Bazı tarihsel konular hakkındaki bilgiler bölük pörçüktür. Konunun genişliği sonucu bilgileri bir araya toplaması oldukça zordur. Ayrıca, tarihsel konular açısından arşivler bazen oldukça kısıtlıdır. Ya belge yoktur ya da var olan belgeleri bir araya getirmek için dünyanın birçok köşesine gidip yapbozu tamamlamaya çalışmanız gerekmektedir. Osmanlı döneminde istihbarat konusunda kütüphanemizde oldukça az kaynak bulunuyor. Bu konuda, Emrah Safa Gürkan hocanın kitabı Sultanın Casusları değerli bir eser olarak karşımıza çıkıyor. Bunca asırlık imparatorluk olan Osmanlı'nın istihbarat ve casusluk yaptığına şaşırmak abes olurdu. Bu casuslukları günümüzdeki gizli servisler gibi düşünmek oldukça hatalı olacaktır. Lakin özellikle 16. yüzyıl casusluk ağları, bütün devletler için olduğu gibi Osmanlı için de olmazsa olmazlardandı. Bir imparatorluğu yönetebilmek ve iletişimi sağlayabilmek için casusluğun mühim olduğunu anlamanın koşulu elbette tarihçi olmak değildir. Savaş çok pahallı fakat istihbarat ucuzdur. Günümüzün küreselleşen dünyasında bir olayın haberini almak saniyelere indirgenmiştir ve buna rağmen haber alma bugün de bir rekabet konusudur. Bunun gibi, tarihte de haber almak oldukça zor ve önemli bir işti. Meydana gelen bir olayın, örneğin bir savaşın haberini almak oldukça vakit alabiliyordu. Sultanın Casusları kitabında bir olayın haberinin payitahta gelmesinin süreleri gibi ilginç bilgilere de yer veriliyor ve buradan istihbarati bir performans değerlendirilmesi yapılıyor. Ticaret ve diplomasi casusluğun üvey kardeşidir. 16. yüzyıla yolculuk yapacağınız bu kitapta, özellikle Akdeniz ve çevresinde dolaşıyorsunuz. Kitabı okudukça batı ile doğunun; Müslümanların, Yahudilerin ve Hristiyanların ne kadar iç içe olduğunu daha iyi anlıyorsunuz. Popüler tarihçilik, tarihin bütün evrelerini Soğuk Savaş'ın bir demir perde gibi ördüğü iki kutuptan ibaret zanneder. Popüler tarih yazımının dilindeki klasik hatalardan biri olan salt Müslüman-Hristiyan savaşını bu kitapta görmüyorsunuz. Bahr-ı Sefid'de iki medeniyetin çatışması değil, yüzlerce serhad vardır ve bu serhadlar etkileşim halindedirler. Bahr-ı Sefid'in tarihini bize ustalıkla canlandıran Fernand Braudel'in görüşleri, bu kitap ile oldukça uyumludur. Sultanın Casusları kitabı, İslam ile Hristiyanlık arasında yüksek bir kültürel alışveriş ve iç içe yaşanmışlığı daha iyi gözler önüne sermesi bakımından da oldukça önemli bir eser olarak karşımıza çıkıyor. Kitapta Osmanlı ve Habsburglar arasındaki mücadelelere değiniliyor. Venedik ve Osmanlı'nın bir istihbarati merkez olduğundan söz ediliyor. Özellikle Kıbrıs Savaşı, İnebahtı Muharebesi, Cerbe Savaşı gibi savaşlardan da bahseliden Sultanın Casusları kitabında; Sokullu Mehmed Paşa, Uluc Ali Paşa ve Yasef Nasi gibi önemli kişiliklere de değiniliyor. Emrah Safa Gürkan kitabında şöyle diyor: Osmanlı tarihçilerinin istihbarat gibi popüler bir alanda bugüne kadar kapsamlı bir eser ortaya koyamamalarının başlıca nedeni, Osmanlı arşivlerindeki belgelerin yetersizliğidir. Yerli arşivlerin yanı sıra Venedik, Madrid, Ragusa, Floransa, Napoli, Roma ve Cenova arşivlerini de inceleyen hocamızın yazdığı kitabın oldukça kapsamlı olduğunu ve bu konuda yazılmış esaslı ilk eser olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Birçok mühtedi ve mürted arasında dolanırken oldukça eğlenceli hayat hikayelerine de rastlıyorsunuz. Bir günlük okur olarak en çok hoşuma giden kısmın bu olduğunu söylemeliyim. Özellikle Baron de la Fage ve Salerno'da yakalanan Bursalı bir sipahi casusun raporları oldukça eğlenceliydi. Yakalandıklarında kendilerine sorulan sorular, alınan cevaplar ve bunlarla birlikte çeşitli sentezlerin de bize sunulduğu Sultanın Casusları kitabında oldukça doyurucu bilgiler bulmak mümkün. İnsan bazen sadece bu casusların hayat öyküsünün devamını merak ediyor ama arşiv belgeleri bizi kısıtlıyor. Kitapta Osmanlı İmparatorluğu'nda bulunan daimi elçilerin yaptıkları espiyonaj hareketlerine ve Osmanlı'nın daimi elçilerinin bulunmamasına da değinilmiş. Ayrıca Osmanlı istihbaratının yapısı, menzil sistemi ve ulufeli casuslar gibi konularadan da bahsedilmiş.


Türkiye'nin kütüphanesi birçok konuda olduğu gibi tarih konusunda da yetersiz bir durumda bulunuyor. İnsanımızın tarihe ve coğrafyaya ilgisizliği çoğu kez tartışma ve eleştiri konusu olmuştur. Fakat popüler tarihin özellikle çeşitli ideolojik amaçlarla kullanılarak toplum üzerinde ciddi etki bırakabildiği her dönemde görülüyor. Bu sebeple, tarih ve tarihle ilgili diğer tüm disiplinler arası konular hakkındaki ilgisizliğin esasında okura ulaşamayan sıkıcı kitaplardan kaynaklandığını söylemek haksız bir eleştiri olmayacaktır. Eğlenceli ve sıkmayan üslubuyla okuyucuya ulaşmayı başarabilen ve Türkçe yazımın görmezden geldiği veya ilgi göstermediği konulardan bahseden Sultanın Korsanları kitabı büyük bir açığı kapatıyor. Tam ismi Sultanın Korsanları Osmanlı Akdenizi'nde Gaza, Yağma ve Esaret, 1500-1700 olan kitabımız Osmanlı tebaası korsanlarını sosyoekonomik yönden tutun etnik yönlerine kadar inceliyor. Klasik yazımın zihinlerde oluşturduğu anakronik tarih anlayışını her sayfada yıkan bir kitap olarak; Akdeniz'in çok dinli ve kültürlü yapısında korsanlarımızın bir arada yağma yapabildiklerini, ortodoks din anlayışının aksine bazen din denen kavramın esnediğini, birbirinin din kardeşi olması gerekenlerin en büyük düşman ve en büyük din düşmanı olması gerekenlerin en yakın dost olabildiğini gösteriyor. Korsan deyince akla gelen klasik imgenin ne olduğunu hepimizi biliyoruz. Bu imge genelde tek gözü bantlı, sürekli kötülük ve yağma peşinde olan, vatansız ve topraksız bir insanı çağrıştırıyor. Aslında gerçekler tam olarak böyle değil. Zihinde oluşan bu imgeyi korsanlıktan ziyade daha çok piratlığa benzetebiliriz ama korsan denilen insanların çok daha farklı bir hayatı ve hukuku var. Özellikle Akdeniz'in sularındaki korsanlarımızdan bahseden bu kitap 1500-1700 yılları arasında korsanlığın önemli bir çağını işliyor. Lakin bu iki yüzyılla bağımlı kalmayan kitaptan bütüncül bir bakış açısı elde edebilmek mümkün. Korsanlarımızın etnik özelliklerinden ve coğrafyadan genişçe bahseden kitabımızda ihtida eden mühtedi korsanlarımızın yanı sıra Hristiyan ve Yahudi gazilerden bahsedilmekte ve Akdeniz'in renkli dünyası anlatılmaktadır. Tarihin korsanlar ile ilgili kısmı Türkçe eserlerde siyasi bir tarih olmaktan öteye gidememişken bu kitapta kürekçilerin kullandığı a scaloccio veya ala sensile gibi sistemlerden bahsedilmesi, yiyecek ihtiyacının tartışılması, gemilerin ne kadar süre yetecek kadar yiyecek ve su depolayabileceklerinin hesaplanması ve az da olsa Akdeniz'in teknik özelliklerinden bahsediliyor olması oldukça değerlidir. Ayrıca mürettebatın teker teker incelenmesi, reislerin subaylarla ayrımı ve aralarındaki siyasi ilişkiler, talihsiz kürekçilerin yaşadığı olaylar ve hatta gemide neler yendiği, hijyenin nasıl sağlandığı, Poseidon'a ve Meryem Ana'ya dua eden gazilerimiz hatta ve hatta mahbub dost can levendlerden bile bahsediliyor. Akdeniz'in ve korsanlığın coğrafyası bu kitabın hacmine uygun bir biçimde yer bulmuş ve bir savaş tarihi kitabı olmamakla birlikte korsanlarımızın savaşta başvurdukları yöntemler ve hilelerden de bahsedilmiş. İktisadi, hukuki ve idari yönünden incelenen korsanlık mesleğinin aslında deniz eşkıyalığından ayrı bir durum olduğu ve korsanlığın da bir hukuku olduğu oldukça güzel işlenmiş. Emrah Safa Gürkan bu kitabı yazarken esas amacının bu konuda eksik olan yazım hayatımıza bir ivme kazandırmak olduğu bariz bir şekilde anlaşılıyor. İlgili araştırmacılarını bekleyen korsanlık ve onun çok işlenmemiş konularını kitabında eğlenceli bir üslupla anlatan biri olarak, aslında her konuya dokunmaya ve bu konularda popüler yazımın bahsetmediği fakat oldukça eğlenceli olan konulara değinmeye çalışmış. Bu anlamda yalnızca tarihçilerin anlayabileceği değil herkesin anlayabileceği bir kitap ortaya çıkmış. Ayrıca kitapta konuyla alakalı onlarca harita ve resmin bulunması ise okuru bu eğlenceli ve acımasız denizlerin içine dalmaya sürüklüyor. 1672'de Cenova asıllı bir Cezayir korsanı, saldırdığı Fransız gemisinin kaptanının kardeşi olduğunu fark edecektir. Ancak yıllardır görüşmeyen kardeşlerin buluşması gemiyi askerlerin yağmasından kurtarmaya yetmemiştir; korsanlığın kadim kuralları vardır ve kurtlar sofrasında duygusallaşmanın alemi yoktur. Hangisinin daha kötü olduğu sorusunun cevabı, olaya ne açıdan baktığımıza göre değişir. Fakat deniz eşkiyalığının hukuki ve insani açıdan daha aşağı olduğunu söyleyerekten korsanlığı tercih ettiğimi belirtmek istiyorum. Fakat orada da kürekçi olmanın ölümden bir farkı yok. İkisi de kötü 🙂 Teşekkür ederim. Sultanın Korsanları ile ilgili gerçekten çok güzel bir tanıtım yazısı ellerinize sağlık. En yakın zamanda alıp okumaya çalışacağım. Buna benzer kitap önerilerinizi ve tanıtımlarınızı hevesle bekliyorum.


İsminden mi yola çıksam yoksa içeriğinden mi bilemedim ama en iyisi ben kitaptan önce yazarı ile ilgili küçük bir anımı paylaşayım sizlerle. Lise üçüncü sınıf öğrencisiydim ve gerçek manada kitaplarla dostluğum yeni başlamıştı. O sırada İzgören'in diğer kitapları ile tanışmıştım. Öyle ki Avucumuzdaki Kelebek baş ucu kitabım olmuştu. Aklıma estikçe elime alır çevirirdim sayfalarını. Bir yandan da yazarın seminer verdiğini bildiğim için bu seminerlere denk gelsem diye geçirirdim içimden. Bir gün lisemize geleceğini öğrendim ama konferans salonunun kapasitesi az olduğu için gidemeyeceğimi söylediler. Tabiri yerinde ise allem ettim kallem ettim ve o salona gittim. Şimdi diyeceksiniz madem bu kadar önemliydi ne anlattı, ne oldu. İnanın hiç bir kelimeyi hatırlamıyorum seminerden. Sadece ve sadece yazarın salona sessizce girip bir köşeye oturduğunu hatırlıyorum, bir kaç dakika kimse fark etmedi bile. Velhasıl kelam o zaman anladım olgun başağın eğildiğini, o zaman anladım tevazunun insana nasıl bir libas giydirdiğini, o zaman anladım aslında hiçbir kimliğin kimseyi üstün kılamayacağını. Şimdi başlayabiliriz kitabımızdan söz etmeye. Bu kitapta pelerinli uçabilen süper kahramanlardan değil, bizim memleketimizden kopmuş, önce hayalleri ile sonra gayretleri ile bir çok güzellik meydana koyan hemşehrilerimizden bahsediliyor. Neden daha çok olmasın diyor. Aslında bir nevi insan dertli olunca hangi mesleği yapıyor olur ise olsun bir kahraman olabilir diyor. Yeter ki mesai doldurma telaşında olan öğretmenler olmayalım, yeter ki ilaç komisyonu ya da bıçak parası peşinde koşan hekimler olmayalım, yeter ki kendi cebini doldurmaya çalışan yöneticiler olmayalım, yeter ki doğaya düşman betona sevdalı olmayalım, yeter ki bize dokunmasa da maddi manevi yoksullukları dert edinebilelim, yeter ki amaları bir kenara bırakalım, yeter ki istemenin önündeki bahaneleri kaldıralım. Kısaca insan olmanın hakkını verelim. Şimdilerde hepimizde ister istemez bir ümitsizlik hali söz konusu. Hem bireysel hem toplumsal ümitsizlikten söz ediyorum. Eğitim, ekonomi, iç ve dış politikadaki sorunlar ve daha nicesi bizi bu noktaya sürüklüyor. İlk köy kütüphanesinin ne şartlarda açıldığını okuyunca ümitsizliğinden utanıyorsun, birçok sivil toplum kuruluşunun kuruluşunu okuyunca neden olmasın diyorsun, bir köy okulu öğretmeninin sadece öğrencilerini değil tüm köyü eğittiğini okuyunca hadi kımıldan diyorsun kendine. Daha birçok kahramanın öyküsünü okudukça üzerindeki ölü toprağını atıyorsun. Tüm bunlar bir iki saat içinde olup bitiyor. Ben de diyorum ki keşke hepimiz bu bir kaç saati ayırsak, evlatlarımıza bu hikayelerle meslekleri tanıtsak ve potansiyelimizin farkına varsak. Kitapta geçen kahramanlardan sadece birinden söz edeceğim bu inceleme yazısının sonuna gelirken. Anneler Günü üstüne güzel bir kitap incelemesi olmuş, elinize sağlık. Farkındalık yaratarak yaşayanlar, hem kendilerini hem de çevresindekileri bir adım ileriye taşıyor. Ve kesinlikle onlardan öğreneceğimiz çok şey var. Güzel, samimi bir inceleme yazısı olmuş. Elinize sağlık.


