşma sitesi olmaz, olmamalıdır. Ya da ansiklopedi veya sözlük de değildir. Haber içeriği olan bir yazı tabi ki olabilir ama sadece haber olan bir yazı emin olun hiçbir şekilde ciddi olarak okunmayacaktır. Zaten genelde bu tip içerikler maddi kaygı güdüyorlar. Sözün özü bu tür, kendine özgü bir site tipidir. Ondan ne haber sitesi olur, ne portal olur, ne ansiklopedi olur, ne başka bir şey. Yani bu tür adı üzerinde kişisel blogdur. Yazıda ana olarak kişisel blog nedir? Ne değildir? bundan bahsetmeye çalıştım. Toplu olarak baktığımızda aslında genel geçer birkaç ana kural dışında fazla bir kuralı yok. Yani biraz özgür bir karakteri var kişisel blogların. Bu yüzden siz kendi tarzınızı yaratın ve özgün olun, işte o zaman değerli olacaksınız. Gayet yararlı bir konu makaleleriniz için teşekkürler. Başarılarınızın devamını dilerim. Faydalı bilgiler bulunabilen nadir bloglardan. Evet böyle tanım yazıları önemli. Çünkü bazı kavramlar var ve tanımlamaları, ne olduklarını açıklayan yok. Bu tarz açıklamalarla birlikte belki de Türkçeye yeni kavramlar kazandırabilme oranımız artıyor. Umarım gün gelir, bloga güzel bir Türkçe karşılık bulunur. Bende yeni bir kişisel blog kurma aşamasındayım tavsiyelerinizi dikkate alarak devam edeceğim inşallah çok teşekkürler.. harika içerik bu yazıyı okuyup bu işe girenler mevcuttur.. Yeni başlayanlar için güzel bir rehber olmuş, tebrikler.


Günümüzün popüler bilgi paylaşım platformları olan bloglar, bugünkü yazımızın konusunu teşkil ediyor. Kişisel blog nedir? Düzenli olarak blog takip etmenin bize ne gibi faydaları olabilir? Neden bizleri takip etmelisiniz? Bunların ve daha fazla sorunuzun cevabını sizlere kendi cümlelerimle yanıtlamaya çalışacağım. Öncelikle Kişisel blog nedir? sorusuyla başlayalım. Kişisel blog; isminden de anlaşılacağı üzere kişisel deneyimlerin, beğenilerin, eleştirilerin, herhangi bir konu hakkındaki bilgilerin paylaşıldığı web tabanlı bir platform olarak tanımlanabilir. Günümüzde aktif olarak belki de yüzbinlerce blog bulunmaktadır. İnternet üzerinden ulaşamayacağımız bilgi nerdeyse yok denecek kadar azdır. Modern çağın getirdiği bu güzel özellikler sayesinde oturduğumuz yerden istediğimiz her bilgiye saniyeler içerisinde ulaşabiliyoruz. Birçok site ve blog, bilgi edindiğimiz platformların başında gelmektedir. Kişisel blog bana göre kişinin kendi fikirlerini içermeli, anlatacağını kendi cümleleriyle ifade edebilmelidir. Kişisel blog şöyle olmalı böyle olmalı tarzında diktelerden kaçınıyorum çünkü sonuçta bloglar özgür bir ortama dayalı ve onlara neyi nasıl yapacaklarını söyleyebilecek hakka da sahip değilim. Bu mecralarda herkes fikirlerini ve düşüncelerini özgürce ifade ediyor. Sizler de internet üzerinden blog okuyarak, takip ederek bir konuya birçok pencereden bakabilme fırsatı yakalamış oluyorsunuz. Blog yazarları, tekdüzelikten uzak olmalı ve konuları insanlara farklı kapılardan ulaştırabilmelidir. Biraz da sitelerin temalarına değinmek istiyorum. Siz nasıl düşünüyorsunuz tam olarak bilmiyorum ancak bir siteye girdiğinizde sizi direkt olarak istenmeyen iğrenç bir reklam karşılıyor ise o siteye karşı ön yargıyla bakıyorum. Bir de kapattıkça açılan saçma reklamlar zaten sizi direkt olarak o siteden çıkartıyor. İnternet sitelerinde reklam mutlaka olacaktır ancak bu reklamlar okuyucuları ne kadar az rahatsız ederse site kalitesini o denli artıracaktır diye düşünüyorum. Temaya gelecek olursak, arka planda okuyucuların gözlerini yormayacak açık renkler tercih edilmeli bence. Site düzeni de okurken sizleri siteye bağlayıcı olmalıdır. Kişisel blog takip etmenin okumanın elbette birçok yararı vardır. Ben sizlere birkaçını göstermek istiyorum. İlk olarak her gün yeni bir şeyler öğrenmenin zevkini sizlere yaşatacaktır. Sizlere güncel konuları takip etme fırsatı sunacaktır ve bu işi haber sitelerinden daha zevkli hale getirecektir. Sizlere yeni ufuklar kazandıracaktır. Okuduğunuz yazıdan belki tatmin olmayacak aklınıza yeni soru işaretleri vuku bulduracaktır. Bu da sizi yeni araştırmalara sevk edecektir. Boş vakitlerinizi çoğu zaman kitap okuyarak geçirmenizi tavsiye ederim ancak sosyallikten de uzaklaşılmamalı. Bloglar da boş vakitlerini verimli bir şekilde geçirebileceğiniz ortamlardandır. Sitemizin ve bizlerin eksiklerini yorumlarınızla iletmenizi rica ediyorum sizden. Bizlerin daha iyi hale gelmesinde sizlerin de katkısının olmasını çok isteriz. Önerileriniz, yorumlarınız bizler için gerçekten çok değerlidir. Her geçen gün yeni şeyler öğrenip sizlere de aktarmaya çalışıyoruz. Son olarak sitemizi de takip etmenizi ve takip ettirmenizi şiddetle öneriyorum. Ayrıca, blog yazarları için 13 altın tavsiye yazımıza da bakmanızı tavsiye ediyorum. Yorumlarınızı bizlerden esirgemeyiniz. Güzel bir yazı teşekkür ederim. Ama bir şey kafama takıldı. Kişisel bloglar size tek pencereden bakış sağlar bizim gibi çok yazarlı mecralar daha iyi gibi biz izlenim aldım ben doğru mu? O halde neden kişisel blog takibi yararlı bişiy olsun. Yorumunuz için teşekkür ederim öncelikle. Biz de kişisel blog kategorisindeyiz diyebilirim yani genel bir kapsamda kullanım yapmıştım. Anlatmak istediğim kısmı doğru anlamışsınız. Yani burada diğer bloglarla bizim blogumuzu karşılaştırdım denebilir. Aslında sürekli takip ettiğiniz şeklinde söylesem daha doğru olurmuş. Sürekli takip ettiğiniz tek yazarlı bloglara göre bizim blogumuzda daha farklı bakış açıları görebilirsiniz şeklinde bitirebilirim. Ancak bu demek değil ki sadece bizim blogumuzu takip edin. Elbette diğer bloglardan da çok şey öğreniyoruz. Tekrardan okuyup geri dönüş yaptığınız için çok teşekkür ederim. Daha iyi olmak için çaba göstereceğiz. Kişisel bloğum var ve yazması da kişisel blogları okuması da çok keyifli . Mutlu günler. Kişisel Blogları takip etmek oldukça etkili ve güzel bir eylem. Bu konuyla ilgili yazılarınızı ilgiyle takip ediyorum. Başarılar.


