Sürdürülebilirlik artık moda dünyasının önemli bir parçası. On yıl önce moda tasarımı okuyan bir öğrenci, moda sektöründe yer alan bir marka ya da moda sektöründe çalışan herhangi biri, sürdürülebilirlik konusunda bilgili olmak zorunda değildi. Sürdürülebilir moda eğitimi yaygın değildi. Bu alan fazlasıyla teknik bir alan olarak görülürdü. Fakat yıl 2021 ve biz sürdürülebilirliği modadan ayrı bir kavram olarak görmeyi bırakmalı ve kariyerimize, eğitimimize ve yaşam kültürümüze sürdürülebilirliği katmalıyız. Sürdürülebilirlik alanında uzmanlaşan ve çalışan kişiler genelde mühendislik veya fen bilimleri eğitimi almış olsalar da, moda sektöründe bu alan oldukça yeni. Sürdürülebilirlik departmanları deneyim ve ihtiyaçla şekilleniyor. Moda eğitiminde sürdürülebilirliği seçmek mümkün, fakat genelde sürdürülebilirlik tasarım okuyan öğrencilerin müfredatında yer alıyor. Tamamen sürdürülebilir modaya odaklanan eğitim programları az sayıda da olsa varlar. Örnek olması ve ilham vermesi açısından bu programlardan bazılarını sizin için araştırdık. Kim bilir belki aramızda bu okulların mezunu ya da öğrencisi olanlar da vardır. University of Arts London, tasarım ve iletişim odaklı eğitim programları sunan 6 okulu kapsayan, Londra merkezli dünyaca ünlü bir üniversite. Bu okullardan biri olan Central Saint Martins'i tanımayan yoktur diye düşünüyoruz. Kabul oranı sadece yüzde 6 olan bu okul, dünyanın en ünlü moda tasarımcılarını yetiştirdi ve yetiştirmeye devam ediyor. Londra'da bulunan Central Saint Martins, mücevher tasarımından mobilya tasarımına, çok geniş bir program yelpazesine sahip. Yüksek lisans programları ise daha da detaylı ve geniş bir program listesi sunuyor. Tüm liste için burayı tıklayın. Central Saint Martins'in yüksek lisans programları arasında bir konu dikkatimizi çekiyor: MA Material Futures, Material Futures programı disiplinlerarası bir yaklaşımla, geleceğin materyal sıkıntısını öngörebilen ve yenilikçi bakış açısıyla yeni materyaller geliştiren ve kullanan tasarımcılar yetiştirmeyi hedefliyor. Adı üstünde bu bölüm malzemeyi esas alıyor ve eğitimi bu eksende kurguluyor. Özellikle teknolojinin ve el işinin bir araya geldiği, analog ve dijital dünyaları harmanlayan ve iki yıl süren bir yüksek lisans programı. MA Textile Design ise Chelsea College of Arts bünyesinde, sürdürülebilirliği merkezine oturtan tekstil tasarımına odaklanıyor. Konuları arasında dönüşüm odaklı tasarım, etik hammadde satın alması, teknik ve bilimsel inovasyon, aktivist tasarım ve çevresel/kitlesel etki gibi moda ve tekstil sektörünün geleceğini belirleyen başlıklar var. Program 15 ay sürüyor. Yine UAL çatısı altında yer alan London College of Fashion'ın, Center for Sustainable Fashion'a ev sahipliği yaptığını belirtelim. Bu sürdürülebilir moda merkezi online kurslar sunuyor. Hamburg merkezli AMD Akademie Mode & Design, 30 yıldan fazladır moda, tasarım, iletişim ve yönetim alanlarında eğitim veriyor ve beş farklı şehirde kampüse sahip. Lisans programları arasında Moda Tasarımı, Moda Yönetimi, Moda iletişimi gibi bölümler var. Okul, yüksek lisans olarak ise Ürün ve Perakende Yönetiminin yanı sıra Moda ve Yaratıcı Endüstrilerde Sürdürülebilirlik programını sunuyor. Programın detaylarına baktığımızda, Berlin'de olduğunu ve sürdürülebilir tasarım stratejileri, sürdürülebilir üretim ve yönetim üzerine yoğunlaştığını görüyoruz. Bölümün çok disiplinli bir yaklaşım benimsediğini ve modanın günümüzdeki ve gelecekteki sorunları çözme hassasiyeti ve bilgisi olan profesyoneller yetiştirmeyi hedeflediğini söyleyebiliriz. Yüksek lisans programıyla ilgili bilgiyi bölüm başkanından almak için tıklayın. İtalya'nın ve dünyanın önde gelen moda okullarından Polimoda, sektöre yakınlığıyla farklılaşıyor. Floransa'da bulunan ve özel bir laboratuvara da sahip olan okul özellikle sektör ihtiyaçlarına cevap vermek konusunda oldukça hızlı, aynı şekilde eğitmenlerini sektörden seçiyor ve öğrencilerine staj imkanları sunuyor. Moda şirketleri için yeni nesil sürdürülebilirlik uzmanlarını ve dönüşümsel ekonomi yöneticilerini yetiştirmeyi amaçlayan bir bölüm de Polimoda'nın Sustainable Fashion yüksek lisans programı. Özellikle 2019 yılından sonra sektörün ihtiyaç duyduğu çeşitlilik ve kapsama alanında çalışmak isteyenler için de program içeriği uygun. Etik moda, sistemsel düşünce, geri dönüşümlü iş modelleri, ekolojik tasarım, ileri dönüşüm, şeffaflık gibi kelimeler artık moda literatüründe yerini sağlamlaştırdı. Moda markaları da bu yönde gelişerek yeni iş alanları yaratıyorlar. Bu yüksek lisans programı moda sosyolojisi, kültürel antropoloji, kurumsal sosyal sorumluluk ve sürdürülebilir yönetim ve üretim gibi alanlarda ders içeriği sunuyor. Dersler Nisan ayından Aralık ayına kadar sürüyor. Bu bölümde burs olanakları da var. Bu konuda bilgi edinmek için Polimoda sitesine göz atabilirsiniz. Polimoda'da Sürdürülebilir Moda kısa kursuna gitmek de mümkün. Business of Fashion sitesine göre, UAL ve Polimoda gibi, dünyanın en iyi moda okulları arasında yer alan başka bir okul, Roma merkezli Accademia Costume Moda. Okul İtalyan tekstil firmaları ile işbirliği içinde, Fabrics Innovation Design diye bir yüksek lisans programı açtı. Programın amacı tekstil tasarımında inovasyon, yeni teknolojiler, materyal seçimi konusunda öncü profesyoneller yetiştirmek. Programın teknik önderliğini okulun eski mezunu ve şu anda Louis Vuitton'un kumaş geliştirme sorumlusu olarak çalışan Marco Mastroianni yapıyor. Program aynı zamanda industry project adı altında bir bitirme projesini de içeriyor. Accademia Costume Moda aynı zamanda bir yıllık Sürdürülebilir Moda yüksek lisansı programı da sunuyor. Okulun eski mezunları arasında Gucci'nin eski kreatif direktörü Frida Giannini ve şu anki kreatif direktörü Alessandro Michele de var. İTÜ, tekstil mühendisliği anabilim dalı altında Yenilikçi Teknik Tekstiller adlı bir Yüksek Lisans programı açtı. Programın kontenjanı 30 kişi ve program İstanbul Tekstil Hammaddeleri İhracatçıları Birliği tarafından destekleniyor. - Yenilikçi teknik tekstillerin farklı alanlarında ham maddeden nihai ürüne kadar yer alan tüm süreçler hakkında detaylı bilgi sahibi olan, - Yenilikçi teknik tekstiller alanında teknolojik problemlere çözüm getirmek ve gelecekteki gelişmelere öncülük etmek için gerekli bilgi ve donanıma sahip olan, - Yenilikçi ve özgün teknik tekstil ürünleri tasarlama, geliştirme ve son kullanım alanına bağlı olarak ürün kalitesini değerlendirme becerisi kazanmış, - Programın sunduğu disiplinler arası perspektif sayesinde mesleklerinde rekabet avantajı yaratabilme potansiyeline sahip, - Yenilikçi teknik tekstiller alanında güncel gelişmeleri ve çalışmalarını nicel ve nitel veriler ile destekleyerek, bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanarak, yazılı, sözlü ve görsel olarak, kendi dilinde veya yabancı dilde aktarabilme becerisi kazanmış mezunlar yetiştirmektir. Daha ayrıntılı bilgi için buraya tıklayın. Son olarak, eğitim hayatını kısa kurslarla devam ettirmek isteyen profesyoneller için Coursera ya da Futurelearn gibi sitelerin varlığını da hatırlatalım. Coursera'da Copenhagen Business School'dan Sustainable Fashion kursunu alabilirsiniz. Futurelearn'de ise yukarıda belirttiğimiz gibi Kering grubunun London College of Fashion ile birlikte sunduğu Fashion and Sustainability kursuna online ve ücretsiz olarak katılabilirsiniz. Ayrıca Fashion Revolution'ın websitesi çok zengin bir kaynak, buraya tıklayarak bu zengin kaynağa ulaşabilir ve kendi kendinizi eğitmeye başlayabilirsiniz. Moda sektöründe profesyonel olarak sürdürülebilirlik alanında çalışmak isteyenler bu konuda yayın yapan dernekleri, kanaat önderlerini ve markaları takip ederek bilgi hazinelerini ve hassasiyetlerini geliştirebilirler. Moda sektörü sürdürülebilirlikle ilgili kariyer yollarını yeni yeni belirliyor dersek yanlış olmaz, o nedenle şirketler ve çalışanlar geleceğin mesleklerini birlikte şekillendirecekler.


Moda sektörü farklı dallarda kendi ustalarını yaratıyor. Her zaman çok göz önünde olmasalar da moda dergileri moda fotoğrafçılarının objektiflerinden çıkan resimlerle hayat buluyor. Vogue'dan Love Magazine'e kadar sayısız dergiye çekim yapan, dünyanın en etkili 10 moda fotoğrafçısı aşağıdaki listede. Listeye moda dünyasında adı en çok duyulmuş isimlerden olan Mario Testino ile başlıyoruz. Peru'lu fotoğrafçı Testino, 1977 yılında Prenses Diana, Vanity Fair'de vereceği poz için onu seçtiğinde ismini duyurdu. Testino'ya bugüne kadar Vanity Fair, Vogue ve daha bir çok ünlü dergi için çekim yaparken rastladık. Tüm bu dergi ve marka çekimlerinin yanı sıra Testino, hala kraliyet ailesi için çekimler yapmakta. Kate ve William'ın unutulmaz nişan fotoğrafları Testino'ya ait. The Business of Fashion'ın Sektördeki ilk 500 listesindeki 5 Türk'ten biri olan Mert Alaş, fotoğraf kariyerine partneri Marcus Piggott ile başlıyor. Fotoğraf dünyasının duayeni haline gelmiş bu ikilinin yolları 1994'te kesişiyor. Dönemde bir dil okulu için Londra'ya giden Mert, aynı zamanda da modellik yapmaya başlar. Tesadüf eseri karşılaşan ikili fotoğraf sanatına olan tutkularını keşfedince Mert&Marcus adı altında çekimler yapmaya başlarlar. Çektikleri fotoğrafları dergilere gönderen ikilinin yükselişi ise Dazed & Confused'un kapağında yer almalarıyla başlıyor. Neredeyse 23 yıldır birlikte çalışan ikili bugüne kadar dünyadaki birçok moda dergisi için çekim yapmanın yanı sıra Dior, Gucci, Miu Miu, Kenzo gibi markalar için de çalıştı. Tüm bunların yanı sıra Mert Alaş'ın sektörde herkes tarafından ne kadar tanındığını görmek istiyorsanız instagramına uğramayı ihmal etmeyin. İtalyan Paolo Roversi'nin fotoğrafları moda dünyasında hemen farkedilenlerden. Fotoğrafçının kendine özgü tarzı sayesinde bu sektörde görebileceğiniz en naif, zevkli ve duygusal fotoğraflar ortaya çıkıyor. Daha çok portrelere odaklanmayı seven Roversi'nin tarzında bol miktarda duygusallık var. Roversi bugüne kadar i-D için 10 tane kapak çekmenin yanı sıra sık sık Yohji Yamamoto ve Dior ile çalıştı. Bruce Weber de tıpkı Terry Richardson gibi iddialı ve riskli çekimlere imza atmış bir isim. Bugüne kadar Abercrombie & Fitch, Versace, CR Fashion Book ve daha nice isim için ikonik çekimler yaptı. Fakat Bruce Weber deyince akla ilk gelen kuşkusuz Calvin Klein için 90'lı yıllarda çektiği çok tartışılan iç çamaşırı ve denim pantolon çekimleri. Moda fotoğrafçılığının yanı sıra yönetmenlik de yapıyor; hatta Oscar'a aday olmuş 'Let's Get Lost' adlı bir filmi de bulunuyor. Kariyerine 70'li yıllarda Rolling Stones Magazine için başlayan Leibovitz bu listedeki tek kadın. Daha çok erkeklerin egemenliğinde olan moda fotoğrafçılığı sektöründeki nadir kadınlardan olması gerçekten gurur verici. Fakat tüm bunların dışında Leibovitz, yaratıcı ve sıradışı işler çıkaran bir isim. Dramatik ve teatral bir gözü olan Leibovitz'in en ilgi uyandıran işleri arasında Kanye West ve Kim Kardashian'lı Vogue kapağı ve 2016 yılında çektiği Pirelli takvimi var. Fransız fotoğrafçı neredeyse 30 yıldır moda fotoğrafçılığının duayenlerinden. Kendisi bugüne kadar Vogue'a sayısız kapak çekmiş bir isim. Kariyerinin başında çektiği fotoğraflarla Grace Coddington'ın dikkatini çeken Demarchelier, bugüne kadar Vogue'dan Dior'a, Chanel'den Louis Vuitton'a kadar hemen hemen sektördeki tüm A sınıf marka ile çalışmış bir fotoğrafçı. Tıpkı Mario Testino gibi Prenses Diana'yla da arası çok iyi olan Demarchelier, 89 yılında Diana'nın kişisel fotoğrafçısı olmuştu. 90'lı yıllarda çektiği fotoğraflarla popülarite kazanan İtalyan Mario Sorrenti sansasyonel çekimler yapmış diğer bir isim. Zamanında Kate Moss'un erkek arkadaşı olan Sorrenti'nin en ikonik çekimi Kate Moss'la Calvin Klein'ın Obsession parfümü için yaptığı çekim. Sorrenti'nin tarzı cesur, renkli ve bağıran görsellerle farkediliyor. 1938 doğumlu olan İngiliz David Bailey, moda fotoğrafçılığının gelişmesinde ve bugünkükonumuna ulaşmasında büyük etkisi olan isimlerden. Swinging Sixties denilen dönemin en önemli isimlerini fotoğraflamış biri Bailey. Dergilerdeki çekimlerin günümüzden çok daha önemli olduğu 60'lı yıllarda Vogue ve Vanity Fair için çekimler yaparak başlıyor kariyerine. Bailey moda fotoğrafçılığında olduğu kadar döneminde birçok ünlü ismin portre çekimleriyle de bugünkü ününe ulaşmış bir isim. Tim Walker moda dünyasının hem en sıradışı hem de en büyüleyici ve sihirli görsellerini yaratan isimlerinden. Çekimleriyle adeta bir hayal dünyası yaratan Walker'ın işleri oldukça sürrealist. Üniversitedeyken ara yıl verip Conde Nast'ta staj yapmaya başladığı dönemde fotoğrafçılığa olan ilgisini keşfeden Walker, daha sonra fotoğrafçılık bölümünü bitirir. Editorial çalışmaların yanı sıra, Comme des Garçons ve Yohji Yamamoto için de sık sık reklam kampanyaları çeken bir fotoğrafçı Tim Walker.


