Atom modelleri, atomun garip dünyasını anlamak için geliştirilen ve her biri çeşitli özellikleri bünyesinde barındıran modellerdir. Atomun keşfediliş hikayesi oldukça uzun. Bu nedenle hikayedeki önemli noktalara değinmekte fayda var. Maddenin yapı taşını anlamaya yönelik ilk adımlar, Sokrates öncesi filozoflarla atıldı. O dönemde filozoflar, maddenin temelinde, değişmeden kalan bir şeylerin olması gerektiğini düşünüyordu. Thales'ten itibaren doğa filozofları, maddeyi oluşturan temel yapı taşları olması gerektiğine inanıyordu. İlk element olarak da değerlendirilen arkhe, her şeyin temel yapı taşını ifade eden bir kavramdı. Thales için arkhe su, Anaksimandros için aperiondu. Aperion sınırsızdır, var olan her şeyin ilk ilkesidir. Bunun yanı sıra Demokritos'a geldiğimizde arkhe sorununa farklı bir perspektiften bakıldığını gözlemliyoruz. Atom teorisi kapsamında Demokritos'un görüşleri oldukça değerlidir. MÖ 460-370 yılları arasında yaşayan Demokritos, her şeyin doğal bir nedeni bulunduğunu belirten Leukippus'un da öğrencisidir. Demokritos'u kendinden önceki filozoflardan ayıran özellik, arkhe konusunda dile getirdiği görüşlerdir. Daha önceki filozoflar, maddenin sürekli olduğuna inandıkları için parçalanma işleminin sonsuza kadar gideceğine inanıyordu. Fakat Demokritos, Durun bir dakika! Bu işlem sonsuza kadar sürmeyebilir, diyerek parçalara ayrılamayacak nihai bir parçanın olması gerektiğini düşündü. Demokritos'un öne sürdüğü ve parçalanmayacak olan bu temel parçacık, atomos olarak adlandırıldı. Demokritos'un öne sürdüğü atom modeli, şu anda benimsediğimiz atom modeline oldukça benzeyen görüşleri bünyesinde barındırıyordu. Demokritos, maddelerin görülemeyecek kadar küçük parçacıklardan meydana geldiğini ve bunların daha küçük parçalara bölünemeyeceklerini ifade ediyordu. Bu, bilim dünyasında bir devrimdi. Maddenin tamamen ortadan kaldırılamayacağına inanan Demokritos, elinizde kalacak son şeyin atom olduğunu düşünüyordu. Atomu anlama serüvenimizde bir ışık yakmış olan Demokritos'un atom görüşünden sonra modern atom teorisinin oluşmasına katkı sağlayan pek çok isim sahneye çıktı. Atomu anlama serüvenimizde birçok isim ön plana çıkmış olmakla birlikte bunlardan bazıları, çok önemli atılımlarda bulundukları için ayrıca değerlidir. Bunlar arasında yer alan John Dalton, modern atom modeline yakın bir atom modeli oluşturdu. Demokritos'un yaktığı kıvılcım her ne kadar Orta Çağ'ın karanlık döneminde parlamayı beklese de bu dönemde bir durgunluk sürecinin başladığını belirtmemiz mümkün. Bunun yanı sıra sistematik ilk atom modeli oluşturan John Dalton, kıvılcımın parlamasını sağladı. Joseph Proust tarafından bulunan ve sabit oranlar yasası olarak ifade edilen Proust Yasası, elementlerin bir birleşik oluşturacakları zaman belirli oranlarda birleşmesi gerektiğini ifade ediyordu. Dalton, Sabit Oranlar Yasası üzerine çalışırken birtakım sorunlarla karşı karşıya kaldı. Bu sorunlar, Dalton'un atom modelleri kapsamında çok önemli gelişmeler kaydetmesini sağlayacaktı. İki elementin birleşimi sırasında zaman zaman farklı birleşimlerin ortaya çıktığını fark eden Dalton, bu konu üzerinde çok daha fazla araştırma yapmaya başladı. Yaptığı çalışmalarla birlikte Dalton, elementlerin birbirleriyle belirli oranlarda birleşmesi gerektiğini fark etti. Bu ise maddenin temelinde bölünemeyen parçacık olduğu fikrini ortaya çıkarıyordu. Atom modelleri içerisinde yer alan Dalton atom modeline göre madde, atom olarak adlandırılan bölünemeyen çok küçük parçalardan oluşur. Her ne kadar atomu anlama serüvenimizde farklı bir adım atmış olsa da Dalton'un atom modelinde çeşitli eksiklikler bulunuyordu. Bu ise bizi Thomson atom modeline götürmektedir. - Atom artı yüklü maddelerden meydana geliyordu. - Elektronlar, artı yüklü madde içerisinde yer alır. Herhangi bir şekilde hareket etmezler. Fakat biz artık biliyoruz ki elektronlar da hareket eder. O halde Thomson atom modelinde de birtakım eksiklikler mevcuttu. O zaman sahneye Rutherford'u alalım. 1911 yılında Ernest Rutherford tarafından oluşturulan atom modeli, Rutherford atom modeli olarak anılıyor. Yaptığı deneylerle atomun çapını oldukça küçük sapmalarla hesaplayan Rutherford, atomda büyük boşlukların olduğunu fark etti. Bunun yanı sıra ona göre atom kütlesinin çoğu çekirdekte toplanmıştı. Atomda çekirdeğin etrafında elektronların bulunduğunu söyleyen Rutherford, atom hacminin büyük bir kısmını elektronların oluşturduğunu ifade etti. Rutherford atom modeli her ne kadar oldukça başarılı olsa da nötron henüz bulunmamıştı. Aynı zamanda elektronların yerleri ve hareketleri de Rutherford atom modeli ile tam olarak açıklanamamıştı. 1913 yılında Niels Bohr tarafından oluşturulan Bohr atom modeli, atomu anlama çabamız açısından çok ama çok önemlidir. Daha önceki atom modellerinde çekirdeğin etrafında dönmekte olan elektronların yörüngeleri ve dönüş hızlarına dair bir bilgi verilmemişti. Bohr atom modelinde ise temel olarak bu konuya odaklanıldığını gözlemliyoruz. Bohr atom modeline göre elektronlar, çekirdekten belirli bir uzaklıkta yörüngelerde hareket eder. Kararlı bir enerji seviyesinde bulunan elektronlar, dairesel bir yörüngede hareketlerine devam etmektedirler. Bu yörüngeler, enerji düzeyleri olarak adlandırılır. Kararlı durumlardan birinde bulunan atomun ışınım yaymadığı gözlenmektedir. Fakat elektron yüksek enerji düzeyinden daha düşük enerji düzeyine geçiş yaptığında ışık kuantumu yayar. Bohr atom modeli de çok önemli veriler sunmuş olsa da sadece tek elektronlu atomların spektrumlarını açıklayabilmiştir. Bu modelde de henüz nötronun olmadığını görüyoruz. Nötron daha sonra, 1932 yılında James Chadwick tarafından keşfedilecektir. Bu da başka bir yazımızın konusu!


Yok artık! Yaşlı başlı, takım elbiseli, kravatlı adamlar toplanmış ve demiş ki bir yönetmelik yapalım, interneti alt üst edelim; ayak basılmamış topraklara kafa gömelim... Hatta abartalım 13. kanunu çıkaralım internetin altını üst edelim hatta ve hatta ifade özgürlüğünü bitirelim. Kanunlar sonucunda memeleri banlayalım. Kurallara uymayan şirketlere ve internet sitelerine para cezası uygulayalım. Axel Voss sen neden bu kadar mutlusun bu karara? Ne diyorum anlamadınız, değil mi? Olabilir, normaldir çünkü Avrupa Birliği'nin bu kararı sıradan bir Türk vatandaşının hayatı ile yakından uzaktan ilgisi yok. E, peki olay ne? Meme ne demek? Buyurun gelin size her şeyi açıklayayım. Meme denilen bu şey Türkçe okunduğu biraz ayıp olabiliyor ama öyle bir manası yok. Meme yerine maymay diyenlerde var. Okunuşuna gelecek olursak buyurun 7 saniyelik bir telaffuz videosu. Şimdi okunuşu öğrendiğimize göre ne anlama geldiğini öğrenebiliriz. Meme kelimesinin köküne indiğimizde buluyoruz ki kendisi aslında antik Yunanca Mimema, kültürel bir davranışın başka bir bireye taklit yolu ile aktarılması anlamına gelse de internette milyonların kullandığı bu terim, evet terim, komik veya mizahi değeri bulunan bir video, fotoğraf ve yazının hafif değiştirilmesi ve yine internet ortamında paylaşılmasıyla oluşan mizah türünü kapsıyor. Türkçede biz buna Caps diyoruz. örnek verecek olursam Distracted Boyfriend, Awkward Moment Sealion, Confession Bear sizlere bu konu hakkında daha derin bir fikir verebilir. Sadece bu tür resimlerin paylaşılması için kurulmuş bazı siteler var 9GAG, 4Chan gibi. İlk defa duymanız normal, korkmayın. Artık meme kavramını kabaca öğrendiğimize göre asıl konumuza geri dönebiliriz. Avrupa Birliği Haziran-Temmuz dolaylarında yaptığı toplantıyla, birkaç ilginç kararla ortalığı sarstı. Karar basitçe şöyle internet ağındaki fotoğraf, video, yazı, gif formatındaki, yani her şey, telif hakkı adında denetime girecek. Bu da demek oluyor ki bir şarkının parodi versiyonunun yapılabilmesi için öncelikle telif hakkı almak veya telif sahibinden izin almak gerek. İlk bakışta kulağa mantıklı gelse de internet üzerindeki içerikler incelendikçe bu yasanın aslında özgür ifadeye karşı bir yasa olduğu savunulabilir. Yazıda eklediğim resimler gibi Stock Resmi olan bu resimleri çeken firma sizin meme yaptığınızı görürse geçmiş olsun. Tabii ki böyle bir şekilde medyaya yansıması oldu. BBC memeler bitti artık dedi ve oradan internet insanları bunu bambaşka bir boyuta taşıdı, bu konu hakkında bile memeler çıktı. Sonuç olarak Avrupa Birliği internet üzerindeki denetlemesi ve kısıtlaması bu kararla resmen başlatılmış oldu. Bu denetim başlangıcı şimdilik sadece telif hakları üzerine ama yarın ne olacağı belli değil... Neyse ki Avrupa Birliği'nde değiliz, mutlu mutlu 9gag'e girebiliyorum. Samimi ve eğlenceli bir yazı olmuş. Elinize sağlık sayın yazar.


Tarihi ve konuyla ilgili olarak Avrupa tarihini öğrenmenin birçok yolu vardır. Günümüzde filmler de dahil olmak üzere tarihsel öğretileri zihnimize ulaştıran birçok kaynak bulunuyor. Klasik olarak tarih öğrenimi kitaplar üzerinden olmakla birlikte, birçok insan ders kitabı mahiyetindeki kitapları okuyarak tarih öğrenmeye çalışıyor. Bugüne kadar okuduklarım bana gösterdi ki tarih öğrenme konusunda ders kitapları sadece genel bir çerçeve sunuyor. Bir ders kitabından olayların yalnızca şeklini görebiliyorsunuz. Sıklıkla da okuduktan sonra anlatabilecek pek bir bilgi aklınızda kalmıyor. Çünkü bu kitaplar size genel bir bakış açısı sunuyorlar. Bu yazıda inceleyeceğim kitap Önder Kaya'nın Avrupa Tarihi isimli kitabı. Kitabı incelemeye ve tanıtmaya değer görmemin esas sebeplerinden birisi bu kitabın bölümlere ayrılmış yazılardan oluşuyor olması. Çünkü makalelerle tarih öğrenmek -özellikle anlatım akıcıysa- çok daha kolaydır. Roma İmparatorluğu'ndan Hitler Almanyası'na Avrupa Tarihi Üzerine Yazılar başlığıyla yayımlanan Önder Kaya kitabının içeriğinde adından da anlaşılacağı üzere kronolojik bir sıra dahilinde çeşitli makaleler yer alıyor. Aslında kitabın başlığı tam olarak içeriğini karşılıyor denemez. Çünkü esasında bu makaleler rastgele seçilmemiş ve bir konu etrafında toplanmış. Önder Kaya kitabın giriş bölümünde Batı'nın Doğu toplumları ile olan ilişkileri üzerine yoğunlaşan makalelerden meydana gelen bu kitap... şeklinde bahsederken aslında bunu açıklamış oluyor. Kitapta bulunan 23 makalenin başlıklarına baktığımızda aslında bunların birçoğunun günlük okur arasında duyulmuş olan ve ilgi çeken konular olduğunu görüyorsunuz. Bu anlamda oldukça okunabilir ve sıkmayan bir kitap olan Avrupa Tarihi isimli eserin dili oldukça akıcı. Kitapta özellikle görseller bolca ve yerinde kullanılmış. Kitaptaki konular oldukça ilgi çekici ve sade bir dil ile anlatılmış. Bir şeyler öğrenmenin yanında keyif de alıyorsunuz. Sıkıcı bir tarih kitabından ziyade eğlenceli bir tarih kitabı olmuş ki böylesi bir anlatım çoğu zaman zordur. Herkese hitap etmesi için sade bir dille yazılmış olduğu belli olan bu kitabı akademik olarak da doyurucu buldum. Bana kalırsa bu eserin tek eksiği, yeterince hacimli olmamasıdır. Batı ve Doğu etkileşimini özellikle sıkça merak edilen konular üzerinde değerlendirdiğimizde, seçilen başlıkların oldukça yerinde olduğunu bir okur olarak belirtmenin yanında eksik de buldum. Lakin yazar belki de bu kitabı ele alırken herkese hitap etmesi kaygısını güttüğünden dolayı hacmini arttırmamayı tercih etmiş olabilir. Kitaptaki yazıların hepsinde Batı medeniyeti ile öteki medeniyetin yani Doğu'nun etkileşimleri anlatılıyor. Batı'nın tek taraflı tarih yorumunun aksine çok daha objektif ve bilimsel bir yaklaşımda açıklanan tarihi olaylar üzerine birçok konuya değinilmiş. Holywood'dan Futbolcu Otto'ya kadar geniş bir yelpazeye sahip kitabı okurken sıkıldığım tek bir bölüm bile olmadığını söylemeliyim. Yazılarda spekülatif birçok konuya da değinilmiş. Bazı bölümlerde karşılaştırmalı tarihçilik anlatımını görmek beni oldukça mutlu etti. Tek taraflı yazımın aksine teraziyi karşılıklı tartarak aktarmak her zaman olaylara daha geniş bir açıdan bakmaya ve tarihi doğru yorumlaya yarıyor. Bu anlamda da yazıları beğendiğimi söylemeliyim.


