Ari Bloom San Francisco'da bulunan Avametric isimli moda ve perakende teknolojileri firması CEO'su. New York'da yaşarken her hafta yetenekli bir grup moda tasarımcısı ile tanışırdım. Bu tasarımcıların çoğu bir marka kurmak ya da kurdukları markayı büyütmek için aktif olarak çalışıyordu ve hepsinin istisnasız bir ağızdan bana 'daha önce hiç kimsenin yapmadığı' bir şeyi yapıyor olduğunu söylediğini duymak oldukça şaşırtıcıydı. Bunu duymak beni hep güldürürdü. Eğer bir moda tasarımcısıysanız, aslında sizin yaptığınızın tıpatıp aynısını yapan çok fazla insan var demektir. Örnek vermek gerekirse; sınırlı bir bütçesi ancak sınırsız seçeneği olan insanlar için zaruri olmayan kıyafetler veya aksesuarlar tasarlayıp üretmek. 18 aydır perakende teknolojileri ile ilgilenen bir şirketin yöneticisi olarak Silikon Vadisi'nde çalışıyorum. Bununla birlikte hala CFDA Fashion Incubator bünyesinde genç tasarımcılara mentörlük yaparak moda endüstrisinin içinde aktif rol alıyorum. Bu günlerde zamanımın çoğu toplantılarda üst düzey teknik mühendislerle yazılım ve ürün geliştirme haritalarını tartışarak geçiyor. Doğal olarak bu süreç kaliteli ürün üretmek ve başarılı bir şirket kurmak konusundaki tüm fikirlerimi değiştirdi. Gözümü açan bir sürü tecrübe ile birlikte aslında öğrendiğim en etkili şey genellikle design thinking olarak adlandırılan olgunun gücü oldu. Bu kolay anlaşılır felsefe iki basit adımdan oluşuyor : problemi belirle ve ardından bu problemi çözen bir ürün tasarla. Bu sistem Stanford School of Design tarafından yıllardır destekleniyor, teknoloji girişimcileri ve IDEO gibi şirketlerdeki yenilik üretmedeki uzman insanlar tarafından başarılı bir şekilde kullanılıyor. Teknoloji sektöründeki ilk bir haftamda, design thinking felsefesinin teknoloji liderlerine, şirketlerini kurma ve yönetme konusunda nasıl yardım edebildiğini tecrübe etmeye başladım. Teknoloji konusunda girişim yapacak biri, şirketini dünya çapında bir probleme milyon dolarlık bir çözüm sunarak tanıtabilir. Bir yönetici ise önerilen şirket stratejisini takımına devamlı açıkça hangi soruna çözüm bulduğunu sorarak sorgulayabilir. Bir teknoloji şefi ilk olarak büyük problemi tanımlamasına ve çözmesine yardım edecek bir ürün haritası çıkarır. Bu harita takım çalışmasında önceliklerin belirlenmesine ve ekiplerin daha hızlı çalışmasına yardım eder. Bu sayede piyasaya sürülmeye hazır ürünün varlığını sürdürebilme gücü tekrar tekrar test edilebilir. Eş zamanlı olarak moda tasarımcılarıyla ve her seviyedeki yöneticilerle tanıştıkça iki sektör arasında kesin bir fark görmeye başladım. Moda insanları bana çantalarının veya kıyafetlerinin nasıl daha değişik veya daha iyi olduğunu anlatmaya devam etti. Çözmeyi bırakın bir problemi tanımlayamadılar bile. Kayıtlara geçmesi için söylüyorum; kadınların yeterince elbiselerinin olmayışı veya çanta seçeneklerinin az oluşu gibi problemleri kesinlikle yok. Ama bu tabi ki modanın çözebileceği problemler de yok değil. Bu konuda Juicy Couture oldukça şaşırtıcı ve güzel bir örnek. Bu marka satışa sunulduğunda kadınlar günlük hayatlarında giyebilecekleri rahat ama onları seksi hissettiren kıyafetler bulmak konusunda bir sorun yaşıyorlardı. Bu eksiği görerek ya da görmeyerek piyasaya çıkan Juicy Couture başarılı oldu çünkü yeterince müşteriyi piyasada bulunabilecek en iyi çözüm olduğuna ikna edebildi. Spanx, Lululemon ve Seven For All Mankind gibi markaların hepsi moda pazarında var olan gerçek sorunlara çözüm bulmuş markalar. Moda dünyasındaki girişimcilerin mükemmel ürünü üretmek ve ulaştırmak dışında var olan problemlere ve fırsatlara da odaklanmaları oldukça önemli. Birkaç sene önce CFDA Fashion Incubator tarafından düzenlenen iş planı oluşturma yarışmasına katıldığım zamanı gayet net hatırlıyorum. Jüri üyelerinden birinin 10 sunum boyunca sakince ve sabırla yerinde oturmuş ve ardından her tasarımcıyı aynı şeyi yaptıkları için adeta azarlamıştı. Her tasarımcı yetenekli ve akıllıydı, ürünleri de oldukça güzeldi ancak hiçbiri ne endüstri ne de müşteriler için bir soruna çözüm oluşturabilecek yaratıcı bir iş modeli sunmuyordu. Stitch Fix, Trunk Club, Birch Box hatta Amazon bile perakende ve moda sektörü için var olan gerçek sorunlara çözüm getirmiş çok başarılı şirket örnekleri olarak gösterilebilir. Bu şirketlerin tamamı bulunurluk, uygunluk ve gereksinimlere uyarlama konularına bağlı müşteri sorunlarını çözebilecek ürünler ve iş modelleri geliştiriyorlar. Sosyal bir bakış açıları olan markalar çerçevenin dışında da çalışıyor. TOMS dünya çapındaki bir problemi belirledi ve müşterilere ürün alarak çözümün bir parçası olma olanağı sunan bir marka yarattı. Aslında burada çift taraflı bir çözüm söz konusu. Marka hem müşterilerinin ihtiyaç sahiplerine yardım etme isteğine hitap ediyor, hem de yaptıkları alışveriş hakkında iyi hissetmelerini sağlıyor. Bu yöntemin Everlane ve Warby Parker gibi şirketlerde de nasıl iyi işlediğini görebilirsiniz. Modanın da diğer sektörler gibi yeniliğe ihtiyaç duyduğu büyük bir sır değil. Geleceğin liderlerinin durumu net bir şekilde görebilmeleri için empati kurabilen bir yaklaşım benimsemeleri gerekli. Var olandan daha iyi olduklarına inanan ve piyasaya bu doğrultuda ürün süren yeni şirketler kurmak yerine dünyada ne gibi sorunlar olduğunu düşünmeye yönelmeleri şart. Bu yazı bir çeviridir. Orjinalini okumak için tıklayınız.


Modayı ve sanatı yazıyla ve kitaplarla buluşturan, sade yaşamayı ve tutkularından vazgeçmemeyi hayat felsefesi yapmış biri Begüm Başoğlu. İstanbul Üniversitesi İtalyan Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun olduktan sonra Milano Istituto Europeo di Design'da Moda Tarihi eğitimi alan Begüm çevirileriyle moda sektörüne kazandırdığı akademik yayınların dışında şimdilerde bir moda tarihi kitabı yazıyor. Modanın hayatımda bir yere sahip olacağını ilk lise yıllarımda hissetmiştim. Ancak hiçbir zaman tasarımcı olmak istemedim. Asıl amacım, modayı diğer tutkum olan yazıyla birleştirmek ve moda tarihi üzerine araştırma yapmaktı. Bu yüzden önce edebiyat okuyup, ardından da moda tarihi eğitimi aldım. Şu an bu alanda yaptığım işlerin temelini kitaplar, yazı ve moda tarihi oluşturuyor. Neye heyecan duyduğunu erken yaşlarda keşfetmiş şanslı insanlardan biri olduğumdan aldığım eğitimlerin hepsi bugün hala hayatımın orta yerinde duruyor. Yalnızca moda sektörü için değil tüm sektörler için eğitimin gerçekten fark yarattığına inanmakla birlikte, çalışarak tecrübe kazanmadan da pek bir anlam ifade etmediğini düşünüyorum. Ayrıca çalışarak neleri sevmediğinizi de daha kolay keşfedebilir ve yanlış yolda ilerlemekten kurtulabilirsiniz. Sportswear International dergisinin Milano'daki ofisinde staj yapmak için derginin genel yayın yönetmeni Klaus Hang'la irtibata geçmiştim. Kendisine bir aile dostumuz vasıtasıyla ulaştığımdan, bu imkanın torpil gibi gözükmemesi için daha fazla çalıştırıldığımı söyleyebilirim! Burada moda çekimlerinden makalelere birçok alanda tecrübe edindim ve beni her zaman yazı tarafının heyecanlandırdığından bir kez daha emin oldum. Birden fazla rolüm olduğu için sanırım önce onlardan bahsetmeliyim. Moda başta olmak üzere tüm yaratıcı endüstrilerde geniş bir koleksiyona sahip olan Vitali Hakko Kreatif Endüstriler Kütüphanesi'nin küratörlüğünü yapıyorum. Aynı zamanda Vakko Esmod'da moda tarihi dersleri veriyor, akademik moda yayınları çeviriyor ve blank-mag dergisinin editörlüğünü yapıyorum. Bir de şimdilerde bir moda tarihi kitabı üzerinde çalışıyorum. Yaptığım her işin ortak noktasında okuma ve öğrenmeye olan tutkum yatıyor. Vitali Hakko, başarının birilerine ulaşamıyorsa bir başarı olamayacağından bahsetmişti. Mümkün olduğu kadar bunu hatırlamaya çalışıyorum. Masallarla aram çok iyi olmadığı için öyle bir benzetme yapamayacağım ancak bu sektörün sizi heyecanlandıran tarafını bulduğunuzda gerçek anlamda mutlu edebildiğine inanıyorum. Kendi adıma, başımı yastığa koyduğumda birilerinin bu alanda daha fazla şey öğrenmesini, ilham alarak iyi bir şeyler yaratmasını sağladığımı bilmek, güzel bir his. Moda tarihini özetlemek için üç isim seçmem gerekse kadınları korseden kurtararak özgürleştiren Paul Poiret, modern ve sade bakış açısıyla hazır giyimde taşları yerinden oynatan Coco Chanel ve moda tarihine getirdiği birçok ilkle Yves Saint Laurent olurdu. Yaptığım işler daha bireysel olduğundan bir ekibim de yok. Ancak olsaydı merak ve iş disiplini en önemli iki kıstasım olurdu. Moda yayıncılığında özgün olamama sıkıntısı yaşadığımızı düşünüyorum. Bunun başlıca sebebi ise donanımlı moda yazarlarına sahip olmayışımız. Tabii burada bahsettiğim dergicilikten ziyade kitap dünyası. Brooklyn'deki bir sahaftan bulduğumuz Diana Vreeland yazışmaları çok değerli benim için. Bir de çok önemsediğim imzalı edisyonlar var. Peter Beard, Giambattista Valli, Stephen Jones ve Carine Roitfeld gibi birçok ismin kütüphaneyi ziyaret ettiklerinde kendi kitaplarını imzalamış olmaları kütüphane için güzel bir değer. Gittikçe daha bilinçli bir tüketici grubu söz konusu olduğu için sürdürülebilirlik alanındaki çalışmaların daha da değer kazanacağını düşünüyorum. Begüm Başoğlu'nun çevirisini yaptığı ve Literatür yayınlarından çıkan moda tasarımı serisine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. Vitali Hakko Kreatif Endüstriler kütüphanesi ile ilgili bilgi almak için resme tıklayın. Moda araştırmaları için bu kütüphane eşsiz bir değer sunuyor.


Alışverişçiler olarak eve geldiğimizde neden satın aldığımızı bilmediğimiz bir sürü ürünle başbaşa kalıyoruz. Ayrıca bunun modern bir sorun olduğunu düşünüyorsak yanılıyoruz çünkü katlı mağazaların ilk yılları olan 1940lı yıllarda dahi Amerikalı tüketiciler bu düşünmeden alışveriş sorunundan muzdariplerdi. Gittikçe daha fazla insan, tam olarak alışveriş mekanında, örneğin perakendecilerde, süpermarketlerde ve katlı mağazalarda satınalma kararını aldığını belirtmekteydi (duPont çalışmaları, 1945-1965). Bu davranışlara ve plansız ani satınalmalara akademik dilde dürtüsel satınalma deniyor. Bir Alışveriş Bağımlısının İtirafları filminde bu karakter her yönüyle canlandırılmıştı. Bir çok ünlü işletme okulundaki profesörler de buna ilgi duymuş olmalı ki dürtüsellik ve akılcı olmayan alışverişler bilimsel makalelerle de gösterilmiş durumda. - Alışverişe gittiğimde, daha önce niyetlenmediğim şeyler satın alırım. - Planlanmamış alışverişler yapan bir insanım. - Beni gerçekten ilgilendiren bir şey gördüğümde, sonuçlarını düşünmeden satın alırım. - Aniden bir şeyler satın almak eğlencelidir. - Alışveriş listemde olmayan şeyleri satın almaktan kaçınmam. Bir de beynimizi bırakmadığımız, düşündüğümüz ama tamamen yanlış düşündüğümüz kıyafet alışverişlerimiz var. Time dergisinde Hiçbir Zaman Giymediğimiz Kıyafetleri Satınalma Bilimi başlıklı güncel bir yazı yayınladı. Eğer neden böyle davranıyorum diye kafa yoruyorsanız 3 olası sebebi var. Gördüğümüz ayakkabı veya bluzun çok güzel bir özelliği kötü özelliklerini gölgelemiş olabilir . İkinci sebep ürüne ait kurduğumuz gerçekçi olmayan fantaziler . Giyilemeyecek kadar güzel bulduğunuz ürünler de bu kategoriye giriyor (saten kuş tüyü kaplı elbisem 5 yıldır yepyeni benimle). Ayrıca yazıda listelenen ve Türk toplumu için ne kadar geçerli olduğuna emin olmadığım bir sebep de alkol tesiri altında internet veya mağaza alışverişi yapmak. Bu 4 örnekten birini kafamızda kuruyorsak yapabileceğimiz en iyi seçim elimizdeki ürünü almamak, paramızı daha giyilebilir parçalara ayırmak olacaktır. Diğer öneriler kredi kartı limitini düşürmek veya hergün yanına almamak, ürün yerine deneyimler satın almak yönünde. Weun, S., Jones, M.A. ve Beatty, S.E. (1998) Development and validation of the impulse buying tendency scale. Psychological Reports, 82(3), 1123 33.


