Eğer, son günlerde gerek siyası gerek sivil toplum kuruluşlarının ardı ardına açıklama yaptığı Yemen'de yaşanan olayların iç yüzüne bakarsak, tabi ki bu olaylar dün başlamadı. Yemen yıllardır bir Şii-Sünni çatışmasına sahne oluyor. Yemen'de Şii bir aşiret olan Husilerin 2014 yılında İran ve Suudi Arabistan destekli Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih rejiminini devirmesi üzerine hükümet güçleri ile Husiler arası çatışmalar başladı. Yeni Cumhurbaşkanı Hadi ve Husiler arasında imzalanan mutabakatın üstünden 3 ay geçmeden cumhurbaşkanı Hadi'nin özel kalemi, Husi militanlar tarafından kaçırılıp infaz edilmesi sonucu ipler tekrar gerildi. Husilerin silah zoruyla otoriteyi baskı altında tutmasını protesto eden Cumhurbaşkanı Hadi istifa etti. Husiler bunun üzerine parlementoyu işgal edip ülkeyi yönetecek Geçici Ulusal Konsey'i ilan etti. Bu dönem Yemen'de yaşanan bu gelişmelere paralel Türkiye, Mısır, İngiltere, ABD gibi çok sayıda ülke Yemen'deki elçiliklerini kapatma kararı aldı. Yemen, Husilerin başkent Sana'yı ele geçirmesi ile resmi olmasada batıda İran destekli Husi yönetimi ve doğuda ise Suudi destekli Cumhurbaşkanı Hadi'nin yönetimi olarak ikiye ayrıldı. Husiler ilerleyerek Cumhurbaşkanı Hadi'nin sarayının bulunduğu Aden şehrini ele geçirdi. Aynı zamanda günde 35.000 geminin geçip dünya petrol ticaretinin %15'den fazlasının yapıldığı Kızıldeniz ile Aden körfezini bağlayan Bab'ül Mendep boğazını ele geçirdi ve Suudi petrol gemilerine saldırılar düzenlemeye başladı. Yaşanan bu gelişmeler üzerine Suudi Arabistan, BAE, Sudan, Mısır, Kuveyt, Bahreyn'in içerisinde olduğu ve Türkiye, ABD ve Birleşik Krallık'ın ise destek verdiği bir koalisyon oluşturuldu. Koalisyonun silahlı gücü, Suudi Arabistan tarafından Mart 2018'de abluka başladı. Artık İran'ın desteklediği aşiretten hallice Şii bir grup olan Husilerin karşısında da İslam coğrafyasının en zengin ve en güçlü ülkelerinden oluşan bir koalisyon vardı. Yeterli askeri birlik, lojistik ve mühimmat gücü olmayan Husiler cephe savaşından çok vur-kaç ve suikastler şeklinde savaşıyordu. Buna karşılık olarak Suudi Arabistan; Husilere ait olan hastanelere, okullara ve pazarlara sivil-militan ayrımı gözetmeksizin hava saldırıları yapıyordu. Kasım 2018'de Birleşmiş Milletler'in açıkladığı Yemen raporuna göre; 2015 Mart-2018 Ekim arasında Suudi güçleri tarafından yapılan saldırılarda ölenlerin %80'i sivil halk ve bu sivillerin yarısından fazlası 13 yaşından küçük çocuk idi. Yemen'de yaşanan siyasi iktidarsızlığı ve iç karışıklığı fırsat bilen; yıllardır pasif durumdaki terör örgütleri, adeta hortladı. Örneği 2016 yılında El Kaide terör örgütü, hapishaneden tutuklu militanları kaçırıp; hem Husilere hem de Hadi yönetimine savaş açtı. Suudi Arabistan'ın hedef göstermeksizin saldırılarının yanında, koalisyon ülkelerinin Yemen'e yaptığı ambargo yüzünden Husi bölgesinde yaşayan insanların 2/3'ü açlık ve susuzluk çekiyor. Toplamda 22 milyon insanın gıda ve ilaç yardımına ihtiyacı olduğu Yemen'de her gün onlarca çocuk açlıktan ölüyor. Kasım 2018'de Birleşmiş Milletler'in açıkladığı rapora göre 2015'den beri açlıktan ölen 5 yaş altı çocuk sayısı 85.000. Bununla beraber ilaç sıkıntısının da yaşandığı Yemen'de 1 milyondan fazla kişiyi enfekte eden yaygın bir kolera ve tifo salgını var. Bölgeye yardım ulaştırmaya çalışan Birleşmiş Milletler ve yardım kuruluşlarının karşısına tüm limanlarda Suudi Arabistan ambargosu çıkıyor. Suudi Arabistan haftanın sadece belli günleri ve sınırlı yardım desteğine izin veriyor. Kıtlık, savaş ve salgınlarla uğraşan Yemen'de bugüne kadar yüzbinlerce sivil evlerini terk ederek güvenli bölgelere göç etmek zorunda kaldılar. Türkiye 3.5 sene sonra Yemen'deki koalisyon birliklerine verdiği desteği geç de olsa kaldırdı. Yemen'e gıda ve ilaç yardımı için sosyal yardım kampanyası başlattı. Bu konuda ve Yemen'deki insanlık dramı için siz ne düşünüyorsunuz yorumlarınızı bekliyorum.


Gün geçmiyorki bilim dünyası yeni bir keşfe imza atmasın. Bir zamanlar bilimin birçok şeyi keşfettiğini ve artık keşfedilecek bir olayın kalmadığı düşünülmüş. Ancak görüyoruz ki dünya, evrenimiz, yaşam ve insülin hakkında ne kadar da az şey biliyoruz. Bugünkü yazım için uygun bir konu araştırırken bir sitede böyle bir başlık gördüm ve bunu inceleyip sizlerle paylaşmak istedim. Toronto Üniversitesi Araştırma Enstitüsü'nde çalışan bilim insanları tarafından yapılan çalışmada, insülin hormonunun, bağışıklık sistemini enfeksiyona karşı güçlendirdiğine dair bulgular elde edilmiş. Öncelikle bu hormonun bildiğimiz görevlerinden kısaca bahsedelim. İnsülin polipeptit yapılı bir hormondur. Temel görevi kabaca bizim besinlerle aldığımız, vücudumuzun temel enerji kaynağı olan glikozun kandan vücut hücrelerine alınmasını sağlamaktır. Pankreas Langerhans adacıklarında bulunan beta hücrelerinden salınır. Hücrelerimizin enerji üretebilmesi için glikozun hücre içerisine alınması gerekir. Bu da demek oluyor ki her insan insüline bağımlıdır. Bu yolakta bir sıkıntı oluşması ise karşımıza diyabet rahatsızlığı olarak çıkıyor. Bu zamana kadar karaciğerde, kaslarda veya yağlarda bulunan insülinin kan şekerinin düzenlenmesindeki rolü hakkında veya enerji dönüşümleri hakkında birçok çalışma yapılmasına karşın hala insülin hormonun bağışıklık sisteminin üzerindeki etkileri tam olarak bilinmiyor. Yapılan çalışma bu bilinmezi bir nebze de olsa aydınlatmış gözüküyor. Makalede yer alan bilgiye göre, T lenfositlerde bulunan insülin sinyal yolaklarının, T hücrelerinin daha hızlı çoğalmasını ve daha fazla sitokin salgılamasını sağlayarak bağışıklık sistemini güçlendirdiğini tespit etti. Bu hızlı ve etkili cevap sayesinde T hücreleri bizi hastalıklardan hatta ölümcül hastalıklardan da koruyor. insülin reseptörleri enfeksiyon durumunda T hücrelerinin aktive olması için gereken uyarıcılara aracılık ediyor. Bu çalışmada, insülinin T hücrelerinin fonksiyonunu nasıl etkilediği ve T hücrelerinin hangi durumlarda insüline cevap vermediği araştırıldı. Çalışmada özellikle T hücrelerinin incelenmesinin nedeni ise bu hücrelerin, enfeksiyona karşı savunmada hayati bir görev almasından kaynaklanıyor. T hücreleri arasındaki bağlantıyı anlamak için genetik olarak değiştirilmiş özel fareler kullandı. Bu farelerin T hücrelerinde normal T hücrelerinden farklı olarak insülin reseptörü bulunmuyor yani bir nevi insülin direncini taklit ediyor. Daha sonra bu özelleştirilmiş hücrelerin farklı stres faktörleri altında H1N1 grip virüsü gibi nasıl davrandıkları gözlemlendi.


Hepimizin günlük hayatında devamlı kullandığı telefonların, bilgisayarların, tabletlerin olmazsa olmazı olan internet hakkında neler biliyoruz? Bu internet nedir elle tutulur mu?, kim buldu? yenir mi? gibi soruları merak ediyorsanız buyurun bana takılın sizlere kısaca özet geçeyim. Bir sürü bilgisayar arasında anlaşmalı bir bağlantı. Yani, Sizin iki bilgisayarınız var diyelim ve birbirine bağladınız. Evet hayırlı olsun küçük bir internetiniz oldu. Şimdi bir de bunu odalar dolusu bilgisayarlarla süper bilgisayarlarla yaptınız, düşünün evet internet aslında bu kadar basit bir şey. Belirli bir zaman dilimi olmamakla birlikte soğuk savaş dönemlerinde Amerika tarafından 1962'de ortaya atıldı. Soğuk savaş sırasında Amerika ve Rusya arasındaki bilimsel ilerleme yarışmasında Rusya, atmosfere Sputnik adlı çok da işlevi olmayan ve arada sırada bipleyen uydu-vari bir şey yollamıştı. Bunun üzerine Amerika daha büyük arabalar yapma işine biraz ara verip NASA , Depeartment of Defense's ARPA gibi kuruluşları kurdu. Sovyet Rusya'nın herhangi bir iletişim ağına saldırısı için tedbir alınılması konuşulurken ARPA'lı bilim adamı J.C.R. Licklider bu soruna birbirleriyle konuşan bilgisayarlar yapma önerisinde bulundu ve buradan internet patladı gitti. Bilgisayarlar arasında anlaşmalı bağlantı ne demek? Bildiğiniz üzere internet üzerinden herhangi bir bilgi yolladınız diyelim. Bu gönderilen şey olduğu gibi aktarılamıyor, onun yerine parça parça olacak şekilde binlerce ağ üzerinden gönderiliyor. Bir fotoğraf gönderdiğinizde gönderdiğiniz bilgisayarın kodu ile birlikte gönderilen bilginin en küçük parçaları kodlanarak bir tür bilgisayar diline dönüşüyor. İşte bu bilgisayar dili de bu anlaşmanın ta kendisi. Aynı dili kouşuyor olmalı yani bilgisayarlar. - Son mil: Bu kısım aslında internetin artık internet sağlayıcıları ile evimize ulaştırıldığı kısımdır. - Data Merkezleri: Sunucularla dolu odaları ifade ederler; online aplikasyonlara, içeriklere ve daha küçük sitelere taban hazırlarlar. Örneğin Google, Facebook, Microsoft. - Omurgası : Uzun mu uzun fiber optik kablolarla tüketiciler ile data merkezleri arasını ifade eder ve buralarda bilgi değişim merkezleri adlı farklı şirketlerin bilgiyi paylaştığı bölgeler vardır. Yalnız bazı ana bölgeler var bütün açık uçların bağlandığı: Tokyo, Singapore, New York, New Jersey, Florida, Hong Kong. İnternet birisi veya birileri tarafından işletilmiyor ve belirli bir merkezi yok. Binlerce üniversite özel şirket devlet ağlarının tamamı ve daha nicesinin topluğu olmasından kaynaklı herhangi bir kişinin yönetimi veya herhangi bir kuruluşun işletmesi altında değil. İnternet üzerinde popüler bir bilgi paylaşma metodu aslında. Timothy Berners Lee tarafından kullanıcı dostu tek tıklama ile gezinme metodunu olan WWW yarattı. Sonuç olarak internet Amerika tarafından soğuk savaş esnasında Rusların iletişim ağlarını bozma korkusuyla ortaya çıkan sonrasında ordu dışında başka alanlarda kullanılmaya başlanmasıyla patlayıp giden günümüzün olmazsa olmazı icatlarından biri. Dünya çapında bir iletişim ağı ve bir sürü büyük şirketin oyun alanı.


Öncelikle şunu söyleyebilirim ki deep webe girmek herhangi bir suç teşkil etmemektedir fakat içeriğin %95 inden fazlası suç odaklıdır. İlk 3 seviye ve 4.seviyenin bir kısmına normal seviyede bir bilgisayar ve internet ağı olan, bilgisayarında tor browser bulunan, iyi derecede ingilizce bilen ve meraklı bir kişi tarafından çok rahat ulaşılabilir. Yazımda bahsettiğim birçok illegal içerik de bu seviyelerde yapılmaktadır. Peki ya sonrası? Sonrası tamamen efsanelerden ibaret. İleriki seviyelere internetin marinası denir ve sadece özel cihazlarla girilir. Son seviye olarak bilinen 8.seviyede olduğu söyleniyor. Daha önce de dediğim gibi bu seviyelerdeki bütün bilgiler efsaneden ibaret ve kesinliği olmayan bilgilerdir. Hakkında doğruluğu ya da yanlışlığı kesin olarak bilinmeyen birçok bilginin yer alır; normal Google, Bing ya da Yahoo aramasıyla ulaşamayacağımız birçok sitenin yanı sıra, kiralık katiller, infaz timleri, istenilen ülkede istenilen yere soygun yapabileceğini iddia eden hırsızlar, basit uyuşturucu yapım videoları ve daha birçok gereksiz ve zararlı bilgi mevcuttur. Bunlardan bir kısmı ilginizi çekebilir fakat şunu söyleyebilirim ki giriş yaptığınız andan itibaren çok iyi ingilizce bilmeniz gerekir. Neden çok iyi çünkü herhangi bir siteye yapılmış basit bir yazım yada imla hatası dahi sizi siber çetelerin hedefi haline getirebilir. Tor browser sizin esas ip'nizi ve nerden giriş yaptığınızı gizleyecektir fakat burada dünyanın en büyük hackerleri bulunmaktadır ve onlar için sizin ip'nizi bir siber saldırıda ya da bir siber terör olayında kullanmak çocuk oyuncağıdır. 2.seviye ile 8.seviye arasını yaklaşık 1 milyon kişinin kullandığı söylenmektedir oysa 1.seviye diğer adıyla surfacenet yani normal arama motoruyla ulaşılabilen kısmı 2-3 milyar insanın kullandığı bilinmektedir. 4.seviyeden sonrasını kimlerin veya kaç kişinin kullanıldığı bilinmemektedir hatta 8.seviyeye henüz kimsenin ulaşamadığı düşünülmektedir. Bitcoin, para birimidir. 2007 yıllında 1 bitcoin 15 dolar seviyesindeyken şuan binlerce dolardan bahsedilmektedir. Tor browser, darknet'in giriş kapısıdır. Giriş yaptığınız bölgeyi, ip'nizi ve kimliğinizi gizleme imkanı sunar.