Türk tasarım dünyasının gittikçe geliştiği bugünlerde en göze çarpan kategori kuşkusuz çanta kategorisi. Çok değil bundan birkaç sene önce çanta tasarımı dediğimizde aklımıza hep yabancı markalar geliyordu. Şimdilerde ise Türkiye pazarında çanta konusunda kendi markalarımız yabancı markalarla neredeyse rekabet eder hale geldi. Bu sebeple mutlaka keşfetmeniz gereken 11 Türk çanta markasını listeledik. Manu çantalarını duymayan yoktur değil mi? Beste ve Merve Manastır kardeşlerin kurduğu markanın ünü çoktan Türkiye sınırlarını aştı. Manu artık Netaporter, Selfridges, Browns gibi önemli lüks noktalarında satılıyor ve yurtdışında da kendi hayran kitlesini oluşturdu. Her biri İstanbul'da üretilen çantaların Demi, Pristine ve Cylinder gibi modelleri kısa süre içinde ikonik olmayı başardı. Manu Atelier Lara Stone ile de bir kampanya çalışması yaptı. kısa süre önce koleksiyonuna ayakkabıları da ekledi ve birçok influencerın tercihleri arasına girdi. Türk çanta markalarının son yıllardaki yükselişinden çok önce 2006 yılında kurulan Mehry Mu her sezon yepyeni tasarımlarla karşımıza çıkan bir marka. Güneş Mutlu Mavituncalılar tarafından kurulan Mehry Mu'nun çantaları için doğu ve batı sentezi diyebiliriz. Markanın çantalarında silüet olarak batı etkisine rastlarken doğu ilhamlı kumaşları ve desenleri de sık sık görüyoruz. Mehry Mu'yu seven ünlülerin arasında Saoirse Ronan, Suri Cruise ve Olivia Palermo var. Mehry Mu'nun Yorganlar Fora koleksiyonu için buraya tıklayın. Mina, Serra ve Lara- 3 kızkardeşin isimlerinin birleşmesinden kurulan Misela ilk çıkışını New York'ta yaptı. Kurucusu Serra Türker Rhode Island School of Design mezunu. Misela ilk mağazasını 2021 yılında Pera'da açtı. Kişiselleştirilebilen modelleriyle, özgün renk kombinasyonlarıyla ve eklektik tarzıyla öne çıkan marka tıpkı Manu Atelier gibi yurtdışında başarı yakalayan Türk markalarından. Yepyeni bir çanta markası olan Mare Atelier'nin tasarımlarına bakınca aklımıza ilk gelen kelime retro oluyor. 60'lı yılların tasarımlarından ilham alan markanın en göze çarpan modeli yukarıda gördüğünüz ve micro versiyonu da olan 'Dem bag'. Nisan 2020'de Vogue dergisinde yer almasıyla tanıdığımız Mlouye 2015 yılında, endüstriyel tasarım deneyiminden gelen Meb Rure tarafından kurulmuş. Markanın ilham kaynakları arasında Bauhaus hareketi, Kandinsky, Klee ve Mondrian var. Üretimi İtalya ve Türkiye'de gerçekleşen İstanbul merkezli marka, aynı zamanda ayakkabı koleksiyonunu da müşterilerinin beğenisine sundu. Vogue dergisindeki röportaja göre Gigi Hadid markanın sıkı takipçisi. Kurucuları Gizem Pirinççiler ve Kerem Erhan tarafından Milano'da kurulan ve tasarlanan Naturae Sacra, ilhamını doğada bulunan gizemli formlardan alıyor. Genç ve sofistike bir tarzı olan marka, rezineden yapılan özgün çanta saplarıyla öne çıkıyor. Naturae Sacra, Net-a-porter'nin sürdürülebilir markaları öne çıkardığı Net Sustain bölümünde yerini almış. Karadeniz'in kültürel mirası olan peştemalın kullanım alanını genişleterek, peştemali çantalara taşıyan marka K'ai Vrosi'nin marka ismi Lazca'da iyi anlamına gelen iki kelimeden oluşuyor. K'ai Artvin bölgesinin, vrosi ise Ardeşen lazlarının kullandığı ama aynı anlama sahip iki kelime, bu şekilde marka Karadeniz bölgesinin kültürel zenginliğini de marka hikayesine yansıtmak istemiş. K'ai Vrosi peştemali deri veya Trabzon'da elde örülen sepetlerle karıştırarak renkli, eğlenceli, bir o kadar da zamansız çantalar üretiyor. 2018 yılında kurulan Marche Istanbul, İstanbul'un kendine özgü pazarlarından ve Levanten kültüründen ilham alıyor. Marka pratik, zamansız ve basit ürünler tasarlıyor ve yerel üretimle çalışıyor. Son günlerin öne çıkan markalarından bir diğeri de Rossea. Rozita Kandiyoti ve Deniz Karmona Benbiçaço tarafından kurulan marka kısa zamanda Türk çanta dünyasında kendine yer edinmeyi başardı. Süet ve deri gibi materyalleri birleştirip, renkli tasarımlar ortaya çıkaran Rossea şimdiden birçok farklı mağazada satılıyor. &333'ün akordeon çantalarıyla tanıştınız mı? Gülşah Gürcan tarafından kurulan markanın en göze çarpan parçası içi doluyken daha uzun, boşken daha kısa gözüken farklı renklerde akordeon modeli. 2016 yılında Merve Palit Okcan tarafından kurulan marka klasik formlara modern dokunuşlar yapıyor. Merve Palit Okcan, iç mimarlık eğitiminin ardından İtalya'da endüstriyel tasarım yüksek lisansı yapmış ve şu anda Brüksel'de yaşıyor. Markanın en dikkat çeken ürünleri arasında 'Angelique' bucket modeli var. Bu yazıyı sevdiyseniz aşağıdaki yazıyı da seveceksiniz! Bu yazı ilk olarak 12 Haziran 2018'de yayınlanmış, 5 Ocak 2021'de güncellenmiştir.


1 Temmuz'da Paris'te başlayan Haute Couture Haftası son sürat devam etmekte. Birçok moda sever için bu hafta Chanel, Dior ve Armani'nin hazırladığı görsel şölenle özdeşleşse de aslında Haute Couture haftası kapsamında pek çok farklı tasarımcı koleksiyonlarını sergiliyor. Peki ya bu tasarımcıları ne kadar tanıyoruz? Bazılarını ismen duyduğumuz, bazılarını ise belki de ilk defa duyduğumuz ama couture dünyasının yapıtaşlarından olan tasarımcıları bu yazıda mercek altına aldık. Bu sezonki Couture programının ilk gününde koleksiyonlarını sergileyen Kate ve Laura Mulleavy kızkardeşlere ait Los Angeles çıkışlı bir marka Rodarte. Couture koleksiyonu sergileyen bir markaya göre oldukça genç olan marka 2005 yılında kurulmuş. Karmaşık ama etkileyici, detaycı ve kostümsü tasarımlara sahip olan Rodarte; aynı zamanda çok konuşulan Black Swan- Siyah Kuğu filminin kostümlerinin de yaratıcısı. Lübnanlı tasarımcı Elie Saab, gösterişli, parıltılı ve feminen tasarımlarıyla biliniyor. Saab'ın markasını kurma hikayesi oldukça genç yaşta başlıyor. 1982 yılında henüz 18 yaşındayken kendi markasını kuruyor. Terzilik geçmişi sayesinde couture dünyasında kendine yer edinmesi kolaylaşan Saab'ı romantik, hafif ve doğu-batı sentezi silüetleriyle tanıyabilirsiniz. Saab 2003 yılında Chambre Syndicale de la Haute Couture'e kabul edildiğinden beri düzenli olarak couture defilesi organize ediyor. Hollandalı tasarımcı Iris Van Herpen, moda dünyasının en yenilikçi ve teknolojiyle en iç içe isimlerinden. Fütüristik bir estetik anlayışıyla tanınan Herpen, sanatla bütünleşmiş tasarımlarıyla biliniyor. Bana göre moda, sanatın bir yansıması ve ifade şekli. Tasarımlarımda modayı ticari bir araç olarak görmüyorum diyen Herpen moda dünyasına Alexander Mcqueen'de çalışarak giriş yapıyor. Herpen'in moda dünyasındaki diğer bir özelliği de 3D printing- 3 boyutlu baskı sistemini bu sektörde kullanan ve tanıtan öncü isimlerden olması. Herpen, günümüzde hala couture defilelerinde misafir tasarımcı olarak koleksiyonlarını sergilemekte. Sovyet Rusya döneminde dikiş öğrenerek yetişen Ulyana Sergeenko, bugün couture defilelerinin aranılan isimlerinden. Yaptığı evliliğiyle moda dünyasına önce couture markalarının bir müşterisi olarak başlayan Sergeenko'nun sektöre girişi defilelerde fotoğraflanarak başlıyor. Zaman içinde influencer'lıktan tasarıma kayan Sergeenko 2011 yılında kendi markasını kurarak couture dünyasının olmazsa olmazlarından biri haline geliyor. Roma'lı tasarımcı Giambattista Valli, hem Paris moda haftasında hazır-giyim koleksiyonunu sergileyen hem de couture haftasına katılan bir isim. Kendi markasını kurmadan önce Fendi gibi birçok ünlü isimde deneyim kazanıyor Valli. Tıpkı Rodarte gibi, markasını 2005 yılında kuran Valli'nin tasarımlarındaki kilit noktalar ise sofistike silüetler ve tasarımlardaki ince işçilik. Amsterdam çıkışlı, Viktor Horsting ve Rolf Snoeren ikilisi tarafından kurulan marka koleksiyonlarında moda ve sanatın bütünleştiği tasarımlara ev sahipliği yapıyor. Sıradışı tasarımların yanı sıra markanın en çok ses getirenleri arasında defilelerde yaptıkları sunum ve şovları yer alıyor. Markanın bugüne kadar en çok akıllarda kalan koleksiyonu ise 2015 yılındaki Giyilebilir Sanat temalı defilesi olmuştu. Galia Lahav, adı belki de bu listede en az bilinenlerden. Rus bir terzi ailenin kızı olarak doğan Lahav, küçük yaştan itibaren dikiş ve kalıp konusunda bir usta olarak yetişmiş bir isim. Günümüzde markasını Tel Aviv'den yürüten Lahav, sektörde en çok kırmızı halılara ve düğünlere yönelik tasarımlarıyla biliniyor. Lahav'ın tasarımları gösterişli, feminen ve işçilik olarak kusursuz.


Fashion Revolution ve Ethical Consumer, bir ilke imza atarak, ilk Moda şeffaflık araştırmasını yaptılar ve raporu Fashion Revolution Week kapsamında bu hafta yayınladılar. 40 marka ile yapılan araştırmada ortalama skor %42. Levis Strauss & Co %77 ile en yüksek skoru alırken Chanel %10 ile en düşük skoru aldı. Global moda sektöründe yaşanan çocuk işçi çalıştırmak, asgari ücretin altında ücret ödemek ve doğaya zarar veren kimyasalların kullanımı gibi problemlerin çözülmesi, müşteri ile markalar arasında bilinmeyenlerin aydınlanması için ilk adım tedarik zincirinde şeffaflığın sağlanmasından geçiyor. Yukarıda gördüğümüz sonuca ulaşmak için 40 şirkete 5 ana konudan oluşan bir anket gönderen dernekler, şirketlerin sadece 10 tanesinden cevap alabildi fakat yılmadı ve araştırmayı 40 şirketin halka açtığı bilgiler ile besleyerek tamamladı. En düşük skor : Şirket tedarik zincirinde şeffaflık konusunda yazılı kurallar ötesinde bir çalışma yapmıyor veya çok az yapıyor. Bir statejisi bulunmuyor. Bu konuda hiç veya çok az halka açık bilgi/kanıt var. 26-50% : Şirket bu konuda bazı çalışmalar yapıyor fakat kontrol mekanizmaları, ölçülebilirlik ve yönetimsel konularda daha fazla ve etkili çalışma yapabilir. Daha fazla bilgi paylaşımı yapılabilir. 51-75% : Şirket sorumluluk üstlenme, strateji geliştirme, süreçleri belirleme ve aksiyona geçme konusunda daha fazla adım atmış fakat ölçülebilirlik, işbirliği ve bilgi paylaşımı konusunda daha iyi olabilir. 76-100% : Bu şirketler diğerlerine göre çok ciddi adımlar atmış, kontrol mekanizmaları olan, ölçüm yapan, ve ölçümleri takip eden, doğaya ve çalışan haklarına yönelik net çalışmaları olan şirketler. Sadece üç şirket bu kategoride yer alabilmiş. Bu şirketlerin işbirliklerini artırmaları, hammaddeye kadar şeffaflık seviyesini artırmaları ve halka daha fazla bilgi açmaları öneriliyor. Bu araştırma şirketleri şeffaflık yolunda daha fazla çalışmaya, kendi süreçlerini yeniden gözden geçirmeye, çalışanlarına, müşterilerine ve kitlelere süreçte daha fazla bilgi vermeye ve onları tedarik zincirinin paydaşları olarak görmeye teşvik etmeyi amaçlıyor. Yüksek skor alan şirketlerin tamamen şeffaf olduğunu söylemek mümkün olmasa da, ne kadar çok bilgi o kadar çok güven ve yüksek puan dememiz mümkün. This is our focus for the next five years. We believe this simple question gets people thinking differently about what they wear. We need to know that as consumers, our questions, our voices, our shopping habits can have the power to help change things for the better.


