Gilliat: Annesi ile beraber Guernsey'e yerleşen, annesinin ölümünden sonrada denizci ve balıkçı olarak yetişen bir gençtir. Aşık olduğu kıza kavuşmak için Durande'nin motorunu kurtarmak için mücadele eder, ancak geldiğinde aşık olduğu kız başkasının evlenme teklifini kabul ettiğini görür ve oda uzaklara doğru yelken açar. Deruche: Gilliat'ın aşık olduğu kızdır. Motoru kurtaran ile evleneceğini belirtse de Gilliat gittikten sonra kasabaya gelen genç bir rahiple evlenme kararı alır. Durande: Bölgede yelken açan ilk geminin sahibidir. Batan gemisinin motoru için bir anlaşma yapar ve motoru kurtaran kişiye yeğeni Deruche ile evlendireceğini söyler. Sieur Clubin: Durande'nin kaptanıdır. Ondan habersiz İspanyol kaçakçılarla anlaşmalar yapar. Durande'nin gemisini batırır. Kaba görünümlü bir denizcinin yaşadığı platonik aşkı nedeniyle, aşka ulaşmak için girdiği amansız mücadele ve aşk uğruna yaptığı inanılmaz fedakarlık romanın konusu olmuştur. Bir kadın oğlu Gilliat ile gelir ve Guernsey'de perili olduğu söylenen bir ev alır. Çocuk büyür, kadın ölür. Gilliat, iyi bir balıkçı ve denizci olur. Eski bir denizci ve adanın ilk feribotunun sahibi olan yeğeni Deruche, Durande ile bir gün kiliseye giden Deruche, yolda onu takip eden Gilliat'ı görür ve adını karda yazar. Bunu gören Gilliat, Deruche'nin jestini sabit bir fikre dönüştürür ve o kız tarafından sevilmeyi umarak o kıza aşık olur. Durande'nin gemisi, bu bölgelerde yelken açan ilk vapur. Bu özel yapım ve buharla çalışan buharlı pişirici, bölgedeki en iyisidir. Kaptan Durande, bu feribot sayesinde büyük bir üne kavuşmanın mutluluğunu yaşıyor. Ancak Durande'nin kaptanı Sieur Clubin, İspanyol kaçakçılar Tamaulipas ile bir anlaşma yapar. İspanyol kaçakçılar, dolandırdıkları para ve mallarla bu gemi ile kaçacak ve bir adanın kıyısına batacak ve gemiyi terk edecektir. Bu adamlar yıllar önce büyük miktarda para çalıp Durende adlı feribotun kaptanı Clubin'e para ödeyerek onu bu plana ortak yapmışlardır. Clubin, gemiyi feribotun karaya kolayca yüzebileceği bir yere demirleyecek ve kaçakçılar Hanois adasına yüzecekler. Ancak karanlık bir süs yüzünden kaptan Clubin yanlışlıkla gemiyi Guernsey ile Fransa arasındaki Douvres resifine getirir. Kaçakçılarla uğraştığı yere değil. Clupin gemide yalnız kaldığı anda bacağına yapışan bir şey yüzünden denize çekilir. Guernsey'deki herkes geminin karaya oturduğunu ve mahvolduğunu duyar. Durandenin motorunu Durande'nin enkazından çıkarmak çok önemli hale gelir. Bunun üzerine Durande'nin sahibi, motoru batan gemisinden çıkaracak ve onu güzel yeğeni Deruchette'e getirecek kişiyle evleneceğini duyurur. Gilliat gelir ve geminin motorunu getirirsem benimle evlenir misin diye sorar. Deruchette'de motoru getiren kişiyle evleneceğine ve başka kimseyle evlenmeyeceğine yemin eder. Gilliat hemen işe koyulur ve açlığa, susuzluğa ve soğuğa rağmen motoru enkazdan kurtarmaya çalışır. Bir ahtapotla yaptığı savaşın ardından Clubin'in iskeletini ve çalınan parayı denizin dibinde bulur. Sonunda motoru çıkarmayı başarır. Gilliat halk tarafından bir kahraman olarak karşılanır. Ancak Gilliat duyduğu haber karşısında şok olur. Çünkü onunla evlenmek için çok şey yaptığı Deruchette, kasabaya yeni gelen genç rahibin onunla evlenme teklifini kabul ettiğini duyar. Gilliat, daha sonra bilinmeyen bir yere doğru yola çıkar. - Deniz İşçileri , Victor Hugo'nun romanı. Yazarın Din , Toplum , Doğa üçlemesinin son romanıdır. - Roman filme de uyarlanmış The Toilers (1919), Kızıl Saçlı Casus (1953) yapımlı filmlere ilham da vermiştir. - Deniz İşçileri Victor Hogo'nun yaşamında, sanatında, düşünce dünyasında en olgun çağa vardığı dönemin eserlerinden biridir. Victor Hugo (1802-1885): Fransız edebiyatının gelmiş geçmiş en büyük yazarlarındandır. Şiirleri, oyunları ve romanları ile tanınır. Romantizm akımının Fransa'daki temsilcisidir. Edebiyat alanındaki devasa başarılarının yanında politik hayatta da etkin bir rol üstlendi, bu nedenle sürgün cezasına çarptırıldı, cezasını tamamlamasına rağmen İmparatorluk yıkılana dek Fransa'ya dönmedi. Yazar, ilk kez 1866'da yayımlanan Deniz İşçileri romanını, sürgün gittiği ve sürgün kararı iptal edildikten sonra da ayrılmayıp 15 yılını geçirdiği Guernsey Adası'na ve orada yaşayan deniz işçilerine ithaf etmiştir. Yazar bu eserle, başta sevdiği kadına kavuşabilmek için karaya oturmuş bir gemiyi tek başına kurtarmak zorunda kalan Guernseyli bir deniz işçisi olmak üzere, tüm yoksul deniz işçilerinin hayat mücadelesini hayranlık verici ve ayrıntılı tasvirlerle edebiyata taşımış, onların mücadelelerini denizciliğin ve denizin kadim diliyle onurlandırmıştır. Yazarın Notre-Dame'ın Kamburu ile din, Sefiller ile toplum konularını işlediği üçlemesinin, doğayı ele alan üçüncü ve son kitabı Deniz İşçileri de, Gustave Dore'nin illüstrasyonlarıyla, Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi'nde okurlarla buluşuyor.


Cengiz Aytmatov'un mitoloji ve günlük yaşamı buluşturduğu, insanlığın en büyük erdemleri olan metanet ve fedakarlığın, insanlığın yaşamında ne kadar büyük bir öneme sahip olduğunu kendine has bir üslupla anlattığı Denizde Koşan Ala Köpek hikayesidir. Okhotsk Denizi'nin tüm kara ve su cephelerinde, iki doğa gücünün sonsuz bir savaşı vardır. Bir gece daha biter. Çocuk o gece gözünü kırpmaz. İlk kez denize açılacaktır. Rüya görmekten uyuyamaz. Bir zamanlar dünya sadece denizden ibarettir. Lura adında bir ördek uçsuz bucaksız denizde dinlenmek için bir yer arar ama bulamaz. Sonunda kendi tüylerini yolar ve kendine bir yuva yapmaya başlar. İlk toprak parçası bu yuvadan oluşur. Toprak büyüdükçe büyür. Daha sonra üzerinde çeşitli canlılar ortaya çıkar. Bunların arasında insanlar da vardır. Kara oluştuktan sonra denizin sakinliği sona erer. Kara ile deniz arasında savaş çıkar. İnsanoğlu ise kara ile deniz arasında emeklemeye başlar. Sabah olmak üzeredir ve bir gece daha biter. Alakdog Koyu'nun bir ucundan denize kadar uzanan kayalık bir dağ vardır. Uzaktan, denize doğru koşan büyük bir köpeğe benzer. Ala Köpek'ten güneş doğduğunda, bir Nihiv teknesi denize açılır. Teknede üç erkek ve bir oğlan vardır. Gençlerden ikisi kürekleri, yaşlıları ise dümeni alır. Ala Köpek'te çocuklar için açıldığını herkes bilir. Çocuğun avcı olmayı öğrenmesi bir yolculuktur. Kirisk çok mutludur. Bu onun artık büyüdüğünü gösterir. Deniz avcılarına ilk kez katılarak kendisi de bir avcı olacaktır. Herkes denizkızı kabilesini bilir. Oymacılıkta erkek doğan her çocuk, onu deniz bilsin; denize saygısı olsun diye çocukluğundan itibaren denizle dost olmak zorunda kalır. Aşiretin saygıdeğer büyüğü Orhan ve en iyi iki balıkçısı böyle bir keşif gezisi düzenler. Çocuğa sadece anne veda eder. Odaya geziden bahsetmeden, denize bile bakmadan. Kadın, oğlunun gittiği şeytanlardan saklanmak için bunu yapar. Anne oğul böyle vedalaşırlar. Kirisk ve diğerlerinin üç günlük deniz yolculuğu böyle başlar. Şansları biterse büyük bir avla köye geri dönerler. Küçük avcı onurlandırılacak, köyde onun için şenlikler yapılacaktır. Belki küçüklüklerinden beri birlikte oynadıkları Muzlu kız sevilirdi. Tekne ileri doğru hareket eder, dalgalara batar. Ala köpek karanlıkta geride kalmaya başlar. Uzun Burun'u geçip denize çıktıklarında dalgaların daha da küçük olduğunu görürler. Orhan Dede teknesinden çok memnundur. Bunu yapmanın en iyisi olacağını anlamıştı. Onları Üç Göğüs'e kadar götürmesi için teknesine fısıldar. Kirisk Ala Köpek ortadan kaybolunca huzursuz olur. Bu Ala Köpeğinin özelliği, tıpkı adı gibi koşan bir Ala köpeğine benzemesidir. Ala Köpek onları terk ettiğinde, uçsuz bucaksız deniz karşısında şaşkına döner. Ancak yetişkinler oldukça sakindir. Orhan Dede ağzında piposuyla tekneyi idare ederken, babası Emrayin ve amcasının oğlu Mılgun da aynı ritimle kürek çekerler. Ala Köpek tamamen ortadan kaybolunca Orhan Dede, Kırıkların yön duygusunu ölçer. Çocuk her şekilde doğruyu söylediğinde büyük övgü alır ve bundan dolayı mutlu olur. Sonra herkes tekrar sessizliğe bürününce Kirisk, Ala Köpek ve Muz kızını düşünmeye başlar. Öğle vakti Kirisk, uzakta bir ada gördüğünü zanneder. Ama bir ada değil. Emray sis olduğunu düşünür. Kendi yollarında hızlı giderler ve küçük memeye ulaşırlar. Orhan Dede, Kirisk'e dönüş yolunda Ala Köpek'in önemini ve Lura ördek yıldızının geceleri onlara yardım edeceğini anlatır. Adaya yaklaştıklarında fokları görürler. Öte yandan adaya çıkarlar. Kirisk babasının verdiği silahı omzuna koyar. O anda balık, hissetmiş gibi etrafa bakar. Kirisk biraz yana kayarken bir taş yuvarlar. Bunu duyan fok, keskin bir çığlıkla diğerlerini uyarır. Sürü denize doğru yönelirken bir silah sesi duyulur. Milgun deniz kenarında bir fok vurur. Kirisk şaşkın şaşkın bakarken babası ona ateş etmesini söyler. Çocuk çok utanır ve üzülür. Milgun onun kalbini kazanmaya çalışır. Orhan Dede geldiğinde onlara çabuk olmalarını söyler. Hava hiç sevmiyor. Avını görünce yine mutlu olur ve bıçağını çıkarır ve herkese çiğ ciğer verir. Avcılar arasında olan budur. Sadece hayvanı yüklerler ve orta memeye doğru yola çıkarlar. Kürekçiler, hava kararmadan orta göğse ulaşmaya çalışırlar, hızla kürek çekerler. Sonra dalgalar yükselmeye başlar ve gökyüzünü bir sis tabakası kaplar. Avcılar bir an önce orta memenin önlerine çıkmasını beklemeye başlarlar. Felaketi ilk gören Kirisk olur. Az önce sularını içtikten sonra, yolda gördüğü gri bulutlu kütle onlara doğru gelir. Dalgalar yükselir. Son anda Orhan Dede'nin uyarısıyla dikkatleri üzerine çekerler. Çocuk korkudan Orhan Dede'ye sarılır. Sis teknesinde kimse birbirini göremez. Orhan Dede ve Kirisk teknedeki suyu boşaltmaya başlarlar. Orhan Dede, Kirisk'e suyun önemini anlatır ve fıçıyı yanından ayırmamasını söyler. Durmuş gibi görünen fırtına yeniden şiddetlenir. Teknede ne varsa fırlatmaya başlarlar. Çünkü batmaya başladılar. Sis içinde giderler. Orhan Dede bu süre içinde tekneye biraz düzen verir. Bu sırada fok derisinden yapılmış bir torba tütsülenmiş balık bulurlar. Ancak suları sınırlı olduğu için yemek yemezler. Akşamları açlığa dayanamazlar ve biraz çiroz yiyip biraz su içerler. Ama Orhan Dede çiroz yemez, su içmez. Sabah hiçbir değişiklik olmaz. Her yer olabildiğince sistir. O gün dede su içmez ve hakkını Kirisk'e verir. Sistemde bir değişiklik yoktur. Kirisk'in annesi hastalandığında, kendisi hastayken su içemediği için mavi yarasadan su istemesini söyler. Şimdi Kirisk mavi yarasadan su ister. Uyku halindeyken Orhan Dede'nin babasıyla konuştuğunu duyar. Orhan Dede böyle olması gerektiğini söyler. Uykuya dalıp uyandığında dedenizin teknede olmadığını görür. Orhan Dede denizkızının yanına gider. Sonunda Milgun dayanamaz ve denizden su içme hatasına düşer. Bunun dönüşü daha çok ateştir. Dayanamadığında Orhan Dede gibi tekneye veda eder. Artık iş Kirisk ve babasına kalmıştır. Sistemde bir değişiklik yoktur. Kirisk tekrar uykusundan uyandığında bu sefer babası teknede değildir. Onun da diğerleri gibi gittiğini anlar. Uyuduğu için kendini suçluyor, üzüntüden durmadan ağlar. Açlığın ve susuzluğun tedavisi yoktur. Zorla da olsa namluya gider. Sonra eline baktığında korkudan irkilir. Eli kuru bir tarla faresinin derisi gibi büzülmüştür. Tedavisi olmadığı için orada uyuyakalır. Geceleri dalgaların sesiyle gözlerini açar. Yıldızlar ona bakar. Hem sevinçten hem hüzünden ağlar. Çünkü teknede az yiyecek ve az su vardır. Saatlerinin sayılı olduğunun farkındadır. Teknenin yüzmesi giderek hızlanır. Görüş artar ve sis azalır. Son suyu içerek Orhan Dede'nin yerine dümene geçer. O sırada kuş guguk kuşu gibi şarkı söyler. Kirisk son gücüyle kuşun peşinden gitmeye başlar. Çünkü kuş onu karaya götürecektir. Sabah olup güneş doğduğunda Kirisk daha fazla dayanamaz. Gözleri kararır. Sonra tekne kendi kendine gitmeye başlar. Çocuk bilincini geri kazandığında, güneş gökyüzünün diğer ucundadır. Uyandığında gördüklerine inanamaz. Çünkü karşısında Ala Köpek vardır.


