Moda dünyasının hem en çok tartışılan, hem de en çok giyilen kumaşlarından biri denim. Uzun ömürlü olması ve moda dünyasında demokratikleşmeyi temsil eden denim kumaşının birçok bedeli var. Bunların başında da yaklaşık iki ay önce yayınladığımız yazımızda olduğu gibi sürdürülebilirlik geliyor. Üretim aşamasında çevreyi bu kadar kirleten bir kumaş olunca da özellikle kot pantolon seçerken sürdürülebilir alternatifler aramaya başlıyoruz. Denim sektöründe sürdürülebilirliğin gittikçe önem kazandığı şu günlerde ise denim dünyasının en sürdürülebilir kot pantolonu belli oldu- G-Star. Bazılarımızın aşina, bazılarımızın ise ismine yabancı olduğu G-STAR gerçek bir denim markası. 1989 yılında kurulan marka için sürdürülebilirlik, kimliklerinin bir parçası. Hatta markanın sosyal sorumluluk direktörü Frouke Bruinsma'ya göre 'Sektörde kalıcı olmak istiyorsanız çevreye verdiğiniz etkiye bakmak zorundasınız'. G-Star'ın yeni çıkardığı denimi G- Star Raw ise geçtiğimiz günlerde dünyanın en sürdürülebilir denimi seçildi. Ürünün bu başarıya ulaşmasını sağlayan özelliklere baktığımızda ise hiç fermuar kullanılmamasından, organik kumaşa, etik üretimden sürdürülebilir yıkama tekniklerine kadar birçok farklı aşamadan oluştuğunu görüyoruz. Fakat G- Star Raw'ı sürdürülebilir yapan ve diğer denim markalarından ayıran en önemli özelliği ise kuşkusuz boyama tekniği. Denim üretiminin en çevreyi kirleten işlemleri arasında bir numarada boyama tekniği var. Denim kumaşları, moda dünyasında neredeyse 120 yıldır aynı teknikle boyanırken G-Star'ın geliştirdiği yeni boyama tekniği sayesinde bu işlemdeki kimyasal kullanımı %70'e yakın azaltılıyor. Böylelikle gereksiz su sarfiyatının da önüne geçiliyor. G-Star'ın sürdürülebilir denimi aslında uzun yılların projesi; geçmişi 12 yıla dayanıyor. Markanın 2006 yılında kurduğu GSRD derneğinde 12 yıldır sürdürülebilirlik üzerine çalışmalar yapan marka, denim sektörünün gidişatında büyük önem taşıyacak bir ilke imza atmayı başardı. G-Star'ın yeni geliştirdiği bu teknikle hem tüketiciler denim kumaşta sürdürülebilirlik hakkında bilinçlenirken, diğer markalarında denim kumaşta sürdürülebilirlik hakkında pozitif adımlar atacağına şimdiden eminiz. - Denim Dünyasında Sürdürülebilir Uygulamalar yazısını okumak için tıklayınız. Istanbul doğumluyum.Nişantaşı Işık Lisesi'nin ardından lisans eğitimimi London College of Fashion'da Fashion Design& Development bölümünde tamamladım. Istanbul'a dönüp bir sene Vakko'da satın alma ve merchandising asistanlığı yaptıktan sonra Londra'ya geri dönüp yine LCF'de Moda Yönetimi ve Stratejik Moda Pazarlaması yüksek lisansı yaptım. Mayıs 2016'dan beri Moda Kariyeri'nde içerik editörüyüm.


Moda gündeminden bir son dakika haberi İngiliz Vogue'undan geldi. İngiliz Vogue'unun 25 yıldır genel yayın yönetmeni olan Alexandra Shulman Ocak ayında istifa edeceğini basına bildirmişti ama Shulman'ın yerine geçecek isim hakkında kafalarda soru işaretleri vardı. Dün itibariyle bu isim belli oldu. British Vogue'un yeni Genel Yayın Direktörü Edward Enninful. Aslen Gana'lı olan ama Londra'da büyüyen Enninful moda sektörüne i-D dergisinde çalışarak başlıyor. Dergide editör olduğunda henüz 18 yaşında olan Enninful moda dünyasının gelmiş geçmiş en genç editörleri arasında. Daha sonraları ise İtalyan ve Amerikan Vogue dergilerinde Contributing Editor Katkıda Bulunan Editör- olarak çalışıyor. 2008 yapımı September Issueyu izleyenler bu belgeselde Edward'a sıklıkla rastlayabilir. Hatta Anna Wintour'un, Enninful'un yaptığı çekimleri beğenmemesiyle ona yaşattğı sıkıntıları görebilirsiniz. 2011 yılından beri Conde Nast yayıncılığa ait W Magazine'de Moda ve Stil Direktörü olan Enninful artık dünyanın moda konusunda en önemli kaynaklarından biri olan Vogue'un başındaki isimler arasında. Enninful'un çalışmalarına bakarsak, onun birçok hikayenin arkasındaki gizli güç olduğunu görebiliriz. 90'lı yıllarda grunge'ın en popüler olduğu dönemde çalıştığı dergilerde ve çekimlerde sık sık bu akımı vurgulamasıyla tanıdığımız biri Enninful. Aynı zamanda da Vogue İtalya'da derginin en fenomen sayılarından olan The Black Issue Siyah Seri'nin çıkarılmasında da büyük payı var. Stoklarda anında tükenen ve Conde Nast'ın 40,000 adet daha sipariş verdiği bu sayının amacı moda dünyasında siyahi renkteki insanların da eşit şartlarda yer almasını sağlamak ve farkındalık yaratmaktı. Enninful aynı zamanda bugüne kadar Missoni, Dolce& Gabbana, Christian Dior ve Fendi gibi birçok lüks markanın reklam kampanyaları için de çalışmış bir isim. Yani 45 yaşındaki Enninful, hakkında bilinenlerden çok daha fazlası var. Yabancı basında büyük yankı uyandıran bu haberi sadece bir genel yayın yönetmeni değişikliği olarak görmek yanlış olur. Yaklaşık 100 yıldır faaliyet gösteren İngiliz Vogue'undaki ilk erkek genel yayın yönetmeni olarak tarihi bir ana imza atmış oldu Enninful. Moda tasarımcılarının sıklıkla erkek olduğunu ve kadınlara bu konuda daha fazla yer verilmesi gerektiği, endüstride tartışılan güncel sorunlar arasındaydı. Enninful'un İngiliz Vogue'undaki ilk erkek genel yayın direktörü olması ise dergilerdeki benzer pozisyonların kadınların egemenliğinde olduğunu gösteriyor belki de. 1 Ağustos'ta görevi devralacak olan Enninful hepimizi daha dinamik bir Vogue konusunda umutlandırıyor.


Dedemin mesleği nedeniyle şehirden şehire giderken çocuklarına her gittiği yerin havasına göre güzel kıyafetler diken anneannemin bu sevdası vefatına kadar devam etti. Onun için örgü, dikiş, sevdikleri için yarattığı kıyafetler sadece daha uygun fiyata güzel giyinmek değil, aynı zamanda giysiler aracılığıyla tutkusunu paylaşmak demekti. Olgunlaşma enstitüsü mezunu anneannem el becerisiyle sadece kendisini ve ailesini şık giydirmekle kalmadı aynı zamanda Ankara'da Orkide adında bir mağaza açtı. Elleriyle yaptığı şapkalarını kadife kumaş, dantel ve çiçeklerle süsledi ve mağazasında bunları satarken kendi özgürlüğünü kazanmanın ve üretken olmanın muhteşem hazzını yaşadı. Bir de torunlarına bugün anlatmamız için güzel bir miras bıraktı. Profesör Dr. Çiğdem Kağıtçıbaşı Türkiye'de sosyal psikolojinin kurucularından. Uluslararası psikoloji dünyasında da tanınmış bir bilim kadını. Duke, Harvard, California-Berkeley üniversitelerinde ders vermiş, 200'den fazla makalesine uluslararası atıfta bulunulmuş bir hoca. Şu an Koç Üniversitesi'nde Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin başında. Mesaj aslında oldukça net. Ailevi nedenlerden, kreş hizmeti gibi sosyal yardımların yetersizliğinden ya da fırsat eksikliğinden çalışamayan kadınlar işgücüne katılmaya karar verirlerse öncelikle kendilerine ve ailelerine, ardından da Türkiye'nin ekonomik ve sosyal gelişimine yapacakları katkı çok büyük. İş hayatına ara veren kadınların yeniden çalışmaya başlamasına destek olmak amacıyla kurulan Yeniden biz derneği bu alanda çok aktif çalışmalar yürütüyor. Şimdi de moda ve tekstil sektörüne gelelim. Sektörde çalışanlar rakamlara ihtiyaç duymadan onaylayabilirler, bu sektör kadın işgücüne fırsat veren bir sektör. Bunun nedeni modanın gerektirdiği hassasiyet, görsel kabiliyet ve yaratıcılık mı yoksa tekstil sektörünün önem verdiği ince el emeği mi, yoksa modanın kadınların vazgeçemedikleri bir tutku olması mı bilemiyorum, fakat moda hem gardrobumuzun hem de iş hayatımızın bir parçası. Rakamlara gelirsek, Türkiye İstatistik Kurumu 2013 hane halkı işgücü verilerine göre Türkiye'de tekstil sektöründe çalışanların yaklaşık yüzde 43'ü kadın. Bu rakam umut veriyor. Bir de kadın girişimciler var. Küçük ve büyük ölçekli girişimler heyecanlandırıyor. Bugün yaratıcı fikirlerini dijital araçların da yardımıyla hızlı ve masrafsız bir şekilde potansiyel müşteri kitleleri ile buluşturup kendi markalarını yaratan girişimciler var. Şeyma Selman gibi, daha öğrencilik yıllarında instagram üzerinden kendi tasarlayıp diktiği ürünleri satmaya başlayan tasarımcılar hiç de az değil. Bazı girişimci markalar yatırımcıların ilgisini çekip destek de alabiliyorlar. Bunlara bir örnek Arya yatırım fonundan yatırım desteği alan Tukutukum markası. Tukutukum 2014 yılında Tuğba Kuzdere tarafından kuruldu. Bir diğer ilham verici örnek Cashmere in love markasının geldiği nokta. Parsons mezunu olan Esra Bezek Dikencik tarafından 2007 yılında kurulan Cashmere in love bugün Bebek'teki flagship mağazası dışında Amerika, Avrupa ve Asya'da farklı noktalarda satılıyor. Kaşmiri modern kesimlerle yorumlayan marka girişimlerin nasıl sürdürülebilir ve global bir iş modeline dönüşebileceğine örnek. Günümüzün kadın girişimcileri ile 50'li yıllarda el işi şapkalarını satmaya çalışan anneannemin devirleri farklı ama bir ortak özellikleri var: Tutkularından vazgeçmemeleri ve şartlar ne olursa olsun kendi amaçlarına odaklanmaları.


Alberta Ferretti, Lancome ve Burberry gibi prestijli markaların yüzü olmasının yanı sıra aslında Watson moda sektöründeki büyük sorunlarla yakından ilgileniyor. Bunların en başında gelenlerinden biri de sürdürülebilirlik. Eco-Age'in bir projesi olan Green Carpet Challenge'ın en kuvvetli savunucularından biri Emma. 2015 yılında GCC ile anlaşma imzalayarak kırmızı halıda her giydiği parçanın sürdürülebilir olacağının garantisini verdi. Bu parçalar içinde en beğenileni Met Gala'da giydiği Calvin Klein tasarımı olan ve atık plastik şişelerin geri dönüştürülmesiyle yapılmış monokrom parçaydı. Diğer bir örnek ise Emilia Wickstead tasarımı, Beauty and the Beast'in galasına giydiği bu tasarım. Emma'nın sürdürülebilirlikle olan deneyimlerini sadece GCC ile kısıtlayamayız. Günlük hayatında da sık sık sürdürülebilir markalar tercih eden Emma, Zady isimli sürdürülebilir marka için bir kapsül koleksiyon bile hazırladı. İnsanları alışveriş yaparken daha duyarlı markalar kullanmaya yöneltmek için The Press Tour adlı bir instagram hesabı da mevcut. Emma'nın günlük hayatında kullandığı sürdürülebilir parçaların nereden olduğunu bulmak için siz de The Press Tour'u takip edebilirsiniz. Sadece moda'da değil, Emma kadın hakları ve benzer konularda da aktif. 2013'te Birleşmiş Millerler İyi Niyet Elçisi seçilen Emma, sık sık BM konseyinde kadın hakları, insan hakları ve eğitim gibi konularda konuşmalar yapıyor. Bangladeş ve Zambia'da kız çocuklarının eğitimi için yer aldığı kampanyaların yanı sıra BM'nin HeforShe adlı kadın hakları için başlattığı kampanyanın da öncü isimlerinden biri. Sinema ve film dünyasının dışında çok daha farklı bir yönü bulunan Watson, Sürdürülebilirik haftasında bizlere bu sektörde herkesin işin ucundan tutup, modayı daha 'temiz' bir platform yapabileceği konusunda umut veriyor. Henüz 26 yaşındaki Watson'ın daha yolun başında olduğunu söyleyebiliriz.