Dört yıllık eğitim süresi olan Tekstil Mühendisliği bölümü genellikle zorunlu fabrika stajını da içerir. Tekstil Mühendisliği; bir tekstil ürününün elde edilmesi için uygun hammadde ve üretim metodu seçilmesi, kalite ve verimliliği etkileyen koşulların yönetilmesi ile tasarım, iyileştirme ve güvenlik konularını içeren bir mühendislik dalıdır. Çoğu üniversitede Mühendislik Fakültesi'ne bağlı olan bölüm, bazı üniversitelerde özel açılan Tekstil Fakültesi'nin bünyesinde de yer alabilmektedir. 4 yıllık eğitim süresi olan Tekstil Mühendisliği, genellikle zorunlu fabrika stajını da içermektedir. Temel mühendislik dersleri ile başlayan eğitim programı; sonrasında tekstil hammaddelerinin tanınması, üretim yöntemleri ve tedarik zinciri, farklı üretim teknolojileri gibi teknik derslerin yanı sıra pazarlama, ekonomi, iş hukuku, organizasyon ve planlama gibi özel sektöre yönelik yönetimsel dersleri de içermektedir. Konvansiyonel tekstil üretimi için gerekli olan lif, iplik, kumaş ve giysi üretim süreçlerini temel alan tekstil mühendisliği; teknik tekstiller, kompozit materyaller, geri dönüşüm ve enerji yönetimi gibi konuları da ele almaktadır. Tekstil Mühendisliği Bölümü hakkında en çok karşılaşılan yanılgı, moda tasarımcısı olmak isteyen öğrencilerin bu bölümü tercih etmesiyle alakalıdır. Ders içeriği açısından daha çok teknik ve yönetimsel konuları inceleyen bölümde tasarım dersleri daha sınırlı kalmaktadır. Ancak; tasarımcı olmak isteyen mezunlar, sonrasında bu alana yönelik destekleyici eğitimler alarak hayallerini gerçekleştirebilirler. Karşılaşılan diğer bir yanılgı ise, bölümün sadece makine temelli bir mühendislik eğitimi olduğudur. Tekstilde kullanılan makinelerin anlatıldığı derslerin yanında hammadde yapılarının ayrıntılı olarak işlendiği, boya ve baskı gibi kimya bilgisine ihtiyaç duyulan ve ürünlerin maliyetlerini hesaplamak için gerekli olan sayısal altyapının sağlandığı tekstil mühendisliği eğitiminde; kalıp çıkarma, kumaş bilgisi gibi tasarımsal ve pazarlama, organizasyon gibi sosyal dersler de yer almaktadır. Tekstil Mühendisliği Bölümü mezunları lif, iplik, kumaş veya hazır giyim üretimi yapan fabrikaların üretim hattında çalışabildiği gibi moda markalarının ofislerinde de iş olanağı bulabilmektedirler. Satın alma, pazarlama, tasarım, ürün geliştirme, üretim takibi, planlama ve ürün/kategori yönetimi gibi masa başı olarak görünen görevler; ürün ve üretim süreçlerinin tanınması, maliyetlendirme, üretilebilirlik ve kalite standartları gibi teknik bilgilere ihtiyaç duyduğundan, tekstil mühendislerinin çokça tercih edildiği pozisyonlardır. Tekstil markalarının; mağazaları, moda çekimleri ve defilelerinden gördüğümüz parıltılı dünyalarının ardında tasarım, ürün geliştirme, numunelendirme, maliyet ve fiyatlandırma, üretim ve kalite standartlarının sağlanmasını da içeren hummalı bir çalışma yatmaktadır. Bölümde verilen teknik derslerle gerekli teorik donanıma sahip olan yeni Tekstil Mühendisliği mezunları, işe alışma sürecini diğer çalışanlara göre çok daha hızlı bir şekilde atlatabilmektedirler. Ayrıca, pozisyonlar arası geçişleri de genel tekstil bilgileri sayesinde daha kolay olmaktadır. Bu işe ilk başladığım zamanlarda çoğu insan gibi 'Okulda öğrendiklerim ne işime yarayacak?' hissine kapıldım ancak zaman geçtikçe aldığım eğitimin aslında işin birçok noktasında bana fayda sağladığını gördüm, hala da görüyorum. Nihai ürün olan giysiyi oluşturan iplik ve kumaşın teknik özelliklerini ve bunların hangi yöntemlerle kazandırıldığını bilmek, üretim sürecinin ürüne sağladığı avantaj veya sebep olacağı dezavantajlarını öngörmemi kolaylaştıyor. Tekstil ürünlerinin kalite göstergesi olan fiziksel testleri sadece sayısal olarak değil, zihinde neden-sonuç ilişkisini kurarak analiz edip değerlendirebilmek, üretici-müşteri ilişkisini daha sağlıklı yürütebilmek adına çok büyük avantajlar sağlıyor ve fiyatlandırma aşamasında da üreticilerle daha sıkı pazarlık yapmama oldukça yardımcı oluyor. Belirli bir tekstil altyapınızın olması sayesinde, özellikle üreticilerle olan iletişiminiz daha kuvvetli oluyor ve sorunlar çok daha rahat çözülüyor. Eğitimimi, işimin neredeyse her alanında kullanıyorum. Sorumlu olduğum ürünlerin üretimi için; kumaş ve renk okeyleri verirken, istenen baskı ve boya özelliklerinin sağlanabilirliklerini analiz ederken ve özellikle çocuk giysilerinde kullanılmaması gereken zararlı kimyasalların içerikleri üzerinde çalışırken, teknik donanıma sahip olmanın çok faydasını görüyorum. Bu da işimi daha iyi yapmama ve imalatçılarla olan diyalogumu daha sıkı kurmama yardımcı oluyor. Aldığım mühendislik eğitimi bana, analitik düşünme ve işin başından sonuna kadar sorunların çözümünde daha hızlı ve kesin çözümler bulabilme becerisi sağladı. Tekstil mühendisi olmam sayesinde üretim süreçlerinin tamamına hakim olabiliyor ve aldığım teknik bilgileri tecrübeyle geliştirerek daha faydalı bir şekilde kullanabiliyorum. Örneğin; kumaş boyada meydana gelen bir sorunun iplik üretim esnasında yaşanan sıkıntılardan kaynaklandığını tespit edebilmemi, aldığım tekstil mühendisliği eğitiminin faydalarından biri olarak söyleyebilirim. Giysi teknoloğu tasarlanan ürünlerin bütçe dahilinde gerçekleşmesi için doğru iplik, kumaş ve teknikleri belirleyen ve diğer departmanlara yön veren kişidir. Mesleğimde, tekstilin yanı sıra mühendislik mezunu olmanın da ayrıca fark yarattığını söyleyebilirim. Tekstil eğitimi; işimde aktif olarak kullandığım kalıp bilgisi haricinde kumaş, yıkama, iplik, maliyetlendirme gibi birçok destekleyici konuda da bilgi sahibi olmamı sağladı. Bu bilgiler bana tek seferde en doğru ölçü tablosunu oluşturabilme, farklı departmanlarla bilgi alışverişi yapabilme, imalatçı firmalar ile oluşabilecek problemlere proaktif yaklaşım gibi birçok fayda sağladı. Mühendislik eğitimi ise çok yönlü düşünerek, yeniliklere açık olma ve değişikliklere hızlı uyum sağlayabilme becerimi geliştirmeme yardımcı oldu. Sendikada yürüttüğüm görev, tekstil sektöründe meslek standartlarının hazırlanmasından, üye destek projeleri oluşturulmasına, sektörün temsili adına ulusal/uluslararası toplantılara katılımdan, gazete haberleri hazırlanmasına kadar birçok farklı alanda yoğun bir şekilde çalışmayı içeriyor. Bu süreçte tekstil, moda, ekonomi, mühendislik, yabancı dil gibi farklı disiplinlerden dersler ile oluşturulan Tekstil Mühendisliği eğitimin birçok faydasını gördüm. Hem tekstil ile ilgili yaptığım işler için geniş bilgi birikimine sahip oldum hem de farklı konulardaki çalışmalara zorlanmadan adapte olabildim ve bu konuları geliştirebildim. Tekstil mühendisliği benim aradığım eğitim olabilir diye düşünüyorsanız, aşağıda Türkiye'de Tekstil Mühendisliği eğitimi veren üniversitelerin listesini bulabilirsiniz. - Ege Üniversitesi - İstanbul Teknik Üniversitesi - Marmara Üniversitesi - Dokuz Eylül Üniversitesi - Çukurova Üniversitesi - Uludağ Üniversitesi - Pamukkale Üniversitesi - Süleyman Demirel Üniversitesi - Gaziantep Üniversitesi - Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi - İstanbul Aydın Üniversitesi - Namık Kemal Üniversitesi - Erciyes Üniversitesi Verdiğiniz ayrıntılı bilgiler için çok teşekkür ederim işime yaradı çook.


Bu aralar anneler günü, babalar günü, sevgililer günü, yılbaşı, öğretmenler günü, kurban bayramı demeksizin pırlanta reklamlarına boğulmuş durumdayız. Eskiden klasik olarak iki aylık maaştan az tutmamalı diye para biriktirilip mucizevi bir şekilde kutudan çıkan tektaş pırlantalar şu anda 800 TL ve altına düşmüş durumda. Secondnexus sitesinde son okuduğum bir yazı bunun değerli taş endüstrisi dinamiklerinden değil tamamen trendler ve tüketici algılarındaki değişikliklerle ilgili olduğunu onaylar nitelikte. Millennial denen Y kuşağından başlayarak, muhtemelen Z kuşağında durum daha da vahim olacak- gençler eskisi gibi pırlanta sevmiyor ve istemiyor. Üstelik bu neredeyse global bir değişim. Amerika'da da 25 yıldır ilk defa Kara Cuma'da bu kadar az pırlanta satılmış ve bazı zincir mücevheratçılar mağaza kapatmaya başlamış. Etrafıma bakıp piyasayı incelediğimde genç kuşağın, herkesle aynı olmamak adına, küçük ve bağımsız tasarımcılardan kendilerine özel tasarım tektaşlar, hatta pırlanta değil turmaline denen daha uygun fiyatlı ve renk alternatifli bir taşı tercih ettiklerini görüyorum. Bain & Company'nin sektör raporunda da birinci tehlike olarak pırlantaya olan talepteki düşüklükten bahsedilmiş. İkinci neden ise turmaline gibi bir diğer rakip taş: laboratuarda yapay olarak üretilen pırlantalar. Yapay pırlantalara olan talep sosyolojik olarak da anlaşılabilir, mesela efsane film Blood Diamond bize mücevherlere karşı entelektüel bir bakış açısı kazandırdı. Makalede yine gündemin önemli ikonlarından Meghan Markle'ın, Prenses Diana'ya ait aile yadigarı taşlarla süslenmiş bir yüzük taktığından bahsediliyor. Yani ikinci el, aile yadigarı pazarı, vintage talebin de etkisiyle yeni yüzüklerden bile daha cazip.Son olarak belirtmek gerekiyor ki belki de biz doğuya yakın bir toplum olarak, ve gösterişe ve evlilik ritüellerine önem verdiğimiz için, pırlanta sektöründe hala önemli bir pazarız ve bu düşüşü çok sonraki yıllarda hissedebiliriz.


Tenis deyince aklınıza neler geliyor? Lacoste, Nike, Fred Perry gibi markalar, tenis ayakkabıları, maçı çıt çıkarmadan localarda oturup seyreden insanlar ve kıyafetleri kısacası tenisin zihnimizde canlandırdığı imaj ister istemez her zaman modayla alakalı olmuştur. Aslında tenisin moda dünyasıyla bağlantısı sandığınızdan çok daha yakın. Tenis, sporlar içinde görselliğe en çok önem verilenlerinden. Oyuncular için, oyun sırasında nasıl göründükleri, kıyafetlerinin hangi markadan olduğu son derece önemli. Tabii ki burada tenisle ilgilenen kitlenin de büyük bir etkisi var. Anna Wintour'un haftada 5 gün tenis oynamaya gitmesi ve Roger Federer ile yakın arkadaş olmasından tutun da Victoria Beckham'ın her sene düzenli olarak Wimbledon'ı takip etmesine kadar ve daha da bu sektördeki birçok insanın uzaktan yakından bu sporla bağlantısı var. Tenis maçları seyretmek bir ilgi, bir tutkunun da ötesinde her zaman görmek ve görülmek için önemli yerlerden olmuştur. Wimbledon, US Open gibi turnuvalarda artık her yıl Victoria Beckham, Stella Mccartney, Kim Kardashian gibi kişileri bulmak çok kolay. Artık tenis oyuncuları da moda dünyasının içindeler. Roger Federer'ın moda haftasında defilelerde 1. sırada olması, Serena Williams'ın Beyonce'yle birlikte Sorry klibinde oynaması gibi olaylar tenis yıldızlarının artık modayla iç içe olduklarının birer kanıtı. Fakat tenisi moda dünyasında bu kadar bağlantılı yapan tek şey ünlülerin ilgisi veya oyuncuların popülerliği değil. Günümüzde bir çok markanın podyumlarda topuklunun yanı sıra spor ayakkabılar kullanması, spor kıyafetlerin yok satması moda ve spor giyim kültürünün ne kadar iç içe olduğunun bir kanıtı ve söz konusu tenis olduğunda bu çok daha geçerli bir durum. Serena Williams'ın 2015 yılında French Open turnuvasında giydiği turuncu takım Nike, kıyafetin maçın bitişinden 1 gün sonra tüm stoklarının tükenmesi bu ilişkiyi daha da iyi açıklıyor. Tenisin modayla olan bağlantısını anlamak için bu sporun köklerine inmek lazım. Sadece günümüzde değil, çıkış yaptığı zamanlardan beri tenis her zaman modanın içinde yer almıştır ve birçok yenilik katmıştır. 19. yüzyıl Avrupasında dönemin aristokratları tarafından sevilen ve daha çok kadınların ilgi gösterdiği bir hobi olarak görülen spor, aslında ilk çıktığı zamanlarda belirli bir zümreye ait bir spordur. Günümüzde çok uygulanmasa da tenisin ana rengi her zaman beyaz olmuştur, terlemeyi gizlediği ve kadınları oyun sırasında zarif gösterdiğine inanıldığı için. Hala bu gelenek geçerli ki Wimbledon'da oynayacak tenisçiler ağırlıklı olarak beyaz giymek zorundadır. Tenis ve moda arasındaki bağlantı denince akla gelen en önemli isimlerden biri her zaman Suzanne Lenghen olmuştur. Suzanne Lenghen bu sporun belirli bir zümreye ait olan imajını yıkıp, döneminde her sosyal gruptan kadına sevdirebilmiş bir kişidir. Maçlar sırasında alışılmışın dışında kısa etekler giyerek, saçlarını kısacık kestirerek, döneme göre sıradışı stiliyle dikkatleri tenisin üzerine çekmeyi başarmıştır. Döneminde bir fenomen haline gelmiş Lenghen'in kıyafetleri ise ünlü tasarımcı Jean Patou tarafından tasarlanıyordu. Tenis tarihinin modayla ilgili en önemli kısımlarından bir diğeri ise tenis denince hemen aklımıza gelen Lacoste'un klasik krokodil logolu polo tshirtleri. Rene Lacoste tarafından 1930'larda tenis maçlarında çıkan bu polo tshirtler artık bu sporla özdeşleşmiş bir klasiktir. Geçmişi bırakıp günümüze gelirsek, tenis gittikçe bir modaya dönerken, modanın da gittikçe onun altyapısından beslendiğini görebiliriz. Fred Perry, Lacoste, Tommy Hillfiger ve Stella McCartney gibi birçok markanın koleksiyonunda tenis kültürüne ait ilham ve göndermeleri farketmek mümkün.