Muhtemelen bu yazıyı okuyan okuyucularımızın çoğunun kitap okuma alışkanlığı yok. Bu yüzden rahat olmanızı tavsiye ediyoruz. Çünkü, insanın ufkunda tahmin bile edilemeyecek, belki de kelimelere sığmayacak yeni ufuklar açan bu güzel alışkanlık için, çok güzel bir adım attığınız bu anlarınızda, sizleri hiç sıkmayacak bir yolla ve kısa bir şekilde açıklamaya çalışmak için elimizden geleni yapacağız. Bu yazımızdan sonra umuyoruz ki çok rahatlıkla kitap okuma hevesiniz artacak, bu işin güzel yanlarının daha da bilincinde olacak, böylelikle kitap okumaya çoktan başlamış olacaksınız. Hayatımızın birçok alanında yaşam standartlarımızı yükseltecek kitaplar için tabii ki öncelikle bu alışkanlığı devamlı hale getirecek yanlarımızı geliştirmemiz gerekiyor. Gerek çocuklukta olsun gerek sonraki yaşlarımızda olsun, hayatımızın her safhasında bu güzel alışkanlığı edinmek aslında hiçbir insan için zor bir olay değil. Hangi yaşta olursanız olun ilk önerebileceğimiz, ilgi alanınızdan başlayın. Hangi konuda olursa olsun neye ilgi duyuyorsanız, bu konuyla ilgili internetten veya farklı yerlerden kısa kısa araştırmalar yapmak, videolar gibi şeyleri izlemek yerine öncelikle ilgi duyduğunuz konunun ana başlıklarını ve özetini yazı olarak okuyun. Hem ilgi duyduğunuz konu olması sebebiyle, hem bu özetin ve ana başlıkların kısa yazılar olması sebebiyle ilginiz daha da artacak, fark etmediğiniz ayrıntıları da öğrenmek isteyecek ve sonrasında da bu konuyla alakalı seçtiğiniz bir kitabı alıp okumaya başladığınızı göreceksiniz. Eğer dilerseniz, sitemizde okurlarımıza tavsiye ettiğimiz birkaç kitap önerisine göz atabilirsiniz. Günümüzde belki de birçok insanın yaptığı gibi gereksiz videolara ayrılan, televizyonlara ayrılan sürenin kitap okumaya fazlasıyla yettiğini gördüğünüzde, emin olun daha önceden bu alışkanlığa başlamadığınıza pişman hissedebilirsiniz. Yalnız bu konu sizi hiç üzmesin, çünkü hangi yaşta olursanız olun bu güzel deneyim sizlerin hayal dünyanıza müthiş katkı sağlayacak, ufkunuzu doruk noktalarına kadar çıkaracak, düşünme gücünüzü arttıracak, etrafınızda gördüğünüz her şeye tam olarak farklı bir açıdan farklı bir gözle bakmanızı sağlayacaktır. İnsanlarla olan iletişiminizin daha önce hiç olmadığı kadar geliştiğini hem kendiniz hem de çevrenizdekiler mutlaka fark edecektir. Yakınlarınız da hakkınızdaki bu olumlu gelişmeye güler yüzle ve memnun bir şekilde karşılık verecektir. İşte ulaşılması hiç zor olmayan bu aşamaya geldiğinizde evinizin her yanını kitaplarla doldurmak isteyecek, belki de en sevdiğiniz köşelerden birine güzel bir kitaplık yaptırmak için incelemelere, araştırmalara başlayacaksınız. Bu süreçte de yapmanız gereken, aynı işin başındaki stratejiyi uygulamak. Yani bir anda bir sürü kitap alıp hemen hepsini okumaya çalışmayacaksınız. İlgi duyduğunuz konuyla ilgili kısa araştırmalar yapacaksınız. Yine adım adım ilerleyecek, bir kitap bittikten sonra onu evinizdeki dolaplardan birine koyup, daha sonra istediğiniz kitap için aynı incelemeleri tekrar yapacaksınız. Elinizdeki kitabı bitirmeden, başka bir kitap alma sürecine girmeyeceksiniz. Yalnız her insanın alışkanlığı, istekleri farklı olabileceğinden, örneğin, sabahları bir kitap okurken akşamları da farklı bir konudaki kitabı okuma isteğinizi durduramıyorsanız, tabii ki bu yöntemi de deneyin. Daha sonraki süreçleri hem yazıyı fazla uzatmamak için hem de böyle önemli bir konuya değer verip, bilgi edinmek isteyen okuyucularımızı sıkmamak için anlatmıyoruz. Okumaya başlamak için ciddi adımlar attığınız bu günlerde, sizlere söylemek istediğimiz şu var ki; uzun yıllar sonra bir gün, arkanızda sayısız kitap bıraktığınız zaman, bu alışkanlığı edinmek için yaptığınız işlerden biri olan bu yazımız hatırınıza gelirde, güzel yüzünüzde bir tebessüm oluşturursa, işte emin olun biz bunu bilmesek dahi, bunu düşünmek bile bizim yaşayabileceğimiz en güzel duygulardan birisi olacaktır. Ben her gece en az 100 sayfa okumazsam uyuyamıyorum.


Maalesef çok kitap okuyan bir toplum değiliz. Yazarımız çok. Kitap basan matbaalarımız, satan kitapçılarımız da var. Ama otobüsteyken, yolculuk ederken bir şeyler okumak yerine telefonda okey oynayan, çiftlik kuran, ordu üretip komşu kaleye saldıran insanlar gördükçe canım sıkılıyor. Belki bu onların tercihi diyebilirsiniz ama bu olay bizi cahilliğe götürüyor. Bilgisiz nesiller yetişiyor bu yüzden. Sadece gençleri demiyorum, yetişkinler de var bu durumda. Kitap okumak ile daha çok ilgilenmemiz lazım. Ben şahsen ayda bir kitabı zor bitiriyorum ve yarım bıraktıklarımda var. Elbette sonra dönüp okurum. Ama okuyorum ve bu bana gurur veriyor. Çünkü hayatımda az da olsa ortalamayı yükselttiğim durumlardan birisi. Eskiden daha çok okurdum ama fantastik türdendi bunlar. Heyecan- aksiyon vardı. Sonraki sayfada ne olacak diye merak ederim. Gece yatma saati geçtikten sonra bile okurdum küçük ışıkla. Ömrüm biraz otobüslerde geçiyor ama sağlık olsun. Durakta beklerken de boş durmayım, okuyayım dediğim zamanlarda bazen otobüsü de kaçırdım. Şimdi daha çok tarih kitapları veya tarihi romanlar okuyorum. Geçmişteki unutulmaması gereken olayları anlatan ve beni geliştiren kitaplar. Yılda onlarca kitap bitirmeniz dileğimle, iyi okumalar. Kitap okumamak toplumumuzun kanayan yarası. Ben birçok kişinin burun kıvırdığı kitap okuma hobisini, hobi olmaktan çıkartım. Artık kitap okumak benim gündelik bir rutinim. Eğer bir günümü kitap okumadan geçirirsem ertesi gün kendimi rahatsız hissediyorum. Kitap okumanın çok güzel birşey olduğunu, aslında kitaplarda keşfedilmeyi bekleyen kocaman bir dünya olduğunu her fırsatta dile getiriyorum. İstatistikler beni derinden yaraladı. Böyle olmamalı. Yazan çok yazar var evet. Lakin ben yeni yazarlardan bir tat alamıyorum. Genelde klasikleri ve eski yazarları okurum. 1000kitap adlı sitenin düzenlediği okuma etkinliğine katıldım geçen ay. Tolstoy kitapları okuyacağız bir ay boyunca. Bunun yanı sıra Blog Sözlük kitap okuma grubunu yönetiyorum ve her ay bir kitap belirleyip okuyoruz. Oradaki katılım beklediğim seviyelerde değil ve bu beni açıkcası çok üzüyor. Ama katılım yok ve ben de o zaman okumayı bırakıyorum demiyorum. Bir kişinin bile aramıza katılması için çabalıyorum. Geçen sene 23 kitap okudum. Sayı olarak yüksek değil. Çünkü ben biraz yavaş okuyorum. Ama yılmadım. Bu seneki hedefim 35 kitap okuyabilmek. Şu an 17 kitap bitirdim. Böyle giderse hedefimi aşabileceğim gibi gözüküyor. Kitap okumak benim için hassas bir konu. Yazıyı görünce yorum yapmadan geçemedim. Elinize sağlık. Dediğiniz gibi okumak günümüzde büyük bir sorun. Okullarda okumaya teşvik olmalı evet ama bence okullar öğrencileri daha çok kitaptan soğutuyorlar. Öğretmenin seçtiği kitabı zorla okuyan ve bu kitaptan sınava girerek aldığı nota göre değerlendirilen öğrencilerden okumayı sevmelerini nasıl bekleyebiliriz ki.. İşte o zorla okutmayı bizler yaşadık. Bu yüzden hem öğretmenlerin hem de velilerin küçük yaşta ama güzel ve uyumlu bir şekilde, kitap okumanın önemini çocuklara, öğrencilere aşılamaları lazım. Yazarın öncelikle TEDx konuşmasını izlemenizi öneririm. Öncelikle ellerinize sağlık çok güzel bir yazı olmuş. Sizin de bahsettiğiniz gibi kitap okumamak halihazırda toplumumuzdaki en büyük problemlerden biri ve doğal olarak da hepimiz bu konuyla ilgili sıkça yakınıyoruz ve çeşitli yerlere yazılar yazarak bu problemin çözümü için ilerleme kaydetmeye çalışıyoruz. Aslında bu çok güzel bir şey ama bence problemimize çok da fazla katkıda bulunmuyor. Çünkü bizim asıl problemimiz okumamak. Okumamaktan kastım sadece kitap değil, toplumumuz malesef hiçbir şeyi okumuyor bunlara kitap, dergi, gazete, şiir, afiş.... aklınıza