Öğretmenlerin/üniversite hocalarının artık hiçbir anlamı olmadığı ve her şeyin internette bulunabileceğini çokça duymuşsunuzdur. Hatta 21. yüzyılda öğrenci olanlardan iseniz bunu öne sürerek ders anlatmayan üniversite hocalarına da denk gelme olasılığınız oldukça yüksektir. İnternet ağının icat edilmesiyle birlikte dünya hiç olmadığı kadar değişti. Eskiden yalnızca teknik amaçlarla kullanılan internet, kişisel bilgisayarların evlere girmesi ve Web 2.0 teknolojileriyle birlikte bireylere nüfus etti ve bireyin değerini arttırdı. Artık insanlar internet üzerinden toplantılar düzenleyebiliyor, kendilerine bir çevre yaratabiliyor, fikirlerini hiç tanımadığı yüzbinlerce insana ulaştırabiliyor ve yüz yüze gerçekleşmek zorunda olan her şey artık internet üzerinden yapılabiliyor. Ancak binlerce kilometre uzaklıktaki kütüphanelerde ömür çürüterek alabileceğiniz kitapları artık tek tık ile bilgisayarınıza indirebiliyorsunuz. Hatta bilginin satılamaz ve özgürce dolaşması gerektiğini düşünenlerden iseniz birçok internet sitesi aracılığı ile her şeye ücretsiz erişebilmeniz mümkün. Kısacası bir konunun dünya çapında otoriter kitabına anında ulaşabileceğiniz gibi dünya çapındaki bilimsel bir araştırmanın verilerine de tek tıkla ücretsiz ulaşabilirsiniz. Bunu bilen okul hocaları ise bundan dolayı artık her bilginin internette olduğunu ve kendi anlattıklarının pek bir anlamı olmadığını ivedilikle söylüyorlar. Ancak işler hiç de öyle değil. Johannes Gutenberg'in matbaa devrimini başlatarak insanlık medeniyetini ileriye taşıdığı ve bilgiyi hızlıca çoğaltıp yayabilmesini sağladığı 1447 yılından bu yana dünyada her yıl bir insanın hayatı boyunca okuyabileceğinden çok daha fazla kitap basılıyor. Google'ın dünyadaki veritabanlarını tarayarak tüm kitapları elektronik ortama geçirmek üzere sürekli çalıştığını biliyoruz. Google'a göre 2010 yılında dünyadaki toplam kitap sayısı yaklaşık 130 milyon adete ulaşmıştı. Fakat sakın bundan ibaret sanmayın. Artık bilgi sadece kitaplar üzerinden ilerlemiyor. Milyonlarca internet sitesi veya milyonlarca makale de yayımlanıyor. Dünya çapında bilimsel dergileri kapsayarak oluşturulmuş bir veri tabanı olan SCIMAGO'ya göre 2019 yılında dünyada 4.181.955 adet makale yayımlanmış. Hatta bu makaleler 2019 yılında toplamda 1 milyar 124 milyon atıf almış. Bilginin ve döngünün büyüklüğünü hayal edebiliyor musunuz? Hayal edebilmek mümkün değil. Son bir asırdır giderek daha da kaotik bir bilim literatürü yaratılan dünyada, bana kalırsa hiç olmadığı kadar üniversite hocaları, lise öğretmenleri değerlenmiş olmalıydı. Zira bu kadar bilgi içerisinde, ancak gerçek bir öğretmen karşısındakine doğru bilgiyi doğru zamanda ve doğru şekilde verebilir. 'İnternette her bilgi mevcut' diyen hoca, milyarlarca bilgi yığını arasında öğrenciyi ancak doğru ve ona uygun olanı göstererek eğitebilir.


Dün gece yarısı Apple #AppleEvent da yeni nesil ürünlerinin kamuoyuna tanıtımını gerçekleştirdi. Büyük ilgi ve merakla takip edilen toplantıda herkes yeni tanıtılacak olan iphone 8'de Apple'ın akıllı telefon üretimindeki 10. Yıla özel çok radikal değişikliklere gideceğini düşünüyordu fakat durum hiç de öyle olmadı. İphone 8 beklenenin aksine suya ve toza dayanıklılık, kablosuz şarj, geliştirilmiş ekran ve kamera sistemi dışında İphone 7 ile çok da büyük farklar içermiyor. Ayrıca İphone 8 le birlikte gelen Toza ve suya dayanıklılık, kablosuz kulaklık ve kablosuz şarj özellikleri de iphone X'de de bulunacak. Ayrıca Apple İOS11 sürümü ile arayüzde de bir takım değişikliklere gidileceğini de kullanıcılarına duyurdu.


Işık hızı, bilim meraklılarının sırrını çözemediği ya da çözmekten keyif aldığı bir fizik konusudur. Işık hızı, evrenin hız sınırı olarak kabul edilir. En genel anlamıyla fiziksel bir sabittir. Bir referans noktası ve evrende ulaşılabilecek maksimum hızın tanımıdır. C sembolüyle ifade edilen ışık hızının tam değeri 299.792.458 m/s'dir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ışık hızının saniye ve metre cinsinden değere sahip olmasıdır. m/s değeri, yaşamda yaygın olarak kullandığımız ve sağ duyusal olarak zihnimizin geçerli kabul ettiği km/s referansından çok daha büyük bir hızı ifade eder. Einstein tarafından geliştirilen özel görelilik teorisine göre evrende ışık hızından daha hızlı hareket edebilen hiçbir şey yoktur. Bu durumun en temel nedeni, bilim tutkunlarının yakından bileceği ışığın fotonlardan oluşmasıdır. Fotonlar, kütleye sahip değildir. Dolayısıyla kütlesizdir. En küçük bir hareket ettirici bile fotonu ışık hızına ulaştırmaya yeter. Peki ama ışık hızı neden aşılamaz? Işık hızını evrenin hız sınırı olarak kabul etmemize neden olan şey nedir? İşte evrenin en büyüleyici bileşeni ışık hızına dair bilinmesi gereken tüm detaylar! Işık hızı, temel olarak evrenin hız sınırıdır. Fiziğin birçok alanında sabit olarak kullanılır. İlk kez Danimarkalı Astronom Olo Romer, Jüpiter'in uydusu olan Io üzerinde inceleme yaparken ışığın ölçülebilir bir hız değerine sahip olduğunu göstermiştir. 1865 yılında ise bilim tarihi açısından bir kırılma teşkil eden James Clerk Maxwell Elektromanyetizma teorisinde ışığın elektromanyetik bir dalgaya tekabül ettiğini ifade etmiştir. Maxwell'e göre ışığın bir elektromanyetik dalga olması, C hızında hareket etmesinin nedenidir. 1905 yılına gelindiğinde ise tüm fizik tarihi için bir başka dönemeç noktası ortaya çıkar. 2. yüzyılın en büyük dahilerinden biri olarak kabul edilen genç Albert Einstein, ışığın hızının herhangi bir referansa bağlı kalmaksızın ve kaynağından bağımsız olarak sabit bir hıza sahip olduğunu öne sürmüştür. Bu durum ise en genel olarak ışığın çıkış kaynağından bağımsız olarak sabit bir hıza sahip olduğu anlamına gelir. Işık hızı üzerine yapılan deneysel çalışmalar, 1975 yılına gelindiğinde bu fiziksel sabitin net değerine ulaşılmasını sağlamıştır. 1975 yılında yapılan çalışmayla birlikte ışık hızının hız cinsinden değeri net olarak 299.792.458 m/s şeklinde ölçülmüştür. E=mc2 formülü, herkes tarafından en az bir kez duyulmuştur. Bu formüldeki E değeri enerjiye, m değeri kütleye ve c değeri ise bilineceği üzere ışık hızına karşılık gelir. E=mc2 formülü, bize enerjisinin kütle çarpı ışık hızının karesi ile ifade ettiğini gösterir. Kütle ile enerji arasında ilişki kuran bu formül, Einstein tarafından geliştirilmiştir. Einstein'a kadar kütle ve enerji arasında herhangi bir şekilde ilişki kuran bilimsel kuram ya da deney yoktur. Einstein'ın kütle-enerji formülü ise bilimde çok büyük bir çığır açmıştır. Ona göre maddeyi oluşturan en önemli bileşen enerjidir. Evrendeki her şeyin bir enerjisi vardır. Ve enerji yine anlaşılacağı üzere kütle ve ışık hızı ile doğrudan orantılıdır. Bu genel olarak görelilik kuramının da temellerini oluşturacaktır. E=mc2 formülü ile ışık hızı arasındaki bağlantı ise sadece enerjinin hesaplanmasından ibaret değildir. Einstein'ın geliştirdiği bu formülün bilim dünyası üzerindeki yıkıcı etkisi de tam olarak bu noktada ortaya çıkar. Çok uzun süredir fizik dünyasında kabul edilen kütlenin korunumu yasası, Einstein ile rafa kaldırılır. Keza Einstein, bir maddenin ışık hızına yaklaştıkça kütlesinin de aynı oranda değişeceğini e=mc2 formülü ile ortaya koyar. Özel Göreliliğe göre kütle bir sabit olmaktan çıkmış, onun yerini ışık hızı almıştır. Einstein'dan sonra günümüzde yapılan birçok deney, bize onun ne denli haklı olduğunu açık bir şekilde göstermiştir. Işık hızı üzerine yapılan deneylere geçmeden önce bu alanda çalışmalar yürüten bazı önemli fizikçileri anmakta fayda vardır. İlk olarak ışığın parçacıklardan oluştuğu fikri, tüm fizik tarihinin en büyük fizikçisi olarak kabul edilen Sir Issac Newton tarafından ifade edilir. Daha sonra ise yapılan çalışmalar ışığın dalgalardan oluştuğu yönündeki fikirlerin bilim dünyasında kabul edilmesine sebebiyet verir. 1918 yılında Nobel Ödülü almaya da hak kazanan ve Einstein'ın da yakın arkadaşı olan Alman bilim insanı Max Planck, ışığın taneciklerden oluştuğunu ortaya koymuştur. Daha sonra ise Einstein ve Planck, ışıkta bulunan bu tanecikleri ışık kuantumu ya da daha bilinen adıyla foton olarak adlandırdı. Işığın kütlesin olmasına ilişkin kanıtların ilk adımı da tam olarak bu noktada ortaya çıktı. Fotonlar zamandan etkilenmez. Bu durumun en temel sebebi herhangi bir kütleye sahip olmamalarıdır. Zamana tabii olmamaları nedeniyle evrimsel mekanizmanın parçası da değildirler. Işık hızı üzerine yapılan modern deneylerde de fotonların bu yapısal özelliklerine yaklaşmaya yönelik çalışmalar merkezde olmuştur. Işık hızının aşılmasına yönelik şüphesiz en popüler deney Cern'de yapılan Higgs Bozonu deneyidir. Bu deneyin en temel amacı çok gelişmiş çarpıştırıcılar kullanılarak ışık hızının üst limitine ulaşmaktır. Fizikte Higgs Alanı olarak ifade edilen şey tüm parçacıkların hareket ettiği alandır. Bu alanda fotonlar da dahil olmak üzere tüm parçacıkların hareketi bulunur. Diğer tüm parçacıklar Higgs Alanından etkilenerek hızlarında değişimler meydana gelecek şekilde hareket etse de bu durum fotonlar için geçerli değildir. Fotonlar, evrendeki her şeyi etkileyen bu alandan dahi etkilenmez. Çünkü onlar kütlesizdir. Higgs Bozonu Deneyi de tam olarak bu sınırları aşmayı hedefler. Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ile yapılan bu deney dahi, protonları ışık hızına ulaştıramamıştır. Bu durumu anlamanın en basit yolu ise evrende bulunan her şeyin bir kütleye sahip olduğu ve ışık hızına ulaşmak için kütleye ekleme yapmak zorunda kalıyor olmamızdan geçer. Dolayısıyla evrenin hız sınırı, her halükarda ışık hızıdır. Einstein, bu durumu nedensellik üzerinden inceler. Ona göre nedensellik, yani neden-sonuç ilişkisi mantıksal olarak zorunlu bir ilkedir. Ve bu ilke, her durumda geçerli olmak zorundadır. Işık hızının aşılması ise nedensellik ilkesine terstir. Işık hızı, evrenin nedensellikle bağlı olduğu ve Büyük Patlama ile artık evrenin kaderi haline dönüşen değişmez bir üst limit, yani sabittir.