Yapımcılığını Tims Purodiction'un üstlendiği dizi yönetmenliğini Çağrı Lostuvalı ve Hatice Memiş yapmıştır. Senaryosunu Pınar Bulut ve Anıl Eke yazmıştır. Dizinin müzikleri ise Aytekin Ataş tarafından bestelenmiş olup yer yer Ahmet Kaya'nın eserlerine de yer verilmektedir. Başrollerinde Murat Yıldırım , Sarp Akkaya , Güven Murat Akpınar , Aslı Enver , Berk Hakman ve Pelin Akil 'in yer aldığı dizinin ilk gösterimi 1 Mart 2012'de SHOW TV'de yapılmıştır. Dizi 2 Aralık 2012'de final yapmıştır. Suskunlar konu olarak 1996 yapımı Hollywood filmi olan Sleepers'dan esinlenilip dizi formatına getirilmiştir. Henüz çocuk yaşlarda birbirleriyle duygusal olarak çok yakın ilişkileri olan bir grup çocuğun yaptıkları yaramazlık sonucu ceza evine girmeleriyle olaylar başlamaktadır. Bilal'in sünnet düğünü sırasında çok korkmaktadır ve sünnet olmak istemez. Ekibin lideri konumundaki Şerif lakaplı Ecevit duruma kayıtsız kalmaz ve bir planla Sarı'yı kaçırırlar. Yolda giderlerken bir tatlıcının önündeki tatlı arabasını kaçırırlar. Kimse araba kullanmayı bilmemektedir. Bunun sonucunda da sağır ve yaşlı bir adama çarparlarlar. Adam yaralama ve araç kaçırma suçlarından dört çocuk 1 yıl hapis cezasına çarptırılırlar. Dizideki adıyla Döngelli Çocuk Cezaevi'nde yatarlarken Sait isimli başgardiyan ve Takoz İrfan lakaplı suçlu ve onun çetesi tarafından işkencelere maruz kalmışlardır. Dizi, yıllar sonra Yanık lakaplı Zeki Sinanlı'nın başına gelen bir olayla kendilerine bunları yaşatanlardan intikam almak için gösterdikleri emekleri ele almaktadır. Dizinin senaryosu 2015 yılında NBC'ye satılmış ve 2016 yılından itibaren Game of Silence adı altında yayınlanmaktadır. Genel olarak bakıldığında konusu, müzikleri ve oyuncu kadrosu olarak Türk televizyon dizileri standartlarının üzerindedir ve senaryosununda NBC'ye satılmış olması gerçekten gurur vericidir. Hapishanelerdeki çocuk istismarına farkındalık uyandırması bakımından da örnek bir dizidir. Dizide eleştirebileceğimiz şeylerden birisi de Şerif lakaplı Ecevit'in henüz çok küçük yaşta aşık olduğu Ahu'yu unutamamış olması ve özellikle 2. sezonda bu yüzden Sarı'yla çok kez karşı karşıya gelmeleridir.


Geçmişi anlayabilmenin çeşitli yolları vardır. Bunların başında tarih bilmek gelir. Fakat tarih size her zaman derinlikli bilgi sunmayabilir. Resmi tarih yazımı çoğu zaman duygulardan, düşüncelerden ve insan psikolojisinden arındırılmıştır. Fakat insanlık tarihinin merkezinde insanlar bulunmaktadır. Dönemlere ait savaşları veya siyasi olayları bir tarih kitabı size anlatabilir. Fakat insanların kafasındaki düşünceleri nasıl öğrenebiliriz? Yahut bireyin kafasındakileri anlamadan geçmişi gerçekten anlayabilmiş sayılabilir miyiz? Tabi ki sayılamayız. İşte bu sebeple otobiyografik kitaplar çok değerlidir. Anadolu toprakları çok çeşitli hayatlara ve maceralara konu olmuş bir coğrafyadır. Farklı dil ve kültürleriyle hayat bulan bu topraklardaki insanların dünyaya ait çok farklı hayalleri olmuştur. Osmanlı'nın çöküşü ve yeni cumhuriyetin kurulması safhasında büyük acılar atlatan Anadolu insanı, bu acılarla kavrulmuş ve farklı bir bakışa erişmiştir. Şevket Süreyya Aydemir'in Suyu Arayan Adam isimli otobiyografik romanı, Osmanlı'nın çöküşü ve cumhuriyetin kuruluşu dönemini kavrayabilmemiz için çok önemli bir eser olarak karışımıza çıkıyor. Aydemir, bir otobiyografik roman yazarak aslında çok olağan bir şey yapmış. Çünkü Osmanlı tarihinin en buhranlı döneminde doğan yazarımız, yerinde rahat durmamış ve turan idealiyle başladığı yolda coğrafyalardan coğrafyalara atlamış, sosyalist olup Rus komüniterniyle ciddi ilişkilere girmiş ve en son tekrar kendi topraklarına dönerek aradığı suya ulaşmış. Farklı coğrafyalarda, inandığı değerlere dair bir sonuca varamayan Aydemir, en sonunda kendi ülkesinde bu amacına bir nebze ulaşabilmiştir. Bu kadar farklı düşünceler, savrulmalar ve daha birçok başka şey, belki dönemin şartlarında belki de Şevket Süreyya Aydemir'in kendi kişiliğinde bulunabilir. Bu yorumu başkalarına bırakalım. Önce hayatının ilk gençlik döneminden bahseden Aydemir, memleketi Edirne'de başlayan serüvenini anlatırken aynı zamanda dönemindeki Anadolu halkının durumunu da gözler önüne seriyor. Buradan İstanbul ve Anadolu'ya geçen yazarımız, cephelerde savaşıyor ve halkla iletişime giriyor. Halkın dini düşüncelerini, askerlerin döneme ait fikir yapılarını ve Turancılık gibi döneme damgasını vuran düşünceleri irdeliyor. Turancılık sevdasıyla Orta Asya'ya ve oradan da Moskova'ya geçerken, dönemin eğitime dair sorunlarını ve İttihat ve Terakki'yi anlatıyor. Aynı zamanda Rusya'daki Sovyet Devrimi ve ona dair olaylardan da yakinen bahseden Aydemir'in hayatı, en sonunda bir boşluğa düşüyor ve İstanbul'a geri dönüyor. Döndüğü zaman profesyonel ihtilalci adıyla Ankara ve Afyon'da hapis hayatı geçirdikten sonra Kadrocular hareketi çevresinde cumhuriyetin fikir sistemine dair çalışmış, iktisadi çözümler üretmiş ve memurluk yapmıştır. Oldukça akıcı bir üsluba sahip kitabına ve savrularak yaşanmış bir hayata bunca şey sığdıran Şevket Süreyya Aydemir, bireylerin düşünce dünyasına girebilmemizi ve bu sayede geçmişi daha iyi anlayabilmemizi sağlıyor. Suyu Arayan Adam isimli bu kitabı herkese tavsiye ediyorum. Evet, onu ödemek lazım. Benim ödediğim paha, hayatımın hepsidir. Ama bundan üzgün değilim. Ödediğim bedel, ulaştığım kaynak için çok değildir. Çünkü bu kaynağın başında ben, yıllar yılı kaybettiğim en değerli şeyi, yani kendimi buldum. SUYU ARAYAN ADAM Kitabın tamamı çok değerli bilgilerle dolu bir roman. Ben bugüne dair yararlanabileceğimiz en temel bilgilerin Ş.S Aydemir in Ankara'ya serbest gelip devlet kadrolarına katılmasından sonraki bölümü değerlendirmek istiyorum. Tam donanımlı hale gelmiş Ş.S. Aydemirden gereği gibi yararlanılamadığını görüyorum. Örneğin iyi niyetli bile olsa geleceği göremeyen kafasında Komünizm öcüsü ile yaşayan maliye bakanının sanayileşirsek işçiler, grevler ve komünizm gelir sonucuna varmasını düşünürsek ATATÜRK ün emeklerinin nasıl heba edildiğini görürüz. Dünya ekonomik krizi ile AVRUPADA ki faşizm yüzünden duran sanayi çarklarının iskeleti fabrikaları sudan ucuz ve en uygun ödeme koşullarıyla satıp batıdan çıkmak isterken biz hayır diyoruz. Üstelik Ş.S. Aydemir uyardığı halde bakan 4 saat olmaz diyorken yazar neredeyse 4 dakika bunun bir fırsat olduğunu açıklıyor. Bu kez Ankara ya giderken serbesttim. Cebimde Ankara da bir gecelik param ve çantamda yayımlanmayan önceden anlattığım kitabım ile para ve para kıymetlerindeki dalgalanmalarını ayarlama bakımından merkez bankasının fonksiyonu üzerine hazırladığım bir rapor vardı. Ancak korkmuyordum hemen öğretmenlik mesleğine atamamı sağlatabilirim ümidi ile nereden geldiğini bilemediğim sanki Ankara'nın beni beklediği gibi içimde iyimser bir duygum vardı. Lokomotifin çığlıkları beni rüyamdan uyandırdı. Ankara'yı kalesi ile toz bulutu ile yine aynı şekilde karşıladım. Sabah Maarif vekaletine gittim. Maarif müsteşarı beni olgun ve dengeli bir insan gibi dinledikten sonra, hangi memleket bizimki kadar çocuklarına muhtaçtır? Hangi millet bizim kadar fakirdir? Her birimiz dağarcığında ne varsa ortaya dökmelidir diyerek karşıladıktan sonra beni Yüksek ve Teknik Öğretim Umum Müdürü Muavinliğine atadığını söyledi. Birkaç gün sonra da yüksek İktisat Meclisi Umumi katip yardımcılığına da atanmıştım. Oysa öğretmenlik mesleği için başvurmuştum. Beni bu görevlere getiren yolun dönemeçlerini durmadan zihnimde canlandırdım. İki ağabeyimin de şehit olmasından sonra subay olabilmek idealleri ile Edirne'den ailemden ayrılmıştım. Daima devletten korkan Anadolu insanını, çileli mustarip bozulmamış o kendi toprağına sadık insanları düşündüm. Rusya'da iken benim için Devlet, kapitalist hakim sınıfın bir icra organıydı. Şimdi aniden kendimi Devletin içinde icracı bir yönetici durumunda bulduğumu görüyordum. Bu çalışkan ve dürüst kadronun başında Çankaya da basit bir bağ köşkündeki inkılap lideri genç insan vardı. Her çalışmayı takip ediyor adeta aramızda yaşıyordu. Ondan taşan dinamik hayatiyetin ruhu hepimizi sarıp sarmalıyordu. Basit kazmalar ve küreklerle dağlar deliniyor, tüneller açılıyor derme çatma araçlarla taşınan raylar döşeniyor, bir avuç çimento bir parça demirle bir mektep bir Hasta hane açılıyordu. Demiryolları ve madenler millileştiriliyor, yeni yollar açılıyor üretim artıyordu. Bu hareketliliğin ardında işte o Çankaya'da ki adam vardı. 1929 Dünya iktisat buhranı Ankara'yı da vuruyordu. Bu hareketlilik yavaşlamaya başladı. Yeni bir yol yeni bir iktisat formülü bulunmalıydı. Himayeci bir gümrük siyaseti ardındaki liberal bir iktisat nizamı fikri İzmir İktisat kongresinde kararlaştırıldı. Ancak bu kararlar yetersizdi. Milli gücü harekete geçirecek ülkeyi yatırımlara götürecek ruhtan ve vasıtalardan yoksundu. Liberal demokrasi nizamının kapitalizmi ile diğer tarafta planlı bir kuruluş ve kalkınma tecrübesinin uygulandığı sosyalist ekonomi düzeni vardı. Ben birinci olarak Türk inkılabının heyecanının devamının sağlanması gerektiğini ikinci olaraktan milli iş gücünü harekete geçirip 1. Dünya harbinin sudan ucuz hale getirdiği teknik alet ve ekipmanı yurt içine getirerek sanayi üretiminden yararlanmak gerektiğini rapor olarak sundum. Bu raporum Laypzig dünya fuarında Türk- Alman Pazar İttihadı adı altında broşür olarak dağıtıldı. Dünya Batı ve Doğu olarak bölünmüştü. Batı da Faşizm kendi nifaklarını tohum olarak saçıyordu. Ben Ankara'yı tanıdıkça memleketin bu halsizlikten çıkış ve yükselişe geçeceğine olan inancım her geçen gün daha da artıyordu. Oysa, Dünya iktisadi buhranlar ve siyasi ihtilaller içinde yüzüyordu. Dünyanın beşte dördü müstemleke olmuş kapitalizmin esiriydi. Afyon cezaevinde yazdığım kitabı şimdi MEB bastırmıştı. İnkılabın elimizden çıkmamasına yönelik bir konferansı Türk ocağı Merkez salonunda verdim. Mürtecilerin ve müsrif sermayenin eline geçmemesine dikkat etmeliyiz dedim. Bir milli kurtuluş hareketidir ki milli kurtuluş arayan; Ortadoğu ülkelerine, Afrika ve uzak doğu ülkelerine örnektir dedim. Sonradan Türk ocaklarının yerini Halk Evleri aldı. Türk ocaklarındaki Hamdullah Suphi Tanrıöver'in etkin olması gibi Dr. Reşit Galip de faal olarak burada konferanslar düzenliyordu. Ancak Halkevlerinde Osmanlı tarihi yok sayılıyordu. 2. Meşrutiyet, 1. Meşrutiyet, Gençosman'ılar burada anlatılmıyordu. Bu hareketlerdeki yenileşme hareketleri görmezden geliniyordu. Atatürk'ün ise o tarihlerde bütün çabası Dil-Tarih ve Arkeoloji üzerineydi. Bir aralık tartışmalarda bizim kafa yapımızın Brakisefalmi yoksa Dolisefal mi olduğumuz gibi tartışmalar gereksiz yere araştırılıyordu! Bütün bu esasından koparılmış tartışmalarda Atatürk'ün adı kullanılıyordu. Atatürk'ün söğüt özündeki çardağında bu tartışmalar geceler boyu sürüyordu. Atatürk'ün ömrü karargahlarda geçmiş olsa da o bir karargah adamı değildi. Ne yalnız bir asker ne bir cihangirlik peşinde koşan hayalperest, ne de yalnız ıslahatçı idi. O bütün bunların üstünde olan bir insandı. Türk İnkılabının niteliği ve ideolojisini anlatan bir tezi Atatürk'e sunduk. O günlerin Kadro adlı dergisinde ben, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Şevki Yazman, Vedat Nedim TÖRE ve Burhan BELGE yazılar yazıyorduk. Atatürk de kendisine Kadro olarak sunduğumuz tezi kitap olarak bastırdı. Bize Komünist diyenlerde Faşist diyenlerde vardı. Oysaki biz Milli kurtuluş Hareketinin sosyal ve ekonomik karakterini ve Orta doğuda milli kurtuluş hareketlerimizin uluslararası anlamını ortaya koyuyorduk. Kremlin bir raporunda Sömürge ve yarı sömürgelerde başlayan milli kurtuluş hareketleri emperyalizme karşı ve emperyalizmi parçalayıcı birer hareket olarak himaye edilmeye layıktır. Deniliyordu. Batı kapitalizmini zayıflatacak hareket olarak görüyorlardı. Rus Komünternin 1922 kongresinde ise Türk Milli kurtuluş hareketi için Panturanizm ile karışık klasik bir ittihadı İslam hareketidir deniliyordu. Ben ise, Rusya'nın çabasının inkılabın rehberliğini milliyetçi münevverlerin elinden kendi cephesini temsil eden komünist liderlerin eline geçirmek olduğunu düşünüyordum. Bana göre Milli kurtuluş hareketi dediğimiz dünya ölçüsündeki hareketin amacı, bireyin standartlaşmasına ve hürriyetin bir azınlığın tekeline girmesine izin vermeyen milleti keskin sınıf farklılıklarından koruyan bir milli düzene götürmekti. 1929-1933 Dünya iktisat bunalımı dünya için bir taraftan çöküntüyü işaret ederken diğer yandan bizim gibi sanayileşmek isteyen bizim gibi geri kalmış ülkeler için müthiş imkanlar açmıştı. Çünkü sanayi ülkelerinde işsiz ve müşterisiz kalan fabrikalar, makineler sudan ucuz hale gelmişti. Ödeme şartları çok çok uygundu. Neredeyse parasız satışlar yapılıyordu. Bu türden ülkelerin böyle bir sona geleceği zaten öngörülüyordu. İşini bilen Güney Amerikalılar, Bazı balkan ülkeleri, Hintliler, Çinliler yararlanırken biz TÜRKİYE olarak yararlanamadık. Çünkü kadrolardaki bizler ile Milli iktisat ve Tasarruf cemiyetinin genel sekreteri Vedat Nedim TÖR için Öyle ya fabrikalar kuracaklar, ameleler olacak sonrada gelsin komünizm gibi aleyhimizde propagandalar yapılıyordu. Milli sermaye israf edilmesin, sağlam para denk bütçe gereklidir diyerek küçük işletmeleri destekleyen korumacı muamele vergisi kanunları ile bu dünya konjektöründeki tarihi fırsatlardan yararlanılamadı. Türkiye sanayileşiyor söylemlerimiz boş sloganlar olarak kaldı. Kendi ayaklarımıza kendi ellerimizle koca koca taşlar bağladık. Diğer yandan yeni Bir Dünya harbinin tohumları ekiliyordu. 1933'te Almanya'da iktidara gelen Naziler Irk üstünlüğüne dayanan faşist ruhunu yayarak Avrupa'nın ve Ukrayna'nın Töton Şövalyelerine taksim edileceğini yayıyorlardı. Faşizmin ne olduğunu, Nazizm'in ne denli tehlikeli olduğunun ilk farkına Rusya varmıştı. Ruslar, Almanların ilk olarak Batının üstüne saldırmasını istiyorlardı. Bu şekilde ALMAN lar güç kaybettikten sonra Faşizmi yeneceklerini düşünüyorlardı. Bunda da başarılı oldular. İkinci dünya harbini biz, Atatürk'ün cesaretle tesviye ettiği bir zemin üstünde ancak birçok aşamalarını da aşamamış olarak bulduk. Bu harp gerçekte kapitalizm ile sosyalizmin harbiydi. Faşizm Almanlar ile bir ara rejim olarak dünyada yerini almıştı. Bütün gücünü saldırılarla batıda harcayıp sonra da asıl hedef dediği Rusya karşısında aldığı yenilgi ile yok oldu. İkinci Dünya harbinde bir bakıma şanslıydık. Çünkü Birinci Dünya harbindeki devleti elinde tutan dar görüşlü kadroların yerine hayalperest olmayan harp ve sulhun anlamını kavramış bir hükumet ve kadronun idaresinde 2. Dünya harbine yakalandık. Şanslıydık, 1. Dünya harbindeki gibi bir Enver Paşa cahilliği ve benliği ile İttihatçı komiteci ligi bu harp döneminde yoktu. 2. Dünya savaşında İsmet İnönü Harbi düşünmek ve sulhu korumak ilkemizdir diyordu. Bu dönemde İktisat vekaletinin sanayi teknik heyeti başkanlığına getirilmiştim. Her iki harbi de yaşamış biri olarak 1. Dünya savaşında baştanbaşa yaya olarak geçtiğim Anadolu'nun akıl almaz sefaletini görmüştüm. Anadolu insanını tanımıştım. Adana ve İzmir'deki birkaç derme çatma tesisten başka tüten tek baca, dönen tek motor, yanan tek bir ampul, adına şose denilebilecek bir kilometre yol yoktu. Anadolu'yu ilk kez görmek isteyen Sadrazam Talat Paşa ancak Sivas'a kadar gelebildikten sonra etrafındakileri yalnız bırakarak hemen İstanbul a dönmüştü. 2. Dünya harbinde ne de olsa bir ATATÜRK dönemi yaşanmıştı. Ancak ekonomi kararlarındaki hataların bedelini telafi edemiyorduk. Örneğin Zonguldak kömür havzaları birçok ayrı şirketin aynı damarda çalışması durumlarını çıkarıyordu. Harp içinde bunlar kamulaştırıldı. Ancak tesisler yıpranmış olarak teslim alınmış ve üretim oldukça azalmıştı. İktisat vekaleti çoğu kez yetersiz kalmıştı. İktidar artık yorgundu. Bende Halk partiliydim. Partimin genel sekreteri Esendal sanayi ve sanayileşmenin vertikal- dikey bir medeniyet yaratacağını öne sürüyordu. Orta çağ loncalarındaki çalışma düzenini model olarak görebiliyordu. Bu yorgun ve kararsız iktidarın tek yapabildiği çok partili rejime geçmek oldu. Kendi kurtuluş mücadelesinin fikir ve heyecanlarını Tunus-Cezayir-Fas gibi ülkelere veremedi. Birleşmiş milletlerde onları yalnız bıraktı. Fransa'nın iç sorunudur dedik. Süveyş kanalının devletleştirilmesinde Mısır ı yalnız bıraktık. Atatürk ün bize öğrettiklerini bizim de bize benzer ve bu tecrübelere muhtaç olan memleketlere öğretmemizden daha doğal ne vardı? Bu misyonu da başaramadık. Kaybettim deme geri verdim de. Hayat bir ziyafetten başka bir şey değildir. Yemek ne kadar sürmüşse ziyafet orada biter. Kolun sofrada nereye kadar uzanıyorsa nasibin o kadardır. Senden alınanlara karşı senden alınamayacak olan iradeni koy. İşte asıl hürriyet budur. Tabiat hem zalim hem de lütufkardır. O ne sever ne de acır. O yalnız kendi kanunlarına uyar. Soğuk dondurur, sıcak yakar. Toprak ana emreder sana; Yeniden başla. Şimdi size anlattığım bu hikayenin adını koyarsam onun adı Suyu arayan adamdır. Ömrümce aradığım su şu küçük bahçeli evimdeki sudur ki hikayemin başında anlattığım yangını söndürende odur.