Sosyal ağlarımızda belki hemen hemen hepimizin arkadaşları ikiye ayrılıyordur. Bir tarafta bunun da çok boş vakti var dediğimiz, kahve yudumlayan, yogasını yapan, 15 günlük seyahate çıkıp evde kanaviçe işleyen rahat grup. Bir tarafta ise kahretsin Pazartesi!, work work work work, TGIF, mesai bitmek bilmiyordu, eve gidemiyordu paylaşımı yapan o çok meşgul insanlar. Aslında aradaki fark çok basit gibi gelebilir, biri çalışıyor diğeri ise evde. Aslında aradaki fark sadece algı ve kendini sunum farkı. Bunu ben değil, Harvard'dan Columbia'ya pazarlama profesörlerinin son çalışmaları öne sürüyor. Meşgul olmak aslında olumsuz bir durum ve zaman yetersizliği olarak tanımlansa da, aslında busyness ay çok meşgulüm ve hiçbirşeye zamanım yok hissiyatı ve algısı olarak tanımlanabilir. Yeni yayımlanan bir bilimsel çalışmada, insanlar bukoli veya sanalmarket gibi zamanı olmayan meşgul insanların alışveriş yaptığı hizmetlerin müşterilerini, en lüks ve pahalı market zincirlerinin müşterilerinden bile daha statü sahibi görüyor. Belki Macrocenter'da saatlerce gezecek paran var ama vaktin mi yok? Aynı şekilde bluetooth kablosuz kulaklık kullanan insanlar, eşdeğer fiyatta kablolu kulaklık kullanan insanlara göre daha yükesk statüde görülüyor. Ve bunun sebebi, kablosuz ve hands-free, demek ki elleri de başka işlerle meşgul, ne kadar yoğun ve havalı biri! algısı. Bu ürün veya hizmetleri kullanırken bir amacınız da hava atmaktı, hiç düşündünüz mü? Araştırma gösteriyor ki sürekli meşgulüm ve hiçbirşeye yetişemiyorum tavrındaki insanlar kendilerini çok ihtiyaç duyulan kişilermiş, çok uzmanlarmış ve heryer onları çağırıyor o yüzden meşgullermiş algısı yaratmak istiyorlar. Hatta makaledeki tam deyimiyle benim gibisinden o kadar az ve nadir var ki algısı. Çalışmanın devamı da bu meşgulüm havalıyım algısının bir Amerikan özelliği olduğunu doğrular nitelikte. Örneğin bu çalışmalar İtalyanlarla tekrarlandığında, boş vakti olduğu düşünülen kişi daha yüksek statüden algılanıyor. Zaten çalışmanın amacı da rahat edip hayattan keyif alabilecek zamanlar yaratabilmek değil mi? Belki de değil. Cevap ait olduğunuz kültüre göre değişiyor.


Moda Bloggerı ve influencer kelimelerini şu sıralar çok duyuyoruz. Moda endüstrisi artık sadece dergiler ve editörler tarafından yönetilmiyor. Günümüzde moda defilelerinin ön sıraları gazeteciler, stilistler, ünlüler ve daha birçok farklı meslekten kişi tarafından dolduruluyor. İnternet uçsuz bucaksız bir alan. Moda dünyasındaki rolleri kesin ve net çizgilerle ayıran ve her mesleğin neyi yapabileceği, neyi yapamayacağını söyleyen sınırlar artık kayboluyor. Daha önce de defalarca duyduğumuz gibi endüstrideki yeni mesleklerin çıkışı meslekler arası gerginlik oluşturdu. Fakat sürekli değişen bu dünyada, sektördeki tüm mesleklere yer var. Bir yerde de bazı meslekler ve kavramlar arası tam anlaşılmayan kafa karışıklıkları var. Blogger, influencer, editör en çok karıştırılanlardan. O zaman en basit anlatımıyla editör, influencer ve bloggerı şöyle özetleyebiliriz. Bir bloggerı tanımlamanın en kolay yolu websitesiyle ve yarattığı içerikle tanınan kişi demektir. Bu site Tommy Ton ve The Sartorialist örneklerindeki gibi sırf fotoğraf odaklı olabilir veya Style Bubble'daki Susannah Lau ve The Blonde Salad'daki Chiara Ferragni'nin yaptığı gibi hem içerik, hem fotoğraf odaklı da olabilir. Bloggerlar 10 yıl önce ilk çıkmaya başladıklarında moda endüstrisinin demokratikleşmesi için çok önemli bir adım attılar. Moda bloggerları özgün bir bakış açısına, zevke ve modayı hem yazılı hem de görsel olarak özgün bir şekilde sunmaya yatkın insanlardır. Bloggerların en başarılıları bloglarını reklam ve marka işbirlikleri konusunda ticarileştirmeyi başaranlardır. Bazı bloggerlar ünlerinden ötürü zaman içinde influencer kategorisine de geçmeyi başardılar, Chiara Ferragni isminin artık bir marka olması gibi. Gelecekte bloggerları neler bekliyor, işte burası çok net değil. Pernille Teisbaek gibi bazı isimler instagramın popülaritesi yüzünden blogların artık yeterli trafiği çekemediği gerekçesiyle bloglarını kapamaya başladı. yoktur. Geçmişte 'It-girl' olarak anılan influencerlar, moda haftalarına katılmaları ve davetlerde boy göstermeleri için çoğu zaman para alırlar çünkü markalar için onların o etkinlikte bulunmaları bir çeşit prestijdir. Günümüzde bir influencerın değeri tamamen sosyal medyada kaç takipçisi olduğu ve onu kimlerin takip ettiğiyle ilgili. Eğer bir influencerın takipçi kitlesi sadık, maddi imkanları iyi ve 25- 35 yaş arasındaysa, bu influencerın şanslı olduğunu gösteriyor. Markalar çoğu zaman influencerlara kıyafetlerini giymeleri için para verirler. Instagramda üzerlerinde bir markanın kıyafetiyle resim paylaşmak için bir influencer 10 bin TL ve 20 bin TL arası fiyat biçebilir . Milyon takipçisi olanlarda ise fiyat 150 bin TL'yi bile bulabiliyor. Sponsorlu gönderilerin yasal olarak #ad, #promo veya #spon olarak etiketlenmesi gerekiyor . Günümüzdeki başarılı influencerlar arasında Camille Charriere, Caroline Vreeland, Olivia Palermo ve Harley Viera Newton'ı gösterebiliriz. Aslında hem bloggerlar , hem de influencerlar, kendi isimlerini bir marka yapabilir. Markalaşma süreci çoğunlukla influencerın kendi moda/aksesuar koleksiyonunu oluşturmasıyla başlar. Editörleri tanımlamak daha kolay. Bir editörün görevi moda endüstrisine belirli bir dergi veya yayın kuruluşuna bağlı kalarak vizyon getirmektir. Çekimler için styling yapabilir veya trendler, endüstrideki gelişmeler, kısacası moda endüstrisiyle ilgili her konuda yazabilirler. Geçmişte, önemli editörler moda haftalarının ön sıralarında otururdu, bu onların pozisyonlarının önemine işaret eden bir detaydı. Fakat artık editörler yerlerini bloggerlar ve influencerlarla paylaşıyorlar. Moda editörleri belli bir kuruluşa bağlı çalışabilir veya freelance çalışıp birden farklı yayına katkıda bulunabilirler. Moda dünyasının en etkili moda editörleri yazısı için tıklayınız. Bu yazı bir çeviridir. Orjinali için tıklayınız.


Tüketiciler, beklentilerinin karşılanmasını isterler. Bir moda ürününde fonksiyonellik, estetik ve rahatlık ararken aynı zamanda onlara statü kazandırmasını beklerler. Firma sürekli yenilik yapmalı ve benzer tasarımların üretiminden kaçınmalı ki tüketici bu hızlı dünyada ilgisini kaybetmesin. En önemli tüketici davranış biçimi ise talebi fazla olan ürünü alma yarışına girmek. Firmalar, koleksiyonlarını düzenledikleri özel partiler ile zamanından önce satın alma gruplarıyla buluşturup bu yarışa zemin hazırlıyorlar. Düzenlenen özel organizasyonlar firmaların satışlarından büyük kar elde etmesini sağlıyor. Tüketici aynı zamanda firmaların yaptığı promosyonlara, markaların yaptığı iş birliklerine ve ünlü kişilerle ilişkilerine, tasarımcıların yaratıcılığına, markanın sosyal medya kullanımına ve bloggerların görüşlerine önem veriyor. Dijital pazarlama dünyasının yatırımlarını hızla arttırdığı sektör olan moda sektöründe sosyal medya 2010 yılından sonra tam anlamıyla kullanılmaya başlandı. Bloggerlık zaman içinde, özellikle günümüze yaklaştığımızda, insanların merak duyduğu bir yenilik olmaktan çıkarak markaların pazarlama stratejilerinden biri oldu. Küçük ya da büyük marka ayrımı yapmaksızın, bütün markaların bu stratejiyi kullandığı görülüyor. Markaların bloggerlarla çalışmaya başlamalarının nedenlerinden biri düşük maliyetli bir strateji olması ve kitlelere hitap etme konusunda daha etkin olması. Bu stratejilerin belirgin örneklerinden biri ise bloggerların markaların kendi defile ve tanıtımlarına davet edilmesi. Böylece markalar dergi,televizyon gibi kitle iletişim araçlarının yanı sıra internetin gücünü de kullanmış oluyorlar. Bloggerlar açısından incelemek gerekirse; markaya sunulan hizmet karşılığında bir ücret alınıyor elbet ve popülerlikleri arttıkça bloggerlar markaların dijital dünyadaki elçileri oluyor. Peki bloggerlar moda bloglarından para kazanıyor mu? Blogging gerçekten emek verilmesi gereken ve süreklilik isteyen bir iş. Araştırmalarım sonucunda blogların reklamlardan para kazandıklarını öğrendim. Bunu tahmin etmek zor değil tabii ki fakat öyle küçük paralardan bahsetmiyorum! İlk örnekten başlayalım; Google AdSense Reklamları bloggerların en basit şekilde para kazandığı yöntemlerden. Ziyaretçilerin reklamlara yaptığı her tıktan para kazanıyorlar. Bir başka örnek ise Bumads İçerikleri . Doğan Holding bünyesinde olan bu pazarlama ajansı, bloggerlarla iş birliği yapıyor ve karşılıklı para kazanıyorlar. Tekliflere göre de kazancınız değişiyor. Tek yapmanız gereken yazılarınızı çok kişinin okumasını sağlamak. Üçüncü örnek ise Banner Reklamları. Blogunuza yerleştirdiğiniz bannerlar sayesinde reklam alıp yine para kazanabilirsiniz. Advertorial İçerikler de var tabii. Tanıtım yazısı olarak bilinen bu içerikler backlink çalışması yapan SEO'lar ve sitelerini büyütmek isteyen kişiler tarafından tercih ediliyor. Blogunuzla uyumlu bir içerik yazısı size yüksek ücretler kazandırabilir. Affiliate Marketing ise satış ortaklığıdır. Uzun vadede çok para kazanmanızı sağlayan bir yöntemdir. Yaptığınız üye ya da satış başına komisyon aldığınız için ne kadar kazanmak istiyorsanız blogunuzu o kadar dikkat çekici hale getirmeniz gerekiyor. Makale Yazarlığı ise bütün gününü bilgisayar başında geçirip yazı yazmak isteyenlere göre. Kazancınız çok yüksek olmuyor ama içerikler yazarak diğer bloglara ya da şirketlere satma imkanınız oluyor. Gelelim Blog Mentörlüğü'ne. Blog yazmaya yeni başlayacak kişilere yol gösterici olup para kazanmanız da mümkün. Daha birçok yöntem olmakla birlikte şimdilik bu ilk yazıyı noktalıyorum. Bir sonraki yazımda markaların pazarlama stratejilerinden bir diğeri olan sosyal medya ağlarına değineceğim.


Sosyal medya özellikle de ünlüler ve bloggerlar reklam kokan bir konuyla karşı karşıya! #ad ve #sponsored hashtagleri henüz dikkatinizi çekmediyse de onları daha sık görmeye şimdiden alışın çünkü kullanım alanları giderek artacak. Moda ve lüks markaları için ünlüler ve bloggerların yeri çok başkadır özellikle de reklam söz konusu olduğunda. Doğru hedef kitleye ulaşma, doğal tanıtımlar yapma, gerçek bir deneyim sunma ve kazanç sağlama gibi faydalara baktığımızda markaya uygun bir blogger ile anlaşıp birlikte ürün tanıtımı yapmak her iki taraf için de oldukça karlı diyebiliriz. Özellikle markalar için bloggerların kendi üzerinde deneyimlediği ürünleri kendi hesaplarından paylaşmasındaki sıcaklık ve samimiyet, yabancı modellerle stüdyolarda yapılan çekimlere oranla hem daha fazla etkileşim sağlar hem de daha az maliyet ister. Tabii bu durumdan bloggerlar da oldukça memnundur ki bloggerlığı mesleğe dönüştürmede bu işbirliklerinden elde edilen gelirlerin oldukça önemli bir yere sahip olduğunu düşünebiliriz. Ancak bu samimi görünen ortam yavaş yavaş azalacağa benziyor. ABD Federal Ticaret Komisyonu, markaların ve bloggerların aldatıcı kampanyaları ile ilgili çeşitli önlemler almaya başladı. Bu önlemlerin ilki; yurt dışında yavaş yavaş kendini gösteren #ad ve #sponsored gibi hashtagler oldu. Özellikle yabancı bloggerlar ve markalar bu hashtagleri paylaştıkları tanıtım postlarına eklemeye başladı bile. Bu konuda Sephora ve Loreal gibi markaların bloggerlarla yaptığı işbirliklerinden#lorealsponsorship tarzı hastahglerini görmek mümkün. İlerleyen dönemlerde marka ile işbirliğinin daha net belirtilmesi gibi daha fazla önlemin hayata geçirilmesi planlanırken bu konuda araştırmaların süreceği söyleniyor. Sonuçları ise daha şimdiden tartışılmaya başlandı bile. Bloggerların kendi deneyimlerini sunmak yerine karşılığında para aldıkları ve bunu açık açık belirttikleri ürün ya da hizmetleri önermesi reklam kampanyaları gibi mecralardan alışık olunan bir durum olsa da kendi hesaplarından her deneyimi bu şekilde paylaşmaları durumu biraz değiştirebilir. Sektörle ilgisi olan birçok kişi bu tarz paylaşımlarda herhangi bir hashtag olmasa bile bunun bir işbirliği olduğunu sezinlese de bloggerların diğer takipçilerinin gerçek bir deneyim olduğunu düşünme, hemen gidip o ürünü kendi üzerinde deneyimleme ve son aşamada satın alma ihtimali oldukça fazla. Tabii bu önlemlerin sosyal medyada nasıl uygulanacağının da kanallara göre değişiklilik göstermesi kaçınılmaz. Özellikle snapchat gibi kanallarda bu iş giderek zorlaşacağa benziyor. Bir başka kaynak için buraya tıklayabilirsiniz.


Günümüzün alışveriş trendlerinden biri de ürünleri mağazalarda kurcalamak, denemek, ellemek ve eve gidip bilgisayar başında bir yenisini sipariş etmek. Kendimizi de aynı şeyleri yaptığımız halde sırf ellenmiş denenmiş ürünleri almak istemememiz sonucunda çoğu müşteri artık depodan evine paketiyle gelecek şekilde online sipariş veriyor. Pazarlarda ellemeden seç abla ekolünün de belirttiği gibi tüketiciler ironik olarak kendisi ürünleri ellemek ve mıncıklamak ama satın alırken kimsenin ellemediği ve mıncıklamadığı ürünleri almak istiyor. 2000 yılından başlayarak özellikle kozmetik markalarının bu talepler karşısında zor anlar yaşadığını biliyoruz. MAC yöneticileri double-dipping denen ellenmiş kullanılmış ürün satışıyla yıllardır mücadele ediyor. Hatta denenmiş veya iğrenilen bir ürün rafta veya torbada yeni bir ürüne değerse o kötü özelliklerini yeni ürüne de bulaştırıyor ve onun da değerini düşürüyor. İşin daha kötüsü ürün yepyeni ve tertemiz olsa dahi psikolojik olarak veya duyum olarak bize ürünün ellendiği söylenir veya düşündürülürse bir anda güzelim yepyeni üründen soğuyoruz. Peki herşey bu kadar çaresizse ürünleri sarıp sarmalayacak, mağazacılığı çöpe mi atacağız? Müşterilerin yanında zebani gibi dikilip rafları ve ürünleri tertemiz mi tutacağız? Bu soruna çözümü yine aynı yazarlar 2 yıl sonraki makalelerine veriyorlar. 2008 yılındaki makalede işin içine güzellik ve çekicilik giriyor. Deney sonuçlarına göre erkekler kendilerinden önce bir ürünü çekici bir kadın ellediyse veya denediyse o ürüne çok daha yüksek puan veriyorlar. Aynı şekilde kadınlar da örneğin bir kitabı çok yakışıklı bir erkek elinden bıraktıysa o ürüne daha da pozitif bir gözle bakıyor. Bu tamamen bilimsel bulgular aslında bir çok yeni fenomeni de açıklıyor. Örneğin ikinci el kıyafet alım-satımı üzerine olan Modacruz ve Dolap gibi uygulamalar için bu bulgular çok önem taşıyor. Normalde değerini inanılmaz kaybeden ve eskimiş bulunan eşyalar çok çekici kişiler tarafından satııyorsa belki orjinalinden bile pahalıya satılabilir. Bu nedenle de birçok site ve uygulamanın manken ve bloggerlar ile çalıştığı, onlara ürünleri sattırdığını görüyoruz. Ve bu bilimsel olarak da doğru bir strateji! Jennifer J. Argo, Darren W. Dahl and Andrea C. Morales. (2008) Positive Consumer Contagion: Responses to Attractive Others in a Retail Context. Journal of Marketing Research, Vol. 45, No. 6 pp. 690-701.


