Hubert James Taffin de Givenchy, 1927 yılında Beauvais Fransa'da aristokrat bir aileye doğmuştu. Givenchy markisi olan babasının 1930'da ölümü sonrasında annesi Beatrice ve anneannesi Marguerite çocukların bakımını üstlenmişti. Ailenin markilik ünvanı, Hubert'in ağabeyi Jean-Claude'a geçti, hayatının ilerleyen yıllarında Jean-Claude, Givenchy parfümlerinin başına geçecekti. 1944'de Güzel Sanatlar okumak üzere Parise taşınan Hubert de Givenchy, kısa bir süreliğine hukuk okumayı düşünse de, sonunda moda alanında bir kariyerde karar kıldı. Balenciaga'nın büyük hayranı -ve hayatının ilerleyen yıllarında iyi arkadaşı olan gencin en büyük hayal kırıklıklarından biri 1945'te onun asistanı pozisyonuna kabul edilmemesiydi; ancak bu hüsran kariyerini fazla etkilemedi ve17 yaşındayken Jacques Fath'ın yanına çırak olarak girdi. Bundan sonra kendi markasını açtığı 1952 yılına kadar Lucien Lelong, Robert Piguet ve Elsa Schiaparelli gibi önemli tasarımcıların yanında çalıştı. 1952'de 25 yaşındayken kendi moda evini açan Hubert, artan masrafların birçok moda evini iflasa sürüklediği bir dönemde tasarımlarıyla ayakta kalmayı başarmıştı. Sınırlı kaynaklarla hazırladığı ilk koleksiyonu manken Bettina Graziani'nin adını taşıyordu, Bettina Bluzu olarak tanınan bluz dahil moda ahalisinin favorisi haline gelen birçok parça ile bu koleksiyon, büyük başarıya kavuşmuştu. 1950'li yılların sonlarına gelindiğinde tasarımcı; Paris moda dünyasının üst kademelerinde yerini bellemişti. Zirveyi paylaştığı tasarımcılardan Yves Saint Laurent gibi o da; zarif, genç bir kadın figürü için kıyafetler yaratıyordu. Lüks anlayışına sıkı sıkıya sarılan Givenchy, tasarımlarında popülist elementlere yer vermekten daima kaçınmış, böylelikle klasik, incelikli bir tarz oturtmayı başarmıştı. 1957'de dostu ve akıl hocası Balenciaga'nın tavsiyesiyle kurduğu Perfums de Givenchy adı altında ilk parfümü olan l'Interdit piyasaya sürüldü. Özellikle 1950'li yılların sonunda bu iki tasarımcı oldukça yakınen çalışıyorlardı; sadece sade, çizgisel siluetlere olan meraklarından değil, kelimenin tam anlamıyla yakın; zira Givenchy 1959'da atölyesini Balenciaga'nınkinin tam karşısına taşımıştı. Tasarımlarında da birbirlerinden ilham alıyorlardı, Balenciaga'nın ünlü sack dress tasarımına karşılık Givenchy baloon coat ve baby doll elbisesini çıkartacaktı. Aynı sene Balenciaga tasarımlarının kopyalanmasına karşı basına inat koleksiyonlarını herkesten bir ay sonra halka sunmaya karar verdiğinde, Givenchy de bu karara ortak olacaktı. 1960'lı yıllarda moda dünyasının hakimiyetinin daha genç bir kitleye kaydığını gören tasarımcı, koleksiyonlarına daha kısa etekler ve sade kesimleri dahil etmeye başlamıştı. 1970'li yıllarda, yine Balenciaga'nın yönlendirmesiyle Hubert de Givenchy, markasına Haute Couture koleksiyonlarını dahil edecekti. Bu yıllarda marka, erkek giyim, aksesuar, ev eşyası, hatta Ford'la ortaklaşa bir araba tasarımına kadar farklı alanlara ulaşacaktı. Givenchy'nin en ünlü müşterileri arasından Amerika'nın First Lady'si, Jacquelyne Kennedy Onassis, 1961'de Paris'te Versailles Sarayı'na ziyareti esnasında bir Givenchy tasarımı giymişti. Monaco Prensesi Grace ve Windsor düşesi Wallis Simpson gibi aristokrat isimler, Maria Callas, Marlene Dietrich, Greta Garbo gibi sanatçılar da tasarımcının ünlü müşterileri arasındaydı. Ancak Givenchy, markanın önce müşterisi; sonra tasarımcının yakın dostu ve ilham perisi olacak aktris Audrey Hepburn ile özdeşleştirilecekti. Hubert de Givenchy'nin mirasının en önemli noktalarından biri Audrey Hepburn'le olan iş birliğiydi. Hikayeye göre, 1953'te Sabrina filminin çekimleri esnasında bir tanıdığından Givenchy'nin methini duyan Audrey, çat kapı tasarımcının Paris'teki atölyesinde beliriverir ve film için bazı kıyafetler yapmasını ister. Givenchy çok çok özür dileyerek çok isteyeceğini, ancak yeni koleksiyonuyla meşgul olduğu için böylesine büyük bir işi üzerine alamayacağını söyler. Ancak pes etmeyen Audrey, hali hazırda elinde olanları görmek için ısrar ediyor, ve sonuç olarak bunların tam da aradığı şey olduğuna karar veriyor. Audrey'in bu ısrarından iki taraf ta karlı çıkıyor, zira Sabrina'daki tasarımları Givenchy'ye en iyi kostüm Oscar'ı kazandırıyor! Böylece hem beyaz perdede hem de kişisel hayatta devam edecek olan bir stil işbirliği doğmuş oluyor. 1953'te başlayan ve Audrey'in 1993'teki vefatına kadar devam eden bu ilişkiyi daha sonraları Givenchy, bir çeşit evlilik olarak tanımlıyor. Anlattıklarına bakılırsa; karşılıklı heyecan ve birbirlerinin zevkine güven ve saygı esasına dayanan bu işbirliği, son derece ahenkli bir anlayışa dayanıyormuş. Sabrina'dan sonra 1957'de Funny Face çekimleri esnasında dostluklarını pekiştiren ikili; Audrey yaşandığı dönemde geçen bir film yaptığı sürece kıyafetleri Givenchy'nin yapması konusunda anlaşıyorlar ve bunu takiben toplam 7 filmde birlikte çalışıyorlar. Moda evinin ünü, bu ortaklık sayesinde uluslar arası bir kademeye ulaşıyor ve Breakfast at Tiffany'sdeki siyah elbise dahil olmak üzere moda ve sinema tarihinin birçok ikonik görseline imza atıyorlar. Givenchy'nin1958'de Audrey'den l'Interdit parfümünün yüzü olamasını istemesi üzerine, ilk defa bir aktrisin bir reklam kampanyasında yer almasıyla günümüze kadar taşınacak bir geleneğin ilk taşlarını yerleştirmiş oluyorlar. 1988'de Givenchy, büyük lüks markalar grubu LVMH bünyesine katıldı. 1995'te, markanın 43.yılında kurucusu ve isim babası Hubert de Givenchy emekliye ayrıldı ve Paris yakınlarındaki şatosunda yaşamını sürdürdü. Kendisinden sonra markanın kreatif direktörlüğünü çok kısa bir süreliğine John Galliano devraldı, onu Alexander McQueen'in 5 yıllık saltanatı izledi. 2001'de markanın kadın koleksiyonlarının başına geçen Julien MacDonald'ı takiben 2005'de markanın başına Riccardo Tisci geçti. Markanın mimariyi andıran çizgileriyle zerafetine karanlık, tensel bir dokunuş katan kişi ünvanına sahip Tisci 2017 Ocak ayında Givenchy'e veda etti. Clare Waight Keller, Riccardo Tisci'nin ardından markanın Kreatif Direktörlüğünü üstlendi. Hubert de Givenchy, 10 Mart 2018'de vefat etti. Haziran 2020'de Matthew M. Williams (1017 Alyx 9SM markasının kurucusu) Givenchy'nin kreatif direktörü oldu. Yazının tüm hakları yazara ve modakariyeri.com'a aittir. Kopyalanması ve izinsiz kullanılması yasaktır. Yazı 9 Ocak 2022'de güncellenmiştir.