Zeynel: Menekşe Kahvesi'nin sahibidir. Halkın gözünde bir an kahraman olur ama tutuklanma korkusu yüzünden İstanbul'a kaçar. İstanbul'a vardığında polisten kaçar. Daha sonraları ise Selim tarafından öldürülür. Selim: Romanın ana kahramanlarından biri olan Selim, balıkçıdır. Halim Bey Veziroğlu tarafından öldürülür. İhsan: İstanbul'un en namlı kabadayılarından olan İhsan'ın Menekşe kahvesinde ölmesi üzerine roman başlar. Hüseyin Hüri: Zeynel'in kaçarak saklandığı karakterdir. Zeynel'in polisten kaçmasının en büyük nedeni Hüseyin Hüri'nin Zeynel'i ihbar etmesinden kaynaklanır. Halim Bey Veziroğlu: Zorba ve zengin bir adamdır. Balıkçılıkla uğraşmaya başlar ve balıkçıları yanında görmek için adımlar atarken Selim'i de yanına gelmesi için ikna etmeye çalışır. Ancak Selim'in gitmemesi üzerine Selim'i öldürtür. Yazar romanda insanları, ağaçları, suyu, balıkları, arabaları, minareleri, kuşları, camileri ile bütün bir şehrin dokusunu ve bu dokunun çürümesini konu edinmiştir. İhsan, Zeynel'in sahibi olduğu Menekşe kahvesinde öldürülür ve roman bundan sonra başlar. Kahvehaneye müdahale eden tek kişi Selim olur. Silahı Zeynel'in elinden alarak Zeynel'e tokat atıp Menekşe Kahvesi'nden ayrılır. Selim kafeden ayrıldıktan sonra Zeynel silahını geri alır ve kafedeki diğer insanlardan hesap sormaya başlar. Balıkçı Selim akşam Menekşe Kahvesi'ne döner. Zeynel onu karşısında görünce tutuklanma korkusuyla İstanbul'a Hüseyin Huri'ye kaçar. Hüseyin Huri, Zeynel'i polise ihbar eder. Olaylardan daha da korkan Zeynel; İstanbul sokaklarında polisten kaçmaya başlar. Bu bir efsane haline gelmeye başlar. Menekşe kahvesine gelip Zeynel'in kendisine kötü davranan herkesten intikam alacağı konuşulmaya başlar. Zeynel'de İstanbul'da sokaklardan polisten kaçmaya devam ederken Yunan Adaları'na kaçma düşüncesine girer. Kaçmak için yardıma ihtiyacı olan Zeynel Topal Hasan'dan yardım ister. Topal Hasan'da Zeynel'i Selim'e gönderir. Bu durumdan şüphelenen Zeynel Selim'i öldürmek ister. Kavgaya tutuşan ikilinin sonunda Zeynel ölür. İçine kapanık ve kendi halinde olan Selim iyice içine kapanmaya başlar. Bu durumda travma geçiren Selim'e Halim Bey tarafından balıkçılık yapması üzerine teklif gelir. Ancak ret eder. Bu durum karşısında alta kalmayı kabullenmeyen Halim Bey Selim'i öldürüp denize atar. - Kitap,1985'te Collins and Harville Press tarafından İngilizce yayımlanmıştır. - Yaşar Kemal bu eserinde de diğer eserlerinde olduğu gibi kahramanların ruhsal tasvirlerinin yanında yaşadıkları şehir ve bu şehrin birbirinden ayrı yüzlerini, renklerini de anlatmaktadır. Romanlarında, Karadeniz'den Toroslar'a, Ağrı Dağı'ndan Ege'ye uzanan çok geniş bir Anadolu coğrafyasını anlatan Yaşar Kemal, Deniz Küstü'de, ana tema olarak İstanbul'un çürüyen doğasını seçer. Bir kentin tüm coğrafyasıyla her anlamda yozlaşmasının ve çürümesinin anlatıldığı romanda, tüm karakterler İstanbul'a göç yoluyla gelmişler ve beraberlerinde hayallerini de sürüklemişlerdir. Deniz Küstü ütopyaların ve anti-ütopyaların çarpışma alanıdır. -Gerard Mordillat, Liberation


Bir kasabada öğretmenlik yapan gencin psikolojik sorunlarına, çelişkilerine ve iç dünyasının derinliklerine inmemizi sağlar. Çalışmada öğretmenin deneyimlerine ve düşüncelerine tanık oluyoruz. Son olarak, iş intiharıyla sona erer. Küçük bir kasabada öğretmenlik yapan genç adam, kendisini nefes almaya çağıran bir şey olduğunu düşünerek nihayet İzmir'e gider. Bilinmeyen bir yolculuğa çıktı. Bir şey onu İzmir'e çağırdı ama oda o kişinin kim olduğunu bilmiyor. Roman aslında öğretmenin İzmir'e gelişiyle başlar. Çocukluğunu çok zor koşullarda geçirmiş, hem maddi hem de manevi olarak çok acı çekmiş, ailesi şok edici olaylar yaşamış ve onun burukluğundan bir türlü kurtulamamış bir karakterdir. Bu düşüncelerle İzmir'deki ilk gecesini geçirir. Çok geçmeden kaldığı pansiyonun sahibinin kızı Zehra ile tanışır ve nişanlanır. Öğretmen Zehra ile nişanını bir sorun olmayınca keser. Bu nişan alma olayı odada hiçbir anlam ifade edemez. Adalet adında bir fahişeye aşık olur. Kazandığı parayı Adalet için harcıyor. Onun öğretisi de sona erer. Bu durumlar onun üzerinde büyük bir psikolojik etki yaratır. Hem maddi hem de manevi olarak bitti. Bu olaylar nedeniyle yaşadığı bunalım sonucu denize açılır. Onu İzmir'e çağıran şeyin sarı saçlı bir deniz tanrıçası olduğunu düşünür. Kendini denizin serin sularına bırakarak; intihara teşebbüs eder. Bu onun sonu olacak. Denizin Çağırışı, Türk edebiyatında, psikolojik yabancılaşmanın konu edildiği ilk roman olması açısından önemli bir yapıt. Yazıldığı dönemde yeterince anlaşılamayan Denizin Çağırışı'nda, bir kasaba öğretmeninin ruhsal sorunlarını, çelişkilerini, onun iç dünyasının derinliklerine inerek, büyük bir incelikle anlatıyor Kemal Bilbaşar.


Dert Dinleme Uzmanı: Ailesinden kalan parayla yaşamasına rağmen günlerini editörlük yaparak geçiren ve aynı zamanda roman içinde okuduğumuz metnin büyük bölümünün de yazarıdır. Etrafındaki insanların dertlerini dinlediği, onlarla uzun uzun konuştuğu ve dertleştiği için bu lakabı alır. Kitap, Dert Dinleme Uzmanı olarak bilinen bir editörün, bir kahvede tanıştığı bir yazara intihar etmeden önce emanet ettiği defter ile yazarın kime yazdığı Giriş ve Sunucu adlı iki kısa nottan oluşuyor. Yazara emanet edilen defter, editörün hayatı boyunca sakladığı notlardan oluşur. Başta deftere ilgi göstermeyen genç yazar, adamın intihar ettiğini öğrenince Dert Dinleme Uzmanı başlıklı defteri okuyup yazıları olduğu gibi yayınlamaya karar verir. Roman, adı açıklanmayan bir anlatıcının semtin kahvesinde Dert Dinleme Uzmanı olarak tanıtmasıyla başlar. Bu kişiyi daha önce görmüş olmasına rağmen anlatıcı onunla ilk kez konuşur ve Dinleyici ona bir defter verir. Adam kısa süre sonra intihar edince anlatıcı bu defterle ne yapacağını bilemez ve sonunda defteri olduğu gibi yayınlamaya karar verir. Çevresindeki herkesin derdini dinlediği için bu ünvanı alan Dert Dinleme Uzmanı, bir yayınevinde editör olarak çalışmaktadır. Birinci bölümde kendisine kitap getiren genç kızın romanının yayımlanma öyküsü anlatılıyor. Ana karakter bu romanın başarılı bir roman olmadığını bilse de kızdan etkilendiği için onunla evlenir ve kitabı bastırır. Ancak bu evlilik bir süre sonra sona erer. İkinci bölüm, Dert Dinleme Uzmanının bir huzurevi kurma çabasına odaklanmaktadır. Bir takside şoförle sohbet eden Dert Dinleme Uzmanı, babasını yatıracak bir huzurevi bulamayınca çok etkilenir ve ardından arazinin birinde huzurevi kurma çabasına odaklanır. İyi niyetle çalışmasına rağmen bu huzurevi projesi başarılı olamayacak ve kısa sürede kapatılacaktır. Diğer bölümler, Dert Dinlenme Uzmanının başına gelen diğer olaylarla ilgili yorumlarını içermektedir. Yanında gelen bir arkadaşının tavrı, çevirdiği bir oyunun başka bir çeviriyle yayınlanmasına sinirlenen bir yazarın tepkisi ve okulda tanıştığı profesörle yaptığı sohbetler nedeniyle kabusa dönüşen Viyana gezisi. Mahalledeki Tost Simit dükkanı romanın önemli anları olarak gösterilebilir. Dert Dinleme Uzmanı defterinin son sayfalarına doğru sık sık hayatı boyunca yaşadığı suçluluk, pişmanlık ve kendinden nefretten bahsetmeye başlar. Defterde bu noktaya kadar gizli tutulan bilgiler sonlara doğru da açıklanır. Gençliğinde tanıştığı bir kızla büyük bir aşk yaşamış ancak ilk aşkı bir hastalık sonucu ölmüştür. Kitap başladığı gibi Takdimci nin tarafından yazılan satırlarla bitiyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin analizi niteliği taşıyan Dar Zamanlar serisinin dördüncü kitabı Dert Dinleme Uzmanı, Adalet Ağaoğlu'nun on sekiz yıl aradan sonra yazdığı roman. Ağaoğlu, her dert dökümünün simgesel anlam ve çağrışımları olduğunun altını çizerek, toplumsal ahlakın bozulması, yozlaşması ve sonunda bireyin kendisinin bile farkına varamadığı değişim ve dönüşümünü muzip bir dille anlatıyor. Yayınevinde çalışan bir editör, başkalarının kitaplarını titizlikle düzeltirken, içinden geçtiği çağrışım, anı ve hesaplaşma karmaşasıyla boğuşur ve bu süreçte yaşadıklarını defterine hatırında kaldığı gibi çalakalem kaydeder. Sonuçta, metinlerin ve gündelik dilin birbirine karıştığı yepyeni bir anlatım çıkar ortaya. Dert Dinleme Uzman'ında isim, zaman, mekan belirsiz; çünkü günümüzde kalıcı olan adlar değil görsellik. Hayatımız şifreler üzerinden akıp gitmekte, ta ki kendimize tamamen yabancılaşıncaya kadar. Büyük incelik ve iyilik hassasiyeti, kötülüğün kötüsünden daha mı beterdir acaba? Ömrüm bunun yanıtını aramakla geçecekti ve öyle oldu galiba.


Şeyh Ahmet Nureddin: 40'lı yaşlarında bir Mevlevi şeyhidir, iyimser, sevgi dolu ve hoşgörülü bir yapıya sahiptir. Ancak tam bir şeyh olmak mümkün değildir. Kardeşinin haksız yere öldürülmesi onu derinden etkiler. Değişimi deneyimleyerek sistemle mücadele etmeye başlar. Derviş ve Ölüm'de Meşa Selimovic, mutlak dini gerçeklere dayalı bir dünyada yaşayan Ahmed Nureddin'in, kardeşinin masum bir şekilde tutuklanıp idam edilmesinden sonra düştüğü derin kargaşayı anlatırken, insan ruhu dünyasındaki çelişkileri ve gelgitleri de konu edinir. Kalem ve hokkanın şahitliğe çağrılmasıyla başlayan eser, Mevlevihane şeyhi Ahmed Nureddin'in hatıralarını içeren toplam 16 bölümden oluşmaktadır. Her bölümün başında Kuran'dan ayetler veya anlamı yüksek aforizmalar yer alır. Yazar, hayatında devrime inanan vefalı bir vatandaş olmasına rağmen, devrim tarafından cezalandırılması, duygularının ve siyasi fikirlerinin çatışmasına neden olmuştur. Romanda bu çatışma, ilk kahraman olan Mevlevihane şeyhi Ahmed Nureddin'in duygu ve inançları arasında yaşanır. Ahmed Nureddin bir derviştir ve temsil ettiği misyon gereği hoşgörülü olmalıdır. Ancak olaylar onu her geçen gün hoşgörüden ve nefretten uzaklaştırır. Roman bir Hıdırellez gecesinde başlar. İnsanların hayvansı eğlenceleriyle geceyi bile kana buladığı bu Hıdırellez gecesinde, iç hesaplarında insanlara acıyan ve durumu kötü gören Ahmed Nuretddin; ancak onu kendi konumundan pek de rahat olmayan bir şeyh olarak görüyoruz. Ahmed Nureddin'in kardeşi Harun, bilinmeyen bir suçtan dolayı kalede4 hapsedilmiştir. Ahmed Nureddin kardeşini kurtarmaya çalışır. Ancak çok geçmeden acı gerçekle karşılaşır: Kardeşi hapisteyken öldürülür. Olayın peşini bırakmayınca yönetimdeki gizli güçlerle mücadele etmek zorunda kaldı. Kendi düzenlerini kuran ve halktan çıkar sağlayan dönemin yöneticileri, kardeşinin ölümüne çok karıştığı için Ahmed Nureddin'i hapse attı. Şeyh Ahmed Nureddin cezaevinde çok zor bir dönemden geçer. Hem hapsedilme süreci, hem de cezaevinde yaşadığı tecrübeler, dervişten gelen hoşgörü ve itaat duygularını yok eder. Hapisten çıktıktan sonra düzene isyan bayrağını açar. Hem vicdanını hem de hayatını kurtarmak için mücadeleye girişir. Tüm bu değişimler yaşanırken, mümkün olduğunca kin duygusu gelişir. Locayı terk eder. Şeyhten uzaklaşır. Ancak Ahmed Nureddin, zayıflığından dolayı kendisine ve kardeşine eziyet edenlere karşı koyamaz. Yine sakatlanıyor. Ahmed Nureddin'i isyana zorlayan ve tekkeyi terk eden siyasi durum ve kişiler sonunda ölüm fermanını hazırladı. Boşnak yazar Selimoviç'in1967'de yayımlanan Derviş ve Ölüm adlı romanı, değişik dönemlerde birçok eleştirmenin inceleme konusu edindiği, ayrıca geçtiğimiz yıllarda bir Türk-İtalyan ortak yapımı ile sinemaya da aktarılmış olup otuz değişik dile çevrilmiş ve birçok önemli edebiyat ödülüne layık görülmüştü. Kitap, MEB'in tavsiye ettiği 100 Temel Eser listesinde de yer alıyor. Meşa Selimoviç, Derviş ve Ölüm'de mutlak dini doğrular üzerine kurulu dünyasında yaşayan Ahmed Nureddin'in, erkek kardeşinin suçsuz yere tutuklanıp idam edilmesinden sonra düştüğü derin karmaşayı resmederken insanın ruh dünyasındaki çelişkileri, gelgitleri incelikle işler.


