Psikolojik yardım hizmetleri alanında uzman bir akademisyen olan Prof. Dr. Binnur Yeşilyaprak tarafından yazılan ve Nobel Kültür Yayınlarından Ağustos 2021'de yayınlanan 606 sayfalık kitapta yazar, kültürümüzdeki 'sosyal yazılımın' insanı nasıl etkileyebileceği ve yaşamına getirebileceği sınırlamaları kendi yaşam öyküsü üzerinden somut değerlendirmeler ile inceliyor. Bu açıdan kitap; yazarın yetiştiği yıllara ilişkin kültürümüz yaşam değerlerini ortaya koyan bir dönem anlatısı, insanın çocukluktan yetişkinliğe dek geçen dönemleri ve etkilenmeleri inceleyen bir gelişim süreci öyküsü, bireyin ruhsal sorunlarını ele alıp açıklamaya ve iyileştirmeye çalışan yönleriyle de psikolojik bir anlatı olarak tanımlanabilir. Toplumsal cinsiyet rollerinin, kuşaktan kuşağa aktarılan değer yargıları ile yaratılan engel ve sınırlamalardan özgürleşebilmek amacıyla yazarın psikoterapist ve danışan kimliği ile gerçekleştirdiği denemesel bir terapi sürecini anlatan yönleri ile kitap, çok boyutlu ve çok katmanlı bir kurguya sahip. Son yıllarda duymaya başladığımız, psikoloji alanındaki literatürde karşılaştığımız bir kavram olan 'Öz terapi'; genel olarak bir terapist olmadan kendimize gerçekleştirdiğimiz bir terapi modeli olarak düşünülebilir. Serbest düşünme ve çağrışım yöntemleri veya yapılandırılmış bazı tekniklere dayalı olarak uygulanabilir. Bir bakıma, kendimizle iyileştirici, geliştirici ve dönüştürücü bir diyalog başlatmak ve bu yolda ilerlemektir. Temel sayıltısı; insanların kendi kendini iyileştirme yeteneğine sahip olduğu ve eğer bu yeteneği işlevsel hale getirebilirlerse, iyileşme ve gelişme kaynağının kendisi olduğu inancıdır. Her ne kadar bu sayıltı, klasik anlamdaki terapi modellerinin tümünde kabul edilse de buradaki fark danışman ve danışanın aynı kişi olmasıdır. Bu kitap, bir bakıma yazarın içsel bir keşif öyküsüdür. Kendini keşfetmek, anlamak, zihin-beden ve çevre bütünlüğü içinde kendi özüne ulaşmak amacıyla, spontane bir temas ilişkisi oluşturarak, bilinç-bilinçaltı çağrışımlar ile kendi içine yaptığı 'psikolojik bir kazı' çalışması olarak ifade edilebilir. Kitap, bu açıdan ele alındığında; kendini araştırıp içsel gerçekliği ile yeniden tanımlamayı isteyen kişiler için son derece değerli bir 'örnek' olma özelliğindedir. Özellikle Gestald Yaklaşım kuramının temelindeki 'temas' kavramından yola çıkarak kendi ile temas yöntemini ustaca kullanarak, nasıl kendimizle diyalog başlatacağımızı, kendimizi 'bilincin kontrolünden kurtarıp' duygularımıza nasıl ulaşabileceğimizi, kendimizi daha iyi anlayabilmek için 'neden' sorusu yerine 'nasıl' sorusu ile içsel yolculuğumuzda yaşadığımız deneyimlerimize netlik kavuşturabileceğimizi incelikle detaylandırıyor. Kişinin kendi gelişiminin kontrolünü ele alabileceğini, kendi yaşamının altını oyan, yıkıcı düşünce ve duygu kalıplarını fark edip, bunları olumlu ve yapıcı eylemlere dönüştürmenin mümkün olduğunu gösteriyor yazar, bir arkeolog titizliğiyle. Kitap, çocukluktan kalma, duygusal yaralar taşıyan anılarda sıkışıp kalan psikolojik baskıları, çevrenin beklentilerinin yarattığı prangaları, acımasızca yargılayan ve öz değerimizi baltalayan içsel eleştirmenleri nasıl tanıyacağımızı anlatırken; geçmişte sıkışıp kalarak istemeden bizde acıya neden olan yaşantıları 'şimdi'ye taşıyarak onları şefkatle ele alıp olumsuzdan olumluya nasıl dönüştürebileceğimizi gösteriyor. Kitabın en yenilikçi özeliklerinden birisi; kendimizin farkındalığının zihinsel ve bedensel farkındalığımızdan oluştuğunu açıkça kanıtlamasıdır. Kendi iyileşmemiz üzerinde çalışırken, hem bedensel hem de zihinsel ihtiyaçlarımızı ele alıp zihin ve beden arasındaki güçlü bağlantıyı keşfetmemizin önemini somut örneklerle gösteriyor... Kitap bize, sadece zihnin inandıklarını değil, bedenin söyleyeceklerini dinleyin diyor. Öz terapiyi, bedenin bilgeliği ile sürdürüyor yazar. Beden farkındalığının, bireyin kendini daha derin ve daha doğrudan anlaması ile ilgili olduğunu ve bedenden gelen bilgileri algılayıp kendi deneyimlerimizle bütünleştirebildiğimiz ölçüde 'sağaltım'ın gerçekleşebildiğini gösteriyor. Kitabın ana temalarında biri de 'Toplumsal Cinsiyet' rollerinin, kuşaktan kuşağa aktarılarak, kadınların kendi bedenleri ile karmaşık, çelişkili ve yıkıcı bir ilişki yarattığını somut durumlar üzerinden incelemesi. Özellikle toplumumuzda kadınlarda yaygınlıkla görülen cinsel soğukluk ve vajinismus sorunlarının oluşumuna bu açıdan bakan yazar, 'sosyal yazılım'ın kadın bedeni üzerinde yarattığı prangaları anlamamıza yardım ediyor. Bu kitap, derinlemesine öz farkındalık geliştirmek için, bireyin kendini ancak içinde yetiştiği sosyo-kültürel çevre öğeleri ile birlikte inceleyerek anlaşılabileceğini kendi yaşadığı dönem örnekleriyle gösteriyor. Bu bağlamda Yeşilyaprak, bize toplum tarafından üst kuşaklardan aktarılan erkeklik ve kadınlık rolleri ve kurallarının benliklerimizin yapılanması sürecinde nasıl bir işlev oynadığını açıkça ve yaşanmış deneyimlerle gözler önüne seriyor. Kitabın en can alıcı noktası da aile ilişkileri yoluyla nesilden nesille aktarılan inançlar, beklentiler, sorumluluklar ve duygular... Öyle ki doğumdan itibaren bireye yüklenmeye başlanan bu sosyal yazılım; sanki görünen nehrin altında gizli ama kuvvetli bir akıntı ile akan bir nehir kadar yönlendirici. Farkında olmadan içselleştirilen, sürdürülen, hiç sorgulanmayan değerler, kalıp yargılar, giderek doğal yazılımı siliyor. Kitap, aile ilişkilerinde duygu ve yaşantıların nasıl birbirine karıştığı, zaman zaman kördüğüm olduğu halleri analitik bir şekilde anlatıyor. Yalnızca anlatmakla kalmayıp, onları titizlikle ayıklıyor, yerli yerine koyup, açıklık getiriyor. Kız çocuk ve anne arasındaki ilişki dinamiklerinin derin bir şeklide analiz edildiği bu kitap birçok kadın için son derece aydınlatıcı olma ve kendi durumlarını sorgulama sürecini teşvik etme potansiyeli taşıyor. Bir psikoterapi denemesi olarak ele alınabilecek bu ilginç kaynak, kişinin kendi kendini keşfetmesi, kendi içsel gerçeği ile yüzleşmesi, şeffaf olması, doğal ritmini bulması açısından son derece yol gösterici bir işleve sahip. En önemlisi, kitap kendi yaşamımızı ve gelişimimizi düşünmemizi, kendi acı ve yaralarımızla yüzleşmemizi teşvik ederken, böyle bir sürecin ne denli güç olsa da ayrıştırıcı ve bütünleştirici özelliği ile iyileştirici bir süreç olduğunu ve 'öz'e ulaşmanın kendini kabulü kolaylaştırıp 'şimdi'de var olmayı sağladığını açıkça gösteriyor. Kitap çok boyutlu ve çok katmanlı olarak irdelenebilecek özelliklere sahip. Bu yazıda hepsini ele almak mümkün değil. Yine de bir dönem kitabı olarak, bir gelişim psikolojisi kitabı olarak, davranışı açıklayan danışma kuramları ve bir terapi modelinin uygulaması olarak vb. açılardan 'insan'ı anlamanın gerçekçi bir anlatısı olarak okunması gerekir. Öyle ki kitap, içinde pek çok hayat barındırıyor ve onlardan hiç değilse biri sizin hayatınızla temas edebilir. O temas parçasına tutunarak kendi hayatınızın izini sürebilirsiniz. Anlatılanlar belki sizin ya da tanıdığınız kişilerin öykülerine benzeyebilir. Belki bir yerlerde yazarın gördükleri ile sizin gördükleriniz çakışabilir, belki teğet geçebilir. Neler göreceğiniz; bu kitabı okurken sizin elinizdeki feneri nereye ve nasıl tuttuğunuza bağlı olarak değişebilir kuşkusuz. Yazar, kitabının telif ve satış gelirlerinin tümüyle 'Kadın Haklarını' savunan Sivil Toplum Kuruluşlarına bağışlanacağı notunu Özel Söz olarak paylaşıyor.


Bir seri olarak başlamayı planladığım özet patolojilerin birinci yazısı gastroenteroloji ve genel cerrahi ders notlarından hatırladığımız karaciğer apseleri. Amaç detaylı bilgi vermek değil akılda kalması gereken noktaları hatırlatarak genel bilgiler vermektir. Karaciğer apseleri ilk kez Hipokrat zamanında tanımlanmış eski bir hastalık grubudur. Bu dönemden günümüze gelirken özellikle 20. yy' da etiyoloji, tanı ve tedavisinde önemli ilerlemeler olmuştur. Karaciğer apseleri temelde pyojenik ve amebik olarak ikiye ayrılır. Pyojenik apselerin kaynağı %31-45 safra kesesi ve safra yolu hastalıklarıdır. Diğer nedenler sıklığına göre sıralanırsa portal ven yoluyla yayılım, hematojen yayılım, doğrudan yayılım ve kriptojenik/kist hidatiktir. Hematojen yayılım portal ven veya hepatik arterle olur. Divertikülit, apandisit ve benzeri intraabdominal enfeksiyonlar pileflebite yol açarak karaciğer apsesi yapar. Bakteriyemiye neden olan enfeksiyonlar hepatik arter yoluyla karaciğerde pyojenik abseye yol açabilir. Bunun dışında komşu bölgelerdeki enfeksiyonlar da doğrudan karaciğere yayılarak apse yapabilir. Ayrıca bir kısım apse kriptojeniktir. Pyojenik apsenin en sık belirtisi ateş, karın ağrısı, iştahsızlıktır. Bir kısım hastada gece terlemesi, öksürük, kilo kaybı, sağ plörezi olabilir. En sık klinik bulgular ise Hepatomegali ve duyarlı karaciğerdir. Hastada sarılık genellikle olur. Daha nadir asit saptanabilir. Laboratuvar parametrelerinde lökositoz. Anemi, hipoalbuminemi sıktır. Özellikle ALT ve GGT yüksektir. Abseler soliter veya multipl olabilir. Soliter abseler genelde sinsi seyirlidir. Multipl abseler akut ve toksiktir. Abseler genelde sağ lobtadır. Gram 8-9 aeroblar sıklıkla izole edilir. İlk sırada E.coli vardır ancak çoğunda patojeniteden birden fazla mikroorganizma sorumludur. Dolayısıyla kültür önemlidir. Tanıda ilk basamak klinik şüphe olmakla beraber mutlaka ilk basan-makta USG bakılmalıdır. Apseler hakkında detaylı bilgi için BT' den yararlanılır.son zamanlarda tanı için MR kullanılmaya başlansa da üstünlüğü ortaya konulamamıştır. Tedavinin temeli antibiyoterapi, BT veya USG eşliğinde drenaj-cerrahi ve nedene yönelik tedavinin planlanmasıdır. Amebiasis, Entamoeba histolytica nedenli enfeksiyon sonucu gelişir. İntestinal mukoza invazyonu sonucu portal kan ile parazitler karaciğere ulaşır. Amebiasisli hastaların %3-9 'unda apse gelişir. Klinik bulguları pyojenik apse ile aynıdır. Şikayetler birkaç hafta sürer. Erkeklerde sıklık 3-10 kat fazladır. Komplikasyon amebik absede daha sıktır. Laboratuvar parametrelerine bakılırsa normokrom normositer anemi ya da mikrositer anemi görülür. Lökositoz ve yüksek sedimentasyon hızı vardır. Alkalen fosfotaz ve serum albümin düşük bulunur. Amebik pyojenik ayrımı en iyi seroloji ile yapılır.indirekt hemaglutinasyon ve gel difüzyon presipiti en duyarlı ve özgül olanlardır. Amebik apse şüphesinde tedaviye hemen başlanmalıdır. Metranidazol ile başlanan tedaviye 4-5 günde klinik yanıt oluşur. 7-10 günde apsede küçülme saptanır. Metronidazol yanıtından sonra drenaj-cerrahi sıklığı azalmıştır ancak hala kullanılması gereken durumlar vardır. Peruktan aspirasyon tanıda da yardımcıdır. Tıp fakültesi öğrencilerine hitap eden güzel bir özet olmuş. Teşekkürler.


Ortalama uzunluğu 3,5-4 metre olan ince bağırsaklar, sindirim ve absorbsiyonun temel organıdır. Bunun yanı sıra immünolojik ve endokrin olaylarda da rol alır. Herhangi bir sebeple yapılan bağırsak rezeksiyonunun sonrasında hastanın yaşam şansını ve kalitesini belirleyen temel faktörler vardır. Bunlardan bazıları rezeke edilen segmentin boyu, yeri ve hastanın genel durumudur. Bu faktörlerden uzunluktansa anatomik pozisyon yaşam için daha önemli gibi durmaktadır. Proksimal rezeksiyonlar distalden daha iyi tolere edilirler. Nedenleri, erişkin ve çocuk olarak ikiye ayırmak faydalı olacaktır. Erişkinde mezenter damar tıkanıklıkları, crohn, strangüle fıtık, volvulus, tümör başta gelen sebeplerken çocukta nekrotizan enterekolit, intestinal atrezi, gastroşizis, malrotasyon, volvulus önemli sebeplerdir. Evre 1: Ameliyatı takiben geçen 3 haftalık süreçtir. Kısalan bağırsak ve artan mide salgısı nedeniyle sıvı kaybının maksimum olduğu dönemdir. Bu dönemde tedavi sıvı ve elektrolit açığının kapatılmasına dayanır. Hastaya bağlı olarak 2. ya da 3. gün civarı total parenteral beslenmeye başlanır. 30 kcal/kg düzeyde enerji uygundur. Mümkün olan en kısa zamanda oral ya da enteral beslenmeye geçilmelidir. Dışkı hacmi ve sıvı elektrolit dengesi bu kararda belirleyicidir. Evre 3: Genellikle 3-12 ay sonunda bu evre başlar. Yapılan ameliyata bağlı olarak çok sayıda beslenme ve metabolizma sorunu çıkar. Hastaların %30'unda osteomalazi ve pek çoğunda anemi vardır. Hiperokzalüri, hipomagnezemi, üriner sistem taşları, safra kesesi taşları gelişebilir. Bu dönemde ishali kontrol etmek için 2. dönemde kullanılan ilaçlar faydalıdır. En az bir yıl oral stabil olarak beslenen ve büyük bir sorun yaşamayan hastaların sıvı ve katıların ayrı alınması gerekliliği ortadan kalkar ve normal diyete geçer. Bir metreden az barsağı kalanlarda uzun süreli ya da ömür boyu evde parenteral beslenme desteği gerekebilir. Kaynak olarak İskender Sayek'in editörlüğünü yaptığı TEMEL CERRAHİ EL KİTABI kullanılmıştır. Bir diğer özet patoloji yazıma buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Bilgilendirici ve öz bir yazı olmuş. Elinize sağlık sayın yazar.


