70'li yılların sonları ve 80'li yılların başlarında iş dünyasındaki kadınlar stil sahibi olmak için değil profesyonel hayata uyum sağlamak için giyinmeye başladı. O zamana kadar erkek egemenliğinde olan iş dünyasında yükselmeye başladıklarından, ciddiye alınmak için bir çeşit üniformaya ihtiyaç duymaya başladılar. Bu üniforma çoğu zaman dizin biraz altında gri veya koyu maviden oluşmuş etek/ceket takım, beyaz bir bluz, fular, topuklu ayakkabı ve ten rengi çoraptan oluşuyordu. John T. Molly'nin 1977 yılında çok satan Kadının Başarı İçin Giyinme Kitabı adlı kitabında işte giymek için başka hiçbir şey düşünülmemelidir cümlesi geçiyordu. Yıllar süren araştırmaları sonucunda imaj gurusu Molly, kadınların iş hayatında platform ayakkabılardan, köy tarzı elbiselerden, çiçek desenlerinden ve kazaklardan kaçınmaları gerektiğini söylüyordu. Ona göre bu parçalar iş dünyasında negatif imaj hariç hiçbir şey kazandırmıyordu. Fakat kadınlar kurumsal hayatın içinde yükseldikçe dolapları da değişmeye başladı. O dönemler Anne Klein'ın baş tasarımcısı olan Donna Karan, ofisteki tüm kadınların tek tip ve monoton giyindiğini farkedip kıyafetlerdeki cazibenin nereye kaybolduğunu sorgulamaya başladı. Giorgio Armani de yarattığı yeni kesimlerle, çalışan kadınlara daha feminen tasarımlar sunmaya başlamıştı. Donna Karan, kendi markasını 1985'te kurarken amacının kadınların kendini yeniden kadın gibi hissetmesini sağlamak olduğunu vurguluyordu. İş kadınları için keskin vatkalar yerine daha yumuşak silüetler, kaşmir trikolar, balerin eteğini andıran etekler ve esnek bodyler tasarlıyordu. Karan'ın tasarımları aynı zamanda çok yönlüydü. İş çıkışında ceketinizi çıkardığınız anda akşam programınıza gitmeye hazırdınız. Kimse hayatlarımızın ne kadar meşgul olduğunu anlamıyordu ve bizim kurtarıcılarımız ise power suitlerdi. Kimse hayatlarımızın ne kadar meşgul olduğunu anlamıyordu ve bizim kurtarıcılarımız ise power suitlerdi. diyen Karan, pratik, konfor odaklı ve cazibeli tasarımlarıyla dönemin moda anlayışının çok ilerisindeydi. 1992 yılında Peter Lindbergh'in çektiği ve model Rosemary McGrotha'nın başkan rolüne büründüğü çekimle ilgili Çekimden önceki gece Peter'ı aradım ve fikrimden bahsettim. Ona bu reklam çekiminin çılgınca olacağından ama onu kesinlikle yapmamız gerektiğinden bahsettim, ve onu ikna ettim diyor. Fakat 90'ların bodycon silüetleri devam ederken dönemin ortalarında Smells Like Teen Spirit parçasının çıkışıyla grunge etkisi kısa sürede moda dünyasını da etkisi altına aldı. Nirvana'nın solisti Kurt Cobain'in önderliğinde 90'ların 2. yarısında tüm moda dünyasında grunge akımı vardı. Grunge eforsuz giyim ve güzellik anlayışıyla moda dünyasında kendine yer bulmayı başarmıştı. O dönemler Helmut Lang'in stil danışmanı ve ilham kaynağı Melania Ward ise grunge sayesinde feminen ve maskülen parçaları karıştırarak kombin yapmayı öğrendiklerindiğini itiraf ediyordu. Helmut Lang, erkeksi tarzı ve transparan üstleriyle power dressing kavramına farklı bir bakış getiriyordu. 90'lı yılların minimalizm akımına baktığımızda ise Jil Sander ve Helmut Lang sayesinde takım elbiselerin yeniden gündeme düşmeye başladığını görüyoruz. 2000 yılında markayı bırakan Sander ve 2005 yılında markayı bırakan Lang ile bir dönem piyasada oluşan powersuit boşluğu 2008 yılında Phoebe Philo'nun Celine'in başına geçmesiyle doldu. Phoebe Philo ile yeni Celine zeki ve kültürlü kadın için ideal gardırop parçalarını oluşturuyordu. Zaman zaman Philo risk alıp içi peluş Birkenstocklar gibi parçalar tasarlasa da müşterileri de gardıroplarında onunla birlikte risk almaktan kaçınmıyorlardı. İlkbahar/Yaz 2017 koleksiyonu için Philo da tıpkı birçok tasarımcı gibi geçmiş koleksiyonlardan ilham aldı ve 80'lerin vatkalı, düğme etekli parçalarını yeniden yorumladı. Bu sefer ise koleksiyonu yumuşatmak adına parçalara daha feminen, hayalperest ve risksiz parçalar eklemişti. Ceketleri feminen ve romantik parçalarla kombinlemeyi seçmişti Philo. Louis Vuitton'a baktığımızda ise damalı ceketlerin pelerin şeklinde tasarlandığını görüyorduk. Balenciaga ise ince çizgili ceketlerle spandex çizmeler tasarlamıştı. Birçok ortamda oldukça uygunsuz durabilecek bu parçalar doğru styling ve doğru tavır ile birçok çalışan kadının üzerinde düzgün bir iş görüntüsüne büründü. 1970'lerde başlayan power dressing ne kadar sade, cinsiyetsiz ve sıkıcıysa 40 yıl sonra ulaştığı konumu da bir o kadar bireysel, renkli ve çeşitliliğe açık. Bergdorf Goodman'ın üst düzey yöneticisi Linda Fargo bu durumu Herşey çalıştığınız alana uygun olup olmadığına bağlı diye özetliyor. Fargo'ya göre klasik kesim bir siyah ceket hala business imajı yansıtsa da moda dünyasının içinden biri olarak şu sıralar yarı transparan leopar bluzlar, lame pantolonlar gibi cesur parçalara iş hayatında kendini daha yakın hissediyor. Kendim açısından baktığımda ben power looklarımın drama, aykırılık, süpriz, cazibe, eğlence ve yer yer de muhafazakarlığı içermesini seviyorum. Böyle tercihler yaptığımda kendimi güçlü ve mağlup edilmez hissediyorum diyor Fargo. Power dress kavramına bir başka açısı da Gloss &Glossier adlı güzellik sitesinin kurucusu Emily Weiss'dan geldi. Weiss'a göre işteki en önemli nokta rahat olmak. Weiss'ın kıyafetleri çoğunlukla Rag&Bone'dan siyah skinny kot pantolon, Adidas spor ayakkabılar ve şirketinin logosu olan sweatshirtlerden oluşuyor. Bu kombin toplantısı olduğu günlerde bile değişmiyor. İş dünyasında bütün girişimcilerin böyle giyindiğini söyleyen Weiss, saç ve makyajını da kafasına göre yapıyor. Ona göre start-up dünyasında, ne giyildiğinden çok Silikon Vadisi'nde yapılan toplantılar önemli. Kadınlar tarafından yönetilen şirketlerin çok azına risk sermayedarları tarafından sermaye veriliyor. Bu yüzden kıyafetlerimle kendimi nasıl temsil etmem konusunda üstümde çok baskı hissediyorum diyor Weiss. İlk kez Silikon Vadisine gittiğimde üzerimde Armani bir powersuit vardı ve görüştüğüm şirketin başkanı burada böyle giyinen tek kişi olduğumu konuşurken hissettiriyordu. Teknoloji dünyasında power dressing kavramının Patagonia marka sweatshirtlerden oluştuğunu farkediyorsunuz. Ne kadar göze çarpmayan şekilde giyinirseniz, teknoloji dünyasında o kadar önemli olursunuz. Günümüze baktığımızda power dressing kavramının kişisel stille o kadar da ilgisi olmadığını görüyoruz. 2 yıllık bir geçmişi olan Gabriela Hearst'ın lüks spor giyim markasına baktığımızda tüm parçaların kadınlar tarafından üretildiğini görüyoruz. Hearst'a göre power dressing kavramı kişisel stilden de öte çevre için birşeyler yapmaktan ve yaptığımız şeylerle kendimizi güçlü hissetmekten geliyor. Bu yazı bir çeviridir. Orjinali için tıklayınız.


Moda dünyasında bazı çantalar vardır yıllar geçse de popülerliğinden ve kalitesinden hiç bir şey kaybetmezler, aksine değer kazanırlar. Hatta moda dünyasıyla ilgisi olmayanlar bile bu çantaları ilk görüşte tanır. İşte bunlar ikonik çantalardır. Her türlü ortama uyum sağlayıp, zamansız olabilen, birer arzu nesnesi haline gelmiş bu çantalar serisinin 1. bölümünde lüks çantaların olmazsa olmazlarını birlikte inceliyoruz. Kapitone derisi, siyah deri zinciri ve içiçe geçmiş iki ters C- yani Chanel'in ambleminden oluşan açma-kapama kısmıyla ikonik çanta denildiğinde kuşkusuz akla ilk gelen çantalardan biri: Chanel 2.55. 1955 yılında tasarlanmış olan 2.55, Chanel'in hemen hemen tüm tasarımlarında farkedilen, kadınların daha pratik bir hayat tarzına yönelip, modern çağa ayak uydurmaları arzusuyla tasarlanmış. O dönemde kadınlar tarafından kullanılan çantalar çoğunlukla elde taşınan, sapları olmayan modellerden oluştuğunu farkeden Coco, çantasını taşırken ellerini de kullanmak istediğini düşünmüş. Gece çantalarından aldığı ilhama bir zincir ekleyip 2.55'ı yaratmış. Çantanın kapitone dış yüzeyi ise ata binmeyi çok seven Coco'nun ceketlerinden ilham alınarak yapılmış. 80'li yıllarda Karl Lagerfeld'in markanın kreatif direktörü olmasıyla birlikte bu çantadaki belki de en gözalıcı ayrıntılardan biri tasarıma eklenmiş: Chanel'in logosu. Birçok farklı renkte satışa sunulan 2.55'ın başarısı hem 55 yılından beri popülaritesini devam ettirebilmek hem de ister 25, ister 75 olsun her yaştaki kadının istek listesinde bulunmak. Günümüzde street style fotoğraflarına baktığınızda birbirinden alakasız stillerde giyinen insanların bile sıklıkla 2.55 kullandığını görebilirsiniz. Belki de 2.55 giyim anlayışı ne olursa olsun modayla ilgilenen herkesi ortak bir noktada birleştirebilme özelliğine sahip. Dior'un en ikonik çantası olan Lady Dior'un 'Lady' ekinin aslında Prenses Diana'dan geldiğini biliyor muydunuz? Bu listedeki diğer çantalara göre çok daha geç bir tarihte, 1994'te çıkmış olan Lady Dior'un çıkış amacı şu anki konumuna uygun olarak markaya ikonik bir çanta yaratmaktı. İlk yıllarında 'Chouchou' olarak anılan çanta kısa zamanda Lady Diana'nın favori çantası haline geldi ve 97 yılındaki ölümünün ardından Diana'nın anısına Lady ekini alarak 'Lady Dior' olarak isim değiştirdi. Birçok renk ve boyut alternatifi olan Lady Dior'un imza noktası kuşkusuz deri üstündeki dikişleri ve çantanın sapından sarkan Dior süsü. Daha sadece 23 yaşında olsa da Lady Dior, dünyanın en ikonik çantaları arasında vazgeçilmez bir tasarım. Günümüzde Alessandro Michele tarafından yeniden yorumlanan Gucci'nin Bamboo Bag'i aslında 1947 yılında oluşturulmuş bir klasik. Çantanın tasarımının kilit noktası olan bambu çanta sapı aslında malzeme kısıtlamasının hala devam etmekte olduğu 40'lı yıllarda, pratik ürün yaratma akımına uygun olarak tasarlanmış. 50'li yıllar ve en çok da 60'lı yıllarda hızla popülarite kazanan bu çantalar dönemin pek çok ünlüsünde görüldükten sonra moda dünyasının statü sembolleri arasında gösterilmeye başlanmıştı. Günümüzdeki kaynaklar ve teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, Gucci hala Bamboo Bag'leri el emeği ile yapmaya devam ediyor. Hermes Birkin Bag denince aklımızda canlanan imaj Victoria Beckham'ın Louboutin'leriyle hızlı hızlı yürüyüp, yüzündeki devasa güneş gözlükleri ve elindeki Birkin'i ile verdiği poz. Biz Birkin'in envai çeşit rengine sahip olduğunu farketmeden edemiyoruz. Her ne kadar son 10 yılda bu imajla aklımıza kazınsa da çantanın asıl özdeşleştiği isim Jane Birkin. Günümüzde herşeyin talebe bağlı tüketim olarak işlediği moda dünyasında belirli bir sayıda daha doğrusu çok kısıtlı bir sayıda üretiliyor Birkin. Satın almak için beklemeniz gerekmesi ve çok sınırlı sayıda üretilmesi nedeniyle Hermes, Birkin Bag'i markanın en ikonik çantalarından biri haline getirmeyi başardı. Hatta onu gelmiş geçmiş en ikonik çanta yaptı. Dünyanın ulaşılması en zor çantası Birkin'in hikayesi de aslında oldukça ilginç. Dönemin aslen İngiliz olan Fransız stil ikonu Jane Birkin, 81 yılında bir uçak seyahatinde Hermes'in CEO'su Jean-Louis Dumas ile yanyana oturmuş. Yolculuk sırasında Dumas, Birkin'in çantasından sürekli eşyalar düştüğüne ve eşyalarının çantaya sığmadığına şahit olmuş. İşte Birkin bag'i yaratma fikri de burada ortaya çıkmış. 81 yılından bugüne moda dünyasının tüm duayenlerinin elinde görüntülenen Birkin'ler, modanın en önemli statü sembolleri arasında. Bu serideki ikonik çantaların en eskisi ise 1932 yılı ile Louis Vuitton Speedy'e ait. Bir çantayı ikonik kategorisine sokabilmek için yıllar boyu süren popülaritesinin yanı sıra markanın algısında da bir değişim yaratması yani markanın konumlandırılmasına da yenilik getirmesi gerekiyor. Bu özelliklerin ikisi de Speedy'de mevcut. Louis Vuitton'un en çok rağbet gören modeli olması dışında, Speedy'nin marka için konumu diğer çantalarına göre çok daha özel. Speedy, Louis Vuitton'un sadece lüks bavul markası olmaktan çıkıp bir moda markası olma yolculuğunun başlangıcını simgeliyor. 32 yılına kadar hep bavul tasarlayan Georges Vuitton kısa, günü birlik seyahatlere götürmek için daha ufak boy bir çanta tasarlamasıyla Speedy ortaya çıkıyor. Ortaya çıkışından bugüne dünyanın en popüler lüks çantaları arasında olan Speedy özellikle 60'lı yıllarda Audrey Hepburn ile özdeşleşmiş bir model olmuştu. Marka Hepburn'ün isteği üzerine Speedy'nin küçük modeli Speedy 25'i yapmıştı. Birçok farklı ebatta sunulan Speedy'ler artık markanın vazgeçilmez bir klasiği oduğu için tüm kreatif direktörler tarafından yeniden yorumlanıyor. Söz konusu moda olduğunda günümüzde birçok trend ve akım geçiciyken bu beş çantanın yıllardır kalitesinden ve değerinden hiç bir şey kaybetmemesi herşeyin hıza ve değişime bağlı olduğu bu tüketim çılgınlığında bizlere umut veriyor.