James Henry Trotter: Yedi yaşındaki kahramanımız, küçük yaşta öksüz ve yetim kalmış dünya tatlısı bir çocuktur. Yaşlı Adam: James'in macerasını başlatan arkadaş canlısı ama gizemli bir adam. Teyze Spiker: İnce, uzun boylu, zalim ve kötü bir kadındır. Ayrıca Sünger'in kız kardeşidir. Sünger Teyze: Şişman, hain, açgözlü ve kötü bir kadındır. Ayrıca Spiker'ın kız kardeşi. Kırkayak: Bir erkek kırkayak, şamatacı bir ahmak olarak tasvir edilir ve sadece 42'sine sahip olmasına rağmen 'yüz bacağı' ile gurur duyar. Solucan: Kırkayak ile sık sık kavga eden bir erkek solucan. Yaşlı Yeşil Çekirge: Hayvanların en büyüğü ve en kültürlü olan erkek bir çekirge. Uğur Böceği: Bir tür, anne uğur böceği. Bayan Örümcek: James'e bakan iyi huylu bir dişi örümcek. Glowworm: Şeftali için bir aydınlatma sistemi olarak kullanılan bir dişi ateş böceği. İpekböceği: Maceradan önce ve sonra Bayan Örümcek'e iplik üretiminde yardımcı olan bir dişi ipekböceği. Bu kitapta, dev gibi kocaman bir şeftalinin üzerinde yapılan serüven dolu bir yolculuğun öyküsünü anlatıyor. James Henry Trotter, ailesiyle deniz kenarında bir evde mutlu bir şekilde yaşayan bir çocuktur. Ne yazık ki, dört yaşındayken, garip bir etobur iştahı olan bir gergedan, hayvanat bahçesinden kaçar ve James'in ebeveynlerini yer, bu yüzden iki zalim teyzesi Spiker ve Sünger ile kalır. Onunla ilgilenmek yerine ona kötü davranıyorlar, onu uygunsuz besliyorlar ve çıplak döşeme tahtalarında uyumaya zorluyorlar. James, teyzeleriyle üç yıl yaşadıktan sonra, ona bir çanta dolusu sihirli kristal veren gizemli bir adamla tanışır ve James'e bunları hayatını daha iyi hale getirecek bir iksirde kullanmasını söyler. Eve dönerken, James tökezler ve çantayı yere döker, kendilerini yeraltına kazarken kristalleri kaybederler. Yakındaki bir şeftali ağacı, kısa sürede bir evin büyüklüğüne ulaşan tek bir şeftali üretir. Spiker ve Sünger etrafına bir çit örer ve turistlere görüntüleme biletleri satarak para kazanır; James evde kilitli kalır, şeftaliyi sadece yatak odasının penceresinden parmaklıklardan görebiliyor. Turistler gittikten sonra, James şeftalinin etrafındaki çöpleri temizlemekle görevlendirilir ve içinde bir tünel bulur. İçeri girer ve arkadaşları olan Kırkayak, Bayan Örümcek, Yaşlı Yeşil Çekirge, Toprak Solucan, Uğur Böceği, Glowworm ve İpekböceği ile tanışır. Ertesi gün, Kırkayak şeftalinin sapını keserek onun yuvarlanmasına ve James'in halalarını ezmesine neden olur. Denize ulaşır ve açgözlü köpekbalıklarıyla çevrilidir. James, Bayan Örümcek ve İpekböceğini iplik yapmak için kullanırken, Solucan yem olarak kullanılır ve 502 martıyı şeftaliye çeker, bunun üzerine ipler boyunlarına bağlanır. Şeftali sudan kaldırılır. Bulutların üzerinde şeftali, dolu fırtınaları ve gökkuşakları gibi hava olaylarından sorumlu olarak tasvir edilen Bulut Adamları ile karşılaşır. Kırkayak, Bulut Adamlarla alay eder, ancak James şeftaliyi daha alçak bir irtifaya getirerek bir münakaşadan kaçınabilir. James, grubun New York'a ulaştığını fark eder. Dev şeftali, Empire State Binası'nın kulesine iner. İlk başta bomba zannedilir ve polis ve itfaiye ekiplerinin gelmesiyle sonuçlanır. Kalabalığı sakinleştiren James, hikayesini anlatır ve New York'ta birçok çocukla arkadaş olur, şeftaliyi yerler ve James ve arkadaşları kendiişlerini bulur. Roald Dahl, çocuklar için pek çok güzel kitap yazmış ünlü bir yazar. Daha önce yayımladığımız Çarli'nin Çikolata Fabrikası ile Çarli'nin Büyük Cam Asansörü adlı iki güzel kitabını okuduysanız, bu yazarın değerini bileceksiniz. Bu kitabında, dev gibi kocaman bir şeftalinin üzerinde yapılan serüven dolu bir yolculuğun öyküsünü anlatıyor Roald Dahl. Bu öykünün başkişisi James, küçük yaşta öksüz ve yetim kalmış dünya tatlısı bir çocuktur. Hayvanat bahçesinden kaçan bir gergedan, bir gün James'in annesini de babasını da yer. Yapayalnız kalan zavallı küçük James, teyzelerinin yanına sığınmak zorunda kalır. İki teyzenin içleri kötülük doludur; James'e yapmadıklarını bırakmazlar. Bir gün... Hayır, öyküyü anlatmamızı beklemeyin. Okumaktan başka çareniz yok. Bir başlayın hele, elinizden bırakamayacaksınız.


Mustafa: Romanın ana karakteridir. Aşk ve para ikileminde kalan bir tiptir. Para uğruna Hülya ile evlenmiş ama daha sonraları ayrılır. Yakın arkadaşları sülo ve Murat, sevdiği kız ise Aynur'a geri döner. Mehmet: Yoksul ve para hırsı olan bir adamdır. Mustafa'nın babasıdır. Baskı ile Mustafa'yı sevmediği biri ile evlenmesini ister. Ayten, Nurten ve Erol : Mustafa'nın kardeşleridir. Ailesini destekler ve Mustafa'nın evlenmesini isterler. Aynur: Mustafa'nın sevdiği kadındır. Mustafa evlenmiş olsa da ona geri döner ve onunla bir arada olmak ister. Sülo ve Murat: Mustafa'nın yakın arkadaşlarıdır. Beraber köfteci açma hayalleri vardır. Hülya: Varlıklı bir ailenin kızıdır. Mustafa onunla ailesinin paraya olan ihtiyacı nedeniyle evlenir. Kırılgan bir yapısı vardır ve hayal aleminde yaşamaktadır. Mustafa'yı filmlerdeki Jean Paul Belmondo'ya benzettiği Mustafa'yı görür ve aşık olur. Zekeriya: Hülya'nın zengin babasıdır. Kızının mutluluğu için Mustafa'nın kızı ile evlenmesini ister. Mustafa'nın yoksulluk içinde yaşaması ve ailesinin para ihtiyacından dolayı sevdiğini bile bir kenara bırakarak başka biri ile evlenmesini konu edinen roman. Daha sonraları Paranın mutluluk getirmeyeceği, arkadaşları ve sevdiğinden daha önemli olmadığını ve geri dönmesini ele almıştır. Sülo, Avare Mustafa ve Çingene Murat ayrılmaz üçlü olarak anılan üç arkadaştır. Mustafa'nın hayali bir köfteci açmaktır. Mahallelerinde Zekeriya adlı bir adam tarafından yaptırılan apartmana bekçi olur. Apartmanın sahibinin kızı Hülya, aşk romanları okuyan ve rüyalar dünyasında seyahat eden kaprisli bir kızdır. Hülya, Mustafa'yı görünce çok etkilenir ve babasının yanında işe aldırır. Mustafa, ailesini kurtarmak için isteksizce Hülya ile evlenir. Mustafa'nın ailesi rahatlamaya başlar ama Mustafa'nın aklı Aynur'dadır. Yeni hayatına alışamayan Mustafa, bir gece sarhoş olur ve Aynur'un yanına gelir. Sonra mahalleye gidip ona küfürler ve kayınpederi Zekeriya'yı çağırır. Hülya olanları görünce bayılır. Ağır hasta olan Hülya'nın üç gün yaşıyor. Babası Mustafa'ya kızına gitmesi için para verir ama o parayı almaz ve hastaneye görmeye gider. Mustafa daha sonra mahallesine arkadaşlarına ve sevdiği kıza geri dönerek istediği mutluluğu bulmaya çalışır. - Orhan Kemal'in aynı adlı kitabından uyarlanan 1980 yapımı bir Türk filmidir. - Film komedinin yanında dram öğeleri de içerir. - 1961 yapımı Avare Mustafa filminin yeniden çevrimidir. Orhan Kemal'in kitapları bir okurun hayatta rastlayabileceği o çok nadir hazineler arasında yer alır. Çok az yazar okurunun dünyasında onun kadar iz bırakır, okurunu onun kadar biçimlendirir. Orhan Kemal umudu ve iyimserliği yeniden kazanmamız için yol gösterir bize. Edebiyatımızın en değerli ustalarından biri olan Orhan Kemal'in kitaplarını yayımlamaktan onur duyuyoruz.


Tayfur: Avrupa'yı gezmiş görmüş eğitimli bir delikanlı olan Tayfur ayrıca zengin bir ailenin çocuğudur. Doktor Ferhat: Meraklı bir doktor olan Ferhat, ayrıca Tayfur'un en yakın arkadaşıdır. Batıl inançların etkin olduğu bir toplumda bilimsel akıl arayanların düşebileceği durumları konu edinen kitap, batılılaşma çabasının çorak cehalet ve yalnızlık arasında sıkışıp kalacağı yerlere dikkat çekmektedir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında geçen roman, hurafelerin çok baskın olduğu bir toplumda gerçeği arayanların karşılaşabileceği durumları anlatır. Aslında bir sonbahar gecesinde başlayan olaylar, Batılılaşma çabasının cehalet ortamında nasıl ilerleyeceğini eleştirel bir dille okuyucuya aktarıyor. Feyzi ve Sadi isimli iki genç, esrarengiz olaylar hakkında sohbet ederler. Doktor Ferhat ve arkadaşı Tayfur her gece mezarlığa giderler. Ama kimse bu iki arkadaşın ne yaptığını bilmez. Doktor ve arkadaşının mezarları kazdıkları söylenir. Sadi ise buna inanamaz ve kendisini görmek istediğini söyler. Feyzi, Nihat ile onları takip eder ve Sadi'yi davet eder. Geceleri korkunç şeyler görürler ve Tayfur bayılır. Bu olaydan sonra doktor ve arkadaşının aşık olduğu dedikoduları yayıldı. Diriltilmiş İskelet olduğu halk arasında konuşulmuştur. İşin aslı farklı ve Tayfur, iskeletin onu koruduğuna inanıyor. Mezarlığa her gittiklerinde farklı bir şey görürler ve birinin onlara bunu yaptığından emin olurlar. İki üç gece silah ve fenerlerle mezarlığı ararlar. Ancak bu mezarlıkta anlatılması gereken gizemli olaylar olduğunu anladıklarında çevredeki evleri incelemek isterler. Bu evlerden birinde varlıklı bir ailenin kızı olan Banu ile tanışırlar. Nasır, Tayfur'a aşıktır. Tayfur onunla evlenmeye söz verdi ama Banu'ya aşık olduğunu söylüyor. Banu, Cevri'ye aşıktır. Tayfur'dan yararlanmak istiyor. Kitapta özellikle karakterlerin kendi aralarındaki felsefi tartışmalar, döneme ilişkin toplumsal eleştiriler ve evlilik fikrinin okuyucuyu nasıl etkilediğine dair ayrıntılar yer alıyor. Türk romanının kurucu yazarlarından Hüseyin Rahmi Gürpınar, toplumun en derin değişimlerinden birini yaşadığı dönemde eserlerini kaleme aldı. Bunu da etkisiyle Gürpınar, okurlarını güldüren metinlerinin ardında her zaman dikkatini toplumsal olana vermiş olan, eleştirel bir yazardı. Hatta denilebilir ki onun güldürücü öğeleri her zaman derin bir eleştirinin dile gelişiydi. Dirilen İskelet de, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın hurafelerin etkin olduğu bir toplumda bilimsel aklı arayanların düşebileceği durumları anlatırken, batılılaşma çabasının çorak bir cehaletin ve yalnızlığın ortasında saplanıp kalacağı yerleri işaret ediyor.


Prens Dimitri Nehludov: İlk başta zevk ve sefahatten hoşlanan, ancak daha sonra bu hatalardan geri dönen, inandığı değerler uğruna birçok şeyi riske atan bir Rus prens. Katyuşa: Ekaterina Maslova, bir çingeneden doğan köylü bir kadının gayri meşru çocuğu olarak doğar. Köylüleri, gönderdikleri ürünün kalitesizliği nedeniyle azarlamaya gelen toprak sahiplerinden biri, annesine para, bebeğe süt veriyor. Üç yıl sonra annesi öldüğünde iki kız kardeş, toprak sahipleri tarafından evlat edinilir; Yarı hizmetçi ve yarı bayan olarak büyür. Adı bile ne Katinka gibi ince, ne de Katya gibi kaba olan Katyuşa olur. Güzelliğiyle herkesi büyülese de kimseyle evlenmez. Marlo Morgan: Hayatın tekdüzeliğinden bıkan, değişim arayan, hırslı, yardımsever ve çocuksu bir karakterdir. Simonson: Siyasi bir suçludur. Katyuşa'yı hapishane de tanır ve ona aşık olur. Ona davranışı ve nezaketinden hoşlanan Katyuşa'da ona aşık olur ve evlenirler. Prens Nehludov, Halasının malikanesinde evlat edinilen Katya'yı baştan çıkarır. O günden sonra Katya'yı bir daha arayıp sormaz ama Katya bu görüşmeden sonra hamile kalır. Katya, çocuğunu doğurduktan sonra dışarı atılır. Umutsuz Katya önce kötü yerlere düşer daha sonra da zindana düşer. Yıllar sonra, Prens ve Kayta beklenmedik bir şekilde tanışır. Prens Nehludov, birini zehirlemekle suçlanan Katya'nın mahkemesinde jüri üyesi olur. Prens Nehludov, Katya'yı önünde görünce derin bir şok geçirir ve vicdani bir krize girer. Zengin, yakışıklı, şımarık ve bencil bir adam olan Prens Nehludov, halalarının evinde yaşayan evlatlık bir kız olan Katyuşa adlı güzel bir kızı baştan çıkarır ve onunla birlikte yaşar. Katyuşa yalnız bir yetimdir. Pek çok iş aramış, ancak taciz nedeniyle düzgün bir iş bulamamış ve sonunda Nehludov'un halasının evine evlatlık olarak alınır. Katyuşa'yı baştan çıkaran Nehludov, duyduğu pişmanlığı bastırmak için Katyuşa'ya yüz ruble vererek gider. Böylece her şeyin yolunda olduğuna inanır. O günden sonra aramaz sormaz. Soylular hayatlarının zevk ve eğlencesinde yaşarlar. Katyuşa, bu ilişkiden sonra hamile kalır. Çocuğu doğurduktan sonra Prens Nehludov'un halası Katyuşa'yı evden kovar. Daha sonra kötü yollara ve zindana düşer. Her şeyi unutan Prens Nehludov, ağır ceza mahkemesindeki bir dava için jüri üyeliğine seçilir. Ama bu durumda onu bekleyen çok garip bir sürpriz var. Ağır ceza mahkemesinin ilk oturumunda, zavallı Katyuşa'yı zehirlenme zanlısı olarak görecek. Bu olay ve dinlediği Katyuşa'nın hikayesi üzerine Nehludov'un ruhu derinden sarsılır. Aslında olan her şeyin suçlusu kendisidir. Bu duygu hayatında büyük bir değişikliğe yol açar. Bu büyük değişiklik sadece Katyuşa'yı kurtarma arzusundan kaynaklanmıyor. Artık tamamen farklı bir insan olmak istemesinden geliyor. Kovulan Katyuşa hastanede çalışırken, bir oda görevlisi Katyuşa'yı taciz eder. Katyuşa oda görevlisinden uzak kalmak için çabalar ve sonunda Katyuşa bir iftira atılmıştır. Ayrıca Katyuşa jüri tarafından yanlış yazılan cezadan bir veya iki ay kurtarılırken, zavallı kıza dört yıl kürek cezası verilmiştir. Nehludov, her ne pahasına olursa olsun Katyuşa'yı kurtaracağına söz vererek fikrini Katyuşa'yı kurtarmaya koyar. Olan her şeyin kendi hatası olduğunu düşünmektedir. Böylece Katyuşa ile evlenerek bu hataları örtbas ederek vicdanını rahatlatacaktır. Nehludov, valinin özel izni ile sık sık Katyuşa ile görüşmeye başlar. Onunla evlenme teklif eder, ancak çok akıllı bir kadın olan Katyuşa, sırf vicdanını rahatlatmak için onunla evlenmek istediğini fark eder. Nehludov'un tüm çabalarına rağmen, Katyuşa Sibirya'ya sürülür. Nehludov bu durum üzerine tüm mal varlığını harcayarak Katyuşa ile Sibirya'ya gitmeye karar verir. Simonson adlı bir siyasi suçlu, Katyuşa'nın son derece iyi bir niyetle yaklaşır. Gururlu ve acı veren bir kadın olduğunu fark ettiği ve ona karşı çok iyi hisler hissetmeye başlar. Katyusha ise Simonson gibi bir adamın aşkını kazandığı için çok mutludur. Simonson, Katyuşa'ya evlenme teklif eder. Simonson ile evlenmek aynı zamanda Nehluvon'un kurtuluşu olacak. Bu arada Nehludov Çar'a ulaştı ve Katyuşa'nın masumiyeti belgeler. Nehludov bu haberi Katyuşa'ya verir ve hemen evlenmek ister. Bir kez daha Katyuşa'ya teklifini reddeder ve ona Simonson ile evleneceğini söyler. Nehludov için artık yapacak bir şey kalmamıştır. Bütün bu yaşananlar onu farklı bir insan haline getirir ve hayatı boyunca doğru yolda mücadele etmeye karar verir. - Diriliş adlı roman Tolstoy'un , Savaş Ve Barış ile Anna Karenina 'dan sonra üçüncü büyük en önemli romanıdır. - Eser, Tolstoy'un toplumsal eşitsizliğe, üst sınıfların kalpsizliğine ve suçluluk duygularına ve Çarlık Rusya'sı bürokrasisi ve elit tabakasına yönelttiği eleştirel bir romanıdır. - Tolstoy bu romanı yazdığı yıllarda modern kilisenin kurumsallaştığını ve ikiyüzlü bir hale geldiğini Hıristiyan ruhundan uzaklaştığını düşünmektedir. Kilisenin Tolstoy'u tanrıtanımaz ilan etmesine yol açan roman; 1901 yılında kilise tarafından aforoz edilmiştir Prens Nehludov, askere gitmeden önce, halalarının güzel evindeki güzel ve zeki evletlık Katya'yı baştan çıkarır. O günden sonra da kızı bir daha arayıp sormaz. Katya, bu buluşmadan gebe kalır; ancak çocuğunu doğurduktan sonra kapı dışarı edilir. Güzel katya'nın bundan sonraki hayatı, genelevden zindana uzanan bir düşüşün hikayesidir. Yıllar sonra Prens ve Kayta beklenmedik bir biçimde karşılaşırlar: Prens, jürisinde yer aldığı bir mahkemede, birini zehirleme suçuyla yargılanan Katya'yı karşısında görünce derinden sarsılır. Bu sarsıntı, kendi içinde büyük bir değişimin de başlangıcı olur.


