Bugünkü yazımızında, iyi bir başlangıç yapamamasına rağmen çok güzel gelişen ve yükselen eğlence programıa Güldür Güldür yer alıyor. Öncelikle program hakkında ufak ipuçlarıyla başlayalım. İlk olarak 31 Ağustos 2011tarihinde 5'er Beşer olarak karşımıza çıkan, 2013'de ise İnsanlar Alemi'ne dönüşen bu güldürü şovu, 2013 yılında Güldür Güldür adıyla izleyici karşısına çıkmaya başladı. Programın ilk bölümü 23 Şubat 2013'te yayınlandı. Sunuculuğunu ise hepimizin yakından tanıdığı Ali Sunal yapmaktadır. Programa her hafta ünlü bir konuk misafir oluyor. Programınn kadrosu oldukça güçlü. Aylin Kontante, İrem Sak, Doğa Rutkay, Çağlar Çorumlu, Onur Atilla, Erdem Yener gibi birçok yetenekli ve başarılı oyuncuyu programda görmekteyiz. Ayrıca hemen hemen her sene oyuncu kadrosuna güçlü isimleri dahil etmeye devam ediyor.Tabiki bu güzel şovu bizlerle buluşturan sahne önündeki yetenekler kadar sahne arkasındaki gizli kahramanlar da oldukça başarılı. Program Meltem Bozoflu yönetmenliğinde ve Murat Kepez'in senaristliğinde izleyiciyle buluşuyor. Benim program hakkındaki düşüncelerime gelelim. Öncelikle program takip ettiğim nadir programlardan. Bğenerek izlediğim bir program. Özellikle Şevket karekteriyle Çağlar Çorumlu gerçekten işinin hakkını veren bir isim. Ben en çok kendisini beğeniyorum. Onun dışındaki oyuncuların da hakkını yiyemem tabiki hepsi de birbirinden yetenekli oyuncular. Programın konsepti gereği galiba modaratör görevindeki Ali Sunal skeçlerde araya girerek oyunculara daha güzel bir performans gösterebilmeleri için tüyolar veriyor. Bunları bazı yerlerde gerekli bulurken çoğu zaman gereksiz buluyorum. Programın akışını, bazı durumlarda, bozduğunu düşünüyorum. Ancak bu bölümlerlerde oyuncuların doğaçlama yetenekleri devreye giriyor ve çoğu zaman kaliteli espiriler ortaya çıkıyor. Belki de bu durum da skecin bir parçasıdır bilemiyorum. Programın başlarda yeteri kadar başarı yakalayamamasının sebebini de o zamanlar revaçta olan Yılmaz Erdoğan'ın Çok Güzel Hareketler Bunlar'ına rakip olarak ortaya çıkmasına bağlıyorum. Ayrıca zaman içerisinde senaristlerinin de değiştiğini duymuştum. Bunun da katkısı yadsınamaz tabiki. Bazı skeçlerde de gerçekten bayat espiriler bulunmakta. Programın kalitesini düşürüyor. Bu espiriler başlarda gerçekten fazlaydı. Zamanla bundan vazgeçtiler ve bu da başarıyı beraberinde getirdi. Oyuncu kadrosunun yer aldığı filmler de programı aratmayacak kadar kaliteli, izlenebilir. Son olarak bizlere bu programı hazırlayıp sunan, bizleri streslerimizden bir nebze de olsa kurtaran tüm ekibe teşekkür ediyorum. Umurm tvde saçma sapan progaramların yerini kaliteli programlarlar alır. Unutmadan Güldüy Güldüy Çocuklar adıyla gerçekten harika oyunlar sergileyen çocukları da tebrik etmek istiyorum. Geleceğin ekran yüzleri olacaklarını şimdiden söyleyebiliriz.


4 Ekim 2019'da Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından prömiyeri yapılan Gulyabani; Altındağ Tiyatrosu' nda seyirciyle buluştu. Gulyabani'nin, 19 Ekim'de seyirciyle buluşan gösterimini izledim. Oyunumuz kesinlikle bir Altındağ Tiyatrosu oyunu. Oyunculuklar gayet iyi, muazzam. Ancak oyunda eksik bir şeyler olduğu hissi sürekli aklımı kurcalıyor. Bu eksikliğin de bizzat temelde, metnin dramaturjisiyle alakalı olduğunu düşünüyorum. Belki başka bir bakışla, yan öğelerin daha çok zenginleştirilmesiyle oyun daha albenili olabilirdi. Tabii bu durum birçok riski de beraberinde getirirdi. Belki de bu çalışmayı, deneysel çalışan atölyelere bırakmak gerek. Bilemiyorum. Oyunculuk: Oyunculuklar gayet başarılıydı. Özellikle hanımefendi karakterinde Pınar Sesveren bence harikaydı. Hem başarılı bir tipleme hem de iyi bir oyuncu seçimi olmuş diyebilirim. Ayrıca Nejat Armutçu'yu Ruşen kılığında, komik bir aksanla gördüğünüzde olur olmaz gülmek gelecek içinizden. Kısacası tüm oyuncuların, tek tek hepsinin yüreğine, eline sağlık. Dekor ve kostüm tasarımı: Dekoru beğendim. Ancak daha tahmin edilmesi güç bir şeyler olsaydı, farklı şeyler denenseydi çok daha güzel olurdu diyebilirim. Kostümler gayet güzeldi. Özellikle aralarda gezen samsamlar hayli tatlıydı. Müzik: Müziklerin mini bir orkestra ile oyuna dahil edilmesi oyunu hayli renklendirmiş. Emeği geçenlerin, orkestranın ellerine sağlık. 1864 yılında dünyaya gelen yazar, 1887 yılından ömrünün sonuna kadar geçen sürede, araya giren kısa süreli memuriyetlerinin haricinde, hayatını hep kalemiyle kazanmıştır. Eserlerinde toplumsal ve ekonomik eşitsizlikleri, eski ile yeniyi, batıl inançları, aile geçimsizliklerini, sıradan yaşantıların gülünçlüklerini konu almış; zeki ve kurnazların, saf ve cahilleri kandırarak işlerini yürüttükleri çarpık düzenden kurtulmak için akılcı düşüncenin gelişmesi gerektiğini savunmuştur. Tiyatro: Kadın Erkekleşince, Hazan Bülbülü, Gülbahar Hanım, Tokuşan Kafalar. Umarım faydalı olmuştur. Ayrıca eksik gördüğünüz kısımları ya da oyun hakkında başka fikirlerinizi ve bakış açılarınızı yoruma yazarsanız çok memnun olurum. Kemal Sunal'ın oynadığı bir filmi hatırlattı. Süt Kardeşler idi galiba. Elinize sağlık.


17 Ocak 2018'de prömiyerini yapan Gün Batımı; 1 perde ve yaklaşık 55 dakika uzunluğunda. Gün Batımı, açıkçası benim için analizi zor bir oyundu. Böyle kısa olması, dekorun sade olması, üzerine konuşulabilecek şeylerin önemli konular olması yazıp yazmamam konusunda kararsız kalmama sebep oldu. Gün Batımı, Shakespeare'in kahramanlarıyla tanışmayanlar için sıkıcı gelebilir. Çünkü karakterler arası hızlı bir geçiş oluyor. Tabii bu geçişler arasında, sinyaller veriliyor ancak hiç bilmeyenler için anlaması yorucu olabilir. Bu anlamda konuşmak gerekirse: Daha çok sanatsal yönü ağırlıklı bir oyun olmuş diyebiliriz. Yapılan metaforları anlamak için birikim gerekiyor. İşte bu yüzden de üzerine çokça konuşulabilecek bir oyun. Shakespeare'in hikayelerinden kesitler sunmak, onun kahramanlarının karanlık konuşmalarını birleştirmek elbette Shakespeare'i anlamadan mümkün değil. Keza kahramanları bir araya getirip sentezini yapanı eleştirmek, oyun hakkında yorum yapmak için Shakespeare'i daha daha daha çok anlamak gerekiyor. O yüzden bu oyunun sentezi hakkında yorum yapmaya, metin hakkında Kaleci'yi eleştirmeye çekiniyorum. Ama bence güzel bir sentez ve farklı bir anlatım tarzı olmuş. Ayrıca, sessiz sessiz seyirciyi olaya dahil etmeye çalışan küçük bir orkestra vardı. Lady Macbeth'in kanla kirlenen ellerini suyla temizlemeye çalışması sırasında gerilerden gelen sufi sesler şahsen bana çok farklı hissettirdi. Kendimi bir saatliğine, doğu-batı sentezi bir alemde gibi hissettim. Çoğumuzun Nermine Memmedova'dan dinlediği Ay Işığında adlı eser farklı bir şekilde yorumlanmış. Bu farklı farklı yorumlar bence çok güzel bir araya gelmiş, getirilmiş. Küçük bir tavsiye: Shakespeare hakkında birikiminiz yoksa kısa kısa Hamlet'i Macbeth'i Othello'yu okumanız, oyunu anlamak adına bir hayli faydalı olacaktır. Dekor tasarımı: Birçok hikayeden bahsedildiği için mantıklı olarak dekorun ayrıntısına pek girilmemiş. Öyle ki oyunda da pek kullanılmayan bir kapı , bunun dışında dört adet yanan mum vardı. Böyle sade bir dekor tasarlanmış. Bu anlamda, dekor işinin oyun çıkarmada, özel tiyatroları sıkça sıkıntıya soktuğunu düşündüğümüz zaman, küçük tiyatrolarda sahnelenmesi çok daha kolay bir oyun diyebilirim. Ama açıkçası bence dekor adına birkaç ayrıntı daha olabilirdi. Kostüm tasarımı: Dekorun tasarımı, kostüm tasarımına da yansımış. Yine sade kostümler tasarlanmış. Oyunculuk: Ben oyuncuların sahne performansını başarılı buldum. Oyuncuların birbiri ile uyumu da başarılıydı. Emeklerine sağlık. Alkışları bol olsun. Gün Batımı: Uzun ve karanlık bir gece başlar. Shakespeare'in kahramanları kendi kaderleriyle karşı karşıyadır. Ölüm ve yaşam bir aradadır. Mevlana'nın hikayeleri ve bu hikayelerden gelen sufi bakış ile Hamlet, Macbeth, Othello gün atımına ulaşmak isteyen insanlığın ortak serüvenini dile getirir. Umarım faydalı olmuştur. Ayrıca eksik gördüğünüz kısımları ya da oyun hakkında başka fikirlerinizi ve bakış açılarınızı yoruma yazarsanız çok memnun olurum.


Neptün, Güneş Sistemi'nin en uzak gezegenidir. Soğuk bir buz devi olan ve Güneş Sistemi'nin en hızlı rüzgarlarını barındıran gezegen, dışsal gezegen olarak tanımlanır. Çünkü Mars ve Jüpiter arasındaki asteroid kuşağının ötesindedir. Ne yazık ki Dünya'dan çıplak gözle görülemez. Ayrıca Jüpiter ve Satürn'den farklı bir yapıya sahiptir. Gezegenin dış katmanında hidrojen ve helyum bulunur. Neptün'le ilgili bu kadar bilgi karşısında biraz kafanız karışmış olabilir, şimdi filmi geri saralım ve Neptün'ün nasıl keşfedildiğinden başlayarak soğuk buz devindeki yolculuğumuza başlayalım! Güneş Sistemi'nin sekizinci gezegeni olan Neptün, adını Roma Deniz Tanrısı Neptunus'tan alır. Yunan mitolojisindeki denizler ve depremler tanrısı olan Posedion, Roma mitolojisinde Neptunus olarak adlandırılır. Gezegenin bu adla onurlandırılmasının da bir nedeni vardır. Güneş Sistemi'nde bulunan gezegen, şiddetli fırtınalara ev sahipliği yapar. Hatta Güneş Sistemi'ndeki en hızlı rüzgarların burada estiğini söyleyebiliriz. Hızı saatte 2000 kilometreye kadar ulaşan rüzgarlar, Neptün'ün hareketli bir yapısı olduğunu gözler önüne seriyor. Neptün'de yılın yarısı boyunca antisiklon fırtınası meydana gelir. İşte bu nedenlerden ötürü soğuk buz devine Neptün denilmektedir. Gezegenin keşfi için 23 Eylül 1846 tarihine gitmemiz gerekiyor. Deneysel gözlemlerle varlığı kanıtlanan Neptün'ün gözlemler öncesinde, matematiksel olarak tahmin edilmesi, bu konuda da bir ilk olmasına neden oluyor. Çünkü deneysel gözlemlerden önce matematiksel tahminlerle keşfedilen ilk gezegendir. Gezegenin keşfi adına atılan adımların her biri oldukça önemlidir. Uranüs'ün yörüngesinde anormal hareketler meydana geldiğinde, bu duruma neden olabilecek hususlar gözden geçirilmeye başlandı. Konu üzerinde yapılan gözlemler, Uranüs'ün yörünge hareketlerini değiştiren bir gezegen olması gerektiğiyle sonuçlandı. Uranüs'ün yörünge hareketleriyle ilgili çalışmalarda bulunan Matematikçi Le Verrier, Uranüs'ün yörüngesinde anormal hareketlere neden olan gezegenin yerini ve bu gezegenin boyutunu belirleyerek Neptün'ün keşfedilmesi yolunda önemli bir adıma attı. Yapılan gözlemler sonucunda keşfedilen Neptün, matematiksel yolla keşfedilen ilk gezegen statüsüne erişti. - Kütlesi 17,15 Dünya kütlesine eş değerdir. - Dönüş periyodu 16 saat 7 dakikadır. - Yörünge periyodu 165 Dünya yılıdır. - En az 14 uydusu bulunur. Güneş Sistemi'nde yüzey kütleçekimi Dünya'dan fazla olan iki gezegenden biri Neptün'dür. Diğeri ise Jüpiter'dir. Gezegen, Uranüs'e benzeyen bir iç yapıya sahiptir. Neptün'ün atmosferi, toplam kütlesinin %5-10'unu meydana getirmektedir. Neptün'ün çekirdeği içerisinde daha çok nikel, demir ve silikat yer alır. Basıncı merkezde 7Mbar olabiliyorken sıcaklığı yaklaşık 5400K'dir. 1930 yılında Plüton keşfedilene kadar Güneş Sistemi'nin en uzak gezegeni olarak tanımlanan Neptün'ün durumu, Plüton'un keşfedilmesiyle değişti. Keşfedildiği sırada bir gezegen olarak tanımlanan Plüton nedeniyle Neptün, Güneş Sistemi'nin en uzak ikinci gezegeni oldu. Fakat işler bir kere daha karışacaktı. 1992 yılında, Güneş Sistemi'nin kenarında bulunan bir halka olan ve temel olarak uzay kayaları ve cüce gezegenleri barındıran Kuiper Kuşağı'nın keşfedilmesi; Plüton'un gerçekten bir gezegen olup olmadığının sorgulanmasına neden oldu. Neticede 2006 yılında Plüton gezegen statüsünü yitirdi. Bu durum, daha önceki statüsünü kaybeden Neptün'ün tekrar Güneş Sistemi'nin en uzak gezegeni olarak adlandırılmasını sağladı. Neptün ile ilgili pek çok soru ön plana çıkıyor. Çünkü daha önce de söylediğimiz gibi oldukça dikkat çeken bir gezegendir. Merak konusu olan konulardan biri, Neptün'ün soğuk olup olmamasıdır. Buz devi olarak adlandırılan bu gezegen, çok ama çok soğuktur. Ortalama sıcaklığı -201 derecedir. Güneş'e uzak olması, soğuk olmasının temel nedenidir. Gezegenin üst atmosfer katmanlarında sıcaklığın -218 dereceye kadar düştüğü bilinmektedir. Soğuk buz devi ile Dünya arasındaki mesafe 4.351.400.000 kilometredir. Dünyaya çok uzak olduğundan, ne yazık ki Neptün'ü çıplak gözle göremiyoruz. Ayrıca Güneş'ten uzaklığı da yaklaşık olarak 4,5 milyar kilometredir. Bir tane uyduyla yetinen Dünya'nın aksine Neptün'ün minimum 14 uydusu olduğu bilinmektedir. Bu uyguların isimleri ise şu şekildedir: Galatea, Despina, Halimede, Larissa, Hippocamp, Laomedeia, Neso, Nereid, Naiad, Sao, Psamathe, Proteus, Triton, Thalassa, Sao. Pek çok uydusu olmasına rağmen Neptün'ün en bilindik uydusu Triton'dur. Bu uydu, 1846 yılında keşfedilmiştir. Neptün uyduları arasında yer alan Triton, genellikle donmuş azottan oluşan bir yüzeye sahiptir. Ayrıca donmuş bir mantosu bulunur. Bunun yanı sıra kaya ve metal bir çekirdeğe sahiptir. Triton, Neptün'ün en büyük uydusudur. Neptün'ün çevresinde, gezegenin ters yönünde dönmekte ve bu özelliği ile ilgi çekmektedir. Triton'un neden gezegen yörüngesinin tersine döndüğüne dair çeşitli açıklamalar da yapılmıştır. Yapılan araştırmalar, Triton'un Kuiper Kuşağı'ndan yakalanmış bir nesne olmasından ötürü ters döndüğünü gözler önüne seriyor. 20 Ağustos 1977 tarihinde fırlatılan Voyager 2, Triton'un birçok ilginç özelliği bulunduğunu göstermiştir. Buzlu lav akıntıları nedeniyle oluşmuş yuvarlak tepeciklerin yer aldığı uydu, pürüzsüz volkanik ovalara da sahiptir. Neptün'ün yapısı ve özellikleri ilgi çekici olmakla birlikte en az onun kadar merak konusu olan Uranüs de bir yazının konusu olmayı hak ediyor. Dünyadan 64 kat daha büyük olan Uranüs, Güneş Sistemi'nde Neptün'den sonraki en uzak gezegen. Adını eski Yunan tanrısı Uranüs'ten alan gezegen, başka bir yazımızın konusu olsun!