Bundan aylar önce Moda Kariyeri'nde 'Mutlaka Tanımanız Gereken Moda Fotoğrafçıları' yazımızda bu sektörün olmazsa olmaz fotoğrafçılarını listelemiştik. Listeyi oluştururken ortaya çıkardığı görsellerin ve çalıştığı firmaların yanı sıra, seçtiğimiz fotoğrafçıların iş etiğinin olmasına da dikkat ettik. Bu yüzden de sektörün fenomen ismi Terry Richardson'ı bu listenin dışında bıraktık. Terry Richardson ismini ya çekimleriyle, ya da karıştığı skandallarla mutlaka duymuşsunuzdur. 52 yaşındaki Richardson bugüne kadar Kate Moss'dan Rihanna'ya, Valentino'dan Marc Jacobs'a kadar birçok ünlü isim ve marka için çekim yapmış biri. Richardson'ın fotoğraf tarzı ise bir hayli seksi ve yer yer teşhirci. Çektiği tüm bu kışkırtıcı karelere rağmen yine de onu sektördeki taciz iddialarıyla anmaya alışmıştık. Richardson hakkındaki taciz iddiaları 2004 yılından beri ortalıkta dolaşsa da son dönemlerde bazı modellerin açtıkları davalar ile iyice gündemdeydi. Benim işim senin tacizini de içermiyor etiketiyle başlayan ve Richardson'ı boykot eden kampanya etkisini gösterdi. Artık moda dünyasının büyük güçleri Richardson'la çalışmayacak. Bunların en önemlileri arasında Conde Nast yayıncılığın bünyesinde bulunan Vogue ve GQ var. Bu cinsel taciz davalasında sektördeki büyük isimlerin kayıtsız kalmayarak tepkisini koyması daha etik ve temiz bir moda dünyası için umut verici olsa da tepkinin bu kadar geç gelmesi sektördeki sorunları bir kez daha gözler önüne seriyor. Richardson'ın son çalışması Valentino'nun Resort Koleksiyonu. Conde Nast boykotuna rağmen Valentino'nun neden ısrarla adı taciz davasına karışmış bir isimle çalışmaya devam ettiğini epeydir sorguluyorduk. Nihayet bugün itibariyle Valentino da geç de olsa tavrını koyarak Richardson'la bir daha çalışmayacağını açıkladı. Şimdi Richardson'la çok samimi olan Edward Enninful'un bu kararı nasıl yorumlayacağını merakla bekliyoruz.


Geçtiğimiz cumartesi moda camiası tüm saygı ve şükranlarını onun için sundu. 80'lerin unutulmaz ismi, en ikonik modacılardan biri Azzedine Alaia, kalp yetmezliği sebebiyle 77 yaşında aramızdan ayrıldı. Tunus doğumlu Fransız modacı vücudu sımsıkı saran, kusursuz kalıplı ikonik örme elbiseleri ile dönemine damga vurmuştu. Onun bu üstün terziliği ve titiz çalışması kısa sürede dünya çapında adını duyurmuş ve Madonna'dan Michelle Obama'ya kadar bir çok ünlü isim onun kıyafetlerini giyer olmuştu. Bir heykel titizliğiyle kıyafetlerini tasarlayan Alaia aslında bu tanımdan çok da uzak değil. Kendisi sanat eğitimine Tunus sanat okulu Ecole des Beaux-Arts'da heykel bölümünde eğitim alarak başlamış. Sonrasında kendi deyimiyle harika bir heykeltraş olamayacağını anlayınca yön değiştirmiş, eğitimini dahi tamamlamadan modaya geçiş yapmış. Bundan sonra ise kariyerinde ilk önemli adımı Christian Dior'da çalışmaya başlayarak attığını görüyoruz. 1957'de Paris'e yerleşen Alaia'nın profesyonel tasarımcılık ışığının parlamasıysa 70'lerin sonlarına dayanıyor. İlk hazır giyim koleksiyonunu 1980 yılında çıkardıktan sonra moda takvimi onu bir daha hiç alakadar etmiyor. Koleksiyonlarını belirli sezonlarda değil, hazır oldukları zaman göstermeyi tercih eden Alaia, en son defilesini 2011 yılında sunmuştu. Fakat şu bir gerçek ki moda dünyasında bu denli saygınlık kazanmak sadece tasarımla olacak iş değil. Alaia'da çok daha fazlası, kendine münhasır bir tarz vardı. Bu, tasarladığı kıyafetlere de çok açık bir şekilde yansıyordu. Paris'de öğrendiği kusursuz teknik bilgisi, terzilik konusundaki üstün yeteneği ile döneminin en yenilikçi tasarımlarına imza attı. Kıyafetleri ikinci bir cilt gibi vücuda oturuyor ve kumaşlara tıpkı bir heykel gibi form verebiliyordu. Bu uzun ve başarılarla dolu hayatı bir kaç paragrafa sığdırmak elbette ki kolay değil.


Modaya ve moda tasarıma olan ilgili gün geçtikçe artıyor. Bunu bir meslek olarak yapmak isteyenler için ise birden fazla yol var fakat en önce geleni üniversitede Moda Tasarım eğitimi almak. 1. Bu sektörde sadece kadın giysi tasarımı olmadığına, aslında bir çok farklı kulvarı bulunduğuna 'Ne Tasarımı Yapmak İstediğinize Nasıl Karar Verirsiniz' yazısında değinmiştik. Alanları öğrenerek ilgi ve yatkınlığınızı keşfetmeniz elbette sizin için yararlı olacaktır fakat işin içine girip deneyimledikten sonra fikirlerin değişebileceğini unutmamak gerekir. Giysi tasarımı yapmak için başladığınız bu yolda kendinizi döşemelik kumaş tasarımcısı olarak bulabilirsiniz. Bu noktada eğitmenlerin etkisi çok önemli. Sektörde aktif olarak çalışan veya çalışmış hocalarımın tecrübe ve paylaşımları sayesinde bir çok farklı alana ve ticari hayata dair fikir edinip karar değiştirdiğim olmuştur. 2. Genellikle Tekstil ve Moda Tasarımı bölümleri Dokuma, Baskı ve Giysi olmak üzere üç temel alana ayrılır. Bunun yanında üniversiteye göre farklılık gösterebilecek seçmeli derslerler de vardır örneğin: Moda Editörlüğü, Aksesuar Tasarımı, Bilgisayar programları, İç mekan tekstili, Trend Analizi, Moda Marka Yönetimi vs. Üniversitelerin internet sitelerinden ders programlarını ve ders içeriklerini öğrenebilirsiniz. Böylelikle alacağınız eğitimin isteklerinizle veyahut beklentinizle ne derece doğru orantıda olduğunu az çok anlayabilirsiniz. Örneğin bölüm başkanımızın kendine özgü bir teknikle oluşturduğu Çevrede Lif Sanatı adlı bir seçmeli dersimiz var. Tekstili sanat yönüyle ele alıp doğayla ilişkilendiren bu dersin asıl amaçlarından biri yaratıcılığı artırmak ve tetiklemek. Bu gibi farklı derslerle ufkunuzu genişletebilirsiniz. 3. En başta da dediğimiz gibi her kurumun işleyişi farklılık gösterebiliyor. Örneğin çoğu 4 yıllık üniversite 2. yıldan sonra baskı, dokuma ve giysi alanlarından birini seçtirerek son 2 yıl o alana ağırlık veren bir eğitim sistemi benimserken bazısı ise alan seçtirmeden 4 yıl boyu 3 alanı da eşit şekilde işliyor. Hangi alana yöneleceğinize karar veremiyorsanız böyle bir sistemde eğitim görmek sizin için daha iyi olabilir. 4. Teoriye göre pratiğin daha baskın olduğu bu bölümde kendinizi geliştirmek ve ayrıştırmak açısından katılacağınız projeler, atölyeler, yarışmalar ve ekinlikler oldukça önemli bu sebeple gideceğiniz okulun sosyal ve interaktif yönünü, gerçekleştirdiği projeleri ve iş birliklerini araştırmanızı öneririz. Girişkenlik her ne kadar kişinin kendinde bitse de buna olanak sağlayan ve önünüzü açan kurumlarda bulunmak size ekstra artı sağlayacaktır. Kendi okulumda bunun çok artısını gördüm. Yapılan sergiler ve ortak projeler sayesinde sektörün ileri gelen isimleriyle bir arada bulunma, iletişim kurma ve kendinizi gösterme imkanı buluyorsunuz. Örneğin geçtiğimiz yıl bir ders kapsamında meşhur bir çocuk hazır giyim firmasıyla yaptığımız ortak proje sonucu seçilen projelerimiz üretime geçiriliyor. Böylelikle daha mezun olmadan sektörde işlerin nasıl yürüdüğüne dair tecrübe edinebiliyoruz. 5. Moda ve Tekstil Tasarımı çizim yönü olduğu kadar teknik yönü de ağır basan bir bölüm. Yani çok güzel çizemiyorum diye gerilmeyin ve tabiki sadece uzun bacaklı kızlar çizeceğinizi düşünüp gevşemeyin. Giysi için drapaj, kalıp, dikiş teknikleri; Dokuma için kumaş yapı bilgisi, dokuma makinalarının çalışma prensipleri, iplik ve örgü teknikleri; Baskı için ise baskı teknikleri, renk ve metraj bilgisi gibi dersler içermektedir. Bunların yanı sıra da tasarım kısımları. İş yükü biraz fazla olduğu için motivasyon çok önemli. Bu noktada isim yapmış bir üniversitede bulunmanın benim için artısı oldu. Öğretim kadrosunun öğrencilerine inancı ve beklentisi çok fazla. Dolayısıyla özgüvenli ve istikrarlı çalışmalar yürüten bir ekibe dönüşüyorsun. Çevremdeki insanların başarılı olması da beni sürekli dinç tutuyor fakat tabiki bu kişiden kişiye göre değişebilir. Moda ve Tekstil çok kapsamlı ve fonksiyonel bir bölüm. Her yerde tekstile ve modaya dair bir şeyler görmek mümkün. Siz de ilgi ve yatkınlığınız doğrultusunda belki bir trend analizcisi ya da marka yöneticisi veyahut baskı desen tasarımcısı olarak bu dev ekibin bir parçası olabilirsiniz.


Otto von Busch'un Moda Praksisi kitabı Dilara Kılıç'ın çevirisiyle Yeni İnsan Yayınevi ekoloji serisinden çıktı. Moda Praksisi, Hannah Arendt'in görüşlerinin moda üzerine düşünülmesidir. Arendt bize, üzerinde hiç kafa yormadığımız kötülüklerin işbirlikçisi olabileceğimiz gibi rahatsız edici bir gerçekle yüzleşmemiz gerektiğini söyler. Aynı zamanda dünyayı olduğu gibi yani kötülük ve acılardan rahat yüzü görmemiş haliyle sevmemizi ister. Etik moda anlayışı da Arendt'in bu görüşleri üzerinden, politika ve modanın temel bazı güçlerini ve ortak yanlarını anlamamız için çalışmaktadır. İnsanların tek tip giyinmesine ve eskimeyen giysileri çöpe atmasına sebep olan; görünmeyen yüzünde mültecileri, çocukları ve negatif ayrımcılığa uğrayanları izbe mekanlarda, sosyal güvenceden yoksun bir şekilde aşırı saatler çalıştıran moda tiranlığı, pekala şiddet üretir. Buna karşın endüstriyel modaya küresel düzeyde alternatifler üretebiliriz. Kreatif bir geri çekiliş, reddetme, cesaret, kendi dağıtım ağlarını kurma, paralel üretim, ileri dönüşüm, yeni tüketim modelleri oluşturmak, yavaş moda ve benzeri yollarla neler yapılabileceğine dair küçük ama dönüştürücü bir perspektif yaratabiliriz. Korkutucu derecede şiddet içeren eylemleri daha derin düşünmek, bize çözümlerin anahtarını da verebilir. İşte bu kitabı çok özel yapan şey, moda üzerine çalışan bir dizi düşünürün, günlük alışkanlıklarımızın karmaşası içinde görünmez olanın üzerindeki sıvayı kazımalarıdır. Endüstriyel moda, kadınların hiç bir zaman yeterli olmadığını ve endüstri tarafından oluşturulan standartlara göre her zaman kendini geliştirmesi gerektiğini dikte eder. Moda Praksisi, Yeni İnsan Yayınevi'nin sürdürülebilir moda serisinin 3 kitabından biri. Bu kitabı 31 Aralık tarihine kadar yeniinsanyayınevi.com üzerinden modakariyeri2021 indirim kodunu kullanarak, size özel bir indirimle alabilirsiniz. Bu yazı yayınevi tarafından yazılmış ve paylaşılmıştır.