Abdias Kallistratov: Romanın ana karakteridir. Babası tarafından rahip olmak istenen Rus bir gençtir. Ancak kilisenin Tanrı'yı algılama biçimini kabul etmediği için yeni bir Hıristiyanlık arayışının merkezinde bulur kendini. Ernazar: Boston'un en yakın arkadaşıdır. Romanın en iyi karakterlerinden biridir. Boston Urkçiev: Dürüst ve başarılı bir kolhozcu biridir. Dişi Kurdun Rüyaları romanında iyi, kötü, sevap, günah, kavramlarını ele almıştır. Bir annenin hüzünlü hikayesi, gözyaşları, Yavrularını kaybetmiş bir Anne Kurt, Kötülüklerle, uyuşturucu çeteleriyle, avcılık adına katliamlarla savaşan bir kahraman. Kendini ilahi varlıklar sanan insanları konu ediniyor. Yavrularını kaybettikten sonra çeşitli kötülüklerle baş etmeye çalışan kurt, uyuşturucu çeteleri ve avcılarla mücadele eder. Yaşadıkları inin önüne düşen Ekber ve Taşçaynar, yaşadıkları vadiden göç eder. Göç ettikleri vadideki tüm kurtlardan her anlamda çok farklıdırlar. Yeni göç ettikleri vadide bahar başlar. Çok çeşitli bitki ve hayvan türlerinin bulunduğu bu vadide ikilinin yeni yavruları bolca av bulabilecektir. Ekber, biri dişi, diğeri erkek olmak üzere üç yavru doğurur. Bir gün ailece ava çıkarlar, yüksek sesli bir helikopter ve insan sesleri duyarlar. Avlanmaya gelenler hayvanları öldürürler, silahları, arabaları ve helikopterleriyle doğayı yağmalarlar. İnsanların bu vahşeti yüzünden üç yavru ölür. Akbar ve Taşçaynar kendilerini kurtarmışlardı ama çocuklarının öldüğünü düşündüklerinde acıyla yıkılırlar. İnsanlığın genel olarak doğaya verdiği zararı konu alan bu eseri okurken zamanın nasıl geçtiğini anlamayacaksınız.


Kitap, bir kadının vücudunda filizlenen o küçücük canla karnında taşıdığı sürece sürdürdüğü bir monologdur. Oriana Fallaci tarafından yazılan 'Doğmamış Çocuğa Mektup'; annelik ve bir çocuğu dünyaya getirme üzerine yazılmış bir kitap. Planlamadığı hamileliğini öğrendiği andan itbaren yaşadığı kararsızlığı, iç dünyasında yaşadığı korkuları, toplumun bu duruma bakış açısını değerlendirerek çocuğuyla mektup yoluyla konuşan bir anne adayı ve öğrendiği andan itibaren ben yokum başının çaresine bak diyen bir baba adayı var karşımızda. Başkarakterimizin yaşadığı ikilemleri ve hamileliği boyunca ki ruh halini mektuplara dökmesi ve hayatından esinlenerek anlattığı masaları okudukça etkilenmemek mümkün değil. Kahramanımız önceleri çocuğunu açmamış bir çiçeğe, dördüncü haftasında kanatları belirginleşen bir balığa, altınca haftasında yavaş yavaş belirginleşmeye başladığını belirtiyor. Kendi anne ve babasına çocuğunu haber veriyor ve karsı çıkacaklarını düşünse de doğurması gerektiğini onlardan duyunca çok mutlu oluyor. Sekiz haftalık olunca ultrasondan çıkan fotoğraflarını kesiyor ve onları hayran hayran seyrediyor. Daha doğmamış olan çocuğuyla diyaloglarında dünya üzerinde olan savaşlardan, bu savaşlar sırasında insanların aç kalmasından, aç kalmamak için insanların hırsızlık yapmak zorunda kaldıklarını ve bu yüzden Hitler ordusu tarafından öldürülmelerini, kendisinin de para kazanmak için askerlerin kirli donlarını yıkamak zorunda kaldığını anlatıyor. Ve en önemlisi terk edildiği için, aşkının gerçek sevdiği olmadığını belirtiyor. Zaman içinde rahimde altıncı ayini dolduran bebek; annesinin kendisine dikkat etmemesi, isi için uzun uçak yolculukları, bozuk yollarda yapılan kara yolculuklarından ve çeşitli nedenlerden dolayı bebek daha dogmadan ölüyor. Son bölümünde ise anne ve babasının, çocuğunun babasının, kendi arkadaşının, doktorunun ve patronunun yargılamaları sonucunda annenin kendisini suçlu olduğu kanısına varmasını anlatıyor. Annenin, rahminde ölü olarak bulunan bebeğinden ayrılamaması ve ayrılmadığı zaman kendisinin de hayatını kaybedeceğini vurgulanıyor. Annenin bebekle olan son konuşmasında ise bebeğin anneye verdiği cevap şu oluyor: 'Bana dünyadaki hayatla ilgili güzel olan bir şey anlatmadın ki. Hep savaşlardan, ihanetlerden, çirkinliklerden bahsettin. Böyle bir dünyaya gelmenin ne anlamı var ki?' Dünyaya gelmek istemediği bebek rahimde yaşamını yetirirken annesi de ondan ayrılamadığı için hayatını kaybediyor. Görüldüğü üzere kadının endişelerini, korkularını, yalnızlığını ve çaresizliğini başarılı ve etkileyici bir şekilde bizlere anlatan yazarımız ilişkiler konusunda da kadınların erkeklere göre ikinci planda kaldıklarını iğneleyici bir üslupla bu eserinde eleştiriyor. Kadınların daha fazla etkilenebileceği, erkeklerin okuduklarında empati yapabileceği bu eseri Pınar Kür'ün başarılı çevirisiyle okumanız tavsiyemdir. - Kitap dünya çapında dört milyon kopya sattı. - İlk yayınlandığı 1975 yılından bu yana sayısız dile çevrilen bu çarpıcı kitap, Oriana Fallaci'nin ustaca ve şiirsel anlatımıyla haklı bir başarıya imza atıyor; unutulmazlar arasında yerini alıyor. Senden korkuyorum. Seni hiç yokluktan zorla çekip alan, gövdeme ekleyen rastlantıdan. Seni çok beklediysem de karşılamaya asla hazır olmadım. Ama kendi kendime hep o kötü soruyu sordum: Ya doğmak hoşuna gitmezse? Ya günün birinde haykırıp suçlarsan beni: Sana kim dedi beni dünyaya getir diye? Neden dünyaya getirdin beni, neden? İtalyan yazar Oriana Fallaci böyle diyor derin izler bırakan kitabı Doğmamış Bir Çocuğa Mektupun başlarında. Erkeğinden ayrılmış bir kadının, gebe olduğunu anladığı andan başlayarak hissettiklerini, iç dünyasında kopan fırtınaları, yaşadığı korkuları, coşkusunu ve erincini başka hiçbir kitap bu kadar başarıyla yansıtamadı, okuru bu denli etkileyemedi. Bir kadının bedeninde filizlenen o küçücük canlıyla, onu karnında taşıdığı sürece yürüttüğü bir monolog bu kitap. İlk yayınlandığı 1975 yılından bu yana sayısız dile çevrilen bu çarpıcı kitap, Oriana Fallaci'nin ustalıklı ve şiirsel anlatımıyla haklı bir başarıya ulaşıyor; unutulmazlar arasında yerini alıyor.


Hermann Hesse: Yazar kitap içerisinde kendisinden bahsederken H. H kısaltmasını kullanır. Ruhunu anlamlandırma çabasında katıldığı cemiyette hayatın anlamını ve mutluluğu aramaktadır. Leo: Cemiyette çok sevilen yardım sever ve aynı zamanda iyi bir hizmetkar olarak bilinir. Gerçekte cemiyet yöneticilerindendir. Lukas: Yazarın gençlik yıllarından gazetede redaktörlük yapan arkadaşıdır. Mistisizme inancı olmasa da arkadaşının kitabını yazmasını desteklemek için ona yardım eder. Nobel Edebiyat ödüllü yazar Hermann Hesse'nin bu kitabı oryantalizmin mistik yönüne olan hayranlığını anlatan eserlerinden birisidir. Cemiyet Seferine katılmasıyla gelen iç huzuru, buradan ayrıldıktan sonra yaşadığı kasvetli ve umutsuz günleri yazar kendi yaşanmışlıklarının içerisinden anlatıyor. Ona göre bu gezi coğrafi seyahatten çok içsel bir arayışı simgeliyor. Bir nevi kendi yaşam yolunda, onunla birlikte kendi yollarını arayan insanlarla tabiri caiz ise yol arkadaşı olmayı hedefliyor. Bu sait ile yazar, okuyucusunu da kendisine eşlik ettirir, sorular sormasını sağlar. Her ne kadar cevaplar vermekten kaçınarak, soruları sorularla cevaplasa da türün severleri için kaçırılmaması gereken bir eser. Yazar doğu felsefesi ve mistisizmine olan inancıyla, bireysel arayışlarına çözüm olarak Doğu Yolculuğu isimli bir cemiyete katılır. Cemiyetin kurallarında her üyenin kendi ajandalarının olması ve öğretilerin gizli kalması şarttır. Bu yolculuk sırasında cemiyete bağlı gruplar gemi, tren vs. gibi modern taşıma araçlarını kullanmadan ilkel bir yolculuk yaparlar. Bu sayede daha çok insanla tanışıp paylaşımda bulunma fırsatı bulurlar. Ona göre bu seyahat bir içsel arayış, ruhun kendisini bulma çabasıdır. Grup üyelerinin farklı arayışları olsa da gittikleri yol aynı yoldur. Her şey yolunda giderken kafilenin hizmetini yapan ve herkes tarafından sayılıp sevilen grup üyesi Leo aniden kaybolur. Giderken cemiyet belgelerini de beraberinde götürmüştür. Bu olay anlaşmazlıklara sebebiyet verir ve daha sonrasında cemiyetin dağılmasına kadar varır. Cemiyet ve öğretilerini anlamlarını yitirdiği için yazar gruptan ayrılmış olsa da aradan yıllar geçmesine rağmen yazar aradığı mutluluğu yakalayamaz. Hatta o günlere olan özlemi onu daha da huzursuz eder. Yaşadığı seyahati yazmak istese de bunu başaramaz. Gençlik yıllarından tanıştığı gazeteci bir arkadaşından yardım ister. Yazarın Leo'yu ve sebepsiz gidişini takıntı haline getirdiği için yazamadığına kanaat getirirler. Yazar Leo'yu bulduğunda onun hizmetkar olmadığını, hatta cemiyeti yöneten figürlerden biri olduğunu öğrenir. Kahramanımız bir zamanlar içinde bulunduğu grup tarafından kuralları ihlal edip gizliliği ihlal ettiği için cezalandırılır. Onun vicdanını harekete geçirerek, pişman bir öz-davacı olabilmesi için kendisiyle yüzleştirilerek cezalandırılır. Hermann Hesse'ın, ilk gençlik yıllarından beri hayranı olduğu Doğu ve Doğu felsefesi, mistisizmi ve hayat görüşü, onun pek çok kitabının temelini oluşturmuştur. Doğu Yolculuğu yalnızca, Hermann Hesse'in değil, Alman dilinin de en güzel, en şiirsel anlatılarından biri.