Işık, bir tür elektromanyetik radyasyondur. İnsan gözü, elektromanyetik spektrumda sınırlı bir bölgeyi algılayabilir. Bu nedenle aslında bizler; gama ışınları, kızılötesi ışınlar gibi elektromanyetik radyasyonları göremiyoruz. Işığı bu denli bilimsel bir açıklaması bulunmakla birlikte mitolojide, kutsal kitaplarda ışığa çok farklı bir perspektiften bakılmış. Elbette herkesin anlayabileceği gibi bu, bilimden uzak ve kutsala yakın bir bakış açısı. Fakat ışığın yolculuğunda mitolojik açıklamaları ve kutsal kitaplarda ışığa atfedilen değeri anlamak son derece önemli. Hiç şüphesiz mitolojide ışık, aydınlık ve iyi olma halinin bir göstergesiydi. Karşıtı karanlıktı ki bu da kötülüğün bir simgesiydi. Bunun yanı sıra Kur'an, İncil başta olmak üzere kutsal kitaplarda da ışığa büyük bir önem atfediliyordu. Peki, şimdi mitolojiden Antik Yunan felsefesine doğru yolculuğunu analiz ederek serüvenimize başlayalım. Işık, çeşitli kültürlerde farklı şekilde incelenmiştir. Yunan mitolojisinde ışığın, karanlığın zıddı olmadığını görüyoruz. Tanrılardan önce Kaos var olmakla birlikte Kaos, Karanlık ve Gece olmak üzere iki kardeşi yaratır. Karanlık ve Gece evlenerek çocukları Gün'ün oluşmasını sağlar. Burada Gün, Karanlık'ın bir parçasıdır. Temelde Karanlık, kendisini çoğaltabilmek amacıyla Dünya'ya ışığı göndermiş olup ışık, temelde hareket halindeki karanlık olarak nitelendirilebilir. Türk kültüründe ise ışığın çok daha farklı bir şekilde işlendiğini söylemek mümkün. Tahmin edilebileceği üzere ışığın, iyi ve güzel olanla doğrudan bir ilişkisi var. Özellikle Gök Tengri dininde, Tanrı göktedir. Orada ışığın olduğunu görürüz. Yerin altı ise kötülükle ilişkilendirilir. Orada ışığa yer yoktur. Bu nedenle gök ve yer altı, büyük bir zıtlığa da kapı aralar. Farklı kültürlere ve mitolojilere baktığımızda, ışığın çoğalmanın bir karşılığı olduğunu görürüz. Bu kapsamda, mitolojilerde ışık tanrılarına büyük bir önem verilir. Mısır mitolojisinde yeniden doğuş ve gün doğumu tanrısı Khepridir. Ra ile özdeşleşen tanrının ismi, doğmakta olan gibi bir anlam taşır. Bunun yanı sıra ilk güneş ışığını temsil eden Nefertem, Mısır mavi lotus çiçeğinin hoş kokusunu sembolize ediyordu. Yunan mitolojisinde ışığın tanrısı Apollo idi. Güneşin, ateşin, şiirin, müziğin ve sanatların tanrısı olan Apollo; aslında iyi olan her şeyle özdeşleşmişti. Apollo, sahip olduğu iyi özellikleri ile birlikte hastalıkları da iyileştirebiliyordu. Yunan mitolojisinde Apollo'dan Lykyalı olarak söz edilir. Lykyalı, Luvi dilinde ışık anlamına gelen bir kavramdır. Yunan mitolojisinde yer alan Eos şafak tanrıçasıdır. Helios'un kız kardeşi olan Eos'un yıldızları yarattığı kabul edilir. Yine ışıkla ilişkilendirilen bir tanrı/tanrıçanın kutsandığını ve güzel şeylerin yaratıcısı olduğunu görüyoruz. Tanrıların ve insanların babası olarak bilinen Zeus, doğrudan gökyüzünün tanrısıdır. Roma'da Jüpiter olarak adlandırılan Zeus; gökler, şimşekler ve gök gürültülerinin tanrısı olarak bilinir. Zaten çoğu resimde, Zeus'un elinde bir şimşek ile resmedildiğini görürüz. O'nun nuru şöyle bir misalle anlatılabilir: İçinde lamba bulunan bir fanus... Allah, dilediği kimseyi kendi nuruna eriştirir. Allah'ın yaydığı o ışığa erişmek, oldukça özel bir durumdur. Eğer bir insan o nura erişebiliyorsa, mutlak iyilik kavramına da erişebilecek demektir. İncil'e baktığımızda, Dünyanın Yaratılışı bölümünde ışığın oldukça net bir şekilde kendisine yer bulduğunu görürüz. Yeryüzü engin karanlıklarla kaplıyken Tanrı, Işık olsun! diye buyurarak ışığın yaratılmasını sağlıyor. Işığın iyi olduğunu gören Tanrı, onu karanlıktan ayırıyor. O halde İncil'de ışığın karanlığın bir zıddı olduğunu ve ışığın iyiyi temsil ederken karanlığın kötülüğü sembolize ettiğini ifade edebiliriz. Tevrat'ta yer alan Ve Tanrı ışığın iyi olduğunu gördü! ifadesi, ışığın olumlandığı bir diğer kutsal kitabın Tevrat olduğunu belirtme noktasında oldukça anlamlı bir örnek. Tanrı ışığın iyi olduğunu görüyorsa, ışıktan gelen her şey de iyi ve güzel olacaktır. Kutsal kitapta ışıkla ilgili olumlu ifadelerin bulunması, kitabi dinlere inanan insanların da ışığa büyük bir anlam atfetmesini sağlamıştır. Bu nedenle özellikle sanatta, gündelik hayat içerisinde ışığın güzel şeylere gebe olduğunu görürüz. Resim sanatında ışığın vurduğu alanlar çok daha aydınlıktır ve resme derinlik katar. Güneş'in kendisini gösterdiği bahar ve yaz ayları, birçok insan için huzur ve mutluluğun simgesidir. Bu hususlara baktığımızda, ışığın her kültür için ne denli olduğunu görmekteyiz. Işıkla ilişkili kavramlardan biri olan gökkuşağı, mitolojide kendisine yer bulmuştur. Yunan mitolojisinde gökle yeri birbirine bağlayan İris, gökkuşağı ile sembolize edilir. Gökkuşağının oluşumuna bakıldığında, gökyüzünden yere uzanan bir köprü gibi göründüğünü gözlemleyebiliriz. İris, gökkuşağının renklerini üzerinde taşır. Oldukça güzel bir tanrıçadır. Birçok renkle ilişkilendirilmesi, İris'in güzelliğinin çok daha özel bir anlam kazanmasına neden olur. Sonuç itibarıyla ışığın mitolojiden Antik Yunan felsefesine uzanan yolcuğunda, güzel ve iyi ile özdeşleştiğini ve ışığa kutsal bir anlam yüklendiğini söyleyebiliriz. Antik Yunan'da doğa filozofları ile ışığa çok daha farklı bir perspektiften bakıldığını ifade edebiliriz. Bir sonraki yolculuğumuzun adresi felsefe dünyası!


İstanbul'da görülmesi gereken müzeler, muhteşem bir tarihe sahip kadim şehrin çok daha iyi anlaşılmasını sağlıyor. Binlerce yıl önceden kalan eserlerin sergilendiği İstanbul Arkeoloji Müzesi, mitolojinin derinlikli bir şekilde hissedildiği Yerebatan Sarnıcı, Avrupa'nın pek çok ülkesinden gelen oyuncakların sergilendiği İstanbul Oyuncak Müzesi; şehrin en özel müzeleri arasında yer alıyor. Eğer İstanbul'a bir gezi düzenliyorsanız ya da zaten İstanbul'da yaşıyor ve şehrin tarihini hissetmek istiyorsanız; size bir sır gibi söyleyeceğimiz müzelere uğrayabilirsiniz. İşte İstanbul'un görülmesi gereken müzelerinin bir listesi! Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından 532 senesinde, saray ve bölgede yaşayan insanların su ihtiyacını karşılamak amacıyla yaptırılan Yerebatan Sarnıcı, İstanbul'da görülmesi gereken müzeler listesinin en önemli parçalarından bir tanesi. Sarnıç, Fatih Sultan Mehmet İstanbul'u fethettikten sonra Topkapı Sarayı'nın su ihtiyacını karşılamak için kullanılmış. Yerebatan Sarnıcı, Bizans İmparatorluğu tarafından dünyanın sıfır noktası olarak kabul edilen Milyon Taşı'nın yanında ve Ayasofya'nın güneybatısında yer alıyor. Zemin alanı 9800 m2, genişliği ise 70 m. Sarnıç temel olarak kayalık bir zemine oturmuş ve tuğladan inşa edilmiş bir yapıya sahip. Azize İrini ya da Aya İrini, İstanbul'un en eski Bizans kilisesi olan ve camiye çevrilmeyen tek kilisedir. Ayasofya'nın yakınında yer alan müze, aynı zamanda Ayasofya ile çağdaştır. İnşaatının 4. yüzyılda başladığı biliniyor. Bugünkü Aya İrini, ilk yapılan Aya İrini değildir. Çünkü ilk yapı 532 yılında yanmıştır. Bunun üzerine I. Justinianus, Aya İrini'yi tekrar yaptırmış olsa da kilise, 564 yılında tekrar yanmış olup restore edilmiş. Türkiye'deki ilk müze çalışmalarının Aya İrini'de başladığı bilindiğinden, Aya İrini Türk müzeciliği açısından da önemli bir yapıdır. Osmanlı İmparatorluğu'nun çeşitli bölgelerinden gönderilen eserler burada toplanmıştır. İstanbul'da görülmesi gereken müzeler listesinde yer alan yapılardan bir diğeri de İstanbul Modern Sanat Müzesidir. 2004 yılında Karaköy'de kurulan İstanbul Modern, Türkiye'nin ilk modern ve çağdaş sanat müzesi olduğundan son derece önemlidir. İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından Eczacıbaşı ailesi öncülüğünde kurulmuştur. Müze, birçok açıdan değerli görüldüğünden çeşitli ödüllerin sahibi olmuştur. 2009 yılında Bursa'da gerçekleştirilen Avrupa Müzeler Forumu'nda ödül almıştır. Bunun yanı sıra 2010'da Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görülmüştür. 2011 yılında ise müzenin başkanı Oya Eczacıbaşı, Fransa Cumhuriyeti tarafından Legion d'Honneur nişanını almıştır. Özellikle çocukların ilgisini çeken, bu nedenle ailecek gezilebilecek müzelerden en özeli İstanbul Oyuncak Müzesidir. Şair Sunay Akın tarafından 23 Nisan 2005 tarihinde kurulan İstanbul Oyuncak Müzesi, Göztepe ilçesi sınırları içerisinde yer alır. Sunay Akın, 20 yıl boyunca yaklaşık 40 ülkeden oyuncak satın almış olup bu oyuncakların her biri, müzede kendisine yer bulur. Müzenin dekoru, sahne tasarım sanatçısı Ayhan Doğan tarafından tasarlanmıştır. Müzenin içerisinde, 1700'lü yıllardan başlanarak günümüze kadar gelen farklı oyuncaklar bulunur. Alman, Fransız oyuncakları; II. Dünya Savaşı döneminden oyuncaklar ve daha fazlası; ziyaretçileri geçmişte muhteşem bir yolculuğa çıkarıyor. Eğer çocuklarınızla gidebileceğiniz eşsiz bir müze arayışındaysanız, İstanbul Oyuncak Müzesini görmeden İstanbul'dan ayrılmayın! İstanbul'da görülmesi gereken müzeler listesinde, İstanbul Deniz Müzesi de yer alıyor. Türkiye'nin denizcilik alanındaki en önemli müzesi olan İstanbul Deniz Müzesi, aynı zamanda en büyüğüdür. Koleksiyonunda 20.000'e yakın eser bulunan müze, Türkiye'de kurulan ilk askeri müze statüsündedir. Müze, 1897 yılında Bahriye Nazırı Hasan Hüsnü Paşa'nın emirleriyle kurulmuştur. Müze ve Kütüphane İdaresi ismiyle kurulan müzenin ismi daha sonra değişmiştir. Müzenin ana sergi alanı 3 katlıdır. Toplamda 1500 m2lik bir alana sahiptir. Binada 4 büyük salon bulunmakta olup 17 oda sergileme alanı olarak kullanılmaktadır. Rahmi Koç Müzesi, Haliç kıyısında bulunan çok özel bir müzedir. 1994 yılında iş insanı Rahmi Koç'un destekleriyle açılan müze; Türkiye'nin sanayi, iletişim ve endüstri tarihine adanmıştır. Müze kapsamında farklı dönemlerde organizasyonlar yapılmaktadır. Müzede lengerhane, tersane ve dış mekan sergi alanı olmak üzere 3 farklı alan bulunur. Tepebaşı'nda bulunan Pera Müzesi, İstanbul'da görülmesi gereken müzeler listesinin en dikkat çeken üyelerinden bir tanesidir. Müze 2005 yılında Suna ve İnan Kıraç Vakfı tarafından yaptırılmıştır. Müze katlarının ilkinde Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri Koleksiyonu yer alır. Burada, Anadolu topraklarında kullanılmış ağırlık ölçüleri sergilenir. Aynı katın diğer kısmında ise Kütahya Çini ve Seramikleri Koleksiyonu bulunur. Müze kapsamında bulunan Oryantalist Resim Koleksiyonu, Avrupalı oryantalist ressamların ve Osmanlı sanatçılarının eserlerinden oluşuyor. Müze, Türk kültürünün gelecek kuşaklara iletilmesi noktasında son derece önemli bir durak olarak görülebilir. Her biri müze, İstanbul'un tarihine ve kültürüne ışık tutma konusunda son derece başarılı. Bu nedenle İstanbul'a yolunuz düştüğünde, müzeleri ziyaret ederek kendinizi geçmişin sınırında bulabilirsiniz. Aynı zamanda muhteşem bir geleceğin kapıları, müzenin eşsiz dekorasyonlarıyla sizlere açılacaktır. İstanbul'da görülmesi gereken müzeler, bütün samimiyetiyle sizleri bekliyor!


Adı Şükran'dı. Ayşekadın durağında rastladım ona. O günün benim için kısacık da olsa bambaşka bir hayat gibi olacağını bilemezdim ona rastlayana kadar. Soğuktan titreyerek otobüs bekliyordum. Yanıma başka bir genç kız daha geldi. Bir de az önce kaçan bir otobüsün yolcusu bir abla. Abla diyorum tanımıyorum ama bir sıcaklık dolmuştu içim onu görünce. Bana yolumu bulmamda yardım edeceğini nereden bilirdim ilk görüşte. Kendimi çaresiz, üzgün şaşkın hissettiğim anlarda Tanrı'ya şükür bana hep meleklerini gönderirdi. Ablanın adı Melahat'mış. Beraber Marmaray'a giderken sordum. Kurtarıcı meleğim Melahat abla. Çok içtendi. Bir seminerden çıkmıştım. Cebimde minibüs paramın bile olmadığını söyleyemeyeceğim bir topluluğun içinden. Oradaki insanlara imrenmiştim. Benim senelerdir görmediğim çok sevdiğim hocamın çevresinde pervane olmuşlardı. Seminer bittiğinde oradakiler üçer beşer hocamın kitaplarını aldılar. Bir an çok özenerek baktım. Zavallı bir kedi yavrusu gibi hissettim kendimi. Sonra tüm cesaretimi toplayıp hocama bana kitabı hediye etmesini rica ettim mahcup bir gülümsemeyle. O da tabii ki dedi hiç ayıplamadı beni. Kim inanırdı ki halime 37 yaşındaydım ve cebimde beş kuruşum bile yoktu. Ama gerçek buydu. Ben hayatın tokadını yiyenlerdenim. Nasıl anlatabilirdim hocama. Utandım bu halimden. Daimi mutsuz ve parasız ne kadar çabalasa da ışığı yakalayamayandım ben. Bipolar olmayı ben seçmedim. Fakat kaderin bana torpili yoktu. Beni asıl utandıran hocamın sürekli yanında gezen onun yetiştirdiği muhtemelen hayatında hiç bir zorluk görmemiş -ağzında gümüş kaşıkla doğmuş -Esra'nın hakkımda hiç bir şey bilmediği halde Siz mi ödemediniz? diyerek insanların içinde beni kocaman egosuyla ezmesiydi. Nasıl oluyordu ki benim biricik hocam böylesine ukala ve insana saygısız birini yanında yetiştiriyor ve onunla anlaşabiliyordu. Oradan hızlıca uzaklaştım ve çıktığımda bir banka iliştim. Biraz soluklandıktan sonra çevredekilere sorarak caddeye çıkıp otobüs durağını buldum. Otobüs beklerken ağlayacak gibiydim boğazım düğümleniyordu. Benim gibi bipolarsanız eğer üzüldüğünüzde birden her şeyi unutursunuz. Bu dünyadan değilmiş gibi bir uzaylı oluverirsiniz o anda. Hikayemin asıl kahramanı Şükran'ı unutmadım tabii. Bir anda otobüs durağına geldi. Adını bilmiyordum aslında yanıma birdenbire çöreklenen iki kara ruh konuşurlarken duydum. Mendil satarmış buralarda. Üstü başı eski püskü ama temizdi. Gürbüzdü ve güzeldi. Vurdumduymaz, asi gözüken koca bir yüreği vardı umarsızca gülümseyen. Başındaki beresiyle öyle tatlıydı ki. Sanki çiçektendi aklı kalbinin şarkısını söyleyen İstanbul sokaklarında... O içten gülümseyiş bütün hüznümü götürdü bir anda. Günahsızlar birbirini tanır. Meczuplar da. Yanımdaki iki kara ruh tekrar konuşmaya başladılar. Bir mendilci alt tarafı nereye gidiyor ki? Onlara baktım ama hiç utanmaları yoktu insan kılığındaki şeytanların. Rahatsız bile olmadılar. Onlara neydi günahsız Şükran'ın nereye gittiğinden? İstanbul ne acımasız bir şehirdi bizim gibi günahsızlar için. Kurtarıcı meleğim Melahat abla olmasa karışan aklımla yolumu bulamayacaktım. Ve birdenbire karşıma Şükran çıkıp bana İstanbul'un inatçı, dimdik, gülümseyen yüzünü göstermese aydınlanmayacaktı ruhum. İyi ki karşılaşmışız İstanbul'un Kadere İnat Gülümseyen Kalpler durağında. Şükran bana o gün İstanbul'un sır perçemli yüzünü göstermişti. Asıl yaşanmışlıklar ve mücadeleler onun tertemiz kalbinde ve gözlerindeydi. Uçurtmamı kaybettiğim anda Şükran bana gözleriyle gökyüzüne gülümsemekten vazgeçme demişti. Hayatın adil davranmadığı fakat yaşama inadına gülümsemekten vazgeçmeyen kalplere ithaf edilmiştir. Bu yazı, Evde Kal Türkiye Parlak Jurnal Yazı Yarışmasına katılmış olup yayımlanmaya değer görülmüştür. Elinize sağlık. Katılımınız için teşekkür ederiz. Çok teşekkür ederim. Bu yarışmaya katılmak ve daha yeni kısa öykü yazmaya başladığım halde begenilip yayınlanmasi beni çok mutlu etti.