Bir Stefan Zweig eseriyle daha tanışma fırsatı buldum. Ay Işığı Sokağı, bana yine Stefan Zweig'in psikolojik çöküntüsünü hissettirdi. Az sayfada çok şey vadeden bu kısa kitap, bir an içerisinde bitecek türden sürükleyici. Kitap etkileyici lakin doyurmayacak kadar yüzeysel, fakat bir o kadar da tadında. Okurken bir şeyler hep eksikmiş gibi hissediyorsunuz. Çünkü fazla bir olay örgüsü yok, fazlaca mekanlar da yok. Kitap daha çok yazarın II. Dünya Savaşı'ndaki ruh halini yansıtıyor olmalı. Kitabı okumadan aklınızda bir önyargı oluşturmak istemiyorum ama kitaptaki beş hikaye de hüzünle bitiyor. Bende Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları baskısı vardı ve bu baskıda toplamda beş adet hikaye bulunuyor. Modern Klasikler Dizisi'nin 98. kitabı olan bu eseri Almanca aslından Regaip Minareci çevirmiş. Bu güzel çevirinin ikinci baskısını (Temmuz 2017) okuma fırsatını buldum. Aslında bu kitabın baskısını Can Yayınları zaten çok önceden yapmıştı ama nedense İş Bankası Yayınları'nı takip etmekten kendimi alamıyorum. İşin aslına bakılırsa, ikisinin de çevirileri benim hoşuma gidiyor ama herhalde İş Bankası, kitap kapağını çok güzel tasarlıyor. Olağan Üstü Bir Gece'nin kapağındaki Van Gogh'un Yıldızlı Gece tablosu çok güzeldi mesela. Ya da Bir Kadının Yaşamından Yirmi Dört Saat kitabının kapağına dakikalarca baktığım olmuştu. Bu seriyi takip etmeye beni iten şey bu olsa gerek. Kitaptaki hikayeler: Ay Işığı Sokağı, Leporella, Nişan, Leman Gölü Kıyısında Olay, Avare. Kitapta benim en beğendiğim ve kitaba da ismini veren hikaye Ay ışığı Sokağı'ydı. Belki de Stefan Zweig'in Satranç isimli eserinde geçtiği gibi, bu hikayede de bir gemi olduğu için bilinçaltım öyle algılamıştır orasını bilemeyeceğim. En uzun hikaye olan Leporella'da ise tutku ve takıntıyı ama duygusuz bir takıntıyı görüyorsunuz. Tiksinti duygusunu yaşıyorsunuz ama bir yandan da bunun aslında Stefan Zweig'in yaşadığı bir şey olduğunu hissediyor gibi oluyorsunuz. Nişan'da ise Napoleon'un albayıyla birlikte savaşın korkusu sizin de içinize işliyor. Ağaçta asılı insanların arasından geçen rüzgarın o acı sesi harflerden kulağınıza doğru geliyor. Napoleon nişanının ağırlığı sizin de cebinizi zorluyor. Bu kısalıktaki bir yazının gücüne şaşırıyorsunuz. Bütün dostlarıma selamlarımı gönderiyorum! Belki onlar bu uzun gecenin ardındaki şafağı görecek kadar yaşarlar. Ben, o çok sabırsız olan ben, onlardan önce gidiyorum. Ay Işığı Sokağı'nı kesinlikle tavsiye ediyorum. Hiç ama hiç vaktinizi almadan bitecek bu kitap için şimdiden iyi okumalar.


İlk olarak bilinmesi gereken durum dünyanın gezegendeki en yakın dostu olan ayın Dünya'yı terk etmeye hiç de niyeti yok. Yaklaşık 4.5 milyar yıldır evrende, dünyanın sonsuz dönüşünde ona eşlik eden ay, kolay kolay yok edilemez. Ay'ın yok oluşu üzerine bir akıl yürütme yapmak isteniliyorsa bu akıl yürütme iki farklı şekilde gerçekleşebilir. Ay'ın yokluğa geçmesi ancak çok büyük bir enerjiyle mümkündür. Bu enerjinin boyutları ayın nasıl yok olacağı hakkında bilgiler verir. Ay enerjinin boyutuna göre tamamen yok olabilir ve tüm kalıntıları dünyaya çarparak tamamen ortadan kalkabilir. Ay'ı yok etmeyi hedefleyen enerjinin daha minimal boyutlarda olması halinde ise dünya için yeni Aycıklar, yani yeni dostlar ortaya çıkar. Her iki durum farklı sonuçlar doğurabileceği için biz akıl yürütmemizin merkezine Ay'ın tamamen yok olmasını alıyoruz. Ay aniden yok olsaydı, bunun ilk etkisi cılız meteor yağmurlarıyla ortaya çıkardı. Ay'ın yok oluşundan arta kalan ve Dünya için minimal boyutlardaki kozmik atıklar Dünya'mıza çarpardı. Dünya'daki yaşam Ay'ın yok oluşundan gelen kozmik atıklardan ve enkazdan etkilenmezdi. Bu durumun en temel sebebi Ay'ın Dünya'ya oldukça yakın bir konumda bulunmasıdır. Ay'dan Dünya'ya düşecek kozmik atıklar, sadece 8 km hıza sahip olacak ve önemli düzeyde etki yaratmayacaktır. Ay'ın aniden yok oluşundan kalan diğer enkaz ise Dünya'nın çevresinde Jüpiter'inkine benzer büyük bir halka oluştururdu. Ay'ın tamamen yok olması halinde ise buna benzer bir oluşumun ortaya çıkması olası değildir. Tüm enkaz, sonsuz uzay boşluğuna ve Dünya'nın üzerine doğru dağılırdı. Dünya Güneş'in etrafındaki yolculuğunun yanı sıra kendi ekseninde de döner. Bu dönüş, günlerin oluşmasını sağlar. Bununla birlikte Ay'ın da Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönüşünde önemli bir etkisi vardır. Ay etkisiyle Dünya'da her yıl günler biraz daha uzar. Günlerin süresinin değişimi öylesine minimaldir ki biz bunu hissetmeyiz. Ay'ın yok olması halinde bu etki tamamen ortadan kalkacaktır ve günler artık tam anlamıyla 24 saat olacaktır. Ay'ın Dünya üzerindeki en önemli ve en çok bilinen etkisi deniz ve okyanuslarda neden olduğu gelgitlerdir. Özellikle On beş gün gelgitleri ve İlkbahar gelgitleri tamamen Ay'ın Dünya üzerindeki etkisi sonucunda gelişir. Ay'ın yok olmasıyla birlikte bu gelgitler tamamen ortadan kalkacaktır. Ayrıca Ay'ın yerçekimi etkisiyle okyanusların orta bölümleri yaklaşık 40 cm yüksektir. En yakın dostumuz aniden yok olunca yüksekte konumlanan bu sular, asıl yerlerine doğru düşer. Dolayısıyla okyanus kıyılarında daha önce görülmemiş tsunamiler gözlemlenebilirdi. Ay'ın yok oluşunun en dikkat çeken etkisi ise Dünya'nın artık daha karanlık bir gezegene dönüşmesidir. Özellikle dolunay dönemleri başta olmak üzere Ay, Dünya için kritik bir öneme sahip olan ışık kaynağıdır. Dolunay döneminde Venüs'ten tam 14 bin kat daha parlak olan Ay, dünyayı ışığıyla aydınlatır. Bu ışığın aniden yok olması ise, dünyanın 10 kat daha karanlık bir gezegene dönüşmesine sebep olur. Ay'ın yok oluşu Dünya için her ne kadar daha fazla karanlık vadetse de bu durumun ciddi avantajları olabilirdi. Karanlığın en önemli avantajı, ışığın daha yoğun olduğu yerleri çok daha efektif keşfedebilmektir. Dolayısıyla Ay'ın yok olmasıyla Dünya'dan evren çok daha net ve kolay gözlemlenebilirdi. Ay, Dünya ve evrenin geri kalanı ekseninde Ay'ın bir diğer önemli işlevi de basamak olmasıdır. Dünya'daki yaşamın uzaya ve evrenin derinliklerine ulaşmasında Ay önemli bir yer tutar. Dünya'dan gönderilen radyo frekans sinyalleri yaklaşık olarak 2.5 saniye gibi oldukça kısa bir süre içerisinde Ay'a ulaşabilir. Aynı zamanda Dünya aile arasında 380 bin km mesafe bulunan Ay'a ulaşım sağlamak da hızlıdır. Evrende Dünya'ya en yakın konumdaki diğer gezegenler olan Mars ve Venüs ise Dünya'dan oldukça uzaktadır. Ay'ın yok olması halinde Dünya'dan gezegenin diğer bölgelerine yapılacak seyahatlerde kullanılabilecek bir basamak bulunmazdı. Ay, Dünya'nın iklimini dengeleme konusunda da önemli bir misyonu yerine getirir. Bu misyonu yerine getirirken Dünya üzerindeki etkisi eksen oluşturmaktır. Dünya belli aralıkta gidip gelen bir eksene sahiptir ve bu aralığı belirleyen ise Ay'dır. Ay'ın yok olması durumunda ise eksen dengesizlikleri çok daha geniş bir skalaya yayılır. Bu durum Ekvator ve Kutup gibi bölgelerde iklimsel değişikliklere neden olur. Bugün olduğu gibi Ekvator daima sıcak olmayacaktır. Kutup Bölgeleri de aynı şekilde daima soğuk olarak kalmaz. Ay'ın yok olması, Dünya üzerinde fizyolojik ve somut etkiler göstermenin yanı sıra bazı; ekonomik, politik sosyolojik, kültürel, hukuki ve ahlaksal etkilere de gebedir. Özellikle Ay sonrası Dünya'nın artık daha karanlık olması önemli ölçüde suç oranının artmasına sebep olabilir. Mevsim düzensizlikleri ve iklim dengesizliği iklim kaynakları için savaşların ortaya çıkmasına sebebiyet verebilir. Ayrıca Ay'ın yok olmasına paralel olarak tarihlendirme yaparken Ay'ın evrelerini kullanan bazı inançlarda kültürel anlamda dönüşümler de gözlemlenebilirdi.


Sanki dünyamızın şimdiki halini anlatan bu masal kitabını, Vasıf Öngören 1977 yılında kızı için yazmıştır. Masalın Aslı isimli iki kitaplık serinin ilk kitabıdır. 10 bölüm şeklinde yazdığı masalların ilk altısı bu kitapta, son dördü ise ikinci kitap olan Karanlıktan Aydınlığadadır. Çok önceden bir kere okumuştum bu kitapları. Nedense aklımın bir köşesinde kalmış bu kitaplar. Özellikle ilk kitap olan Aydınlıktan Karanlığa; arkadaşlıkların, birlikte çalışmanın hırs uğruna nasıl küle dönüştüğünü çocuksu bir dille anlatıyor. Tabi yazarımız çocuklar kitabı okuduğunda anlasın, ders alsın diye böyle yazmış. Ama sakın gençlere ve yetişkinlere hitap etmiyor sanmayın. Böyle içinizi ağrıtıyor, göğsünüzde bir yumru oluşturuyor bu kitap. Çünkü çevremizde bulunan birçok insanlık sorununa değiniyor, incir çekirdeğini doldurmayacak şeyler için biten arkadaşlıklardan, bir daha başlamayacak dostluklardan söz ediyor yazarımız. Çocuğa yaşamı boyunca hayatını küçük şeylerle doldurup önemli meseleleri sonraya bıraktığında başına ne gelecekleri güzel bir dille anlatıyor. Yarışmanın kötü bir şey olduğunu, birlikte çalışmanın ise ne kadar yüce bir kavram olduğunu dile getiriyor. İşte insanların birlikte ama aslında yalnız yaşadığı dünyamızda, hırsın insanı körelttiğini, bir çocuk için de olsa makam sevdasının hem insanın kendisine hem de daha büyük ölçüde çevresine verdiği zararı anlatıyor. 10 çocuk var en başta masalımızda. Hiç kimsenin olmadığı güzel bir diyara geliyor bu 10 çocuk. Biz burada kendi ülkemizi kuracağız, hep birlikte sonsuza dek mutlu yaşayacağız diyorlar. Sonra bir ışık görüyor ve onun peşinde gittiklerinde istedikleri her şeye dönüşebilen bir cevher ile karşılaşıyorlar. Acıkıyorlar tabi, cevher yiyeceğe dönüşüyor; üşüyorlar, cevherden ev yapıyorlar. Biz güzel bir ülke kurduk, burada sonsuzu dek mutlu yaşayacağız diyorlar. Bir gün, 10 küçük çocuk geliyor ülkelerine. Onlar da cevher dönüştürmek istiyor ama yapamıyorlar. Sonra yeni gelenler eskilere siz farklısınız diyor. Onlar da Evet biz farklıyız, biz güçlüyüz diyorlar. Eskilerden biri kendilerinden sonra gelen 10 küçük çocuğu alarak cevher çıkartıyor. Diğer 9 çocuk bir daha cevher çıkartamıyor ve küçük çocuklarla cevher çıkarana sen farklısın diyorlar. O da Evet ben farklıyım, ben sizden üstünüm diyor. Böylece başkan oluyor. Sonra 10'ar kişilik başka çocuklar geliyor ve ilk gelenler evlerinde yokken aç oldukları için her yeri dağıtıyorlar ve bozuyorlar. Sonra başkan suçlu oldukları için zincirletiyor ve onları çalıştırıyor, cevheri onlara çıkarttırıyor. Başkan bir daha cevher çıkartamıyor ve diğer 9 arkadaşı artık farklı değilsin deyip isyan ediyor. Başkan da onları cevher çıkartabilenlerle taşa dönüştürüyor. Böyle böyle devam ediyor olaylar ama ne ders alınıyor olanlardan, ne de akıllanıyor baştaki çocuklar. Hep kendilerine mantıklı gelene inanıyorlar ve olan yine kendilerine oluyor. Ve bazı kötüler de cezasını buluyor. Düzen bir oluyor gibi oluyor, sonra tekrar bozuluyor. gibi sözlerin nasıl açığa çıktığını da anlatıyor. Tabi kitap biraz daha çocuk kitabı olduğu için bu gibi ders verici sözleri çocukların öğrenmesi önemli, öğrenmeyen büyüklerin de. Yani bu kitap sadece çocuklar için değil, aynı zamanda çevremizde çocuklar olan biz yetişkinlere de göre.


Kahramanlarının hala hayatta olduğu Ayla filmi zamansız, mekansız, dil-din ve ırk tanımadan vicdanın nasıl da gerçek bir sevgiyle insanları buluşturabileceğini ve savaşa rağmen gerçek insanlığın nasıl da birleştirici olabileceğini Türkiye insanının güçlü gönlü ve ruhunu yansıtan bir gözle anlatıyor. Benim şahsen iki defa izleyip ikisinde de çok beğendiğim filmdir. Aynı zamanda Ayla, Türkiye sinema sektörü temsilcilerinin oylarıyla dünyanın en prestijli sinema ödüllerinden Oscar'da yabancı dilde en iyi film dalında Türkiye'yi temsil etmek üzere seçildi. Ayrıca filmin yaşanmış bir olayı konu alması onu çok daha etkili kılmaktadır. Filmde, Kore savaşında yaşanan gerçek bir olaydan bahsediliyor. Bir Türk askeri savaş alanında küçük bir kız bulur. Bu küçük kız 5 yaşında ve yetimdir. Türk askeri ki bu askerimizin ismi Süleyman Dilbirliği'dir. Kendisi bir Astsubaydır. Kızı yanına alır ve ona Ayla ismini verir. Kısa sürede baba ile kızı gibi olurlar ve Ayla, bütün birliği gözdesi olmuştur. Savaştan sonra birliğin Türkiye'ye dönme kararı çıkar ancak Astsubay, Ayla'dan ayrılmak istemez. Çok denese de başarılı olamayan Astsubay, Koreli yetim kız Ayla'yı Kore'de bırakır ve Türkiye'ye geri döner. İkili ayrılırken yeniden bir araya geleceklerine dair birbirlerine söz verirler. Kader yeniden bu ikiliyi bir araya getirir. Kore Savaşı, 1950-1953 yıllarında, Kuzey Kore ve Güney Kore arasında meydana gelen iç savaştır. Soğuk savaşın ilk yıllarında meydana gelen bu çatışma, ilk önce ABD ve müttefiklerinin daha sonra da Çin Halk Cumhuriyeti'nin katılmasıyla uluslararası bir boyut kazanmıştır. Kore savaşı sonunda Kore'nin bölünmüşlüğü devam etmiş ve iki ayrı yönetimin birbirine olan düşmanlığı bugünlere miras kalmıştır. Savaş, tarafların karşılıklı saldırılarıyla devam etse de birbirine üstünlük kuramamışlardır. Kore Savaşı, 2007'de Kuzey Kore ve Güney Kore arasında imzalanan antlaşmayla yazılı olarak hükmünü bugünlere değin korumuştur. Kore savaşına BM üyesi olan bütün devletlerden asker katıldığı için Türkiye'den de katılım olmuştur. Tuğgeneral Tahsin Yazıcıkomutasındaki 259 subay, 18 askeri memur, 4 sivil memur, 395 astsubay, 4414 erbaş ve er olmak üzere 5.090 kişilik 241. Türk Alayı, 17 Eylül 1950 de Hatay'ın İskenderun limanından hareket ederek Kore'deki BM birliklerine katılmışlardır. Filmde yönetmen koltuğunda Can Ulkay oturmakta. Senaryosunda ise Yiğit Güralp'in imzası var. Başrollerde Çetin Tekindor, Taner Birsel, İsmail Hacıoğlu ve Ali Atay yer almaktadır. Ayla rolünde Koreli küçük oyuncu Kim Seol, Süleyman Astsubay rolünde de İsmail Hacıoğlu bulunmaktadır. Film dram alanında izlediklerimin içerisinde en iyisi olabilecek bir filmdi. Filmdeki oyuncuların kabiliyetleri zaten tartışılmaz ve filmin kalitesinde önemli bir parametreyi oluşturmuşlar. Ayrıca filmde bir miktar komedi de bulunmaktaydı. Özellikle Leyla ile Mecnun'dan tanıdığımız Ali Atay'ın sahneleri bence gayet güzeldi. Savaş sahneleri de oldukça başarılıydı bana göre. Filmin sonunda gerçek olayın videosu da gösterilmesi gerçekten can alıcı nokta olmuş. Ayrıca 4 haftada yaklaşık 3 milyon seyirciye ulaşmayı başarmış bir yapıt. Filmi hala izlemediyseniz biran önce izlemenizi samimiyetle tavsiye ederim. vicdanın nasıl da gerçek bir sevgiyle insanları buluşturabileceğini... Hiç bilmediği, ilişkisinin de olmadığı insanlarla savaşması emredildiğinde sorgulamadan itaat eden askerin vicdanının konu edildiği filmlerin de yapılmasını istiyorum.