Yaklaşık 32 yıldır Ağustos'un son haftası başlayan ve çölde geçici bir tasarım ve alternatif topluluk şehri olarak yükseliyor Burning Man festivali... Bu festivalin kısa tarihi ve üzerine kurulduğu değerleri geçen sene bu tarihlerde yayınlanan modakariyeri yazısında da okuyabilirsiniz. Ancak festivalin gittikçe küresel bir ün yakalaması, Avrupa, Balkanlar hatta Ortadoğu ülkelerinde de konuşulur, bilinir ve özenilir olması son yıllarda çok arttı. Bunun bilinçli veya bilinçsiz en temel nedenlerinden biri de Victoria's Secret melekleri, bloggerlar, şarkıcılar, Paris Hilton, Şeyma Subaşı, Sara Sampaiao gibi sansasyonel isimlerin bu tarihlerde Burning Man'den yaptıkları devamlı paylaşımlar. Şüphesiz bu ara çoğu Türk gencinin hayalini de Burning Man'e bir gün arkadaşlarıyla katılabilmek ve bu deneyimi tatmak vardır. Bu sene Seda Sayan'ın oğlu Oğulcan'ın doğumgününü orada kutlamasıyla bu talep depreşmiş olabilir?! Ancak ben bu yazıda biraz alternatif, akademik ve sorgulayıcı bir bakış açısından bahsetmek istiyorum. Tüketici davranışı ve pazarlama alanındaki en saygın 5 bilimsel dergiden biri olan Journal of Consumer Research'te, daha 2002 yılında tam da bu konuda yayınlanan bir makaleden. Makalenin yazarı Robert Kozinets ile ODTÜ'de ve Amerika'da birkaç konferansta konuşma fırsatı buldum. Tüketiciler Pazardan / Piyasadan Gerçekten Kaçabilir mi? başlıklı bu akademik makale daha 15 yıl önce Burning Man ve tüketim toplumu üzerine kısaca şunları anlatıyor: Tüketim toplumuna bir gönderme ve alternatif olarak ünlenen Burning Man, takas, topluluk hayatı, yardımlaşma, yaratıcılık, tasarım ve çevre bilinci üzerine şekilleniyor, evet. Güzel. Amerika'da aslında ölü bir bölge olan, zorlu şartlara sahip bir çölün ortasında mücadele havasında geçiyor, evet. Ancak daha festivale adım attığında kapıda kredi kartı ile $110 bilet kesimiyle tüketimin kralını yapıyorsunuz. Şu anda bilet fiyatı $425 ve aracınız için de $80 bilet kesiliyor. Bu miktarlar kapitalist etkiyle suçlanan Disneyland'ların kombine biletlerinden bile daha fazla. Burning Man'de giderek tüketim kültürüne yenik düşmüş durumdaHerkesin birbirine merhaba, nasılsın diyerek selam verip kaynaştığı, yardımlaştığı bir topluluk ideali var Burning Man'e girildiğinde. Çevreyi temiz tutma ve kendini sınırsız ifade etme kurallarının yanısıra Burning Man değerlerinden en önemlisi Satış / Pazarlama Yapmama ve Markalardan Kaçınma. Sonuç olarak, her ne kadar Profesör Kozinets Burning Man'i Disneyleşen bir etkinlik olmakla suçlasa da, aslında bireyin tüketime tek başına değil toplulukça karşı koyabileceğine dair bir umut olduğunu da ekliyor. Bu bakış açısı ışığında 2017 yılına geldiğimizde, dönüp Burning Man etkinliğine tekrar bakarsak aslında köklerden ne kadar uzaklaşıldığını görüyoruz. Ekstrem, uçlarda ve radikal giyim, kendini ifade etme ilkesi aslında oraya giden ünlülerin üstlerindeki her parçanın bizim asla paramızın yetmeyeceği tasarımcıların elinden çıkması ile çürütülmüş oluyor. Zor şartlarda hayatta kalıp yardımlaşacaksınız ilkesi ise lüks karavanlar ve gösterişli kürklerin gölgesinde kaybolup gidiyor. Marka kullanmayacak, göstermeyeceksiniz ilkesinden bahsetmiyorum bile, hepimizin marka olduğu günümüz toplumunda. Alternatif tasarımların, mesaj kaygılı bazı sunumların, kapitalist tüketimi ve günlük hayatın rutinini inkar etmeyi, alternatif toplulukların, takas düzeni ve yardımlaşmanın önemini yad etmeyi bir derece anlayabiliyoruz. Birçok Amerikan çıkışlı etkinlik gibi Burning Man'in de çıkış amacını, tarihini ve katettiği yolu bilerek bu etkinliği takip edersek kendimize daha doğru çıkarımlar yapabiliriz. Burning Man yapısı itibarı ile tarif edilmesi son derece güç bir organizasyon. 70.000 kişilik katılım, 10.000'lerce karavan, 1000'lerce jeneratör, açık hava müzesi tadında irili ufaklı sanat eserleri, çalışma grupları, sergileri ile kalıplara sığdırılması olanaksız bir organizasyon. Kanımca festival demek bile hatalı, bir tedarik zinciri şahaseri, 1 hafta 10 günün ardından koca çölde her yerde içilmesine rağmen tek bir izmarite bile rastlayamacağınız eşsiz bir etkinlik. Katılımcı sayısını artması ile beraber elbette organizasyonun orijinal amaçlarına uygun olmayan hatta olduğundan farlı gösteren paylaşımlar yapılabiliyor. Kanımca ziyaret etmeden yorum yapılabilecek bir yer değil. Gidip görmekte ve herkese farklı şekilde kendini gösteren yeri içeriden keşfetmekte fayda var.


İrlandalı ve İskoçyalı toplulukların Kuzey Amerika'ya 19.yüzyılda getirdiği bir gelenek olan Cadılar Bayramı'nın son birkaç yıldır ülkemizde de popülerleşmesiyle, tarihteki değişimini inceledik. 1900'lerde kadınlar evlerinde kostüm olarak ezilmiş kağıtları tutkalla karıştırıp korkunç maskeler yapıyordu. Kostüm olarak da kat kat siyah kıyafetler ve paten giyiyorlardı. Cadı kılığına girmek de popüler tercihler arasındaydı. Bu yıllardaki en popüler kostüm, Walt Disney'in yaygınlaşan çizgi filmleriyle birlikte giyilen Minnie ve Mickey Mouse kostümüydü. İngiliz oyuncu Elsa Lanchester, Frankestein'ın gelinini oynadıktan sonra, Elsa'nın filmdeki görünümü de kadınlar arasında yine popüler bir kostüm tercihi oldu. 1940'larda kadınlar biraz daha cüretkar olmaya ve pin-up modelllere, kedi ya da leopar kostümlerine yönelmeye başladı. Orta sınıfın yükselmesiyle daha çok insan televizyon sahibi olmaya başladı ve bu da kostümler arasında favori televizyon karakterleri seçiminin artmasına sebep oldu. Bu karakterler arasında Zorro, Tarzan ve Jane, Superman gösterilebilir. 60'lar genel anlamıyla cinsel ve politik seçimler açısından sanat ve modada büyük değişimlerin dönemi olduğundan ;bu, Cadılar Bayramı kostüm seçeneklerine de yansıdı. İnsanlar kostümlerini ve maskelerini evde yapmak yerine mağazalardan almaya başladı. Julie Newmar'ın Batman serisinde Catwoman'ı oynaması bir çok kadına Kedi Kadın kılığına girmek için ilham verdi. Pop kültürünün yaygınlaşmasıyla Wonder Woman, Bionic Woman, Barbie ve Princess Leia, günümüzde de popülerliğini sürdüren dönemin en çok tercih edilen karakterleriydi. 1980'ler ekonomik açıdan refaha ulaşılmış ; rahat ve lüks yaşamın benimsendiği bir dönemdi. 1900'lerdeki maske geleneği popüler karakterlerin maskeleriyle devam etti. Tarihte tercih edilen popüler karakterler seri üretime girip mağazalarda yer aldı ve yeni bir akım olarak da insanlar favori pop şarkıcıları ve müzik gruplarının ikonik tarzlarını evde yaratmaya çalıştı. Spice Girls, Britney Spears, Jennifer Lopez en çok tercih edilen seçimlerdi. Tabi Cher'i de unutmamak lazım.. Günümüzde de zombi, cadı, Batman, Star Wars, Coco Chanel, Karl Lagerfeld, Kim Kardashian, Catwoman ülkemizde ve yurtdışında en çok tercih edilen karakterler arasında.


Coco Chanel Moda sadece elbiselerde bulunan birşey değildir. Moda gökyüzünde ve sokaktadır; fikirlerimiz, yaşam tarzımız ve etrafımızda olup bitenlerle ilgilidir. der. Bu, kendi ismini taşıyan moda evinin WWD sitesinde yapılan Moda sektöründe çalışmayı en çok istediğiniz şirket hangisidir? anketinde bugüne kadar en üst sırada yer almasının nedeni olabilir. Chanel'in bu sözü, insanların bu endüstri için sahip olduğu derin bir tutkuyu yansıtıyor bu tutku özellikle, orijinal olmanın yanı sıra kendilerinden daha büyük bir şeye ait olmayı arzulayan Y kuşağı için doğru sayılabilir. Şubat sonu Mart ayı başında yapılan bu anket iki farklı oylama ile gerçekleştirilmiş: biri WWD'nin 2.000 den fazla cevap toplayan sosyal medya hesapları üzerinden, diğeri ise 405 cevabın toplandığı, Amerika ve Avrupa'daki ileri gelen moda ve pazarlama okullarının öğrencilerine direk olarak gönderilen anket üzerinden. Verilen cevaplar arasında 200'den fazla şirket, marka ve tasarımcı ismi var. Biz aralarından ilk 25'i sıraladık. Ankete katılan okullar arasında, The Fashion Institute of Technology; Savannah College of Art and Design; LIM College; Pratt Institute; Fashion Institute of Design and Merchandising; University of Westminster; University of Creative Arts; University of Brighton; London College of Fashion, ve the Royal College of Art bulunmakta. Ankette katılımcıların aralarından istediklerini seçebilecekleri bir şirketler listesi var ancak arzu edenler listeye dahil olmayan isimleri de yazabiliyor. Twitter, Facebook ve LinkedIn gibi sosyal medya kanalları üzerinden yürütülen ankette ilk beş firma sırasıyla; Chanel, LVMH Moet Hennessy Louis Vuitton, Christian Dior SE, Alexander Wang ve Diane von Furstenberg. Altıncı sırada Marc Jacobs ve H&M tarafından izlenen Kate Spade var. Dokuzuncu ve onuncu isimler ise Burberry Group ve Prada SpA. Buna karşılık, öğrencilerin seçtiği ilk 10'da Christian Dior SE, H&M, Burberry Group ve Prada yerlerini Calvin Klein, Salvatore Ferragamo SpA, Michael Kors Holding Ltd ve Armani'ye bırakıyor. Chanel ve LVMH öğrenciler tarafından cevaplanan ankette de ilk iki sıradaki yerlerini koruyorlar. Hem birebir röportajlarda, hem de her iki farklı anket grubunda anahtar temalar ortaya çıkmış. Örneğin, bu şirketleri neden seçtiklerini açıklayan katılımcılar son derece duygusal ve tutkulu olmanın yanı sıra oldukça derin düşünülmüş cevaplar da vermişler. Bu cevaplar aynı zamanda büyük ölçüde inanç da içeriyor. Katılımcılar en çok arzuladıkları moda firmalarından bahsederken rüya gibi ikonik kelimelerinin yanı sıra harika gibi sıfatlar da kullanmış. Bu idealizm, seçim önceliğini sürdürülebilirliği olan, pozitif bir çalışma ortamı sağlayan ve çalışanlarına kariyerlerinde büyüme ve gelişme vaat eden şirketlere veren bir bakış açısı ile harmanlanmış. Katılımcılar aynı zamanda seçtikleri markaların miraslarına da saygı duymakta. Gabrielle Chanel benim ikonum ve onun işlerine bayılıyorum. Moda dünyasında yaptıkları yarattıkları ile dünyayı değiştirdi ve onun yarattığı marka için çalışmak rüya gibi olur. diyor bir katılımcı. Neden sorusuna verilen cevapların çoğu içgüdüsel. Katılımcılardan biri Ben de onun gibi bir feministim ve adımlarını takip ediyorum diyerek Chanel'i arzulananlar listesinin başına koyuyor. L'Oreal markasını liste başına yerleştiren bir başkası ise bu kararını Dünyadaki bir numaralı güzellik markası olarak, tüm dünyada kadınları güçlendirmek için çalışan global bir marka bünyesinde bulunmak çok isterim diyerek açıklıyor. Bir diğer katılımcı ise güçlü ve kendine güvenen kadını temsil ettiği için Diane von Furstenberg'i seçtiğini söylemiş. Kering'e gelince, anketi cevaplayanlardan biri şirketi; Yakın zamanda Kering bünyesindeki markalardan birinde stajyerlik yaptım. Şirketin çok dayanıklı ve sürdürülebilir olduğunu söyleyebilirim. Oldukça pozitif bir çalışma ortamı. diye tanımlamış. New York'daki LIM College'da okuyan ve ankete yüz yüze cevap veren öğrencilerin çoğu da online yorumlarda görülenler ile benzer duyguları paylaşıyor. Pazarlama ve mağazacılık bölümlerinde okuyan bu son sınıf öğrencileri, sektörlerinde büyümeleri için fırsatlar sunarken, çalışanlarının kariyerlerine yatırım yapacak ve destek olacak müdürler tarafından yönetilen işbirlikçi bir çalışma ortamı da sağlayan işler aradıklarını söylemişler. LIM'de görsel mağazacılık son sınıf öğrencisi olan Tatiana Patterson, okulun; büyük perakendecilerde ve tekstil firmalarında haftada 28 saat çalışan öğrencileri olan kooperatif programının parçası. Öğrencilerin neredeyse yarısı mezuniyetlerinden hemen sonra iş teklifleri alıyor. Patterson Lululemon Athletica'ya yerleştirilmiş ve deneyimini burası bir aile gibi diyerek tanımlıyor. Moda endüstrisinin aynı zamanda hem insan hem ürün topluluğu olması fikri Patterson'un sınıf arkadaşları tarafından da paylaşılıyor. Bu öğrenciler hikaye anlatmanın da ürünün tüketici ile buluşmasındaki süreçte kritik bir rol oynadığında hemfikir. Süreci, sadece tüketici için değil, dahil olan herkes için unutulmayacak deneyimler yaratmak olarak tanımlıyorlar. LIM öğrencileri her gün gitmek için can atacakları işler aradıklarını söylüyor. Sonuçta, aileleriyle geçirdiklerinden daha fazla zamanı iş yerlerinde geçiriyor olacaklar. İş yeriniz ve aldığınız maaş önemli, ama yaptığınız işi sevmek de istiyorsunuz diyor Staten Island'da mağazacılık okuyan Samantha Svorinich. Bu yazı bir tercümedir. WWD'de yayınlanan orjinali için tıklayın.