İsyan Kitapdar: Hayatını anlatan kişidir. Annesi Ermeni, babası Osmanlı soyundan birisidir. Irkçılık karşıtı, duygusal, munis bir adamdır. Baba Kitapdar: İsyan'ın babasıdır. Otoriter, disiplinli bir o kadar medeni birisidir. Hayali çocuklarını devrimci olmalarıdır. Nubar: İsyan'ın dedesidir. Öğretmen olan adamın hayatı, önce Adana'ya, oradan Beyrut'a, sonunda da Amerika'ya uzanır. Sevgi dolu birisidir. Salim: Annesi onu doğururken ölür. Babanın bu durumla ilgili gizli kinini hissetmiş olan Salim, onu üzecek şeyleri yaparak bir nevi babasını cezalandırır. Clara: İsyan gibi o da Fransa'da direniş hareketlerine katılan aktivist bir kadındır. İsyan'ın eşidir. Nadya: İsyan ve Clara'nın kızlarıdır. Güçlü karakteriyle anne ve babasına benzer. Sevgileriyle bütün engelleri aşacaklarını düşünen iki insanın nefretin büyüklüğünün karşısındaki çaresiz kalışları romanın ana konusudur. Ayrıca farklı milletlerden, farklı topraklarda yaşayan insanların ırkçılığa maruz kalmaları, bu mağduriyete karşı çıkıp direnmeleri ve yaşanan acılar anlatılmıştır. Yazar, Paris metrosunda yüzüne aşina olduğu yaşlı bir adamı takip etmeye başlar. Yaşlı adamı İkinci Dünya Savaşı sırasında Avrupa Direniş saflarında savaşmış, dönüşte de bir kahraman gibi karşılanmış bir fotoğrafta görmüştür. O yıllarda genç olan kahramanımız şimdi yaşlanmış fakat yüzündeki ifade hiç değişmemiştir. İkili bir süre sohbet ederler. Kahramanımızın ismi İsyan Kitapdar'dır. Yazarın ısrarlarına dayanamaz hayatını bütün içtenliğiyle anlatır. İsyan Kitapdar'ın babaannesi Osmanlı soyundandır. 1915 Yılında Adana'da yaşanan olaylardan sonra baba Kitapdar, Ermeni arkadaşı Nubar ile birlikte Lübnan'a göç ederler. Kitapdar ailesi burada Osmanlı şehzadesi olarak el üstünde tutulur. Nubar'ın kızıyla evlenen Kitapdar'ın üç çocuğu olur: Kahramanımız İsyan, ablası İffet ve küçük kardeşi Salim. İsyan'ın annesi, Salim'i dünyaya getirirken vefat eder. Baba bu ölümün suçlusu gibi gördüğü Salim'e içten içe kinlenir. Çocukta büyüdükçe bu yükü hisseder, babasına olan öfkesini, kötü davranışlarıyla onu üzecek şeyler yaparak babasını kendince cezalandırır. İsyan babasının göz bebeğidir. Babası onun kendi ideallerini gerçekleştirecek birisi gibi yetiştirir. Devrimci birisi olmasını ister, İsyan'ın karakterinin buna uygun olmadığını hiç aklına bile getirmez. İsyan Kitapdar, babasının gölgesinden kurtulmak için Fransa'ya tıp eğitimine gider. İkinci Dünya Savaşı'nın Fransa'ya sıçramasıyla, İsyan kendisini direnişçilerin arasında bulur. Direnişe katılma sebebi Yahudilere yapılan soykırıma olan tepkisidir. Kod adı Bakü olan İsyan, kendisinin bile fark etmediği etkin rollerde yer alır. Savaşın bitiminden sonra herkes ondan bir kahraman gibi bahsedecektir. Direniş yıllarında tanıştığı Clara ile ilişkileri devam eder ve savaşın bitimiyle evlenirler. İsyan ve Clara kah babasının evinde kah Clara'nın Hayfa'da yaşayan ve onun tek akrabası olan dayısının yanında kalırlar. İsyan, babası hastalandığında Clara'yı Hayfa'da bırakıp Lübnan'a geçer. Bu sırada Filistin'de Arap-Yahudi savaşı başlamış, iki sevgili sınırın iki yanında mahsur kalmışlardır. Hamile eşinin yanına gidememesinin üzerine bir de babasını kaybetmenin üzüntüsü İsyan'ı bunalıma sokar. Bu durumu fırsat bilen kardeşi Salim, mirasa konmak için İsyan'ı akıl hastanesine kapatır. İsyan burada yirmi yıl gibi uzun zaman geçirir. Bu arada kızı Nadya genç kız olmuştur ve babasının izini bulur. Sahte isimle girdiği akıl hastanesinde babasına kendisini tanıtmayı başarır. Nadya'nın onu buradan kurtarma ümidi, İsyan'ı hayata bağlayan neden olur. Aldığı ilaçları kimseye hissettirmeden azalttıkça zihninin eskisi gibi çalıştığını fark eder. İsyan en büyük direnişi hayata tutunarak gerçekleştirir. Başına gelen olumsuzluklara rağmen direnmekten asla vazgeçmez. Lübnan'da yaşanan çatışmalardan yararlanarak akıl hastanesinden kurtulmayı başarır. Fransa'ya gittiğinde eski devrimci arkadaşıyla Clara'ya haber gönderir. İsyan Kitapdar, Fransa'da Clara'yı beklediği zaman dilimi içinde yazarla karşılaşıp ona hayatını anlatır. İsyan ve Clara 28 yıl sonra nikahlarının yapıldığı gün olan 20 Haziran'da tekrar aynı yerde buluşurlar. - Doğu'nun limanları, bir dönem Avrupalıların ticaret yaptıkları kentlere verdikleri isimdir. - II. Dünya Savaşı'nda Filistin ve Lübnan'da yaşanan bölünmeleri anlatır ve Orta Doğu'daki olaylara üstü kapalı çözümler sunar. Can çekişen Osmanlı İmparatorluğu ve Beyrut ile Fransa arasında yaşamı sürüklenen İsyan. Doğunun Limanları bu yüzyılın başını, bir insanın trajik tarihinin içinden anlatıyor.


Lantenac: Beyaz grubun başına geçecek ve mavi grup tarafından yakalanmak istenecek olan adam. Guavain: Mavi grubun lideri, adaletli ve merhametli biri. Doksan Üç ihtilali Victor Hugo'nun cumhuriyet ve özgürlük hakkında Fransa halkı üzerindeki görüşlerini ortaya çıkartmaktadır. Kitap Fransız ihtilali sonrasında, devrim karşıtı olan kralcılar ve devrimi destekleyen cumhuriyetçiler arasında ortaya çıkan bir iç savaşın mücadelesini konu ediniyor. Victor Hugo kitapta taraf tutmadan her iki tarafı da eleştirmekte ve yanlışlarını ya da doğrularını ortaya koymaktadır. Taraf tutmadığında kitabın içeriğine okuyucular çok daha net bir şekilde dahil olabilmektedir. Fransa halkı genel olarak ikiye ayrılmış durumdadır. Bu gruplardan bir tanesi mavi grup diğeri ise beyaz gruptur. Mavi grup ihtilal karşıtıdır ve kralı desteklemektedir. Ancak beyaz grup cumhuriyetten yanadır ve kralın girmesini istemektedir. Beyaz grubun ana amacı İngiltere üzerinden Fransa'ya asker çıkartmak ve onların desteği ile ihtilal gerçekleşmesini sağlamaktır. Bu uğurda birçok farklı adım atılmakta ve birçok farklı mücadele verilmektedir. Mavi grupla, üç çocuk annesi olan bir kadın karşılaşır. Üç çocuk sahibi olan bu annenin savaş ile ilgili hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Ancak eşi öldürülmüştür ve kadın mecbur kaldığı için üç çocuğu ile birlikte ormana sığınmıştır. Mavi grup kadını bulduğunda ona olabilecek en iyi şekilde sahip çıkmaya çalışmaktadır. Mavi grubun korumasında çok daha güvenli bir hayat yaşaması mümkün olacaktır. Tüm bunlar olurken ileride beyaz grubun başına geçecek olan Lantenac gemi yolcuğu ile karaya varmaktadır. Mavi grup bu adamın yakalanması gerektiğini düşünmekte ve yakalanması için adımlar atmaktadır. Fakat Lantenac evsiz bir adamdan aldığı yardım ile yakalanma riskinden birazda olsa kurutulmaktadır. Evsiz adam çatışmanın sebepleri ya da taraflar hakkında hiçbir şekilde bilgi sahibi değildir. Lantenac'ı kendisi gibi aciz biri olarak düşünmektedir. Ancak sonrasında yaşananlar evsiz adamın pişman olmasına sebebiyet vermektedir. Lantenac karada ordusu ile karşılaştıktan sonra ilk emri kimsenin esir alınmaması olacaktır. Mavileri destekleyen bir köye giderek ordusu ile birlikte Lancenac köydeki herkesi vurur. Bu köyde yaşayanlardan bir tanesi de anne ve üç çocuğudur. Anne üç yerinden ağır yaralanır. Üç çocuk ise beyaz grup tarafından esir olarak alınır. Mavi grup köye geldiklerinde gördükleri vahşet karşısında şaşkına gönderler. Daha sonrasında ise esir alınan üç çocuğun peşine düşerler. Bu sırada anne iyileşmiştir ve çocuklarını aramaya koyulmuştur. Üç çocukta bulunuyor, aynı zamanda Gauvain'de Lantenac'ı bulmuştur. Ancak üç çocuk çıkan çatışma sırasında bir yangının ortasında kalmıştır. Lantenac ise bu üç çocuğun yanarak ölmemesi için onları kurtarmıştır. Lantenac'ın bu hareketi Guavain'i oldukça fazla düşündürmektedir. Her ne kadar o an tutuklansa da daha sonrasında Guavain vicdanına yenik düşerek Lantenac'ı serbest bırakmıştır. Bunun sonucunda ise Gauvain idam edilecektir. - Kitap birçok okuyucu ve uzman tarafından bir başyapıt olarak görülmektedir. - 1874 yılında yayınlanan bu kitap günümüzde dahi en çok beğenilenler arasında yer almaktadır. - Geçmiş dönemde yaşanan olaylar ve sorunların ele alınması kitabın okuyucuları farklı bir dünyaya götürmesine olanak tanımaktadır. Özellikle kitap içerisindeki tarafız yaklaşım aslında okuyucunun gözünden bir tarafın ortaya çıkmasını sağlamaktadır. - Doksan Üç ihtilali kitabı, yazarın görüşlerini de ortaya koymaktadır. Victor Hugo'nun en önemli başyapıtlarından bir tanesi olarak bilinmektedir. Özellikle Fransa'da cumhuriyetin kurulmasının ardından Paris'e dönmesi ile ele aldığı bu kitap okuyucuyu gerçeklikle bütünleşmiş bir hikaye olarak etkisi altına almaktadır. Victor Hugo'nun son romanı olan Doksan Üç, Fransız İhtilali'ni izleyen çalkantılı yıllara ilişkin belgesel niteliğinde bir başyapıt. Paris Komünü'yle Fransa'yı saran isyan dalgasının hemen ardından 1874'te yayımladığı Doksan Üç'te Hugo, Fransız İhtilali'ne yönelik karşı-devrimci tepkilerin neredeyse iç savaş boyutuna ulaştığı bir tarihsel dönemeci ele alır. Üç bölümde sunulan tarihsel olaylar karakterlerin yazgısıyla iç içe geçerken kişisel görünenin tarihsel, tarihsel görünenin ise kişisel olduğu bir gerçeklik boyutu romanın merkezine yerleşir. Hugo'nun romancılık kariyerinin zirve noktasını teşkil eden Doksan Üç, İhtilal'in altüst ettiği hayatlara, tarihin hızlanan temposuyla birlikte değişen koşullara ilişkin unutulmaz bir anlatı. Doksan Üç, romantik tarihsel romanın son yankılarından biridir.


Edwin Spindrift: Rahatsızlığı nedeniyle Burma'dan İngiltere'ye gönderilen mutsuz evli bir dilbilim profesörüdür. Bayan Spindrift: Edwin'in eşidir. Eşi ameliyatı beklerken kendisi hastane çevresindeki barlarda vakit geçirir. Burma'da dil bilimi öğreten Dr. Edwin Spindrift, aniden hastalanınca İngiltere'ye geri gönderilir. Londra'da kaldırıldığı hastanede bir dizi acı verici ve aşağılayıcı testten sonra beyin tümörü olduğu ortaya çıkar. Ameliyatı beklerken eşi hastane çevresindeki barlarda vakit geçirir. Kitap, gizemli bir beyin rahatsızlığı nedeniyle Burma'dan İngiltere'ye gönderilen mutsuz evli bir dilbilim profesörü olan PhD, Edwin Spindrift'tir. Edwin nörolojik bir koğuşa kapatılmış ve bir dizi tanı testinden geçerken, Bayan Spindrift yakındaki barlarda bazı itibarsız yeni arkadaşlarla kendini eğlendirir. Bazen, Edwin'in sıkıntısına, bu arkadaşlarını kendisi gelmek yerine ziyaret saatlerinde kocasına eşlik etmeleri için gönderir. Romanın çoğu bir rüya sekansıdır: Edwin beyin ameliyatı için uyuşturulurken, Edwin'in karısı ve birlikte olduğu şirketle ilgili kaygısı, Edwin'in hastaneden ayrılıp karısının arkadaşlarıyla karşılaştığı ve çeşitli maceralar yaşadığı bir fanteziye dönüşür. Burma'da dilbilim dersleri veren Dr. Edwin Spindrift aniden rahatsızlanınca İngiltere'ye geri gönderilir. Londra'da yattığı hastanede acı veren ve aşağılayıcı bir dizi tetkikten sonra beyninde tümör olduğu anlaşılır. Geçireceği operasyonu beklerken, karısı da hastane civarındaki barlarda vakit geçirmektedir. Edwin, operasyondan bir gece önce onu bulmak için üzerinde pijamalarıyla hastaneden kaçar. O güne dek sözcüklerin dünyasında yaşamış olsa da onların gerçek hayattaki göndergelerini pek umursamamış bir dilbilimci olarak, varlığından bile haberdar olmadığı bir aleme; Soho'nun hayatın kıyısında kalmış bin bir karanlık tiple dolu tekinsiz ve bohem yeraltı dünyasına dalar. Ancak akademik hayattaki steril varoluştan katı gerçekliğin hüküm sürdüğü yeraltına iniş macerası içinde gizem dolu bir müphemlik de barındırır.