Avrupa ve Amerikadaki öğrenciler üniversite başvurularını tamamlarken BoF sektörün önde gelen moda okulu eğitmenlerine moda okullarına kabul edilmek için başvuru yapan öğrencilerde neler aradıklarını sordu. Moda eğitimi almak hiç bu kadar moda olmamıştı. Endüstrinin popülaritesi arttıkça moda ile ilgili derslere katılmak için başvuran öğrenci sayısı da her geçen gün artıyor ve rekabet git gide kızışıyor. Bugünlerde bu derslerde yer almak için başvuran o kadar fazla insan var ki, 20 sene önce olsa kabul edeceğim insanların neredeyse üçte birini reddetmek durumunda kalıyorum. diyor Londra'nın en prestijli okulu Central Saint Martins'in müdürü Willie Walters. Moda eğitimi sektörü, bu artan talebi karşılamak için içlerinde ünlü enstitülerin de bulunduğu devlet okullarının yeni dersler açıp kontenjanlarını arttırmaları ile hatrı sayılır derecede büyümüş olsa da, devlet tarafından dikte edilen kotalar ve fon sıkıntıları yüzünden sektör hala oldukça kısıtlı imkanlara sahip. Bu nedenle seçilmiş bir okulda yerinizi garantilemek gün geçtikçe daha da zorlaşıyor. Adaylar, kabul alması en zor bölümler için onbinlerce uluslararası başvuru arasından öne çıkmak zorundalar. Yine de bu kıyasıya rekabet göz önünde bulundurulduğunda röportaj yapılan tüm eğitmenler, başvuru yapan öğrencilerin istenilen kriterler doğrultusunda yeteri kadar iyi hazırlanmadıklarından şikayetçi. Başarılı olmak için, çoğu Instagram kuşağı çocuğu olan adaylar dijital devrim gerçekleşmeden önce eğitimini tamamlamış bir jüriyi etkilemek zorundalar. Ama eğitmenlerin büyük bölümü yeni medya araçlarının, dijital yaratıcılığın ve deyim yerindeyse nevi şahsına münhasır bir tarzın göz ardı edilmekten çok teşvik edilmesi gerektiğini savunuyor. BoF 2017 girişli öğrencileri seçecek kadroda bulunan ve bölümleri en çok başvuru alan bölüm başkanlarından tavsiyelerini paylaşmalarını istedi. Öğrencilerin gerçekten çok fazla çalıştıkların görmek istiyorum. Başvurularına ellerinden gelen herşeyi koymuş olmalılar. Başvuru sürecimizin ilk etabı 10 sayfalık online bir portfolyo hazırlamak. Bu sayfalarda adayların yarattığı orijinal şeyleri görmek istiyoruz. Özgün ve tasarım olarak göze çarpan birşeyler arıyorum. Zariflik, duyarlılık, güçlü bir çizim yeteneği ile karşılaşabilirim. Aynı zamanda biraz dağınık, dinamik, renkli ve sert köşeli ama kendinden emin ve net duruşu olan bir çalışma da olabilir. Lütfen moda dergilerinden yırttığınız sayfalarla gelmeyin çünkü sosyal medya ikonları dikkatimizi çekmiyor. Zaten hali hazırda moda sektöründe var olan bu olgunun yaratıcılığı teşvik etmekle bir bağlantısı yok. Eğer mülakata çağırılıyorsanız, bu sizinle ilgili daha çok şey öğrenmeye hevesliyiz demektir. Bu durumda baktığım 10 sayfanın aynı özenle hazırlanmış 50 sayfalık bir dosya içinden seçilmiş olduğuna inanmak isterim. Öğrencilerin bize gösterecekleri çalışmalar çok çeşitli olmalı. Önünüze gelen şeyin devamlı kendini tekrar ediyor olması çok sıkıcı. Mülakatlarda soru sorduğumuzda ise doğal cevaplar bekliyoruz. Her öğrencimizin telaffuz ve sözlü ifade becerilerinin mükemmel olması gerekmiyor. Okulumuzda karakter çeşitliliğini amaçlıyoruz. En kötüsü de görüşme boyunca gösterilen 10 sayfada tıkanıp kalmak ve konuşmayı daha ileri götürememek. Fiona Dieffenbacher, Güzel Sanatlar Moda Tasarım Bölümü Direktörü, Parsons The New School of Fashion. Öne çıkan adaylar hem çalışmalarının karakteriyle hem de başvurularının yazılı ve akademik özellikleri ile söyleyecek özel birşeyleri olduğunu anlatmayı başaranlar oluyor. Öğrenciler sanat ve tasarım alanlarında lise yıllarından beri süre gelen tutkularını ispat ederek kendilerini gösterebilirler. Edindikleri akademik bilgiler, katıldıkları müfredat dışı aktiviteler, yaz okulları, hafta sonu programları ve ilgi alanları ile alakalı stajları bu konuda dikkat çeken noktalar. Adayların aynı zamanda toplumdaki yerlerini nasıl tanımladıkları ve bunu nasıl anlattıkları da oldukça önemli. Yeni gelen öğrenciler için yaratıcı süreçlerini ve kavramsal düşünme yeteneklerini görebileceğimiz çok yönlü bir portfolyo görmek istiyoruz. Öğrencilerden istediğimiz yazılı belgeler ise kendilerini bize daha iyi anlatmaları ve Parsons için neden iyi bir aday olduklarını kanıtlamaları için bir şans. Onları bu fırsattan olabildiğince faydalanmaları için cesaretlendiriyoruz. Bu sayede sadece çalışmaları hakkında konuşma fırsatını değil aynı zamanda bu çalışmayı uygun ifadeler kullanarak bir konseptin içine oturtma fırsatını da buluyorlar. Bizi en çok etkileyen adaylar çalışmalarını olgun bir şekilde ve güzel bir dille etkilendikleri sosyal, ekonomik, politik, kültürel ve tarihsel olaylara bağlayarak anlatma becerisine sahip olanlar. Bahsettiğimiz bu özelliği üniversite seviyesindeki sanatçılar ve tasarımcılarda bile bulunması zor, bu nedenle yeni başvuran birinde bu ışığı görmek adayı hemen diğerlerinden ayırıyor. 100 kişilik kontenjanımız için 1.000 başvuru alıyoruz. Adaylar kesinlikle bir temel ders almış olmalılar. Bu bizim ilk kriterimiz. Ardından online olarak filtrelemeye başlıyoruz. Bu aşamada bize gönderdikleri portfolyoları inceliyoruz, bunun ardından kimi mülakata çağıracağıma karar vermek çok da zor olmuyor. Bir adayın çizim defterine baktığınızda fikrin gelişmesine etki eden düşünme aşamasını görebilmelisiniz. Bu, ne önünüze gelen son çizimle ne de ilk karalamayla anlaşılabilir. Çalışmaları üzerinde değişiklikler yapmaları iyi aslında hata yaptıklarını gösteren herşey önemli. Bazen onların yaratıp sonra üzerini çizdikleri bir şeyi arıyor olabiliyoruz. Böyle işler mükemmel bir özenle ve çok düz hazırlanmış bir portfolyodan daha enteresan. Ülke dışından gelen adaylarla durum çok daha zor çünkü kabul sürecini mülakatlar olmadan yapmak zorundasınız. Normalde 350 civarı öğrenci davet ediyoruz. Tüm adayları tek tek mülakata almak için yeterli zamanımız olmadığından grup görüşmeleri düzenliyoruz ve bu sistem uzun zamandır sorunsuz bir şekilde çalışıyor. Adaylarımızın nasıl göründükleriyle pek ilgilenmiyoruz. Benim için önemli olan kibar, profesyonel ve öğrenmeye açık olmaları. Ne giydiklerinin önemi yok. Bir sonraki kreatif direktör olacaklarsa birşeye bakıp taklit etmek yerine onu sıfırdan yaratmaları gerekiyor. Frances Corner, Üniversite dekanı, London College of Fashion. Öncelikle adayın başvurduğu programı çok iyi araştırmış olması gerekiyor. Ardından baktığımız kriterler; yaratıcı düşünce, iyi araştırma ve analiz kabiliyeti. Adayların onları tetikleyen ve motive eden şeyleri bulmaları, bu motivasyonu geliştirmek için en iyi programın hangisi olduğuna emin olmaları çok önemli. Portfolyolara gelince; her sayfa, her çalışma öğrenci hakkında birşeyler yansıtmalı. Çizim defterleri ve günlükler öğrencilerin bir fikri keşfederken nasıl yollar izlediklerini ve kendilerini nasıl geliştirdiklerini anlamak için çok önemli. Aradığımız şey deney yapmanın, deneme yanılma yöntemiyle birşeyler öğrenmenin önemini anladıklarını gösteren her türlü işaret. Limitlerinizi zorlamak ve kendinize meydan okumak zorundasınız. Bu en az çizim yeteneğiniz kadar önemli. Kendine güvenen ve yeteneklerinin bilincinde olan insanlar arıyoruz. Kendine karşı dürüst olmak da bir o kadar önemli. Bunlar şimdiye kadar zaten hep dikkat edilen özelliklerdi ancak günümüzün rekabetçi ortamında daha da büyük bir önem kazandılar. Bizim onlara söylediklerimiz kadar onların da farklı bakış açıları ile bize söyledikleri ve kattıkları çok önemli. Dünya çapında öncü bir moda enstitüsü olarak kalmayı istiyorsanız bu tarz şeylere dikkat etmelisiniz. Bizim aradığımız şey bir hayali ve fikri olan genç ve meraklı insanlar. 10-15 sene önce En sevdiğiniz moda tasarımcısı kimdi? sorusuna Jean Paul Gaultier veya benzeri birinin adını verirlerdi. Ancak şimdi tasarımcı isimlerini ve modanın tarihçesini bilmiyorlar. Bu çağımızın globalleşmesinin bir sonucu ve aslında büyük bir problem de değil. Çoğu aday yeterince hazırlıklı değil. Buraya, gittikleri küçük lisedeki sanat öğretmeninin düşündüğünün tam aksine, aslında hiç de iyi olmayan çizimlerle geliyorlar. Çizim yaptıklarında ışığı ve hacmi algılayabildiklerini görmek zorundayız. Bununla birlikte burada çizim yaparken kullanabilecekleri pek çok teknoloji bulunmakta. Eğer video çekerlerse bunu size gösterebilirler. Hayalleriniz ve ilham kaynaklarınız ne olursa olsun bunları bize göstermeli ve tutkulu olduğunuzu kanıtlamalısınız. Burada 150 kişi içinde yaklaşık 15 farklı milletten gelen adaylardan bahsediyoruz. Oldukça güzel ancak zorlu global bir yarışma, ayrıca bu moda eğitimine özel bir durum. Adayların dikkat etmesi gereken bir diğer konu da işlerinin var olan sisteme çok benzememesi olmalı. Bu gibi durumlarda birkaç sene içinde yanıldığınızı anlıyorsunuz. Hassas şekilde düşünebilen, tasarımı kökten kavramış ve konulara zengin bir hayal gücü ile yaklaşabilen öğrenciler arıyoruz. Referanslarını aldığı yerler ve esin kaynakları çok açık seçik veya fazla yüzeysel ise bu kırmızı alarm demek. Genç nesil devamlı maruz kaldığı celebrity akımından ve televizyondan etkilendiğinde çok belli oluyor. Pratt'de el işçiliğini , konsepti ve konteksti vurguluyoruz. Gelen portfolyolarda bunların pırıltısını görmemiz lazım ki birlikte çalışabileceğimizin kararını verebilelim. Teknik yetenekler, sadece bir konsepti keşfetmek ve anlatmak için değil aynı zamanda fikir üretmek için de yeterince değer görmüyor. Bunun hayati derecede önemli olduğunu düşünüyor ve ders programımızı oluştururken bu konulara oldukça dikkat ediyoruz. Sonuç olarak, kendi jenerasyonları için farklı bir moda sistemi düşünmekten korkmayan, güçlü ve kendine has bir yaratıcı süreç ilerletebilecek öğrenciler arıyoruz. Moda global bir olgu, kültürünüzü, değerlerinizi ve zevkinizi masaya koymaktan çekinmemelisiniz. Herşeyden önce başvuran öğrenciler yaratıcı olmalı. Çok meraklı, cesur ve kültürlü olmak zorundalar. Benim aradığım şey kararlı ve hırslı insanlar ama esnek bir yapıya da sahip olmalılar. İçinde bulunduğumuz endüstri oldukça global olduğundan, insanlar her duruma ve mekana ayak uydurabilir ve grup çalışmasına açık olmalı. Örneğin fotoğrafçılık konusunda istekliyseniz bir sürü fotoğraf çekin ve bana bu konuda tutkulu olduğunuzu gösterin. Çizim yapmayı seviyorsanız, bana çizim yapabilmek için bulduğunuz zamanı nasıl değerlendirdiğinizi çizim defterlerinizle gösterin. Bence adayların yaptıkları en büyük hata tasarım sürecini anlamamaları ya da bu konuya yeterince önem vermemeleri. Global olarak rekabet devamlı artıyor ve her sene dünyanın bir sürü yerinden yüzlerce başvuru alıyoruz. Meraklı, açık fikirli ve motivasyonu yüksek insanlar arıyoruz. Burada dersler oldukça yoğun ve büyük oranda zaman, enerji ve sabır gerektiriyor. Öğrencilerin beyinlerinin her iki tarafını da kullanabilmeleri, aynı zamanda hem rasyonel düşünüp hem renkli bir hayal gücüne sahip olmaları, derslerde başarılı olmaları açısından çok önemli. Başvuru prosedürümüz birkaç adımdan oluşuyor. Başvuru belgelerini dikkatle inceledikten sonra, adaylardan yaratıcı bir portfolyo hazırlamalarını talep ediyoruz. Birebir mülakatlara başlamadan önce öğrenci ile ilgili alabileceğimiz en detaylı bilgiyi alabilmek, onları daha iyi tanıyabilmek ve estetik algılarını keşfedebilmek istiyoruz. Portfolyolarında bize kişisel dünyalarını yaratıcı bir şekilde tanıtmaları gerekiyor. Tasarımcılar, kitaplar, mağazalar, filmler veya tarihi olaylar gibi onlara ilham veren şeyleri kullanabilirler. Tüm bunları nasıl bir araya getirecekleri konusunda tamamen özgürler. Bir kitap, video, çizim defteri veya kolaj sunabilirler. Öğrencilere tavsiyem; tecrübelerini, katıldıkları aktiviteleri, deneyimlerini, hayallerini, ve onlara ilham veren şeyleri anlatarak bize kendilerini en iyi şekilde tanıtmaları. Bizim gözümüzde öğrencinin yaptığı sunum ve konuya olan ilgisi, teknik bilgisinden daha önemli. Profesyonel hayatta da olduğu gibi, günlük çalışma sizi başarıya götüren en önemli etken. Listenin başında yer almak için öğrenciler günlük öğrenme ve çalışma rutinlerinden keyif almalı ve motive olabilmeliler.