Genç bir moda tasarımcısıysanız heyecanla ilk koleksiyonlarınızı çıkarırken aynı zamanda birçok zorlukla karşılaşıyorsunuz demektir. Zorlukların en başta gelenleri arasında; maddi sıkıntılar, doğru desteği/danışmanlığı bulamamak ve basında kendini gösterememek var. Bu tip problemler yüzünden genç yetenekler bazen umutlarını yitirip sektörde yer edinemiyor. Bunun önüne geçmek için dünyada pek çok organizasyon moda tasarım yarışmaları düzenleyerek genç yeteneklere destek oluyor ve fark edilmelerini sağlıyor. Bu yazıda dünyada popüler 7 moda tasarım yarışmasını ve katılım şartlarını sizin için derledik. Geriye kolları sıvayıp başvurmak kalıyor! Eminiz ki Moda Kariyeri okuyucuları LVMH ödülü hakkında bilgi sahibidirler. Türk basınında son zamanlarda çok gündeme gelen LVMH ödülü, moda tasarımı yarışmalarının en prestijlilerinden ve 2013 yılından beri organize ediliyor. Birbirinden yetenekli tasarımcıların yarıştığı LVMH'in kazananı, para ödülünün yanı sıra LVMH grubunun üst düzey yöneticileri tarafından verilen 1 yıllık danışmanlıktan faydalanabiliyor. Bazı durumlarda bir genç tasarımcı için doğru yönlendirilme paranın da ötesine geçebiliyor. Yarışma iki farklı kategoride düzenleniyor. Tasarımcı kategorisinden katılmak için adayların 40 yaşın altında ve hali hazırda senede minimum 2 koleksiyon üretip satıyor olmaları gerekmekte. Mezun kategorisinde ise adayların o sene mezun oluyor olmaları bekleniyor. LVMH ödülü ile birlikte moda dünyasının en önemli organizasyonlarından biri de Woolmark Ödülü. Bu ödül Avustralya'nın ünlü merino yününü öne çıkaran bir tasarım yarışması. Jürisindeki isimler de bir hayli ilgi çekici, Victoria Beckham, Edward Enninful, Tim Blanks gibi isimler tarafından değerlendirilmek oldukça stresli olsa gerek. Popüler çoğu yarışmanın aksine Woolmark Prize'ın geçmişi oldukça eski. İlk defa 1953 yılında organize edilen bu yarışma yıllar öncesinde Karl Lagerfeld (1954) ve Yves Saint Laurent'i (1953) de moda dünyasına tanıtmış. Tanıdığımız yeni isimlerden Gabriela Hearst de 2017 yılı kazananı. Yarışmayı kazanmak genç bir tasarımcı için pek çok avantaj getiriyor. Kazanan tasarımcı, yüklü bir para ödülünün yanı sıra dünyanın en önemli lüks perakendecilerinde koleksiyonunu satabilme şansı ediniyor. Yarışmada aynı zamanda Karl Lagerfeld innovasyon ödülü de veriliyor. Gelelim katılım şartlarına. Adayların en az 3, en fazla 8 yıldır koleksiyonlarını bir perakendeciye satıyor olması aranılan ilk özellik. Kurduğu markanın kar elde ediyor olması ve farklı kumaşları-en çok da Merino yününü koleksiyonunda kullanıyor olması gerekiyor. Woolmark Prize başvuruları kendi sitesinden değil her bölgenin tasarım anlamında yetkin kendi kuruluşları üzerinden alıyor ve bu konuda anlaştığı resmi işbirlikleri var. Detaylı bilgi almak için tıklayın. CFDA fonu 2003 yılından beri Amerikan tasarımcılarına destek olmak amacıyla tasarım yarışması ödülleri dağıtıyor. İlk 3 giren tasarımcılar sektördeki önde gelen isimlerden mentörlük almaya hak kazanıyor. Ödülün kazananına 400,000 Dolar, 2. ve 3.'ye ise 150,000 Dolar ödül verilen yarışmada aynı zamanda kazanan tasarımcının çalışmaları Vogue dergisinde yayınlanıyor. September Issue belgeselini izleyenler Thakoon'un bu yarışma sayesinde Anna Wintour'la tanıştığını, ünlendiğini ve Thakoon for Gap koleksiyonunu hazırladığını hatırlar. Donna Karan'dan yeni ayrılan Public School ayrıca Telfar, Pyer Moss, Alexander Wang de bu yarışmayla ünlenen tasarımcılar arasında. Yarışmanın jüri üyeleri arasında Diane Von Furstenberg, Anna Wintour, Eva Chen ve Joseph Altuzarra gibi isimler var. CFDA/Vogue Fashion Fund ile ilgili bilgi almak için tıklayın. Moda sektörünün bir başka önemli yarışması da H&M Tasarım Ödülü. 2012 yılından beri yaklaşık 4000 genç tasarımcının başvurduğu ve 160 tasarımcının katıldığı yarışma, 17 ülkeden 42 moda okulunun mezunlarına açık. Kazanan, 25.000 Euro para ödülünün yanı sıra H&M'de staj yapma hakkı kazanıyor. Bu paralı staj aynı zamanda Stockholm'de ev kirası ve yaşam masraflarını da kapsıyor. Ayrıca yarışmanın tüm finalistleri 5000 euro ödül kazanıyor. Yarışmaya katılım için mezun olunması gereken okul listesine ulaşmak için tıklayın. Yarışmanın birincisi bir sene boyunca yurtdışında moda tasarımı eğitim hakkı, mentorlük ve 1 yıl boyunca Moda Tasarımcıları Derneğine üyelik hakkı kazanıyor. İlk 3'e girenlere para ödülü veriliyor. 2002 yılından beri yapılan International Talent Support, adı üstünde genç tasarımcılara destek olmak amacıyla başlatılmış bir yarışma. Jüri üyeleri arasında Colin McDowell, Iris Van Herpen, Nicholas Kirkwood, Susie Bubble, Demna Gvasalia gibi önemli isimler var. ITS aynı zamanda 18000 portolyodan oluşan büyük bir arşive sahip. International Talent Support'da birinci olan tasarımcı 10.000 Euro ödül alıyor. Yarışma, sponsorları sayesinde birden fazla tasarımcıyı ödüllendiyor. Bu sponsorların arasında Illy Caffe ve OTB grubu ve Diesel var. ITS yeni mezun ve mezun olacak moda, aksesuar ve mücevher tasarımcılarına açık. 2020 yılında yarışma tüm katılımcılarını sorumlu tasarıma davet ediyor, ve sürdürülebilirlik teması ile fark yaratıyor. Tüm katılımcıların koleksiyonlarının üretim safhasındaki sürdürülebilirlik prensiplerini detaylı olarak paylaşmaları bekleniyor. 2020 başvuruları 15 Mart'ta kapanıyor. Detaylı bilgi için tıklayın. Tüm dünyadan moda ve aksesuar tasarımı öğrencilerine açık olan uluslarası yarışma Mittelmoda her yıl birçok ödül dağıtıyor. 2020 yılında yarışma 23 Eylül'de Milano'da gerçekleşecek. Yeni ödüller ve başvuru koşulları ile ilgili bilgi almak için yarışmanın sitesini takip etmenizi öneririz.


Türkiye'de moda tasarımı bölümü olan üniversitelerin sayısı hiç de az değil. Biz de üşenmedik tüm üniversiteleri tek tek araştırdık ve sizin için bir liste yaptık. Bu listenin okul seçiminizde size yardımcı olacağını umuyoruz. Türkiye'de en çok moda tasarım bölümü olan üniversite İstanbul'da var. Bu okulları alfabetik olarak sıraladık. - Beykent Üniversitesi - Haliç Üniversitesi - Işık Üniversitesi - İstanbul Aydın Üniversitesi - İstanbul Bilgi Üniversitesi - İstanbul Teknik Üniversitesi SUNY Moda Tasarımı program koordinatörü, Prof. Dr. Cevza Candan, İTÜ Tekstil Teknolojileri ve Tasarımı fakültesi hakkındaki sorularımızı yanıtladı. 1955'te kurulan fakülte, ülkemizin ekonomik gelişimi için çok önemli olan tekstil ve hazır giyim endüstrisinde kariyer yapacak tekstil mühendisleri ve tasarımcıları yetiştiriyor. Röportajı okumak için tıklayın. - Maltepe Üniversitesi - Marmara Üniversitesi: Ünlü Mezunlar: Özgür Masur, Özlem Süer, Burçe Bekrek - Nişantaşı Üniversitesi - Okan Üniversitesi - Yeditepe Üniversitesi : Ünlü mezunlar: Nazlı Bozdağ, Nihan Peker, Giray Sepin - Akdeniz Üniversitesi - Anadolu Üniversitesi - Celal Bayar Üniversitesi - Çanakkale 18 Mart Üniversitesi - Çukurova Üniversitesi - Dumlupınar Üniversitesi - Gaziantep Üniversitesi - Giresun Üniversitesi - Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi - Mersin Üniversitesi - Niğde Üniversitesi - Pamukkale Üniversitesi - Süleyman Demirel Üniversitesi - Uşak Üniversitesi Listede moda tasarımı bölümü eksik olan bir okul biliyorsanız moda@modakariyeri.com'a bildirebilirsiniz. Merhaba, okullara göre değişir fakat genel olarak evet. Moda tasarımı okumadıysanız yüksek lisansta tasarım okumanız zor. Başka bir tasarım lisansından geliyorsanız okula göre mümkün olabilir. Merhaba. Sorularınız her üniversitenin kendi kriterlerine göre değişir. Genel cevap vermemiz doğru olmaz. Okullarla veya tasarım bölümlerine hazırlık kursları ile iletişime geçerseniz daha doğru bilgi alabilirsiniz. yakın zamanda bu konu ile ilgili araştırma yapacağız. Sevgiler. Merhaba. Moda tasarımı bölümü olan üniversiteler yazımızdaki okulların yüksek lisans programlarını araştırabilirsiniz. Bu konuda bizim bir yazımız henüz yok. Sevgiler. Merhaba ben Azerbaycanlıyım ve moda tasarım okumak istiyorum. Örneğin başkent üniversitesine nasıl çalışılır ne gerekir? Iütfen bilgi veriniz. Merhaba, lütfen ilgilendiğiniz okul ile iletişime geçiniz. Merhaba. Moda tasarımı okumak istediğiniz okul ile iletişime geçip bilgi almanızı öneririz. Başarılar.