Daha önce yazmış olduğumuz #AppleEvent ve İphone X incelemesi adlı yazıda Apple şirketinin İphone X ile birlikte yeni bir teknolojiyi hayatımıza sokacağından bahsetmiştik. Face ID yani yüz tanıma sistemi. Geçmişte çekilmiş, geleceğe yönelik bilim kurgu filmlerinde görmeye başladığımız parmak izi , yüz tanıma ve göz tanıma üçlemesinin ikincisi de İphone X ile birlikte hayatımıza girmiş durumda. Apple İphone 5s serisinden itibaren (2013) parmak izi okuma sistemini hayatımıza sokmuştu. Başlarda sadece telefonun tuş kilidini açmak için kullanılan sistem ilerleyen zamanlarda birçok internet sitesine ve uygulamaya hatta bankacılık işlemlerine kadar birçok alanda hayatımıza hızla girdi ve bizim sanal hayattaki kimliğimiz oldu. Bir teoriye göre şimdiye kadar gelmiş geçmiş bütün insanların parmak izlerinin hepsinin spesifiktir fakat Apple'ın iddiasına göre yüz tanıma sistemi parmak izi okuma sistemine göre 2 kat daha güvenilir. Sistem tek yumurta ikizleri hariç bir insanın yüzünü başka bir insanın yüzünden ayırma özelliğine sahip ayrıca maske sakal bıyık makyaj gibi olabilmesi muhtemel yüz değişikliklerini de çok rahatlıkla ayırt edebilmekte. Çalışma mekanizması olarak ise yüzümüzdeki bütün organların birbiri arasındaki mesafeler ve açılanmalar, ve yüzümüzdeki spesifik 10 binlerce verinin bir algoritması çıkarılıyor ve böylece yüzümüzde değişmesi daha muhtemel olan şeylere karşı töleranslı olabiliyor tek sıkıntı gelişme evresinde olan çocuk ve ergenlikteki insanların yüzlerindeki değişimi algılayamaması ayrıca sistem 3D tarama ile kaliteli video yada fotoğraf yoluyla kilidin açılmasına da olanak sağlamıyor. Buraya kadar her şey harika görünüyor Parmak izinden iki kat güvenlikli bir sistem, çift yumurta ikizinin dahi senin telefonunu açamaması vs vs fakat biz yüz tanıma sistemini parmak izi okuma sistemi kadar rahat bir şekilde bankacılık ve güvenlik işlerimizde kullanabilir miyiz ? Bu sorunun cevabı bence hayır. Çünkü parmak izimiz gözle dahi zor görülebilecek birçok detay içeririyor ve bir kamera yada fotoğraf makinesi tarafından görüntülenmesi çok daha büyük emek isterken yüzümüz bu durumdan çok çok daha farklı. Bir başka insanı korkuya iten nokta ise; Apple tanımlanan bu yüzlerin sadece telefonda kaldığını ve hiçbir şekilde depolanmadığını iddia ediyor fakat böyle bir şeyin olabilme ihtimali bile insanı ürkütüyor çünkü böyle bir şeyin olma ihtimali demek gelecek 10 yıllarda insanlığın nerdeyse gizli olarak hiç bir şey yapamaması demek ve ayrıca herkesin bazı kesim yada kişiler tarafından konulmuş kurallara sürekli uymak zorunda kalmış olması demektir. Olası kural dışı bir harekette bir veri merkezinde herkese depolanmış spesifik verilerden insan kolaylıkla bulunabilir ve muhtemelen yüz tanımayla geçmesi gereken bir sistemi açmaya çalışırken çabucak yakalanabilir. Ayrıca geçmişte bazı ünlülerin başına gelen iCloud hesaplarının hacklenmesi örneklerine bakacak olursak da Apple bu konuda hiç de güvenilir bir şirket değil.


Ben kadınım. Müslüman bir kadın. Müslüman, beyaz bir kadın. Müslüman, beyaz ve Türk bir kadın. Bunca sıfat. Beni, bizi tanımlayan diğer insanlardan bizi ayırdığını düşündüğümüz, bizi biz yaptığına inandığımız birçok sıfat. Ve buraya eklenebilecek birçok sıfat daha. Güzel ya da çirkin, zayıf ya da kilolu, uzun ya da kısa. İnsanları birbirlerinden ayırmak için o kadar farklı yollara başvuruyoruz ki. Bizden olmayana gavur diyoruz, hatta bazen bunu küfürleştiriyoruz. Zamanında ten rengine göre köle seçiyorduk. Şimdi hor görüyoruz. Çarşaflıyı çarşaflı diye, açığı açık diye yargılıyoruz. Kendine dindar diyen bir grup dinlerin hoş görücü tavrını unutup açığı, inanmayanı taşlar; kendine modern diyen bir kesim ise asla hiçbir tercihe saygı duymaz dinini yaşayanı yobazlıkla suçlar. Kadın, kadın olmanın zorluğundan dem vurur. Erkek, erkek olmakla üstün olduğuna inanır. Ve biz bir şekilde insanı yine ayırırız. Hep ayırdık. Ne denirse densin ayırmaya devam edeceğiz ama en azından tarafımız belli olmalı. Ben inanmıyorum. Dinlerin, dillerin, milletlerin, cinsiyetlerin ve hatta cinsen tercihlerin insanları ayırmak için bir yol olduğuna inanmıyorum. Bizim seçimimiz olmayan şeylerin insanları ayırmak için kullanılabileceğine inanmıyorum. Çünkü temelde hepimiz aynıyız. İnsanız. Seçimlerimizle varız. Ve bu seçimler sadece iki türlü ayırır insanı. İyi veya kötü. Belki çok temel ya da klişe gelecektir bu ayrım. Ama gerçek bu. Yaptımız tercihler bizi bir yola iterler. Kimliklerimiz, kişiliklerimiz ya da karakterimiz, istediğinizi söyleyin, bu şekilde oluşur. Bu tamamen bizim tercihimizdir. Çünkü birçok şeyin aksine insanı yargılayabileceğimiz tek konu seçimlerimizdir. Biz insanız, unuturuz. Hep unuttuk. Çünkü bunları hep söyledik. Herkes söyledi. Ama iş icraata geldiğinde kimsenin gözü yemedi. Gözü yiyenlere iyi insan dedik zaten. Onlara güvendik, inandık, sevdik. Aynaya bakmadık. Onlar gibi olunması gerektiğinden dem vurduk ama asla olmadık. Zaten bir insan en çok neyden bahsederse o onda yoktur derler. Ee pek tabii doğru da söylerler. Biz ayırırız. Doğamız bu. Seveceğimizi, güveneceğimizi ayırmak isteriz. Eh umarım doğru şekilde ayırabiliriz.


Irak ve Suriye asırlar boyunca huzur bulamamış iki bölgeyi kapsar. Belki bir dönemde sosyokültürel olarak refah bulsa da hiçbir zaman siyasi ve ekonomik bir huzuru olmamıştır. Bunun çok önemli bir nedeni var. İlk cümlemde dikkat ettiyseniz bölge kavramını kullandım. Ülke demiyorum çünkü bu bölgeler hiçbir zaman bir ülke-millet statüsü kazanamamıştır. Bu sadece günümüzde değil tarih sahnesinde de böyledir. Her zaman Suriye ve Irak bölgesi farklı bir yönetim altında kalmış ve çok değişik milliyetlerden ve kültürlerden insanları barındırmıştır. Huzur bulunamamasının başlıca sebeplerinden birisi görüldüğü üzere milli bir birlik ortaya çıkamayışıdır. Ayrıca bırakın milli birliği, dini birlik varmış gibi görünse de mezhepsel farklılıklar çatışmaya yetmektedir. Ayrıca bildiğiniz gibi yeraltı kaynaklarının da zengin olması sebebiyle güçlü devletlerin her zaman elinde tutmak isteyeceği bir coğrafya olagelmiştir. Zannedilmesin sadece petrolü ele geçirmek için uğraşılıyor. Bu sadece çok sığ bir görüşün tespitidir. Yoksa bu görüş ile bu kadar ayrıntılı bir tahlil mümkün olmayacaktır. Bugün asıl bahsetmek istediğim güncel bir mesele olan Musul Operasyonu ve Irak bölgesi olacak. Musul bölgesi Büyük Selçuklu Devleti yönetiminden sonra Irak Selçukluları, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safeviler gibi devletlerin hakimiyetine girdi. Arap ağırlıklı olan nüfus karşısında büyük Tükmen göçleri gerçekleşti ve Arap nüfusundan daha fazla Türkmen nüfusu ortaya çıkmaya başladı. Osmanlı Devletinin atlattığı Fetret Devrinden sonra Yavuz Sultan Selim tarafından 1517 yılında Musul, Osmanlı topraklarına katıldı ve daha uzun bir süre bizim yönetimimizde kaldı. Türk yönetiminde olan Musul toprakları 19. Yüzyıl itibari ile petrolün keşfi sonrası Avrupa devletlerinin ilgi odağı olmaya başladı ve yıllarca süren ve sürecek olan sorunların ilk tohumlarıda ekilmiş oldu. Uzun yıllar Alman-İngiltere politikasıyla ele geçirilmek istenen Musul, I. Dünya Savaşı'na doğru iyice sıcak-çatışma bölgesi olmaya başladı. Hatta Birinci Dünya Savaşının önemli bir nedenini oluşturduğu söylenebilir. Dünya Savaşı öncesi Musul bölgesi, petrol kaynaklarından dolayı rekabet konusu olup 1916 yılında Sykes-Picot Antlaşması ile Fransa'ya bırakılması kararlaştırıldı. Birinci Dünya Savaşında yenilen Osmanlı Devleti Mondros Ateşkesini imzaladı. Bu antlaşma sonrası birçok bahane üreten İngiltere, Hristiyanlara zulüm ediliyor diyerek Musul'a girmeye çalışıyordu. Musul'daki Osmanlı ordusu ise direniyordu fakat diplomatik ilişkiler sonucu Musul'daki Osmanlı ordusu her ne kadar direndiyse de savaşmadan çekilmek zorunda kaldı. Mondros'un 7. Maddesini kullanarak, İngilizler 1918 yılında Musul'a girdiler. Lozan öncesi Özdemir Bey komutasındaki Türk birliği Musul harekatı başlatıp İngilizleri 1922'de hezimete uğrattı. Bu hezimet karşısında Musul'daki aşiretler de cesaret bularak Ankara Hükümeti'ne desteklerini bildirdiler. Fakat İngiltere yine en iyi bildiği şeyi yapacaktı. Savaşla kaybettiği bölgeleri masa başında elegeçirmek. İngiltere bir takım faaliyetler sonucu isyanlar çıkarttılar ve buralardaki Türk orduları başka yerlere kaydırılmak zorunda kaldı. Bu sırada ise Lozan Konferansı'nın başlamasıyla işin askeri kısmından ziyade diplomatik kısmına yoğunlaşıldı. Bu sorunu Lozan ile çözümlemeyi düşünen Ankara Hükumeti Lozan'da bu konuda başarılı olamadı. Zira İngiltere'nin Musul'u bırakmaya niyeti yoktu. Anlaşmaya varılamayan Musul sorunu daha sonra görüşülmek üzere ertelendi. Ancak İngilizler bu sorunu Milletler Cemiyeti'ne taşımayı başardı. Tabii Milletler Cemiyeti'nde en çok sözü geçen ülke hangisiydi ? Söylememe gerek yok herhalde. Türkiye ise sadece geçici üye konumundaydı. Türkiye, Musul bölgesinde bir halk oylaması teklif ettiyse de kabul edilmedi. Milletler Cemiyeti, kendisi bir rapor hazırlayarak bu toprağın Irak'a katılmasını tavsiye etti. Sonuç olarak bu etkiler karşısında Musul 1924-25'te Irak'a bırakıldı. Milletler Cemiyetinin kararına karşı çıkan Türkiye her ne kadar haklı olsa da belki de uğraşacak gücü kalmadığından bu kararı kabul edip 1926 Ankara Antlaşması'yla Musul'un Irak'a katılmasını resmen kabul etti. Bunun karşılığında ise 14. Madde gereği Musul petrollerinden elde edilecek gelirin %10'u 25 yıl süre ile Türkiye'ye verilmesi kararlaştırıldı. Peki bu ödeme yapıldı mı ? %10 petrol gelirlerine ne oldu ? Türkiye bu işin üzerine gitti mi ? O kısma değinmeyip şu yazıyı okumanızı tavsiye ediyorum: İşte, Musul Gerçeği ! Ayrıca TBMM, Lozan'ı onayladıktan sonra yaklaşık 6 ay içerisinde hilafeti kaldırdı. Hilafetin kaldırılması bir çok perifer bölgede sorunlara yol açtı. Şeyh Sait isyanları gibi olaylar vuku buldu. Bir başka görüş ise hilafeti bu kadar erken kaldırmanın bu isyanlara sebep olmasıyla birlikte Musul'u almamızda engel teşkil ettiği yönündedir. Yine sizin değerlendirmelerinize bırakıyoruz. Kolay tahliller değillerdir. Neyse efendim 1932'de Irak'ın bağımsızlığını kazanmasından sonra 2014'te IŞİD'in işgal ettiği Musula dönelim. Biliyorsunuz ki 2014 yılında Türkiye'nin Musul Konsolosluğu işgal edilerek 49 kişi rehin alınmıştı. Bu sorun bir takım istihbarati yöntemlerle çözüldü. Devamında TSK, Musul'un yakınına bir askeri üs kurdu. Rusya ise Türkiye'nin orada asker bulundurmasının Irak hükümetinin izni olmadan kabul edilemez olduğunu açıkladı. Günümüzde ise olaylar iyice çığırından çıktı ve bugünkü halini aldı. Öncelikle 18 ekim 2016 ile başlıyoruz. Çünkü bu tarihte Milli Savunma Bakanı Fikri Işık, Türk hava kuvvetlerinin Musul operasyonuna katılması amacıyla koalisyon güçleriyle antlaştığını belirtti ve Musul Operasyonu bizim açımızdan resmi olarak başlamış oldu. Ülkelerin katılımıyla resmi operasyon başlayınca IŞİD çekilmeye başladı ve Musul'daki petrol kuyularını ateşe verdi. Newyork Times gazetesi, Irak ile Türkiye arasındaki Musul krizine çözüm bulmaya çalışan Washington'un Türkiye'nin Musul operasyonuna direk değil tıbbi destek ve yardım kampanyası şeklinde katılımda bulunması amacıyla iknaya çalıştığını yazıyor. Hala devam eden operasyonlar ne yazık ki tam bir açıklığa kavuşmuş değil. Her ülke farklı bir açıklama yapıyor. Rusya ABD'nin savaş suçu işlediğini iddia ediyor. Siber saldırılar gerçekleşiyor ve Dünya yine yeniden bir kutuplaşmaya doğru sürükleniyor. Türkiye ve Dünya bu olaylar ile beraber bir çok sorunları yaşıyor ve ekonomik-siyasi buhranlarla karşılaşıyor. Özellikle konunun derinine ve geçmişine girmek isteyenler için Musul-Kerkük Osmanlı Arşiv Belgelerine(1525-1919) bakmanızı tavsiye ederim. Zira bu yazıyı güncel konjonktüre göre yazdım. Özellikle Musul ve Kerkük bölgelerinin tarihini öğrenmeniz için bu belgelere bakmalısınız.


