Tıp öğrencisi: yirmi üç yaşında yatılı bir tıp öğrencisidir. İclal: On altı yaşında iri yeşil gözlü, kahverengi saçlı çok cana yakın bir kız. Öykülerinde daha çok sıradan bir insanın başına gelenleri veya başına gelebilecekleri kendine has bir duyguyla anlatan Buğra, bazen bir hastalığın hüznünü, bazen bir aşkın tutkusunu, bazen de sevincini konu ediniyor. Fakülteden mezun olmuş ve zamanla çocukluk alışkanlıkları değişen, kendi tercihleri olan ve anne babasından bağımsız yaşayan bir bireyi konu alıyor. Hikayenin kahramanı yirmi üç yaşında yatılı bir tıp öğrencisidir. Sık sık Fatih yakınlarında yaşayan uzak bir akrabayı ziyarete giden bu öğrenci, akrabasının on altı ve on yedi yaşındaki kızı İclal ile ilgilenir. İclal, iri yeşil gözlü, kahverengi saçlı, çok cana yakın ve sevecen bir kızdır. Bir gün tıp öğrencisi ve İclal birbirlerine ne kadar şanssız olduklarını anlatırken, İclal'in annesi söze girer ve bu kadar şanssız olamayacaklarını, ortak bir piyango bileti alıp denemelerini söyler. Bir hafta sonra yılbaşı. İclal hemen odasına çıkar, bir on lira getirir tıp öğrencisine verir. Hikayenin kahramanı parayı alır ve cebine koyar. Görevi bu paraya bir on lira daha ekleyip bir piyango bileti almaktır. Ancak cebinde parası yoktur. Bir aşığın resmi gibi olan on liraya uzun uzun bakar. Sonra yarım bilet almayı düşünür. Bunu da yapamaz çünkü borcu var ve paraya ihtiyacı var. Bunun üzerine parayı harcamaya ve biletin amorti olduğunu söyleyerek İclal'in on lirasını geri vermeye karar verir. Böylece İclal'den borç almış gibi olur. Elbette bu planı başarıyla gerçekleştirmek için yılbaşına kadar İclal'e gitmeyecektir. Hatta bir gün bir arkadaşıyla Beyazıt'ta havuz başında otururken İclal ve annesi yiğidi görürler, neden uzun zamandır gelmediğini sorarlar ve onu akşam için eve davet ederler. İclal hemen piyango biletinin numarasını sorar. Tıp öğrencisi hemen aklına bir numara kurar: 087956. İclal hemen bir kağıda yazar. Akşam radyoda İclal ile kura sonucunu bekleyen tıp öğrencisinin içine kurt düşer: Ya kura bu rakamı kazanırsa? Rakam da öyle güzel, öyle ahenkli ki... Daha sonra bu rakamla kuranın kazanacağına canı gönülden inanıyor ve numarayı değiştirmek ister. Örneğin; Bu sayının sonuna on üç gelseydi çok iyi olurdu. Numarayı yanlış yazdığını İclal'e söyler ama İclal buna kanmaz. Tıp öğrencisi de konuyu bulandırmaz; yoksa İclal piyango biletini görmek isteyebilir. Vakti gelince radyonun başına otururlar. Spiker rakamları alçak sesle okur ve her numaradan sonra uzun uzun konuşur. Tıp öğrencisinin yüreği burkuluyor çünkü söylediği rakamlar bir bir çıkar. İclal, hep istediği üç odalı, mutfaklı, doğalgazlı ve bahçeli bir ev hayal eder. Tıp öğrencisi gerçeği biliyor ve İclal'in yüzüne haykırmak istiyor. Kuranın son rakamı 0'dan farklı bir rakam çıkınca İclal ve anne babasının hayalleri yıkılır. Tıp öğrencisi ise içten içe bu duruma sevinir. İclal'e talih, kader, çok çalışma ve hak etme konusunda uzun nasihatler verir. Zamanla sadece İclal değil, tıpkı hikayenin kahramanı gibi annesi ve babası da bu teselli ve nasihatlerin bal gibi bir aşk ilanı olduğunu anlayacaktır. Evlilikleri sıradanlaşmaya başlayan bir ailede kocanın pirince havuç eklemek istemesini ve bunu yapmasını, karısının buna şiddetle karşı çıkmasını ve kocasının onu mutfaktan çıkarmasını anlatır. Sahipleri Yunan olan bir sahil meyhanesini anlatır. Beyazıt Camii civarındaki bir kahvehanenin öyküsüdür. Hastalanan, yatağa düşen ve ölecek kadar kötüleşen bir çocuğun hikayesidir. Bir eczanende içki içen bir grup arkadaşın bir hikaye yaratma sürecini anlatır. Aşık olduğu kızın kendisini nasıl değiştirdiğini anlatan bir gencin hikayesidir. Aslında gidilecek yerlerin sürekli değiştiğini, dolayısıyla bir yere gidildiğinde ancak o zaman için bilinmesinin mümkün olduğunu anlatır. Bir simitçiye borç para veren ve bu borç üzerinden nefsini tatmin etmeye çalışan birini konu alıyor. Tarık Buğra, Kurtuluş Savaşı'nı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sorunsalını konu alan siyasal roman geleneğimizin Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Kemal Tahir ile birlikte önde gelen yazarlarından biri olmasının yanı sıra öykücülüğüyle de dikkat çeker. Öykülerinde çoğu zaman sıradan insanın başından geçenleri ya da geçmesi ihtimal dahilinde olanları kendine has bir duyuş ile anlatan Buğra, bazen bir hastalığın hüznünü, bazen bir aşkın tutkusunu, bazen de bir sohbetin neşesini kendimiz yaşıyormuşçasına içimizde hissettirir. Romanlarında olduğu gibi öykülerinde de taşrada olmayı, taşra insanıyla bir arada bulunmayı, sözün özü taşranın ruhunu anlatmayı ihmal etmez. İlk kez karşılaşacak okurların Tarık Buğra edebiyatının büyük giriş kapısını aralamalarına bir imkan sağlıyor. Buğra'nın, hikayeciliğini belirgin iki çizgi üzerinde geliştirerek dönemin edebi tartışmalarına teoriyle değil, pratikle yanıt verdiğini düşünebiliriz. Buğra öykücülüğünün bir çizgisi Proust ve Tanpınar'la buluştuğu 'zaman' çizgisidir. Bu elbette Bergson sonrası modernist yazının da çizgisidir.


Adını kitaptan alan Otlakçı adlı hikayede, sigara parasını ödemeyi uygun bulmayan, hatta aptal olduğunu düşünen bir adamın, tiryakilerin tütün tabakasından tütün çaldığı anlatılır. Öğle yemeğinden sonra aile üyeleri bir yere dağılır. Hayriye kocasının gömleklerini ütülemeye başlar ve bir saat ütü yaptıktan sonra aklına kocası gelir. Kocasının nerede olduğunu merak eder. Ütü işini bitirir ve odasına gider. Kocasını kanepede rahatsız bir şekilde yatarken bulur. Kocasının alnına ter damlayan Hayriye alarma geçer, hastalanmaktan korkar. Hemen bir yastık bulur. Kocasını uyandırmadan başının altına nasıl yastık koyacağını düşünür, kolunu düzeltmek ister ve onu uyandırmaktan korkar. Kocası uyanır ve başını yastık yerine Hayriye'nin dizine koyar. Ali Rıza Efendi, kayınvalidesini, baldızını düşünmeden en az masrafla evlenmek ister. Ancak işler umduğu gibi gitmez. Çeşitli sorunlar çıkar, önce eşiyle evlatlık bir kızı alır, ardından Ermeni temizlikçi Ali Rıza Efendi'nin eşi bir gün hastalanır. Bu sefer kayınvalidesi kocası ve oğluyla birlikte gelir. Kadının hastalanmasından sonra hamileliği başlar, kayınvalide bu olayla birlikte kızlarını da getirir ve birlikte Ali Rıza Efendi'nin evinde yaşamaya başlarlar. Bütün bunlardan sonra her akşam eve gitmeye başlayan Ali Rıza Efendi, borçlarından ve evdekilerin masraflarından haberdar olmamak için her gece kafayı yedikten sonra çoğu gün kıyafetleriyle uyanır ve evine gider. Hikaye, bir zabit memurunun Arabacı Ali'nin arabasındaki yolculuğunun anlatımıyla başlar. Bir handa kalmaları, savaş öncesi boşluğun anlatımıyla devam eder. Herkes eğlenirken dışarıdan gürültüler geldiği, içki meclisindekilerin dışarı çıktığı ve Hafız'ın Kel Hüseyin'i öldürdüğü anlatılır. Adını kitaptan alan Otlakçı adlı hikayede, sigara parasını ödemeyi uygun bulmayan, hatta aptal olduğunu düşünen bir adamın, tiryakilerin tütün tabakasından tütün çaldığı anlatılır. Akif'in arkadaşlarına parasını gösterdiği, Aziz'in parayı zorla aldığı, öğretmenin Aziz'i dövdüğü ve parayı Akif'e geri verdiği anlatılır. Yazılan telgrafta önce mütevelli ve yardımcısı, ardından müsteşar ve Nazir Bey'in sorunu çözmeye çalıştıkları anlatılıyor. Sorunun çözümü dışında Nazir Bey'in sigarayı telgrafla temizlemesi ve resmi deftere kayıtlı bu belgenin başka makamlarca istenmesi halinde yaşanacak zorluk bu bölümde anlatılmıştır. Ayşe Hanım, kocasıyla barışmasını isteyen bir mektup alır. Bütün hikaye bu mektuba cevaben yazılan mektuptan ibarettir. Behin'in ilk kocasından memnuniyetsizliği, Enver Ali ile tanışması, Müeyyet'in evliliği, Behin'in Enver Ali'ye aşık olması, onunla evlenme arzusu ve ailesinin muhalefeti bu bölümde anlatılmaktadır. Faik Efendi'nin İstanbul depremini anlatması ve köprüdeki kişi sayısı konusunda kahvedekilerle yaptığı pazarlık bu bölümde anlatılmaktadır. İki hasta kız ve annelerinin ilacı içirmek için bu kızlara yaklaşımları anlatılmıştır. Sabırlı olan annenin ilacı içirmek için kızının başında saatlerce beklemesi, diğer annenin ise ilacı kızının ağzına dökmeye çalışması konu edinmiştir. Kaymakam ve adamlarının işlerinin bozulması, kaçmak zorunda kalmaları, türbeye Arif isminde birinin bu çöplüğü türbeye dönüştürmesi konu edinmiştir. Komutanın evinde verilen ziyafet, Vali'nin Haydar Bey'i azarlaması, Vali'nin Haydar Bey'den özür dilemesi ve sakal bırakmasını istemesi konu ediniyor. Bir yolculukta yaşananlar anlatılmıştır. Geçmişte yaşanan bir olayın anlatımıdır. Hikayede meyzinin kafasını tıraş ettiği zaman, birkaç gün sonrası ve dört ay sonrası anlatılmıştır. Güçlüler karşısında zayıf insanlar çoğu zaman haksızlığa uğraşması konu edinmiştir. Mustafa'nın eşeğini kaybetmesi ve tekrar bulmaso anlatılır. Geceleri bir hastanede çıkan gürültüler anlatılır. Sarhoş Rıfat Efendi'nin evine dönmesi konu edinmiştir. Memduh Şevket Esendal'ın, insan ve toplum anlayışımızın çağdaşlaşması, dilimizin özleşmesi yolunda atılımlar yapan yazarlarımız arasında önemli bir yeri vardır. Esendal, bilgece bir hoşgörü ve iyimserlikle her kesimden insanı ele alır öykülerinde. Bir soruya verdiği yanıtta, İnsanlara yaşamak için ümit, kuvvet ve neşe veren yazarlardan hoşlanırım. İnsanları yoğunmuş mutfak paçavrasına çeviren ve yeise düşüren yazılardan hoşlanmam diyor Memduh Şevket Esendal. İşte 'Otlakçı'daki öyküler doğaya, insanlara arı duru bir sevgiyle bakan; gerilimleri bile sevecenlikle karşılayan bir anlayışın ürünüdür. Soyuttan arınmış gözlemleri, alabildiğine derin ve gerçekçi boyutlarıyla, her dönemin yapıtı olabilecek öyküler bırakmıştır büyük usta. Uzun bir aradan sonra, her zaman gündemde kalmak üzere, yeniden genç kuşaklarla buluşan 'Otlakçı'yı büyük bir ilgi ve beğeniyle okuyacaksınız.


Grigori Petrov Tsıbukin: Ticaret ile uğraşan 55 yaşlarında bir adamdır. Bulunduğu bölgeye göre varlıklı sayılabilecek adam çevresindeki diğer zenginler gibi mujikleri hor gören bir adamdır. İki oğlu olmasına rağmen tüm varlığını eskiden mujik olan, küçük oğlunun eşinin himayesine bırakmak zorunda kalır. Asimin: Grigori'nin büyük oğludur. Polis teşkilatında çalışan genç adam kalpazanlık yaparken yakalanır. Tamahkarlığı ona altı yıl kürek mahkumluğuna mal olur. Stephan: Grigori'nin küçük oğludur. Zayıf bünyeli ve ticaretten anlamayan saf birisidir. Aksinya: Stephan'ın eşidir. Roman boyunca paraya tamahıyla ve mujiklerin arasından gelmesine rağmen diğer insanlara üstten bakışıyla dikkat çeker. Anton Çehov, diğer eserlerinde olduğu gibi bu eserinde de kurgusunu görev yaptığı hastanelerde ve karşılaştığı olaylardan esinlenerek oluşturmuştur. Yazar, Rus toplumunda ortaya çıkan sosyolojik gerilimlere, yoksul köylülerin ve zengin ahalinin durumunu sorgular. Dindar gözüken halkın aslında, din diye algıladıkları ve uyguladıkları olgunun, birbirlerinin gözlerini boyayabilmek ve geleneğe uymaktan başka bir şey olmadığının altını çizer. Çehov'un 20. yüzyıl başında Rus toplumunun, içinde bulunduğu çürümüşlüğü, ikiyüzlülüğü ve mujiklere yönelik vicdansız tutumu eleştirdiği, Çukurda isimli eseri önemli yapıtlarından birisidir. Ukleyova; çukurluk bir alanda yer alan, etrafı fabrikalarla ve demiryollarıyla çevrili bir bucaktı. Bucakta, sıtma bir türlü geçmez, yaz aylarında bile Rasputitsa adı verilen yapışkan bir çamurla örtülü olurdu. Tabakhane yüzünden salgın hastalık hiç bitmezdi. Tüm bucakta doğru dürüst iki ev vardı. Bu evlerden birinin sahibi Grigori Petrov Tsıbukin'di. Grigori ticaretle uğraşan bir ihtiyar bir adamdı. İki oğlunun büyüğü, Anisim; polis teşkilatında görevliydi, küçük oğlu Stephan ise babasına yardım etmekle meşguldü. Ama ondan gerçek anlamda yardım isteyen yoktu, çünkü bünyesi zayıftı ve üstelik de sağırdı; karısı Aksinya ise tam tersine iş konusunda olağanüstü yeteneğiyle baba Grigori'ye yardım ediyordu. Baba oğlunu evlendirdikten sonra kendisi de evlendi. Yeni eş Varvara, Tsıbukin ailesinin hiç alışık olmadığı kadar yardımsever ve eli açık bir kadındı. İhtiyar aile hayatına her zaman önem verdiği için oğlu Anisim'e evlenmesi için baskı yaptı ve fakir bir ailenin kızı olan Lipa ile evlendirdi. Asimin düğün öncesinde babasına ve Aksinya'ya harcamalar için yüklü miktarda ruble verdi. Asimin, düğünden birkaç gün sonra eşini baba evinde bırakıp eski hayatına geri döner ve Grigori, kısa bir süre sonra Asimin'in sahte para yüzünden tutuklandığını öğrenir. Tüm çabalarına rağmen Asimin altı yıl kürek mahkumluğu cezası alır. Grigori, bir yandan oğlunun kötü bahtına üzülürken öte yandan Lipa ve torunu için endişelenir. Kendisinde ve Aksinya da olan sahte paraları da yok etmeye çalışsa da genç kadının tamahkar davranışları ihtiyar adamı bunalıma sürükler. Gelecek kaygısı yaşayan Tsıbukin, torununu güvenceye almak için topraklarının bir kısmını küçük çocuğun üzerine geçirmeyi düşünse de Aksinya buna karşı çıkar. Yaşanan arbede de çocuk hayatını kaybeder. Aksinya bu durumdan ceza almadığı gibi durumdan yararlanıp, tüm işleri ve kazancı eline geçirir. Grigori ve eşi Varvara varlıklı ailenin, fakir sahipleridir artık. Anton Pavloviç Çehov (1860-1904) öykü ve oyun yazarıdır. Dünya edebiyatının klasikleri arasında sarsılmaz bir yeri vardır. Çehov, bir röportajında öncü olmayı başarabilmiş yazarların anlatım tekniklerini mükemmelleştirdiğine vurgu yaparak Büyük insanlar bir yerlere doğru giderler ve bizi oraya çağırırlar. der. Bugün Çehov'un kendisi de sözünü ettiği o öncü yazarlardan birisi olarak anılmaktadır. O, eserlerinde kahramanlarının iç dünyasındaki değişim sürecini anlatır. Öykülerinde çok farklı sosyal katmanlardan ve etnik gruplardan seçtiği değişik yaşlarda bireyleri ve farklı türlerden canlıları resmeder. Birsen Karaca, Çehov'un ilgiyle okuyacağınız iki uzun öyküsünü bu kitap için çevirdi: Ateşler ve Çukurda.