Tarih yazımında ve tarih öğreniminde savaşlar çok önemli bir yer kapsar. Savaş olgusu ülkelerin ve milletlerin tarihini çok kısa sürede bükerek kaderlerini tayin etmektedir. Bu kadar kısa zamanda böyle bir kader tayini, savaşların tarih yazımında baskın olmasına neden olmuştur. Bu baskınlık, tarihin savaşlardan ibaret olduğunu göstermez. Avrupa ile bizim aramızda ne fark var? sorusuna bir cevap arayalım. Cevabı düşündüğünüzde ve kendinize göre çıkarımlar yaptığınızda en son varacağınız adresi söyleyeyim: Bilim. Takiyüddin 16. yüzyıl Osmanlı'sında dönemin en yetkin gökbilimcisi, matematikçisi ve mühendisidir. Kendi alanında 90 adet kitabın yazarıdır. Astronomik saatler ve optik hakkında çalışmaları vardır. 3 ciltlik bir optik kitabı da bulunur. III. Murat'ın müneccimbaşısı ve Osmanlı'daki ilk rasathanenin kurucusudur. Takiyüddin Rasathanesi'nin kurulmasıyla kendi devrinin en iyi aletleriyle çalışmaya başlanılmış ve bilime katkı sağlanmıştır. Sonrasında ise bu gözlemevi paramparça edilmiştir . Batıdan gelip Osmanlı'yı yaran Haçlılar değil, o dönem kavga ettiğimiz doğudaki Persler de değil. Yer altından çıkan insanüstü varlıklar da değil. Kuzeyden de değil Güneyden de değil. Nereden biliyor musunuz? Tam merkezden. Rasathaneyi bizzat biz yıktık. Bu dönemde İstanbul'da yaşanan deprem, İranlılarla savaştaki başarısızlıklar ve bir de veba salgınının faturası bu rasathaneyi kesildi. Bir nevi buranın uğursuzluk getirdiği bahanesiyle suçlandı ve III. Murat'ın izniyle kurulan Takiyüddin Rasathanesi yine bizzat onun emriyle yıkıldı. Her şeye rağmen Dünya dönüyor diyen Galileo ise yaklaşık 30 yıl sonra mahkemede ölüm cezasına çarptırılıyor. Bu ceza ev hapsine çevriliyor ama bu iki olay arasında bir fark yok. Ben size söyleyeyim. Onlar tarihten ders çıkardılar biz ise bizden olan Takiyüddin'in bile kim olduğunu bilmiyoruz. İşte en başta dediğim gibi sadece mavi rengine takılıp kalmamamız gerekiyor. Gökkuşağı yedi rengiyle birlikte anlamlı ve güzeldir. Diğer renklere geçmeli ve karşılaştırmalı çıkarımlar yapmalıyız ki Takiyüddin mezarında rahat uyusun. Not: Tarihkuşağı tabiri tamamen benim uydurmam. Bilinçli bir kötüleme kampanyasının kurbanıdır Takiyüddin avrupa gelişimin bilim ve akılcılıkla olduğunu öğrendikten sonra kendisini geriye götüren din bağnazlığını rakipleri üzerinde kullanarak kendi güçlerini sonuna kadar yükseltmişlerdir.


Platon, şüphesiz felsefe tarihinin en sistematik filozofudur. Sistematik felsefe, birbirine örüntülerle bağlı alt felsefi disiplinlerin, bütünlüklü bir yapıya sahip olmasını ifade eder. Sistematik bir felsefeye sahip olan filozofun tüm düşünceleri tek bir temelden büyür, gelişir ve her zaman aynı istikrarla bütünleşir. Sistematik felsefenin kurucusu olarak kabul gören Platon'un; epistemolojik, ontolojik, kozmolojik, ahlaksal, poetik ve politik tavırlarının tamamı belli bir bütünlük içerisindedir. Söz konusu bütünlüğün kaynağı ise meşhur İdealar Kuramıdır. İdealar Kuramı ile Platon, bilginin, yani gerçek anlamıyla bilginin tek bir kaynağı olabileceğini ifade eder. Bu kaynak ideaların kendisidir. Gerçek dünyada var olan şeyler, ideaların bir çeşit tezahürüdür. Gerçek olan, idealar dünyasındaki -lık, -lik kavramlarıdır. Ağaçlık, masalık, iyilik, güzellik, insan olmaklık gibi kavramların tamamı gerçek dünyada bir çeşit tezahürden ibarettir ve bunların özü idealar aleminde gizlidir. En nihayetinde Platon, sistematik bir felsefeye sahiptir ve onun sanata olan bakışı da bu düzlemde şekillenir. Platon'un sanat felsefesine ilişkin olumsuz görüşlerinin temel olarak iki sebebi olduğu düşünülür. Sanatın İdealar Kuramındaki yeri, olumsuz görüşlerinin birinci sebebidir. İkinci olarak ise Sokrates'in idamına sebep olan sanatçılardır. Bilge Sokrates'in öğrencisi Platon'un, hocasının bilgisiz sanatçılar tarafından idama mahkum edilmesine karşı tavır takınmasından daha doğal bir şey yoktur. Ayrıca bu sanatçılar, sadece bilgisiz olmakla yetinmemekte, aynı zamanda toplumu ve daha da ileri giderek devleti bozguna uğratabilecek davranışlarda bulunmaktadır. Bilge Sokrates'in öğrencisi için mahkum edilmesi gereken hocası değil, onun felsefi bilgeliğini göz ardı eden ve tüm toplumu gerçek bilgiden uzaklaştıran, taklidin taklidini yapmayı kendine görev bilmiş sanatçılardır. İdealar Kuramı, Platon'un sistematik felsefesinin temellerini oluşturan düşünceler bütünüdür. İdealar Kuramına göre gerçek dünyadaki tüm şeyler, idealar aleminin bir çeşit yansımasıdır. Devlet, Şölen ve Yasalar diyaloglarında bu kuramın izlerini açık biçimde görmek mümkündür. Yani bu dünyada ampirik olarak elde edilebilecek her türden bilgi, ideaların gölgesi altında yeşeren taklitlerin bir çeşit görüntüsüdür. Dolayısıyla gerçek dünyanın bilgisi yeteri kadar güvenilir değildir ve episteme, yani gerçek bilgi doğrudan ideaların bilgisidir. Geri kalanlar ideaların taklididir. Bu dünyada yaşam süren insan, gerçek dünyanın bilgisine kendisini kaptırırsa, temel olarak ideaların bilgisinden uzaklaşır. Buradan Platon'un sanata ve hatta sanatçıya olan bakışını kabaca çıkarsamak mümkündür. En nihayetinde sanatçı, bu dünyadan elde ettiği bilginin tezahürünü oluşturan kişilerdir. Bir elma resmi çizilecekse ya da birine şiirler yazılacaksa, işte tüm bunlar gerçekten dünyada var olan taklitlerin sanatçı tarafından resmedilmesinden ibarettir. Yani sanat dediğimiz uğraşı, taklit olanların yeniden taklit edilmesinden ibarettir. Oysa taklit etmek, en yalın haliyle gerçek bilgiden uzaklaşmak anlamına gelir. Taklidin bir taklidini resmetmek sadece sanatçı ile ilgili değildir. Sanatçılar aynı zamanda toplum ve devlet düzenini de doğrudan etkileyebilecek güce sahiptir. Dolayısıyla Platon tarafından sanatın tehlikeli bir uğraşı olduğunun varsayılması oldukça olasıdır. Üstelik tek başına tehlikeli bir uğraşı olmaktan bile daha fazlasıdır. İnsanı ideaların bilgisini keşfetmeye en yakın kılan felsefeden uzaklaştırır ve daha da ileri giderek taklit olan tüm bu şeylerin dünyasında başka bir taklit yaratır. Taklitlerin taklidi çoğaldıkça, toplum ve devlet düzeni bozulmaya yüz tutar. En nihayetinde gerçek bilgiden uzaklaşılmaktadır. Bu özelliği nedeniyle sanatı Platon, Mimesis olarak tanımlar. Mimesis tam olarak doğanın, sanatın çeşitli dallarında taklit edilmesini ifade eder. Platon'un mağara alegorisi üzerinden de sanatın neliğine ilişkin bir tartışma alanı oluşturmak mümkündür. Platon'un sanat anlayışını doğrudan ifade edebilecek bu alegori, fiziki dünyada ideaların bilincinden bağımsız olarak yaşayan insanların, erdemden uzak bir görünüme sahip olduğunu gösterir. Karanlıklar içerisinde mağarada yaşayan insanlar, güneşin -yani bir bakıma ideaların- yaydığı ışığın farkına varmak yerine sadece gölgelerle yetinir. İşte Platon için sanat da tam olarak gölgelere odaklanma işidir. Üstelik sanatçı, gölgeleri yaşamının merkezine alarak ideaların bilgisinden git gide uzaklaşır ve en nihayetinde toplumu da etkileyerek yozlaşmış bir kültür yaratır. Platon'un sanat perspektifi çok uzun yıllardır tartışılıyor olmakla birlikte onun şiire bakış açısının diğer sanat dallarına olan bakışıyla farklılık gösterdiği iddiası hayli dikkat çekicidir. Platon için felsefe ve şiir tamamen sürtüşen uğraşılardır, demek doğrudur. Bununla birlikte Platon okumalarında satır araları incelendiğinde, açık biçimde onun Homeros'a olan hayranlığı gözlemlenir. Homeros, Platon için taklidin taklidini yapan en büyük bilgedir. Platon, Homeros'la ilgili düşüncelerini öyle abartır ki yer yer Homeros'un kendi ideal devletinin içerisine bile çağırır. Platon'un devleti, tamamen sanata ket vuran ve onu doğrudan sistem dışına atan bir yapıya sahiptir. Bununla birlikte söz konusu şiir ve Homeros olduğunda Platon oldukça cüretkardır. Tüm edebi perspektifiyle Homeros'u devletine çağırır. Fakat Platon'un Homeros'a yaptığı davette birtakım şartları vardır. Bu şartlar şiir ve hatta diğer sanatsal uğraşıların tamamının devlet düzeni içerisinde nasıl olması gerektiğine ilişkin önemli ipuçları verir. Burada Platon'un doğrudan kullandığı ifade benzetmeci şiir türüdür. Benzetmeci şiir, diğer şiir türlerinden farklı olarak taklidin taklidine odaklanmaz. Bu tarz şiirler temel olarak efsanevi niteliktedir ve geçmişle gelecek arasında bağlantı kurma işlevini yerine getirir. Ayrıca Platon'un devlet düzeni içerisinde zaman zaman sansürlerle sanatçılara yer verilebileceğine ilişkin detaylar da göze çarpar. Son kertede Platon'un sanata olan bakış açısının; muğlak, askıda kalmış, tam olarak yeşerememiş ve modernize olmaya uygun olmayan bir perspektiften beslendiğini söylemek yanlış olmayacaktır. Dolayısıyla Platon'a göre sanat; devlet düzeni içerisinde ancak sansürler ve düzenlemelerle yer alabilecek, idealar aleminden bilge insanı uzaklaştıran, büyük oranda taklidin taklidine odaklanan, hiç de yaratıcılık gerektirmeyen insani bir uğraşıdır.