Okumak istediğiniz bölümün moda tasarımı olduğuna karar verdiniz veya sektöre atılmak istiyorsunuz. Moda tasarımı denilince aklımızda hep kadın kıyafetleri canlanıyor fakat moda tasarımının içinde birçok farklı dal var. Böyle olunca bir tasarımcı adayı için moda tasarımının hangi dalına yönelmek istediğini seçmek zor olabiliyor. Türkiye'deki üniversitelerde moda tasarım eğitimi genellikle Moda ve Tekstil Tasarımı adı altında genel bir eğitim olarak veriliyor. Fakat yurtdışındaki birçok okul artık genel bir tasarım eğitimi vermektense öğrencilerin ilgileri ve yeteneklerinin olduğu alan üzerine daha detaycı ama uzmanlaşmış bir eğitimi tercih ediyor. O zaman ister öğrenci , isterseniz de sektöre giriş yapmaya hazırlanan bir tasarımcı olun, modanın hangi alanında uzmanlaşmak istediğinizi ana hatlarıyla şöyle özetleyebiliriz. Son yıllarda erkek giyim tasarımı üzerine daha fazla tasarımcı yönelmeye başladı. Kadın giyimden farklı olarak daha kısıtlı bir alan erkek giyimi; istediğinizi tasarlamakta kadın giyimdeki kadar özgür değilsiniz. Kısıtlı bir alanda hem giyilebilir hem de özgün kıyafetler üretmek erkek giyimin en büyük zorluklarından. Erkek giyim tasarımı yapmak isteyenlerin ayrıca işin teknik kısmını da unutmaması gerekiyor. Özellikle daha klasik parçalar tasarlayacaksanız kalıp çıkarma ve dikiş konularından iyi anlamanız ve vaktinizin büyük bir kısmının bu gibi konularda uzmanlaşarak geçirmeniz gerekiyor. Son 10 yılda iç giyim tasarımına yönelik ilgide büyük bir artış var. Birçok tüketici artık hazır giyim markalarından iç çamaşırı almak yerine daha özel, spesifik markalara yöneliyor. İç giyim sektörü modanın hızlı temposunun nispeten biraz daha yavaş ilerlediği bir alan. İç çamaşırı yapacaksanız materyalleri iyi tanımanız gerekiyor ve iç giyim tasarımı markaları çoğu zaman mayo/bikini alanına da giriş yapıyor. İç çamaşırı tasarımının en büyük zorluğu ürünlerin kalıbının müşterilere tam oturmasını sağlamak. Ne de olsa kimse üzerine oturmayan bir sütyen almak istemez. Dış görünüş olduğu kadar konfor ve inovasyon da dikkat etmeniz gerekenlerden. Zira iç giyimde inovatif kumaşlar git gide önem kazanmaya başlıyorlar. Ayakkabı tasarımı, moda tasarımının içinde en ilgi çekenlerinden biri gibi görünebilir. Aslında bu hem yaratıcılığın hem de teknik bilgilerin buluştuğu bir alan. Ayakkabı tasarımı okuyacaksanız, diğer tasarım öğrencilerinin kullanmadığı birçok yeni makinayı kullanacaksınız demektir. Deri, bez, süet gibi malzemerle çalışmaya alışkın olmanız ve ergonomik açıdan da tasarımınızı yorumlayabiliyor olmanız gerekiyor. Çanta tasarımına yönelecekseniz bol bol deriyle vakit geçirecekseniz demektir. Türkiye'deki yerel çanta markalarının çoğu nispeten küçük ölçekli atölyeler ile çalışıyor. Çanta tasarımında en önemli noktalardan birinin işçilik ve materyal olduğunu düşünürsek, bu alana yönelmek istiyorsanız stüdyolarda bolca vakit geçireceksiniz demektir. Ürünün özgün olması ve aynı zamanda da kullanım açısından pratik olması iyi çanta tasarımının kilit noktalarından. Bu konuya ilgiliyseniz bu yazımızı da mutlaka okuyun. Ayrıca bu konuda bir eğitim örneği incelemek isterseniz Polimoda'nın master programını buradan inceleyebilirsiniz. Türkiye'deki üniversitelerde Moda ve Tekstil Tasarımı bölümlerinde öğrenciler moda tasarımı olduğu kadar tekstil tasarımı da görüyorlar. Aslında kumaş tasarımı olarak tanımlayabileceğimiz tekstil tasarımı, moda tasarımının temelini oluşturuyor. Tekstil tasarımında dokular, kumaşlar ve iplikler gibi kumaşı oluşturan yüzeyleri çok iyi tanımanız gerekiyor. Tekstil tasarımı okuyan birçok kişi zaman içinde moda tasarımına da geçiş yapabiliyor. Ne de olsa kumaş bir kıyafetin temelini oluşturuyor ve tekstil tasarımcıları kumaşa hakim oldukları için sektörde birçok avantaja sahip oluyorlar. Bölüm seçerken birçok öğrenci için kostüm tasarımı seçmek moda tasarımcısı olmaya giden yol gibi görünür. İki bölümün benzer birçok yanları olsa da farklılıkları da var. Kostüm tasarımcıları tiyatro, film, eğlence ve müzik sektörlerinde çalışırlar. Kostüm tasarımcıları bazı tiyatro, televizyon topluluklarına bağlı çalışsalar da freelance çalışanları da çoktur. Kostüm tasarımcısı olarak çalışacaksanız, tasarımınız tasarlayacağınız konsept ile sınırlı olduğunu bilmeniz gerekiyor. Moda tasarımcıları, kostüm tasarımcılarına göre çoğu zaman tasarım anlamında daha özgürlerdir ama kostüm tasarımını da bir nevi sanat olarak nitelemek mümkündür. Kısacası tasarım eğitimi alacaksanız hem bu alandaki farklı eğitim seçeneklerine hem de bu sektörlerdeki iş olanaklarına bakmanızı ve kendi tutkularınızı da göz önünde bulundurarak en severek çalışacağınız branşı belirlemenizi öneririz.


Üniversitede moda tasarımı okumak isteyen bir öğrencinin hazırlık aşamasında en çok kafasına takılan konudur yetenek sınavı. Nasıl başvurulur, neleri kapsar gibi hem çok yanıtlanmayan hem de kişiyi tedirgin eden soruları tüm adaylar hazırlanma sürecinde mutlaka kendilerine sormuşlardır. Türkiye'de birçok üniversitenin moda tasarım bölümü öğrencilerini YGS sınavının sonrası yetenek sınavı ile kabul ediyor. Üniversite giriş sınavı sonrası başlayan bu süreçte her üniversite kendi sınavını uygulasa ve bunlar farklılıklar gösterse de yetenek sınavlarının işleyişi büyük ölçüde benzerlik göstermekte. Yetenek sınavı hazırlık kılavuzu örneği için tıklayın. Başvuru sürecinizden, sınavın farklı aşamalarına kadar moda tasarımı yetenek sınavıyla ilgili bu çok merak edilen süreci şöyle özetleyebiliriz. Yetenek sınavlarına girmek isteyen adayların ilk yapması gereken üniversite giriş sınavı sonrasında okulların internet sitelerini düzenli takip ederek ve okullara telefon ederek sınavların günlerini öğrenmek. Yetenek sınavlarına kayıt yaptırabilmek için okulların ön koşulu YGS sonuç belgeniz ve vesikalık fotoğrafları hazır bulundurmak. Bazı okullar sınava kayıt için cüzzi bir miktarda ön kayıt ücreti de alıyorlar. Birçok okulun ön kaydı internet üzerinden yapılmakta ama yine de başvurmak istediğiniz her okulu araştırmanız gerekiyor. Her üniversitenin kendi sınavı olduğu için, farklı okulların sınavları da kendi içlerinde farklılık gösteriyor; o yüzden tüm sınavları bir saymak mümkün değil. Moda tasarım bölümü için yetenek sınavı genelde iki ve bazı okullarda da üç aşamadan oluşuyor. Yetenek sınavının ilk aşaması olan çizim kısmında amaç öğrencinin algısı, görsel yeteneği ve yaratıcılığını test etmektir. Bazı üniversitelerde çizim kısmı iki aşamalı olarak yapılır. Örneğin ilk kısımda sizden karakalem bir model veya objeyi resmetmenizi isterken ikinci kısmında ise hayalinizden bir çizim yapmanızı isteyebilirler. Bazı okullarda ise sadece bir aşamalı olarak yapılır. İstenilen kompozisyonlar ve tekniklerin okuldan okula farklılık göstermesi çok normaldir. Çizim sınavında bazı okullar malzemeleri öğrencilere temin ederken, bazıları ise öğrencilerin getirmesini ister. Sınava gireceğiniz okulda hangisi olduğunu mutlaka önceden araştırın. Çizim sınavında öğrenciler teknik, estetik, yaratıcılık, kompozisyon, perspektif ve oran-orantı gibi kriterler üzerinden puanlanırlar. Birçok okulda çizim sınavının ertesinde bir sözlü mülakat olur. Mülakat öğrencinin kendini bölümdeki hocalara tanıttığı, neden bu bölümü okumak istediği, tasarım ve sanata olan ilgisini anlattığı, ilham kaynaklarından bahsettiği ve kendi sanatsal geçmişi ve bu bölüme neler katabileceği gibi konulardan bahsettiği bir süreçtir. Mülakatta bölüm başkanı, okuldaki bir kaç hoca ve bazı durumlarda dekan bile girebilir. Bu aşamadaki asıl amaç öğrenciyi tanıyıp, okumak istediği branşa ne kadar ilgisi olup olmadığını anlamaktır. Mülakat aşamasındaki en önemli ipucu açık sözlü olmak ve kendinizi iyi ifade etmektir, kafanızda sorular varsa karşınızdakine sormaktan çekinmeyin. Bazı okullar mülakat sırasında öğrencilerden daha önceden hazırlamış oldukları bir portfolyo da görmek isterler. Kimi okullarda ise portfolyo mülakat sırasında değil ama öncesi veya sonrasında başka bir eleme kriteri olarak okula teslim edilir. Portfolyoda öğrencinin sadece modaya değil aynı zamanda sanat ve tasarıma bakış açısına bakılır. Öğrencinin çizim kabiliyetinin yanı sıra yaratıcılığı, bir fikri alıp geliştirebildiğini görmek, farklı malzemeleri ve teknikleri bir arada kullanabildiğini görmek aranılan özellikler arasındadır. Tıpkı çizim sınavında olduğu gibi portfolyoda da aranılan kriterler okuldan okula farklılık gösteriyor. Okullara başvurunuzu yapmadan önce tek tek ilgilendiğiniz tüm okulları arayarak portfolyoda özellikle istedikleri bir çalışma var mı ve yaklaşık kaç parça istediklerini öğrenmeniz gerekiyor. Portfolyo kısmı çoğu zaman mülakkatla birlikte olsa da bazı okullar mülakat sonrası portfolyonuzu bir portfolyo dosyası içinde toplamanızı ister. Her parçanızın tek tek etiketlenmiş ve adınıza imzalanmış olduğunu kontrol ettikten sonra okula değerlendirmeleri için bırakmanız gerekebilir. Portfolyo değerlendirme süreçlerinde genelde işlerinizi bıraktığınız günün akşamı geri alırsınız. Tıpkı portfolyodaki işlerinizin kalitesi kadar sunumunuz da önemli. Düzenli ve özenilmiş bir sunum sizi bir sıfır önde başlatacaktır. Yetenek sınavlarına hazırlanmak için birçok şehirde kurslar ve atölyeler bulunmakta. Sınava hazırlanırken pek çok adayın yaptığı en büyük yanlış kendini sadece çizim ve moda alanında geliştirmenin yeterli olacağını sanmak. Belki kısa vadede bu geçerli olabilir ama okul yıllarınızda kendinizi sanat ve tasarımın farklı branşlarında geliştirmek hem çalışmalarınızda hem de ilerki iş hayatınızda sizi öne çıkaracaktır. - Türkiye'de moda tasarım bölümü olan üniversiteleri okumak için tıklayınız. - Türkiye'deki moda tasarım kurslarına bakmak için tıklayınız. Merhaba. Bu konuda yardımcı olmak isteriz. İleriki tarihlerde bu konuda yazı yazabiliriz fakat Londra'da eğitim ile ilgili çalışan danışman kuruluşlarla kontağa geçmenizi de tavsiye ederiz. Merhaba spesifik sorularınızı bize email ile iletirseniz çok daha etkili olur. moda@modakariyeri.com'a yazabilirsiniz. Teşekkürler.