Kitaptaki hikayelerin kahramanları zengin akrabalara sığınan insanlar, fakir soylular, kapılarından yardım arayan hizmetçiler, çocuklarıyla birlikte yaşamaya çalışan anneler, büyük şehirde tutunmaya çalışanlar, büyük şehirde tutunmaya çalışan çocukların yaşamlarını konu ediniyor. Kocası öldüğünde, kızı ile evde bir başına kalırlar. Ne karısı, ne de küçük kızı öldüğüne inanamaz. Bir süre sonra annesi için geçim sıkıntısı başlar. Evin çok şeye ihtiyacı olur, kıştı ve kömür ve odun gerekliydi. Kız sessizdi, derslerini çalışırdı. Bir gün annesi eve hiç görmediği kadar mutlu geldi. Hemşire olacağını söyler. Ama kız çok gençti ve evde yalnız olması gerekiyordu. Şimdi sobayı bile yakıyordu. Geceleri yalnız olurdu ve sabah komşu teyzesi onu uyandırırdı. Kız okuldayken beden eğitimi derslerine katılamazdı. Yoksullardı, ne giyecek lastik ayakkabıları ne de düzgün bir üstleri vardı. Bu derse katılmayanlar gibi hep tuvaletlerin yanında otururdu. Bir gün annesi bir haber getirir. Sınav olduğunu, her iki dersinde de iyi olduğunu söyler, bedava yatılı çalışmak için. Kız önce şaşırır ama sonra annesinin sevincini görünce çok sevinir. Hiç görmediği ve bilmediği annesi Servet'i İstanbul'daki konağa bıraktığında Servet henüz sekiz yaşındadır. Birileri onu fark edene dek bir köşeye sinip oturmuş ve evin büyüklüğünden dolayı korkup ağlamaya başlar. Çok geçmeden Çerkez Gülendem kalfa onu bulur ve evin hanımı Dizdar Hanıma danışınca da Servetin evde kalıp hizmetçi olarak çalıştırılmasını uygun görmüştür. On üç yaşına geldiğinde ise çok hamarat, işini iyi yapan Servet, evde en çok sevilen hizmetçilerden biri olur. Evde onun haricinde Gülendam Kalfa, Şemsitap ve Şehime çalışır. Servet ve hanımın arası çok iyidir. İlk başlarda sadece alt katlarda çalışırken artık üst katlara da bakmaya başlar. Evde garip dedikodular döner. Sözde Ruhusi Bey ve Şemsitap geceleri sandık odasında beraber olurlar. Bunları duyduğunda. Şehime Hanım ise çok açık sözlü ve boyun eğmeyen cinsten bir kadındır. Sen çok safsın ve köylü kızısın derdi. İlk o zaman öğrenmişti köylü olduğunu. Bir süre sonra evde olaylar yaşanmaya başlar. Şemsitap arabacıya kaçar. O kaçtıktan bir kaç gece sonra ise Ruhusi Bey Servet'in odasına girer ve birlikte oldular. Bu çok uzun bir süre devam eder, ta ki konak boşaltılıncaya kadar. Evin hanımı Dizdar Hanım Nişantaşı'na taşınmaya karar verir ve ev en kısa sürede boşaltılacaktır. Servet onu da alacaklarını sanır. Fakat ev bomboş kalıp veda vakti geldiğinde hanımı ona sarılıp anahtarı verir ve ev satılana kadar evle sen ilgilen diyerek onu koca konakta bir başına bırakır. Çok uzun süre ağlar, yalnız kalır onu arada ziyaret eden sadece Fatin Bey gelirdi, erzak bırakmaya. Zaten sonra eve kiracı bulununca ikisi evlendiler. Bir de çocukları olur. Ama çocuk durmaz yanlarında çalışmak için Almanya'ya gider. Servet ise kalp çarpıntıları ve üzüntüler nedeniyle bir gün ölüverir. Kocasıyla hiç konuşmazlardı, Servet ev işlerini yapar ve uyurdu bir de hep beklerdi kocasının gelişini pencere önünde. Yine bir gün Fatin Bey gelirken önce cama bakar karısını göremeyince önce bir şaşar sonra ise öfkelenir. Bastonuyla kapıya çok sefer vurdu en sonunda anahtarı bulup içeri girer. Girdiğinde karısının cevap vermemesine iyice kızar. En sonunda ışıkları açtı ve uyurmuş gibi yatan Servet'i görür. Birçok kez seslenir fakat tepki vermez karısı. Bağırarak, öldüğünü anlar. Şaşkınlık ve üzüntü içerisinde karısının ismini sayıklamaya başlar. 1973 yılında Türkçe öğretmenizim okumuştu. Çok üzülmüştüm. Demek ki kitap o yıllarad yeni çıkmışmış..Dram.


Petey: Serebral palsi hastalığı ile doğan engelli bir çocuktur. Dış görünüşüne rağmen, samimi ruh yapısı sayesinde ön yargılı insanların bile sevgisini kazanıyor. Estey: Petey ile ilgilenen iyi kalpli bir hemşiredir. Gerçek bir hayat hikayesinden ilham alınarak kurgulanan Petey, engelli bir insanın doğumundan ömrünün son anına kadar olan yaşantısını konu ediniyor. Bu kitap Petek Corbin ismindeki beyin felci bir hastanın hayat hikayesini anlatıyor. Beyin felciyle doğan ve yanlış teşhiş sonucu zihinsel engelli addedilen, vücudunun içine hapsedilen Petek'ın hayat hikayesini anlatan kitabımız küçük büyük herkesin okuması gereken türden. Sade dili sayesinde akıcı olurken, gerçek hayattan uyarlanıyor olmasıyla sizi bir kat daha etkiliyor. Petey Corbin, hayata hep gülümseyen bir insan ve bu yüzden her kötü durumdan galibiyetle çıkıyor. Dış görünüşüne rağmen, samimi ruh yapısı sayesinde ön yargılı insanların bile sevgisini kazanıyor. Hayatının zorluklarına rağmen asla pes etmeyen Petey, sıkıntılarını kolayca alt ediyor. En önemlisi de bize mutlu olmayı öğretiyor. Sen balığa git'dir. Yani Petey ona balığa gidip mutlu olmasını söyler. ABD'li çocuk edebiyatı yazarı Ben Mikaelsen, Petey romanı ile çocuklar için öğretici ve empati dolu bir okuma keyfi sunuyor. ABD'li okurları ile ilk olarak 1998 yılında buluşan roman, gördüğü büyük ilgiyle günümüzde de en sevilen çocuk romanları arasında yer alıyor. Gerçek bir hayat hikayesinden ilham alınarak kurgulanan Petey, engelli bir insanın doğumundan ömrünün son anına kadar olan yaşantısını konu ediniyor. Böylece çocukların bedensel engelli bireyleri daha iyi anlamasını ve yardımseverlik duygusu geliştirmesini sağlayan eser, iyilik dolu ve merak uyandırıcı öyküsüyle çocuğunuza olduğu kadar size de çok iyi gelecek. Petey romanı, zaman dilimi olarak 1920 ve 90 yılları arasını kapsıyor. Romanın başkahramanını, serebral palsi hastalığı ile doğan Petey adlı engelli bir birey oluşturuyor. ABD'nin Montana eyaletinde doğan Petey, doktorlar tarafından fiziksel ve bedensel engelli olarak teşhis ediliyor. Ailesinin uzun süren maddi ve manevi çabaları sonucunda çocuk, iki yaşındayken hekimlerin de etkisiyle bir kliniğe gönderilmek durumunda kalıyor. Petey için tüm zorluklar, ailesi tarafından terk edilmesi ile başlıyor. Aslında sadece bedensel engeli bulunan küçük çocuğun kaderi, Esteban adlı bir hemşirenin yakın ilgisi sayesinde tersine dönüyor. Petey'in Estey adını verdiği bu iyi kalpli hemşire, çocuğun zihinsel olarak herhangi bir engelinin bulunmadığını anlıyor. Bunun üzerine Petey, 11 yaşındayken erkek hastaların bulunduğu daha farklı bir yere naklediliyor.


Andrey Petroviç Çartkov: Parasız, genç ve yetenekli bir sanatçıdır. Portre, bir sanat mağazasında dehşet verici bir şekilde gerçekçi bir portre gören ve satın almaya çalışan genç ve parasız bir sanatçı, Andrey Petroviç Çartkov'un hikayesidir. Hikayenin ilk kısmı on dokuzuncu yüzyıl Saint Petersburg'da yani Rusya'da geçer ve parasız ama yetenekli genç bir sanatçı Andrey Petrovich Chartkov'u takip eder. Bir gün Chartkov eski bir sanat mağazasında durur; orada, gözleri sanki garip canlılıkları uyumunu bozuyormuş gibi portreden bile dışarı bakan yaşlı bir adamın biraz gerçekçi bir portresini keşfeder. Açıklanamayan bir dürtüyle Chartkov, sanat mağazasının satıcısının hayatta kaldığı anlaşılan portreyi satın almak için son parasını kullanır. Ve onu aldıktan sonra Chartkov eski püskü evine geri döner. O gece Chartkov, Portre'deki yaşlı adamın canlandığını ve bir çuval parayla çerçevesinden çıktığını görür ve uyandığında bunun bir Rüya olduğunu anlar, ancak üçüncü kez gerçekten uyanır ve hayal ettiğini fark eder. Hem portrenin hareketi hem de parasıdır. Ancak, rüya gerçeğin korkunç bir parçası gibi görünür. Bundan kısa bir süre sonra Chartkov'un kira arayan ev sahibi bir polis müfettişi ile birlikte gelir. Beceriksiz müfettiş, yanlışlıkla portre çerçevesini açıp bin altınlık bir kese ortaya çıkarana kadar ne yapacağından emin değildir. Chartkov paranın kendisine ait olduğunu söyler, ama bazılarıparayı ele geçirir, neden ödemek istemediği yalanını uydurur. Ve ev sahibine öder ve ayrılır. Eski akıl hocalarının her şeyi düşünme için cesaret verici sözlerini hatırlayarak tamamlayabileceği projeler için büyük planlar yapmaya başlar ve yüzeysel, şık portreler hakkında düşünür. Genç ve yoksul ressam Andrey Petroviç Çartkov'un hayatı, bir resim dükkanında gerçeğe ürkütücü derecede benzeyen bir portreyle karşılaşınca değişir. Gizemli portre onu bir seçim yapmak zorunda bırakır. Ya dünyada sanatçı kimliğiyle bir yere gelmeye çalışacak ya da kolay yolu seçip, ün ve servet uğruna başkalarını taklit edecektir. Ölü Canlar, Taras Bulba, Bir Delinin Hatıra Defteri, Müfettiş gibi yapıtlarıyla ünlenen N. V. Gogol (1809-1852) uzun öyküleriyle de klasik Rus edebiyatı içinde seçkin bir yere sahiptir. Tüm dünya dillerine de çevrilen Palto, Burun, Mayıs Gecesi gibi öykülerinde ince bir mizahla çarpıcı kişilikler yaratmıştır. Portre'de ise büyük yazara özgü üslup derinliği çok belirgindir.