Tütün insanda kanser oluşumu için bilinen en önemli önlenebilir nedendir. Temel risk faktörü sigara içimi olsa da çeşitli şekillerde dumansız tütün de risk oluşturur. Üstelik tütün tüketimi sadece kişisel sorun değil pasif tütün solumaları ile de akciğer kanseri nedenidir. Sigara içimi kalp ve damar hastalıkları, kanserler ve solunum problemi sebepleri başta olmak üzere yılda 4 milyondan fazla insan ölümüne neden olur. 2020 tütün sebepli ölümün 8 milyon olacağı tahmin edilmektedir. En büyük artış gelişmekte olan ülkelerde beklenmektedir. ABD'de tütün her yıl 400.000'den fazla insan ölümüne yol açmaktadır ve bunların 1/3'ü AKCİĞER kanseri nedeniyledir. Nikotin tütün yaprağındaki bir alkaloittir; tütünle ilgili hastalıklara direkt neden olmaz, ancak yüksek düzeyde bağımlılık oluşturur. Nikotin beyinde katekolamin deşarjı ile sigara içiminin; kalp hızının artışı kan basıncında yükselme gibi akut etkilerden sorumludur. Sigaranın yol açtığı hastalıkların en sık görülenleri akciğerleri tutar ve amfizem, kronik bronşite akciğer kanserini içerir. Dumanındaki ajanlar trakeobronşial mukoza üzerine doğrudan irritan etkiye sahip olup inflamasyon ve artmış mukus üretimine neden olur. İmmün yanıt, lokal üretilen enzimlerin de etkisiyle akciğer dokusu zarar görür ve sonunda amfizem gelişir. Ateroskleroz ve tabii ki komplikasyonu miyokart enfarktüsünün sigara ciddi birliktelikleri vardır. Mekanizmaları ise karmaşık ve birçok faktörle ilişkilidir, bunlar arasında trombosit agregasyonunun artması ve miyokardın oksijenlenmesinin azalması eşlik eden oksijen ihtiyacında artma ve ventriküler fibrilasyon eşiğinin düşmesi bulunmaktadır. Sigara içimi hipertansiyon ve hiperkolesterolemi ile birlikte olduğunda bu yöndeki risk üzerindeki etkileri katlayarak arttırır. Akciğer kanserine ek olarak tütün dumanı, oral kavite, özofagus, pankreas ve mesane kanserleri gelişimine de katkı sağlar. Tütün ve alkolle kombinasyonu oral, larengeal ve özofageal kanserlerin gelişme riskini katlayarak arttırır. Annesinin sigara içmesi erken doğum ve spontan düşük riskini arttırır ve intrauterin büyüme geriliği gelişir. Bununla birlikte gebelik öncesi sigarayı bırakan annelerin çocukları normal doğum ağırlığına sahiptir. Sigara dumanına maruz kalan pasif içicilerde de bazı zararlı etkiler oluşur. Bu kişilerde AC kanseri insidansı içmeyenlere göre 1.3 kat artar. ABD'de her yıl 35 yaş üstünde akciğer kanserinden ölen yaklaşık 3000 kişi, pasif içici konumundadır. Daha çarpıcı olanı, koroner aterosklerozis ve ölümcül MI riskinin artışıdır. ABD'de her yıl 30.000 ile 60.000 kardiyak ölümün pasif maruziyet ile ilişkili olduğu ortaya kondu. Sigara içilen ortamdaki çocuklarda respiratuvar hastalıklar ve astım sıklığının arttığı görülür. Sigara içmeyenlerde ki pasif içicilik, nikotinin metaboliti olan kotininin kan düzeyi ölçümü ile belirlenebilir. Birleşik devletlerde sigara içmeyenlerin ortalama kotinin düzeyleri geçen 15 yıl süresince halka açık yerlerdeki yasak nedeniyle %60'dan daha fazla azalmıştır. Ancak tütün dumanına maruz kalma özellikle çocuklar için hala evlerdeki büyük halk sağlığı problemi olarak durmaktadır. Birçok yeni şey öğrendim. Elinize sağlık.


Özgürlük kavramı herhangi bir ideoloji belirtmeyen bir kelimeden ibaret gibidir. Oysa özgürlük, insanlık medeniyeti boyunca süregelen en geçerli ideolojilerden bir tanesidir. Üç büyük dinde de özgürlüğün önemi ve gerekliliği birçok kez vurgulanır. Özgür Toplumun Temelleri isimli bu kitapta İngiliz iktisatçı Eamonn Butler, liberal düşünce etrafında uzun bir deneme kaleme almış ve bireysel özgürlüğün toplumsal gerekliliğini anlatmaya çalışmış. Bireysel özgürlüğün neden korunması gerektiğine dair giriş niteliğinde olan bu eserde, herkesin aklına gelebilecek çeşitli sorulara cevaplar aranmış. Özgür bir toplumda olması gereken temel özelliklerden basitçe bahseden Eamonn Butler, kurduğu argümanları örneklerle desteklemeye gayret göstermiş. Her ne kadar öne sürülen örnekleri basit ve yetersiz bulmuş olsam da kitapta akademik bir anlatıdan ziyade herkesin kolayca anlayabileceği bir dil hedeflenmiş. Yer yer yazarımızın kendini Doğu toplumlarının bakış açısından soyutladığını hissetsek de aslında özgürlük ve bireyciliğin kökenlerinin Batıdan çok önce Doğu'da olduğunu açıkça söylemeyi ihmal etmemiş: İslam, ta en başından beri iktisadi özgürlük ve bireysel teşebbüs gibi, Batı toplumlarının çok sonra itibar etmeye başlayacağı değerlere açıktı. Türk imparatorları çoğu zaman Avrupa'daki krallardan daha hoşgörülüydü. Yazarımız kitabın çeşitli yerlerinde İbn-i Haldun'dan da alıntı yaparak onun birey mülkiyetine yönelik sözlerini vurgulamaktan çekinmemiş. Özgürlüğü doğal olarak liberal teori çerçevesinden yorumlayan yazarımız, olaylara sadece iktisadi açıdan değil ahlaki açıdan da yaklaşmış. İktisadi bir anlatıdan ziyade özgürlüğün temel kurumları olan adalet, eşitlik ve mülkiyet gibi kavramlara yoğunlaşılan bu eserde, eşitliğin maddi eşitlik ve aynı hayat standardına sahip olmak anlamına gelmediğinin altı birçok kez çizilmiş. İngiliz iktisatçı Butler, eşitliği ahlaki eşitlik, kanun önünde eşitlik, siyasi eşitlik ve fırsat eşitliği olmak üzere dört başlık etrafında tanımlamış. Bireyin sahip olduğu gücü kendi çıkarları doğrultusunda kötüye kullanabileceğini klasik literatürdeki gibi tekrarlayan Butler, bu sebeple devletin denetlenmesi gerektiğini savunur ve demokrasinin önemini anlatır. En büyük sorunun hükümetin nasıl seçileceğinde değil onun nasıl kısıtlanacağında olduğu tespitini yapan yazarımız, gücün insanı yozlaştırabileceğinin altını çizer. Her ne kadar pozitif örnekler yönünden zayıf bir kitap olsa da öne sürülen argümanlar okuru içine çekmekte ve Butler amaçladığı ana fikri başarıyla okura sunabilmektedir. Örneğin: İnsanların doğru hükümeti seçecek kadar kolektif bilince sahip olduğunu, ancak kendi hayatlarını idare edecek kadar bireysel bilince sahip olmadığını iddia etmek saçmadır. diyerek toplumun kendi kendine karar alamayacağını öne süren düşünceye karşı çıkmaktadır. Kar denen kavrama yüklenen olumsuz manayı da eleştiren yazarımız, bunun parasal getiri ile eşit olmadığını anlatmaya çalışmaktadır. Aslında para yalnızca bir aracıdır. Hepimiz her an daha faydalı olacağına inandığımız bir şey için başka bir şeyden fedakarlık yapmaktayızdır. Klasik liberal düşüncenin temellerini tekrarlamaktadır Eamonn Butler. Doğru ve faydalı bilgileri engellemediğimizden emin olmanın tek yolu tüm fikirlerin yayınlanmasına izin vermek ve fikirlerin tartışılarak güçlü ve zayıf yönlerinin ortaya çıkacağına güvenmekten geçer. Bu, çoğunluğun kesin gibi gördüğü konularda bile herkesin kendi görüşlerini savunmasına izin vermek anlamına gelir... Eğer diğerlerinin yanıldığını düşünüyorsak o görüşlerin susturulması değil, masaya yatırılıp çürütülmesi gerekir.


Ve Fransız ihtilali, insanlığa özgürlüklerin kapısını açan devrim!? Öyle mi gerçekten yoksa şeytanın da mı gözü açıldı bizimle birlikte. Şöyle ki monarşi, oligarşi vb. yönetim anlayışlarında insanlar özgür olmadıklarının bilincine varabiliyorlardı fakat bunun değişmesi ile soyluların aklına yeni bir şey geldi. Onların istedikleri özgür olmak mı yoksa olduklarını sanmak mı. Sanırsam sanmaları onları tatmin etmek için onlar adına yeterli. Öyleyse bunu yapmaktan geri durmayalım. Eskiden tahtalardan yönettiğimiz ama akıllarına yön vermediğimiz insanların şimdi de zihinlerindeki tahtlarımıza oturalım. Onlar biz istedik, biz düşündük, biz hissettik, biz istedik ve yaptık sansınlar ama herşeyin aslında bizim dileyip, isteklerimizden öteye geçtiğini anlamasınlar. Bizim de işimize gelir. Bir sorun olduğunda artık kellesi alınacaklar biz olmayacağız. Hayali bir konuşma ama düşünülmemiş olması imkansız. Ne pahasına vazgeçtik her şeyden. Bir rüyada yaşamak için, niye çünkü tatlıydı ve kolaydı. Ama varlığımız için direnmek ise bir o kadar zor ve acı.


Başlıktan da anlaşılacağı üzere hikayemiz, Özür dilerim cümlesine çokça maruz kalan insanların dertlerini biraz anlatabilmek ile ilgili. Öncelikle biraz bu işin temeline inmek istiyorum. Sürekli çevremizden hatta kendi iç sesimizden duyuyoruz, nerede o eski insanlar, nerede o eski duygular, nerede o eski bilmem neler... Evet, artık maalesef o eski zamanlarda yaşanılan, eski Türk filmlerinde örneklerine çokça rastlanılan derin duygular, tertemiz ilişkiler yok denecek kadar az. Herkesin bir menfaatin peşine düşüp, yuvarlanıp gittiği, böyle şeylere kafa yoracak ne vaktinin ne gücünün olmadığı bir çağda yaşıyoruz. Herkesin şahsi meseleleri o kadar yoğun ki kimsenin kimseyle uğraşacak durumu kalmamış neredeyse. Duygular, insani ilişkiler öylesine ikinci plana atılmış ki onca işin arasında bir de bunlarla mı uğraşılacak durumu yerleşmiş bünyelere. Bu kısımları hepimiz zaten biliyoruz kimimiz kabul etmiyoruz, kimimiz kabul ediyor fakat düzeni değiştiremediğimizden bir şekilde arada kaynayıp gidiyor, biraz savaşmaya kalktığımızda ise psikolog kapılarını tırmalamaya başlıyoruz. Velhasıl, bu konular böylece uzar da uzar, biz gelelim bu durumlar temelli esas konumuza! Özür dilerim söylemimize. Genellikle söyleyenin rahat, duyanın bir o kadar mağdur olduğu durumlara ait bir cümle. Bir haksızlığa maruz kaldığınızda, karşı taraf istese de istemese de geri dönüş olmadığından elinde bu cümleden başka size verebileceği herhangi bir şey yok, fakat bunu duyduğunuzda sizi kurtaran bir durumu da yok. İşin muhasebesini yaptığınızda onca alacaklı hesabınız bu kelimelerle kapatılıp mutabık olunmaya çalışılıyor hatta mutabık olunamayıp, siz biraz isyan edince yavaş yavaş borçlu bile olabiliyorsunuz, şunun gibi mesela; Özür dilerim dedik ya ! Özür duymak değil ki dert be kardeşim, mesele haksızlığa uğramamak. Fakat ne yaparsanız yapın bunu anlatamayacaksınız. Çünkü karşı tarafın haksızlığı yaptıktan sonra tek çaresi de bu özür dilerim Şimdi gelelim neden sürekli buna maruz kaldığımıza; ben bunu sevgi eksikliğine bağlıyorum, hani şu yukarıda bahsettiğimiz derin derin yaşanan duygular var ya artık onların, yine yukarıda kısaca değindiğim muhtelif sebeplerden günümüzde yeterli derecede mevcut olamayışına. İnsanlar mal, mülk, para sevdası ile o kadar meşgul ki sevgiye saygıya ayıracak vakitleri veya buna tahammülleri yok, öncelikler daima farklı. Böyle bir ortamda kimin umurundasınız ki ? Peki, haksızlık yapıp özür dilemek yerine hakkınızı kim savunabilir? Tabii sizi seven ve sayan insan/insanlar, size daha az özür dilerim diyen veya aynı konuda bir kez özür dileyen, az yanlış çok doğru insanları mümkün mertebe hayatınızdan çıkartmayın. Az Özür dilerim li, bol sevgili günleriniz olsun.