Hasta Çocuk: On beş yaşında genç bir delikanlıdır. Bacağındaki hastalık yüzünden sıkıntılar yaşayar. Nüzhet'e aşıktır ancak bacağının ameliyatlar geçirip düzelmesi gerekir. Bu durum Sevdiği ile arasına girer. Paşa: Hasta Çocuğun Akrabası ve Nüzhet'in babasıdır. Nüzhet: Paşa'nın kızı ve Hasta Çocuğun Çocukluk aşkıdır. Dr.Mithat: Ana karakter ile ilgilenip başarılı ameliyatlar sonucunda yardımcı olup bacağının kesilmesinden kurtaran doktordur. 15 yaşında bir çocuğun kemik tüberkülozuna yakalanması sonucunda hayata tutunma mücadelesinin ele alındığı bir kitaptır. Kitabın kahramanı olan 15 yaşındaki genç, dizindeki verem hastalığı nedeniyle iki ameliyat geçirir ancak bir türlü iyileşemez. Doktoru tekrar ameliyat olmasını tavsiye eder ama ameliyatın riski yüksek olduğundan bacağını kaybetme tehlikesi vardır. Genç bu kötü haberi annesinden gizler. Ertesi gün başka bir doktora gider; Açık hava ve iyi bir dinlenme tavsiyesi aldığında, yaz tatilini uzaktaki akrabası Paşa'nın Erenköy'deki konağında geçirmeyi düşünür. Erenköy'deki konakta misafir olduğu günlerde Paşa'nın kızı olan çocukluk arkadaşı Nüzhet ile arasındaki duygusal yakınlık güçlenir. Bu sırada Ragıp isimli bir Doktor Nüzhet'e talip olur; Bu olay birkaç gün çocuktan gizlenir. Nüzhet'in annesi evlilikten yanadır ancak Paşa'nın endişeleri vardır. Durum ortaya çıktıktan sonra Paşa, genç adama fikrini sorar ve genç adamın yaş farkına atıfta bulunarak olumsuz düşünceler ifade eder, bu da Nüzhet'in annesini kızdırır. Hasta gençle yakınlaşmayı önlemek için kızına hasta gençten mikrop kapabileceğini ve uzak durması gerektiğini söyler. Bu konuşmayı duyan genç yıkılır; Ancak ertesi sabah, kendi annesi de köşke gelir, bu yüzden oradan hemen ayrılma fikrini gerçekleştiremez. Dr. Ragıp Bey'in de davet edildiği yemekte, Paşa ve Ragıp Bey'in Fransız hayranlığını eleştiren delikanlının başı Paşa ile de belaya girer. Nüzhet de annesinin telkinleri üzerine onunla konuşmaz. Bir süre sonra anneleriyle birlikte konaktan ayrılırlar. Yaşadığı üzüntü sonucunda genç adam ile Dr. Mithat bununla ilgilenir. Uzun süre hastanede kaldıktan ve 3-5 ameliyat geçirdikten sonra iyileşme umudunun olabileceği söylenerek 9. Dış Koğuşa gider. Aldığı tedavi sonucunda bacağı ampütasyondan kurtarıldı. Dr. Ragıp Bey'in de davetli olduğu yemekte Paşa'nın ve Ragıp Bey'in Fransızca hayranlığını eleştiren gencin Paşa ile de arası açılır. Annesinin telkinleri nedeniyle Nüzhet de kendisi ile konuşmamaktadır. Bir süre sonra annesi ile birlikte köşkten ayrılırlar. Yaşadığı üzüntüler sonucu hastalığı ağırlaşan genç ile Dr. Mithat ilgilenir. Uzun süre hastanede yatıp 3-5 ameliyat geçirdikten sonra iyileşme umudu olabileceği söylenince 9. Hariciye Koğuşu'na yatar ve gördüğü tedavi sonucu bacağı kesilmekten kurtulur. Hastaneden çıkarken Paşa'nın felç geçirdiğini ve onu son bir kez görmek istediğini söyler. Nüzhet'in yakında Ragıp ile evleneceğini öğrenince yıkılsa bile sağlığı için mücadele eder ve bacağı hızla iyileşerek hastaneden ayrılır. - Peyami Safa'nın en fazla basılan ve beğenilen eseridir. - 15 yaşında hasta bir çocuğun 1915 yılındaki olayları anlattığı bir hatıra defteri şeklinde kaleme alınmıştır. - Romanın başkişisi ve anlatıcısı olan Hasta Çocuk'un isminden romanda bahsedilmez. - Bilinçli olarak, romancının değil roman kahramanının gözlemlerini esas alan ilk Türk romanıdır. - Yazar eserin ilk baskısını arkadaşı Nazım Hikmet'e ithaf etmiştir. - Roman, aynı adla 1967 yılında yönetmen Nejat Saydam tarafından sinemaya uyarlanmıştır. Not: Roman, 6 bölüm ve 44 kısımdan oluşur (I, II, IV, V ve VI. bölümler 7; III. bölüm ise 9 kısım içerir). Son bölümünde, romanın kahramanına roman kişilerinden Nüzhet tarafından Berlin'den gönderilen mektuplar ve bu mektuplara cevap olarak kaleme alınan, ancak gönderilmeyen bir mektup da mevcuttur. Ancak, tefrikadan kitaba geçirilirken mektuplar çıkarılmıştır. Peyami Safa'nın şaheserlerinden Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Türk edebiyatında insan ruhunun derinliklerinde ve labirentlerinde dolaşan ilk roman olması ve hasta bir insanı ve onun psikolojisini ele alması bakımından önemli bir yere sahiptir. Birçok araştırmacı ve yazar tarafından Türk edebiyatında bir ilk kabul edilen Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Tanpınar dediği gibi, acının ve ıstırabın yegane kitabı olarak hem kemiyet hem de keyfiyet bakımından başka hiçbir eser olmasa da Türk romanının var olduğuna delil gösterilebilecek kudrette bir eserdir. Romanın genç kahramanı, ayağındaki rahatsızlıktan kurtulabilmek için sayısız doktora görünür ve en nihayetinde havadar bir ortamda, stresten uzak bir istirahat dönemi geçirmesi gerektiğine ikna edilir. Ancak, gerek akrabaları olan bir Paşa'nın Erenköy'ündeki köşkünde misafir kaldığı dönemde, gerekse kendi evi ve hastaneye gidiş gelişlerinde şuurunu adeta bir facia atmosferinde yoğurur. Peyami Safa'nın çocukluk ve gençlik dönemlerinden fazlasıyla izler taşıyan roman, hem umudu ve umutsuzluğu, hem de sevinci ve felaketi aynı sayfalara sığdırabilmiş olması bakımından insanın eşsiz bir tarifini sunuyor.


Güneş: Yetimhanede büyüyen, iplik örmeyi seven ve on yaşında annesine kavuşan kız. Güneş'in annesi: Eteğine güvercin olan Mine Hanım. Müdüre Hanım: Güneş ve Mine Hanım'ı yan yana getirmeye çalışan yetimhanenin Müdüre hanımıdır. Güneş'in arkadaşları: Güneş'in mutlu olması ellerinden geleni yapan arkadaşları. Yetimhanede büyüyen ve on yaşında annesine kavuşan bir kızın hayatını konu alıyor. Yeni hayatına uyum sağlayamayan çocuk, aldığı yardımlarla ailenin bir parçası olduğunu hissetmeye başlıyor. Büyükbabasının Hem hüzünlü hem de komik olayların bir arada işlendiği eserde komik resimler de yer alıyor. Romanın başlangıcı üç adam ve gevezelik eden kargalarla başlar. Bu içeriklerle başlayan kitap da onlarla bitiyor. Her bölümde kargaların konuşmaları bulunuyor. İlk bölümde yetimhanede yaşayan Güneş adlı bir kızın hikayesi başlıyor. Güneş, iplik örmeyi çok seven bir çocuktur. Yetimhanede kermes yapılacak ve Güneş ipten hazırladığı bileklikleri tezgahın üzerine dizmeye başlar. Pazar başladığında küçük bir kız annesiyle buluşur. Güneş'in tezgahına dikkat ederler. Daha sonra bir bileklik alırlar. İki bölümde annesi ve küçük kızın bileziği alıp gittikleri konuşu işlenir. Güneş, yaklaşık bir hafta güvercin etekli bir kadınla görüşür. Eteğinde güvercin olan kadın, güneşe bundan sonra bir yuvası olacağını söyler. Güneş ise yaklaşan müşteriden faydalanır ve onlardan kaçar. Üç bölümde belli bir süre geçer ve Müdüre Hanım, Güneş'i odasına çağırır. Güvercin etekli kadın müdürün odasında bulunur. Müdüre Hanım, güvercin etekli kadının Güneş'in annesi olduğunu belirtir. Güneş, evlatlık verilmek istemediğini söyler. Güvercin etekli kadın yani Mine Hanım; o aslında güneşin gerçek annesidir. Müdür ertesi gün eve gideceği için Güneş'in bir araya gelmesi gerektiğini söyler. Dördüncü bölümde Güneş bahçeye çıkar ve tezgahta otururken düşünür. Yeni hayatından rahatsız olur ve ağlar. Arkadaşları ona gelir ve güzel bir hayatı olacağını söylerler. Akşam biraz rahatlayan Güneş, odasına çıkıp uyur ve arkadaşları Güneş için bir veda partisi hazırlar. Kendisine kamera hediye eden arkadaşlarıyla kesilen pasta, Güneş'in yurttaki son gecesini eğlenceli bir şekilde geçirmesini sağlar. Altıncı bölümde Güneş iyileşir ve annesiyle birlikte yola çıkar. Yolda babasının gerçek babası olmadığını ve bir üvey erkek kardeşi olduğunu öğrenir. Son bölümde Güneş, dedesini çok sevdiğini ve aslında ona benzediğini fark eder. Bazı zorluklar yaşayan Güneş ile ailesi ve dedesi arasında güzel bir bağ kurulur. Çürük Yumurta Kenti'nin en gevezeleri kimlermiş, biliyor musunuz? Nereden bileceksiniz hadi ben söyleyeyim: Günlerini kent meydanlarındaki sakız ağcında çan çan konuşarak geçiren iki kargaymış. Birinin adı Tiktak, ötekininki Tıkıtık'mış. Kent halkı bu iki karganın sinir bozucu konuşmalarından usanmış, çareyi, meydandan kilometrelerce uzağa taşınmakta bulmuş. Meydandaki dükkan sahipleri ise kolay kolay faka basacağa benzemiyorlarmış. Günlerden bir gün kasabaya bir turist topluluğu gelmiş. Yaşlı bir turist bu kargaları izlemeye karar vermiş. Tiktak'ın peşine düşmüş. Tiktak kimselere görünmeden, evlere, ofislere giriyor, oradan bir belge, bir mektup, bir günlük sayfası, bir reklam broşürü, bir magazin dergisi alıp kaçırıyormuş. Kaçırdıklarını sakız ağcının kavuğuna sıkıştırıyor, sonra iki karga buluşup bu yazılı belgeleri okuyup konuşuyorlarmış. Sevim Ak, bu romanında, işte bu belgelerden yola çıkarak Domates Saçlı Kız'ın öyküsünü, o her zamanki renkli anlatımıyla önümüze seriyor.


Don Kişot: Eserin ana karakteridir. Zayıf, yaşlı, hayalci ve saf bir mizacı vardır. Kendisini son şövalye olarak gören Don Kişot takma adıdır. Gerçek adı Alonso'dur. Dük ve Düşes: Fırsatçı ve bir o kadarda alaycı olan Don Kişot'un ev sahipleridir. Sancho Panza: Saf ama aynı zamanda kurnaz bir kişiliğe sahip sıradan bir köylüdür. Juana Panza: Sanchönun karışıdır. Sıradan bir köylü kadınıdır. Sanson Carrasco: Salamanca Üniversitesi'nde okuyan bekar kaba saba bir adamdır. Dulcinea del Toboso: Sıradan, şişman bir köylü kızı olan Aldonzo'ya Dulcinea del Toboso takma adını veren Don Kişot, onu aristokrat bir ailenin güzel kızı olarak düşünür. La Mancha eyaletinde yaşayan 50'li yaşlarında bir aristokrat olan Alonso Quijano, şövalye kitaplarına takıntılıdır. O kadar çok okur ki sonunda delirir. Ama sadece şövalye meselelerinde delirir ve diğer meselelerde son derece zeki bir asilzadedir. Quijano, şövalyenin kitaplarını okuyarak öykünür. Dedesinden kalan zırh, kılıç vb. aletleri temizler, kendisi gibi sıska olan atını eyerler ve yola çıkar. Sonra komşusu Sancho Panza'yı vali yapma sözü vererek kandırır ve kendini yaver yapar. Bir köylü kızının sevgilisi olduğunu söyler. Ve her şeyi bırakıp yola çıkar. Don Kişot, İtalya'nın Mancha eyaletinde küçük bir köyde yaşar. Sürekli şövalye hikayeleri okuyan Don Kişot, yavaş yavaş dünyayı şövalye masallarındaki gibi görmeye başlar. Eski şövalyeliğin yeniden canlandırılması gerektiğine inanır. Bir gün aklını kaybeder ve kendisinin son şövalye olduğunu düşünür. Evinde eski, paslı zırhları ve kılıçları giyer. Mazlumları kurtarmak için mükemmel olduğunu düşündüğü sıska atına biner ve yola çıkar. Ayrıca kendine aristokrat bir aşık bulmalıdır. Yolda karşılaştığı çirkin bir köylü kızı çok güzel ve asil görür ve onu sevgilisi olarak seçer. Şimdi tek istediği resmi şövalyelik unvanını almaktır. Bunun için başarıyı elde etmesi gerekir. Yolda bir hana rastlar. Hanın bir kale olduğunu düşünüyor. Hanın sahibini bir bey gibi görür ve ondan şövalye olmasını ister. Hanın sahibi, bir lord gibi davranan zararsız bir deli olduğunu anlar. Don Kişot, resmen şövalye ilan edildiğine inanarak gururla köyüne döner. Yolda Sancho ile tanışır. Ona büyük bir servet vaat ederek hizmetçisi olmayı teklif eder. Sonra tüccarlarla karşılaşır. Onları kız arkadaşı Dulcinea'nın çok güzel bir kız olduğuna ikna etmeye çalışır. Don Kişot'u da yenerler. Don Kişot, yoldaki yel değirmenlerinin bu sefer insanlara kötülük yapan devler olduğunu düşünür. Onlara saldırdığında yaralanıyor. Bir daha aklına gelmez. Sancho durumu açıklasa da gerçeği göremez. Kafasındaki rüyaya inanır. Bundan sonra koyun sürülerini birbirine saldıran iki ordu olarak görür. Zayıflara yardım etmeye karar verir. Koyunlarının saldırıya uğradığını gören çoban, Don Kişot'u döver. Başka bir olayda, Don Kişot bir handa şarabı kanla karıştırdı ve şişelere saldırdı. Kendisine gerçekler gösterildiğinde kabul etmez. Büyücülerin onları aldatarak onlara gösterdiğini söyler. Gerçeğin acısına dayanamaz. Buna benzer birçok olay geçtikten sonra köyün rahibi ve berberi Don Kişot'u korumak ister. Onu bir kafese koyup eve götürüp İyileştirmeye çalışırlar. Bir süre sonra Don Kişot, Sancho ile yeniden yola çıkar. Sevgilisi Dulcinea'yı bulmak ister. Sancho, Dulcinea'nın gördükleri ilk taşralı kız olduğunu söylemesi için onu kandırır. Yolda pek çok maceranın ardından Dük ve Düşes'in evine varırlar. Dük ve Düşes, Don Kişot üzerinde oyunlar oynarlar. Don Kişot'a şövalyeler gibi davranırlar ve yardıma ihtiyacı olan insanlara yardım etmesini isterler. Oyun tam bir komediye dönüşüyor. Dük Sancho'ya bir ada verir. Ada, çevredeki köylerden biridir. Köylülere Sancho'nun vali olduğunu söylerler. On iki gün sonra Sancho işi bırakır. Daha sonra Don Kişot, Sanson Carrasco ile düello yapar. Kazanan, diğerinin arzusunu yerine getirecektir. Sanson kazanır. Don Kişot'a eve dönmesini ve silah taşımamasını emreder. Don Kişot da her şeyden çekilir ve köyündeki doğal yaşama döner. Ancak hastalanır. Aklıma geliyor. Yine eski Alonso oldu. Sancho'nun kendisini tekrar kandırmasına izin vermez, artık tüm hayallerinden vazgeçmiştir. Tüm malını fakirlere miras olarak bırakarak ölür. Don Kişot'u bilirsiniz, hani şu ince-uzun, sakallı, şövalye romanları okuya okuya sonunda şövalye olmaya özenen roman karakteri. Dulcinea del Toboso'ya aşıktır, kendi gibi zayıf, çelimsiz Rocinante adlı bir atı vardır. Seyisi-yardımcısı-dostu Sanço Panza ile atışır sık sık. İşte yeldeğirmenlerine savaş açan bu aşık, yaşlı şövalye, Miguel de Cervantes Saavedra'nın yazdığı bu romanın başkahramanıdır. Edebiyatta roman türünün başlangıcı sayılan ve birinci bölümü 1605 yılında yayımlanan İspanyol edebiyatının bu başyapıtı, yayımlandığı günden beri pek çok dile çevrildi, defalarca basıldı. Elinizdeki bu kitap, Türk edebiyatının önemli yazarlarından Reşat Nuri Güntekin tarafından Don Kişot'un kısaltılmış, Fransızca bir versiyonundan çevrildi. Kitapta yer alan resimler, Gustave Dore'nin Don Kişot için yaptığı gravürlerden seçildi. Okur olacak kişinin mutlaka okuyacağı kitaplar arasında yer alır Don Kişot. Bir başka deyişle Don Kişot'u okumamış kişi okur-yazar sayılmaz.