The Business of Fashion'ın her sene güncellediği dünyadaki moda sektörünün en önemli 500 ismi listesine bugüne kadar giren Türkleri ve kısa özgeçmişlerini sizin için derledik. Boyner Holding'in CEO'su Cem Boyner, Türkiye pazarında moda ve tekstil alanında kuşkusuz en güçlü isimlerden. Istanbul doğumlu olan Cem Boyner Robert Kolej ve Boğaziçi Üniversitesi İşletme mezunu. 1978 yılında aile şirketi olan Altınyıldız ve Boyner mağazalarının yönetim kurulu başkanı seçildi. Günümüzde Boyner mağazalarının yanı sıra Boyner Grup'a dahil Altınyıldız, Morhipo, Hopi ve Br Mağazacılık'ın da yönetim kurulu başkanlığını yapmaktadır. Listedeki diğer bir Türk, Trendyol'un kurucusu Demet Mutlu. 2009 yılında kurduğu Trendyol ile 2011 yılında Forbes dergisinin 'Dünyanın En Güçlü Kadın Girişimcileri' Listesine girmeyi başardı. New York City Üniversitesinde ekonomi okuduktan sonra Altria, Procter & Gamble ve Reckitt Benckiser gibi firmalarda çeşitli yönetim pozisiyonlarında çalıştı. Ardında Harvard'da MBA programına başladı ama Trendyol'u kurma fikriyle yüksek lisansını yarıda bıraktı. Trendyol'un hızlı başarısıyla Demet Mutlu, kendi markası olan Milla'yı kurdu; Trendyol'un günümüzde milyonlarca kullanıcısı var. Yarı Türk, Yarı İngiliz tasarımcı Erdem Moralıoğlu, 'Erdem' markasıyla dünya çapında ün kazanmış tasarımcılarımızdan. Kanada'da doğup büyüyen tasarımcı Ryerson Üniversitesi moda tasarımı mezunu. Ardından Montreal'ı terk edip, Londra'ya taşınan tasarımcı Royal College of Art'ta yüksek lisansını tamamladı. Vivienne Westwood ve Diane Von Furstenberg gibi isimlerde staj yaptıktan sonra 2005 yılında kendi markasını kuranErdem feminen silüetleri, renk ve canlı kumaş seçimleriyle bugün pek çok ünlü tarafından tercih ediliyor. Erdem'in tasarımları Vogue gibi dergilerin sıklıkla kapaklarını süslerken Selfridges, Barney's, Harvey Nichols gibi seçkin mağazalarda satılıyor. Erdem aynı zamanda H&M ile işbirliği yapan tasarımcılardan. Listedeki diğer bir yaratıcı isim ise moda dünyasının en yaratıcı fotoğrafçıları arasında gösterilen Mert Alaş ve Marcus Piggott ikilisi. Vogue, Louis Vuitton, Gucci, Versace, Pucci, Missoni, Miu Miu, Armani, Roberto Cavalli, Fendi, Kenzo ve Mac gibi markalar için çekim yapan ikili şu güne kadar Kate Moss, Victoria Beckham ve Madonna gibi bir çok ünlüyle de yakın arkadaş. 1971 Türkiye doğumlu olan Mert Alaş, 1994 yılında dil eğitimi için gittiği Londra'da Alexander Mcqueen'in yanında staj yaparken İngiliz Marcus Piggott'la tanışıp fotoğrafçılığa olan ilgisini keşfediyor. Birkaç yıl birlikte amatör olarak çekim yapan ikilinin tanınması, Mert'in moda editorü bir arkadaşının çekimleri dergide yayınlanmasıyla başlıyor. 1980 Stuttgart doğumlu Ümit Benan aslında üniversitede Boston'da işletme okumuş fakat modaya olan ilgisinin farkına varinc Milano'ya taşınıp Marangoni'de Moda Tasarımı yüksek lisansı yapmış. Marangoni'nin ardından Londra'da Central Saint Martins ve New York'ta Parsons'ta çeşitl kurslara katılan tasarımcı bu süre içinde Rıfat Özbek'in de asistanıydı. 2009 yılında kendi markasını kurduktan sonra Ümit Benan için adını duyurması İtalya'da verilen 'Pitti Uomo''nun prestijli 'Who's Next?' ödülünü kazanmasıyla başladı. Kendi markasının yanı sıra 2011'de Trussardi'nin kreatif direktörlüğüne gelen tasarımcı 2 yıl kadar Trussardi ile çalıştıktan sonra şu anda sadece kendi erkek giyim markasıyla ilgileniyor. Bu listedeki bir diğer isim ise Burak Çakmak. Türkiye'de daha önce hiç duymadığımız Burak Çakmak isminin bu listeye girmesindeki sebep kendisinin Parsons School of Design'ın moda bölümleri dekanlığı yapmış olması. Lisans eğitimini ODTÜ'de yapan Çakmak daha sonra yurtdışında iki ayrı üniversitede MBA yapıp, Cambridge Üniversitesinde de eğitim aldı. Moda dünyasına Gap'te çalışarak başlayan Çakmak, zaman içinde Kering Group'un Sürdürülebilirlik Direktörü oldu. Parsons'a geçmeden önce Swarovski'nin Sürdürülebilirlik konusunda Asbaşkanlığı görevini yürüttü. Sürdürülebilirlik konusunda önemli bir deneyime sahip olan Çakmak'ın Parsons'ın moda bölümlerinin dekanlığını yapmış olması, okulun gelecekteki sürdürülebilirlik planlarına ne kadar önem verdiğini bir kere daha gösteriyor. Burak Çakmak Nisan 2021'den beri Sudi Arabistan Kültür Bakanlığının Moda Komisyonunun başında. Listeye 2022 yılında giren Türk Kerim Türe. Kerim Türe Modanisa'nın kurucusu ve CEO'su. 2011 yılında anneler gününde kurulan Modanisa, o dönemde kısıtlı seçenek sunan muhafazakar moda pazarına çeşitlilik ve trendlere uygun yorumlar getirerek sektörün öncüsü oldu ve yurtiçive yurt dışında geliştirdi. İstanbul'dan çıkan Modanisa şu anda 140 ülkede yer alıyor ve e-ticaret siteleri aracılığıyla ayda 20 milyon kişiye ulaşıyor. Kerim Türe Boston Üniversitesi mezunu. Business of Fashion'ın haberine göre Kerim Türe ve ortakları Modanisa için 7 yatırım turunda toplam 45 Milyon Dolar yatırım almışlar.


Kendall, Kylie, Kim, Kourtney, Khloe, Kris Jenner ve hatta şimdi de Caitlyn! Eminim kimlerden bahsedildiğini farketmişsinizdir , nam-ı diğer Kardashian'lar. Açık açık kimse bu 5 kız kardeş, anne ve babanın medya varlığından hoşlandığını söylemiyor ama milyonları bulan İnstagram takipçileri, yıllardır devam eden 'Keeping up with the Kardashians' programı, her ay aileden ayrı bir kişinin Vogue, Harpers Bazaar, Elle gibi dergilerin kapağını süslemesi, yaptıkları işbirlikleri ve daha niceleri derken, moda ve kozmetik sektörüyle etrafımızı dört bir yandan sardıklarını inkar edemeyiz. Kabul edelim, her ne kadar sevmiyoruz desek de ne yapıp, ne giydiklerini merak etmeden de duramıyoruz- o zaman hoşgeldin Kardashian etkisi. Moda dünyasında sıklıkla bahsedilen see now, buy now, moda haftaları, çeşit çeşit satış ve pazarlama trendleri gibi gündem konuları varken aslında bir çok markanın ihtiyac duyduğu şey çok basit: Kardashian Etkisi. Damat Kanye ve baba Caitlyn ve bir süre içinde daha da sıklıkla medya da göreceğimiz Nort West ve Saint West ile birlikte bu ailenin nasıl oluyor da giydikleri, yaptıkları, kısacası başlı başına hayat tarzları bu kadar milyonları etkileme potansiyeline sahip oluyor? Kardashian'lar ne yaparlarsa yapsınlar milyonları bulan hayran kitleleri sayesinde modayı her zaman kendilerine döndürüyorlar. Bodycon nude elbise, dizüstü botlar ve choker denince aklımızda canlanan Kardashian görüntüsü, günümüzde hem tüketiciler hem markalar tarafından benimsenip, akıllarda it-girl görüntüsü olarak canlanıyor. Kardashian'lar denince aklımıza her ne kadar Balmain, Chanel gibi markalar gelse de markasız ürünler, adı duyulmamış yeni tasarımcılar da bu aile üyeleri tarafından sıklıkla tercih edilebiliyor. Yeni kurulmuş markalar bu 5 kız kardeşten biri giyince organik olarak yok satabilen bir ürüne çok rahatlıkla dönüşebiliyor. İşte markaları Kardashian'lara iten en önemli sebeplerden biri de bu; büyük ihtimalle günümüzün en tanınan ünlülerinin bile anonim markaları meşhur edebilme, yok sattırabilme yeteneği zor bulunuyor ama Kardashian'lar olunca durum tam tersi. Elle dergisinin yazdığı gibi Kendal Jenner'ın üzerinde görülen dümdüz gri sweatshirt, 350 Dolara stoklarda tükendi bile. Tabii ki bu aile üyelerinin sosyal medya gücünü de unutmamamız gerekiyor. Kim Kardashian'ın tek bir marka tanıtım tweet'ine 200,000 Dolar aldığı söylenenler arasında. Ailenin en geç üyesi Kylie Jenner'in instagramına detaylı baktığınızda yatak çarşafından, takma kirpiklerine kadar her şeyin bir sponsoru olduğunu ve çoğunlukla markalar tarafından Kylie'ye gönderildiğini fark edebilirsiniz. Özellikle de çıkış yapmaya çalışan markalar için Kardashian etkisi, diğer ünlülere veya medyatik kişilere göre daha gerçekçi ve etkili. Bir çok marka sahibinin dediği gibi Ne giyseler aniden tükeniyor. Aslında bunu Kardashian'larla sınırlandırmak yanlış olur, İnstagram ve hayatımıza giren milyon takipçili it-girl'ler sayesinde ürünleri giyilen markalar altın çağını yaşamaya başlıyor. Aslında her şey baktığımızda çok çılgın ve garip bir kısır döngü. Keeping up with the Kardashians'da 3 dakika bile görünmek markanızı bambaşka yerlere getirebilir. H&M x Balmain koleksiyonu Kardashian etkisine gösterilebilecek en güzel örneklerden. Balmain diğer hiç bir H&M koleksiyonunun görmediği ilgiyi gördü. Kardashian/Jenner'ların gücü yadsınamayacak boyutta. Mitchell Communication Group'un yaptığı bir araştırmaya göre Kylie Jenner Lip Kit'ine yeni renkler eklediği zaman 10 dakika içinde ürün stokları tükeniyor. Ayrıca, Kylie Jenner'ın bir markanın tulumuyla resim çekip instagrama koymasının ardından markanın sitesinin yoğun trafik sebebiyle çökmesi işin ne boyutlarda olduğunu bizlere hatırlatırken, yüzlerimizde şaşkınlık ifadeleri bırakıyor. 5 kız kardeşi kaplayan moda dergilerinin konu etmekten vazgeçemediği, markaların ilham aldığı bu Kardashian stilinden de bahsetmeden olmaz. Bodycon elbiseler pantolonlar, bol miktarda nude, bordo, haki ve siyah, çorap çizmeler ve bomber ceketler Kardashianlar denince onlarla özdeşmiş parçalardan. Bu kadar fenomen olmuş bir aileyi kullanmadan duramayan moda endüstrisi- özellikle de fast fashion markaları bu aile ilhamlı parçalar çıkarmaya ve styling önerilerine hız kesmeden devam ediyor. İngiltere'nin en önemli online perakendecilerinden Missguided'ın Kardashian aile stili sayfasında bu 5 kız kardeşin tarzını kopyalamanız için her öğe düşünülmüş. Tabii ki bu durumdan memnun olmayanlar da var. Bunların bir kısmı bu ailenin kendi müşteri profiline uymadığını düşünürken, bazı tasarımcılar ise niş kalabilmeyi tercih ediyorlar. Kardashian'ların etkisini sadece moda sektörüyle sınırlayamayız. Kadın vücudu hakkında farkında olalım veya olmayalım son 5 yılda medyadaki ve toplumdaki bir çok algıyı etkilediklerini inkar edemeyiz. Bunların en gözle görünürlerinden uzun bir zamandır süre gelen skinny vücut şekli yerine daha kıvrımlı, kum saati görünümünde bir vücudu teşvik etmeleri. İşin kozmetik kısmına baktığımızda da Kim Kardashian'ın hayatımıza soktuğu yüz kontürleme, mat makyaj, nude tonları gibi akımların hep bu aile tarafından popülerlik kazandığını görüyoruz. İster sevelim, ister sevmeyelim bu 5 kızkardeşi sadece ailelerinin ününü kullanan bireyler olarak göremeyiz. Bu ailenin takipçileri ve marka işbirlikleri azalacağa benzemiyor. Kardashian'lar günümüz popüler kültürünü, nasıl giyineceğimizi, makyajımızı, vücut şeklimizi ve hatta hangi rujları süreceğimizi belirlemeye devam ediyorlar. Bu yazının belki de en önemli mesajlarından biri bu; bu 5 kız kardeşi sadece birer medya insanı olarak görmekten çok, günümüz gençliğini beden algısı, giyim tarzı, hatta makyajına kadar etkileyen bir güç olarak görmek. Her ne kadar eleştirsek de onları yargılamaktan vazgeçip belirli bir kitleye yön veren bir akım olarak görmemiz gerek.


İnternetin tüm satınalma alışkanlıklarını değiştirdiğinden, istediğimiz ürünün istediğimiz versiyonuna istediğimiz zaman istediğimiz yerden sahip olabilme şansımızdan uzun uzun bahsetmeye çok da gerek yok. Ancak her akımda ve her modada olduğu gibi online alışverişte de temellere dönme ve geçmişe dönme trendleri görüyoruz. Amerikalılar geleneksel mağazalara ve dizi dizi dükkanlara brick & mortar adı vermişlerdir, yani tuğla ve harç. Ancak internet ve çevrimiçi satınalma kanallarının hızla artması brick-to-click akımını getirdi . Türkiye'de de art arda kapanan avmler, boşalan lüks mağazalar ve çekilme kararı alan mağazacılık devleri bize trendin online alışveriş olduğunu zaten göstermekteydi. Ancak insanlar yine de hisleri ve duygularıyla yaşarlar. Bazen kabine sadece elimizdeki askılarla girmek ve kumaşlara dokunmak isteriz. Duygularıyla yaşamayanlar ise garanticidir. Kim 3-5 gün beklediği siparişinin defolu çıkmasını veya büyük gelmesini ister ki? Duygusal sebeplerden de olsa, akılcı sebeplerden de olsa online alışverişçiler hala biryerlere gitmek, bazı ürünler görmek, denemek ve hissetmek istiyor. Bu ihtiyaçlardan birçok farklı pratik doğmakla beraber en göze çarpanları showrooming ve pop-up mağazalar oldu. Showrooming akımına hemen güncel bir örnek verelim, ticaret hayatına online başlayan Vivense mobilya, kategoriden doğabilecek riskler ve talep üzerine 4 adet showroom açtı. Bu showroomlarda ilgilendiğiniz, internette fava atıp beklediğiniz ürünleri ölçme, biçme, elleme, vurma imkanına sahipsiniz. Sonra isterseniz orada telefonunuzu çıkarıp, isterseniz eve dönünce bilgisayarınızı açıp yine siparişinizi verebilirsiniz. Bu durumda bir çok bayi açma, bir çok satış görevlisi eğitme ve çalıştırma, stok tutma, stokları bayilere dağıtma maliyetlerinden kurtulmuş bir çevrimiçi markayla karşı karşıyayız.