PANTONE, dünya çapında 100'ü aşkın ülkede grafik tasarım, moda ve tekstil tasarımı, ev tekstili tasarımı, endüstri tasarımı, plastik, boya ve inşaat sektörü gibi pek çok sanayi alanında doğru renk iletişimini sağlayan renk sistemleri tedarikçisidir. 1963 yılında şirketin kurucusu Lawrence Herbert, farklı endüstrilerde kullanılan renklerin doğru renk ve tonlarda sabitlenmesini sağlayan PANTONE MATCHING SYSTEM'i yarattı. Bu sistem üretici, tasarımcı, perakendeci ve müşteri arasında doğru renk kodu iletişimini mümkün kılan standart bir renk dilini sağlamaktadır. Yılın Rengi, küresel kültürümüzde yaşadığımız ruh halini yansıtan sembolik bir renk seçimidir. Pantone her sene yılın rengini ve paletini açıklar. Tekstil ve hazır giyim sektörlerinde moda tasarımcıları Pantone'ye ait profesyonel renk kodları ile çalışmaktadır. Toplamda 2310 renk, koton ve ya kağıt formatlarında sunulmaktadır. Dünyanın en büyük tekstil boya firması Archroma ile olan ortaklığı ile Pantone Smart Color Swatch Card sistemi, tasarımcı ve üreticiler arasındaki en doğru renk uygulamalarının, hızlı ve etkili şekilde yürütülmesini sağlar. Ayrıca PANTONE VIEW Colour Planner olarak bilinen ve 2 yılda bir yapılan bu trend tahmini organizasyonuyla kadın ve erkek giyim, spor giyim ve endüstriyel tasarım alanlarında 24 ay boyunca kullanılmak üzere renk tahminleri yapılmaktadır. Renk kataloğu, tasarım aşamasında monitörde gördüğünüz renkleri, baskı ve boyama sırasında da aynı renk ve tonda elde eldilmesini sağlayan evrensel bir renk dili oluşturur. Böylece tasarlanan ürün ile ortaya çıkan ürünün aynı renklere ve canlılığa sahip olması sağlanır. Farklı sektörler için özel Pantone renk katalogları kullanılır. Pantone kataloğunda her rengin bir anahtar kodu bulunur. Bu hem üreticinin hem tasarımcının hem de tüketicinin işini kolaylaştırmak içindir. Sayıyla belirlenen kodlar rengin yerini, sondaki harf ise yapacağı etkiyi anlatmaktadır. Moda ve Tekstil sektörüne özel Pantone kataloglarında renkler TPX ve TCX olarak iki farklı kod ile ifade edilir. Bu özel renk sisteminde renkler 2 haneli ya da 4 haneli numaralara ek olarak TPX ya da TCX harf kodları ile formüle edilir. Renk formülleri ayrıca özel renk isimleri ile de tanımlanır. Tasarımcılar, üretim yöneticileri ve renkçiler için %100 Pamuklu Kumaşa özel boyama tekniği ile uygulanmış, taşınabilir renk referans kataloğu. Her bir rengin altında yer alan kodları kullanarak, dünyanın dört bir yanındaki üreticilere istediğiniz rengi gönderebilir ve renk üretiminizin doğruluğunu sağlayabilirsiniz. Tekstil Renk Kataloglarından seçtiğiniz renkleri tek ve daha büyük boyutta sunabilmeniz için kullanılır. Herhangi bir yüzey, malzeme veya tekstil üzerinde güvenli şekilde anında renk eşleştirmesi yapabilirsiniz. Bir desen üzerindeki dört dominant rengi ayrıştırarak ekranda gösterir ve her bir rengin hangi Pantone rengine en yakın olduğunu gösterir.Gelişmiş görüntü yakalama teknolojisi, eşsiz doğruluk sağlar. Renk onayı verecek sektör çalışanı HUE testinden geçmiş olmalıdır. HUE rengin bileşenleri olan ana renklerin renk içindeki karışımını gösterir. Ayrıca diğer renk bileşenleri olarak parlaklık, matlık, açıklık ve koyuluk özellikleri doğru renk belirlenmesi için önem taşır. Özellikle pamuklu kumaşlarda çok iyi netice alınırken, viskon, saten ve diğer bazı parlak kumaşlarda, kumaş cinsinin özellikleri dolayısıyla yanıltıcı sonuçlar alınabilir. Kadife gibi yönlü kumaşların hav yönlerinin aynı yöne baktırıldıktan sonra pantone ile karşılaştırması gerekmektedir, aksi halde yanıltıcı olabilir. Bazı durumlarda farklı ışıkta aynı rengin farklı görünmesi yani metemari adı verilen durum ortaya çıkabilir. Bu yüzden renk ölçüm cihazlarının kullanımı hayati önem taşır. Pantone ürünlerini Türkiye Distribütörü Odak Kimya'dan tedarik edebilirsiniz.


2020' de moda, o ihtişamlı defile salonlarından adeta dünyayı keşfe çıktı. Sektör kendisine daha rahat nefes alabileceği bir atmosfer yarattı: gerçek dünya. Soyut kapılarını araladı, doğaya ve gerçek insanların arasına döndü. Varoluş hikayesini yeniden yazdı. Ama bunu tetikleyen tek bir şey vardı: covid-19. Covid-19 gibi zorlu bir süreçte moda sektörü büyük bir değişime girdi. Alışık olunanın dışına çıkmak zorunda kaldı. Defileler sanal ortama taşındı, izleyicisiz gerçekleşti. Artık modanın öncüleri kıyafet ile sınırlı kalmadı ve yaratıcılığın zirvesine çıkarak modayı doğaya entegre etti. Jacquemus İlkbahar/Yaz 2021 L'AMOUR defilesi Fransa'da bir buğday tarlasında gerçekleşti. Moschino İlkbahar/Yaz 2021 defilesini kuklalar aracılığıyla sergilemeyi tercih etti. Her kıyafeti daha küçük kalıplarla kuklalara giydiren Moschino yaratıcılığını konuşturduğu bir gösteri sundu. Tabii kimi markalar bu değişime ayak uyduramadı ve sürecin arkasına sığındı. Ama söz konusu modaysa özellikle değişime her zaman hazırlıklı olunmalıydı. Size, Friedrich Nietzsche'nin eserlerinde sıklıkla kullandığı bir terimden bahsedeceğim. Amor Fati, yaşanan her şeyi acı ve tatlı fark etmeksizin kabullenmek ve onları kucaklamak anlamına geliyor. Bu görüşe göre hayatı olduğu gibi kabul etmeli ama olabileceğinin en iyisi olması için onu zorlamalıyız. Saint Laurent' i öncü yapan belki de buydu. Saint Laurent, Fas'ta bir çölde gerçekleştirdiği defile ile değişime hazır olduğunu gösterdi. Şehrin karmaşasından uzakta olan o çölde Anthony Vaccarello bizi tasarımlarıyla baş başa bıraktı ve bir mesaj verdi: I Wish You Were Here . Bu, evlere kapandığımız bu zorlu süreçte sevdiklerimize söyleyeceğimiz veyahut duymak isteyeceğimiz türden bir şeydi. Vaccarello mekan seçimi konusunda şunları söylüyor; Çöl, bana göre, dinginlik, açık alan ve daha yavaş bir ritim için olan özlemi simgeliyor. Defile, dingin ve huzurlu bir yere kaçış davetiydi. Saint Laurent' in defilesini yayından izleyen herkes o an orada olmayı diledi. İşte size 2020' nin en önemli moda olayı; covid-19 ile mücadele eden dünyada Saint Laurent yenilikçi ve son derece yaratıcı defilesiyle moda sektörünün gelecekteki yönüne net bir çizgi çekti. Bir krizi nasıl lehine çevirebileceğini gösterdi.