Yunan Mitolojisi'nde üç kuşak tanrı grubu vardır. Kronos ise bana göre bu gruplar arasında en kilit rol oynayan tanrıydı. Kronos'un babası Uranos, annesi ise Gaia'dır. 6 dişi, 6 erkek 12 tane olan titanların en sonuncusudur. İsmini, zaman anlamına gelen Khronostan almaktadır. Uranos Kronos'tan sonra doğan Kiklopları ve Hekatonkheirleri kendisine yakıştırmadığından, hepsini doğar doğmaz Gaia'nın karnına geri koymuştur. Bundan rahatsız olan Gaia, oğlu Kronos'u destekler ve ona verdiği orak ile Uranos'u hadım etmesini sağlar. Böylelikle ilk kuşak tanrıların devri biter ve yerine titanların devri başlar. Başında Kronos'un olduğu bu çağa altın çağ denmiştir. Annesinin desteğiyle Uranos'u yenen Kronos, babasından son bir kehanet duyar. Babasına yaşattığı sonun aynısını kendi yaşayacaktır. Kendisi gibi titan olan eşi Rhea'dan daha sonra titanların yerini alıp dünyaya egemen olacak olan tanrılar doğar. Devrilmekten korkan Kronos, doğan her çocuğunu doğar doğmaz yemiştir. Bu durumdan bıkmış olan Rhea, Gaia'nın öğüdünü dinleyip Zeus'un yerine bir taşı kundağa sarar. Durumun farkına varmayan Kronos taşı yer. Kronos'tan Gaia sayesinde saklanan Zeus, babasını yenebilecek güce eriştiğinde, onu tanımayan babasına karşı kusmasını sağlayacak bir içki içirir ve böylelikle yediği beş tanrıyı ve babasının Zeus sandığı taşı kusmasını sağlar. Daha sonrasında titanlar ile tanrılar arasında iki tarafın da birbirine üstünlük sağlayamadığı 10 yıllık bir savaş sürer. Ama en sonunda titanlardan ayrılan bir grubun tanrıları desteklemesiyle titanlar yenilir ve Tartaros'a hapsedilir.


Günde iki kere izokalorik beslenme rejimi belli dokulardaki otofajiyi aktive ederek metabolik aktiviteyi uyarır. Eğer insanlar üzerinde çalışma onaylanırsa bu yeni bulgular obezite ve tip 2 diyabeti önlemede kullanılabilecektir. Diyetin otofajiyi uyararak lipit metabolizması üzerinde iyi etkilere sahip olduğu bilinir. Başyazar Rajat Singh bunu ''Obezite ve/veya yaşla azaldığı göz önünde bulundurulduğunda otofajiyi, her sirkadyen periyot içinde iki aralık açlık sağlayarak uyarabilir, sırayla, yaş ve/veya obezite ilişkili metabolik düşüşü önleyebiliriz'' şeklinde açıklıyor. Buna binaen Singh ve arkadaşları iç açlığı modelleyen ve dağınık beslenmeyi ortadan kaldıran, günde iki kere izokalorik beslenme stratejisini geliştirdi. Araştırmacılar fareleri iki gruba ayırdı: ITAD yöntemiyle beslenenler saat 08.00-10.00 saatleri ile 17.00.19.00 saatlerinde ve kontrol fareleri ise isteğe bağlı olarak beslendi. Önemli olarak, her iki grupta her zaman aynı kaloriyi aldı. 3 ay sonra, fareler benzer ağırlıktaydı, ancak ITAD-beslenen fareler azalmış yağ kitlesine ve artmış kas kitlesine sahipti. ITAD yöntemiyle beslenmede ayrıca glikoz klirensi gelişti, dolaşımda ve karaciğerde azalmış lipit seviyeleri ve artmış enerji harcanması gibi metabolik olarak faydalı sonuçlar elde edildi. İlginç olarak bu yöntemle beslenen farelerde yağ kitlesinin azalması cilt altı kahverengi yağ dokusu artışı ile ilişkiliydi. Araştırmacılar ayrıca diğer rejimlerin kas kitlesi kaybı ile sonuçlandığını belirterek kas kitlesi artışının ITAD beslenmenin benzersiz bir faydası olduğuna dikkat çekti. Singh '' ITAD beslenmenin yaşlı ve sarkopenili bireylerde kas kitlesinin sürdürülmesine potansiyel faydasından ötürü heyecanlıyız'' dedi. Araştırmacılar otofajinin mekanik katkısını keşfetmek için POMC nöronlar, karaciğer, Myf5 öncüleri ve yağ dokudaki Atg7 genini baskılayarak farklı dokulara özel, otofaji yapmayan fareler tasarladı. Bu analiz, ITAD beslenme boyunca kahverengi yağ doku oluşumu için ve ayrıca karaciğerde glukoneogenezin baskılanması için normal yağ dokuda otofajinin gerekli olduğunu ortaya koydu. POMC nöronlarındaki ve karaciğerdeki otofajinin dolaşımda ve karaciğerde lipit seviyelerini düşürdüğünü, kasa özel faydalar için Myf5 otofajinin gerekli olduğunu gösterdi. Singh bunları ''Bizim farelerdeki çalışmalarımız... Bireylerin günlük iki öğün planından faydalanılabilineceğini öneriyor, buna rağmen ITAD beslenme süresince insanlardaki fayda derecesi 'genetik make up' ve kesinlikle yaşa veya altta yatan hastalığın düzenlenmesine bağlı'' şeklinde sonuçlandırıyor. Singh ve arkadaşları şimdi bu beslenme yönteminin bağırsak üzerindeki faydalı etkilerinin rolünü tanımlamak için plan yapıyorlar ve gelecekte bu yöntemi insanlarda araştıracaklar. Beslenmeye yönelik medyada çok fazla bilgi var. Bu konunun uzmanı olmayanlar bile atıp tutuyor. Ya da yiyecek şirketlerinin anlaştığı toplumu yanıltan araştırmacılar var. Umarım bilgi kirliliğinden gerçek bilimsel araştırmalar altında kurtuluruz.


Son zamanlarda birçok ürünü, eşyayı ithal ediyoruz. Üretmek ise planlarımız arasında görülmüyor sanırsam. Öyle ki hızımızı alamayıp hiç gündemimizde olmayan bir hastalık dahi ithal ettik: Şarbon. Bacillus anthracis adlı kapsüllü bakteri nedeniyle oluşan zoonotik karakterde bulaşıcı bir hastalık. Etken Gram pozitif bir basildir . Enfekte olmuş inek, koyun, keçi, deve, at, geyik gibi hayvanlardan insanlara bulaşabilir. Direkt olarak etlerinin tüketilmesiyle ya da sütlerinin içilmesi ile enfekte olabilirsiniz. Şarbonun deri şarbonu, akciğer şarbonu ve bağırsak şarbonu olmak üzere üç tane formu vardır. Bacillus anthracis hasta hayvanların ölümünden sonra toprakta 50 seneye kadar yaşayabilen bir bakteri olmakla beraber hayvanlarda son derece öldürücüdür. Eğer hastalık tedavi edilmezse hemen hemen hayvanların %100'ünü öldürür. Hayvanların etlerine temas edenler bu hastalığa yakalanabiliyor. Ete temas eden el vücudun herhangi bir yerine değdiğinde o zaman deri şarbonu ortaya çıkabiliyor. Deri şarbonu kara çıban denilen karakteristik bölgesel bir çıbanla ödem oluşturuyor. Akciğer şarbonu ve bağırsak şarbonu daha az görülmesine rağmen daha tehlikelilerdir. Sebeplerden bir tanesi, enfekte etlerin iyi pişirilmeden tüketilmesidir. Çiğ köfte alışkanlığımız nedeniyle bu bizim için önemli bir konu. Mümkün olduğu kadar etli çiğ köfte yemekten kaçınmakta fayda vardır. Gastrointestinal şarbonu, deri şarbonuna göre daha tehlikelidir. Genellikle mikrop bağırsağa yerleşiyor, orada lezyon oluşturuyor ve oradan vücudun diğer bölgelerine yayılıyor. En tehlikelisi ise solunum yolu ile edinilen şeklidir. Bakteri sporlarının solunması şekliyle vücuda alınır. Bu daha da tehlikelidir ve ölüm oranı son derece yüksektir. Toz şarbon genellikle akciğerlerde, gözde şişme ve beyin yayılımına neden oluyor. Hastalık ilk belirtilerini göstermeye başladıktan yaklaşık bir hafta sonra semptomlar ortaya çıkar. Eğer yakın zamanda şüpheli et veya süt ürünleri almışsanız ve bu semptomlar görülmeye başlamış ise acilen hekime başvurmalısınız. Tedavi geciktirilmemeli mümkün olduğunca hızlı başlanmalıdır. Kutanöz enfeksiyonlar, penisilin, tetrasiklin veya eritromisin enjeksiyonları ile tedavi edilir. Akciğer enfeksiyonları intravenöz olarak penisilin ile tedavi edilir. Kortikosteroidler akciğerlerin inflamasyonunu azaltmak için kullanılır. Ayrıca Bacillus anthracis çok dirençli ve bulaşıcı olması sebebi ile biyolojik silah olarak da kullanılabilen bir bakteri türüdür. Sıkılmadan okudum. Birçok şey öğrendim. Ellerinize sağlık sayın yazar. Şarbonu açıklayan güzel bir yazı olmuş, elinize sağlık.


İyi ve kötü. İki zıt kavram. İyinin iyi olduğu belli, kötünün kötü olduğu belli. Bir de kötüden de kötü biri var o da susan. Bir haksızlık karşısında arkasını dönen, görmezden gelen. Kendi başına gelmeyeceğinin garantisi varmışçasına susan. Kaybediyoruz çünkü susuyoruz. Susuyoruz, belki sonunda yararımıza bir şey olmadığı için, bilmiyorum, belki de korktuğumuzdan susuyoruz. Belki de bizim başımıza aynı şeylerin gelmeyeceğini düşündüğümüz için susuyoruz. Susuyoruz, belki de haksızlığa uğrayan bize benzemiyor, bizim gibi düşünmüyor diye susuyoruz. Susuyoruz, belki de bana dokunmayan yılan bin yaşasın dediğimiz için susuyoruz. Susuyoruz, haksızlık karşısında susmaya nasıl katlanabiliyoruz? Biz sustukça, haksızlığın sesi daha da gürleşiyor, daha da artıyor. Biz diye kurdum her cümlemi. Neden mi? Çünkü benim de böyle davrandığım zamanlar yok değil de o yüzden. Diyeceksiniz ki daha kendin söylediklerini yapmıyorsun. Haklılık payınız var ancak ben en azından bunu değiştirmek için çaba sarf ediyorum. Çünkü bu aynı zamanda insanın kendisine olan saygısıyla da alakalı bir durum. Susmadığımızda, haklı gördüğümüzün arkasında durduğumuzda belki arkamızda büyük bir kalabalık, bir destek olmayacak belki birçokları karşı çıkacak lakin çok kişinin savunması onların haklı olduğu anlamına da gelmez. Günümüzde, gözlemlerimce yapılan en önemli yanlışlardan. Bir konuyu ne kadar çok kişi savunuyorsa o kadar haklı olduğu düşünülmekte ancak şöyle bir durum var ki bu çoğunluğu kimlerin oluşturduğuna bakılmıyor. Bu çoğunluk irdelemeden, kurcalamadan körü körüne savunuyorsa, o konuda çoğunluk olmaları onları haklı mı çıkarır? Bence elbette çıkarmaz. İnsanlar ölüyor, savaştan ölüyor, kimileri bin bir çeşit yiyecekle beslenirken kimileri açlıktan ölüyor, cinayetten ölüyor, ölüyor. Bunlar sanki kimsenin umrunda değil, kimse kendisinden başkasını önemsemiyor, ses dahi çıkarmıyorlar. Bu olanlar neredeyse sıradanlaşıyor ve bu sıradanlaşmaya sebep olanlar da ses çıkarmayanlar, susanlardır. Unutmayın siz susmaya devam ettikçe birgün sizin başınıza geldiğinde de onlar susacaklar. Haksızlığa susmak, haksızı desteklemek demektir. Haksızlığa susmak, bence tehdit karşısında kafasını kuma sokan devekuşuna benziyor. İnsanlar haksızlık karşısında kararsız kalma hakkına sahip değiller. Susmamalıyız; hakkımızı, haklı gördüğümüzü sonuna kadar savunmalıyız. Bunu yaparken de kırmadan, incitmeden, haklıyken haksız duruma düşmeden yapmalıyız. Haksızlığa susarak aynı durumun bizim de başımıza gelmesini beklememeliyiz. Susmak insanoğlunun kendine yapmış olduğu en büyük kötülüktür. Güzel ve dokunaklı bir yazı olmuş. Kaleminize sağlık.