Bağımlı Kişilik Bozukluğu , DSM-5 kapsamında tanımlanmış bir kişilik bozukluğudur. DSM, Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından belli aralıklarla yayınlanan ve zihinsel hastalıkların tanısına ilişkin detayları içeren el kitabıdır. Son olarak 2022 yılının mart ayından yayınlanan DSM-5'te Bağımlı Kişilik Bozukluğu; kişinin duygusal ve/veya fiziksel ihtiyaçlarını karşılamak adına bir başkasına yoğun bir bağlılık hissetmesi şeklinde tanımlanmıştır. Günümüzde oldukça yaygın gözlemlenen bu kişilik bozukluğu, tıpkı diğer kişilik bozukluklarında olduğu gibi kişinin gündelik hayatını ve yaşam kalitesini etkileyebilir. Ayrıca Bağımlı Kişilik Bozukluğu; ailevi ilişkilerden iş hayatına, arkadaş ilişkilerinden eş ve sevgililik ilişkilerine kadar birçok alanda etki gösterebilir. Kadınlarda çok daha sık gözlemlenen Bağımlı Kişilik Bozukluğunu tüm detaylarıyla mercek altına aldık. Bağımlı Kişilik Bozukluğu , kişinin fiziksel ve duygusal taleplerini karşılama konusunda bir başkasına duyduğu yüksek düzeyde bağlılık hissi sonucunda ortaya çıkan yoğun kaygı, endişe ve stres halidir. Bu kişilik bozukluğu ile karşı karşıya kalan kimseler, özellikle duygusal olarak karşısındaki insanlara yoğun bir bağlılık hisseder. Çoğunlukla bu bağlılık; aşk ya da hoşlantı gibi duygusal temelli olmaktadır. Buna karşın Bağımlı Kişilik Bozukluğunun anne ya da baba gibi ebeveynlere ya da arkadaşlara yönelik olacak şekilde gelişmesi de olasıdır. Bağımlı Kişilik Bozukluğu yaşayan kişiler, karşısındakini güçlü bir arzu ile memnun etmek kaygısı taşır. Bu kaygı zamanla yoğun bir stres ve endişe haline dönüşebilir. Ayrıca Bağımlı Kişilik Bozukluğu yaşayan bireyler; yapışkan, yılışık, muhtaç ya da tüm bunlardan bağımsız olarak pasif bir karaktere sahip olabilir. Psikolojik ya da fiziksel her türden şiddete boyun eğebilir, yaşadığı çaresizlik hissi karşısında bağlılığını yıkıcı ölçüde sürdürebilir. Genel olarak kişilik bozukluğu olarak tanımlanan ruhsal sağlık sorunları, kişinin yaşamına ve yaşam kalitesine önemli ölçüde zarar verebilecek problemlerdir. Gündelik yaşama doğrudan etki gösterebildiği gibi kişilik bozuklukları, bireyin işlevsel hareketini de zorlaştırır. Bağımlı Kişilik Bozukluğu da benzer etkiler ortaya çıkarabilir. Dünya nüfusunun yaklaşık %1'inin Bağımlı Kişilik Bozukluğu sorunu ile karşı karşıya olduğu düşünülmektedir. Bağımlı Kişilik Bozukluğu, erkeklere oranla kadınlarda daha yoğun gözlemlenen bir ruhsal bozukluktur. Bununla birlikte yapılan bazı çalışmalarda erkek ve kadın oranının benzer nitelikte olduğuna ilişkin iddialar da bulunuyor. Hemen her türden kişilik bozukluğunda olduğu gibi BKB'de büyük oranda farklı ruhsal problemlerle ilintilidir. BKB teşhisi koyulan bir kişi; Majör Depresif Bozukluk, Anksiyete ve Alkol Kullanım Bozukluğu gibi diğer kişilik bozukluklarını da aynı anda yaşıyor olabilir. BKB'nin neden ortaya çıktığına ilişkin çalışmalar günümüzde hala sürdürülmektedir. Yapılan araştırmalarda elde edilen buğular Bağımlı Kişilik Bozukluğunun çocukluk dönemiyle bir ilişki içerisinde olduğunu göstermiştir. Aile ilişkileri, çocukluk döneminde yaşanan travmatik olaylar BKB'nin ortaya çıkmasının en temel nedenleri arasındadır. Ayrıca özgüven eksikliğinin çocuğun bakımını üstlenen aile üyesi ya da bakıcı tarafından sıklıkla aşılanması da yine BKB'ye neden olabilmektedir. Buna ek olarak BKB, çocukluk döneminin dışında ergenlik ve yetişkinlik çağında da gelişebilen bir kişilik bozukluğudur. Bireyin kurduğu ilişkilerde yaşadığı travmalar, güven sorunu, sağlıksız birliktelikler veya sömürücü bir ilişki BKB'nin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Son olarak Bağımlı Kişilik Bozukluğu üzerine yapılan araştırmalar, bu ruhsal sorunun genetik etkenlerle de kişiye aktarılabileceğini göstermiştir. Aile bireylerinde herhangi bir kişilik bozukluğu öyküsü olan kişilerde BKB gözlemlenebilmektedir. Bağımlı Kişilik Bozukluğu belirtileri büyük oranda ikili ilişkilerde ortaya çıkar. Dolayısıyla kişinin sosyalleştiği her türden durum ya da olay söz konusu belirtilerin gözlemlenebilmesi açısından yeterli veriler sunar. Ayrıca kişinin yaşadığı her türden ilişkide kurduğu bağlılığın derecesi ve bu derecenin yoğunluğu yine BKB belirtilerinin açık biçimde gözlemlenmesi açısından önemlidir. Bağımlı Kişilik Bozukluğu yaşayan kişilerde ortaya çıkan en önemli belirti bakım ihtiyacıdır. Bu kişilik bozukluğunu yaşayan bireyler, kendilerine bakamayacakları hissine kapılır. Dolayısıyla kendileri için bir kurtarıcı ya da yoğun duygularla bağlanacakları bakıcı bulurlar. Bu kişilerin tavsiyeleri, yönlendirmeleri ve sunduğu güvenceler onlar için hayati bir etkiye sahiptir. Bağımlı Kişilik Bozukluğunun bir diğer önemli belirtisi ise kişinin yoğun bir itaat dürtüsüyle hareket ediyor olmasıdır. Kaybetme korkusunun tetiklediği bu dürtü, bağımlı olunan kişiye yönelik yoğun bir itaate sebep olur. Özgüven eksikliği ve bağımlı olmadan yaşayamama kaygısı gibi durumlar BKB'nin ön plana çıkan önemli belirtilerinden diğerleridir. Bağımlı Kişilik Bozukluğu, klinik çalışmalarla kontrol altına alınması ve kişinin herhangi bir endişe duymadan uzman desteğine başvurması gereken bir kişilik bozukluğudur. Son dönemde toplum içerisinde artan oranı nedeniyle Bağımlı Kişilik Bozukluğunun teşhisi üzerine önemli çalışmalar gerçekleştirilmiştir. DSM-5 verileri ve söz konusu araştırmalar kapsamında Bağımlı Kişilik Bozukluğunun teşhisi; Bilişsel, Davranışsal, Motivasyonel ve Duygusal olmak üzere dört başlıkta kategorize edilerek koyulmaktadır. Bu bileşenlerin her biri, kişinin yaşadığı sorunların niteliklerine ve BKB'nin yoğunluğuna yönelik önemli düzeyde veriler sağlamaktadır. Bağımlı Kişilik Bozukluğu tedavi sürecinden önce mutlaka kişinin yaşadığı klinik sorunların teşhis edilmesi gerekir. Klinik sorunların tespit edilmesinin ardından bu problemler kontrol altına alınmalıdır. Bir sonraki aşamada ise doğrudan BKB ile mücadele etmek ve bu kişilik bozukluğunun nedenlerini keşfetmek adına tedavi süreci başlayabilir. Bağımlı Kişilik Bozukluğu tedavisinde psikoterapi en etkili mücadele yöntemlerindendir. Birçok farklı uygulamayı içeren psikoterapi çalışmaları, kişinin yaşadığı problemlere göre planlanarak uygulanabilir. Psikoterapideki temel maksat; yaşanan sorunların neden olduğu hasarın giderilmesi ve kişinin önceki davranışları nedeniyle ortaya çıkan olumsuz duruma karşın bağımsızlık kazanımının elde edilmesidir.