- Liseyi bitiriyorsunuz - Yeni bir kariyer yolu çiziyorsunuz - Okuduğunuz bölümden o kadar da memnun değilsiniz - Moda okumak ne demek onu anlamaya çalışıyorsunuz Gerçekten de moda okumaya gerek var mı? sorusu duymaya en çok alışık olduğumuz sorular listesinin başında geliyor. Bu nedenle sorunuza biraz ışık tutmaya çalışacağız. Çoğu moda okulu size iğne iplik tutmaktan çok daha fazlasını öğretecek. Tabiki tasarım, kalıp çıkarma, dikiş ve dokuma tekniklerinde uzmanlaşacaksınız ancak bu yeteneklerin ötesinde bir gelişim elde etmeyi beklemelisiniz. Sizin için doğru olan dersi seçmek, Bonnie gibi tasarım fakültesi mezunu olmanızı sağlayabilir. Bu mezuniyet size sadece kıyafet tasarlamaktan öteye götürereki çok daha geniş bir alanda çalışma imkanı sunar. Üniversiteyi web sitesi geliştirme, tasarım, styling ve hata filmografi konusunda yetenekler geliştirmiş olarak bitirmenizi sağlar. Bonnie'nin de söylediği gibi bu öğrenme fırsatları hem kişisel hayatınız hem kariyeriniz için paha biçilemez olabilir. Sürekli yeni şeyler öğrenmek, kendinizi geliştirmenize yardımcı oluyor. Bu da, sadece moda tasarımcısı olarak çalışmaktan farklı olarak kariyer yolunuzda bir çok kapı açıyor. diyor Bonnie. Kendi markanızı mı kurmayı düşünüyorsunuz? Hala kendi tarzınızı oluşturamadıysanız, yarattığınız koleksiyonlardaki parçaların bir outlet mağazasının rafındaki ürünler kadar birbirinden alakasız olma riski var demektir. Çoğu moda okulu öğrencilerini estetik anlayışlarını rafine etmek ve bunu tasarımlarına yansıtmak konusunda cesaretlendirir. Bonnie'ye göre, bir tasarımcı olarak kişisel estetik anlayışınızı geliştirmenizi ve gerçek hayata geçirmenizi sağlayan bir tez hazırlamak önemli ve gerekli. Yani akıcı ve tutarlı bir stil sahibi olmak başarılı bir marka kurmanın en önemli unsurlarındandır dediğimizde bize güvenin. Moda sektöründe çalışmak sık sık kreatif tarafınızı piyasa trendleri, hedef müşteri kitlesi veya son teslim tarihlerine göre ayarlamanızı veya törpülemenizi gerektirir. Tasarım okurken gerçek hayatta ihtiyacınız olan yetenekleri öğrenecek ve pratikte kullanacaksınız. Belirli bir teslim tarihine göre çalışmayı, eleştirilmeyi ve kreatif bakış açınızı spesifik bir talimata göre uyarlamayı öğreneceksiniz. Her sene o yılın trendleriyle ilgili brif aldığımız bir tasarım dersimiz vardı. Başkası tarafından belirlenmiş spesifik renkler ve tekniklerle, o senenin trendlerine uygun bir şeyler yaratmak için kendi tasarım anlayışımızı uyarlamamız gerekiyor. Aynı gerçek hayatta karşılaşacağımız gibi bir durum. diyor Bonnie. Yaratıcı ve yenilikçi bir tasarımcı olmak her zaman iyidir ama koleksiyonunuzu halka tanıtmanın ve satmanın inceliklerini bilmeden sektöre adım atmanızın hiçbir anlamı yok. Üretim ve tedarik zinciri, personel yönetimi, vergiler, depo organizasyonu... söz konusu bir marka sahibi olmaksa, tüm bunların işleyişinden haberdar olmanız gerekiyor. Bir mağaza açmayı düşünmüyorsanız bile ileride başvuracağınız pozisyon için bu öğrendiklerinize ihtiyacınız olacağı kesin. Moda okulları hem küçük hem büyük ölçekli işletmelerin işleyişlerini anlamaya ve anlatmaya çok önem veriyor, böylece siz de mezun olduğunuzda her büyüklükte şirkette iş bulmak için hazırlıklı olun. Moda okumanın en büyük avantajlarından biri de normalde edinmekte zorlanacağınız bağlantıları önünüze sunuyor olması. Okul hayatınız boyunca sizinle benzer şeylere ilgi duyan, yaratıcı insanlarla çevrili olacak, öğretim üyeleri, konuşmacılar ve sektörde çalışan profesyoneller ile tanışacaksınız. Ayrıca sektördeki fırsatlardan haberdar olmanız ve bu kendinize bir şans yaratmanız çok daha olası bir hale gelecek. National Graduate Showcase gibi büyük ölçekteki yarışmalara katılmak gibi bir avantajınız var. Bu sayede kendinizi gösterme şansı yakalıyorsunuz ve iyi şirketlerde staj bulma olanağınız artıyor. Öğretmenleriniz sorularınız olduğunda size yardımcı olmak ve sizin için farklı fırsatlar yaratmak konusunda istekli oluyor. Moda Haftası boyunca sahne arkasında çalışma fırsatınız bile oluyor. diyor kendi deneyimlerini hatırlayan Bonnie. Bu yazı bir çeviridir. Orijinalini okumak için tıklayınız. Bonnie Hill 'in çalışmalarını görmek için tıklayınız. White House Institute of Design programları ile ilgili bilgi almak için tıklayınız.


Moda sektöründe kariyere açılan kapının anahtarı tasarım ruhu ile yönetimsel becerileri aynı oranda geliştirebilmek. Business of Fashion sitesinin 2016 yılı en iyi moda okulları listesinde ilk 10'a girmeyi başaran tek İtalyan okulu olan Polimoda'nın da sırrı bunu başarmasında. Bu sıralama belirlenirken, okulların reputasyonu, sektördeki etkisi, eğitimin kalitesi, öğrencilerin memnuniyeti, mezunların global arenadaki başarısı ve işe girme oranları göz önüne alınıyor. Bu sonuncusu en önemlisi, çünkü eğitim almanın başlıca amacı sektöre girebilmek. Polimoda'nın stratejik danışmanı Linda Loppa'nın da dediği gibi, sektörün tasarım ve yönetim arasındaki bariyerleri aşmaya ihtiyacı var. Ancak bu şekilde öğrenciler de vizyoner bir düşünce şekliyle sektöre atılıp endüstrinin içinde kendilerine yer bulabilirler. Özetle, hayal dünyası bir yana, önemli olan sektörün bugünü ve yarınını anlayabilen ve kendini buna göre konumlayabilen profesyoneller yetiştirmek. İşte bu nedenle, İtalya'dan sıralamada ilk 10'a giren tek okul Polimoda'nın Direktörü Danilo Venturi'ye sorduk: Okul seçiminde önem verilmesi gereken kriterler nelerdir? İşte Venturi'nin cevapları. - Bu okulun sektörle ilişkisi nasıl? - Eğitim programları sektördeki gelişmelere ayak uyduruyor mu? - Okul moda sektörünün etkili kişileri ile ilişki içinde mi? - Okul öğrencilerine sektöre yönelik projeler yapma ve iş hayatından kişilerle tanışma fırsatı veriyor mu? Bir okulun en büyük değeri eğitmen kadrosu. Özellikle moda sektöründe eğitmenlerin sektörde tecrübe kazanmış insanlar olması ve sektöre özel konularda özgün içerik yaratmaları çok önemli. Bu okul için büyük bir katma değer ve de eğitmenin profesyonel geçmişi ile direk olarak alakalı. Neredeyse tüm okullar herkese açık olan Open day dediğimiz etkinlikler yapıyor. Bir okulda okumaya karar vermeden önce bu etkinliklere katılmak, hem okulun atmosferini, hem eğitmenlerini hem de öğrencilerini tanımak çok önemli. Ayrıca, okulların yaptıkları etkinlikler okulun ruhunu anlamak için oldukça yararlı. Başvurmayı planladığınız okul sektör uzmanları ile etkinlikler yapıyor mu? Onları konuk hoca olarak davet ediyor mu? Eğitimler kurumlarda ya da fuarlarda tecrübe edinme fırsatı veriyor mu? Moda dünyasında çalışmak için sektörel bilgi ve deneyim olmazsa olmazdır. Bu nedenle okulların aktif tecrübe fırsatı sunması çok önemli. Bir okulun mezunları okulun verdiği eğitim ve imkanların en önemli kanıtlarıdır. Bu nedenle global yarışmaları izlemek ve birincilerinin hangi okullardan mezun olduğunu arastırmak çok yararlı olur. Okulunuzu çoktan seçtiğinizi düşünseniz bile , mezunlarının başarılarını arastırmadan son kararı vermeyin. Her ne kadar kişisel kararları sağlıklı verdiğinizden emin olsanız da, konusunda uzman, sektörde tecrübeli, insan ilişkilerinde başarılı ve sizi dinlemeye istekli kişilerden görüş almanız tavsiye edilir. Bu tür destek programları karar sürecinde göz önünde bulundurulmalı. Git gide daha zor ve seçici olan bir sektörde eğitim almaya karar vermeden önce gelecek vaadeden profesyonel alanları araştırmak çok gereklidir. Moda sektöründe kariyer planları yapmadan önce yükselen meslekler ve aranan profiller ile ilgili bilgi edinin. Moda dünyası sadece stilist veya yönetici aramıyor, sunduğu imkanlar oldukça geniş, özellikle yeni figürler, Kreatif Direktör gibi, yaratıcılık ve business arasında bir dengede duruyor. Artık hayatlarımız globalleşti ve moda dünyası git gide daha uluslararası hale geliyor. Sadece markalar değil aynı zamanda ekipler de farklı kültürlerden gelen kişilerden olusuyor. Bu durumda, farklı ülkelerden gelen gençlerden oluşan ve çok kültürlü bir ortam sunan okulların önemi artıyor. Ayrıca okulların global şirketlerde önemli pozisyonlarda çalışan bir mezun ağı olması değer biçilemez bir şey. Son olarak, bir okulun seçiminde okulun kimliğinin, etiğinin, stil ve imajının önemi büyük. Okulun sitesinin incelenmesi, yöneticileri ile röportajların dikkatlice okunması, sosyal medya kanallarının takip edilmesi okulun dili ve kimliğinin anlaşılması için çok önemli. Ancak bu şekilde okulun kimliği ile kendi kimliğinizin örtüştüğünden emin olabilirsiniz. Bu yazı Vanity Fair Italya'da yayınlanan yazının tercümesidir. Orjinali için tıklayın.


Her moda tasarım öğrencisinin bilmesi gereken, bölümdeyken işlerinizi kolaylaştıracak 'Moda Okulunda Hayatta Kalmak İsteyenlere Öneriler' serimizin 2. bölümüyle karşınızdayız. Günümüzde birçok farklı boyutta ve kağıt dokusunda sketchbooklar mevcut. İster A3,A4 veya A5 olsun, tek boyuttaki bir sketchbook'la bütün öğrencilik hayatınızı geçirmeyin. Farklı boyutları denemeniz size en uygununu bulmanızı sağlayacaktır. Moda okulu rekabet dolu bir ortam ve işlerinize isminizi koymamakla başınıza çok şey gelebilir. Birçok öğrenci bu hatayı yapıyor. Tüm çizimlerinize ve dosyalarınıza mutlaka isminizi ve imzanızı atın. Yeni resim malzemeleri alırken her zaman en küçük boyunu alın. Büyük miktarda bir malzemeye yatırım yapmadan önce size uyup uymadığını denemekte fayda var. Ne de olsa resim ve tasarım malzemeleri oldukça pahalı olabiliyor. Kumaşçı ziyaretlerinden elinizde kalan kumaş parçalarıyla kendi kumaş arşivinizi oluşturmaya başlayın. Kumaşları ister bir dosya içinde yanlarına minik bir kağıtla cinslerini açıklayacak şekilde düzenleyebilirsiniz ya da pratik saklama kutuları içinde tutabilirsiniz. Gözlem yapmak ve bunu yorumlamak iyi bir tasarımcı olmanın en önemli şartlarından biridir. Bu özelliğinizi geliştirmek için sık sık sokağa çıkıp gördüklerinizi resmetmeye çalışın. Bu şekilde derinlik, doku ve proporsiyon bilginiz artacaktır. Serinin ilk yazısını okumak için tıklayın.


Kitaplar fikir almak için eşsiz kaynaklardır. Evinizde size ilham verecek kendi kitaplığınızı kurmaya başlamak, size istediğiniz saatte fikirlerden faydalanma olanağı sunar. Kendi koleksiyonunuzu yapmaya başlamak size ilk başta pahalı gibi görünürse, 2. el kitapları çok uygun fiyatlara bulabileceğiniz sahaf ve internet sitelerinden yararlanabilirsiniz. Sunum yaparken çoğu kişi kendini gergin hisseder, bunu yenmek ve kendinizi hazırlamak için okul sunumlarınızdan önce mutlaka arkadaşlarınıza sunum yapın. Vintage mağazalar araştırma ve ilham almak için harika yerlerdir. Geçmişte kumaşın, dikişin, işlemelerin ve silüetlerin nasıl kullanıldığını yakından keşfetmek gerçekten size çok şey katar. Moda endüstrisi olumsuz eleştirilere takılı kalmamanız gereken bir yerdir. Bu endüstride çalışmak istiyorsanız üzüldüğünüzü, kırıldığınızı belli etmemeniz ve eleştiriyi nasıl işinizi geliştirmeye uyarlayabileceğinizi öğrenmeniz gerekir. Unutmayın, eleştirinin amacı yaptığınız işi geliştirmektir. Dikiş payını daha kalıbın ilk aşamasında ekleyin, kumaşı kesmeden tebeşirle eklemek yerine çok daha pratikolacaktır. Moda bölümleri/ moda okulları rekabetin yüksek olduğu yerler ve her ne kadar sınıf arkadaşlarınızla çok iyi anlaşsanız da yaptığınız çalışmaları siz yokken ortada bırakıp gitmeyin, döndüğünüzde bıraktığınız yerde olmayabilir.