ne gelirse dahil... Anca işi düştüğü zaman bazı yazılara göz atıyor sadece, onların da çok okunduğunu sanmıyorum. Ve biz hiçbir şeyi okumayan insanımızı bilinçlendirmeye çalışırken yazılar yazıyoruz. Ama işin kötü yanı hiçbir şeyi okumayan bu insanlar doğal olarak bu yazdıklarımızı da okumuyorlar ve malesef kendimiz bir kısır döngü oluşturuyoruz. Peki ne yapalım o zaman? Amiyane tabirle kitapları alıp insanların gözüne sokmalıyız bence... Yapılan yorumlarda bir arkadaş zorla okutulan kitapların insanları okumaktan iyice uzaklaştırdığından bahsetmiş. Bu yoruma %100 katılıyorum. İnsanların gözüne sokmaktan kastım asla zorla kitap okutmak olarak algılanmasın lütfen. Aslında siz de yazınızda bahsetmişsiniz çözümden: Sizin de dediğiniz gibi eğer biz bu konuda bir farkındalık oluşturmak istiyorsak öncelikle kitaplarla bütünleşmemiz gerekiyor -yazımda kitap kelimesini kullanıyorum ama aslında kastettiğim herhangi bir yazıt türü, müsaadenizle yazının devamında da kitap kelimesini kullanacağım- nasıl mı? Tabi ki kitapları yanımızdan ayırmayarak. Belki gittiğimiz her yere kitap götürmeliyiz, zaman ve mekan dinlemeden her yerde kitap okumalıyız bunların en bariz örnekleri de herhalde otobüs yolculukları ve parklardır ama aslında aklımıza gelen her mekanda bu aktiviteyi gerçekleştirebiliriz. Bunun için de çeşitli mekanlarda daha rahat okuyabilmek amacıyla farklı boyutlarda basılmış kitapları kullanmakta fayda var derim. Bunun haricinde arkadaş çevremizdeyken sürekli kitaplardan bahis açmak, kitap önerilerinde bulunmak, alıntılar yapmak, örnekler vermek hem arkadaşlarımızda bir merak hem de eksiklik hissi -bakınca güzel bir şey gibi durmuyor bu söz öbeği ama biz bunu iyi anlamda kullanacağız- uyandıracaktır. Aynı zamanda kitap günleri düzenlenebilir. Sadece kitap değil aslında yazar günleri, şiir günleri, masal, öykü, deneme günleri... Ortam olduktan sonra bazen bir sayfa yazı ile ilgili bile dakikalarca konuşabiliyor insan yeter ki ortamı hazır edelim biz... Tabi sadece yazarak anlatmaktan biraz daha zor bir şey bunları yapmak ama hepimiz çok iyi biliyoruz ki güzel şeyler her zaman zordur ve inanıyorum ki biz bunların çok daha fazlasını yapabilecek güçteyiz. Bir gün dişlerini tedavi etmek için gelen hekime, o sırada benim elimde okuduğum sosyoloji kitabından sorular sormaya başladı. Tabii, buna derhal cevap verecek durumda olmayan diş hekimi, mahçup olmuştu. Ben buna müdahale ederek, hemen kitabı getirdim ve bunun pek yeni neşriyat olduğunu söyledim. Atatürk, bir taraftan işi şakaya getirerek, diş hekimine şöyle dedi: 'Biliyorum siz kendi mesleğinizde en büyük başarıyı gösteriyorsunuz, fakat bunun yanı başında başka meselelerle de ilgilenerek okumanızı teşvik etmek istedim ve bu kadar aykırı bir konuyu bilhassa seçtim.' dedi. Diş hekimi bir dahaki gelişinde bu konuya ait birçok kitap tedarik ederek okumuştu ve bu kez o, Atatürk'e bunlarla ilgili bazı sorular sormuştu. Buna benzer daha pek çok verilecek örnekler vardır. Diş Hekimi Sami Bey ile Atatürk'ün arasında geçen konuşmayı Prof. Dr. Afet İnan yukarıdaki gibi anlatıyor. Bu kadar uzun bir yorum yapmanız beni çok mutlu etti. Dediğiniz gibi, her yerde azıcık da olsa kitap okumalı veya kitap hakkında birkaç söz söylemeliyiz. Ben dediklerinizi emin olun yürürlüğe koymaya çalışacağım. Hem kendimi hem de başkalarını buna teşvik edeceğim. Tekrardan teşekkür ederim. Ben de teşekkür ederim yorumunuz için. En kısa sürede ekleyelim, desteklerinizi bekliyoruz. Merhaba, çok bilgilendirici ve akademik bir paylaşım olmuş. Teşekkür ederim.


Okumak, sizleri bu sıkıcı dünyadan alıp farklı farklı düşünce alemlerinde seyahata çıkarabilicek yegane eylemdir. Okumanın hazzını yakalayabilmek bir miktar zor olsa da yakaladıktan sonra vazgeçilemeyecek bir durumdur. Kitap okumanın elbette yüzlerce faydası vardır ancak bizim maddelerimiz bunlardan küçük bir kısmı olacak. Günümüzde bu amaç için internet çok fazla bir kullanım alanına sahip olsa da kitapların yerini alabileceğini zannetmiyorum. Kitap okumamızın en büyük sebeplerinden biri bilgi edinmektir. Kitaplar zengin bir bilgi kaynağıdır. Çeşitli konularda kitaplar okumak bilgi verir ve konuyla ilgili derinliği artırır. Mevcut bilgilerinizi tazeleyebilir, değiştirebilir. Çalışmalar okunmanın beyinde güçlü olumlu etkileri olduğunu göstermiştir. Zihinsel olarak uyarılarak, demans ve Alzheimer gibi hastalılıkları önleyebilirsiniz. Bunun nedeni, beyninizi aktif tutmak. Nasılki vücudumuzun kaslarını geliştirmek için egzersiz yaparız, okumak da beynimizin egzersizidir.. Bulmaca çözmek, sudoku vb aktiviteler, kitap okumak beyninizi sağlıklı tutmak için harika birer yoldur. Okumak, vücut üzerinde de olumlu bir etkiye sahiptir. Bir kitap okumak, bir yürüyüşe çıkmaktan ya da müzik dinlemekten daha fazla rahatlatmayı sağlayabilir. Okuyan insanlar ayriyeten daha az stres seviyesine sahip olma eğiliminde oluyor. Sorunlar karşısında daha kolay çözümler bulabildikleri için. Kitap okurken kitabın, karakterlerin, arkaplanlarının, tarihlerinin, kişiliklerinin, alt parsellerinin ve çok daha fazlasının detayını hatırlamanız gerekir. Beyniniz bütün bunları hatırlamayı öğrendikçe, hafızanız daha iyi olur. Dahası, yarattığınız her yeni bellekle yeni sinapslar yaratırsınız ve mevcut olanları güçlendirirsiniz. Ne kadar çok okursanız, o kadar yaratıcı olursunuz. Sürükleyici bir fantastik veya bilim kurgu romanı okuduğunuzda, bambaşka yerlere yolculuk yaptığınızı hissedersiniz. Bir kurgu kitabını okuduğunuzdada, sizi başka bir dünyaya götürür. Yeni dünyada hayal gücünüz kendi aklınızdaki şeyleri görmeye çalışırken en iyi şekilde çalışır. Bugünün dünyasında, dikkatimiz çoğu kez bir milyon farklı yöne çekiliyor. Okurken, bir şeye yoğunlaşıyorsunuz. Bunu yaparak, dikkat dağıtmaktan kaçınmak için vücudunuzu eğitiyorsunuz. Bu yetenek, konsantrasyon gerektiren diğer görevleri gerçekleştirirken yardımcı olabilir. Okumak, belki de normal şartlarda tanıma imkanı bulunamayacak farklı kültürleri, şehirleri, ülkeleri bizlerin ayağına kadar getirir. Kendinizi bir kitapla Norveç'te, bir kitapla Fas'ta, başka bir kitapla Hindistan'da bulabilirsiniz. Okumak, kelime dağarcığınızı geliştirir ve sizi dile hakim kılar. Okuduğunuzda yeni kelimeler, deyimler, atasözleri ve yazı stilleri ile karşılaşırsınız. Bunları günlük kullanımda da kullanmaya başlarsınız. Zira kelime öğrenmenin en zor yöntemi kelime ezberlemek olsa gerek. Çünkü kitap okuyarak karşınıza çıkan yeni kelimelerin anlamını öğrendiğinizde, bu daha akılda kalıcı olacaktır. Düzenli kitap okumanın hemen hemen tüm faydaları, konuşma ve kendini anlatabilme yeteneğinde birleşiyor. Kolay iletişim kurmak da bunlardan biri. Bazen bir ortama giriyoruz, yeni insanlarla tanışıyoruz. Bazılarıyla çok kısa bir süre içerisinde kaynaşıp arkadaş olabiliyorken, bazılarıyla arada bir mesafe varmış gibi hissediyoruz. İşte bunun tek nedeni iletişim kopukluğudur. İletişim kurmakta zorlanan insanlar, daha zor arkadaş edinir, kendini daha zor anlatır. Kitap okuyarak, daha iyi iletişim kurar ve hayatın çeşitli alanlarında daha bilinçli olursunuz. Bütün bunlar daha yüksek bir benlik saygısına dönüşür. Kendinize ve kabiliyetinize güvendiğiniz için, daha üretken ve genel olarak çok daha iyi bir insan olursunuz. Okumak ve televizyon seyretmek arasındaki en büyük fark, okumanın yaratıcılığınızı ortaya çıkaracak bir alan sağlamasıdır. Ne kadar çok okursanız o kadar çok yeni şeyler öğrenirsiniz. Yeni düşünceler her zaman yeni ve daha iyi yollarla hayatı yeniden keşfetmek için zihnimizi uzatır. Dünyayı farklı bir şekilde görmeye başlıyoruz ve bu şekilde yeni yaratıcı çözümler buluyoruz.