Günlük aspirin tedavisi hayat kurtarıcı bir seçenek olabilir ama herkes için değil. Bu ilacın günlük tedavisini düşünmeden önce gerçekleri öğrenin. Günlük aspirin tedavisi kalp krizi riskinizi azaltabilir ancak bu tedavi herkes için değildir. Kalp krizi veya felç geçirdiyseniz ve ciddi alerjiniz veya kanama öykünüz yoksa doktorunuz günlük bir tane almanızı önerir. İlk kalp krizi geçirme riskiniz yüksekse, doktorunuz riskleri ve faydaları tarttıktan sonra aspirini önerecektir. Kendi başınıza günlük tedaviye başlamamalısınız. Çoğu erişkinde baş ağrısı, vücut ağrıları veya ateş için ara sıra bir veya iki kez içmek güvenli iken, günlük kullanımı iç kanama da dahil olmak üzere ciddi yan etkilere neden olabilir. Aspirin, kanın pıhtılaşma faaliyetine müdahale eder. Yara kanarken, trombositler olarak adlandırılan pıhtı hücreleri yara alanında toplanır. Trombositler kanamayı durdurmak için kan damarındaki açıklığı kapatan bir tıkaç oluşturur. Ancak bu pıhtılaşma, kalbinizi kanla besleyen damarlarda da olabilir. Kan damarlarınız aterosklerozdan daraltılmış ise damar kapağınızdaki yağ birikmesi patlayabilir. Ardından, bir kan pıhtısı hızla arteri tıkayabilir. Bu, kalbe giden kan akışını önler ve kalp krizine neden olur. Aspirin tedavisi trombositlerin kümelenme faaliyetini azaltır ve muhtemel kalp krizini önler. Geçmişte aspirinin kalp krizi öyküsü olmayan bazı insan grupları için önerilmiş olmasına rağmen, uzmanlar arasında aspirinin yararlarının potansiyel risklerinden fazla olup olmadığı konusunda bir anlaşmazlık vardır. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi kalp krizi, inme veya başka bir kardiyovasküler rahatsızlığı olmayan kişilerde kalp krizlerinin önlenmesi için aspirin tedavisini önermemektedir. Sonuç olarak, günlük bir tane almadan önce doktorunuzla görüşmeniz gerekir. Enterik kaplı aspirin, midenizin içinden geçmek ve ince bağırsağınıza ulaşana kadar dağılmamak için tasarlanmıştır. Özellikle de gastrit veya ülser öyküsü olanlarda bu ilacı günlük alan bazı kişiler için uygun olabilir. Ancak, bazı araştırmacılar enterik kaplı aspirin almanın gastrointestinal kanama gelişme olasılığını azalttığına dair kanıt olmadığını düşünüyor. Kanama riskinizi azaltmanın yolları konusunda endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşun. Aspirin insanlık için önemli bir ilaç. Doktorumuz yazmadan kullanmamalıyız. Hatta hiçbir ilacı doktor tavsiyesi olmadan kullanmamalıyız.


Siyaset, herkesin fikir sahibi olduğu bir alandır. Zira her siyasi hamlenin insanlar üzerinde karşılığı vardır. Bu sebeple, bir demeçten tutun, siyasi eylemlere kadar herkes bir tarafa kendini konumlandırır. İnsanı siyasi bir hayvan olarak tanımlayan Aristo, bu bağlamda haklıdır. İnsanoğlu hem çevresini kolay algılayabilmek için hem de grup psikolojisinin gereği olarak dünyayı siyaseten doğrular ve yanlışlar olarak ikiye ayırır. 21. yüzyılın interneti ve sosyal medyasıyla birlikte dönüşen insan, siyasi fikirlerini ya bir internet günlüğü üzerinden ya da bir tweet aracılığıyla dışa vurabiliyor. Bunun sonucunda, resmen siyasetin içinde olmayan fakat siyasi fikirlerini dışa vuran insanların ne kadar siyaseten gerçeklerden uzak olduğunu görmek mümkün oluyor. Günümüzde artık herkes siyasi bir analiz yapıyor ve kendince hatalı olanı anlatmaya çalışıyor. Seksenli yılların yarattığı apolitik neslin tükenmeye başlamasıyla birlikte bunu çok daha net görüyoruz. Sosyal medyanın gücü sonucunda, bir derinliğe sahip olmasa da birçok siyasi fikir hızla yayılabiliyor. Yorum veya analiz olarak sunulan birçok söylem, insanlar tarafından beğeniliyor ve paylaşılıyor. Fakat siyasi analiz yapan kişiler birçok kez normatif olan ile pozitif olanı birbirine karıştırıyor. Zihinler pozitif olanı algılayamadan normatif yorumlar yapmaya kalkıyor. Bu zaten sosyal bilimlerin büyük bir çıkmazıdır. Bu sebeple yapılan yorumların noksanlığı da ortaya çıkmış oluyor. Siyaseti yorumlayamıyoruz fakat sürekli siyaset konuşuyoruz. Normatif ile pozitif olanın farkını, iki salt alanda okumalar yapmış birisi çok iyi anlayabilir. Normatif kavramı kısacası, bir konuda 'ne olması gerektiğini' anlatırken, pozitif kavramı ise 'ne olduğunu' anlatır. Bu ayrımın hem insan hem de sosyal bilimlerin doğası gereği iyice belirsizleştiği göz önüne alınırsa, sosyal medyadan veya siyasetten anlamayan insanların yapacağı siyasi yorumların gerçeği ne kadar analiz edebileceği konusundaki şüphelerin haklılığı ortaya çıkacaktır. Bu ayrımı, idealist ile realist arasındaki farkla karıştırmamak gerekiyor. Zira bir idealist de pozitif olanı ortaya koyup normatif olanı açıklayabilir. Aynı şekilde, bu ayrımı pozitif ve yorumsamacı arasındaki farkla da karıştırmamak gerekiyor. Zira sosyal bilimlerde ve siyasette yorumsamacı yaklaşımın değeri pratik hayatta bariz bir şekilde ortadadır. Fakat normatif olan ile pozitif olanın arasındaki ayrım, pozitif olmadan normatif olanın peşinde koşarak gerçekleri kaçırabileceğimizde yatıyor. Ülkemizde yapılan siyasi analizlerin, siyasetin kendisini göstermekten ve açıklayabilmekten ziyade ne olması gerektiğine odaklandığını görüyoruz. Zira normları pozitif bilim olmadan belirleyebilmek, zaten halihazırda oldukça sübjektif olan norm kavramını daha da belirsizleştiriyor. Olması gereken, fakat kime göre? Bu sebeple çocuklarımıza okulda pozitif bilimleri öğretmeye çalışıyoruz. Bundan dolayı artık her bilim alanında pozitif olan ortaya konulmaya çalışılıyor. Özellikle Türkiye'deki muhalif kesimde de bir pozitif söylem eksikliği göze çarpıyor. Bunun sonucunda, dünyayı yorumlamak konusunda bir noksanlık ortaya çıkıyor. Türkiye'deki muhalefet, değişen ve dönüşen dünyanın ortaya çıkardığı yeni jenerasyonu pozitif olarak bir miktar anlamaya başladı. Fakat dünyadaki siyaseti yorumlamak konusunda büyük bir noksanlığa sahip. Bunun sebeplerinden bir tanesi de pozitif olanı yeterince ortaya koyamamasında yatıyor. Teorik olarak insan hiçbir şekilde olayları kendi dünya görüşü ve hafızasını soyutlayarak yorumlayamaz. Zaten insanların siyasi yorumlarını normatif ve pozitif olarak keskin sınırlarla ayırabilmek mümkün değil. Bu tüm ikili ayrımlarda olduğu gibi hatalı bir dikotomi olacaktır. Fakat günlük siyasi yorumlarımızda bu ikisinin bir sentezini yapıyoruz ve bu sentezin pozitif olana dayanması gerekiyor. Bunun yanı sıra tıp gibi bir disiplinde sonuçları normatif olandan olabildiğince soyutlayabilmek mümkündür. Çünkü bir laboratuvarınız vardır ve bilimsel araştırma mantığını biliyorsanız deneysel verileri doğru olarak elde edebilirsiniz. Zaten pozitif bilimlerin modern bilimlerin yıldızı olması buradan gelir. Fakat bu sorunu sosyal bilimlerde çözmek oldukça zor. Zira sosyal bilimlerde her şeyi pozitif olarak ortaya koymak mümkün de değil. Olayların akademik boyutu metodolojik yöntemleri kapsıyor. Fakat ben akademik olandan ziyade bireylerin yaptığı siyasi yorum ve analizlere bir eleştiride bulunuyorum. Normatif ve pozitif kavramları sosyal bilimlere uygulandığı gibi günlük siyasi yorumlarımıza da uyarlanabilir. Ülkemizdeki siyasi analizlerin gerçek olanı yakalayabilmesi ve muhaliflerin bir şeyler başarabilmesi için -ki muhalefet kavramı bir demokraside iktidar kadar önemlidir- önce pozitif siyasi değerleri anlayabilmesi ve ortaya koyabilmesi gerekiyor. Zaten gündemi yanlış noktalardan yakalayarak yorumlayan muhalif siyasetin, bir de bunu salt normatif olarak ifade ediyor olması, doğrudan muhalif partileri ve dolaylı olarak da demokrasimizi olumsuz etkilemektedir. 2) Demokrasimiz Siyaseten Ahlaklı Liderlerle Kurtulmayacak! Bahsettiğin kavramlarla ilk defa karşılaşan birisi olarak, anlatmak istediklerini doğru bir şekilde anladığımı düşünüyorum. Bu nedenle bu sade, akıcı, özet anlatım için teşekkür ederim. Gerçekten anlattıkların bana yeni bir bakış açısı kazandırdı. Ancak kafamı kurcalayan bir şeyler var. Öncelikle ben de senin gibi her siyasi hamlenin insanlar üzerinde etkileri olduğunu düşünüyorum. Elbette bu yadsınamaz bir gerçek. Ancak 'siyaset herkesin fikir sahibi olduğu bir alandır' sözüyle tam olarak ne anlatmak istediğini ne yazık ki anlamadım; yani bu söylemde belli bir dünya görüşü olduğu halde tamamen apolitik olan birisini nereye koymamız gerekiyor. O kişinin apolitik olması onu bu kategoriye sokmuyor mu? Yoksa tam tersine apolitik oluşuyla yine hepsini reddederek bu kategoride mi yer alıyor? Peki kişinin apolitikliği aynı zamanda siyasi anlamda her türlü bilgiyi reddetmesinde yatıyorsa? İkinci de normatif ve pozitif olanla alakalı. Evet, pozitif olanla ilgili fikirlerine katılıyorum. Siyasetin hem bilim hem de sosyal ayaklarından bahsetmek mümkün. Ancak onun pozitif olana yaklaştırılması, kutuplaşmanın arttığı, radikallerin çoğaldığı günümüz dünya siyasetinde bana biraz ütopik geliyor. Kısacası, demokrasiyi benimseyen ulusların yönetim dinamiklerini baz aldığımızda bu pek de gerçekçi gözükmüyor. Çünkü ne yazık ki insanlar bilim adamlarını değil ağzı laf yapanları dinliyor. Halkın egemen olduğunu ve halkı idare edenlerin de daha fazla iktidarda kalabilmek adına halkı kutuplaştırdığını düşünürsek, halkın bir aydınlanma yaşayarak pozitif siyasete yakın siyaset yapan siyasi kişiyi, siyasi ideolojiyi desteklemesi çok zor gözüküyor. Bilmiyorum belki de bazı şeyleri yanlış anladım. Bunları iktidar ya da muhalefet için söylemiyorum. Bilakis demokrasi çıkmazı olarak bunlardan bahsetmek istiyorum. Ayrıca muhalefetle alakalı değindiğin yerler tam da üzerine bolca konuşulması gereken yerler. Eline sağlık tekrar. Bu tarz sorun, analiz, çözüm odaklı yazıların devamını bekliyoruz. Öncelikle güzel yorumların için teşekkür ederim. Siyaset konusunda herkes bir konuda bir yerden fikre sahip oluyor. Sen uç bir örnek olarak saf apolitik bir insanı örnek vermişsin. Her ne kadar apolitik tanımına göre değişecekse de saf apolitik bir insanın gerçekliğine inanmıyorum. Genelde bu da bir tavır sonucu ortaya çıkıyor. Gerçi yazımda bununla alakalı bir şeyden bahsetmeye çalışmamıştım. İkinci kısma gelecek olursam, pozitif olan her zaman kutuplaşma ve radikalleşmenin zıttı olarak algılanmamalı. Zira radikalliği ve kutuplaşmayı da pozitif bir şekilde ortaya koyabilirsin. Benim eleştirim, bu kutuplaşmayı düzeltmek isteyen insanların bunu pozitif olarak ortaya koyamıyor olmalarınadır. Yani pozitif olarak ortaya koyduktan sonra da insanlara istedikleri gibi hitap edebilirsin. Fakat pozitif olanı ortaya koymadığın ve sistemin dinamiklerini açıklayamadığın sürece istersen milyonlara hitap et, yine de toplumumuz refaha eremiyor. İnsanlar pozitif olandansa normatif olana rağbet gösteriyorlar da diyemeyiz. Zaten normatif kötü ve pozitif iyi diye bir ayrım yapmaya çalışmadım. İkisi de gerekli. Fakat normatif değerlere pozitif değerler olmadan ulaşmak ülkemizi boş denizde kulaç atmaya götürüyor. Demek istediklerini daha iyi anlıyorum. Teşekkür ederim. Dediklerinin çoğuna şu an katılıyorum. Ancak İnsanlar pozitif olandansa normatif olana rağbet gösteriyorlar da diyemeyiz. günümüz siyasetinde bu ifadenin doğru bir ifade olduğunu düşünmüyorum. Halkın normatif olana ilgisinin farklı olduğunu düşünüyorum. Tıpkı bir hastanın ilaçların acı olduğunu bildiği için ilaçtan kaçması gibi halkın da gerçeklerin acı olması nedeniyle pozitif olandan uzak normatife daha fazla ilgi gösterdiğini düşünüyorum. Tabii haklı olabilirsin. Normatif olan daha fazla rağbet görüyor da olabilir. Aslında siyasiler pozitif değerleri ortaya koymaya zaten çalışmıyorlar. Fakat normatif değerlerini pozitif değerleri baz alarak ortaya koymaları gerekiyor. Demeye çalıştığım şeyi daha net ifade edecek olursam, pozitif verileri referans alan normatif değerler ile pozitif verileri umursamayan normatif değerler yanyana geldiğine ilki başarılı olacaktır. İlki gibi davranarak da topluluklara duymaları istediği şeyi söyleyemek mümkün. İkisi aynı şey değil. Güncel bir problemi oldukça akıcı bir dille ele almışsın. Müsaade edersen ben bu pozitif-normatif ilişkisini bütün sosyolojik propagandalar için genişletmek istiyorum. Alev Alatlı ortada 'toplumsal bir afazi' var diyor. Bizler halk olarak pratiğin kağıt üzerinde çizildiği kadar basit olduğunu zannediyoruz. Devlet kurumlarının işleyişi, diplomatik ilişkiler, anayasal sınırlar vs. konuları anlamadan yani 'gereken tanımları yapmadan' 'tanımlar üzerine konuşuyoruz'. Olayın dinamiğini, çerçevesini, altyapısını anlayalım ki ona göre daha rasyonel bir yol çizebilelim demek gerekir diye düşünüyorum. Apolitiklik konusunda da açıkçası ben apolitik olduğunu söylemenin yaşadığımız global düzen ve içerisinde bulunduğumuz sistem itibariyle 'gerçekdışı' olduğunu söylemek zorundayım. Ha 'ben siyasi görüşümü kendime saklıyorum, propagandasını yapmıyorum' denebilir belki ama hiçbir şekilde siyasetle uğraşmıyorum demek iki açıdan problemli; eğer gerçekten kafamızı kuma gömüyorsak yaşadığımız ülkede siyasi atmosfer, alınan kararların bizi de etkilediğini bilmeliyiz. İkincisi 'görüşlerimizi açıklamaya korkuyoruz'; bu da ya 'ülkede siyasal anlamda ifade özgürlüğünde' ya da 'bizim siyasi görüşlerimizin halk tarafından tehlikeli görüldüğü' biçiminde sıkıntılar olduğunu gösteriyor. Hele sosyal medyada 'fişlenme, ifşa, gelecekte kararını değiştirsen bile tekrar tekrar karşına çıkma' gibi riskler olduğunu da göz önüne alırsak 'apolitik taklidi' gayet ideal görünüyor. Uzun oldu ama kabaca ifade edebildim sanırım. Yazı için tekrar teşekkürler. Öncelikle şu seksenli yılların yarattığı apolitik nesil dediğiniz cümleyi okuyunca kafamda gerçekten şimşekler çaktı. Bunu her ne kadar hissetsem de şu ana kadar farkında değildim. O dönemi yaşarken siyaset içinde olan insanlar şu an siyasetin ana kutusunu oluşturuyorlar. Lakin o zamanı yaşamış halk, gerçekten de çoğu zaman apolitik bir tavır sergiliyor. Hatta bunlar içinden dediğiniz şekilde olayları hem pozitif hem de normatif olarak ayıranlara bile rastladım. Pozitif bilim derken neden pozitif denildiğini de şimdi daha iyi anladım. Çünkü bilim ne olduğunu söyler, ne olması gerektiğini değil. Gerçi bazen bilimde ne olması gerektiğinden ne olduğuna ulaşılır ki bu da bizi zaten pozitifliğe çıkarıyor. Mesela yörünge çekim kanunlarını inceleyen astronomların gezegenin etrafında daha keşfedilmemişken çevre gezegen ve uyduları etkileyen bir uydu daha olması gerektiğini söylemesi gibi. Hayır, hermenötik tabirini Türkçe'ye yorumsamacı diye çevirmişiz. Yorumlayıcı çok da iyi bir çeviri olmayacaktı bence de. Okurlar için bu seferlik burada dipnot ekleyeyim. Dikotomi = iki parçalı. Ayrıca yorumlarını yaparken bölmeden tek bir paragraf halinde yazan ve okuyanların gözlerinin acımasına sebep olan sayın yazı sahibini, sayın Yasin'i ve sayın M. Zahid'i kınıyorum. Yorumlarınıza çekidüzen veriniz. Bu yazıyı bir pozitif önerme olarak algılamanızı ve hiç bir zaman hiç bir iş kolunda normatif'in geçerli olamadığını bilmenizi isterim! Normatif; bir işe başlamadan önce o işin nasıl yapılacağına dair bir çeşit standart olarak kabul edilen metodoloji ve akış diyagramlarını kaşla göz arasında elinize tutuşturan fikir departmanlarıdır! Dahası kağıt üzerinde hazırlanmış normatif öngörüler hiç bir zaman standart değildir. Test edemezsiniz! Elbette ki teorik olarak test'e açıktırlar ama pratik de test edemezsiniz! Test edebilmeniz için gerekli ortam ne para piyasalarında ne de halk nezdinde yoktur! Olması gereken ile Olan her zaman beyin fırtınalarının ilgi çekici konusu olmuştur. İktisat bilmini konumuz olmadığı için işin dışında tutuyorum; siyasi konjonktür açısından varılan sonuç her zaman halk ne istiyor bağlamında kalmış ve bu klasik soru günümüz de tüm dünya siyasi konjonktürü açısından normatifin pabucunu dama atmıştır! Bilindiği üzere siyasi normatif disiplinler teknik bölümleri haricin de temel de tüm halkın/halkların belirli bir yaşam standardında yaşaması için firkir üretir ancak lider popülaritesini göz ardı ederler. Sadece bu nedenden dolayı bile öngördüğü standartları ya revize ederler ya da oy sandıklarının açıldığı bir gece tüm bu standartların bir an da çöküşüne tanıklık edebilirler! Sorun, halka öngörü verileri üzerinden yaklaşmak yerine sosyo-kültürel veriler üzerinden yaklaşıp önce sempati kazanmak da yatıyor! Siyasi partiler her seçim gecesi dönüp aynada ki akislerine bakmak istemiyorlarsa normatif öngörüleri asla terketmeden arka ceplerinde tutup sempati kazanmanın bir yolunu bulmalılar. Siyasetçi çok farklı sosyo-kültürel mahalleler de salyangoz da satabilmeli hurma da!