Londra'nın ünlü moda okulu Central St Martins moda sektörüne yön vermiş ve vermeye devam eden birçok önemli ismi yetiştiren okul olarak tanınır. BOF tarafından yapılan En İyi Moda Okulları 2016 araştırmasında en iyi lisans ve yüksel lisans programına sahip okul seçilen Central St Martins eğitim programlarını 9 farklı disiplin çerçevesinde tasarlamış. Sanat, seramik ve endüstriyel tasarım, kültür ve organizasyon, drama ve performans, moda, grafik tasarım, aksesuar ve tekstil gibi alanlarda eğitim alınabilecek okulda lisans, yüksek lisans, kısa kurslar ve uzaktan eğitim olmak üzere bir sürü seçenek mevcut. Ünlü mezunları arasında Zac Posen, Phoebe Philo, Stella McCartney, Christopher Kane, Riccardo Tisci, Mary Katrantzou, Hüseyin Çağlayan, John Galliano, Jonathan Saunders, Paul Smith, Riccardo Tisci, Sarah Burton, Bora Aksu, Harris Reed gibi sektöre damgasını vurmuş isimler var. Saint Martins'in yıl sonu defilesi birçok ünlü tasarımcının keşfedildiği yer olmuştur. Bu nedenle Saint Martins sektöre yakınlığı ile bilinen bir okuldur. Alexander McQueen de modelistlik dersi vermek için bu okula başvurduğunda yeteneğini keşfeden bir hoca sayesinde burslu olarak tasarım okumaya başlamış, 1992'de okuldan mezun olmuştu.


Biz Londra'da Victoria& Albert Müzesinde bulunan Balenciaga sergisinin etkisini üzerimizden daha atamamışken bu sefer de moda dünyası bir başka heyecan verici sergi haberi aldı. Bugün yani 5 Temmuz itibariyle Paris'te bulunan Musee des Arts Decoratifs'de gelmiş geçmiş en büyük Dior sergisi başlıyor. Christian Dior Designer of Dreams yani Christian Dior Rüyaların Tasarımcısı adı verilen serginin amacı Dior'un moda dünyasındaki 70. yılını unutulmaz bir şekilde kutlamak ve bu sektöre kattıklarının bir kere daha hatırlatmak. 1947 yılında kendi markasını kuran Dior, bugüne kadar moda tarihini ve endüstrisini New Look ile kökünden değiştiren bir marka. Gerçekten de bu tarz sergiler, toplumdaki modayla ilgili bir takım önyargıların kırılmasına da yardımcı oluyor. Dior hakkındaki bu en kapsamlı retrospektifte sadece tasarımları görmeyi beklemeyin. Çocukluğundan ölümüne kadar olan mektupları, resimleri ve bugüne kadar gün yüzüne çıkmamış pek çok hatıralarıyla Paris'e yolunuz düşerse mutlaka uğramanız gereken bir sergi olmuş. Bugün itibariyle açılışı verilen sergi, 7 Ocak 2018'e kadar açık kalacak. Moda Tarihi serimizdeki Christian Dior'u okumak için tıklayınız.


II. Dünya Savaş'ının ardından, dünya hala savaşın ekonomik etkileriyle cebelleşirken, savaş yıllarında uygulanan sıkı denetimler kalkmış olsa da, malzeme miktarlarında hala sıkıntı vardı. Tam bu dönemde bu kısıtlamalara kafa tutarcasına ortaya çıkan bir koleksiyon, metrelerce kumaş kullanan etekleri ile sorumsuzluk suçlamalarıyla karşılaşsa da, savaş dönemindeki az miktarda, düşük kalitede kumaştan üretilmiş mütevazı giysilerden bıkmış olan müşteriler ve moda dünyası, kendilerini büyülenmişçesine bu yeni estetiğe doğru çekilirken bulmuşlardı. Bu, henüz 1946'da kendi moda evini açmış olan Christian Dior'un, 1947 koleksiyonuydu. New Look olarak bilinen bu estetiğe bu lakabı, bu koleksiyona tasarımcısının değil, Harper's Bazaar editörü Carmel Snow'un taktığı söylenir. İçinde bulunulan dönemde, kısıtlı kumaşlarla üretilmiş katı kesimlere alışık gözlere değişik gelse de aslında uzun etekleri aşağıya doğru bollanan, ince belli, dar omuzlu bu kesim bir çok tarihi referansı içinde barındırıyordu. Son derece bol ve rahat duran etekler, aslında o kadar fazla kumaş kullanarak yapılmıştı ki, bir kişinin eline alıp kaldırması dahi çok zordu. Omuzlar dardı, ve ince belli siluetin yaratılması için giysilerin altına bir korse giyilmesi gerekiyordu. Bu açılardan bu yeni siluet, en çok 19. yüzyılın ortalarını anımsatıyordu. Bu estetik, bu noktaya kadar gittikçe kısalan etek boyları ve rahatlaşan kesimlerle karşılaştırıldığında bu kısıtlayıcı kesim, kadınların özgürlüğüne karşı bir saldırı olarak algılanarak, çok tepki toplamıştı. Bilhassa rahatlık ve sadeliğin moda dünyasındaki sembolü konumunda olan Coco Chanel'in New Look estetiğine etmediği laf kalmamıştı. Christian Dior, daha çocukken tasarımcı olacağı belli olan tasarımcılardan değildi. Hatta tasarım alanında çalışmaya 30 yaşına kadar başlamamıştı. Tabii yine de bu, büyüdüğü Belle Epoque döneminde annesinin giysilerine hayran olması klasiğinin, tasarımcının biyografisinden eksik kaldığı anlamına gelmiyor. Daha sonra Dior, çocukken parlak, detaylı, çiçekli veya cacaflı olan her şeyi sevdiğini, ancak en çok çiçeklere ve bitkilere düşkün olduğunu yazacaktı. Dior, 1905'te, Granville, Normandiya'da doğmuş, günümüzde Christian Dior Müzesi olarak işletilen bir evde büyümüştü. Dior Freres isimli başarılı bir gübre üreticisi olan babasının sayesinde, rahat bir burjuva yaşantısı içerisinde 10 yaşına dek yaşamış, sonra anne-babası ve Christian'ın ikinci en büyük olduğu 5 kardeşten oluşan aile, Paris'e taşınmıştı, ancak yazlarını Normandiya'da geçirmeye devam ediyorlardı. Oğlunun yaratıcı yönünden pek memnun olmayan babası, onu diplomat olması için Siyasal Bilimler okumaya göndermişti, ancak Christian bütün zamanını, aralarında Jean Cocteau, Max Jacob, Salvador Dali ve Christian Berard gibi ünlü isimlerin de olduğu sanatçı arkadaşları ile geçiriyordu. Özellikle ilüstratör Berard'la ileride birlikte çalışacaklar, Dior'un ilk koleksiyonunun başarısında büyük etkisi bulunacaktı. Okulu bıraktıktan sonra askere giden Dior, sonrasında Paris'e dönerek babasının yardımıyla kendi galerisini açmıştı, Picasso'ya kadar dönemin ünlü isimlerinin yer aldığı bir galeri. Üç yıl sonra Dior ailesinin peşi ardına gelen aksiliklerle önce annesini ve ağabeyini kaybetmiş, bunun akabinde Büyük Buhran esnasında babasının gübre işletmesinin iflasıyla galerisini de kapatmak zorunda kalmıştı. Buradan sonra Christian için her şey tepe taklak olmuştu: apartman dairesini de kaybeden Dior, beş parasız kalmış, bir arkadaşının evinde yerde uyumaya başlamış, bu sağlıksız yaşam tarzının da etkisiyle tüberküloza yakalanmış, bunun etkisinden kurtulması ise bir sene kadar sürmüştü. Lelang'ın atölyesinde bir pozisyon takip etti. II. Dünya Savaşı'yla birlikte tekrar askere çağırılan Christian, 1942'de Paris'e dönerek couture alanında çalışmaya devam etti. O esnada, Fransa'nın Pamuk Kralı olarak tanınan iş adamı Marcel Boussac'ın fabrikaları savaşın etkisiyle boş durmaktaydı ve işleri canlandırmak için bir moda evi satın almak niyetindelerdi. O sıralarda gözden düşmüş olan Philippe ve Gaston isimli moda evini alarak, onu hayata döndürme görevini Dior'a vermeyi teklif etti ama Dior, ölü bir moda evini diriltmekle ilgilenmiyordu. Ancak, seve seve kendi adını taşıyan bir moda evi açardı. Boussac kabul etti, ve Dior, 41 yaşında kendi moda evinin başına geçti. Böylece Christian Dior'un modanın siluetlerine yön vereceği bir dönem başlamıştı. Christian Dior'un, yarattığı siluetleri şekillerine göre adlandırma alışkanlığı vardı. Dünyanın New Look olarak tanıdığı silueti kendisi, kıyafetin kesiminin çizdiği şekle referansla, Figure 8 (8 Şekli) olarak adlandırmıştı: göğüsler belirgin, bel incecik, kalça ise kumaş zengini eteklerle dolgunlaştırılmıştı. Bu başarısını takiben 1948'de asimetriyle oynayan Zig-Zag Line'ı, 1950'de Vertical silueti, 1953'te yuvarlak ve net hatlarıyla ilhamını laleden alan Tulip kesimini piyasaya sürmüştü. Bunları, vücuda oturan keskin hatlarıyla H harfine benzeyen H Line, göğüslerden aşağıya doğru açılan A Line, omuz dekoltesini vurgulayan Y Line siluetleri takip etmişti (1954-55). Christian Dior'un, Dior markasıyla hala varlığını sürdüren mirası, modern moda dünyasında lüksü tekrar tanımlaması olmuştu. Fakat moda dünyasına bıraktığı tek miras tasarım estetiği değil, aynı zamanda bir iş alanı olarak modaya yaklaşımı da olmuştu. Dior, savaş sonrasında dönüşmekte olan moda sektörünün ip uçlarını yakalamış, pazarlamanın önemini tam olarak kavrayan ilk tasarımcı olmuş, New York ve Londra'ya mağazalar açarak, günümüzde hala birçok markanın izinden yürüdüğü bir örnek haline gelmişti. Öyle ki Dior ismi, halen ilk koleksiyonunun yarattığı lüks hissiyle özdeştir. Yazının tüm hakları yazara ve modakariyeri.com'a aittir. Kopyalanması ve izinsiz kullanılması yasaktır.


Moda dünyası beklenmedik ve üzücü bir haberle yankılanıyor, Paris'in ünlü concept mağazası Colette 20 Aralık'ta kapanıyor. Daha bu sabah instagramlarında Her güzel şeyin bir sonu var başlığıyla kapanacaklarını duyuran mağaza aslında sadece Paris perakendesi için değil, bütün moda dünyası için önem taşıyordu. 1997 yılında Colette Roussaux tarafından kurulduğundan beri Colette'in Rue Honore'deki yeri moda severlerin, editörlerin, stil danışmanlarının uğrak yeriydi. Mağazanın ünlü müşterileri arasında Karl Lagerfeld bile var. Hatta Karl bir röportajında Colette için Paris'teyken gittiğim tek mağaza çünkü başka hiçbir yerde bulamayacağınız ürünlere sahip demişti. Colette sadece lüks bir alışveriş lokasyonu olmaktan öte en sıradışı kapsül koleksiyonları bulabileceğiniz, cafesinde oturabileceğiniz ve her türlü özgün tasarım öğelerini satın alabileceğiniz bir mağaza. Hatta Forbes dergisi tarafından dünyanın en trendy mağazası ünvanını bile almış. Colette gibi moda dünyasında bir imza haline gelmiş bir mağazanın kapanıyor oluşu tüm dünyada perakende sektöründeki güçlü değişimin en göze çarpan örneği oldu belki de. Şu sıralar perakende dünyasından çekilen birçok mağazanın uyguladığı bir strateji olan mağazayı kapatıp online olarak devam etme durumunun Colette'te de yapılması planlanıyor. İşin en ironik yanı ise daha geçen hafta duyurulan H&M ve Colette kapsül koleksiyonunun haberi ile tüm gözler Colette'e çevirmişken bu kapanma haberinin ertesi hafta apar topar gelmesi oldu. Bu kötü haberin tek iyi tarafına gelirsek de Colette 20 aralık'a kadar aynı düzende işlemeye ve yeni ürünler yükleyip yine aynı müşteri deneyimini yaşatmaya devam edecek. Yani Dior sergisi için yolunuz Paris'e düşmüşse son bir kere daha Colette'e girip içerideki parçaların tadına varabilirsiniz.