Evet sizler kitap okumayanlarsınız ama yine de gördüğünüz önemli başlıkları ve kısa detayları okumaya çalıştığınız oluyordur ya da hayatınızda sürekli gazete okuduğunuz, kısa da olsa herhangi bir dergi takip etmişliğiniz bir dönem vardır. İnternette sürekli girdiğiniz gazete siteleri, sosyal medyanın diğer alanlarında takip ettiğiniz bir internet sitesi, bir kişi veya kuruluş mutlaka vardır. Hayatınızda uzunluğundan sıkıldığınız için okumak istemediğiniz bir sürü yazılar olmuş olabilir. Belki de uzunluğuna hiç bakmadan, dikkatinizi çeken bir yazıyı okumaya başlayıp bitirdikten sonra, bu kadar uzun bir yazıyı nasıl bitirdiğinize şaşırdınız anlar olmuştur. Okumak hakkında şaşırdığınız anlardan bir tanesini tespit etmeye çalıştık. Çünkü bu anlarda yaşadığınız duygular eminim sizlere cezbedici gelmiş, güzel hisler yaşatmıştır. Peki neden bu tür güzel duyguları, düşünceleri devam ettirmeyesiniz? Kendinize, sevdiklerinize çoğu konuda faydanız neden dokunmasın? Bilgi sahibi olmanın en önemli araçlarından bir tanesinin kitaplar olduğunu bilmeyenimiz yoktur. Çoğu konuda nasıl bilgi sahibi olabilirim, çevreme gerçekten bu kadar faydalı olabilir miyim? gibi benzer soruları bir kenara bırakın. Size faydasının had safhada olacağını rahatlıkla söyleyebiliriz. Bahsetmeye çalıştığımız bu güzel duygulardan bir tanesi gibi, birçok farklı hazları, düşünceleri, okumayı sevenler defalarca yaşamış ve halen yaşamaya devam etmektedirler. Burada vereceğimiz bilgiler, madde madde okuma alışkanlığını kazanmak için yapmanız gereken işlerden bahsetmek olmayacak. Okumayı ne kadar sevebileceğinizden bahsediyoruz. Hem de hiç tahmin edemeyeceğiniz kadar... Bir kitap ile geniş dünyalara açılacak, ufkunuz aydınlanacak, daha önce tatmadığınız duygular olduğunu öğrenecek, heyecanınızın ne kadar yükselebileceğini tadacaksınız. Kitapla beslenmenin en büyük ihtiyaçlarımızdan olduğunu anlayacaksınız. Daha önce hiç tanışmadığınız yeni bir dost edineceksiniz. Evet kitaplar en yakın dostlarınızdan olacak. Hayatın sıkıcı, yoğun koşuşturmasından çok uzaklara gitmek, okyanusların en derin, en temiz noktalarındaki sesleri, görüntüleri keşfetmek, seyrine dalmak size kendinizi çok iyi hissettirecek. Derin duyguların insanda oluşturduğu bu güzel etkilerden sonra, farklı alanlarda da kitap okumanın ne gibi faydalar sağladığına da bir göz atmakta fayda var. Örneğin beynimizi geliştirmesi. Beynimiz ana olarak iki kısımdan oluşuyor. Bazı çalışmalar beynimizin bu iki kısmının da yaptığımız çoğu işte çalışmadığını göstermektedir. Yani biz herhangi bir iş yaparken beynimizin sadece bir tarafı çalışıyor, dolayısıyla sadece bu çalışan kısım gelişmiş oluyor. İşte kitap okuduğumuzda beynimizin iki tarafının da çalıştığı tespit edilen bir gerçek. Kitaplarda görsel ve işitsel açılan herhangi bir şey olmadığı için okuduğumuz kelimeleri beynimizin bir kısmı alıyor, bir kısmı da bu kelimelerin bizlerde oluşturduğu sesleri, görüntüleri canlandırmaya çalışıyor. Beynimizin gelişmesinin ne kadar önemli olduğunu anlatmak herhalde bu noktada gereksiz olur. Çünkü tüm hayatımızı her şekilde beynimiz ile kontrol ettiğimizi hepimiz gayet iyi biliyoruz. Teknolojinin gelişmesine, insanların birbiriyle iletişim olanaklarının artmasına sizler hangi gözle bakıyorsunuz? Bu olanaklar sakın kimseye insanların iletişim gücünün de arttığını düşündürmesin. Bu gücü sağlayan en önemli etmenlerden biri kitaplardır. Kitap okuyan insanlar dinlemeyi, karşındaki insanı anlamayı çok iyi bildikleri için günlük problemleri, büyük sorunları ve insanlarla iletişimi çok başarılı bir şekilde yönetirler. Özellikle okumayı sevmeyenleri, eğer yazımızın bu bölümüne kadar getirebildiysek, gerçekten kendimizi büyük bir iş başarmış olarak sayarız. Kitap okumanın daha fayda sağladığı nice etmenler var ki, bunları daha fazla yazmanın çok da doğru olacağını düşünmüyoruz. Eğer bu yazımızı okuduktan sonra etrafınızda kitap okuduğunu bildiğiniz veya yeni tanıştığınız herhangi bir insanı görürseniz mutlaka onunla sohbet edin. Okumaya nasıl başladığını, sevme derecesine nasıl geldiğini ve merak ettiğiniz tüm soruları ona yöneltin. Kitap okumayı öğrendikten sonra onu kolay kolay bırakmazsınız. Sizler de sevdiklerinize bu alışkanlığı tavsiye edin. Sağlıcakla kalın.


Yıllar öncesinden duyduğum bir tutkuydu. Şimdi gene aynı heyecanı duysam da eski tadı artık yok. Henüz bir öğrenciyken harçlığımı çıkarmak için ufak tefek işlerde bulundum. Gündüzleri çalışıp geceleri okumak yorucu olduğundan fakülteye daha fazla devam edemeyerek bıraktım. Ne var ki bulunduğum işlerin hiçbirinde dikiş tutturamadım. Her birinde beş altı ay ya da üç mevsimden öteye gitmeyen sürelerle çalıştım. Daha yedinci günümü doldurmuşken iş bırakmışlığım vardır. Çalıştığım işlerin hiçbirinin birbiriyle bağlantısı olmadığı gibi her biri de alelade tuhaf türdendi. Yılbaşı için çam ağacı imalatından tutun da anketörlük, kahve imalatı, mobilya mağazasında satış elemanı, sigortacılık, kuyumcu dükkanında tezgahtarlık, bir otobüs firmasında tur rehberi olarak çalışmaya varıncaya kadar türlü türlü divaneliklerle dolu bir liste, uzar gider. İstidadım zayıftı herhalde. İşi seven biri asla olmadım. Belki de sevemediğim için tutunamadım. Ama gördüğüm kadarıyla tutunanların arasında da benim gibi sevmeyenler vardı. Ne var ki yaşamı idame ettirme mecburiyeti beni türlü gayretlerin altına itti. Gençlik fotoğraflarına bakan birinin kendini şimdiki haliyle karşılaştırıp şaşırması gibi bugün bu gayretlerin altına nasıl girdiğimi düşündükçe şaşırmadan edemiyorum. Kendi halinde bir münzevinin mizacıyla uyum sağlamayan işlere bulaşmasında insanı yorgunluklara sürükleyen bir şeyler var. Sıkılmadan yapabileceğim bir iş var mıydı? Evet vardı. Kitap okumayı severdim. Gençken elime ne geçerse okurdum. Kitapların dünyası beni büyülüyordu. Öğrenciyken okul çıkışlarında kitapçılara uğrar kitap almaya giderdim. Çoğu zaman kitap almaya yetecek param olmazdı. Ama ben alamayacak olsam da gider hepsini dolaşır, içlerinde saatler geçirirdim. Öyleki hangi kitapçının hangi raflarında hangi kitapların bulunduğunu oranın çalışanlarından daha iyi bilirdim . Bir kitapçıya orda çalışan bir kızı görmek için diğerlerinden daha sık giderdim. Ne var ki o da bir süre sonra işi bıraktı. Zaman öldürmenin de bir yoluydu benim için. Kimi zaman yağmurdan bir kaçınma ya da randevusuna geç kalmış bir arkadaşı beklerken sığınabileceğim bir düşünce dünyası. Önceleri bir keyif hatta yerinde bir cümleyle bir kaçış olan kitaplar, ciddi ciddi para kazanma gereksinimi karşısında yapabileceğim bir iş gibi gözüktü. Hem anlıyordum da kitaplardan. Ama bu işi kurmak için sermayem yoktu. İlk zamanlar hayalini kurduysam da hayat denen uğraşının içine daldıktan sonra bu düşünceden uzaklaştım. Kitapçılık işine hiçbir zaman çok para kazanacağım diye