Yatağınızda uzanıp alışveriş yapmak, özenle paketlenip size ulaşmış o hediye paketini heyecanla açmak... Bir kısmımız hala önyargılı olsa da çoğumuz online alışveriş yapmaya bayılıyoruz. Durum çılgınlık boyutlarında olunca da hem Türkiye'de, hem global moda sektöründe en popüler 10 internet alışverişi sitesini listelemeden geçemedik. Demet Mutlu tarafından kurulan Trendyol, kısa bir sürede Türkiye'nin vazgeçilmez online alışveriş adreslerinden biri oldu. Hatta Demet Mutlu, The Business of Fashion'ın Moda Dünyasındaki En Başarılı 500 isim listesinde gösteriliyor. E-Ticaret Mag'in raporuna göre, Trendyol Türkiye'de online alışveriş yapan kadınların %70'ine ulaşıyor. Bu gerçekten çok büyük bir rakam. Capital.com.tr'nin haberine göre Trendyol 5. senesinde kara geçen tek e-ticaret sitesi oldu. Her ay ortalama 35 bin'i aşan sipariş sayısı ve 16 Milyon müşterisi ile gerçekten de Türkiye'nin en önemli online alışveriş adreslerinin başında geliyor. Trendyol 2020 ciro hedefini 4 Milyar TL olarak açıkladı. Başlarda markaların kısıtlı sürelerle kampanyalı fiyatlara satılması amacıyla yola çıkan Trendyol, zamanla Trendyol Milla koleksiyonunu üretmeye başladı. Trendyol'un merkez ofisi İstanbul Maslak'ta yer alıyor ve bu alışveriş devinde 1200 kişi çalışmakta. Online alışverişin en köklü ve eski sitelerinden biri Asos. 2000 yılında İngiltere'de kurulmuş Asos tüm dünyada online alışveriş denince akla ilk gelenlerden. Yaklaşık 800'den fazla markanın olduğu Asos aynı zamanda İngiltere'den 140 ülkeye gönderim yapıyor. Asos'un birçoklarımızı çeken yanı genç bir kitleye hitap ediyor oluşu ve çok çeşitli bir fiyat politikasına sahip oluşu. Asos'u ilginç kılan diğer bir nokta da styling. Asos'da editoryal çekimlerin enerjisi ve canlılığı fark yaratıyor. Aklınızda olan ama bulamadığınız bir parça mı var? Büyük ihtimalle onu Asos'da bulabilirsiniz. Asos bir internet alışveriş sitesinden aslında çok daha fazlası, bir komünite ve birçok genç için adeta bir yaşam şekli olmuş durumda. Biraz da rakamlara bakalım o zaman. 2016 yılında Asos'un senelik cirosu %30 artış göstererek 514,6 Milyon Sterlin'e ulaşıyor! Asos'un merkez ofisi Londra'nın Camden semtinde yer alıyor; deposu ise Londra dışındaki Barnsley, South Yorkshire'da. Bu kadar büyük bir şirketin çalışan sayısı 4000'i aşıyor. The Gentlewoman dergisini mi satın almak istemiştiniz yoksa aradığınız bir çift Toga botlar mıydı veya Opening Ceremony bir ceket? İşte tüm bu lüks ve çağdaş tasarımcıları bir araya getiren, Türkiye'nin niş alışveriş sitesi Shopigo. 2012 yılında kurulan site hem seçtiği markalarla hem de Nişantaşı'nda açtığı 'raw design' konseptli mağazası ile Türk moda dünyasına aslında bir çok yenilik katmayı başardı. Daha niş bir kitleye hitap ettiği için Shopigo'nun kullanıcı sayısı yaklaşık 400 bin civarında ve sitede 700'den fazla sayıda marka var. Shopigo da tıpkı Asos gibi bize alışverişten çok daha fazlasını sunuyor; bir yaşam biçimi, bir aidiyet satıyor. Doğruyu söyleyelim, Ali Express denince aklımızda canlanan şey ucuz fiyatlar ve kalitesi pek de iyi olmayan ürünler oluyor. Her ne kadar bu önyargılı gelse de Ali Express'in çıkış noktasını özetliyor: ucuz ve pratik ürünler. Alibaba gruba ait AliExpress e-ticaret sitesi, Jack Ma tarafından birçok online platforma göre daha erken bir tarih olan 1999 yılında kuruluyor. Kıyafetten telefon kablosuna, aklınza gelebilecek her ürünü Çin'den sipariş edebileceğiniz bir site Aliexpress. Aliexpress'in diğer birçok siteden farklı noktası ise ürünleri direkt üreticiden en ucuz fiyata satın alabilmeniz. Aliexpress her zaman e-ticaret dünyasında bilinen bir site olsa da 2014 yılından sonra yıldızı daha da parladı. 2016 yılında Dünyanın en büyük İnternet Şirketleri sıralamasında Linkedin ve Twitter'ı bile geçerek 5. sıraya yerleşti. İşin moda kısmına bakarsak AliExpress'in hali hazırda bir çok dava ile uğraştığını görüyoruz. Sitedeki satıcıların sık sık lüks markaların sahtelerini ürettiği için markalar tarafından dava edilmesi AliExpress'in yükselişini engelleyemeyecek gibi gözüküyor. Boyner Gruba ait olan ve 1971 yılında kurulmuş olan Beymen'in online sitesi Beymen.com Türk lüks müşterisinin vazgeçilmez adresi. 80 bin'den fazla ürünün satıldığı Beymen.com'da mağazalardaki çeşitliliği aratmayacak bir ürün çeşitliliği var. Birçok sitede ürünlerin kalitesinin yanı sıra en az onlar kadar önemli olan pratik site tasarımı Beymen.com'da müşterilerin en rahat faydalandığı noktalardan biri oluyor. Beymen için Türkiye'nin Net-a-Porter'si de diyebiliriz. Boyner Grup da Beymen.com'un ne kadar hızla büyüdüğünü görüp 2016 yılında siteye 6 milyon TL yatırım yapmış. Yurtdışında online lüks alışveriş denince Net-a- Porter akla hep ilk gelen isim oluyor. 650'den fazla markanın bulunduğu Net-a-Porter'de alışveriş yapmak başlı başına bir deneyim. Müşteri servisinin üst düzey olduğu bu sitede hem sitenin tasarımı, hem paketleme, hem de ürününüzün size ulaşma hızı gerçekten rakiplerine fark atabilecek düzeyde. Net-a-Porter aslında alışveriş siteleri arasında daha köklü bir geçmişe sahip, yaklaşık 17 yıldır servis veriyor. Merkezi Londra'da bulunan site zaman içinde büyümesiyle New York ve Hong Kong gibi önemli merkezlerde de ofisler oluşturdu. Tıpkı Asos gibi, Net-a-Porter de aylık 6 milyonu geçen kullanıcı sayısını bir kitleye dönüştürüp, bir aidiyet duygusu yaratmak için Porter isimli müşterilerine özel kendi dergisini de çıkarıyor. Sitenin kurucusu Natalie Massanet'e göre online'ın hayatımıza bu kadar dahil olduğu bir dönemde mağazaların internet sitelerini daha ucuz bir alternatif ve rakip olarak değil; aksine bir türlü işbirliği olarak görmesi gerekiyor. Net-a-Porter de tam bu söylenen tanıma uyuyor aslında. Lüks marka satın almanın mağazalarda bir deneyim haline dönüştüğü moda dünyasında Net-a-Porter size aynı deneyimi kalitesinden ödün vermeden sunuyor. Luisaviaroma.com, lüks alışveriş denildi mi Net-a-Porter'nin arkasından gelen en önemli sitelerden. Aslında Luisa via Roma, 1930 yılında Floransa'nın Via Roma sokağında kurulmuş ve önceleri sadece şapka satan bir mağaza olarak başlamış. Zaman içinde şapkadan başka ürün çeşitlerine geçirerek Luisa Via Roma adını alan mağaza bir çeşit lüks concept store. Hatta işin biraz tarihsel kısmına gelirsek Kenzo markasını Avrupa'ya getiren ilk mağaza olduğunu da ekleyebiliriz. Mağaza ve sitedeki marka çeşitliliği de inanılmaz boyutlarda. Converse'den Vetements'a kadar birçok farklı markayı tek bir platformdan satın alabilirsiniz. Luisa Via Roma her ne kadar Net-a-Porter'ye kafa tutsa da nispeten daha ufak bir grup tarafından idare ediliyor, şirkette yaklaşık 250 kişi çalışmakta. Moda sevgisi adına var olduğunu söyleyen Farfetch, listedeki sitelerden farklı bir sistemle çalışıyor. 2007 yılında Jose Neves tarafından kurulan site, tüm dünyadan, küçük büyük birçok butiğin satış yapmasını sağlayan bir platform aslında. İlk başta 5 ülkeden 25 butik ile başlayan Farfetch, 2014 yılında tam 35 ülkeden 300 butiği çatısına katmış. Mayıs 2015'te Browns mağazalarını satın alan Farfetch aynı zamanda geleceğin mağazasını yaratmak için de stratejiler üretmeye başlamış. Farfetch store of the future projesi, teknoloji yoluyla müşteri tercihlerini belirleyip geleneksel perakendede kullanmayı amaçlıyor. Bu şekilde hem online hem de offline kanallarda müşteri deneyimini geliştirecek olan Farfetch, 2017 yılında style.com'u da satın aldı. Bugün şirketin yaklaşık 500 butik müşterisi ve 200 marka müşterisi var. The Outnet, aslında diğer bir e-ticaret sitesi Net-a-Porter'nin yan ayağı. Net-a-Porter'de indirim sezonunda satılmayan pek çok ürünü The Outnet'te bulabilirsiniz. Sezon fiyatlarının yüzde 40 ile yüzde 70'i daha ucuza satılan parçalar arasında. Valentino'dan Zoe Karssen'a kadar pek çok marka var bu yüzden de sıklıkla modaseverlerin radarında olan bir site. Site ne kadar kardeş sitesi Net-a-Porter'nin gölgesinde kalıyor gibi olsa da amacı çok farklı. Avrupa'da ve Amerika'da bir çok yerde olan 'Outlet Village'larda kıyafet arama yerine bunu evinizde yapma rahatlığını sunan site bir çok fashionistalar için adeta bir kurtarıcı. Birçok outlet sitesinde styling gibi konular hep geri plana atılırken, The Outnet için durum tam tersi. Çoğu sitede geçmiş sezon kıyafetler değersiz gibi gösterilip, sadece fiyat odaklı bir strateji izlenirken, The Outnet'de moda dünyasının sürekli geçmiş sezon kıyafetler kötüdür diye dayattığı algıyı çiğneyip, harika stylinglerle kıyafetlere hayat veriliyor. Listedeki son isim, Mytheresa. Birçok sitenin aksine sadece kadın giyim üzerine olan Mytheresa, 180 farklı lüks kadın giyim markasını sitesinde barındırıyor. Tıpkı Luisa Via Roma'da olduğu gibi, My Theresa da aslında bir concept store'a ek olarak açılan bir online site. Münih'te kurulan Theresa mağazası yaklaşık 25 yıldır devam eden hem çağdaş hem de ikonlaşmış markaları bünyesinde bulunduran bir isim. My Theresa içerdiği markalarla olduğu kadar dünyanın neresinde olursanız olun siparişinizi size 72 saat içinde getireceği söylemiyle de dikkat çekiyor. Ne de olsa online alışverişin en can sıkan noktalarından biri de siparişinizi beklemek oluyor; hız bu mecrada büyük bir avantaj. Merkezi Münih'te bulunan Mytheresa e-ticaret sitesi merkez ofisinde yaklaşık 200'e yakın kişi çalışmakta. 2014'te American Neiman & Marcus gruba satılan sitenin adını ileriki günlerde daha da sık duyacağımıza eminiz. Tesettür Giyim'de tesettür elbise, tesettür tunik, tesettür kap ve tesettür panço modelleri en yeni ve şık tasarımlarla karşınızda. İstediğin tesettür kıyafetleri uygun fiyat ve kapıda ödeme fırsatıyla modaroyal.com`da.