Kenan Bey: Türklüğü sevmeyen; Avrupalılara, örf ve adetlerine, toplumlarına hayran olan ve onları bir yaşam biçimi olarak benimseyen biridir. Grazia: Kenan Bey'in İtalyan eşidir. Türkiye'de yaşamasına ve eşi Türk olmasına rağmen İtalyan adetlerini sürdürmekte ve çocuğunu gerçek bir İtalyan gibi yetiştirmek istemektedir. Primo: Kenan Bey'in oğludur. Bir İtalyan gibi yetiştirilir ve Türkçe bilmez. Primo Türk Çocuğu, Türk bir baba ve İtalyan bir anneden dünyaya gelen Primo'nun küçük yaşta gerçekleştirdiği milli benlik duygusunu ve onu yaşatma idealini anlatan anlamlı bir kitap. Türklüğün kanının son damlasına kadar çalıştığının kanıtı olarak hiçbir yönlendirme olmadan Türk olmayı seçen Primo, 1. Dünya Savaşı arifesinde Türkiye'de büyüklerine taş atan bir cesaret örneği sergiliyor. Türkiye, Meşrutiyet'in henüz ilan edildiği ve I. Dünya Savaşı'nın yaklaşmakta olduğu bir felaket dönemi yaşıyor. Selanik Türkler kadar yabancılarla da dolu. Özellikle İtalyan ve Yunanlıların sayısı oldukça fazladır. Kenan Selanik'te yaşayan bir Türk olmasına rağmen eğitimini Avrupa'da almış ve Türklerin barbar olduğuna inanan bir mühendis olarak yetişmiştir. Avrupalılar, Türkleri vahşi ve barbar olarak tanırken, kendilerini dünyaya medeniyet getirenler olarak tanıttılar. Kenan bu görüşteydi ve Selanik'teki İtalyan Mason Locasına mensuptu. Eşi de İtalyan olan Grazia'ydı ve Grazia'ya aşık olan Kenan onunla evlenmek için birçok şartı kabul etti. Bu koşullar arasında İtalyan düzenine göre çocuk yetiştirmek, Grazia'ya her konuda özgürlük vermek gibi konular vardı. Kenan onları seve seve kabul etti. Evliliklerinden sonra iki erkek çocukları dünyaya gelir ve kendilerine İtalyan geleneğine uygun olarak İtalyancada bir ve iki anlamına gelen Primo ve Sekundo adları verilir. Sekundo hastalanıp öldüğünde, tek çocukları Primo kaldı. Karısı eve gelip kocasını görünce neden eve gelmediğini sormuş ve heyecanla bir şeyler anlatmaya başlamış. Yaklaşan savaştan, İtalyanların ülkeye geleceğinden ama artık güvenli olmadığından bahsediyordu. Babası İtalya ya da İstanbul gibi güvenli bir yere gitmelerini isteyen bir telgraf gönderdi. Bütün bunları sabırsızlıkla dinledikten sonra Kenan hiçbir yere gitmeyeceğini açıklamış ve eşinden yanında kalıp İtalya'ya mı gideceğine karar vermesini istemiştir. Eğer onunla kalmayı kabul ederse, Türk olacaklar ve Türk adetlerine göre yaşayacaklardı. Ya da boşanacaklardı ve İtalya'ya gitmekte özgür olacaktı. Grazia duydukları karşısında çok şaşırmıştı. Bunu kocasından duymayı hiç beklemiyordu. Bütün bunlar konuşulurken Primo içeri girer. Grazia çevresindeki bu tatsız sohbete devam etmek istemeyip onu dışarı çıkarsa da Primo, kapı deliğinden anne ve babasını dinlemeye başlar. Primo Türkçe bilmiyor. Ana dili olarak Fransızca ve İtalyanca bilmektedir. Ailesinin hararetli konuşmasını dinleyerek dün başına gelenleri hatırlıyor. Yunanlı çocuklarla öğrenim görmesine rağmen, herkesin korktuğu ve arkadaşları arasında en güzel bulduğu Orhan ile konuştular. Orhan, Primo'ya babasının Türk olduğu için Türk olduğunu ve Türklüğün güzel olduğunu söyledi. Primo, babasının Türk olmasını da bir gurur kaynağı olarak görüyordu. Şimdi, içeride, annesi ve babası ulusal bir bölünmeye düşmüştü. Primo'nun yanında kimin kalacağını çocuğa bizzat sormaya karar veren çift, Primo'yu odaya aldıklarında şaşırırlar. Primo, tek kelime İtalyanca konuşmadan Ben Turko, Primo Turko diye seslenir. Primo tarafını gösterdi, bir Türk olarak babasının yanında kalacak. Önce babasıyla sık sık Türk tarihi hakkında konuşmaya başlarlar. Primo Türk olarak onurlu, gururlu ve gelecekten umutludur. Yüzlerce yıldır devam eden şanlı destanlarınızı ne kadar çok dinlerseniz, o kadar gurur duyarsınız. Babası, Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıflığını, gittikleri yerlerin insanlarını Türkleştirememeleri olarak görür. Ertuğrul ile kurulan hükümet, Avrupa'da bile birçok milleti köleleştirmişti ama artık Meşrutiyet ile birlikte bu milletlerin esiri olmaya başladılar. Hristiyan Avrupa'dan alıntılanan bu kanun Müslüman Türklere yakışmamıştır. Türkiye'deki Hıristiyan azınlık büyürken Türkler azalıyordu. Babası umutsuzca gelecekteki savaştan ve Selanik'in kaybından bahsediyordu. Primo bütün bunları anlayamadı, şanlı Türklerin bu kadar kolay pes etmesine izin veremezdi. Primo'nun isteği üzerine evdeki hizmetliler değiştirilip Türk hizmetçiler alınınca Primo Türkçeyi düzgün bir şekilde öğrenme fırsatı buldu. Bununla da kalmayıp ona Türkçe bir isim de bulmuşlar: Oğuz babasının artan umutsuzluğuna rağmen Primo umutluydu ve Türklere güveniyordu. Ancak, babasının bahsettiği kaçınılmaz son gerçekten oluyordu. Anlaşmaya göre Türkler Selanik'i terk edecek ve Selanik Yunanlılar ve diğer Avrupalılarla doldurulacaktı. Primo bunu duyunca çok kızdı. Bu Türklerin atalarının kanıyla aldıkları bu toprakları nasıl savaşmadan teslim edebildiklerini anlayamıyordu. Sokakta üniformalı subayların silahlarını teslim ettiğini görmekten utandı ve şehirde utanmadan dolaşmaları onu kızdırdı. Evlerinde çalışan Emine Hanım'ın oğlu da askerdi ve bir gün yanlarına geldi. Anne ve oğlunun yanına giren Primo, Türklerin silahlarını teslim ettiğini ancak ondan elindeki silahı annesinden saklamasını istediğini söylüyor. Primo, silahın nerede saklanacağını ayarlamış ve askere silahla ilgili birçok soru sorarak nasıl kullanılacağını öğrenmişti. Primo uykusunda Türklerin yeniden kahraman olduklarını ve milletleri dizlerinin üzerine çöktürdüğünü rüyasında gördü. Bir sabah böyle bir rüyadan uyandığında bahçede düşman jandarmaların olduğunu ve bir Rum subayın babasıyla konuştuğunu görür. Babası solgundu. Yunanlılar, soruşturma bitene kadar hapiste kalacağını söyleyip hapse atıyorlardı. Primo aşağı iner ve babasıyla birlikte gider. Yol boyunca Rumlar arkalarından Türklere yuh diye seslenirler. Kenan Bey, Selanik'te yaşayan bir Türk mühendisidir. Avrupa'da tahsilini görüp Selanik'e dönmüş, burada İtalyan bir hanımla evlenmiştir. Kenan Bey Türklüğünü tamamen unutur, fakat bir gün olan bitenleri, yaşadıklarını düşününce yeniden Türklüğünü hatırlar. Primo, İtalyan eşinden olan ilk çocuğunun ismidir. Evvela bu çocuğu İtalyan adetleri üzerine büyütürler. Primo da bir gün babasının Türk olduğunu ve kendisinin de bir Türk çocuğu olduğunu fark eder.


Ruhumu Öpmeyi Unuttun'daki öykülerinde, bakışlarını insanlığın ortak belleğindeki en tekinsiz noktaya çeviriyor. Gidenlerin de kalanların da büyük yalnızlığını ölüme meyleder. Aral, ölümü bir başlangıç ya da son olarak değil, sadece bir geçiş anı olarak kurar. On öyküden oluşan kitabımız güzel, düşündürücü ve sorgulayıcı ve hayatın amacı için koşan bizleri, son nefesinde, son uçuşunda esen rüzgar gibi ölümden önce ve sonra ruha dokunmaya davet ediyor. Bir faytonda mutlu bir şekilde araba kullanan evli bir çift, bir faytonla çarpışır. Çarpmanın etkisiyle bir kenara fırlatılırlar. Adam uyandığında yanında karısını görür. Arabanın içinde sıkışmış. O anda onu öperek, başını tutar ve uyanmasını ister ama o yaralanmıştır. Yardım bulması gerekir. Arabadan indiğinde bacağının kırıldığını fark eder ve otoyola çıkar. Burnuna Saman Kokusu gelir ve o an karısıyla yaşarken önemsiz bulduğu ama asıl önemini şimdi bulduğu anıları aklına gelir. Toka takmak, tatlı kıskançlıklar, küskün sessizlikler hepsi gözünüzün önünden geçer. Sonra ne kadar çok hatıranın kıymetini bilmediğini fark eder. Gelen yardımların üzerine çığlıklar atarak karısını kurtulması için çabalar. Kağan, eşi Lale öldükten sonra kendine gelemez. Bir yıldan daha uzun zaman geçer. Her gün her saat türbededir. Mezarına bir sürü lale dikmiştir. Zamanın nasıl geçtiğini unuttur. Mezarına diktiği laleler gün geçtikçe büyümeye başlar. Karlı bir kış günü mezara geldiğinde zaman kavramını anlar. Kar yağınca mezardaki laleler ölür. Kağan çıldırmış gibidir, bütün laleleri koparır ve koşarak evin içine diker. Kökleri karısına dokunur, teniyle birleşir. Kokusunun, bakışının, gülüşünün, ruhunun bu lalelere aktarıldığına inanır. Onları yaşatmak için laleler hakkında araştırmalara başlamış, lalelerle ilgili her kitabı okumuş, okuduklarını notlar almıştır. Artık karısının mezarına hiç gitmez. Lalelerden sadece biri çiçek açar ve büyür. Bu bir Siyah laledir. Kağan, karısının ruhunun Kara Lale'de olduğuna inanır. Şarkıyı yazarken yanında yazdığı ilhamı geri gelir. O gün Fatih beylerinin evine misafir olması gerekir. Akşam eve geç gelirler. Fatih Bey'in eşi şehir dışındadır. Kızı da erken uyur. Fatih Bey ve yengesiyle bir süre oturup sohbet ettikten sonra kendisine verilen odaya geçer. Yatmak için hazırlanır. Ancak huzursuzdur. Sanki biri onu sürekli izler gibidir. Odada Fatih Bey ve ailesinin çok sayıda çerçeveli fotoğrafı vardır. Sabah komodinin yanında bir kız belirir ve adının Pelin olduğunu, bugün ölümünün birinci yılı olduğunu, ailesini ziyarete geldiğini söyler. Sonra pembe kayışlı saatini alıp odadan çıkar. Sabah Fatih Bey ile görüşür. Olay doğrulanır. Anne ve babası öldükten sonra teyzesinin yanında yaşamaya başlar. Teyzesi bekar, çocuksuz bir kadındır. Adliyede görevlidir. Hiç sevmemiş, sevilmemiş, sevmeyi bilmeyen biriydi. Aşık olduğunda her şeyin düzeleceğini düşünür. Ancak evli bir adama aşık olunca işler daha da kötüye gider. Adam başta teyzesini sevip ona değer verse de sonunda kendi evine ve karısına yönelmiştir. İlgisini kaybedince teyzesi çıldırır. Ve bu aşk hikayesi, teyzesinin aşık olduğu adamı öldürmesiyle sona erer. Güleç, halasının baktığı fal karşısında büyülenir. Halası sevgilisi Fikret'in karısının ölü ruhunun aralarında dolaştığını söyler. Güleç öğrenmek için çok çalışır. Nihayet gece gördüğü rüyanın etkisiyle uyandığında Fikret anlattır. Karısı bir yıl önce bir otelden kendini atmıştır. Aynısını rüyasında gören Güleç ise şaşkına döner. Turgut intihar eder. Karısını, çocuklarını, ne iş yaptığını unutmuştu. Hiçbir şey hatırlamaz. Aynaya baktığında gördüğü kişi kendisine çok yabancıdır. Onu geçmişten geleceğe fırlattıklarını düşünür. Bu onun zamanı değil, hatırladığı son şey de bu değildir. Hülya ilk anatomi dersine girdiğinde bayılır. Karşısında bir yetim vardır, cesedi bile değersizdir. Bir an kendini ölmüş gibi görür. Orada yatanın kendisi olduğunu düşünür. Birkaç hafta sonra memleketine döner. Okuluna dönerken bir rüya görür. Kader değişir, afişi görür ve harekete geçer. Artık bu talihsizlikten kurtulması gerekmektedir. Afişteki telefon numarasını arayarak randevu alır. Randevu tarihi kalktığında ücretsiz olarak konu değiştirileceğini öğrenir. Hemen ameliyat masasına yatırılır. Uyandığında tek böbreği gitmiştir. Küçüklüklerinden beri birlikte büyümüşler, ilk suçlarını birlikte işlemişler. Sonra kız kaçırılır ve erkek kardeşini öldürmekten hapse girerler. Dışarı çıktıktan sonra baba olmayı seçti ve yeraltı dünyasına girer. O da onun yanından hiç ayrılmaz. Babanın 3 karısı vardır. Üç eşinden 4 çocuğu olur. Artık cesedinden başka bir şey kalmaz. Arabası patlayarak tüm organlarının dışarı çıkmasına neden olur. Ve artık hayatta değil. İnci Aral Ruhumu Öpmeyi Unuttun'daki öykülerinde insanlığın ortak belleğindeki en tekinsiz yakaya çeviriyor bakışını. Hem gidenlerin hem de kalanların o büyük yalnızlığına, ölüme eğiliyor. Aral ölümü bir başlangıç ya da son değil, salt bir geçiş anı olarak kurguluyor. Öykülerin odağına direnmeyi, ayakta kalmayı yerleştiriyor ve ölüm halinin ortak kodlarıyla uğraşmak yerine bireylerdeki karşılıkları sınıyor. Bunu yaparken kalemini kamera gibi kullanıyor, her öykünün kendisine has atmosferini, olağanüstü ayrıntı zenginliğiyle destekleyip bir duygular şölenine dönüştürüyor ve okurunu belleklerde iz bırakacak fantastik bir yalnızlıklar evrenine sürüklüyor.


Macera romanı, okuyucunun hikayenin nereye gideceğine karar vermesine izin verir. Kitap 150'den fazla olası son içeriyor. Bu sonlar %50 iyi ve %50 kötü sonuçlara sahiptir. İlk hikayeye girişten sonra, okuyucu ana kahramandır ve bir sonraki rotasını kendi kararları belirler. Son olarak, ana karakter kendi ölümünü seçer. Lisenin son günlerinde, artık hayatınızı farklı bir yola koyacak ve yeni bir hayata adım atacaksınız. Önünüzde iki seçenek var: Ya üniversiteye gideceksiniz ya da yeni yerler keşfetmek için bir yolculuğa çıkacaksınız. Kız arkadaşın onunla üniversiteye gitmeni istiyor. Siz de üniversiteye gitmeyi seçtiniz ve üniversiteye sevgilinizle mutlu bir hayata adım atmak için geldiniz. Ama ufak tefek sorunlar çıkmaya başladı. Sen ve kız arkadaşın okulla ilgili sorunlarınız var. Bu dönemde bir alana odaklanmanız gerekir: Ya sanat ya da bilim okuyacaksınız. Biraz hayalperest olarak seçiminizi sanattan yana kullanıyorsunuz. Siz ve sevgiliniz, ortamınız ve çevresi birbirinden çok farklı olduğu için daha da kötüye gidiyorsunuz. Sevgilinizi aldatıyorsunuz ve bu ilişkinizin sonu oluyor. Ara dönem sergisine riskli bir eserle katılıyorsunuz. İşiniz dikkat çekmiyor ama sizinle bir seks klibi ailenize geri dönüyor. Okulu bırakmakla bırakmamak arasında kalırsın. Devam etmeye karar veriyorsun. İnsanların beğenisini kazanmaya çalışmayı bırakıyor. Kendi sanat galerinizi açıyorsunuz. Çok ses getiren bu serginin sonuçları, iki farklı üniversiteden öğretim teklifleriyle sonuçlanıyor. Savannah'a gidiyorsunuz. İşler istediğiniz gibi gitmiyor ve bir noktada kendinizi okulun dekanını şikayet edip etmemeye karar verirken buluyorsunuz. Onu ihbar etmiyorsunuz, dekandan bir telefon bile almıyorsunuz. Sekreteri tarafından kovuluyorsunuz. Evdeki bütün şarapları bitirip markete gidiyorsunuz. Çarşıda vurulur ve yere düşersiniz, kırmızı sıcak ışığa direnir ve pazar yerinde kalırsınız. Hastanede gözlerinizi açtığınızda artık her şey farklıdır. Pazarda sana yardım eden eşin Marietta ve 2 papağanınla yaşıyorsunuz. 102 yaşına kadar yaşayarak huzur içinde ölüyorsunuz. Bu kitabı okumaya normal bir kitap gibi birinci sayfadan başlayın. İlk bölümün sonunda, önünüze bir yol ayrımı çıkacak. Kararınızı verin ve ilgili bölüme gidin. Her bölümün sonunda seçimlerinizle kaderinizi kontrol etmeye devam edeceksiniz. Kitabı okurken bazen hiç beklemediğiniz bir yere ulaşacak, bazen de kendinizi daha önce olduğunuz yerde bulacaksınız. Hayatın size neler hazırladığını asla bilemezsiniz. Ama bunu biliyorsunuz, iyilikler her zaman ödüllendirilmiyor ve bazen hatalı kararlar, şahane olayların başlangıcı olabiliyor. Her yolculuğun sonunda başa dönüp tekrar başlayın, unutmayın, herkes ikinci bir şansı hak eder. Yüzlerce farklı hayat sizi bekliyor. İyi şanslar.