İmparatorluklar çağı ve ardından gelen iki dünya savaşı ile birlikte gezegenimiz farklı bir yöne doğru evrildi. Avrupa'nın birçok açıdan çöküşüyle beraber Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin oluşturduğu iki kutuplu bir dünya ortaya çıktı. Tüm ülkeler bir tarafta konumlanırken, kendini birinci veya ikinci cephede konumlandırmayan ülkelere üçüncü dünya ülkesi denilmişti. Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte ABD tek başına bir süper güç olduğunu tüm dünyaya kabul ettirdi. Bu tek kutuplu hegemonya, dünyadaki dengeleri alt üst etti ve uluslararası sistemin değişmez kuralı olarak, karşı dengeleyici güçleri ortaya çıkardı. Bugün ABD'nin hala dünyanın en büyük gücü olduğu tartışılmaz bir gerçek olsa da karşısına çıkan ülkeler ve belki de en önemlisi- ABD'nin dış politikasında yaptığı hatalar, onun bu gücünü sarsıyor. Türkiye Cumhuriyeti yıllarca süren savaşların üstüne kuruldu. Türkiye'yi kuran kadrolar Batı ile savaşmışlardı fakat rotaları da muasır medeniyetler seviyesiydi. Bu anlamda Osmanlı geleneğinin bir parçasıydılar. Osmanlı Devleti diğer birçok ülkenin aksine, batıdan kendine yararlı gördüğü reformları almaya gayret göstermiştir. Türkiye Cumhuriyeti, bir bakıma Tanzimat'tan bu yana gelen çağdaşlaşma ve devlet geleneği üzerine inşa edilmiştir. Türkiye'nin Rusya ile olan ilişkileri ABD'den çok daha geriye gitmektedir. Bu genellikle sürekli bir mücadeleler dizisini oluşturmuştur. Her iki devletin bulunduğu coğrafya, çıkarlarının çakışmasına ve karşılıklı savaşların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Osmanlı'nın Rusya ile tarihi düşmanlığının en önemli sebeplerinden bir tanesi, Rusya'nın Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Ortodoksların hamisi olduğu iddiasıyla Osmanlı coğrafyasında söz sahibi olmak istemesiydi. İkinci en önemli sebep ise Rusya'nın Karadeniz ve boğazlar üzerinden çeşitli ticaret yollarına erişebilmek, gücünü pekiştirmekti. Nitekim bunu Birinci Dünya Savaşı ile derinden hissettik. Konu çatışma olduğunda, Türkiye ile ABD arasındaki krizler de saymakla tükenmez. Jüpiter füzeleri krizi, Johnson Mektubu, haşhaş ekimi, silah ambargosu krizi vs... Bu listeyi, hem Rusya hem de ABD adına günümüze doğru uzatabiliriz. Lakin yazının esas amacı, Türkiye'nin Rusya ve ABD ile tarihi çatışmalarını tartışmak değildir. Zaten realist teorilerin gösterdiği üzere, ülkelerin çıkarları çakıştığında çatışma kaçınılmaz olur. Osmanlı İmparatorluğu'nun ABD ile ilişkileri 1830 yılında imzalanan ticaret antlaşmasıyla başlamıştır1. ABD'nin Monroe Doktrini dolayısıyla izolasyonist bir politika izlemesi, Osmanlı ile ABD'nin arasındaki ilişkileri hiçbir zaman sıcak bir düzleme taşımamıştı. Cumhuriyetin kuruluşuyla beraber Türkiye, Avrupa'dan çok ABD'ye yakınlık göstermiş ve Avrupa'yı ABD ile dengelemeye çalışmıştır. Nitekim 1952 yılında Türkiye'nin NATO'ya girmesiyle beraber ki ABD zaten izolasyonist politikasını bırakmıştı- ABD Türkiye ilişkileri yeni bir zemine oturmuş oldu. Sovyetler Birliği'nin yayılmacı politikalarından kendini korumak için NATO'ya giren Türkiye, ABD'nin Sovyetlerle süren Soğuk Savaş'ta en önemli karargahı olmuş oldu. Daha sonrasında Orta Doğu'da, bilhassa Körfez bölgesinde ve Rusya'ya karşı NATO ile Türkiye ciddi iş birliği yaptı. Türkiye ile ABD arasındaki ittifak, bürokrasi ve askeri boyutta oldukça ileridedir. Lakin bu ittifak hiçbir zaman tam bir dostluğa dönüşmedi. Çünkü Türkiye ve ABD-NATO, belirli dönemlerde tam aksi görüşleri savundular ve bunların sonucunda ABD kendi çıkarları kesiştiği anda Türkiye'ye her türlü karşılığı vermekten çekinmedi. Bu da tarih boyunca Türk kamuoyunun ABD ile olan ittifakı sorgulamasına yol açtı. II) 1964: Johnson Mektubu ile birlikte Türkiye'nin ABD'ye olan güveninin sarsılması ve Türkiye'nin ABD'yi sorgulamaya başladığı dönem. VI) 2019: Shanahan Mektubu, Rusya'dan S400 mühimmatlarının Türkiye'ye gelmeye başlaması ve F35 programının iptali. Bu yazının ihtivası gereği, Türkiye'nin hem ABD hem de Rusya ile yaşadığı tarihi olaylara ayrıntılarıyla eğilmeyeceğiz. Türkiye'nin ABD ile çıkar ilişkilerine dayalı müttefikliği sürekli olarak inişlere ve çıkışlara sahipti. Lakin Türkiye'nin Rusya ile yakınlaşmaya başlaması ve S400 karadan havaya füze sistemlerinin (NATO kodu: SA-21 Growler) Türkiye'ye gelişiyle birlikte Türkiye-ABD ilişkileri derinden sarsıldı. Esasında iç politikanın ve kamuoyunun belirttiğinin aksine, S400 meselesi askeri bir mesele olmaktan oldukça uzaktır. Bu hava savunma sistemlerinin getirilmesi; Türkiye'nin ABD ile uzun süredir yaşadığı fikir ayrılıklarının ve her iki ülkenin de iç politikasındaki ciddi değişimlerin sonucu olarak, genel anlamda siyasi bir meseledir. Bundan dolayı, olaya esas olarak askeri yönden yaklaşmak oldukça hatalıdır. Ortaya çıkan durumun askeri etkileri gerçek olmakla birlikte siyasi etkilerin gölgesinde kalmıştır. Türkiye'nin iç ve dış politikada yaşadığı ciddi değişimler sonucu ortaya çıkan Rus yakınlaşması, hem Türk kamuoyu hem de siyasiler tarafından oldukça benimsendi. Bunun birçok sebebi bulunuyor: Türkiye ile ABD'nin Suriye politikasındaki fikir ayrılıklarının kamuoyunda yarattığı tepki, Türkiye'nin Suriye'de bir dönem yürüttüğü yanlış politikalar, Rusya'nın dış politikadaki etkili stratejisi, özellikle Türk ordusunda gerçekleşen paradigma kayması ve medyanın desteklediği Avrasyacılık görüşleri bu konuda etkili olmuştur. S400 meselesi ve Rus yakınlaşmasında, kamuoyunun aksine bir fikir beyan edildiği zaman bütün okların üzerinize çevrildiği bu dönemde; bazı gerçeklerden ve olayın reelpolitiğini tartışmaktan geri durmak abes olurdu. Türkiye; enerji ve bir dereceye kadar turizm ile tarım yönünden ciddi bir şekilde Rusya'ya bağımlıdır. Türkiye doğalgaz ihracatının %50'den fazlasını Rusya'dan gerçekleştirmektedir2. Ayrıca Türk Akımı ve Akkuyu Nükleer Santrali projesi de Rusya'ya olan enerji bağımlılığımızı arttırıyor. Tarım ve turizmde de Rus bağımlılığını son birkaç yıl içerisinde iyiden iyiye hisseden Türkiye, ekonomik krizlerle mücadele ediyor. Türkiye'nin bir de askeri yönden Rusya'ya bağımlı olması, ne yazık ki Türk çıkarlarıyla taban tabana zıttır. Rusya'nın elini hem enerji hem de askeri anlamda Türkiye'ye karşı güçlendirmek, gelecekte ciddi problemler doğurabilir. Bu, S400 hava savunma sistemleri meselesinden ibaret bir konu değil. Günümüzde çeşitli medya araçları ile ortaya atılan F35 yoksa Su35 alırız veya Bir Su35 beş F35'e bedel gibi söylemler, aslında Türkiye'deki Rusya kaynaklı çeşitli medya kuruluşlarının Türk kamuoyunu ve siyasetini oldukça derinden analiz ettiğini gösteriyor. Türkiye'nin Patriot hava savunma sistemlerini almamasının altındaki haklı gerekçesi, teknoloji transferinin gerçekleşmeyecek olmasıydı. Fakat ilginç bir şekilde, Türk kamuoyu bunu S400'ler için göz ardı ediyor. Türkiye S400 antlaşmasına göre yine teknoloji transferi gerçekleştiremeyecek. Türk iç politikasındaki göstergeler açık bir şekilde Rusya ile askeri bağımlılığın ilerletileceğini belli ediyor. Türkiye çok yönlü bir dış politika izlemelidir fakat günümüzde iyi hesaplanamamış hadiseler, Türkiye'yi Rus bağımlılığına doğru sürüklemektedir. Ekonomi bir devletin varlık temellerinden bir tanesidir. Türkiye'de yaşanan ekonomik kriz, hem içeride yanlış politikalardan hem de dışarıdaki çekişmelerden kaynaklanıyor. Günümüzde kırılgan bir ekonomiye sahip Türkiye'nin yaptırımlarla karşı karşıya kalması ciddi sonuçlara yol açabilir. NATO ve ABD'ye karşı Türkiye'nin Track 1.5 ve Track 2 diplomasi kanallarını kullanmak konusunda ciddi eksikleri bulunmaktadır3. Bu durum, Türkiye gibi bir devletin, ne yazık ki politik olayları kestirmek ve yönetebilmek konusunda başarısız olmaya mahkum olduğunu göstermektedir. ABD ve Avrupa Birliği'nin ekonomik yaptırımları ve Rusya'nın Türkiye'de güçlü bir kamuoyu yaratması, yalnızca göründüğü gibi duran olaylar değil, aynı zamanda savaş stratejilerinin günümüzde ulaştığı noktanın bir tezahürüdür. Buna beşinci nesil savaş denilmektedir Türkiye ne yazık ki Rusya ile ABD arasına sıkışmış kalmış bir durumda bulunmaktadır. Bunun sebebi; içeride ve dışarıda Türkiye'nin izlediği yanlış politikalar, ABD'nin Türk çıkarlarına tezat politikaları ve Rusya'ya birkaç yıldır olan siyasi bağımlılığımızdır. Kamuoyunun belirttiğinin aksine, Türkiye ile Rusya arasında dış politikada çatışma konusu olan çok fazla konu vardır. Rusya'nın 2008 yılında Gürcistan'ı işgaliyle başlayan süreç, sınır komşumuz Gürcistan'ın güvenliğini sarstı ve bölgenin istikrarını ciddi bir şekilde bozdu. Karadeniz'deki Türk dengesinin tamamıyla çöküşüne ve tarihsel bağlarımızın kuvvetli olduğu Kırım Tatarlarının bastırılmasına yol açan, 2014 yılında Kırım'ın işgali ve ilhakı bir başka konudur. Rusya'nın geçmişte 1783 yılında Kırım'ı fethetmesi ve sonrasında 1877 yılında Kars'ı işgal etmesi hadisesi, üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur. Ayrıca, Ukrayna'daki Rus işgalleri de hem bölgeyi istikrarsızlaştırmakta hem de Türkiye için çeşitli tehlikeler doğurmaktadır. Tüm bu hadiselere NATO ve sessiz bir şekilde Türkiye de karşıdır. Çünkü hem Türk çıkarlarıyla hem de NATO çıkarlarıyla hiçbiri bağdaşmamaktadır. Ayrıca Rusya ile Türkiye arasında Suriye konusunda zıtlıklar bulunmaktadır. Buna ek olarak, Kıbrıs ve PKK konusunda Rusya ile taban tabana zıt bir konumdayız. PKK'yı terör örgütü olarak görmeyen ve ülkesinde faal ofisleri bulunan Rusya'nın Suriye'deki yaklaşımı tamamıyla pragmatiktir ve PKK tarafından Rus yapımı 9K38 Igla füzesiyle düşürülen helikopterimiz hala hatırdadır. Rusya aynı zamanda PYD'ye askeri ve finansal destek de sağlamaktadır. Rusya'nın Suriye'de Türkmenleri bombalaması Türk kamuoyunda bir infial yaratmıştı. Lakin bu infialin bir popülizm gösterisi ve insanımız tarafından unutulup giden bir başka şey olduğunu görmek üzücüdür. Ayrıca Rusya; Kuzey-Güney Kıbrıs sorununda Güney'i desteklemekte, Azerbaycan-Ermenistan'ın bölgedeki ihtilafında Ermenistan'ı desteklemektedir. Ermenistan kaynaklı bir analize göre4, S400 alımıyla birlikte Türkiye artık Rusya ile olan ilişkilerini bozmama korkusuyla Ermenistan'ı baskı altında tutmaktan çekinebilir ve ABD senatosu Türkiye ile ilişkilerini bozmamak için geri durduğu Ermenistan'ın soykırım tezine yaklaşabilir. Rusya'nın bu yayılmacı politikası Türkiye'nin ciddiye alması gereken bir konudur. Kırım'da bulunan balistik füzelerin Türkiye'yi kapsadığı ve Türkiye'nin ciddi bir güvenlik sorunu olduğunu belirtmeye lüzum yoktur. Türkiye'nin hızla ilerleyen Rus bağımlılığı, Karadeniz bölgesinde Rusya'yı dengeleyebilecek tek aktör olan Türkiye'nin, bölgede Rusya'ya sessiz kalacağının da bir işareti olmaktadır. SSCB'den bu yana, Türkiye'nin jeopolitik zorunlulukların da etkisiyle Rusya ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştığı bir gerçektir. Bunun en önemli sebeplerinden bir tanesi, Türkiye'nin Rusya'ya olan enerji bağımlılığıdır. Fakat bölgesel çıkarların tamamen farklı olduğu bu iki ülke, bağımlılıklar nispetinde orta yollar bulmaya çalışmalıdır. Bu durumda, Rusya ile enerji bağımlılığının yanında bir de askeri bağımlılık ortaya çıkarmak, ne yazık ki Türkiye açısından bir yenilgi olarak yorumlanabilir. Türkiye'nin Rusya ile arasında sürekli görmezden geldiği Kırım, Ukrayna, Azerbaycan ve Gürcistan'daki sorunlar ne yazık ki Türkiye'nin bölgedeki bağımsızlığını ve güvenliğini sarsmaktadır. Bu gibi hadiseler, Rusya'nın emperyalist çıkarları olduğunu gözler önüne sermektedir. Anti-emperyalist söylemleri Rusya ile yan yana getiren kamuoyumuz ve münevverlerimiz ne yazık ki bu gerçeği göremiyorlar. Suriye'de yıllarca süren olaylar, Türkiye'nin Karadeniz'deki problemleri unutmasına yol açtığı için Rusya ciddi bir şekilde güçlenmeyi sürdürüyor. Türkiye'nin farkında olması gereken en önemli nokta, Türk çıkarlarının Rusya ile değil Batı ile örtüştüğüdür. Yani Türkiye'nin dış politikadaki idealleri, onu NATO ile işbirliğine yöneltmekte fakat Rusya'ya tezat oluşturmaktadır. Rusya ile dış politikadaki ihtilaflar bunu özetler niteliktedir. Lakin şu nokta da oldukça önemlidir: Türkiye'nin tüm kartlarını Batı yönünde kullanmaması gerektiği açıktır. Bu hataya uzun süreler düşen Türkiye, uğraşlarıyla birlikte dış politikasını çok yönlü hale getirmeye çalışmıştı. Fakat bugün gelinen nokta, çok yönlü dış politikadan ziyade, çok yönlü düşmanlıklar ve tek yönlü bağımlılığa gitmektedir. Türkiye'nin dış politikada çok yönlü olmak amacıyla çeşitliliği arttırması gerektiği bir gerçektir. ABD ve Almanya'nın 2013'te Gaziantep ve Kahramanmaraş'a konuşlandırdığı Patriot ve Eurosam SAMP/T hava savunma sistemlerini 2015 yılında geri çekmesi gibi olaylar, Türkiye'nin her koşulda kendi savunma sistemlerini üretmesi gerektiğinin en önemli göstergesidir. Lakin bunun bir Rus bağımlılığıyla olacak iş olmadığı çok açıktır. Türkiye bağımsız bir dış politika amacıyla NATO karşıtı ve Rusya'nın elini kuvvetlendirecek bir sistemden ziyade NATO dışı bir sisteme yönelmeliydi. Türkiye F35 savaş uçaklarını almaktan men edildi. F16 devrinin bitiş arifesinde, planlanan 120 adet5 kadar F35 uçağının alınamayacak olması ve potansiyel teknoloji transferinden mahrum kalması, Türk Silahlı Kuvvetleri açısından büyük bir kayıp oldu. Bunu ne yazık ki kamuoyu görmezden geliyor fakat sessiz bir şekilde- kimse inkar edemiyor. 1,25 milyar doları hali hazırda yatırmış6 bulunmakla birlikte, bu durumda Türkiye'nin yaklaşık 9 milyar dolar zarara uğrayacağı7 tahmin ediliyor. Türk savunma sanayiinin F35'lere büyük bir katkısı vardı ve bu durum kendi savunma şirketlerimizde ciddi kayıplara yol açacak. Türkiye'nin alacağı F35 uçakları, tabir caiz ise, boşa çıktığı için dünyada birçok ülke artan F35'lere talip olmaya başladı. Bunların içerisinde yeni sağ hükümetin başa geçtiği Yunanistan'ın da olduğu söyleniyor. ABD Senatosu'ndaki Türk karşıtı söylemler iyice kuvvetlendi. Bu söylemler son birkaç yıldır ciddi bir şekilde duyuluyordu ve bu sebeple ABD Orta Doğu'da strateji değişikliğine gidecek. ABD Senatosu'nun Doğu Akdeniz Güvenliği ve Enerji İşbirliği Yasası'na göre artık ABD Orta Doğu'da işbirliğini Türkiye yerine Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail'i merkeze koyarak gerçekleştirecek8. Bu yasa tasarısına göre, Türkiye'nin bölgedeki bütün politikası baskılanmaya çalışılacak. Bu ise Yunanistan ve Kıbrıs'ın elini güçlendirecek. Batı komşumuz Yunanistan'daki sağ hükümetin başa geçmesi, Kıbrıs ile uluslararası alanda yıllardır devam eden ihtilaf ve Doğu Akdeniz karasuları-münhasır ekonomik bölge tartışmaları sürerken, bu avantajın Yunanistan ve Güney Kıbrıs'a geçmesi ve hatta F35 uçaklarını bir misilleme olarak Yunanistan'ın alma potansiyelinin, Türkiye'nin çıkarlarıyla nasıl ters düştüğünü söylemeye lüzum yoktur. Dünya yeni nesil savaş uçağı dönemine girerken Türkiye'nin F35A uçakları alamıyor olması, bölgesel realist teoriler açısından; en çok Rusya, İsrail, Kıbrıs ve Körfez'de güç odakları kurmak isteyen belli başlı ülkelere yaramıştır. Türkiye CAATSA yaptırımlarıyla karşı karşıya kalacak. Her ne kadar Türk hükümeti ABD Başkanı Donald Trump'a güveniyorsa da ABD'deki bürokrasi Türkiye'nin düşündüğü gibi ilerlemiyor. Trump, yaklaşan seçimlerde elini kuvvetlendirmek için eski Obama yönetimini hedef alıyor. Esasında uzlaşmacı söyleminin arkasında yatan sebep bu. Bundan dolayı, Trump'a güvenmek oldukça hatalı bir analizdir. Fakat hem Pentagon hem de Senato Türkiye'ye yaptırım uygulanmasını istiyor ve bu kaçınılmaz bir şekilde olacak. Ayrıca Çin'e 9 ay gecikmeyle giden CAATSA'nın Türkiye'ye daha hızlı gelebilme ihtimali, NATO üyesi olması sebebiyle oldukça yüksektir. Bunlara ek olarak, Güney Akdeniz'deki ihtilaflı konular yüzünden AB ambargosunun yanına bir de CAATSA yaptırımlarının gelmesi Türkiye'yi ağır bir yükün altına sokabilir. ABD ve AB yaptırımları dolaylı olarak Türkiye'nin her anlamda Rusya'ya daha da bağımlı olmasına yol açabilir. Bu durumda Türkiye oldukça ciddi sıkıntılara girecektir. Doğu Akdeniz'deki kara suları ve münhasır ekonomik bölge tartışmalarının ciddi bir şekilde sürdüğü ve her gün çeşitli doğalgaz kaynaklarının bulunduğu bölgede Türkiye yalnızdır. Bu yalnızlık içerisinde AB, Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin sondaj çalışmalarını hedef göstererek yaptırımlar uygulamaya karar verdi. ABD'nin Türkiye'yi F35 programından çıkarıp CAATSA yaptırımlarını uygulayacak olması, Türkiye'ye karşı yaptırım uygulamak konusunda AB'nin elini kuvvetlendirdiği söylenebilir. Ayrıca yeni AB Komisyonu başkanı Ursula von der Leyen, görünen o ki Türk tarafının tezlerine oldukça soğuk bir portre çiziyor. Türkiye enerji bakımından bağımlı olduğu Rusya'ya askeri bakımdan da bağımlı olma riskiyle karşı karşıya geliyor. Dört adet S400 bataryası Türkiye'yi Rusya'ya bağımlı yapacak değil fakat politik seçimler Türkiye'nin elini kolunu bağlayıp Rusya'nın isteklerini teker teker yapmasına yol açabilir. Bugün Suriye'de Rusya'nın izni ve desteği ile operasyon yapan Türkiye'nin askeri anlamda Rusya ile işbirliğinden öteye bir bağımlılığa evrildiği inkar edilemez. İşbirliği uluslararası sistemdeki tüm devletlerin çıkarına olabilir, fakat bağımlılık Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarıyla çatışmaktadır. Türkiye çok yönlü dış politikasında haklıdır lakin bunu Rus bağımlılığıyla gerçekleştireceğini düşünmek ancak bir felakettir. NATO kanadındaki Türk karşıtı koalisyonun eli güçlenmiş oldu. Türkiye'nin S400 bataryaları alması Batı kamuoyunda Türkiye karşıtı söylemlerin ciddi bir şekilde güçlenmesine ve Türkiye'nin bir Batı dostu ve NATO ülkesi olarak değerli bir müttefik olduğunu söyleyen kesimlerin güç kaybetmesine yol açtı. Tek bir Batı ve tek bir NATO yok. Batı ve NATO'da Türkiye'yi destekleyen kesimleri dış politikadaki hatalarımızla yıllar içerisinde teker teker eritiyoruz. Bölgede İsrail'in başat güç olabilmesi yolunda bir engel olarak, yeni nesil F35'lerin Türkiye'ye gönderilmesi konusundaki ihtilaflar yıllar önce ABD'de tartışılmıştı. Günümüzdeki duruma baktığımızda, Türkiye'nin F35 savaş uçaklarını alamayacak olması, bölgede askeri gücünü pekiştirmek isteyen İsrail'in de işine gelmiştir. S400 bataryasının, entegrasyon problemleri veya herhangi başka problemlerle bir NATO uçağını vurması durumunda tüm oklar Rusya'ya değil Türkiye'ye çevrilecektir. Ayrıca S400 sisteminin hassas bilgileri NATO'ya sızdığı takdirde, bu sefer Rusya bütün okları Türkiye'ye çevirecektir. Kıbrıs Barış Harekatı'nın 45. yılını geride bırakıp 50. yılına doğru giderken, Türkiye'nin Kıbrıs konusunda uluslararası arenada daha da yalnızlaşması ne yazık ki ciddi sıkıntılar doğurabilir. Türkiye'nin Kıbrıs'taki haklı davası, uluslararası arenada kabul edilmemektedir. Çünkü iç politikadaki küçük hesaplar uğruna verilen demeçler Türkiye'yi dış politikada hazin serencamlara sürüklemiştir. Duyguların, hissiyatın ve hakkaniyetin ne olduğu realist teroiler bağlamında pek anlamlı değildir. Türkiye'nin S400 hamlesiyle birlikte, 1987 yılından beri Güney Kıbrıs'a uygulanan silah ambargosu ABD Senatosu tarafından kaldırılmıştır9. Türkiye'nin NATO'da kalması, Türk devletinin yaşamsal çıkarları için çok önemlidir. NATO'nun caydırıcı etkisini özetlemek gerekirse, Kasım 2015 yılında yaşanan Rus jet krizinde NATO'nun 5. maddesinin caydırıcı etkisi nedeniyle Rusya Türkiye'ye direkt fiili bir karşılık veremedi. Ayrıca NATO, Türkiye'yi bir bakıma yine NATO ülkelerinden korumaktadır. Bunların ötesinde, Türkiye'nin nükleer korunmasını da NATO üstlenmektedir. NATO'dan çıkmaya teşebbüs gibi bir durum, Türkiye'nin tüm çıkarlarıyla ters olup yalnızca Rusya'nın çıkarlarıyla bağdaşabilir. Rusya ve İran'ın Suriye merkezli güç çatışmasının sonuçları, bölgede yakında çeşitli sorunları ortaya çıkaracağı açıktır. Suriye savaşının bitmesiyle birlikte Türkiye, bölgede Rusya ve İran'ın güç nüfuzunu mecburen Batılı müttefikleriyle işbirliği yaparak dengelemek isteyecek. Lakin son yıllarda Türkiye, çeşitli politik hatalar yüzünden NATO ve Avrupa nezdinde eli oldukça güçsüz bir durumdadır. Bundan dolayı, Türkiye yakın gelecekte Batı'ya çeşitli tavizler vermek zorunda kalabilir. Türkiye jeopolitik durum nedeniyle hava savunma sistemlerine birincil ölçüde ihtiyaç duyuyor. Hatta denilebilir ki Türkiye, ilk aşamada savaş uçağından ziyade hava savunma sistemine ihtiyaç duymaktadır. Lakin Türkiye'nin S400 satın alması öyle yanlış bir dönemde yapıldı ki Türkiye'nin birçok anlamda eli güçsüzleşmiş oldu. Açıkça söylenmesi gerekirse, Türkiye S400 füze sistemlerini almamalıydı. Patriot almalıydı demiyoruz, S400 sistemlerini almamalıydı. Türkiye eğer ABD'yi dengelemek istiyorsa bunu ABD dışı bir sistem alarak gerçekleştirmeliydi. Burada NATO karşıtı olmayan fakat alternatif olan çeşitli sistemler mevcuttur. Örneğin, bu alternatifler İsrail veya Güney Kore'den elde edilebilirdi. Bunlar Türkiye'nin de içinde bulunduğu Batı sistemlerine entegrasyonu mümkün olan tercihlerdi. Hatta bir zamanlar konuşulan Eurosam SAMP/T sistemlerini almak da çok iyi bir alternatif olurdu. Bu sayede Türkiye, hem geliştirilmesinde kendisinin de payı olan yeni nesil uçak sistemlerine hem de hava savunma sistemlerine sahip olacaktı. Türkiye nerede olduğunu ve NATO'nun temel altyapısındaki başat ülkelerden biri olduğunu unutmamalı. Lakin Türk politikalarının çöküşü nispetinde, Rusya ile olan bağımlılık sebebiyle, S-400 sistemlerini bir nevi mecburen aldık. Türk bürokrasisi de bunun sessizce farkındadır. Lakin ortaya çıkan sonucu iç politikada kullanmak için bu gerçekler göz ardı ediliyor. Türkiye, ihtiyacı olan hava savunma sistemlerini Türkiye'nin Batı nezdinde en yalnız olduğu dönemde- S400 adına tercih etmemeliydi. Fakat bir noktadan sonra S400 sistemlerinden vazgeçilmesi, Türk hükümetinin içeride ciddi bir güç kaybına uğramasına yol açacaktı. Türk hükümeti iki tarafı keskin kılıç noktasında seçimini yaptı. Bir noktayı atlamamak gerekir, 2011 yılından bu yana Arap Baharı ve Suriye olaylarında Türkiye'nin izlediği yanlış dış politikaların bugünkü durum ile ciddi ilişkisi olduğu açık bir gerçektir. Bu olayların ne kadar Türk bağımsızlığı ve ne kadar Rusya'nın Türkiye'yi yanına çekmesi olduğu konusunda herkesin şüpheli olması gerekir. Suriye'de Türkiye'nin sahada olmasındaki en büyük etkenin Rusya olması sebebiyle, Türkiye Rusya'ya ciddi manada güveniyor. Türk Silahlı Kuvvetleri, Rusya'nın desteğiyle Suriye'de sahada olduğu için ve ABD'nin bölgede YPG'yi desteklemesi sebebiyle yönetim kademesi bazında Rusya ile yakın durumdadır. Bunun ortaya çıkaracağı işbirliği, Türkiye'nin çıkarlarıyla örtüştüğü sürece devam ettirilmesi gerekmekle birlikte, reelpolitik durumun işbirliğinden öteye Rus bağımlılığına döndüğünü görmek ve olaylara tersten bakmak da lazımdır. Rusya'nın günümüzdeki Türkiye politikası neyi amaçlıyor? Rusya Türkiye'ye neden S400 sattı? Belli ki Rusya NATO'yu sarsmayı ve bölgede Türkiye'yi yanına çekmeyi hedefliyor. Suriye konusunda uluslararası arenada başarısını ortaya koyan Putin yönetimi, bölgede sözünü geçirebileceği bir ülke ile Karadeniz'deki en güçlü muhalifini yanına çekecek, Orta Doğu politikasını rahatlıkla şekillendirebilecek ve bunun karşıt bloktaki ülkelere olan etkisini kullanabilecek. Bu Rus politikasının Türkiye'deki iç kamuoyu çoktan oluştu. Rusya'nın ciddi bir şekilde başarıya ulaştığı ve ilerleyen süreçte kendi politikasında başarıya ulaşma ihtimalinin çok yüksek olduğu bir gerçek. Fakat Türkiye, bu süreçte arada kalıp ciddi tehditlerle karşı karşıya gelebilir. Rusya'nın çok hızlı bir şekilde S400 teslimatını yapması ve kamuoyuna verilen Su35 savaş uçağı teslimatının hemen gerçekleştirilebileceği mesajları, Türkiye'yi kuşkulandırması gereken durumlardır. Avrupa'yı bile yıllardır isyan ettiren ABD'nin silah sistemleri konusundaki politikası ve Rusya'nın bölgesel yayılmacılığında ve politik etkide kullandığı S400 satışları göstermektedir ki Türkiye kendi sistemlerini üretebilir kapasiteye erişmeden belini doğrultamayacaktır. Cumhuriyetin kuruluş dinamiklerinin temel direği olan bağımsızlık karakteri ancak ve ancak Türkiye'nin askeri alanda da kendi sistemlerini üretebilmesiyle olabileceği açıktır. Türkiye'nin 1,5 milyar dolara Pakistan'a satmak üzere antlaştığı 30 adet T129 Atak helikopterlerinin hassas teknoloji verilerinin bir kısmının ABD'ye ait olması sebebiyle, bunların satışı için bile ABD'nin izni gerekiyor10. İç siyasette atılan naraların ve her olayı antiemperyalist ambalajına sokan söylemlerin Türkiye gerçeklerini yansıtmadığı talihsiz bir gerçektir. NATO üyesi ve bölgede barışın teminini sağlayabilecek belki de tek ülke olarak Türkiye, dış politikada dostlukların değil yalnızca çıkara dayalı işbirliğinin mevcut olduğunu fark etmeli ve iç politik kazançlar uğruna Türkiye'nin geleceğini tehlikeye atmaktan vazgeçmelidir. Bütün bunları yaparken, Tanzimat'tan bu yana gelen muasır medeniyetler seviyesi düsturunu sürdürmeye devam etmelidir. Türkiye'nin savunma sanayiinde kendi kendine yeter olabilmesi için bilim ve akıl ön planda tutulmalı, nepotizm ilişkilerinden uzak durulup liyakate önem verilmeli, Türkiye bölgede barışa yönelik politikalar izlemeli ve barışın teminatı olmaya gayret etmelidir. Yoksa Türkiye endüstri devrimlerini kaçırdığı gibi nihai uzay devrimini de tamamıyla kaçırmak üzeredir. Türkiye'nin bölgedeki güvenliği tesis edici rolü ve belki de amacı bu gidişle başarıya ulaşamayacaktır. Bu ülkede, Obama yönetimi başa geçtiği için 44 adet kurban kesildiği gibi S400 satın alınmasıyla birlikte devasa ıspanaklı börekler yapılıp Rusya'ya gönderildi. Tarih bir açıdan tekerrürden ibarettir. Türk-Rus ilişkilerinde her şeyden öte şu anda yalnızca buz dağının görünen yüzü belli oluyor. 24 Kasım 2015 tarihinde Türk-Rus ilişkilerinin çökmesinin üzerinden çok vakit geçmedi11. Her iki ülkenin de siyasette keskin virajlar alabildiği tarihsel bir gerçek olarak ele alınırsa, Türk veya Rus hükümetinin tavrının anında değişebilme ve ilişkilerin bozulma ihtimalinin hiç de az olmadığı ortadadır. İkili ilişkileri ilerleyen günlerde nelerin beklediğini kimse tahmin edemiyor. Sonuç olarak; S400'lerin satın alınması Türkiye'ye bir fayda sağladı mı, Türkiye dış politikada daha serbest hareket edebilecek mi, bu olay Türkiye'yi güçlendirdi mi, NATO ittifakı ve batıdaki müttefiklerle Türkiye'nin ilişkileri nereye yönelecek; gibi soruların cevabını kesin verebilmek için oldukça erken. Açık bir şekilde belli olan tek şey var: Rusya, bu olayların en büyük galibi olmuştur. = Fahir Armaoğlu, Türk Amerikan İlişkileri 1919-1997, Kronik Kitap Yayınları (1. baskı, Aralık 2017). = T.C Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı'nın Doğalgaz Piyasası ve 2017 Yılı Sektör Raporu'na göre Türkiye Doğalgaz ihracatının %51,93'lük kısmını Rusya'dan yapmaktadır. = Can Kasapoğlu, Türk-Rus Savunma İşbirliği: Siyasi-Askeri Kapsam, Beklentiler ve Limitler, EDAM (Mayıs 2019). = Armenian Weekly isimli internet sitesinde 24 Temmuz 2019 tarihli analizde Türkiye'nin S400 sistemlerini almasının Ermenistan'a yönelik sonuçlarından bahsediliyor. Türkiye'nin mevcut durumunun Ermenistan'a yararları ve zararlarına değinilmiş. = Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Japon gazetesi Nikkei'ye verdiği 27 Haziran 2019 tarihli söyleşide F35 projesi için hali hazırda 1,25 milyar dolar ödedik. şeklinde konuştu. = ABD Pentagon kaynaklı Savunma Bakanlığı Tedarik ve İdame Müsteşarı Ellen Lord'un 17 Temmuz 2019 tarihli basın açıklamasına göre Türkiye'nin kaybı 9 milyar dolar olacaktır. Aynı basın açıklamasında, ABD'nin kaynak aktarması sürecinin kendilerine yalnızca 500-600 milyon dolara mal olacağını belirtmektedir. Bunun yanında Forbes Dergisi'nde 21 Temmuz 2019 tarihinde Richard Aboulafia imzalı yazıda ise Türkiye'nin kaybının 10 milyar dolar olacağı belirtiliyor. Hatta 27 Haziran 2019 tarihli Stratfor analizinde, Türkiye'nin savunma sanayi ihracat gelirlerinde 10 ila 30 milyar dolar arasında zarara uğrayabileceği belirtiliyor. Yine de en iyimser tahmin olan Pentagon açıklamasını baz almayı uygun gördük. = Doğu Akdeniz Güvenlik ve Enerji İşbirliği Yasası, tüm maddeleriyle birlikte Türkiye'ye karşı bir tutum almış ve Orta Doğu'da Türk işbirliği yerine Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail ile işbirliğini öngörmüştür. Bu tasarıda, Kıbrıs ile askeri ilişkilerin arttırılması, istihbarat ve askeri eğitim gibi alanlarda yakın işbirliği yapılmasına dair birçok madde vardır. Bunlara ek olarak, askeri eğitim amacıyla Yunanistan'a 2022 yılına kadar toplamda 4,6 milyon dolar yardım yapılacaktır (Bölüm 6). Aynı şekilde askeri eğitim amacıyla, Kıbrıs'a 2022 yılına kadar toplamda 1,450 milyon dolar yardım yapılacaktır (Bölüm 6). Hatta eğitim dışında, askeri harcamalar için Yunanistan'a 2020 yılında 3 milyon dolar yardım daha yapılacaktır (Bölüm 7). Bu yasada alınan kararların hiçbiri Türkiye'nin çıkarlarıyla bağdaşmamaktadır. = Iyad Dakka, However the S-400 Standoff Ends, U.S.-Turkey Ties May Only Get Worse 7 Mayıs 2019 tarihli yazı. = Putin bu olay üzerine Uçağın düşürülmesi, terörün yardakçılarının arkadan bıçaklaması olduğunu söylemişti. Bir de Rus medyası o kadar güzel bir politika yürütüyor ki Türkiye'de sağcı-ortacı-solcu farketmez, çoğu insan Rusya'ya bir sempati duyuyor. Ama bu milletin insanı, insanımız çuval olayını unuttu ve Rusya'dan doğalgaz aldığımızı da unuttu. Yazınızda demişsiniz ya PKK'yı terör örgütü olarak kabul etmiyor diye, eminim birçok kişi de bunu bilmiyordur. Türkiye HİSAR adı altında hava savunma sistemleri geliştiriyor fakat henüz yeterli bir konumda değiliz. Bu yüzden Türkiye'nin, hava savunma sistemleri satın alırken birincil önceliği teknoloji transferi gerçekleştirmektir. İşte bu yüzden 2009 yılında ABD Senatosu Türkiye'ye Patriot satmayı kabul etmiş olsa bile, teknoloji transferi yapılmayacağı için, Türkiye Patriot almayı reddetmişti. Yapılan işler yüz güldürücü, umarım savunma sanayimiz gelecekte çok daha iyi yerlere gelebilir. Türkiye'nin tarım yönünden bağımlılığının en önemli sebebi, Türkiye'nin mevcut ekonomik krizinden dolayıdır. Sarsılmaya yatkın bir ekonomi içerisinde herhangi bir ülkenin uyguladığı yaptırımlar ne yazık ki ülkemizi olumsuz etkileyebiliyor. Kasım 2015 yılında Rus uçağını düşürmemiz ile birlikte Rusya Türkiye'ye tarım yönünden de ciddi yaptırımlar uygulamıştı. Bu ise Türkiye'yi olumsuz etkilemişti. Evet ne yazık ki Türkiye'de ciddi bir Rus propagandası yapılıyor. Bunun ülkemize olan zararlarını yakın bir gelecekte göreceğiz. Umuyorum Türkiye Rusya veya ABD'nin çıkarları arasında yalpalamak yerine kendi yaratması gereken barışçıl çıkarlarını gözeterek bölgede istikrarı sağlayıp barışın temini olabilir. Fakat bu oldukça zor bir iştir. İç ve dış cihette oluşan tabloya göre, şimdilik buna kabil olamayacağız gibi görünüyor. Herkesin belli bir tarafa sempati duymaya başladığı bir dönemdeyiz. Böyle bir zamanda, artıları ve eksileriyle, yakın geçmişteki hadiselerle birlikte tarafların değerlendirilmesini, milli çıkarın gözetilerek bu sorunlara çözümler getirilmesini ve bunun yazıya dökülerek toplum hafızasına katkı sağlamasını çok değerli buluyorum. Böyle bir konuyu uzaktan izleyen ben, birçok konuda aydınlandım desem yeridir. Bu nedenle, bu dopdolu yazı için teşekkür ederim. Kalemine sağlık. Evet fakat sempatilerin çok büyük bir kısmı ne yazık ki gerçekliği yansıtmıyor. Kadir Has Üniversitesi'nin Kasım 2015 yılında Türkiye'nin Rus uçağını düşürmesinden sonra yaptığı kamuoyu araştırmasında Rusya'nın Türkiye için en büyük tehdit olduğu algısı %64,7 olarak birinci sırada yer alıyordu. Fakat her yıl yapılan bu araştırmalara göre 2015'ten önce Rusya dış tehdit sıralama listesinde yer dahi almamıştı 2019 yılında yapılan araştırma ise kamuoyu algısına göre en büyük tehdidin %81,3 olarak ABD olduğunu söylüyor. Buradan çıkarılacak sonuçlar çoktur fakat yorum yapmayacağım. Türkiye günlük siyasetlere ve yalnızca iç politik kazanımlar uğruna dış politika yapmaya devam ederse ne yazık ki bu oranlar tezat oluşturmaya daha çok devam edecek. Bu konuda benim düşüncelerim bu yönde. Yazımda tarafsız olmaya gayret gösterdim ama okuduğum gerçekliği ve Türkiye'nin bulunduğu konum ile tarihsel olayları göz önünde tuttum. Bu yüzden ana akım medyanın aksine bir yazı olmuş oldu. Güzel yorumun için çok teşekkür ederim. Mitat Çelikpala, Bugüne tarih olarak bakmak: Türkiye-Rusya ilişkilerinin serencamı ve geleceği, Nisan 2019, EDAM.