Raflarda ya da e-ticaret sitelerinde yerlerini almadan önce moda ürünleri uzun bir yol katederler. Bu yolda tasarım, planlama, satın alma, üretim süreçleri ve trend analistlerinin araştırma ve tahminlerini yaptıkları çalışma süresi vardır. Trend analisti ya da moda eğilimi araştırmacısı, renk, tasarım, form, kumaş, baskı veya styling üzerine araştırmalar yapar. Moda dünyasında ve toplumda olan gelişmeleri takip edip onları iş dünyasındaki ekonomik gelişmeler çerçevesinde yorumlar ve gelecek sezonlarda beklenen trendleri belirler. Trend analisti tüketici davranışlarını ve ekonomik eğilimleri yaratıcı akımlarla birleştirir ve bulguları içerisinden trend olabilecekleri ayırır. Bu aşamada en önemli nokta büyük kitleleri harekete geçirebilecek, satın alma eğilimlerini olumlu etkileyecek trendleri belirlemektir. Trend analisti daha sonra tahminlerini görsel bir sunuma dönüştürerek satın alma, ürün geliştirme ve üretim departmanlarına sunum yapar. Mood board ya da trend board denen çalışma da işte bu noktada kullanılır. Her türlü endüstriden, toplumsal yönelimlerden, ekonomiden, tekstil fuarlarından, moda şovlarından,yeni koleksiyonlardan ve sokak stilinden veriler toplar. Trend analistliği moda sektörünün her alanına dokunan nadir görevlerden biridir. Bu pozisyonda çalışanlar, tasarımdan,üretime, satıştan pazarlamaya ve mağaza düzenlemesine, her alanda verilen kararları etkilerler. Trend analisti, trend ajanslarında çalışabileceği gibi kumaş üreticisi firmalarda, tekstil üretimi ya da tasarım firmalarının bünyelerinde de yer alabilir. Genel olarak trend analistleri iplik ve kumaş, renk, tüketici davranışları,ya da genel eğilim araştırmacısı olarak çalışırlar ve üretimden tasarıma tüm departmanları geniş bir yelpazede bilgilendirirler. İplik ve kumaş araştırmacıları kumaş üreticisi firmalarda çalışır ve kumaş trendlerini belirlerler. Renk araştırmacıları genelde renk tasarımı üzerine çalışan firmalarda yer alır. Tüketici davranışlarını izleyen trend analistleri nüfus hareketlerini, yaş gruplarındaki değişiklikleri,sosyolojik, ekonomik,coğrafi ve teknolojik gelişimleri izler. Film, müzik ve eğlence endüstrilerinin moda eğilimlerine etkisini araştırır. Bir trend analistinin mezun olabileceği bölüm skalası oldukça geniş; reklamcılık, görsel sanatlar, moda tasarımı, pazarlama veya sosyal bilimler bunlardan bazıları. Bu bölümlerden herhangi birinde okumuş olmanın dışında bir trend analisti genellikle perakende, üretim, geliştirme, tasarım veya pazarlama alanlarında giriş düzeyindeki pozisyonlarda işe başlar. Sektörün pek çok farklı yönünü görüp tecrübe etmeleri başarılı olmalarında önemli bir faktördür. Satışın en önemli yapı taşı olan müşteriyi tanımak ve alışkanlıklarını iyi analiz etmek, sektördeki farklı pozisyonlarda deneyim kazanmış trend analistleri için çok daha kolaydır. Başarılı trend analistlerinin etkili görsel, yazılı ve sözel becerileri vardır. Genelde çok rahat sosyalleşebilen yaratıcı ve meraklı insanlardır. Günlük hayatlarında gözlemlediklerini analiz etme, filtreleme ve gruplandırarak organize etme konusunda oldukça yeteneklidirler. Kullanılan kaynaklar uzmanlaşılan sektörün özelliklerine göre değişir. Gelecek sezonun trendlerini belirlemede oldukça etkili rol oynayan Dior, Chanel, Celine, Gucci, Armani ve Prada gibi dev moda evlerinin couture koleksiyonları, hali hazırda sektörü yöneten dev isimler haricinde adı yeni duyulmaya başlayan hırslı ve yenilikçi tasarımcılar da daima trend analistlerinin radarındadırlar. Networking bir analist için olmazsa olmazdır. Tasarımcılardan, satın almacılardan ve üreticilerden aldıkları yeni bilgiler trend analistlerinin neyin satıp neyin satmadığı konusunda devamlı güncel kalmalarını sağlar. Dünya çapında ünlü olan ve toplumu etkileyen ünlüleri, ses getiren hareketlerini ve yaşantılarını takip ederler. Web siteleri, bloglar, haber siteleri, online kataloglar ve sosyal medyanın her mecrası trend analistlerinin devamlı ellerinin altında olan değerli bilgi kaynaklarıdır. Konserler, festivaller ve sergiler gibi sanat olaylarını takip ederler. Örneğin dünya çapında dolaşan bir fotoğraf sergisi bir sonraki sezonun trendlerinde belirleyici bir unsur olabilir. Sokak modası da, trendleri belirlemek konusunda en az her sezon podyumlarda sergilenen defileler kadar önemlidir. Tüm bu kaynakların dışında analistler; belirli bir ücret karşılığı tüketicinin sosyal ve demografik özellikleri hakkında detaylı sayısal bilgi toplayıp sunan pazar araştırma firmalarının hizmetlerinden de yararlanırlar. Trend analistleri devamlı gezerek, okuyarak, yeni insanlarla tanışarak, dinleyerek ve en önemlisi de gözlemleyerek tüketicilerin ve endüstrinin nabzını tutarlar. Günün sonunda tüm bu veriler deneyimli bir analistin süzgecinden geçerek satınalma departmanında hata riskini azaltır ve müşteri memnuniyetini artırmak için fırsat yaratır. Bu durum da satışlarda pozitif etkisini gösterir. Trend analisti sanat, moda, tasarım ve müşteri davranışları arasında bağlantı kurar ve trendlerin doğma büyüme ve yok olma süreçlerinin günlük hayatlarımızla nasıl iç içe geçtiğini analiz eder. Dünyada başarılı birkaç trend tahmin şirketleri bulunmakta. Şirketlerin bazıları gençler veya erkekler gibi belirli bir hedef kitlesine yoğunlaşırken, diğerleri renk veya kumaş gibi farklı değişkenler üzerine araştırma yapar. Bu şirketlere örnek olarak Türkiye'de de faliyet gösteren WGSN ve Lidewij Edelkoort tarafından kurulan Trend Union verilebilir. WGSN 1998 yılında Londra'da kurulan şirket, moda, tasarım ve stil endüstrilerine araştırma, trend analizi ve yeni haberleri sunma konusunda dünya çapında hizmet veren en başarılı isimlerden biri. İçlerinde deneyimli yazarlar, fotoğrafçılar, araştırmacılar, analistler ve trend analistleri bulunan 100 kişilik ekip devamlı dünyayı gezerek müşterilerine sunulacak datayı toplamak ve filtrelemekle görevli. Trend analistleri bulundukları üniversitelerden veya başka yerlerden her bölgeye özel olarak topladıkları bilgiyi WGSN'e iletiyor. Şirket sadece en son moda trendlerinin değil, aynı zamanda ilgi çeken konsept storların, yeni tasarımcıların ve yaratıcı markaların da izini sürüyor. Trend Union Moda ve tekstil endüstrileri için trendleri öngörme, danışmanlık ve trend kitapları hazırlama gibi alanlarda uzmanlaşan şirket bünyesinde yetenekli danışmanlar, yaratıcı grafik sanatçılar ve tasarımcılar çalışıyor. Sitenin de kurucusu olan Edelkoort, zamanla bir koleksiyon haline gelen ve senede iki defa yayınlanan trend tahmin kitaplarının büyük bölümünü kendi tasarlıyor. Kitaplar; gelecek sezonun renk, malzeme, şekil ve yaşam tarzını öngörüyor. Moda, tekstil sektörlerindeki büyük trendleri 2 sene öncesinden öngörebilen kitaplar Trend Union müşterilerine sunuluyor. Trend analisti olarak kariyer yapmak yeni bir durum olduğundan, bu alanda çalışmak isteyen insanlar için zaten sınırlı sayıdaki trend tahmin firmasında iş bulmak zor olabilir ama elbette ki fırsatlar gün geçtikçe artıyor. Trend tahmini yapmak zeka, yetenek ve bazen de altıncı his gerektiriyor. Analistler müşteri davranışını değiştirebilecek her türlü iç ve dış etkiden haberdar olmalılar. Tüm bu etkenleri gözlemlemek, analiz etmek ve öncelik sırasına göre gruplamak herkesin sahip olmadığı nadir bir yetenek. Gelecek trendleri doğru tahmin eden trend analistleri kariyerlerinde hızla yükselirken, yeterli donanıma sahip olmayan ve iyi araştırma yapamayanlar bir zaman sonra müşteri tarafından tercih edilmemeye ve sektörde kaybolmaya mahkum oluyor. Satış beklentilerini sizin tahminleriniz üzerinden oluşturmuş büyük şirketler için sezonluk veya yıllık trendleri doğru belirlemek büyük bir sorumluluk, bir o kadar da keyifli.


Moda dünyasındaki gelmiş geçmiş en büyük tasarımcılara hergün gıptayla bakıyoruz, idol olarak görüyoruz. Fakat onlar da bir zamanlar hedeflerini gerçekleştirme hayaliyle okul sıralarındaydı. 2011 yılında yaşanan skandal sonrası Dior'dan uzaklaştırılan ve tam 4 yıl sonra Maison Margiela ile küllerinden yeniden doğan Galliano, Saint Martins School of Art'ta Moda Tasarımı okudu. 1984 yılında Central Saint Martins'den mezun olan John Galliano, Les incroyables isimli mezuniyet koleksiyonuyla dikkat çekmişti. 44 yaşındaki İngiliz tasarımcı da Central St Martins mezunu. Okulunun onun için tam bir dönüm noktasını olduğunu her fırsatta dile getiren McCartney, St Martins'te eğitim almak isteyen yetenekleri gençlere burs imkanı sağlıyor. 1983 doğumlu Amerikalı tasarımcı Alexander Wang, 19 yaşında New York'a taşınıp Parsons'ta eğitim almaya başlamış. Parsons'ta geçen 2 yıl sonrasında kendi markasını kurmaya karar veren Wang, 2007'de sunduğu ilk hazır giyim koleksiyonu sonrası CFDA ödülünün sahibi oldu. 1971 doğumlu İngiliz tasarımcı, Burberry'nin Kreatif Direktörü ve aynı zamanda 2 yıldır Genel Müdürü. Çocukken mimarlık ona daha sıcak gelse de tasarım ve modaya olan ilgisini farketmesiyle bu konuda eğitim almaya karar verdi. Royal College of Arts'ta moda üzerine yüksek lisans yapan Bailey'nin keşfedilme hikayesi ise kıskanılası: Henüz öğrenciyken portfolyosunu Donna Karan görür; çok etkilenir ve mezun olduğunda onunla New York'ta çalışmasını teklif eder. Sonrası ise hepimizin bildiği başarı dolu bir kariyer.. Donna Karan'da geçen 2 yıl, sonrasında Tom Ford ile Gucci'de geçen 5 yıl ve 2001'den bugüne Burberry'nin başarısının arkasındaki en önemli etken. İtalyan tasarımcı Riccardo Tisci de sanat ve tasarıma çocukluğundan beri ilgi duyanlardan. O zamanlar yaşıtları gibi oyun oynamaktansa, evde çizim yapmayı ya da annesiyle bahçenin tasarımı konusunda çalışmayı tercih ettiğini söyleyen Tisci, 11 yaşında okuldan ayrılıp, Milano'da sanat eğitimi veren bir okula yazılmış. 9 kardeş olarak durumu çok iyi olmayan bir ailede büyüyen tasarımcı, Milano'da moda okumanın sadece zenginlerin yapabildiği birşey olduğunu anlayınca, tek çare olarak Londra'ya taşınmayı görmüş. Gerekli parayı biriktirmek için kumaş tasarımından, otelde temizlik görevlisi olarak çalışmaya kadar her türlü iş fırsatını deneyen Tisci tesadüfen London College of Fashion'ın ücretsiz bir kısa kursuna katılır ve oradaki öğretmeni vasıtasıyla yeteneği keşfedilir. Sonrasında burslu olarak Central Saint Martins'te eğitim alan ve 1999'da mezun olan tasarımcı, azmin başarıyı nasıl getirdiğinin göstergesi ve 2005 yılından beri Givenchy'nin Kreatif Direktörü. Aslında görünen o ki; imkansız diye birşey yok, istemek ve karar vermek başarmanın yarısı. Belki de bir sonraki yazımızda paylaşacağımız başarı hikayesi sizinki olacak.