Kitap içerisinde yer alan öykülerde balıkçılar, denizciler ve adalarda yaşan sıradan insanlar konu edinilmektedir. Avarelik yapan farklı tipler ve bu insanlarla istediği gibi iletişim kuramayan yazarın yalnızlığı ve arkadaşı olmayışı gözler önüne serilmektedir. Toplumsal birçok farklı sorun ile uğraşan ve sürekli ezildiği halde farkına varmayan sıradan insanların davranışları ve hayata karşı verdikleri mücadele kitabın genel konusunu oluşturmaktadır. Kitaba adını veren ve ilk hikayesi olan Şahmerdan, bir çavuş ve dört amele etrafından geçmektedir. Bir çavuş ve dört amele şahmerdan isimli makineyi yerleştirilmiş olduğu yerden denizin iç kısına sabitlemek ile görevlendirilirler. Ancak makine o kadar ağırdır ki fazlası ile çaba harcamayı gerektirmektedir. İçlerinde zayıf ve güçsüz olan iki kişi de bulunmaktadır. Bu durumda işi daha da zorlaştırmaktadır. Çok zorlanarak da olsa makineyi fırlatıp bir şekilde sabitlemeye çalışırlar. Sonunda makine yere düşer. Amelelerden Abdurrahman hızla sağa döner. Arkadaşı Salih ise bir tekme ile denize yuvarlanır. Ancak Sahil yüzme bilmemektedir ve 10 dakika içerisinde boğulur. Aburrahman ise hastaneye kaldırılır. Şahmerdanı ise akşam karanlığında diğer iki amele sessiz bir şekilde vapurdan sökerler. Kitabın ikinci hikayesi olan Çelme, yoksulluğun üst seviyelerde olduğu bir köyde geçmektedir. Şube reisinin hanımı ve arkadaşları ellerinde yiyecekler ile bir gezintiye çıkarlar. Yanlarında da bir tane asker görevlendirilmiştir. Askerin görevi onları korumak ve yönetmektir. Gezinirken son derece kalabalık bir mahalleden geçilmektedir. O sırada kadının biri askerin önüne çıkar. Asker ise çekil önümden diyerek kadını iter. Kadın ise bu duruma güler ve askere bir çelme takarak yere düşmesini sağlar. Birkaç dakika geçtikten sonra kadınların ellerinde bulunan tüm sepetleri köy ahalisi alarak kaçmaya başlar. Kaşık Adası'nda adlı hikaye ise Burgazada'da yaşayan dört arkadaşın Kaşık Adası'na gezmeye gitmesi konu alınmaktadır. Amaçları macera yaşamaktır. Eskiden anlatılan denizci hikayelerini, gezerken birbirlerine anlatırlar ve sanki kendileri yaşıyormuş gibi hissederler. Gezintilerini tamamladıktan sonra sabah evlerine dönerler. Ancak bu gezinti artık her yaz yaptıkları vazgeçilmez bir etkinlik halini almıştır. Mahpus, Ahmet isimli bir delikanlının Ayşe adında bir kızı sevmesi ile başlar. Ancak kız başka birini seviyordur. Bunun üzerine Ahmet Ayşe'yi kaçırmaya karar verir. O sırada kız bağırarak sesini tüm ahaliye duyurur. Ahali dışarı toplanır ve kızın sevdiği oğlanda bu durumu görür. Kız ne kadar bağırsa da ailesi bu duruma müdahale edilmesine engel olur. Ayşe başkasını sevdiğini dile getirir. Ahmet ise bu duruma daha fazla dayanamaz ve kısa dokunmadan evine götürür. Ancak kızı sevdiği oğlan almak istemez. Evde kimse ona iyi davranmaz. Kız kasabaya kaçarak bir evde çalışmaya başlar. Bunun üzerine Ahmet kızı bu evden kaçırır ve farklı bir eve yerleştirir. Kendi ise gidip kızın sevdiği oğlanı vurur ve hapse düşer. Bir define arayıcısı öyküsü Fındık Ali adında bir balıkçıyı ele almaktadır. Bu balıkçı eksiden çok iş yapmış biridir. Bir gün bir yerde define olduğunun haberini alır ve aramaya başlar. Belirli bir süre gözerden uzak kaldığından defineyi bulduğunu duyan haydutlar Fındık Ali'nin bulunduğu yere giderler. Aliyi bir güzel döverler ve işkence ederler. Amaçları definenin yerini öğrenmektir. Ancak Ali bilmiyorum ve bulmadım gibi yeminler etmektedir. Haydutlar yine de durmamakta ve definenin yerini öğrenmek istemektedir. Bunun üzerine kalbinden bıçaklanarak öldürülür. - Şahmerdanadlı öykü kitabı, Sait Faik Abasıyanık'ın ilk kez 1940 yılında yayımlanan üçüncü öykü kitabı olarak bilinmektedir. - İçerisinde dokuz adet farklı öykü yer almaktadır. Bu öykülerin büyük çoğunluğu kitaba alınmadan önce çeşitli dergilerde yayınlanmıştır. - Dört adet öykü ise ilk kez bu kitap içerisinde okuyucuya sunulmuştur. Kitap içerisinde yer alan öyküler insanları anlamak, sıradan kişilerin hayat mücadelelerini görmek ve insanları sevmek için olabilecek en doğru seviyede gayret göstermek amacı ile yazılmıştır. - Bu öykü kitabında yer alan Çelme adlı hikaye yüzünden Sait Faik Genelkurmay tarafından, gençleri askerlikten soğuttuğu gerekçesi ile mahkemeye verilmiştir. Bu dava sebebi ile kitapları toplatılmıştır. Yaşanan olay Sait Faik'i çok üzse de herhangi bir ceza almadan içerisinde bulunduğu durumdan kurtulmuştur.


Osman: Hikayenin, başkarakterdir. Çalışmak zorunda olan çok zayıf, cılız bir çocuk. Fiziksel özelliklerine rağmen azimli ve gururlu bir çocuktur. Anne: Oğluna karşı son derece naziktir ve zayıf oğlunun tarlada çalışmasına izin vermeyen kadın. Zeynep: Mustafa Ağalara günlüğe giden bir kadındır. Yazar bu öykülerinde Anadolu insanının açlık, pislik, hastalık, sefalet ve çevre koşulları içinde verdiği yaşam mücadelesini konu ediniyor. - Sarı Sıcak - Bebek - Yatak - Dükkancı - Süpürge - Keçi - Sinek - Hançer - Beyaz Pantolon - Halis Serkisof - Yeşil kertenkele - Bana Bak, Kardaş! - Yolda - Kalemler - Turnalar - Avcı - Ekin - Şahan Ahmed - Kavun Karpuz - Pis Hikaye - Hırsız - Ağır Akan Su Pis Hikaye' ninOsman, tüm acılara rağmen İnce Memed'e dönüşmez. Hikaye ilerledikçe Osman'ın Salman'a dönüşmesi beklenirken Osman, Mahmut Ağa'nın anlattıklarına gelir. Fadik tüm olanlara rağmen kızı da alıp köyden kaçar. Osman'ın Fadik'ten ayrılışı bir başka insani derinliktir. Büyük bir gözlem gücüyle insanın çürümüşlüğü ve toplumun kötülüğü gözler önüne serilecek, Osman, Hürü ve Fadik kızı tüm kusurlarıyla cıvıl cıvıl karakterlere dönüşecekler. Özgür kadın direnir ve akrabası olan vergi memurunu köyün üzerine salmakla tehdit eder ama bu devam etmez. Hürü, Ortadirek'in Meryemce romanında daha dirençli, daha inatçı ve dönüştürücü gücüyle sıra dışı bir karaktere dönüşecektir. Osman Fadık'ı alıp kaçar. Osman, Çukurova'nın dayanılmaz sıcağında işe gider. Hikaye, annesinin ona sabah erken kalkmasını söylemesiyle başlar. Annesi dayanamayarak Osman'ı uyandırır. Babası onu kolundan tutar, kaldırır ve işe gönderir. Zayıf ve terli, kırılgan Osman. Gün bitince ev sahibinden hakkını bekler ama yapamaz. İnatçıdır, öylece durur. Ağanın karısı Osman'ı görür. Osman kaçmak istese de yerine çivilenmiş görünmektedir. Ağanın verdiği yirmi beşliği alır almaz koltuğundan fırlar ve doğruca annesinin yanına koşar. Parayı annesine verir. Osman'ın tüm zorluklara rağmen çalışma azmi ve inadı hikayede önemlidir. Küçük olduğu için harçlığını alamayınca pes etmeyecek, inadı ile hak ettiği parayı almasını bilecektir. Çalışan ama hakkı verilmeyen işçilerden biri de Beyaz Pantolon hikayesinin kahramanı kunduracı çırağı Mustafa'dır. Kendisine beyaz pantolon diktirmek isteyen Mustafa, üç gün tuğla fırınında çalışmayı kabul eder. Tuğla ocağının ustası Cumali'ye yardım ederek ocağı ayakta tutacaktır. Cumali nemrut, acımasız, çıkarcı bir adamdır. Mustafa, emeğiyle beyaz pantolonun parasını hak ediyor ama Cumali, Hasan Bey'e çocuğun sürekli uyuduğunu söyleyince çocuğun hak ettiği parayı alır. Hasan Bey kayıp parayı Mustafa'ya verecektir. Çocuk karakter kadar ön plana çıkan Cumali karakteri de insanın bencilliğinin tipik bir örneğidir. Yaşar Kemal ise kusurları, yoksulluğu ve cehaleti ile Cumali'yi olduğu gibi çizer. Yeşil Kertenkele öyküsünde babası belli olmayan İbrahim, öykülerdeki en güçlü çocuk karakterlerden biridir. Hikaye atmosferi, anlatımı ve karakterleriyle Yaşar Kemal'in kendi Çukurova'sında, Çukurova'dan uzakta geçiyor. Kendisiyle dalga geçen akranlarından ve çevresindeki herkesten kaçıp doğaya ve hayvanlara sığınan İbrahim'in, hayal gücüyle canlandırdığı babasına ve ondan kaçarak kurduğu evreni anlatan öyküsüdür. Herkes, büyük bir iştahla. Yazarı yakınında bulacak ve yalnız olduklarını anlayınca kimseye söylemediğini ona söyleyecektir. Çevresindekileri görünce yalnızlığına, kendi dünyasına kaçacaktır. İstanbul'da geçen hikayelerden ilki Kalemler hikayesidir. Hikayenin çocuk karakteri Neriman, okuldaki arkadaşlarını kalemleriyle ikna etmeye çalışacaktır. Babası çöp toplayıcıdır ve çöplerden kalem toplayarak kızına verir. Neriman'ı kıskanan çocuklar onun kalemlerini çaldığını söyleyince okul müdürü devreye girer ve babasına Neriman'ı okula çağırtır. Neriman kendini kurtarmak için babasının söylediği yalana devam etmesini ister. Kızının üzülmesini istemeyen baba okuldan atılmayı göze alır ve kızının yalanına devam eder. Neriman'ın küçük hayaller dünyası, çocukluk psikolojisi, çevrenin kötülüğü, yoksulluk ve toplumsal çelişkilerle birleşecektir. Hikayelerdeki kadın karakterler çok çalışan, yoksulluğunu ve yokluğunu saklamaya çalışan, aşağılanan, ezilen ama direnen kadınlardır. Öte yandan romanlardaki kadın karakterler kadar inatçı ve dönüştürücü olduklarını göremiyoruz. Turnalar hikayesinin kahramanı Gülbahar, toprakla kavga eden, yurt dışına çıkan sevdiğini umutla bekleyen, cinsel açlığını bile toprakla gidermeye, arzularını gömmeye çalışan Çukurova dünyasının bir kadınıdır. Sevdiğinin geldiğini zannettiği hayaller, Gülbahar'ın yalnızlığının ifadesidir. Bebek hikayesi çocuğuyla baş başa kalan İsmail'in hikayesi olsa da hikayenin etkileyici karakterleri kadınlardır. Tarlada çalışmak zorunda kalan ve çocuk sahibi olan çaresiz kadınlar. Çocuğun annesi Zala doğum yaptıktan sonra ölür. Çocuğun emzirilmesi ve bakılması gerekir. İsmail, köyün kadınlarını dolaşır. Çocuğa bakabilen kadınları ifade eder. Kendi çocuğuna yetişemeyen özgür bir kadın, İsmail'in çocuğuna bakacak durumda değildir. İşe gelmesi gerekiyor, kendi çocuğunu evde aç bırakır. Topal, Emine'ye gider ama Topal'ın sütü bozulur, kendi çocuklarını yaşatamaz. İsmail, Cennet Ana ile birlikte çocuğu kapı kapı gezdirir. Bütün kadınlar çalışıyor, yoksulluk gözden kaybolsun. İsmail çocuğunu alıp sırt üstü yola çıkar. Yolda hikayesinin Emine'si eşinden boşandıktan sonra köyüne döner. Yolda karşısına çıkan Carter, Emine'yi arabasına götürür. Kadının boşandığını öğrenen Arabacı, Emine'ye kimsesi olmadığını söyleyer. Kadın köyünden dışarı çıkmaz ve Arabacı köyüne doğru devam ederler. Hem Emine hem de Arabacı karakteri ustaca çizilmiş. Birkaç diyalog, her iki karakterin dünyasını okuyucuya açar. Bu noktada Yaşar Kemal'in diyalog yaratmadaki başarısından bahsetmek gerekir. Tekrarlar, ikilemeler ve pekiştirmelerle oluşturulan diyaloglar, derin bir sadelikte anlatım zenginliği yaratır. Şahan Ahmed hikayesinin umutlu ve direnen karakteri Ahmed, kendi emeğiyle oluşturduğu sahasını toprak sahiplerine kaptırır. Ağaya şikayet edenler Ahmed'in tarlasını kıskanan köylülerdir. Ahmed, insanın çürümesiyle karşı karşıyadır. Dava açar ama ne fayda, avuç içi davaya gider. Ağanın kötülüklerine karşı hırslıdır. Kendine yeniden tarla açmak için baltasıyla başka bir ormanlık alana dalar. Bu hikayede Şahan Ahmed'in isyanı romanlara nazaran geride bırakılacaktır. Şahan Ahmed'in tüm emeği ve alın teri, romanlardaki karakterlerinin aksine pasif bir direnişe dönüşecektir. Halis Serkisof öyküsündeki Hacı karakteri trajikomik durumuyla diğer öykülerden ayrılmaktadır. Irgatbaşı Hacı saf, cahil bir karakterdir. Öte yandan toplum içindeki konumu, cehaletini göstermemesini, kurnaz olmasını gerektirir. Irgatların çalışma saatlerini ben ayarlayacağım deyince cehaleti ve saflığıyla ırgatların tuzağına düşer. Hikaye boyunca alay konusu olacak. Hem diyalogları, hem ruhi yapısı hem de kurnaz olmaya çalışan çocuksu saflığı, iyi detaylar ve gözlemlerle çok canlı bir şekilde çizilmiş, Hacı'yı etkileyici bir karaktere dönüştürmüştür. Hırsız ve Ağır Akan Su İstanbul'da geçen hikayelerdir. Gecekonduların, yoksulların, deniz insanlarının şehir hayatından kesitler sunduğu, yer yer röportaja yakın tanıklıklar dinlettiğiniz hikayelerdir. Hırsız 'da denize aşık olan Balıkçı Çakır'ın hikayesini okuyoruz. Çakır, anlatıcının arkadaşına ait olan kayığı ödünç alır. İşler onun istediği gibi gitmez. Yeterince balık bulamayınca borcunu ödeyemez. Bir süre ortadan kaybolduktan sonra ortaya çıkar ve borcunu öder. Anlatıcı, Çakır'ın hırsızlıktan tutuklandığını gazetelerde okuyacaktır. Çakır, hayatla ve denizle verdiği mücadeleyi kaybedecektir. Çakır karakteri, kentlinin yoksulluk karşısında çaresizliğinin bir örneğidir. Ağır Akan Su, her şeye gücü yeten, bin bir hüneri olan Kerem Usta'nın hikayesidir. Kerem Usta'nın gecekonduda yaşayan eşi Almanya'ya çalışmaya gider. Söylentiler biter bitmez eşinin Almanya'da çocukları olduğu söylenir. Bunu duyan Kerem Usta çılgına döner. Karısını öldürmeyi düşünür. Silah alır, Almanya'ya gider ve karısını öldürür. Kerem Usta'nın işe gidiş gelişi ve çevresinden aldığı etki ustaca işlenmiş. Sonunda anlatıcıya güvenir, silahı saklaması için ona verir, karısını öldürmekten vazgeçer. İntihardan kurtardığı genç kızı evine alır. Genç kız, Kerem Usta'nın çocuklarına bakar. Bir süre sonra karısı geri döner. Kerem Usta artık orada kalamaz, hayatları alt üst olur. Ailece kaçarlar ve gecekondu mahalleleri yanıp kül olur. Kerem Usta, tutkusu, çevresinden aldığı etki, deliliği ve saflığıyla şehre göç etmiş insanların tipik özellikleriyle çizilmiş güçlü bir karakterdir. Bir Ada Hikayesi dörtlüsünde Kerem Usta'nın çağrıştıracağı karakterlere belki çok daha sonra rastlayabilirsiniz. Sarı Sıcak Anadolu halkının yokluğa, açlığa, unutulmuşluğa karşı verdiği insanüstü mücadelenin hikayesidir. Pisliğin, sıcağın, sefaletin ortasında bir avuç insanın hayatla aralarındaki ince bağa sımsıkı sarılışlarının ve hayatta kalma çabalarının dramı yirmi iki hikayede dile getirilir.