İyi tasarım her ne kadar iyi giyimin bir parçası olsa da iş bununla bitmiyor. Çoğu zaman neyi nasıl giydiğimiz o ürünün niteliğinden de önemli hale gelebiliyor. Özellikle erkek giyiminde. Fakat bu böyle kalmıyor, eskiye nazaran erkek modası da artık çok daha revaçta. Markalar, ürünler tasarımlar çoğalıyor. Instagram'da dahi her geçen gün erkek influencer sayıları artıyor. Kısacası iyi giyinmek cinsiyet ayırt etmeksizin herkesin derdi. Hal böyle olunca doğru/yanlış bir sürü trend dolaşıyor ortalıkta, biz de bu noktada erkeklere de bir takım tavsiyeler vermenin yerinde olacağını düşünüyoruz. Farklı bir tarz önerisinden çok var olan giyim tarzımız nasıl daha iyi hale getirilebilir, ne gibi değişiklikler yapılabilir ona bakıyoruz. Basit ama etkili bir kaç madde ile giyimde büyük farklar yaratmak mümkün. Dengeli ve uyumlu bir görünüm için ilk etapta büyük marka logolarından, kalabalık, karışık, büyük desenlerden uzaklaşın. Düz, sade kumaşlar ve temel renkler her zaman iyidir. Desen olarak bolca çizgiler, kareler kullanabilirsiniz. Fark yaratmak isterseniz kumaş dokularıyla oynayabilirsiniz. Elbette istediğiniz renkleri giymekte özgürsünüz fakat iddalı renkleri kombinlemek de taşımak da zordur. Ten rengi, tarz, kullanım yeri ve ürünle uyumu gibi faktörleri emin olmadan riske atmayın. Canlı renkler seçerken bir tane odak noktası oluşturmaya özen gösterin. Kıyafetin üzerinize oturması çok önemlidir. Özellikle söz konusu takım elbise/kumaş pantolon/ceket vs. ise. Giydiğiniz şey ne kadar iyi olursa olsun omuzları düşen, beli, ağı oturmamış, kolları sarkan bir kıyafetin içinde iyi gözükemezsiniz. Ceketlerin omuzlarına, -özellikle vatkalı olanlarda- kol boylarına ve etek boylarına dikkat edin. Fazla uzun bir ceket vücut orantınızı anında bozacaktır. Aynı şey aşırı dar kıyafetler için de geçerli. Daracık pantolon ve tişörtlerden uzaklaşın. Günlük giyimde ise ya fit kalın, ya dökümlüden yana kullanın tercihinizi. Terziler arasında kumaşı gösteren ütüdür diye meşhur bir laf vardır. Her ne kadar dertsiz diye adlandırılan buruşmaz kumaşlar yaygınlaşsa da hala ütüye ihtiyacı olan kıyafetlerimiz var. Kıyafetin muntazam, fit, tertipli durması için sevmesek de ütüye ihtiyacımız var. Yıkandıktan sonra kumaş ve dikişler çekme, kayma yapabilir. Ütü, dikişin ve kumaşın olması gerektiği gibi durmasını sağlar. Deneyin, farkı göreceksiniz. Denimden vazgeçemiyoruz, geçmeyelim de. Fakat doğru bir denim seçimi nasıl uzun yıllar her kombinin kurtarıcısı olabilirse yanlış bir seçim de sizi o kadar eksiye sürükleyebilir. Mesela çok taşlı, fazla yırtık, çok açık renk modeller yanlışa örnek olabilir. Denklem aslında basit. Ham, koyu renklerde sevdiğiniz bir formda bir kot pantolon elinizin altında olsun. Hem şık hem günlük kombinlerde her zaman kurtarıcınız olacaktır. Ufak bir tavsiye: Vintage modellere özellikle 90'lı yıllarının denim modellerine bakabilirsiniz. Klasik ayakkabılarda ise adı üzerinde klasikten pek şaşmamak lazım. Derby, Oxford, Brogue tarzı bir ayakkabı istediğiniz şık ve tarz görüntüyü elde etmenizi sağlayacaktır. Burada önemli olan ayakkabının burnu. Köşeli, çok uzun, fazla kalkık formlar yerine doğal ovallikte ve formda burunlar tercih edin. Çok basit bir tavsiye: her trendi hemen uygulamayın. Bedeninizi tanımak bu noktada çok önemli. Örneğin kısa paçalar. Doğru pantolonda, doğru bedende ve doğru kısalıkta kullanıldığında çok iyi durabilirken yanlış kullanımda vücudunuzun oranını bozabilir, gülünç de olabilirsiniz. Ayak bilek kemiğiniz hizasında veya bir iki parmak yukarısında olması yeterlidir, Dar paçalarda çok kısaltmayın, bilekte birikmemesi yeterli. Bol paçalarda paçayı kestirmek yerine katlamayı tercih edin. Bacaklarınız kalınsa, oturan pantolon modellerinde kısa paça sizi bodur gösterebilir. Kısa paçalarla kullandığınız ayakkabılar da önem arz ediyor, püsküllü makosen, loafer gibi modellerde çok kısaltmayın. İdeal boyunda tutun. Semi-fit/regular-fit, boru ya da sigara paça olarak adlandırılan modeller bu kullanıma en elverişli olanları. Tarzınıza taze kan pompalayın. Birden büyük değişikliklere gitmek yerine ufak ufak çeşitlerinizi artırın. Aynı formlara sıkıştırmayın kendinizi. Örneğin sadece tişört giyiyorsanız biraz da polo yakaları deneyebilirsiniz. Gömlek severseniz kısa kollu, pijama yakalı gömleklere de şans verebilirsiniz. Ceket seviyorsanız bir dahaki sefere kruvaze bir model deneyebilirsiniz, her zaman yuvarlak yaka tercih etmek yerine bu defa yarım balıkçı seçebilirsiniz, fermuarlı sweatshirt yerine bir kez de hırka bakabilirsiniz, kanvas pantolonlardan kumaş pantolonlara geçebilirsiniz, gibi. Anneniz gibi söylenmek istemeyiz fakat kambur bir duruşla kıyafetinizi iyi taşımanız zor. Çünkü duruşunuz dik olmazsa, en başta kıyafetinizin omuzları oturmayacak ve üst kıyafetinizin etek kısmı arkası, önüne göre daha kısa duracak. Böyle olursa pasaklı bir görünüm elde edebilirsiniz. Duruşu düzeltmekte fayda var. - Az ama kaliteli alın. Aldığınızı uzun süre giymeyi seviyorsunuz, o halde diz izi, dirsek izi gibi deformasyonları en aza indirmek için kaliteli almaya özen gösterin - Bir sonraki alışverişinizde farklı dokudaki kumaşlara şans verin. Triko, keten, kadife ya da farklı kalınlıkta kumaşlar gibi - Aksesuara boğulmayın, bazen tek bir saat ya da kemer yeterlidir - Kocaman güneş gözlüklerinden uzaklaşın - Tişört ve gömleklerinizi pantolonların içine sokarak kullanmayı deneyin - Giyim tarzını sevdiğiniz insanlara göz atın, gözü eğitmenin bir yolu da doğru örnekleri incelemektir Ve belki de en önemlisi; özgüvenli, rahat ve kendiniz gibi hissetmediğiniz kıyafetleri tercih etmeyin.


Kadınların alışveriş aşkı ve mağazalardaki kalabalıklar yıllarca tartışma konusu oldu. Çok bunaldım iki mağaza gezicem keyfine bilim adamları perakende terapisi retail therapy adı verdi. Alışveriş yapmanın, mağaza gezmenin ve birşeyler satın almanın ya da almadan deneyip durmanın mutluluğumuz ve zorlu stres dönemleriyle başa çıkmamız üzerine etkileri ölçüldü ve incelendi. Genelde de bu araştırmaların sonucunda mutsuzken alışverişe çıkmanın bize yüksek ve mantıksız harcamalar yaptırdığı, elde ettiğimiz mutluluğun ise müthiş uçucu olduğu ve alışverişin hemen ardından müthiş bir memnunsuzluk hissi çöktüğünü gözlemlediler. Buna da zevk alma kısır döngüsü ya da hedonic threadmill adı verildi. Madem alışveriş artık bu kadar işe yaramıyordu, ücret karşılığı stres atıcı bir çok yeni çözüm geliştirildi. Bunların en göze çarpanları, belki de kimsenin hayır diyemeyeceği hayvanlarla terapi seanslarıydı. Minik yavru köpekler hatta sincaplarla ve kuşlarla vakit geçirmek isteyen insanlar için yepyeni cafeler açıldı. Özellikle herşeyin abartıldığı ve uçlarda yaşandığı Uzakdoğu'da kedi cafeler yayıldı. Bu cafelerde saatlik ücretler karşılığında minik kedilerin içinde kahve yudumluyor ve onlarla sevginizi paylaşıp gerçek hayattan ve sorunlarınızdan uzaklaşmanız amaçlanıyordu. Alışveriş merkezlerinden mağazalara, oradan da cafelere özelleşen stre atma ekonomisinin yepyeni ürünü, yeni modası ise kiralık öfke odaları. Şu anda Atlanta'da bir firmanın 20 ile 90 $ arasında fiyatlarla kiraladığı öfke odalarında parçalamayı seçebileceğiniz onlarca obje var. İsterseniz seçtiğiniz porselen tabakları ve bardakları belli bir hedefe fırlatıyor, isterseniz bütün bir bilgisayarı beyzbol sopasıyla parça parça ediyorsunuz. Özellikle favori takımlarının maç kaybettiği günlerde erkekler bu odalara büyük rağbet gösteriyorlarmış. Fiyata dair seçenekler arasında kum torbaları, şişeler, kendinizi korumanız için özel giyis kask ve gözlükler var. Ayrıca kontrollü şiddet boşalımı esnasında istediğiniz müzik seçilebiliyor veya fotoğraf veya videonuzun çekilmesini isteyebiliyorsunuz. Bu odanın pazarlamacıları ayrıca endorfin salgılatıcı ve kalori yakıcı olma özelliklerini öne sürmüş. Gerçekten kapitalizmin mutluluk sağlama yolları sınır tanımıyor.


1996 yılında Demet Poyraz Şerbetçi henüz 25 yaşındayken Eylül Tekstil'i kurdu. Yirmi yıl sonra şirket İtalya'nın önemli markalarının üretimlerini takip eden yirmi kişilik bir ekip olarak her yıl artan bir başarıyla büyüyor. Eylül tekstil müşterilerinin Türkiye ofisi gibi çalışıyor ve A'dan Z'ye tüm koleksiyon ve imalatlarını yaptırıp iş akışlarını takip ediyor. Stilistler ile başlayıp kalite kontrol ile devam eden bu süreç yıllarca verilmiş emek ve iki kız kardeşin dayanışmasıyla bir başarı hikayesine dönüştü. Prada, Moncler , North Sails , Diesel , Replay , Acquascutum, Golden Lady, Henri Lloyd gibi firmalar Eylül Tekstil'in müşteri portföyüne girdi. Deniz Poyraz Kırmanlı üniversite yıllarında part-time tercümanlık yaparken tekstil sektöründe ilk tecrübesini kazandı. Deniz 1998 yılında ablası Demet'in davetiyle kendini bu sektörde bir girişimci olarak buldu. Ben de tekstil girişimcilerine ilham olması dileğiyle Deniz'e kariyer hikayesi ve mesleği ile ilgili sorular sordum. Ben 16 yaşında hayal ettiği işi yapan şanslı biriyim. Ortaokuldaki en yakın arkadaşımın annesi rahmetli Ayşe Yarsuvat, Türkiye'nin ilk tekstil mümessil firmalarından birinin sahibi idi. Firması hala aynı ciddiyetle devam etmekte. Diyebilirim ki hayatım boyunca tek gerçek rol modelim olmuştur: sevgili Ayşe Teyze. Kendisi ev içinde inanılmaz neşeli ve eğlenceli, işinde çok başarılı, sürekli seyahat edip, hep kendine has tarzı ile çok şık olan bir insandı. Çok iyi hatırlıyorum o dönemdeki hislerimi; gerçek anlamda onun gibi olmak istiyordum. Kısacası onun gibi bir anne, onun gibi bir iş kadını olmak ve birebir onun yaptığı işi yapmak istiyordum. Üniversite yıllarım boyunca part-time İtalyanca-Türkçe tercümanlık yaparken çok çeşitli sektörlerin içinde bulunma şansım oldu. Son olarak Altınyıldız'ın konfeksiyon fabrikasında Ermenegildo Zegna'dan gelen bir üst düzey danışmanın tercümanlığını yaptığım 2 sene boyunca kesinlikle bu sektörde olmak istediğime karar verdim. Yani ilk hayal ettiğim zamandan 6-7 sene sonra kararım kesinleşti. Tam da o noktada, kızkardeşim iki sene önce kurduğu firmasına girmemi istedi. Böylelikle benden sadece üç yaş büyük olan ablam ve 18 senelik ortağım Demet Poyraz Serbetçi hayallerimi gerçekleştirip, tüm hayatımı ve yaşam şeklimi değiştirdi. Bence bilgi en büyük güçtür. Hangi sektör olursa olsun eğitiminin alınması gerektiğini düşünmekle beraber sürekli değişkenlik gösteren bu sektörün bir okul tedrisatına sığdırılabileceğini zannetmiyorum. Tekstil için diyebilirim ki; bu iş dokunarak, okuyarak, takip ederek, gözlemleyerek , yeniliklere açık olup, dinleyerek ve çok çalışarak öğrenilir. Her daim bir kalp çarpıntısı,her daim bir problem, binlerce insan ve hep galip gelmeye çalıştığın zamanla yarış... Ama çok renkli, kültürel olarak çok zengin ve keyifli bir meslek. Çok var aslında ama sanırım en çok sevdiğim ve kulağıma küpe yaptığım Asla oldum deme!. Ben de sıkça herkese Hiçbir kapıyı çarparak çıkma, hayatın seni kim ile nerede yeniden karşılaştıracağını bilemezsin diyorum. Düşün ki pamuğun topraktan toparlanması ile bitmiş bir mamul halini alması arasında yapılan onlarca işlem,o işlemleri yapan yüzlerce insan ve o yüzlerce insanın hatası, heyacanı, vurdum duymazlığı, özverisi, paniği...hepsi birbirinden farklı, renkli, duygusal, eğlenceli insanlar. Her an herşeyin değişebileceği, değişmeyecek tek şeyin O koleksiyonun istenilen tarihte çıkması gerçeği..Son olarak da bir sürü kahkaha ve bir o kadar da gözyaşı. Sanırım Alice Harikalar Diyarında en uygun masal olurdu. Öncelikle işimi çok seviyorum ayrıca bende ve ablam Demet'de ailemizden geldiğine inandığım çok ciddi bir sorumluluk duygusu var. Sonunda bir müşterimiz ile bir daha birlikte çalışmayacağımızı bilsek bile elimizdeki işi yapabildiğimiz en iyi şekilde yapıp öyle teslim ederiz. Bizim için birilerini veya bir işi yarı yolda bırakmak diye birşey yoktur. Hele hele pes etmek hiç yoktur. Onca senelik koşturmadan sonra açıkçası bazı zorlukları sadece yoğun dönemlerde değil, normal zamanlarda da hissettiğim oluyor ama profesyonel ve kişisel reputasyonumuz çektiğimiz sıkıntılardan çok daha önemli. Ayrıca büyük sorumluluklarımız, bize güvenip işlerini bize teslim eden , sözlerimiz ile riske giren insanlar var. İnsan ilişkileri kuvvetli, medeni, kesinlikle sorumluluk sahibi, yeniliklere ve öğrenmeye açık ve çok istekli olmasını isterim. Neşeli, kibar, saygılı, kendine güvenen ve benim kendisine güvendiğim insanları görmeyi seviyorum etrafımda. Birlikte çalıştığım insanlarla gülmeyi, yeri geldiğinde her şey ile dalga geçip eğlenmeyi çok seviyorum. Deniz'e bize hikayesini anlattığı için çok teşekkür ediyorum.