Hazır hafta sonu İstanbul Moda Filmleri Festivali varken; biz de moda ve film ilişkisini inceleyelim dedik. O kadar ikonik ki kendine ait Wikipedia sayfası bile var! Audrey'nin sarı taksiden inip ; Givenchy'si içindeTiffany'nin vitrinine hayran hayran bakmaya başladığı andan itibaren küçük siyah elbise ile aşk yaşamaya başladık. Audrey ve Givenchy 1954'te Sabrina'nın setinde tanışıp işbirliği yapmaya başladılar; ta ki ölüm onları ayırana kadar. Givenchy daha sonralarda Telegraph'a yaptığı açıklamada bizimki bir tür evlilik gibi diye bahsedecekti. Bu arada küçük siyah elbisenin küçük hiçbirşeyi yok; Hollywood'da Dior'un New Look'undan sonra bambaşka bir modern ikon doğmuş oldu. Monroe ekranda jeanle boy gösteren ilk Hollywood starlarından biriydi- ama öyle sıradan bir jean değil; Levi's. Mom jeans tekrar moda oldu olmasına ama; ilk olarak onu klasik bir gömlekle kombinleyen kişi Marilyn'den başkası değildi. O her zaman bir jean ikonu olarak kalacak. Bu filmde Mia Farrow'un tarsi F.Scott Fitzgerald'ın romanındaki tarifsiz ruhla birebir örtüştü. Kostüm Tasarımcısı Theoni V. Aldredge'ın çizdiği stil, Ralph Lauren'in de yardımıyla, her parçayı zamansızlaştırdı. Herkes hem fikir olmalı ki film En iyi Kostüm Tasarımı ödülü aldı. Keira'nın bu zümrüt yeşili efsane ilk elbisesi 1930'ların rüyasından yapılmaydı. Jacqueline Durran tarafından tasarlanan elbise, film gösterildiğinden beri tüm zamanların en iyi film kostümü olarak oylanıyor. Nedenini anlamak zor değil. Muhteşem kumaş, kusursuz kesim ve unutulmaz kütüphane sahnesi elbiseyi herkesin favorisi yapmak için yeterli. Vivien'in giydiği bu inanılmaz derecede süslü, yere kadar uzun, kasnak etekli kostüm 1939 yapımı filmde hem Vivien hem de canlandırdığı karakter Scarlett'la birlikte ikonikleşti. Filmin kostüm tasarımcısı olan Walter Plunkett; aynı zamandaSingin' in the Rain ve An American in Paris filmlerinin de kostümlerini yaptı. Plunkett kariyeri boyunca 50'den fazla ana karakter ve 100 yan rol için, 5000'den fazla parça tasarladı. Jessica Rabbit'in Gilda'dan sonra kendi stilini yaratmasının bir nedeni var. Rita'nın striptiz performansında giydiği siyah elbise onu tüm zamanların en gösterişli film yıldızlarından biri yaptı.Rita bunu , Marilyn Monroe'nun John F.Kennedy'nin 1962 yılındaki doğum gününde şarkı söylerken giydiği elbise de dahil olmak üzere bir sürü ikonik elbise tasarlayan kostüm tasarımcısı Jean Louis'e borçlu. Grace'in eteği ve incileri kraliyet zerafetinin kanıtı. Kostüm tasarımcısı Edith Head ve Grace söylentilere gore film için kostümleri beraber tasarladı. Siyah kadife ve beyaz tül elbise Edith'in en mükemmel kreasyonlarına örnek gösterilebilir. Madonna'nın tuhaf ; ikinci el dükkanına ait gibi görünen stili filmin çıkışından sonra 80'lerin modasına damgasını vurdu. Söylentiye gore, Madonna'nın rolü almasında, oyunculuk yeteneğinden çok kişisel stili etkiliydi. Filmdeki stili Madonna'nın Like a Virgin videosundaki stilinin devamı gibi: kat kat giyilmiş üst, dini takılar, parmakları kesik eldiven, kahkül, deri ceket ve yırtık tayt. Sharon'ın vücudunu saran beyaz elbisesi, onu donuk,sarışın kötü kadına çevirdi. Kostüm tasarımcısı Ellen Mirojnick, bu tasarımla modern femme fatale'i yarattı. Faye Dunaway'in bere, kemerli palto ve trikolardan oluşan depresyon dönemi gardrobu , seksapeli yansıttı. Kostüm tasarımcısı Theadora Van Runkle, bu görünüşü şahesere döndürdü.30'ları çağrıştıran ruhun, 60'ların temiz çizgileriyle birleşimi sonrası, Dunaway'in harika boyun bağları ve midi etekleri hala podyumlara ilham veriyor. Penny Lane'in 70ler esintili gardrobu , tüm groupie kızların taklit ettiği bir tarza dönüştü. Filmin kostümleriyle ilgili ne olağanüstü değil ki? Gözlükleri, Meksika tarsi bluzleri, süet, ispanyol paça denim ve kimonolar. Filmdeki içi kürklü suet kabana hala arzu nesnesi. Cadılar Bayramı'nda Margot olmayan kaldı mı? Gwyneth, Margot Tenenbaum olarak 2001'deki dönüşünden sonra, kürk kabanı ve bob modeli saçlarıyla ikonlaştı. Wes Anderson'ın vizyonu hala herkesin favorisi. Filmin kostüm tasarımcısı, Karen Patch'e gore Margot'nun stili Peter Sellers'in The World of Henry Orient filminden esinlenildi. Karen, vizon bir palto çizip Fendi'ye gönderdi. Bass loaferlar ve Hermes çanta görüntüyü tamamladı.


Moda yatırımcılarının varlığını öğrendiğimde büyük markaların bile hisselerinin tamamını ya da bir kısmını onlara satmasına çok şaşırmıştım. Türkiye'de moda yatırımcılığı çok yaygın olmasa da dünyada örnekleri oldukça fazla. Örneğin LVMH ; Louis Vuitton, Moet Henessy ile birleşerek yıllık cirosunu yaklaşık 20 milyar avronun üzerinde bir miktara çıkarmıştı. Diğer markalara bakacak olursak Donna Karan, Phillip Lim ve Jean Paul Gaultier moda yatırımcıları ile çalışan markalardan. 2012 yılında İtalyan modaevi Valentino'yu Permira şirketinden satın alan Katarlı Mayhoola For Investments, 2015 yılında Boyner Perakende ve Tekstil Yatırımları'nın yüzde 30.7'lik bölümüne 885 milyon lira ile ortak olacağını açıklamıştı. Yine Güney Afrikalı Yatırım Şirketi Brait, New Look'u 2015 yılında 3 milyar dolara satın aldı. Yatırımlar aslında 1990 yılında LVMH'nin Fendi ve Givenchy markalarını alması ile başladı. Gucci ise o yıllarda Balenciaga, YSL ve Sergio Rossi'yi almıştı. 2006 yılında ise Apax Partners Tommy Hilfiger'ı 1.6 milyar dolara satın aldı. En basit anlatımıyla moda yatırımcıları, markaları çeşitli portföylerden değerlendirip hisse senedi seçer gibi seçerler. Seçimlerini ise moda tasarımcılarını ürün, pazarlama, ekonomik yapı, popülerlik yönlerinden değerlendirerek yaparlar. Markaların onlarla çalışma amacı ise sermayelerini arttırmaktır. Moda yatırımcıları her zaman lüks markalara yatırım yapmanın karlılığına inanıyor olsa da en güncel örneklerden biri olan Prada'nın, 31 Ocak 2015 tarihinde açıklanan 2014 yılının cirosu %1 düşüşle 3,552 milyar euroya geriledi. Prada'nın patronu Patrizio Bertelli moda yatırımcılarının bu düşüşten etkilenip finansal desteklerini çekmemesi için belli oranda kar payı dağıttı. Ünlü Fransız moda evi Paul Poiret, Güney Koreli Shinsegae International tarafından satın alındı. Yatırımcının alma nedeni ise markayı modern tüketicileriyle yeniden şekil vererek buluşturmaktı. Pierre Mallevays ve Luvanis SA. 'in planları moda ürünleri ve aksesuardan önce koku ve kozmetiğe önem vermekti. Mallevays konu hakkında Yatırımcılar markanın DNA'sına yeniden şekil verip, markayı bugün ile ilişkilendirmek istiyorlar. Onlar Koreli marka oluşturmak istemiyorlar. Markanın Paris dışına çıkıp uluslararası pazarda da pay sahibi olması için satın aldılar. Gerçekten tecrübeliler ve markalardan anlıyorlar. demişti. Schiaparelli 60 yıllık sessizlikten sonra Paris Moda Haftasına 2014 yılında geri döndü. 1954 yılından bu yana markanın geleneği hale gelen Elsa'nın istakoz elbiseleriyle ilk koleksiyonunu oluşturdu. Markayı, İtalyan lüks kral Diego Della Valle'nin satın aldı ve bu yatırımcının da amacı pazarlama aracı olarak yeni tasarımcılarla çalışıp eskinin üzerine yeni modeller inşaa etmekti. Yatırımcı, Marco Zaninive Camilla Schiavone ile çalışmaya başladı. Böylece istenilen profile ulaşıldı ve hazır giyim konsepti ile Mart ayında Paris Moda Haftası'na katılacakları bildirildi. Fransız tasarımcı Jean-Paul Gaultier defile ile ilgili Tüm zıtlıklar ve beklenmedik detaylar ile aynı anda çok kadınsı ve sürrealist yeni bir Schiaparelli idi yorumunda bulundu. Goga'nın en yakın arkadaşı Eva Cavalli, tasarımcı Roberto Cavalli ile evli ve Roberto Cavalli bu geçiş evresinde, Goga'ya gayri resmi olarak danışmanlık hizmeti verdi. Goga uzun süre markayı tekrar canlandırmak için oldukça uğraştı. Madam Vionnet tasarımcıların mimarı olarak bilinmesine rağmen Goga, kadınların elbiselerinin hepsinde korse ve katmanlar oluşunu eleştirdi. Goga en sonunda Chanel ve Gucci ile daha önceden çalışmış GeorgeCortina ile stilisti olması için anlaştı. İlk koleksiyonu oldukça beğenildi. 2011 yılında Kuveyt merkezli Global Investment House , aile şirketi olan Yargıcı'nın %55 ini satın aldı. Türk markalara yatırım fonlarının ilgisi ne kadar 2007 yılına dayansa da 2012 yılı en çok yatırımcıların konuşulduğu yıl oldu. Bilmeyenler ya da hatırlamayanlar için küçük bir hatırlatma yapmak istiyorum; Temmuz 2007'de Citigroup Venture Capital Investment'ın Boyner Mağazacılık'ın %30'unu ve Beymen'in yüzde %50'sini 189 milyon dolara almasıyla başlamıştı. Daha sonra İtalyan devi Miroglio İpekyol ve Twist'in sahibi Ayaydın Group'a %50 ortak oldu. Türkiye'de yurtdışına açılan ilk markalardan olan Mavi, %35 hissesini girişim sermayesi olan Turkven'e 2008 yılında sattı. Dünyadan ve Türkiye'den örnekler bitmek bilmiyor. Son olarak, Türk markalara yatırım yapanlar arasında üretici ve marka sahibi olanlara örnek ise 2011 yılının Ağustos ortasında, Flormar'ın %51 hissesini satın alan Fransız kozmetik devi Yves Rocher. 2012 yılında Dubai merkezli olan Eastgate Capital Group'u, Silk&Cashmere'in %45'ine ortak oldu. Koton ise yine aynı tarihlerde %50 hissesini Turkven'e sattı. Satın alma ve birleşmelerde yaşanan hızın en yeni örnekleri Gucci'nin sahibi PPR SA'nın 2013 yılının Mayıs ayında İtalyan mücevher üreticisi Pomellato'yu alması ve aynı gün lüks saat severlerin yakından tanıdığı Corum'un Çin Haidan Holdings Ltd.'nin bünyesine katılması oldu. Wall Street Journal'ın haberine gore, LVMH genç Fransız tasarımcı Maxime Simoens'in hissesinin bir miktarını satın alırken, PPR de 2006 yılında şirketini kuran İngiliz tasarımcı Christoper Kane'e yatırım yaptı. LVMH, bu markaya ilgisinin nedenini ise markanın kalkınmasına yardımcı olmak şeklinde açıklamıştı. Moda sektörünün ekonomik yönden çıktısı yüksekken, bu çıktılara talepler fazlayken yatırımcıların dikkatini çekmesi de kaçınılmaz. Şöyle düşünelim, sektörün devleri gelecekte daha hızlı büyümek için fırsat kollarken, moda yatırımcıları da katma değeri oldukça yüksek olan moda sektörü sayesinde daha çok kar amacı güdüyor. İcerikte verilen marka-yatırımcı ornekleri çok yararlı ancak markasını yeni kuran genç bir girişimci olarak yatırımcıların markaları neye gore seçtiğinin daha çok analiz edildiği bir yazı daha çok ilgimi çekerdi. değerlendirmeniz dileğiyle. Bu yatırımcı-marka konusunu ilk ele aldığımız yazı. Bundan sonra daha detaylı yazılar bulacaksınız sitede. Yorumunuz için teşekkürler.