Pablo Neruda ve postacı arasındaki hikayeyi anlata Il Postino gerek müziği gerek konusuyla çok özel dönem filmlerinden bir tanesidir. Dünya edebiyatında en lirik şairlerden biri olan Neruda'nın yaşamına odaklanan film, 5 Ocak 1996 tarihinde Türkiye'de gösterime girer. Yönetmenlik koltuğunda Michael Radford'un oturduğu filmin başrollerinde ise Philippe Noiret, Massimo Troisi, Maria Grazia ve Cucinottta yer alır. Türkçeye Postacı şeklinde çevrilmiştir. Film, birçok duygunun en estetik yansımasıdır. Postacı, her anlamda çok özel bir yapımdır. Ardience Paciencia'nın Ateşli Sabır oyunundan uyarlanmıştır. İtalya'da her şeyden uzak, yoksul bir adada geçer bütün olay. İnsanın kendisini izlerken oldukça keyifli, bir o kadar da hüzünlü hissetmesine neden olan bir kurguya sahiptir. Daha önce filmden bir sahneye tesadüfen şahit olduktan sonra, Bu filmi mutlaka izlemeyelim! diyerek izlemeye başladığım filmdeki mekanların her biri, karakterler, olay ve tabi ki Neruda'nın kendisi; farklı bir diyara keyifli bir yolculuk yapmamı sağladı. Pablo Neruda ve postacı, çok özel ve dikkat çekici bir konuya sahip. İtalya'nın fakir bir balıkçı köyünde yaşayan Mario Ruoppolo , baba mesleği balıkçılık yapmak istemeyen bir karakterdir. Yaşadığı yerde herkes, aynı kaderi paylaşır. Bir ada köyü olması nedeniyle kimsenin farklı bir meslek seçme hakkı yok gibidir. Fakat Mario Ruoppolo, kaderini değiştirmek ister. Bu nedenle postacı olur ve mesleğe adımını atar. Sürgün hayatı yaşayan Şilili Pablo Neruda de bu adada yaşamaktadır. Neruda'ya gelen postaların, ünlü şaire götürülmesi gerekir ki bu iş, Mario Ruoppolo'ya düşer. Neruda'yı aşk şairi olarak niteleyen Mario, şairin mektuplarını götürmeye ve ünlü şairle çok özel bir dostluk geliştirmeye başlar. Neruda sayesinde mecaz sanatıyla tanışan postacı, bu sanatın tam olarak ne olduğunu bilmez. Neruda ile sohbetlerinde, mecazın inceliklerini öğrenmeye başlar. Postacı, köydeki kafenin sahibinin yiğeni Beatrice Russo'ya aşık olur. Neruda'nın şiirleriyle kıza olan aşkını en estetik şekilde ifade eder. Beatrice, bu şiirlere ve Mario'nun aşkına aşık olur. Filmin konusu her ne kadar basit olsa da filmde çok özek duraklar bulunmaktadır. Bunların her biri yaşama dair bir fikir edinmemizi sağlar. Modern dünyanın en sorunları yanlarından biri, 1950 yılında bir balıkçı köyünde geçen olaylar üzerinden izleyiciye yansıtılır. Bir sahil kasabasında, balıkçılık bir kader değil de nedir? Dört bir yanı sularla çevrili bir köyde, yapabileceğiniz en iyi şey, balık tutmak gibi görünür. Pablo Neruda ve postacı balıkçılık mesleği üzerinden özgürlük konusuna odaklanır. Gerçekten özgür müyüz? Mario, balıkçı olmak istemez. Hatta filmde bu durum oldukça etkileyici bir şekilde anlatılır. Babası ile konuşan Mario, ne zaman tekneye çıksa, kendisini hasta hissettiğini söyler. Oysa babası, onu pek de dinliyor görünmez. Balıkçı olmak istemediğini fark eden Mario, kendisine yeni bir meslek bulur: Postacılık. BAFTA ve Oscar ödüllü filmde, insanın kendisini her şeyden soyutladığı müzikler eşliğinde Neruda ve Mario, çok özel bir dostluk kurar. Mario, Neruda sayesinde şiir sanatının incelikleri hakkında bilgi sahibi olmaya başlamıştır. Şiir okur, mecazlar üzerine düşünür, edebiyat yolculuğunda çok özel bir adım atar. Bir gün, köydeki en güzel kız olan Beatrice'ye aşık olur Mario. Pablo Neruda ve postacı filminde kırılma noktalarından biri, bu aşk sahnesidir. Neruda'dan yardım isteyen Mario, kızı şiirlerle kendisine aşık etmek ister. Neruda, sevgili dostu Mario'ya yardım edecektir. Gerçekten de kız, şiirin ve Mario'nun çekimine kapılmıştır. Ama yiğeninin içinde bulunduğu durum, kafenin sahibini mutlu etmeyecektir. Bütün işin Neruda'nın başının altından çıktığını düşünen kadın, hesap sormak için Neruda'nın evine gelir. Onun yüzünden Mario'nun şiirler yazdığını ve yiğenini etkilediğini söyler. Neruda: Benim şiirlerimle kızı başta çıkarmışsın. Postacı: Senin yazdığın şiirle kızı baştan çıkardığım doğru. Ama o şiir sana ait değil. Postacı: Evet. Şiir yazana değil ihtiyacı olana aittir. Filmde Mario Ruoppolo karakterini canlandıran Massimo Troisi, filmden önce, yaşadığı kalp rahatsızlığı nedeniyle tedavi olmak zorundadır. Fakat filmin çekimlerinin ertelenmemesi adına, tedavisini ertelemeyi tercih eder. Filmde, bir gösteri sırasında polisin müdahalesi nedeniyle hayatını kaybeden Mario, gerçek hayatta film çekimlerinden 1 yıl sonra hayatını kaybeder. Bu çok ilginç tesadüf, birçok açıdan sancılıdır. Massimo Troisi, filmin başarısını görecek kadar yaşayamamıştır. Filmde de sessiz sedasız hayatını kaybeden, daha doğrusu öldüğünü daha sonradan öğrendiğimiz Mario karakteri ile gerçek hayattaki Massimo ve Neruda, filmin konusu ve olaylar ve daha pek çok unsur; Il Postino filminin neden izlenmesi gerektiğini bir kere daha gözler önüne serer. Eğer bu filmi izlemediyseniz, şimdi filmin o derin sularına dalmanın vakti!


Ben ki Cihan-ı hakan, ali muhakkak. Sen ki şu padişahın işine bak! Tevazu demek alçakgönüllülük demektir ya hani. Derin derin olanı ise gönlümüzün taa kuyularında saklı kalan alçakgönüllülüğümüzdür bizim. Varlığını gönlüne gömen, niyetini bir kendine bir Allah'a saklayan, nurunu kendince başkaları tarafında anlaşılamamakla gizleyen ne mübarek insanlardır onlar! Velhasıl ne kadar derinlerde olsa da onların aslı, buraya kadarmış demek ki bu hikayenin de bu faslı. Çünkü biz bu güzel insanları duyduk, gördük ve bildik. 'Nalıncı Baba' derler ona. Atları da bir o kadar sever, zaten nallarını da sevdiği kadar iyi yapar. -Amma velakin içkicidir, eğlence aleminin çukurunda batadurmuştur derler. -Hatta durmakta kalmamış ölmüştür de bu Baba! Bir velvele varsa bir de ona vesile. Unkapıda'da aynı istikamette batan bir Güneş ancak o küreye inat sıradanlığını bir o kadar bozan İstanbul akşamı yaşanıyordu. Kokuşmuş bir ceset surların hemen kenarında kendini belli ediyor ve ahaliyi çok geçmeden etrafına toplamıştı. -Sakın ha komşu bu adamı düşünme. Ayyaşın tekidir bu! -Bir zahmet bilelim, kırk yıllık komşusuyuz! Oracıkta insanlar böylesi bir muhabbete dalmışken ben dalgın dalgın yerde yatan adama bakıyordum. Dert etme dua et diyen gönlüme baktım, -Bin meseleye derman bir vesile yarattım! Bugün sarayda Güneş ne kadar doğması gerektiği gibi doğduysa da Sultan Murad için de aynı şeyin söylenmesi zor bir gündü. Bir hali var belli. 'Ama padişahtır kendileri, nasıl sorulur, nasıl edilir, kim bilir?' diyeceğim de zaten halini bir görseniz bırakın sormayı, kanadı yeni biten bir kuş gibi size doğru uçmak istiyor ve adeta 'Ne olur bana yardım et!' diye de kanat açıyordu. 'Hayrola padişahım canınızı sıkan bir durum mu var?' diye sorar Sultanının üzerindeki garipliği farkeden Vezir-i azam Siyavuş Paşa. -Siyavuş Paşam dün gece bir rüya gördüm lakin tedirginimdir. -Davran paşam hayır mı şer mi öğreneceğiz, gidiyoruz. Padişah öyle nizami gider ki sokaklar arasından sanki daha öncesinde buralardan defalarca geçmiş, nerede, ne zaman döneceğini dahi her detayına kadar biliyor gibiydi. Vezir de bu hal karşısında şaşkınlıkla Sultan Murad'ı takip etmekle yetinmiş, nereye gidiyor oldukları hakkında bir soru dahi soramamıştı. -Ecelinden bulsun, evine attığı kadınlar düşünsün şimdi halini! Yahu padişahın nedir böyle bir adamdan umduğu medet anlayamadım doğrusu. Zannımca Murad Han da anlayamamış olacak ki bu işin peşini bırakmadı ve cümlelerin ortaya savrulduğu alana iyice yaklaştı. Bütün herkesin bir yana savrulan kelamlarını dinledikten sonra bir yaşlı adam vardı ki daha çok mahsun ve belli ki ondan ticaret yapmış, onunla da bir müddet ahbap olmuş. -Babacığım hele bu ölen adamı tanır mısın, anlat da dinleyelim., diye sordu padişah sus pus kendisi gibi ahaliyi dinleyen yaşlı adama. -Evladım, şu ölen adam, biz ona 'Nalıncı Baba' deriz. Azaplar çarşısında çalışır, orada nal yapar. Nalının da esaslısını yapar. İşinde çok iyidir ancak bir huyu vardır ki beterdir. Kazandığı tüm parayı da gider her gün içkiye harcar, akşamları da evine hayat kadınları sokar. Yaşlı adamın böyle demesiyle beraber iyice hiddetlenen topluluk bir hırsla böylesi rezil bir adamın cenazesini dahi kaldırmamaya karar verdiler ve çekip gittiler! Herkes gitti de kimler kaldı dersiniz: Rüyasının sırrına ermek isteyen bir adam. Selamındır ruhumuza, vur nalına baba vur, Vurduğun her hamlede ruhum bulsa huzur. Siyavuş paşa ne kadar ısrar ettiyse de gitmek için bir türlü kabul etmedi Sultan Murad. -Halktır, gitmekte haklılar mıdır? Bilemem. Ancak biz bu cenazeyi defnedeceğiz. -Padişahım madem içiniz rahat etmez, saraydan birkaç hoca tutalım onlar bu işi halletsinler. Lakin bu cevap padişahın derdine çözüm olamamış, rüyasının da hikmetini açığa çıkaramayacak olacak ki kabul etmedi Sultanımız. -Olmaz, Siyavuş paşam. Bu işi biz halledeceğiz. -Merak buyurma sen, bu adamı ben yıkar yıkar hem de namazını kıldırırım. Bu cümlesine kuradursun Vezir-i azam padişah bitirtmesin cümlesini. Siyavuş paşanın aklına Ayasofya'dan tut Fatih'e kadar en güzel camiler gelir ve aklına gelenleri bir bir söyler. Padişah ise içlerinden devlet mensuplarının en az buyurduğu cami olan Fatih Camii'ni kararlaştırır. İşini gizlice ve tez halletmek ister çünkü. Az çok geçer ki camiye gelirler. Vezir hemen arar da bulur boylu poslu bir tabut ve hesabı yakın bir kefen. Sultan o sıra başlar cenazeyi yıkamaya. Yıkar da hayırdır inşallah! Adamın yüzü yıkandıkça nur bulur ve gündüzsüz aydınlanır gasilhane. Hayırdır inşallah. Naaşı yıkandıktan sonra kefenlenir, tabutuna yerleştirilir ve olması gerektiği adetince musalla taşına koyulur. Ancak hava hala karanlıktır ve ezan vaktine de pek uzaktır. O sıra Vezir-i azam bir sıkıntıya düşmüş ki yaklaşır Sultan Murad'a doğru. -Sultanım vakit pek uzaktır, namaza daha var. Düşündüm de ben derim ki biz yanlış yaptık. Hiç sormadık ki bu adamın eşi, çocuğu var mı, yakını nicedir. Bir sormak lazımdı. -Doğrudur Siyavuş paşam. Ben şimdi o mahalleye gideyim de bir arayıp sorayım yakını, evi var mıymış. Sen burada kal, beni bekle. Sultan yollara düşer ve gece vakti sora sora gider ölmüş bir adamın evini. Eninde sonunda da nalıncının evini bulur. Çalar kapıyı, karşısına yaşlı bir kadın çıkar. Hanımı olurmuş. Sultan Murad'a içeri davet buyrulur, o da yaşanan hadiseyi bir bir anlatır. Ancak yaşlı kadın hiç bozuntuya vermeden dinler, sanki bu günü bekliyormuşçasına susar. Bu vefat onu hiç şaşırtmamış gibidir. -Ah olum ah! Bizim adam bir acayipti doğrusu. Akşamlar kadar nal vurur,yorulur,kahrolur sonra kazandığı parayla da gider şişelerce içki satın alır başkaları satın almasın diye. Eve gelince de gider hepsini helaya dökerdi. -Ben sizin zamanınızı satın aldım değil mi şimdi?, diye. Malum onlar da 'Evet.' derlerdi. Kendisi bütün kadınları bir odaya toplar ve çıkar, beni ise o odaya sokar ve binbir alimden İlmihal okuturdu. Hal buydu evladım. Sokakta herkes onunla farklı farklı konuşur, gece eve girdiği kadarını yüzüne vurur ancak girdikten sonra ne yaptıklarını hiç düşünmezler, sormazlardı. -Kocana ayyaş diyorlar, evine kadın atıyor diyorlar anneciğim! -İnsanlardan laf duymamak için namazını dahi mahalle camisinde kılmazdı. Uzak mahallelerdeki camilere gider, orada namazını kılar gelir, işine koyulurdu. -Laf dinletemedim ki yavrum! O kadar dedim ona: 'Cenazene kimseler gelmeyecek böyle yaparsan.' diye. Ben öyle deyince bana demez mi 'Ben mezarımı bahçeme kazarım.' diye. Ve hakikaten de kazdı. Hemen evin arkasında hala duruyor kazdığı yer. O öyle deyince de sinirimden 'Hadi mezarını yapacaksın söyle be adam seni kim yıkar,kim omuzlar?' dedim. Teyze şöyle bir sustu. Bir yutkundu, bir durdu. Biliyordu böyle bekledikçe karşısındaki gencin merak içinde olacağını. Ama söylemek istemediğinden değildi ki bu bekleyişi, inanmak istemediğindendi. Hatırladı da güldü şimdi. Derin derin tevazu etmek buymuş belli ki. Bir cümlene bakarmış Sultan'ın evinin yolunu arayışı. 'Hem padişahın işi ne?' demek dahi vesile olurmuş nice hikmetlere. Hem de Fatih Cami'nden kalkan bir istikamette. Batsa da gönüle dokunan gülün bir tanecik iğnesi, Bir kimsedir nalıncı baba, bir bülbülün ezan sesi.


Yaşlanıyorum. Yaşlandıkça, yaşlandığımı daha iyi fark ediyorum. Yaşlandığımı fark ettikçe, yaşlanmanın acısı ve ağırlığı daha fazla düşündürüyor. Düşünmek ağrıtıyor. Daha fazla ağrıdıkça, daha fazla yaşlanıyorum. Parabolik ihtiyarlık. Ben böyle bir adam değildim. Ben yazardım, hep yazardım ama sağa sola yazardım. Köşelere yazardım, eşe dosta yazardım, sevdiğime yazardım, sevmediğime yazardım, yazmak için yazardım. Ama bugün, kendime yazıyorum. En acıklı mektup kendine yazdığınmış, bunu fark ediyorum. Yaşlanıyorum. Benden önceki yüz-belki bin- milyarlarcası gibi. Senin gibi. Yaşlanıyoruz, beraber. Ben bunu yazarken, sen okurken. Düşündükçe daha hızlı ihtiyarlıyorum. Olanı, olmayanı, olası olanı, direkten döneni veya hiç dönmeyeni. Ne tatlı günler, ne tatlı yaşam. Aslına bakarsan, çoğumuz tatlıyı o kadar sevmez azizim, aslında hiçbirimiz. Bu glikolik dürtüler, bize sonradan öğretilmiş! Boş ver bu defa Dostum'un tavernayı, gel bi'kere de benim balkonda içelim neyse o içtiğin. Tamam, denizi görmez öyle orta yerinden meridyenin ama bozkırda da yağmur başka kokar Akdeniz'den. Bu toprağın çatlağında yanan sırt, başka ağrır. O kadar paramız var, yanlış anlama bize göre değil ayakkabıyla bastığın halılar, hayır, yanlış anlama, halısında değiliz meselenin, temizlemesi zor oluyor halıdan o lekeyi. Üstüne düşündükçe daha açık hatırlıyorum. Hatırlamak, en kötü şey, hele de yaşlandıkça, biliyorum. Çünkü yaşlandıkça birikiyor hatalar. Belki bu yüzden çoğu şeyi hatırlamıyor çoğu ihtiyar. Adına bir hastalık koy, ilaçlar, tedaviler ama belki de bilerek altına işer yaşlılar. Yoksa koca Mustafa, ak-pak, sakallı, vurabilseydi yumruğu masaya yer gök inler, niye bez bağlasın kıçına bu yaştan sonra? Yaşlandıkça çürüyor, kötü kokuyor, beraberinde taşıdığın bütün ölü insanlar. Biz, bizden önceki yüz-belki bin- milyarlarcası gibi, yaşlanıyoruz. Ni'çe Şopen'haurun çözemediği ve aslında hiç de komik olmayan ilahi komedyanın orta yerinde ve tek tırnak içinde, 'Dante gibi'. Ne tatlı günler, ne tatlı yaşam. Aslında tatlıyı çoğumuz o kadar sevmez azizim. Tek ihtiyaç duyduğumuz birazcık imkan. Ki biz biliyoruz, eline imkan geçen, tanrının adıyla başlayıp ne alçaklıklar yapmadı! Not: YAZISININ YAYIN HAKKINI BANA VEREN S.Ö'e TEŞEKKÜRLER. Yaşlanma hiçkimsenin karşı koyamayacağı bir olgu. İnsanları bazen huzurlu bir mutluluğa bazen derin bir korkuya sürüklüyorsa da herkes için geçerli olan şey, bir gün geriye bakıp yaşanan güzel günleri düşündüğünde yaşlandığındır. Zamanla her şey fark ediliyor ne yazık ki. Kendinin yaşlandığını değil de eski fotoğraflara bakınca sevdiklerinin, annenin, babanın yaşlanmış olması insanı üzüyor. Birgün ayrılmanız gerektiğini bilmek gerçekten insanın kalbini çok burkan bir farkındalık. O bir gün maalesef zannettiğimizden yakın olabiliyor. Bazen bir andan bazen de parça parça toprağa emanet ediyoruz .