Probiyotik satan şirketlerin uzun süredir iddia ettiği doğru bağırsak bakterilerinin geliştirilmesi zihinsel iyileşmeye yarayabilir ama nörobilimciler bu konuda şüphecidir. Şimdi otizm ve depresyon gibi hallerin mikrobiyom olarak bilinen bağırsağın mikrobiyal sakinleriyle bağlantısının güçlü bir kanıtı var. Ve nörobilimciler sadece klinik çıkarımlarından değil aynı zamanda deneysel tasarım için bağlantının ne anlama gelebileceğine dikkat çekiyor. Pasana'da Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünde mikrobiyolog olan Sarkis Mazmarian ' çalışma alanı farklı bir gelişmişlik seviyesine ilerliyor ve umarım bu, çok az sayıdaki laboratuvarın ticari ilgi ve bilgisinin çok olduğu bu tabloyu değiştirecektir' diyor. Bu yıl Amerika Ulusal Mental Sağlık Enstitüsü bağırsak-beyin ilişkisini hedefleyen yeni araştırma programlarına 1 milyon dolar daha harcadı. Bağırsak mikrobiyomu ve davranışsal hallerin-özellikle otizm- kompozisyonu arasındaki korelasyona rağmen nörobilimciler bağırsak bakterilerinin beyne nasıl etkiyebileceklerini yeni anlamaya başlıyor. Mazmarian beyni sindirim sistemine bağlayan vagus siniri olduğu gibi bağışıklık sisteminin de bunda kesinlikle bir rol oynadığını söylüyor. Bakteriyel atık ürünleri de beyni etkileyebilir, örneğin intestinal bakterilerden en az ikisinin ürünü nörotransmitter GABA'dır. İrlanda Cork Kolej Üniversitesinde farmakolog olan John Cryan 'Mikrobiyomun muhtemelen beyin üzerindeki en büyük etkileri yaşamın erken dönemlerindedir' diyor. Nörobilimcilerin toplantısında John'un grubu sezaryenle doğan fareler vajinal yolla doğan farelerden farklı mikroplara ev sahipliği yaptığını, anlamlı olarak daha endişeli ve de depresyon semptomlarına sahip olduğunu bulduklarını sundu. John Cryan ek olarak doğumda annelerinden vajinal mikropları alamamaları-normalde karşılaşacakları ilk bakteriler- yaşam boyunca mental sağlık değişimlerine neden olabileceğini söylüyor. Benzer şekilde Mazmanian'ın laboratuvarının 2013'teki çalışmasına göre bazı otistik özelliklere sahip fare modellerinde Bacteriodes Fragilis denen bir ortak bağırsak bakterisi normal farelere göre çok düşük seviyededir. Bu hayvanlar ayrıca otizmde sıklıkla görülen sindirim sistemi semptomlarına sahip, antisosyal ve streslidirler. Fareleri Bacteriodes Fragilis ile beslemek ise semptomları tersine çevirdi. Grup ayrıca bu semptomlara sahip olan farelerin kanlarında 4EPS denilen bakteriyel metabolitin daha yüksek seviyelerde olduğunu ve bunun normal farelere enjeksiyonunun aynı davranışsal problemlere neden olduğunu buldu. Bu etkilerin mekanizması hala net değildir. Toplantıda Mazmanian, 4EPS ile beslenen farelerde davranışsal problemlerin sadece bağırsakları sızdıran farelerde gösterildiğini, çünkü muhtemelen vücudun kimyasalı bağırsak duvarı boyunca sızdırdığına izin verdiğini sundu. Bu gözlem otizmli kişilerin daha karmaşık ve ulaşılamaz bir organ olan beyin yerine bağırsağı hedef alan probiyotik gibi terapilerle desteklenmesi olasılığını artırdı. Araştırmalarda ön planda olan kişiler bile hala bulguların inşalar için tedaviye dönüşeceğine şüpheyle yaklaşıyor. Mazmanian probiyotiklerin insan davranışları üzerindeki etkilerinin dair kanıtların çok az olduğunu kabul ediyor ve hala giderek artan sayıdaki araştırmacı mikrobiyal bir mercekle bazı zihinsel hastalıklara bakmaya başladığını söylüyor. Temel araştırmalar için de çıkarımlar mevcut. Toplantıda sunulan diğer çalışmada Missouri Üniversitesinde veteriner olan Catherine Hagan farklı satıcılardan aldığı aynı genetik yapıdaki farelerin bağırsak bakterilerini karşılaştırdı. Onların mikrobiyomları geniş ölçüde farklılık gösteriyordu. Bar Harbor'daki Jackson Laboratuvarından farelerin, İndiana'daki Harlan laboratuvarındaki farelerden daha az bağırsak bakterisi türüne sahip olduğunu buldu. 'Böyle farklılıklar başka laboratuvarların deneylerinin yeniden tekrarlamak isteyen araştırmacılar için büyük bir zorluk oluşturabilir' diyor Hagan. Onun takımı Harlan'ın dişi farelerinden Jackson'un dişi farelerine bakteri transplate ettiğinde bu hayvanlar daha az endişelendiler ve kanda daha az stresle ilişkili kimyasal seviyesine sahip oldular. Hagan, Laboratuvarlarda in vitro fertilizasyonla yapılan bir fare vekil annesinden alabileceği mikropların genetik annesininkinden çok farklı olabileceğini belirtti. Eğer biz araştırma için hayvanları öldüreceksek hayvanların hangi modelleme yaptıklarından emin olmalıyız dedi. Probiyotik ilaç kullanmak yerine yoğurt ve kefiri tavsiye ederim. GNC ve NBL bu sektörün öncüllerinden illa alacak olanlar bilinir markalardan alsın. Ama hangi birini kullancaz ki, balık yağı omega 3 mü, probiyotik mi, b-c vitaminleri mi yoksa multi-vitamin mi? Bence en iyisi sağlıklı beslenmek.