Mimarların moda dünyasında ne kadar başarılı olduğunu artık hepimiz biliyoruz. Bu anlamda akla gelen isimlerden ilki hiç şüphesiz, Gianfranco Ferre. Aslında, daha çok hazır giyim ve couture koleksiyonları ile tanıdığımız ünlü stilist-mimar, 1969 yılında Politecnico mimarlık bölümünden mezun olduktan sonra, ilk önemli başarısını takı ve aksesuar tasarımında elde etmiş. Foundation Ferre, geçtiğimiz haftalarda düzenlediği Gianfranco Ferre. Under Another Light: Jewels and Ornaments başlıklı sergi ile, tasarımcının bu bilmediğimiz yönüne ışık tutuyor. 12 Ekim'de Torino'da Palazzo Madama müzesinde açılan sergi, yaklaşık iki yüz adet takı -objeden oluşuyor. Her bir parça, modacının 1980 ve 2007 yılları arasındaki defilelerinden özenle seçilmiş. Sergi alanındaki ilginç demir ve camdan oluşan minimal yapı ise, tasarımlara, hayali karanlık bir dünyadan çıkıp gelmişçesine bir güzellik atfetmek amacı ile tasarlanmış. Serginin hedefi, ilk defa olmak üzere, stilistin takı tasarımındaki yaratıcı bakış açısının altını çizmek. Sergilenen aksesuarlar, Ferre'nin form ve materyale dair yaptığı derin araştırmaların birer yansıması. Özellikle materyal alanındaki titiz ve dikkatli çalışma, hiç şüphesiz modacının başarısını günümüze taşıyan en önemli sırlardan biri. Aksesuarlar dahil olmak üzere, tasarım sürecimde en önemli aşamalardan biri araştırma evresi. İster değerli taşların cazibesi olsun, isterse en saf kristallerin ışıltısı, eşsiz kıymetli bir etkiden yola çıkmak benim doğamda var. Hakiki lüksün DNA'sında var olan bir durum. Sergi, 12 Ekim 2017 19 Şubat 2018 tarihleri arasında Torino Palazzo Madama'da modaseverler ile bulusacak.


Moda dünyasında iki tip fashion stylistten bahsedebiliriz. Fotoğraf stylisti ve moda/gardırop stylisti. Fotoğraf stylistleri bir ekiple çalışır. Bu ekipte fotoğrafçı, tasarımcı, ışıkçı ve set tasarımcıları da olur. Stylistler bu ekiple birlikte çekim mekanından çekimde kullanılacak mankenlere, aksesuar ve giysilere kadar hikaye ile ilgili tüm detayları hazırlarlar. Moda veya gardırop stylistleri ise ünlü kişiler, özel müşteriler, moda tasarımcıları veya yaşam tarzını ve stilini değiştirmek isteyen herkesle çalışabilirler. İki stylist de yaptıkları iş gereği çalıştıkları marka, kişi, fotoğrafçı veya tasarımcının vizyonunu, moda algısını hayata geçirmek için çalışırlar. Fotoğraf stilistinin işleri dergilerde, kataloglarda ya da reklamlarda karşımıza çıkar. Gardırop stylistlerinin işleri ise stylistin kariyerinde geldiği noktayla da bağlantılı olarak kırmızı halıdan bir CEO'nun fotoğrafına, bir sporcunun gardırobundan bir dizinin karakterlerine kadar karşımıza çıkabilir. Dergiler, gazeteler, perakende markaları, reklam ajansları hatta müzik prodüksiyon şirketleri moda stilistleri ile çalışabilirler. Çoğu zaman stilistler bağımsız çalışmayı tercih ederler. Stylistlerin bir günü alışveriş, çekim hazırlığı veya çekimle geçebilir. Stylist asistanları genelde showroomları, veya marka/mağazaların ilgili bölümlerini arayarak çekim için gereken ürünleri toparlarlar. Bunun ardından hem ürünleri hem de sette kullanılacak diğer malzemeyi kiralar, ödünç alır bazen de satın alırlar ve çekim mekanına ulaştırırlar. Çekimden önce makyöz ve kuaför ile birlikte çekimin genel görüntüsü üzerine çalışmak da stylistin işidir. Genellikle deneyimli bir stylistin asistanı olarak çalışmak sektöre girmenin en iyi yoludur. Bu şekilde hem mesleğin detaylarını öğrenme şansı elde edersiniz, hem de 40'lı yıllar gece elbisesi bul dendiğinde nereye gideceğinizi öğrenmiş olursunuz. Stylistler zor bir iş yaparlar. Fiziksel zorlukları bir yana bırakırsak , duygusal olarak müşterilerinin ya da markaların isteklerini yönetmek ve onların isteklerini göz önünde bulundururken çekimin yaratıcı ruhunu korumak durumundadırlar. Özellikle stylistler kendi yapmak istedikleri ile onlardan beklenen sonuç arasında doğru dengeyi kurmak zorundadırlar. Eğitim: Moda tasarımı, moda yönetimi, görsel sanatlar, fotoğrafçılık, görsel düzenleme gibi alanlar bu konuda yararlı olsa da, stylist olmak için en çok ihtiyacınız olan şey doğal yetenek de olabilir. Tecrübe: Moda dergilerinde ya da stylistlerle çalışma deneyimi ayrıca mağaza tecrübesi bu konuda yararlı olacaktır. Genellikle stylistler dergi tecrübesinden yetişirler. Günümüzde bağımsız projeler yapan ajans veya styling ofislerinde de çalışma imkanları bulunabiliyor. Ayrıca markalar özellikle online mağazaları için stylist arayışındalar. Kişisel özellikler: Bir stylist stil konusunda özgün bir zevke sahip olmak dışında trendleri öngörebilen biri olmak zorundadır. Stylistler ayrıca moda tarihine hakim ve modanın geçmişten bugüne gelişimini takip etmiş kişiler olurlar. Fotoğraf çekiminde gerekli olan basit teknik bilgiye sahip olmak, ışık kullanımını ve makyaj tekniklerini bilmek bu işte yardımcı olacaktır. Stylist olmak isteyenler yaratıcı, meraklı ve çalışkan olmalıdır, ayrıca kolay şevki kırılan ve kendini motive edemeyen kişilerin bu sektörde barınamadığını söylersek yalan olmaz. Kişinin kendini tanıma ve tanıtma becerisi de bu alanda çok önemli bir yer tutuyor. En iyi stylistler ekip çalışmasını bilen, sektördeki en iyi ekibi kısa sürede ve doğru bütçe ile kurabilen kişilerdir. Business Of Fashion tarafından moda dünyasına yön veren 500 kişiden biri seçilen Katie Grand dünyanın en ünlü stylistlerinden. Uzun zamandır Marc Jacobs'un tüm koleksiyonlarına danışmanlık veren Katie Grand, aynı zamanda Louis Vuitton ve Balmain için de kampanya çekimleri yaptı. Katie Grand ayrıca Love dergisinin kurucusu ve editörü. Micaela Erlanger Hollywood'un en güçlü ünlü stylistlerinden sayılıyor. Çalışmaya başladığı kişileri kısa sürede kırmızı halı yıldızlarına dönüştüren Erlanger, müşterilerinin karakterleriyle ahenk içinde ama yenilikçi ve şaşırtıcı kombin ve markalarla onları öne çıkarıyor. Müşterilerim bana kişisel tercihlerini anlayacağımı bildikleri için güveniyorlar. Bu aslında ortak bir çalışma ve ben onlarla, özellikle yeni başladığımızda, sürekli konuşuyorum. Kendi fikirlerini ortaya çıkarıyor ve onları yorumluyorum. Günümüzde stylistlerin rolü yadsınamaz. Özellikle kırmızı halıda ünlülerin kendilerini doğru ifade etmelerini ve stilleri ile öne çıkmalarını sağlayan kişisel stil danışmanları, tüm dünyada trendlere etki edebiliyorlar. Ayrıca moda markalarının birlikte çalıştıkları stylistler, bir koleksiyonu tasarımcısından daha da iyi anlatma becerisine sahip oluyorlar. Bu meslekte uzun çalışma saatleri, limitli bütçeler ve belirsizlikle savaşmak durumunda kalabilirsiniz. Ayrıca kendi zevkinizle sizden beklenen sonuç arasında devamlı çelişkide kalmanız mümkündür. Bu durumda kendinizi ve ekibi yönetmeyi bilmelisiniz. Ayrıca bu işte başarınız çalıştığınız ekibe bağlıdır, bu nedenle ilişkilerinizi çok kuvvetli tutmayı ve farklı yaratıcı beyinlerle çalışmayı başarmalısınız. Bu kariyerin kapılarını aralamak çok zordur, bir kere araladıysanız içeride uzun süre kalmak daha da zordur. Fakat başarılı olursanız sizi çok keyifli ve eğlenceli bir dünya bekliyor. - Şirket içi stüdyoyu yönetmek - Sitenin genel görsel dilini oluşturmak ve tüm çekimleri bu dille uyumlu olacak şekilde yönetmek - Markanın dönemsel hedeflerini, pazarlama ve merchandising stratejilerini anlamak ve onlara yönelik proje geliştirmek - Mağazalar ile online mağaza arasında tutarlı bir stil oluşturmak - E- ticaret kanalları için ürün görsellerini ve ürün tanımlarını hazırlamak


Eylül ayı demek moda demek. Bir ay boyunca sayısız defileye ev sahipliği yapacak moda haftalarından ilki olan New York Moda Haftası Eylül ayına hızlı bir giriş yaptı. İlkbahar Yaz 2023 koleksiyonlarını müşterilerine sunan dünyaca ünlü markalar arasında şüphesiz en dikkat çeken marka baguette modelinin 25. yılını kutlayan Fendi oldu. Fendi, Resort 2023 koleksiyonunu New York'ta yaptığı bir defileyle kutladı. Koleksiyonda New York'la özdeşleşen bir tasarımcı olan Marc Jacobs ve ünlü mücevher markası Tiffany & Co ile işbirliği yaptı. Tiffany & Co'nun Fendi gibi LVMH grubu çatısı altında olduğunu da hatırlatmış olalım. Y2K modasıyla birlikte, tasarımcıların 2000'ler parçalarını günümüze uyarladığını sıkça görür olduk. Fendi ise, Sex and the City ile popülariteye ulaşmış baguette çantasını herkesin aylarca konuşacağı bir defileyle tekrardan anmak istedi. Daha önce de farklı isimlerle ortak koleksiyon çıkardığını gördüğümüz İtalyan moda evi bu sefer Marc Jacobs'la kapsül koleksiyonunda odağı baguette çantalara çekiyor. Baguette modelinin sayısız yorumunu gördüğümüz defilede, Kim Jones ve Silvia Venturini Fendi çantaları kıyafetlerin bir uzantısı olarak da kullanmayı tercih etmiş. Kargo pantolonlarda, eteklerde, ceketlerde, eldivenlerde ve hatta çorap detaylarında sık sık minik baget detaylarına rastladığımız koleksiyonda, Tiffany & Co varlığını ise baştan aşağı Tiffany mavisi bir kombin ve baguette çantayla hissettirdi. Renk skalasının oldukça geniş olduğu koleksiyonda, Fendi ile özdeşleşmiş kahverengi, lacivert, siyah, gri gibi renklerin yanında daha parlak yeşil, turkuaz, sarı gibi renkleri de görüyoruz. Koleksiyonun bir diğer ilgi çekici parçası ise, defilenin sonlarında gördüğümüz kocaman tüylü bucket şapkalar oldu. Defilenin tümünden ayrılan şapkalar ve bu şapkaların kombinlendiği parlak gümüş, yeşil paçalar Fendi'nin klasik logosuyla birleştirilmiş. Fendi'nin baguette çantası popülaritesini Sex and The City'den bildiğimiz Carrie Bradshaw'ın It's not a bag, it's a baguette sözleriyle elde etti desek yanlış olmaz. Dizide Carrie Bradshaw'a hayat veren Sarah Jessica Parker ise koleksiyonun ilham kaynaklarından. Defileyi en önden izleyen Sarah Jessica Parker'ı Fendi ile işbirliği koltuğunda, Sex and the City'nin devam dizisi And Just Like That için sınırlı sayıda bir baguette çanta koleksiyonu çıkardığında görmüştük. Defileyi izleyenler arasında Kim Kardashian, Kate Moss, Christy Turlington, Amber Valletta, Shalom Harlow, Naomi Watts, Chloe Bailey gibi isimler de vardı. Son olarak 15 yıl sonra podyumda Linda Evangelista'yı tamemen turkuaz bir elbise içinde görmek hepimize sürpriz oldu. Moda dünyasının kolay kolay unutamayacağı bu defile, 2000'ler modasının hiçbir yere gitmediğini, bir süre daha düşük bel etekler, kargo pantolonlar ve tabii ki baguette çantalar göreceğimizi gösterdi. Marc Jacobs, biraz kaotik de diyebileceğimiz New York stilini Fendi ile çok güzel buluşturmuş ve hem modern hem de 2000'lere ait diyebileceğimiz parçalar çıkarmış. New York Moda Haftası'nda görmeye alışık olmadığımız Fendi, Kim Jones ve Silvia Venturini Fendi'nin yaratıcı yönetimiyle hepimizi şaşırtmaya devam edecek gibi görünüyor.


Geçtiğimiz günlerde Milano modanın dev isimleri tarafından ele geçirildi; özellikle Versace'nin Via Gesu'da gerçekleştirdiği ilkbahar/yaz 2022 koleksiyonu renkli şovuyla haftanın yıldızı olmuştu...ta ki Kim Jones, Silvia Venturini Fendi x Donatella Versace bir araya gelerek FENDACE koleksiyonunu moda severlerlerle buluşturana kadar. 50 görünümden oluşan koleksiyonda moda sahnesinin iki büyük ismi Fendi ve Versace güçlerini takas ederek İtalyan modasının ikonik parçalarını yeniden yorumladı ve bizlere Fendi and Versace : The Swap koleksiyonunu sundular. 2021 yılında kreatif direktör Alessandro Michele , Gucci için Balenciaga'nın kreatif direktörü Demna Gvasalia ile el ele vererek Aria koleksiyonunu sunmuştu ve moda dünyasına bambaşka bir soluk getirmişti. Farklı iki büyük markayı bu sefer Milano Moda Haftası'nda görmek herkesi yeniden heyecanlandırdı. Versace'nin renkli ve bir o kadar da feminen görünümleri ile Fendi'nin klasik logosu ve çarpıcı kesimlerinden oluşan parçalar bir araya gelerek 90'ların gözde modelleri, Kate Moss, Naomi Campbell, Shalom Harlow, Amber Valletta gibi isimlerin üzerinde hayat buldu. Roma ve Milano merkezli bu iki dev marka için söyleyebiliriz ki Versace ve Fendi olağanüstü vizyonlarını sunmak için yerleri değiştirerek İtalyan modasında yıkıcı ve benzersiz bir anı sahneye koydular. Tıpkı defile sırasında yeşillik duvarlarına gömülü Medusa yüzlü panellerin Karl Lagerfeld tarafından Fendi için tasarlanan çift F logosunu ortaya çıkarmak için döndürülmesi gibi moda sahnesinde birçok değişimin yaşanacağının habercisi diyebiliriz. Gianni ve Donatella Versace hakkında daha çok bilgi edinmek için bu yazımızı okuyun.