Kiraladığı otomobille Hollanda ve Belçika'yı gezdikten sonra, sıra hayallerinin şehrine gelmişti. Adım adım keşfetmek istediği Paris'te ne yazık ki yalnızca yirmi dört saat kalabilecekti. Zira, İzmir uçağına yetişmek için ertesi akşam yola çıkması; bütün gece yolculuk yaptıktan sonra sabahın ilk ışıklarıyla birlikte aracı şirketin Frankfurt Havaalanı'ndaki ofisine teslim etmesi gerekiyordu. Geceyi geçireceği tek yıldızlı otelin ücretini kredi kartıyla ödemiş, arabanın deposunu da az önce girdiği benzin istasyonunda tamamen doldurmuştu. Hesabına göre, aldığı yakıt onu Almanya'ya kadar rahatlıkla götürecek, hatta, boş depoyla teslim aldığı aracı içinde bir miktar benzinle teslim edebilecekti. Benzin aldıktan sonra kredi kartında yalnızca doksan lira limit kalmasına aldırış etmedi. Nasılsa cebindeki yüz Euro'yla bir gün daha idare edebilirdi. Zaten Türkiye'ye döndüğü gün maaş alacaktı. Paris'te kalacağı yirmi dört saati verimli bir şekilde değerlendirmek istiyordu. 'Hava kararmadan Ressamlar Tepesi'ne giderim, Sacre Coeur Bazilikası'nı gördükten sonra Fransızların meşhur soğan çorbasının tadına bakarım. Yarın da tüm günümü Louvre Müzesi'ne ayırırım,' diye düşündü. Basın kartı sayesinde Avrupa'daki muhteşem müzeleri hiçbir ücret ödemeden gezebiliyordu. Aklından bunlar geçerken, sağ şeritte tepe lambası yanıp sönen bir araç belirdi. Göz göze geldiği aracın sürücüsü sol elini yukarı doğru kaldırıp işaret parmağıyla kendisini gösterdi. Bu hareketin anlamını çok iyi biliyordu. Önüne geçen aracı takip etmeye başladı. Dört yüz metre sonra otobandan çıkıp polis arabalarının pusuya yattığı cebe girdiklerinde; 'Alman plakalı araçla Fransız polisine yakalanan bir Türkiyeli böyle bir durumda ne yapmalı?' sorusunun yanıtını bulmaya çalışıyordu. Kontağı kapattığında kafasındaki sorunun cevabını da bulmuştu: Ne olursa olsun sakinliğini koruyacak, tuzağa düşmüş bir av hayvanı gibi çırpınmayacaktı. Görkemli bira göbeğini taşımakta zorlanan kır saçlı Fransız polisi, aracından indikten sonra ağır aksak adımlarla genç adamın arabasına doğru yürüdü. Paris'e varmanın sevinci kursağında kalan genç gezgin ise, o sırada derin derin nefes alıyor ve 'Soğukkanlılığını yitirmemelisin Berk!' diye kendine telkinde bulunuyordu. Bu otobanda hız sınırı yüz otuz kilometre, yüz kırk kilometre hız yaptığınız için doksan Euro ceza ödeyeceksiniz. dedi. Ülkesindeki birçok üniversite mezunu gibi Berk'in yabancı dili de yetersizdi. Bu konuda kendisini uyaranlara kulak tıkayıp tek başına Avrupa turuna çıkmış, bu cesur davranışı ailesi ve arkadaşları arasında endişeyle karşılanmıştı. Ancak gözü pek Berk'in karşısında bu kez sıradan biri değil bir güvenlik görevlisi vardı. 'Ya söylediği şeyleri anlayamazsam,' diye korkup endişeli gözlerle baktığı polisin düşüne düşüne konuştuğunu görünce rahatlamış, adamın meramını anlayınca da sevinçle elini cüzdanına atıp son parasını gülümseyerek uzatmıştı. Yediği cezaya sevinen bir sürücüyle ilk kez karşılaşan polis, bu tuhaf insanı daha yakından incelemeye karar verince pencereye iyice yaklaşıp Berk'i tepeden ayağa süzdü. Bir anormallik göremeyince, meraklı bakışlarını aracın içine çevirdi. Karşılaştığı manzarayı kafasındaki şablonların hiçbirine uyduramayınca, 'Ne uğraşıcam bu değişikle!' dercesine omuz silkip ruhsatı ve sürücü belgesini istedi. Belgeleri alan polis ağır adımlarla otuz metre ilerdeki aracına doğru yürüdü. Adamın ardından bakakalan Berk, kaplumbağa hızıyla hareket eden bir güvenlik görevlisinin hala görev başında olmasına çok şaşırdı. Sıkıntılı bir on dakikanın ardından tekrar boy gösteren trafik polisinin elinde, ruhsat ve sürücü belgesinin yanı sıra bu kez ceza makbuzu da vardı. Eksik olan tek şey para üstüydü. Evrakları alan Berk, bir kelime dahi etmeden paranın eksik olduğunu bakışlarıyla anlatmaya çalıştı. Kendisine dik dik bakılmasından rahatsız olan yaşlı polis açıklama yapma gereği duyunca, iki avucunu birbirine sürtüp: No ten Euro! diyerek baklayı ağzından çıkardı. Elin Paris'inde beş parasız kalan Berk, artık on Euro'sunu kurtarmaktan başka bir şey düşünmüyordu. İşlemleri bitmesine rağmen, yüzüne acıklı bir ifade kondurup beklemeye başladı. Türkiye'de olsa polisin yanına gider, yalvarıp yakarır, kendini acındırır, ne yapar eder parasını geri alırdı. Fakat dilini bilmediği bu ülkede ağlak bir suratla bekleyip kendisini acındırmaktan başka elinden bir şey gelmiyordu. Berk'in gitmediğini gören haraççı memur kafasını sertçe ileri doğru uzattıktan sonra sağ elini yukarı doğru kaldırıp, 'Daha ne bekliyorsun hadi ikile!' der gibi kaş göz işareti yaparak racon kesti. İçinden; 'Bu ülkenin polisleri ne kadar da acımasız' diye geçiren Berk, son umudunun da suya düşmesi karşısında: Başlatma on Euro'na, burada biraz daha beklersen başın fena halde derde girecek, bir an önce uza! diye söylendi kendi kendine... Polis, anlamını bilmediği kelimelerin sırrını çözmek için dikkatle Berk'in yüzüne bakınca da tüm şirinliğini takınıp No problem! dedi. Yaşlı trafikçinin beklediği yanıt bu olmalıydı. Yüzünde beliren gülümsemeyi gizlemek istercesine arkasını döndü, sonra da yeni avlar bulmak üzere yavaşça aracına doğru yürüdü. Yalnızca iki kelime söyleyerek badireyi atlatan Berk'se, daha fazla vakit kaybetmenin gereksiz olduğunu düşünüp arabayı çalıştırdı. On dakika sonra siyah tenli insanların çoğunlukta olduğu Paris varoşlarındaydı. Çocukluğundan beri kara kıtaya özel bir ilgisi olan Berk; dünya üzerinde Euro'ya ihtiyaç duymayacağı bir yerin özlemiyle kendini Afrika'yı keşfetmeye çalışan bir gezgin olarak düşledi. Muhteşem hayal gücü onu Paris varoşlarından alıp Serengeti Ulusal Parkı'nın vahşi doğasına götürmekte gecikmedi. Zürafaları hayranlıkla izliyor, yaklaşmasına izin veren uysal aslanların başını okşuyor, azgın nehirlerde yüzerek karşı kıyıya geçiyordu. Ancak nedense hayalleri aniden korkutucu bir hal aldı. Kavurucu güneş altında yürümekten bitkin düşmüş, üstelik susuz kalmıştı. Bir damla su çıkar umuduyla elindeki boş matarayı çatlak dudaklarına yaklaştırıp sallamaya başladı. Matarası da ağzının içi gibi kupkuruydu. Önünde uzanan geniş Paris caddeleriyle yapıların göz alıcı mimarisi imgelerini daha fazla canlı tutmasına izin vermedi. Giderek silikleşen gündüz düşlerinin yerini gerçek görüntüler aldı. Şehir merkezine doğru ilerlerken, radyonun hoparlöründen yükselen romantik Fransızca şarkıya eşlik ediyordu. Az sonra, Paris'in her yerinden görünen heybetli Eiffel Kulesi kulağına; Hoş geldin monsieur! diye fısıldadı. Son Euro'sunu Paris polisine teslim eden ve cebinde otopark parası dahi olmayan bir turist olarak kulenin bu güzel dileğini Maalesef hoş bulmadım! diye yanıtladı. Berk'in bu cevabı üzerine Gustave Eiffel mezarında ters döndü.


Parkinson hastalığı başta titreme özellikle ellerde-, hareketlerin yavaşlaması , yürüme bozukluğu ile seyreden nöron hasarı ve kaybıyla giden bir hastalık. Sebebine bakıldığında ise nöronlar arasında sinyal iletiminde görev alan sinüklein adlı falan filan bir proteinin aşırı üretimi veya beyin dokusunda birikmesi sonucu nöronların ölümüne bağlı olduğu tespit edileli yıllar olmuştu. Bir insan Parkinson hastası ise şayet, bu sinükleinler özellikle gidiyor ve beynin hareket için sorumlu olan merkezlerinde toplanıyor ve mantıken olarak da bu hareket problemlerine yol açıyor. Elbette bu tek bir sinirde olan bir şey değil. 'Zincirleme bir reaksiyon misali' sinirlerde yayılımı olan bir sürece sahip olan bir hastalık, Parkinson. Ancak tüm bu ilerlemişliğe rağmen tıp dünyasında Michigan'da bulunan Van Andel Research Institute'ten Viviane Labrie yaptığı çalışmalarla devrim niteliğinde bir bakış açısı getirdi Parkinson hastalığına. Viviane ablamız: 'Bu zincirleme reaksiyonun beyinde başladığını söyleyen de kim? Bana kalırsa sindirim sisteminde başlıyor.' dedi ve bağırsakların sinükleinler için beslenme ortamı oluşturduğunu, proteinin daha sonra vagus sinirine, buradan da beyne ulaştığını söyledi. Michigan'daki Van Andel Ensititüsü'nde yapılan 1.7 milyon kişinin son 50 yıldaki verileri neticesinde Translational Medicine'da yayımlanan araştırmaya göre, bağırsaklarda ve apandiste Parkinson'daki gibi sinükleinlerin biriktiği ve apandisit ameliyatı geçirenlerin Parkinson'a yakalanma risklerinin %20 daha az olduğu gösterildi. Yani açık olarak apandis ile Parkinson arasında bir bağlantı olduğu bu çalışma ile gösterilmiş oldu ancak bu apandis alınınca Parkinson bitiyor değil ki bu yapılan çalışma ile söylenen bir şey de değil. Böylesine ufuk açıcı bir konu ile aslında vücudumuzda hastalıkların tek bir sistemi değil multisistemik bir patoloji sonucunda oluştuğunu söylemek buna binaen de diğer tüm hastalıkların da aslında bu tarz yaklaşımlara açık olduğunu söyleyebiliriz. Yazımın başındaki sorumuzun cevabını aldığımıza göre bu yazıyı amacına ulaşmış olarak kabul ediyor ve çok da uzatmıyorum. Böyle bir ilişkiyi ilk defa duydum. Çok teşekkürler. Bence öyle görünüyor ki sağlık alanı yakın süreçte yeni bir paradigma kayması yaşayacak. Bu da tüm araştırmacılara yeni bir bakış açısı kazandırıp onları farklı araştırmalara yönlendirecek. Bu aynı zamanda bizim tıbbı algılamamızı da değiştiriyor, farklı bir pencereden bakabiliyoruz. Fakat ben hala bu mikrobiyata veya CRISPR gibi gündem olan konuları yeterince anlayamıyorum. Bana sanki günümüzdeki araştırmalar çok sonuç odaklı çalışıyormuş gibi geliyor. Modern klasik tıbbın önem verdiği fizyoloji pek önemsenmeyip sondan başa doğru bir mantık üzerine gidiliyor. Tabi ki Sondan başa doğru gitmek de bilimin gelişmesinde bir yöntem. Hatta hiçbir çalışma sırayla baştan sonra gitmiyor; bölük pörçük parçaların birleştirilmesiyle bir bütün haline geliyor. Fakat bu sebepten dolayı ben hem bu konuları aklıma tam oturtamıyorum hem de bu konular henüz yeni bir paradigma kayması yaratamıyor. Fakat en başta dediğim gibi, bu bir gün olacak ve çok da uzak değil gibi. Falan filan protein kısmında eğlendim 🙂 Güzel yazı için teşekkürler. Ben bu konuya farklı bir bakış açısı getirmek istiyorum. Mesele herkesin aynı yoldan da gitmesi olmamalı. Her problemin sadece bir çözümü olmadığı gibi tıbbi bir konunun da çözümü birden fazla yoldan olabilir. Hani sadece sonuç odaklı çalışılıyor demişsiniz ya, bu konudaki eksiklik herkesin sonuç odaklı çalışması. Bazı kişilerin de konulara problem odaklı bakmaları lazım. Yani bireyin hangi taraftan iyi çalışacaksa oradan konuya bakması lazım. Herkes bir yerden bakarsa, sadece bir yolu kullanırsa, yalnız bardağın dolu tarafından bakarsa ya da sadece tümdengelim yaparsa iş zaten zorlaşır. Bize farklı yerlerden bakan ve farklı yollar kullanan, bardağın boş tarafından da bakan ve tümevarım da yapan insanlar lazım.


Şu anda Jurnal'e girdiniz ve etrafınıza bakıyorsunuz. Çünkü bu Jurnal hayata gözlerini elan açtı. Işıktan gözleri kamaşan Jurnalin ismi Parlak, Parlak Jurnal parlak fikirleri ortaya koyması için şu anda karşınızda duruyor. Kendisi tarihten bilime, edebiyattan politikaya kadar fikirlerini ortaya koyacak. Eleştirmekten kendini almayacak. Zira eleştirmeyenlerden korkar Parlak, her şeyi onaylayanlardan. Eğer bu Jurnal'in fikirlerinin tek bir zihinden geldiğini sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Ben diyeyim 10 yazar, Jurnal desin 20 yazar. Yani bu demek oluyor ki Jurnal tek kaynaktan beslenmiyor. Yazılarını Jurnal'e tek bir beyin işlemiyor. En başından beri birden fazla yazarla birlikte içerik üretiyor. Tamam etrafta hiçbir şeycikler yok ama dediğim gibi yeni doğdu bu Jurnal. İyi ki doğdun Kişisel Blog Tadında Çok Yazarlı Blog Parlak Jurnal, nice yıllara! Gerçekten güzel bir siteniz var. Elinize sağlık. Hayatın anlamını çözmüşsünüz. Yaşamak ancak çalışmak ve üretmek ile anlamlı olabilir. Çok sesli bu site için teşekkürler!