Komplo teorileri ve kıyamet senaryolarını konu alan filmlere aşinayız. Çocukluğumuzdan bu yana kıyamet gününün kapıya dayanması, olası sonuçları ve insanlardaki panik havasını pek çok filmde hissettik. Ama görüyoruz ki Don't Look Up filmi konuya farklı bir açıdan yaklaşmış. Kıyamet senaryosu, dünyaya çarpması beklenen göktaşı ve dünyanın sonu.. Evet filmde yine bunları görüyoruz. Ancak insanların verdiği tepkiler bugüne kadar gördüklerimizin yanında oldukça absürt bir şekilde işlenmiş. Kıyamet senaryolarını işleyen filmlerde insanların panik içerisinde sağa sola koşuşturmalarını, dünyayı kurtarmak için birlikte hareket etmelerini, geçmişle hesaplaşmalarını ya da gelecek planlarını görmeyi umuyoruz. Çünkü böyle alıştık. Her filmde mutlaka bir kahraman insanları yönlendirir dünyanın kurtulması için mücadele ederdi. Filmi izleyenler şimdi anlayacaktır Leonardo DiCaprio ve Jennifer Lawrence'ın yalnızlığını.. Filmin ilk başlarında ''tamam bu çift filmin kahramanı, dünyayı onlar kurtaracak!'' diye düşünmüştük. Ancak absürt senaryosuyla Don't Look Up bizi şaşırtmayı başardı. Bu sorunun cevabını verebilmek pek mümkün olmadı. Arkadaşlarla konuşurken mantıklı tek bir cevap aldığımızı söyleyemeyiz. Ancak hepimizin hemfikir olduğu bir konu vardı ki asla bu kadar rahat hareket edemezdik. Filmde insanların rahatlığı, hükümete duydukları güven, bilime sırt dönmeleri anlatılırken o kadar aşırıya kaçılmış ki filme absürtlük katan nokta da bu olmuş. Ama o kadar absürtlüğe rağmen bunların yaşanabileceğini ve hatta yaşandığını bilmek bizi biraz tedirgin etti açıkçası. Resmen günümüzün bir özeti gibi işlenen filmde ne yazık ki insanlığa dair bir umut kırıntısı bile bulamadık. Ne anlatıyorsunuz bu kadar, neymiş bakalım bu filmin konusu diye merak edenleriniz var sanırım. Gelin hep birlikte filme biraz daha yakından bakalım. Geçtiğimiz ayın en çok konuşulan filmi olarak karşımıza çıkan Don't Look Up, Adam McKay imzasını taşıyan Netflix yapımı bir film. Özellikle oyuncu kadrosuyla tüm dikkatleri üzerine çekmeyi başaran filmde Leonardo Dicaprio, Jennifer Lawrence, Meryl Streep, Cate Blanchett, Rob Morgan, Jonah Hill ve Kid Cudi gibi önemli isimleri görüyoruz. Adeta bir yıldızlar geçidi olarak kabul edeceğimiz filmde bilimkurgu ve kara mizah harika bir şekilde işlenmiş. Her gün daha da yaklana kıyamet gününde olası insan davranışları üzerinde duran film bir doktora öğrencisinin Kate Dibiasky bir kuyruklu yıldızı keşfetmesiyle başlıyor. Keşfini okuldan hocası Randall Mindy ile paylaşan Kate ve hocası çok geçmeden bu yıldızın sıradan bir kuyruklu yıldız olmadığını farkediyorlar. Ve işte olaylar bu şekilde başlıyor. Daha önce pek çok filmde gördüğümüz gibi konu tabi ki Beyazsaray'a taşınıyor. Başkanlık koltuğunda Meryl Streep'in canlandırdığı Başkan Orlean'la karşılaşıyoruz. Başkan Orlean'ın ciddiyetsiz tavrını kimileri ABD Başkanı Trump'ın Koronavirüs ve iklim krizine verdiği tepkilerin bir hicvi olarak değerlendiriyor. Film boyunca altı aylık ömrü kalan dünyaya değil ara seçimlere odaklanan Başkan Orlean, dünyanın sonunu getirecek kuyruklu yıldızdan menfaat elde etmeye çalışan zengin iş insanı, medyanın olayı ele alış şekli ve halkın kolayca manipüle edilmesi bize pek çok şeyi hatırlatıyor. Yaşadığımız yeni dünyaya ait pek çok detayı bu filmde bulabiliyoruz. Dünya bir felaketle uğraşırken sosyal medyada yapılan yorumlar, komik görseller ve insanların vurdumduymazlığı tam olarak yansıtılmış. Ancak dozunun biraz kaçtığını söylemek mümkün. Evet kara mizah bunu gerektirir ancak ''kör göze parmak'' olayı biraz abartılmış. Siyaset, sosyal medya, kapitalist dünya düzeni ve manipülasyon taktikleri ile günümüze boy aynası tutan filmde özellikle şov programı dikkat çekiyor. Türk televizyonlarında sıklıkla karşılaştığımız sunucular ve işlenen absürt konulara burada da yer verilmiş. Dünyanın sonunu getirecek bir kuyruklu yıldız ne yazık ki eski sevgilisiyle barışmak isteyen ağlak bir popstar kadar ilgi çekmiyor. Kate napsın, derdini anlatmaya çalışıyor kızcağız. Ama halk durur mu hemen yapıştırmış komik meme'leri. Aaa unutmadan bir de bahsetmemiz gereken bir seks skandalımız var. Başkan Orlean'ın adının karıştığı bu skandalın üstünü örtmek lazım. Bozulan imajını düzeltmek için Orlean tabi ki dünyaya çarpacak olan kuyruklu yıldızı kullanacak. Böylelikle kıyameti kendi lehine kullanabilecek. Bakın dünyanın sadece altı ay ömrünün kaldığı bir yerde imaj, seçimler, skandallar konuşuluyor. Neyse, tam kuyruklu yıldıza müdahale edileceği anda kan kokusu almış köpek balığı gibi devreye zengin bir iş adamı giriyor. E napsın, herkes ekmeğinin peşinde. Bilim v teknoloji alanındaki girişimleriyle ön plana çıkan bu iş adamı kuyruklu yıldızın imha edilmesini istemiyor. Niye? Çünkü üzerinde oldukça değerli taşlar bulunuyor. Bu taşların dünyaya zenginlik getireceğini söyleyen zengin girişimci zenginlere daha çok zenginlik vadediyor. Evet sanki dünya altı ay içerisinde yok olmayacakmış gibi. Canlandı değil mi kafanızda? Oldukça tanıdık bir hikaye. Herhalde bugün dünyaya çarpmak üzere olan bir kuyruklu yıldızdan haberdar olsak benzer olayları yaşarız. Kendisini düşünen devlet başkanları, menfaatleri için halkı manipüle eden girişimci iş adamları, televizyon şovlarında dünyanın sonunu değil ağlak popstarları izleyen halk. Hepsi bizden biri, belki de biz hepsiyiz. Film hakkında modern dünyanın eleştirisi şeklinde yorumlar yapılıyor. Aslında bu yorumlara tamamen karşı çıkmamakla birlikte filmin bir eleştiri değil olanı olduğu gibi anlatma telaşında olduğunu görüyoruz. Günümüz dünyasında olanlara bir anlam veremeyenler için olayları tane tane anlatan bir film Don't Look Up. ''Gerçek'' olarak ifade ettiğimiz şeyin sorgulanabilirliğini bizlerle paylaşan film, dönüp etrafımıza bakma şansını bizlere veriyor. Filmi izlerken tanıdık gelen pek çok detayla bir sonraki gün canlı kanlı karşılaşıyoruz. Evet belki henüz dünyaya çarpması muhtemel bir kuyruklu yıldızımız yok fakat bu senaryo gerçek olduğunda bizi nelerin beklediğini kestirebiliyoruz. Korkutucu öyle değil mi? Özellikle tüm dünyanın geleceğinin birkaç politikacı ve iş adamının kararına bağlı olduğunu bilmek bizi endişelendiriyor. Teşekkürler.ilğinç bir konu işlenmiş.21 asır medeniyetin sonu olabilirmi hiç şüpheniz olmasın.Emperyalizm insafsız saldırısı artarak devam etmekte.Dünya liderleri kendi çıkarları için savaşmaktadır.halklar kendi kaderine bırakılmıştır.Dünya nın sonu gelirmi....sanmıyorum.flimden ders alırmı insanlar...olasılık görmüyorum.