Eğer ki yakın dönem Güney Kore tarihi hakkında film izlemek istiyorsanız, bu tam aradığınız film. 2017 yılında çıkan Taksi Şoförü filmi, gerçek kesitlere dayanıyor, filmin başında yazmamasına rağmen. Kang-ho Song, taksi şoförü rolünde. Gazeteci ise filmde Peter ismiyle Thomas Kretschmann. Filmde yabancı olmadığımız şeyler var. Ama filmi öyle çekmişler ki insan etkilenmeden edemiyor. Filmde ne anlatıldığına gelince, bir taksi şoförü var. Tamamen kendi çıkarını düşünen, biraz ego sahibi, paragöz biri. Ama böyle olmasının sebebi, kızına tek başına bakmaya çalışması ve paraya ihtiyaçları olması. Ev kirasını da ödeyemediği için evden çıkarılma tehlikesiyle karşı karşıyalar. Adamın eşi zamanında bir hastalıktan dolayı ölmüş. Böyle bir zorluk da var tabi. Film 1980'lerin Güney Kore'sinde geçiyor ve bizim taksi şoförü iyi para kazanacağı bir müşteri arıyor tabi. Sonra Alman bir gazetecinin Gwangju isimli bir yere 100.000 lira karşılığı gideceğini öğreniyor. Bu gazeteciyi alacak diğer taksi şoförünün yerine geçiyor kendisi ve olayı bilmeden işe atılıyor. O dönemin Güney Kore'sinde darbe olmuş ve siyasi çalkantılar var. Öğrenciler ve halkın bir kesimi ekonomik sıkıntılardan ve baskıdan dolayı ayaklanmış. En şiddetli ayaklanma ise Gwangju şehrinde olmuş ve bu şehirde yüzlerce kişi ülkenin kendi askeri tarafında katlediliyor. Bizim taksi şoförünün yaşadığı yerde de bu tür söylentiler dolaşıyor ama Gwangju şehrine giriş çıkışlar asker tarafından engellendiği için kimse kesin bir şey diyemiyor. Gazetecinin amacı da bu şehre gidip gerçekleri öğrenerek tüm dünya ile paylaşmak. Bizim taksi şoförü ile yola çıkan gazeteci uzun bir yolculuktan sonra Gwangju'ya varıyorlar, tabi askerleri atlatarak. Başta insanların öldürüldüğüne inanmayan bizim şoför, gerçekleri görüyor. Başta tartıştıkları ve kavga ettikleri gazeteciyle olayların içinde yakın dost oluyorlar. Buradaki yaşayan halkla birlikte insanları kurtarıyorlar, askerlerden kaçıyorlar ve ölümlere şahit oluyorlar. Video ve fotoğraf çeken gazeteciyle taksi şoförü oradan ayrılıyorlar. Gazeteci de bu görüntüleri dünya basınıyla paylaşıyor ve Güney Kore'nin demokratik bir yönetime sahip olmasında büyük rol oynuyorlar. Tabi biz böyle şeylerin daha çok Kuzey Kore'de olduğunu sanırdık. Ama 1980'lere kadar Güney Kore'nin de Kuzey Kore'den pek bir farkı yokmuş. İyi seyirler.


Tanrıyı Öldüren Zerdüşt, Onu Görmeyen Bilge! Tanrının ölmesi fikri hemen herkes için rahatsız edicidir. İnançlı olmak ya da olmamak buradaki tartışmanın bir konusu olamaz. Tanrının ölümüyle ilgili Nietzsche'nin ilgilendiği de inançla ilintili değildir. Nietzsche'nin felsefeyle edebiyatı iç içe geçirerek ustalıkla tasarladığı Böyle Buyurdu Zerdüşt kitabı, uzun yıllardır uyku halinde olan Zerdüşt'ün mağaradan uyanmasıyla başlar. Kahramanın yolculuğu sonsuzdur ya, evet Zerdüşt'ünki de öyledir. Zerdüşt ormanda bir bilgeyle karşılaşır ve Nietzsche Zerdüşt'ün arkasına saklanarak onun ağzından o meşhur cümleyi ilk kez sözcüklere döker: Nasıl bilmez bu ormandaki yaşlı bilge, tanrının öldüğünü? Konuşan Zerdüşt'tür ama onu dile getiren Nietzsche'nin değer yargıları ve ahlaka karşı açtığı kudretli savaştan arta kalanlardır. Zerdüşt bir kere kafasına koymuştur tanrının öldüğünü herkese haykırmaya! Sonsuz yolculuğunu durak bilmeksizin sürdürür. Önce mağaradan, sonra da ormandan koşar adımlarla çıkan Zerdüşt, artık şehirdedir. Onun sonsuz hikayesi şehirde; herkesin, her bir unsuruyla tüm toplumun inançlarıyla yüz yüze gelince sekteye uğrar. Zerdüşt bir duvara çarpmıştır. Bu duvar; yaygın kanaatlerle örülmüş, dogmatizmle sıvanmış, ahlakın kolonlarıyla desteklenmiştir. Bu duvar, insanın değer yargılarıdır. Zerdüşt hiç beklemediği, ummadığı bir tabloyla karşı karşıyadır. Koskoca bilge nasıl bilmiyorsa tanrının öldüğünü, şehirde yaşayanlar tanrının ölümünden kalan gözyaşlarının farkında bile değildir. Tanrı için ağlayan hiç kimse yoktur. Üstelik tanrı için ağlamak bir kenara dursun, ulu orta ölü vaziyette yatan tanrının cenazesini kaldırmaya cesaret eden bile yoktur. Zerdüşt, hayal kırıklıklarıyla mağarasına doğru yola çıkar. Nietzsche ile özdeşleşen sadece tanrının ölmesi fikri değildir. Aynı zamanda karikatürlere bile konu olan ihtişamlı ve gür bıyıkları, hemen onu belli eder. Nietzsche bir bahar sabahı Zerdüşt'ün eliyle öldürdüğü tanrının cenaze törenindedir. Katili olduğu tanrıyla yüzleşmeyi amaçlar. Konunun özüne dönecek olursak, gerçekten Zerdüşt'ün öldürdüğü bizim anladığımız ve kesin olarak sınırlarını çizdiğimiz tanrı kavramıdır. Tanrı kavramı mükemmelliği ifade eder ve bu mükemmellik içerisinde herhangi bir biçimde ölüm yoktur. Tanrı hiçbir zaman ve hiçbir şart altında ölemez. Peki o zaman Zerdüşt'ün öldürdüğü kimdir? Zerdüşt kime kıymıştır tanrı diye? Evet Zerdüşt'ün kaleminden saplanan oklar tanrıya değil, ahlaka ve değer yargılarına isabet etmiştir. Zerdüşt'ün de Nietzsche'nin de hedefi zaten hep bu değer yargıları ve ahlak meselesi olmuştur. Tanrı bu meselenin küçük bir parçasıdır sadece. İnsan ve özelikle Batı Hristiyan toplumu, tanrının ve onun dininin arkasına sığınarak ahlaksızlığın doruklarında bir ahlak anlayışı oluşturmuştur. Nietzsche, kendi felsefi serüveninde çok şey borçlu olduğu Schopenhauer'a göre çok daha iyimserdir. Schopenhauer, insanın doğası gereği arzulamaktan asla vazgeçmeyen bir canlı olduğunu ve bu arzuları doyuracak doyum noktalarının ise son derece kısır olduğunu söyler. Schopenhauer'in bu bakış açısı oldukça karamsardır. Onun karşısında ise yine gür bıyıklarıyla başka bir Alman dikilir. Bu sefer ne tanrının cenaze töreninde giydiği takım elbisesi ne de güneş gözlüğü vardır. Nietzsche, her ne kadar tanrıyı öldürecek kadar değer yargılarına savaş açmış olsa da hala umutludur. Nietzsche'nin umudu, Zerdüşt'ün hikayesinde gizlidir. Sonsuzluğu arayan Zerdüşt, asla durmadan sıkılmadan arayışına devam edecektir. Zerdüşt'ün aradığı tanrının öldüğünü bilen birisiyken Nietzsche doğrudan üst insanı bulmayı umar. Almanca ifadesi Übermensch olan Üstinsan temel olarak insanın kendini aşarak elde edebileceği bir mertebedir. Yaşadığı dönemi Nihilizm Çağı olarak tasvir eden Nietzsche için insan ise aşılması gereken bir varlıktır. İnsan hayvan ve Üstinsan arasında kalmış, sıkışmış bir ara formdur. Üstinsan ise değer yargılarından, ahlaktan, iyiden ve kötüden tamamen arınmış insan olmaklığın bilincinde olan insandır. Nietzsche ile çok sık anılan ve neredeyse onun gölgesi gibi her an peşinde olan en temel kavram şüphesiz nihilizmdir. Nihilizm genel olarak yaygın kanaatleri ya da daha çok bilgiyi reddederek toplumun içerisinde bulunduğu belirlenimin ötesinde tespitler ortaya koyan felsefi bir pozisyondur. Nietzsche de hemen herkes tarafından nihilist olarak anılır. Hatta bu tespitler öylesine ileri gider ki Nietzsche'nin nihilizmin en büyük savunucu ve hatta babası olduğu bile söylenir. Felsefe tarihinin en popüler ve spekülatif filozoflarından olan Nietzsche, gerçek anlamıyla bir nihilist değildir. O, ahlakın evrenselliğine karşı eleştirel bir pozisyona sahiptir. Hiçlik onun için tek başına bilginin reddedildiği bir bakış açısı değildir. Hiçlik, bu dünyada var olan; ahlaksal önermelere, normlara, değerlere ve her türden değer yargısına karşı Nietzsche'nin elinde tuttuğu son kaledir. Hiçlik, aslında gerçekten ölmeyen tanrının, onun arkasından bağıra çağıra ağlayan savunucularına karşı, değerlerinden arınmış üst insanın, bir türden yaşama biçimidir. Nietzsche gerçek bir nihilist değildir. O, sadece iyinin ve kötünün ötesinde bir yaşam hayal eder.


Hemen hepimiz karşılaşırız günlük hayatın en sade anlarında bile. Daha ismin ne sorusu gelmeden hemen nerelisin der insanlar. Nerede olursa olsun bu soruyla muhatap olur insanoğlunun her ferdi. Aristo zamanından beri var olan bir gelenek olarak bakılabilir bu duruma elbette ama çok daha derin izler taşıdığı aşikar. Çünkü insanlık ilk andan itibaren başlamıştır yargılamaya. Var olan tüm bilgiler aslında iki önem taşır. Birincisi bilgiyle fikir sunmak ve ikincisi de ki çok daha değerlidir, yargılama yapabilmektedir. Peki, kişinin ismi neden sorulmaz diye düşünebiliriz. Birazcık daha düşünelim öyleyse. Hemen cevabını vermeden buna cevaplar arayalım. Aslında cevabı çok daha zor değil. Çünkü bir kişinin ismi her ne kadar bazı fikirler sunabilse de genel anlamda yargılama yapılmasını pek mümkün kılmaz. Kişi, bu bilgiyle karşısındaki hakkında çok net veriler alamaz. Ancak nereli olduğuna bakarak kökeni, kültürü, yaşayışı ve hatta dünya görüşü, dini ve amaçları hakkında fikirleri toplayabilmektedir. Her inançta var olan Tanrı motifi ya da değeri, insanı yaratıp özgür bırakmasıyla var olur. İnsanın düşüncesinde bir inanç kavramı olarak bulunur. İnsanoğlu, kendi çabasıyla ikna edilerek varlığını kabul eder ya da reddeder. Ancak filmin sonuna bakıldığında Tanrı'nın en büyük görevi ya da işlevi yargılamasıdır. Yargılayan ve sonuç olarak karar verici olan Tanrı, insanın nasıl bir hüküm giyeceğini belirler. Bu, aynı zaman güç ve kudret temsilidir. İnsanın yaptıklarını, yapacaklarını, kararlarını ve seçimlerini yargılayacak olan Tanrı olmasına karşın günümüzde insanlık bunun önüne geçer. Tanrılaşan insanlık kavramı buradan hareketle ele alınır. İnsanların her yaptıklarını yargılamak veya seçimlerini sorgulamak insana düşmüş günümüzde. Her ne kadar her zaman bu geçerli olmasa da ekseriyet söz konusudur. Oysa ki insanın yaşam penceresinden bakışı kendisine aittir. İstediğini yapmak, kararlarını almak ve tercihlerde bulunmak özgü olarak verilmiştir. Bizzat en büyük güç Tanrı'nın insana verdiği bu kuvveti, sıradan insanların almaya çalışması da oldukça manidar. Çok daha güçlü bir Tanrı yaratma amacındaki bu insanların kraldan çok kralcı olma durumlarıyla açıklanabilir sanırım. Her şeyden öte tüm inanç hayatının bağlandığı Tanrı'ya karşı gelmek değil de nedir bu durum? Tanrı'ya karşı isyan olarak görülmesi normal değil mi? Tanrı'nın verdiği özgürlüğü alma çabası insanları daha da köreltiyor. Oysa ki insanların neyi sevdiği, nasıl giyindiği, ne yemek istediği, ne zaman gezmek istediği ve daha birçoğu kendisine verilen haklardır. Bizzat Tanrı tarafından verilen bu hakların alınması kabul edilemez. Toplumsal çerçevede var olan saygı kavramını bir kenara bırakıp inanç üzerinden bile bu durum söz konusu olamaz. Tanrı rolüne soyunan insanların hemen herkes için yargılar dağıtması, cehennemlik olduğunun bile iddia edilmesi tam anlamıyla bir isyandır. İnsanlık kavramına olduğu kadar tamamen emri altına girildiğini iddia eden Tanrı'ya isyan ve saygısızlıktır.