O yıllarda marka Slip-On, Old Skool ve Authentic gibi bazı klasik modelleriyle pek ilgilenmiyordu. Bu modeller hala satıştalardı sadece marka tarafından göz önüne konmuyorlardı. Markanın odak noktası yeni tarzlar üstüneydi. Vans markası 90'lı yılların kaykay çılgınlığında öncü olduktan sonra 2000'li yıllara girerken sektörde yerini DC ve Osiris gibi yeni çıkmakta olan markalara kaptırmıştı. Vans'den farklı olarak bu markaların silüetleri daha kısa ve modern formlara sahipti; Vans'in retro görüntüsü kaykaycılar tarafından demode görülüyordu. 2000'li yılların başlarında markanın satışlarında ciddi bir düşüş vardı. WGSN'in erkek giyim trend tahmincisi Brian Trunzo o dönemde Vans'i bir lifestyle ayakkabısı olarak ciddiye almadığını hatırladığını her fırsatta söylüyor. 2000'lerin başında ise Vans yeni çıkmakta olan markalar ve snekaerheadlerin Air Force 1 veya Adidas Superstar tercihleri arasında sıkışık kalmış bir markaydı. Bu yüzden markada çalışmayan bir sneakerhead olan Rian Pozzebon'un markaya klasik modellerini yeniden yorumlama fikriyle gelmesi o dönem için oldukça sıra dışı bir istekti. Pozzebon'a göre markayı canlandırmanın tek yolu yeni tasarımlar üretmek değil, eski tasarımlar üzerinden gitmekti. Pozzebon şu anda markanın klasik modellerinin tasarım ekibinin başında. Markanın DNA'sına sadık kalan Pozzebon ve ekibi ona yeniden hayat vererek markayı Converse ve Nike seviyesinde bir Amerikan hayat tarzı ayakkabı markasına döndürdüler. Son yıllarda ünlüler ve influencerlar tarafından sık sık tercih edildiği gibi sokak stili açısından da bir çılgınlığa dönüşmüş durumda. Vans'in bu popülaritesini, daha da ilginç yapan şey ise sadece 5 klasik modele dayanarak bu satış rakamlarını elde etmesi. Markanın kuruluş hikayesi 1966 yılında The Van Doren Kauçuk Firmasının California'da bir mağaza açmasıyla başlıyor. Markanın kurucuları Paul Van Doren ve Jim Van Doren kardeşler mağazada ürettikleri ayakkabıları aynı yerde direk olarak satışa başlarlar. Ürettikleri ayakkabının tabanını o dönemdeki rakiplerinin yaptığının iki katı daha kalın yapmaya karar verirler. Vans'in ilk ayakkabısı #44. Şimdilerde The Authentic olarak anılan tasarım 60'lı yıllarda bir tekne ayakkabısı sanılıyordu. Fakat kısa bir süre sonra kaykaycılar bu modelin dayanıklılığını ve diğer ince tabanlara göre sıkı tutuşunu keşfetmeye başlarlar. 70'li yılların ortalarında kaykay bir fenomen haline gelmeye başlar ve kendi yıldızlarını yaratır. Vans ise Stacy Peralta, Tony Alva ve Jerry Valdez gibi kaykay yıldızlarını gözüne kestirip onlarla küçük anlaşmalar yapar. Kaykay komünitelerinin yıldızlarına ücretsiz Vans ayakkabıları verip kendilerini bu kominitelerde tanıtmaya başlarlar. 70'lerde kaykaycı Alva ve Peralta'nın yardımıyla Vans bir başka klasik olan 'Era' modelini oluşturur. Koruyucu bilek desteği ve kenarlı yapısıyla Era kısa süre içinde kaykaycıların 1 numaralı tercihi haline gelir. Diğer bir klasik olan 'The Old Skool' modeli ise 1 yıl sonra 1977 yılında ortaya çıkar. The Old Skool modeli, Vans'in bir klasik haline gelmiş 'jazz' çizgisinin ilk kullanıldığı modeldir. Kısa bir süre sonra da Vans gene SK8-Hi modelini kaykaycıların katılımıyla ortaya çıkarır. 80'li yıllar Vans için hem inişler hem de çıkışlar getirir. Çıkış kısmına bakarsak Vans'in slip-on'larına 82 yılında damalı desenini eklemesini gösterebiliriz. Van Doren;'a göre bu grafik desen için ilham Vans'in müşterilerinden geldi. 80'lerin başında bazı kaykaycılar slip-onlarının önlerini kendi isteklerine göre boyayıp yeniden tasarlıyorlardı. Marka klasik modellerinin satışında gelen karı yeni ayakkabılara yatırmayı seçerek voleyboldan break dance'e kadar birçok farklı sneaker tasarladı. Tüm bu yeni tasarımlar Vans için büyük bir hata oldu çünkü Vans bir anda fazla geniş bir alana yayılmıştı. 1984 yılında marka iflas belgelerini imzaladı, daha sonraları 12 milyon Dolar borcunu ödemeyi başaran marka 1988 yılında banka firması McCown De Leeuw &Co'ya satılır. 90'lı yıllar süresince Vans için işler umut verici gözükür. Marka 1991 yılında halka açılır. 95 yılında ise Warped Tour ile yaptığı işbirliğiyle Amerika'daki en uzun süreli devam eden konser etkinliğine sponsor olup kaykay kültürüyle büyümeye devam eder kısa bir süre için olsa da.. 90'ların ardından 2000'li yıllarda genç sneakerheadlere göre Vans bir kere daha yolunu kaybetmiş bir markaydı. Tasarımlar alakasız ve hatta klişe görünüyordu. Yeni markaların karşısında bocalayan Vans, Jon Warren ve Rian Pozzebon adlı iki sneakerhead tarafından şaşırtıcı bir telefon almasıyla marka yeniden doğrulmaya başlar. Bu ikili ve marka arasındaki ilk projeler hemen beklendiği gibi olmaz. Fakat Pozzebon ve Warren ikilisinin Vans için tasarladıkları ilk koleksiyonlar ile marka önemli bir başarı kazandı. İkiliye göre yaptıkları markanın klasik silüetlerini alıp onları yeniden yorumlamaktı; bu ilk tasarımlarla birlikte şirketteki herkes ilk yaptıkları parçalara yönelmeye başladı. 2003 yılında ise 'Vault' koleksiyonunu oluşturan marka kaykay influencerlarının ilgisini çekmeyi başarmıştı. Vans için bir başka önemli gelişme ise 2004 yılında The North Face ve Timberland gibi şirketlerin de sahibi VF Corp. tarafından satın alınmasıydı. Portfolyosunda birçok lifestyle markası olan VF Corp., Vans'in büyümesine ve pazarlamasına birçok olumlu katkıda bulunurken markanın köklerini de farklı kitlelere tanıtmayı başardı. Bu satış sonrası marka, klasik modellerine her zamankinden daha da önem vermeye başlayarak ünlü Slip- On modelini yeniden yorumladı. Pozzebon'a göre sneaker dünyasında artık klasik modeller söz sahibiydi. 2005 yılında Slip-On modeli ve damalı Vans'ler markanın en öne çıkan ürünleriydi. Yeni yeni oluşmaya başlayan New York hipster grubu arasında Vans'ler hızla popüler olmaya başladı. Tek sorun ise New York'un bu cool insanlarının bu modeli popülerleştirip, hızla hazır giyime ilham vermesiyle birçok ucuz taklitlerin ortaya çıkmasıydı. Pozzebon'a göre bu taklitlerin ortaya çıkışı marka için o kadar da kötü olmadı. Bu rekabet sonucunda marka diğer modellerine de yoğunlaşma fırsatı buldu. Taklitler, slip-onlarla uğraşırken marka sadece slip-on üreticisi olmadığını vurgulayıp bu kitleyi diğer modellerine de çekebildi. Diğer modellerden kasıt da The Authentic, Era, Old Skool ve SK8-Hi. Tumblr'ın ortaya çıkışıyla internette #menswear hashtagi ile bir sürü cool gencin Authentic'leriyle poz verdiğini hatırlıyoruz. Instagram'a baktığımızda ise SK-8Hİ modellerinin birçok cool influencer tarafından paylaşıldığını her dakika görüyoruz. Old Skool modeli ise günümüzde neredeyse herkesin ayağında. İlk ortaya çıktığında Vans'in en az satan ayakkabısı olan Old Skool şu anda tam bir rönesans yaşıyor. ASAP Rocky ve Frank Ocean gibi isimler bu ayakkabıları üniformalarının bir parçası haline getirdiler bile. Yapılan birçok işbirliği de bu modelin moda sahnesinde yeni keşfedildiğini bir kere daha gözler önüne seriyor. 2017 yılında herhangi bir caddede Old Skool'a rastlamamak neredeyse mümkün değil. 80'lerin sonundaki aşırı büyüme ve 2000'lerin başındaki yanlış tasarım hatalarından sonra Vans'in öğrendiği en önemli şey ise kendi kimliğine sadık kalmak. Markaya göre Vans'in başarısını korumaktaki en önemli nokta kaykay kültürüne sadık kalmak ve yeni çıkaracakları her parçanın bu kültüre ait olup olup olmadığına karar vermek. Markanın kurucularından Van Doren bu durumu şöyle açıklıyor: Biz insanların tasarlamamızı istedikleri parçaları yapmıyoruz. Amacımız köklerimize sadık kalmak bu yüzden bizi bir basketbol ayakkabısıyla göremeyeceksiniz. 80'li yıllarda her spor dalına uygun ayakkabı üreterek bu hataya düştük. Bu yüzden artık sadece iyi bildiğimiz parçalara yöneleceğiz, dersimizi öğrendik. Gerçekten de Vans hatalarından iyi ders aldı. VF Corp'un bünyesinde en hızlı büyüyen marka olan Vans şu anda 2.3 milyar dolar değerinde. VF Corp'un CEO'su birçoklarının aklında Vans gibi niş bir markanın bu kadar büyümesinin sürdürülebilir olup olmadığı sorusunun yattığını ama markanın şu anda en güçlü devrini yaşadığını söylüyor. Peki bundan sonra ne olacak? Steve Van Doran'a göre kendilerini efsanevi modelleri Old Skool gibi eski kafalı olarak tanımlasalar da bu köklerine sadık kalacaklar. - Bu yazı çeviridir. Orjinali için tıklayınız.


Vans'in kurucusu Paul Van Doren'ın tek bir amacı vardı; herkesin kendi ruhuna göre uyarlayabileceği, satın alanların kendilerine özgü Vans'lerini, sadece onlar için kusursuz hale getirebilecekleri, ulaşılabilir ve yüksek kaliteli ayakkabılar yapmak. Vans'in, Kaliforniya'da 1966 yılında açıldığında ilk ve tek modeli, o dönem Style #44 olarak bilinen Authentic modeliydi. Kaykayın yetmişli yılların ortasında popülerleşmesi ile Authentic modelinin sağlamlığı ve tabanının özel kafesli yapısı kaykaycılar arasında dikkat çekti. 1977 yılında tasarlanan Style #36, The Old Skool modeli ile Vans'in imzası olan Sidestripe ilk kez tanıtılmış oldu. Old Skool modelinin, bileklerde ekstra koruma sağlayan yüksek boğazlı modeli Sk8-Hi, Sidestripe detayının mükemmel temsilcilerinin başında geliyor.


Orijinal bir aksiyon sporları markası ve 50 yılı aşkın süredir kaykayda dünya lideri olan Vans, Vans Global Kaykay Takımı kadrosunu ön plana çıkarmak için dünyanın dört bir yanındaki yetenekli film yapımcılarının yaratıcı vizyonlarını hayata geçirip sıfırdan inşa ettiği yeni uzun metrajlı film olan Nice to See You'nun dünya prömiyerini yaptı. Los Angeles'lı ünlü film yapımcısı ve fotoğrafçı Greg Hunt'ın rehberliğinde, Nice To See You'nun yıldızları Adelaide Norris, Alexey Krasniy, Breana Geering, Chima Ferguson, Daiki Hoshino, Diego Todd, Digby Luxton, Dustin Henry, Etienne Gagne, Nick Michel, Notis Aggelis, Pedro Delfino, Rio Morishige, Ronnie Sandoval, Shogo Zama, Simon Zuzic, Una Farrar ve Wang Guohua, diğer birçok Vans Ailesi üyesi filmde yer alıyor. Gerçek anlamda global bir yapım olan filmin ortak yönetmenliğini Tommy Zhao, Shari White , Paul Labadie ve Max Pack , George Kousoulis, Daniel Dent ve Kyota Kamei gibi yaratıcı yetenekler üstlendi. Farklı bölgelerden birçok yönetmenin ifade ettiği gibi, filmin ortaya çıkmasındaki dürtü; coğrafya, geçmiş veya kimliğe bakılmaksızın dünyanın her yerindeki kaykaycılar arasında paylaşılan dayanışma ve ortaklık duygusu oluyor. Nice to See You hakkında daha fazla bilgi edinmek için Vans.com.tr'yi ziyaret edebilirsiniz.


Bugün herhangi bir ayakkabıcıya gidip içerik bilgisi istediğinizde, övünerek ürünlerinin yüzde yüz gerçek deri olduğunu söyleyen satıcılara aşinasınızdır. Çünkü bugünlere kadar, konforlu ve sağlıklı kabul ettiğimiz gerçek deriler ve tamamen plastik içerikli suni deriler dışında çok da alternatifimiz yoktu. Dolayısıyla ürünü satanlar için de alıcıyı ürününün gerçek deri olduğuna inandırmak oldukça önemliydi. Fakat vegan deri gibi, modayı temelinden sarsacak, algılarımızı, alışkanlıklarımızı yeniden yaratmamızı sağlayacak gelişmeler artık kapımızda. Artık daha sağlıklı ve dayanıklı liflerle üretilen, tamamen bitkisel içerikli, geri dönüşümü de oldukça kolay olan vegan deriler var hayatımızda ve bu sayede oyunun kartları yeniden dağıtılıyor. Alışılagelmiş gerçek deri üretiminde kullanılan büyükbaş hayvanlar çevreye negatif etkisi olan karbon emisyonunu artırırken, aynı zamanda da hayvan ölümlerine neden olduğu için artık çok da masum sayılmıyor. Bunun yanı sıra mantar, ananas, hindistan cevizi gibi lifli, bitkisel içeriklerden üretilen deriler, son zamanlarda popülerliğini artırmaya devam ediyor. İlk vegan markalardan olan Stella McCartney önderliğinde başlayan vegan deri araştırması, hız kesmeden ve her geçen gün yeni bir materyal eklentisi ile piyasada kendi başrolünü oynuyor. Geçtiğimiz dönemlerde içerdiği plastik oranı nedeniyle tercih edilmeyen suni deriler, artık çok daha doğal, sağlıklı ve geri dönüştürülebilir oldular. Bu deriler henüz Türkiye piyasasına kesin bir giriş yapmamış olsa da, dünyanın dört bir yanından gelen hızlı haberler oldukça sevindirici. 2013 yılında Jonas Edvard'ın keşfettiği ve MYX adını verdiği, istiridye mantarının liflerinin kurutulması ile meydana gelen yeni nesil deri, tüm dünyaya materyal arayışı için yeni bir soru işareti bırakmıştı. Hemen ardından sahne Dr Carmen Hijosa'nındı. Dr Hijosa, uzun yıllar deri sektöründe çalışmıştı ve işin inceliklerini çok iyi biliyordu. Bu sayede de ananası deriye çevirirken hiçbir detayı atlamamıştı. Pinatex adını verdiği, ananas hammaddeli bu deri, hem daha doğa dostu hem de çok daha hafifti. Diğer suni derilerin aksine dayanıklılığı da oldukça yüksek olan Pinatex'i, hindistan cevizinden üretilen Malai takip etti. Zuzana Gombosva ve Susmith Suseelan tarafından geliştirilen Malai için gerekli olan enerji ve su miktarı oldukça azken, üretim sürecinde hiçbir hayvanın zarar görmüyor ve hiçbir toksik kimyasal içermiyordu. Bu organik ve sevindirici gelişmelere Meksikalı iki girişimci olan Adrian Lopez Velarde ve Marte Cazarez'den de cevap geldi. Bulundukları coğrafyanın bir parçası olan kaktüslerden deri üretmeyi başaran ikili, belki de bugüne kadar ortaya koyulmuş en iyi bitkisel bazlı deriye imza attı. PVC ve toksik kimyasallar içermeyen bu yumuşacık deri, sadece modada değil otomotiv ve mobilya alanlarında da kullanılmaya başladı. Bu gelişmeler tabii ki sadece araştırma boyutunda kalmadı. Hızlıca üretimlerde kullanılmaya başlanan vegan deriler, H&M gibi bilinen markaların koleksiyonlarında çoktan yerini aldı. 2019 yılında, ananas ve turunçgil liflerinden elde edilen deriler ile bir koleksiyon sunan H&M, 2020 yılında wine leather adı verilen şarap bazlı bir deri ile yepyeni tasarımlara imza attı. Diğer yandan, ülkemizde de güzel gelişmeler devam etmekte. Lufyen adı ile hayatımıza giren markanın PETA onaylı vegan derileri, yeni bir geleceği müjdeler nitelikte. Pinatex, elma, muz ve mantar derileri kullanan markanın ürün tasarımları da oldukça şık. Son yıllarda yaşanan gelişmeler doğrultusunda, artık deri seçeneklerimizin arttığı konusunda hiç şüphemiz kalmadı. Yıllar yılı kullanılmakta olan hayvansal deriyi belki de tahtından edecek olan bu üretimler, bizler için sağlıklı ve konforlu seçenekler haline gelirken, çevreye olan katkılarıyla da ön plana çıkacak gibi görünüyor. Üstelik bu yeni nesil derilere imitasyon ya da suni demek artık çok zor! Çünkü üretilen bitkisel deri, bir alternatif olmaktan çoktan çıktı ve başlı başına mükemmel bir ürün haline geldi. Tüm bunlara ek olarak, hayvansal derilerin daha az tercih edilmesi hayvan ölümlerinin azalması, Amazon ormanlarının büyük ölçüde korunması ve dünya çapında su israfının azaltılması anlamına da geliyor.


8 Şubat 2 Mart tarihleri arasında Londra'da Harrods'un önünden geçenler alıştıkları vitrinden çok farklı birşeyle karşılaşacaklar: bir giysi yığını. Demna Gvasalia'nın Kreatif Direktörü ve ortağı olduğu, son yılların en gözde ve en sıradışı markası Vetements, Harrods'un vitrinlerini tasarladı ve bu proje için hayal dünyasına götüren bir vitrin yerine modanın tam kalbindeki gerçeklerden yola çıktı. Hangi gerçekler mi? Gereğinden fazla üretim! Vetements'nın CEO'su ve Demna Gvasalia'nın kardeşi Guram Gvasalia'nın sözleriyle Modanın fazla üretim sorunu ve bunun doğada neden olduğu tahrip ile ilgili dürüstçe konuşmalıyız. Bu vitrini yapmak pek zor olmamış gibi görünüyor. Nitekim Demna Gvasalia'nın çağrısından sonra yaklaşık 4000 Harrods çalışanı kullanmadığı giysileri getirmiş. Bu giysiler vitrin sona erdiğinde bağışlanacak. Bu hızlı dünyada moda da hızlı. Biz modanın yavaş olmasını seviyoruz. Az satın almaya, kaliteli satın almaya ve uzun süre kullanmaya inanıyoruz. Vetements yavaş moda kavramını yönetim stratejisinin merkezine oturtmuş bir marka. 2014'te kurulduğundan beri iki kardeşin ortak felsefesine uyarak daha az üretime odaklanan, bunu aynı zamanda karlı bir iş modeli haline getiren Vetements, aslında sektörün tüm klişelerine karşı çıkarak başarılı oldu. Risk almadan ve cesur olmadan moda sektöründe başarı artık imkansız diyen Demna Gvasalia, sözlerini aynı zamanda icraatle gösteren nadir isimlerden. Marka bu vitrini dünyanın farklı şehirlerinde tekrarlayarak dünya çapında bilinçlendirme çalışmaları yapmayı planlıyormuş. Dileyenler kendi giysilerini de getirip mağazaya bırakarak bu görsel protestoya katılabilirler.