Cristobal Balenciaga, 1895'te İspanya'nın Basque bölgesinde Getaria isimli bir balıkçı köyünde dünyaya geldi. Babasının ölümünden sonra annesi, üç çocuğunun bakımını terzilik yaparak sağlamıştı. Rivayete göre büyümüş de küçülmüş izlenimi veren bir çocuk olan Cristobal, annesinin işine büyük hayranlık duyuyor ve yanından ayrılmıyordu. I. Dünya Savaşı'ndan önce kıyı kasabası San Sebastian'da açtığı ilk mağazasının başarısını, Madrid ve Barselona'da şubeler takip etmişti. Bu mağazalara verdiği isim, Eisa, annesinin kızlık soyadı olan Eisaguirre'nin kısaltılmış haliydi. İspanya'da kendine sağlam bir ün ve sadık bir müşteri kitlesi edinmişti, kraliyet ailesi ve İspanyol aristokratlarının favorisiydi; ancak iç savaş, onu, çalışmalarını Paris'e taşımak durumunda bıraktı. 1937'nin ağustosunda Paris'te açtığı butiğinin başarıyı yakalaması hiç uzun sürmedi. Balenciaga'nın moda dünyasının zirvesine tam anlamıyla erişmesi, II. Dünya Savaşı sonrasında olacaktı. 1950'li yıllarda Christian Dior'un New Look'u, feminenliğin zirvesinde büyük bir popülerliğe ulaşıp, bir yandan da geçmişe yönelik referanslarıyla moda tarihini geriye döndürmekle suçlanırken; buna tamamen zıt düşen bir anlayışla Balenciaga tasarımları döneminde en modern tasarımlar olarak ünlenmişti. Gerçekten de büyük bir inşa yeteneğiyle bedeni tekrar tasarlayan tasarımları; moda tarihinde o noktaya kadar gördüğümüz hiçbir şeye benzemiyordu. Moda tasarımında kendi çapında bir devrim sayılabilecek tasarımı; 1952'de ürettiği ön tarafı vücuda oturan, arkadan ise alabildiğine bol olan kesimlerdi. Bu kesim, 1960'lara kadar birçok tasarımcıya ilham olacak bir yeniliğin ilk ipucu niteliğindeydi. Cristobal Balenciaga tasarımının tek bir kelimede özetini yapmamız gerekirse buna mükemmelliyetçilik derdik. Kumaş seçiminden renge, kesime, son dokunuşlara kadar her şey mükemmel bir şekilde bir araya gelmeliydi; ve kariyeri boyunca bu böyle oldu: atölyesinden çıkan her şey, tamamen bir kusursuzluk hissiyatı taşıyordu. Eğer tereddüt ettiği zamanlar olduysa dahi bunları, belki atölyesinde kendisiyle en yakın çalışanlar haricinde kimseye çaktırmamıştı, gerçi o kadar az kişinin kendisine şahsen yaklaşmasına izin veriyordu ki bu da pek şaşılası bir durum değil. Moda tarihine ismini yazdıran çoğu tasarımcının aksine Balenciaga, özel hayatını göz önünde tutmuyordu, soğuk ve mesafeli bir kişilik olarak nam salmıştı. Ancak bu tutumu; Windsor düşesi, yazar ve tasarımcı Pauline de Rothschild, ve sosyetik Gloria Guinness ve gibi ünlü müşterileri olmasını engellememişti; tasarımlarında öyle bir drama vardı ki, ilgiyi üstünde toplamak için hayatındaki dramayı sergilemesine gerek kalmıyordu. Müşterileriyle birebir ilgilenmek zorunda kalmamak için elinden geleni ardına koymuyordu, moda çevrelerinde bir-iki kişi dışında kimseyle bir yakınlığı yoktu. Basına gelince, adeta savaş açmıştı. 1957'de verdiği bir kararla tasarımlarını diğer herkes gibi mağazalara yollamadan bir ay önce halka tanıtmak yerine, bir gün önce gerçekleştirmeye karar vermişti. Basını tasarımlarından uzak tutarken amacı; kopyalanmalarının önüne geçmekti. Baskı tarihleri alt üst olan basın durumdan oldukça rahatsız olsa da, Balenciaga ve aynı zamanda aynı uygulamaya geçmiş olan Givenchy direndi. İki tasarımcı da ancak bu karardan 10 yıl sonra, 1967'de bu tutumlarından vazgeçecek ve alışılagelmiş defile takvimine dönecekti. Cristobal Balenciaga'nın bu basın düşmanlığının tek bir istisnası olduğu söylenir; Amerikan Harper's Bazaar dergisinin editörü Carmel Snow. Yılda iki kez defilelere iştirak etmek üzere Paris'e gelen Snow'u, Balenciaga bir arkadaş olarak karşılıyordu. Hatta Snow'un kendi döneminin en önemli takım elbisesi ilan ettiği tayyörü onun için yaptığı iddia edilir; daha sonra bir klasik haline gelen takım, boyundan uzakta başlayan bir yakasıyla hafifçe vücuda oturan bir ceket ve ya düz, ya da iki ila dört panelli sade bir etekten oluşuyordu. Tasarımcının çıkış noktası her zaman kumaş olmuştu, çizim kullanmadan gerçekleştirdiği çalışma süreci kumaşla başlıyordu, tasarım yaparken amacı da adeta o kumaşa gereken saygıyı göstermekti. Cristobal Balenciaga'nın her defilesinde, mutlaka baştan aşağı kendisinin elinden çıkmış bir tasarım olur, ancak bunun hangisi olduğu detayı hiçbir zaman açıklanmazdı. Balenciaga tasarımı Paris'e adım attığı ilk andan itibaren İspanyol sanatına ve dinine düşkün olan tasarımcının kilise fresklerini andıran tasarımlarıyla farkını ortaya koymuştu. Balenciaga'nın incecik mankenlerdense farklı vücut tiplerine sahip kadınlarla çalışmayı yeğlediği biliniyordu. Tasarımıyla ilüzyon yaratma konusunda ustaydı; ustaca hesaplanmış kesimlerle vücudun şekliyle oynuyor, bedene gösterdiği saygıyla onu kendi estetik anlayışının mükemmeliyet seviyesine yükseltiyordu. Reglan kol kesimini tercih ediyordu; yukarıda bol başlayan kollar rahat hareket etmeyi sağlıyor, incelerek bileğin tam üzerinde biten kesim ince bileklerin zerafetini ortaya çıkarıyordu. Bel çizgisini doğal yerinin azıcık üzerinde tutarak kadını olduğundan uzun gösteriyordu. İpek astarlı elbiseleri büyük bir rahatlıkla giyiliyordu. Çoğu tasarımı minik, ama lüks hissini katlayan bir detayla tamamlanmıştı; ufacık, ipek kaplı düğmeler. Kış koleksiyonlarında lacivert, gri ve siyah renklerinde düz veya kareli desenlerde yün ve tüvit kumaşlar tercih ediyor; yazları ise mavi, bej ve turuncu tonlarında ketenler hakimdi. Gece kıyafetlerinde ise ya düz renklerde ağır ipekli kumaşlar; ya da baş döndürücü işlemelerle kaplanmış tasarımlar tercih ediyordu. Bu işlemelerin çoğu, Paris'in ünlü işlemecisi Lesage'a yaptırılıyordu. Özel günler için tasarlanan elbiselerde sık sık düz ipekler üzerine beyaz veya siyah danteller tercih ediyordu. Hazır giyimin hakimiyetiyle haute couture'ün sonunun geldiğini hisseden Cristobal Balenciaga, 1968'de 73 yaşındayken ünlü Paris modaevinin kapılarını kapadı. Kendisi de 1972'de aramızdan ayrıldı. Adeta masal prensesleri gibi uzun bir uykuya yatan kendi ismini taşıyan modaevi ise; hayatının ikinci başlangıcını, 1986'da Jacques Bogart AŞ tarafından satın alınmasıyla yaşadı. Yazının tüm hakları yazara ve modakariyeri.com'a aittir. Kopyalanması ve izinsiz kullanılması yasaktır.


Schiaparelli Paris Moda haftası kapsamında, İlkbahar Yaz 2023 koleksiyonunu atölyesine komşu olan Hotel D'Evreux' de düzenlediği özel bir sunumla izleyici karşısına çıkardı. 2019 yılından beri Schiaparelli moda evinin kreatif direktörlüğünü üstlenen Amerikalı moda tasarımcısı Daniel Roseberry koleksiyonu; Bu koleksiyonun özü bir sohbet ortamı yaratmak. Giyeni gündelik kavramını sorgulamaya teşvik eden bir koleksiyon. Bunlar herkese ilham verebilecek parçalar, fakat günün sonunda sadece onu giyen kişiler içinler, başkaları için değil. Bu giysiler hazır giyimin ne olduğunu ilk kez keşfettiğiniz izlenimi veriyor. Bu kıyafetler adım adım kadının gizemini inşaa ediyorlar. diyerek tanıttı. Koleksiyonda yer alan pantolonlar, elbiseler ceketler Roseberry'in çok kullandığı ve kısa sürede ikonikleşen büyük, ağır altın aksesuarlarla yeni bir seviyeye taşınıyor. Daniel Roseberry Schiaparelli moda evinde çalışma şeklini şu şekilde anlatıyor: Yarın bir Lobster Dress yapacak olursak, şu an bunu yapmak için yaratıcı bir yetkiye sahibiz. Oysa başlangıçta benim kendi sesimi çıkarmam gerekiyordu. Roseberry tam olarak da bunu yapıyor. Kendi tasarım anlayışını Schiaparelli arşivleriyle destekleyerek markanın dilini izleyiciyi her defasında daha da çok heyecanlandırarak 21. Yüzyıla taşıyor. Roseberry'nin hazır giyim koleksiyonuna bakış açısı kendi deyimiyle izleyiciye hazır giyim ve beraber anıldığı gündelik kavramını sorgulamaya itiyor. Tasarımlarında gündelik diyebileceğimiz parçaların nasıl ilginç hale getirilebileceğini gözler önüne seriyor. Aslına bakılırsa Elsa Schiaparelli de kendi zamanında bunun çok benzerini yapmıştı. Henüz tasarımcılar hazır giyim veya couture koleksiyonları hazırlamazken, Schiap, ismi Schiaparelli Pour le Sport olan ilk dükkanınında triko koleksiyonuyla beraber mayo, plaj giyimi ve aksesuarlara da yer vermişti. Ona ün kazandıran ilk tasarımlarında trompe l'oeil kazakları gibi Pour le Sport koleksiyonuyla da gündelik ve couture arasındaki sınırları bulanıklaştırmaya başlamıştır. Roseberry de Bahar Yaz 2023 koleksiyonu için kot etek ve ceketten oluşan bir takıma yer verdi. Bu denim ceketin arkasında bulunan güneş Elsa Schiaparelli'nin tasarımı olan 'Phoebus' Cape'in arkasında bulunan desenle aynı. Roseberry aynı zamanda İtalya seyahati sırasında plajda gördüğü bir kadının üzerine yapışan kumlardan etkilenir ve bu takımın eteğinin arkasına sanki kumlarda oturulmuş izlenimi veren altın işlemeler ekler. Daniel Roseberry Elsa Schiaparelli'nin tasarımlarına referans vererek kendi tasarım gücünü Schiaparelli dünyasına başarılı bir şekilde entegre ediyor. Bu durum Roseberry'in adının bu kadar kısa bir zamanda Schiaparelli'yle bir anılmasının en büyük sebeplerinden.


Kulağa çok tuhaf geliyor değil mi? Öyle bir çağda yaşıyoruz ki, dün kulağımıza tuhaf gelen şeyler, yarınımızın alışkanlıklarını oluşturuyor. ''Coded Couture'' adı verilen veri tabanlı elbise teknolojisi, H&M Group'un sahibi olduğu dijital moda evi Ivyrevel ile Google'ın fikir birliğinden doğmuş. Giyilebilir teknoloji terimini bir adım yukarıya taşıyan bu elbisenin adı ise 'Data_Dress' olarak belirlenmiş. ''Data_Dress''in tasarımı için, kullanıcıların Android telefonlarına yükleyecekleri bir uygulamadan alınan veriler kullanılacak. Bu veriler kullanıcının ne kadar sık hareket ettiği, hangi etkinliklere gittiği, ne tür hava şartlarına maruz kaldığı gibi bilgileri içerecek. Daha sonrasında ise elbiseler kişinin yaşam tarzı, alışkanlıkları ve davranışları göz önünde bulundurularak tasarlanacak. Kişiye özel elbise tasarlayan bu teknolojinin verileri ise Google'ın Snapshot API servisi kullanılarak toplanacak. İlk olarak New York Moda Haftası'nda tanıtılan bu teknoloji şu an için kapalı beta aşamasında bulunuyor. Hizmetin bu yıl içinde potansiyel müşterilerine sunulması ve fiyatının 99 Dolar olması bekleniyor. ''Giyilebilir teknoloji'' dünyasına farklı bir heyecan getiren bu hizmet, ilerleyen günlerde moda odaklı tüketiciler ile teknoloji odaklı kişileri bir araya getirerek ''yeni geleceği'' inşa edeceğe benziyor. Günümüzde ''zaman ve maliyet optimizasyonu'' kavramlarının büyük önem taşıdığını düşünürsek, bu hizmetin''Haute Couture'' için gereken zaman ve para eforunu azaltacağını rahatlıkla söyleyebiliriz.


Rehberleri deneysellik ve özgürlük. Oyunu kuralına göre oynamayı reddederek, genel kalıpların dışına çıkan özgün markalar, sokak modasını etkileri altına aldılar.. Genel kalıpların dışında, deneysel ve özgün kesimleriyle bu dört marka lüksü sokaklar için yeniden tanımladı. Business Of Fashion'ın da BOF 500 listesinde yer alan marka kurucuları, farklı alanlardan gelmiş olsalar da, sınırsız deneme özgürlüğünde buluşarak bambaşka çizgiler yaratmayı başardılar. Gelin sokak modasının bu deneysel markalarına yakından bakalım. Off-White kurucusu Virgil Abloh, endüstri mühendisi olmasının ona verdiği inovatif ruhu tasarımlarında da kullanmaktan çekinmiyor. Sadece giyim değil, aksesuar ve mobilya alanlarında da farklı tasarımları olan Abloh, 2015 yılında LVHM yarışmasında finale kalarak dikkatleri üzerine çekti. Yaptığı çeşitli iş birlikleriyle de daha popüler bir isim haline geldi. Sokak modasının trend belirleyicilerinden sayılan Kendall Jenner, Bella Hadid ve Hailey Baldwin gibi isimler tarafından da sıklıkla tercih ediliyor. Aynı zamanda Louis Vuitton Erkek Koleksiyonlarının Kreatif Direktörü olan Abloh, Off-white için yarattığı kimlikle modayı şekillendirmeye devam ediyor. Monse kurucuları Laura Kim ve Fernando Garcia 18 yıl Oscar De La Renta'da beraber çalıştılar. Burada edindikleri deneyimi de kullanarak, modern ve feminen kadını yeniden yorumlamak istediler. Bu istek 2015 yılında Monse'yi ortaya çıkardı. Carolina Herrera için de çalışan ekip, 2016 CFDA ödüllerinde gelişmekte olan tasarımcılar ödülünü kazandılar. Yeniden yapılandırılmış parçalar ile dinamiğini oluşturan Monse, çarpıcı parçaları ile bizi alıştığımız kalıplardan vazgeçirecek gibi duruyor. Pre-Fall koleksiyonu için Monse New York'lu altı hayvan hakları kuruluşu ile çalıştı ve hayvan sahiplenmeye dikkat çekmek için ev arayan sahipsiz köpekleri kampanyasında kullandı. Ambush ise sokak modasına bir Asya esintisi getirdi. Eşi ünlü rap sanatçısı Verbal için tasarımlar yaparak yolculuğuna başlayan Yoon Ahn, grafik tasarım bilgilerini aksesuar tasarlarken sıklıkla kullanıyor.80'ler ve 90'lar kaykay kültürünün manifestosu olduğunu da söylüyor. Farklı materyaller kullanmayı seven Yoon'un Dior Homme mücevher ekibinin başına geçmesi de tesadüf olamazdı. Ambush markası, Nike ile yaptığı son iş birliği ile de adından sıklıkla söz ettirecek gibi duruyor. Y/Project ise farklı kesimleri ile stil kodlarını korkusuzca yazıyor. Kurucusu Glenn Martens Güzel Sanatlarda okumuş olmanın onda uyandırdığı naiflik ve cesaret duygularını markasına uyarlamış. Tül ve denim vazgeçilmez materyalleri. Bedenlere takılı kalmayı sevmeyen Martens, kendine özgü kalıplarıyla çalışmayı seviyor. Ugg bot markasıyla yaptığı son işbirliği, onun da ne kadar deneysel biri olduğunu kanıtlar nitelikte.