Sarnıç adılı kitapta toplamda 16 adet farklı hikaye bulunmaktadır. Her hikaye birbirinden farklı konulara dikkat çekmektedir. Ancak genel olarak konular ele alındığında ortaya arkadaşlık, hilekarlık, çaresizlik, yalnızlık, ahlak dışı ilişkiler, kıtlık, savaş gibi konular çıkmaktadır. Hikayelerin geneli kısa diyaloglardan oluşmakta ve derinlerinde birçok farklı anlam barındırmaktadır. Son derce sade bir dil ile ele alınmış olan bu kitap oldukça kolay anlaşılabilir bir yapıya sahip. Kitabın birinci hikayesi olan Sarnıç, Liseden beri olan anıları ele almaktadır. Liseden sonra hiç ayrılmamış olan 4 arkadaş hala birliktedir. Hepsi evlenmiş, bir iş kurmuş ve aynı mahallede oturmaya devam etmektedir. Kendisi İstanbullu bir kısa sevdalanır ve kaçarak evlenirler. Ancak bir gün karısı babamları görmeye gidiyorum diyerek evden ayrılır ve bir daha geri dönmez. Karısının babası boşanmaları için ona baskı yapmaya başlamaktadır. Kalorifer ve Bahar adlı hikayede çok eski zamanlarda, her şeyden geri kalmış bir mahalle konu edinilmektedir. Bu mahallede bulunan insanlara normal isimler verilmemektedir. Yeteneklerinle, konuşma tarzına ya da cüssesine göre isimler verilmektedir. Kimse kimsenin dini ya da mazhebini bilmediği için hiçbir ayrım söz konusu değildir. Bahar gelince bu mahallede yer alanlar şehre gidermiş. Kış geldiğinde ise yeninden mahalleye geri dönerlermiş. Bir gün şehri merak eden Capon, şehre gider. Burada kaloriferi, telefonu, sinemayı ve diğer birçok farklı şeyi görür. Ardından mahalleye geri döner. Mahalleliye anlattıklarından sonra adı kalorifer olur. Bir sonraki bahar geldiğinde şehre birlikte giderler. Ancak kışın diğerleri geri dönse de Capon dönmez. Beyaz Altın adlı hikaye ise şu şekildedir; Zamanında köyün en zenginlerinden biri olan Eksicizade, katip ile son derece iyi anlaşmaktadır. Aynı zamanda savaş ve açık zamanlarında köylüyü doyurmaktadır. Ancak parasının içerisinde haram paralarda karıştırmaktadır. Onun son yaptığı için katibin epey bir canını sıkar. Seksen ton olması gereken buğday çok daha fazla çıkmıştır ve katip bunun haksız bir kazanç olduğunu anlamıştır. Önceden katip ile Eskicizade İstanbul'a giderek Eskicizadenin dişlerini yaptırmak istemektedir. Ancak katip beklemez ve İstanbul'a gelir. Bir zaman sonra Eskicizade dişerlini yaptırmak için İstanbul'a gelir ve katip ile karşılaşır. Katip'e başlangıçta sitem etse de daha sonra dişlerini beyaz altından yaptırır. Katip'e orada bir iş bularak köye döner. Ancak birkaç ay sonra Eskicizade ölü bulunur. Aradan zaman geçer ve mezarlığın boşaltılması gerekir. Eskicizadenin mezarı boş bulunur. Sonradan anlaşılır ki ölüsü bir genç tarafından kaçırılmıştır. Bir Karpuz Sergisi adlı hikayede yazın kavurucu sıcaklarında cami avlusunda tanışmış iki yakın arkadaş yer almaktadır. Neredeyse tüm zamanlarını aynı yerde geçirmekte ve bir karpuz sergisi hayali kurmaktadırlar. Birde küçük çırakları olacaktır. Olan karpuz sergilerine giderler ve daha fazla hayal kurarlar. Hancının Karısı adlı hikayede hiç kimsesi kalmayan adam sarı bir köpek edinir. Bu köpek ile birlikte Karakurt Gölü'ne gitmeye karar verir. Yolda giderken bir han bulur ve içeri girer. Adam hancı ile dost olur. Hancı ona gölün kıyısında bulunan köyde bir yer ayarlayabileceğini söyler. Gecenin geç saatlerine kadar sohbet ederler. Hancı karısından ve karsının doyumsuz olmasından son derece şikayetçidir. Tüm bunları adama anlatır. O gece adımı uyku tutmaz ve sanki bir şey bekliyor gibi tüm gece beklemektedir. Çok sonra anlaşılır ki beklediği aslında hancının karısıdır. - Bu kitapta, yazarın ilk kitabı Semaver'e almadığı hikayeleri yer alır. - Kitabın kapağında Sait Faik'in adı Said Faik olarak yazılmıştır. - Tıpkı Semaver'de olduğu gibi Sarnıç da üç bölümde incelenebilir. - Yazar, o şehirlerde yaşadığı dönemlerde gözlemlediği, toplumun gelenekleri ve göreneklerindeki aksayan yönleri anlatmıştır. - İstanbul'da yaşadıklarını ve gördüklerini bir çocuk saflığı ile anlattığı hikayeler ikinci bölümü oluşturur. - Kitabın son bölümünde ise, Sait Faik'in yurt dışı tecrübeleriyle oluşturduğu iki hikaye vardır. Bunlar, Grenoble'da İtalyan Mahallesi ve Marsilya Limanı'dır.


Dr.B. :Viyanalı bir avukatın oğludur. Hitler'in Viyana'yı işgali sırasında elinde bulunan gizli evraklar nedeniyle tutuklanır ve uzunca bir süre sorgulanır. Bu sorgusu sırasında kaldığı odada yalnızlıktan canı sıkılan Dr.B. bir gün sorgusunu beklerken bir asker parkasından çaldığı satranç oyunları kitabını hayıtını değiştirir. Mirko Czentovic: Düzgün konuşamayan ve anlama güçlüğü çeken ama satranca olan kabiliyeti nedeniyle saygıdeğer biri olmuş bir köylüdür. Mc Connor: Californiya'da petrol yatakları olan zengin bir iş adamıdır. Hayatında birisi ile hiç satranç oynamamış bir avukatın kitaplardan öğrendikleri ile dünya şampiyonunu yenişi konu edinir. Hikaye New York'tan Buenos Aires'e giden bir gemide geçmektedir. Anlatıcı Arjantin'de düzenlenecek satranç turnuvasına katılmak için kendileriyle aynı gemiye binen dünya satranç şampiyonu Mirko Czentovic ile karşılaşır ve bir arkadaşı da bu şampiyonun ilginç hayat hikayesini arkadaşına anlatır. Aslında zeka geriliğine sahip biri olarak tanımlanabilecek aynı zamanda cahil olan böyle bir kişinin dünya satranç şampiyonluğuna ulaşmış olması anlatıcının dikkatini çeker. Bu tür ilginç kişilikleri yakından incelemeye özel bir ilgisi olan anlatıcı Czentovic ile yakınlaşmak istese de dost canlısı olmayan biri olduğundan bu konuda başarılı olamaz. İlgisini çekmek için ilk olarak karısı ile satranç oynamaya başlar ve bu oyuna kısa sürede gemideki diğer satranç meraklıları da katılır. Bu meraklılardan biri olan McConnor büyük bir zenginliğe sahiptir ve Cznetovic ile ücreti karşılığında bir maç ayarlar. Anlatıcı, gazeteci arkadaşı, McConnor ile birlikte bir grup diğer yolcu şampiyona karşı oynadıkları ilk maçı kaybederler. İkinci maç esnasında ise gizemli bir yabancı kendilerine yapacakları bir hamle konusunda uyarıda bulunur ve ardından hamlelerle ilgili yaptığı tavsiyelerle neredeyse kaybettikleri bir oyunu berabere bitirmeyi başarırlar. Hikayenin en güzel bölümünü de anlatıcının bu gizemli yabancının satrançta nasıl böylesine başarılı bir hale geldiğini anlattığı kısım oluşturur. Ertesi gün anlatıcımız, bu gizemli yabancıyı Czentovic ile birebir maç yapmaya ikna etmek için onunla buluşur. İsmini Dr. B. olarak verdiği bu kişinin satrançta nasıl bu derece iyi hale geldiğinin öyküsü, kitabın da en önemli kısmını oluşturuyor. Avusturyalı saygın bir aileden gelen ve şirket faaliyetleri nedeniyle Naziler tarafından sorguya alınan Dr. B. içinde uğraşabileceği hiçbir şeyin olmadığı bir otel odasına hapsedilir. Burada düzenli olmayan sorgulamalar haricinde konuşabileceği kimse yoktur. Bu psikolojik işkence nedeniyle itiraflarda bulunmaya karar vermişken, sorgu odasının yanındaki duvarda asılı bir ceketin cebindeki kitabı fark eder ve onu çalar. Amacı vaktini geçirebileceği ve kafasını dağıtabileceği bir şeylerle meşgul olmaktır. Kıyafetinin içine gizlediği ve odasına getirdiği kitabın satranç şampiyonalarındaki oyunların hamleleriyle ilgili olduğunu öğrenince ilk başta hayal kırıklığına uğrar. Ancak kafasını meşgul etmek için tüm oyunları ezberler ve her gün zihninde oynamaya başlar. Bir süre sonra kendi kendine maç yapar hale gelir ve zihni gibi kişiliği de ikiye bölünür. Satranç Zehirlenmesi adını verdiği bu rahatsızlık nedeniyle hastaneye kaldırılır ve buradaki bir doktorun yardımıyla hapsedildiği yerden kurtulur. Güney Amerika yolculuğu esnasında da satranç müsabakasına şahit olarak müdahalede bulununca aslında ne derece ustalaştığını fark eder. Bir deneme yapmak amacıyla teklifi kabul ederek Czentovic ile yaptığı ilk maçı kazanır. İkinci maç esnasında psikolojik rahatsızlığı nükseder ve hayalinde oynadığı oyunla gerçek oyunu birbirine karıştırınca anlatıcının yardımıyla kendini bu zor durumdan kurtarır. Kendi ifadesiyle bu son oyunudur ve hayatında bir daha satranç oynamayacaktır. Zweing'in eşiyle intihar etmeden hemen önce kaleme aldığı bu güzel eserinde yaşamış olduğu psikolojik bir işkence ile zihnini satranç oyunuyla nasıl dinç tutmaya çabaladığını, ruhundaki gelgitleri, dahi mi yoksa deli mi olduğu hakkında bir ders vermeye çalıştığını görüyoruz. İnsanın nasıl bir hiç' e dönüştüğü anlatılırken, hikaye kurgusunun da satranç oyununa bağlanmış olması etkileyici Merak ettiyseniz ilk fırsatta okuyun derim. Rastlantı sonucu eline geçidiği bir kitapla satrancın inceliklerini öğrenerek bu oyunu bir tutkuya dönüştüren ve giderek bu tutkusu yüzünden beyin hummasına yakalanan Dr. B.'nin öyküsüdür görünüşte Satranç. Ama derinlerde bir veda mektubudur aslında. Stefan Zweig'ın Brezilya'da sürgündeyken yazdığı ve Şubat 1942'deki intiharından birkaç ay önce tamamladığı Satranç, Avrupa kültürünün nasyonal sosyalist tehlike altında yok oluşuna işaret eder. Avrupa kültürüne elveda derken yaşama da veda etmeyi seçen Zweig'ın son yapıtı Satranç, gerilimli kurgusu ve kahramanın ruhsal gelgitlerinin işlendiği dokusuyla, kısa ama her bakımdan etkileyici olağanüstü bir uzun öyküdür.


Seher: Evin en büyük kızıdır. Aynı iş yerinde çalıştığı Hayri'ye aşık olur. Sultan: Kızını kurtarmak için kocası tarafından dayak yiyen ev hanımıdır. Gani: Sultan'ın eşi ve evin babasıdır. Hadi: Seherin kendisinden 3 yaş büyük abisidir. Engin: Evin en küçük oğlu daha on beşinde yeni yetme bir delikanlıdır. Pınar ve Kader: İki küçük kız çocuğudur. Kitaba ismini veren 'Seher'i, Adana'da bir namus cinayetine kurban giden bir genç kızın hikayesini konu edinir. - İçimizdeki Erkek - Seher - Temizlikçi Nazo - Bildiğiniz Gibi Değil - Kara Gözlere Selam Olsun - Cezaevi Mektup Okuma Komisyonuna Mektup - Denizkızı - Halep Ezmesi - Ah, Asuman! - Annemle Hesaplaşmalar - Tarih Kadar Yalnız - Sonu Muhteşem Olacak Seher, aşık olduğu adam, yani Hayri ile tanışmak için pastaneye gider. O gün bayramdır. Hayri'yi çok sever. Annesi Sultan ona izin verir. Ne de olsa kızına güveni tamdır. Asla dürüst olmayan bir şey yapmaz. Hayri, Seher'in yanına gelir. Seni arkadaşlarımın arabasıyla eve bırakalım der. Seher başta tereddüt etse de Hayri'yi sevdiği ve ona güvendiği için kabul eder. Kendisine bir şey olmayacağından emindir. Hayri ve arkadaşları biraz dolaşmak bahanesiyle arabayı ıssız bir ormana sürerler. Seher direnir ama başarısız olur. Seher için dünya durmuştu, Hayri ve arkadaşları hareket halinde, ona saldırmaya başlar. Bu duruma dayanamayan Seher bayılır. Uyandığında kendini evinin yakınında terk edilmiş bulur. Muhtemelen bana araba çarptığını düşünür. Kanlar içinde evine varır. Sultan anne, kızına ne olduğunu anlar ama soramaz. Kızını güzelce yıkar ve yatağına yatırır. Pınar ve Kaderde 'de ağlar. Ne olduğunu anlamasalar da anneleri ve ablaları ağladığı için onlar da ağlar. Amcalar bir karar vermeye çağrılır, ancak karar zaten bellidir. Seher yaptığı namussuzluğun bedelini canıyla ödeyecektir. Tecavüze rıza gösterip göstermediği bile sorulmaz. Sabah güneş parlamaya başlar. Bugün Seher ölecek ve aile namusunu temizlemek için sokağa çıkıp insanların yüzüne bakabileceklerdir. Seher, küçük kardeşleri Kader ve Pınar'a veda eder. Annesinden ayrılmak istemez. Gani hanesinin adamları, oğulları Hadi ve Engin'i alıp zorla ıssız bir yere götürürler. Bu iş için Engin görevlendirilmiştir. Babam bu işi yapamaz, evin en büyüğüdür. Ailenin geri kalan üyeleri onurlarını korumalıdır. Evin en büyük oğlu Hadi bu işi yapamaz. Çünkü o evlenmek için nişanlıdır. En uygun aday Engin'dir. Bu kutsal görev ona verilmiştir. Mutlaka yapmalıdır. Seher yalvarmaya başlar. Her ne kadar beni öldürme dese de faydasız olur. Engin ailenin namusunu temizlemelidir. Seher, babasının ve ağabeyinin elini öper, ağabeyine sarılır, sımsıkı koklar ve onu öper. Sonra diz çöker. Çukurova'nın soğuk toprağına Seher'in sıcakkanı dökülür. Seher'deki hikayeler, heveskar işi değil insana ve yaşama duyulan derin sevginin ince bir mizahla harmanladığı has yazar işi metinler. Karşımızda, tutsaklık günlerinde vakit doldurmak için yazan biri değil, bugüne kadar ortaya çıkmamış, okura ulaşmamış bir edebiyatçı var. Demirtaş'ın hikayelerini okuyunca, keşke halkına, ülkesine, dünyaya karşı duyduğu sorumluluk ağır basmasaydı da yazar olsaydı diye hayıflandım. Sonra, edebiyat-sanat damarımın bencilliğinden utandım: o zaman, edebiyat bir yazar kazanacak ama Türkiye Demirtaş kalibresinde bir siyasetçiden, geleceğin önemli bir liderinden, barış ve özgürlük umudundan yoksun kalacaktı. Siyaset ve sanat disiplinleri birbirine benzemez. Siyaset; doğru zamanda siyasi açıdan doğru olanı söylemek ve gerçek düşünceleri saklamak ilkesine sahipken, sanatçı deyim yerindeyse yüreğini kazıyarak en gizli duygularını, en büyük kitleyle paylaşmaya koşullanmıştır. Bu açıdan Selahattin Demirtaş'ın değerli öykülerini özel bir yere koymamız gerekir diye düşünüyorum. Acılar karşısında duyarlı bir yüreğin çığlığını yansıtan bu öyküler, siyasetten çok daha derin bir insani damara dokunuyor. Kitabın özenli ve akıcı bir Türkçeyle yazılmış olması, hem estetik hem de toplumsal açıdan ayrıca övgüye değer. Bu ülkedeki herkesi birleştirecek olan ortak payda sanatın büyülü yaratıcılığında gizli. Çünkü sanat, vicdanın dilidir. Selahattin Demirtaş da bu dili konuşuyor.