1858 İngiliz tasarımcı Charles Worth, Paris'te haute couture evini açarak, ilk couturier olur. Tasarımlarını canlı modeller üzerinde sergileyerek her yıl yeni bir koleksiyon sunan ilk tasarımcıdır. 1861 Milano'da 1861 yılında tasarlanan ve 1865-1877 arasında inşa edilen Galleria Vittorio Emanuele dünyanın en eski alışveriş merkezlerinden sayılıyor. 1868 Federation Francaise de la couture kuruldu. 1910'da da ChambreSyndicale de la Couture Parisienne kuruldu. Bu kurum hala Paris'in haute couture'deki yıkılmaz pozisyonunu koruyan kurumdur. 1884 Ressam John Singer Sargent'in Madame X tablosu Paris'te sergilenir ve skandala neden olur. Madame X zamanına göre çok cesurca resmedilmişti. Tabloda elbisesinin bir askısı omzundan düşerken makyajı da döneme göre oldukça belirgindi. Bu skandalın ardından elbise askısını silip yeniden resmeden ve Paris'ten kaçan ressam Singer belki de moda tarihini en çok etkileyen tablolardan birini yarattığını bilmiyordu. Tablo Metropolitan Museum of Art tarafından 1916'da satın alındı. 1885 Oscar Wilde Philosophy of Dressi yazar. Oscar Wilde estetik, güzellik ve moda üzerine görüşleriyle ve kendi stiliyle döneme damgasını vurdu. Moda dayanması o kadar zor bir çirkinlik ki, altı ayda bir değiştirilmesi gerekiyor. 1886 California'da Levi Strauss iki atın çektiği kot pantolon logosunu tasarlar. Madende çalışan işçiler için Levi Strauss tarafından tasarlanan bu pantolon yıllar sonra moda dünyasının en çok giyilen parçalarından olacaktır. 1903 Worth'un yanında çalışarak yetişen genç Paul Poiret geniş kesimli, kare biçimli bir kimonoyu andıran Confucius paltoyu tasarlar. Dönemin modasına tamamen zıt olan bu rahat giysi Poiret'nin kariyerinin başlamasına vesile olur. 1906 Paul Poiret kendi moda evini kurar, daha düz bir kadın silüetini empoze eden Poiret rus balesinden ilham alarak harem pantolonlarını yeniden yorumlar. Poiret tasarımlarında renkli kumaşlar, desenler ve oryantal baskılar kullanır. Aynı zamanda bir moda tasarımcısının yarattığı ilk parfüm de Poiret'ye aittir. 1909 Mariano Fortuny atölyesinde Delphos model elbisesini üretir. Delphos ipek kumaşa elle yapılan 400den fazla pliseden oluşuyor. Conde Nast yayıncılık Vogue dergisinin ilk sayısını Amerika'da yayınlar. Vogue'un ardından da Harpers Bazaar katılır. Vogue, günümüzde hala dünyanın en çok satan moda dergisidir. 1910 Chambre Syndicale de la Couture Parisienne kurulur. Halen aktif olan bu dernek couturier işçiliğini ve haute couture standartlarını korumak için çalışır. 1912 Fransız tasarımcı Madeleine Vionnet, Paris'te moda evini kurarak verev kesimi kullanan ilk couturier olur. Vionnet, Paul Poiret ve Coco Chanel ile birlikte korseye ilk karşı çıkan tasarımcılardandır. 1914-1918 yılları arasında 1.Dünya Savaşıyla birlikte çalışmak zorunda kalan kadınlar etek ve ceket ikilisini giymeye başlar. Profesyonel hayata katılan, özgürleşen, araba kullanan ve spor yapan kadınlar vardır artık. Vogue dergisinin popülerliğinin artmasıyla birlikte moda fotoğrafçılığı gelişmeye başlar. 20'li yılların sonunda Cecil Beaton ve Horst P. Horst gibi fotoğrafçılar Vogue'da boy göstermeye başlarlar. Kadınlar gittikçe daha çok sporla ilgilenmeye başlar, bu ilgi rahat ve spor giyimin gelişmesine yönelik önemli adımların atılmasında etkili olur. Dönemin en önemli akımlarından biri 'Flapper' akımıdır. Coco Chanel ve Jean Patou gibi tasarımcılar dönemin modern kadınlarını daha erkeksi bir silüete büründürür; 'The Garçonne Look' ortaya çıkar. Modada kum saati silüeti yerine daha androjen, kıvrımsız bir silüet hakim olur. Coco Chanel moda dünyasında gittikçe daha çok söz sahibi olmaya devam eder. Zaman içersinde küçük siyah elbise, etek-ceket tayyörleri, inci kolyeler, jarse kazaklar gibi moda dünyasına bir çok yenilik katan Chanel bu dönemi şekillendirecektir. 20'li yıllarda moda ve sanat hiç olmadığı kadar kenetlenirler. Sürrealizm, fütürizm, L'Art deco ev dekorasyonundan giyime ve sanata, her yönüyle tamamlanan bir yaşam stili yaratırlar.Futurizm 1920'lerde İtalyan modasını da etkisi altına alır. Paris'te Schiaparelli ve Chanel Sürrealist ve Cubistlerle etkileşim içindedir. 1921 Guccio Gucci deri aksesuarlar ve seyahat çantaları ürettiği markası Gucci'yi kurar. 1927 Elsa Schiaparelli ilk butiğini açar. Schiaparelli, Salvador Dali gibi sürrealist sanatçılarla işbirliği yaparak dönemin modasına yön verir. Giysilerde fermuarı ilk kullanan ve tarihte gördüğümüz ilk moda tasarımcısı sanatçı işbirliğini yapan kişidir. 1929 Wall Street'de yaşanan ekonomik çöküntü sonrası ucuz kıyafete olan talebin artması üzerine seri üretime/hazır giyime geçiş hızlanır. Büyük buhran başlar. 1930'larla birlikte fabrikalarda seri üretim artmaya başlar. 1930 30'lu yıllarda Amerikan sinemasının altın çağıyla birlikte moda dünyasında Joan Crawford, Marlene Dietrich gibi film yıldızlarının etkileri görülmeye başlanır. Sinema ve sinema yıldızlarının modaya etkisi önemli boyutlardadır. 1931 Gabrielle Coco Chanel Deauville'de ilk butiğini açar. 1933 Tenisçi Rene Lacoste krokodil amblemi koyduğu polo t-shirtleriyle moda dünyasına girer. Lacoste, tarihte ilk defa kendi logosunu tasarımı üstünde uygulayan marka olur. 1935 DuPont fabrikasında ilk naylon örneği üretilir. 60'lı yıllarda ön plana çıkacak olan naylon bu şekilde endüstrileşme serüvenine başlar. 1939- 40 2. Dünya savaşı başlar. Paris'in işgaliyle bir çok couturier işlerini durdurmak zorunda kalır. Almanya Paris'teki modacılara Berlin'e taşınmaları için baskı yaparken, Avrupa'ya seyahat edemeyen satın almacılar Amerika'da kendi moda ürünlerini üretmek için kolları sıvarlar. 2. Dünya Savaşının başlamasıyla işgal altındaki Paris'e gidemeyen Amerikalı satın almacılar sayesinde Amerika'lı moda tasarımcıları çıkış yapmaya başlar ve Amerika'da seri imalata geçilir. Fransız couture'ü yerine Claire McCardell gibi Amerikan tasarımcılar, daha rahat, spor giyime ve günlük giyime yönelik kıyafetler tasarlarlar. Böylece Amerikan stili kendini göstermeye başlar. Savaş dönemi Avrupa'nın pek çok yerinde kumaş kısıtlamaları nedeniyle moda rasyonel ve karamsar bir hal alır, kadınların iş gücünde olması nedeniyle pratik, maskülen tasarımlar ve ucuz kumaşlar kullanılır. Malzeme kıtlığı Make Do and Mend akımını ortaya çıkarır. 1941 İlk ticari polyester üretilir. DuPont 1946 yılında polyesterin yasal haklarını satın alır. Sonrasını biliyoruz.. 1943 New York moda haftası başlar. 1945 Savaş sonrası Paris'te modanın yeniden doğuşunu müjdelemek ve Paris'li haute couture evlerinin hünerlerini sergilemek amacıyla bir gezici moda tiyatrosu olan Theatre de la mode dünya turuna başlar. Bu tiyatroda ünlü Paris couture tasarımcılarının kreasyonları minyatür modellere giydirilmiştir. Modeller aksesuarlar dahil olmak üzere mükemmel bir şekilde hazırlanır ve Paris modasını tanıtmak için dünya turuna çıkarlar. Sonbahar Kış 2020-21 koleksiyonunda Maria Grazia Chiuri minyatürlerden oluşan bir koleksiyonla bu tarihi olayı kutlamış ve ustası Christian Dior'a saygı duruşunda bulunmuştur. 1946 5 Temmuz 1946'da Fransız tasarımcı Louis Reard Paris'in ünlü Molitor havuzunda ilk iki parça mayoyu dünyaya tanıtır. 1947 Savaş ve savaş dönemi kısıtlamalarının bitmesiyle Christian Dior New Looku tanıtır. Savaş sonrası Paris'i yeniden canlandıran Dior, bol miktarda kumaş kullanarak kum saati silüetiyle oluşturduğu yeni moda akımı moda dünyasında köklü değişikliklere neden olur. 1800'lü yılların silüetlerinden referanslar alan Dior korseleri canlandırır. Kadınları yeniden dar silüetler içine sokan Christian Dior beğeniler kadar eleştirilere de maruz kalır. 1951 Marlon Brando, aslında fanila gibi bir çeşit erkek iç giyim parçası olan t-shirtleri dışarıda giyerek, bugünkü t-shirt kavramının doğmasına sebep olur. Edwardian tarzı bir stil ve rock'n roll müziğin birleştiği İngiltere'de Teddy boys alt kültürü oluşur. 1954 Christobal Balenciaga bele oturan, volümlü etekli silüeti ve İspanyol ilhamlı bolero ceketleri ile 50'li yılların vazgeçilmez isimlerinden olur. 1955 Londra'da Kings Road'da butiği Bazaar'ın kapılarını açan Mary Quant, moda dünyasına birçok yenilik getirir. Gençleri modanın odak noktası yapıp, modayı bir iletişim aracı olarak kullanmayı bilen Quant, mini eteğin yaygınlaşmasında da etkili olmuştur. Mini eteği Quant mı Courreges mi icat etti sorusu modanın en tartışmalı konularından biridir. 50'lerin sonu 60'ların başıyla birlikte moda dünyası gençlik ve alt kültürlerin etkisi altında kalmaya başlar. James Dean ve Marlon Brando gibi aktörler isyan, deri ceket, denim pantolon gibi öğeleri moda dünyasına getirirler. Londra moda dünyasında öne çıkmaya başlar. Beatles ve rock'n roll alt kültürlerinin etkisiyle Londra sokak modasının öncü şehirlerinden olur. 1960 Pierre Cardin adını birçok farklı ürüne lisans çıkaran ilk marka olur aynı zamanda da ilk hazır giyim koleksiyonunu oluşturur. 