Moda kavramını tanımlamaya çalışanlar, modayı sürekli bir dönüşüm ve değişim halinde olma durumuyla açıklar. Oysa moda sektöründe uzun yıllardır işaret edilen ve değiştirilmesi gereken noktaların değişime ne kadar direndiği aslında modanın iki yüzlü yapısının en net örneğidir. Bir yüzünde sürekli değişen ve dönüşen, insan için ve insanla varolan, tüm renkleriyle parlayan bir moda dünyası, diğer tarafında ise hatalı bir sisteme kapılmış ve değişmekten korkan, insanlar için değil insanlar üzerinden var olan, renkleri solmuş bir dünya. Ama ne mutlu ki uzun yıllardır çoğunluğun gözlerini alan parlak yüzün arkası artık hiç olmadığı kadar görünür hale geldi. Biz değişimi dört gözle bekleyenler için her şey hayal denebilecek kadar güzel gelirken kulağa, dünya hiç beklemediği bir kabusa uyandı. Pandemi ile geçen 2020 yılı, bize başına sürdürülebilirlik kelimesinin koyulduğu sözleri vermenin ne kadar kolay, bu sözleri tutmanın ise ne kadar zor olduğunu gösterdi. Şirket prensibi olarak benimsendiği iddia edilen birçok sürdürülebilirlik adımına çoğu marka ilk karşılaşılan krizde sırtını döndü. Markaların sadece kendi karlarını gözeterek aldıkları kararlar kendi günlerini kurtardı belki ama tedarik zincirlerinde çalışan milyonlarca işçi ve üretim fazlası tonlarca kıyafet için aynı şeyi şöylemek mümkün olamadı. Pandeminin henüz başlarında, Remake adlı bağımsız organizasyonun ve gazeteci, yazar Elizabeth L. Cline'in öncülüğünde, AWAJ Foundation, CCC, The Stand Up Movement ve birçok farklı sivil toplum kuruluşunun da desteği ile markaları sipariş kararlarından vazgeçmeye çağıran #payup sosyal medya ve imza kampanyası başlatıldı. Özellikle yaz aylarında yükselişe geçen kampanya sayesinde birçok büyük moda markası toplamda yaklaşık 15 milyar dolar değerindeki sipariş iptal kararlarından dönmek zorunda kaldı ve üreticilere dolayısıyla tekstil işçilerine olan borçlarını ödemeye söz verdi. Fakat Mart ayından bu yana geçen neredeyse bir yıllık süreçte hayatta kalabilmeleri için bekledikleri maaşlarını alamamış milyonlarca tekstil işçisi verdikleri siparişlerin sorumluluğunu hala almayan markaların pervasızca kararlarının bedelini ödemekte. Kampanya henüz iptal kararından dönmeyen ya da söz verdiği halde halen ödemelerini gerçekleştirmeyen markalar üzerinden aynı taleple devam ederken, bir yandan da tüm moda markalarına aslında senelerdir yapılan fakat hala yeterli geri dönüş alınamayan şu taleplerle bir kez daha çağrıda bulunuyor; işçilerin güvenliğinin sağlanması, markaların üretim süreçlerinde şeffaf olması, marka temelli moda diyaloglarının merkezinde artık işçilerin de yer alması, işçilerin haklarını koruyabilecek sözleşmelere imza atılması, açlık sınırındaki maaşlara son verilmesi, işçileri koruyacak yasaların güçlendirilmesinde markaların da rol oynaması. Tekstil işçilerinin yaşadığı bu kötü koşullar ve onlar için talep edilen en doğal insani haklar sadece bugünün sorunu değil. Yıllardır devam eden ve düzelmediği sürece daha yıllarca devam edecek, sadece karına odaklanan yaklaşık 2.5 trilyon dolar değerindeki moda sektörünün dününün, bugününün ve geleceğinin sorunu. Tedarik zincirinin her bir adımında büyük etkisi ve sorumluluğu olan moda markaları, bugün bu krizden çıkışı yine kendi kabuklarına çekilmekte ve etki alanında olan tüm insanları görmezden gelmekte buldu. Pandemi sürecinde, en karlı 20 büyük moda markasının pazar değeri Ekim itibariyle % 11 büyürken, tekstil işçilerinin maaşlarında %21 düşüş yaşandı. Süreç boyunca kıyafetlere hayat veren bu görünmez eller, sadece işten çıkarma ve maaş kesintileri ile değil, yıllardır süren sağlıksız çalışma koşullarının, sendikalaşmaya karşı uygulanan baskının, cinsiyet temelli ayrımcılığın en uç örnekleri ile yüzleşti. Tedarik zincirleri için verilen şeffaflık sözleri, işçilere hak ettikleri hayatın verileceği vaatleri hepsi unutuldu. Unutulan sürdürülebilirlik sözlerinin en ağır ve en net etkileri bugün tekstil işçilerinde görüldü belki ama yıllardır işçi hakları sorunlarını olabildiğince görmezden gelip, sürdürülebilirlik adımlarını çoğunlukla çevresel vaatler üzerinden yürüten moda endüstrisi bu alanda da sınıfta kaldı. Satın alınması gerçekleşmeyen, üretim yerlerinde bekleyen ya da mağazalarda satılması hayal edilirken pandemi dolayısıyla elde kalan tonlarca ürünün akıbeti henüz üzerine konuşulmaya hazır olunmayan konulardan. Birçok süslü cümle ve vaatle bize hep tüketmeye devam etmemizde sakınca olmadığı söylendi. Biz aynı hızla tüketmeye devam etsek de moda sektörünün öncüleri, onları geri dönüştürerek bize geri kazandırabileceklerini, böylelikle geleceğimizi koruyabileceğimize inandırdı. Fakat değişimi göstermelik değil gerçekten arzulayanlar biliyor ki, mevcut üretim ve tüketim hızında ne geleceği ne kaynaklarımızı ne de insanları korumamız mümkün değil. Geçtiğimiz yıl bunun en unutulmaz örneği olarak tarih sayfalarında yerini aldı. Gelecekten çoktan çalınmış bir yıl, tüm üretim fazlası ile bugüne gömüldü. Pandeminin hayatımıza girdiği günden bu yana geçen bu bir yılı, kimimiz kıyafetlerimize düşündüğümüz kadar ihtiyacı olmadığını fark ettiği yıl olarak anacak, kimimizin hafızasında yeni kıyafetler alacağı günü iple çekerek yaşadığı yıl olarak kalacak. Kimimiz 2020'yi değişimin başladığı yıl olarak hatırlayacak, kimimiz değişimin durduğu yıl diyecek. Moda sektörü için ise bu yıl değişim adımlarında ve sürdürülebilirlik kararlarında nasıl sınıfta kaldığı ile hatırlanacak. Biz değişimi ve daha adil bir moda sektörü yaratmayı gerçekten arzulayanlar için ise bu yıldan çıkaracağımız derslerle önümüzde atacak daha çok adım, yapılacak daha çok çağrı, birlikte sesimizi çıkaracağımız daha çok konu var. Şimdilerde derin bir sessizlikte bugününü anlamaya, yarınını planlamaya çalışan moda sektörünün geçmişten öğrenip, geleceğe güzel değişimlerle hareket ettiği daha iyi bir gelecek dileğiyle. - Pay Up Fashion, https://payupfashion.com/backstory/ - Clean Clothes Campaign, https://www.instagram.com/p/CIv5Hx2Hhew/ - ''Hazır giyimde sipariş iptalleri başladı'', Dünya Gazetesi https://www.dunya.com/ekonomi/hazir-giyimde-siparis-iptalleri-basladi-haberi-487942 - Pay Up Campaign, https://payupfashion.com/backstory/ - Fashion Revolution, https://www.instagram.com/p/CJ3i7YVhnEG/


Bu sözler moda dünyasının devi Giorgio Armani'ye ait. Milano moda haftası onuruna Başbakan Matteo Renzi ve Milano belediye başkanı'nın verdiği yemeğin sonuna gelinmesini beklemeden salonu terkeden Giorgio Armani, salondan çıkarken gazetecilere protestosunun nedenini böyle açıklayacaktı. Milano'nun bir sembolü olmuş, şehri tüm dünyada temsil eden Giorgio Armani, belediyenin şehirde yaptığı değişikliklerden şikayetçiydi ve kızgınlığını gazetecilere şu sözlerle anlatıyordu Burada durmayacağım. Çalışmaya gidiyorum. Temmuz ayında Milano Moda haftasının kapanışını artık yapmayacağını ve Emporio Armani defilesini Paris'te yapacağını açıklayan Giorgio Armani, bu kararına rağmen geçen sene 50 Milyon harcayarak eski Nestle fabrikasını Silos isimli bir arşiv/müzeye dönüştürdü ve şehre yatırım yaptı. Armani'nin bu kararı çok önemliydi, çünkü kapanış defilesi çekici olduğunda önemli moda şahsiyetleri onu bekliyor, olmadığında şehri önceden terkedip Paris'e yollanıyorlardı. Armani bir açıdan gücünü Milano şehrine mesaj vermek için kullanıyordu. Moda sektöründe çalışanların tüm ayını dolduran, şehirden şehire gezdiren, bazen fotoğraflanma yarışına sokan bazen de yorgunluktan yataklara düşüren moda ayında öne çıkan dört şehir, sırasıyla New York, Londra, Milano ve Paris, yıllar içinde kendi karakterlerini yarattı. Bu şehirler defileler, etkinlikler, sektör profesyonelleri ve tüm dünyadan gelen bloggerlar ile renklenerek kendilerini hem moda ve alışveriş merkezi, hem de turistik bir değer olarak öne çıkarmaya çalışıyorlar. Daha doğrusu kişilerin içinde görüntülenmek isteyeceği şehir olma kavramına oynuyorlar. Yıllardır süregelen yaratıcılık yarışında yerlerinden olmak istemiyorlar elbet, fakat şehirler arasındaki rekabet artık defilelerin ötesinde, bir deneyim ve altyapı rekabeti. Ve bu deneyim, sadece moda ayında değil yılın her günü yaşanıyor. Belirtmeden geçmeyeyim, moda şehri olmak oldukça karlı, bu kar için de şehirlerin tasarlanması lazım. Rakamlarla anlatmam gerekirse 2015 verilerine göre moda haftalarının New York şehrine getirisi 900 milyon dolar civarında, Paris'e ise 430 milyon dolar. London College of Fashion'ın direktörü Frances Corner'ın da dediği gibi modanın bir ekosisteme ihtiyacı var. Başarılı olan her moda ekonomisinde bu ekosistem tutkulu oyunculardan oluşuyor ve bu oyuncular aynı anda hem oyun kurucu hem de birbirlerinin sadık takipçisi. Modanın gelişmesi için bir şehre de ihtiyacı var. Ancak bu şekilde moda sürdürülebilir bir gelişme için ihtiyacı olan izleyici kitlesine ve yaratıcı enerjiye kavuşabilir. Tartışmasız moda şehirleri olmayı başarmış Paris, New York, Londra ve Milano'yu moda şehirleri haline getiren ortak özellikleri neler peki? Aşağıda kendi fikrimi kısaca özetlemek istiyorum. Tarihe baktığımızda Paris modanın meslek olarak doğduğu ve bir ticari güç haline geldiği ilk şehir. Diğer şehirlerden çok önce, 1868 yılında Federation Francaise de la couture kuruldu. 1910'da da Chambre Syndicale de la Couture Parisienne kuruldu. Bu kurumların amacı Paris'te gelişen tasarım kültürünü korumak ve mesleki becerileri geliştirirken aynı zamanda kaliteyi bozmamak adına kontrol altında tutmaktı. Kısaca, Paris ne herkesin modacı olmasını, ne de diğer ülkelerin ondan tasarım çalmasını istiyordu. Gücünü içeride tutmayı hedeflemişti. Mesleklerin varolması ve korunması bir moda ekosistemi için vazgeçilmez koşul. Mesleklerden kastım sektörü ayakta tutan her iş dalı, modelistlikten kumaş tasarımına, stilistlikten satın almacılığa, fotoğrafçılıktan editörlüğe her meslek için imkanlar oluşmalı ve bu mesleklerin uzmanlık standartlarını belirleyen ve koruyan kuruluşlar olmalı. New York şehrinin nüfusunun yüzde 5'inin moda sektöründe çalıştığını biliyor muydunuz mesela? Moda şehri demişken... evet New York gerçek bir moda şehri. Bir moda şehri sadece yetiştirdiği değil, aynı zamanda ekosisteminde tutabildiği yetenekler kadar güçlüdür. Business of fashion'ın yayınladığı en iyi 50 moda okulu listesinin ilk üçünde 2 okul Londra'dan. Bu bir tesadüf mü? Kesinlikle değil. Londra hem verdiği eğitimle hem de yarattığı destek ekosistemi ile yeteneklerini geliştirmek ve elinde tutmak amacıyla çalışıyor. Biliyor musunuz? Efsanevi tasarımcı Alexandre McQueen kalıpçılık yaparken keşfedilip Saint Martins'e davet edilmiş, okul hayatına böyle başlamıştı. Yani bir okul öğrenci beklemekle kalmayıp, radarını her daim açık tutup, yetenekleri keşfetmeyi de kendine amaç edinmeli. Moda tarihinin birçok öncü ismi, Central Saint Martins mezunu. British Fashion Council 1983 yılında kuruldu ve ülkenin en önemli moda okulları bu kuruluşa bağlı. Bu kuruluşun amacı İngiltere ekonomisine büyük katkısı olan (yaklaşık 40 Milyar dolar) moda ekonomisinin gelişmesini, tasarımcıların ve markaların global arenada temsil edilmesini ve eğitim ve tanıtım aktivitelerinin koordine edilmesini sağlamak. Londra'nın hızla gelişen moda endüstrisinin bir nedeni de bu kuruluş. Tüm moda başkentleri kendileri ile özdeşleşmiş müzelerle anılırlar. Londra'nın V&A'yi, New York'un MET'i, Paris'in Musee Galliera'sı, Les Arts Decoratifs'i sadece birkaç örnek. Bu şehirlerin her birinin yıllık moda sergisi takvimi vardır. Her birinde kostüm tarihi, ve kostüm müzeciliği gelişmiştir. Kuratörlükten arşiv yönetimine, bu alanda eğitimler ve iş fırsatları vardır. Sadece moda kitapları satan kitapçılar bulmaktan bahsetmiyorum bile. Bu şehirlerde moda ailelerin pazar günlerini müzede geçirmelerini sağlayacak kadar sağlam bir yeri kendine garantilemiştir. Modanın müzelere girmesinin tek faydası markaların normalde müşterileri olmayan bir kitleye ulaşmalarını sağlamak değil , aynı zamanda şehirlerin kendi moda kültürlerini dünyaya tanıtma ve markalarını ulusal değer olarak öne çıkarma yolu. En son gittiğim sergi 1864'te kurulan Les Arts Decoratifs'deki Fashion forward: 3 centuries of fashion, şu ana kadar gördüğüm en görkemli ve kapsamlı moda sergisiydi. Sergilenen 300 kıyafet müzenin 150.000 parçalık koleksiyonundan modanın 17. yüzyıldan bugüne görsel tarihini anlatmak için seçilmişti. Serginin tasarımında Paris Opera'sı da yer aldı ve mankenlerin duruşundan ışığın yansımasına kadar müze kuratörlerine danışmanlık verdi. Sergi Musee des Arts de la mode 'un kuruluşunun 30. yılı şerefine açılmış ve Pierre Berge gibi şehrin önde gelen simaları sponsor olmuştu. Paris'in gözbebeği Le Bon Marche' 1838'de kuruldu. Bugün adının aksine lüks markaları barındıran bu departman mağazası gibi Londra'nın, New York'un ve Milano'nun da kendi alışveriş DNA'ları var. Londra'da genç, sokak stilinden beslenen, dinamik, yenilikçi ve dijital dünyaya ayak uyduran bir alışveriş kültürü öne çıkarken, Milano diğer şehirlerin aksine sokaklardaki bağımsız çok markalı butikleri ile öne çıkıyor, öyle ki Milano'nun sembolü ünlü Galleria Vittorio Emanuele 1870'lerde inşa edilmişti ve günümüzde en eski alışveriş merkezlerinden biri sayılıyor. New York mu? New York ve genel olarak Amerika, oldu olası uygun fiyata alıverişin merkezi olarak anılıyor. Her şehir kendine özgü mağazaları ve alışveriş deneyimiyle farklılaşıyor. Selfridges dediğimizde aklımıza kuşkusuz Londra geliyor. Saks denince New York. Bu mağazalar, sadece kendi yarattıkları müşteri deneyimini değil, aynı zamanda da içinde bulundukları şehrin kültürünü aklımıza getiriyor. Bir şehrin moda şehri olması için kuşkusuz kendinden doğan, kendi içinde gelişen ve beslenen, aynı zamanda büyüyüp ekonomik bir güce dönüşen markalara ihtiyacı var. Bunun üzerini çizmek istiyorum, yetiştirmek yetersiz, gelişim için gereken ekosistemi yaratmak önemli. Buna en güzel örneklerden biri Mary Katrantzou. Atina doğumlu Katrantzou Amerika'daki mimarlık eğitimini terkedip Londra'da Central Saint Martins'de moda tasarımı okumaya karar veriyor. Central Saint Martins'in mezunlarının defileleri sektör tarafından merakla beklenir, Katrantzou da bu defileyle başlayan kariyerinin ilk yıllarında British Fashion Council tarafından verilen altı sezonluk sponsorluk desteği ile bugünkü sağlam temelli markasını kurdu. Kendisi de itiraf ediyor, Atina'da kalıp oradaki moda haftasına katılarak ne marka olabilirdim ne de dünya beni tanırdı. Üretim gücü her sektör için kritik bir faktör. Fakat moda şehri olabilmiş şehirlerde, tasarım ve üretim gücünü birleştirme becerisi kuvvetle öne çıkıyor. Örnek vermem gerekirse, İtalya'da defileler ilk olarak 1950'lerde Floransa'da yapılmaya başlandı. O dönemde hem Floransa hem Roma, moda şehirleri olarak öne çıkıyordu. Milano'nun ismi henüz listede yoktu. Milano'nun bir inovasyon ve üretim merkezi olması, aynı zamanda şehir olarak altyapısının gelişmiş olması, tasarım merkezi olan Floransa'daki yetenekleri kendine çekmesine neden oldu. 60'ların sonunda Milano İtalya'nın moda başkenti olmuştu. Aynısı New York için de geçerli, moda tarihini başlatan kişi sayılan Charles Frederick Worth'dan beri New York Paris'ten tasarım satın almış ardından bunları üretip departman mağazalarında satmıştı. Ta ki dünya savaşı kıtalar arası ulaşımı sekteye uğratana kadar. Dünya savaşı sırasında Avrupa'ya gidemeyen satın almacılar, zaten çalışamayan ve üretemeyen Paris'li tasarımcılardan çizim alamadılar. New York moda haftasının 1943 yılında, tam 2. Dünya savaşının göbeğinde başlaması bir tesadüf olamaz. New York üretimin yanında tasarım yapmak zorunda kalmıştı, ve bu şekilde bugünkü özgün moda şehri konumuna kavuştu. New York üretimi şehrin göbeğinde yapan belki de tek moda şehri, 5th Avenue diye de bilinen üretim bölgesi işçi kıyafetleri dikerek başlayıp zaman içinde Amerika'lı tasarımcılar için bir üretim gücü haline geldi. Yazımın başında belirtmiştim, Görüntülenmek isteyeceğimiz şehir kavramını. Sokak stili ve günlük hayattan çekilen kareler sosyal medyada bir şehrin görsel panosunu hazırlıyorlar sanki. Bu panonun global bir kitlenin kendini içinde görmek isteyeceği bir dünya yaratması çok önemli. Moda haftalarında koşturan bloggerların her şehir için farklı stiller yaratmasının nedeni de bu; şehrin kendi resmi içinde ahenkli durabilmek. Moda şehri olmak sözünü sıklıkla duyuyoruz. Bu yazıda moda şehri olmanın anlamını özetlemek istedim.