Başlık size ilginç gelmiş olabilir ama tam olarak konumuz Bakteriyel selüloz ve giysi. Londra'da bir üniversitenin öğretim üyesi olan Suzanne Lee, çevreci bir yaklaşımla bakteriyel selüloz kullanarak giysi üretmiş. İşte size organik giysi. Tabi bu zor bir iş... Biraz yeşil çay, biraz şeker, bakteri ve maya kullanarak yakında siz de evinizde kendi giysilerinizi üretebilirsiniz. Maya derken, bu da aslında bir çay. Kombu çayı diye geçiyor ve yine aynı maddeleri içeren fermente bir içecek. Aynı evde yoğurt yapmak gibi işte. Tabi bu bakterilerden öyle yoldan bulacağınız bir şey değil. Aceobacter xylinum adındaki bu bakteri çayın içinde çoğalıyor ve bir maya kolonisi haline geliyor. Sonra şekeri kullanarak selüloz salgılıyor. Bu selüloz bitkisel selülozdan çok farklı. Hem daha dayanıklı hem de saflaştırması zor değilmiş. Daha sonra Suzanne Lee bakteriyel selülozu kalıplara yerleştiriyor ve kurutuyor. Birbirine ekliyor, alttan alıp üste yapıştırıyor. İşte size yepyeni giysiler, istediğiniz tarzda dikip giyin. Ayrıca yine bitkisel boya kullanarak boyamak çok kolaymış. 19. yüzyılda keşfedilmiş ama ancak bugünlerde ünlü gördüğünüz gibi. Dezavantajları var mı? Evet var. Bu organik giysi kuruyunca yaşlı insan derisi gibi görünüyor ve suya karşı dayanıklı değilmiş. Yani bir süre sonra bostanınıza toprak olacak.


Bazı olaylar vardır; dillendirilmese de her an bahsi geçer bunlar karşısında ne delicesine bir hışımla ağlayabilir ne de gerçeği kavrayabilirsiniz kimi zaman buruk bir gülümseme kimi zaman ıslak bir bakış kimi zaman hazin bir iç çekiş, insana büsbütün tekrar yaşatır o demleri. Hele ki bu olayı her gün tekrar tekrar hatırlamaya ve yaşamaya mecbursanız. Ege'deki küçük bir balıkçı köyünde yaşayan Mustafa ve Mesude için de minik oğulları Deniz'i kaybetmek tam olarak böyle bir durumdu. İsmini aldığı sonsuzlukta canını veren bu miniğin ardından ancak iki yaslı ebeveyn, iki kırık kalp kaldı. Deniz böyleydi işte hem en büyük sevdalısı insanın hem en çetin hasmı. Mustafa'ya tüm bildiklerini öğreten denizdi ondan yaşama sevincini ve anlamını alanın da deniz olması gibi. Bu kederli aileyi hayata bağlayan uçsuz bucaksız mavilikti, ne acı ki hayattan kopmalarına neden olan da oydu. Çağımızın en büyük vahşetlerinden biri olan göçmen sorunu bu sefer karşımıza Zülfü Livaneli'nin kusursuz dili ile çıkıyor. Herkesin gördüğü ama susmayı tercih ettiği bu katliama sessiz kalmayanlardan biri de usta yazar Zülfü Livaneli. Ege'nin parlayan güneşini de Mustafa ve Mesude'nin derin hüznünü de tüm benliğinizle duyumsuyorsunuz Balıkçı ve Oğlunu okurken. Klasik bir trajediden tamamıyla ayrılan Balıkçı ve Oğlu beni hayatın farklı kıyılarına sürükledi, yeri geldi gözlerim doldu yeri geldi buruk bir tebessüm sardı çehremi.


8 Şubat 2018'de prömiyerini yapan Bankta İki Kişi; 2 perde ve yaklaşık 1 saat 45 dakika uzunluğunda. Kostüm tasarımı: Kostümler dönemin havasını yansıtır biçimde tasarlanmış. Teknik olarak daha fazla bilgi veremesem de benim hoşuma gitti diyebilirim. Dekor tasarımı: Dekor çok ama çok hoşuma gitti. Hem sade hem de ışıkla bütünleşmiş. Işık tasarımı: Işıklar, insanı bir parkta oturur hissi verir edasıyla tasarlanmış. Gayet iyiydi. Oyunculuk: Kesinlikle tertemiz bir oyunculuk izledim. Prömiyerini izlediğim halde sanki yıllarca oynanmış bir oyun gibi hatasız ve harikaydı. Gece gündüz demeden çalışıldığını gösterdi. Berna Hanım'ında, İsmet Bey'in de emeklerine sağlık. Alkışları bol olsun. Bankta iki kişi bana, daha önce izlediğim Akıl Defteri adlı oyunu hatırlattı. Bir kadın ve bir erkek... Akıl Defteri'yle konuları farklı ancak; kadın erkek ilişkileri olsun, kadınla erkeğin ruh hallerindeki karşılıklı karakter değişimleri olsun, gidip gelmeler olsun kesinlikle benzerdi diyebilirim. Ancak Akıl Defteri'ne göre biraz daha dingin bir oyundu. Bunun da bizzat metinle alakalı olduğunu düşünüyorum. Kurgu hakkında bir şeyler söylemek gerekirse: oyuna biraz daha hareket katacak en azından çözümlemelerin olduğu dingin anlarında doğal park unsurları olabilirdi. Ara ara gelen kuş sesleri ve konuşmaların arkasından gelen müzikler çok hoştu. Metne aşırı müdahale mi olur bilemiyorum ama belki doğal akışı bozmadan arkadan gelen sesler biraz daha fazla kullanılsa daha güzel olabilirdi. Elbette ustalarımız çok daha iyi bilir. Bunlar sadece benim şahsi fikirlerim. Oyun bazı yerlerde bir hayli yavaşladı. Elbette bu tamamen konuyla alakalı bir durum. O yüzden oyun tanıtımını okuyup konunun ilginizi çekmesi halinde gitmenizi tavsiye ederim. Umarım faydalı olmuştur. Ayrıca eksik gördüğünüz kısımları ya da oyun hakkında başka fikirlerinizi ve bakış açılarınızı yoruma yazarsanız çok memnun olurum.