Arkadaşları: Ali'nin sürekli vakit geçirdiği kişilerdir. Kitaba adını veren hikaye, İstanbul Halıcıoğlu'nda bir fabrikada çalışan Ali'nin annesiyle geçirdiği mutlu günlerini anlatıyor. Evlerindeki huzurun tek tanığı, onları hayata bağlayan adeta bir meta olan semaver olmuştur. Sait Faik'in ilk eseri Semaver, çocukluk, gençlik, İstanbul ve Fransa hikayeleri olmak üzere üç gruba ayrılırlar. Kitapta yer alan öykülerin çoğu daha önce dönemin çeşitli dergilerinde yayımlanmış öykülerden oluşmaktadır. Kitaptaki öyküler üç bölümde incelenebilir. Birinci bölümde yer alan hikayelerde yazarın çocukluğunu geçirdiği Adapazarı ve çevresi anlatılır. Çevre tasvirinin yaygın olarak kullanıldığı bu öykülerde yazar, oynadığı kırları ve ormanları anlatmıştır. İpek Mendil, Babamın İkinci Evi, Kıskançlık, Demet, Orman ve Ev, Düğün Gecesi hikayeleri bu bölümdeki hikayelerdir. İkinci bölümde ise daha çok İstanbul'da geçen ve yazarın bu şehirde yaşadıklarından yola çıkarak kaleme aldığı öyküler yer almaktadır. Örneğin Faik, Bir Sahilin Dört Öyküsü adlı eserinde denizde çalışan ve geçim mücadelesi veren insanlardan bahsetmiştir. Bu bölümde yer alan diğer öyküler ise yazarı ünlü yapan Stelyanos Hrisopulos Gemisi ve Şehri Unutan Adam ve Üçüncü Yer'dir. Kitaba adını veren Samaver'de bir fabrika işçisinin hayatı anlatılır. Bu hikaye, yazarın Grenoble'daki günlerinde gözlemlediği olaylara dayansa da, ikinci bölümde sayılabilir. Kitabın son bölümünde ise Sait Faik'in Fransa'da geçirdiği günlere göndermeler yer alıyor. Bu hikayeler Aşk Korkusu, Louvre'dan Çaldığım Heykel, Robenson, Yaşlı Öğrenci, Bir Kayık ve Bir Kadın hikayeleridir. - Semaver - Stelyanos Hrisopulos Gemisi - Meserret Oteli - Bir Kıyının Dört Hikayesi - Babamın İkinci Evi - İpek Mendil, - Kıskançlık, - Bohça - Orman ve Ev - Düğün Gecesi - Şehri Unutan Adam - Üçüncü Mevki - Garson - Bir Takım İnsanlar - Benimle Beraber Seyahatten Dönenler - Sevmek Korkusu - Louvre'dan Çaldığım Heykel - Robenson - İhtiyar Tale - Eser, Sait Faik'in babasının maddi yardımıyla basılabilmiştir. - Faik, bu kitabına ilk yazdığı öykü olan İpekli Mendil'i de aldı. - Semaver 'de, yazarın sonraki dönem kitaplarında rastlanan konuşma dilinin canlılığından yararlanma yok denecek kadar azdır. Sait Faik, Burgaz çalılıklarından çekti bir kızılcık dalı kopardı, kalem gibi yonttu, ucunu yaşama batırdı ve yazmaya koyuldu. Haldun Taner, Ölürse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil, 1983.


Bulut: Sevgi ve iyiliği temsil eder. Ayşe: On beş yaşındaki iyi yürekli, dünya güzeli bir kızdır. Kara Seyfi: Ayşe'ye olan ilgisi yüzünden Bulut ile sürekli kapışır. Sevdalı Bulut, İyi niyetli ve temiz ruhlu Ayşe'nin güzel bahçesini ele geçirmek isteyen zalim Seyfi'nin kurnazlığı, Ayşe'ye aşık olan Bulut'un zekası ve bağlılığıyla sonuca ulaşamamasını konu ediniyor. Servinin altında oturan derviş ney çalar. Deliklerden dağlar, dereler ve ağaçlar fışkırır. Bunların bulunduğu ülkeye Ney ülkesi denir. Derviş nefes alıp üflemeye başlayınca bu sefer neyden bir adam fırlar. Bu adamın adı Kara Seyfi. Dervişin çantasını çaldığı gibi bu adam kaçar. Derviş bir taş alır ve bu adama atar. Kara Seyfi, Ney diyarında bir dağın tepesinde lastik top gibi sekerek ata doğru uçar. At eyere binince yürümeye başlar. Etrafına bakar, etrafındaki tüm tarlalar, tarlalardaki her şey ona aittir. Kara Seyfi böyle devam ederken derviş ney üfler. Bu sefer Ayşe isimli kız içinden atlar. Bu kız dünyanın en güzel kızıdır. O on beş yaşındadır. Dervişin görecek bir şeyi olup olmadığını kibarca sorar. Ayşe de kalkıp Ney ülkesinde başka bir yere uçar. Her türlü çiçek ve meyve ağaçlarının bulunduğu bahçesindedir. Bu sırada Kara Seyfi gelir. Her zamanki gibi bahçesini ister. Ayşe asla vermeyeceğini söyler. Kara Seyfi'nin atı aniden zıplayınca Ayşe'den uzaklaşmak zorunda kalır. Atın zıplamasının nedeni, yoldan geçen bir tavşanın atı ısırmasıdır. Bu sırada beyaz güvercin Kara Seyfi'nin alnının ortasına pisler. Kara Seyfi çok sinirlenir. Güvercin kovalamaya başlar. Tavşanın Kara Seyfi'nin atını ısırmasının nedeni buluttur. Dervişten fışkıran bulutla tavşan arasında büyük bir dostluk kurulur. Kara Seyfi, aradığı güvercini bulur ve bir bulut gelip Kara Seyfi'nin yolunu keser. Güvercin bu şekilde kurtulur. Bunun üzerine Bulut etrafta dolaşmaya başlar ve Ayşe'nin bahçesinin olduğu yere gelir. Ayşe'yi görünce çok etkilenir. Ayşe'nin güzelliği onu büyüler. Ayşe ile yakın arkadaş olurlar. Ayşe Kız onu öptüğünde bulut havada güzel bir gül şeklini alır. Bulut, en sıcak günlerde bile Ayşe'yi gölgeler ve korur. Bulut ninni söyleyerek Ayşe'yi uyutur. Bu sırada Kara Seyfi gelir ve sadece devedikeni değil bahçedeki çiçekleri kesmeye başlar; onunla arkadaş olur. Bulut bunu fark edince Kara Seyfi'yi kovar. Kara Seyfi intikam için uğraşırken daha sonra devedikeni ile karşılaşır ve Ayşe'nin de kovduğu devedikenidir. Ayşe'nin bahçesine devedikenilerin rehberliğinde uzak ülkelerden kum ve rüzgar gelir. Bunları Ayşe'nin bahçesine serptiğinizde bütün ağaçlar ve çiçekler bir inilti ile kurumaya başlar. Bunun üzerine güvercin, bulut ve rüzgar arasında büyük bir kavga başlar. Sonunda bulut galip gelir ve Kara Seyfi uçuruma düşer. Ayşe, bahçesini ve çiçeklerini kurtaran bulutçuğa minnettardır. Ama bulut kaybolmuştur. Onu çok özler. Tavşan, iyi bulutların, iyi insanların asla kaybolmayacağını söyler. Nitekim, bulut kısa sürede tüm güzelliğiyle ortaya çıkar. Böylece Ney memleketinde iyi iyiyi, kötü kötüyü bulur. Edebiyat bütün çeşitleriyle masalla başlar, masalla biter diyen Nazım Hikmet'in çocukların hayal dünyasından büyüklerin gerçek dünyasına uzanan, 100 Temel Eser'de de yeralan masalları okurla buluşuyor. Usta yazarın çağdaşla gelenekseli kaynaştıran zengin anlatımı, Cem Kızıltuğ'un resimleriyle bir masal şöleni sunuyor okura.


Frederic Henry: Romanın asıl kahramanıdır. Birinci Dünya Savaşı İtalyan ordusunda savaşan Amerikalı bir teğmendir. Catherine Barkley: Romanda Frederic Henry'nin sevgilisi olan Catherine, savaş hattının gerisinde bulunan hastanelerin içinde bir İngiliz hemşiredir ve de ölen nişanlısının ardından yas tutmaktadır. Rinaldi: Frederic Henry'nin oda arkadaşı olan Rinaldi, aynı zamanda onun en yakın arkadaşıdır. Savaşta yaralı tedavisiyle ilgilenen bir doktordur. Helen Ferguson: Catherine'in yakın arkadaşı olan Helen, Catherine gibi cephedeki askeri hastanelerde görev yapan İskoçyalı bir hemşiredir. Papaz: Nazik, nakil insanlara sevgi ve saygıyla yaklaşan bu genç adam, ordudaki askerlere sadık destek için görevlidir. Hemşire Gage: Önden yaralandıktan sonra tedavi gördüğü Amerikan hastanesinde Frederic'in bakımından sorumlu hemşiredir. Daha sonra Frederic ile arkadaş olur. Van Campen: Aynı Amerikan hastanesindeki hemşirelerden sorumludur. Frederic tedavi gördüğü müddetçe ona karşı her zaman soğuk olmuştur. Doktor Valentini: Frederic'i dizinden ameliyat eden doktordur. Kendine olan güveni Henry'yi etkilemiştir. Ettore Moretti: Frederic gibi bir Amerikalı olan Ettore, savaş sırasındaki kahramanlığı ve madalyaları ile her zaman gurur duyan bir karakterdir. Frederic'in savaştan kaçarken tavrına zıt bir tavır alır. Gino: Frederic ile çoğu savaş sırasında yıkılan bir köyde tanışır. Vatanın kutsallığına inanır ve her ne pahasına olursa olsun korunması gerektiğini belirtir. Ralph Simmons: Opera öğrencisi Ralph, Frederic'in savaştan kaçtıktan sonra birlikte gittiği ilk kişidir. Frederic'e sade kıyafetlerini verir ve onu tanımadan dolaşmasını sağlar. Emilio: Bir otel barında barmen olan Emilio, Henry'yi Catherine ile birlikte geri çağırdı ve İsviçre'ye kaçmalarına yardım etmiştir. Birinci dünya savaşın ortasında İtalyan Ordusunda görev yapan Henry Tenente isimli teğmenin savaş boyunca başından geçen olayları ve iki kişinin arasında geçen hem kendi sevgi dolu dünyalarında, hem de savaşın her şeyi yerle bir eden acımasız dünyasında yaşamlarını ele alır. Birinci Dünya Savaşı sırasında İtalyan ordusu için gönüllü olan Amerikalı Teğmen Frederic Henry, ambulans biriminin başına geçiyor. Bu birliktelik ile hastaları ve yaralıları bakım merkezlerinden alır, çağrı merkezlerine götürür ve çeşitli hastanelere dağıtır. Henry, yeni bir hastane kurmak için gönderilen az sayıdaki hemşireden biri olan Catherine adında bir hemşireyle arkadaş olur. Hanry, Catherine'i eğlenmek ve onunla vakit geçirmek niyetindedir, ancak Catherine, Henry'ye aşıktır. Henry cepheye doğru yola çıkmadan önce, Catherine onu savaşta tehlikeden korumak için ona bir kolye verir. Henry, çatışmada ciddi şekilde yaralanır. Birkaç hastanede ilk müdahalesini yaptıktan sonra onu Milano'daki Amerikan hastanesine gönderirler. Hastanede tekrar Catherine ile karşılaşırlar. Henry bu sefer ona aşık olur. Ameliyat ve pansumanlardan sonra Henry iyileşmeye başlar. Yasak olduğu halde gizlice içer. Bu sağlığına zarar verir. İyileştiğinde cepheye geri gönderilir. Ancak bir gece öncesi Catherine, Henry'ye hamile olduğunu söyler. Avusturya cephesinde de Almanların desteğini alan Avustralyalılara karşı İtalyanlar geri çekilmeye başlar. Henry ve ekibi, hastane malzemelerini araçlara yüklemeli ve geri çekilmelidir. Henry ve üç arkadaşı malzemeleri ambulanslara koyarak, Udin'e doğru yola çıkar. Şiddetli yağmurda ilerlerken gördükleri insan manzaraları içler acısıdır. Geri çekilen İtalyan askerleri dayanılmaz acı ve ıstırapla boğuşmaktadır. Udin yolu üzerinde yağmur ve çamurun etkisiyle ana yol kapanır. Bir an önce Udin'e gitmek isteyen Henry ve arkadaşları bir kestirme yol kullanırlar. Udin'e 10 km. aletler çamura saplanmadan önce. Araçlar çamurdan kurtulup diğer birliklere yetişerek yürüyerek devam edemez. Savaştan bunalan ve nefret edilen askerler orduya ve rütbesine hakaret etmeye başlıyorlar. Henry de aynı davranışı gösteriyor. Henry'nin askerlerin geri çekilmesi sırasında gördükleri, onu silahlara veda etme kararı aldırmıştır. Geri çekilen askerler, Taglimento nehrini geçtiklerinde kendilerini bekleyen kötü sürprizle karşılaşırken orada bir mahkeme kurulur, orduya, rütbeye ve askerlik hizmetine hakaret edenler sorgulanarak yargılanıp idam edilir. Henry, sırası ona yaklaştığında bir yol bulur ve nehre atlayarak kaçar. Bir ormana tutunarak nehir boyunca saatlerce seyahat eder, Venedik ovasını yürüyerek geçer. Milano'ya bir yük treni ile çeşitli sıkıntılarla gelir. Oradaki bir arkadaşından bir takım elbise alarak Catherine'in çalıştığı hastaneye gider. Stresa'da bir hastaneye gönderildiğini öğrenir. Trenle Stresa'ya gider ve Catherine'i bulur. Kaldıkları otelin sahibi Henry'nin sabah tutuklanacağını öğrenir ve tekneyle kaçmalarına izin verir. Henry ve Catherine, otel garsonunun teknesiyle İsviçre'ye gider. Sabaha kadar kürek çeker, elleri yara bere içinde kalır. İsviçre polisi durumlarından şüphelenerek onları tutuklar ancak belgeleri tam oldukları için serbest bırakırlar. Montrö yakınlarındaki bir eve yerleşirler. Doğum yaklaştığında Lozan'a gidip otelde kalıyorlar. Acılarının ardından Catherine hastaneye kaldırılır. Bebek sezaryen ile doğar ancak hala çok kanaması vardır. Doğum başlamadan önce hemşire, çok yorgun ve aç olan Henry'yi yemeğe gönderir. Henry geri döndüğünde Catherine baygın ve kötü durumdadır. Ölünceye kadar asla iyileşemez. Henry, şimdi tek başına, yağmurda otele doğru yavaşça yürüyor. - Silahlara Veda, Amerikalı yazar Ernest Hemingway'in en önemli romanlarından biridir. - Başka savaş romanları da yazan Hemingway, yazarken yalnız savaşı anlatmakla kalmaz, kendi dünya görüşü doğrultusunda savaşın insan yaşamına olan tüm olumsuz etkilerini de vurgular. Hemingway'in yazmayı en sevdiği konulardan biri olan savaş hakkında insanı düşünmeye zorlayacak gerçekleri müthiş bir roman kurgusuyla okuyacaksınız.