Hoca Saadettin Efendi kimdir? Hoca Saadettin Efendi hayatı, biyografisi, eserleri ve tarihe katkıları hakkında bilgi. Bu içerik Tarih Kovanı adlı blog tarafından Parlak Jurnal için hazırlanmıştır. Tarihe ilgi duyan arkadaşları sitemizi ziyarete bekleriz. Osmanlı devleti altı asır Dünya'ya hükmedip zafer üstüne zafer kazandığı için Askeri yönünden gururla bahsederiz ve övünürüz. Gelin hep beraber Osmanlıyı Osmanlı Yapan değerlerimize sahip çıkalım. Öğrenelim öğretelim. Osmanlı devleti Askeri yönüyle dünyaya nam ve nişan salarken ardında başka bir nizam kuvvetiyle de övünmekteydi. Övündüğü bu kuvvet hiç şüphesiz ''alimlerdi''. İşte bu alimlerden biri de Şeyhülislam Hoca Sadeddin Efendidir. 1536'da İstanbul'da doğmuştur. Bbası Yavuz Sultan Selim Han'ın yakın dostu Hasan Can'dır. Dedesi ise Hafız-ı Mahsus-i Sultani ünvanı alıp Mısır seferine katılan değerli alim Isfahan Hafız Muhammeddir. Sadeddin Efendi iyi bir tahsil görmüş olup daha sonraları Şehzade Murad'a hoca olmuştur. Bu görev Sadeddin Efendi'nin hayatında dönüm noktasını teşkil etmiştir. Zira bu görevle birlikte Hoca ve Hoca Efendi diye şöhret bulmuştur. - Murat'ın tahta cülusu ile Hoca Sadeddin efendi de Hoca i Sultani ünvanı almıştır. Sadeddin Efendi'nin hayatına onu anlama gayretinde işimizi kolaylaştıracaktır. Çünkü Hoca Sadeddin var, Şeyhülislam Sadeddin var, bir de Tarihçi Sadeddin var. 1596 Yılında Osmanlı devleti ile Avusturya arasında vuku bulmuş bir savaştır. -Haçova Meydan Muharebesinde, Osmanlı ordusu Mohaç'tan sonra en büyük imha hareketini gerçekleştirdiği savaştır. Ordunun geri hizmetinde bulunan Aşçılar, Deveciler ve katırcılar vb savaşta etkin rol aldığı savaş. -Sultan Üçüncü Mehmed Han bu seferin sonunda Eğri Fatihi ünvanını almıştır. Avusturya ordusu 100 ila 120 bin askerden oluşuyordu. Osmanlı ordusu da 50 bin kapıkulu, 60 bin eyalet askeri ve tatar atlısı ile 110 bin kişi kadardı. Haçova Meydan Muharebesi İki gün sürmüştür. Birinci gününde, Sinan Paşa'nın kuvvetleri, Avusturyalıları birliklerini püskürtmüş ve düşmana ağır kayıplar verdirmişti. İkinci gün ise Avusturya birliklerinin şiddetli taarruzu sonucu Osmanlı ordusunun sağ tarafı bertaraf edilmiş olup hazinesi düşmanın eline geçmiş durumdaydı. Düşman askeri, Otağ-ı Hümayuna yaklaşınca padişah Üçüncü Mehmed'in hayret ve endişesi iyice artmıştı. Zira Padişah bu savaş esnasında vezirini Serasker ilan edip İstanbul'a dönmek niyetindeydi. Lakin buna Hoca Saddeddin efendi karşı çıkmış ve padişahı ikna etmeyi başarmıştır. Zira Padişah otağ-ı hümayunda kalmayıp İstanbul'a dönse orduda dağılmalar baş gösterip yenilgiyle sonuçlanacaktı. Hiç şüphesiz Hoca Sadeddin'in burada takındığı tutum ve bu savaşta üstlendiği sorumluluk savaşın seyrini değiştirmesinde büyük katkıları olmuştur. Bu sırada Yeniçeri askerlerinden bir takım başı bozuk gruplar kaçışmaya başladıkları görülmekle beraber savaş Osmanlı aleyhine çevrilmiş durumdaydı. Otağ-ı Hümayunda bulunan Aşçılar, Deveciler vb Ordunun geri hizmetinde görev yapan takım ellerine geçirdikleriyle düşmana saldırmış olup onları mağlup etmeyi başarmışlardır. Tarihçi Hammer bu savaş için; Hoca Sadeddin'in cesaret ve tesiriyle kazanılan, Mohaç ve Çaldıran'la mukayese edilen parlak zafer... diye bahsetmektedir. -Ben hiçbirisini abdestsiz emzirmedim. Hepsinin akikasını kestim. Ayrıca her Cuma günü, her biri adına bir koç kestirip fakirlere sadaka dağıtırdım. Efendi dinle; Ayinesi İştir kişinin lafına bakılmaz / Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde bu lafı telakki ederr ve zihnine kazırsan ne demek istediğimi çok iyi anlamış olacaksın.. . Filhakika bu suçlama'da bulunup kaynakça olarak gösterdikleri Tdv İslam Ansiklopedisinde şu cümleyi es geçerler; Para hırsına rağmen hayır ve hasenattan geri kalmayıp Eyüp Camiinde herkese açık bir kütüphane kurmuş, Beşiktaş semtinde bir hamam ve bir ekmek fırını yaptırmıştır vb. diye devam eder. Zira çocukları ilmiye sınıfına girdiği doğrudur. Ancak yaptığı hizmetlere ve onların soyundan gelenlere bakarsanız hak mı edip geldikleri yoksa hak etmeyerek mi olduğunu kavrarsınız. Hoca Sadeddin Efendi II. Murat'ın Ruhu için okunacak olan Mevlide gitmek için hazırlandığı sıra rahatsızlanır. Durumu iyi olmamasına rağmen mevlide gider ve camide iken fenalaşır vefat eder. - Osmanlı Tarihi kuruluşu üzerine edebi tarzda yazılmış değerli bir eser olan Tacü't-Tevarih kitabının yazardır. - Çok kısa bir süre Şeyhülislamlık yapmış olmasına karşın çok sayıda fetvalar verip işini ehli ile yapan kişidir. - Yavuz'un sevgisini kazanmış Hasan Can gibi yiğit birinin oğludur. - Tarihçilerin Mohaç ile kıyas yaptığı Haçova zaferinin kazanılmasındaki en önemli aktördür. - İlmi kudreti ile herkes tarafından saygı duyulan kişidir. Yazımızı Cami Çelebi'nin Hoca Sadeddin'e yazdığı şu mısralar ile bitirelim.. Bu yakınlarda cihana, iki müftü geldi, Tuttu alemi, her birisinin fazl ü edebi.


Kerkük son zamanlarda ismini sıkça duyduğumuz Kuzey Irak şehridir. Peki bu kadar gündem oluşturmasının sebebi nedir? Türkmenlerdeki yeri ve değeri nedir? Sosyokültürel yapısını neler oluşturur? Bunlar ve bunlar gibi birçok soru hepimizin kafasını kurcalamıştır. Bu yazımızda bu duruma açıklık getirmye çalışacağız. Öncelikle Kerkük'ün tarih sahnesindeki rolünden başlayalım. Kerkük'ün tarihi Asurlulara kadar uzanmaktadır. İsmi Asur hükümdarı Sartnabl'ın şehri anlamında Kerh Suluh olarak konulmuştur. Eski Asur başkenti Arrapha bölgesinde yer alan Kerkük, 5000 yıllık harabeleri üzerinde, Khasa nehri yanında yer alır. Arrapha, MÖ 10 ve 11. yüzyıllarda Asurlular döneminde çok büyük bir öneme kavuşmuştur. Stratejik ve coğrafik önemi nedeniyle şehir, üç imparatorluk için adeta bir savaş meydanıydı; Asur imparatorluğu, Babil ve Med imparatorlukları, ki hepsi şehri belirli zamanlarda yönetmiştirler. Kerkük'ün en eski yerleşim mekanı Kerkük Kalesinin içidir. Kale, bu eski şehrin adeta çekirdeğini oluşturmuştur. Kalenin yapılışı M.Ö. 3000 yıllarının ortalarına kadar uzanır. Hz.Ömer zamanında İslam ordularının meşhur Kaadisiyye Meydan muharebesinde Sasanileri M.S.636 yılında yenmesinden sonra, Kerkük bir Müslüman şehri olmaya başlar. Sultan Mahmut Tapar komutasında Kerkük 63 yıl Büyük Selçukluların hakimiyetinde kalır. 1118 yılında Irak Selçuklularının hakimiyetinde 12 yıl kalır. 1470 yılında Kerkük Şehrine Akkoyunlular hakim olurlar. 1508 yılında Akkoyunlu Devleti, Safavi devletinin kurucusu Şah İsmail tarafından kaldırılıncaya kadar Kerkük, Akkoyunluların hakimiyetinde kalmıştır. Daha sonra Safavi devletinin egemenliğine giren Kerkük, Yavuz Sultan Selim komutasında Çaldıran Savaşı galibi Osmanlı Devletinin nüfuz alanına girmiştir. Kanuni Sultan Süleyman'ın Bağdat ve daha sonra Kerkük ziyaretinde Bayat boyuna mensup ünlü Kerküklü Türk şairi Fuzuli, Bağdat Kasidesini padişaha sunar. Bu dönemde Kerkük Kalesine yeniçeriler yerleştirilir. İlk iş olarak kale tahrir ettirilerek kaleye ocaklılar, tımarlılar ve zeametler yerleştirilir. 1549 yılında Kerkük Beylik ve 1578 yılında da Beylerbeyi olur. Bu yıllarda Kerkük, Osmanlı kayıtlarında ' GÖKYURT ' olarak geçmeye başlar. Osmanlının bu ismi Kerkük şehrine verme düşüncesi, şehrin o tarihlerde halis bir Türk şehri olduğunun kanıtıdır. Kerkük 172 yıl Osmanlının idaresinde kalmıştır. Şehirde, günümüze kadar gelen bir çok Osmanlı eserleri bu dönemde yapılmıştır. Kerkük'ün simgesi haline gelen Kerkük Kalesi, en eski tarihi eserleri de surları içerisinde saklamaktadır. Kerkük Kalesi 1997 yılında Saddam yönetimi tarafından yerle bir edilmiştir. -Danyal Peygamber Camii, eskiden Yahudi tapınağı iken camiye çevrilmiştir. -Ulu Camiininde eskiden Hıristiyan kilisesi olduğu bilinmektedir. -Uryan Camii, 1729 yılında Osmanlı döneminde yapılmış olup kale surları içerisinde bulunmaktadır. -Gök Kümbet, 1361 yılında Celayirliler döneminde yapılmıştır. -Hasan Mekki Camisi, 1701 yılında Vali Firari Hasan Paşa tarafından yapılmıştır. -Fuzuli Mescidi, Türk Şairi Fuzuli'nin babası Molla Süleyman bu mescidin imamlığını yapmıştır. -Halk tarafında Kayseri olarak bilinen Kapalı Çarşı 1800'lü yıllarda Osmanlı tarafından yapılmış ve yaklaşık 300 dükkandan ibarettir. -Mecidiye Sarayı, 1854 tarihinde Vali Ali Paşa tarafından yapılmıştır. -Taşköprü, 1875 yılında Vali Muşir Nafiz Paşa tarafından 16 gözlü olarak yapılmıştır. Kerkük'ün iki yakasının birbirine bağlanması amacıyla yapılan köprü, siyasi nedenlerden dolayı Irak yönetimi tarafından yıkılmıştır. Bir coğrafyanın kimliğini ve tarihi seyir içerisindeki kültürel zenginliğini ortaya koyan en bariz unsurlardan birisi de o topraklarda yetişen ve yaşayan şair ve ediplerdir. Şehir birçok ünlü şair ve edipe de ev sahipliği yapmıştır. Şehrin birçok güzel türküsü de mevcuttur. Hep kabul ettiğimiz esaslardan birisi ve belki birincisi olan hudut meselesi tayin ve tespit edilirken, hudud-u millimiz, İskenderun'un cenubundan geçer, şarka doğru uzanarak Musul'u, Süleymaniye'yi, Kerkük'ü ihtiva eder. İşte hudud-u millimiz budur dedik! Misak-ı Milli sınırlarını bu şekilde netleştiren Mustafa Kemal Paşa, Musul'u Kerkük'ü ve Süleymaniye'yi Anadolu'nun bir parçası olarak tanımlıyordu. Sonuç olarak şehir üzerinde birçok ulus hak iddia etmektedir. Son zamanlarda artan terör olayları da şehrin doğal güzelliğine ve tarihi yapısına çok fazla zarar vermiştir. Bu durum ne kadar daha sürer bilinmez. Olan her zamanki gibi masum halka oluyor. Birçok masum insan büyük devletlerin şehir üzerindeki mücadelesi yüzünden hayatını, evini, çocuklarını kaybediyor. Bütün bunların en kısa sürede son bulması umuduyla yazımı noktalıyorum.