Moda endüstrisinde uzun bir zaman boyunca şirketler en yetenekli elemanları kendi bünyelerine katabilmek için markalarının gücüne güvendiler. Fakat, bu durum endüstrideki trendlerle birlikte artık hızla değişiyor. The Business of Fashion'ın Moda Sektöründe Çalışmak İçin En İyi Şirketler başlığıyla yayınladığı ilk raporunda birçok lüks marka listeye giremedi. The Business of Fashion'ın 2017 anketine göre dışarıdan ihtişamlı görünen birçok markanın yönetimine baktığımızda tam tersi bir durum söz konusu olduğunu görebiliyoruz. Moda firmalarının insan kaynaklarını ve yetenek yönetimi stratejilerini yeniden gözden geçirme durumu hiç bir zaman bu kadar gündemde ve önemli olmamıştı. Global işgücü, radikal ve demografik bir değişimin ortasında. 2020 yılına kadar Y jenerasyonunun, tüm çalışan nüfus içindeki en büyük grup olması bekleniyor. Bu rekabette avantaj sağlamak ve en yetenekli elemanları kendilerine çekmek için, şirketlerin İK stratejilerini Y jenerasyonunun beklentileri ve isteklerine göre ayarlamaları gerekiyor. Bu jenerasyon şeffaf bir idare sistemine diğerlerine kıyasla çok daha fazla önem veriyor. BOF bu raporu, sektörde çalışan 2.600'den fazla kişiyi baz alarak oluşturdu. Adaylar moda sektörünün farklı branşlarından yaklaşık 190'dan fazla şirkette çalışıyor. Toplanılan cevaplar üç belli başlık altında incelendi. Bunlar: ödüller ve avantajlar, liderlik ve son olarak da şirket kültürü ve çalışılan ortam olarak üçe ayrılıyor. Genel olarak baktığımızda, ankete katılanların %76'sı moda sektöründeki çalışma ortamının ve şirket felsefelerinin başarılı ve tatmin edici olduğunu söylüyor. Çalışanların büyük bir bölümü takım ruhu ve ekip çalışması gerektiren işlerde çalıştıklarını belirtiyor. Buradaki memnuniyet seviyesi %91'lerde. Mutlu bir ekip ortamı içinde çalışmak günümüzde bir şirketteki en önemli değerler arasında gösteriliyor. Ankete katılanların %41'i maddi kazanımlar dışında iyi bir ekip ortamının bir şirketteki en cezbedici etkenlerden olduğunu belirtiyor. Fakat bu anketteki 3 başlıktan biri olan liderlik sektördeki çalışanlar tarafından yüksek bir not alamıyor. Katılımcıların sadece %59'u çalıştıkları şirketlerin liderlik ve yükselme becerilerini geliştirdiğini söylüyor. Bir diğer sorun ise katılımcıların sadece %57'si şirket yönetimlerinin yeterince şeffaf olduğunu söylüyor. Tüm bu veriler, şirketlerin çalışanlarına daha dikkatli davranıp, alanlarındaki yetenekli elemanları doğru şekilde yönlendirmesi gerektiğinin bir göstergesi. Bir şirketin en çalışılası şirket seçilmesi için yukarıda belirttiğimiz üç ana maddeden hepsine sahip olması gerekiyor. Günümüzde iyi işverenler, çalışanlarına ortalama bir maaştan daha fazlasını sağlıyor. Farfetch'in Gap'le uyguladığı çalışanları paylaşmak uygulaması gibi projeler hem firmalara avantaj sağlıyor, hem de çalışanları geliştiriyor. LVMH grubuna ait Berlutti ise Avustralya'nın en büyük perakende zinciri Cotton On Group'la işbirliği yapıp benzer bir proje uyguluyor, böylece çalışanların kazanımları çok daha bütünsel oluyor. Şirketlerde fitness merkezi kurmak, sağlık & egzersiz eğitmenleri bulundurmak, sağlıklı öğlen yemekleri temin etmek de şirketlerin çalışanlarının motivasyonlarını arttırmak için yaptıkları projelerden. Çalışanların işteyken de eğlenmesini sağlamak, onları iş arkadaşlarıyla yakınlaştıracak aktiviteler planlamak ve kendi iş sorumluluklarında onlara güven duygusu vermek günümüz şirketlerindeki en önemli ödüller arasında. Bu yeni ödüllere ayak uydurmanın yanı sıra çalışanların liderlik becerilerini geliştirmelerini sağlamak da şirketleri en çalışılası yapan özelliklerin başında geliyor. Bu sayede hem çalışanlar kendi verimliliklerini arttırmış oluyor, hem de şirket hedeflerine daha çabuk ulaşıyor. Örnek vermemiz gerekirse, birçok şirkette yılda 2 defa yapılan durum değerlendirme toplantıları, Gap'te resmi olmayan bir şekilde her ay yapılıyor. Bu yöneticilerle birebir yapılan toplantılarda, çalışanlar herşeyi rahatlıkla paylaşıp, fikirlerini çekinmeden söyleyebiliyorlar. Amaç hem başarıdan hem de başarısızlıktan öğrenmek. Çalışanların, iş sırasında birçok yeni beceri kazanması artık en önemli hedefler arasında. İyi şirketler, insanları sadece başarısızlıklarıyla farketmez. Günümüzde liderliği geliştirmenin en yeni yöntemlerinden biri de veri analizinden ortaya çıkıyor. Bu sayede yöneticiler, çalışanlarını takip ederek onları daha kolay motive edebiliyor. Çalışanların performansı da daha ölçülebilir bir hale geliyor. Farfetch'de şirketin liderlik departmanın hem elemanların mutluluğunu arttırmak hem de şirketin gelişimini sağlamak için düzenli olarak uyguladığı anketler var. Diğer bir önemli kriter de şirket kültürü ve şirketteki çalışma ortamı. 3.6 milyar dolarlık cirosuyla genç bir şirket olan Zalando, çalışanlarını deneyimlerine değil potansiyellerine göre değerlendiriyor. Esnek bir ekip yaratarak, çalışanların yetenekleri doğrultusunda şirket içinde departmanlar arası geçiş yapmalarına sıcak bakıyor. Global olarak yer değişimi de bu maddedeki önemli etkenlerden biri. Örneğin, Adidas'ta çalışanlara düzenli olarak farklı pazarlardaki Adidas'larda yer değiştirme imkanı sağlanıyor. H&M de bu konuda birçok çalışanına esneklik sağlıyor. Bu listedeki kriterlere göre 2017 yılının en çalışılası ilk 10 şirketini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz. - Gap - Zalando - Tommy Hilfiger - Zara - Calvin Klein - Gucci - Levi&Strauss - H&M - Adidas - Farfetch Merhaba. Çok aydınlatıcı olacağına eminiz. Fikir için teşekkürler.


Türkiye'de veya başka bir yerde, moda sektöründe çalışmak istediğimizi ailemize söylemek ve onların anlamalarını beklemek çoğumuz için kolay olmamıştır. Ben moda tasarımcısı olmak istiyorum, bu cümleyi duyan çoğu aile endişenin yanı sıra sektörü tanımadığı için kafa karışıklığı da hisseder. Sadece aileler de değil, günümüzde toplum içinde moda gazetecisi olmak istiyorum gibi bir cümleye verilen tepkiler mesleğin ne olduğunu anlamamaktan, işi küçümsemeye ve hatta bencilce görmeye kadar gidiyor. Birçok kişinin kafasında materyalizm ve aşırı tüketimle özdeşleşmiş olan moda dünyası aslında harika, ama insanlarda yanlış bir izlenim bırakmış bir sektör. Bir sonraki sefer size neden bu alanda çalışmak istediğiniz sorulursa, aşağıdaki sebeplerden birini rahatlıkla öne sürebilirsiniz. İnsanların moda sektörünü ciddiye almayarak yaptıkları en büyük hata her insanın giyinmeye ihtiyacı olduğu gerçeğini unutmalarıdır. Hangi etnik kökenden ve toplumdan gelirse gelsin dünya üzerindeki insanın hepsinin giyindiği gerçeği bu sektörün ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Moda için bir çeşit ticari sanat demek hiç yanlış olmaz ama bildiğimiz sanat gibi müze ve galerilerde sergilenmek yerine, günlük hayatta, sokakta kendi üstümüzde sergileniyor. Moda da tıpkı sanatın diğer branşları gibi tasarımcının ve giyenin yaratıcılığını gösterir ve tıpkı ressamlar, müzisyenler gibi tasarımcılar için de kıyafetleri kendilerini ifade etmenin bir yoludur. Çevreniz moda tasarımı konusundaki kariyer hedefinizi ne kadar yanlış anlarsa anlasın, pantolonlarının dikişi açıldığında veya kol düğmeleri koptuğunda arayacakları ilk kişinin siz olması kaçınılmaz. Evet, dikiş konusundaki yeteneklerimizle bazen günü kurtarabiliyoruz. Moda dünyası her ne kadar materyalist ve tüketim çılgınlığı olarak sanılsa da, sektördeki önemli bir grup bu imajı yıkmak için uğraş veriyor. Tüketicilerin ve firmaların gittikçe bilinçlenmesiyle sürdürülebilir moda ve daha az tüketmek gibi kavramlar günümüzde sektördeki birçok kişi için olmazsa olmaz oldular. Moda dünyasını küçümseyenlerin yaptığı diğer büyük hatalardan biri de modanın aslında dönemin aynası olduğunu unutmalarıdır. Sosyo- ekonomik çevrede yaşanan her olayın kıyafetlerimize etki etmesi ve bir dönemi kıyafetlerine bakarak analiz edebilmemiz bunun kanıtıdır. Ister Rönesans dönemi, ister punk'ın ilk çıktığı zamanlar olsun, sadece kıyafetlere bakarak dönemi söyleyebiliriz. Bu yazı bir çeviridir yazının orjinali için tıklayınız. Elazığ doğumluyum. Moda tasarım mezunuyum. Moda'ya ilgi duyuyorum. Bu alanda kendi adıma ve moda dünyası adına bir şeyler yapmak istiyorum. Şu an yaptığım tek şey çizim yapmak. Yani kendi çapımda kıyafet tasarım çizimi yapıyorum. Çizimlerim genelde beğeniliyor. Şartlardan dolayı moda tasarım yani çizim alanında maalesef çalışmıyorum. Bu durum beni üzüyor. Bu konuda daha iyi olmak için neler yapabilirim . Yardımcı olursanız sevinirim.


Bir Cumartesi alışveriş keyfi yapmak istediniz. Bir taraftan alışveriş yapmak size çok iyi gelecek, diğer taraftan da dolabınız giymediğiniz eşyalarla dolu ve bunlara yenisini eklemek hem dolabınızda hem de vicdanınızda fazlasıyla yer kaplayacak. Şaşırtıcı değil, İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre İngiliz kadınlarının dolabında ortalama 285 poundluk hiç giyilmemiş kıyafet var. Konu sadece giysilerin gardıroplarımızda kapladığı yer ile sınırlı kalsa iyi. Son dönemlerde birbiri ardına gelen trajediler, özellikle giydiğimiz giysilerin üretildiği fabrikalardaki kötü çalışma koşulları, çocuk işçiler, yıkılan fabrikalar ve atık giysilerin doğa üzerinde yarattığı korkunç etki derken, günümüzün bilinçli müşterisi giysileri artık bir moda ürünü olarak görmeyi bıraktı. Ortaçağda insanlar tükettikleri eşyaların özelliklerinin onlara geçtiğine inanırlardı. İşte bu nedenle lüks sınıfına giren ve gereksiz kabul edilen birçok ürün günah kabul edilir kullanılmazdı. Aslında burda günah kabul edilen ürünün kendisi değil giyen kişiye hissettirdikleri, yani satın alan kişide yarattığı duygusal etki idi. Ünlü örgütsel psikolog Edgar Schein'a göre kurumsal kültür şirket içindeki kişi ve grupların paylaştığı değerlerin yarattığı bir davranış kalıbı. Aslında kurum kültürü bireylerin, ve liderlerinin değerleriyle ve bunların paylaşımı ile şekilleniyor. İşte bu nedenle, şirket içinde çalışanların paylaşıp içselleştirmediği hiçbir değer kurumsal kültürde yer bulamaz, yazılı olarak evet, ama davranışsal olarak asla. Peki öncelikle kurum içinde paylaşılmayan değerler müşteriye yansıyabilir mi? Hayır. Sürdürülebilir moda aktivistlerinden oluşan global hareket Fashion Revolution'ın da dediği gibi Doğaya, insana, yaratıcılığa ve kara eş derecede önem veren bir moda sistemi mümkün. İşte bu sözle Fashion Revolution sürdürülebilirliğin üçlü kar hanesi kavramına gönderme yapıyor, buna göre bir kurumun performansı sadece karlılık oranı ile değil aynı zamanda çalışanlarına, ve yeryüzüne kattığı değer ile de ölçülmeli. Fashion Revolution derneğinin 219 moda markası ile yaptığı bir araştırmaya göre markaların sadece yüzde 12'si çalışanlarına asgari ücretin üstünde maaş vermek konusunda çabalarını ispatlayabiliyor. Bangladeş'te bir tekstil işçisinin yaşam kalitesini garantileyecek paranın sadece dörtte birini kazandığını düşünürsek bu büyük bir sorun. - Ürünler nerede ve kimler tarafından yapılıyor? Bu bilgiye müşteriler ulaşabiliyor mu? - Şirket çalışanlarının hakları gözetiliyor mu, yasal kurallara uyuluyor mu? Bu konuda bilgi şeffaf bir şekilde açıklanıyor mu? - Üretimin yarattığı çevre kirliliğine karşı önlem alınıyor mu? Bu önlemler müşteriler ve sivil toplum örgütleri ile paylaşılıyor mu? - Müşteriler ve sivil toplum örgütleri markanın sürdürülebilirlik çabasının bir parçası haline geliyor mu Bu yazı ilk olarak Marquette dergisi Eylül-Ekim 2016 sayısında yayınlanmıştır.