1962 Dior moda evinden ayrılan Yves Saint Laurent Paris'te ilk koleksiyonunu sunar. YSL 1966 yılında hazır giyim koleksiyonu çıkarır ve Saint Laurent Rive Gauche butiğini açar. 1964 Uzay çağından ilham alan Andre Courreges, geometrik desenler ve kesimlerin kullanıldığı koleksiyonunu çıkarır. 1969'da aya ayak basılmasıyla birlikte ay ve uzay teması güçlenerek modayı etkileyecektir. 1965 Yves Saint Laurent en ünlü tasarımlarından biri olan Mondrian Dress'i tasarlar. Karl Lagerfeld Fendi'nin kreatif direktörü olur. 1966 Yves Saint Laurent kadınlar için Le Smoking'i tanıtır. Türkçede smokin olarak andığımız bu ceket-pantalondan oluşan takım, ingilizcede ise tuxedo olarak biliniyor. Tüketim topluluğu ve pop kültürden ilhamla oluşan Pop Art akımı sanatta olduğu kadar moda dünyasında da etkili olmaya başlar. 16 yaşındaki model Lesley Hornby takma adıyla Twiggy moda dünyasında yeniden zayıf, cinsiyetsiz, çocuksu ve kıvrımsız bir görünümü popüler yapar. Twiggy 60'ların ve tüm zamanın en çok tanınan moda ikonlarından olur. 1967 İtalya'nın moda başkenti olan Floransa'nın yerini Milano'ya devretmesine neden olan olay gerçekleşir. Missoni defilesinde Ottavio ve Rosita Missoni defileden dakikalar önce mankenlerin iç çamaşırlarının göründüğünü farkederler. Fakat artık üstlerini değiştirmek için çok geçtir. Mankenler bu şekilde defile yapınca bu cesur fikir basın ve satın almacılar tarafından heyecanla karşılanır. Fakat Missoni bir sonraki sene Palazzo Pitti'de moda haftasına davet edilmez. Bunun üzerine Ottavio ve Rosita Milano'da kendi defilelerini yapmaya karar verirler. Diğer Milano'lu tasarımcılar da onları takip edince Milano Moda Haftası Floransa'nın yerini alır. 1968 Amerika'da Calvin Klein lüks kumaşlardan rahat, günlük kıyafetler yaratarak çıkış yapar. Aynı dönemler de Ralph Lauren'de kendi erkek giyim koleksiyonunu çıkarır. Daha sonraları kadın giyim koleksiyonuna da giren Lauren preppy look dediğimiz kolejli stilinin öncülerinden olur. Vietnam savaşıyla birlikte savaşı protesto eden gençler hippie akımını başlatır. Tüketim topluluğunu reddedip, çevre sorunları ve dünya barışıyla ilgilenen hippieler hem döneme ilham veren altkültürlerden olmuşlardır hem de halen etnik tarzlarıyla günümüz modasına ilham vermektedirler. Mods altkültürü İngiltere'de ortaya çıkar. Mods akımı Teddy Boys'un devamı niteliğindedir. Mod modern kelimesinin kısaltması olarak kullanılır ve dönemin varlıklı, modaya meraklı, eşitliği önemseyen gençleri arasında yayılır. Mods'lar androjen bir tarzı benimserler. Modayı kullanarak bağımsızlık ve özgürlük temasını savunurlar. 60'lardan 70'lere geçerken hazır giyim git gide daha ulaşılır oluyordu. Sentetik kumaşların kullanımı modayı daha ucuz hale getirmişti. Bu dönemde hippie etkisi hala devam ederken, disco akımı, gece klübü estetiği ve 80lere yaklaşırken atletik giyim etkili oldu. Moda şehirleri arasında etkisi daha kısıtlı olan Milano, 70'lerin başında yeni hazır giyim ve tekstil başkenti haline geldi. Genç ve yetenekli tasarımcılar yetiştirmeye başladı. Bunlardan biri Genny markası için tasarım yapan Gianni Versace diğeri de aslında görsel düzenlemeci olarak iş hayatına atılan Giorgio Armani idi. Milano İtalya'nın diğer şehirlerine göre hem yetenek hem de altyapısıyla öne çıktı. 1973 Paris'te 1700'lerin başından beri couture sunumları gerçekleşse de kabul edilen ilk resmi Paris Moda Haftası Ekim 1973'te yapıldı. The Battle of Versailles olarak bilinen bu etkinlik Versailles sarayının renovasyonu için bağış toplamak amacıyla düzenlenmişti. Defileye Amerikalı ve Fransız tasarımcılar katılmış ve kreasyonlarını yarıştırmışlardı. Netflix'deki Halston belgeselinde bu etkinlikten kesitler görüyoruz. 1971 The Rolling Stones'un solisti Mick Jagger'ın Bianca Jagger ile tanışması ve ikilinin evlenmesinin ardından tüm zamanların en önemli stil ikonu çiftlerinden biri oluştu. Bianca Jagger dönemin en önemli akımlarını etkilerken, Studio 54'le ve tasarımcı Halston'la özdeşleşen bir stil ikonu haline geldi. Evlilikleri 1978'de bitse de bu ikili moda tarihine damgalarını vurdu. Glam akımı ve alt kültürüyle birlikte Mick Jagger, David Bowie, Marc Bolan gibi isimler gibi dönemin rock isimleri parlak kumaşlar, makyajlar, tüyler ve feminen bir çok öğeyi kullanarak 20. yüzyıldaki maskülenlik kavramını sorgulatmaya başladılar. 1974 Giorgio Armani kendi adıyla ilk defilesini Floransa'da Palazzo Pitti'de yapar. 1975'te erkek koleksiyonuyla başlayarak 1976'da kadın koleksiyonunu sunar. Armani hem gözleri Milano'nun üzerine çevirir hem de italyan terziliği ve işçiliğini dünyaya tanıtır. 1980'de American Gigolo filminde Richard Gere'i giydirerek Hollywood'a başarılı bir giriş yapar. 1970lerin ortasında Londra'da punk akımı başgösterir. Dönemin ekonomik burhanının gençlerde yol açtığı bunalım ve gerginliğe bir tepki olarak doğan Punk aslında bir çeşit gençlik protesto akımıdır. 1974 Vivienne Westwood ve Malcolm McLaren'in Londra'da birlikte açtığı SEX adlı mağaza Punk akımının öncüsü olur. Punk stili dar siyah pantolon, siyah deri ceket ve Doctor Martins botlarla simgelenir. Giysiler yırtık veya iğneler, zımbalarla süslenmiştir. Slogan tişörtler çok modadır. Bu dönemde The Sex Pistols punk modasını popüler kılar ve hayranlarının evlerinde kendi giysilerini yaratmasına neden olur. Punk'ın dağılmasıyla birlikte Londra'da New Romantics alt kültürü oluşmaya başlar. Eski punkçıların, bu akımın anarşik ruhundan sıkılıp daha teatral kostümlere ve renkli makyajlarala birleşen New Romantics, David Bowie gibi isimlerin üzerinde odaklanır. 1980 Azzedine Alaia ilk hazır giyim koleksiyonunu sunar. 802li yıllara damgasını vuracak olan tasarımcı vücudu saran, dar kalıplı elbiseleri ve örgü kumaşları kullanmaktaki başarısıyla öne çıkar. Alaia müşterileri arasında Naomi Campbell, Madonna, Rihanna, Lady Gaga, Michelle Obama gibi isimler vardı. 1981 Moda dünyasında gözler Japon tasarımcılara çevrilir. Yohji Yamamoto ve Rei Kawakubo gibi tasarımcılar avant-garde tasarımlarıyla Paris'te çıkış yaparlar. Kenzo Takada 1970'lerden beri tanınan bir tasarımcıydı ama yeni jenerasyonun gelmesiyle Japon stili Paris'i etkisi altına aldı. Belçika'da Antwerp şehri moda dünyasında yükselişe geçer. Şehirdeki Royal Academy of Fine Arts'ın mezunlarından Dries Van Noten, Dirk Bikkembergs ve Ann Demeulemeester gibi tasarımcıların içinde bulunduğu ünlü Antwerp Altılısı ve Martin Margiela moda dünyasına yeni bir soluk getirir. 1983 British Fashion Council kurulur. Karl Lagerfeld Chanel'in kreatif direktörü olur. Lagerfeld göreve geldiği ilk sene markanın satışlarını artırmayı başarır. 1984 Katherine Hamnett 'Choose Life' isimli t-shirt koleksiyonunu çıkararak moda dünyasında slogan t-shirtleri kullanmaya başlar. Hamnett'in oluşturduğu tshirt koleksiyonunda çevre sorunlarından dünya barışına kadar pek çok konuya değinilir. Londra moda haftası başlar. Aynı tarihlerde Donna Karan, modern Amerikan kadınından ilham aldığı pratik tasarımlarıyla moda dünyasına girer. 1985 Sicilya kültürü ve feminenliği birleştiren Dolce& Gabbana ilk koleksiyonunu sunar. Supermodel kavramının doğduğu dönemdir. Cindy Crawford, Kate Moss, Naomi Campbel, Linda Evangelista gibi isimler giysilerin önüne geçerek ikonlaşırlar, tasarımcılarla işbirlikleri yapmaya başlarlar. 10.000 dolardan aza sabah yatağımdan kalkmam. 1991 Rifat Ozbek New Age koleksiyonunu sunar. Dönemin abartılı moda akımları düşünüldüğünde Özbek'in koleksiyonu bir nevi anti-moda akımıdır. Beyaz, sakin bir koleksiyonla spiritüelliğe çağrı yapar. Spor giyimi yorumlar ve sokak stilinden ilham alır. Rıfat Özbek dönemin ruhunu çok iyi okuduğu için alkışlanır. Aynı dönemde Nirvana Smells Like Teen Spirit single albümünü çıkarır vegrunge etkisi başlar. 2019 yılında Kurt Cobain'in MTV Unplugged konserinde giydiği hırka 334.000 dolara satıldı. 1992 Central Saint Martins'den mezun olan Alexander McQueen kendi markasıyla moda dünyasına giriş yapar. 1994 Tom Ford, Gucci'nin başına geçerek Gucci'yi moda dünyasının en etkili markalarından biri yapar. 1995 1993'te Central Saint Martins'de mezuniyet koleksiyonunu sunan Hussein Chalayan 1995'te bir tasarım ödülü alarak kendi adı altında ilk koleksiyonunu hazırlar. İlk defilesinde manken olarak Björk'ü giydiren Chalayan bu başlangıcın ardından moda ve teknolojinin birleştiği başarılı koleksiyonlar yapmaya başlar. 1996 John Galliano, Dior'un başına geçer. 1997 Fendi Baguette modelini piyasaya sürer. Baguette it bag kavramının ilklerinden biridir. Gianni Versace Miami'deki evinin önünde öldürülür. Donatella Versace onun yerine Versace'nin başına geçer. 1998 Helmut Lang koleksiyonunu bir defile yerine websitesinde yayınladığı bir dijital showla sundu. İlk defa bir defile online yapılmış oldu. 2000 Natalie Massenet ailesinin ve arkadaşlarının yardımıyla lüks moda e-ticaret sitesi Net-a-porter'yi kurdu.