bakmadım. Az bir kazanç bana yeterdi. Bu gibi yerlerle olan bağım her vakit sürdü. Bir ilişkiden bir başkasına savrulurken içinde nefes aldığım sığınağım haline getirdim. Buraların terapi yanını böylece keşfettim diyebilirim. Kitabı sevmem, kitap ortamlarının dinginliğiydi beni çeken. Eğer kitap yapraklarının kokusu başınızı döndürmüyorsa bu işe hiç kalkışmayın derim. Başımdan geçen onca işten sonra durumuma üzülen bir tanıdığımın yardımı sonucu büyük bir şirketin gümrük bölümünde işe başladım. İlk defa bir işte uzun yıllar sebat ettim. Bana göre olmayan bir işte hiç bitmeyecekmiş gibi gelen çalışmanın sonunda işi bıraktım. Ne yaşlı ne de genç sayılırdım. Hayalimi gerçekleştirmek için ideal sayılabilecek bir yaşta ömrümün ortasındaydım. Ayrılırken aldığım tazminat ve biriktirdiğim parayla nihayet kitapçı işine girdim. Bir pasajın alt katında kocaman bir dükkan edinmeyi başardım. Çarşının en büyük mağazasını kiralamıştım. Dükkan dikdörtgen bir yapıydı ve iki yüz elli metrekare falan vardı. Elbette işlere tek başıma yetişmem mümkün olmadığından elim ayağım olan o kız olmasaydı ne yapardım bilemiyorum. Sabahları sessizlikle geçiştirilirdi. Beraber kahvaltı ederdik. Sonra ben çayımı kapıp pasajın dip tarafındaki çizgi roman satan dükkana geçer sigara yakıp laflardım. Selma ortalığı temizleyip kitapları derler toparlardı. Önceki akşam gelen kitapların kaydını yapar, her birinin arkasına fiyat etiketi vurur, siparişleri gözden geçirirdi. Fiyat etiketi vururken ben de yanında olur işin ucundan tutardım. Sonra günün haberlerine göz atar sıkılırdım. Gündelik olanda her zaman bir sığlık bulur ve geçiciliği karşısında alakamı yitirirdim. Hem haberler daha iki saati geçmeden eskimiş olur yerlerini çoktan yenileri almış olurdu. İpin dizginlerini daima kaçırıyor ve meseleye daldıkça da kendimi tükenmiş hissediyordum. Belki de etrafımızda elinden telefonu düşürmeden dolaşıp duran insanların bize dalgınmış gibi görünmeleri bu yüzdendir, kim bilir? Tek tük bir iki müşterinin dolaştığı sabahın sessiz saatlerinde kitap okurdum. Selma'nın bir ceylan gibi dolanıp durduğu hiç aklımdan çıkmaz okuduğum kitaptan başımı kaldırmadan onu uzak ve bulunduğum kuytu köşeden izlerdim. Çorak bir manzaraya canlılık katan bir ağaç, bahçeye güzellik katan bir çiçek gibi gelirdi bana. Kuşluk vakti en çok önem verdiğim zamandı. Şu hayatta yaptığım iyi bir şey varsa o da kahve pişirmektir. İşte görüyorsunuz benim de elimden gelen iyi şeyler var. Ara sıra bitişikteki dükkanda çalışan tombul kadın da bize eşlik ederdi. Söylediğine göre benim gibi kahve yapabilen yokmuş. Gitgide her sabah kahvesinde bize eşlik edecek oluşundan korkardım. Kahve saatlerinde Selma ile yalnız olmayı isterim. Bu sessiz anların içinde birşeyler gömülüymüş gibi gelirdi bana. Bir başkasının bunu bozması beni deliye çevirirdi. Tombul kadın her seferinde falıma bakacağını söylerdi. Öteden beri falları sevmez gelecekten haber almak hoşuma gitmezdi. Sözü edilecek kimi şeyleri duymak istemediğimden belki de. Sezgi denen o tuhaf ve karanlık his miydi bunca kaçındığım yoksa sonradan mı bu duyguyu oraya kondurdum bilemiyorum. On bir olunca pasajdan çıkar sokaklarda dolaşırdım. Öğleden sonra hareketlenirdi ortalık. Kocaman dükkan küçülür küçülürdü sanki. Raflar boyunca gezinen bir dolu insan olurdu. Saatlerin ilerleyişi hızlanır akşamın nasıl olduğunu anlamazdık. Gelenlerin üst başı dışarıdaki havanın durumu hakkında fikir verirdi bize. Islak saçlar ve kapanmış şemsiyelerden havanın yağmurlu olduğunu anlardık. Hem biliyor musunuz en çok da soğuk ve yağmurlu havalarda gelirdi insanlar. Sıcak bir yuva bir sığınak olurdu burası. Kitapçılıkla uğraşan insanların ziyaretçileri olur. Laflamaya kimi dostları gelir uğrak yeri yaparlardı. Selma'nın da bir dolu arkadaşı uğrardı. Biri hariç diğerlerine asla itirazım olmadı. Ama o sakallı şehla gözlü olanı ziyaretlerin suyunu çıkarmıştı. İşini biliyordu. Genellikle müşterinin pek olmadığı erken saatlerde uğrardı. Selma'nın boynuna sarılıp göğsüne bastırır öperdi. Anlattıklarıyla Selma'yı güldürürdü. Böyle anların üstesinden gelmekte pek başarılı olduğum söylenemez. Bastırmakta zorlandığım bir suskunlukla geçiştirdiğim dakikalarda yanlışlıkla bir şeyleri döküp deviriyordum. Şöyle bir bakıyorlar gene devam ediyorlardı. Okuduğum kitabın aralık sayfaları arasından ikisini nasıl şeytani bir ifadeyle izlediğimi ne onlar ne de başkası bilebilir. Bakışlarımla kurbanımı oracıkta öldürüverirdim. Şehla gözlü gittikten sonra onunla ilgili zihnime üşüşen soruları sormamak için kendime eziyet eder dururdum. Ama kişinin böyle bir durum karşısında kendini tutması gerektiğini bilirdim. Bunun dışında vaziyet gayet iyiydi. Ne var ki insan hep böyle gideceğini sanır. Günün birinde güzel şeylerin olacağının ümidi testiyi dolu tutar. Zaman ve mekan içindeki ilerleyişte kişi burnunun ucunu bile görmez. Dünyası bir anda yıkılarak darmadağın olur ta ki burnunu nereye çarptığını anlayana kadar. Selma'dan sonra kötüledi her şey. Bir trafik kazasında yitirdim onu. Beklenmedik ve ani bir felaketti. Eskiden Selma'sız bir hayat düşünemezdim. Yokluğunda şu koca dünya bomboş ve karanlık şimdi. Selma'yı düşündüğümde uzun kirpikleri arasından bakan talihsiz bir çift soluk yeşil ışık yayan hüzünlü gözleri çivileniyor kalbimin en derinlerine. O kötü andan geriye gidip her zaman gülümserken beliren gamzeleriyle hatırlamak istesemde ölümün siyah rengi hatırladığım yüzünün üzerine kendi karanlık çizgilerini dayatıyor. Hep başkalarının başına gelir sanırdım. Ertesi gün bir gazetede yayınlanması için bir saygı duruşu olarak vefat ilanı da vermiştim kısacık bir şiirle birlikte. Hayat böyledir işte. Acaba hiç ona olan duygularımı anlamış mıydı? Artık bunun anlamı kalmadı biliyorum ama zaman zaman kendime sormadan edemiyorum. Şimdi akvaryuma bakıp iç geçirmemek elde değil. Kasanın arkasında duran akvaryum onun fikriydi. Balıkları sevdiğini söylerdi. Çarşıdan aldığı renkli balıklardan geriye ne cins olduğunu unuttuğum daha önce söylemişti- bir tanesi kalmıştı. Nerdeyse avucum kadar büyük, turuncunun açıkla koyu arası bütün tonlarını taşıyan rengiyle iri bir balıktı. Parmağımı cama dayayıp ilerlettiğimde gelip camın ardından parmağımı takip ederdi. Zaman değişiyor insanların alışveriş alışkanlıkları da bundan etkileniyordu. Çevremizde bir sürü alışveriş merkezi açılmış insanlar oralara gitmeye başlamıştı. Bu durumdan etkilenen üst kattaki mağazalar boşaldı. Kazanç kokusunu alan diğerleri de aniden buhar olup uzaklaştılar. Bulunduğum kattakiler durumu ağırdan aldılar. Derken onlar da dayanamayıp terkedip gittiler. Pasajın köşesindeki dükkanda müzik aletleri satılırdı. Oradan bazen bir gitarın tınısı yayılırdı. Pasajdaki tek müzik sessizlik artık. Hayır, dükkanı elden çıkarıp taşınma imkanım yok. Dükkan kiraları dünyanın