Bu masalın kahramanı üç tembel arkadaş ve sıradan halktır. Zaman yine geçmişte belirsiz bir zamandır. Olaylar bilinmeyen bir şehirde gerçekleşir. Bu masal, Sabahattin Ali'nin halk hikayesine en uygun hikayelerinden biridir. Üç uyanık arkadaşın hayatını çalışmadan nasıl yaşayabiliriz? İnsanlar arasında çalışmadan hayatımızı nasıl yaşayabiliriz? Bunu söylerler, düşünürler ve bir fikirleri olur. Eser, uyanan bu üç kişinin, Sırça Köşk'ün hikayesinin, insanların kendilerine bir ders çıkarması ile oluşup çöküşüyle son bulur. Tembel olan ve hiçbir yerde sığınacak bir yer bulamayan üç arkadaş bir şehre gelirler. Yoldayken içlerinden biri onları rahat ettirmenin bir yolunu bulur. Bu yoldan geldikleri şehri dolaşıp, Bu memleketin camdan köşkü nerede? dediler. İnsanlar cam köşkün ne olduğunu merak ediyor. Üç tembel arkadaş, onları camdan bir köşkün olmayacağına inandırır ve camdan bir köşk inşa eder. Gittikçe büyürler. Sırça köşkün ihtiyaçları giderek artar, oraya girenler hazır yemek yemeye alıştıkları için çıkmak istemezler, dışarıda kalanlar oraya girmeye çalışır. Sırça köşk yavaş yavaş halka yük olur. Halk, uyanık üç arkadaşa sorular sorar ve uygun bir cevap alırlar. Sırça köşkün ihtiyaçları karşılanamadığında, cam köşkteki insanlar zora başvururlar. Halkın yiyecek ve içeceklerini zorla alıyorlar, itiraz edenleri camdan köşkün bodrum katına kilitliyorlar. Halk bu beladan kurtulmaya çalışmaz ve cam köşkün adamları köşkün o kadar güçlü olduğu ve hiçbir kuvvetin onu yıkamayacağı fikrini yayar, safları inandırır, inanmayanları da hile ve hile ile susturur. Kuvvet. Zamanla, insanların verecek hiçbir şeyi kalmayacak. Son koyunlarını da bir emirle getirirler. Bu durumda halkın artık korkmayacağını bilen üç tembel arkadaşın elebaşı sesini yumuşatır ve halk için yaptıkları fedakarlıkları anlatır. Getirdikleri koyunların hepsini yemediklerini ve bir kısmını geri vereceklerini açıkladıktan sonra başlarının halka dağıtılmasını emreder. Birileri kafaların beyni olmadığını görüyor. Kafaların dili ve gözleri yoktur. Kafaların neden beyni, gözü ve dili yok diye sorduklarında Onları boşa harcayacaksın cevabını alırlar. İçlerinden biri, Senin böyle kafana ihtiyacım yok diyerek başını attığında, cam köşkte bir delik açılır. Herkes başını ellerine attığında sağlam olduğuna inanılan köşk yerle bir olur. İnsanlar normal hayatlarına dönerler. Olayların bu şekilde sona erdiği bu peri masalında bir kıssadan oluşan bir paragraf bulunmaktadır. - Sabahattin Ali'nin kısa öyküsü. Sabahattin Ali'nin 1947'de yayınlanan Sırça Köşk kitabına da adını veren bu masalı diğerlerinden önce yazılmasına rağmen kitabın ve masallar bölümünün sonunda yer almıştır. Dört masalın en uzunu budur. - Dönemin devlet yönetimine ve düzenine eleştirel bir bakış sunmaktadır. Kitap, bir dönem yasaklı kitaplar arasında bulunmuştur.


Kitaba ismini veren hikayede, Şişhane'de kaza yapan belediyeye bir atın gözünden, olay yerinde bulunan ve kazaya karışanların hayatları konu edinmiştir. Amerikan asıllı fotoğrafçı İstanbul'a gelerek Şişhane civarında fotoğraflar çekmeye başlar. Bu sırada fotoğrafçı, kameranın merceğini çıkarıp yerine bir at gözü koyar. Bu nedenle çektiği fotoğraflar flaşörle çekilmiş olur. Güneş gözlüğü takılarak çekilen bu fotoğraflarda bazı şeyler alışıldık hallerinden farklı görünür. Bu resimlerdeki nesneler ve insanlar orijinal boyutlarından yarım kat daha büyük görünüyor. Hikayedeki at, sıradan bir çöpçü atıdır. Bu at yaklaşık yirmi beş yaşında ve Kalender adındadır. Nesnelere ve insanlara bakarken Kalenderi denen at, her şeyi tıpkı güneş gözlüğü gibi yarı büyük görür. Kalender isimli at, Vali Muhittin Bey zamanında belediye temizlik işleri için alınmış ve emekli olma vakti de gelmiştir. Kalender isimli atın neden olduğu olay yağmurlu bir günde saat 3 sularında ve İstanbul Şişhane'de meydana gelir. Kalender her zamanki gibi rutin işleri yapıyor. Ancak Şişhane'den geçerken bir hamalın taşıdığı aynada kendini görmeye başlar. Kendini çok büyük gören Kalender bundan korkmaya başlar. Çektiği arabaya geri dönerken bir dükkana dalar ve yüksek bir sesle vitrin camlarının kırılmasına neden olur. Bu sefer ortaya çıkan gürültüden aşırı derecede korkar ve arkasından dörtnala koşmaya başlar. Kalender ve çektiği araba tramvayın önüne çıkar. Tramvay fren yaptığında arkadan bir araba gelip tramvaya çarpar ve trafik kapanmaya başlar. Tramvaya arkadan çarpan adam ünlü zengin Artin Margusyan'dır. ve Artin, ifade için karakola götürüldükten sonra iflas eder. Çünkü Artin'den telgraf bekleyen Brezilyalı firma, Artin'den haber alamayınca gelememiş ve malları Hamburg'dan Alois Morgenrot'a gönderilmiştir. The jolly jocker yazılı kağıt, delişmen, uçarı,biraz cambaz, biraz sihirbaz,biraz düzenbaz,ama neşe dolu, hayat ve hareket dolu, kanı sıcak delikanlı. Aslarda bir kral havası, bir padişah cakası vardır. Karamaça beyinde meşhum birşeyler sezilir. İspati beyini bizans prensine benzetirim. Kupa beyi herhalde osmanlı hanedanına mensup olmalı. Kupa kızı ,etine dolgun, duru-beyaz, hanım-hanımcık bir tazedir. Kupa papazı , pek babacan pek yakın bir adamdır. İspati kızına gelince , ondan her türlü sinsilik umulur. Karolar , onlar kişizade, görmüş geçirmiş bir ailedir. Maçalar , bir ermeni ailesidir. Fındıklı'da bir konakta başlayan ve oradan da Nice'e, Cezayir'e, Paris'e , oradan da New York tarikiyle Massechusett'e kadar uzanan macera dolu bir hayat ele alınmıştır. Yazar sekizde ya da dokuzda iken Atatürk'ün Galatasaray mektebini ziyaretini anlatmaktadır. Frau Keller'in pansiyonunda Fraulein Haubold'un kedisi ile geçirdiği olaylar ele alan hikaye, ayrıca Dropsi, Michael Georgiyef adındaki kişilerin bu kediye karşı olan tutumunu anlatmaktadır. Eczanenin akşam müşterileri, hep kelli felli, efendiden görmüş geçirmiş insanlardır. Bunlar bir eski başvekil, bir eski meclis vekili, eski bir sefiri kebir, bir emekli erkan-I harp miralayı, tanınmış söz sanatları birde ünlü fenni sünnetçidir. Feyzullah adındaki bir kahvehane işleten adama takılan lakaptır. Bu adama fasaryalık akardı diye görüldüğünden takılmıştır. Fasarya lakaplı adam öylesine fasarya ki, semt takımında bile yer almaz, her zaman yedek durmuştur. Burada sütten dolmuş ineklerin nasıl sağıldığını anlatmaktadır.. Fakat inek veya keçi ayrıca sağıldığı zaman süt verdiği halde, insanlar müstakilen neden sağılmadığı hakkında yazarın verdiği bilgiler yer alır. - Haldun Taner, New York Herald Tribune Gazetesi'nin 1953 yılında İstanbul'da düzenlediği öykü yarışmasında Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu öyküsü ile birinci olmuştur. Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu'da, Behçet Necatigil'in deyişiyle, Olayları rintçe bir bakışla gülünç taraflarından alan, kıvrak, sürprizli, esprili bir üsluba aktaran Haldun Taner'in unutulmaz öykülerinden dokuzu var: Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu, Kantar Katibi Ali Rıza Efendi, Konçinalar, Ablam, Atatürk Galatasaray'da, Fraulein Haubold'un Kedisi, Eczanenin Akşam Müşterileri, Fasarya, Memeli Hayvanlar. -Oktay Akbal- -Füsun Akatlı-


Yazar: Köyün kalabalık ve karmaşasından, huzurlu bir yer bulana denk kaçan adamdır. Efruz: Yazar'ın arkadaşıdır. Burnundan kıl aldıramayacak biri olduğu için Yazar kendisine tavsiyeler verir. Hikayenin toplumsal yozlaşma olarak değerlendirilecek küçük bir anekdotunda, köşkte çalışan ve işe alınan hizmetliler hırsızlık yapmaktadır. Hatice Hanım'ın topuklu ayakkabıları bu anekdotun hikayenin başında yer almasını engeller. Batı hayranlığının simgesi olan topuklu ayakkabılar terk edilince konakta görülen diğer sorunlar Ömer Seyfettin'in vurguladığı önemli temalar haline gelir. Şehrin karmaşasından bir köyden uzaklaşarak kaçan bir adam burada huzurlu bir kırk gün geçirir. Bir gün Efruz isimli bir arkadaşından bir mektup gelir. Arkadaşı mektubunda büyük adamlara ve ustalara olan öfkesini dile getiriyor. Şikayetlerini anlatıyor. Kendisi kadar eğitimli olmayanların kendisinden daha yüksek mevkilerde olduğundan yakınır. Bir gün, sivrisinek büyüklüğündeki etine bakmadan rüzgara güldü ve onunla dalga geçer. Öte yandan, rüzgar biraz sert estiğinde sivrisinek çaresizce kendini bir çatıya attı. Ama yine de rüzgarla eğlenmeye devam eder. Rüzgar fırtına hızına ulaşıp sivrisineği korkutsa da sivrisinek ona karşı kibirlenmekten vazgeçmez. Yazar, arkadaşı Efruz'un bu hikayedeki sivrisinek gibi çaresiz olmasına rağmen sürekli şikayet etmesini bir yetersizlik olarak görmektedir. Bu davranışı durdurmasını tavsiye eder. -Semih Gümüş-


Kahraman Anlatıcı: Tüm hikayeyi anlatan kişidir. Doğayı ve hayvanları fazlası ile sevmektedir. Özellikle küçük kuşların avlanmasından son derece rahatsızdır. Yaşadığı çevreye oldukça duyarlı biridir. Kostantin: Galata'da bir yazıhanesi olan zahire tüccarıdır. Kendi halinde yaşayan biridir. Hesaplı ve başkaları tarafından sevilen bir karaktere sahiptir. Son derece mütevazı bir kişiliğe sahiptir. Şakacı bir tavrı olmasına rağmen canavar gibi bir yönü de bulunmaktadır. Çünkü küçük kuşları avlamaktadır. Mühendis Ahmet Bey: Okumuş bir bireydir. Ancak çocuklara çimleri yoldurmakta ve doğayı tahrip etmektedir. Çocuklara kötü örnek olmaktadır. Adada yaşayan insanların kurduğu tuzaklar ve kuş avcıları yüzünden adaya artık kuşların gelmemeye başlaması, doğaya ve hayata renk katan kuşların ada ve civarında görülememeye başlamasında kaynaklanan üzüntü ele alınmıştır. Yazar İstanbul'da Büyük Ada'da oturmaktadır. Burada genellikle günlerini gezmeye ve tembellik yapmaya ayırmaktadır. Kır kahvesinde kahve yapmayı dahi tam olarak bilmeyen bir kahvesi ile zaman geçirmektedir. Çünkü son bahar aylarında adada buradan başka pek bir şey kalmamaktadır. Birde yazarın en sevdiği şey Büyük Ada'ya gelen kuşlardır. Fakat son iki yıldır kuşlar buraya uğramamaktadır ve bu durum yazarı üzmektedir. Kuşların neden Büyük Ada'ya gelmediğini bir gün öğrenir. Özellikle son bahara doğru birçok farklı insan ellerinde kafesler ile buraya gelen kuşları yakalamakta ve onları yemektedir. Yazar kimseyi doyurmayacak büyüklükte olan etlerine rağmen insanların bu kuşları nasıl öldürdüğünü anlamamakta ve bu duruma şaşırmaktadır. Bu işlerin başında ise Kostantin adında bir tüccar bulunmaktadır. Bu tüccar çocukları ayartmakta ve kuşların yakalanmasını sağlamaktadır. İnsanlar kafeslere ökseleri bağlamaktadır. Çığırtkan kuşun yardımına gelmek isteyen kuşlar, yardım etmeye gelirken bir tuzağa düşürülmektedir. Bu sayede kuşlar yakalanmaktadır. Kuşların yakalanması yazarın çok sevdiği kuşları görememesine yol açmaktadır. Küçücük kuşların yakalanarak yiyecek olarak görülmesi çok acımasızca gelmektedir. Aynı zamanda kuşların bambaşka bir hisside bulunmaktadır. Bu kuşlar yazara her konuda ilham vermektedir. Yazarın çok sevdiği kuşlar, sonbahar mevsiminin getirdiği benzersiz güzellikler, deniz ve denizin hoşluğu, güneş ve meyveler gibi yazara edebiyat, şiir, resim ve musiki gibi birçok duyguyu yaşatmaktadır. Yazar giderek kuş seslerine daha da hasret kalmaktadır. Zaman geçtikçe gördüğü kuşların son kuşlar olabileceğini düşünmeye başlamaktadır. Eğer bu şekilde avlanmaya devam edilirse kuşların neslinin tükeneceğine inanmaktadır. Aynı zamanda yazar devletin ve belediyelin bu gibi işlerle ilgilenmemesinden de şikayetçidir. Devletin ya da belediyelerin bu gibi işlerler ile ilgilenmemesi küçücük kuşların canından olmasına sebebiyet vermektedir. İnsanlar kendi çıkarları uğruna ufacık canlıları ortadan kaldırmaktadır. Yazar insanların doğaya verdikleri bu zarar yüzünden büyük bir haksızlık olduğunu düşünmektedir. Yazara göre doğa giderek yok olmaktadır. Küçücük kuşlara dahi insanlar çıkarları uğruna saldırmaktadır. Bu durumda doğanın giderek daha da kötü etkilenmesine sebebiyet vermektedir.Doğa zaman içerisinde yok oldukça bundan zarar görecek tek unsur yine insanın kendisidir. Yazar ele aldığı bu hikayede doğanın giderek daha da kötü etkilendiğini dile getirmek istemiştir. Doğa git gide yok olmaktadır ve yazar bu durumdan yakınmaktadır. Eğer bu süreç bu şekilde devam ederse ileriki nesiller ne bu son kuşları ne de doğanın farklı güzelliklerini görebilecektir. Özellikle doğanın yeşil güzelliğini göremeyecek bir nesil ortaya çıkacaktır. İnsanların mutlaka bu durumun önüne geçmek için adımlar atması gerekmektedir. Ancak insanlar doğayı korumak yerine ona zarar vermeye devam etmekte ve yavaş yavaş yok olmasına sebebiyet vermektedir. Tıpkı son kuşlar gibi her şey bir son bulmakta ve doğanın güzelliklerinden insan oğlu olabilecek en hızlı şekilde uzaklaşmaya ve kopmaya başlamaktadır. - Son Kuşlar, tıpkı Havuz Başı gibi 1952 senesinde yayınlanmış olmasına rağmen Havuz Başı'nın aksine son derece güncel hikayeler içermektedir. - Toplam on dokuz öykü olan kitapta, öykülerin on altı tanesi Burgaz Adası'nda, iki tanesi kentte ve bir tanesinde bir Çerkes köyünde geçmektedir. - Kitaptaki öykülerin on sekiz tanesi şimdiki zamanda geçmektedir ve anlatıcı bir hikaye dışında birinci tekil kişidir. - Bu kitapta anlatıcı açısından en büyük fark yazarın diğer kitaplarında anlatıcı yazar harici biri gibi görünmekteyken bu kitapta anlatıcının Sait Faik'in bizzat kendisi olduğunun açık olmasıdır. - Kitaba ismini veren Son Kuşlar isimli hikaye tabiatın yok edilmesine karşı çıkan çevreci bir dille yazılmıştır.