İnsanın yaşam beklentisi 1800'li yıllardan beri neredeyse iki katına çıktı. Bu ilerlemeyi kuşkusuz modern tıbba borçluyuz. İnsanlar yüzyıllar boyunca herhangi bir basit enfeksiyonun tedavi edilememesi sonucu hayatlarını kaybediyorlardı. Birçok ameliyat bile ameliyat sonrası sepsis nedeniyle hastanın ölümüyle sonuçlanabiliyordu. Tek başına enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılan antibiyotiğin keşfi milyonlarca insanın hayatını kurtardı. Modern yaşam tarzımızın ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarımızın neden olduğu kardiyovasküler hastalıklar günümüzün önde gelen ölüm ve sakat kalma nedenlerindendir. Bu hastalık grubu ayrıca, yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi dünya üzeindeki ölümlerin dörtte birinden sorumludur. Özellikle hareketsizlik , sağlıksız beslenmek ve sigara içmek, bu hastalık grubunun arkasında yatan temel risk faktörleridir. İnme ve iskemik kalp hastalığının esas nedeni aterosklerozdur. Ateroskleroz, arter duvarının etrafında aterosklerotik plak birikmesi nedeniyle arterlerin daraldığı ve sertleştiği bir durumdur. Bu plak yırtılabilir ve daha sonra kan pıhtılaşmasından sorumlu olan trobositlerce kaplanabilir. Bu oluşan pıhtı ise mevcut konumundan koparak uç atardamarları tıkayabilir. Bunun sonucunda, ilgili atardamarın beslediği dokunun yeterince beslenememesi sonucu inme ve kalp hastalığı gibi hayatı tehdit eden klinik tablolar oluşabilir. Ateroskleroz, endotelyum olarak bilinen kan damarlarının iç kısımlarını döşeyen ince hücre tabakasında başlar. Damar hiperkolesterolemi , sigara, oksidatif stres ve kan şekeri düzeyinin bozulması nedeniyle oluşan ileri glikasyon son ürünleri gibi damarlarımızın karşılaştığı risk faktörleri, endotel hücre aktivasyonuna ve endotel disfonksiyonuna yol açmaktadır. Proinflamatuar sitokinler ile endotel hücre aktivasyonu, ROS (8) indüksiyonu yoluyla eNOS ekspresyonunu (7) ve NO biyoyararlanımını azaltarak endotel disfonksiyonuna yol açabilir (8). Tüm bu süreç sonunda insanların çoğunun ölümüne yol açan kardiyovasküler hastalıkların merkezinde yatan ateroskleroza yol açar.


Her 3 kişiden biri için, gerçek bir tehlike oluşturmayan olaylar veya durumlar, anksiyete ve stres ilişkili bozuklukların ayırt edici özelliği olan engelleyici korkuları tetikleyebilir. Bilişsel-davranışsal terapi ve antidepresanlar anksiyeteden muzdarip insanların yaklaşık yarısına faydalı olur ama geri kalan milyonlarca insan bu mevcut terapilerden fayda göremez. Yale Üniversitesi ve Weill Cornell Kolejindeki araştırmacılar 9 Aralık'ta böyle bir anksiyete ile mücadeleye yardım edecek bir rapor yayınladı: Yaşam aşırı korku yarattığında, bir güvenlik sinyalleri kullanın. Yale Üniversitesinden ortak yazar Paola Odriozola, güvenli işaretin; müzikal bir parça, bir kişi ya da tehdit bulunmadığını gösteren içi doldurulmuş bir hayvan bile olabileceğini söyledi. Bu yaklaşım, hastanın korkularının kaynağına, örneğin örümcek, örümceğin kayda değer bir korku ifade etmeyene ve anksiyetesi azalana kadar yavaşça maruz bırakıldığı davranışçı terapiden farklıdır. Ve maruziyete dayalı tedavi gerçekten çoğu insan için faydalı olmaz. Yeni çalışma bunun neden olduğunu bize açıklayabilir. Yeni araştırmada, deneklere bir şekli tehdit edici ve farklı bir şekli tehdit edici olmayan sonuçla ilişkilendirmeleri şart koşuldu . Tek başına tehditle ilişkilendirilen şekil deneklere sunuldu, daha sonra denekler tehdit edici ve tehdit edici olmayan şekilleri birlikte inceledi. Sonucunda tehdit oluşturmayan şekil yani güvenlik sinyalleri- deneklerin sadece tehdit ilişkili şekle verdikleri yanıtla kıyaslandığında korkuları bastırdı. Bu sinyallerin sunulduğu insan ve farelerin beyin görüntüleme çalışmaları bu yaklaşımın maruziyet terapisinden farklı sinir ağlarını aktive ettiğini gösterdi ve güvenlik sinyallerinin mevcut terapileri güçlendirmenin etkili bir yolu olabileceğini düşündürdü. Dylan Gee anksiyete ilişkili bozukluklardan muzdarip olanların alternatiflere ihtiyacı olduğunu vurguladı. Bilişsel-davranışçı terapi ve antidepresanlar birlikte daha etkili olabilir ama insanların önemli bir bölümü yeteri kadar fayda göremez ya da edinilen faydalar uzun süreli kalıcı olmaz'' dedi. İlginç bir konuya değinen güzel bir çeviri olmuş. Belki hepimizin farketmediğimiz güvenlik sinyalleri vardır. Ben bunu bazı filmlerde/dizilerde yetişkinlerin ve çocukların bir eşyaya/oyuncağa bağlanmasına benzettim. Hani şu programları yapılan, artık çöp boyutuna ulaşmış eşya biriktiren insanlar vardır ya, belki bu biriktirme durumu bile onlar için bir güvenlik sinyalidir. Tabi bazen bu biriktirmenin het insanda farklı olduğunu düşünmüyor da değilim. Belki de bazı insanlar duygu/söz/anı biriktiriyordur. Elinize sağlık.


Bir Fena Manzara; Ahmet Utku Çetinkaya tarafından yazılan, 2022 yılında Mahal Kitaplığı etiketiyle yayımlanmış 92 sayfalık roman. Editörlüğünü ise Onur Özkoparan üstlenmiş. Bu kısa roman kendisinden başka kimseyi sevmeyen, bencil ve sosyopat emekli noter Bilal Soygazi'nin evinin önündeki parkın imara açılacağını öğrenmesinden sonra manzarasını ve parkı korumak için entrikalarla dolu bir maceraya girmesini anlatıyor. Ülkenin belki her yerinde her gün dönen oyunlara ve yolsuzluklara, çıkarcı insanlara ayna tutuyor. Haberlerde sıkça gördüğümüz, Onlarca ağaç kesildi. veya Sit alanı imara açıldı. gibi haberlerin arka planında neler döndüğü hakkında fikir sahibi oluyoruz ve kitap beklediğimizden farklı yönde ilerleyerek bizi tahmin edilemez yerlere sürüklüyor. Ahmet Utku Çetinkaya kitabı zekice kurguladığı gibi bütün bunları akıcı, edebi ve cesur bir dille ortaya koymuş. Bir oturuşta rahatlıkla bitirilebilecek, merak unsurunu yitirmeyen, yalın ve edebi olarak minimalist bir eser. Detaylıca işlenen karakterlerin, okurların her gün çevresinde gördüğü, içimizde yaşayan insanlardan bir farkı yok. Kitabı okudukça karakterler direkt gözünüzde canlanıyor ve onları yıllardır tanıyormuşsunuz gibi hissediyorsunuz. Protagonistimiz Bilal Soygazi girişte de belirttiğim gibi kötü biri, kitapta da kendisi bunun farkında. Birçok yerde kendisi ile şiddetli iç çatışmalar yaşıyor. Motivasyonlarını, hedeflerini, hatalarını sürekli kendisi ile tartışıyor. Ayrıca kendisi rutin takıntılı. Her gün aynı şeyleri aynı sırayla yapmazsa kendisini çok huzursuz hissediyor. O kadar bencil bir insan ki parkı kurtarmak için, sürekli daha yüce bir amaç için hareket ettiği illüzyonunu yaratsa bile en büyük motivasyonu bu rutin takıntısı. Aslında emekli olacak yaşlarda olmasına rağmen hiç evlenmemiş olması, hiç arkadaşı olmaması, lüzum görmediği zamanlarda hiç kimseyle muhatap olmaması bize kendisinden başka kimseyi sevmediği izlenimini akış içinde yaratıyor. Ancak amacına ulaşmak için mecburen sosyal ortamlara girdiği vakitlerde ise yapmacık olması gerekirken, iyi bir yalancı olduğu için diğer insanlara bu durumu yansıtmamayı başarıyor. Yalan söylemeyi manipülasyon yolunda en büyük yardımcısı olarak görüyor. İnsanlara her yerde her zaman yalan söylediği için rahatsız olmuyor aksine yalanlarının ortaya çıksa bile kimsenin yanıltılacak kadar enayi olmayı kabul etmeyeceği için bunun önemli olmadığını düşünüyor. Bir Fena Manzara'yı okurken Bilal Soygazi ile bir sevgi-nefret ilişkisi kuruyorsunuz. Kurgu ilerledikçe kendinizi birçok yerde Hadi be! derken buluveriyorsunuz. Bir Fena Manzara, ismi anılmayan, denizi olan bir şehirde geçiyor. İster istemez buranın neresi olduğu hakkında tahminler yürütmek durumunda kalıyorsunuz bu da merak unsurunu perçinleyen durumlardan biri. Bir bölümde ise kitapta Başkent olarak bahsedilen şehre seyahat ediyoruz. Acaba Türkiye'de geçmiyor mu diye düşünürken bir yerlerde 1992 Erzincan depreminin bahsi geçince ülkemizde geçtiği netleşiyor. Kitabın açılışında, yazar Ahmet Utku Çetinkaya Güzel bir ülkenin, çirkin zamanlarında. diyerek kitaba başlıyor. Kitabın geçtiği yıllar da tam olarak verilmese bile benim tahminim 2010'lu yılların sonbahar aylarında geçtiği yönünde oldu. Ağaçların yapraklarını dökmesi hakkında verilen bilgiler, havanın Başkent'e gidince daha soğuk olması mevsim hakkında, karakterlerin yaşları ve geçmişleri hakkında bilgiler ise kitabın geçtiği yıl hakkında bu kanaate varmamı sağladı. Ahmet Utku Çetinkaya'nın Bir Fena Manzara kitabı okumaya değer bir ilk roman olmuş. Takıntılı bir insanın, takıntıları uğruna kendi şahsiyeti dahil neleri feda edebileceğinin, insanların içlerindeki çirkinliklerin ve çıkar ilişkilerinin tam ortasında, sıra dışı ama bir o kadar da realist bir kurgunun ortasında kalıyoruz. Bir Fena Manzara'nın son cümlesini de okuduğumuzda dimağımızda farklı izler yer ediniyor. Müthiş bir kitap, Türkiye'de yaşayan herkes okumalı.


Siz değerli okuyucularımıza Yozgat ilimizin ünlü yemeklerinden bahsetmek isterim. Benim de aralarında yeni gördüklerim-duyduklarım oldu. Hep beraber bakalım. Aslında güvecin gelişmiş versiyonu diyebiliriz bence. Adından da anlayacağımız üzere bu yemek testinin içinde pişer, toprak bir testinin. Küp küp ve iri şekilde doğranmış etler , yine iri doğranmış domates ve biberler testinin içine konulur. Artık üstüne ne baharat isterseniz, çeşitli baharatlar koyulabilir. Kimyon, karabiber, tuz, pul biber vs... Eğer etin yağı az ise yağ da ekleyebilirsiniz. Böyle bir yemek işte. Tadı güzeldir. Tavsiye ederim. Evet gelelim ünlü arabaşı yemeğine. Testi kebabının aslen Yozgat'a ait olduğu pek bilinmez. Ancak arabaşı denilince o yemek Yozgat'ın değil mi ya sözleri duyulur çevreden. Arabaşı çorbası, tavuk çorbası gibidir ama içeriği biraz farklıdır. Tavuk çorbası şehriye ile yapılırken arabaşı çorbasında şehriye bulunmaz, salça bulunur ve tavuk çorbasından daha acıdır. Bol baharat içerir. Hamuru ise basittir; su, un ve tuz karıştırılır. Pişirilir ve hamur kıvamında olduğunda hazır demektir. Arabaşının nasıl yendiğine gelirsek, hamuru öyle internette saçma videolarda olduğu gibi çorbasız culup culup tek başına yutulmaz. Hamuru baklava dilimi gibi kesilir ve çorbasıyla birlikte yenir. Çorbanın içine konulur hamur mesela. Sonra kaşıkla alınıp tüketilmek suretiyle yenilebilir. İsmi çörek ama aslında özel bir ekmek türüdür. Yozgat dışında nerdeyse hiç göremezsiniz. Normal ekmek hamuru hazırlandıktan sonra parmak şeklinde dört eşit parçaya bölünür ve bu parçalar yan yana birleştirilir. Piştiğinde güzel bir şekle sahip olur. Tandırın ne olduğunu bilmiyorsanız hemen tarif edeyim. İçinde ateş yanan 1-1,5 metre derinliğinde bir kuyu olarak düşünebilirsiniz. Duvarları ısıyı iyi muhafaza eden tuğlarla çevrilidir. Tandır Kebabı da şişlere takılan etlerin bu kuyu şeklindeki ocak içinde pişirilmesiyle olur. Et genelde kuzu eti olur ve şişlere büyük parçalar halinde takılır. Ayrıca ben diğer şehirlerde de var sanıyordum ama aslında Yozgat ile ünlüymüş. Misket şeklinde hazırlanan köfteler, tencerede bir çorba gibi pişirilir. Şahsen bugüne kadar birçok kez tükettiğim tatlının adının bu olduğunu yeni öğrendim. Hani insan çok yediği yemeğin adını pek önemsemiyor ya, benimki de o mesele. Yoğurt, mısır unu, yumurta vs diğer malzemeler karıştırılır, pişirilir, şerbet dökülür. Diğer tatlılardan ayrılan özelliği mısır unu ve yoğurt içermesi diyebiliriz. Üzerine fındık ya da ceviz koyularak da servis edilebilir.