Ne demiş atalarımız, feleğin bir guşu var, tırnağı demirdendir. Şöyle böyle yazı yazdığım şu günde aklımda uzun süreden beri olmayan ancak düşündüğümde bir anda aklıma gelen bazı şeyleri size aktaracağım. Bunlar gerçekten iyi yaptığımız şeyler ki bizden iyi yapan yok. Ciddi diyorum, bizden iyi yapan yok. Mesela bir tanesiyle başlayayım. Evet çok güzel kaldırım yaparız. Yaptığımız kaldırımlar uzun süre dayanmaz ama yine de harikadır ve ömürsüzlük bakımından çok işlevseldir. Sürekli değişen kaldırımlarımız sayesinde kaldırım fabrikalarımız harıl harıl çalışır ve sürekli kaldırım üretirler. Ekonomi zaten kaldırım üzerinden döner. Düzenli olarak da kaldırım ihracatına başlamak üzereyiz. Süper bir şey. İkinci olarak sayın okurlar çok güzel doktor/hemşire döveriz. Öyle güzel döveriz ki böyle doktorun ağzı burnu dağılır ama yapanlar yine yeterli cezayı almaz ve işini iyi yaptığı için yav ben seni çok iyi dövmüşüm, bir daha döveyim der. Üstüne üstlük bir de ödül verilir. Hem de en afillisinden. Böylece bu güzel icraata çok güzel bir teşvik olunur. Başka bir yerden bakarsak çocuklarımızın yanında çok güzel sigara içiyoruz gerçekten. Artık astım diye bir hastalık yok zaten. Süper astım var, süper akciğer hastalıkları var. Öyle ön evre falan hikaye. Kim uyduruyor böyle şeyleri? Örneğin sokakta veya caddede yürürken çocuklarını ortalarına almış, bir elinden anne diğer elinden baba tutan ailelere rastlayabilirsiniz. Bu anne ve baba diğer elleriyle sigara içiyordur. Çocuk da bu iki insan arasında sigaraya maruz kalıyor tabiki. Ayrıca bu anne-baba saatte 43 km hızla koşabilir ve günlük olarak 100 gram et ile 300 gram sebze tüketebilirler. Yaşam alanları genel olarak 3-5 katlı apartmanlardır ve kışın sıkı, yazın bol giyinirler. Yırtıcılardan korunmak için de ne yaptıklarını bilmiyorum. Akrabalarımızla çok güzel politika yaparız zaten. İyi siyaset döner ha. Sonra biri bir şey der. Oradan başlar kavga, sonra da kimse kimseye bir daha gitmez. Ne gerek var akraba ziyaretine zaten. Bir sürü masraf. Artık miras kavgası falan geçmişte kaldı hocam. Sen selam verme, veyahut! yemeğin parasını ödemek için ısrar et/ısmarlamaya çalış, direk arkadaşın öldürüyor seni zaten. Kısa yoldan cennet. Oh mis. Başka başka düşünüyorum. Çok güzel iftira da atarız ama ona girecek halim pek yok şimdi. Hah! Otobüste çok güzel kavga ederiz ha. Cidden bi ara denemelisiniz. Acayip güzel oluyor. Böyle atraksiyon falan, adrenalin. Canınız mı sıkıldı? Dolu bir otobüse binin ve İlerleyin, arka taraflar hep boş! diye bağırın. Sonrası malum zaten. En önemlisi de tabi nutuk atmakta üstümüze yoktur. Bir insanın günde en az 3 kişiye 100 kelimeli bir nutuk atması lazımdır. Ses düzeyini iyice ayarlayacaksın ve böyle yüzüne yüzüne tükürüklerini saçarak bir güzel bağıracaksın. Ama tam 100 kelimelik nutuk atman lazım. Fazlası zarar, hem sana hem bana. Fazlası kavga sebebi. Trafik kurallarına uymakta üstümüze yoktur. Bütün kurallara uyarız. Zaten kırmızı ışıkta geçmek anayasal hakkımız, beklersen yayayı arabadaki diğer yolcular hemen şoföre müdahale ediyor, ez geç yahu diye. Korna basmaya veya 2 saniye duraklamaya ne gerek var. İnsan sayısını da biraz azaltmak lazım zaten. GSMH düşüyor o yüzden. Yaya olarak da arabanın önüne direk atılmak gereklidir. Çünkü araba firmalar frenleri yeterli teste tabi tutamıyor, aşırı taşıt talebinden dolayı. Kişi başı iki araç lazım zaten herkese. Ne bileyim bir motosiklet bir de araba mesela. Veya 2 araba da olur, böyle süper lüksünden. Frenleri denemek için de süper güzel hiç çökmeyen asfaltlı yollarımızdan daha güzel yollar varsa söyleyin de bilek. Son zamanlarda okuduğum en güzel yazılardandı. Son olarak ben de bir şey eklemek istiyorum. Bir işi yapmak konusunda üstümüze yok ama o işi başkası yapıyorsa. Yani bir başkası yapıyor ise o işi daha iyi nasıl yapacağını bilmek ve eleştirmek konusunda üstümüze yok. Tabi bir de bir işe girişmek konusunda üstümüze yoktur. Fakat işe girişmenin getirdiği gaz söndüğü an işin sonu gelmez. Hayatımız yarım kalmış, sonu gelmemiş-getirilmemiş ve bitmeyen işlerle doludur.


Hani İbrahim Tatlıses, Yıldız Tilbe'ye 'ağlamamak için kendimi zor tutuyorum' demişti ya. Muhtemelen bu filmi izlerken siz de aynı hisse kapılacaksınız. Evet dram yüklü ama aynı zamanda akıcı ve sıkmıyor da. Yönetmeni, şu meşhur Arrival filmini de yöneten Denis Villeneuve. Filmde Lübnan iç savaşıyla ilgili bilgiler de yer alıyor. Film 2011 yılında Oscar adayı olmuştu. Ayrıca sürpriz bir sona da sahip. Mendilinizi hazırlayın ve izleyin. Eğer 'bana vaktimi boşa harcamayacağım bir film söyle' denseydi kesinlikle bu filmi önerirdim. Bence bu film tam bir başyapıt. Tamam fazla abartmayalım ama oyunculuk desen var, senaryo desen var, müzik desen var. Zaten filmin konusu müzik. Ama filmin esas anlatmaya çalıştığı; Başarıyı sağlayan şey nedir? Gerçek başarı için neyi feda ederdin? Bence bu film üzerine düzinelerce inceleme yazısı yazılır. Ayrıca filmi izlerken aklıma Doç. Dr. Oytun Erbaş'ın şu sözleri geldi: Başarının mucizesi kan, ter ve gözyaşıdır. Ben ders çalışırken çok ağladım hatta oturmaktan basur oldum ama bugün buradayım Filmin 3 dalda Oscar ödülü kazandığını da unutmayalım. Şimdi böyle bir listeye Miyazaki koymamak gerçekten ayıp olurdu. Bence her filminin izlenmesi ve incelenmesi gereken Hayao Miyazaki'yi mutlaka tanımalısınız. Bu film benim eskiden izlediğim ama hiç unutamadığım mükemmel bir animasyon filmi. Cadı tarafından lanetlenen genç bir kızın yürüyen şatoyla tanışması. Fantastik, dramatik, özgün bir şaheser. İzleyin izlettirin. Konumuz paralel evren ve film tek mekanda geçiyor. Buna rağmen filmi hiç sıkılmadan izledim. Filmde bir akşam yemeğinde buluşan 8 arkadaşın başından geçen enteresan ve hafif ürpertici olaylar zincirini görüyoruz. Film boyunca sanki bulmaca çözüyormuş gibi hissediyorsunuz. Canınız sıkıldıysa ve izleyecek film bulamadıysanız bir ölçek alın derim. Puanlara takılmayalım lütfen. Zira bu puanı verirken günümüz sinema dünyasına da haksızlık etmek istemedim 😊. 1957 yazdığına bakmayın gerçekten zamanın nasıl geçtiğini fark etmeyeceğiniz filmlerden biri. Konusu ve içerdiği diyaloglar hakkında ise yüzlerce makale yazılabilir. Şöyle düşünün birini yargılamak sizin görevinizse ve elinizde de fazla kanıt yoksa ancak vereceğiniz karar o kişinin hayatına mal olabilecekse, daha da kötüsü kararı verebilmek için çok az zamanınız varsa ne yapardınız? Film, aslında adaletin ne kadar da hassas bir terazi olduğunu ve bu teraziyi kuran insan ise hata yapabilme olasılığının ne denli yüksek olduğunu gözler önüne seriyor. Eski deyip geçmeyin, izleyin derim. Bu filmin IMDB puanının neden bu kadar düşük olduğunu anlayamıyorum. Filmi, gördüğüm bütün platformlarda şaşırtan sona sahip filmler listesine koysalar da, bence film boyunca detayları takip edebilen biri için gerçekten mükemmel bir hikayeye ve oyunculuğa sahip. Bilenler bilir, oyuncu kadrosu da sağlam; Ewan McGregor, Naomi Watts, Ryan Gosling. IMDB puanıyla ilgili önyargılarınızı bir kenara bırakıp izlemenizi tavsiye ederim. Bu filmi uzun zaman önce izlemiş olmama rağmen hala aklımdan çıkmadığını söylemek zorundayım. Düşünsenize bir sığınakta uyanıyorsunuz ve kaçığın teki size dışarıya sakın çıkma, kimyasal saldırı var, ölürsün diyor. Ne olacak peki, yıllarca orada mı yaşayacaksınız? Ya size yalan söyleniyorsa? Bilmiyorum belki benim tarzım bu ama film boyunca sürekli ikilemde kalıyorsunuz ve bu durum gerçekten güzel işlenmiş. İlk fırsatta izleyin derim. Asosyal hacker bir gencin başından geçenleri anlatan, sürükleyici, güzel bir Alman filmi. Filmin yönetmeni Netflix'in sevilen dizilerinden Dark'ın da yönetmeni olan Baran bo Odar. Film şaşırtıcı sona sahip filmler listelerinde de yerini almış durumda. Çok özgün değil ama yoklukta da gider. 18. yüzyılda geçen bir hikaye. Her türlü kokuyu algılama yetisine sahip sıradışı bir adam. Konusu ve sahneleriyle bence bir sanat eseri. İzlerken sonunun nereye bağlanacağını gerçekten merak edeceğinize eminim. Fakat uyarayım filmde rahatsız edici sahneler var. Müzikleriyle ve oyunculuğuyla göz dolduran film bir genetik mühendisi ve onun aşkını anlatıyor. Sanırım bu filmi bilim kurgudan ziyade dram kategorisine koymak mümkün. Türkçeye Göz diye çevrilmesinin sebebi de genetik mühendisinin insan gözüyle ruh arasında bir bağlantı olduğunu düşünmesi ve göz üzerine araştırmalar yapması olsa gerek. Filmde reenkarnasyona atıflar olsa da genel anlamda beğendiğimi söyleyebilirim. Az bilinen ama izlenebilecek türde filmlerden biri. Ama yalan söylemeyeyim, birinci sırada da tavsiye etmem. Çok güzel bir liste olmuş, çoğunu izlemekle beraber izlemediklerimi kenara not ettim. Teşekkür ederim. Bu güzel yorumunuz için ben teşekkür ederim. Yakın zamanda başka listeler de gelecek. Teşekkürler, Bu soğuk havada en güzeli pijama terlik ve film etkinliğidir. Sizlerin sayesinde güzel filmler izleme fırsatı bulacağım.. Kesinlikle katılıyorum. Gelecek film tavsiye listelerimiz için takipte kalın 🙂 Sevgiyle. Benim de izleyecek filmim kalmamıştı, teşekkürler.


İç kesimin kuruluğundan sahilin nemine doğru yolculuk...İzmit. Macera otobüs yolculuğuyla başladı. Bolu tünelini geçtikten sonraki yağmur, sağanak yağmur ya da bardaktan boşalmak tabirleri bunun yanında halt yemiş. Otobüsün silgeci henüz bir yeri silmişken yağmur öylesine yağıyor ki silgeç sanki boşuna dönüyor. Sanki ruhumuzdaki tüm kötülükleri söküp atmaya çalışıyor yağmur. Bu yağmur, kanımı boğan bir iplik, Bu yağmur, yerde taş ve bende kemik, Son durağa geliyoruz sonunda: Değirmendere Dörtyol. Eve gelir gelmez dinlenmek mi? Bir düşüneyim, evet öyle önce karnımızı doyuralım. Karnımız doyduğuna göre hemen sahile... Saate aldırmayan insanlar denizin keyfini sürüyor. Hafiften tenimize vuran arkadaş muhabbetleriyle esen meltem bizi okşuyor. Hemen dondurmamızı alıp başlıyoruz sahil turuna. Uykumuzun sonuna kadar tadına varıp ertesi gün uyanıyoruz. Her zaman ki gibi bir plan yok. Nereye gidersek planımız orası olacak. Çıkıyoruz yola. Dağlara doğru. Rota yok. Yukarılara çıktıkça hava daha da serinliyor. Belki de tenimizin serinlemesinden çok yolda tanımadığımız insanların selam vermesi yüreğimizi serinletiyordur. Bir maceradır gidiyoruz Yukarı İrşadiye, Ayvazpınar. Bir yerden sonra artık çöp konteynırlarında Gölcük belediyesi olan yazı İznik belediyesi oluyor. Hemen yol üstündeki bir köyde duruyoruz. Meraklı gözlerle bakan teyzeye soruyoruz: Burası tam olarak neresi? İznik'e gelmişiz meğersem. Buradan uzayıp gidiyor muhabbet. Teyzeden tavsiyeleri alıp yola koyuluyoruz. Yolların kenarında meyve ağaçları dikkatimizi çekiyor, hemen sahipsiz olduğunu düşündüğümüz bir ağaçtan dişlerimiz kamaşa kamaşa erik topluyoruz. Biraz daha ilerleyince karşımızda tüm ihtişamıyla İznik Gölü çıkıyor. Yolun devamında Tacir Köyüne giriyoruz. Yolun kenarında yine cefakar teyzelerimizi görüyoruz ve mis gibi pide yapıyorlar. Karnımızdan gelen seslerle dayanamayıp biraz acıtasyon biraz da yüzsüzlükle pide rica ediyoruz. Tabii teyzelerimiz bizi hiç kırarlar mı? En taze pidelerden ikram ediyorlar. Bir kez daha bu toprağın insanının farklı olduğunu görüyoruz. Köyden ayrılmadan önce sokaktaki çocuklardan tüyolar alıp geldiğimiz yolda bir şelale olduğunu öğreniyoruz ve vakit kaybetmeden oraya gidiyoruz. Buz gibi dağ suyuna bırakıyoruz kendimizi. Sonrasında daha fazla maceraya girmeden evimize dönüyoruz. Güne saat 12'de 'Dikil' komutuyla uyanıyoruz. Denize nazır çardağımızda kahvaltıyı yaptıktan sonra mangallık malzemelerimizi alıp yine dağlara doğru yola koyulduk. Yuvacık'a doğru gidiyoruz. Barajın etrafında geçerken görüyoruz ki şehirden bunalan insanlar atmış kendilerini buralara. Araçlar tıklım tıklım. Biz her zaman ki gibi deniz seviyesinden yükselmeye devam ediyoruz. Yılan gibi kıvrılan yollarda neyse ki boş ama bulanan mideyle yol alıyoruz. Yeşil Doğa piknik alanına varıyoruz. Tüm güzelliğiyle Yuvacık Barajı ve İzmit ayaklarımızın altında. İnsanın burada yaşayıp yaşlanması mümkün değil. Bu manzarayla bu havayla, yok yok insan ölmez burada. Boş mideleri doldurmak için başlıyoruz yemekleri yapmaya. Midemizi doyurduktan sonra çay çerezle başlıyoruz koyu muhabbete. Konudan konuya konuşuyoruz bir şeyler, ortada bir bağlam yok, kimin aklına ne gelirse. Vakit geç oluyor artık eve dönme vakti. Burasıyla ilgili çok şeyler yazılır ama ben fotoğraflarımızı atıp gerisini sizin hayalinize bırakmayı tercih ediyorum. Biraz İzmit caddelerinde kaybolup günlük kaybolma limitimizi doldurunca sessiz sakin bir şekilde gezintimizi sonlandırıyoruz. İzmit deyince insanın aklına sanayi, kirli hava gibi şeyler geliyor. Her zaman ki gibi yine burayı da görünce ön yargılarımız kırılıyor.