Efsaneleriyle, hikayeleriyle ve kendine has müziğiyle Aborjin halkı herkesin dikkatini çekmiştir. Öyleki bu merak, ekrana da yansıtılmış, bir sürü filmin konusu olmuştur. Ben de bu ilgi çekici ve hareketleri ile devleşmiş milletten biraz olsun bahsetmeye çalışacağım. Avustralya yerlileri yani Avustralya Aborjinleri, Avustralya kıtası yerlilerine verilen addır. Aborjinler ifadesi genel olarak tüm bir Avustralya, Tasmanya ve çevre adalarda yaşayan yerlileri tanımlamakta kullanılmakla birlikte bu isimlendirmenin dil ve yaşayış biçimi olarak ortak noktalarıyla birlikte farklılıklar da taşıyan geleneksel toplulukları işaret ettiği de unutulmamalıdır. Aborjinler, Avustralya'ya Güneydoğu Asya'dan gelmişlerdir. Bir göçebe hayatı sınırları boyunca hareket halinde yaşamışlardır. Avlanırken mızrak ve bumerang, balık avında ise kanolar kullanmışlar, meyve ve sebze toplamışlardır. Yazılı bir dilleri olmamasına rağmen şarkılar yoluyla ağızdan ağıza birçok bilgi aktarılmıştır. Yazılı bir dilleri olmamasından kaynaklı bazı milletler tarafından Tarihi olmayan millet olarak adlandırılmışlardır. İngilizler 18. yüzyılda Avustralya'ya yerleştiklerinde 300.000'den fazla Aborjin yaşamaktaydı. Ancak birçoğu İngilizler tarafından öldürülmüş ya da topraklarından sürülmüştü. 1900'lerin ortasında Aborjin nüfusu 45.000'e düşmüştü. 1960'larda hükümetin Aborjinlerin toprak haklarını tanımaya başlamasıyla birlikte bu rakam yükselmiş ve bugün 250.000'in üzerine çıkmıştır. Aborjinler, geleneksel olarak açıkta ya da dallardan ve ağaç kabuklarından yapılmış barınaklarda yaşamaktaydılar. Vücutlarının boyanmış kısımları sayılmazsa Aborjinler pek fazla örtünmezlerdi. Aslında bu olguyu bize yansıtılan filmlerden de tahmin edebiliyoruz. Bunun dışında Aborjinlerin süsleri, kemerleri ve paltoları kanguru derisinden yapılmaktaydı. Boyanmayı, süsü çok severlerdi. Hatta yine kanguru kemiğinden yapılma çubuk şeklinde burunlarına taktıkları hızma türünden bir takıları bile vardı. İlkel yolla da olsa sanatlarını konuşturmuş, mağara duvarlarını, ağaç kabuklarını boyamışlardır. Tabi bu sanat anlayışı sadece boyama ile kalmamış, kendilerine has 'didgeridoo' adı verilen kaval tarzı bir aletle eşsiz müziklerini oluşturmuşlardır. Bunun yanında çubukları birbirine vurma gibi yöntemlerle de müziklerini geliştirmişlerdir. Kabile üyelerinin birbirlerine karşı belirli görevleri bulunuyordu. Kabile içinde kimin kiminle evlenebileceği kurallara bağlanmıştı. Kabilenin iki alt grubundan birinden olan bir erkek ancak öteki alt gruptan bir kızla evlenebiliyordu. Toplumsal örgütlenmelerinin bir başka görünümü totemleriyle ilgili idi. Genellikle bir bitki ya da hayvan olan totem, grubun simgesi kabul ediliyordu. Yerlilerin inanışlarında toprağın özel bir yeri vardı. Toprağın, atalarının dünyada yaşayıp kültürlerini oluşturduğu dönemden kendilerine kalan, bir armağan olduğuna inanıyorlardı. Genç erkeklerin çoğu acıyla sınanıyordu. Bir dizi dinsel törenle, derin gizlere ortak olup kendilerini kabileye kanıtlıyorlardı. Aborjinler kendilerini yaşadıkları toprakların sahibi olarak görmüyorlardı. İnançlarına göre, bu toprakları ataları ve efsanevi varlıklar adına kolluyorlardı. Bu efsanevi varlıklar, Aborjinler için Düş Zamanı varlıkları olarak adlandırılıyordu. Düş Zamanı varlıkları ilk olarak boş dünyayı, sonra yüzey şekillerini, daha sonra ise dağları, nehirleri, hayvanları ve insanları yarattı. Aynı zamanda insanlara ateşi kontrol etme, silah kullanma gibi yaşama dair bazı kurallar getirdiler. Bu varlıklar dünyayı yarattıktan sonra buraya bakma görevini insanlara bıraktılar ve geride bazı izler bıraktılar. Düş Zamanı varlıklarının dünyayı dolaşırken izledikleri yollara Düş Yolları adı veriliyor ve bu yollar kutsal kabul ediliyordu. Aborjinler ritüelleri sırasında, Düş Zamanı yollarını izleyerek, düş zamanı varlıklarınca açılmış patikalarda yürüyordu. Bu yolculuklar sırasında şarkılar söylüyordu. Bu yüzden bu yollara Şarkı Yolları da diyorlardı. Bu şarkılarda genellikle Düş Yolları tarif ediliyordu. Yaratılış döneminin ata varlıkları Wandjina olarak adlandırılıyordu. Bu bulut ve yağmur ruhlarının denizden çıkıp gölcüklere ve pınarlara girdiklerine inanılıyordu. Zaten şu an tek yaşayan düş zamanı varlığının pınarlarda yaşayan gökkuşağı yılanı olduğu inanılıyordu. Mağara resimlerinde betimlenen Wandjinaların gözleri ve burunları abartılı bir şekilde büyük fakat ağızları yoktu. Aborjinler, insanlardan memnun kalmayan Wandjinaların ağızlarını açtıklarında büyük su taşkınlarına neden olabileceklerini ve kayalardaki resimlerini de Wandjinaların bizzat kendilerinin yaptıklarını düşünüyordu. Aborjinler, sesin iletişimdeki yerinin kelimelerle kurulması şartına inananlardan değillerdir. Bu yüzden aralarında kendilerine has iletişim yöntemleri geliştirmişlerdir. Bunlara yaptıkları ilginç müzikler, şarkıları ve şiirleri dahildir. Aborjinler, Korrobori adı verilen ve önceden belirlenmiş bir düzenle dans ederek, müzik çalarak ve şarkı söyleyerek Düş Zamanı varlıklarıyla bağlantıya geçiyorlardı. Bu törende sahnelenen oyunlar, müzikler, danslar her klanda farklı oluyor ve kutsal sayılıyordu. Bu yüzden Korrobori'ye başkalarının katılması ya da izlemesi yasaktı. Gösterilerde Düş Zamanı sahneleri canlandırılıyordu. Aborjinler hakkında anlatılacak o kadar bilgi, hikaye var ki buraya yazmakla bitmez. O yüzden sizleri sıkmak istemiyor lakin son olarak sizlere bir öneri sunmak istiyorum. Aborjinlerin hayat felsefesini anlatan Marlo Morgan'ın Bir Çift Yürek adlı kitabını okumalısınız. Emin olun ki bu kitabı okuduktan sonra hayata farklı bir pencereden bakacaksınız. Aborjinlerle ilgili bilgiler icin tesekkurler.ingiliz imparatorluğunun tarihi soykırımlar tarihidir..Yeni Zelanda ,da Maoriler...de Aborjinler gibi soykırıma uğramıştır.. Güney Amerika,da Maya-İnka-Azteklerde yanı akibetle karşılaşmıştır...buna ilavetende KuzeyAmerikadaki kızılderilileride ilave edebiliriz..sayğılarla.


Amerikalı araştırmacılara göre tatil yapmak metabolik sendrom gelişme riskini azaltabilir. Çalışmanın incelemesi geçtiğimiz günlerde JAMA'da yayımlanırken, elde edilen bulgular Psychology & Health dergisinde yayımlandı. Metabolik sendrom tip2 diyabet, kalp hastalığı ve inme ile ilişkili risk faktörlerinin bir arada bulunmasıyla karakterize bir durumdur. Araştırma Amerika'daki işçilerin ücretli tatillerinin sadece yarısını kullandıklarını, potansiyel olarak refahı artıracak ve depresyonu azaltabilecek kaçamakları kaçırdıklarını gösterdi. Yaş ortalaması 43 olan ve yarısı sağlık veya eğitim alanında çalışan çoğunlukla beyaz kadınlardan oluşan 63 erişkinin bel çevresi, kan basıncı, trigliseritler, HDL kolesterol ve açlık kan şekeri ölçümü yapıldı. Katılımcılar son 12 ay boyunca tatil alışkanlıklarıyla ilgili dijital bir anket doldurdular ve tatil yapmayla metabolik sendrom arasındaki olası ilişkiyi ortaya koymak için eğitimli görüşmeciler ile konuştular. Sonuçlara göre katılımcıların %40'ı evinde tatil yapıyordu ve 5 tatile yayılan ortalama 14 gün izin kullanıyorlardı. Ankete katılanlar tatili keyifli ve daha az stresli buldular. Tatil boyunca daha kaliteli uyuduklarını ve daha az alkol aldıklarını bildirdiler. Katılımcıların %21'i metabolik sendrom kriterlerini taşıyordu ki bu Amerikan toplumundaki oran olan %35'ten daha düşük. Metabolik sendrom ile tatil yapma arasındaki ilişkinin analizi her bir ara tatilin metabolik sendrom riskini %24 azalttığını gösterdi. Tatili evde geçirmek de metabolik sendrom gelişme riski azalmasıyla ilişkiliydi. Syracuse Üniversitesi'nden başyazar Bryce Hruska İnsanlar tatilin rahatlatıcı olduğunu söylüyorlar. Bu nedenle daha sık tatil yapmanın stresi ve buna bağlı fizyolojik uyarılmayı azaltacağını buna karşılık metabolik semptomların daha az ortaya çıkacağını söyledi. Garip bir ilişkiymiş. Bu zamana kadar hiç düşünmemiştim tatil ile metabolik sendrom alakasını. Fakat düşününce ve uzman kişinin açıklamaları ile birleşince gayet mantığa oturan mantıklı bir hal aldı. Yazınız için teşekkür ederim tatilin değerini bir daha anlamış oldum.


Bu gece bayram çocuklar. Şarkılar söyleyin. Fıçılara ters binip yuvarlanın. Adamakıllı laf atın birbirinize. Bu aya yakışır, ay yüzlü bir sevgili düşünün. Bu gece bayram çocuklar, yarın ne olur bilinmez. Bu gece bizim gecemiz çocuklar, bu ay bizim, bu deniz bizim, bugün düşlediğimiz hayaller bizim, gördüğümüz serap bizim. Bugün bizim günümüz çocuklar. Bugünü alın ve yarına saklayın. Alın ve sevdiğiniz birine hediye edin. Üzerine isminizi yazın, imzanızı atın, sevdiğiniz bir sözü yazın bu gün ki ayın üzerine. Denizi alın, bir parça mavilik verin, yeşil gözlü sevdiğinizin gözlerine. Gözleri ela olsun, öylece sevin. Siz ela dedikten sonra zaten kim karışabilir ki. Güneşe çevirin bakışlarını, yeşiller sarsın her yanını. Denize çevirin mavilikler sarsın. Masmavi denizi alın ve sarı güneşe katın. Yemyeşil ağaçlar sıralansın yıllar sonra ayak basacağınız karaya. Alın ve o yeşili sevin. Bugün bayram çocuklar, bugün sizin gününüz. Şu kırmızı atkımı alın mavi denizde ıslatın ve mor olmasını bekleyin. Belki bir anda olmayacak ama siz inanın. Hiçliğin ortasında olan birkaç insan bir şey düşünüyorsa ve gerçekten inanıyorsa, dünyanın sahip olduğu tek gerçek olması gerek. Bugün bayram çocuklar, bir kedi sevin, bir kuşa güzel sözler öğretin, bayram şarkıları söyleyin hep birlikte. Kara bağlamak istiyor eller ve ayaklar. Zaman dar. Gözlerimiz ufukta bir çizgi arıyor. Tüm gerçeklik, gözümüzün önündeki belli belirsiz bir noktadan ibaret. Umutlar öyle azalmış ki. Gözler durağan şeyler görmek istiyor. Bugün bayram çocuklar ipleri getirin bağlayın baştan başa. Halatlar gerin çamaşırlarınızı asın, pişmanlıklarınızı asın, hepsi de kurusun birlikte. Sanki taptaze bir yeryüzü sadece bizim için donatılmış. Biz de herkes gibi olmuşuz. Önce senler, benler gitmiş dillerden. Tekil sıfatlar da yok artık. Hayal edin tayfalar. Kendi denizimizde esir, hayallerimizde özgürüz. Yükte hafif, pahada ağır hayaller kurun. Gittiğiniz yerlere taşıması zor olmasın. Sonra ıslanmayan şeyler hayal edin, asla batmayan şeyler. Bu gemi batsa da hayalleriniz batmasın.