Hem gördüğümüz hem de yaşadığımız kadarıyla, hayatımızı sosyal medya kadar değiştiren bir devinim daha olmadı. Dijital bağlarımız birdenbire ve büyük bir hızla arttı, öngörülen küresel köy fiziksel olarak olmasa bile sanal ve dijital olarak yaratıldı. Kendimizi artık Avustralya'daki genç bir anneye kendi annemizden daha yakın hissediyoruz. Güne başlarken ilk işimiz gözümüzü açmak yerine telefonu veya tableti elimize almak oluyor. Belki de hayran olduğumuz takip ettiğimiz sosyal medya fenomenleri, bloggerlar güne nasıl başladı onu öğrenmek istiyoruz. O da bizi yanıltmıyor ve güne başlama rutinim adlı videosu veya seri hikayeleriyle bizi bilgilendiriyor, ortak ediyor ve yoldaş oluyor. Muhtemelen bu esnada da para da kazanıyor. İşte bu noktada devreye markalar giriyor ve üçgeni tamamlıyor. Çok takipçili, adını duyurmuş ve tv-radyo-gazete gibi mecralar değil de alternatif mecralarda daha aktif olan bu kişilerin ticari amaçlarla veya promosyon amaçlı kullanılmasına influencer marketing deniyor. Türkçeye tam olarak aktarılamayan bu kavram, elbette influencer adı verilen bloggerlar, vloggerlar, ünlüler ve/veya sosyal medya fenomenlerini kapsıyor. Temelleri Amerika'da sahte bir youtube'da video günlüğüm kampanyasıyla bir ajans tarafından atılan influencer marketing, artık tüm pazarlama departmanlarının, tüm markaların hatta tüm girişimcilerin kaçınamayacağı, ne kadar hızlı öğrenir ve faydalanırlarsa o kadar öne geçebilecekleri bir gerçek olarak önümüzde. Reklamdaki kızın beyaz gülüşüne güvenmiyorum, rol yapıyor ve para alarak oynuyor algısının aksine mütevazi şartlarda kendi odasından size seslenen ve tek ama tek amacı olan kendi deneyimlerini size ulaştırmak ulan bir genç kız kadar inandırıcı ne olabilir? Elbette uzun süredir bloggerlar, vloggerlar ticari işbirlikleri de yapıyor, ürün yerleştirme veya videolarda markalardan gönderilen ürünleri deneme, paketleri açma ve yorum yapma aktiviteleri yapmaktalar. Hatta dünyaca ünlü makyaj markası MAC artık makyaj ürünlerini de bloggerlara hazırlatmakta. Yeni çıkardıkları MAC Influencer Lipsticks serisinde farklı ülkelerden makyaj bloggerları kendi rujlarını yaratıp kendi adlarını bu ürüne vererek satıyorlar. Evet, takipçiler sıkıldığı gibi markalar da artık yavaş yavaş bu pazarlama kampanyalarından uzaklaşmaya başladı. Elbette her gelişme gibi bu da ülkemize biraz geç yansıyacaktır ama artık ufak da olsa markalardan çatlak sesler çıkmaya başladı. 15 yaşında bir genç kızın yıllardır moda editörlüğü yapan Anna Wintour'dan daha etkili olması, bir blogger'ın atölyede yaptırdığı düz beyaz tişörtlerin dizaynının en yetkin moda okulundan mezun ve yılların tectübesi ve zevkine sahip Alexander McQueen ile kıyaslanması markaları rahatsız etmeye başladı. Bunun bir sebebi de blogger veya vloggerların kendi işlerini kurma hevesine girmeleri veya onlara rakip olmaları da olabilir elbette. Adını duyuran bir blogger milyon takipçisiyle milyon dolarlık pazarlıklar yapabilmeye başlamış durumda. Yani bu modayı doğuran orjinallik ve otantiklik artık yokolmuş durumda. İtirazların bir diğer sebebi de sosyal medya fenomenleri veya influencerların narsist ve materyalist bir insan tipini temsil etmeleri. Özellikle samimiyet, otantiklik, paylaşım gibi değerlerle öne çıkan markaların bu karakterde görülen bloggerlarla çalışması / veya çalışmak zorunda kalması bu markalar için sorun yarattı. Örneğin Alicia Keys gibi ünlü isimler, bulamaç halindeki instagram yüzü kavramına karşı makyajsızlık akımını destekledi. En ünlü ajanslardan DDB Worldwide son açıklamalarında, çalıştıkları büyük markaların artık influencer marketingden uzaklaşmaya başladıklarını açıkladı. Markaların en büyük endişelerinden biri bu kadar fazla influencerı araya sokarak müşteriyle olan temaslarının kopması, iletişimi kontrollü ve doğru bir şekilde yapamamaya başlamaları oldu. Bu noktada hem tüketici hem markalara önerimiz bir kamera alıp odamıza beyaz bir fon kurmak, kanalıma hoşgeldiniz demek yerine the next best thing'e odaklanmak, bu trendi takip edecek ve bu hataları yapmayacak yeni yolları keşfetmek ve bunların üzerine gitmek olmalı. Kısa vadede ünlü ve çok takipçili bloggerlar yerine niş, keşfedilmemiş, derinlemesine bilgi sahibi ama kitlelere hitap etmeyen bloggerların öne çıktığını görüyoruz. Profesyonellik yerine amatörlüğü benimsemiş, sosyal sorumluluğu kuvvetli, herşeyi bildiğini ve yapabildiğini iddia etmeyen, daha dar ama derinlemesine ilgileri olan influencerlardan yararlanmakta fayda var. Uzun vadede ise markanın kendi iletişimini kendi elinden ve kontrollü biçimde sunması, sosyal medyada kendisi etkin olup bloggerlardan yan faaliyet olarak ödemeli / ödemesiz destek alması veya en azından bu paylaşımları tanıyarak, onaylayarak, olumlu tepki vererek kendi yoluna devam etmesi önemli olacaktır.


Yılın en fazla kazanan influencerları Jeffree Star ve Kylie Jenner. Tüm markaları ve duruşları otantikliğin tam tersine odaklanmış olan bu isimler de otantisitenin işe yarar bir strateji olmayabileceğini gösteriyor. Ajanslar tarafından yayılan yapay influencer kavgaları, instagram haberlerini derleyen instagram haber hesapları, ünsüz ünlüler ve ünlü ünsüzler derken orijinal ve öz ile ilgili içerik ve kişilerden ziyade yapay, sahte, sahnelenmiş, olduğu gibi görünmeyen sosyal medya ikonlarına rağbet hala daha yüksek. Bir diğer mihenk taşı elbette Yukarı Kaydır hareketi yani sektöre damga vuran trendyol işbirliğinin getirdiği sevgi-nefret ilişkisi idi. Pandemi etkisiyle beraber inanılmaz volümlerde e-satışa dönüşen yukarı kaydır hareketi ne kadar devam edecek göreceğiz. Örneğin yaptığım minik bir araştırmada, Trendyol'un başarılı bir kadın girişimiyken Aliexpress tarafından satın alındığını, affiliate marketing kampanyaları kapsamında Trendyol'a influencer linkiyle girerseniz ve 1 hafta içinde tavsiye ürünü alırsanız influencer'ın %15, tavsiye dışı ürünler alırsanız %5 oranında milla çeki kazandığını, ancak alışveriş yapılmadan önce başka bir paylaşımlı linkten de Trendyol'a girerseniz Trendyol'un bu alışverişle influencerın bağını kestiğini öğrendim. Kendimi gözlemlediğimde benimle aynı yaşam yolunda olan (ör. 0-5 yaş arası çocuklu anneler) influencerların tavsiye ve yukarı kaydırmalarına karşı koyamazken ve helal olsun işi bu kazansın kadıncağız gibi bir kabulleniş yaşarken görsel veya çok zaruri olmayan kategorilerde takip ettiğim çok fazla sayıda influencerı takipten çıkarmış durumdayım. Bunda benim, yani tüketicinin bilinçlenmesi kadar influencerların da musluk akarken doldur mantığıyla sponsorlu içerikleri %90-95'e çıkarmaları, su, paspas, fotoğrafın çekildiği aynanın köşesi göründüğünde dahi linklemeleri etkili oldu. Bu konuda Amerika'da uzun zamandır kullanımda olan marka işbirliğidir reklamdır sponsorlu içeriktir gibi yasal uyarıların zorunlu hale gelmesi otantiklik iddiası, samimiyet iddiasına kaçınılmaz olarak darbe vuracaktır. Ancak tüketici tarafından baktığımızda, benim kararımda olduğu gibi, içerik tüketenlerin, hatta ekonomik zorluklarda kırılganlığı artan kesimlerin daha sağlıklı, daha düşünerek ve hem markalar için hem de totalde ekonomi için ayağı daha yere basan, ihtiyaç odaklı ve sürdürülebilir sadakat temelli ilişkilere yol vermesi çok olumlu gelişmeler. 2017 yılındaki yazımızda takipçiler sıkıldığı gibi markalar da artık yavaş yavaş bu pazarlama kampanyalarından uzaklaşmaya başladı. Elbette her gelişme gibi bu da ülkemize biraz geç yansıyacaktır ama artık ufak da olsa markalardan çatlak sesler çıkmaya başladı. Örneğin Alicia Keys gibi ünlü isimler, bulamaç halindeki instagram yüzü kavramına karşı makyajsızlık akımını destekledi. demiştik. Geldiğimiz noktada nofilter nomakeup gibi ana akım karşıtı kural değiştiren kampanyaların bile ana akım haline geldiğini, markaların influencer bütçelerini %60'ların üzerinden arttırdığını ve işbirliği sayısının hızla yükseldiğini görebiliriz. 2020-2021 pandemi etkileri de sosyal medyanın gücünü hızla katladı ve kapandığımız evlerde sanal bir dünya yaşamanın hızlanmasını ve kolaylaşmasını sağladı. Hem içerik üreten hem tüketenlerin evde, dolayısıyla ekran başında olup e-ticarete yüklenmeleri hayatımıza homefluencer kavramını kattı. Akademide de ele alınan bu kavram, pandemi döneminde Instagram ve Youtube üzerinden yayın yapanların artık kitleleriyle belki de aynı hayatı sürmek zorunda kalmalarından doğan empatiyi de konu alıyor. Tatil tatil ülke ülke davet davet gezmeyen, makarnasını kahvesini pijamalarının içinde yapan Covid pandemisi influencerları sektörün muhtaç olduğu otantikliği bir anda geri getirebilmiş oldu. Bu endüstride bir gamechanger olup olamayacağı belirsiz olan, ancak şimdiden yeni influencerlarını sesleri ve sohbetleriyle yaratan yeni oyuncular ise Clubhouse ve yakında herkesin erişimine açılacak olan Twitter Spaces. Şimdiden marka sponsorlu sohbetlerin yer aldığı bu platformlarda Bill Gates gibi prestijli ikonlar, oyuncular, siyasetçiler gibi bir alan çeşitliliği olması en büyük avantaj. Sevgi-güven-nefret ilişkisi gelişen ve genişleyen sanal dünya ve pazaryerinde nasıl şekil değiştirecek hep beraber göreceğiz.


Bundan tam 100 yıl önce 22 Ekim 1918'de Levi Strauss & Co., şirketin özel olarak kadınlar için tasarladığı Freedom-Alls markasını tescil ettirdi. Herkes için özgürlük anlamına gelen Freedom-Alls, Amerika Birleşik Devletleri'nin Birinci Dünya Savaşı'na girmesinin etrafındaki söylem kadar hem kelimenin tam anlamıyla hem de mecazi olarak Freedom-Alls'un Amerikalı kadınlara sunduğu hareket özgürlüğüne göndermede bulunuyordu. Tam 100 yıl sonra, Levi's denimin kadınlara sağladığı kendini ifade etme gücü her zamankinden daha güncel ve geçerli. Geleneksel cinsiyet normlarının sorgulandığı bir dönemde, kadınların yeni ortaya çıkan fırsatları yakaladığı bir anı hatırlamak için de mükemmel bir zaman. Freedom-Alls, kemerli bir tunik ve botlarla giyilebilmeleri için bilekleri tokalı şalvar pantolondan oluşan tek parça bir giysiydi. İnce çizgili mavi pantolon ve koyu haki olarak sunulmuş olan bu kıyafet, kadınların ABD'de, özellikle de batısında oynadığı daha büyük ve aktif role yanıt olarak tasarlanmıştı. Hareketleri kısıtlamak yerine, teşvik ediyor ve mümkün kılıyordu. Giysinin reklamlarında ise kadınlar sadece ev işleri yaparken değil, aynı zamanda bugün standart olarak kabul edilen ama o yıllarda nadir görülen fiziksel aktiviteleri yaparken betimleniyordu. Örneğin Kaliforniyalı bir kadın düğününde Freedom-Alls giymiş ve törenden sonra yeni eşiyle atına binerek gitmişti. Freedom-Alls, Levi Strauss & Co. için bir başlangıç noktasıydı. Marka 1920'lerde kadınlar için iki parça denim giysiler sunmaya başlamıştı. Bundan 10 yıl sonra ise marka dünyada ilk defa kadınlara özel bir denim pantolon modeli yarattı.