Daha da ilginci, bu tepkiyi kadınlar kadar erkeklerin de vermesi. Yani erkekler bile kadınlar gibi, güzel ve ideal bir manken gördüklerinde, eğer o gün kendilerine güvenleri düşükse, bunun saçma bir güzellik ve estetik ideali olduğunu düşünüyor ve bu dayatmaya negatif tepki veriyormuş. Sizce de gittikçe yaygınlaşan, abuk subuk vitrin mankenleri kullanımı, bu öngörünün ve trendin bir parçası değil mi? Örneğin Harvey Nichols'ün yamuk yumuk mankenleri? Bahar Candan eğilişi diye eleştirilen bu figürler belli ki müşterileri doğru tanıyan bir ekibin işi. Öncelikle her dönem yenilenmek ve şaşırtmak istiyoruz. Teknoloji herşeyi daha hızlı öğrenmemizi, tüketmemizi sağlıyor ama bu sayede geleneksel olanlar daha değerli hale geliyor. Bunun özellikle window shopping ve geleneksel mağazacılık kavramları için geçerli olduğunu ben de düşünüyorum. Vitrin mankenleri de 1920'lerde daha sert ifadeliyken sonraları daha modern ve elegan olmaya başladılar. Son dönemlerde ise daha büyük ve olağandışı formlarda olabiliyorlar. Elbette bu durum genel trendler çerçevesinde değişiyor, hatta hayatımızda rol model edinmemiz istenilen karakterler için bile böyle, mesela Kim Kardashian güzelliği. Özetle güzellik kavramları da değişiyor. Ama ben en çok herşeyi çok hızlı tükettiğimiz için, görüşmemişi göstermek istediğimiz için bunları yaptığımızı düşünüyorum. Yani, yeter bunlardan sıkıldık, bir sonrakine geçelim diyoruz. Belki günün sonunda şöyle düşünmek gerekiyor, tek bir güzellik kavramı ya da anlayışı yok ve bunun yansımalarını sektörde daha çok görmeye başladık.


Bu moda tarihi yazı dizisini tasarlarken aklımda bir şey vardı: her dönemi temsil eden belli başlı bir veya birkaç tasarımcıyı seçerek, onların üzerinden yıldızlarının parladığı dönemi de işlemek. Bu yüzden 1980'lere gelindiğinde sorgusuz sualsiz bu isim Vivienne Westwood oldu. Sokakta punk modasının yükseldiği yıllarda bu estetiği sadece benimsemekle kalmayıp, birebir içinden çıkan ve beraber büyüyen, bu estetiği ve duruşu podyumlara getirmesiyle tanınan Westwood, dönemin ruhunu yansıtmak için birebir. Her ne kadar punk tarzın doğuşunu Westwood'a ithaf edenler olsa da, bir alt kültür olarak punk'ın doğuşu çok daha karmaşık dinamiklere bağlı. Doğum yeri olan İngiltere'nin 1970'li yıllardaki karanlık ekonomik ve sosyopolitik durumunun temeli üzerine kurulan bu alt kültür, bir grup gencin halihazırda var olan değer yargılarına başkaldırısı olarak ortaya çıkmıştı. Müzik, güçlü bir anarşik duruşun bir anti-moda anlayışıyla birleştiği akım, bir tarz olmaktan çok daha fazlası. Vivienne Westwood'uysa moda alanında biricik kılan; bu punk estetiğini sonradan benimseyip sokaktan ilham alan podyumlar kervanından bir tasarımcı olmayıp, bu akımın içinden çıkması, onunla birlikte büyümesiydi. Punk tarzı, özünde mağazalardan hazır satın alınan bir şey değil, var olan kıyafetleri parçalarına ayırıp tekrar birleştiren, giyenin ifadesine dayanan tepkisel bir duruştur. Punk sözcüğünün bu alt kültürün yüklendiği anlam dahilinde ilk kullanılışı ise Londra'dan çıkmamış; New York'ta bir fanzinin ismiymiş. Sosyo-ekonomik durumu Londra'nınkinden pek de farklı olmayan Malcolm McLaren'ın, New York'ta geçirdiği dönemde buradaki kültürden etkilendiği, ve beraberinde getirdiği anlayışın Londra'daki punk kültürüne ve estetiğine etkisi olduğu söylenir. Westwood'un sevgilisi olan McLaren, daha sonra Londra'da açtığı dükkanla kendisinin aynı zamanda iş ortağı da olmuştu. Westwood'un II. Dünya Savaşı'nın patlamasından iki hafta sonra evlenen anne ve babası, iki yıl sonra 8 Nisan 1941'de Vivienne Isabel Swine ismiyle İngilttere'nin Glossop, Derbyshire doğan kızlarına kavuşmuşlardı. Savaştan önce manavlık yapan babası, artık bir uçak fabrikasında çalışıyordu. Vivienne liseyi bitirdiğinde ailesi Londra'ya taşınmıştı. Bir sene boyunca Harrow School of Art'ta gümüş işçiliği okuyan genç kadın, benim gibi işçi sınıfından gelen bir kız sanat dünyasında nasıl tutunsun düşüncesiyle okulu bırakıp bir fabrikada işe girmişti. Bir yandan çalışıp bir yandan öğretmenlik okuluna giden Vivienne, ilk okul öğretmeni olmuştu. Öğretmenliğe devam ederken bir yandan da takı tasarımını sürdüren tasarımcı, takılarını Londra'nın Portobello Road'unda satıyordu. 1962'de Derek Westwood ile tanıştı, aynı yıl evlendiklerinde kendi gelinliğini elleriyle yapan Vivienne, 1963'te oğlu Benjamin Westwood'u dünyaya getirdi. Uzun bir dönem sevgilisi ve iş ortağı olacak Malcolm McLaren'la tanışması, Derek ile olan evliliğinin sona ermesi anlamına geliyordu. 1967 yılında ikilinin Joseph Corre adındaki oğlu dünyaya gelmişti. Vivienne öğretmenliğe devam ederken, 1971'de Malcolm McLaren ile birlikte ilk mağazalarını açtıklarında, mağazanın adını Let It Rock koymışlardı; bu isimle mağaza 1950'lerden ilham alan Teddy Boys altkültürüne hitap ediyordu. Ortak estetik ve vizyonlarını hayata geçirdikleri bu projede, Westwood terzilik rolünü üstlenmişti. Daha sonra bir süreliğine Too Fast to Live, Too Young to Die adı altında hizmet veren mağaza, bu döneminde Marlon Brando'nun peşinden giden motorsikletçi gençlik furyasına kapılanları ağırlıyordu. 1974'te ise mağazanın adını basitçe SEX olarak değiştireceklerdi.. McLaren'ın insanları şok etmeyi bir pazarlama tekniği olarak kullanmasıyla birlikte aldıkları bu isimle, mağazada S&M ilhamlı kıyafetler satmaya başladılar. Sex Pistols grubuyla tanışmaları ve Seditionaries ismini koydukları punk koleksiyonlarını çıkarmaları, 1976 yılında gerçekleşmişti. SEX mağazası, punk gençliğin zamanlarını geçirdiği ve bazen, paraları yettiğinde de alışveriş yaptıkları bir yer haline gelmişti. Punk estetiği Londra sokaklarını ele geçirdiği noktada, bu modanın hakimiyeti, azılı girişimciler olan McLaren ve Westwood'un ellerindeydi. Vivienne Westwood, 1981'de kendi koleksiyonlarını tasarlamaya başladığında, bu, McLaren'la olan ortaklığı dahilindeydi, kıyafetler her ikisinin isimlerini taşıyordu. Defilelerini sergilemeye başladıklarında halihazırda hayli ünlü olan ikilinin her bir koleksiyonu, belirgin bir hikaye anlatıyordu. Punkature adını taşıyan İlkbahar-Yaz 1983 koleksiyonu, Blade Runner filminden ilham alıyordu ve yıpratılmış kumaşlarla geri dönüştürülmüş çöpten üretilmişti. Sonbahar-Kış 1984 koleksiyonu ise ilhamını Westwood'un New York!a bir ziyaretinde Keith Haring ile tanışması ve onun resimlerini büyü işaretleri ve hiyerogliflere benzetmesinden alıyordu, Haring'in baskılarıyla süslü koleksiyonun, bu sebepten dolayı adı Witches, yani Cadılardı. ermişti. Adını yunan uyku tanrısı Hypnostan alan koleksiyon, bu ismi sembolik bir şekilde taşıyordu, zira son derece hareketli ve sportif olan koleksiyonun uykuyla uzaktan yakından alakası yoktu. 1985'te çıkardığı mini-crini koleksiyonu ise adını moda tarihinde elbiselerin eteklerini hacimli kullanmak için kullanılan kafes-eteğe verilen crinolineden, ilhamını ise kraliçe'nin çocukluğu konseptinden alıyordu. 1980'lerin vatkalı omuzlarından bıkan tasarımcının tepkisi olan koleksiyon, siluetlerde dikkati kalçalara çekiyordu, koleksiyonu taşıyan mankenlerse seksi ve kıvrımlıydılar. 1988'den itibaren Westwood'un ilham kaynağı, punk'tan tatler kızları olarak adlandırılan, üst sınıfın giyimini kendilerine mal eden işçi sınıfı kızlara doğru kaymıştı. Bu dönemde kraliyet ailesi ilhamı devam ederken kumaş kullanımında klasik ingiliz kumaşları olan yünlülere doğru yönelmişti. 1988-1992 yılları arası, Westwood'un Pagan Yılları olarak geçer, zira bu yıllarda tasarımcı bir kültürel eleştiri olarak İngiltere'nin pagan olması gerektiğini savunan tasarımlar yapmıştı. Bu tutumunu açıklarken medeniyetten uzak bir dönemde yaşadığını düşündüğünü ifade eden tasarımcı, sorgulamayı teşvik eden pagan Antik Yunan'ın çok daha medeni olduğunu düşünüyordu. Tasarımcı, Pagan koleksiyonunun anlamını irdelediği röportajda, Yaptığı işi daha geniş kültürel bir bağlamda analiz eden tek moda tasarımcısı benim. Zekamı harekete geçirebilmemin tek yolu bu. diyor. O dönem için doğru olsa da, günümüzde bunu önemseyen tek tasarımcı olmadığı kesin, ancak bu tutarlı bir şekilde devam ettirdiği tutumuyla, güçlü estetiğinin yanı sıra kültürel eleştiri de Westwood'un imzasının bir parçası. Punk, özünde her daim bir müzik ya da giyim tarzı olmaktan çok öte, bir yaşam tarzı ve politik duruş olmuştur. Punk'un doğumunda bulunanlardan Vivienne Westwood ise, ününe rağmen politik duruşunu ve işçi sınıfı etiğini hiç bir zaman bir yana bırakmayanlardan oldu. Westwood, tasarımında her zaman belli bir hikayeyi, konuyu işlemekle kalmayarak, kendisi için önemli olan konularda duruşunu sözleri ve eylemleri ile de belli etmiştir. 2015'te İngiltere'nin Yeşiller Partisi'ne desteğini koyan Westwood, gerek tasarımlarıyla, gerekse bireysel duruşuyla insan hakları, nükleer silahlanma, tüketim kültürü ve küresel ısınma gibi bir çok konuda güçlü bir duruş sergiler. Vivenne Westwood'un güçlü estetik ve kültürel imzasını devam ettiren markası, 2017'de halen kendi adını taşıyor ve 76 yaşındaki tasarımcı, tasarlamaya devam ediyor. Yazının tüm hakları yazara ve modakariyeri.com'a aittir. Kopyalanması ve izinsiz kullanılması yasaktır.


İlk sayısı 1892'de haftalık yayınlanmak üzere Amerika'da basıldı.Vogue'un yaratıcısı Arthur Baldwin Turnure, New York sosyetesinin hatrı sayılır isimlerinden biriydi. Vogue'u yaratma amacı, toplumun üst sınıfına hitap eden bir yayın olmasıydı. Bu ilk sayıda moda dışında sanat, tiyatro, yeni kitapların yorumları ve sosyal ortamlarda uyulması gereken görgü kurallarına kadar her türlü bilgiye yer verdi. 1909'da Conde' Montrose Nast'ın Vogue'u almasıyla, değişim başladı.Önceleri 30 sayfanın altında basılan Vogue, 100 sayfaya ulaştı. Sadece New York sosyetesine mensup olan kişiler tarafından okunan ve hem kadın, hem erkeğe hitap eden dergi, Conde' Montrose Nast sonrası departmanlarını büyüttü ve çoğunlukla kadına yönelmeye başladı. Vogue ismi o kadar güçlendi ki, bir süre sonra dergi konu başlıksız, sadece Vogue başlığıyla yayınlanmaya başladı. Nast'ın bir sonraki hedefi Vogue'u uluslararası yapmaktı. Nast'ın ilk uluslararası denemesi,İngiltere oldu. 1912 yılında Amerikan Vogue, İngiltere'de dağıtılmaya başlandı. Ancak 1.Dünya Savaşı'yla birlikte derginin ulaşımı imkansız hale gelince, İngiltere'de basma kararı aldı ve Vogue İngiltere, 1916 yılında Eylül sayısıyla yayınlanmaya başladı. Vogue'un yaptığı en büyük devrimlerden biri de moda fotoğrafçılığı kavramını kitlelere duyurmasıydı. Moda fotoğrafçılığı için o zamanlarda düşünülen kıyafete değil; modele odaklanmasıydı.Vogue'da yer alan ilk fotoğraflarda modeller, sosyete mensuplarıydı. Büyük şapkalar ve görkemli elbiselerle poz veren modellerin olduğu fotoğraflar için dönüm noktası 15 Ocak 1913'tü. Dönemin heykeltraşı Gertrude Vanderbilt Whitney'nin, Baron Adolphe de Meyer tarafından çekilen fotoğrafı deyim yerindeyse taşları yerinden oynattı. Genel algıda yer alan odağın ve netliğin olmadığı bu kare, moda fotoğrafçılığına bambaşka bir bakış açısı getirdi. Bir süre sonra elitliğin simgesi de Meyer'in çektiği bir Vogue karesinde olmak olacaktı. İngiltere sonrasında 1920 yılında Fransız Vogue'un ilk sayısı okuyucularla buluştu. Helen Dryden tarafından çizilen tenis oynayan iki kadın kapağı, moda illustrasyonunda da önemli bir yere sahip. Amerikan Vogue Haziran sayısı da aynı kapakla çıktı. Bu tarih Vogue'un en önemli dönüm noktalarından biri. Çünkü dergi ilk defa,1932 yılında Edward Steichen tarafından çekilen bu renkli kapakla basıldı.Böylece illustrasyonların yerini fotoğraflar almaya başladı. Bu fotoğrafın bir başka önemi de, aktif bir hayatı temsil eden bir poz olması. Moda dünyasının gelmiş geçmiş en etkili,zeki ve güçlü kadınlarından Diana Vreeland 1962-1971 yılları arasında Vogue Amerika'nın başındaydı.Diana'nın ipleri eline almasıyla, sadece sosyetenin aynası olan dergi, bir anda moda dünyasının en dominant söz sahiplerinden birine dönüştü. Yıllar sonra torunun derlediği, Diana'nın Vogue yıllarındaki notlarından ve yazışmalarından oluşan Memos kitabı , Diana'nın sektördeki gücünü görmek için yeterli. Jackie Kennedy'yi giydiren, Twiggy'yi keşfeden ondan başkası değildi. New York Times'ın deyimiyle onun moda ve portre fotoğrafları, Amerika'nın stil, güzellik ve kültür imajını bulmasını sağladı. Richard Avedon, moda tarihinin şüphesiz en önemli fotoğrafçılarından biri. Harper's Bazaar'da geçen 20 yıldan sonra Avedon, 1966-1990 yılları arasında Vogue için çalıştı. Yıllardan 1988; Anna Wintour Vogue'un yayın yönetmeni koltuğuna oturur; bir daha da kalkmaz. Vogue'la en fazla özdeşleşen kişi ve günümüzün en güçlü moda otoritelerinden biri olarak tarihe geçer. Anna Wintour'un gelişiyle ilk kapakta değişim kendini gösterir. Çünkü bu kez ihtişamlı elbiseler yerine, jean giymiş model vardır kapakta. Anna Wintour'un Amerikan Vogue'a transferi tesadüf değildi elbette. O zamanlar İngiliz Vogue'un başında olan Wintour, Elle dergisinin çıkışı sonrası satışları yavaşlayan Amerika edisyonu için tek çare olarak görüldü ve değişimi başlatması için Amerika'ya getirildi. Wintour Vogue'u getirmek istediği noktayı o zamanlar şöyle anlatıyordu: Ben Vogue'un hızlı, kesin ve seksi olmasını istiyorum. Ultra zenginler ya da sosyete benim ilgimi çekmiyor.Okurlarımızın kendi parasını kazanan enerjik ve ilgili kadınlar olmasını istiyorum. Ünlülerin kapağa taşınması yine Anna Wintour'un değişimlerinden yalnızca biri. Madonna'yı kapakta kullanmak isteyen Wintour'a herkes karşı çıktı, satılmayacağını söyledi. Ancak onları dinlemeyip , aklından geçeni yapan Wintour sayesinde, Madonna kapaklı Vogue'la satışlar %40 arttı. Anna Wintour, hedeflediği ve beklendiği gibi Vogue'u en üstlere taşımayı başardı.2004 Eylül sayısında 832 sayfalık rekor bir dergiye imza attı. Hakkında belgeseller çekildi. Eski asistanı Lauren Weisberger 2003 yılında kendi gerçek anılarından oluşan Devil Wears Prada kitabını çıkardı, 2006 yılında aynı isimli film vizyona girdi.