Tayfur Sökmen 1892 yılında Gaziantep'te doğdu. Aslen Reyhanlı Türkmenlerindendir. Babası Mustafa Şevki Paşa, annesi Şayan Hanım'dır. Babası Mustafa Şevki Paşa Mirmiran ve Rumeli Beylerbeyi rütbesiyle Reyhanlı Boybeyidir. Çocukluk ve gençlik yıllarını Hatay'da geçirdi ve ilk mektebi ve rüştiyeyi burada okudu. 1915-1916'da gönüllü olarak ordu hizmetine girdi ve askeri sevkiyat ve top nakli için yapılmakta olan yolda görev aldı. Daha sonra 1918'e kadar Halep'te ordu adına istihbarat görevlisi olarak çalıştı. Bazı kaynaklar 1918 yılında Halep'te Mustafa Kemal ile tanıştığını yazar. Birinci Dünya Savaşı'nın kaybedilmesi üzerine memleketi Hatay'a gelen Tayfur Bey; Hatay limanına asker çıkarıp Antakya, İskenderun, Belen ve Reyhanlı bölgelerini işgal eden Fransızlara karşı direniş hareketinin örgütlenmesine ön ayak oldu. Böylelikle Hatay'ın Türkiye'ye katılması için Fransızlar ve Araplar ile yapacağı mücadelenin askeri kısmı başlamış oldu. Fransızların desteği ile Antakya'da Arap Hükümeti kuruldu. Tayfur Bey buna karşı tepki gösteren ve mücadeleye katılan ilk Türk ileri gelenleri arasında yerini aldı. Bundan dolayı bölgedeki Arap ve Fransız hakimiyetinin baskısına uğradı ve Adana'ya gitmek zorunda kaldı. Adana'dayken son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin 28 Ocak 1920'de yaptığı gizli oturumda Misak-ı Milli'yi kabul etmesi üzerine Ankara'da bulunan Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri Genel Başkanı Mustafa Kemal Paşa'ya Antakya, İskenderun ve havalisinin Misak-ı Milliye dahil olup olmadığını soran bir telgraf çekti. Mustafa Kemal Paşa, Tayfur Bey'e Miralay Recep Bey vasıtasıyla bölgenin Misak-ı Milliye dahil olduğunu bildirdi. Bunun üzerine Adana'da Antakya İskenderun ve havalisi Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni kurarak çevredeki insanları örgütlemeye başladı. Ardından sevinçle Reyhanlı'ya dönüp, bölgenin Misak-ı Milliye dahil olduğunu ve yaptıkları silahlı mücadelenin meşru olduğunu tüm Türk köylerine yaydı ve Arap yanlılarını moral yönünden büyük bir bozguna uğrattı. Bunun üzerine Tayfur Bey'in Reyhanlı'daki çiftliği Fransızlar tarafından basılıp yağmalandı. Bu bardağı taşıran son damlaydı. Anadolu'da kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nden aldığı silah ve cephane yardımları ile bölgede Türkmenleri donattı ve Fransızlara karşı silahlı mücadeleye başladılar. Özellikle Reyhanlı-Yeniköy mıntıkasında Fransızlarla şiddetli çarpışmalar oldu ve Fransızlar büyük kayıplar yaşadı. Tayfur Bey 1926 yılına kadar Hatay'ın vatana yani Türkiye Cumhuriyeti'ne bağlanması için kah dağda kah şehirde askeri mücadelesine devam etti. Bu süreç Tayfur Bey'i çok yordu ve yıpranmış olan vücudu ağır çalışma temposuna dayanamadı, hastalandı. Önce tedavi için İstanbul'a oradan da tedavisi için Viyana'ya gitti. Tedavisi Viyana'da iki yıl sürdü. Nu süreçte boş durmadı ve Hatay'ın Türk toprağı olduğunu ve mücadelelerinin meşruluğunu Avrupa'da anlatmaya başladı. Bu sırada Tayfur Bey'in birçok silah arkadaşı Fransızlar tarafından tutuklandı. Tayfur Bey hakkında Fransızlar tarafından gıyabi idam cezası verildi ve Adana'da bulunan Antakya İskenderun ve havalisi Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kapandı. Ama bu durum Tayfur Bey'den gizlendi. Viyana'da tedavisi bittikten sonra İstanbul'a döndü. Adana'daki cemiyetin kapandığını ve arkadaşlarının tutuklandığını öğrendi. Bunun üzerine Ankara'ya geçti ve Mustafa Kemal ve İsmet İnönü ile Hatay'ın kurtuluşu ve geleceği hakkında bir dizi görüşmeler yaptı. Mustafa Kemal'in talimatı ile Türkiye Cumhuriyeti Dış İşleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras, Hatay'daki Fransız ve Arap önde gelenleri ile görüşmeler yapıp; Tayfur Bey'in ölüm cezasının kaldırılıp, direnişçi tutuklu askerlerin serbest bırakılmasını sağladı. Bunun üzerine Hatay'a dönen Tayfur Bey'in Hatay'ın kurtarılması ve Türkiye Cumhuriyeti'ne katılması için verdiği mücadelesinin ikinci aşaması başlamıştı: siyasi mücadele. Hemen Adana'da kapanmış olan Antakya-İskenderun ve havalisi Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni Antakya İskenderun ve havalisi Türkleri arasında yurttaşlık ve kardeşlik bağlarını kuvvetlendirmek bahanesi ile kurarak siyasi olarak halkı örgütlemeye, yürüyüşler ve toplantılar yapmaya, yerel gazete basmaya başladı. Atatürk Tayfur Bey'in bölgede daha serbest hareket edebilmesi için bağımsız milletvekili olmasını önerdi ve 1 Mart 1935'te TBMM'ye katıldı. Yemin için Ankara'ya geldiğinde Atatürk tarafından kendisine Sökmen soyadı verildi. Burada M. K. Atatürk'ten aldığı Şerefim üzerine söz veriyorum, Hatay'ı ecnebilerin eline bırakmayacağım yazılı mektubu Hatay'a götürdü ve yerel gazeteler ile halka ulaştırdı. Bu olay Hatay'daki Türkler tarafından coşkuyla karşılandı. 9 Eylül 1936'da Fransa ile Suriye arasında manda idaresine son vermeyi ve iki taraf arasında ittifak kurmayı amaçlayan bir anlaşma imzalandı. Bununla Ankara İtirafnamesi hükümleri hiçe sayılarak İskenderun Sancağı Suriye'nin bir vilayeti haline getirilmek isteniyordu. Adı geçen anlaşmadan dolayı bölgedeki Türklerin haklarını garanti altına alan özel hukuki statü kaybolacak, dolayısıyla Türkiye'nin söz hakkı da kalmayacaktı. Buna arkadaşları ile karşı çıktı ve bu kararı protesto yürüyüşleri düzenlemeye başladılar. Atatürk'ün de eş zamanlı olarak Mersin ve Adana gezilerine çıkması ve Kırk asırlık Türk yurdu esir kalamaz. sözü ile adeta aba altında soba göstermesi üzerine Arap ve Fransızlar yaptıkları anlaşmayı iptal etmek zorunda kaldılar. Bunun üzerine Türk ve Fransız askeri heyetleri toplandı. Fransız yetkililerine bu bölgenin Türk yurdu, bölge insanının tamamının Türkiye'ye katılmak istedikleri vurgulandı. Böylece 5 Temmuz 1938 sabahı Kurmay Albay Şükrü Kanatlı komutasındaki 2500 mevcutlu 48.Takviyeli Dağ Alayı iki koldan Hatay'a girdi. Artık bağımsız Hatay Devleti'ni kurma çalışmaları başlamıştı. 9 Ağustos sabahı Hatay'a Ankara'dan Atatürk imzalı bir telgraf ulaştı. Telgrafta Devlet Reisi Sökmen olacaktı. Bu arkadaş tecrübe edilmiş, her bakımdan itimada layık, namuslu ve becerikli bir insandır. Öteden beri bu yolda çalışmış ve başarılı hizmetlerde bulunmuştur. Binaenaleyh Devlet Başkanlığı için en münasibi odur. Bunu bir vazife olarak kabul etmelidir. yazıyordu. 2 Eylül 1938'de Hatay Meclisi açıldı ve Hatay Cumhuriyeti'nin kurulduğu ilan edildi. Tayfur Sökmen cumhurbaşkanlığına seçildi. Tayfur Sökmen o sırada hem Hatay cumhur reisliği görevini hem de Antalya Bağımsız Milletvekili olarak TBMM üyeliği sıfatını muhafaza ediyordu. 1939 Mart ayında Türkiye'de yapılacak mebus seçimlerinde Tayfur Sökmen Antalya'dan, Başbakan Abdurrahman Melek Gaziantep'ten namzet gösterildi. İki ismin de Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne mebus seçilmesi, Hatay'ın Anavatana ilhak edilmek üzere bulunduğu kanaatini kuvvetlendirdi. Yabancı basın tarafından bu bir devletin devlet reisi ile hükümet reisinin başka bir memleket parlamentosunda vekil olmaları görülmemiş bir hal olarak tavsif edildi. Hatay Devleti Meclisi 23 Haziran 1939'da Türkiye'ye ilhak kararı aldı ve Tayfur Sökmen tarafından onaylandı. Hatay Türkiye Cumhuriyeti'ne katıldı. Tayfur Bey, Hatay Devlet Reisliği görevini başarıyla sürdürmüş ve tarihe 17. Türk Devleti Reisi olarak geçmiştir. Hatay'ın Türkiye Cumhuriyeti'ne katılmasından sonra Hatay ve Antalya milletvekillikleri yaptı. 3 Mart 1980 tarihinde 88 yaşında vefat edene kadar vatan için mücadele etmeye devam etti.


Oturduğum yerden denize bakıyordum. Rüzgarın ve giden vapurun etkisiyle bir çarşaf gibi dalgalanıyordu. Müzik yapan üç genç ve elinde bir çanta ile bahşiş toplayan bir çocuk dışında bir tek işportacıların satış çabaları etrafı hareketli gösteriyordu. Vapurdaki yolcuların tümü denizin muhteşem dalgalanmasına kapılmış, kim bilir neler düşünüyorlardı. Müzik yapan gençlere ayıp olmasın diye kulaklığımı çıkardım. Söyleyenin sesi ve denizin dalgaları insanları hipnotize ediyordu. Etrafta inanılmaz bir sessizlik hakimdi. Düşüncelere esir olmamak elde değildi. Düşünce esirlerinin arasında ben de vardım. Aklım, geride bıraktığım onca şeydeydi. Ailem, işim, arkadaşlarım ve köpeğim. Onları bırakmak istemiyordum desem yalan olur. Baskılarıyla yaşamaktan bunalmıştım. Ülkeyi terk etmeden, martıların sesini, denizin ışıltısını, bu hareketlilik halini, sanki bir kavanoza doldurabilirmişim ve yanımda götürebilirmişim gibi tekrar duyumsamak istemiştim. Karşıda indim. Evime ve diğer her şeye vedamın ilk aşamasaydı bu. Küçük çantam sırtımda, elimde küçük bir valiz ve tüm bunların zıttı, kocaman bir ben. Dönülmez bir hayata adım atıyordum. Sıkıntılardan uzaktım artık. Havalimanına gitmek için bir taksiye bindim. Taksiciye nereye gideceğimi söyledim ve beklenen sohbet başlamış oldu. Takside yapılan o meşhur 'ülkenin hali' sohbetini başka hiçbir yerde bulamazsınız. ''Norveç mi? Bunca senelik taksiciyim ilk defa Norveç'e gideni görüyorum.'' Norveç'i küçüklüğümden itibaren hep merak etmişimdir. Gitmek istiyordum, yaşamak nasipmiş. ''Kaçak mısın ağabey, aranıyor falansan başımı derde sokma ne olur.'' Güldüm. ''Ne derdin var ağabeyim, anlat dinleyelim.'' Ben daha derdimi kendime zor anlatmışım, sana nasıl anlatayım taksici. ''Klasik, sağ ol yine de. Seneler sonra ilk defa biri derdimi sordu.'' Yine güldüm. Tanıdığın hiç kimse hal hatır sormazken, el alem derdini dinleyeyim diyor, insanlar ne garip. Havaalanında taksiciyle vedalaştık ve indim. Ülkemden çıkarken vedalaştığım tek kişi taksiciydi. Dediğim gibi, insanlar bir garip. Sevdiklerinin umurunda değilken tanımadığın insanlar sana yardımcı oluyor. Kendime anlatamadığım dertlerim, saatli bir bombaymış meğer. İki gün önce patladı da oradan biliyorum. Aynanın karşısındaydım. Yüzüme baktım, baktım, baktım. Kaz ayaklarımın olması gerekirken alnım kırışmıştı. Mutlu olmam gerekirken üzgündüm. Kendi kendime 'Sen hep saflığından kaybediyorsun.' dedim ve kahkahalara boğuldum. Madem herkes saflığından kaybediyordu, kimdi bu kurnazlar? Belli ki bende değilmişim. Çünkü ben de saflığımdan kaybetmişim. Pardon, ben 'saflığımdan' kaybolmuşum. Doğrusu bu olmalı. Kimim, neyim, ne olacağım, ne olmalıydım? Kurnaz mı olmalıydım, akıllı mı, yoksa böyle saf saf gezmeye devam mı etmeliydim? Sonra durdum. Tekrar kendime baktım. Ve dedim ki: Neden bir şey olman gerekiyor? Kafamı eğdim. Sonra kaldırdım. Sonra eğdim ve yine kaldırdım. Beynimin içindeki soruların kafasını bulandırdım. Sorular, cevaplardan yardım istediler. Avukatlar, tanıkları çağırdılar. Birinci tanık, 'Annen hiç yazdığın makaleleri gerçekten okumadı. Yüzündeki o mimikleri görmedin mi? Yalandan gülüşleri?' dedi. Annemin yüzü gözlerimin önüne geldi. İkinci tanık, 'Baban hiç seninle gurur duymadı. En azından ağabeyinle gurur duyduğu kadar.'dedi. Babamın ağabeyime destek oluşu ve beni küçümseyişi gözlerimin önüne geldi. Üçüncü tanık, 'Ağabeyin seni elinde oynatıyor. O tarlayı sana vermeyecek, seni kandırıyor.' dedi. Ağabeyimin elinde tuttuğu tapu gözümün önüne geldi. Dördüncü tanık 'İş arkadaşların seni sevmiyorlar. Neden hep bir bahane bulup sensiz buluştuklarını düşündün mü?' dedi. Bu da doğruydu. Peki ya köpeğim, köpeğim beni gerçekten seviyor, Sayın Avukat. Ve beşinci bir tanık 'Köpeğin bir oyuncak görse seninle oynamayı bırakıyor. Zorunluluktan seninle, bunu da mı anlayamadın?' dedi. Kafamın içi loş bir ortamdan büyük bir aydınlığa dönüştü. Sonrasında gitmeye karar verdim. Yalnızca ben ve kendim olmalıydık. Herkesten uzakta. Uçağa bindim. Her şeyi bırakacağım için mutluydum. Uçak havalandı, vedamın son kısmını da gerçekleştirmiş oldum. Sonra aniden uçak sarsılmaya başladı. Hostes geldi. Ama hostese hiç benzemiyordu. Sakinleştirmeye geldi herhalde diye düşündüm. Cidden, hostese benzemiyordu. ''Ben canını almaya gelen meleğim.'' dedi karanlıklar hostesi. ''Hani her şeyin farkına vardığını düşünüyordun ya, hiçbir şeyin farkında değildin. Senin o yaşadığın şeyler, evrendeki küçücük bir yıldız gibiydi. Lakin sen evren kadar büyük sandın. Etrafındaki insanları biraz dinlesen, sorunların sana bir kum tanesi gibi gelirdi. Annen, kanser. Acı çekerken sana nasıl gülebilsin? Baban, işsizlikle uğraşıyor, annenin hastane masrafları ona çok geliyor ve ağabeyin babana yardım ediyor. Sense etkisiz elemansın, nasıl seninle gurur duysun? Ağabeyin borsacı, tarlayı değerlendirmeye çalışıyor. Seni kandırması için bir sebep var mı? Arkadaşların buluşmak istediklerinde bahane üreten sen değil misin, hep bir işin çıkmıyor mu? Küçücük bir köpeğe nasıl kızabilirsin peki, o seninle bir mi? Şimdi seni ölüme teslim etmem lazım. Geç bile kaldık.'' Tüm bunları bilmiyordum. Belki de biliyordum ve işime gelmedi. Bencilliğimin gözü kör olsun! Yargıç tahta tokmağı masaya vurdu. Meğer vedamın asıl sonu buymuş. Bu yazı, Evde Kal Türkiye Parlak Jurnal Yazı Yarışmasında 9. olmuştur.