21. yüzyılda insanlar, genellikle mesleklerini icra etmeden önce bu meslekte yeterli olduklarını kanıtlamak için ya da o unvanı almak için belirli derslere tabi oluyorlar. Ve bu şekilde 'okul' denilen kavram hayatımızın önemli bir noktası haline geliyor. Yaşadığımız kapitalist düzende özgürlük parayla sağlandığından, 'okul' kişinin hayatında geçmesi gereken meşakkatli bir kısım haline geliyor. Ülkemizde ise bu konu almış başını gidiyor bir durumdadır diyebiliriz. Toplumda daha çok saygı duyulan mesleklerin olmasından dolayı, hiç istemediğimiz meslekler için bilinmedik zorluklara göğüs germek durumunda bırakılıyoruz. Sürekli değişen sistemlerden tutun da bizim tarafımızdan bile seçilmeyen ama bizim okumak için çalıştığımız ve sınavlarına girdiğimiz, bizi belki de dönülmez ufuklara yollayan bir kısır, kara döngüden bahsediyorum. Bizzat bu döngüden muzdarip olan birisi olarak konuşmaya haddimin olduğunu düşünüyorum. Henüz biz ilk okuldayken, girmek zorunda hissettirildiğimiz, bu rekabet doğrultusunda sokakta oynamayı unutur hale gelip aslında gerçekten güzellik ve içtenlikle yapabileceğimiz şeylerin bizim için ıstırap haline gelmesiyle başlıyor her şey. İlkokul ve ortaokulun sonuna kadar Matematik dersinin hakkından gelebiliyorsak 'bir dahi', Türkçe veya Sosyal Bilgiler gibi derslerin hakkından gelebiliyorsak sıradan ya da 'geri zekalı' muamelesi görmeye başlıyoruz. Ve bu durum lisede bulacağımız ve çıktığımızda belki de bizden birçok parçamızı götürecek bir serüvenin başlangıcı oluyor. Liseye geçiş sınavlarını 'kazanabilmek' için ömrümüzü çürütüyoruz, lisenin ilk senesini bizim için verimsiz geçecek şekilde yaşayıp anlamsız bir boşvermişlikle başlayan bu yıl ile birlikte gerçekten zararlı ve toksik bir döngünün içinde kayboluyoruz. 'Bu sınav geçsin lisede rahatlayacaksın' yalanı söyleniyor bizlere. Liseye girebilmek için çaba sarf ettiğimiz sınavın bir süreç olduğunu bize hiç kimse söylemedi. Söylemediği için lisenin ilk yılı gelen bir boşvermişlik durumuyla birlikte üniversite sınavında temelimizi oluşturacak lise bir konularını öğrenebilme şansını da tamamen çöpe atmış olduk. Bize söyledikleri aptal yalanın hayatımıza mal olacağının farkında bile değillerken, çevremizdeki insanların bu şekilde de psikolojik şiddetine maruz kalıyoruz. Her ne olursa olsun kazandıktan sonra o sınavın ve insanların yaptıklarından sonra yaşadığı psikolojik durumlara gelince, işte onlar esas önem arz edenler! Matematik dersine karşı fobisi oluşmuş birisini ele alalım. Sözel bir bölüme gitmiş ve üniversitenin fakülteye ortak koyduğu sayısal temelli bir ders; o derse her girdiğinde yaşadığı çarpıntı ve panik atakların, her sayı ve matematiksel terimlerle üstüne gelen duvarların kim hesabını verecek! Biz gençlerimize en çok hangi meslekten para kazanacağını öğretiyoruz hep. Onlara 'Ne olmak istiyorsun?' veya 'Bu hayattaki tutkun nedir?' diye sormuyoruz. Kendi toplumsal değer ve normlarımızı onlara kanunmuş gibi uymaları konusunda baskı uyguluyoruz ve kendi doğrularımızı onların da doğruları olmak zorundaymış gibi onlara lanse ediyoruz. Sırtlarını kamburlaştıran bu yükler bizim kendi ellerimizle koyduğumuz yüklerken, onlara 'dik dur!' diyerek baskı uygulamaya hakkımız var mı? Bu neslin dinlenmeye çok ihtiyacı var. Bu neslin paradan çok hayallerinin anlatılmasına, hayallerinin ilham olmasına çok ihtiyacı var, bu neslin korkmadan 'Üniversite okumasam da para kazanabilirim.' diyebilerek dik durabilen, özgürce gülebilen, kendini yetiştirebilen bir nesil olmaya ihtiyacı var. Bu nesil zorluklara göğüs germiş bir nesilken ağızları kapatılıp, gözlerinin bağlanmasına izin vermeyelim.


Guardians of Galaxy filminden tanıdığımız Chris Pratt ve The Hunger Games filmlerinden tanıdığımız Jennifer Lawrence'ı bu bilim kurgu filminin başrollerinde görüyoruz. Filmin yönetmeniyse Morten Tyldum. Yani kadro olabildiğince güzel. Chris Pratt filmde Jim Preston karakterini canlandırıyor, Jennifer Lawrence ise Aurora Lane karakterini. Filmde; farklı gezegenlerin keşfedilmesiyle, Dünya'daki insanların tamamen gönüllü olarak koloni adını verdikleri gezegenlere taşınması ve bir gemide yolculuk sırasında oluşan aksilikler anlatılıyor. Yolculuk normalde 120 yıl sürüyor ve bu süre boyunca 5000'den fazla insanın uyku kapsüllerinde metabolizmaları durdurularak hayatlarına ara veriliyor. Yolculuğun bitmesine 4 ay kala uyandırılıp koloni hayatlarına alışmaya başlıyorlar. Fakat daha 30. senesindeyken Jim Preston'ın uyku kapsülü bozuluyor yani 90 sene önce uyanmış oluyor. Tekrar uyumak için her yolu deneyen Jim, bu şekilde 1 seneyi tek başına geçiriyor. Tam intihar etmeyi düşünürken kapsülün içinde Aurora'yı görüyor. Aurora babasından çok etkilenen ünlü bir yazar. Jim her ne kadar kendine engel olmaya çalışsa da dayanamayıp onu da uyandırıyor. Bunun üstünden yaklaşık 1 sene geçince bir kişinin daha uyanmasıyla sorunun uyku kapsülünden kaynaklanmadığı anlaşılıyor. Film izleyene kapana kısılmışlık, çaresizlik duygusunu hissettiriyor. Bir insanın bazen son derece bencil, bazense son derece fedakar olabileceğini görüyoruz. Ama "Durum ne kadar kötü görünürse görüsün, iyi gibi görünen bir durumdan daha iyi olabilir." sonucunu çıkarabiliyoruz. Film her ne kadar bilim kurgu gibi görünse de bilim kurgu yönünden zayıf durumda. Özellikle "Yıldızlararası" filmi gibi bir bilim kurgu bekleyerek izleyenleri büyük bir hayal kırıklığına uğratıyor diyebilirim. Bilim kurgudan çok romantizm ön planda. Yani romantizm severler için iyi bir tercih olabilir. Bence film görsellik açısından çok ileri seviyede değildi. Ama özellikle oyunculuk ve verdiği mesajlar açısından etkileyiciydi. IMDB puanı 7.1 olan "Uzay Yolcuları"nı izlemenizi tavsiye ederim. Yazını okumaya başlarken acaba içinde spoiler var mıdır diye tereddüt etmiştim ama hiç spoiler vermeden filmi çok güzel bir şekilde anlatmışsın. Bilim kurgu filmlerini ben de çok severim ve bu filme gitmeyi düşünüyordum ama tavsiyeni okuduktan sonra filme gitmeyi düşünmüyorum artık teşekkür ederim. Film maalesef bilim kurgu olmaktan çok uzaktı. Uzayda geçen bir aşk hikayesi izledim sadece. Bilim kurgu hayranlarını üzecek bir konusu var. Kaleminize sağlık, böyle güncel konuları ele almanız biz okurlar açısından önemli teşekkür ederiz, yazılarınızın devamını bekleriz.


3 saatlik bir film... Şahsen savaş sahneleri güzeldi ama romantizm içeren dakikalar filmde gereksiz yer kaplayarak filmin havasını bozmuş. Bir yerden sonra "yav kardeşim hadi savaş sahneleri nerde" diyorsun. IMDB'de 7'yi anca geçer diye düşünüyordum ama 6.1 puan almış. Ama izlenir mi diyeceksiniz, bence izlenir. Pearl Harbor Saldırısı, Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri'nin 7 Aralık 1941 (Japonya saatiyle 8 Aralık 1941) sabahı Hawaii adalarının Oahu adasında bulunan Pasifik Filosu ve Pearl Harbor askeri üslerine karşı düzenlediği sürpriz saldırıdır. Operasyonun amacı, Büyük Okyanus'ta kuvvetle muhtemel olan bir Amerikan askeri müdahalesini önlemektir. Saldırı sonucu 12 Amerikan savaş gemisini ciddi şekilde hasara uğratmış veya batırmış ve 188 savaş uçağını imha etmiş, ve 2.403 Amerikan askeri ile 68 sivilin ölümüne neden olmuştur. Bununla beraber Pasifik Filosu'nun üç uçak gemisi, üssün önemli tankerleri, denizaltılar ve fabrika gemileri gibi unsurları limanda değildi ve zarar görmekten kurtuldu.


Peekay, Bollywood sinemamasında oluşturulmuş naçizane bir Aamir Khan eseri olarak 2014 yılında vizyona girdi. Ve Bollywood' da kalmayıp tüm dünyada konuşulan filmlerden biri haline geldi. Yine bilirsiniz ki Aamir Khan'ın '3 Aptal, Her Çocuk Özeldir, Lagaan, Ghajini' gibi diğer filmleri de oldukça çok konuşulmuş ve izlenmişti. Aamir Khan, Anushka Sharma, Sushant Singh Rajput gibi dünyaca ünlü Bollywood yıldızlarının rol aldığı bir komedi filmi olan Peekay, uzayda yaşayan bir uzaylı halkının dünyaya keşif için kendilerinden birini yollamalarıyla başlar. Fakat geri dönüş bileti olan, evine gitmek için sahip olduğu anahtarı kaybetmesiyle dünya macerası karmaşık bir hal alan uzaylı kendisine bir yol bulabilmek için insanlara bir sürü sorular sorar.Ki bu sorular hem evine varmak hem de dünyayı anlamakla ilgili sorulardır. Fakat durum beklediğimizden farklıdır. Sorduğu soruların oldukça çocuksu olması ve insanların bunca yoğunluğu arasında komik durması ona 'P.K.' lakabını taktırır. Ancak bu sorular zamanla felsefi bir boyut alır ve önceleri yalnızca P.K'ın zihnini meşgul ederken sonraları Hindistan'da ünlü bir kanalda muhabir olan dostu Jagat Janani'nin dikkatini çeker ve bir zaman sonra tüm Hindistan'ı sorduğu basit sorular çalkalar. Budizm'den Müslümanlığa birçok dinin yaşandığı Hindistan topraklarında saf ve temiz fikirlere sahip P.K. evinin yolunu gösteren anahtarı bulmak için her dine dahil olur ve inançları gereğince her duayı eder fakat bir türlü anahtarı bulamaz. P.K. sordukça insanların sorduğu , insanlar sordukça ise gerçeklerin açığa kavuştuğu bir film.


80 darbesinin yapıldığı gece henüz subay olmuş ve bıyıkları yeni terlemiş bir delikanlıydım. O yıllarda en prestijli iki meslek şüphesiz askerlik ve doktorluktu. Türk ordusuna subay olarak katılmanın gururu ve onuru içinde başım dik bir şekilde babama sarıldığım günü dün gibi hatırlarım. 7 çocuğa hem annelik hem babalık yapmış, her birini okutmak için canhıraş çalışmış bu emektar adamın nasır tutmuş ellerini öperken dudaklarım bana hediye ettiği 22 yılın yumuşaklığına sahipti. Köydeki aileme ve dostlarıma veda ederek büyükşehirde göreve başlamıştım. Henüz askeriyenin düzenine ve disiplinine yeni alışmıştım ki 12 Eylül darbesi gerçekleşti. Gece askerlerin koşarak bana getirdikleri emre göre küçük bir ilçede postaneyi basarak iletişim ağına el koymam gerekiyordu. Askerlerimi alarak jipime bindim ve gençliğimin verdiği ateşle postanenin kapısını tekmeleyerek içeri girdim. İçeride yaşlı bir amca oturuyordu. Askerlerin silahları amcaya doğrultmasıyla amcanın elindeki bardağı düşürmesi bir olmuştu. Amcayı o halde görünce aklıma babam geldi ve hemen askerlere silahlarınızı indirin emrini verdim. Amcaya bir askeri darbe gerçekleştiğini ve sıkıyönetim ilan edildiğini söyledim. Dudakları titreyerek Evde iki kızım var, biri hamile ve doğum yapmak üzere. Ne yapacağım ben? telaşesiyle ağlamaya başlaması içimde bir şeylerin kopmasına sebep oldu diyebilirim. Bu emir komuta zincirinde benim yerim ne? düşüncesi ve kendimi piyon gibi hissetmeme sebep olan olaylar silsilesini amcanın üzüntüsü katmerlemişti. Hemen yanıma amcayı, şoförü ve iki askeri aldığım gibi jipime atladım. Karanlıkta önümüzü zor görerek ilerliyorduk. Amcanın tarif ettiği binanın önüne geldiğimizde etrafta başka komutanların askerlerinin devriye gezdiğini gördüm. Beni görünce selam durdular. Jipimden inerek 'amcanın kızının hastaneye götürüleceğini' söyledim ve tekrar görev yerime dönmek üzere oradan ayrıldım. Bir sonraki sabah sokağa çıkma yasağı artık resmileşmişti. Ben de bana verilen bölgenin komutanı olarak askerlerimi teftiş ediyor ve sokağa çıkanlara gerekli cezaların verilmesini sağlıyordum. O esnada eski bir binanın önünde askeri okuldan arkadaşım olan yine komutan bir dostumla karşılaştım. Hazır onu görmüşken bir yandan biraz eski günlerin belini kıralım umuduyla laflıyor bir yandan da etrafı kolaçan etmeyi ihmal etmiyordum. O anda yukarıdaki pencelerden birinde genç bir kızın bana bakmasıyla dünyam tersine dönmüştü. 23 yıldır yaşamadığım garip bir duyguyu yaşadım. Gözlerimi kaçırmak istiyordum fakat gözlerim güzel gözlerine kenetlenmişti. İşin ilginç yanı o da gözlerini kaçıramamış ve hafiften kızarmaya başlamıştı. Yalnızca birkaç saniye önce görmemle beraber kalbimi yerinden çıkaracakmış gibi hissettiren bu kız kimdi? Bütün hücrelerimle onu tanımak, onunla konuşmak istediğimi fark etmiştim. Arkadaşım da bendeki bu değişimi fark ederek baktığım yere merakla gözlerini çevirdi. Kızı görmesiyle beraber gülümsemesi bir oldu. Fakat kız bu hoyrat gülümseme karşısında utanarak başını pencereden içeri soktu. Arkadaşımın bıyık altından soktuğu laflara tepki veremeyecek kadar şaşırmıştım. Birkaç dakika geçmeden aynı pencereden yaşlı bir amca başını uzattı. Amca bana bakarak bir şeyler soruyordu ancak ben onu duyabilecek idrakı kaybetmiştim. Bir anda aklıma amcayla bir şekilde ahbap olma ve kızla iletişim kurmaya çalışma fikri gelivermişti. Zira bizim dönemimizde tanımadığın genç bir hanımla arkadaşlık etmek şimdiki kadar kolay değildi. Hemen amcaya ne istediğini sordum. Amca camiye gitmek istediğini söyledi. Hangi camiye gidersin amca sen? diye sorduğumda bana bir cami ismi verdi. Yasak var, sıkıntı çıkar sonra gidersin diyerek oradan ayrıldım. Fakat caminin ismini aklımda tutmaya çalışıyordum. Anın verdiği panikle başka bir soru sormak da aklıma gelmemişti. Tek isteğim oradan uzaklaşmak ve zihnimi yeniden geri kazanabilmekti. Bir yandan o gözleri yeniden görmek arzusuyla yanıp tutuşuyor bir yandan da unutup gitmek ve işimin başına dönmek istiyordum. Arkadaşım Kızdan çok etkilendin belli diyerek gülümsedi. Öyle oldu şeklinde cevap verdim. O gece rüyamda tekrar tekrar o kızı gördüm. Bana hissettirdiği duygular o kadar lezzetliydi ki uyandığımda onu görememek bütün yaşama sevincimi yerin dibine sokmuştu. Bir gün sonra abimden gelen ve babamın çok hasta olduğunu söyleyen mektupla memlekete dönmek durumunda kaldım. Babam son nefesinde oğlunu yanında istiyordu ve benim izin alıp gitmekten başka çarem yoktu. İhtilal günlerinde komutan olmanın verdiği yasaklardan muafiyeti de kullanarak memlekete gittim ve babamı son kez gördüm. Cenaze işlerini halletmem ve babamla vedalaşmam iki haftayı bulmuştu. Bu esnada görev yerim değişti ve kızla karşılaştığım bölgeye yeniden gitmem birkaç ayımı aldı. Arkadaşım hala oralarda görev yapıyordu. Tam olarak hangi cadde hangi sokak hangi bina olduğunu ikimiz de hatırlamıyorduk. İşin kötüsü amcanın ismini verdiği camiyi de unutmuştum. Keşke amcanın adını sorsaydım diye kafamı taşlara vuruyordum. Geriye tek bir seçenek kalıyordu. Civardaki bütün camileri gezerek o gün karşılaştığım amca olup olmadığını öğrenmek. Ne yazık ki bunun için yeterli vaktim yoktu ve civarda gezebildiğim camileri her namaz vaktinde ziyaret etmeye çalıştım. Arkadaşımdan rica ederek oradan ayrıldım ve kendisinin büyük bir vefa örneği göstererek hemen her vakitte bir camiye gidip orada oturan amcalara Darbe günü genç bir subayla konuştunuz mu? sorusunu yönelttiğini öğrendim. Maalesef sonuç olumsuzdu. Aradan birkaç yıl geçti. O arada bir kez nişanlandım ve bazı sebeplerden dolayı nişan bozuldu. Sokaklardan geçerken camlara bakma alışkanlığı kazanmıştım. Aklım hala pencereden bakan kızda kalmıştı. Kimdi o kız, başına neler gelmişti, ölene dek bir daha karşılaşamayacak mıydım? Unutamıyordum bir türlü ve bu gerçekten korkunç bir histi. Yakınlarda güzel bir lokanta açılmıştı. Üniformamı giymiş sokaklarda volta atarken yeni açılan lokantanın köy yemekleri sattığını gördüm. Köyümü özlediğimi düşünerek içeri girdim ve menüye bir göz atayım dedim. O esnada arkadan bir şaşkınlık sesi duydum. Arkamı döndüğümde darbe gecesi kızı doğum yapmak üzere olan amcanın durduğunu fark ettim. Beni görmesiyle beraber elime eğilmesi bir oldu. Estağfurullah amca dememle birlikte de sımsıkı sarıldı. Senin sayende o gece torunum oldu. Allah ne muradın varsa versin. Yemekler benden. Oturduktan ve karşılıklı biraz lafladıktan sonra, Komutan seni kardeşimle tanıştırayım ki ebedi dostumuz olduğunu bilsin. burası ikimizindir dedi. Amcanın kardeşi mutfaktan koşar adım geldiğinde ikinci şaşkınlığımı yaşadım çünkü bu adam pencereden bakan kızın babasıydı. Amca Komutanım, darbe gecesi bana çok yardım etti şeklinde cümlelerle beni överken kardeşi olan adam beni tanıyamadı haklı olarak. Kısa bir süreliğine konuşmuştuk zira. Ben dedim seni de tanıyorum amca. Bu cümlemin üzerine ikisi de şaşırdı. Nasıl olur komutanım? Nereden tanıyorsun? dedi. Darbe günü pencereden konuşmuştuk. Sonra ben seni çok aradım dedim. Neden aradın, hayırdır komutanım? deyince gerçeği itiraf etmek zorunda kaldığımı anladım. Bunu yazmanıza vesile olan, dokunan neydi acaba size. Bu denli derin ve güzel insanın gönlündekinin hayırlısıyla nasip olması duasıyla vesselam.