1800'lü yılların başına gidelim. Takvim yaprakları 13 Haziran 1831'i gösterdiğinde İskoçya Edinburg'da bir çocuk dünyaya gelir. Adı, James Clerk Maxwell'dir. Benzersiz bir merak duygusuna sahip olan bu küçük çocuğun ileride bilim dünyasını derinden etkileyeceğini kimse bilemezdi. Muazzam bir sorgulama yeteneği vardı ve bu, daha sonraki çalışmalarında kendisine kılavuzluk etti. Açığa çıkarılması gereken bir potansiyele sahip olan Maxwell'in eğitimiyle annesi Frances yakından ilgilendi. Ne yazık ki annesi karın kanserine yakalandı ve Maxwell henüz 8 yaşındayken Frances hayatını kaybetti. Annesinin ölümünden sonra ise Maxwell ile ilgilenme işini babası John Maxwell ve kardeşinin karısı Jane alacaktı. Eğitim almak için Edinburg Akademisine gönderilen Maxwell, akademideki ilk dönemlerinde geometriye muazzam bir ilgi duymuştur. Bilim dünyasında ayrıcalıklı bir yere sahip olan Maxwell, ileride çok büyük işler başaracağını daha okul yıllarındayken göstermiştir. İlk bilimsel makalesini 14 yaşında yazan Maxwell, yazdığı makale ile Edinburg Üniversitesinde doğa felsefesi profesörü olarak çalışmalarını sürdüren James Forbes'in ilgisini çekmiştir ve Edinburg Üniversitesine gitmiştir. Edinburg Üniversitesinde eğitim alan ünlü bilim insanı, ardından Cambridge Üniversitesine gitti. Ve daha sonraları, bilimde bir devrim niteliğinde olan elektromanyetizmayı keşfetti. James Clerk Maxwell'in en önemli çalışmalarından biri hiç şüphesiz ki klasik elektromanyetik teorisinde birbiriyle tamamen alakasız olarak görülen elektrik ve manyetizmanın aslında aynı şeyler olduğunu keşfetmesidir. Bunu da kendisine ait olan Maxwell denklemleriyle yapmıştır. Maxwell bize aslında elektrik ve manyetizmanın aynı şeyler olduğunu göstermiştir. Daha önce Faraday tarafından öne sürülmüş olan elektrik ve manyetizmanın arasındaki bağlantıyı açıklamak isteyen Maxwell, bu alanda çok önemli çalışmalarda bulundu. Aslında fikrini matematiksel olarak geliştirmeye çalışırken kullandığı denklemler, elektrik ve manyetizmanın aynı şeyler olduğunu gösteriyordu ki bu, bilim adına çok özel bir buluştu. 20 değişkenli 20 diferansiyel denklem üzerinden elektromanyetizmayı anlatan Maxwell, aslında klasik elektromanyetik teoriyi sadeleştirmiş oldu. Fakat Maxwell'in keşifleri bununla da bitmiyordu. King's Collage'de ders verdiği bir gün, elektromanyetik dalgaların hızını hesaplamak adına bir dizi çalışmada bulundu. Bu çalışma ile birlikte çok şaşırtıcı bir şekilde elektromanyetik dalgaların aslında ışık hızıyla eşit bir hıza sahip olduğunu buldu. Bu, insanlığın ilerlemesini sağlayacak bir keşifti. Aslında ışık da bir tür elektromanyetik dalgaydı. Günümüzde X ışınları, televizyon olmak üzere birçok keşif; Maxwell'in elektromanyetik denklemlerine dayanmaktadır. Maxwell'in bilim dünyasındaki önemi sadece Maxwell Denklemlerine dayanmaz. Psikolojiye de büyük bir ilgi duyan Maxwell, aynı zamanda renk görüşü ile de bilim dünyasında kendisine özel bir yer edindi. Renkli görme çalışmalarına yönelen Maxwell; renk algısı, renk körlüğü ve renk teorisi üzerine yoğunlaştı. Renklerin özellikleri ve renklerin kendisi, Maxwell'in çocukluk yıllarından beri ilgilendiği alanlar içerisinde yer alıyordu. Hatta 1855 yılında James Forbes tarafından icat edilen renk tekeri, Maxwell'in ilgisini oldukça fazla çekmişti. Tekerin özelliği kırmızı, mavi ve yeşil renklerden oluşmasıydı. Teker döndürüldüğünde renk spektrumu çoğalsa da Maxwell, bunun yetersiz olduğunu fark etti. Spektrumdaki her bir rengi oluşturabilmek adına her bir birincil rengin miktarları için matematiksel ifadeler kullanarak bu alanda önemli çalışmalarda bulundu. Daha sonra bu alanda dikkat çeken çalışmalarda bulunan Maxwell, Renk Üzerine Deneyler adlı makalesini 1855 yılında Edinburg Kraliyet Cemiyetine sundu. Burada temel olarak beyaz ışığın mavi, yeşil ve kırmızı renklerden oluştuğunu gösterdi. Bunun yanı sıra renk kombinasyonunun ilkelerini de koyarak çok özel bir çalışmaya imza attı. Maxwell'in bilim dünyası adına yaptığı çalışmalar hız kesmeden devam ediyordu. Satürn halkalarıyla ilgilenen ve bu alanda çalışmalarda bulunan Maxwell, Satürn'ün halkalarının nasıl ve neden dengede kaldığını öğrenmek ve bu konuya açıklık getirmek için bir dizi çalışma içinde yer aldı. Yaptığı çalışmalar neticesinde Satürn'ün halkasında birbirinden bağımsız küçük parçacıklar olması gerektiği görüşüne vardı. Yaptığı çalışmalarda ulaştığı sonuçlara Satürn'ün Halkalarının Hareketinin Kararlılığı Üzerine adlı makalesinde yer verdi. Satürn üzerine yaptığı çalışmaların doğruluğunu ise kendisi göremeyecekti. Fakat Maxwell'in ilgili makaleyi yazmasından tam 120 yıl sonra Voyager uzay aracı, Satürn'ün halkalarının gerçekten de Maxwell'in öne sürdüğü gibi olduğunu kanıtladı. Satürn'ün halkalarında pek çok bağımsız katı parçacık bulunuyordu. Fakat bu gözlemlerle bir yanlış fikir de ortaya çıkarılmış oldu: Satürn'ün halkaları bir gün yerçekimine yenik düşecekti. Maxwell'in bilim dünyasındaki başarıları bunlarla sınırlı gibi görünse de aslında Maxwell daha da fazlasını yapmıştı. İnsan gözünün renkleri nasıl gördüğünü merak eden Maxwell, bu konuda da bir dizi çalışmada bulundu. Yaptığı çalışmalar sonucunda insan gözüne düşen ışığın birincil renk reseptörleri tarafından algılandığını; renklerin kırmızı, mavi ve yeşilin sentezi ile oluştuğunu ve ara renklerin oluşması için ana renklerin belirli bir oranda karıştırılması gerektiğini fark etti. Ayrıca ilk renkli fotoğrafı bulan da yine Maxwell'di. Üç adet kurdele fotoğrafı alan ve bunları yeşil, mavi ve kırmızı filtrelerle duvara yansıtan Maxwell, bu noktada da çok önemli bir çalışmaya imza attı. Duvara bakan izleyiciler, çeşitli renklerden oluşan kurdele fotoğrafları görüyordu. Yani ilk renkli fotoğraf bulunmuştu. James Clerk Maxwell, şüphesiz ki bilim dünyasının özel simalarından biriydi. Yaptığı çalışmalar ve ortaya koyduklarıyla ne kadar özel bir insan olduğunu da herkese gösterdi.


Japon zırhının gelişimi ve gerileyişi: Öncelikle 16. ve 19. Yüzyıldan iki zırh paylaşıp, 16. yüzyıl zırhının halefine nazaran nasıl pratik ve modern durduğuna dikkat çekeyim. Efenim, Japonlar izole bir toplum olmalarına rağmen 16. Yüzyıl ortasından itibaren askeri gelişmelerde ellerindeki azıcık numune sayesinde Avrupa'ya yetişmeyi başarıyorlar. Atlı okçu Samuray orduları bir anda tüfekçi köylü askerlerle dolup taşıyor, kargı birlikleri yayılıyor. Tabii bunun sebebi ortalığı kasıp kavuran iç savaş. Japonya'da bu dönemki merkezi otorite yoksunluğu ve derebeyleri arasında yaşanan olaylar bütün milleti birbirinin boğazına yapıştırıyor. Beyler gücü ele geçirmek için pragmatizmin dibine vuruyorlar. Gelenekler rafa kalkıyor. Bu savaş dönemi bitip ortalık sakinleşince, başa geçmeyi başarmış olan Tokugawa Hanedanı, benzer bir dönem tekrar yaşanmasın diye sınıflar arası geçişi durduracak ve sadece belli bir zümreye silah kullanma izni verecekti: Savaşçı kimliği yavaşça kaybolacak olan Samuraylar. Bu barış döneminde Samuraylık bir nevi askeri tandanslı bürokratlığa dönüştüğünden ötürü zırhtır kılıçtır toptur tüfektir, ihtiyaç pek kalmıyor. Hatta Samuraylar öyle laçkalaşıyor ki Tokugawa Hanedanı, Samuraylara dövüş pratiği, silah bakımı vb. şeyleri ferman zoruyla yaptırıyor. Hal böyle olunca, Samuraylar artık zırhın ve silahların ne kadar pratik olduğuna değil, ne kadar şekil ve rahat olduğuna bakmaya başlıyorlar. Çünkü görünür zırhlar, silahlar vb. şeyler ancak törenlerde, mevkide, makamda giyilen şeylere dönüşüyor. Zırh caka satmak için giyiliyor. Bu dönemde Samuraylar arasında yaygınlaşan selefi akımlar da ister istemez bir 'Eski Buşido' algısı yaratıyor ve Samuraylar da ecdatları gibi giyinmek istiyor. Olaya artık bir sanat biçimi olarak bakan zırh ustaları da eserlerine artık bir nevi giyilen tablo gibi yaklaşıyorlar. Bu oluşan gelenekçi akımlar da Japonya'nın Amerikan gemileri kapıya yanaşınca höt diye ortada kalmasına sebep oluyor. Sonrası da malum, Son Samuray'ı izlemişsinizdir. İç savaş döneminden ders alsalar böyle olmazdı belki.


Rusya, sonunda aralık ayının 1'inde Türk domateslerine olan ithalat yasağını tamamen kaldırdı. Bu, Türkiye'nin 24 Kasım 2015 tarihinde Rus jetini düşürmesinden sonra Moskova'nın Türkiye'ye karşı açıkladığı yaptırımların sonuncusuydu. İki yıl önceki bu hadise ile Rus-Türk ilişkileri çöküşün eşiğine geldi ve iki ulusun arasında bir savaş riski yarattı. Ruslar Türkiye'nin eylemlerine sinirliydiler. Moskova'daki Türk Büyükelçiliği, Kazan, Stravropol ve St. Petersburg'daki Türk konsolosluklarının önünde Türk karşıtı gösteriler gerçekleşti. Rus sosyal ağları Türkiye ile ilgili sert eleştirilerle sallandı. Rusya Başkanı Vladimir Putin bu hadiseyi teröristlerin suç ortağı tarafından arkadan bıçaklama olarak nitelendirdi ve bu trajik olayın Rus-Türk ilişkileri açısından önemli sonuçlara yol açacağına dair söz verdi. Günler sonra Rus hükümeti, Rusya'dan Türkiye'ye olan özel sefer uçaklarını ve birçok meyve ve sebzeyi içeren Türk mallarının ithalatına yasaklar koydu. Rusya'da faaliyet gösteren bir grup Türk organizasyonu ve işletmesi yasaklandı. Rus şirketlerin Türk çalışanlar alması yasaklandı. Hükümet ayrıca Rus seyahat acentelerine Türk tatil beldeleri turlarının satışının durdurulması konusunda tavsiyede bulundu. Fakat aynı zamanda, Moskova, Türkiye'de ilk nükleer santralin inşası ve doğalgaz boru hattı olan Türk Akımı gibi büyük devletlerarası projeleri uygulamayı ise reddetmedi. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Haziran 2016 yılına kadar herhangi bir özür dilemedi. İki ay sonra, Putin ve Erdoğan bu hadisenin ardından ilk defa olarak görüştüler. O zamandan beri iki ülke arasındaki ilişkiler aşamalı olarak ilerledi. Türk vatandaşları için tek taraflı vize şartları hariç ki bu da müzakere ediliyor- yaklaşık olarak tüm Rus yaptırımları kaldırıldı. Putin, geçtiğimiz ay Soçi'de Erdoğan ile birlikte yaptığı görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkilerin neredeyse tamamen restore edildiğini söyledi. Putin ayrıca: Bu yılın ilk dokuz ayında karşılıklı ticaret %36 oranında artmıştır ve bu çift taraflı ticaretin büyümesinin bir kanıtıdır. Geçen yılki gerilemeyi telafi edebileceğimizi inandıran sebepler var. dedi. Gerçekten, Türk işletmeleri ve işleri Rusya'ya geri dönüyor. Türkiye'den iş delegasyonları Rusya'nın farklı bölgelerini ziyaret ediyor ve 30 Kasım ile 1 Aralık tarihleri arasında Rusya'nın Voronej şehrinde düzenlenen Rus-Türk iş forumuna yaklaşık 20 adet Türk şirketi katıldı. Bu forumun amacı, Türk ve Rus şirketleri arasındaki ilişkileri tekrardan canlandırmak, güçlendirmek ve hem de ortak yatırım projelerini detaylandırmaktı. Bu ayın sonlarında, Türk şehri olan Kocaeli'nin girişimcileri, Rusya'nın Kuzey Kafkasya bölgesindeki Kuzey Osetya-Alania bölgesini ortak yatırım girişimleri konusunda konuşmak için ziyaret etmeyi planlıyorlar. Ekonomik bağlar düzelmeye devam ederken politik ilişkilerin de kendi gelişmeleri oluyor. Yakın zamanda Putin ve Erdoğan arasında sıkça gerçekleşen görüşmeler ve Suriye ile ilgili aktif diplomasi, belki de Rus-Türk ilişkilerinin hiç bu kadar yakın olmadığının bir göstergesi olabilir. Rus uzmanlar ve medya sıklıkla Türkiye ve Rusya'yı yakın arkadaş ve müttefik olarak isimlendiriyor. Bu fikirlerin savunucuları, Suriye ve Rusya'nın S-400 hava savunma sisteminin bir NATO ülkesi olan Türkiye'ye olan potansiyel satışına ilişkin ülkelerin işbirliğine dikkat çekiyorlar. Bağımsız bir Rus anket organizasyonu olan Levada Center tarafından yapılan yeni bir kamuoyu araştırması gösterdi ki şuanda sadece Rusların %8'i Türkiye'yi düşman olarak görüyor, ki bu 2016'da %29 idi. İki ülke arasındaki bu yakın ilişkilere yönelik uyum belki de Rus medyasının özellikle devlete ait yahut Kremlin'e yakın olan- neden jet krizinin ikinci yıl dönümünde bu hadiseye fazla dikkat göstermeyi tercih etmediklerinin bir göstergesi olabilir. Bu hadisenin yerine medya; Rusya, Türkiye ve İran liderlerinin Suriye'nin geleceğini tartıştıkları Soçi'deki üçlü toplantıya odaklandı. Rus medyası, Soçi'deki toplantıyı; 1945'te yapılan Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Britanya liderlerinin Almanya ve Avrupa'nın savaş sonrası yeninden yapılanması konusunu tartıştıkları Yalta Konferansı'yla kıyasladılar. Fakat bu yakın işbirliğine rağmen, Rusya'daki birçok kişi hala Türkiye'nin güvenilmez bir ortak olduğuna inanıyor. Devlet Duma Savunma Komitesi Başkan Yardımcısı Yury Shvytkin, jet krizinin ikinci yıldönümü nedeniyle Rusya'nın resmi haber ajansı TASS ile yaptığı konuşmada, bu uçak trajedisini Rusya'da kimsenin unutmadığını söyledi. Shvytkin: Hatırlıyoruz ve pilotlarımızın ardından başımızı eğiyoruz. Fakat Türkiye bu çok ciddi hadiseye karşı özür diledi. Bundan sonra, ilişkiler düzelmeye başladı. Rusya, Erdoğan'ın iktidarda kalmasına yardım edecek bilgiler sağlayarak, Temmuz 2016'daki askeri darbe teşebbüsünü engelleme konusunda Türkiye'ye yardım etti. dedi. Ayrıca hem Moskova hem de Ankara'nın ortak çıkar ve hedefleri olan Suriye'deki işbirliğini de vurguladı. Rus askeri uzmanı ve Askeri Bilimler Akademisi'nde profesör olan Vladimir Mukhin ise olaya daha şüpheci yaklaşıyor. Mukhin, Moskova'nın Ankara'yı jet olayından dolayı bağışladığına inanıyor ama hiçbir şeyi unutmadığını düşünüyor. Bu hadise Rus-Türk ilişkileri tarihinde sonsuza kadar trajik bir sayfa olarak kalacaktır. diyor. İki yıl önce ortada olan sorunlar maalesef herhangi bir yere gitmedi. Türkiye hala Rusya ve Suriye hükümetine düşman militanları destekliyor. Erdoğan'ın kendisi Putin'in desteklediği Beşar Esad'ın rejimi konusunda çok istekli değil. Ve bütün bunlar bizim ilişkilerimize belirli bir baskı getiriyor. Ayrıca iki taraf konusunda müttefik değil ortak şeklinde adlandırmanın doğru olacağını da ekledi. Rus Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Enstitüsünden Ilshat Saetov, Al-Monitor'e, Moskova'nın Ankara'yı affetmesine rağmen artık Türkiye'ye güvenmediğini söyledi. Başkanlar arasındaki resmi dostluğun mümkün olduğu konusunda şüpheliyim. Ayrıca Türkiye'nin NATO'dan ayrılması ve Rusya ile askeri bir ittifak kurması da aynı şekilde olası değildir. dedi. Makale çevirisi için teşekkürler. Rusya ve Türkiye arası ilişkilerin daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla yerinde bir çeviri olmuş. Ben teşekkür ederim. Böyle düşünüyorsanız ne mutlu bana.