Teksas'tan Hakikate Yolculuk kitabını okuyup bitirdiğim gecenin ertesi sabahında meğer aylardır masamda duran yukarıda okuduğunuz Hadis-i Şerifi görmem Allah'ın ne güzel bir lütfuydu, ne kadar hoş bir tevafuktu gözlerimin yaşarmasına neden olacak kadar. Bu Hadis-i Şerif'in gerçekliğine bu kitapta şahit oldum. Aramış, araştırmış, daha İslam ile tanışmadan Allah'a Müslümanca muhabbet duymuş, Najla Hanımefendi'ye elhamdülillah Rabbimiz hidayet kapılarını aralamış ve kendileri hakikate İslam ile erişmiştir. Ben kimdim? Ne olmalıydım? Nereye gidiyordum? Bu yolculukta en çok ihtiyaç duyduğum o yoldaş kimdi? Bunlar ve benzeri sorular kimi zaman belki de çoğu zaman zihinlerimizi kurcalayan cevabını merak ettiğimiz türden. Hepsinin ve daha fazlasının cevabını bu eserde Allah'ın izniyle bulacağınıza tüm kalbimle inanıyorum. Teksas'ta dindar Hristiyan bir ailenin çocuğudur Tammy. Ailesi de onu dindar olarak yetiştirmeye başlar. Büyüdükçe, sorguladıkça kendini, yüreğinde bir boşluk belirir. Ne babasının kilisesi ne de annesinin kilisesi o boşluğa bir zerre olabilecektir. İçindeki boşlukla yapayalnız kalmıştır. Aslında değil. Çünkü Daima yanımda olan yalnızca Tanrı'ydı. Çok şükür, O'nun beni asla terk etmeyeceğini biliyordum. diyen -bizlerin şu an okurken gözlerimizi dört açıp, kulak vererek bizlere şah damarımızdan daha yakın olan Rabbimizin bizi yalnız bırakmadığını hatırlamamız gerekiyor- Tammy ne kadar da güzel ifade ediyor. Üstelik daha Müslüman dahi olmamışken! Elhamdülillah Tammy Müslüman olur. Müslüman olmasıyla beraber imtihanlar da başlar. Ailesinden ne gibi tepkiler gördüğünü kitaba bırakarak Tammy'nin bu durum karşısındaki yanıtını kitapta geçen şu ifadelerle belirtmek isterim: Çok şükür namazlarımı kılmaya başlamıştım ve bu ibadet bana dayanma gücü veriyordu. Namaz dinin direğidir buyuran Resulullah Efendimiz'in bu Hadis'i Şerifini sizlere hatırlatmak, zihinlerinizde ve gönüllerinizde bir ünlem işareti oluşturmasını Cenabı Allah'tan niyaz isterim. Bu kitap sadece bir hanımefendinin yaşam hikayesinden ibaret değil. Ben de anımsattığı halleri şöyle ifade etmeye çalışayım: Hz. İbrahim misali bir arayış, Hz. Eyüp timsali sabırla bekleyiş, Hz. Ömer 'ın Ta-ha Suresi'ni okuyup yüreğine inen Allah aşkına varan yola 40 Hadis ile giren bir yolcu, Güneşi sağ elime, ayı da sol elime verseler, yine de bu davadan vazgeçmem diyen Kainatın Efendisi Hz. Muhammed Efendimiz'in bu naçizane sözlerini Allah'ın izni ve keremiyle hatırlamamda vesile olacak ve gözyaşlarımı tutamayacak kadar da yüreğime dokunan bir eser olduğunu canı gönülden söyleyebilirim. Kitabı okumanızı tavsiye ederim: İçinde daha nice ibretlik sözler var. Gözlerimi yaşartan sözleri, Türkiye'den gelen yardım elinin kim olduğunu, sonradan aldığı Najla ismini neden seçtiğini, tesettüre bakış açısı ve nasıl girdiği, Hristiyanların kendi dinlerindeki batıl inanışları, uygulamaları , hepsini sorgulayarak bu hakikat yolculuğuna sizlerin de çıkması duamla. Kitabı okumaya heveslendirecek güzel bir yazı olmuş sayın yazar. Elinize sağlık.


12 Kasım 2019'da Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından prömiyeri yapılan Temiz Ev; Stüdyo Sahne'de seyirciyle buluştu. Temiz Ev'in 12 Kasım'daki ilk gösterimini izledim. Oyunumuz iki perde ve yaklaşık 2 saat uzunluğunda. Daha sonrasında hayal kırıklığına uğramamak ve biraz da isminin basitliği nedeniyle, oyunu izlemeden önce oyundan beklentim biraz düşüktü. Ama gerek oyun broşürünün oyunun prömiyerine yetişmesi gerek oyunun güzel bir girizgah yapması gerekse oyunculukların, dekor ve kostüm tasarımının dengeli ve tutarlı olması oyun hakkındaki ön yargılarımı sildi süpürdü. Oyunu izledikten sonra isminin ne kadar anlamlı olduğunu fark ettim. Temiz Ev'in sadece gerçek anlamıyla değil, birçok yan ve mecaz anlamıyla oyun içerisinde ayrıntılı incelendiğini anladım. Temiz Ev sadece bir alanda değil, birçok alanda usta isimlerin imzasını taşıyor. Ancak oyunu birkaç cümleyle özetlememiz gerekirse: Kendi başına güçlü bir metne sahip olan oyun, başarılı bir rejiyle muazzam temsil edilmiş. Birçok değerin bir arada olmasıyla hem sempatik ve tatlı hem de tiyatral anlamda eğitici bir çalışma olmuş. Fıkra anlatmayı seven ama temizlik yapmaktan hiç hoşlanmayan Matilde, doktor Lane'nin evinde temizlikçidir. Ancak temizlik yapmak yerine fıkra uydurmaya çalışması Lane'i endişelendirir. Evini temizlemekten başka bir işi olmayan ve kendini çok yalnız hisseden Virginia ise kız kardeşinin evine gelip Matilde'nin yerine evi temizlemek ister. Bu sırada Lane'nin eşi cerrah Charles ameliyat ettiği hastası Ana'ya aşık olur ve onu karısıyla tanıştırmak için eve getirir. Ancak onları bekleyen bir sürpriz vardır. Oyuncuların enerjisini, daha oyun başlar başlamaz hissetmeye başladım. Oyun genelinde oyunculuklar, ne yüksek ne düşük tam kararındaydı. Özellikle Maçuiçi karakterinde, Berna Konur'u çok ama çok beğendim. Ayrıca oyuncu seçimini de hayli başarılı buldum. Oyuncularsa karakterlerini benimsemişler. Bu nedenle oyunun yönetmenini de kutlamak gerek. Yüreklerine sağlık. Dekor ve kostüm tasarımı: Dekor ve kostüm tasarımını beğendim. Ancak sanki dekor konusunda belki biraz daha tabiri caizse cesur olunabilirdi. Yeni şeyler denenebilirdi. Dekorun bu haline de kesinlikle diyeceğim yok. Her ayrıntı ince ince dokunmuş. En küçükten, en büyüğüne hiçbir şey atlanmamış. Kostümler ise ayrıca hoşuma gitti. Zarif ve sade bir yaklaşımla biçilmiş. Emeklerine sağlık. Koreografi: Oyunun başlangıcından tutun da sonuna kadar oyun,, sırıtmadan, göze hitap eder şekilde bir koreografi ile süslenmiş. Çok ama çok beğendim. Emeklerine sağlık. Umarım faydalı olmuştur. Ayrıca eksik gördüğünüz kısımları ya da oyun hakkında başka fikirlerinizi ve bakış açılarınızı yoruma yazarsanız çok memnun olurum.


Terken Hatun eşi Sultan olana kadar hiçbir girişimde bulunmamıştır. Sultan olmasından sonra daha aktif olmaya başlamış ve devlet içerisinde bir güç haline gelmiştir. Nizamü'l-Mülk'ün veliahd olarak Berkyaruk'u desteklemesi aynı şekilde Melikşah'ın da tercihinin Berkyaruk'tan yana olması Terken Hatun'un hiç hoşuna gitmiyordu. Onun için artık tek çare Melikşah ile bilge vezir Nizamü'l-Mülk'ün arasını açmak olacaktı ki nitekim de öyle oldu ve Melikşah ile Nizamü'l-Mülkün arası açılmıştı. Sultan Melikşah'ın 1092 yılında vefat etmesi üzerine Büyük Selçuklu Devletinde taht mücadeleleri başlamış bulunuyordu. Melikşah'ın veliaht olarak seçtiği Ebu Şüca Ahmet'in de beklenmedik ölümüyle otorite boşluğu dogmasına neden olmaktaydı. Vezir Nizamü'l-Mülk te Berkyaruk'u destekliyordu. Melikşah'ın aklında da Berkyaruk geçiyordu fakat veliahdını belirleyemeden vefat etmesi karışıklıklara neden olmuştu. Terken Hatun da fırsatları değerlendirerek oğlu Mahmut'u tahta çıkarmak ve devlet yönetimini eline geçirmek için yaptığı entrikalar sonucunda Melikşah'ın cenaze namazı bile kılınmamıştı. Terken Hatun ordu komutanları ve askerlerine milyonlarca dinar dağıtıp Mahmut'u destekleyeceklerine dair söz aldıktan sonra Mahmut adına hutbe okunması için Halife Muktediye haber göndermiştir. Beş yaşındaki oğluna hutbe okutturması arkasına destek alması Terken Hatun'un sözü geçen biri olduğunu, emirleri yanına çekebilmek için onlara para dağıtması da onun Karahanlı soyundan olduğunu göstermektedir. Halife Mahmud'un yaşının küçük olmasından dolayı hutbe okumayı reddetmişti bunun üzerine Terken Hatun Halifeyi kendisini hilafet tahtından indirip yerine torunu Cafer'i halife yapmakla tehdit etmesi üzerine halife de bazı şartlar koydu. Buna göre Saltanat ismen Mahmud'a ait olacak ordu kumandanlığı, ülke ve halkın idaresi ise Emir Üner'in kontrolüne bırakılmasını ve o bu konuda Vezir Tacü'l-Mülkün yönlendirmesiyle hareket edilecekti. Amillerin tayini ve vergilerin toplanması da aynı şekilde Tacü'l-Mülke ait olacaktı. Terken Hatun bu teklifi kabul etmek zorunda kalmıştı çünkü devrin büyük alimi olan Gazzali, Terken Hatunun Sultan yapmaya çalıştığı çocuğunun yaşının küçük olmasından dolayı Sultan olamayacağına dair fetva vermişti. Ve bu sayede oğlu Mahmud adına hutbe okutabilmişti. Berkyaruk babası vefat ettiği sırada İsfahan'daydı. Terken Hatun Emir Kej Boğa'yı Berkyaruk'un yakalanması için görevlendirmişti. Berkyaruk'ta bu durumdan haberdar olmuştu ve Nizamü'l-Mülk'ün kul ve kölelerine sığındı. Onlarda Berkyaruk'u himaye ederek Save yolu ile Atabeg Gümüşteğin Candar'ın yanına götürdüler. Gümüştegin Berkyaruk'un atabeği idi. Onu Rey'e götürerek tahta çıkarttı. Terken Hatun kalabalık bir orduyla İsfahan'a geldi Berkyaruk'ta İsfahan'a geldi. Terken Hatun şehri kuşattı. Berkyaruk'un İsfahan'ı terk etmesi için beş yüz bin altın dinar verilmesi kararlaştırıldı. Babasından kalan miras olan beş yüz bin dinar altını kabul eden Berkyaruk İsfahan ve Fars eyaletlerini Terken Hatun'a bırakırken kendisi de Sultan olarak kabul edilip diğer eyaletlerde onun hükmü altında idare edilmek üzere anlaşmaya varmışlardı. Not: Bu yazı, Parlak Jurnal Yazı Yarışması'nda ikincilik ödülüne layık görülmüştür. Terken Hatun'un hayatını, kimliğini ve Selçuklu dönemindeki siyasi yerini açıklayan güzel bir yazı olmuş. Terken Hatun'u daha önce hiç duymamıştım, böylelikle bilgi sahibi oldum, elinize sağlık. Tarihin İlk Türk O kimdirin cevabı olabilir galiba Terken Hatun. güçlü olarak değil ahmaklık aptallık o diye tanımlamak daha doğru olur ve gerekir.


Terra, Latince bir kelime ve dünya, yer demekmiş. Terran da Dünyalı, yani insan anlamına geliyor. Filmimizin adı Terra'ya Doğru, İngilizcesi Toward the Terra. Çıkış ismi olan orijinal ismi ise Terra e.... Neden böyle bir isim koyduklarının sorarsınız şu an bilmiyorum. Ama bu Terra ve Terran kelimesi ile daha önce karşılaştım. Belki duymuşsunuzdur, Captain Marvel filminde kahramanımız dünyayı bu isimle adlandırıyordu. Bir de Starcraft oyun evreninde duymuştum. Ama daha çok yerde olduğuna neredeyse eminim. Filmimize gelirsek, filmde iki ırk var. İnsanlar ve Mu'lar. Mu'lar da insan ama telepatik güçleri var ve sağlıkları genel olarak daha zayıf. Dünya kirlenmiş ve insanlar dünyadan ayrılmak zorunda kalmış. İleriki dönemlerde de sanki insan gelişiminin bir üst basamağı olması gibi Mu'lar ortaya çıkmış. Bu iki ırk da anladığım kadarıyla Dünya'ya dönmeye çalışıyor ama insanlar Mu'ları bir tehdit olarak görüyor ve onları öldürmeye çalışıyor. Burada aklıma Metro 2033 isimli kitapta okuduğum bir olay geldi. Orada da dünya nükleer anlamda kirleniyordu ve yeni ırklar ortaya çıkıyordu. Bunların çoğu hayvanlar gibi ırklar ama bir tanesi insanlar gibi akıllıydı. Ama insanlar aynı burada olduğu gibi kitapta da yeni insan benzeri ırkı öldürmeye çalışıyordu. Filmde geçen güzel bir cümle. Gerçekten öyle, bizim için de öyle. Yıllar önce insanlar dünyayı kirletmişler ve onun kendi eski temiz haline gelmesi için, gezegeni tek başına bırakıp yuvalarından ayrılmışlar. Bir sistem kurmuşlar ve bu sistemde çocuklar artık anneden doğmuyor. Tüp bebek yöntemiyle yapay rahimlerde gelişimlerini tamamlayıp ailelere gelişigüzel veriliyormuş. Bu da eşitliği sağlıyormuş. Bu çocuklar 14 yaşına geldiklerinde hafızaları siliniyor, ailelerinden kopartılıyor ve insanlığın iyiliği için bazı gerçekler açıklanıp yetiştirilmeye başlanıyorlar. Tabi kusurlu olanlar ayıklanıyor, yani imha ediliyor. İşte bu kusurlu olanların bir kısmı da telepatik yetenek kazanıp Mu oluyorlar. Bizim kahramanımız Jomy de bunlardan biri. Filmin ilerleyen sahnelerinde kendisi insan ve Mu ırkı arasındaki barışı sağlamaya çalışıyor ve bu ırkları barış içinde Dünya'da birleştirmeye çalışıyor. Güzel bir cümle daha görmüştüm ama unuttum şimdi, aklıma gelirse ekleyeceğim, izlerseniz yorumlara yazabilirsiniz. Bu arada filmin isimlerini buraya bir daha sırayla yazmak istiyorum. Böyle değişik bir filmin incelemesini yazmamın sebebi de hem farklı olması hem de internette bu film adına doğru düzgün bir kaynak bulamamış olmam. Filmin biraz güzel ama karanlık atmosferi var. Bu yüzden çizgi film olmasına rağmen çocuklara hitap etmiyor. 1980 yılında çıkmış ve 2007 yılında da dizisini yayımlamışlar. Tavsiye ederim. İzlerseniz iyi seyirler ve yorumlarınızı bekliyorum.