HAARP teknolojisi, ABD tarafından askeri ve teknolojik gelişim amacıyla geliştirilen bir projedir. High-Frequency Active Auroral Research Program yani; Yüksek-Frekans Aktif Auroral Araştırma Programı olarak tanımlanan bu sistem, Alaska yakınlarında devasa bir alan üzerinde geliştirilmeye başlandı. İlk kez 1993 yılında temelleri atılan projenin faaliyetleri 2014 yılında sonlandırıldı. Faaliyetlerin sonlandırılmasından bir yıl sonra 2015 yılında Alaska Üniversitesi'ne devredilen HAARP projesi, günümüzde bilim insanlarına açıktır. Bununla birlikte HAARP teknolojisi ile ilgili spekülasyonlar, sadece son dönemde yaşanan depremlere dayanmıyor. Çok uzun süredir ABD tarafından geliştirilen bu teknolojinin kitlesel ölümlere sebebiyet verebilecek etki gücüne sahip olduğu düşünülmektedir. Bu durumun en temel sebebi ise komplo teorilerinin günümüzde yaygın olarak kabul edilme eğilimi ile hızla yayılmalarıdır. Birçok spekülasyona konu olan HAARP projesinin hedefi, atmosferin iyonosfer olarak adlandırılan bölümünü belli ve kısa bir süreliğine uyarmak ve uyarı sonucunda olası değişimleri tespit etmektir. HAARP projesinin ilk hedefi, IRI adı verilen Ionospheric Reaserch Instrument geliştirmektedir. Projenin ilk aşamasında bu hedefe ulaşılmıştır. Geliştirilen IRI cihazı, uzunluğu 22 metre olan 180 adet anteni ile iyonosfere uyarılar göndermeye başlamıştır. Projenin diğer hedeflerine de ulaşması ve buna bağlı olarak iyonosferden gelen değişimlerin yeteri kadar incelenmesi ile birlikte HAARP sistemi işlevini tamamlamıştır. HAARP teknolojisi ya da bu teknolojiden bağımsız olarak herhangi bir şekilde depremin tetiklenmesinin mümkünlüğünü anlamak için öncelikli olarak depremlerin nasıl meydana geldiğinin bilinmesi gerekir. Yer kabuğu, birçok farklı katmandan oluşur ve bu katmanların bazılarında çeşitli boyutlarda hareket ve faaliyetler devam etmektedir. Yer kabuğunun en üst katmanı olarak bilinen katmanda fay hattı olarak tanımlanan ve faal durumda kütleler vardır. Fay hatları, yer kabuğunun üst bölümünü oluşturan devasa kayaların bindirdiği yükle birlikte sıkışması veya gerilmesi ile ürettiği yüksek basınçla meydana gelir. Bu basınç kırılma noktalarında enerjiye dönüşür ve deprem dediğimiz doğal afetler gerçekleşir. Bununla birlikte depremler oluşum nedenlerine ve hareketlerine bağlı olarak genel anlamda 3 şekilde kategorize edilir. Normal faylar, Ters fayalar ve Doğrultu atımlı fayalar şeklinde depremlerin sınıflandırıldığını söylemek mümkündür. Bu deprem türlerinin her birinin etkileri ve yıkıcılık oranları farklıdır. Tüm bu deprem türleri, çok yüksek düzeyde enerji ve stres birikimi sonucunda oluşur ve doğal deprem olarak adlandırılır. Yapay depremler ise çoğunlukla yıkıcı gücü oldukça düşük, fakat yerkabuğunu tetikleme potansiyeline sahip olan ve nedenleri insan müdahalesine dayanan sismolojik faaliyetlerdir. Tektonik plakaların çeşitli şekillerde hareket etmesi sonucunda oluşan doğal depremlerin yanı sıra yerkabuğunun üst bölümünü etkileyecek yapay deprem dalgaları oluşturmak da mümkündür. Fakat bunun kontrollü ve belli bir noktayı hedef alacak şekilde planlanması, organize edilmesi ve yönetilmesi büyük oranda olası değildir. Yapay depremler, inşa edilen devasa yapıların ya da toprağın alt kısmında yapılan çeşitli madencilik uygulamalarının sonucunda oluşur. Petrol arama faaliyetleri, kömür ya da maden çıkarma amacıyla toprağın derinden kazılması, inşa edilen devasa barajlar ya da devasa köprüler yapay depremleri tetikleyebilir. Yapay depremlere verilebilecek en güzel örnek 12 Mayıs 2008 tarihinde Çin'in Siçuan bölgesinde meydana gelen 7,9 şiddetindeki depremdir. Bu deprem yaklaşık olarak 3000 atom bombası gücünde etki yaratmıştır. Aynı zamanda depremin ortaya çıkardığı enerji 50.000 ton dinamite eşit düzeydedir. 2 dakika süren ve yerkürenin 19 km altında gerçekleşen bu depremden 12 devlet etkilenmiş, 69.227 kişi yaşamını yitirmiştir. Şiçuan depremi olarak literatüre kaydedilen Çin'deki bu depremin temel sebebi ise bölgede yerküreye yoğun olarak yapılan müdahalelerdir. Bölgede inşa edilen devasa barajların depremi tetiklediği düşünülmektedir. 7,9 şiddetindeki ilk depremin ardından birçok artçı sarsıntı da hissedilmiştir. Çin'in Siçuan bölgesinde meydana gelen 7,9 şiddetindeki deprem yapay depremlere güzel bir örnektir. Fakat anlaşılacağı üzere bu yer hareketini tetikleyen durum, teknolojik bir gelişme ya da herhangi bir türden tetikleme mekanizması ile kontrollü bir şekilde deprem oluşturulması değildir. Siçuan depremi daha çok insanın yerkabuğuna yoğun biçimde müdahalesi ile meydana gelmiştir. Dolayısıyla doğal afetlerin kontrollü bir şekilde herhangi bir teknoloji ile tetiklenebileceğini söylemek mümkün değildir. Günümüzde insanlığın sahip olduğu teknoloji, bu tarzdan bir yer faaliyetini tetiklemeyi sağlayacak nitelikte değildir. HAARP teknolojisi özelinde ise deprem gibi sismolojik faaliyetlerin tetiklenebilmesi belli bir düzeyde tartışılabilir. HAARP, iyonosfere gönderdiği sinyaller ile yerküre üzerinde çeşitli boyutlarda deprem oluşumuna sebebiyet verebilir. Fakat depremler gönderilen sinyallerin etki alanlarının oldukça geniş büyüklükte olması nedeniyle, neredeyse hissedilemez düzeydedir. Yerküreden iyonosfere, oradan da tekrar yerküreye uzanan sinyaller, tüm bu yolculukları boyunca oldukça büyük ölçüde güç kaybeder. Dolayısıyla HAARP teknolojisi, komple teorilerine konu olduğu ölçüde büyük şiddette depremler üretemez.


Türkçesi Savaş Vadisi olan Hacksaw Ridge isimli filmde Amerikalı bir gencin inancındaki insanları yaşat, öldürme! kuralına sadık kalmaya çalışarak orduya girmeye ve savaşa katılmaya çalışmasını izliyoruz. Film gerçek bir olaydan uyarlanmış. Öncelikle bu filmin çocuklarla izlenmesini kesinlikle tavsiye etmiyorum. Çünkü çok fazla şiddet, kan ve parçalanmış vücut var. İkinci Dünya Savaşı anlatılan filmde, Amerikalılar Japonya'daki savaşı kazanmaya çalışıyor. Bunun için ailelerinden ayrılıp vatanlarını korumak için orduya yazılan gençler var. Doss ailesinin çocukları da bunlardan. Baba Tom Doss Birinci Dünya Savaşı gazisi ve bunun getirdiği savaş sonrası stres bozukluğunu da filmde açıkça görebiliyoruz. Savaşta tüm arkadaşlarını kaybetmiş olan bu adam, çocuklarının orduya katılmasını istemiyor. Anneleri de öyle tabi. Ama kahramanımız Desmond Doss'un kardeşi aileden savaş katılan ilk genç oluyor. Bunu gören kahramanımız, yaşadığı çevredeki herkesin ülkesini korumak için orduya yazıldığını da görüp kendisinden utanıyor ve o da orduya yazılıyor. Aynı zamanda sevdiği kız ile de ikilem için de kalan Desmond, sonunda onun da desteğini de kazanıyor. Tabi filmde romantizm de var. Böyle bir savaş film romantizmi de filme bu kadar iyi yedirebilmeleri gerçekten güzel olmuş. Eğitim sürecinde karşılaştığı zorluklardan biri de silah kullanmayı istememesi. Çünkü inancının buna karşı çıktığını söylüyor ve eğitimi de zorlu geçiyor bu yüzden. Çevresindekilerin baskısı da bu zorluk içinde tabi. Hacksaw Ridge filminin efektleri gerçekten harika. Er Ryan'ı Kurtarmak filmindeki tadı veriyor gerçekten. Savaş sahneleri gerçekten güzel olmuş. Askerlerin savaş travmasını yansıtması da gerçekten başarılı olmuş. Bunları filmde açıkça görebiliyoruz. Başrolde İnanılmaz Örümcek Adam filmlerinde tanıdığımız Andrew Garfield var. Gerçekten harika bir oyunculuk çıkarmış. Babası rolünde ise Yüzüklerin Efendisi'nde Elrond'u, Matrix'te Ajan Smith'i ve V for Vandetta filmde V'yi canlandıran Hugo Weaving var. 2009 yılında çıkan Avatar filminden tanıdığımız Sam Worthington ise bu filmde yüzbaşı rolünde. Filmin yönetmeni Mel Gibson. Zaten bu adamın işin içinde olup kötü olan hiç film bilmiyorum. Oğlu Milo Gibson da bu film bir role sahip. Filmin ismi Hacksaw Ridge askerlerin çıkarma yaptığı yerden geliyor. Şu an bu yer, gerçek olayın da yaşandığı Japonya'nın adası olan Okinawa'da yer alıyor. Tepenin diğer bir ismi de Desmond Doss Tepesi. Normalde Hacksaw da demir testeresi demekmiş. Bu olay bana Normandiya Çıkarması'nı da hatırlattı. Askerlerin dip dibe savaşması ise Çanakkale'yi. Dediğim gibi film gerçek bir olaydan uyarlanmış ve filmin sonunda olayın kahramanlarının yaşarken verdiği röportajları görebilirsiniz. Filmi izlemenizi tavsiye ederim, tabi küçükler olmadan. Sağlıcakla kalın.


Yunan Mitolojisinde yeraltı tanrısı, ölüler diyarı tanrısı ve ölümün tanrısı olarak bilenen Hades hakkında, kardeşleri Zeus ve Poseidon aksine öyle çok efsane ve hikaye yoktur. En ünlü efsanesinden de yazımızın devamında bahsedeceğiz. Khronos'un çocukları olan Zeus, Poseidon ve Hades yeryüzünü paylaşırken Zeus'a gökyüzü, Poseidon'a denizler, Hades'e ise yeraltı düşer. Bu paylaşma işinde Zeus'un hilekarlık yaptığı söyleyenler de vardır ama sonuç bu. Kendisine yeraltının hakimiyeti düşen Hades'in korkunç bir tanrı olduğu doğrudur fakat hakkında kötü olmadığı söyleniyor. Roma mitolojisindeki adı Pluton'dur. Bu isim ona çok zengin ve varlık olduğu için verilmiştir. Çünkü yeraltından çıkan madenler sayesinde çok varlıklı hale gelmiştir. 1.si Hades'in köpeği olan Cerberus adlı 3 başlı korkunç bir köpektir. Aynı zamanda bu köpek, yeraltı diyarının girişinin koruyucusudur. Yeraltına girmek isteyenler, bu köpek ile savaşmak ve bu köpeği geçmek zorundadır. Herkül, Cerberus ile savaşanlardan biridir. 2.si Görünmezlik Miğferi denilen bir miğferdir. Bu kafalığı giyen kişi görünmez oluyor. Aynı zamanda diğer ismi de Hades Miğferi'dir. O ve kardeşleri olan Zeus ile Poseidon'un Kiklopları Tartarus'tan serbes bırakması dolayısıyla Yaşlı Kikloplar tarafından onun için yapılmıştır. 3.sü ise Bident denilen iki uçlu bir asadır ama daha doğrusu dirgendir. Bu asanın bir ucunun ölümü, bir ucunun da yaşamı temsil ettiği söyleniyor. Bidentis, iki çatallı anlamına gelmektedir. Eski yunan efsanelerinde diğer tanrılarla pek alakası olmayan ve genelde kendi başına yeraltında takılan Yeraltı Tanrısı, ölüler diyarından pek çıkmaz. Çünkü ölüler diyarı karanlık ve çirkindir. Hades de bu durumdan utanır ve diğer tanrılara yüzünü göstermek istemez. Bir gün Poseidon, Hades ile dalga geçmez için üç başlı mızrağı ile yeri yarar ve yeraltının çirkinliğini herkese gösterir. Bu duruma çok kızan Hades de yetmiş bin kişilik ölüler ordusunu Atlantis denizinin üstüne gönderir ve bu denizi kurutur. Yunan mitolojisi efsaneleri içerisinde Ölüler Tanrısı hakkındaki en büyük efsane ise karısı olan Persephone'yi kaçırmasının hikayesidir. Hades ve Persephone gibi yunan mitolojisinde birçok aşk hikayesi vardır. Bu arada, peki Persephone ne demektir? Aslında Pesephone'un anlamı tam olarak bilinmemektedir. Antik Yunan kökenine sahip bu isim, daha çok pertho yani yok etmek ve phone yani cinayet anlamlarına gelmekte. Ayrıca Persephone nasıl teleffuz edildiği konusunu insanlar merak edebiliyor: Pörsefıniy şeklindedir. Roma mitolojisindeki ismi Proserpina olan Persephone'nin asıl adı Kore'dir. Fakat Hades onu kaçırdıktan sonra ona Persephone ismini vermiştir. Tarım, bereket ve hasat tanrısı Demeter ile göklerin tanrısı Zeus'un kızıdır. Bir gün Hades, Persephone'ye aşık olur ve bunu Zeus'a söyler. Zeus da Demeter'in bu evliliğe izin vermeyeceğini, kızını kaçırmasını söyler. Persephone, arkadaşlarıyla beraber bir bahçedeyken uzakta bir nergis çiçeği görür ve çiçeğin yanına gitmek için onlardan ayrılır. Aslında o çiçeği oraya Zeus yerleştirmiştir. Tam çiçeği koparacakken yer yarılır ve Hades Persephone'yi alarak yer altına döner. Buna çok üzülen Demeter, insanların arasında yaşamaya başlar. Zeus da Demeter'in bu haline dayanamaz ve Hades'e Persephone'yi serbest bırakması söyler. Ama Hades onu bırakmadan önce ona bir meyve yedirir ve Persephone yeraltından çıkamaz. Çünkü yeraltından bir şey yiyenin oradan çıkması yasaklanmıştır. Bazı kaynaklarda Persephone'nin yediği meyve nar olarak geçer ve bazılarında ise 4 nar tanesi olduğu söylenir. Demeter bu duruma daha da üzülür ve dünyaya kıtlık hakim olur. En sonunda Zeus'un emriyle Persephone'nin 3 mevsimi yeryüzünde, kışın ise yeraltında yaşaması kararlaştırılır. Bu yüzden bahar geldiğinde Persephone'nin yeryüzüne çıktığını söylerler. Aslında kastedilen, Persephone'nin çıkışıyla Demeter'in mutluluktan tüm dünyayı bahara çevirmesidir. Bir de şu var; Persephone başta Hades'i kendisini kaçırdığı için zamanla onu sevmiştir. Yahut bazı anlatımlarda da yediği nar yüzünden Hades'e aşık olmuştur. Bu da dipnot olsun. Kapak görselinde: Zeus'un emriyle Persephone'u almaya çalışan Hermes ve onun arkasında kızı için yanıp tutuşan annesi Demeter'i görüyorsunuz. Tabi Hades'in ellerinden kaçamayan Persephone'nin yüzündeki acı da tabloya yansımış. The Rape of Proserpina, Peter Paul Rubens, 17.yy. Ben de teşekkür ederim bu güzel yorumunuz için sayın okur.


Yaşamak yaşatmaktır bence. Hele de şu durumda kötüler kana susamışken, günahsız masum oyundan başka derdi olmayan çocukların öldüğü bir dünyada iyilerin bu konuda işi çok zor. Belki hayat bir masal değil ama ben yine de iyilerin kazanacağını düşünüyorum ya da öyle görmek istiyorum. sen kendi sesinle kül olursun ey! Güzel şeylerin yaşanması için bazı bedeller vardır elbet. Emeksiz yemek olur mu hiç? Birilerinin yanması gerek değil midir güzel yarınlar için, karanlıkların aydınlığa kavuşması için? Neyse ki böyle insanları görmek bir nebze rahatlatıyor. Haberlere bakıp umudumu yitiren bana içimden bir ses Hala umut var! Diye daha güçlü bağırıyor. Ve umutsuzluğu bir kenara bırakıp ben ne yapabilirim diye soruyorum. Çünkü öylece seyredip yapılanlara alkış tutmak basit, önemli olan elini kaybedeceğini bile bile o taşın altına sokman. Belki o el gidecek ama yerine daha temiz binlerce el gelecek. kül olayım kerem gibi yana yana. Ben yanmasam sen yanmasan biz yanmasak, Cehalet insanın başına yüzyıllardır dert açan geçilmesi zor bir viraj. Sonu hep hüsran olan bir uçurum. Bununla savaşımızı ancak eğitimle kazanacağımız yadsınamayacak gerçek. İyi eğitimli bir insanın kendisine, kendisine faydası olan insanın ülkesine, ülkesine faydası olan insanın dünyaya faydası vardır. Küçük bir fark yaratmak için gecesini gündüzüne katanlara canı gönülden teşekkürlerimi sunuyorum. Bence bugünkü küçük bir fark yarın dağlar kadar büyük farklar yaratacak. Aman canım benim bunu yapmamla ne değişecek diyenler umarım bir gün benim bunu yapmamla çok şey değişir der. O küçük emeklemeler birleşip kocaman bir adım olur. İşte o gün dünyanın gerçekten de daha yaşanılacak bir yer olacağından hiç şüphem yok. Çok yerinde bir yazı olmuş,eline sağlık.