Londra'da bulunan Victoria & Albert müzesi her moda severin bilmek zorunda olduğu önemli müzeler arasında. Mimari, tarih, sanat, moda ve tasarım anlamında önemli eserlerin sergilendiği müzeyi moda tarafından inceleyen yazıyı geçtiğimiz sene sitede paylaşmıştık. Müze, kalıcı moda koleksiyonunun dışında senede birkaç kere unutulmaz sergilere de ev sahipliği yapıyor. Bunlar arasında hala devam edeni Balenciaga'nın retrospektifi. Fakat 2017'nin son çeyreğine girdiğimiz şu günlerde müze 2018 sergilerini açıklamaya başladı. 2018 yılında müzenin moda kategorisinde süpriz bir isim göreceğiz- Frida Kahlo ve gardırobu. Sanatı ve sıradışı hayatı dışında, Frida hakkında en çok ilgi çeken konulardan biri sanatçının giyim tarzı. Kafasına taktığı taçları, takıları, renkli etnik kıyafetleriyle Frida Kahlo günümüzde bile birçok insana giyim konusunda ilham veriyor. Eklektik bir zevke sahip Meksikalı sanatçının giyiminde renkler ve takılar ön plana çıkanlar arasındaydı. Müze serginin adına tam anlamıyla karar vermemiş olsa da başlangıç tarihi belli: 16 Haziran. Frida'nın giyim tarzı aslında çalışmalarıyla da oldukça yakından alakalı; o yüzden bu sergiye sadece bir 'moda' sergisi olarak bakmak yanlış olur. Frida'nın stili üzerinden sanatı ve dönemin dinamiklerinin de anlatılacağı bu sergi için 2018'in en iddialı sergilerinden biri demek yanlış olmaz. Bir başka önemli nokta da bu sergi sayesinde Frida'nın kıyafetlerinin ve kişisel eşyalarının ilk defa Meksika dışına çıkarılacak oluşu. O zaman 2018 yaz planlarına Londra'yı şimdiden ekleyelim.


Trend şirketleri, moda dünyasındaki eğilimlerin neler olacağını belirlemek için iki yıl öncesinden dünya çapında veri toplarlar. Bu veriler daha sonra milyarlarca parçadan oluşan giysi stoklarını düzenlemeleri için şirketlere satılır. Trendler artık moda sektörünün bel kemiği niteliğinde. Bu sebeple trend firmalarının sayısı da onlara olan ilgi ve bağımlılık da son sürat artıyor ve yayılıyor. Fakat bu yeni bir olgu değil aslında. İlk trend tahmin şirketi 1927 yılında New York'ta kurulmuştu. Ardından Amerikan moda endüstrisini canlandırmak amacıyla 1928 yılında The Fashion Group kuruldu. Fakat hiç kuşkusuz trendlerin altın çağı bugün ve tabii ki yarın. Trendler moda endüstrisinin lokomotifi. İnsanları her ay yeni bir şey satın almak zorunda bırakan şey. Eğer insanlara, gardırobundakinin modası geçti, at gitsin, artık yenisine ihtiyacın var diyen trendler olmasaydı, sektör şu an bulunduğu noktada olmazdı. Amaç, elinizdekilerin uygun olmadığına ikna olmanızı sağlamak. Günümüzde trend takıntısı oldukça ciddi boyutlarda. Trend olana sahip olma düşüncesi kaçınılmaz olmaya başlıyor. Öyle ki, giyimi trende yeterince uygun olmayan kimi personelin, o gün çalışmasına izin verilmeyerek eve gönderildiği bile olmuş. Dolayısıyla moda firmalarının WGSN'in trend raporları için kuyruk olmalarına şaşırmamak gerekir. Aslında bunu temelinde geçmişteki akımları ve gelişimleri iyi bilmek yer alıyor. İpin ucu nereden geliyor bakarsanız, hangi trende dönüşeceğini görmek kolay diyor Stylesight şirketinin CEO'su Frank Rober. Eksik parçalar ve geri kalan veriler için de en büyük yatırım gözlemlemek. Trend şirketlerinin kendileri için çalışan çok geniş gözlemci ağları bulunmaktadır. Genellikle New York, Londra ve Tokyo gibi karma kültürleri barındıran metropollerde, gençlik akımlarını, sokak stilini, bloggerları takip altına alır. Bunun yanı sıra kitlelerin moda pazarında çoğunlukla yeltendiği renk ve tarzlar da mercek altına alınır. Tüm bu veriler makro ve mikro trendlerin oluşmasını sağlar. Bu halen trend tahmin firmalarının da üzerinde uzlaşamadığı bir konu. Aslında bir nevi paradoks. Trendler tüketicinin eğilimine göre şekil alıyor fakat aynı zamanda trend olarak ilan edilen şeyler tüketici tarafından daha çok rağbet görüyor. Eğer müşteriniz olan firmalara bir şeyin çok tutulacağını söylerseniz, onun tutulmasını ve moda olmasını sağladınız demektir. Bu demek oluyor ki tüketici aslında asıl söz sahibi taraf değil. Öyleymiş gibi gösterilmesi de, durmaksızın tüketimi teşvik eden düzenin işlemesini sağlayan yegane faktörlerden biri. İpler, elbette ki sürekli karını düşünen endüstrinin elinde. Geleceği tahmin eden -kurgulayan- onlar olduğu sürece de trendler, kar sağlamanın altın anahtarı olarak kalacak gibi duruyor. - UK Trend Tahmin ajansı - Tansy E. Hoskins, Foya, s. 100. - Tansy E. Hoskins, Foya, s. 101. - Singh söyleşisi - Tansy E. Hoskins, Topshop ürün uzmanı ile söyleşi - Söyleşi, Telegraph.co.uk - Stylesight Trend Analiz müdürü Sharon Graubard, The Telegraph.


Moda dünyasında influencerların etkisini biliyoruz. Özellikle takipçilerinin satın alma kararlarını etkileyebilmeleri ve markaların ulaşmakta zorluk çektiği genç kitleye ulaşabilmeleri nedeniyle sektörün pazarlama bütçelerinin dağılımını değiştirmeyi başardılar. Geleneksel perakendede de bu etki görülmeye başlandı. İlk başlarda sadece paylaşım yaparlar başka yapacakları birşey olamaz diye eleştirilen kişiler oldu. Başarılı paylaşımlar yapmak da zor, ama influencer tanımı sadece paylaşımlarla sınırlı olunca influencerların kendilerine de, markalara da dar gelmeye başladı. Sonuçta moda dünyası da nerede problem varsa, orada fenomenlerle çalışarak sonuç almayı deniyor. Nasıl mı? Son trend mağazalara el atmak! Geçenlerde içerik editörümüz Eda Binark'ın yazdığı yazıda perakende sektörünün son 25 yıldır en kötü dönemini yaşadığından ve bazı markaların ard arda mağaza kapattığından söz etmiştik. Perakende dünyası mağazalarda trafiğin azalması ve genel olarak hızlı tüketimde görülen düşüş nedeniyle zor anlar yaşıyor. Elbette rekabetin artık çok zorlamaya başladığını, müşteri profilini anlamanın zorlaştığını da unutmayalım. Bu durumda iyi bir çözüm ne olabilir? Doğru kitleyi markadan daha iyi tanıyan ve ona ulaşmakta zorlanmayan bir influencerla çalışmak. Arielle Charnas paylaşımlarını satışa döndürebilme becerisi ile tanınıyor. Daha önce çalıştığı Petersyn markası için bir paylaşımını anında 40.000 Dolarlık satışa döndürmüş. Kısacası Something Navy'i Superinfluencer kategorisinde düşünebiliriz. Londra'da Oxford Street'teki Selfridges mağazası moda dünyasının en sıradışı ve en merak edilen isimlerinden birine ev sahipliği yapıyor. Yaşı bir gizem olarak kalan, genelde ölümsüz algılanan Michele Lamy, Rick Owens'ın eşi, ortağı, ilham kaynağı, aynı zamanda bir tasarımcı ve fikir öncüsü. 30 yıldır boks yapan Lamy'nin boksa olan düşkünlüğünden ilhamla yola çıkan Selfridges, The Corner Shop'u bir boks alanına çevirdi, bu alanda spor ve boks giyim parçaları özel bir konseptle satışa sunuldu. Ayrıca Selfridges Londra'da BXR adında bir boks salonu da açtı. Bu şekilde boks deneyimi ürünlerden ringe de taşındı. Everlast gibi tanınan spor markaları, Lamyland konseptine özel ürün tasarladı. Bu ilginç işbirliği moda küratörlüğü kavramının perakendede nasıl yer bulacağına çok iyi bir örnek. Boks çok etkileyici...Spordan çok bir düşünce şekli. Soylu bir sanat. Ünlü Amerikan Departman Mağazası Bergdorf Goodman'ın Moda Direktörü ve Kıdemli Başkan Yardımcısı Linda Fargo, moda dünyasının en çok takip edilen kişilerinden. Mağazanın gözü olarak da anılan Fargo kariyerine çok genç yaşlarda vitrin tasarlayarak başlamış. Ardından Görsel Düzenleme Direktörlüğü gelmiş. Bergdorf Goodman hem kendi yöneticisi olan hem de influencer statüsüne sahip olan Linda Fargo'dan kendi dolabını yaratmasını istemiş ve bu şekilde Linda's at BG projesi doğmuş. Linda's at BG'da Linda Fargo tarafından seçilen ve sürekli yenilenen markalar, işbirlikleri, özel vintage parçalar var. Geri dönüştürülmüş giysilerin sanatçılar tarafından yorumlandığı mini bir kapsül olduğunu da eklemeden geçmeyelim...Linda's at BG'nin en büyük özelliği kişisel bir yaklaşımı aslında genele hitap etmesiyle tanınan departman mağazası konseptine uyarlaması. Bu da aslında bu dönemde mağazaların kişiselleştirmeyi ve herşeyden öte küratör elinden alışveriş yapma imkanını stratejilerinin merkezine koymaya başladığını gösteriyor. Giovanna Battaglia'yı takip edenler bilirler. Kendisi moda dünyasının en renkli ve eğlenceli kişiliklerinden biri. Son dönemde Giovanna Battaglia kendine ait bir etiket başlattı #myfavoritecoloris .... diye giden bu etiketle Giovanna Battaglia kendi renk ve stil tercihlerini paylaşıyordu. Bu paylaşımlar öyle bir noktaya geldi ki, Battaglia hem Bergdorf Goodman'da kendine bir pop-up mağaza açtı, hem de kendi online alışveriş sitesini yarattı. Bergdorf'taki Pop-up mağazasında kendi yaptığı ve seçtiği bazı ürünleri satan ve New York moda haftası sırasında mağazanın 2 vitrinini tasarlayan Giovanna Battaglia, şimdi de kendi sitesinde pop-up mantığını devam ettiriyor. Mesela Sevgililer Günü temalı yeni ürünlerini kısa sürede tüketmeyi başardı. Görülen o ki mağazaların farklı kişiliklerin getirdiği enerjiye, yeniliğe ve kitleye her zamankinden daha çok ihtiyacı var. Türkiye'de de bu işbirliklerinin örnekleri yok değil. Daha çok koleksiyon tasarımı işbirlikleri üzerine yoğunlaşan Türk markaları, aynı zamanda uzun zamandır dergi editörleri ile işbirlikleri yapıp onların seçimlerini mağazaya yansıtıyorlar . İkinci el satış yapan Dolap uygulamasının influencerlara kendi dolaplarını açtırdığını ve sadece blogger değil iş insanlarına da yer verdiğini gördük. Fakat Türk markaları daha çok fenomen ya da ünlü isimlerle çalışıyor, Linda Fargo örneğinde olduğu gibi sektörün önde gelen yöneticileri ile işbirliği yapma örneği henüz karşımıza çıkmadı . Ayrıca daha çok bir seçimi ön plana çıkarma odaklı işbirlikleri görüyoruz, aslında Lamyland örneğinde olduğu gibi moda, özellikle de lüks dünyası, artık gitgide deneyim tasarımına yoğunlaşıyor ve ürün seçimi bunun içinde sadece bir detay. Türkiye'de gördüğümüz en yoğun perakende sosyal medya kampanyalarından biri #herkes10ukonusuyor oldu. Birden tüm influencerlar ekranımıza İstinye Park'tan resimlerle çıkmaya başladığında hepimiz bir kampanya olduğunu anlamıştık. Bu kampanya ile İstinye Park 10. yaşını kutladı ve çekilişlerle bazı hediyeler dağıttı. Kanımca, yukarıdaki örneklerle bu tür tanıtım kampanyalarının en büyük farkı öncelikle satışa dönüşü ölçülebilen, küratörlerin elinden çıkmış, niş bir kitleye hitap eden ve mağazaların influencera yaratıcı özgürlük sunduğu projeler olmaları. Ayrıca, bu projelerin aynı anda çok kişiyle çalışmak yerine projeyi en iyi yansıtan kişilerle uzun süreli ve yoğun çalışmaları tercih etmeleri. Bu projelerin tek amacı mağazaya trafik çekmek değil aynı zamanda yaratıcı fikirlerle sektöre öncülük etmek.