parası. Bu durumdaki bir yeri ne biri çıkıp alabilir ne de devredebilirim. Bugünlerde salt kitapçılık yapanda pek kalmadı zaten. Ana işi kitapçılık olanlarda dükkanlarının büyük bir bölümünü kafeye çevirip işi yürütüyor. Diğerlerinin adını burada anmak ise gereksiz, onlar kitapevi sıfatını hak etmiyor. Bir marka adı altında mağaza zinciri diye bilinseler de onlar bir market sadece. Müşteriler de azaldı doğal olarak. Bütün bir gün neredeyse boş geçiyor. Bir iki gedikli kitapsever uğruyor o kadar. Dostlar bile azaldı nedense. Kendilerinden istenecek bir yardımı esirgiyorlardı sanırım ayaklarını keserek. Raflar arasında günlerimi kitap okuyarak ve düşünerek geçiriyorum. Bazen akşam üstüne doğru pasajın görevlisi geliyor koca pasajda iki kişi kaldığımızı bana hatırlatıyordu. Oysa bir zamanlar parmakla gösterilen bir pasajdı. Her katında insanlar dolanır her bir dükkan diğerini tamamlardı. Benim dükkanıma karşıdaki çizgi roman satıcısı eşlik eder köşede müzik aletlerine uzanır ordan da tuhafiye dükkanından saatçiye varıncaya kadar envai çeşit dükkan bir arada hizmet verirdik. Üst katlardaki dükkanlar ise kişinin hayal edemeyeceği çeşitlilikteydi. Hafta sonları dolup taşardı. Yukarı çıkan merdivenlerin basamaklarında kızlı erkekli siyah tişörtlü öğrenciler oturur konuşurlardı. Alışveriş denen şeyin kutsal mabedi gibiydi. Bugünlerde mabedin taşları en üst tepeden sökülmeye başlandı bile. Ayın sonunu nasıl getireceğim diye düşünüyorum. Hediyelik öte beri satan üst kat komşum dükkanını boşaltırken televizyonunu bana bıraktı. Arasıra açıp izliyorum. Ne de olsa insan sabahtan akşama dek kitap okuyamaz. Geçenlerde bir belgesel izliyordum. Kuzey ülkelerinin birinde geçiyordu. Bir buz parçasının üzerinde duran bir ayıyı gösteriyordu. Olumsuz çevresel koşullarının baskısı ve kürkü için avlayan avcılardan dolayı sadece birkaç yüz tane kalmışlardı. Birden ayının kaderiyle benim içinde bulunduğum durum arasında pek de bir fark olmadığını anladım. Acı acı güldüm. Bu koca handa pasajın görevlisiyle dükkanımda kalmıştım. Bir mücadele veriyor muydum orası şüpheliydi. İronik gelse de ayı şu koca dünyada kendimi yalnız hissetmememi sağlıyordu. Allahtan emekli maaşım vardı. Genç emekli sayılırdım. Kırklı yaşlardaydım ve yaşımı göstermediğim söylenirdi. Otuz-otuz beş gösteriyor muşum. Bir de annemin kira evinden biraz para geliyordu da geçimimi sağlayabiliyordum. Yoksa bu metruk yerde işim bitikti. Öyleyken kapısına kilit vurup arkamı dönebilirdim. Ne var ki yapamıyordum. Elim varmıyordu. Beni buraya bağlayan duygusal nedenlerime ihanet etmek olurdu. Son günlerde pasajın görevlisiyle dertleşme huyu edindik. Artık işler eskisi gibi olmadığından uzun uzun sohbet eder olduk. Akşam olunca kaybolurdu. Bazen eve gitmek yerine burada kalırdım. Pasajın kapıları kapanmış gece başlamış olurdu. Floresan lambalarının beyaz ışığı altında geçerdi saatler. Gecede üst üste iki üç fincan kahve içme alışkanlığı geliştirdim yanında da konyak. Koltuğun kol koyma yerine fincanla kadehi bırakıp kitap okuyordum. Hüzün veren pasajın durumundan mı yoksa gecenin bu saatinde dükkanda olmanın verdiği duyguyla mı olduğunu anlamadığım bir ürpertiye kapılmaya başladım. Sonunda kitap okumayı bırakır gözlerim öylece dalar dururdum. Bir gece gene böyle içerken yukardan, üst katlardan gelen bir gürültüyle irkildim. Kapı önüne bırakılan bir şişenin dengesini bulurken çıkardığı sese benzer bir ses ya da yuvarlanan bir kadeh. Acaba bana mı öyle geldi diye kendi kendime düşündüm. Herhalde fazla kahve konyak içmiş olmaktan sinirlerim hassaslaşmış olmalıydı. Normalde gündüzleri böylesi gariplikleri fark etmem. Ne var ki yukarıya çıkıp bir göz atmaya da cesaretim yoktu. Dükkanın kapılarını kilitledim. Pasaj bu haliyle ürküntü verici olmaya başlamıştı. Belki de büsbütün boşalan pasajın üst katlarında birileri yaşamaya başlamıştı. Ertesi gün görevliyle bu konuyu konuştum. Üst katlardan birine Suriyeli kalabalık bir mülteci ailenin yerleştiğini söyledi. Onlardan öncede iki üç şarapçının bir süredir geceleri burada geçirdiklerini. Zaten bir süre önce işine son verildiğini ama eski bir alışkanlık olarak uğradığını söyledi. Konuyu daha fazla uzatarak üzerinde durmadım. Önemsiz bir gürültüydü işte. Dünyanın gürültülerinden biri. Gece bu defa sadece konyak. Bir defa daha Selma. Radyoda caz çalıyor. Cazı pek severim. Program bitince başka bir istasyonda bir piyesin ortasına geldim. Fırtınanın salladığı uzak bir kıyı da gece yarısına doğru sonu kötü biten bir aşk serüveniydi. Derken üst katların birinden pencerenin biri gürültüyle kapandı. Fırtına mı çıktı acaba? Bu sırada elektrikler de kesildi. Derken gene aynı şangırtıyı duydum. Düşüp yerde yuvarlanan bir kadeh ya da dengesini bulmaya çalışan bir şişe. Ama korku kol geziyordu. Mantıklı düşünmeye çalışmak korkuyu yüzümde hissettiren serseri kuşu uzaklaştırmıyordu. Çocukluğumda bir şeyden korktuğum zaman yorganı iyicene çeker başımı da içine sokardım. Şimdi de yorganı çekmek yerine koca dükkanda kitapların gerisine sığınmıştım. Bir mum yaktım. Yerimden kalkıp kapının kilitli olup olmadığını kontrol ettim. Elektrikler geldiğinde yansın diye ışığı söndürmeyip kulağım kirişte uyuyakaldım. Uyandığımda kahvaltılık için birşeyler almaya çıktığımda kapının önünden saçları birbirine karışmış bir kız çocuğunun geçtiğini gördüm. Ayaklarında ayakkabı yoktu. Dükkanda saatler geçirirken ne zaman akşam oluyor ne zaman sabah oluyor anlamıyordum. Binanın girişinin altında yer edinmek böyle bir şey. Üç sene önce doğum günümde Selma'nın aldığı saatle bunun üstesinden geliyorum. Fakat iki gündür saat çalışmıyordu. Sanırım pili bitmişti. Pasajın üst katlarına hiç baktığım yoktu. Şöyle bir bakındım. Bütün bütün boşalmış, pencerelerine karanlık bir ifadenin yerleşmiş olduğunu gördüm. Bazı penceleri kirli beyaz bir bezle örtülüydü. Artık hiçbir şeyin beni şaşırtmadığını düşünerek şaşırdım. Posta kutuma bırakılmış faturalar vardı. İşte esas bunlar beni yıldırıyordu. Suriyeli kız dükkanın camlarının önünde belirdi. Gülümsedi. Ya da bana öyle geldi. Bir daha baktığımda göremedim. Şu Suriyeli, diye düşündüm benden daha ümitli olsa gerek. Bir sabah eski görevli yanıma uğrayıp elime bir zarf tutuşturdu. Yanımdayken açmadım. Gelen mektupları daima yalnızken okumayı tercih ederim. Görevli gider gitmez masama geçtim. Nedense ağırdan alıyordum. Dikkatlice zarfı yırttım. Gelen bir tebligattı. Bir camın aşağıya gürültüyle inmesi gibi hassas dinginliğim bir anda paramparça oldu. Ne zamandır bu anı bekliyordum. Şu şu tarihe kadar dükkanı boşaltmam emir olunuyordu. Bina yıkılıp yenisi inşaa edilecekti. Yeni binada pek çok eski dost gibi bana da yer yoktu. İnşaat firması dükkan sahibinden dükkanı satın almıştı. Evet onlar kazanmışlardı. İlgili yasanın falanca maddeleri derken daha fazlasına