Moda sektöründe stabil gider kalemleri olmasa da finansal tabloları analiz edebilmek için finansal okuryazarlık yetkinliğinin olması şirketinizin durumunu anlamak için oldukça önemlidir. İlk adım olarak finansal projeksiyonları oluşturmada şirketinizi kurmak için gerekli olan ve kurduktan sonra da devam edecek maliyetler, satış hacmi, satış tahminleri ve aylık genel giderleri belirlemek gerekir. Bu yazıyla amacımız temel finansal okuryazarlık kavramlarını özellikle modanın yaratıcı alanlarında çalışanlar ve girişimciler için özetlemek. Muhasebenin yapı taşı kalemlerdir. Her kayıt için borç ve alacak tarafı olmalıdır ve günün sonunda basit bir muhasebe kaydında ikisinin eşit olması beklenir. Bu iki kalem bilançonuzu oluşturur. Bir kayıt giriyorsanız, tutarı borçlandırıp alacaklandırdıktan sonra, girişin bilançoda nerede olması gerektiğini belirlemelisiniz. Varlık, bilançonun aktifinde yer almakta ve ne kadar gelir elde edildiğini gösterirken; yükümlülükler, bilançonun pasifinde yer almakta ve gider kalemlerini göstermektedir. Özsermaye işi nasıl finanse ettiğinizi gösterir. Özsermaye finansmanı, melek yatırımları, risk sermayesi ve stratejik finansmanı kapsar. Özsermaye dışı finansman ise kendi kendini finanse etme anlamına gelen otofinansmanı ya da banka kredilerini kapsar. Şirketin yatırım ve finansman kararlarının ne derece uygun olduğunu gösteren oranlardır. Satışlar ve yatırımlar üzerinden elde edilen karlılığı gösterdiği için yönetimin etkinliğini ve performansını değerlendirir. Özsermaye karlılığı, bir şirketin hissedarlarının takip ettiği en önemli finansal rasyolardandır. Belirli bir dönemde satılan malın maliyetini de göz önünde bulundurarak envanteri ne kadar etkin yönettiğinizi ölçmenize fayda sağlar. Oranın düşük çıkması, satışların yavaş olduğunu ve fazla stok yapıldığını gösterir. Satılan malın maliyeti, doğrudan ürünü oluşturmak için harcanılan toplam parayı içermelidir. Nakliye, fotoğraf çekimi gibi giderler dahil edilmez. Ortalama envanter miktarı ise belli bir dönem boyunca ne kadar envanteriniz olduğudur. Moda sektörü yıl boyunca mevsimler başta olmak üzere birçok durumdan etkilendiği için yalnızca biten envanteri kullanmak hatalı bir hesaplamaya neden olur. Daha doğru bir analiz için aşağıdaki formül kullanılmalıdır. İşletme karlılığı ortalama sipariş değeri ile belirlenir. Bir müşteri bir web sitesinde sipariş verdiğinde harcanan ortalama para miktarını ölçen, e-ticarette kullanılan bir KPI 'dır. Şirketinizi değerlendirmenize ve geliştirilebileceği veya büyütülebileceği alanları belirlemenize yardımcı olur. Size bir aylık dönemde sipariş başına ne kadar kazandığınızın tam miktarını göstermekle birlikte, harcamalarınızı, ürün başına maliyetlerinizi ve gelecekteki yatırımlarınızı bütçelemek için harika bir araçtır. Şirketler bu oranın yüksek çıkmasını beklemektedir. Aynı zamanda müşterilerin daha pahalı ürünlerimi yoksa ucuz ürünleri mi tercih ettiğini, kaç adet satın aldıklarını göstererek müşteri portföyü hakkında da bilgi vermektedir. Şirketinizin finansal raporlarını analiz etmek ve takip edebilmek için elektronik muhasebe defterinin tutulması gerekmektedir. Gelecekteki harcamalarınız için rehberlik etmesi açısından oldukça önemlidir. Varlıkların ve borçların envanter kayıtlarını düzenli olarak tutmak gerekir. Bu süreç, özellikle bir start-up için kritiktir. Kredi almak veya borç para almak istiyorsanız, borç veren kurum iyiyi ve kötüyü görmek isteyecektir. Varlıklar ve yükümlülükler ayrıca gelirinizi nasıl elde ettiğinizi ve parayı neye harcadığınızı da gösterir. Şirketin varlıklarını ve yükümlülüklerini karşılaştırarak finansal durumunu gösterir. Bununla birlikte, bilançonuz yalnızca bir dönemdeki finansal konumunuzu gösterir. Size paranızın kısa ve uzun vadede nereye gittiğini söyler. Belirli bir dönem için gelirinizi, giderinizi ve net gelirinizi sunar. Şirketler her yıl için kar/zarar durumunu görmek için gelir tablolarını kullanır. Harcamalarınızı takip ederek hangi alanda kısmanız gerekebileceğini veya ekstra kaynakları nereye harcayabileceğinizi görebilirsiniz. Şirketinize hem iç hem de dış kaynaklardan gelen nakit girişlerinin nereden geldiğini size söyler. Nakit akışı tablonuz, herhangi bir anda elinizde nakit olup olmadığını veya kaynaklarınız olup olmadığını size söyleyecektir. Markanızın ürünlerini belirledikten sonra sektördeki en yakın rakibinizi yakın takibe almalısınız. Rakiplerinizi belirlemek ve finansallarına göz atmak kendi planlamanız için de doğru bir hamle olacaktır. - Kime satıyorsun? Direkt müşteriye mi satmak istiyorsunuz yoksa perakende satış mı olacak? - Gireceğiniz pazarın boyutu ne? Oldukça niş bir pazar, geniş bir pazara göre daha az envantere sahip olmayı gerektirebilir. - Reklam bütçeniz ne olacak? Ne kadar reklam yayınlamayı planlıyorsunuz? İlk zamanlarda reklamları görüntüleyen kişilerin %1 ya da %2'sinden daha azı ürünleri satın alsa da doğru reklam stratejisi her zaman işe yarar. İlk 6 ay hatta ilk yıllar pazarı test etme ve insanların gerçekte ne istediğini belirleme zamanlarıdır. Satışlarınızı arttırmak ve üretim sermayesini arttırmak için ön satış stratejisi de akılda bulunması gereken yöntemlerdendir. Rakiplerinizi tanıdıktan sonra ürünleri satabileceğiniz fiyatlar hakkında da genel bir fikre sahip olup, tasarımlarınızı kağıttan gerçeğe dönüştürmek için gereken adım üreticilerle iletişim kurmaktır. Çoğu üretici ön ödeme ile iş yapsa da bütçenize göre birden fazla üretici ile iletişime geçin ve size üretim süresi, nakliye maliyetleri ve bütçe açısından en uygun olan üretici ile anlaşın. Tasarımlarınız için doğru pazarlama stratejisi bütçenize, zamana ve hedef kitlenize bağlıdır. Bir süre reklamlara para ödemeniz gerektiğini de varsayalım. Toplam maliyetlerinizi karşılamak için yapmanız gereken satış miktarını belirlemek gerekir. Ardından bu ürünleri etkin satabilmek için kaç kişiye ulaşmanız gerektiğini bulmalısınız. Markanız büyüdükçe pazarlama bütçeniz de genellikle toplam gelirinizin %8'ini temsil eder. İlk zamanlarınızda ise sosyal medyadan ücretli reklamlara kadar bütçenizin %20'sine kadar pazarlama harcaması yapmanız olağandır. Marka için yeni bir müşteri kazanma maliyetidir. Birçok şirket pazarlama stratejilerinde ne kadar başarılı olduğunu ve bu stratejileri ne ölçüde değiştirmeleri gerektiğini görmek için bu hesaplamayı kullanır. Sektör ortalaması dikkate alınır ve maliyet ne kadar düşük çıkarsa pazarlama stratejinizde o kadar doğru yolda olduğunuzu gösterir. Bazı platformlarda, pazarlama harcamalarınızı artırmak, getirebileceğiniz müşteri sayısını önemli ölçüde arttırmaz; bu, pazarlama çabalarınızı arttırdıkça müşteri edinme maliyetinizin azalmak yerine arttığını göreceksinizdir. Bazı durumlarda da artan pazarlama harcaması, genellikle artan genel görünürlük nedeniyle, gelen müşteri sayısını önemli ölçüde artırabilir. Bu ayrımı iyi analiz etmek gerekir. Zaman içinde ve kampanyalarınız büyüdükçe ve değiştikçe, markanız için nasıl çalıştığını görmek için müşteri edinme maliyetlerini karşılaştırabilirsiniz. Marka sadakati, bir müşteriyi zaman içinde markanızla birden fazla satın alma yapmaya teşvik edebilir. Sürekli müşterilere özel bir pazarlama stratejisi geliştirilebilir. Müşteri değerine dikkat ederek, müşteri edinme maliyeti yüksek olsa bile, müşterilerinizden artan değer de elde edilebilir. Müşterileriniz markanız için mükemmel elçilerdir. Müşterilerin markanızı ya da ürünlerinizi tavsiye edeceği bir çeşit program oluşturabilirsiniz. Karşılığında ise müşterilere puan, indirim veya ayrıcalıklar sunulabilirsiniz. Bu küçük indirimler, genellikle bu müşteriler için satın alma maliyetini önemli ölçüde azaltacaktır. Diğer yöntem ise pazarlamada en harika yollardan biri olan kulaktan kulağa yöntemidir. Özetle, kumaşın kalitesi ve ürün tasarımları müşterileri büyülerken ve ürün fiyatlarını yükseltmeye yardımcı olurken; işinizdeki iki faktör arasındaki ilişkinin hesaplanması, maliyetlerinizi azaltıp, markanız için yatırım yapmak istediğiniz alanlara yönelmek gibi durumlar etkin ve başarılı bir marka yaratmada birbirinden ayrılamaz. Tüm sektörlerde olduğu gibi moda sektöründe de kuracağınız markanın ilk aşaması her zaman iyi bir bütçe ve finansal planlamadan geçmek zorundadır ki şirketinizin temelleri sağlam olsun.


Henüz tam anlamıyla iş hayatına atılmadan, çalışma ortamları ve işleyişleri hakkında fikir edinmek için en doğru platform stajyerliktir diyebiliriz. Her ne kadar iş yükü çok ve maddi kazancı çoğu zaman yok gibi gözükse de, bir staj deneyiminden edineceğiniz tecrübe, gelecekteki iş hayatınızı ve çalışma şeklinizi belirlemede çok büyük önem taşıyor. Moda ve tekstil alanına yönelik çalışan kurumlar genellikle stajyer almaya oldukça yatkınlar. Çoğu üniversitenin bu deneyimi öğrencilerine zorunlu kılması sebebiyle firmalar bu duruma aşinalar. Fakat sadece zorunlu stajları yapmanın yanı sıra yaz tatilleri ve yarıyıl tatillerinde de mümkün oldukça staj ayarlanabilir. Bu her zaman 25 işgünü olmak zorunda da değil, firmayla anlaştığınız sürece kaç gün staj yapmak istediğiniz size kalmış. Fakat elbette minimum 2 haftalık bir süreç işi öğrenmek açısından sizin yararınıza olacaktır. Moda eğitiminin içeriğinde olduğu gibi çalışma hayatında da hayal ettiğimizden farklı bir dünya bulabiliyoruz. Beklentilerinizle gerçekliğin ne denli örtüştüğünü görmek için staj yapmak oldukça önemli. Örneğin sizin okulda ders kapsamında hazırladığınız bir koleksiyon hazır giyim sektöründe nasıl işliyor, benzerlikler ve farklılıklar neler, süreç nasıl ilerliyor bunları deneyimleyebilirsiniz. Okurken edineceğiniz iş tecrübesi ile derslerde göstereceğiniz performans aslında doğru orantılı. Örneğin dokuma stajı için bir dokuma fabrikasında bulunmanız, makinaları, dokuma prensibini, koleksiyonları ve dokumada kullanılan desenleri incelemeniz, kullanım yerlerini görmeniz sizin bir sonraki dokuma tasarım dersinde ortaya koyacağınız işe %100 etki edecektir. Bir işin işleyiş prensibini ne kadar iyi ve ne kadar erken kavrarsanız bu, yapacağınız tasarımların o denli doğru ve tutarlı olmasını sağlayacaktır. Staj yaparak çalışma hayalini kurduğunuz firmanın, ya da alanın kimliğini da tanımış oluyorsunuz. Çalışma ortamı, çalışanlarına verdiği değer, sunduğu imkanlar, çalışanların birbirleri ile olan iletişimi vs. gibi birçok ipucu elde edebiliyorsunuz. Böylelikle işi sevseniz dahi koşulların size uygun olup olmadığını test edebilirsiniz. Mezun olduktan sonra işe girerken firmaların en çok baktığı şeylerden biri de nerelerde ve ne kadar çok tecrübeniz olduğu. Yaptığınız stajlar çoğu zaman sizi diğerlerinin önüne atar. Çünkü bu aynı zamanda sizin idealist ve çalışkan olduğunuzun da bir göstergesidir. Ne kadar çok staj o kadar çok insan tanıma aslında. Sektörden birileri ile bağlantı kurmanın yanı sıra kendinizi tanıtma fırsatı bularak, staj yaptığınız kurumlardan referans alabilir, vizyonunuzu geliştirecek birçok sektör profesyöneliyle tanışabilirsiniz. Zorunlu stajlar için okulunuzun önereceği ve iletişim kurmanızı sağlayabileceği firmalar olduğu gibi siz de istediğiniz her firmaya e-posta yoluyla veya arayarak ulaşıp, staj işlemleri hakkında bilgi alabilirsiniz. Firmaların iletişim bilgileri çoğu zaman internet sitelerinde bulunmaktadır. Doğrudan insan kaynakları ile bağlantılı olsun olmasın, sizin talebiniz doğrultusunda onlar sizi ilgili adrese yönlendireceklerdir. Ayrıca birçok marka stajyer arayışlarını sosyal medya hesaplarından veya belirli internet sitelerinden duyuruyor. Bunları da takip ederek uygun zamanda başvurularda bulunabilirsiniz. Moda sektörünün istihdam imkanı verdiği farklı meslek dallarını bu yazı dizisinde bulabilirsiniz. Mesleğinizi seçmeden önce mutlaka göz atın.