ABD Savunma Sekreteri Vekili Patrick Shanahan Türk hükümetinin bir Rus füze sistemi alacağına dair endişelerden dolayı Türkiye'nin F-35 savaş uçağı eğitiminden çıkarılması adına çeşitli adımlar attı. Türk meslektaşlarına, ABD'deki eğitimde mevcut bulunan pilotların 31 Temmuza kadar ülkeyi terk etmelerini ve yeni pilotların eğitime alımının durdurulacağını söyledi. Bir kıdemli ABD savunma yetkilisine göre, Türk topraklarına bu ay gelmesi planlanan S-400 füze sistemi hakkında Türkiye hala fikrini değiştirebilir. Bu şekilde F-35 eğitimi tekrar eski haline dönebilir. Amerika Birleşik Devletleri hali hazırda F-35 materyalleri ve ekipmanlarını Türkiye'ye göndermeyi durdurmuş bir durumda bulunuyor. ABD silahlı kuvvetleri F-35 eğitimi vermediği takdirde Türk pilotları bu uçağı sürmeyi başaramayacak ve ABD ile onun müttefiklerinin birçok hava gücü taktiğini öğrenmekten mahrum kalacak. Bu arada, F-35 programına Türkiye'nin katılımı 31 Temmuz itibariyle askıya alınacak. 6 Haziran'da Türkiye Savunma Bakanı Hulusi Akar'a gönderilen mektupta Shanahan, Arizona'daki Luke Hava Kuvvetleri Üssü ve Florida'daki Eglin Hava Kuvvetleri Üssü'nde bulundan F-35 eğitimindeki 42 Türk pilotunun belirlenen tarihe kadar ayrılması isteniyor. Bu noktada tüm uluslararası yolculukları iptal edilmiş olacak ve Türk Hava Kuvvetleri personellerinin bu üslere girişleri yasaklanacak. Pentagon'da bulunan Savunma Bakanlığı Tedarik ve İdame Müsteşarı Ellen Lord, eğer Türkiye S-400 füze sistemlerini 31 Temmuz'dan önce almış olursa, bu kasıtlı ve ölçülmüş yaklaşım büyük ölçüde hızlandırılacak diyor. Avrupa ve NATO savunma sekreter yardımcısı vekili Andrew Winternitz'e göre alınan bu yaptırım kararının en önemli sebebi Türkiye'nin S-400 eğitimi için Rusya'ya personel göndermesi gibi görünüyor. İki ABD Savunma yetkilisi Shanahan'ın bu mektubu imzalayıp Türkiye'ye gönderdiğini onayladı. Bu mektuba; Türkiye'nin, ABD resmi yetkililerinin F-35 ve NATO hava savunma sistemlerini tehdit ettiğini söylediği S-400 sistemlerini alma kararının devam etmesi dahilinde Amerika Birleşik Devletleri'nin atacağı adımları şart koşan detaylı bir liste eklendi. Bir başka ABD savunma görevlisi bu dokümanda bulunan adımların, iki savunma bakanının daha önce yaptığı bir telefon konuşmasında ele alınıp konuşulduğunu söylüyor. Geçmiş yıllarda ABD Savunma Bakanlığı birçok kez Türkiye'yi S-400 füze sistemleri alımının Türkiye'nin F-35 programındaki ortaklığını durdurabileceği konusunda uyardı. Aynı zamanda füze savunma sistemindeki tercihini Rus sistemlerine bir alternatif olan Raytheon Patriot füzelerinden yana yapmasını önerdi. ABD yetkilileri S-400 ile F-35 ve NATO hava savunma sistemlerinin entegre edilmesi durumunda, önemle korunan askeri sırlardan ödün verileceğini ve yeni hayalet savaş uçakları hakkında Moskova'nın değerli istihbarat toplayacağını söylüyorlar. Shanahan Rusya'ya karşı uygulanan Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası'nı hatırlatarak Eğer Türkiye S-400 sistemini alırsa Türkiye'ye karşı CAATSA yaptırımlarının uygulanabileceği konusunda ABD Kongresi'nin güçlü bir fikir birliği var dedi. Lakin birçok yaptırım tehdidine karşı Türkiye herhangi bir geri adım belirtisi göstermedi. Bu haberler Türkiye ve ABD ilişkileri için gergin bir zamanda geliyor. Erdoğan ABD'nin Suriye'ye karşı savaşan Kürtlere olan desteğine ve Suriye sınırında tampon bölgenin oluşturulmasındaki gecikmeye hala tepkili bir durumda. Aynı zamanda, Türk hükümeti kendi savunma çizgisinin dayanağı olan NATO ve ABD ile Moskova arasındaki ilişkilerini dengede tutmak zorunda. Fakat Türkiye S-400 alımına çok yaklaştığı bu süreçte Pentagon harekete geçmek için daha fazla bekleyemez. Gönderilen mektuptaki belgelere göre, eğitimde mevcut bulunan pilotların Türkiye'ye geri gönderilmesine ek olarak, bu yılın sonunda gelmesi planlanan 34 Türk pilotunun (20 tanesi Haziranda ve 14 tanesi Temmuz ile Kasım arasında) eğitimi de askıya alınacak. Ayrıca 31 Temmuzdan itibaren Türk Hava Kuvvetleri personelinin F-35 Ortak Programı Ofisi tesislerine girişi mümkün olmayacak. Aynı zamanda bu mektup Türkiye'nin kendi personelini bu merkezlerden geri çekmesi konusunda direktif veriyor. Aynı zamanda ABD 12 Haziranda yapılacak olan bir sonraki F-35 üst düzey toplantısında Türkiye'nin katılımını planlamayarak engellemiş oldu. Bu toplantılarda bütün hükümet yetkilileri ve savunma sanayi liderleri bir araya gelip F-35 programının yeterliliğini ve yapılacakları belirliyorlar. Bunlara ek olarak, bu belgeye göre Türk savunma sanayisi F-35 programında artık yer almayacak. Sahip olduğu işler ise alternatif kaynaklara aktarılacak. Shanahan bu mektupta S-400 isteğinin devam etmesi durumunda ortaya çıkacak ekonomik etkiler konusunda Akar'ı uyardı ve S-400 sisteminin temin edilmesi işsizliğe, gayri safi milli hasıla kaybına ve uluslararası ticarette azalmalara yol açacak şeklinde not düştü. Yine bu mektuba göre, Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası yaptırımlarının Başkan Donald Trump'ın Türkiye ile yapılan ticaretin 20 milyar dolardan 75 milyar dolara çıkarılması konusundaki taahhüdünü sekteye uğratacak. Shanahan: F-35 gibi güvenlik konularındaki tehdidinin yanı sıra, Türkiye'nin S-400 sistemlerini temin etmesi ABD ve NATO ile işbirliğini geliştirme ve sürdürme yeteneğini engelleyecektir. Türk stratejisinin ve ekonomisinin Rusya'ya büyük ölçüde bağımlı olmasına yol açacak ve Türkiye'nin iyi gelişmiş savunma sanayisinin ve ekonomik gelişmesinin başarılarını baltalayacaktır dedi. Not: Bu yazının çevrilme amacı, ABD'nin S-400 savunma sistemleri ve F-35 savaş uçakları konusunda Türkiye'nin dış politikası hakkındaki fikirlerini öğrenmek ve ABD kamuoyunun düşüncesini anlayabilmektir. Şahsi düşüncelerimi yansıtmamaktadır. Son olarak bir şey daha eklemek istiyorum. O da şu, acaba Türkiye hava savunma sistemi olarak NATO ülkelerinin kullandığı Patriotları bir şekilde alamadığı için mi S-400'lere yöneldi? Bu Patriot ve S-400 ilişkisine de dikkat edilmeli. -a) ABD'de beklenin aksine, demokrat olan Hillary Clinton seçimi kaybetti ve onun yerine cumhuriyetçi neo-con Donald Trump iktidara geçti. Bu Türkiye için ve hatta dünya için bir paradigma kayması yarattı. -b) Türkiye'nin Uzlaşma Sürecini bitirmesiyle beraber ABD'nin Suriye'de Türklerden ziyade birincil olarak Kürtleri desteklemesi hükümeti kızdırdı ve küstürdü. -c) Türk dış politikasında farklı bir ekolü temsil eden Davutoğlu ve ekibi Türk siyasetinden çekildi. -d) Bütün bunlara ek olarak, Türk ordusu büyük badireler atlattı. Bunlar Türkiye'nin S-400 tercihinin esas sebeplerini oluşturuyor. Esasında Türkiye'nin savunma sistemlerini Rusya'dan alması askeri ve teknolojik değil siyasi bir tepkidir. Fakat bu siyasi tepkinin içerisinde Rusya'nın siyasi hamleleri de bulunmaktadır. Türkiye ABD'ye gösterdiği tepkiyi Rusya'ya bağımlılığını arttırarak göstermemeliydi. Fakat günümüzde olan budur ve bunun sebebi Rus uçağını düşürmekten tutun Putin'in Orta Doğu'daki siyasetine kadar dayanmaktadır. Sonuç olarak, S-400'lere olan siyasi ilgi hem ABD'ye gösterilen siyasi bir tepkiden hem de zorunluluktan kaynaklanıyor. Türkiye dış politikasında başarılı değildir. Bir oraya bir buraya yalpalamaktadır. İç politikada güç kazanmak için kötü düşünülerek yapılan bazı hamleler Türkiye'yi felakete sürükleyebilir. Bir devlet adamı her şeyden önce kendi ülkesini düşünmekle mükelleftir. Fakat politikamız daha çok günü kurtarmak üzerine kurulu. 2)Bu soru hakkında teknik bir cevabım yok ve herhangi birinde de olduğunu sanmıyorum. ABD'nin mektubunda askıya almak gibi bir tabir kullanılıyor. Türkiye'nin F-35 sistemlerinde üretimde bulunduğu parçalar başka ülke ve şirketlere aktarılacak ve Türkiye aradan çıkarılmış olacak. Türkiye'nin yatırımları tamamen boşa gidebilir ve bunun örnekleri çok görüldü. En basitinden geriye gidecek olursak İngiltere de iki firkateynimizi vermemişti. Vermek istemezlerse vermezler bu kadar açık. Zaten bu mektup bazı çevrelerce 2. Johnson mektubu olarak nitelendirildi. Yine burada esas önemli olan F-35 yatırımlarının boşa gitmesi değil, Türkiye'nin yaptırımlara uğrama ihtimali ve NATO kanadında karşımıza çıkabilecek sorunlardır. Bu olay tamamen siyasidir. 3)Bu konuda basında birçok farklı bilgi var. Türk basınına göre Patriot sistemleri ilk önce Türkiye'ye verilmek istenmedi fakat daha sonra S-400'lere ciddi bir şekilde yöneldiğimiz görülünce Patriot'lar teklif edildi. Ama bu sefer de Türkiye bunu kabul etmedi şeklinde. Fakat bunun ABD'ye göre nasıl olduğu biraz meçhul. Bugün S-400 almamızın askeri öneminden çok siyasi bir yönü vardır. Türkiye ABD'ye bağımlı olmadığını söylemeye çalışıyor. Fakat bunu yaparken oldukça tehlikeli sularda yüzüyor. Önemli olan siyasi mesajını verirken askeri yönü unutmaması. Bir S-400'ün NATO uçağını vurması durumunda ne Rusya suçlanacak ne de ABD. Tüm suç Türkiye'ye ait olacaktır. Dış politikada çok romantik davranıyoruz. Dün dostumuz ABD idi bugün tek dostumuz -dünyanın en güçlü, en sadık ve tek amacı Türklere yardım etmek olan - Rusya. S-400 mükemmel fakat Patriot rezalet, Rusya tek dost fakat ABD tek düşman. Bu düşüncelerin hepsi tersiyle birlikte hatalıdır. Fakat bu düşüncelere yol açan romantizm hastalığından hala kurtulamadık.