dayanamayarak okumayı bıraktım. Bildiri masamda öylece duruyor boş gözlerle bakıyordum. Nedense sonra dışarı çıktım. Dışardaki havanın iyi geldiğini hissediyor yürüdükçe açılıyordum. Amaçsız rastgele dolaşıp durdum. Salt belleğin değil ayağında bir hafızasının olduğu kendini böyle kararsız anlarda belli eder. Derken kendimi iskelenin önünde buldum. Kalkmak üzere olan ada vapuruna son anda biniverdim. Gençken çok sıkıldığımda da adaya giderdim. Dalgalar düşüncelerimdeki sabuklukları dağıtıyor bir tür arınma işlemi görüp temizliyordu. Hangi gündeydik bilmiyordum. Ama bunun bir önemi yoktu. Aylardan Ekim idi bunu biliyordum yalnız. Etrafta az insan olsa da ada gözlerimin yaydığı ıssızlık kadar ıssız olamaz. Bir yere girip oturdum. Karşıda koca şehirde kaynayan çalkantı buralara erişmiyordu. Dalmış bakıyordum. İlkinin buruk tadı olmasına karşın ikinci çayıda içtikten sonra voltamı aldım. Hanidir yürüyordum. Şimdi ormanın, uçurum kenarlarında biten yaban çileklerinin fısıltıları başlamıştı. Rum mezarlığının önünden geçiyordum. Ne önümde ne de ardımda kimse yoktu. Güneş alçalmış ışığı yatık bir şekilde vurmaya başlamıştı. İyice yorulmuş bitkin düşmüştüm. Ağaçlar yolu iyicene gölgeliyor havanın kararmış olduğu izlenimini uyandırıyordu. Elele tutuşmuş bir çift terkedilmiş bir plajın içine girmiş yürüyorlardı. Mayolarını giymişlerdi. Yabancı oldukları belliydi. Genç kadın güzeldi. Selma aklıma geldi. Kimbilir biz de belki eğer biz diye bir şey varsa- o çift gibi buralara gelebilirdik. Plajın girişine geldiğimde onlar kumluğu geçmiş bileklerine kadar suya girmişlerdi bile. Onlara son bir kez baktım. Dükkanla ilgili düşüncelerim zihnimin alt katmanlarına bir çökelti gibi çökmüş kendimi gezintiye kaptırmıştım. Aklıma gelen bir düşünceyle birden irkildim. Düşündüğüm şeyin dün gece görmüş olduğum rüya olduğunu ayrımsadım. Ürperticiydi. Çocukluğumda oturduğumuz apartmandaydım. Bulunduğum daire arka karanlık bahçeye ve kendi bahçelerimize bitişik karşısındaki diğer apartmanların bahçelerine bakıyordu. Penceremden gördüklerim karşısında şok olmuştum. Karşıdaki bütün daireler boşalmış, pencerelerine satılık yazıları yazılmıştı. Kendi apartmanımdaki dairelerin durumunu gözden geçirmek için bahçeye indiğimde durumun farksız olduğunu görmüştüm. Rüyanın yaşadığım gerçekliğe nazaran daha karanlık bir yanı vardı sanki. Allak bullak olmuş bir halde yürümeye devam ettim. Az ilerde bir bank vardı. Kıyısına ilişip kendimi bıraktım. Uzun bir zaman taşıdığım bir yükü sırtımdan indirmiş gibi oldum. Yorulmuştum. Bu kadar yürümek fazla gelmişti. Yerde bazı gazetelerin hafta sonu için verdiği bir ek duruyordu. Alıp karıştırdım. Sayfaları eksik olduğu gibi kimi yerleri de yırtılmıştı. Birtakım şık kadınların nerde görüldüğünü okumaktan çok onların güzellikleriyle ilgilendim. Astroloji bölümünde duralayıp burcumun bana neler söylediklerini okudum. Çalışarak sonuç alabileceğiniz bir gündesiniz. Bazı olaylar üzerinde düşündüğünüzden fazla kontrolünüz var. Kimi hayal kırıklıkları unutulabilir. Marsın da burcunuzda misafirliğe başlaması ile işinizle veya tatil amaçlı uzun yolculuklar için koşulların elverişli olduğu bir hafta geçireceksiniz burada elimde olmadan güldüm-. Öğle saatlerinde sevgi temalı ilişkilerde gerginlikler yaşanabilir. Önümüzdeki birkaç gün kutlamalar, partiler, davetler söz konusu olabilir. Hepinize iyi günler, sağlık ve sevgiyle kalın falan filan. Derken sayfanın üst kısımlarına doğru göz gezdirince geçen yılın Temmuz ayına ait olduğunu farkettiğim artık tarih olmuş gazeteyi bıraktım. Bir an önce iskeleye inmeliydim.Yoksa bir sonraki vapura kalıp iki saat daha buralarda beklemek işten değildi.


Edebiyat, bir sanat dalıdır ve kelimeler, edebiyatın özünde yer alır. Bu nedenle daha çok insanın edebi üretim içinde olması, edebiyatın yayılımı açısından önemlidir. Gelin sizle bu konuda bir düşünce deneyi yapalım. Kitaplar yayınlanmadan önce her kitabı inceleyen ve yargılayan Kitapları Yargılama Komisyonu olsun. Bu komisyon, en iyi kitapların halka ulaşmasını hedefliyor. Kitapların her birini tek tek inceliyor ve yayınlanmaya değer görülmeyen kitapları eliyor. Bu kitaplar, dünyadaki en büyük çöplüğün bir üyesi oluyor. Edebiyat bir sanat olduğuna göre edebi çalışmaların daha çok insana ulaşmak gibi bir amacı vardır. Çünkü ne kadar çok insan roman, hikaye ya da şiir okursa daha fazla insan edebiyatın içinde yer alabilecektir. Ama durun, Kitapları Yargılama Komisyonunun olduğu yerde, kitapların daha en başından elenmesi ve okurlarına ulaşamaması gibi bir sorun ortaya çıkacak. Ah, ne korkunç! Birçok insan, iyi kitap olarak nitelendirilen kitapların yayın dünyasında kendisine yer bulmasının önemli olduğunu düşünecektir. Ama edebi değeri yüksek kitaplar nasıl olacak da edebiyat dünyasına hakim olmayı başaracak? Bu, şüphesiz ki Kitapları Yargılama Komisyonunun gerçekleştirebileceği bir şey değil. Neden değil? Çünkü yargılamak sanatın özüne aykırı. Siz bir kitabı yargılamak amacıyla okuyorsanız, kitabın gerçek değerini göz ardı edebilirsiniz. Kitapları Yargılama Komisyonunun üyeleri, edebiyattan anlamayan birileri olabilir. Ayrıca edebiyat subjektif bakış açısına sahip olduğu için edebiyat dünyasında net bir şekilde doğru ya da yanlış yoktur. Diyelim ki komisyon üyeleri Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar adlı kitabını incelemek için okumaya başladı. Her şeyden önce kitabın hacmine takılabilirler. Bu, çok ama çok uzun bir kitap; demeyeceklerini ne yazık ki bilmiyoruz. Birçok şeye eleştirel bir gözle bakan Oğuz Atay'ın eleştirileri birilerinin hoşuna gitmeyebilir. Ya da Sait Faik'i ele alalım. Hikayenin tamamen olay üzerinden ilerlemesi gerektiğini düşünen komisyon üyeleri, Burada bir olay yok, her şey durağan, her şey bir düşünce üzerinden ilerliyor, diyebilirler. Bakın burada önemli olan, edebiyatta net sınırların çizilemeyeceğidir. Kitapları Yargılama Komisyonu, kitapları inceleyebilmek için ne yazık ki kesin sınırlar çizmeye çalışacaktır. Fakat durun, birçok kitap elendi bile. Şu anda değerli görülen kitapların birçoğu belki de dünyanın en büyük çöplüğüne doğru yol alıyor. Kitaplar yayınlanmadan önce bir komisyon gerçekten bu kitapları yargılamalı mı? Evet, bu belki bir düşünce deneyi. Ama biz burada böyle bir komisyonun neden görev ve sorumluluklarını yerine getiremeyeceğini açıklamaya çalışacağız. Edebi çalışmaları objektif bir gözle incelemek oldukça zordur. Çünkü edebiyatın temelinde güzellik ve estetik yer alır. Bu, tartışılmaya açık bir konudur. Bir başkasının güzel bulduğu şey ile sizin güzel bulduğunuz şey arasında bir farklılık olacaktır. Bir roman, şiir ya da deneme yazısında da durum tam olarak böyledir. Her ne kadar edebi türler için çeşitli tanımlamalar yapılmış olsa da bu tanımlamalar, ilgili edebi türü açıklama noktasında yetersiz