Doktor Şerif: Gerçek bir aydın olan Doktor Şerif, ince ruhlu hassas, vicdanlı ülkenin sorunları ile yakından alakalı erdemli bir kişidir. Ülkenin pisliklerden temizlenmesini ve içinde düştüğü bu durumdan kurtulmasını isteyen idealisttir. Celal Bey: Varlıklı bir iş adamı olan Celal Bey, Handan'a aşıktır. Handan ilk önce parası içn onunla evlenmeye razı olmuş ama evlenmekten vaz geçince gururu çok kırılan Celal Bey intihar eder. Orhan: Savcı yardımcısı ve Handan'ın diğer aşığıdır. Celal Bey ve Handan'ın ayrılması için çeşitli hilelere başvurmuş, Handan ile evlenmeyi başarmış ancak bir türlü mutlu olamamıştır. Handan: Celal Bey ve Orhan'ın aşık olduğu kadındır. Romandaki aşk kurguları onun üzerinde oluşur. Celal Bey ile evlenmeyerek, Orhan'ı tercih etmiş ama hem mutlu olamamış ve ölmüştür. Dönemeçte, 12 Eylül 1980'de Türkiye'nin çalkantılı dönemeçlerini ve çok partili koalisyonlar dönemindeki süreçleri, aydınlar ve öğrenciler arasındaki siyasi çatışmaları ve çatışmaları konu alır. On yıldır Çınarlı'da devlet tabibi olarak görev yapan Şerif Bey, savaştan sonra hızla zenginleşmeye sırtını dönerek sorumluluk, görev, görev ve onur gibi erdemlere sıkı sıkıya bağlı bir hayat yaşar. Ağabeyi olarak gördüğü kasabanın yerlilerinden işletmeci Cevdet Bey bilek ve bıçak hakkıyla bu zenginleşmeden payını almıştır ancak ölüm nedeniyle sıfırı tüketmek üzeredir. Tüm malını yok eden ve şehrin diğer aydınları gibi kendini City Club'daki bitmek bilmeyen poker partilerine veren ikinci karısının hikayesi. Cevdet Bey'in içinde bulunduğu maddi sıkıntılardan yararlanarak kendisine oyunlar için para sağlayan Eczacı Celal'in amacı, işletmeciyi zor durumda bırakarak kızı Handan'la evlenmektir. Şerif Bey, üniversite yıllarından arkadaşı Celal'in pansiyon sahibinin kızı Rabia'yı amaçlarına ulaşmak için nasıl kullandığını bildiği için bu evliliğe şiddetle karşı çıkar. Geçmişte ilişki yaşadığı ve hala aşık olduğu Handan'ın babasının çıkmazı yüzünden mutsuzluğa sürükleneceğini bilse de yaklaşan tehlikeye karşı elinden bir şey gelmez. Üniversiteyi bitirip memleketine döndüğü bir Haziran sabahı Handan, kendisiyle aynı trende olan ve ilk görevine atanan 25 yaşındaki Savcı Yardımcısı Orhan'dan hemen etkilenir. Bu karşılıklı duygular Şerif Bey'in de gözünden kaçmaz. Sevdiği kadını korumak için şövalye tavrı takınan Doktor, Orhan'ı tanıdıkça bu ilişkinin Handan'ı mutlu etmeyeceğini anlar. İki gencin artan yakınlığı, Eczacı Celal'in harekete geçmesi ve Cevdet Bey'e borçları karşılığında kızıyla evlenmek istediğini söylemesiyle kesintiye uğrar. Handan'ın Celal ile nişanlı olduğunu Şerif'ten öğrenen Orhan, kızı bu düşünceden vazgeçirmek için görev yerini değiştirmek istediği yalanını ortaya çıkarır. Endişeli olan Handan, babasına Celal ile evlenmekten vazgeçtiğini söyler. Bunun üzerine Celal, Cevdet'ten borçlarını ödemesini ister. Elindeki ve avucundaki her şeyi kaybeden Cevdet Bey'in yıkımını gören Şerif, arkadaşını Celal'den kurtarmak için Fakir Halid'den borç para alır ama iş işten geçmiştir ve Eczacı Celal arsenik içerek intihar eder. Ölüm raporu için gittiği evde gördükleriyle çevresinden duyduklarını birleştiren Şerif, gerçeği hızla ortaya çıkarır: Handan, Celal'le son kez konuşmak için eczaneye gitti. Toptan ondan kurtulmayı planladı. Durumu rakının renk ve koku değişiminden anlayan Celal, her şeye rağmen yaşayacağı suçluluğu düşünerek içkisini bir dikişte içti. Geride bıraktığı mektupla her şeyi açıklasa da bu sır Şerif, Orhan ve Handan arasında kalır. Bütün bunlardan sonra Şerif, Fakir Halid'in önerisiyle siyasete atıldı ve Ankara'ya yerleşti. Bir yıl sonra Orhan ve Handan evlenir ancak bu evlilik ilk günden itibaren büyük kavgalara sahne olur. Düğünden üç ay sonra Orhan'ın randevusu başka bir şehredir. Handan ise tüm tedirginliğiyle Çınarlı 'da kalır. Bir ay sonra dayanamadı ve kalan arseniği içti ve kendini öldürür. Tarık Buğra bu romanında Türkiye'nin tek parti egemenliğindeki cumhuriyetten çok partili rejime, demokrasi ye geçiş aşamasını, Cumhuriyet döneminin kavşaklarını ele alan öteki romanlarında olduğu gibi, yine Anadolu taşrasından, oraya özgü insanların dünyasından ele alıyor. Ancak bu kez, daha önce mağduriyet hallerinde, hırpalanan, bastırılan yanları ile tipleştirilen bu insanların, DP'nin harekete geçirdiği bireysel kar, kazanç, girişim, hırs ve Saikleri ile sarmalanmış portreleri ön plandadır. Tarık Buğra, bu eserinde hem bu ortamın demokrasinin yüce siyasal değerleri ve amaçları ile muhataralı ilişkisini sorguluyor, hem de bu ortam ve insan ilişkileri bağlamında bir aşk hikayesini aşk kavramının labirentlerinde dolaştırarak anlatıyor.


Hanife: Romanın kadın karakteridir. Zorluklar yaşayıp babasına yıllar sonra kavuşan bir insandır. Ama yine de bir adamın yaptıkları yüzünden ölümden korkuyor. Mürsel: Romanın kötü karakteridir. Hanife'ye büyük zararlar verir. Macid: Hanife'nin abisidir. Hanife'nin yanında durup ona zarar verenlerden kurtarır. Döner Ayna, çiftlik sahibinin küçük kızının ölü bulunmasının ardından tüm çiftliğin birbirine karışmasını konu alıyor. Hanife adında küçük bir kız katır kervanıyla babasının yanına gelir. Hanife babasını hiç görmemiştir. Çok meraklıdır. Yolda bir kulübede durdular. Burada katırcının çırağı Mürsel, Hanife'ye tecavüz etmeye çalışır. Ama patronu Kamil onu hemen yakalar ve dövmeye başlar. Yumruklar, tekmeler, tokatlar. Bu sırada Hanife, Mürsel'i çimdikler, ısırır ve tokatlar. Bunlar Mürsel'in hafızasına kazınmıştır. Sonra Samananbarı'na gelirler. Kamiller onu eve bırakır. Orada üvey annesiyle tanışır. Babasının önüne getirir. Babası Hacı Murat, kızına hafifçe gülümser. Karısına Hanife'yi güzelce yıkayıp giydirmesini söyler. Kız kardeşi Hasan ile tanışır. Onu çok sever ve ardından üvey kardeşi Huriye ile tanışır. Huriye, Hanife'yi hiç sevmez. Daha sonra Hacı Murat'ın en büyük oğulları Macit, Hasan ve Huriye şehre gider. Orada bir film izlerler. Hanife filmden çok korkar. Yıllar geçip gider. Hanife genç bir kız olur. Buradaki tecrübesi ona güven verir. Ancak Mürsel'de buraya gelerek Hacı Murat ile çalışmaya başlar. Mürsel onların arasına girer ve Hanife'nin on yıl önce kendisine yaptıklarının intikamını almak için planlar yapar. Karısı ile yaptığı plan işe yarar. Düğününde Hanife'yi kaçırır. Çok uzun bir süre o ve arkadaşı Hanife dağlarda yürürler. Bir olay sonucunda arkadaşını Hanife'nin gözleri önünde uçuruma atar. Sonra bir kasabaya gelirler. Orada bir anne ve oğlunun evinde dinlendiler. Buradan anne ve oğullarının yardımıyla İstanbul'a gelirler. İstanbul'da tenha bir daireye yerleşip bir süre burada kalırlar. Bu sırada polis olay yerine baskın yapar. Kızı bulurlar, ancak polis, kızın işkence ve zorbalığı sonucu eli boş döner. Daha sonra oradan kaçarlar ama Hanife'nin ağabeyi onları bırakmaz. Onları arar ve bulur. Mürsel ve arkadaşları eroin kaçakçılığı yapmaktadır. Macit tüm bunlara bir son verir. Hanife'yi o kaçakçılardan kurtarır. Hanife kurtulur ve Bilal adında bir adamla evlenir. Halide Edib, Meşrutiyet dönemi romanlarında konak ailesine yerleştirdiği kadın kahramanları üst sınıftan seçmiştir. Bu son dönem romanlarında ise, II. Dünya Savaşı döneminde türedi zenginlerin konaklarında ya da Cumhuriyet devrinde eğitimli seçkin orta sınıf ailelerin lüks dairelerinde çalışan çoğu Anadolu kökenli hizmetçi ya da evlatlıkları odağa almış olduğunu görüyoruz. Böylece, onlar aracılığıyla farklı yaşam izleklerinden, coğrafi ve toplumsal hareketlilikten söz edebilmiştir. -Ayşe Durakbaşa- Kaleme aldığı her metinle yeniden tartışılan Halide Edib'in bütün eserleri, gözden geçirilmiş baskılarıyla Can Yayınları'nda.


Derya: Londra'da yaşayan, grafik tasarımın yanı sıra heykel sanatıyla ilgilenen bir kadındır. Korkularıyla yüzleşmesini bilen, ailesini her şartta çok seven güçlü bir karakterdir. İlhami: Derya'nın babasıdır. Yayın evi sahibiyken yanında çalışan adama aşık olana kadar kendisinin eşcinsel olduğunun farkında değildir. Urla'ya yerleşip orada ürettiği üzümlerden şarap yapan münzevi bir adamdır. Eda: Derya'nın annesidir. Bir çocuğunu kazada kaybettikten sonra kızını da kaybetmemek için gerçeği saklayan ve bu gerçeğin altında ezilen bir kadındır. Hakan: Derya'nın Urla'da tanıştığı, Derya'ya babasını bulmasında yardım eden idealist bir mimardır. Doğrucu tutumları sebebiyle Urla'ya sürülür. Ayşe Kulin'in Dönüş romanı sıra dışı olayları farklı bakış açılarıyla okuyucusuna sunuyor. Hayattaki doğruların, yaşanılan topluma ve o toplumun değerlerine göre değiştiğini anımsatıyor. Farklı kültürlerin evrensel kabul ettikleri ahlak yasalarının coğrafyaya göre nasıl şekil aldığını, Arabistan'da ki ahlak anlayışı ile Eskimoların ahlak kurallarının birbirine tezat oluşturduğunu, yani evrensel bir ahlak yasasının olmadığına dikkat çekiyor. İnsanların eleştirdikleri olayları bir gün kendi yakınlarında gördüklerinde ki tepkilerini ve kabullenişlerini görüyoruz. Ayrıca romanda aldatışları, aldanışları, affedişleri ve saklanan gerçeklerin anlamsızlığını da nitekim incelemiş oluyoruz. Eleştirmeden önce anlamanın önemini okuyucusuna açık yüreklilikle sunan akıcı bir roman. Yazarın Dönüş romanı Londra, İzmir-Urla ve Singapur'da geçiyor. İşlenilen hayat hikayesinin kahramanı olan Derya, hayatını düzene oturtmuş bir genç kız. Londra'da grafik tasarım okurken aynı zamanda heykel atölyesinde de çalışarak kendi sergisini açmayı amaçlamaktadır. Annesi Eda ve üvey babası tatile gittikleri Singapur'da tehlikeli bir virüs kaparlar. Derya onları ziyarete gitmeye hazırlanırken bulduğu eski mektuplarla hayatının son iki yılının yalanlarla örülmüş olduğunu öğrenir. Yıllar öncesinde Derya ve annesi acele bir kararla Londra'ya yerleşmişlerdir, anne ve babası boşanmıştır. Derya'ya gerçek babası olan İlhami'nin onu istemediği için iletişimini kopardığı söylenir ancak mektuplardan gerçeği öğrenen genç kız Singapur'a gitmekten vaz geçip babasının yanına Urla'ya gider. Bu arayışta ona yardım eden Hakan, kendisinin de farkında olmadan Derya'yı anlattıklarıyla öğreneceklerine hazırlamış olur. Derya gerçek babasını bulduğunda öğrendiği yeni gerçekler ile kabullenilmesi zor bir hakikat ile karşı karşıya gelir. Babası eşcinseldir ve kendisinin de aşık olduğu adama aşıktır. Annesi, kızının bu iki durumu birden kaldıramayacağını düşündüğü için evliliğini bitirip, Londra'ya yerleşecek ve Derya ile beraber izini kaybettirecektir. Derya yaşadığı bu büyük şoku sindiremez. Babasına kızgınlığı artarken annesinin kaptığı virüsten dolayı komada olduğunu öğrenir. Annesine olan kızgınlığına sevgisi galip gelir ve Singapur'a gider. Ne var ki geç kalmıştır, Annesinin cenazesini, üvey babasıyla birlikte Urla'ya baba ocağına götürürler. Derya'nın, iki yıldır Sümen altı edilen gerçekleri bir tokat gibi öğrenmesi, onu dünyanın bir mega kentinden ötekine savuracak, kaderi onu sarı bir sonbahar günü, açılıp açılmayacağını bile bilemediği bir demir kapının önüne kadar taşıyacaktır. Dönüş, aldatmanın, aldatılmanın, affetmenin, acıtan gerçeklerin romanı.


Mustafa Nihat: Zengin ve parçalanmış bir ailesi olan Romanın kahramanıdır. Roman, ailesi, arkadaşları ve çevresindeki herkesle arasına mesafe koymayı şart koşan Mustafa Nihat'ın ölüm ile anlam arasındaki bağı kurma çabasını konu ediniyor. Ergenlik çağında bir arkadaşının intiharına tanık olan Mustafa Nihat, bu olayın tesadüf olmadığına ve üzerine bazı görevler düştüğüne inanmıştır. Hayatını bu inanç doğrultusunda düzenlemeye çalışırken o yıllarda hayatına giren Salih ile bambaşka bir çerçeveye bürünür. Salih'in gerekli bağ olduğuna ve onun karşısında ölmenin kendisini arındıracağına inanan Mustafa bir süre sonra hayal kırıklığına uğrayacak ve Mustafa'nın bu hayal kırıklığını bir kenara bırakıp başka bir yol bulmayı hedeflemesiyle roman on dokuz yaşında başlayacak. Bu andan sonrası ise Mustafa'nın karmaşık hayatı ve hayat algısına dayanmaktadır. Yeni bir adayın, yeni bir hayatın ve yeni bir ölümün peşinde koşan Mustafa Nihat'ın geçmişi ve ona amacını bile hissettirmeden koşturan ailesiyle olan ilişkileri, herkesten gizlenen sırları ortaya çıkarmaya başlar. Dördüncü Tekil Şahıs, Güray Süngü'nün Mustafa Nihat adındaki deliliğin sınırlarında gezinen karakterinin, otuz yıl ya da üç on dakikadan müteşekkil yarım saatini anlattığı romanı. Kötülüğün insan ruhunu ele geçirdiğini ve masumiyet için diyet ödemek gerektiğini savunan roman, insanın içindeki ahlak yasasına uç karakterleriyle saygı duruşunda bulunuyor. Aklın insanı sürüklediği kör kuyulardan çıkma çabasının, ironiyle harmanlandığı Dördüncü Tekil Şahıs, Güray Süngü'nün 22 yaşında yazdığı ilk romanı olma özelliğini de taşıyor. Kibar ve zarif insanlardık bizler, hoyrat yaşayan. Çok derindik, dipsiz kuyular gibi. Hiç karınca ezmemiştik, bizi ezer diye korkarak vicdanımız. Bilmiştik haddimizi.