Denim, yaşayan bir kumaş olma özelliği ile moda alanında çok farklı yeri olan bir materyal. Sezonsuz ve zamansız olması onu trendlerden öte bir değerde tutmakta. Giorgio Armani'nin, Denim modada demokrasiyi temsil eder deyişi bir tesadüf değil. Türkiye, denim kumaş ve konfeksiyon üretim ve ihracatı açısından global olarak önemli bir yere sahip. Sadece hacim açısından değil, inovasyon açısından da sektörün önde gelen markalarının tedarik zincirlerinin önemli bir halkası.Bu bilinç ile, denim endüstrisindeki güncel değişimlere ve sürdürülebilir denim alanındaki yeniliklerden bahsetmek istedik. Denim uzun ömürlü bir moda parçası olmasına rağmen, malesef günümüz tüketim gerçeklerine yenik düşmekte. Son yıllarda global denim sektöründe, hem tüketim hem de üretim açısından talep fazlası söz konusu. Moda kurallarını ve alışkanlıklarını değiştiren Inditex, H&M, Topshop, Uniqlo gibi hazır giyim markaları, denim alanında da büyük etki yaratmış durumda. Marka segmentasyonunu tümüyle değiştirerek hızlı tüketim, moda sahnesine denimi de getirmiş durumda. 5 sene önce trendleri belirleyen denim markaları ise son dönemde satış kayıpları ve gelecek endişeleri yaşıyorlar. Hatta denim tarihçesinde önemli yeri olan bazı markaların moda sahnesinden yok oluşunu da üzülerek takip etmekteyiz. Bu durumdan en çok etkilenen, denim sektörünü özel kılan İtalyan marka ve üreticiler ise ticari baskılara yenik düşerek, genel ortama ve hıza ayak uydurma çabasındalar. Tüm bu perakende gerçekleri ve hızlı moda akımları, beraberinde kalite ve maliyet düşürme zorunlulukları ve üretimin haritada yer değiştirmesi ihtiyaçlarını da beraberinde getiriyor. Kopenhag'da mayıs ayında yapılan sürdürülebilir moda zirvesinde çok çarpıcı bazı rakamlar paylaşıldı. Nüfus artışı ve tüketim bu hızla devam eder ise, 2030 yılına kadar toplam giyim tüketimi 63% oranında artış gösterecek ve; 62 milyon tondan 102 milyon tona çıkacak. Mevcut duruma bakacak olursak, dünyadaki toplam atık alanlarının 5%'ini tekstil ürünlerinin oluşturduğu biliniyor. Bu rakamlar hem ihtiyaç fazlası üretimin hem de tüketim çılgınlığının alarm seviyesinde olduğuna işaret ediyor. Bu ayrıca uzun zamandır tartışılan yeni iş modellerinin devreye alınması ve yaygınlaşmasının ne kadar aciliyet kazandığının da göstergesi. Alışılagelmiş doğrusal iş modelinin yerine, yeniden kullanmaya odaklanan döngüsel iş modeli, atıkların da sürece dahil edilerek yeni ürünler kazanılmasına ve bu döngünün devamlılığı esasına dayanıyor. Tüm bu iş modellerinin ötesinde, sorunun ana kaynağının ihtiyaç fazlası üretim ve tüketim eğiliminde yattığı, Greenpeace'in mayıs 2017'de paylaşılan raporunda en çok öne çıkan tesbitti. Büyük perakande grupların satış fazlası stokları imha yolları ile ilgili duyulan haberler de bunu teyit ediyor. Özellikle söz konusu denim üretimi olduğunda, indigo boyama tekniği çevreye en çok zarar veren materyal. Bir denim pantolonun üretiminde, yaklaşık 3000 litre su ve 2 kg kimyasal kullanılmakta. Ayrıca ana hammadde pamuk uretimindeki unsurlar da eklendiğinde, alternatif üretim ve elyaf teknolojileri üzerinde düşünmek kaçınılmaz oluyor. Tüm dünyada tarımda kullanılan zararlı gübrelerin 6%'sının pamuk üretiminden kaynaklandığı biliniyor. Pamuk üretimi ve kullanımına dair aktif çaba içinde olan ve yeni bir tanım yaratmış olan bir girişim var: İyi Pamuk Uygulamaları Derneği. İyi pamuk uygulamaları derneği , BCI üreticiden perakendeye birçok grubun ortak hareket ederek, pamuk üretiminin olumsuz çevresel ve sosyal etkilerini azaltmayı ve sektörün geleceğini güvenli hale getirmeyi amaçlayan, uluslararası bir kuruluş. Ana hedef; 2020 'ye kadar toplam pamuk üretiminin 30%'unu iyi pamuk standartlarına ulaştırmak olarak belirlenmiş, ve bu hedefe yönelik çalışmalar global markalarda yayılarak devam ediyor. Pamukla ilgili bu çabalar devam ederken, bazı marka ve üreticiler ise, pamuksuz denim kumaş üretimine yönelik teknolojiler üzerinde çalışmakta. Mesela İsviçreli marka Freitag'ın İtalyan kumaş üreticisi ile beraber çalışarak yarattığı pamuksuz denim F-abric koleksiyonunda, kumaşlar keten, kenevir ve modal gibi doğal elyaflar kullanılarak dokunmuş. Boyama tekniğinde de indigo yerine benzer görüntü veren indantren boya teknolojisi uygulanmış. Marka ve perakende dünyasında, mağazalarda geri dönüşümü teşvik edici kampanyalar ve sürdürülebilir koşullarla üretilmiş ürün gruplarını vurgulamak gibi uygulamalar giderek artıyor. Söz konusu sürdürülebilirlik olunca akla ilk gelen denim markası, şüphesiz İsveç'li Nudie Jeans. Marka kurulumundan itibaren, tüm üretiminde organik pamuk kullanımı ve transparan tedarik kuralları ile sektörde bir sayfa açtı. Şu an mağazalarında bir yeniden kullanım ve tamir bölümü mevcut. Burada hikayesi olan 2. el denimler satın alabiliyor veya kendi deniminizin ömrünü uzatmak için tamire götürebiliyorsunuz. Amaç, daha az tüketimi desteklemek ! Bu alanda iddialı başka bir marka olan Patagonia ise Don't buy this jacket kampanyası ile, tüketimi azaltmayı teşvik ediyor. Oyunu esas değiştirecek olan ise, tüketicinin bilinçlenmesi, ihtiyaç fazlası tüketimin azalması ve sürdürülebilir moda markalarının tercih edilmesi olacaktır. Gunumuzun en cok dikkat ceken konularini etkili ve kolay anlasilir bir dille anlatmis. Umarim biz tuketiciler daha da algimizi ve aksiyonlarimizi dogru sekilde kullanabiliriz.


Mutlaka Okumanız Gereken 7 Moda Dergisi yazısını yazalı neredeyse 1 yıldan fazla oldu. Hala sitenin en çok okunanlarından biri olan bu yazıdan beri gittikçe daha da az dergi okuduğumu farkettim. Moda haftaları, trendler ve neler olup bittiğini öğrenmek için çevrimiçi kaynaklara yönelirken, editoryal çekimler ve styling fikirleri için ise sosyal medya hesaplarına son bir yılda daha sık uğrar oldum. Tüm bunlar olurken Türkiye Glamour dergisinin kapanması, Conde Nast'ın Glamour, GQ gibi dergilerinde kısıtlamalara gitmesi ve son olarak da Teen Vogue'un yazılı haline veda etmesiyle birlikte Artık dergi okumuyor muyuz? sorusunu sık sık sorar olduk. İngiltere'de The Advertising Association'ın yaptığı araştırmaya göre dergiler 2005 yılından beri reklam anlamında gözle görülür büyük bir kar artışı yaşamıyorlar. The Business of Fashion'ın 2015 yılında yaptığı bir araştırmaya göre ise son 5 yılda dergi okuyarak geçirdiğimiz saatler %19 daha azaldı. 2018 itibariyle ise bu rakamın daha da düşmesi bekleniyor. Gerçeği söylemek gerekirse yıllardır Vogue okumadım. Kıyafetler çoğu insan için uygun değil ve fazla pahalı. Bu tarz dergilerin amacının istek uyandırmak olduğunu biliyorum fakat hem pratik hem de istek uyandıran bir dergi görmek istiyorum. Moda dergilerinin hepsinin reklam bütçesiyle döndüğünün farkındayım. Reklamsız bir derginin kar etmesi imkansız. Fakat son zamanlarda herhangi bir kitabevine girdiğinizde elinize ilk geçen dergiyi alın, 200 sayfanın altında bir moda dergisi bulmanız oldukça zor olacaktır. Özellikle de Eylül sayılarında verilen eklerle birlikte birçoğumuz dergi almaya niyetlensek bile 'o kadar ağır ki şimdi eve kadar bunu nasıl taşıyacağım?' düşüncesini aklımızdan geçirmişizdir. Peki bu gramajı ağır dergileri açtığımızda ise çoğu kişi büyük bir hayal kırıklığıyla karşılaşıyor çünkü yarısından çoğu içerik değil reklam. Ne de olsa moda ve lüks sektöründeki reklam gelirlerinin %80'e yakını hala basılı yayınlardan. Tüketicilerin perspektifinden bakarsak ise ücretsiz içerikler bu kadar ulaşılabilirken reklam olduğu bu kadar belli olan sayfaların arasından bilgiye ulaşmak ikinci tercih durumunda. Aslında dergi okumamamızdaki başlıca ve akla ilk gelen sebeplerden biri de çevrimiçi içerikler. Bağımsız websitelerinden, Instagram hesablarına, twitter'dan bloglara kadar moda dünyasında neler olup bittiğini takip etmek son 10 yılda inanılmaz bir şekilde kolaylaştı. Günümüzde hızın herşey olduğu moda dünyasında hızlıca üretmek kadar kaynaklara olabildiğince hızlıca erişmek de çok önem kazandı. Birçok moda evi defilelerini facebooktan canlı gösterirken, bir ay sonra basılacak moda dergilerini almak Y ve Z jenerasyonuna uzak geliyor. Haberler ve ilginç makaleler için ise objektif ele alınan geniş mecralara ulaşmak bir tık kadar kolay. The Business of Fashion'ın yaptığı araştırmaya göre ortalama bir Amerikan Vogue okuyucusu 38 yaşında. Yani ister istemez Y ve Z jenerasyonu için basılı dergilerin önemi diğer jenerasyonlara göre çok daha az. Bir diğer nokta da özgün içerik. Dergiler, her ne kadar büyük bir ekip ile oluşturulsalar da, genel yayın yönetmeninin onay vermediği hiçbir şeyin basılmadığı ortamlar. Çarpıcı, ilgi çeken ama sınırı da aşmayan, sıkıcı olmayan ama okunabilirliği olan konular bulmak dergileri kısıtlayan konular arasında. Bu seçiciliğin içinde de orjinal içerik bulmak bir hayli zor oluyor. Aylık çıkan dergilerde sanki birbirlerini tekrarlıyorlar gibi bir his var. Özgün içerikten bahsetmişken Amerikan Teen Vogue'dan bahsetmeden olmaz. Yaklaşık 2 ay önce Teen Vogue'un basılı haline veda ettiğinden bahsetmiştik. Modanın içinde siyasetin de olması gerektiğini gösteren ve özellikle de son bir yıldır bir hayli güncel içerik üreten Teen Vogue'un bu kadar popülerleştiği bir dönemde basım hayatına veda etmesi hepimizi çok şaşırtmıştı. Günümüz modada bireysellik devri. 50'ler ve 60'lı yıllardaki gibi döneme hakim belirli silüetler ve trendler artık yok. Moda, kişinin kendini istediği gibi yansıtabilmesi ve içinde mutlu olduğu parçaları giyebilmesi demek artık. Blogların çıkışı da bu amaca çok yakın. Moda dergilerinin okuyuculara dayattığı görüntülerin dışında kişilerin kendilerini olduğu gibi çekip, 'bakın ben bunu böyle anlatılanların aksine böyle giyiyorum ve böyle mutluyum' tarzındaki blog postları son 10 yılın en önemli moda akımlarını oluşturdu. Kısacası artık herşey bireysellik. Durum böyle olunca da insanlar stil anlamında bilgilenmek için özgün ve bedava kaynaklara gidiyor. Dergilerin empoze ettiği stil ikonları yerine, kişi kendi stil ikonunu kendi oluşturuyor. Kişisel olarak baktığımda dergileri yıllardır almayı bırakmamın en önemli sebeplerinden biri de bu. Dergiler reklamlarla döndükleri için içerik gereği okuyucularına sürekli yeni ürünler satma çabasındalar fakat zaten günümüzde dört bir yanımızın reklamlarla çevrili olduğu için haftanın 1 saati keyifle dergi okumak istediğimde dergilerin çaresizce bana birşeyler satmaya çalışması bende rahatlamaya değil strese sebep oluyor. Üstelik başlıklar insana reklam satmanın da ötesinde bence psikolojik baskı yapar bir seviyede. Dergiler okuyucularına sanki bu sezon o 5 marka ayakkabıya sahip olmazlarsa eksik, metalik trendine uygun bir parça satın almazlarsa sezon modasınının dışında kalacakları sinyalini veriyor. Bu durum belki 50'li ve 60'lı yıllarda olsaydık doğru olabilirdi fakat 2018'e girdiğimiz şu günlerde yukarıda da bahsettiğimiz gibi en önemli şey kişisellik ve stil sahibi olup modayla ilgilenmemiz için sezonun 5 parçasına sahip olmamız gerekmiyor. Lucinda Chambers'ın online Vestoj dergisine yaptığı açıklamalarda bu konudan bahsetmesi de önerimi kuvvetlendiriyor. Bir başka sebep de photoshop. Günümüzde photoshop kullanımını sadece dergilere indirgemek yanlış olur fakat sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasından çok önceleri dergilerin photoshop yaptığı biliniyordu. 2 ay önce İngiliz Grazia dergisinin Afrika'lı oyuncu Lupita Nyong'onun saçına haberi olmadan photoshop yapıp ardından daha Avrupai bir görüntüye sahip olması için photoshop yapıldığını açıklaması gündemi oldukça meşgul etmişti. Nyong'onun başlattığı- #donttouchmyhair saçımadokunma etiketli kampanya dünya çapında dergilerin tek tip güzellik anlayışına tepki olarak 60.000'den fazla kullanıldı. Bir başka örnek de Kate Winslet'in GQ için çektirdiği kapakta, haberi olmadan bacaklarına photoshop yapılması. Birçokları dergileri tek tip insanı normalleştirmek gibi konularla suçlasa da dergilerin son 5 yılda bu konuda ilerleme kaybettiğini de belirtmeden geçmeyeyim. Peki bundan sonra ne olacak? Dergilere veda edip online dergilerle mi devam edeceğiz. The Guardian tarafından yayınlanan makaleye göre dergilerin etkisi önümüzdeki yıllarda daha da küçülecek olsa da dergiler hala varklıklarını sürdürmeye devam edecekler. Herşeyin hıza dayalı olduğu moda dünyasında yazılı versiyonlarını birçok derginin aynı şekilde dijitale de uyarlayıp bir arada yürütmeye çalıştığını görüyoruz. Her ne kadar dergi okuyan kitle azalsa da bazı tüketiciler ise dergi okumayı sofistike ve devam etmesi gereken farklı bir deneyim olarak görüyorlar. Şu günlerde ise bağımsız dergiler, orjinal içerikler ve styling konusundaki daha özgür görüşleriyle tüm dünyaya yayılmış zincir dergilerden daha ön plana çıkıyorlar. Geçen yılki okumanız gereken 7 moda dergisi listemizde de ağırlıkta olarak bağımsız dergilerin üzerinde durmuştuk. Günümüzde dergilerin etkisinin azalmaya başlamasıyla birlikte en çok dikkatimizi çeken nokta ise eskiden dergiler sayesinde haber aldığımız markalardan, artık dergilere ihtiyaç kalmadan direkt olarak iletişim içinde olabiliyoruz. Takipçilerimiz arasında moda dergilerinin okunup okunmadığını ölçmek için başlattığımız anketimiz ise tüm burda yazdıklarımızı doğrular nitelikteydi. Katılımcılarımızın %70'e yakını ' Ne Sıklıkla Dergi Okuyorsunuz?' sorusuna 'Pek Değil' şıkkını işaretlerken, %30'u ise 'Çook' şıkkını seçti.