kalacaktır. Ayrıca tanımlama, her zaman sınırlamayı da beraberinde getirir. Dolayısıyla Kitapları Yargılama Komisyonu, eserleri incelerken belirli tanımlar üzerinden giderek iyi olarak nitelendirilebilen kitapları göz ardı edebilir. Bu durum, edebiyatın daha çok insana ulaşmasını sınırlar. Edebi ürünler, özü gereği özgürce yapılan çalışmaların bir sonucu olmalıdır. Bu nedenle kitapları en başından yargılayan bir komisyon olmamalıdır. Peki, bu durumda edebi değeri yüksek kitapların edebiyat dünyasında hakim olması için ne yapılabilir? Burada kritik nokta okuyucudur. Bir kitap neden yazılır? Bir resim neden çizilir? Ya da bir film neden çekilir? Burada soruları çeşitlendirmemiz mümkün olsa da aslında esas konuya geçebilmek için sorduğumuz sorular yeterli olacaktır. Kişisel kanaatime göre bir eser, daha çok insana ulaşabilmek için yazılır. Eğer böyle olmasaydı bir yazar, kitabını yayınlatabilmek için çabalamak zorunda kalmazdı. Sanat, özü gereği sanatçı dışında bir insana daha ihtiyaç duyar. Sanatçı, oluşturduğu eser üzerinde objektif bir incelemede bulunamasa da okuyucu, her şeyden bağımsız bir şekilde eseri inceleyebilir; eserle ilgili görüşlerini ifade edebilir. Evet, iyi kitapların daha çok geniş bir çevreye yayılması açısından bu oldukça önemlidir. Günümüzde bu durumu sıklıkla yaşıyoruz. Birçok insan, çalakalem yazılmış ve edebi değeri oldukça düşük kitapların yayılmasından rahatsız oluyor. Bu nedenle bu kişiler, kitapların en başından incelenerek elenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ama bu, doğru bir tutum olmayacaktır. Çünkü her sanatçının eserini yayınlama hakkı vardır. Sanat, belki de bilimden bu nedenle ayrılır. Sanatta bir formül bulunmaz, sınırlar keskin değildir. Sanat yapıtlarını değerlendirirken oldukça kişisel bir tutum sergileriz. Güzellik ve estetik kavramları için net bir açıklama yoktur. Bu nedenle edebi değeri yüksek kitapların yayılmasını istiyorsak okur olarak bizlere sorumluluk düşüyor. Ne yazık ki şu anda roman olarak nitelendirilemeyecek kitapların bir okur kitlesi olduğunu görüyoruz. Bu ise bu tarz kitapların, bir okur kitlesine sahip olduğu için, yayılmasına neden oluyor. Her ne kadar öznelliğin sularında yüzüyor olsak da edebi değeri yüksek kitaplar kendini belli edecektir. Dolayısıyla keskin ayrımlar doğru olmamakla birlikte bazı kitapların yayılmasını önlemek zorundayız!


Çoğu filme konu olan bu durum acaba nasıl gerçekleşecek ? Doğa kendi kendini mi yok edecek yoksa insanoğlunun doğaya verdiği zararlar sonrası doğa kendini de yok ederek intikamını mı alacak ? Son okuduğum yazılara göre ikinci seçenek şu anda ağır basıyor. Yani insanoğlunun doğaya verdiği zararlar sonrası doğanın intikamını alması durumu. Son zamanlarda bilim adamlarına göre dünya geri dönülmez bir iklim değişikliğine girmiş durumda. Bunun nedeni dünyanın karbon kırılma noktasının geçilmiş olması. Yani atmosferdeki karbon seviyesi bu hafta itibariyle 400 ppm seviyesini geçti. Yıllardır yapılan ölçümlerden çıkarılan analizlere göre bu durumun pek de geri dönüşü yok gibi. Bu kritik seviyesi ise ilk olarak 2013'de Artrika'da aşıldı sonrasında ise düzenli bir şekilde tüm dünyaya yayıldı. Geçtiğimiz Mayıs ayı itibariyle dünyada bu sınırın aşılmadığı tek yer Antarktika'ydı. O da geçtiğimiz hafta itibariyle bu sınırı aştı. Peki bu durumun bize yansıması nasıl olacak? İlk ve en büyük tehlike türlerin yok olma hızının artması. Türlerin yok olma hızı insanlık ortaya çıkmadan önceki duruma göre bin kat artmış durumda. Bu durum böyle devam ederse 2050 yılına kadar dünya üzerindeki türlerin %25'i yok olacak. Peki tek sorun bu mu? Tabiki hayır. Dünyadaki denizlerin su seviyesi artmaya başladı. Böyle giderse deniz kıyısındaki çoğu insan daha karasal yerlere taşınmak zorunda kalacak. Şimdiden beş ada sular altında kalmış durumda.


İlk adı Yabanabad olan ilçe, 1933 yılında Kızılcahamam adını almış. Şehir merkezine 80 km uzaklıkta ve Ankara'nın kuzeyinde kalıyor. Yaklaşık 25 bin nüfusa sahip olan tatlı ilçemiz arazinin elverişsizliğinden sanki kabuğuna çekilmiş halde toplu bir yerleşim gösteriyor. Bu durum, şahsi araç olmaksızın da çoğu yere kolay ulaşım sağlıyor. Merkeze yakınlığı, ulaşım imkanlarının gelişmişliği hafta sonu tatilinde kaçamak yapmak isteyenlerin uğrak yeri haline getiriyor Kızılcahamam'ı. İlçe, ormanlarıyla başkentin ciğeri, barajlarıyla da adeta su deposu. Ayrıca ilçede adım başı bazlamacı yer alıyor. Kızılcahamam'a varınca ilk durağımız kendimizi şifalı suların ellerine bırakmak oldu. Bu konuda ilçede belediyenin ve özel işletmelerin birçok modern turistik tesisleri var. Tesislerin imkanları ve dolayısıyla fiyatları da farklı olabiliyor. Ama endişe etmeyin, iyi ve uygun fiyata yerler mevcut. Tabii biraz araştırmanız lazım. Genelde tesislerde termal su, hamam, sauna, havuz gibi birçok imkan bir arada. Ayrıca belirtmek isterim ki sabah saatlerinde buralar çok sakin oluyor. Saat ilerledikçe kalabalıklaşıyor. Soğuksu Milli Parkı, 1959 yılında Milli Park statüsüne kavuşmuş. Kızılcahamam'a gelenlerin piknik için vazgeçilmez bir yeri haline gelmiş. Tertemiz havası, yanında şırıl şırıl akan su insana doğal bir terapi uyguluyor. Kaplıcada yol yorgunluğunu attıktan sonraki durağımız burası oldu. Milli park içindeki tatlı su çeşmeleri ve akarsu, varlığıyla piknikçilerin işini kolaylaştırıyor. Biz de çoğu medeniyetin yaptığı gibi hemen kendimize suyun yanında bir yer bulduk. Parkı kullanan insanlar kuvvetle muhtemel bilinçli insanlardı, gözüme neredeyse hiçbir kirlilik belirtisi batmadı. Belki bu yüzden Soğuksu bizi ne kadar hoş kucakladı, tüm güzelliklerini önümüze serdi. Kuş cıvıltıları, ağaç hışırtısı, su şırıltısı ve piknik yapan insanların seslerinin muazzam bir korodan eksiği yoktu. Parkın havası bizi üşüttüğünde ise mangal hemen yardımımıza koştu. Yani gitmeden önce serin havaya karşı tedbirli olmakta fayda var. Sizin için dağın zirvesine çıkıp güzel pozlar yakalamaya çalıştık. Zirve yolculuğumuzda yalnız değildik, bazı piknikçiler de bizim gibi koyulmuştu yola. Gezimiz içinde en duygusal ve düşündürücü anımız Şehitler Ağacı etrafındayken geçti. Heykeltıraş Dr. Derviş Özer'in hazırladığı Şehitler Ağacı projesi kapsamında, 2009'da Kızılcahamam Şehit Fatih Duru Parkı'nda kurumuş bir sedir ağacı anıt haline getirilmiş. Bu anıta da 1980 yılından sonra şehit olanların isimleri, rütbeleri ve şehadet tarihlerinin yazılı olduğu künyeler çakılmış. Eve doğru yola koyulmuşken bu anıta uğradığımızda akşamın sessizliğinde hafif bir esintiyle künyelerin çınlaması sanki bizi dalmış olduğumuz gafletten uyanmamız için bir uyarıydı belki kim bilir? Ve ne kadar ilginçtir, künyelerin çınlaması tam biz şehitlerin bizi duyup duymadığını tartışırken oldu. Canlarını hiç düşünmeden feda ettikleri değerlere hakkıyla sahip çıkmamızı istiyorlardı.