Hallas, askerleri ile komuta merkezinde otururken uzun boyunun kendini nasıl da hep öne çıkardığını düşündü. İki buçuk metreyi geçkin boyu ile dışarıda olduğunda halkın dikkati hep üstünde olurdu. Bu yüzden vaktini genelde askerleriyle birlikte komutanlıkta geçirirdi. Girdiği savaşlar olmuştu ve açık araziyi şehre tercih ederdi fakat bu günlerde kendisine şehirdeki olaylarla ilgilenme görevi verilmişti. O da emir demiri keser mantığıyla şehirde kalmaya devam etmişti. Boyu şu ana kadar gördüğü herkesten uzundu. Boyundan dolayı dikkat çekmemek adına kendini üst düzey yöneticilerden uzakta tutardı. Gerçi bu zamanlardaki yöneticiler gayet iyiydi ve tebaalarına karşı gayet naziklerdi. Orduya girdiğinden beri ne bir gereksiz cezalandırma ne de vergilerin sebepsiz arttırıldığını görmüştü. Garip bir durum diye düşündü. Kuzey ülkelerinde orduya erken yaşta girilirdi. Eğer 17-18 yaz görmüşseniz bu orduya girmeniz için yeterliydi. Yaşı daha büyük olup da orduya geç giren insanlar, genelde evlerine yemek götürebilmek için askerliği denerlerdi. Gençler ilk 4 sene her alanda eğitilir, 4 sene sonunda kendilerine kuzey ülkelerine yaraşır şekilde güzel bir zırh verilirdi. Düşmanın attığı oklar kuzey demircilerinin yaptığı bu güçlü zırhları ancak şanslıysa delebilirdi. Kendine verilen zırhı düşündü. Demirciler ona özel bir zırh yapmak zorunda kalmışlardı. Boyu iki buçuk metreden uzun olduğundan Hallas'ın zırhının hazır olması 1 aydan daha uzun sürmüştü. Hallas da ordu eğitimi bittiğinde bu 1 aylık süreyi mızrak talimleri yaparak ve halk bilginlerinin verdiği derslere katılarak geçirmişti. Bazı bilginler ne de ilginç hikayeler anlatmıştı dedi kendi kendine. Özellikle öğrencilerini topladıkları sınıflarında halkı yönlendiren ve işleri bittiklerinde sonsuza kadar kaybolan kötü insanların hikayelerini anlatmayı severlerdi. Bu hikayeleri askerlerine anlatmak hoşuna giderdi. Gelecekte farklı durumlarla karşılaştıklarında çözüm bulmak onların da hakkıydı. Hastane tarafından sesler geldiğine kendisi yine askerleri ile birlikte dinleniyordu. Zırhları zaten üstlerinde olan askerler işlemeli miğferlerini başlarına geçirdi, kılıçlarını ve mızraklarını alarak hastane meydanına koştular. Meydana vardıklarında beyaz kıyafetler giymiş 10'dan fazla kişinin hastaneye girmelerine engel olan nöbetçi askerlerle boğuştuklarını ve kapı önündeki hemşirelerle tartıştıklarına şahit oldular. Askerlerine hemen beyaz giysili insanları durdurmalarını emretti. Kendisi de onların yanlarında getirdikleri ve zor durumda kaldıklarında kullanmayı düşündükleri kısa mızrakları ellerinden düşürerek onları nöbetçi askerlerden ayırmaya çalıştı. Getirdikleri mızraklar da tamamen beyazdı. İşin daha da ilginç yanı mızrakların tamamı metaldendi. Ne garip topluluklar türedi diye düşündü. Bu kısa mızrakları elinde toplamaya başladığında eline bir avuç kürdan almış gibi hissetti. Beyazlı topluluk alaşağı edilmişti. Kargaşa sırasında beyazlıların lideri köşedeki bir binanın önünden olanları atının üstünden izlemişti. Askerleri onu atının üstünden indirdi ve kaçmasını engelleyecek şekilde iki kolundan tuttular. Onun da hiç kaçma niyeti yoktu zaten. Yere yatırılmış ve elleri bağlanmış beyazlılar homurdanıyordu. Belliki istediklerini elde edememişlerdi. Hastane içinden birini almak istediklerinden neredeyse emindi. Lakin hastaneye durumu anladıktan sonra girmeyi düşünüyordu. Tam o sırada hastanenin yanında kral ve danışmanları ihtişamlı atlarıyla belirdiler. Savaş zamanı olmamasına karşın kral parlak zırhı içindeydi. Kral meydana yaklaştı ve beyazlıların lideri ile göz göze geldiler. Aralarında uzun zamandır süren bir husumet varmış gibi birbirlerine baktılar. Hallas, bu adamın serbest kalacağına emindi. Politika her zamanki gibiydi. Suçlular eğer üst düzey tanıdıkları varsa nadiren askerler tarafından cezalandırılırdı. Kral atının üstünde olmasına rağmen Hallas yine başı en yüksekte olandı. Kral gözlerini hafifçe yukarı kaldırdı ve olayı kontrol altına aldığı için Hallas'a minnettar gözlerle baktı. Sonra başını üzüntüyle eğerek atını çevirdi ve meydandan sarayına doğru gitmeye başladı.


Proteinler vücudumuz için kalifiye elemanlardır. Hücrelerimiz için hayati öneme sahip işleri hızlı bir şekilde hallederler. Proteinler bu işlerini yerine getirebilmesi için yardımcı bazı moleküllere ihtiyaç duyar. Bunlar kofaktörlerdir. HAMLET ise antikanserojen etkilere sahip bir protein-lipit kompleksidir. Anne sütünün 100 ml'sinde yaklaşık 1 gr protein vardır. Bu proteinlerin en önemli kısmını alfa laktalbumin oluşturur. Alfa laktalbumin, bebek için besin maddesi olmasının yanında anne sütündeki karbonhidratların çoğunu oluşturan laktoz sentezinde rol alır. Oleik asit ise omega 9'dur. Anne sütündeki önemli yağ asitleriden biridir. Sanayi devrimi ve toplumuyla kadınlarında iş hayatına karışmasıyla biberon ve mama özendirilmiş ve anne sütü geri planda kalmıştır. Bu yanlıştan dönüp tekrar anne sütünün teşvik edilmesi 1978 yılını bulmuştur. Ve bunun bir sonucu olarak anne sütünün sırları, mükemmelliği ve taklit edilemezliği yeni yeni anlaşılıyor. İnsan sütünün, bakterilerin akciğer kanser hücrelerine yapışması üzerine etkilerini araştırırken, sütün kanser hücrelerini öldürdüğünü keşfettiğimizde bizde şaşırdık. Anne sütündeki önemli gelişmelerden biri de 1995 yılında İsveçli bilim insanı Anders Hakansson ve arkadaşlarının anne sütündeki proteinlerin bakterilerin kanser hücrelerine yapışmasını engelleyip engellemeyeceğini araştırmasına dayanır. Ancak daha ilginç bir şey keşfederler: Anne sütündeki bir protein sağlıklı hücrelere zarar vermeden kanser hücrelerini öldürüyordu. Zamanla bu molekülün alfa laktalbumin ve oleik asitten oluşan protein-lipit kompleksi olduğu ortaya kondu ve HAMLET olarak isimlendirildi. HAMLET proteinin oluşması için alfa laktalbumin yapısının kısmen açılması ve ona oleik asidin katılması gerekir. Bebeğin midesindeki asidik ortamda bu gerçekleşir, alfa laktalbuminden Ca iyonu ayrılır ve yapısına oleik asit eklenir. HAMLET 40'tan fazla kanser hücresi çeşidine ölümcül etkilidir. Onu diğerlerinden ayırıp mükemmel kılan şeyse sağlıklı hücrelere herhangi bir zarar vermemesidir. Bunun nedeni tam anlaşılamasa da tümör hücrelerinin zarlarında normalden çok daha fazla miktarda bulunan Fosfotidilserin ve O-glikolize müsinden olduğu düşünülür. Gerçektende yapısındaki oleik asidin bu iki molekülle etkileşime girdiği görülmüştür. Onu özel yapan bir diğer özelliği dirençli tümör hücrelerinin dahi ölümüne yol açmasıdır. Normal hücrelerin bir yaşam döngüsü vardır, bu sürecin sonunda yerine yeni ve sağlıklı hücrelerin geçmesi için apoptoz denilen yolla ölürler. Ancak kanser hücrelerinde ölüm yolakları bozulmuş bir nevi ölümsüzlük kazanmıştır. HAMLET bu hücrelerin apoptoza benzer şekilde ölümüne yol açar. Ayrıca bize kanser hücrelerinde hala korunan ölüm yollarının olduğunu öğretmiştir. İnsan çalışmalarında iyi huylu bir cilt büyümesi olan deri papillomu ve mesane kanserinde denenmiştir. Tedaviye dirençli deri papillomlarında topikal olarak 3 hafta boyunca kullanılmış ve lezyon hacminde %75 küçülme gözlenmiştir. Buna ek olarak 2 yıl içinde hastaların %83 ünde herhangi bir yan etki olmadan iyileşme izlenmiştir. Mesane kanserinde ise cerrahi operasyondan sonra mesane içine bölgesel olarak 5 gün boyunca verilmiştir. Bunu takip eden 2. saatteki idrarda yoğun olarak apoptoza uğramış kanser hücreleri görülmüştür. Hayvan çalışmasında ise bir beyin tümörü olan glioblastomda denenmiştir. Tümörün olduğu yere yine bölgesel olarak uygulanmıştır. Ardından yapılan incelemelerde yeni tümör oluşumunun azaldığı ve sağ kalımın uzadığı gözlenmiştir. Bunun dışında mesane ve kolon kanserlerinde denenmiş benzer etkiler görülmüştür. Çağımızın diğer bir önemli sorunu antibiyotik direncidir. Basitçe doğru antibiyotik; doğru endikasyonda , doğru sürede kullanılmazsa antibiyotik direnci gelişir. Çalışmalarda bir antibiyotiğin yanında HAMLET protein kompleksinin verilmesi bakterilerin antibiyotiğe karşı duyarlılaşmasını yani antibiyotik direncinin kırılmasını sağlamıştır. Ölümcül olabilen PRSP ve MRSA'ya karşı başarılı sonuçlar alınmıştır. Ayrıca Streptococcus pneumoniae gibi bazı solunum yolu bakterilerine karşı öldürücü etkiye de sahiptir. Şunu bilmek gerekir ki alfa laktalbumin ya da oleik asitin tek başlarına antikanserojenik etkisi yoktur. Ancak bir arada olup HAMLET kompleksini oluşturduklarında belirtilen etkilere sahiptir. HAMLET kompleksi hücre içinde başlıca mitokondri, proteazom ve histon proteinlerini hedef alır. Enerji santrallerimiz olan mitokondriden kaspaz proteinleri ve sitokrom c açığa çıkmasını sağlayarak DNA'nın hasarlanmasını sağlayıp hücreyi ölüme götürür. HAMLET tümör hücresinin içerisine girdikten sonra 1 saat içinde çekirdeğin çevresinde birikir. DNA'mızın çekirdeğin içindeki küçük bir alana sığmasını sağlayan histon proteinlerine bağlanarak DNA'ya hasar verir. Hücrenin çoğalabilmesi için olmazsa olmaz olan DNA bozulunca tümör hücrelerin ölmesi kaçınılmaz olur. Araştırmacılara göre HAMLET protein kompleksi bağırsak dokusunun büyüme ve gelişmesinde kritik bir rol oynayabilir. Özellikle yaşamın ilk aylarında olgunlaşan bağırsak ve içerdiği lenfatik dokularda hızlı hücre bölünmeleri devam ederken bazı hücrelerin çoğalması sırasında hata olma olasılığı vardır. İşte HAMLET protein kompleksi bu hücreleri hedefleyip malign hale gelmeden onları ortadan kaldırabilir. Son zamanlarda hedefe yönelik kanser tedavisi hızlı bir ivme kazanırken anne sütünde böyle bir molekülün binlerce yıldır olması onun mucizevi olduğunun kanıtlarından biridir. HAMLET'in keşfinden bu yana araştırmalar onun bir kanser ilacı olup olamayacağı üzerine yoğunlaşmış durumdadır. Onu diğer kemoterapötik ilaçlardan üstün kılan özelliklerine bakılacak olursa kanser tedavisinde çığır açması kaçınılmaz. En azından HAMLET bize ölüme direnç kazanan kanser hücrelerinde dahi korunan ölüm yolakları olduğunu gösterdi. Bu bile kanserle savaş yolunda bize büyük bir koz sağlayabilir. Diyeceğim o ki galiba Anne Sütünden öğreneceğimiz daha çok şey var. Human Alpha- lactalbumin Made LEthal to Tumor cells: İnsan alfa laktalbumini tümör hücrelerine karşı ölümcül etki gösterir. - Apoptosis induced by a human milk protein isimli makale. - HAMLET kills tumor cells by apoptosis: structure, cellular mechanisms, and therapy isimli makale. - The human milk protein-lipid complex HAMLET sensitizes bacterial pathogens to traditional antimicrobial agents isimli makale. - Apoptosis-like death in bacteria induced by HAMLET, a human milk lipid-protein complex isimli makale. Bakalım kim bu molekülün sağına soluna organik halkalar vs ekleyip bir ilaç ortaya çıkaracak. Belki de temenniyle karışık bir hayal.