1991 yapımı olan ve Kevin Costner'ın başrolü oynadığı filmde, Amerikan başkanı John Fitzgerald Kennedy 'nin 22 Kasım 1963'te uğradığı suikast anlatılmıştır. Tarihe göre, o zamanki Amerikan hükümeti halka birçok detayı açıklamaktan kaçınmış ve suikastın birçok kişi tarafından planlanıp işlenmesine rağmen olayı Lee Harvey Oswald tek başına yapmış gibi göstermişlerdir. Lee Harvey Oswald'ın suikasttan kısa süre sonra Jack Ruby adında bir kişi tarafından vurulması da işleri iyice çığırından çıkarmış ve suikast üzerine olan sırların da gizli kalmasına sebep olmuştur. Benim bu filmi izlemem tamamen tesadüf. Hiçbir tavsiye almadan kendim bir konu üzerine bulup izlediğim bu film, şu ana kadar izlediğim en iyi filmler arasında. Hem senaryoyu güzel yazmışlar hem de tarihsel doğruluklardan taviz vermeden iyi bir kurgu yapmışlar. Tabi iyi oyuncuların da filmde büyük etkisi var. Filmi nasıl bulduğuma gelirsek; oynadığım bir Call of Duty oyununda, Black Ops'ta, JFK'nın öldürülmesine yönelik oyun evrenine göre bir kurgu yapmışlardı. Kurguya göre Amerika için savaşan ve özel ajan olan Alex Mason, yakalanır ve Rusya'da bir hapishaneye atılır. Burada özel teknikler uygulanarak beyni yıkanır ve dönemin Amerikan başkanı olan JFK'yi öldürmeye programlanır. Oyunun sonunda çıkan videoda ise Mason, suikasta uğramadan önce JFK'yi selamlayan halkın arasında görülüyor. Bu videoyu gördüğümde, bu sefer de aklıma daha önceden izlediğim bir film olan Ajan Salt geldi. Bu filmde ise yetim bırakılıp kaçırılan ve küçük yaştan itibaren Rus ajanı olarak yetiştirilen bir kadının hayat hikayesi anlatılıyor. Tabi oyun ve Ajan Salt filmi tamamen kurgu. Ama bu sefer acaba gerçekte neler olmuş diye merak ettim ve biraz araştırayım dedim. Kennedy suikastı üzerine hem bu filmi yapmışlar hem de 11.22.63 isimli bir dizi çekmişler. Tabi dizi de kurgu. Biz filmin üzerinde duracağız. Kevin Costner'ın güzel bir oyunculuk sergileyerek Kennedy suikastını araştıran ve bir bölge savcısı olan Jim Garrison'u canlandırdığı bu filmde suikastın arkasında gerçekte neler olduğu araştırılmıştır. Filme göre JFK aslında tek kişi tarafından değil birçok kişi tarafından vuruluyor. Suç da bir ajan olan ama olayla alakası olmayan Lee Harvey Oswald üzerine atılıyor. Tabi işin içinde iş var. Başkan seçilen Kennedy, Vietnam Savaşı'nı bitirmek istiyor ve Küba ile barış yapmak istiyor. Zaten Vietnam'da bir sürü asker hayatını kaybetmiş, daha fazla kaybetmesin diyor, hem de Küba ile savaş çıksın istemiyor. Suikasttan yıllar sonra başkanlığa aday olan JFK'nın kardeşini de barışı getirmek istediği için öldürüyorlar. Ama yapmak istediği barış, silah tüccarlarına ve savaştan para kazanan diğer çıkarcılara zarar vereceği için onlar da bir plan yapıyorlar. Bu planı o zamanın Amerikan hükümeti yapıyor. Böyle olunca birçok şeyi gizliyorlar. Olayı örtbas ediyorlar. Ama 3 yıl sonra, New Orleans Bölge Savcısı Jim Garrison'un gönlü bu adaletsizliğe izin vermiyor ve olayı tekrar araştırıyor. Çevresinde topladığı kendi gibi insanlarla saklanmış, göz ardı edilmiş birçok sırrı açığa çıkarmaya başlıyorlar. Buda tabi suikastı planlayanların gözünde kaçmıyor ve başlıyor mücadele... Filmin tek kötü yanı, süresinin 3 saati geçmiş olması. Ama güzel ve sürükleyici, izlerseniz zamanın nasıl geçtiğini anlamayacaksınız. İyi seyirler. Bütün toplumların en temel ilkesi, Bay Garrison, savaşa yöneliktir. Devletin halk üzerindeki otoritesi, savaş kudretine bağlıdır.


John Maynard Keynes, 5 Haziran 1883'te Cambridge'de iyi bir akademik çevrede dünyaya gözlerini açtı. Babası John Maynard Keynes bir ekonomist ve filozof, annesi ise şehrin ilk kadın belediye başkanıydı. Matematik eğitimi aldığı Cambridge'in yanı sıra Eton Üniversitesi'nde de akademik olarak başarılı oldu. Mezun olduktan sonra; Keynes, Hindistan Ofisi'nde çalışmaya gitti ve aynı anda bir tez çalışması üzerinde çalışmayı başardı genellikle mesai saatleri içinde ki bu onu King's College'da bir burs kazandırdı. 1908'de kamu hizmetinden ayrıldı ve Cambridge'e döndü. Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden sonra, Keynes hazineye katıldı ve Versailles Barış Antlaşması'nın ardından, savaşı kaybeden Almanya'dan talep edilen fahiş savaş tazminatlarını eleştirdiği Barışın Ekonomik Sonuçlarını yayınladı ve Almanlar arasında intikam arzusunu güçlendireceğini öngördü -ki bu öngörüsü daha sonrasında Hitler ve ona bağlı Nazizim ile doğrulanmış oldu-. Yayınladığı kitap en çok satan kitaplarda onu dünyaca ünlü yaptı. Keynes'in en tanınmış eseri olan 'İstihdam, Faiz ve Para'nın Genel Teorisi', 1936 yılında yayımlandı ve gelecekteki ekonomik düşünce için bir ölçüt haline geldi. Ayrıca İngiltere'nin en etkili iktisatçısı olarak konumunu korumuş ve İkinci Dünya Savaşı'nın gelişiyle birlikte yine hazine için çalışmaya başlamıştır. Savaş yıllarında Keynes, savaş sonrası uluslararası ekonomik düzene göre şekillenen müzakerelerde belirleyici bir rol oynadı. 1944'te İngiliz heyetini Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Bretton Woods konferansına götürdü. Konferansta Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu'nun planlanmasında önemli rol oynadı. 21 Nisan 1946'da öldü. 19. yüzyıla kadar ekonomik krizler olagelmiş olsa bile bunlar genellikle kıtlıktan meydana gelen krizlerdi. 1820 ile 1929 yılları arasında birçok kriz meydana gelmişti. Bu krizlerin bir kısmı; 1825, 1836, 1847, 1857, 1866, 1873, 1882, 1890, 1900, 1907, 1913, 1920-21, 1929 krizleridir. Fakat içlerinde bir kriz vardı ki dünyayı etkileyen en büyük kriz, 1929 ekonomik buhranıydı. 20 yılda bir ekonomik kriz yaşayan ABD'de bir sonraki krizin 1914'te ortaya çıkması bekleniyordu fakat 1. Dünya Savaşı ekonomiyi canlandırarak bir krize girmesini erteledi. 1. Dünya Savaşı'ndan sonra, özellikle savaşın en etkili ve en yıkıcı yaşandığı Avrupa'da ekonomi sistemi doğal olarak çok yıpranmıştı. Savaştan uzak, sakin ve ekonomik olarak en gelişmiş ülke unvanını İngiltere'den devralan ABD, dünyadaki para akışını kendine çekmeye başlamış ve bir zamanlar avrupanın ona kreditör olmasının tam tersini yaparak avrupa ekonomisinin kreditörü olmuştu. ABD'de tüketici talebi, mali panik ve yanlış yönetilen hükumet politikaları ekonominin gerilemesine; diğer ülkelerdeki altına dayalı sabit kur ise dünyayı Amerika'dan çıkacak olan krize karşı daha savunmasız yaptı. Daha sonraları Kara Perşembe olarak anılacak olan 24 Ekim 1929 yılında New York Borsası'nın dibe vurması ile krizi fitili ateşlenmiş oldu. 1929 yılındaki Büyük Buhran'ı açıklamada o güne kadar gelen mevcut ekonomik teori ekonominin çöküşünü ve nedenlerini açıklayamadığı gibi bir çıkış yolu da sunamadı. Keynes'in çıkış yolunda ise hane halkı, işletmeler ve hükumet tarafından yapılan harcamalar ekonomi için en önemli itici gücü oluşturuyordu. Krizin ilerlemesi nedenlerinden olan serbest piyasanın kendi kendini düzelteceğine inanmayan ve 1929 buhranında bu görüşünde haklı çıkan Keynes'e göre devlet müdahalesi ile ekonomi daha sağlam temeller üzerine oturmuş olacaktı. Keynes, yetersiz genel talebin uzun süreli yüksek işsizlik dönemlerine yol açabileceğini düşünüyordu. Bir ekonominin 4 adet mal ve hizmet çıktısı vardır: Tüketim, yatırım, hükumet alımları ve net ihracat. Talepteki artış bu 4 bileşenden birinden gelmelidir. Ancak ekonomik durgunluk dönemlerinde tüketiciler harcamalarını kısmak zorunda kalmakta, bunun bir sonucu olarak harcamalardaki düşüş firmaların daha az yatırım harcamasına neden olmaktadır. Keynes bu durumlar için devletin talep artışı yaparak bu yükü sırtlaması gerektiğini savunuyor. -Toplam talep yukarıda belirtildiği üzere 4 temel dayanağına bağlıdır. Bazen özel sektör kararları durgunluk sırasında tüketici harcamalarında azalma gibi olumsuz makroekonomik sonuçlara yol açabilir. Bu tür piyasa başarısızlıkları bazen mali teşvik paketleri gibi hükumet tarafından aktif politikalar talep etmektedir. Keynesyen Ekonomi esas olarak özel sektör tarafından yönlendirilen ancak kısmen hükumet tarafından işletilen karma ekonomidir. -Fiyatlar ve ücretler, arz talepteki değişimlere karşı geç cevap vermekte ve bundan dolayı özellikler iş gücü olmak üzere periyodik kıtlık ve fazlalıklara sebep olmaktadır. -Kısa süreli etkilerde beklenen ya da beklenmedik toplam talep değişimleri fiyatlar üzerinde değil, reel çıktı ve istihdam üzerinde en büyük etkiye sahip. Keynesyenci ekonomistler bu görüşten yola çıkarak fiyatların bu durumlarda değişime karşı sert bir tepki göstereceğini fakat ürünün üretim miktarının bu değişimlere paralel bir yol göstereceğini düşünmektedirler. Bahsedilen bu 3 prensiple tek başına ekonomi politikası izlenemez. Keynesyen ekonomistleri diğer iktisatçılardan ayıran en önemli özellikleri eylemci politikaları uygulamalarıdır. Durağan ekonomilerde canlılığın sağlanması görevini devletin üslenmesi gerektiğini düşünen Keynesyenci Ekonomistler istihdamı teşvik etmek ve durgunluk dönemi ücretlerini dengelemek için bütçe harcamalarını savunurlar. Tam tersi durumlarda ise ekonomiyi soğutmak ve talep yönlü büyümenin çok olduğu hallerde enflasyonu önlemek için vergileri arttıracaklardır. Kısacası önceden belirtildiği üzere devlet bir denetleyici olarak ekonomiyi izlemekle beraber yeri geldiğinde ekonomi içindeki bir oyuncu gibi ekonomiye piyasaya bağlı olmak üzere sert veya yumuşak müdahaleler yapması ile yön vermektedir. Keynes, hükumetlerin uzun vadede piyasanın kendi kendini toplamasını beklemesi (ki bu 1929 Buhranı'nın daha fazla büyümesine neden olmuştu) yerine kısa vadede problemlerin üzerine giderek çözmesi gerektiğini savundu. Bu görüşünü devlet bazlı kısa denebilecek sürelerin insan ömrü için ne kadar uzun olduğunu belirttiği Uzun vade kavramı olaylara bakışımızı yanlış yönlendirir. Çünkü uzun vadede hepimiz ölmüş olacağız. cümlesiyle göstermiş oluyor. Keynes yaşadığı dönemde fikirlerini çoğunluğa kabul ettirse de bazı çağdaş düşünürlerin eleştirilerden kurtulamadı. Keynesyen İktisat birçok gelişmiş ekonomiyi 2. Dünya savaşı ve 1970'ler arasında domine etti. Fakat hem enflasyon hem de yavaş büyüme kaydedilen stagfilasyona uygun bir çözüm bulamadı. Bu dönemde ise popülerliğini kaybetti. Parasalcı iktisatçılar devletin mali politikasının istihdamı düzenlemede etkin olmadığını düşünmeye başladılar. Bunun yerine faiz oranlarını etkilemek için para arzının kontrolün daha etkin olabileceğini savundular. Parasal genişlemenin uzun vadede enflasyonu arttıracağını düşünen Keynesyenci ekonomistler düşüncelerini geliştirdiler.