Biri psikolojik romanlarıyla tanınan Server Bedii lakabıyla meşhur Peyami Safa, Diğeri kan kanseri hastalığına yakalanmış ama edebiyat hayallerinden asla vazgeçmeyen cesur yürekli Sedat. Yolları koyu bir sohbette bir fincan kahveyle 40 yıllık hatıraya dönüşüyor. Peyami Safa: Ah! kesinlikle güzel kardeşim. Dostluğumuzun ilacı kahvelerimizi içerken düşünüyordum da bu tarihi ağaçların gölgesinde bunca yolu kat edip Türk Dili'nin başkentinde buluşmamızda da bir hayır vardır. Peyami Safa: Sedat, açıkçası yanılmıyorsun. Birçok roman yazmama rağmen kendi hayatımı en çok yansıttığım kitabım: Dokuzuncu Hariciye Koğuşu oldu. Sedat: Biliyorum efendim, sadece bunu sizden duymak istedim. Benim gibi çocukken siz de hastaymışsınız, gerçi hastalıklarımız farklı ama ikimizinde ortak yönü çocukluğumuz. Peyami Safa: Düşünüyorum da o yıllarda çok zayıf ve güçsüzdüm. Kemik hastalığımdan dolayı eğitim almaya fırsatım olmadı. Yoksulluğumuzu da ayrı bir kefene koymak lazım. Ama ben hayatımı yazılarımla kazandım, inandım ve başardım. Senin hastalığın nedir bilmiyorum ama sende kahkahalarla başaracaksın bundan eminim kendine güven sadece. Sedat: Efendim, ben kan kanseriyim bir diğer tabiri ile lösemi. Benim hastalığım çok zor, gerçi kolay hiçbir şey yok. Ben çok fazla hatırlamıyorum her şeyi ama annem ve babam çok üzülmüş ve perişan olmuşlar önceleri kıvırcık uzun saçlarım varmış. Şimdikiler gibi değil daha uzunmuş. İlk hastalandığım zamanı hayal meyal hatırlıyorum, yüksek ateşten ve kemiklerimin ağrıması sebebiyle hastahaneye götürüyorlar beni. İlk başta bir teşhis konulmuyor ama yapılan testler sonucu kan kanseri olduğumu öğreniyoruz. Tam 3 yıl sancılarla dolu bir dönem geçiriyorum, benimle birlikte annemle babam da tükeniyor. Neyse ki hayatımın 3 yılını alıp götüren bu hastalık sonucu tedavinin olumlu etkisiyle hastahaneden çıkarıyorlar, benim hikayem böyle. Şuan 16 yaşımda olmama rağmen eğer dikkat etmezsem hastalığımın tekrar etme olasılığı yüksekmiş doktorlar böyle söylüyor. Peyami Safa: Hastalığın süresince neler çektiğini anlayabiliyorum, güzel kardeşim. Ama sen de inananlardansın, inananlar hep başarır. Kendine dikkat edeceğin konusunda hiç kuşkum yok. Maske takmanın sebebini soracaktım ben de ama belki bilmediğim bir şeyler vardır diye seni üzmek istememiştim. Sedat: Efendim, çok teşekkür ederim. Lösemi hastalığı bulaşıcı değildir, maskeyi başkalarına bulaşmasın diye takmıyorum. İnsanların dışarılardan getirdiği mikroplardan kendimi korumak için takıyorum. Bunu bilmeyen çoğu kişi bana virüslüymüşüm gibi bakıyor, bu beni çok üzüyor. Peyami Safa: Peki bunun için çağınızda yapılan duyurular yok mu? İnsanlar hep mi sessiz kalırlar anlayamıyorum. Sedat: Bir çok kurum var, tabi ki efendim ama insan başına gelmeyince anlayamıyor maalesef. Sedat: Tabiki okuyabilirim, Efendim. Sizin kadar güzel asla yazamayacağım, siz döneminizin ışığısınız. umut gökyüzüne doğuyor çocuklar şen, insanlar şen. Peyami Safa: Seni en içten yüreklilikle kutluyorum. Bir şiirle dünya kadar şey anlattın. Şiiri anlayabilenler var olsun. Sedat: Sizin gibi değerler iyi ki varlar. Bizlere yazmak konusunda cesaret veriyorsunuz, zamanınızdan buralara sırf benim için gelmeniz oldukça güzel bir hatıra olarak bende kalacak. Sizin çocukluğunuzda yaşadığınız kemik veremi hastalığının hayatınızı ne kadar etkilese de pes etmeyip savaşmanız doğrusu her zaman sizi rol model almamı sağlayacak, esenlikle kalın. Peyami Safa: Büyük bir hastalık geçirmeyenler, her şeyi anladıklarını iddia edemezler sevgili dostum ve sen anlıyorsun hakla kal. Bu yazı, Evde Kal Türkiye Parlak Jurnal Yazı Yarışmasında 13. olmuştur.


Şu ana kadar hep Nazım'ın Piraye 'ye olan sevgisine şahitlik ettik. Şiirler, mektuplar yazdıran aşkı okuduk. Bu kitapta ise bu aşkın müsebbibi Piraye'de Nazım'ın aşkını irdeleyeceğiz. Kitap Nazım Hikmet'in biricik eşlerinden biri olan Piraye hanımın içindeki bitmeyen aşkı anlatıyor. Peki neydi Piraye'de Nazım olmak? Bir adamın geri dönmeyeceğini bile bile hiç eksilmeden, hudutsuzca sevmek neydi? Piraye'ydi aşkın adı ve müsebbibi idi Piraye bu aşkın. Nazım, Piraye'yi çok sevdi. Ancak evlilik yaşamlarının 13 yılı boyunca Nazım cezaevindeydi. Nazım'ın 1933'ten 1950'ye kadar on yedi yıl boyunca kendisine yazdığı mektupları, Piraye bir tahta bavulda sakladı. Bu şiirler o tahta bavuldan yeşerip kitap haline getirildi. Bu kitabı okumadan önce mutlaka Nazım ve Piraye'nin hayat öyküsünü okumalısınız. İçinde yaşamayı hayal etmediğim bir cennetti seninle olmak. Gel dedin geldim hakikaten, fırtına, deprem, tipi ne olursa olsun kal dedin, kaldım. Her şeye rağmen daima gül dedin, güldüm. Şimdi senden çekip gidiyorum öl dedin öldüm sevgilim. İşte Piraye Nazım'a böylesine yürekten, böylesine tutkuyla bağlıydı. Biz onu hep şiirlerden, meşhur kızıl saçlarından, Nazım'dan tanıdık. Bu sefer bizleri Piraye'de Nazım olmaya davet eden sese kulak verelim. Hep anlattınız, hep yazdınız, iftira ettiniz, kendinizce yargıladınız ama bana hiç sormadınız. Nazım'dan, eşinden, dostundan beni dinlediniz. Ben de Nazım olmak ne demek hiç anlamadınız. Şimdi sıra bende. Sessiz çığlıklarımın yankıları yüreklerinizi titretecek. Susmak yok artık. Haykırıyorum. Seni hudutsuzca seviyorum Nazım... Nazım'ın Pirayesi. Kitabı çok güzel anlatmışsınız, elinize sağlık.


İnsanlar etraflarına algılarının süzgeciyle bakarlar. Algılarımız bazı olayları büyük bazı olayları küçük görmemize yol açar. Eğer algılarımız bozuksa veya yanlış yönlendiriliyorsa küçük olayları büyük olaylar gibi görebilir ve hayatımızdaki tüm problemlere eşit büyüklükte sorunlar gibi yaklaşabiliriz. Bu durumda tüm sorunlar aynı düzeye indirgeneceği için çözümlerimiz vasatlaşacak ve odağımız şaşacaktır. Günümüzde birçok gündem maddesine maruz kalmakla birlikte gerçekte temel problemlerimiz 4-5 konu çevresinde dönüyor. Doğru bir algıyla bakacak olursak, ülkemizin büyük ve ciddi meselelerinden bir tanesi eğitim problemidir. Cumhuriyet öncesi Osmanlı'dan günümüze kadar her kesimden münevverin amentüsüne dönüşmüş eğitim sorunu günümüzde pek ciddiye alınmıyor. Oysa eğitim doğumdan ölüme kadar insanları değiştiren ve gelişmelerini sağlayan vazgeçilemez bir gerçeklik olarak karşımıza çıkıyor. Ne yazık ki eğitim konusundaki uzmanlar kendi çevrelerinden dışarıya çıkamıyor ve kamuoyunda marjinalize olarak eğitim sorunlarını topluma duyuramıyor. Aynı zamanda günümüzdeki algı manipülasyonları başat sorunlarımızdan birisi olan eğitim sorununu törpülediğinden dolayı, bu konuya değinerek gerçek gündemimizi hatırlatmak gerekiyor. Küreselleşme sürecinin Soğuk Savaş sonrası ve özellikle 21. yüzyılın başlamasıyla birlikte giderek hızlanmış olması tüm ülkelerin uluslararası oluşumlara daha da ilgi göstermesini sağladı. İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı'nın kurucu üyelerinden birisi olan Türkiye de küreselleşmenin 21. yüzyıldaki boyutundan hızlıca etkilenen ülkelerden birisidir. Özellikle OECD'nin Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı tüm dünyada olduğu gibi Türk kamuoyunu da ciddi şekilde etkileyen uluslararası çalışmalardan birisi olmuştur. PISA, 2000 yılından beri her 3 yılda bir ülkelerdeki eğitim sistemlerini değerlendirebilmek amacıyla 15 yaşındaki öğrencilerin okuma becerileri, fen bilimleri ve matematik dallarında değerlendirildiği uluslararası bir çalışmadır. Öğrencilerin okulda öğrendikleri bilgileri günlük hayatta uygulama becerisini ölçen PISA çalışması, tüm dünyada saygıyla karşılanan ve ülkelerin ciddiye aldığı bir araştırma programı olmuştur. Artık günümüzde PISA ölçütlerini göze almadan ülkelerin eğitim sistemlerini değerlendirmek mümkün değildir. Sonuçların açıklanmasıyla ülkelerin kamuoylarını ciddi şekilde değiştiren bir araştırma olmasına karşın ülkemizde son PISA sonuçları hiç ses getirmemiş ve birkaç günlük haber olmaktan öteye gidememiştir. Bilimsel analizin temel noktalarından biri karşılaştırmak olduğu için PISA sonuçları ülkemizin eğitim sistemini değerlendirmek için çok kıymetlidir. Türkiye son gerçekleştirilen 2018 PISA sonuçlarında toplamda 79 ülke içerisinde okuma becerilerinde 40, fen bilimlerinde 39 ve matematikte 42'nci sırada yer aldı. Bir önceki yıla göre puan arttırdığımız için bu sonuçlar kamuoyunda pek gündem olmadı. Fakat ne yazık ki sonuçlarımızı OECD ülkeleriyle karşılaştırdığımızda vahim bir tablo ortaya çıkıyor. Bu tablonun gündem olmaması ve eğitim sorunun merkeze alınmaması çok üzücü. Televizyonu açtığınızda kaç eğitim tartışması görüyorsunuz? Artık günümüzde sorunları işaret edebilmek ve çözüme yönelik bir talep oluşturabilmek için meseleleri popülarize etmek gerekiyor. Kaç popüler dergide eğitim ile ilgili bir yazı okudunuz? Eğitimin kutsal bir iş olduğunu söylemek ne yazık ki hiçbir şeyi çözmüyor. PISA değerlendirmesinin öğrencilerin öğrendiği bilgileri günlük hayata yorumlama becerilerini ölçüyor olması bu sonuçlarla ilişkili olmalı. Türkiye'deki ezbere dayalı eğitim, bilgileri yorumlayarak günlük hayata uygulamamıza ne yazık ki engel oluyor. Ezber, eğitimin önemli bir parçasıdır fakat ezbere dayalı eğitim ile ezberlemek arasında bir fark vardır. Bu farkın anlaşılmasıyla birlikte eğitim sistemimizde çeşitli değişiklikler yapıldı. Ezbere dayalı eğitim sisteminin çözümünü müfredatı değiştirmekte bulduk. Bana kalırsa bu ikisi arasındaki bağlantı göründüğü kadar fazla değil. Çünkü ezberci eğitim sistemi bir nedenden çok bir sonuçtur. Mantığını kavrayamadan öğrenmek zorunda olunan bilgiler sebebiyle ortaya çıkan bu durumun temel suçlusu sınav sistemlerimizde aranmalıdır. Müfredat ne kadar değişirse değişsin sınavlardaki soruların mantığı değişmediği sürece ezberci eğitim sistemi değiştirilemez. Bu da öğrencilerin meşhur tabirle yarış atına dönüşmesine yol açmaktadır. Ülkemizde birçok farklı sınav sistemi denenmiş olsa da henüz başarılı olduğu konusunda uzlaşılan bir sınav sistemi yoktur. Ne yazık ki sınav sistemlerimizin farklılıkları ve öğrenciler üzerindeki etkileri konusunda öyle çok çalışma da bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra öğrencilerimizin kendisi de yeterli değil. Eğitimin bir hayat süreci olduğunu son yirmi yılda anlayabilen Türk eğitim sistemi ne yazık ki bunu eksik anlamıştır. Hayat boyu öğrenme, sanki ileri yaşa sahip nüfusun bir konusuymuş gibi algılanmış ve bu amaçla çeşitli değişiklikler yapılarak yaşı ileri vatandaşlarımızın, üniversite okumamış fakat farklı eğitimler almak isteyen vatandaşlarımızın çeşitli eğitim programlarına aktarılması sağlanmıştır. Bu tabii ki olumlu bir gelişme fakat bu şekilde olayın kritik noktasını atlamış oluyoruz. Hayat boyu öğrenme, ileri yaş eğitiminden ziyade erken yaşta eğitimi vurgulamak için ortaya atılmış bir slogan olmalıydı. OECD'nin verilerine göre Türkiye'de öğrencilerin %90'ının okulda olduğu yaş 6-15 yaş olarak karşımıza çıkıyor. OECD ortalamasında ise %90 öğrencinin 4-17 yaş arasında okulda olduğu göze çarpıyor . Türkiye'de zorunlu eğitimin bu yıl itibariyle 5 yaştan başlayacağına yönelik açıklamalar yapılmışsa da bu konuda kamuoyu doğru düzgün bilgilendirilmemiştir. OECD ülkelerinde 3-5 yaş arası net okullaşma ortalaması %87 olmakla birlikte Türkiye'de bu oran %39,7 olup OECD ülkeleri içerisinde ülkemiz son sırada yer almaktadır . Ayrıca eğitim doğduktan itibaren başlar ve okul öncesi eğitim öğrenimin en önemli aşamasını oluşturur. Bu sebeple birçok ülke 3 yaş öncesi eğitime ciddi şekilde odaklanıyor. Türkiye'de üç yaş altı her 1000 çocuktan yalnızca 3 tanesi (%0,3) okul öncesi eğitim hizmeti alıyorken bu oran OECD ülkesi olan Danimarka, Güney Kore ve Hollanda gibi ülkelerde %50 ve üzerine çıkıyor . Kısacası Türkiye'de okul öncesi eğitime katılım süreleri ortalama 1 yıl iken OECD ülkelerinde ortalama 3 yıldır . Bu durum yalnızca ortalama öğrenci başarımızı olumsuz etkilemekten öteye aynı zamanda Türkiye'deki eğitim eşitsizliğinin de en önemli sebeplerinden bir tanesidir. Günümüzde Batı Anadolu Bölgesi ile Ortadoğu Anadolu Bölgesi'nin PISA ortalamaları arasında yaklaşık 100 puan fark bulunuyor ve bu puan farkı yaklaşık 3 yıllık eğitim farkına tekabül ediyor . Araştırmalar okul öncesi eğitim almış olan öğrencilerin almamışlara göre daha iyi PISA sonuçları elde etmekte olduğunu ve okul öncesi eğitime giden öğrenci sayısını %1 oranında arttırmakla PISA'da yaklaşık 5 puan fark sağlandığını göstermektedir . Eğitimde kritik noktanın erken çocukluk dönemi olduğunun anlaşılmasıyla birlikte son dönemlerde ülkemizde çeşitli yenilikler yapılmaya başlanmıştır. Fakat bu konudaki çalışmalara yönelik kamuoyu yeterince bilgilendirilmemiş olup belki de bu durum çalışmaların yeterli olmamasından kaynaklanmaktadır. Bilişsel yetenek düzeyinin 10 yaşından itibaren sabit düzeyde ilerlediğine yönelik çeşitli çalışmalar bulunmakta ve bu durum eğitimde hayatın erken dönemlerinin en önemli evre olduğunu göstermektedir. Okul öncesi eğitimin öğrencilere gelecekteki okul başarısında ve daha birçok pratik konuda kazanç sağladığını gösteren çalışmalar vardır . Bu konuda eğitim kurumlarının yanı sıra ailelere de iş düşüyor. Örneğin OECD'nin verilerine göre, ebeveynler çocuklarına erken okul yıllarında kitap okurlarsa sosyoekonomik seviyeden bağımsız olarak çocukların okulda daha iyi performans gösterdiği ortaya çıkmıştır . Ayrıca eğitim çok yönlü katkılarla kişiye göre gelişebilecek bir alan olduğundan dolayı bu konuda tek düzenleyicinin Milli Eğitim Bakanlığı olması da hatalı bir yaklaşımdır. Birçok ülkede okullar daha özerk olup eğitim programlarını öğrencilerine ve okul şartlarına göre değiştirerek eğitimin kalitesini arttırmaya çalışıyor. Özellikle 5 yaş öncesi eğitim için çok yönlü çalışmalar gerekiyor. Burada belediye yönetimleri ve sivil toplum kuruluşlarının muhatap alınarak aktif çalışmaları çok daha çözümsel sonuçlar doğurabilir. Okullar tamamen özerk olsun dememekle birlikte bazı hiyerarşik yapıların eğitim konusunda esnetilmesi ve öğrencilerin faydasının gözetilmesi gerekiyor. Zaten okul özerkliği konusunda Türkiye OECD ortalamasının çok altında olup sondan ikinci olarak karşımıza çıkıyor . Bunun bir sonucu olarak ülkemizdeki okul müdürleri de birer pedagojik öğretmen-liderlerden ziyade idari yetkili gibi davranıyor. Oysa okul müdürü bir eğitim figürü olarak öğrencilerin örnek alması gereken ve öğrencilerin eğitim kalitesini arttırmaya yönelik çalışmalar yapan bir kişi olmalıdır. Eğitim bütçeleri de önemli bir konu olmakla birlikte bu yazıda bütçe karşılaştırması yapmaya gerek görmüyorum. Çünkü bu konudaki istatistikler kafa karıştırıcı olabiliyor ve yanlış yorumlara yol açabiliyor. Öğrenci başına yapılan toplam harcamalarımız OECD ortalamasının yaklaşık yarısı olsa da burada esas tartışılması gereken nokta Milli Eğitim Bakanlığının bütçe harcamaları olduğunu düşünüyorum. 2018 yılı Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinin %79'u personel giderleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu devlet primi gibi yerlere harcanıyor . Bu meselenin bir de öğretmen boyutu bulunuyor ve bu konu ülkemizdeki liyakat problemleriyle yakından ilişkili. Çünkü insanlara emekleri ölçüsünde karşılık verilmediği her durumda vasatlaşmanın artması doğal bir şeydir. Ne yazık ki ülkemizdeki öğretmenlerin maaşları konusunda ciddi sıkıntılar bulunuyor ve Türkiye'deki öğretmenlerin maaşları OECD ortalamasının altında. Fakat burada esas problem çok daha farklı. Türkiye'de 10 yıl çalışan bir öğretmen maaşını yalnızca %3,9 arttırırken OECD ülkelerindeki öğretmenler ortalama %30,8 arttırıyorlar. Ülkemizde 15 yıl çalışan öğretmenler ise maaşlarını %10 arttırırken OECD ülkelerinde bu oran ortalama %39,3'ü buluyor . Bu tam olarak ülkemizdeki liyakat probleminin bir başka boyutunu yansıtıyor. Eğitim sistemi ne kadar mükemmel olursa olsun onu öğrencilere aktaran kişilerin öğretmenler olduğu göz önüne alınırsa öğretmenlerin eğitim sistemi kadar ve hatta daha da önemli oldukları anlaşılacaktır. PISA'nın okuma becerileri, fen bilimleri ve matematik sonuçlarına geri dönecek olursak; öncelikle bu değerlendirmedeki sorulardan bahsetmemiz gerekiyor. Tüm değerlendirme başlıklarındaki sorular seviye 1 ila 6 arasındaki düzeylere ayırılıyor. Seviye 1 en düşük düzeydeki değerlendirme sorusunu temsil ediyorken seviye 6 en ileri düzeydeki soruyu temsil ediyor. Bu bağlamda ders kitaplarımızdaki öğrencileri düşünmeye sevk eden sorularla ilgili yapılan bir çalışmadan bahsetmeliyim. Yapılan bir çalışmaya göre ortaokuldaki Türkçe ders kitaplarımızda seviye 1 düzeyinde %55,9, seviye 2 düzeyinde %28, seviye 3 düzeyinde %10, seviye 4 düzeyinde %4,9 ve seviye 5 düzeyinde %1 oranında soru bulunuyor. 6. sınıf Türkçe kitabındaki bir soru dışında Türkçe kitaplarımızda hiçbir soru 6. seviyeyi ölçmüyor. Kitaplarımızdaki soruların çoğu öğrencilerin yorum, sentez ve bilgileri günlük hayatta uygulama yeteneğini geliştirmeyi hedeflemiyor. Bu anlamda eğitim amacına ulaşamamış oluyor. Bunun da bir ezberci eğitim sisteminin ürünü olduğunu not düşmeliyiz. Bu araştırmanın sonuçları PISA sonuçlarımızla da örtüşüyor. PISA'da yalnızca ortalama sonuçlarımız değil aynı zamanda en başarılı öğrencilerimizin ortalamasının düşük olması da genel eğitimimizdeki bir problemi açığa vuruyor. Ne yazık ki her üç beceride de en üst düzey performans gösteren öğrencilerimizin (seviye 5-6) ortalaması OECD ortalamasının altında kalmıştır (Grafik 2).