Yoldaşına yeni bir kılıç aramak için bir harabeye giren Barathor, çevrede birçok mezar olduğunu fark etti. Ama mekanın en etkileyici yeri, üstündeki kubbenin eskimiş ve parçalanmış destekleri arasından güneş ışığının gelip parlattığı ortadaki havuzdu. Derinliği az gibi görünüyordu, muhtemelen dizine kadar gelirdi. Bu eski mekanların büyülü olabileceğini düşünerek suya dokunmamaya karar verdi. İkinci bir kat daha olduğu belliydi. Girdiği yerden bakarken bir üst katın tırabzanlarını fark etmişti. Büyük ihtimalle arka taraflarda bir yerlerde üst kata çıkan merdivenler bulabilirdi. Girdiği salondaki mezarlar lahit şeklindeydi ve kapaklarının üzerinde gözleri kapalı ve göğüslerinde kılıçlarıyla uzanmış şövalyelerin kabartması vardı. Yalnız bu mezarların hepsinde taç bulunuyordu ve birden bu mezarların hepsinin kral mezarları olduğunu fark etti. Hiçbiri şövalye mezarı değildi. Hepsi geçmiş çağlardaki bölge krallarının mezarlarıydı. Yalnız bu mezarların neden kendi yönettikleri ülkelerin başkentlerinde değil de bu dağın tepesinde olduğunu merak etti. Evet aynı soydan gelenler vardı, baba ve oğullar. Ama birbirine çok uzak ülkelerin krallarının mezarları da burada yan yana duruyordu. Mezarların arasında taştan işlemeli koltuklar vardı. Sanki buradaki taşlara işlenmiş değil de ağaç yerine taştan yapılmış koltuk gibiydiler. Yoldaşı bunlardan birine oturmuş, Barathor'un oyalanmasını izliyordu. Barathor da bunu fark etti ve çevresine bakarak eski bir kılıç aramaya koyuldu. Sonuçta yoldaşı kılıcını, Barathor'u kurtarmaya çalışırken kaybetmişti ve Barathor da ona yeni bir kılıç sözü vermişti. Ama yakınlarında yeni bir kılıç alabilecekleri ne bir kasaba vardı ne de bir şehir. Uğradıkları köylerdeki demirciler de kılıç konusunda yetenekli değillerdi. Vahşi hayvanları ve canavarları kendilerinden uzak tutmak için genelde mızrak kullanıyorlardı ve bunun yapımında ustalaşmışlardı. Üst kata doğru tekrar baktığında trabzanlara bağlanmış ve tam ortasından eğilmiş bir kılıç fark etti. Kılıcın keskin yeri paslı ama altın gibi parlıyordu. Nedense zıplayarak kılıcı bağladığı yerden kendi kılıcıyla keserek kurtarabileceğini düşündü. Lakin yerden gerçekten yüksekti. Komik çabasına hafifçe gülümsedi. Yoldaşı da elini çenesine dayamış, dalgın gözlerle kendisine kılıç arayan arkadaşını izliyordu. Barathor o kılıcın neden öyle herkesin görebileceği şekilde oraya bağlandığını merak etti. Yine bir büyü olmasın bunda diye düşündü ve arkadaşına bakarak Onu bağlayan ipleri kesersem tüm buranın başımıza yıkılacağından korkuyorum dedi. Yoldaşı ona cevap vermedi ve ayağa kalktı. Mezarların olduğu salonu üst kata giden merdivenin olduğu küçük odadan ayıran parmaklıklara yaslandı. Barathor geniş ama derin olmayan havuzun kenarlarına baktığında, iki ucundan tutma yerleri olan ve dikey bir bayrak büyüklüğünde iki tane katılaşmış flamanın birbirine eşit uzaklıkta ama suya eğmeyecek şekilde yerleştirildiğini gördü. Üst tarafları taşlaşmıştı ve alt taraflarında ne olduğunu merak etti. Garip bir içgüdüyle kendi kılıcını çıkarttı ve flamayı olduğu yerden zorlayarak ayırmaya çalıştı. Flama birden olduğu yerden havaya fırladı ve dalgalanarak ters bir şekilde yere düştü. Arka tarafına baktıklarında bunun aslında esnek bir ayna olduğunu fark ettiler. Garip bir şekilde o sırada tüm lahitlerin kapakları parçalanmış ve içlerinden çıkan kralların iskeletleri çevrede yürümeye başlamışlardı. Herhangi bir saldırı olmamıştı. Zararsız gibi görünüyorlardı. Etraf hafiften sislenmişti ama hala güneş ışığını görebiliyorlardı. İskeletlerin vücutlarının derinliklerinden ise ilginç bir mavi ışık yayılıyordu. Barathor hemen aynayı ters çevirdi ve taşlamış yüzü üste geldi. Böylece kralların iskeletleri yok oldu. Belki de bu kralların hepsi bir suikastçı tarafından öldürülmüştür diye düşündü, ömrü boyunca kralları öldürmekle lanetlenmiş bir suikastçı tarafından. Suikastçıyı nasıl durdurduklarını düşündü, kendi tahminini yorumlayarak. Belki kralı ölen varis bir prens, tahta geçmeden diğer krallıklarla anlaşarak suikastçıya tuzak kurup onu durdurmuştu. Kendi kendine güldü. Yoldaşıyla göz göze geldiler ve başlarına ölümcül bir olay gelmeden o harabeden ayrılmaya karar verdiler. Belli ki başka bir yerde kılıç aramaya devam edeceklerdi. Yoldaşı ise şimdilik bıçağıyla idare etmek zorunda kalacaktı. yaman yazar bu ekrem. keyifle okuyoruz. ailecek seyrediyoruz. kılıcın manası çok derin frued bunun üzerine çok şeyler yazmış. teşekkürler, bi de freuddan duysak güzel olurdu. Teşekkürler yorumunuz için, lakin hayır yazının oyunlarla alakası yok. Belki sadece bilinçaltım ilham almıştır.


7'den 77'ye herkesin gönlünde taht kuran Barış Manço, bundan tam 73 sene önce 1943 yılında İstanbul'da doğdu. Bu büyük sanatçımızın tam adı ise Tosun Yusuf Mehmet Barış Manço idi. 1941 yılında Barış Manço'nun hiç görmediği amcası vefat etmiş ve onun ismini de Barış Manço'ya vermişler; Tosun Yusuf diye. İlkokulda ise amcasının ismini silerler ve ismi Mehmet Barış Manço diye nüfusa geçer. Barış ismi ise Türkiye'de ilk defa kendisine konulmuştur, ismi Barış olanlar bunu iyi bilsinler. Birçok sanatçımızın eğitim gördüğü Galatasaray Lisesi'ne gitmiş bir zamanlar o da, fakat babasının ölümü üzerine eğitimini başka bir lisede tamamlamak zorunda kalmış. Sonra yurtdışına gitmiş, Belçika'da eğitim almış ve Fransızca şarkılar okuyarak Avrupalarda da insanların gönlünde taht kurmuş bizim gönüllerimizde olduğu gibi. Ülkemize gelmiş, Anadolu Rock'un öncülerinden olmuş ve 200'den fazla eser yapmış bizler için. Türkiye'nin Kültür Elçisi olmuş, ülkelere turneler yaprak çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar için programlar yapmış TRT'de. Bence yaptığı en büyük işlerden biri de Ertuğrul Fırkateyninin Japonya'ya gitmesinin 100. yılında, bizi temsil etmiş ve orada konser vermiş. O kadar beğenmişlerki bir daha, bir daha çağırmışlar Barış Manço'yu.


Nikola Tesla, bilim dünyasının belki de en gizemli ismidir. Elbette Tesla ile yarışacak birçok isim var. Ama Edison ve Tesla isimleri yan yana geldiğinde ve Tesla'nın çalışmaları düşünüldüğünde, neden bilim dünyasının en gizemli isminin Tesla olduğu anlaşılacaktır. 10 Temmuz 1856 tarihinde dünyaya gelen Tesla, bir süre sonra kendisini bilimsel çalışmalara kaptıracağının farkında değildi. Büyük bir tutkuyla bağlandığı elektrik, onun için gizemli ve büyülü bir alandı. Bu nedenle hayatının büyük bir döneminde elektrik üzerine çalışmalar yaptığını görüyoruz. Elbette bu yazımızda Tesla'nın önemli çalışmalarından bahsedeceğiz. Fakat bu yazıda önemli olan, Tesla'nın başarısız bir pazarlamacı olması. Peki ama bir işi yaptıktan sonra onu iyi bir şekilde pazarlıyor olmanız, başarılı olabilmeniz için yeterli midir? Filmi geri saralım ve Nikola Tesla adının geniş çevrelere yayılmasını sağlayan çalışmalara gidelim. Küçük yaşlarından beri farklı bir kişilik olduğunu belli eden Nikola Tesla, önemli çalışmalarda bulunmuş birçok insan gibi sorunlu bir çocukluk döneminden geçmişti. Sürekli karşılaştırıldığı abisi 12 yaşındayken attan düşüp ölmüştü. Daha da trajik olanı, anne ve babasının Tesla'yı, abisinin üzerinde olduğu atı korkutmakla suçlamasıydı. Bu, bir çocuk için büyük bir travma olduğundan, Tesla'nın hayatı boyunca bu olayın etkisini yaşadığını söylemek mümkün. Benzer bir durum Vincent Van Gogh'da da vardı. Van Gogh'un kendisinden önce doğmuş ve ne yazık ki kısa bir süre sonra hayata gözlerini yummuş abisinin ismini alması, ömrü boyunca büyük bir yükü sırtında taşımasına neden oldu. Fakat bu acı, sanatını besledi. Peki, Tesla'ya geri dönelim. Tesla yaşadıklarından dolayı içine kapanık bir insana dönüşmüştü. Fakat yaşadıkları, bilimsel çalışmalarda bulunabilmesi için itici bir güç olmuştu. Düşünün Nikola Tesla, henüz 6 yaşındayken bir su çarkı yapmıştı. O, gerçekten bir dahiydi. Bunu attığı her adımda belli ediyordu. Üniversite çağına geldiğinde Tesla, Graz'da bulunan Politeknik Enstitüsünde öğrenim gördü. Ardından Prag Üniversitesinden mezun oldu. Elektrik alanına girdiğinde, bir daha buradan çıkamayacağını fark etmeye başlamıştı. Elektrik, onu adeta büyülemişti. Budapeşte'de bulunan bir telefon şirketine girdi ve elektrik mühendisi olarak çalışmaya başladı. Daha sonra Continental Edison Company'de çalıştı. Burada dinamolar tasarlayarak çalışmalarına devam etti. Strazburg'da iken endüksiyon motorunun bir prototipini inşa etse de ne yazık ki cihazı destekleyecek kimseyi bulamadı. Tesla, başarısız bir pazarlamacıydı. Thomas Edison, Edison Machine Works adlı bir şirket kurmuştu. Nikola Tesla buradan bir iş teklifi aldı. DC dinamolarını geliştireceği bir tasarım için Edison, Tesla'ya 50.000 dolar verecekti. Uzun bir süre sonra DC dinamolarına dair bir çözüm bulan Tesla, Edison'un vaat ettiği parayı istedi fakat Edison Tesla'ya böyle bir para vermedi. Bu durum karşısında Tesla, çalışmalarını sonlandırmak istedi; artık Edison'un şirketinde çalışmıyordu. Şirkette geliştirmiş olduğu ark aydınlatma sistemlerinin patentlerini almaya çalışan Tesla, ne yazık ki bu patentleri alamadı. Bir süre sonra kendi şirketini kurmak isteyen Tesla, Benjamin Vali ve Robert Lane ile tanıştı. Tesla Electric Light and Manufacturing Company adlı şirket, New Jersey'de kuruldu. O yıl Tesla, jeneratör geliştirmiş olsa da bunların da patentlerini alamadı. Ayrıca yatırımcılar, Tesla'nın elektrik iletim donanımları ile alternatif akım motorları fikirlerine sıcak bakmadı. Bu nedenle bu girişimler için yatırımda da bulunmadılar. Tesla, beş parasız kaldı. Fikirlerinin değer görmüyor olması, Tesla için bir yıkımdı. Peki bu konunun Tesla'nın pazarlamadaki başarısızlığı ile ne ilgisi var? Fikirlerini daha çok insana ulaştıramayan Tesla, projeleri için yatırım alamadı. Günümüz dünyasında da başarının temel kriteri olarak görülen reklam, Tesla'nın eksiğiydi. Çok önemli çalışmalar yapsa da bunları pazarlayamadı. Peki, gelin reklam çalışmalarının günümüz dünyasındaki yerine bir bakış atalım. Önceleri televizyonda sıklıkla karşılaştığımız reklam, ürün ya da hizmetlerin tanıtımıdır. Bunun yanı sıra çok daha farklı kavramlar da reklamcılık içerisinde yer alır. Bir iş yapıyorsanız, başarılı olabilmek için bunu çok daha fazla insana ulaştırmanız gerekir fikri, ne yazık ki modern dünyanın temelinde yer alıyor. Bu nedenle artık daha çok insan, çalışmalarının başarıya ulaşabilmesi için reklam odaklı bir sistemi benimsiyor. Reklam odaklı çalışma anlayışı, ne yazık ki insan ilişkilerinde de kendisini belli ediyor. Birçok insan, özellikle yeni tanıştığı kişilere kendilerini tanıtırken sürekli çalışmalarından bahsetme gereği duyuyor. Bu, aslında kişinin kendisini karşısındakine kanıtlama çabası. Fakat insan ilişkilerinde böyle bir şeye ihtiyaç olmamalı. Daha çok duygular ve düşüncelerin devreye girmesi gereken konuşmalarda bir insan neden yaptıklarını anlatma çabasında olsun ki! Teknoloji ve internetin hızlı bir şekilde geliştiği bir dönemde internet reklamcılığı da popüler olmuş durumda. Artık daha çok insan internet dünyasında çalışmalarını ön plana çıkarma gereği duyuyor. Elbette ürün ya da hizmet satışının etkili yapılabilmesi için reklam çalışmaları oldukça önemli. Bir şekilde çalışmak ve para kazanmak zorundayız. Bu nedenle çalışmalarımızı daha çok insana ulaştırmak bizim için bir zaruriyet olabilir. Fakat artık her şeyin temelinde reklamın bulunuyor olması oldukça rahatsız edici bir durum.


Şahsen dünyada her saat ne kadar vergi kaçırıldığını bilmiyorum. Ama şunu biliyorum ki bazı varsıllar devlete vergi vermemek için ya da minimum miktarda vergi vermek için akla hayale gelmeyecek yöntemler uyguluyorlar. Tabi bunları tespit edebilmek içinde hayal gücü çok geniş güvenlik güçlerine ihtiyacımız var. Burada tüm dünya geneli için konuşuyorum. Nere, hangi ülke olduğunu hatırlayamadım ama bir havalananında görevli gümrük memuru çevreden gelip geçen kişileri dikkatli gözlerle takip ederken bir telefon alıyor ve şüpheli bir konteyner tespit edildiğini söylüyorlar. Konteyner kendisi gelmeden açılmayacak çünkü bu işler böyle. Konteyneri açtıklarında içinde bir sürü silah çıkıyor. Tamı tamına 753 tane hafif makineli tüfek ve 72 tane bombaatar çıkıyor konteynerin içinden. Yani küçük bir orduya yetecek kadar silah. Belgelere falan bakıyorlar, ne iş bu silahlar diye. Meğer silahlar eski ve kullanılamaz olarak gösterilmiş ve bu sayede az vergi ödemek istemişler. Kendi kendilerine vergi indirimi yapmak istemişler. Oysaki silahlar yepyeni, hepsinin ayrı ayrı kutusu var ve içlerinde kullanma kılavuzları bile var. Bu silahların İsviçre yapımı olduğunu söylüyorlar ve silahların Gana'ya gittiğini öğreniyorlar. Oradan da Amerika Birleşik Devletleri'ne gidecekmiş bu silahlar. Düşünsenize, şu ana kadar tarafsız bildiğimiz, etliye sütlüye karışmayan İsviçre silah üretiyor. Şimdi diyecekseniz, bu silahları İsviçre devleti üretmiyorsa, oradaki bağımsız bir firma üretiyorsa? Ben de şöyle diyorum, savaşlarda tarafsız olan bir devletin, barış görüşmeleri yapan bir devletin silah üretmeye izin vermesi ne kadar doğru? Bana hiç etik gelmiyor. Burada vergi kaçakçılığına iki örnek verdim ki daha da çoğaltılabilir. Hem de rahat rahat. Ne kadar basit olduğunu da görüyorsunuz. Her şey para olmuş, vay be. Vergi fonksiyonları dünyada ve Türkiye'de farklı kimliklere büründükçe vergi bir gelir kaynağı olarak görünmeye devam edecektir. Tv programi izleyip ordagorduklerini oldugu gibi burada aktarmissin. Kacirdigin gozardi ettigin noktalar var halbuki. Baya ön yargılı yaklaşmışsınız. Ki bu yazı da basit bir yazıdan ibaret, aynı ismi gibi. Ben yazımda sadece küçük bir noktaya değindim ki büyük şeylere değinecek bilgiye sahip değilim. Eğer siz bu bilgiye sahipseniz veya madem kaçırdığım noktalar olduğunun farkındasınız; yazınızı parlakjurnal@gmail.com adlı e-mail adresimize bekliyorum. Teşekkür ederim yorumunuz için.