Önceleri ülkemiz de her ülke gibi Klorokin ve Favipiravir gibi ilaçları kullandı. Semptomatik olarak fayda verse de asla tam çözüm getirmedi. Her ülke için böyleydi. Elbette kesin çözüm belliydi ki bunun için çalışmalara ilk başlayan yıllar öncesinden Bill Gates idi. Henüz 2015 yılında gelecek zamanda pandemi hakkında fikirlerini oldukça açık belli eden Gates dünyayı büyük bir salgının beklediğini belirtmişti. Aşı üzerine yatırımları 2002'ye dayanan Gates ailesi ilk olarak Pfizer'e desteklemişti. Son olarak ise 2019 yılında BioNTech' e yaptığı 55 milyon dolarlık yatırımla bu alanda ciddiyetini göstermişti. Elbette bu durum beraberinde komplo teorileri de getirdi. İnsanlar da bunu göz ardı etmedi ve aşı karşıtlığı da oluşmadı değil. Pfizer/BioNTech %95 oranıyla koruyuculuğunu ilk duyuran ve çitayı epey yüksek açan ilk aşıydı. -Moderna aşısıyla beraber yayınları detaylı şekilde açıklayan aşılar arasında yer aldı. Çin aşısı ve Rus aşısı aşı sonuçlarını basın bildirileri şeklinde açıklamayı tercih etmişti. Aşılarının güvenilir olmadığını söyleyen bazı Çinli doktorların da olması güven sorunu oluşturmuştu. Ancak güvenilirliği bu şekilde değerlendirmek asla yeterince mümkün değil. Ne kadar değerlendirmeler yayınlansa da yayınlanmasa da üzerinde çalışılan insan grubu aynı olmadığı için her zaman akıllarda sorular oldu. -Alerjen etkiler: mRNA kaynaklı olan BioNTech ve Moderna aşısının uygulama sonrası az sayıda vakada protein hassasiyeti tespit edildiği görüldü. Bunun sonucunda alerjik yatkınlığı olanların özellikle de ilaç alerjisi olanların BioNTech yerine diğer aşıları kullanması önerildi. -Saklanma koşulları olarak özel soğutma kabinleri kullanılan BioNTech çözündükten sonra 5 gün içerisinde kullanılmalı. Türkiye' de randevularına gitmeyen hastalar nedeniyle birçok aşının çöpe atıldığı belirtilmişti. -BioNTech aşısının mutasyonlu COVID virüsüne karşı bir veri sunmazken buna da gerek kalmamıştı. Çünkü İsrail' de yapılan 2. doz aşılamada halkın %80'in İngiliz mutasyonu olduğu açıklanmıştı. Bunun üzerine aşının mutasyona karşı etkili olduğu ve rapel dozun önemli olduğu gösterildi. -Arasında 28 gün olmak üzere 2 doz şeklinde peş peşe yapılmaktadır. -Sinovac etkinliğini Türkiye dahil olmak üzere 4 ülkede değerlendirmişti. Bunlardan Brezilya'da %50.7, Endozenya'da %65.3, Şili'de %56, Türkiye'de ise %83.5 olarak belirtilmişti. -Söylendiği gibi güvenilirliği mRNA aşılarına göre düşük kabul edilen Sinovac Avrupa Birliği tarafından geçerli kabul edilmemiş ve Avrupa ziyareti olacak kişilerin kendi aşılarından birini yaptırmaları gerektiği belirtilmişti. Aynı tavrı da elbette Çin gösterdi. Ortaya da beraberinde garip bir ticari sorun çıkmıştı. -Sinovac ne kadar güvenilirliği BioNTech ve Monderna'ya göre bir tık geride görülse de Türkiye' de yapılan araştırmalarda hastaneye yatış oranını bu iki aşıya göre daha fazla azalttığını yani ciddi seyirli olan hastalarda daha etkili olduğu belirtildi. -Sinovac aşısı daha çok Brezilya' dan veri içeriyor. Yapılan çalışmalarla da aşının daha çok Afrika mutantı üzerinde çalışıldığı ortaya çıktı. Türkiye'de yeni vakaların yüzde 85'inin Britanya varyantı kökenli olduğu belirtildi. Ancak yaygın olarak vurulan Sinovac aşısının etkinliği Britanya varyantına karşı henüz değerlendirilmedi. -Normal buzdolabında özel bir sistem olmaksızın 3 aya kadar saklanabiliyor. -Koruyuculuğu %91,6 olarak belirtildi. Ancak Çin gibi Rusya da aşıdaki örnekleme açıklamalarını basın bildirileriyle yaptığı için bir güvenilmezlik söz konusu. -Saklanma koşulları normal buzdolabında 2-8 derece arası olan aşı özel soğutma sistemine ihtiyaç duymuyor. -BioNTech gibi Moderna aşısında da alerjik bünyesi olan bazı kişilerde protein alerjisi geliştirdiği tespit edildi. -Normal dolaplarda 30 gün kadar saklanabiliyor. -Bir önemli dezavantajı Moderna aşılar arasında en pahalısı olması. Doz başına 25-37 dolar olduğu şirketi tarafından söylendi. Ülkeden ülkeye bu aralıkta fiyatının değiştiğini söyleyebiliriz. AstraZeneca önce Güney Afrika varyantına ciddi evrede etki etmediği söylenmiş ve ülkece aşılama faaliyetleri bir süre durdurulmuştu sonrasında da Avrupa'da 55 yaş üstü bireylerde etkisi şüpheli olması üzerine Avrupa Birliği tarafından şüphe giderilene kadar aşılamaya ara verilmişti. Daha kritiği ise AstraZeneca' nın kan pıhtılaşmasını arttırdığına yönelik raporlardı. Bu şekilde Avrupa İlaç Komitesi'nin yayınladığı rapora göre 62 hastada pıhtılaşma görüldüğü belirtilmişti. Almanya bunun üzerine aşıyı 60 yaş üstüne uygulamama kararı almıştı. -Aşılar arasında en ucuzu olarak yer alıyor. Doz başına 2,15 dolar olarak piyasaya sunulmuştu. 1-Alerjik bünyesi bulunan kişilerin Sinovac aşısı olması öneriliyor. 2-BioNTech aşısı inaktif aşılara nazaran immün sistemi koruyucu etkileri daha fazla olduğu belirtilmişti. Bunun üzerine immün olarak zayıf kişilerin BioNTech aşısı olması öneriliyor. 3-Kronik hastalığı olanlar ya da kanser tedavisi gören ve çeşitli nedenlerle bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanan hastaların BioNTech aşısını olması öneriliyor. Ancak her şeyin bir öneri olmaktan öteye gitmediğini, gidemediğini görüyoruz. Her aşının kendine göre avantajları ve dezavantajlarını olduğunu biliyoruz ancak bildiklerimiz oldukça sınırlı. Nihayetinde olmamız gereken aşının en kısa sürede ulaşabildiğimiz aşı olduğunu söyleyebiliriz. Biontech diğerlerine göre daha iyi gibi geliyor. Aile büyüklerim biontech oldular hiçbir yan etki görmedik. Elbette bu görüş daha üstün çünkü verileri de hayli açık ancak Sinovac'a göre oluşan yan etkilerin de normalden fazla olduğu söylenmiyor değil.