Moda ve siyaset her ne kadar birbirinden çok uzak iki alan gibi görünse de daha önce Moda Kariyeri'nde paylaştığımız Siyasetteki Kadınların Modaya Çarpıcı Etkisi ve Moda Dünyası Melania Trump'ı Sevebilecek mi? gibi yazılarla bu iki alanın kesiştiği birçok nokta olduğunu gösterdik. 2021'in şu ana kadar moda ve siyaset odaklı en önemli olayı geçtiğimiz günlerde gerçekleşen Joe Biden'ın yemin töreniydi. O zaman gelin, bu tarihi olaya bir de moda perspektifinden bakalım. Joe Biden'ın yemin töreninde ön plana çıkan Amerikalı genç tasarımcılar oldu. ABD'nin ilk kadın başkanvekili olan Kamala Harris'in mor elbise ve kaban kombini 2017 yılında CFDA/Vogue Fashion Fund'ın kazananı Louisianalı genç tasarımcı Christopher John Rogers imzalı. Canlı renkleri ve çarpıcı silüetleri bir arada kullanmayı seven tasarımcıyı ileriki günlerde sıklıkla duyacağımıza eminiz. Yeni başkan Biden'ın takımı ise ikonik bir Amerikan klasiği olan Ralph Lauren iken, eşi Jill Biden tıpkı Harris gibi genç bir Amerikalı tasarımcıyı destekleme kararı almış. Jill Biden'ın üzeri Swarovski ve incilerle bezenmiş, maskesi ile takım olan tüvit kabanı çoğumuzun ilk defa duyduğu Markarian markasının kurucusu Alexandra O'Neill imzalı. İkonikleşmiş Amerikan markalarının yanı sıra yeni tasarımcılara yemin töreni gibi bir etkinlikte yer verilmesi, önümüzdeki günlerde Beyaz Saray'da genç tasarımcıların parçalarına sık sık rastlayabileceğimizi gösteriyor. Kırmızının Cumhuriyetçileri, mavinin Demokratları temsil ettiği Amerikan siyasetinde siyasetçilerin tercih ettiği renkler de en az kıyafetleri kadar önemli. Kamala Harris'in seçtiği mor renk birçok kadın aktivizm grubu tarafından sahiplenilen ve sufrajetlerin giydiği, sadakati simgeliyen bir seçim. Kimilerine göre ise kırmızı ve mavinin -demokratlar ve cumhuriyetçiler- birleşimi olan mor, aynı zamanda Harris'in siyasi görüşü ne olursa olsun kucaklayıcı olduğunu vurgulamak için seçilmiş. Yemin töreninde yer alan isimlerden genç şair ve aktivist Amanda Gorman ise Prada marka sarı kabanıyla şimdiden ikonik bir görüntü oluşturdu. Yemin törenindeki şiirinde birlik ve beraberliğe vurgu yapan Gorman'ın sarı rengi tercih etmesi tam anlamıyla yerinde olmuş. Renk psikolojisinde sarı, mutluluk, birlik, umut ve pozitif düşünceyi temsil ediyor. Biraz da moda ve siyasetin eğlenceli yanına değinelim. Törende, Hillary Clinton'la birlikte geçtiğimiz dönem Demokrat Parti Genel Başkanlığı'na aday olan senatör Bernie Sanders'ın 'mitten' adı verilen pofuduk kar eldivenleriyle tek başına oturması, hepimizin sosyal medyada rastladığı bir görüntü haline geldi. Fotoğrafın çekildiği andan itibaren özel montaj programlarıyla sayısız fotoğrafa yerleştirilen Bernie'nin görüntüsü viral haline geldi; hatta Instagram'da artık Bernie Sanders'ın o fotoğrafının bir filtresi bile mevcut. Bernie'nin fotoğrafında modaya dair çok fazla şey olmasa da mitten eldivenleri ile kısa sürede yeni bir trend yarattı. Sanders'ın el örgüsü eldivenlerinin arkasındaki isim ise Amerika'nın en soğuk eyaletlerinden biri olan Vermont'ta öğretmenlik yapan Jen Ellis. Birkaç sene önce senatöre kendi ördüğü eldivenleri hediye ederken, büyük ihtimalle bu kadar ünlü olacağı aklına gelmemiştir. Instagram mesaj kutusunun eldiven siparişi talepleriyle taştığını söyleyen Ellis'in el örgüsü eldivenleri, çok yakında birçok tasarımcıya ilham kaynağı olacak gibi. Bu konuda ABD'de yapılan haberlerde, üzerinde Bernie Sanders'ın bir anda meşhur olan fotoğrafı yer alan tişörtlerden 1.8 milyon dolar kazandığı ve tüm geliri Vermont'ta bulunan bir sivil toplum kuruluşuna bağışladığı ifade edildi. Yine Bernie Sanders'in tığ işi oyuncağı ise Ebay'de açık artırmayla, bağış amaçlı satışa çıktı ve 20 bin 300 dolara alıcı buldu. Ebay ise bu satışı ikiye katlayarak yardım kuruluşuna 40 bin dolar ödeme yaptı.


Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde Şehir Bölge Planlama okudum. O zamanlardan fotoğraf ve videoya meraklıydım. Sevdiğim mekanlarda arkadaşlarımın fotoğraf ve videolarını çekiyordum. Ben bunları yaptığım sırada video yapan pek de insan yoktu. Ben sosyal medyaya da çok önem veriyor ve iyi kullanıyordum. Haliyle video çeken bir insan merak uyandırıyor ve ilgi çekiyordu. Derken kapı kapıyı açtı bloggerlarla ve dergilerle freelance olarak çalışmaya başladım. Aslında benim öne çıkmamı sağlayan şey ilk etapta yaptığım video çekimleriydi diyebilirim. Biraz önce de anlattığım gibi ben aslında ilk başta videolarımla tanındım ve işlerimin çoğu video üzerineydi. İlk video çekmeye başladığımda yardım istediğim insanlar hep arkadaşlarımdı ve yaptığımız şey çok amatördü, yine de sonunda çıkan şey beni çok tatmin ediyordu, ortaya kreatif bir ürün çıkıyordu. Tanınmaya başladıkça büyük markalarla proje bazlı çalışmaya başladım ve bu işe dönüştü. Birşey işiniz oluyorsa ve markalarla brief üzerine çalışmaya başladığınızda daha kurumsal bir sürece giriyorsunuz ve işinizin ilk başlarda tüm etkenlerden bağımsızca yaptığınız kısmını özlüyorsunuz. Bir yandan da projeyi çıkarırken çok daha fazla bir düşünme evresine giriyorsunuz. Haliyle spontane bişeyler yapma özelliğimi kaybettiğim o sırada yine sadece kendim için sokak stili çekmeye karar verdim. İstanbul'da beğendiğim mekanlarda stilini beğendiğim arkadaşlarımın fotoğraflarını çekmeye başladım. 3,5 yıl önce. O zaman bu işi yapan diğer insanlardan haberim yoktu aslında. Sokak stili fotoğrafçılarını bilmiyordum. Her zaman makinamı yanımda taşıyayım hoşuma giden yerlerde beğendiğim stilleri çekerim diyerek Karaköy'de gezmeye başladım. 5-6 ay böyle sokakta gördüğüm insanları durdurup fotoğraflamak için izin alarak CATCH serüvenine başladım. Hatta bu şekilde bir sürü insanla da tanıştım. Daha sonra Marie Claire dergisi için İstanbul Moda Haftası'nı çektim. Dünyada moda haftalarını gezip sokak fotoğrafı çeken insanlar olduğunu keşfettim. Seyahat etmeyi de çok seviyorum, zaten sık sık seyahat ediyorum, bari moda haftalarına denk getireyim dedim. New York moda haftası ile başladım. Hava eksi derecelerde olmasına rağmen enerjisi inanılmaz yüksek bir atmosfer, insan oradayken daha çok çalışmak istiyor. Plan aslında Türkiye'ye dönmekti ama ben Paris'e bilet aldım. Dönünce İstanbul Moda Haftası'nda Vogue Türkiye için fotoğraf çektim. Bir sonraki sezon da hem New York hem Milan hem de Paris'e gittim. Paris'de Vogue Türkiye genel yayın yönetmeni Seda Domaniç ile birlikte bir marka için çekim yaptık. Catch benim için hiç bir zaman ticari bir mantıkla başlamadı. Zaten seyahat ettiğim için bir keyifti. Beni besleyen bir prestij işiydi her zaman. Mavi Jeans ile olan işbirliğinden bahseder misin?. Mavi Jeans ile olan birlikteliğimiz benim onlara bir proje sunmamla başladı. Onlar için bir video çektim çok beğendiler ve devamı geldi. Çalışmaktan çok keyif aldığım, vizyoner bir marka. Yaptığımız işbirlikleri hem beni hem onları çok heyecanlandırıyor. Türkiye'de insanların birbirlerini desteklemek ve tutmak gibi bir anlayışı yok denecek kadar az. Kim daha ucuz ve uygunsa ona gidiliyor. Bence bu yanlış bir bakış açısı. Amerikan Vogue ve Tommy Ton'un bu kadar uzun süreli ve güzel bir iş yapıyor olmalarının nedeni de bu zaten bence. Tommy Ton en iyi fotoğrafçı olduğu için mi orada? Tabii ki iyi bir fotoğrafçı ama burada başka bir destekleme durumu var. Vogue onu tutuyor ve yaptığı işe saygı duyuyor, aynı şekilde fotoğrafçı da dergiyi tutuyor. Birbirlerinin marka değerlerini yükseltiyorlar. Burada kimse kimseyi sahiplenmiyor. İşbirliklerinin sürekliliği yok. Haliyle kendi başının çaresine bakman lazım. Benim yaptığım daha çok sokak stili olduğu için editoryal çeken fotoğrafçıları ayrı tutuyorum. Emre Doğru ve Koray Birand gibi editoryal çeken çok iyi fotoğrafçılar var Türkiye'de. Bence buradaki durum gayet iyi ancak moda fotoğrafçılığı sadece fotoğrafçıyla bitmiyor. Sanat yönetimi ve kreatif direktörlük bazen fotoğrafçıdan daha önemli konumda. Bizde biraz bu eksik. Bir mekan ünlü olunca her dergi koşarak oraya gidip orada çekim yapıyor. Hayal gücü çok kısıtlı. Prodüksiyon bütçeleri inanılmaz kısıtlı olduğundan sıfırdan alanlar yaratılamıyor. Bir bakıma da bizim ülkemizde insanların hayat ile ilgili çok fazla endişesi var, ekonomik kaygılar var bu yüzden de moda biraz ikinci hatta üçüncü planda kalabiliyor bazen ne yazık ki. Dergi dediğiniz şey bu kaygılar nedeniyle istediği kadar özgür de olamıyor. İnsanlar çalışıyor ve kısıtlı imkanlarla çalışıyorlar. Bunun bilincinde olan biri olarak sektöre ve ilerleyişine biraz pozitif bakmaya çalışıyorum. Bence halen yaptığına inanan insanlar olduğu sürece daha iyi bir yerlere gelebiliriz. O ortamda herhangi bir ego kaygınız olmuyor. Fotoğrafını çekmek istediğiniz insana sesleniyorsunuz dönüyor. Chiara gibi isimler zaten fotoğraflanmak için oradalar. Dibine kadar gidip kendini tanıtmana gerek kalmıyor. Moda haftalarının sokaktaki perde arkasına hiç şahit oldunuz mu bilmiyorum ama orada inanılmaz bir ortam, yüzlerce fotoğrafçı var. Chiara gibi ünlü isimler gelirken zaten etrafındaki fotoğrafçı ordusundan ve kalabalıktan anlıyorsun birinin geldiğini, akın akın geri geri koşan fotoğrafçılar görünüyor bir süre sadece. O tarz insanlar zaten herkese poz veriyor amaçları o çünkü taşıdıkları her parçada için markalardan para alıyorlar. Daha tanınmayan insanlara da gidip söylemem gerekiyor tabi onlar da kabul ediyorlar. Ben ilk gittiğimde çok fazla insan bilmiyordum, bir iki çok ünlü blogger tanıyordum sadece, baktım insanlar birilerini çekiyor ve bunun için çok uğraşıyor ben de zamanla yüzleri tanımaya başladım. Toplamda yaklaşık 6-7 fotoğrafını çekmişimdir herhalde ama tartışmasız Leandra Medine Man Repeller'ın kurucusu. Çok fazla durup da poz veren biri değil. Chiara'nın yüzlerce fotoğrafını çekmişimdir hala paylaşmadıklarım bile var ama Leandra'yı yakalamak çok zor çünkü durup poz vermeden neredeyse koşarak geçiyor. Tarzını çok beğenmemin nedeni de çok farklı olması. Formlarla oynuyor alışılmadık şeyleri kombinliyor. Bana çok orijinal geliyor. Garance Dore'yi de ikinci olarak söyleyebilirim. Pitti Uomo ve Paris Erkek Moda Haftasına birer kez gittim. Pitti pek bana göre değil tarz olarak. Çok vintage çok retro erkek. Herkes aynı ve herkes olmadığı birileriymiş gibi takılıyor. Tüm gün sigara ve puro içen takımları içindeki erkekler. Sosyal medyada gördüğünüz cool fotoğraflar genelde 10 saat aynı yerde oturan adamların sonunda dikkat çekebildiklerinde fotoğraflanmış halleri. Bana çok doğal gelmiyor. Hele 4 gün boyunca orada durunca sonuna doğru sıkıcı bir hal alıyor. Fotoğraf olarak güzel görünebilir ama bana yaratıcı olarak bir katkısı olmadı. Paris'de de yine kadın çektim aslında, bu yüzden normal moda haftasına gitmeyi tercih ederim erkektense. Daha eğlenceli ve daha enerjik. Gerçi şimdilerde erkek moda haftasında da karma koleksiyonlar sergilendiği için biraz daha ilgi duymaya başladım. O yüzden gelecek sezon tekrar erkek moda haftalarına gitmeye başlayabilirim. Tam da bunu planladığım aşamadayım aslında. Bu sene özellikle şehirleri arttırmak istiyorum. Daha alternatif yerleri gezmek ve fotoğraflamak amacındayım. Bu ay sonu Barselona'ya taşınıyorum ve büyük bir koşturmaca içerisindeyim. Hep birlikte izleyip göreceğiz bu geçiş dönemi nasıl olucak benim için. Aslında çoğu insan bilmez ama benim birkaç kişiden oluşan bir ekibim var. Tanıtım videoları, event çekimi gibi kurumsal işler yapıyoruz. Genelde proje bazında çalışıyoruz. Bu işe başladıktan sonra bir proje ile gelen markaların ya da insanların karşısında ben de o projeye her anlamda hakim olduğumu göstermek istiyorum. Gerçekten projeyi çekip çeviren bir ekip olmak amacındayım, o yüzden de bu ekiple servislerin sayısını artırmaya çalışıyoruz. Nil Ninat'ın tarzını çok beğeniyorum. Bence Türkiye'de olan bir boşluğu kapatıyor Nil tarz anlamında. Bir de düzenli olarak işini yapması ve harcadığı emek anlamında Nil Ertürk şuan çok güzel gidiyor. Konsepti formatı herşeyi tam bir bütün. Bloggerlığı işe dönüştürmesi anlamında ise Billur Saatçi. Çektikleri videolar ve her işe bir proje olarak yaklaşımı harika. Eşiyle birlikte çok ciddi çalışıyorlar. Canon 5D Mark 3 ile 50 mm 1.2 lens kullanıyorum genelde. İlk önce yapmaya başladığınız şeyin arkasında durmanız lazım. İnsanlara karşı çok önyargılı olmamayı, insanlardan yardım istemeyi ve iletişime geçmeyi öğrenmek lazım. Asla bununla konuşmam, onunla çalışmam dememelisiniz. İnsan böyle böyle gelişiyor çünkü herkes size birşeyler katıyor. Yardıma açık olmalısınız. Süreklilik çok önemli. Bir şeye başladıysanız hemen bırakmamalısınız ve işinizi sahiplenmelisiniz. Benim bazen durup acaba bu iş devam edecek mi diye sorguladığım zamanlar oluyor. Sonra işler bir anda yoğunlaşıyor ben de sakinleşiyorum ama iş gelmediğinde de oturup hiçbir şey yapmadan iş beklemek doğru değil. Boş kalınca iş üretmelisiniz mesela. Yapabileceğin değil yaptığın bir şeyi sunmalısın insanlara. O yüzden kendi başına da iş üretmek önemli. Özellikle böyle görsel bir iş yapıyorsanız ürününüzü iyi göstermelisiniz. Sosyal medyayı iyi kullanmak artık zaten olmazsa olmaz. Yardıma açık olmalısınız. Süreklilik çok önemli. Bir şeye başladıysanız hemen bırakmamalısınız ve işinizi sahiplenmelisiniz. Müzik ve seyahat etmek. Duruma göre izlediğim bir film ve bulunduğum bir ortam da ilham verebilir. Bu yüzden gideceğim yerleri zevkli seçmeye çalışıyorum. Özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde kafan hiçbir zaman rahat değil ve böyle olunca da üretmen, düşünmen zor oluyor. Bir yerlerde okumuştum ve çok doğru olduğuna inanıyorum : Birşey üretmen için bazen sıkılman lazım. Burada herkes her zaman çok meşgul. Ya eğleniyorsun ya koşuşturuyorsun, sürekli birileriyle bir yerlerdesin. Arada kendini soyutlayıp kendini dinlemek, tek başına düşünmek çok fazla ilham verebiliyor insana. Moda günümüzde de gelecekte de daha kişi odaklı olacak. O yüzdendir ki tüm markalar daha fazla celebrity işbirlikleri yapıyor, kampanya çekimlerini fotoğrafçı olmayan ama aşırı ünlü insanlar yapıyor. Böyle olunca tabii daha büyük lüks markalar daha yüzeysel ve ana akım kitleye uyum sağlamaya çalışırken, daha kreatif ve özgün boşluğu da yeni alternatif lüks markalar kapatıyor. Arada kendini soyutlayıp kendini dinlemek, tek başına düşünmek çok fazla ilham verebiliyor insana. İnsanlarla iletişim kurmak ve seyahat etmek. David Gandy, Lea Seydoux, Tom Ford. Sabah kalkıp çoğu zaman önce bilgisayarıma gidiyorum ve o gün birşey yüklemediysem bloga post giriyorum. E-postalarımı cevaplayıp daha sonra sosyal medya paylaşımımı yapıyorum. Sonra kahvaltı yapıyorum ve toplantım veya çekimim varsa evden çıkıyorum. İşim bitince enerjim kalırsa spora gidiyorum oradan da genelde eve geçiyorum. Rahat ve sade. Eskiden biraz daha renkliydi sonra duruldum. Benim için rahatlık ve giydiğim kumaş çok önemli. Moda haftalarında koştururken üzerinizdeki kıyafetlerin sizi rahat hissettirmesi gerekli. Eh tabii rahat olurken biraz da fena gözükmeyen şeyler seçmeye çalışıyorum.