Yvonne Jewnell moda dünyasına giriş yaptığında yaşı o kadar gençti ki bir çok belgeyi onunla birlikte annesinin de imzalaması gerekiyordu. New York'ta bulunan Parsons School of Design'de moda tasarımı bölümüne kabul almadan önceki sene Genesis adını verdiği kendi hazır giyim koleksiyonunu oluşturmuştu bile. Genesis adını hem Jewnell'ın etnik kökeninden hem de bir tasarımcı olarak başladığı yeni hayatından alıyordu. Koleksiyonunu tanıtmak ve sergilemek için her yolu deneyen Jewnell çok geçmeden bu endüstride kimsenin 17 yaşında birine destek ve koleksiyonu sergilemek için alan vermeyeceğini fark etti. Kimse koleksiyonumu sergilemem için defilelerde bana yer vermiyordu. Durum böyle olunca da annem o zaman biz de neden kendi organizasyonumuzu yapmıyoruz dedi 6 yıl sonra Jewnell Parsons'dan mezun olunca annesi Tandra Birkett ile birlikte Harlem Fashion Week'i- Harlem Moda Haftasını kurdular. Amaçları New York Moda Haftasında koleksiyonu sergilenmeyen tasarımcılara yer verecekleri bir organizasyon oluşturmaktı. Moda haftaları göz kamaştıran şovları ve her defilede içeri girmeye çalışıp alınmayan, davetiye bulamayan ve çıkışta meraklı gözlerle davetlilere bakan gençlerle bilinir. Defilelerdeki ön sıralar ve after-party'ler ünlüler, editörler ve sektörün içindeki önemli kişiler içindir. Moda haftalarının defilelerinde yer almaksa şehrin birçok genç tasarımcısı için ulaşılamaz bir durum. Güncel programı büyük markaların kapladığı ve 300'den fazla sunumun 9 güne sıkıştığı bu haftalarda yeni tasarımcılar için dikkat çekmek zorlu bir süreç. Daha da fazlası var. Defile fiyatları astronomik boyutlarda. Racked'ın raporuna göre moda haftasınde bir defile alanı kiralama ücreti 100,000 Dolar'dan başlıyor. Durum böyle olunca da New York Moda Haftası- NYFW büyük markalar ve kendini kanıtlamış tasarımcılar tarafından dolduruluyor. The New York Times'ın raporuna göre sonbahar/kış 2015 sezonunda Moda Haftasına katılan tasarımcıların sadece %2.7'si siyahtı. Bu rakamlar şunu gösteriyor ki NYFW artık sadece belirli lüks markalar ve bunları satın alabilenlerin katıldığı bir platforma dönüşmüş. Jewnell bu durumu Eğer bir partiye katılamıyorsan, kendininkini yaratmalısın şeklinde özetliyor. Bu sezon Harlem Moda Haftasının ikincisi ve Jewnell da kendi koleksiyonunu ikinci kere sergiliyor. Bu yeni isyankar moda haftasında defile alanı kiralama fiyatları 250 ile 1000 Dolar arasında değişiyor; böyle olunca da farklılık ve orjinallik görmek mümkün. Harlem Moda Haftasının neredeyse %70'i farklı etnik kökenlerden gelen tasarımcılar. Jewnell' e göre Marka kurma sürecinde, tek günlük bir etkinliğe bu kadar para harcamak size finansal açıdan bir çok sorun çıkarabilir. Katılım göstermek tabii ki önemli ama daha sonrası masraflarınızı da çıkarabilmeniz gerçeğini unutmamak lazım. NYFW'in bu gerçekdışı mali yükü birçok alternatifin oluşmasını sağladı. Harlem Moda Haftasında yer alma fiyatı alan kirası, PR, saç ve makyajı da kapsıyor. Bu sistemin bir başka alternatiflerinden biri de Nolcha. Harlem Fashion Week'ten farklı olarak Nolcha'nın fiyatları 1,500 Dolardan başlayıp 25,000 Dolara kadar çıkıyor; aynı zamanda da L'Oreal, Citibank gibi kuruluşlar da defilelere ve genç tasarımcılara sponsor oluyorlar. Nolcha'da ise katılımcılarının %60'ı farklı etnik kökenlerden. Bu sene Nolcha'da yer alan isimler arasında Blackbird Dillinger adlı aksesuar markasıyla tasarımcı Jodi Cottongim de var. Nolcha'nın en ucuz paketini seçse de buraya katılmanın yeni kurduğu markası için yine de büyük bir finansal yatırım olduğunu düşünüyor. Yeni kurulan bir marka olduğu için şu an ne kadar olursa olsun benim için önemli bir rakam diye durumunu açıklıyor Cottongim. Eğer kendini o moda kalabalığının içine sokucaksam paraya ve sponsora ihtiyacım var . Kendimi göstermek için çaba ve para sarfetmezsem kimse kapımı çalıp çok güzel çantaların varmış diye duyup beni farketmeyecek. Fashion İnstitute of Technology'den mezun olduktan sonra Cottongim sektördeki pek çok tasarımcıyla çalışıp deneyim kazanmaya çalıştı. Bugün bile markasını kendi finanse ediyor ve gelirinin büyük kısmı freelance olarak yaptığı işlerden gelmekte. Ona göre gerçek fark yaratan şeyler aslında ufak şeyler. Kişisel hayatında lüksler olmadan yaşıyor, manikür, kıyafet alışverişi gibi şeylere Cottongim'in hayatında yer yok. Harlem Fashion Week'in kurucuları anne-kıza dönersek, onlara göre önemli olan birinin onları keşfetmesi değil. Önemli olan keşfedilmek için onların kendi şovlarını yaratması. Fakat günümüzde gitgide daha fazla tasarımcı defile yapmayı bırakırken bu kadar büyük meblağdaki parayı en fazla 15 dakika süren bir show'a yatırmak ne kadar doğru? Günümüzde bir çok tasarımcı artık söz konusu defile olduğunda kendi çıkış yaptıkları şehirleri de bırakmaya başladılar tıpkı Tommy Hilfiger'in bu sene Los Angeles'da bir see-now buy-now şov gerçekleştirmesi ve Proenza Schouler'ın da Paris'e geçme kararı alması gibi. Bazı markalar da tamamen defileleri bıraktılar tıpkı Opening Ceremony'nin bir bale ilhamlı protesto şovu yapması gibi. Tasarımcı Cottingim hızla değişen moda dünyasında sosyal medya varken büyük markalar ve yeni çıkış yapan tasarımcılar arasındaki farkın kapandığı düşüncesinin bir şehir efsanesi olduğuna inanıyor. Fakat yine de, birçok genç tasarımcı için sosyal medyadaki takipçi sayısı finansal başarıyla ilgili değil. 5 milyon kişinin sosyal medyada beni takip edip hiç bir şey almamasındansa 50 kişinin takip edip 20 kişinin satın almasını tercih ederim. Moda haftaları gibi lüksün bu kadar reklamının yapıldığı bir etkinlikte işin maddi kısmından nadiren bahsedilmesi ise oldukça ironik. Maalesef ki günümüzdeki genç tasarımcılar için ise sorun aslında oldukça net: defile yapacak maddi bütçeye sahip olmak veya olmamak. Bu yazı bir çeviridir, orjinali için tıklayınız.


Amerika'da her sene yaklaşık 12.8 milyon ton tekstil ürünü imha ediliyor. Yale Environment 360 raporuna göre; eski kıyafetler kullanılarak yeni tekstil ürünlerinin üretilmesini destekleyen çevrecilerin ve tekstil perakendecilerinin sayısı giderek artmakta. H&M'in iyilik periliğini yaptığı geri dönüşüm hareketi aslında perakende endüstrisi için bir toplanma çağrısı. İsveçli firma yakın zamanda açtığı 1 milyon dolarlık yarışma ile eski kıyafetleri yenilerine dönüştürmenin yollarını aramaya başladı. Worn Again adında, tekstil ürünleri için geri dönüşüm teknolojileri üreten bir firmaya da yatırım yapan H&M, bu kampanyanın daha ilgi çekici olması için hip-hop sanatçısı MIA ile kullandığımız kıyafetlerin ham maddelerini toplayıp geri dönüştürmenin önemini vurgulayan Rewear It adında bir video klip çekti. Perakende devi aynı zamanda Nike ile birlikte Ellen MacArthur Vakfı'nın global ortaklarından biri. Vakfın amacı sirküler bir ekonomiye doğru evrilmeyi sağlamak. Bu da, içinde bulunduğumuz üret, kullan ve at döngüsünde ilerleyen endüstriyel sistemde kullandığımız her şeyin ömrünün sonunda yeni bir şeye dönüştürülmesi demek oluyor. Bu çağrıya kulak veren sadece H&M değil. American Eagle Outfitters, Eileen Fisher, Levi-Strauss & Co, Nike, The North Face, Patagonia, ve Zara, mağazalarında geri dönüşüm amaçlı eski kumaşları ve kıyafetleri toplayan markalar. Bu markalar bazen aynı doğrultuda üreticilerden bile kıyafet alabiliyor. Startups Ambercycle, Dutch Awareness ve Evrnu pamuk ve polyester gibi kumaşları yeni liflere dönüştürebilecek kimyasal süreçler geliştirmekte. Asıl amacımız hammaddemizi, müşterilerimizin dolaplarından toplamak Levi Strauss'un Sürdürülebilirlik Bölümü Başkan Yardımcısı Michael Kobori. H&M gibi bir markanın döngüsel ekonomiye geçiş sürecini yönetiyor olması aslında büyük bir ironi. Şirketin çok düşük fiyatlara sattığı kıyafetler, çevreci aktivistlerin tepki gösterdiği perakende sektörünün bu kadar hızlı büyümesinin en büyük nedenlerinden. Global tekstil endüstrisinin yıllık gelirinin 2.5 trilyon dolar olduğu ve gelecek 10 yılda bu rakamın ikiye katlanacağı tahmin ediliyor. Dahası, kar amacı gütmeyen organizasyonların ve perakendecilerin eski kıyafetleri toplama ve dönüştürme çabalarına rağmen, bu ürünlerin büyük çoğunluğunun sonu katı atık sahaları oluyor. En azından Amerika'da her yıl 12.8 milyon ton tekstil ürünü imha ediliyor, bu da kişi başı yaklaşık 37 kilo demek oluyor. Kendi ismini taşıyan tekstil şirketinin kurucusu Eileen Fisher, moda endüstrisinin petrolden sonra dünyadaki en büyük kirletici güç olduğunu söylüyor. Moda dünyasının global parmak izlerini içeren çok güvenilir veriler olmadığından bu iddianın kanıtlanması oldukça zor. Ancak kıyafet üretmek için harcanan su, enerji ve kimyasal maddelerin miktarını azımsamak imkansız. Çevre denetimlerinin çok sık olmadığı üretim bölgelerinde ise kullanılan bu kimyasallar çevredeki su kaynaklarına akıtılmakta. Tekstil sektörü uzun zamandır Çin'deki en büyük kirlilik faktörü. Hindistan, Kamboçya ve Bangladeş'deki nehirleri kirleten, tarım arazilerini kullanılmaz hale getiren de aynı durum. Sektördeki yöneticilerin söylediğine göre; endüstri eğer mevcut büyüme oranlarını ve sürdürülebilirliğini korumak istiyorsa, ilerleyen zamanlarda daha radikal kararlar ve aksiyonlar alınması gerekecek. Bu değişim sürecinin ne kadar zor olduğunu anlamak için yapılması gereken en önemli şey; ger dönüşümle bu döngüyü tamamen kırmak arasındaki büyük farkı görebilmek. Geleneksel kıyafet geri dönüştürme teknikleri aslında yeni kıyafetler için hammadde üretilmesini sağlamıyor. Aksine, tekrar giyilebilecek durumda olan ürünler ya ikinci el mağazalarında satılıyor, ya da denizaşırı giden teknelere yüklendikten sonra çok ucuz fiyatlara alıcı buluyor. Tekrar kullanılamayacak durumda olanlar ise, yalıtım malzemesi veya halı dolgusu olarak, ya da oyuncakların içini doldurmak için kullanılıyor. Bir bölümü ise enerji üretmek amacı ile yakılıyor ya da katı atık depolarına yollanıyor. Buna karşılık, içinde bulunduğumuz bu döngüyü tasarım sayesinde onarmak ve yeniden düzenlemek mümkün. diyor Ellen MacArthur Vakfı. Tekstil ürünleri endüstrisi için bu, üretimdeki kaynakları mümkün olabildiğince uzun süre kullanılabilir kılacak, sonrasında ise hammaddeyi en kolay şekilde tekrar elde ederek yeni ürünlerin yapımında kullanacak bir sistem tasarlamak demek. Günümüzde var olan hiçbir şirket bahsi geçen bu durumu ticari boyutlarda yapmıyor ancak birkaçı deniyor. Londra çıkışlı Worn Again yaklaşık 10 senedir, McDonald's üniformaları, Virgin Atlantic uçak koltukları ve hapishane battaniyeleri gibi tekstil atıklarını, kıyafetlere, ayakkabılara ve çantalara dönüştürüyor. Ancak şirketin kurucusu Cyndi Rhoades yakın zamanda, birçok farklı materyal kullanarak kalıcı ürünler üretmenin ne kadar da zor bir iş olduğunu anlamış. Sonrasında ise dikkatini, kendi içlerinde farklı engeller çıkartan pamuk ve polyester maddelerini geri dönüştürmeye vermiş. Pamuğu mekanik bir şekilde geri dönüştürmek lifleri kısalttığı ve sertleştirdiği için kalitesini düşürüyor. Geri dönüştürülmüş polyester ise eski halinden daha pahalıya mal oluyor. Bu nedenle farklı maddelerden yapılmış kıyafetlerin içlerindeki ham maddeleri ayrıştırmak ve bu doğrultuda geri dönüşüme sokmak oldukça zor. Uzun yıllar süren araştırmadan sonra Worn Again güçlerini H&M ve Puma ile birleştirerek, moleküler seviyede ayrıştırılan eski tekstil ürünlerinden pamuk ve polyesteri ayıran kimyasal bir süreç geliştirdi. Levi Strauss ve Seattle'da kurulmuş bir girişim şirketi olan Evrnu ise birlikte dünyanın ilk atık malzemeden dönüştürülen kot pantolonunu üretti. Bu yenilik Çin, Hindistan ve Pakistan gibi su sıkıntısı çeken bölgelerdeki üretimde su kullanımını neredeyse %98 azaltacağından çığır açan bir olay olarak görülüyor. Bu yazı bir çeviridir. Orjinalini okumak için tıklayın.


İsmi oldukça zor okunan, ReTuna Aterbruksgalleria'da satılan tüm ürünler ya upcycle tekniğiyle geri-dönüştürülmüş ya da ikinci el. Bu eşi benzeri olmayan mini AVM, hem çevreye olan sorumluluğumuzu yerine getirmemizi sağlıyor hem de bir türlü vazgeçemediğimiz alışveriş tutkumuza sıradışı bir alternatif getiriyor. Yani, eğer İsveç'te yaşıyorsanız, ihtiyacınız olan bir parçayı güncel AVM'lerde aramak yerine önce buraya bakıp, çevreci bir alternatife yönelebilirsiniz. Kıyafetten, mobilyaya herşeyi bulabileceğiniz ReTuna'da aynı zamanda çevreci, geridönüşümle ilgili workshoplar da yapılıyor. Alışverişinizi yaparken ReTuna'nın sadece organik malzemeler kullanılan cafesinde mola da verebilirsiniz. ReTuna aslında insanları sadece tüketici olmaya değil aynı zamanda da üretici olmaya teşvik ediyor. Evinizde kullanmadığınız, iyi durumda olan herhangi bir ürününüzü burda rahatlıkla satabilirsiniz. Böyle bir konseptin sonunda oluşturulduğunu görmek bizlere umut verse de şimdilik tek sıkıntı İsveç'te olması. Umuyoruz, bu konsept dünyada daha hızlı yayılarak, tüketim alışkanlıklarımızı farklılaştırmamızı sağlar. Türkiye'de sürdürülebilir ve sosyal sorumluklu alışveriş için nereyi mi öneriyoruz? Tabii ki Satsuma App. Satsuma App'te hem özenle seçilmiş ikinci el ürünler hem de tasarımcıların el emeği ürünleri var. Aynı zamanda alışveriş yaparken bağış yapmanız mümkün.