Muzaffer Bey saate baktı, vakit hayli geç olmuştu. Gece bekçileri gelir şimdi, diye geçirdi içinden. Güneşin son ışıkları vurmuştu Manisa'nın bu sakin ve huzurlu köyündeki tarlanın üzerine, ne güzeldi şu haşhaşın çiçekleri bu son ışıkların altında. Her geçen hayran olurdu zaten bu mor beyaz kanatlı meleklere. Ancak bazıları baş vermeye başlamıştı artık, beklemek şart olmuştu tarlayı. Yoksa kim bilir kimler yine çalıp çizmeye, boydan boya yırtmaya çalışırdı o güzel meleklerin kozalarını. Çizmek bir yana dursun, Muzaffer Bey bıçağın adını bile saçma bulurdu. Algı bıçağı derlerdi eskiler bu merete. Ne isimdi ama? Bu bıçak ile çıkarılan afyon insanda algı mı bırakırdı? Aslında bir yanı da mantıklı bulurdu bu ismi. İnsanoğlunun insanlığını, aklını, algısını körelten, katleden bir canavarı doğurana da ancak böyle bir ad gerekirdi. Muzaffer Bey, öte yandan doğa ananın bu akıl almaz mucizesine şaşıyordu. Bir şey nasıl hem zehir hem de ilaç olarak kullanılabilir diye düşündü. Oğlu söylemişti gerçi, ilaç ile zehir arasındaki farkın miktar olduğunu. Ancak bu farklıydı. İlaç olarak kullanılan bu bitki ehil ellerde olmayınca bağımlılık da yapıyor, nice güzel fidanlara ve onlara gölge olan ulu çınarlara acı ve elem aşılıyordu. Yine de bu nebat fabrikada işlenmeli, özü şişelenmeliydi. Çünkü bu öz hekimlerin elinde mucizevi bir şifa doğuruyordu. Bu şifa kim bilir kimlerin aman vermez ağrılarını biraz olsun dindirmiş, kimlere amansız hastalıkla savaşta omuz vermişti. Muzaffer Bey düşüncelere dalmışken, üç kişi göründü ufukta. Gelenler gececiler ve büyük oğlu Erkan'dı. Oğlu Erkan yeni gelmişti Ankara'dan. Başkentte, tıp fakültesinde okuyordu. Son senesiydi artık. Babasına kısa süre kalacağını, okula son sınavlar için geri dönmesi gerektiğini söylemişti. Ancak Muzaffer Bey oğlunun kısa süreli geliş gidişlerinden bile mutlu oluyordu. Hiç gelmemesinden iyiydi. Hem ne kalmıştı ki yaza, hem de Erkan yalnız değildi başkentte. Küçük kardeşi de yanındaydı. Mustafa üç yıl evvel kazanmıştı eczacılık fakültesini, iki yılı kalmıştı mezun olmaya. Ancak Mustafa ağabeyi gibi değildi. Ankara'ya gittiğinden beri yol bilmez, erkan tutmaz olmuştu. Aklı bir karış havada, sefih bir çocuk olup çıkmıştı. Eve geç gelir, içer, kötü insanlarla dostluk ederdi. Muzaffer Bey de, oğlu Erkan da ne kadar dil dökseler, ne kadar yol gösterseler de olmadı. Bir şey daha vardı ki ailesi bilseydi yer yerinden oynardı. Mustafa kurduğu yanlış dostluklarla uyuşturucuya da başlamıştı. Okula gitmiyor, eve ise sadece parası suyunu çekince uğruyordu. Eve uğradığı zamanlarda ağabeyiyle karşılaşmamak için odasından çıkmıyordu. Diğer arkadaşları mesleklerini layıkıyla öğrenmek için okulun kapısını aşındırırken, Mustafa sadece sınavdan sınava okula uğruyordu. Mustafa o akşam yine arkadaşları ile buluşmak için eve gitmedi, ağabeyi de memleketteydi zaten. Her zaman toplandıkları o metruk, köhne apartman dairesinde bir gecelerini daha tüketiyorlardı. Bugün arkadaşları ile yaptıkları tek şey sohbet etmekti. Çünkü uyuşturucu denilen o riyakar ve hain, dost gibi görünen düşmanı bulamamışlardı. Konu konuyu açtı ve Mustafa'dan konuşulmaya başlandı. Arkadaşlarından biri Mustafa'ya babasının ne iş yaptığını sordu. Mustafa başlangıçta bu konuda konuşmak istemediyse de üstelemelere dayanamadı ve anlatmaya başladı. Babasının işinden, yaptığı şeylerden, köyden ve köy hayatından küçümseyerek bahsetti. Anlatılanlar arkadaşlarının hele ki Nuri'nin çok ilgisini çekmişti. Nuri gruba uyuşturucuyu temin eden kişiydi. Ve yeni bir kaynak bulduğunun farkındaydı. Son zamanlarda başkent polisinin verdiği amansız mücadele ile zehir tacirlerinin stokları erimiş, sakladıkları zehirler ile evlere ateş düşüremeden önlerine geçilmişti. Bunun yanında hudut karakollarının üstün çabalarıyla ülkeye giren uyuşturucuların ardı kesilmiş, sıkı tedbirler ile sokak satıcılarının çoğu yakalanmıştı. Bu nedenle yeni kaynaklara ihtiyaçları vardı. Bu konudan patronlarına bahsetmeli ve fikirlerini almalıydı. Grup dağılırken Nuri, Mustafa ile beraber çıktı. Ona yarın buluşmak istediğini, gelip gelemeyeceğini sordu. Mustafa hiç düşünmeden teklifi kabul etti. Sabahın ilk ışıklarının verdiği o muhteşem huzurun tadını hiç bir zaman alamamıştı Mustafa. Çünkü her gün kafasını yastıktan kaldırması öğle sonrasını buluyordu. Babası her zaman Aş sabahın, iş sabahın. derdi. Ancak gel gör ki Mustafa, kendi doğrularında direten bir çocuktu. Öğleye doğru uyanır uyanmaz Nuri'yi aradı. Hazırlandı ve evden çıktı. Buluşacakları yere vardığında çok şaşırmıştı, genelde hep şehrin ücra köşelerinde buluşurlardı. Ancak bugün şehrin en göz kamaştırıcı noktalarından birindelerdi. Binadan içeri girip, yukarıya doğru yöneldiler. Nuri odaya girer girmez, lafa girdi. Dün akşam Mustafa'nın anlattıklarını bir bir sıraladı. Bu konu odadakilerin fazla ilgisini çekti ve planlamalar başladı. Mustafa hasta olduğunu söyleyecek ve ailesini Ankara'ya çağıracaktı. Böylece tarla ile ilgili verdiği bilgiler ve ayrıntılar ışığında hazırlanan plan üzerine çetenin adamları tarlaya gidecek ve olgunlaşmamış haşhaş kellerini toplayacaklardı. Ancak planın uygulanması için erkendi, çünkü haşhaş gozak vermeye yeni başlamıştı. Gozakların tümüyle çıkması için biraz daha süre vardı. Bu süre içinde çete planı olgunlaştırdı, hazırlıklarını yaptı ve harekete geçmek için gün saymaya başladı. Mustafa içindeki huzursuzluğa anlam veremiyordu. O ki her zaman başına buyruk yaşamış, kendi doğrularından başkalarını hep göz ardı etmişti. Aslında liseye giderken iyi huylu, yardımsever ve merhametli bir çocuktu. Ancak annesi Elif Hanım'ın zamansız ölümü ailede en çok onu sarsmış, onun kalbinde şifa bulmaz yaralar açmıştı. O da bu yaralarını unutabilmek umuduyla ve arkadaşlarının ısrarıyla uyuşturucuya başlamış ve onu kendine dost bellemişti. Mustafa'nın göremediği ise pek çoklarının da göremediği uyuşturucu ile son gürlüğün kader ortaklığıydı. Uyuşturucu insanları iyi eder gibi görünürdü, ancak bu iyilik ölümünden hemen önce durumu iyiye gidenlerden farksız ve hatta daha kötü bir iyilik haliydi. Çünkü bu maddenin pençesine düşenler, bu iyilik halinin sadece beyin fizyolojisindeki kimyasal bir bozukluktan kaynaklandığını bilmezlerdi. Hem nerede görülmüştü ki muzırın nafi olduğu cahil ve kötücül ellerde. Günler günleri kovaladı ve planlanan zaman geldi. Mustafa dün akşam babası Muzaffer Bey'i aramış, ona çok hasta olduğunu söyleyip bir an önce Ankara'ya gelmelerini istemişti. Ancak çetenin hesaba katmadığı bir şey vardı. O da, Mustafa'nın ağabeyi Erkan'ın memlekette oluşuydu. Muzaffer Bey telefonu alır almaz Erkan'ı Ankara'ya yollamış, kendisi ise memlekette kalmıştı. O da gitmeyi, oğlunun iyi olduğunu görmeyi çok isterdi ama işi başından aşkındı. Ayrıca devletin kendisine güvenerek ekimine izin verdiği ekmek kapısını terk edemezdi. Yıllarca haşhaş ekerek ailesinin geçimini sağlamış, iki evladını bugünlere getirmişti. Şimdi bu emanete hıyanet etmek olur muydu? Hem Erkan gitmişti ya kardeşinin yanına. Ona olan güveni tamdı. Kardeşiyle, kendisinden daha iyi ilgileneceğini biliyordu. Muzaffer Bey sabahı zor etti. Gün ağarır ağarmaz çocuklarının evini aradı ancak telefonu açan olmadı. Herhalde hastanededirler diye düşündü. Heybesini hazırlayıp, tarlaya doğru yola çıktı. Bugün hem sulama yapması hem de her günkü gibi tarlanın başını beklemesi gerekiyordu. Ancak gece yaşananları bir bilseydi, tarlaya gitmek şöyle dursun ayağa kalkacak gücü bile zor bulabilirdi kendinde. Gece gelen beklenmedik haberle yola çıkan Erkan, gece yarısını biraz geçe Eskişehir'e varmıştı. Okulu yeni bitmişti. Hem babasına tarlada yardımcı olmak hem de atandığı kasabaya gitmeden önce onu son kez görmek için memlekete bir kez daha gitmişti. Keşke gelmez olaydım. diye geçirdi içinden. Kardeşimin yanında olsaydım belki de hiç hastalanmayacaktı. diye söylendi kendi kendine. Ancak olan olmuştu, mümkün olan en hızlı şekilde onun yanında olmalıydı. Uyku onu yavaş yavaş kuşatmıştı ancak duramazdı. Hem şunun şurasında ne kalmıştı ki başkente. Erkan hızın ve kendisini kucaklayan uykunun etkisiyle dere kenarındaki demir bariyerlere çarptı. Keşke bu uyku Erkan'ı sadece kucaklasaydı. Alelacele çıkmanın neden olduğu vurdumduymazlıkla emniyet kemerini de takmayan Erkan, kazanın etkisiyle aracının ön camından dışarı fırlamıştı. Boğazına saplanan cam parçalarının etkisiyle şah damarı parçalanmış, vücudu kanlar içinde kalmıştı. Buna rağmen Erkan'ın son saniyelerinde de aklında sadece kardeşi Mustafa vardı. Saatler saatleri kovaladı, Güneş tepeye kavuştu. Muzaffer Bey sulamayı bitirmek üzereydi. Eşi Elif Hanım ile beraber diktikleri, tarla ortasındaki meşe ağacının altında dinlenmeye başladı. Bu ağacı diktikleri gün dün gibi aklındaydı. Elif ile evleneli üç yıl olmamış, Erkan'ı yeni kucaklarına almışlardı. Beraber tarlaya gittiklerinde Elif'in sırtını dayayacak, altında yavrusu ile ilgilenecek, onlara gölgelik olacak bir yerleri yoktu. O günlerde karar vermişlerdi ağacı dikmeye. Başlarda Muzaffer Bey bir çadır atmak istemişse de Elif Hanım razı olmamış, ağaç dikmekte diretmişti. Şimdi Muzaffer Bey Elif Hanım'ın neden ağaçta direttiğini bir kez daha anlamış, sırtını bir canlıya dayamanın verdiği lezzeti ve huzuru bir kez daha tatmıştı. Elif' ten beri ilk kez sırtını meşeye vermişti. Çünkü Elif Hanım'ın vefatından sonra ağacın bir yanı yaprak tutmaz, dal vermez olmuştu. Muzaffer Bey de Elif'in onu bir başına bırakmasından sonra bir de mutluluklarının nişanesi olan bu koca meşenin onu yarım bırakmasına içerlemişti. Son zamanlarda meşenin diğer yanının da hastalık kapması onun için ayrı bir hüzün kaynağıydı. Muzaffer Bey hem dinlendikten hem de heybesindeki azığını yedikten sonra kalkıp işe koyulması gerektiğinin farkındaydı. Ancak oğullarını bir kez daha arayıp, son durumu öğrenmek istiyordu. Bunun için eve gitmek kendisine çok zaman kaybettirirdi. Tarla köye yayan yarım saatti. Oğlu Erkan kaç kez söylemişti kendisi için bir cep telefonu alması gerektiğini. Muzaffer Bey ise her defasında reddetmişti. Ne yapacaktı ki bu yaşta cep telefonunu. Köydeki tanıdıklarla zaten hep yüz yüzeydi. Telefonuysa sadece çocuklar için tutuyordu zaten evde. Çocuklar da olmasaydı onu da bağlatmazdı evine. Biraz pişmanlık duysa da cep telefonu almadığına, gececilerden Sami'nin vardı nasıl olsa. O gelince ararım. diye söylendi kendi kendine. Kalkıp bir kez daha sulama işine koyuldu, tarladaki yabancılardan bihaber şekilde. gerçekleşmiş ve bu kazada bir kişi hayatını kaybetmişti. Kaza esnasında ölen kişinin cüzdanı bulunamamış, kimliği tespit edilememişti. Yetkililer kimliğin, emniyet kemeri takmaması neticesinde araçtan çıkan kazazede ile birlikte Sarısu Deresi'ne düştüğünü tahmin ettiklerini, kazazedenin çıkarıldığını ancak kimliğin hala bulanamadığını açıklamışlardı. Kolluk kuvvetleri aynı zamanda aracın torpidosunda bir adet fotoğraf bulmuştu. Ekranlara yansıtılan fotoğrafı görünce Mustafa'nın başından aşağı kaynar sular döküldü. Fotoğrafta annesi, ağabeyi, babası ve kendisi vardı. Bu fotoğrafı çektiklerinde kendisi henüz on yaşındaydı. Ağabeyi liseye yeni başlamış, babası da bunu kutlamak için bir aile fotoğrafı çektirmek istemişti. Sabahtan hazırlanıp ilçeye gitmişler, her zaman vesikalık çekildikleri Mehmet Efendinin Fotoğrafhanesi'nde iki dirhem bir çekirdek halde aile pozu vermişlerdi. Ancak fotoğraf karesindeki iki kişi artık hayat sahnesinde yoktu. Muzaffer Bey, sulamayı bitirmiş şekilde gece bekçilerinin gelmesini beklerken tarlanın etrafında dolanmaya başladı. Su kuyusuna doğru gelince gördüklerine inanamadı. Bazı haşhaş kozaları yerinde değildi. Daha bir saat önce buraya su pompasını kapatmak için gelmemiş miydi? Bu arada kim gelir de gozakları alır, diye düşündü. Hemen jandarma karakolunu aramak için köy yoluna yöneldi. Kendisi duyamıyordu ancak masum bir insanın canını alan silahtan çıkan üç el atış sesi, Sarıaliler Köyü'nden bile duyulmuştu. Muzaffer Bey'in köyünde silah sesi duyulur duyulmaz meydanda bir hengame koptu. Kimse bu sese bir anlam verememişti. Av sezonu kapanalı üç aydan fazla olmuştu. Gerçi köylüler av sezonunda da hayvanların avlanmasına razı gelmiyordu. Silah sesi iki kez daha duyulduğunda muhtar iyice işkillendi. Hemen telefona sarılıp jandarmaya haber verdi. Buralar merkezi olmadığından asayişi jandarma sağlardı. Ancak bölgede haşhaş tarlalarının fazla olması nedeniyle il narkotik şubeye de haber verilmişti. Jandarma gelir gelmez muhtar, sesin tarlalar tarafından geldiğini söyledi. Tarla yolu taşlık ve dar olunca jandarma aracı giremedi. Muhtarın traktörü ile yola koyuldular. Muhtar gözünü dört açmış şekilde ilerlerken, Muzaffer Bey'in tarlasının başında kendilerine el eden iki kişiyi gördü. Bunlar gece bekçileriydi. Jandarma hemen traktörden atlayıp tarlaya doğru koşmaya başladı. Narkotik şube ekibi de tarlaya başka bir traktör ile varmak üzereydi. Muzaffer Bey' in cansız bedeni meşe ağacının altındaydı. Su pompasından meşe ağacına kadar olan haşhaşların artık sulanmasına gerek yoktu. Çünkü dünyanın en kıymetli şeyi ile onurlu ve iyi bir insanın kanı ile sulanmışlardı. Muzaffer Bey vurulduktan sonra son nefesini eşinin yadigarlarından, çocuğu gibi gördüğü meşe ağacının altında vermek istemişti. Meşe ağacına oğullarına sarılır gibi sarılmış, gövdesini sıkıca kucaklamıştı. Mustafa televizyondaki haberi görür görmez Eskişehir'e doğru yola koyuldu. Ehliyeti olmadığı için onu Sabiha Hanım götürüyordu. Mustafa ne kadar ısrar ettiyse de Sabiha Hanım onu yalnız yollamaya razı olmamış, ehliyetsiz şekilde yola çıkmasına izin vermemişti. Mustafa gelecek cezayı kendisinin ödeyeceğini söylediyse de, Sabiha Hanım paranın peşinde değildi. Oğlu gibi sevdiği bir kişiyi daha kaybetmek istemiyordu sadece. Çünkü ehliyetsiz yola çıkmanın sadece paraya değil bir cana mal olduğunu bir kez deneyimlemiş, oğlu Semih'i hiç yaşanmaması gereken bir trafik kazasında kaybetmişti. Ehliyetsiz bir şekilde araç kullanan ve bir de üstüne uyuşturucu almış biri oğluna çarpmış, onu hayattan ve biricik annesinden koparmıştı. Hakim bu evlat tırpanına her ne kadar en üst sınırdan ceza vermiş olsa da hiçbir şey oğlunu geri getiremez, Sabiha Hanım'ın acısına merhem olamazdı. Bu nedenle Sabiha Hanım, hem kendi canının hem de başka masumların canının selameti için Mustafa'yı kendi aracı ile Eskişehir'e götürüyordu. Henüz Polatlı'yı yeni çıkmışlardı ki Mustafa'nın telefonu acı acı çalmaya başladı. Arayan Necdet amcasıydı. Mustafa ağabeyinin kaza haberi nedeniyle amcasının aradığını düşündü. Telefonu açmadı. Amcası tekrar tekrar aradı. Üçüncü arayışında Mustafa istem dışı telefona cevap verdi. Ancak amcası değil yengesi Gül Hanım konuşuyordu. Arkadan gelen ağlayış ve haykırışlara başta anlam veremedi. Yengesi de ağladığı için ne dediği anlaşılmıyordu. Sadece baban, tarla ve vuruldu kelimelerini duyabilmişti. Sonrasında da tünele girdikleri için telefon kapandı. Mustafa ve Sabiha Hanım, Eskişehir'e varınca hemen Erkan'ın cenazesinin bulunduğu morga gittiler. Mustafa onu, biricik ağabeyini teşhis etmek için içeri girdiğinde kendini tutamadı. Gözyaşları damla damla düşüyordu yere, yıllardır yaptığı yanlışlıkları ona hatırlatmak istercesine. Dışarı çıktıktan sonra babasını aradı. Ancak ev telefonunu açan babası değil, halası Leyla Hanım'dı. O da ağlıyordu. Halasına ağabeyinin durumundan haberdar olup olmadıklarını sordu ve babasının yola çıkıp çıkmadığını öğrenmek istedi. Ancak halası da konuşamayacak durumdaydı. Ona sadece Baban öldü. diyebildi. Mustafa ne olduğunu anlayamamıştı. Kimse doğru düzgün bilgi vermiyordu kendisine. Sonra aklına muhtarı aramak geldi. Muhtar telefonu açar açmaz, heyecanlı bir şekilde köyde olanları anlattı. Mustafa başlangıçta duyduklarına inanamadı. Ancak sonrasında istemsizce ağlamaya başladı ve şu an yanındaki tek dayanağı olan Sabiha Hanım'a sarılarak hüngür hüngür ağlamaya devam etti. Sabahın ilk ışıkları Manisa'nın bu güzel ve bir o kadar da hüzünlü köyünü aydınlattığında kimse uyumuyordu. Herkes Muzaffer Bey'in tarlasındaki meşe ağacının başında toplanmış, iki adet mezarın kazılışını izliyordu. Mustafa ağabeyinin cenazesini teslim almış, seher vaktinde köye varmıştı. Baba ve oğula son kez helallik verilmiş, bu iki güzel insan son kez yakınları tarafından kucaklanmış, son kez omuzlar üzerine alınmıştı. Cenazeler toprak ananın şefkatli kollarına teslim edildikten sonra herkes dağılmıştı. Aileden kalan son kişi, Mustafa ise mezarların başından ayrılamıyordu. Ayakları gitmek istese de gönlü izin vermiyordu. Hepsi kendi suçuydu. Sürekli tekrar ettiği tek şey buydu. Elden ne gelir, ölüm her kapıyı bir gün çalacak. dedi Sabiha Hanım arkasından. Mustafa da biliyordu bunu, ancak bu çalış çok erkendi. Ağabeyinin ve babasının kanı artık onun da ellerine bulaşmıştı. Ellerindeki bu kanı temizlemeli, yıllardır yapmadığı doğru hareketi onlar için yapmalıydı. Ancak Mustafa'nın her doğrusu gibi doğru olduğunu sandığı bu hareket de kendi yanlışlarından bir başkasıydı sadece. Manisa'daki tüm kolluk kuvvetleri Muzaffer Bey'in ölümünü aydınlatmak için seferber olmuşlardı. Bu davadaki failleri yakalamak, hem masum bir insanın ölümünün altındaki gerçekleri ortaya çıkaracak hem de narkotik bir vakanın çözümlenmesini sağlayacaktı. Ancak olayın üstünden bir ay geçmesine rağmen vaka çözümlenememişti. Suçlular tespit edilmiş ancak yakalanamamıştı. Sabiha Hanım kahvaltıdan sonra bugünün gazetesini okumak için balkondaki koltuğuna oturdu. Gazetedeki üçüncü sayfa haberlerine gelince donakaldı. Çünkü Mustafa, o oğlu gibi gördüğü delikanlı üç kişiyi öldürmüş ve polis tarafından yakalanmıştı. Olay polis tarafından çete hesaplaşması olarak değerlendirilmiş, ölen üç kişinin de birkaç ay önce Manisa'da gerçekleşen ve narkotik bir vaka ile ilintili olan cinayetin failleri olduğu tespit edilmişti. Ancak Sabiha Hanım olayın gerçek ve acı yüzünü biliyordu. Mustafa bir kez daha kendi doğrularını insanlığın genel geçer doğrularının üzerinde tutmuş, düzenin hakim olduğu her toplumdaki gibi yargı erkinin vermesi gereken bir kararı kendi inisiyatifi ile almıştı. Artık o da annesinin ölümünden sonra bir yanı yaprak tutmaz olan meşe ağacı gibi, babasının ölümünden sonra yaşamdan tamamen kopmuştu. İnsanlığının kalan yarısı da meşenin kalan yarısı gibi çürüyüp, yere yıkılmıştı. Dolu dolu, harika bir içerik olmuş. Elinize sağlık. Bazı yerlerde anlatımı bozan küçük ayrıntılar olsa da doğrusu, uzunluğuna rağmen akıcı bir yazı olmuş. Sonunu merak ederek, kurguyu içselleştirerek okuduğumu itiraf etmeliyim. Ellerinize sağlık sayın yazar.


İnsanoğlunu diğer varlıklardan ayıran belki de en önemli özelliği merak duygusudur. İnsanlar merak sayesinde bilim yaparlar. Tabii ki bilim yapmanın ihtiyaç yönü de vardır ama asıl önemli olan merak duygusudur. Aynı bunun gibi, insanlar geçmişlerine duyduğu merak ile tarih öğrenirler. Tarih, insana sadece geçmişini öğretmez. Geleceğini de öğretir. Burada ince bir nokta bulunmaktadır. Tarih insana geçmişini öğretir ve her ciddi tarih okuru geçmişini okuyup anlayabilir. Lakin geçmişi öğrenip geleceği kurgulama ve planlama sadece okur niteliği ile olamaz. Aynı zamanda düşünür niteliği de gerektirir. Tarih süreci içinde öyle olaylar vardır ki size küçük görünebilir. Bu küçüklük sizin algılamanız ölçüsünde küçüklüktür. Olaya kendi zamanınızın mantığıyla bakıyor olabilirsiniz. Veyahut geniş bir açıyla bakmıyor da olabilirsiniz. İşte bu tip hatalar sizi yanlış bir tahlil ve sonuca götürebilir. Tarihte asıl olan, olaylara yaşadığımız dönemin gözüyle değil, incelediğimiz konunun kendi dönemindeki şartlara göre bakabilmektir. Bu sefer size küçük gibi görünebilecek ama -bana sorarsanız- büyük olan bir olaydan bahsedeceğim. Yazacağım olaylardan ziyade size farklı bir bakış açısı sunmak istiyorum. Osmanlı'da Divanı Hümayun'da bulunan sınıflardan birisi Kalemiye sınıfıdır. Bu sınıf diplomasi ve mali işlerden yani defter işlerinden sorumludur. En yetkilisi Nişancıdır ve Divandaki kararlara padişahın tuğrasını çekmekle sorumludur. 19.yüzyılda, Kalemiye sınıfından olan Divan-ı Hümayun Başkatibi Sada Efendi vefat edince yerine Hasip Efendi atandı. Lakin maaşı arttırılmıştı. Hasip efendi: İş, bir öncekiyle aynı, fazla maaş alamam diyordu. Israrlara karşı da olmaz cevabı veriyordu. Hazinede darlık olduğunu biliyordu ve fazla maaş alırsam hazineyi zarara uğratmış olurum diye düşünüyordu. Bir gün Hasip Efendi'nin evi yandı ve Keçecizade Mehmet Fuat Paşa hemen vakıflardan bir ev tahsis edilmesini söyledi. Lakin Hasip Efendi hazinenin darlığı ve vakıf hakkı bende kalır düşünceleriyle bu teklifi reddetti. Hasip Efendi ve onun gibi insanların ayakta tuttuğu Osmanlı Devleti, onların sayesinde bir müddet daha ayakta durabildi. Belki de bu ayakta durma ve son çırpınışları uzatma, münevverlerin yetişmesine olanak sağladı. Küçük gibi görünse de her doğru yapılan iş Osmanlı'nın sonunu biraz daha uzattı, biraz daha uzattı. Ve hem siyasi hem fikri hem de askeri yönden İstiklal Harbi'ni yapacak kadroların gelişebilmesine, yetişebilmesine zaman tanıdı.