Susuz Yaz Kitabı on bir öyküden oluşmaktadır. Hasan Karabaş: Köylünün ve kardeşinin hakkını yiyen karakterdir. Osman Karabaş: Abisi tarafından haksızlığa uğramıştır. Hasan'ın kardeşidir. Bahar: Önce Osman Karabaş, ardından da Hasan Karabaş'ın eşi olmuştur. Urla'nın Bademler köyünde yazlar hep kurak geçer. Bu durum köylüleri zor durumda bırakmaktadır. Köylülerin ektikleri tarlaları sulamak için kullanabilecekleri tek bir su havuzu vardır. Önceleri tüm köylüler bu havuzu sulama için kullanır, daha sonra Hasan Kocabaş adında bir köylü kendi tarlasından gelen bu su havuzunu köylülerin kullanımına kapatır. Bunu fark eden köyün ileri gelenleri Hasan Kocabaş'a gider ve itiraz eder. Köylüler, Hasan'ın yaptıklarına çok kızarak evlerine dönerler. Zaman geçtikçe bu su sıkıntısı köylülerin başını belaya sokar. Çözümü adliyeye gidip dava açmakta görüyorlar. Dava açılıp mahkeme günü geldiğinde Hasan, suyun kendi tarlasından geldiğini ve bu suyu kimseye kullandırmaya hakkının olmadığını savunur. Hakim, konuşmalar doğrultusunda Hasan'ı haklı bulur. Köylü yine eli boş döner. Bu su davası yüzünden tüm köylüler Hasan'a düşman olur. Nerede görseler kötü davranırlar. Bu düşmanlık artık dayanılmaz bir hal alır. Köyden birkaç tarla sahibi, geceleri Hasan'ın evini izleyip rahatsız eder, bazı sesler duyan Hasan şüphelenir ve dışarı çıkar. Birkaç kişinin gölgesini görür, bu yüzden silahını alır ve ateş eder, onları arkadan takip eder ve birini vurur. Daha sonra panik içinde eve döner. Sabah Hasan'ın vurduğu adam ölür, jandarma Hasan'ın evine gelir ve ifadesini alır. Hasan, suçu evde birlikte kaldığı evli kardeşine yüklemeyi düşünür ve planlar. Kardeşi ile konuşur ve suçu üzerine almasını söyler, kendisine her ay para göndereceğine ve karısına iyi bakacağına söz verir. Bunları duyan kardeşi kabul eder ve suçu üzerine alır. Kardeşi hapse girer. Hasan söz verdiğini zamanında yapmaz. Kardeşinin köyde öldüğü haberini de etrafa yayar. Bunun üzerine kardeşinin karısını düğününe götürür. Abisi yıllar sonra hapisten çıkar, durumu görünce kardeşinin karısıyla evlendiğini öğrenince sinirli bir şekilde kardeşini vurur. Gülsüm adında bir kadının Hacer adında bir kızı vardır. Bu kız, köyün en gereksiz çocuğu Şerif Ali'ye aşıktır ve oğlan da kızı sever. Bir gün Gülsüm Kadın, kızını ve oğlunu kapının önünde birbirine bakarken yakalar ve öfkelenir. Önce çocuğun yanına gider ve kızarak korkutur, sonra kızına söylenir ve sinirlenir. Gülsüm Kadın ne kadar sinirli olursa olsun, kız ve oğlan bir gün kaçıp köyü terk etmeye karar verirler. Kızının kaçtığını öğrenen kadın, oğluna haber vererek tüm akrabalarını toplayarak kızı ve Şerif Ali'yi aramaya giderler. Bu arama sürerken, Hacer'in kardeşi Mahmut'u görmediğini söylediği için Hacer'in kardeşi Mahmut'u tüfekle vurur. Urla'nın bir köyünde Tülü adında ünlü bir deve varmış. Bu devenin ünü tüm Ege bölgesinde duyulmuştur. Bütün deve güreşlerinde kazanır. Bir gün kendisi gibi ünlü bir deveyi yener. Bu durumu sindiremeyen deve sahibi, Tülü'nün ahırına girerek onu ateşe verir. Dağlı adında bir adam vardır. Bir gün evde ailesiyle yemek yerken kapılarına bir adam gelir. Onu Muharrem adında birinin gönderdiğini söyler. Dağlı'ya sessizce Muharrem'in haraç istediğini söyler. Bunu duyan Dağlı bunalıma girer ve paralarının saklandığı yerden istediği miktarı alır ve gelen adama verir. Dağlı bu durumdan sıkılır. Bir gün Muharrem ile tanışırlar. Muharrem kendisini tahrik edecek sözler söyler, Dağlı çok sinirlenir. Muharrem Dağlı'ya bir gün hesaplaşacaklarını söyler. Günler geçer, bir gün Dağlı yolda Muharrem ile karşılaşır. Muharrem ona kırıcı sözler söyler ve hesaplaşacakları günün geldiğini anlar. Dağlı, Muharrem'i silahıyla vurur. Duvar ustası Azem adında bir adam vadır. Bir gün ailesiyle yemek yerken oğlu Zeynel'in üzgün duruşu dikkatini çeker. Diğer kardeşler ise üzgün olmalarının nedenini, bölgedeki Arabacı Salih'in çocuklarının Zeynel'i kızdırıp kavga ettiğini anlatıyor. Babası bunu öğrendiğinde, kendi bakış açısına göre daha büyük olan oğluna bir bıçak alması ve kendini koruması söyler. Zeynel ile birlikte markete gidip bıçak alırlar. Zeynel kendisine bıçak alınca büyüdüğünü hisseder ve gurur duyar. Urla'da yaşayan Abdi adında bir adam vardır. Abdi çocukken annesi tarafından ayağına sertçe vurulmuş ve sakat bırakılmış, bunun üzerine annesi evi terk edip gitmiştir. Babası bir çiftçidir. Abdi onun elinde büyür. Kötü durumlara maruz kalmıştır. Bir gün bir kafede otururken bir adam eğlenecek birini arar ve o kişi Abdi'dir. Onu sinirlendirecek şeyler söyler. Bunun üzerine Abdi kafasına demirle vurarak öldürür. Abdi bu olaydan sonra hapse girer. Onu seven iki arkadaşı bir avukata durumu anlatır ve yardım ister. Avukat, Abdi'yi ziyaret etmek için cezaevine gider. Durumun arkadaşlarının söylediği gibi olduğunu söyleyen Abdi, uzatmaya gerek olmadığını söyleyip biraz kestirir. Abdi, adamın kendisine söylediği geçmişle ilgili ağır sözlerle yüzleşmek istemediği için kendini savunmanın gereksiz olduğunu söyler. Bu öyküde Gülsüm isminde bayanın kocası tarafından acımasızca öldürülmesi konu edinir. Eğlen Hoca adında bir kasaba var. Bu yer, zamanında üzücü bir olay nedeniyle sudan tatsız hale gelir. Esma ve İsmail adında iki genç evlenir. Bir gün teknede yürürken Esma'nın çevresi suya düşer. Bunu gören İsmail hemen suya atlar ve ortamı bulmaya çalışır. Ama İsmail bir daha o sudan çıkamaz. O günden beri Esma her gün İsmail'in suya düştüğü yere gelmiş ve yolunu izlemiştir. Cumhuriyet alanında şov yapacak bir oyuncu var. Bu oyuncu iki genç köylüyle tanışır ve sohbetiyle dikkatlerini çeker. Ünlü oyuncuları çok iyi tanıdığını ve onlar hakkında bazı gizli detayları bildiğini söyler. Ama söyledikleri doğru değil. Amacı kendini ünlü bir aktör olarak tanıtmaktır. Daha sonra anlattıklarından pişmanlık duyarak iç dünyasına çekilir ve bir başına üzüntü yaşar. Oduncu olarak çalışan Sedat Ören adında bir adam vardır. Bu adam çevre kasabalardaki orman görevlilerine rüşvet verir ve ormanları dilediği gibi kullanır. Bir gün çevre kasabalardan kahveler alarak Yalı kasabasına gider ve orman memuru Turhan ile konuşur ve Sedat'ı görmezden gelmesini ister. Ama Turhan sert bir cevizdir. Para konusunda anlaşamazlar, bu yüzden Sedat, Turhan'ı kafayı bulana kadar içirir. Alkolün etkisinde kalan Turhan, köyde bir olaya sebep olur ve polis karakolu olur. İşinden yasaklanmıştır. Sedat Ören bu durumdan yararlanır ve kasabada işini rahatça yapar. Bu hikayede avukatın müvekkiliyle ilgili kısa bir anısı anlatılır. Necati Cumalı Susuz Yaz ı 1960 yılında yazdı. Kitapta yer alan öyküler, Cumalı'nın avukatlık yıllarında edindiği vurucu gözlemlerinden kaynaklanıyor, toplumumuzun özellikle kırsal kesiminde, Habil ile Kabil söylencesinden beri var olan şiddet yasalarının acımasız görüntülerini sergiliyordu. Cumalı, kitaba adını veren Susuz Yaz da edebiyat alanında ilk kez suyun bölüşülmesinin önemine değinmişti. 1964 yılında öyküden sinemaya aktarılan filmi ALTIN AYI ile ödüllendiren Berlin Film Festivali Jürisi, kararında gerekçe olarak konusunun taşıdığı önemi gösteriyordu. 20 yıl arayla 80'lerde Su Yılı ilan eden UNESCO, petrolün yerini 21. yüzyılda suyun alacağı, suyun bölüşülmesinden çıkacak anlaşmazlıkların savaşlara yol açabileceği konusunda bütün üyelerini uyarıyordu. ÇAĞDAŞ YAYINLARI, her kitaplıkta yer alması gereken edebiyatımızın şimdiden klasikleşmiş bu eserinin onuncu baskısını güvenle okuyucularına sunar.


Hacı Ali Efendi: Ev sahibi, gayet nazik, kibar, yardımseverdir. Bursa eşrafından tanınmış saygı gösterilen bir insandır. Hafız İlyas: Cer Hocası Muğlalı Hacı Hafız Yunusun oğludur. Yüzsüzdür, vurdumduymaz bir kişidir. Yazar, hikayede toplumsal faydaya vurgu yapmış ve köhne medrese eğitiminden yola çıkarak oluşturulmuş bir komedi unsuru taşıyan trajik bir komik vakayı konu edinmiştir. Hoca Ali Efendi'nin Bursa'daki konağına Muğla'dan bir misafir gelir. Gelen kişi, arkadaşı Hacı Hafız'ın oğlu Hafız İlyas'tır. Hafız İlyas, buyur edilen sedire değil de bir şilteye oturur. Bunun üzerine Hacı İlyas, konuğunun medrese okumuş, terbiyeli bir adam olduğunu anlamış ve çevredekilere Bakalım bu adamın terbiyesi hanginizde var? diye sormuştur. Hoca Ali Efendi'nin yanında rahmetli Hacı Hafız'ın değeri çoktur. Bu yüzden oğlunu mutlu bir şekilde ağırlamıştır. Ertesi sabah ezan vaktinde Hafız İlyas bahçedeki çardağın altına oturur ve Kuran okur. Gün boyunca yerinden hiç ayrılmayan dört öğün yemeğini de usulüne uygun yemiştir. Ancak Hafız Efendi günlerce evde kalmaya, gün içinde yiyip içmeye, bahçede Kuran okumaktan başka bir şey yapmamaya başlar. Aradan haftalar geçmesine rağmen evden çıkmak istediğine dair hiçbir belirti vermez. Aynı zamanda kullanıcıdan gelen zamanlardan herhangi bir belirti ile Hacılı Efendi'nin ağzını birdenbire vermemiştir. Hacı Ali Efendi, bahçesini gezerken yetiştirdiği salataların eskidiğini ve bittiğini görmüş. Yanında meyve bile kalmamıştır. Hafız İlyas Hacı Ali Efendi'nin bahçedeki salatalıklara ve meyve ağaçlarına baktığını gören Hafız İlyas, hemen dua etmek için durup durumu kurtarır. Ancak Hafız İlyas'ın sessizce ortalıkta dolaştığını, ortalığı karıştırdığını ve kapı deliklerinden baktığını görenler vardır. Bu durum gözünü evine ve kızına dikmiş ve evlilik kaygılarını fark etmeye başlayacaktır. Evin kızını kandırmak için Arzu ile Kamber, Kerem ve Aslı'nın hikayelerinden beyitler okuması bardağı taşıran son damla haline gelir. Sonunda Hacı Ali Efendi, Hafız'a İstanbul'da bir iş bularak vapur biletini alarak onu trene bindirir. Hacı Ali Efendi ondan kurtulduğuna sevinip uyuduğunda, bu haberle irkilir. Hafız trenden inerken vapur iskelesinde biletlerini satmış ve eve dönmeye çalışır. Bunun üzerine Hacı Ali Efendi evden çıkıp, müzmin misafirinden kurtulmak için kaplıcaya gider. Ancak kızı Elif evde kalmak için bir bahane bulur ve evde bir bekçi bırakırlar ve eğer Hafız nöbetçiye gelirse kapıyı asla açmaması emredilir. Hacı Ali, diğer aile fertleri ile birlikte kaplıcaya gidip günlerini huzur içinde geçirirken, Hafız tekrar eve gelir ve bekçiyi aldatarak konağa yerleşir. Hacı Ali Efendi kaplıcadayken bir komşudan Hafız'ın evde olduğunu öğrenmiştir. Bunun üzerine Hafız Ali eve koşarken Hafız'ın kızı Elif'i de baştan çıkardığını söyler. Hafız ve Elif'in çifte güvercin gibi iç içe olduğunu da görür. Sonuç olarak Hafız iyi bir dayak yiyip hastaneye kaldırılmış ve Hafız Ali kızı Elif'i iyice kovalamıştır. Bunu duyan komşular, Hafız Ali'yi Allah'ın Misafirini dövdüğü için suçlarlar ve Hafız İlyas'ın çekeceği acılar bununla da kalmaz. - Tanrı Misafiri adlı hikaye kitabı Reşat Nuri Güntekin'in ilk baskısı 1956 yılında yapılmış olan birkaç hikayeden oluşan hikayelerini bir araya getirdiği bir eserdir. - Bu hikaye kitabında esere adını veren Tanrı Misafiri adlı öykü yanında yasemindi Yuva, Bir istifa adlarındaki hikayelerden oluşur. - Tanrı Misafiri adlı öyküde de yazar sosyal faydayı öne çıkarmış, medrese eğitimin köhneleşmesi üzerinden hareketle oluşturulan komedi unsuru öne çıkan trajik komik bir vakayı ele almıştır. 'Tanrı Misafiri'; Reşat Nuri Güntekin'in Türkiye toplumunun her kesiminden eşsiz insan manzaralarını ustalıkla sunduğu hikayelerini kapsar. Hikayelerin adları bile yazarın geniş yelpazesi hakkında fikir vericidir: Tanrı Misafiri, Yasaminli Yuva, Deniz Banyosu, Münzevinin Esararı, Yanakları Taksimi, Gece Ziyaretçileri, Su Çekme ve Bulaşık Yıkama, Şapka Duası, Bir Aile Meselesi, Medeni; Günahlar, Bir İstifa, Bir Centilmen, Porselen Çay İbriği, Hatıra Defteri, Kesatlık, Bir Modern Genç Kız, Sinema, Çocuk ve Sokak, Biçilmiş Kaftan, Bir Artist, Diplomasız Doktor, Hasta Çocuk, Bir Gümrük Kaçakçılığı.