PISA denilen değerlendirme testi, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü tarafından; öğrencilerin fen bilimleri, matematik ve okuma yeteneği alanlarındaki becerilerini değerlendiren bir sınav araştırmasıdır. Hedef kitlesi 15 yaş grubu öğrencilerdir. Bu tam anlamıyla bir sınav veya yarışma değildir. Öğrencilerin becerilerini uluslararası olarak değerlendirme çalışmasıdır. PISA testi, öğrencilerin ne kadar bilgi ezberlediğini değil, bu bilgileri gerçek hayatta uygulayabildiğini veya bu bilgiler üzerinden yorum yapabildiğini test eder. PISA uygulamasına OECD üyesi ülkeler dışında ülkeler de katılmaktadır. Türkiye bir OECD üyesi ülkedir. Örneğin 2012 PISA uygulamasına Türkiye'den 4848 öğrenci katılmış olup öğrencilerin yaklaşık %65'i 10. Sınıf (Lise 2) öğrencisidir. Türkiye; 2012 PISA sıralamasında matematik dalında 44, okuma becerileri dalında 42, Fen bilimlerinde ise 43. olmuştur. Burada yanlış anlaşılabilecek bir nokta var. Okuma becerileri her ülkenin kendi dilinde yapılmaktadır. Yani bir Türk öğrencisi PISA testinde okuma becerileri değerlendirmesine tabi tutulurken Türkçe okumaktadır. Bir İngiliz İngilizce, Fransız ise Fransızca okumaktadır. En başta şunu söylemeliyim ki İzlanda, Letonya, Litvanya, Macaristan, Hırvatistan, Yunanistan, gibi ülkeler bizim önümüzdedir. Bizim hemen gerimizde olan ülkelerden bazıları ise: Güney Kıbrıs, Birleşik Arap Emirlikleri, Kazakistan, Şili, Kosta Rika, Malezya ve Romanya gibi ülkelerdir. Her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığı PISA değerlendirmeleri yaparken Türk eğitim sistemi ile okuyan bir öğrencinin başarısının PISA testlerinde senelere göre artış gösterdiğini söylese de aslında tam anlamıyla doğru bir değerlendirme değildir. Başarı gerçekten artmaktadır fakat tüm ülkelerin başarısı değişik oranlarda değişmektedir. Sizce böyle bir durumda sıralamaya bakmak gerekmez mi? O zaman bakalım. 2003 PISA testinde fen bilimleri dalında 33. olan Türkiye 2012'de 43. olmaktadır. Bu bir başarı göstergesi midir? Ayrıca 2012'de katılan ülke sayısı 24 daha fazladır. Bu arada PISA testi, kesinlikle bireysel olarak öğrencinin değil, öğrencinin eğitim gördüğü ülkenin eğitim sisteminin durumunu ortaya koyar. Bizim ülkenin öğrencilerinin başka hiçbir ülke öğrencileriyle bir farkı olabilir mi? Olsa olsa sistem onları yanlış eğitip, yönlendirmektedir. Belki de hiç yönlendirmemektedir. Sonuç olarak Türkiye 2003 PISA'da Matematik: 35, Fen Bilimleri: 33, Okuma Becerileri: 35 sıralamalarına sahip iken 2012'de Matematik: 43, Fen Bilimleri: 43, Okuma Becerileri: 41 sıralamalarına sahip olmuştur. 2012 PISA göstermektedir ki Türkiye'de öğrencilerin %8'i en az bir değerlendirme grubunda üst performans grubunda iken OECD ülkelerinde ortalama %16'dır. Bu oran da bir çok şeyi özetlemektedir. Milli Eğitim Bakanlığı'nın yayınladığı Bölgelere göre PISA değerlendirmesi verilerinde görülüyor ki Ortadoğu Anadolu'dan Batı Marmara'ya doğru gidildikçe başarı düzeyi artmaktadır. Bu da PISA testinin bizim anlayabileceğimiz bir açıdan ne kadar tutarlı bir değerlendirme testi olduğunu göstermektedir. Yani, geçmişte Doğu illerimizdeki okul sayılarının azlığı ve yetersizlikler buna yol açmış olabilir. Ayrıca yine MEB'in açıklamalarına göre okul türleri değiştikçe matematik başarısındaki farklılığın oranı %62 iken OECD ülkelerinde bu oran %37'dir. İşte yine buradan çıkarılabilecek sonuçlar çok fazladır. Güncelleme 06.12.2016: Evet yeni PISA Testi sonuçları dediğim gibi açıklandı. Ne yazık ki yeni sonuçlar daha da vahim. Yazımda da belirttiğim üzere yine bu hatalardan ders çıkarıp önlem alması gereken kurumlar ne yazık ki sonuçların tabir caiz ise kabak gibi ortada olmasına rağmen biz başarılıyız demeye getiriyor. Hatta bu konuyla alakalı en üst yetkililer Sadece Fen Liseli öğrencilerimiz girse birinci ülkenin ortalamasına yakın oluyorduk gibi açıklamalar yapıyor. Hemen açıklayayım: Bizim Fen Liseli öğrencilerimizin başarı ortalaması bir Japonya, bir Singapur'un ortalamasına yaklaşıyor. Bu doğrudur fakat düşünün, bizim en başarılı öğrencilerimiz Singapur ve Japonya'nın herhangi bir ortalama öğrencisini bile geçemeyecek düzeyde. Bu bir başarı mıdır ? Bizim ortalama öğrencimizin durumu ise içler acısıdır.


Efenim plaka zırh yekpare metal plakalara şekil verilmesiyle üretilen bir zırh biçimidir. 15. yüzyıl başında ortaya çıkıp 500 sene gitmiştir. İlk olarak Kuzey İtalya-Güney Almanya arasında bir yerde kendini göstermeye başlayan plaka zırhta bu iki bölge uzun süreler boyunca farklı ekoller misali tarzlarını ayrı tutmuşlardır. Erken plaka zırhta iki ekol vardır. Gotik ve Milan usulü . Tarzlar farklı olsa da bu iki 'ekol' birbirinden ayrı değildir, biri diğerinin gelişimini takip ederek ortaklaşa evrilmişlerdir. 16. yüzyıl başında, İmparator 1. Maximilian döneminde, adıyla anılan yivli bir zırh türü ortaya çıkar. Gotik zırh ekolü bir süre bu furyaya kapılır. Bu furya pek uzun sürmez ve yivli zırh 1540-50 gibi ününü kaybeder. Askeri alandaki değişimler zırha da yansımaktadır, yapısı daha pragmatik, basit tasarımlar öne geçmektedir. Yarım ve 'üç çeyrek' zırh, klasik formu ortadan kaldırmaya başlar. Baldır, ayak, el kol zırhı kaybolur. Bu dönemde zırh formu farklılığını çoğunlukla kaybetmeye başlar, fark dekorasyon biçimi ve ufak detaylardan belli olmaya başlar. İtalyanlar alçak rölyefli 'Pisa işi' olarak anılan zırhlar ortaya koymaya başlarken, Almanya'da 'siyah beyaz' zırhlar popülerlik kazanmaya başlar. Belirtmekte fayda var, bu dönemki zırhlar artık kişisel araçtan daha çok toplu üretim standardına girmeye başlamışlardır. Ordu şekli değiştikçe zırhın görsel fonksiyonu da azalmaya başlar. Alman siyah beyaz zırhların birbirine benzerliği ve görece basitliği böyle yorumlanabilir. Öyle ki toplu üretim zırhlar 'Almain rivet' olarak anılmaktadırlar. Zırhların kararmaya başlaması ise paslanmayı önlemek için uygulanan katran kaplamasının, Kuzey ordularında ekipman standardizasyonu maksadıyla yönetmeliklerce zorunlu hale getirilmesindendir. Tabii o dönem iletişim kolay olmadığından bütün bir standart beklememek gerek. Genel hatlarıyla tarihçe böyle ilerlese de köhneliklere, tuhaflıklara rastlanabilir. 17. yüzyılda kara zırh neredeyse her yerde revaçta olur. Tabii silahlar yaygınlaştıkça zırh önem kaybetmektedir. 18. yüzyıl ile plaka zırh çoğunlukla önemini kaybetmiştir. Göğüslük ile miğfer çeşitleri halen görülse de bunlar sadece 'Cuirassier' birimlerinde bulunmaktadır artık. Plaka zırh kendini prestij sembolü mevkiinde bulmuştur. Göğüslük ve miğfer ikilisi 18. ve 19. yüzyılları badiresiz atlatsa da ağır süvari birimleri ve önemleri zamanla azalmaktadır. 1. Dünya Savaşı'na gelindiğinde ciddi cuirassier birlikleri sadece Fransa'da kalmışlardır. Ki Fransızlar 1. Dünya Savaşı'na Napolyon kafasıyla girerler. Kamuflajlı orduların karşısına mavi ceketli, kırmızı pantolonlu asker yollayan, hatta bunun aleyhinde bir önergeye 'Kırmızı pantolon Fransa'dır' diye çıkışan Fransız ordusu sonradan zokayı yutsa da plaka zırh savaş ilerledikçe tekrar popülerlik kazanır. Portatif otomatik silahlar yaygınlaşmadığından, siper akınlarında ve savunmalarında çoğu asker tüfek yerine tabanca, revolver gibi delici kabiliyeti düşük silahlar kullanmaktadırlar. Yani zırh tekrar önem kazanır. Zırh bu süreç boyunca tekrar yaygınlaşır, teoriye burnunu sokar. Efendim, plaka zırh, 1. Dünya Savaşı'nda jübile yaparak tarihin tozlu sayfalarına geçer. Sovyetlerin 2. Dünya Savaşı'ndaki denemeleri müstesna, artık çelik yelek dönemi başlamıştır ki o bizim konumuz değildir, zaten konudan fena sapmışızdır. Sürç-ü lisan ettiysek affola.