Ölü bir gezegende modadan söz edilemez. Karbon doğadaki bileşenlerin yaklaşık %95'ini oluşturur. Çok sayıda organik bileşiğin temel maddesidir. Yani karbon tüketimi demek bir nevi doğa tüketimi ve tahribatı demek. Moda ürünlerinin üretilmesi ise elbette doğaya bağımlı. Fakat günümüzde bu, yararlanmaktan çok sömürmek konumuna geçmiş durumda. Firmalar sürekli daha çok satmaya odaklı. Bunu da daha fazla üretip, olabildiğince ucuza mal ederek yapıyorlar. Tüketici fiyat endeksine bakarsanız, son 30-40 yıl içinde fiyat aralığında en çok düşüş yaşayan eşya kıyafetler. İnsanlar da doğal olarak daha çok almaya meyil ediyor. Fakat hızlı moda veya lüks markalardan alışveriş yapan tüketicilerin çok büyük bir kısmı seçimlerinin sonuçlarını düşünmüyor. Bir şeylerin nereden geldiğini düşünmeyen insanlara bunu hatırlatmak oldukça önemli diyor Clare Farrell. Günümüzde alınan kıyafetin artık bir değeri yok. Her şey çok hızlı değişiyor ve değişim tüketiciyi elinde olandan soğutacak şekilde planlanmış. Kaçımız giyecek kıyafetim var, o halde başkasına ihtiyacım yok diyebiliyoruz? Bir şekilde tüketmemiz gerektiğine ikna edilmiş durumdayız. Düşünmeden alışveriş yapıyoruz. Fakat düşünmek zorundayız. Biz aldığımız şeyleri düşünmeye başlamazsak hiç bir zaman bu aldığımız tişört son tişört olmayacak ve o tişört aslında bizi mutlu etmeye de yetmeyecek çünkü her zaman daha iyisi olduğuna ve bir tane daha almamız gerektiğine şartlanmış durumdayız. Aslında bu noktada daha bilinçli tüketim yapmak için yapmamız gereken şey biraz daha fazla ihtiyaçlarımıza odaklanmak. O zaman aldığımız şeyler de bizim için daha kıymetli olacak. Çünkü bir şeyin miktarı arttıkça aslında değeri de ortadan kalkıyor. Yani az olan şey daha kıymetli hale geliyor, çok olan şey de mutluluğa götürmüyor. Doğayı tahrip etmesinin yanı sıra kişisel olarak da hiçbir getirisi yok. Aldığımız şeyin bir maliyeti olduğunun farkına varmak zorundayız. Hiçbir şeyden ve hiç kimseden bağımsız olarak tüketim yapmıyoruz, yaptığımız tüketimin sonu doğaya, o ürünleri üretmek için kanlarını, terlerini ortaya koyan insanların haklarına kadar dayanıyor. Madalyonun bu yüzünden bakıldığı zaman tüketim sadece bir tişörte para verip onu almaktan çok daha fazlasını ifade etmeye başlıyor. Gerçekten tüketim hızımız bugünkü haliyle devam ederse yakın bir gelecekte geç kalınmış olduğunu farkedeceğiz. Yapmamız gereken tek şey niye ve nereden aldığımızı bir miktar daha fazla düşünmek. Çünkü ufacık bir harcama diye gördüğümüz şeyin aslında nasıl bir zarar silsilesini etkilediğini gözardı etmemeliyiz.


Ünlü İtalyan moda tasarımcısı ve iş insanı Giorgio Armani İtalya'nın Piacenza kentinde 11 Temmuz 1934'te doğdu. Annesi ev kadını, babası ise memurluk yapan eski bir profesyonel futbolcuydu. Piacenza devlet tiyatrosu için peruklar tasarlayan dedesinin de etkisiyle Giorgio Armani genç yaşta sinema ve tiyatronun büyüsüne kapıldı. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından 1948'de Giorgio ve ailesi, muhasebecilik görevi için Milano'ya transfer olan babasının işi nedeniyle bu şehre taşındı. Liseye Milano'da giden Giorgio, ardından tıp fakültesine girdi ve üç sene okudu ama bu alanın kendine uygun olmadığını görünce iş aramaya başladı. Milano'nun ünlü departman mağazası Rinascente'de iş bulmasının ardından sektörde farklı alanlarda tecrübe edinmeye başladı. Önce mimari ekibin asistanı, ardından vitrin tasarımcısı oldu ve en son olarak da erkek koleksiyonlarının satın alma ekibinde çalıştı. 1964 yılında Giorgio Armani Biellalı ünlü yün üreticisi Nino Cerruti'den iş teklifi aldı. Nino Cerruti İtalya'nın yün ustalığıyla bilinen bölgesi Biella'da dedesi tarafından 1881'de kurulan aile şirketinin başındaydı ve Hitman adı altında bir erkek koleksiyonunu piyasaya sürmüştü. Bu koleksiyonun tasarımcılığını Giorgio Armani'ye teklif ettiğinde, Armani'nin moda tasarımı konusunda bir eğitimi veya tecrübesi yoktu. 1970 yılında Giorgio Armani, Milano Corso Venezia, 37 adresinde açtığı küçük stüdyosundan finansal işlerle ilgilenen bir ortakla birlikte freelance olarak çalışmaya başladı. Bu dönemde Hitman dışında, Bagutta, Ungaro, Ermenegildo Zegna, Loewe gibi markalara da kreatif danışmanlık veriyordu. 24 Temmuz 1975'te ise kendi adıyla kuracağı markasını tescil ettirdi ve böylece Giorgio Armani imparatorluğunun temeli atılmış oldu. Aynı yıl Armani ilk kadın ve erkek koleksiyonunu Floransa'da bulunan Pitti'de sundu. Öne çıkan ve o dönemde çığır açan tasarımının astarsız, dökümlü ve bilindik klasik erkek ceketinin normlarını altüst eden unisex bir ceket olduğunu belirtmemize gerek yok. Giorgio Armani'nin bu dönemde yaptığı ilk çizimlere ünlü müzayede evi Christie's tarafından 1,5 Milyon euro değer biçildiği bilgisini de buraya ekleyelim (imzalı her çizim başına 166 bin euro). Giorgio Armani'nin hızla yükselen yıldızını sinemayla ilişkilendirmemek mümkün değil. Hem sinema ve tiyatro kostümü tasarımlarıyla hem de sinema yıldızlarıyla olan uzun soluklu dostluklarıyla öne çıkan, ünlülerle yapılan iş birliklerinin önemini çok erken dönemde anlamış bir tasarımcı ve iş adamı Giorgio Armani. Öyle ki Los Angeles'ta sadece Hollywood aktör ve aktrisleriyle ilişkileri yöneten bir çalışanı olan ilk tasarımcı da kendisi. 1978 yılında Diane Keaton'ın bir gri Armani ceketle ikonik Annie Hall filmindeki rolüyle en iyi kadın oyuncu Oscar'ını kazanmasıyla başlayabiliriz. Annie Hall karakteriyle Diane Keaton özellikle maskülen tarzın öncüsü olmuştu, hala bugün fotoğraflarını ilham panolarında görebiliyoruz. Armani için global şöhret ise 1980 yılında başrollerinde Richard Gere ve Lauren Hutton'ın oynadığı, yönetmenliğini Paul Schrader'in yaptığı American Gigolo filmiyle geldi. Filmde Julian Kay rolünde olan Richard Gere'in tüm gardırobu Armani tasarımıydı. Filmin ve kostümlerinin başarısının ardından Giorgio Armani'nin hız kesmeyen yükselişi ve Hollywood'la yakın ilişkisi başlamış oldu. Richard'ın Julian Kay rolünde tamamen benim tasarımlarımla dolu bir dolaptan ne giyeceğini seçmesi ,bir dizi reklamdan daha etkileyici ve verimliydi. Armani'nin iş birliği yaptığı diğer filmler arasında Martin Scorsese'nin Goodfellas ve The wolf of Wall Street filmlerini, son dönemde House of Gucci ile adını duyduğumuz ünlü yönetmen Ridley Scott'un The Counselor filmini örnek gösterebiliriz. Giorgio Armani ünlü film yapımcılarıyla kendi markası için de çalıştı ve bu konuda da öncülük etti. Örnek olarak David Lynch'in 1992 yılında çektiği Gio' parfümü tanıtım filmini verebiliriz. Armani ayrıca La Scala ve Royal Opera House gibi dünyanın ünlü opera ve bale salonlarındaki gösteriler için kostüm tasarımı yaptı. Modanın sporla ilişkisi her zaman çok sıkı olmuştur fakat Giorgio Armani bu işbirliğini üst düzeye taşıyarak 2008 yılında daha önce sponsoru olduğu Olimpia Milano basketbol takımını satın aldı. Emporio Armani (2004 yılında piyasaya sürülen aktif giyim markası EA7) markasıyla ulusal ve uluslararası futbol turnuvalarında yer alan birçok takımın forma tasarımını yaptı. Bunlara örnek olarak Bayern Munich (2014) ve Chelsea'yi (2007-2009) verebiliriz. Ayrıca, Londra, Rio ve Tokyo olimpiyat oyunlarında İtalya milli takımının forma tasarımları da ona aitti. 2021 Tokyo olimpiyatlarında gördüğümüz formalar İtalya'da çokça eleştirilse de Armani'nin sporla ilişkisi tüm gücüyle devam ediyor. 2021'de Forbes tarafından yayınlanan İtalya milyarderleri listesinde Giorgio Armani 7,7 Milyar dolarlık servetiyle beşinci sırada yeraldı. 2019 yılında, 85 yaşındayken, 9,9 Milyar euroluk servetiyle dünyanın en zengin moda tasarımcısı ünvanını aldı. Çocuğu olmayan Armani, sıklıkla servetinin bir kısmını yardım projelerinde değerlendiriyor. Bunun en son örneğine Covid pandemisinin başladığı dönemde şahit olduk. Armani'nin servetini elbette sadece moda markalarıyla ve işbirlikleriyle açıklayamayız. Armani Hotel & Resorts'u da unutmayalım. 2010'da Dubai'de 2011'de de Milano'da açılan Armani otelleri de Armani yaşam tarzını sunmayı hedefliyor. Giorgio Armani 2015 yılında kariyerinin 40. yılı onuruna Milano'da Via Bergognone, 40'da Armani Silos'u açtı. 4500 metrekarelik bu sergi alanında Armani dijital arşivlerini gezmek ve kalıcı veya süreli sergileri görmek mümkün. Milano'ya yolunuz düşerse uğramayı unutmayın. Armani moda sektöründe bağımsız kalmayı başarmış ender şirketlerden ve kurucusu Giorgio Armani uzun zamandır şirketini satmayı veya yatırımcı almayı reddediyor. Şu ana kadar şirketinin geleceği ile ilgili çok net açıklamalar yapmamakla birlikte, 2016 yılında kurduğu Fondazione Giorgio Armani'ye yüksek miktarda hisse devredeceğini ve bu şekilde şirketin büyük moda devlerine satılmasını engelleyeceğini dile getirdi. Ayrıca şirketin bir kısım hissesini ailesine devredeceğini de biliyoruz. Şirketin bünyesinde çalışan yeğenleri Roberta ve Silvana en muhtemel mirasçılar olarak görülüyor. Bu duruma şaşırmamak gerekli elbette, nitekim Giorgio Armani GQ dergisine verdiği röportajda Aile önemli olmanın ötesinde, benim için her şey. Ben İtalyanım ve bizim için aile her şeyin temelidir. diyor. Yazılanlara göre, İlkbahar Yaz 2022 koleksiyonun defile finalinde ilk defa birlikte poz verdiği asistanı Leo dell'Orco da Armani markasının geleceğinde rol oynaması beklenen kişilerden biri. 2021 yılında bir yatırımcıyla işbirliğini değerlendirmeye başlayacağını açıklayan 86 yaşındaki Giorgio Armani, kurduğu imparatorluğun geleceğini belirleyecek tek kişi olma gücüne sahip. Bu konuma gelmek elbette hiç kolay değil ve oldukça istisnai bir durum, Giorgio Armani de geldiği bu noktanın keyfini çıkartmakta ve sektörü merak içinde bekletmekte çok haklı.