Milano Moda Haftası hızlı bir şekilde başladı. Dünyaca ünlü markalar peşi sıra defilelerini sergilerken, Diesel haftaya Guinness Dünya Rekorlarına girerek imzasını attı. Allianz Cloud Arena'da 4800 misafirin katılımıyla gerçekleşen defilede kurulan dört devasa şişme insan figürü şimdiye kadarki en büyük şişme bebek olarak dünya rekorları kitabına geçti. Defilenin ilginçliği bununla da sınırlı kalmadı, her davetliye NFT hediye eden marka aynı zamanda bu kalabalık defilenin 3000 adet biletini internetten ücretsiz dağıtarak, 1600 öğrenciyi ise ayrıca davet ederek takdirleri topladı. Günümüzde defilelerin izleyici koltuklarını influencerlar doldururken, Diesel'ın bu hamlesi pazarlama açısından da çok önemli. İzleyicilerin %70'ini 26 yaşın altındakiler oluştururken Diesel'ın yeni hedef kitlesinin gençler olduğunu anlamak hiç zor değil. Dört bölümden oluşan defile; denim, utility wear, pop ve extravaganza olarak tanıtıldı. Markanın kreatif direktörü Glenn Martens koleksiyonunu anlattığı bu dört kelimenin aslında Diesel için kendi reçetesi olduğunu ve bu çizgide gideceğini belirtti. Denimin her şeklini ve tekniğini gördüğümüz defile, kargo pantolonlar, kamuflaj desenli parçalar, uzun paltolar ve hoodilerle utility wear kısmına geçiş yaparken sonrasında mini parlak elbiseler, canlı renklerle milenyum modasını yakalayan pop kısmıyla devam etti. Son olarak aşırı diyebileceğimiz ve dikkatleri Diesel etiketlerinin birleştirilmesiyle oluşturulan parçalarla defile kapandı. Diesel Glenn Martens önderliğinde, iki sezondur daha gençlere yönelik milenyum modasının izinde bir çizgiyle karşımıza çıkıyor. Bu çizgide başarıyla yürüyen marka, denim konusundaki uzmanlığını yaratıcılığıyla birleştirerek adından sıkça söz ettirecek gibi görünüyor.


İlk başlarda beni kahkahalara boğan bu instagram hesabıyla, moda polisi de diyebiliriz, Ekim ayında tanıştım. Dolce Gabbana'yı Gucci'nin vitrinlerini kopyalamakla suçlayan Diet Prada hesabı, Stefano Gabbana'nın karşı atağa geçmesiyle bir instagram savaş meydanına dönüşmüştü. Stefano Gabbana instagramda Şu an Gucci'nin yaptıklarını 90'lı yıllarda biz icat ettik. Bizden özür dile! diye yorum bırakmış, Diet Prada da bu yorumlara cevap olarak Bizden özür dile baskılı tişörtler yapıp sitesinde satmıştı. Bu savaş sırasında tanıdığım bu hesabın o günden itibaren inanılmaz bir hızla tanınmaya ve yayılmaya başladığına şahit oldum. Diet Prada'nın ilk instagram paylaşımı 2014 yılına dayanıyor. İki arkadaş olan ve style.com'da tüm defilelerin görsellerine bakıp moda tarihinde hangi koleksiyona benzediklerini bulma oyunu oynayan Tony Liu ve Lindsey Schuyler, sonunda bu paylaşımlarını instagrama taşımaya karar veriyorlar. Şu anda Tony Liu hesabı tek başına yönetiyor. İkili birçok kişinin Moda oku da gel gibi söylemlerine maruz kaldı, fakat zaten moda okumuş olmalarının dışında, aynı zamanda sektörde çalışıyorlar. Ayrıca moda kültürleri sayesinde WWD tarafından Moda sever herkesin takip etmesi gereken hesap olarak anıldılar. Bu hesap aslında konusunda bir ilk değil. Yıllardır takip ettiğim, bir akademisyene ait olan Into The Fashion hesabı da senelerdir defile benzerliklerini tartışıyordu, fakat hiçbir zaman bu kadar büyümedi çünkü ne böyle bir eleştirel tavıra sahipti, ne de bu kadar düzenli paylaşımlar yaptı. Diet Prada taklitçileri acımasızca ortaya çıkarıyor. Her bir instagram paylaşımında sol tarafta gerçek tasarımı, sağ tarafta ise taklidini etiketlenmiş olarak buluyorsunuz. Üstelik sadece moda markaları değil, aynı zamanda dergiler ve fotoğrafçılar da Diet Prada'nın radarında. Çoğu zaman birbirini taklit eden çekimleri Diet Prada hesabında görmek ve şaşıp kalmak mümkün. Diet Prada'nın son dönemdeki önemli başarılarından biri de Loewe'nin koleksiyonlarında kaynak göstermeden kullandığı geleneksel Ekvator desenlerinin peşinden ısrarla hak aramasıydı. İlkbahar Yaz koleksiyonunda Ekvator'lu zanaatkarların kültürel mirası olan desenleri ürünlerine taşıyan Loewe'yi sorumluluk almaya davet eden Diet Prada, bu konuda markadan geri dönüş almayı başardı. Aynı zamanda Loewe'nin tasarımcısı JW Anderson'un kendi markası için tasarladığı ve şu sıralar çok satan Pierce koleksiyonunun eski bir Hermes modelinin taklidi olduğunu ortaya çıkardı. Bu skandalın ardından çantanın Fransa'da satışının durdurulduğu da aldığımız haberler arasında. Diet Prada'nın ortaya çıkardığı en son büyük kopyacı skandalı ise çok iyi bildiğimiz bir isme ait: Kim Kardashian. Diet Prada bu skandala Kim Des Garcons adını verdi, çünkü Kim çıkardığı çocuk markası Kids Supply için yaptığı modellerden birinde bir Comme Des Garcons ceketini aynen taklit etmişti. Diet Prada bu açıklamaya oldukça çekimser yaklaşarak 151 bin takipçiye ulaşan hesabında Kim'in bu açıklamayı skandalın üstünü kapamak için yaptığını düşündüğünü açıkladı. Moda tarihinin başından beri büyük sorun olan taklitçiliği ortaya çıkarmak genel olarak çok zordur. Öncelikle geniş bir moda kültürü ve bilgisi, ardından çokça araştırma ve cesaret gerektirir. Özellikle büyük moda markalarının ilham aldıkları bağımsız tasarımcılar genelde gölgede kaldıklarından, bu tür iddialar eskiden inandırıcı gelmez ya da önemsenmezdi. Moda sektöründe tasarımcı haklarının git gide daha çok korunmaya başlandığı bu dönemde Diet Prada gibi bir hesabın tüm dünyadan ilhamın dozunu fazla kaçıranları bulması ve açıklaması oldukça büyük bir etki yaratıyor. Öyle ki Diet Prada birçok kişinin korkulu rüyası olmayı çoktan başardı. Söylemeden geçmeyelim Türk markalarına bile ulaştı . Diet Prada'dan korkanlar kadar onunla dost olmaya çalışanlar da var. Mesela Alessandro Michele, Diet Prada'yı en son Gucci defilesine davet etti ve ondan defilenin ilham kaynaklarını yorumlamasını istedi. Bu Diet Prada hesabının ilk marka işbirliği oldu. Stefano Gabbana'nın, Diet Prada'yı Kendini bir işbirliğine satmakla suçlaması da işte bundan sonra olmuştu.


Dilara Findıkoglu moda dünyası için genç ve yeni bir isim ama özellikle İngiliz basını tarafından son zamanların en yaratıcı ve ümit vaadeden tasarımcıları arasında gösteriliyor. Doğup büyüdüğü İstanbul'da liseyi bitirdikten sonra üniversite için Londra'da Central Saint Martins College of Art& Design'da moda tasarımından mezun olan tasarımcı, kendi eklektik ve özgün giyim anlayışıyla da tasarımlarıyla olduğu kadar ilham veriyor. Öğrencilik yıllarında Pompei London adıyla kurduğu harness markasından sonra Dilara'yı, birçok yabancı basın organında Central Saint Martins'den mezun olurken organize ettiği gerilla moda defilesiyle duyduk. Dilara, Türk kültüründen ilham aldığı, punk ve rock, feminizm, anarsizm, tarihsel ve mistik öğelerle birleştirdiği tasarımlarıyla yabancı basının şimdilerde radarında. Hatta Fransız Vogue dergisinin eski genel yayın yönetmeni Carine Roitfeld'in çıkardığı CR Fashion Book'ta mezuniyet koleksiyonu Rihanna tarafından giyildi. Londra Moda Haftası'nda koleksiyonunu sergilemek için Soho'daki bir striptiz kulübünü seçen tasarımcının adı ülkemiz basınınca daha çok tanınmasa da Fındıkoglu'nu globalde çok sık duyacağımıza eminiz.


Tasarımlarını Lady Gaga, Madonna, Bella Hadid gibi isimlerin üzerinde görmeye alışık olduğumuz Dilara Fındıkoğlu, iki buçuk yıl sonra tekrardan Londra Moda Haftası'nda İlkbahar/Yaz 2023 tasarımlarını tanıttı. Pandemi dolayısıyla İstanbul'a dönen ve bu süreçten ilham alan Fındıkoğlu, kendini hem pandeminin kısıtlamalarından hem de o dönemde yaşadığı vize sorunlarından dolayı kapana sıkışmış hissettiğini, bu hisleri de çocukluğunda ve gençliğinde hissettiği kaçıp gitme arzusuna benzetiyor. Bu hislerden yola çıkarak koleksiyonunun temasını sıkışmış çocukluk, Dilara'nın geçmişinin cenazesi, yeniden doğuş olarak adlandırıyor. Dilara Fındıkoğlu'nun fiziksel ve ruhsal özgürlüğüne kavuşma yolculuğu olarak gördüğü bu koleksiyonunda, Viktoryen dönemi andıran korseler ve tüller sıkışmışlık hissini verirken, defileyi kapatmayı tercih ettiği kuş tüylerinden oluşan kırmızı elbise ile özgürlük mesajını veriyor. Vivienne Westwood ve Alexander McQueen havasını da aldığımız koleksiyonun en dikkat çeken parçası ise şüphesiz, tamamen transparan saç detaylı tül bir elbise. Dramatik olduğu kadar güçlü, diğer koleksiyonlarından daha farklı bir şekilde karşımıza çıkan Dilara Fındıkoğlu, defilesinde müzik dahi kullanmayarak odağı tamamen koleksiyonuna çekmeyi başarmış. İzleyenlere vermek istediği rahatsız bunalmışlık hissini koleksiyonun her parçasında başarıyla hissettirerek yine adından söz ettiren bir koleksiyona imza atmış.


Keşfetmeniz gereken tasarımcı Dilara Fındıkoğlu haberini yayınlayalı yaklaşık 6 ay oldu. Bu birçoklarımıza uzun bir zaman dilimi gelse de bir tasarımcı için oldukça kısa bir süreç aslında. Hele ki söz konusu tasarımcı bu altı ay içinde hem Marilyn Manson gibi bir isimle işbirliği yapıyor hem de LVMH ödülüne aday gösteriliyorsa gerçekten az zamanda büyük işler yapmış diyebiliriz. Daha bugün öğrendiğimiz taze habere göre Dilara, LVMH Grubu'nun bu sene 4. kere düzenlediği yükselmekte olan genç tasarımcılara verdiği LVMH ödülüne aday gösterilenler arasında. 90 ülkeden yaklaşaık 1,200 tasarımcının aday olduğu yarışmada ilk 21 arasında aday gösterilmek büyük bir onur. Birinci seçilecek tasarımcıya ödül Paris'te Foundation Louis Vuitton'da 16 Haziran'da verilecek. Diğer tasarımcıları çok tanımasak da Dilara şimdiden hepimizin favorisi oldu bile. LVMH ödülüne aday gösterilmenin yanı sıra Dilara şu sıralar ilk işbirliğine imza attığı için de moda dünyasının gündeminde ve bu seferki oldukça sıradışı bir isim- Marilyn Manson. İşbirlikleri moda dünyasında sıklıkla rastladığımız ve bize hep çok heyecan vermiş projeler olmuştur. Marilyn Manson kimimizin ürkütücü, kimimizin ise ilham verici bulduğu bir isim ama asıl önemli olan herkes bu ikilinin birbiriyle uyuştukları konusunda hemfikir. İkisi de protest, ikisi de isyankar ve ikisi de yaratıcı. Bu güç birleşiminin ortaya çıkardıklarını merakla bekliyor olacağız. Ayrıca global platformda hep yabancı tasarımcıların işbirliklerini duyduktan sonra bir Türk tasarımcısının da böyle projelere imza atması büyük bir başarı. Dilara'yı ilk yayınladığımızdan beri geçen bu 6 ayda hem Rihanna ve Lady Gaga gibi isimleri giydirmesi, ilk işbirliğine imza atması hem de LVHM gibi prestijli bir ödüle aday gösterilmesi onun bir kez daha adını gelecekte sıklıkla duyucağımızı gösteriyor. Dilara Fındıkoglu herkese hitap etmeyebilir ama herkesin birbirinin benzeri ve ticaret odaklı tasarımlar yaptığı bir moda dünyasında bizlere sıradışı ve farklı şeyler sunup, tüm moda dünyasına bambaşka bir perspektiften bakmamızı sağladığı için onu seviyoruz.


Dior, Maria Grazia Chiuri'nin geçtiğimiz bahar aylarındaki karantina döneminde tasarladığı, ev giyimine ithaf edilen ilk kapsül koleksiyonu Dior Chez Moiyı yarattı. Evde dahi stil sahibi bir yaşam için tasarlanan bu seride Chiuri'nin yakın arkadaşı olan Romalı sanatçı Pietro Ruffo, imzası haline gelen zodyak motiflerini yeniden yorumluyor. Mösyö Dior'un doğayla ilgili inançlarına atıfta bulunan bu koleksiyon, yeryüzü ile gökyüzünü, kıtalarla yıldızları, bitkilerle hayvanları adeta birbirine kenetliyor. Maison'un alamet-i farikası Toile de Jouy deseninin yenilenmiş versiyonuna ek olarak; dışarıda da giyilebilecek, karşı konulması zor ve zamansız parçalar olan değerli pijama takımları, hassas bornozlar ve konforlu pançolar Ruffo'nun skeçleri ile öne çıkıyor. Rafineliğe davetiye çıkaran koleksiyon, Dior imzalı zarif yaşam stilini kutluyor.


Zihinlerin ve ellerin uyum içinde çalıştığı atölye: Hem bir enstrüman hem de haute coutureün büyülü ve bilimsel dilinin her daim yenilendiği bir deney alanı. Aynı zamanda, Maria Grazia Chiuri tarafından hayal edilip gerçeğe dönüştürülen Dior Haute Couture 2022 koleksiyonunun sembolü. Atölyenin kusursuzluğunu simgeleyen işlemeler, burada yalnızca dekoratif bir detay olarak kullanılmıyor; kumaşa yapısını ve mimarisini kazandırıyor. Koleksiyonun imzalarından olan çoraplar, farklı parçalar arasında canlı bir diyalog kurmak üzere kazandıkları olağanüstü çok boyutlu yapılarını bu işlemeler sayesinde elde ediyor. Tekil silüetler,Maria Grazia Chiuri ile Hint sanatçı ikili Madhvi ve Manu Parekh'in bir araya gelmesiyle, Chanakya Atölyeleri ve Chanakya School of Craft'te ortaya çıkan eşsiz çalışmalarla vurgulanıyor. Yeteneğin yüceltildiği bu ilham verici, kolektif ve yaratıcı diyalog ile, sanat ve zanaatkarlığın kesişim noktasındaki işlemeler ortak bir ifade biçimine dönüşüyor.