Savaş, bir çocuğu nasıl değiştirebilir? Onu ülkesini seven, savaştıkları düşmanlarından nefret eden ve onları öldürmek isteyen biri haline getirebilir mi? Bi saniye bi saniye. Neden ülkeyi sevmesini düşmanlarından nefret etmesi ile aynı kefeye koydum ki? Çünkü Jojo Rabbit filmi bana bunları düşündürdü. Savaşın bir çocuğu ne hale getirdiğini, hem kazanan hem de kaybeden taraftaki çocukları ne hale getirdiğini, ben bu filmde gördüm. Filmin konusundan bahsedeyim biraz. Türkçesi Tavşan Jojo olan filmimiz, Nazilerin içinde büyüyen bir çocuğun Hitler'i nasıl örnek aldığını ve ona yaraşır şekilde davranmaya çalıştığını anlatıyor. Babası uzun süre önce savaşa gitmiş ama bir daha dönmemiş, ona annesi bakıyor. Nazi çocuk eğitim kamplarına katılıyor. Düşmanlarına karşı silah kullanmayı ve el bombası atmayı öğreniyor. Lakin hazin bir kaza sonucu, izlerseniz görecekseniz, kendini bir canavar olarak görmeye başlayan kahramanımız Jojo artık sadece ayak işlerini yapmak zorunda kalıyor. Bir gün bir Yahudi ile karşılaşan Jojo Rabbit, onların gizli dünyasına bir adım atıyor ve kendince Hitler'e daha iyi gözükebilmek için Yahudilerin özelliklerini anlatan bir kitap yazmaya başlıyor. Kitabı yazmaya başlamasının sebebi ise Yahudiler hakkında anlatılanları yeterli bulmaması. Anlatılanlara gelirsek birkaçını sayayım. Zaten bunlar filmin neden komedi kategorisinde olduğunu size anlatır. Mesela diyorlar ki Yahudiler boynuzlu canlılar, işte bunlar bebek kaçırıp yiyorlar. Bilmem nerelerde yaşıyorlar falan. Böyle saçma şeyler. Filmde dikkatimi çeken noktalardan biri de şu oldu. Jojo Rabbit kendini Yahudiye anlatırken Bizim ırkımız en üstün ırktır. Her şeyin en iyisini yapar. Her zaman en üsttedir tarzı cümleler kuruyor. Almanları Yahudiye anlatırken. Anlattığı kişi ise onun söylediklerinin asıl kendilerinde olduğunu, cenneti onların kurduğunu ve dünyayı temizleyip cennete taşıyacaklarını ifade eden cümleler kurunca, senaryo yazarı acaba bu cümleleri hangi kafayla yazmış diye düşündüm. Ama şöyle bir düşününce, gerçekten doğru. Bazı Almanlar kendini en üstün gördüğü gibi bazı Yahudiler de kendini en üstün görüyormuş. Ki hala öyle, bazı insanlar bu düşünceye sahip yani. Filmde gördüğümüz iki ünlü isim var. Biri Scarlett Johansson ablamız ki anne rolünde. Diğeri ise Sam Rockwell. İkisi de harika oyunculuk çıkarmış. Filmi izlemenizi gerçekten tavsiye ederim. Ama çocuklara göre mi onu çözemedim. Filmde evet çocuklar var. Onlar da güzel oynamış. Jojo'yu canlandıran başrolümüz Roman Griffin Davis cidden ve cidden güzel oynamış. Jojo'nun arkadaşı Rikki ve sonradan tanıştığı bir kız var ki bu çocukların oyunculukları da harika. Ama bunlara rağmen bana pek çocuklara göre gelmedi. Çünkü arka plan çok derin. Anlatılanlar açık ve net ama olay derin. Gerçi çocuk bunları ne takar ki? O gülmesine bakar izlerken.


Geçenlerde başrollerinde Julia Roberts ve Hugh Grant'ın yer aldığı bir film izledim. Son zamanlarda izlediğim en iyi filmlerden biri olduğundan, filme hayran kaldım. Bir hayli basit bir konuya sahip olan Aşk Engel Tanımaz oldukça eski bir film. 1999 yılı Birleşik Krallık yapımı olan filmin konusu ise şöyle: Nothing Hill'de seyahat kitapları satan kitabevinin sahibi Will Thacker, bir gün hiç farkında olmadan daha önce hiç yaşamadığı bir deneyim yaşar. Eşinden boşanmakta olan ve bu süreç içinde durumu pek de idare edemeyen Thacker'ın dükkanına bir gün, Anna Scott adında bir Hollywood yıldızı gelir. Scott, Türkiye ile ilgili bir kitap almak için dükkana girmiştir. Bir süre sonra ikili arasında hiç beklenmedik bir aşk başlar ve bu; özgürlük nedir, ne kadar özgürüz gibi konuları sorgulamamızı sağlar. Bu sorgulamalar, birçok farklı konu için önemlidir. Filmin başkarakterlerinden biri olan Anna Scott, oldukça tanınmış bir film yıldızı olduğundan, attığı her adım izleniyor. Herkesin gözü Anna Scott'un üstünde. Fakat o, çok daha sade ve gözlerden uzak bir yaşam istiyor. Aslında daha çok ünlülerin karşılaştığı bir durum, filmde odak noktası haline getirilmiş durumda. Herkes sizi tanıyorsa, çok da özgür değilsiniz demektir. İnsanların hayranlık duyduğu bir kişi olmak, bir sonraki adımınızın ne olacağını merak eden gözlerin sizin üzerinizde olmasına sebebiyet verebilir. Öte yandan bulunduğunuz konumu korumak için ağır bedeller ödemeniz gerekebilir. Bir film yıldızıysanız, fiziksel özelliklerinizi korumanız her şeyden çok daha önemli olacaktır. Belki uzun yıllar boyunca devam eden bir diyet yapmak zorundasınızdır. Belki de menajerinizin belirlediği saatlerde normal yaşantınıza dönmeniz gerekecektir. Bunların her biri, elbette bir hayli subjektif düşünceler. Ünlü olan her insanın hayatı bu şekilde olmayabilir. Gözlerden uzak yaşamayı tercih eden ve bir şekilde bunda başarılı olan ünlüler de yok değil. Ama benim burada sorguladığım konu, ünlü olmak ile özgürlük arasındaki bağlantı. Şu anda milyonlarca kullanıcısı bulunan ve popülaritesi bir hayli yüksek olan dizi-film izleme platformları kullanıcılara birçok yapım sunuyor. Oldukça masum görünseler de popüler kültürün dayatmalarına karşı koyamayan insanların seçim özgürlüğünü ortadan kaldırdıklarını söyleyebilirim. Ben her zaman izleyeceğim ya da okuyacağım şeye kendim karar vermeliyim, diyenlerdenim. Fakat bu durumun yanlış anlaşılmasını da istemiyorum. Herhangi bir konuda öneri almak, zamandan tasarruf etmemizi sağlayan bir durum. Fakat bu öneriler bir süre sonra dayatma haline geliyorsa, burada bir sorun var demektir. Eğer bir film izleme platformuna girdiğiniz zaman platform size Bunları izlemelisin diyorsa, karar verme özgürlüğünüzü kısıtlıyor demektir. Daha önceki beğenilerinize göre bir listeleme yapmış olsa da bu, daha önce izlediğiniz filmlere benzer yapımları sevebileceğiniz anlamına gelmiyor. Ayrıca birçok farklı seçenek içerisinden siz de kendi beğendiklerinizi tercih edebilirsiniz. Ne yazık ki birçok platformda benzer bir yapı mevcut. Film seçme özgürlüğünüzü elinizden alan bu platformlar, adeta modern robotlar haline gelmenize neden oluyor. Aslında Aşk Engel Tanımaz filmini izlediğimde tam da bu konu aklıma geldi. Film bana önerilmemişti, ilgili kategori içerisinde yer alan filmleri araştırdım ve sevebileceğimi düşündüğüm filme yöneldim. Ama burada dikkat edilmesi gereken bir konu daha var. Hatta bu, yazdıklarıma karşı bir eleştiri de olabilir. Seçim yapma özgürlüğünü savunuyor olabilirsin ama film izleme platformlarında kısıtlı filmler bulunduğundan yine sana verilen alan içerisinde hareket etmek zorunda kalıyorsun. Burada da özgür seçime dair bir şey yok, diyebilirsiniz. Bu oldukça yerinde bir eleştiri olacaktır. Her ne kadar popüler kültürün dayatmalarıyla hayatımızı şekillendiremeyeceğimizi düşünsem de zaten bize sunulan seçenekler, öyle ya da böyle bize sunulması istenen seçeneklerdir. Bu nedenle bunların arasından bir seçimde bulunmak bizi çok da özgür kılmaz. Fakat öneri değil de dayatmalardan ne kadar uzak kalırsak, seçimlerimizde o kadar özgür olacağız. Ne yazık ki bir film seçerken bile artık bize sunulan dünyada seçme hakkımızı kullanabiliyoruz. Ama burada da şu soru gündeme geliyor: İnsan olarak ne kadar özgürüz? Özgür irademiz var mı? Attığımız her adımı biz mi yönlendiriyoruz yoksa bunun arkasında biyolojik süreçler mi bulunuyor? Bunların hepsi önemli ve değerli sorular. Bu nedenle bu soruların cevapları da başka bir yazının konusu olsun.


6 Mart 2018'de prömiyerini yapan Kaç Baba Kaç; 2 perde ve yaklaşık 2 saat 5 dakika uzunluğunda. Oyunumuz vodvil türünde bir oyun. Eğlenceli, dertten tasadan uzak bir oyun. Tabii entrika ile döşenmiş her parçası. Ben vodvil türü oyunları pek sevemesem de başrolde Tolga Tuncer'i görmemle kendimi oyuna kaptırmam bir oldu. Hiç ama hiç sıkmadı. İki perdeden oluşan oyunlarda genellikle ilk perdenin bitimi bellidir. Oyun hafiften durağanlaşarak araya gireceğim der seyirciye. Ama bu sefer ilk perdenin nasıl bittiğini bile fark edemedim. Sürekli hareketli dengeler üzerine kurulu bir oyundu. Kaç Baba Kaç: Dr. David Morgan, kariyerinin en önemli konferansına hazırlanmaktadır. Çalıştığı hastanenin doktorlar odasında yapacağı konuşmayı prova ederken, kariyerinin en önemli günü, hayatının en zor gününe dönüşür. Yıllar önce küçük bir kaçamak yaşadığı hemşire Tate, David'den olan oğlu Leslie ile çıkagelir. Oyunculuk: Oyunculukları çok beğendim. Zaten oyun ekibinden 3 kişiyi görür görmez tanımam ve Rumuz Goncagül' ü hatırlamam bir oldu. Birkaç kez zevkle izlediğim Rumuz Goncagül adlı oyunda oyuncu kadrosundan Tolga Tuncer ve Başak Gürdal' ı oyun sırasında; Nejat Armutçu'yu ise ilk temsilin adeti olduğu üzere oyun bitiminde yönetmen olarak, tekrar görmek anılarımı tazelememe sebep oldu. Oyuncu kadrosuna çok dikkat edilmeden gidilen bir oyunda önceden izlediğin bir oyuncuyu tanımak ve o an izlediğin oyunla birlikte ondan önceki oyunun lezzetini de almak paha biçilemez bir duygu bence. Oyuncular istekli ve coşkuluydu. Bir de üzerine oyunun prömiyeri olunca haliyle bu güzellik katmerlendi. Eee seyirci de gülmeye aç olunca, oyunda dinmeyen bir kahkaha silsilesi oyun boyunca sürdü. Dekor ve ışık tasarımı: Dekoru beğendim. Oyun genel olarak bir odada geçiyor. Ama odanın pencereleri o kadar işlevsel kullanılmış ki oyunun en renkli kısımları pencerede geçti diyebilirim. Işık tasarımıysa durgun düşünülmüş. Belki bazı sahnelerde ışık olaylara biraz daha odaklanabilirdi ama yine de ışık tasarımı da güzeldi. Kostüm tasarımı: Kostümlerin üzerine de bir hayli çalışılmış. Özgün tasarımlar düşünülmüş. Özellikle Leslie'nin kostümü çok hoşuma gitti. Meraklıları için oyun broşüründe kostüm eskizleri de mevcut. Daha önce de birçok kez belirttiğim gibi vodvil türü oyunları oyun sırasında severek izlesem de gerek bir mesaj verme kaygısı olmadığı için gerekse akılda kalmadıkları için pek sevmem. Bu yüzden trajedi türündeki oyunları seven birisi olarak; İkinci Katil' den, Anna Karenina'dan aldığım tadı alamadım. Oyun sırasında yer yer kahkahaya saracak şekilde güldüm. Sürekli güldüm gülmesine ama sanki anlıktı bu gülmeler. Yarına kalmayacak gibiydi. Umarım faydalı olmuştur. Ayrıca eksik gördüğünüz kısımları ya da oyun hakkında başka fikirlerinizi ve bakış açılarınızı yoruma yazarsanız çok memnun olurum. Oyunu izler izlemez tanıtım yazısını yazmayı çok seviyorum. Bir de oyunun prömiyerini izlediysem daha zevkli hale geliyor bu yazılar. Yorumunuz için ben teşekkür ederim.