Genç Tasarımcılar İçin Moda Tasarım Yarışmaları yazısında, bu alanda dünyanın en prestijli ödüllerinden biri olan Woolmark Ödülünden bahsetmiştik. 2017 yılının finalistlerinin daha yeni açıklandı Woolmark ödülünde bu sene süpriz iki Türk isim var -Bashaques ve Miin. Başak Cankes'in markası Bashaques zaten hali hazırda bir süredir İstanbul Fashion Week'in en ilgi çekici defilelerine ev sahipliği yapmakla birlikte radarımızdaki isimlerdendi. İzmir Ekonomi Üniversitesi Moda Tasarımı bölümü mezunu olan tasarımcı, çalışmalarını 'giyilebilir sanat' olarak ifade ediyor. Sıradışı dokuların ve renkleri bir arada kullanması seven tasarıcı, gerek tasarımları gerekse moda haftalarındaki sunumlarıyla kısa sürede markasını farklı bir yerde konumlandırmayı başaran Türkiye'deki ender isimlerden. 2014'te Kadir Kılıç tarafında kurulan Miin, kısa zamanda büyük yol kateden markalardan. Işık Üniversitesi Moda Tasarım bölümü Kılıç da tıpkı Bashaques gibi Istanbul Moda Haftası'nın en merakla beklenen tasarımcılarından. Koleksiyonlarında monokrom ağırlıklı çalışan Kılıç, formlarla oynayarak avant-garde tasarımlara yer veriyor. Yarışmanın kazananın 46,000 Dolar alacağı Woolmark ödülünde rekabet bir hayli zorlu. Dünyanın dört bir yanında seçilmiş birbirinden yetenekli adayların hepsi iddialı. Fakat finalistler arasında gösterilmek ister 1. olsunlar, ister olmasınlar bu iki Türk markası için çok büyük adım. Önümüzdeki günlerde Victoria Beckham'dan, Diane Von Furstenberg'lere kadar oluşan jüride çalışmalarını sergileyecek bu iki tasarımcıya şimdiden bol şans diliyoruz.


Moda tarihini anlamak için, günümüzdeki anlamıyla tasarımcı kavramının nasıl ortaya çıktığını anlamak gerekir. Çünkü 20. yüzyıldan itibaren moda sektöründe tasarımcı, sadece giysileri hayal eden ve diken bir kişi değil, içinde yaşadığımız kavramları inşa eden bir üretici konumundadır. Giysilerimizi hayal eden ve diken kişilerin, nasıl bir terzi olmaktan dünyanın en büyük sektörlerinden birinin yüzü haline geldikleri sorusunun cevabını anlayabilmek için ise, Charles Worth'ü tanımak gerekir. Fransız Haute Couture'ünün babası ünvanına sahip Charles Frederick Worth, bir İngilizdir. Charles, 1825'te Lincolnshire'da avukatlarla dolu bir aileye doğmuştu. Ailenin girdiği bir ekonomik sıkıntılar dolayısıyla genç Worth, hukuk alanında bir kariyer hayalinden vazgeçerek henüz 11 yaşındayken perakende alanına yönelmek durumunda kalmıştı. 1838'de Londra'nın ünlü kumaşçılarından Swan&Edgar'da çırak olarak işe başladığında 13 yaşındaydı. Bu dönemde Swan&Edgar gibi kumaşçıların hedef kitlesi, orta sınıf ve aristokrat kadınlardı. Kadınlar buralardan kumaş ve süslerini aldıktan sonra terzilere götürüyorlardı. Worth'ün burada çalışmaya başlamasını takiben, bu mağazalar müşterilerine bir de hazır şal ve örtüler sunarak ticareti geliştirme imkanı bulmuştu. Ortaya çıkan sonuç, artık eski günlerin mütevazı küçük dükkanları değil, şehrin merkezinde kocaman birer gösterişli alışveriş tapınağıydı. Charles Worth, en başından itibaren bu dönüşümün içinde olarak, çok şey öğrenmişti; hem kumaş çeşitlerine, hem de satış tekniklerine dair geniş bir bilgisi vardı. İşinin dışında, Londra'da, yani ticaretin ve turizmin merkezi olan şehirde yaşıyor olmak, boş zamanlarını şehrin galeri, sergi, tiyatro ve kitapevlerinde geçirebilmek, Worth'ün kültürel birikimine büyük katkıda bulunmuştu. Burada edindiği birikimlerin sonucunda, kariyerinin ilerleyen noktalarında uzmanlığı, müşterisinin karakterine göre kumaş seçebilmek ve tarihsel referanslara ileri derecede hakim olmak olarak anılacaktı. Swan&Edgar'da çıraklığını tamamlayan Worth, Kraliçe Victoria'nın ipek tedarikçisi olan Lewis and Allenby'de satış elemanı olarak işe girmişti. Ancak çok geçmeden, büyük bir risk alarak her şeyi bırakıp kendisini Paris'e götürecek olan gemiye bindi. Bir manifaturacıda asistan olarak çalışıp, bir yandan Fransızca öğrendiği ilk birkaç ay zor geçse de, çok geçmeden Paris'in lüks kumaşçılarından Gagelin-Opigez'de iş bulmuştu. Gagelin, hazır şal ve örtülerinin kalitesiyle ünlüydü, ve bu ürünler mağazada canlı mankenler tarafından sergilenmekteydi. Worth, bu mankenlerden Marie Vernet ile birlikte çalışarak, bu ürünlerin en iyi şekilde sergilenebilmesi için kullanılan düz beyaz elbiseyi baştan tasarlamıştı. Bu elbiselerin dikkat çekici sadeliği ve mükemmel terziliği müşterilerin kısa sürede ilgisini çekti ve bunun üzerine mağaza, bir elbise departmanı açmaya karar verdi. Bu departmanda ise, patron hazırlama sorumluluğu, Worth'a verilecekti. Bu departmanda çalışırken, hazırladığı modelleri canlı mankenlerin üzerinde göstermeye devam ederek, bunu yapan, yani tasarımlarını canlı mankenlerle sergileyen ilk tasarımcı ünvanını alacaktı. 19. yüzyılın sonlarına doğru Amerika'da ve Avrupa'da tasarım sergileri yaygınlaşmaktaydı. Worth, Gagelin'de çalışırken katıldığı bu sergilerde kazandığı madalyalarla adını geniş bir alanda duyurmaya başlamıştı. Çalıştığı firmanın Fransız kumaş üreticileriyle olan ilişkilerini kullanarak, düzenli olarak renk ve kumaş çeşitliliği açısından zengin koleksiyonlar sunmaya başlamıştı. Bu koleksiyonlar sadece Paris civarındaki müşterilere değil, kalitesinin tutarlılığı sayesinde yurtdışına da pazarlanıyordu. Worth, 1858'de İsveç'li Otto Bobergh'le ortak olarak, Paris'in ünlü Rue de la Paix'inde kendi işini kuracak özgüvene kavuşmuştu. Avusturya konsolosunun eşi Prenses Metternich'i müşteri olarak kazanması, kendisine Napolyon'un sarayının karlı kapılarını açacaktı. Kraliçe Eugenie, yabancı kumaşlar yerine Fransa'nın tekstil merkezi olan Lyon'da üretilen kumaşları kullanmanın politik faydalarını keşfettiğinde, düzenli olarak Worth'ten alışveriş yapmaya başlamıştı. Onunla çalışmak, Worth için paha biçilmez bir reklam değeri taşıyordu. Kraliçe, Fransa'nın en ünlü ressamları tarafından Worth'ün şatafatlı elbiseleri içinde resmediliyor, bunlar da tasarımcının ününe ün katmaya yarıyordu. Böylece Worth'ün kıyafetlerine sahip olmak, sadece güzel bir elbiseye sahip olmaktan çıkmış, kendi içerisinde bir değer haline gelmişti. Charles Worth, sadece tasarımlarını değil, kendi ismini ve imajını pazarlamanın da önemine inanırdı. Günümüzde self branding olarak adlandırdığımız yöntemleri daha o zamanlardan büyük bir öngörüyle kullanan Worth, kendisini toplumun gözünde bir zevk timsali olarak resmetmiştir. İleri yaşlarında çekilmiş fotoğraflarında kadife beresi, kürk astarlı pelerini ve sanatçı yönüne vurgu yapan hafif gevşek kravatı ile pozlar vermiş, ve bu fotoğrafları bastırarak dağıtmıştı. Herkesin en üstün estetik zevke onun sahip olduğunu düşünmesini istiyordu, ve bunu başarmıştı. Seine nehri üzerindeki malikanesi, bir iç dekorasyon ziyafetine dönüşmüştü; burada verdiği davetleri ise sosyal bağlantılarını canlı ve toplumsal hayatın en üst kademelerinde tutuyordu. İş görüşmelerini ise Rue de La Paix'teki modaevinden yürütüyordu, sosyal statüleri ne olursa olsun müşterilerinin, randevu alarak buraya gitmeleri bekleniyordu . Müşteri, mevcut koleksiyondan beğendiği modeli seçiyor, sonra bu model ölçüsüne göre hazırlanıyordu. 1870'te, İkinci Fransız İmparatorluğunun çöküşünde, modaevi kısa bir süreliğine kapılarını kapatmak durumunda kalmıştı. Kısa bir aradan sonra 1871'de geri açıldığında ise Worth'ü, o ana kadar giysi üretimi sektöründeki en büyük kar oranı ve uluslararası başarı karşılayacaktı. Modaevinde kesim, dikiş, nakış, satış, modellik alanlarında çalışan yaklaşık 1200 tane elemanları vardı. Worth, salonuna gelen müşterilerin ölçülerini almaktan, dünyanın bir yanında tasarımlarının replikalarını hazırlayacak terziler için örnekler tamamlamaya kadar farklı işlerle ilgileniyordu. Amerika'daki yeni zenginler, Worth için önemli bir müşteri tabanıydı. Tabii bunların üretiminde Worth, Paris'teki müşterileriyle olduğu kadar yakinen ilgilenemiyor, uzaktaki müşterileri Worth ismini, giysilerindeki karakteristik doku ve desen oyunları, detay ve mükemmelliyetçilikte buluyorlardı. İthalata verdiği önem, Worth'ün moda sektörünü bir sonraki adıma taşımasının en önemli yapıtaşlarından biriydi. Worth'ün dehası, tasarımındaki incelik ve iş dünyasına dair öngörüsü yadsınamaz olsa da, bütün başarısını sadece Worth'ün Worth olmasına atfetmek, tarihsel elementlere haksızlık olur. Büyük bir değişime imza atarak tarihe geçen her insan gibi, Worth da sırtını, kendisinden çok önce temeli atılmış bir duvara yaslamıştır. Worth'ün bir tasarımcı olarak ortaya çıkması, sanayi devrimi sırasındadır. Elbet ki dünya ekonomisini kökten değiştirecek olan bu dönüşümün, moda sektörünü en çok etkileyen katkısı, dikiş makinesinin icadı olmuştur. İlk örneği 1700'lü yılların sonunda üretilmiş olsa da, kullanışlı haliyle üretimi 1830'u, kullanımının yaygınlaşması ise 1800'lü yılların sonunu bulan bu makine, giysi üretiminin hızını, ve dolayısıyla miktarını, hatrı sayılır derecede artıracaktı. Worth, elbette çok yetenekli bir tasarımcıydı, ancak kendisini diğer terzilerden ayıran, yeteneği ve estetik zevkinden ziyade, çeşitli yer ve zamanlardan topladığı pazarlama tekniklerini başarılı olarak moda dünyasına uyarlayabilmiş oluşuydu. Çünkü henüz adı koyulmamış olsa da, artık sanayi devrimiyle birlikte moda, bir zanaat dalı olmaktan devasa bir sektör olmaya doğru ilerliyordu ve bu yeni dünya, pazarlama gerektiriyordu. Worth, elbiselerine etiket koyan ilk tasarımcı olarak moda tarihine geçmiştir, ki bu aslında başlı başına önemli bir gelişme olmanın yanı sıra, Worth'ün sadece birer giysi değil, kendi ismini satmaya başladığının göstergesiydi. Worth, kendisini iyi bir zanaatkar olmaktan çok daha yukarılara taşımış, artık uzun bir liste olan büyük tasarımcılar geleneğini başlatmıştı. Kendisinden sonra gelen birçok tasarımcı da, onun öncülüğünü yaptığı pazarlama tekniklerini kullanarak tasarımcılık kültürünü günümüze kadar taşıyacaklardı. Charles Frederick Worth, dünyada ticaretin çarklarının dönüşmekte olduğu kritik bir zaman diliminde yaşamış, zamanın gerektirdiklerini görerek bunlara öngörülü cevaplar vererek moda sisteminin temelini atmış, bundan sonra moda tüketicisinin gözlerini üzerinden ayırmayacağı, her yaptıkları olay olan ve devasa moda çarklarının görünür yüzleri olan ünlü tasarımcıların ilki olmuştu. Yazının tüm hakları yazara ve modakariyeri.com'a aittir. Kopyalanması ve izinsiz kullanılması yasaktır.