Yazar: Romanın ana karakteridir. Bir aşk üçgeninin içinde kalır. Zeynep: Yazar ile birlikte bir aşk yaşayan daha sonra yazarın babası Halit ile beraber olup bir aşk girdabının içinde giren kızdır. Halit: Yazarın babasıdır. Ayrıca bencil, güçlü, sert bir adamdır. Yazar ve karakterler arasında yaşanan bir aşk üçgenini ve onlarla beraber oluşan olayları konu edinir. Etkinlik bir bahçede bir kokteyl sırasında başlar. Bu bahçede misafirler güzel vakit geçiriyor. Bir kız ve iki erkek konuklar arasında sohbet etmektedir. Bu kızın adı Zeynep. Zeynep Yazar'ı fark edince yanına gelir. Neden yalnız olduğunu sorar. Köşkün içinde bir süre dolaştıktan sonra yazar ve Zeynep, kütüphanenin olduğu odaya giderler. Zeynep buraya bir şiir kitabı alır ve okur. Daha sonra Yazar onu farklı bir odaya davet eder. Burada yakınlaşıyorlar. Yazar Sevgi ile evlidir. Zeynep'e de aşıktır. Yazar ne Zeynep'i ne de Sevgi'yi sever. Yalnızca yazmayı sever. Yazarın en yakın arkadaşı olan Mehmet onun sevgisizliğini fark eder. Ona bir sanatçının sevmesi gerektiğini söyler. İnci, yazar ve Zeynep'i yemeğe davet eder. İnci Hanım, Zeynep'e ilişkilerinin ne kadar sürdüğünü söyler. Ayrıca otuz dört gün olduğunu söyler. Bu bakımdan Zeynep, Yazar'a aşıktır. Davetten dönüş yolunda Zeynep, Yazar'a babası Halit'in çok iyi bir adam olduğunu söyler. Yazar, Zeynep'e Halit'e aşık olup olmadığını söyler. Zeynep de kendinden başka kimseye aşık olamayacağını söyler. Burada Yazar gelecekteki olaylar için bir ipucu verir. Yazar evli ve bir kızı var. İlişkilerinden bir yıl sonra sorunlar yaşamaya başlarlar. Bir gece Zeynep ile tartışırlar. Zeynep her gece onunla kalmadığından yakınır. Zeynep yazara onu daha sakin bir aşkla sevdiğini söyleyince yazar bu sefer bir adım öne çıkar. Bir süre sonra ilişkinin iyi gitmediğini anlar. Taraf seçer ve Zeynep'ten ayrılır. Zeynep bu duruma başta üzülse de kendine yeni bir aşk yaratır. Bu aşk, yazarın babası Halit'tir. Halit'in kişiliğinden biraz bahsedecek olursak; O bencil, güçlü, sert bir adamdır. Yazar çok üzüleceğini bilir ama kendine yeni bir aşk bulacağını düşünür. Yazarın çocukluğundan beri hep cebinde taşıdığı bir madam kadın vardır. Bu kadın çıplak bir kadın imajı yaratıyor. Yazar, on dört yaşından beri bu kadın gibi birini arar. Zeynep, ilişkisinde aşkı ön plana çıkarırken cinselliği arka plana atmıştır. Bu durumda anlaşamamaları da ilişkilerini yıpratır. Bir süre sonra yazar eşi Sevgi'den ayrılmaya karar verir. Zeynep bu sefer ona daha soğuk davranır. Bu sefer Zeynep'i daha çok istemeye başlar. Zeynep, doğası gereği aşkı arayan ve sevmeden yerinde duramayan bir insandır. Hayatına zaten birini almış. Yazarın babası ve Zeynep bir odadadır. Bu odaya nasıl girdi? Neden geldi? Romanda bundan bahsedilmez. Zeynep ve Halit yatmaya karar verirler. Zeynep, Halit'te bir baba şefkati ararken, Halit onun gençliğinden yararlanır. Zeynep'in hem baba hem de oğulla birlikte olması kabul edilemez. Ama Zeynep'i mercek altına alırsak, Bu ilişkileri cinsel isteklerinden dolayı yaşadığını söylemek yanlış olur. Zeynep seks düşkünü bir insan değil, aşka aç bir karakterdir. Daha sonra Zeynep bu ilişkiyi Yazar'a itiraf eder. Zeynep'in böyle bir durumu itiraf etmesi vicdanını harekete geçirdiği içindir. Yazar bu duruma farklı tepki verir. Bunu öğrendiğinde yeniden doğduğunu belirtiyor. Ona göre sevgilisi ve babasının yaşadığı aşk, onu görünmez bir aşk bağıyla birbirine bağlamış ve bu aşkın devamlılığını sağlamıştır. Bunu da romanına malzeme yapar. Zeynep, sürekli yeni romanı üzerinde çalışan yazarı uyarır. Şimdi ona o karanlık dünyadan çıkmasını tavsiye ediyor. Yazar bu durumu o kadar normal görür ki Zeynep'i kendi elleriyle Halit'e götürür. Zeynep ve Halit beraberdir. Halit, Zeynep'in fotoğrafını çeker. Daha sonra bu resmi Zeynep Yazar'a gösterir. Yazar resmi kimse görmesin diye tuvalete koyar. Zeynep'e göre bu aşk üçgeninde herkes birbirini sevgi yağmuruna tutacaktır. Halit, oğlu Yazar'ı sevmez. Zeynep'e göre bu tam tersidir. Çünkü birbirlerini seven ve onaylayan bir ilişki sürdürmek istiyorlar. Halit bu aşk üçgeninden habersizdir. Zeynep bunu ona da itiraf eder. Halit'in bu duruma aşk dediğine şaşırır ve değer yargılarını mercek altına alan bir durum olduğu için Zeynep'i küçümser. Bir sabah Zeynep ve Yazar yürürler. Birlikte mescide girerler. Zeynep dua eder. Yazar Zeynep ile minareye çıkar. Daha sonra burada Zeynep'e evlenme teklif eder. Zeynep'in rahat ilişkisi, yazarı evliliğe motive eder. Çünkü Yazar için evlilik bir kelepçe değil, özgürlüktür. Daha sonra romanın hem anlatıcısı hem de yazarı, romanın olay örgüsünde Halit'i trafik kazasında, Zeynep'i tetanozla, İnci Hanım'ı intihar ederek öldürür. Romanda sadece Yazar kalır.


Sokullu Mehmet Paşa: Osmanlı Devleti için savaşmış bir karakterdir. Abid Ağa: Gaddar, kimseye göz açtırmayan, herkesi köprüde karşılıksız çalıştıran Zalim bir mimardır. Arif Ağa: Çalışanlara emeğinin karşılığını verip köylüler tarafından sevilen Mimar başıdır. Radisav: Drinalı bir köylüdür. Yapılan zulüm ve haksızlıklara karşı çıktığı için işkenceye maruz kalır ve İşkenceye dayanamayarak ölür. Yazar kitaba Drina nehrini, köprünün bulunduğu kasabayı ve bölgenin coğrafyasını anlatarak başlıyor. Kitabın yazıldığı dönemde köprü hakkında söylenenler, köprüyle ilgili efsanelerden bahsetmektedir. Ardından 350 yıl geriye, köprünün henüz Drina üzerinde olmadığı yıllara ve o çağdaki yaşamdan bahsediliyor. İleride adı Sokullu Mehmet Paşa olacak olan çocuğun, Balkanlar'dan yeniçeri ağalarının topladığı diğer Hıristiyan çocuklarla birlikte İstanbul'a nasıl götürüldüğü konu edinmiştir. Drina, dağların arasından akan nehir anlamına gelir. Bu akan nehrin sağında Visegrad kasabası var. Sol tarafta farklı mahalleler var. Kasabayı ve mahalleyi birbirine bağlayan tamamen serbest akan bir nehir var. Bu nehre Drina Köprüsü diyorlar. Drina Köprüsü'nün solunda Hristiyan halk, sağında ise Müslüman halk bir arada yaşıyor. Geçmişte böyle bir köprünün hayalini kuran kişi, henüz bu köprü yokken, 1516 yılında o kenarlardan yoldan geçen küçük bir çocuk tarafından yaptırılmıştır. Çocuğun kim olduğunu merak edenler için Sokullu Mehmet Paşa olduğunu söyleyebiliriz. Drina Köprüsü çevresindeki köylerden birinde Hristiyan bir ailenin oğlu olan Sokullu Mehmet Paşa, büyüdüğünde Osmanlı Devleti'ne yaptığı katkılarla tanınır. Şöhreti üstün başarılarıyla anılsa da zaman zaman doğduğu yerleri hatırlayarak yüreğinde derin bir acı vardır. Bu acılara bir nebze de olsa son vermek için oraya Drina Köprüsü'nü yaptırdı. O sırada şehre büyük bir konvoy gelir. Bu köprünün mimarı Abid Ağa'dır ve köprünün her detayına o karar verir. Her neyse, zamanla köprünün yarısını bitirir ve çevresinde yaşayanlara bir süreliğine geri döneceğini söyler ve geldiğinde köprü hasar görürse onları ağır şartlar altında cezalandırır ve gider. Buradan. Bahar gelince geri gelir, bu sefer taş ustalarını da beraberinde getirir. Köy halkı bu kalabalıktan rahatsızlık duysa da herhangi bir şikayette bulunamazlar. Abid Ağa, köylüler arasında güçlü olanlara para vermeyeceğini söyleyerek çalışmakta ısrar ediyor. Suyu taşan bu son damlaya dayanamayan köy halkı isyan bayrağını çeker. Abid Ağa o dönemde kendisine karşı çıkanları en şiddetli şekilde cezalandırmış ve bu işkenceler sırasında bile köylülerden biri buna dayanamayarak hayatını kaybetmiştir. Drina Köprüsü, şüphe yok ki, geçtiğimiz yüzyılın en büyük romanlarından biri. 1961'de İvo Andriç'e layık görülen Nobel Ödülü, edebiyat dünyasında, özel olarak bu kitaba verilmiş gibi kabul edildi; kitap o yıllarda Türkiye'de de büyük ilgi gördü. Drina Köprüsü, hiç eskimeyecek değerinin ötesinde, kırk-elli yıl sonra 1990'ların Yugoslavyası'nda yeniden güncellik kazandı. Acı bir vesileyle: ülkedeki çok milletli, dinli, çok kültürlü hayatı tahrip eden iç savaşlar silsileyle... Bu eseri savaşın hemen bütün tarafları bir şekilde sahiplendiler. Kimileri de, Sırpların, Hırvatların, Müslümanların bir arada olmazlığının belgesi gibi 'okuttular' bu romanı. Drina Köprüsü, eski Bosna'nın, orada yaşayan herkesin paydaş olduğu hayatına dair, bu hayatın milliyetçilikler çağında nasıl değiştiğine dair bir roman. Belki de bir romans demek lazım bir millete, cemaate değil de bir ülkeye, bir vatana adanmış bir aşk romanı. Diğer eserlerini de yayıma hazırladığımız Ivo Andriç'in bu başyapıtı, Osmanlı'da farklı toplulukların nasıl bir arada yaşadığını geniş bir görüşle ve incelikle tasvir ediyor. Anlatılan ne müthiş bir uyum hikayesi, ne de mutlak bir zulüm hikayesi. Kimliklerin, dinlerin, devletlerin ve de her şeyin ötesinde, içinde insanların olduğu, karmamış, zengin bir hayat tablosu. Zaten Drina Köprüsü'nü büyük roman yapan da bu: Osmanlı, Bosna, Sırplar, Müslümanlar vs. meselelerini okura tamamen unutturabilen bir büyük roman.


Rıza Selmanoviç: Drina'da yaşayan köklü bir Türk ailesine mensuptur. Çocukları ve ailesi ile mutlu bir hayat yaşayan Selmanoviç, çevresi tarafından saygı duyulan, saygılı, olgun ve vatansever bir insandır. Mehdi Azamoviç: Hukuk mezunu olmasına rağmen toprağı çok sevdiği için Selmanoviç ailesinin çiftliğinde çalışmaktadır. Milletini çok seven olgun, sadık ve cesur bir insandır. Mordaç: Karısı Almanlar tarafından öldürüldükten sonra şiddetli bir Alman düşmanı olur. Türklerden de nefret eder ve ahlaksız bir örgüt içinde ahlaksız işler yapar. Neniç ve Mihailoviç: Onlar halk tarafından kahraman olarak görülen iki hayduttur. Onlar, savaştan yararlanan, her türlü zulmü ve ahlaksızlığı yapan iki Sırp liderdir. Alfons Karr: Ahlaksız, vicdansız bir karakterdir. Zalim Alman bir komutandır. Mirza: Belgrad Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden mezun olmuş, çocukları için yaşayan saygın, kültürlü bir kadındır. Almanların kötü niyetlerine cevap vermediği için öldürülür. Roman Yugoslavya İç Savaşı sırasında Türkiye'ye göç etmeye çalışan bir aileyi anlatmaktadır. Ayrıca yurt dışında geçen yaşanmış olayları, evrensel bir düzeyde konu edinmiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Balkan bölgesinde, Yugoslavya bölgesinde Alman mezalimleri başladı. Almanlar birçok aileyi ele geçirerek, anneleri çocuklarından, babaları eşlerinden ayırarak, katliamlar yaparak Slavlara ve Türklere zulmederler. Slavlar ve Türkler ayrı teşkilatlarda onlarla savaşırlar. Çok zalim komutanlar gelir ve gider. Anne babaların çocuklarının gözü önünde öldürülmesi, kadınların kocalarının gözü önünde tecavüze uğraması gibi olaylar var. Slavlar ve Türkler arasında da düşmanlıklar vardır. Alman zulmü bağ ve bahçe bırakmadı. Kıtlık ve hastalık ortaya çıktı. Türkler, Almanların zulmünü örgütlemek ve bastırmak istiyor. .Şehirden şehre dolaşıyorlar. Maddi yardım bulmaya çalışırlar. Slavlar da kendilerini korumaya çalışırlar. Drina'da kurulan örgütler bir direniş hattı oluşturur. Balkan coğrafyasının maruz kaldığı zulümler sonucunda, Birinci Dünya Savaşı'nda zaten başıboş kalan coğrafya artık kimsesiz kalmıştır. Çok fazla insan ölüyor. Eğitimli, yaşlı, çocuk ve kadınlar zevk için birer birer öldürülüyor. Almanlar hayvanlara da işkence ediyor. Slavlar ve Türkler arasındaki anlaşmazlıktan yararlanarak bölgeye hakim olmaya çalışırlar. Alman vahşetinin sonu yoktur. Slavlar da Türk düşmanlığını artar. Daha büyük zulümler olur. Çok fazla insan ölür. Balkan coğrafyası harap bir hale gelir.