Dior İlkbahar-Yaz 2022 Koleksiyonu için tasarlanan masal dünyası; merak, arzu ve araştırmadan besleniyor. Maria Grazia Chiuri bu kez 1960'lı yılların zenginliğinden yola çıkıyor. Spesifik olarak, 1961'de sunulan ve o dönemki moda basını tarafından Tıpkı 'New Look'un 1947'de yaptığı gibi, modayı tamamen değiştirecek bir koleksiyon. ifadesiyle aktarılan Marc Bohan'ın Slim Look koleksiyonunu vurguluyor. Maria Grazia Chiuri Bohan hakkında Geçmişle ipleri kopararak Dior'u hazır giyim dünyasına tanıtmıştı. Dior tarihinin bu bölümünü kendi zevkime ve ruhuma çok yakın buluyorum. diyor. Siluetler Bohan estetiğindeki dönen renk bloklarına referansla kesimleri ve farklı renklerle oluşturulan grafik efektleri vurguluyor. Sarı, yeşil, kırmızı, lacivert, turuncu ve ahududu rengi adeta dans ediyor. Bu renkler aynı zamanda oyunların kalbindeki mekansal geometriyi sembolize ediyor: Defilenin set tasarımında, İtalyan sanatçı Anna Paparatti'nin işlerinin felsefesini yansıtan bir ruhla attığı absürdist imzası fark yaratıyor. Materyaller ve desenler sanatın, tasarımın ve modanın buluştuğu benzersiz bir özgürlük mekanı olan Roma'daki efsanevi gece kulübü Piper Club'ı çağrıştırıyor.


Her Maria Grazia Chiuri koleksiyonu yaratıcı hayal gücüne yeni kapılar açıyor. Dior İlkbahar-Yaz 2023 koleksiyonu için Kadın Koleksiyonları Kreatif Direktörü, otobiyografiyle yansıma arasında bir yerde kendi yolunu çizmek üzere Maison arşivlerinde bulduğu bir Paris haritası görselinden yola çıkıyor. Ardından, Catherine de' Medici'nin isteği üzerine tasarlanan Tuileries Bahçeleri geliyor. Fransız topraklarına 1533 yılında ayak basan bu soylu İtalyan, kadın ve güç ilişkisinin sembolik figürü haline geliyor. Maria Grazia Chiuri, onun politik zekasından ve topuklu ayakkabı, korse, Burano danteli gibi, yine onun öncülük ettiği ve her biri soylular arasında yayılıp vazgeçilmeze dönüşen icatlardan çok etkileniyor. Esasında sarayda giyilen geniş eteklerin, kimi zaman gizlenen, kimi zaman görünür bir şekilde kullanılan gepiyerle birlikte bir Dior silueti oluşturduğunu fark ediyor. Çağdaş zanaat aracılığıyla, eski bir geleneğin yeniden yorumlanmasını sağlıyor: Çiçek ve kuş motifleriyle süslenen rafya paltolar, sanatçı Eva Jospin imzasını taşıyan set tasarımı ile Barok mağaralarla buluşuyor. Bu olağanüstü setin kalbinde ise dansçı ve koreograf ikili Imre ve Marne van Opstal'ın hazırladığı büyüleyici bir performans sunuluyor. Güzel ve rahatsız edici olan, gizem ve ustalıkla buluşuyor. Feminen gücün çeşitli yüzleri, bu göz alıcı kolektif enerji ile keşfediliyor.


Kişisel ve toplumsal farkındalıklarımızın daha doğrusu taleplerimizin bir şeyleri değiştirdiği aşikar. Son yıllarda dillerden düşmeyen sürdürülebilirlik terimleri bunun bir delili. Doğa dostu kumaşlar da karşımıza daha sık çıkmaya başladı. Çevremize ve doğaya karşı endişelerimiz özellikle moda sektöründeki bizler için bir nevi kanayan yara, çünkü biliyoruz ki moda sektörü, dünyayı en çok kirleten sektörlerin başında geliyor. Fakat teknolojinin ve farkındalığımızın gelişmesiyle sektöre dair aldığımız güzel haberler de günden güne artıyor. Örneğin zincirin baş halkalarından biri olan hammadde yani elyaf/iplik ve kumaş üretimindeki yenilikler. Doğaya zarar verdiğini, fazla su tüketimine sebep olduğunu söylediğimiz tüm süreçler çoğunlukla bu ilk aşamanın sonuçları. Bu sebeple bu alandaki her tür iyileştirme bizler için umut demek. Daha az su tüketen, doğaya, toprağa daha az zarar veren, hayvanları ve işçi haklarını koruyan, kimyasal tarım ilaçlarına gerek duymadan üretilen materyallere yönelmemiz, bunların üretiminin de artması demek. Bu noktada üreticiyi yönlendirecek olan biz tasarımcılar ve tüketicileriz. Gidişat da gösteriyor ki yakın gelecekte şartlar çok daha iyi olacak. Biz de şimdiden bu hassasiyette olan birkaç kumaş/elyaf türünü sizler için derledik. Aşağıda yer alan materyallerin ortak özelliği Doğa Dostu ve İşçi Hakları Sertifikalarına sahip olmaları. Banana sylk kumaşı %100 saf, muz ağacı gövdesinden üretiliyor. Ağacın gövde kısmının en iç ve en yumuşak kısmından elde edilen lifler kullanılıyor. Muz bitkisi sadece bir kere meyve verebilen bir bitki bu sebeple hasat zamanı bittikten sonra bitkiler ya yakılıyor ya da küçük bir kısmı büyükbaş hayvanları beslemek için kullanılıyor. Banana sylk kumaşı ise hasat zamanından sonra yakılmak için ayrılan gövdelerden üretiliyor. Yani aslında atıklar, değere dönüştürülüyor. Üretimi için hiçbir ekstra alan ya da suya ihtiyaç duymayan bu lifler ağırlıklı olarak, dünya muz üretiminin başında gelen ülke, Hindistan'da üretiliyor. Diğer doğal, organik liflere kıyasla aşırı derecede yumuşak, daha fazla nefes alan, dayanıklı, daha az su tüketen, toksik olmayan bir kumaş Muz İpeği. Normal ipek kumaşla aynı kaliteye sahip, üstelik bildiğimiz ipeğe kıyasla makinada yıkanabiliyor ve kimyasal kuru temizleme işlemine gerek duymuyor. Bu doğal kumaş, boyayı pamuğa kıyasla çok daha iyi emiyor ve böylelikle boyama işlemi sırasında daha az su tüketimi sağlıyor. Ayrıca bitki boyalarından gelen su, kapalı bir döngü sistemi oluşturan tesisi çevreleyen tarlaları sulamak için kullanılıyor. Finlandiya'da bulunan Spinnova, FSC sertifikalı ağaçtan yapılmış bir selülozik elyaf geliştirdi. Diğer selülozik liflerin aksine, Spinnova selülozu çözmeden veya zararlı kimyasallar kullanmadan doğrudan tekstil lifine dönüştürülüyor. Ağacı kumaşa dönüştürmek yeni bir şey değil, ancak rayon gibi eski, ağaç esaslı kumaşlarda suyu ve çalışan işçileri zehirleyebilecek sert kimyasallar kullanılıyor. Spinnova adlı bir girişim tarafından yapılan yeni kumaş, kimyasallar yerine mekanik bir işlem kullanıyor. Tek yan ürün buharlaştırılmış su, ki o da üretimde yeniden kullanılıyor. Genellikle kuraklığa eğilimli alanlarda, çok miktarda su kullanan pamuğun aksine böcek ilacına ve tarım arazisine ihtiyaç duymadan üretiliyor. Kenevir doğal bir bitki lifidir. Bir bast lifidir, yani bir bitkinin kökünden gelir. Organik kenevir, birden fazla kaynağa göre kullanabileceğiniz en sürdürülebilir liflerden biridir. Kenevir lifi saptan çıkarıldıktan sonra, ipliğe dönüştürülmesi minimal çevresel etki ile büyük ölçüde mekaniktir. Kenevir, aynı arazide pamuktan % 250 daha fazla lif ve ketenden % 600 daha fazla lif üretir ve dönüm başına en yüksek verime sahiptir. Kenevir, çeşitli iklimlerde son derece hızlı büyüyen yenilenebilir bir liftir ve büyümek için kimyasal böcek ilacı veya gübre kullanılmasını gerektirmez. Ayrıca kenevir, hayati besinleri yenileyerek toprak üzerinde faydalı bir etkiye sahip olabilir. Kenevir tüm doğal tekstil elyaflarının en güçlü ve en dayanıklılarından biridir. Yaşla birlikte daha da iyi olduğu söylenebilir. Ne kadar kullanılırsa, o kadar yumuşak olur. Kenevir UV ışığına, küf ve pasa da dirençlidir. 2018 İlkbahar Hazır Giyim koleksiyonumuzla kenevir kullanılarak yapılan stilleri tanıttık. En çevre dostu kumaşlardan biri olarak kabul edilen kenevir, haşerelere karşı doğal olarak dayanıklıdır, nispeten az su gerektirir ve hızlı bir şekilde büyür. Kenevir kardeş bitki dir, yani etrafındaki ürünler için toprağı yeniler ve ürün rotasyonu için idealdir. Kenevir, her yıkama ve aşınma ile yumuşayan yeni bir keten hissi verir. Peace Silk , hayvan refahı, sosyal standartlar ve çevreyi koruma açısından, geleneksel ipeğe göre daha sürdürülebilir bir seçenek olarak kabul ediliyor. Normalde, ipek kozaları hasarsız bir lif elde etmek için, içinde hala ipek solucanı yaşarken kaynatılıyor veya kurutuluyor. Peace Silk üretimi ise ipek solucanın ya kozasından doğal olarak çıkmasını sağlıyor ya da kozalar kesiliyor, böylece ipek solucanı lif işlenmeden ve bükülmeden önce dışarı çıkabiliyor. Peace Silk kimyasal madde ve hormon kullanılmadan üretiliyor. Böyle olması çevreye verdiği zararı ortadan kaldırdığı gibi, normal ipeğin üretimi sırasında kullanılan kimyasalların ve tarım ilaçlarının çalışanları olumsuz etkilemesi riski de ortadan kalkmış oluyor. Peace silk üreticisi Cocccon şirketi, Hindistan'daki Jharkand'ın kırsal bölgelerinde yüzlerce kişiye iş imkanı verdi ve işçilerine adil ücret ödenmesini sağlıyor. Ananas lifi, gıda endüstrisinin tarımsal bir yan ürünü olan ananas bitkisinin yapraklarından yapılıyor ve kullanımı çok yönlü. Ananas meyvesinin hasat edilmesinin ardından, bitki yaprakları gövdeden ayrılıyor. Lifler yapraklardan elle ayrılıyor. Selülozik tel demeti daha sonra yakındaki bir nehirde yıkanıp ve kurumaya asılıyor. Herhangi bir dolaşıklığı gidermek için telleri cilaladıktan sonra, yaprak telleri, geleneksel bir yöntemde sürekli bir lif oluşturmak için tek tek düğümleniyor. Bir kilo yaprak, her biri yaklaşık 60 cm uzunluğunda 15-18 adet beyaz, kremsi parlak lif sağlayabiliyor. Bu, genellikle toplam 30 kişiyi kapsayabilecek, el emeği yoğun ve yavaş işlem. Ananas lifi, tek başına, giyim ve aksesuarlar için, tropikal olmayan iklimli yerler için mükemmel, hafif ve sert bir malzeme oluşturuyor. Bugün en çok ayakkabı ve aksesuarlarda kullanılan Pinatex olarak adını duyuyoruz. Ananas lifi üretiminden kaynaklanan herhangi bir atık, gübre olarak kullanılabiliyor ve böylelikle tüm malzemeler kendi yaşam döngüsünde kalıyor. Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi var olan kaynakları farklı şekillerde değerlendirmek veya teknolojinin getirileri sayesinde daha çevre ve insan dostu materyaller üretmek mümkün. Üretici veya tüketici olarak bizlere düşen de bilerek araştırarak bu tarz eğilimleri talep etmek ve artmasını sağlamak. Çok faydalı bir yazı teşekkürler paylaştığın için. Özellikle kendimizle kaldığımız, hayatın bazı alanlarını içselleştirerek sorguladığımız şu günlerde bence harika bir bilgi notu/hatırlatıcı.


Türkiye'de moda sektöründe çok konuşulan konulardan biridir yurtdışına açılmak, bu sektördeki başarılı insanların yurtdışındaki bu daha da zorlu ve rekabetli dünyada kendine yer bulabilmesi. Geçtiğimiz haftalarda sitede bahsettiğimiz Keşfetmeniz Gereken Tasarımcı: Dilara Fındıkoglu yazısından sonra bu sefer de yurtdışında bu sektörde başarılı işler yapan ama nedense ülkemizde o kadar da tanınmayan başka isimleri kaleme almaya karar verdik. Bu isimlerden bir diğeri de Dora Teymur. Büyük ihtimalle çoğumuzun ilk defa duyduğu Dora Teymur, Londra'da yaşayan bir Türk ayakkabı tasarımcısı. Aslen Gaziantep'li olan Teymur, 2011 yılında London College of Fashion'ın ayakkabı tasarımı bölümünden mezup Londra'ya temelli yerleşerek kendi markası 'Dora Teymur'u kurmuş. Teymur'un tasarımlarına bakınca çıkış noktalarını ve referanslarını net bir şekilde anlayabiliyoruz. 18. yüzyıl Avrupa asillerinin ayakkabılarından aldığı ilhamı 60'lı yılların retro ve space age göndermeleriyle harmanlayan Teymur yer yer de rock'n roll ve punk kültürlerinden öğeler uyarlıyor tasarımlarına. Bu sıradışı tasarımlarda özellikle de İngiltere moda dünyasında Teymur'un tasarımlarını şimdiden bir arzu nesnesi yaptı bile. 18. yüzyıldan tarihsel referanslar taşıyan ayakkabı tasarımcısı denince aklımıza ilk olarak Manolo Blahnik gelse de Teymur'un çizgisi çok farklı ve kendine özgü. Teymur'un monokrom tonların yanı sıra parlak kırmızılar, metalik tonlar kullanmayı sevdiği tasarımlarının isimleri ise oldukça tanıdık: Şeyma, Filizkiye ve Harput. Teymur'u sevmemizdeki nedenlerden bir diğeri de mütevazi kişiliği. Roportajlarında verdiği samimi, egosuz, kendiyle barışık cevapları o kadar içten ki herkesin kişisel reklamını yapmak için yarıştığı moda dünyasından çok ötede bir isim. Kişiliğini tanıma fırsatı buldukça bu sıradışı ayakkabıları daha da çok seviyoruz sonucta tasarımcının kişiliği ister istemez markanın ruhuyla iç içedir. Dora Teymur sadece ayakkabı üstüne çalışan butik bir marka o yüzden de kendi sitesi dışında Beymen, Net-a-Porter, Browns, Farfetch ve Opening Ceremony gibi adreslerde satılmakta. Teymur'un ayakkabı tasarımına olan ilgisiyle moda müşterisinin hala aksesuara aç olduğu düşüncesiyle başladığı bu yolda, önümüzdeki zamanlarda çanta ve diğer aksesuarlara geçiş yapıp yapmayacagını hep birlikte göreceğiz.