Koronavirüs pandemisi sonrası sürdürülebilir moda yeniden gündemde. Bugün pek çok büyük giyim firması, kullanılmış kumaşlardan, yamalardan ve organik kumaştan ürettikleri giysilerin reklamını yapıyor. Bakın biz de çevreciyiz mesajı veriyorlar. Serbest piyasanın kucakladığı bu yeni makyajlı sürdürülebilirliği ve sahiciliğini, yayınevimizden çıkan Sürdürülebilir Moda ve Modada Yavaşlık kitaplarının editörü Şölen Kipöz ile konuştuk. Moda sistemini var eden ve sürekli kılan eylem, kaynak ve ürünlerin doğanın kendini onarma kapasitesi ve dirençliliğini kırmayacak biçimde kullanılması ve oluşturulmasının yanı sıra insan emeğine dayalı endüstrinin sosyal adaletten taviz vermeden ekonomi yaratması diyebilirim. Yavaş moda ise sürdürülebilir dönüşüm için etik ve onarıcı bir yol; tasarım, üretim ve tüketim süreçleri arasında döngüsel, şeffaf, sorumlu ve dayanışmacı bir ilişki içeren; nicelik yerine niteliğe, küresel ağlardan çok yerel ağlara ve ekonomilere, uzun ömürlü duygusal ilişki kurabileceğimiz insan emeğini önceleyen nesnelere, çevresel etkilerinin izlenebilir olduğu atık oluşturmayan döngüsel üretim süreçlerine öncelik tanıyan bir yaklaşım. Moda endüstrisi bir yerde tıkandı. Giderek artan sayıda sezonlar ve giysi modelleri ile niceliğe odaklanan moda, tasarımı da yok etti. Küresel ve büyük zincirlerde sürdürülebilirlik söylemi gerek temiz üretime odaklı bazı standartlar gerekse katma değer yaratmak için kullanılmaya başlandı. Koronavirüs pandemisi adeta barutu ateşledi bu anlamda. Özellikle Z kuşağı ile başlayan iklim aktivistlerinin de etkisiyle tüketiciler markaları etik bir filtreden geçirmeye başladılar ve almama tavrına karşı güçlü markalar bu konuya daha fazla tanıtım ve reklam bütçesi ayırmaya başladılar. Sürdürülebilirliğin bir avuç idealistin değil de moda endüstrisinin temel aktörleri tarafından benimsenmesi memnun edici bir gelişme elbette, bunun tasarım eğitiminin de yapısını olumlu ve bilinçli dönüştürebilen bir gelişim olduğunu gözlemliyoruz. Ancak bir konunun popüler olması gerçekten anlaşıldığı ve doğru uygulandığı anlamına gelmiyor. Ortada çok ciddi bir bilgi kirliliği var ama merak eden ve öğrenmek isteyenler için kaynaklar çoğalıyor. İçinden geçtiğimiz dönem yeni bir farkındalık oluşumuna işaret ediyor. Şu sıralar sektörde ve basında sıklıkla kullanılan modanın yavaşlaması ile yavaş moda aynı anlama gelmiyor. Ana akım modanın yavaşlaması küresel ve bir kısmı hızlı moda faaliyetlerinde bulunan zincir markaların sezonları azalması, daha düşük stoklarla üretim yapması, yerel ve yakın ağlara yönelmeleri ve sürdürülebilirlik yolunda çevresel etkilerin izlenebilmesi anlamına gelirken, yavaş moda zaten yerel ağlarda hareket eden, küçük ölçekte adil üretim yapan, ürünün tüm yaşam döngüsünü döngüsel bir anlayışla kontrol altına alan, zanaat ve tasarım değeri yüksek bir pazara işaret ediyor. Bu yaklaşımın popüler olması ekonomik açıdan pek mümkün değil ama yukarıda da bahsettiğimiz gibi yeni kavramlar büyük bir açlıkla tüketilerek, yeşil aklamanın malzemesi olabiliyor ve farkı kılıflara sokulabiliyor. Kitabımızın bu konuya merak ve ilgi duyulan bir döneme denk gelmesi bir açıdan olumlu, bu açıdan Türkiye'de bir fikir liderliği yaptığımı düşünüyorum ve güvenilir referanslardan sürekli bilgimi tazeliyor, içi boş söylemlere de pek aldırış etmiyorum açıkçası. İstesek de istemesek de moda ile ilgili bütün faaliyetler kapitalist bir düzenin içinde gelişiyor. Moda ekonomik bir faaliyet ve onun için Marks'ın söylediği gibi değişmeyen tek şey değişim. Ancak bu değişim uzun zamandır yaşamlarımızda gerçek bir dönüşüme neden olmuyor ve modanın iktisadi mantığına hizmet etmek için sürekli yeniliği önceliyor. Bugün kapitalizm kendi kendini de yutan aç gözlü bir noktaya geldi küresel neoliberal ekonomilerin de etkisiyle. Bu ekonomi modeli büyüme odaklı ve çizgisel bir anlayışta gelişen yap tüket-at modeline üzerine kurulu. Kapitalizmin yavaş moda ile barışabilmesi için küçülme ekonomisi, dağınık ekonomiler, döngüsel ve paylaşım ekonomisi modellerine alan açabilmesi gerekiyor. Bunun bir dönüşüm olup olmadığı süreçlerin ve eylemlerin şeffaf olarak izlenebilir ve paylaşılabilir olması ile ilgili. Etik bir niyet ilgiyi ve takdiri her zaman hak ediyor. Eylemlerin ve üretimlerin bu niyetin içini doldurup doldurmadığına bakmak gerekiyor. Sürdürülebilirlik çok geniş ve ulaşılması zor bir çerçeve. Bu yüzden modanın ekosistemine katkı koyan her inovasyon, etik ve sorumlu girişim bence bir yol açacaktır. Gerçek anlamda bu dönüşüm tüketici bilinci ve talebiyle gerçekleşecektir. O yüzden sürdürülebilirliğin ya da yavaşlığın modanın gerçekliği içinde ve serbest piyasa ekonomisinin yarattığı pazarda yer bulabilmesi önemli. Modanın etik sorgulanması modayı dışlayarak ya da karşısında durarak bizi bir yere getirmeyecek, tam aksine modanın içinden onun yönünü değiştirmeye iyileştirmeye ve onarmaya çalışarak bu çaba yerini bulacaktır. Yeni İnsan Yayınevi 31 Aralık tarihine kadar sitemiz okurlarına özel bir indirim hediye ediyor. Yayınevinin kitaplarını incelemek ve indirimli satın almak için yeniinsanyayinevi.com adresine girip ödeme ekranında modakariyeri2021 kodunu kullanabilirsiniz. Editörlüğünü Şölen Kipöz'ün yaptığı Sürdürülebilir Moda kitabını incelemek için burayı tıklayın. Modada Yavaşlık kitabını incelemek için burayı tıklayın.


Moda eğilimi araştırmacılarını duydunuz mu? Ben de onlarla tez araştırmam sırasında karşılaştım. Moda eğilimi tanım olarak sezonda bulunan ürünlerin nasıl olması gerektiğidir, bu sayede moda sektörü nasıl hareket edeceğini belirler çünkü her tasarımcının hitap etmesi gereken tüketici yani satın alma grupları vardır. Moda eğilimi araştırmacıları çeşitli veriler toplayarak tasarımların nasıl olacağı konusunda moda tasarımcılarını yönlendirir. Örneğin bu sene çoğu koleksiyonda leylak, yeşil ve sarı tonları kullanıldı. Uluslararası renk otoritesi Pantone ise Rose Quartz ve Serenity renklerini yılın renkleri olarak seçti. İşte bu noktada moda eğilimleri araştırmacıları devreye giriyor. Moda tasarımcıları, moda eğilimi araştırmacılarına çok önem verirler. Bu araştırmacılar, tasarımcılar koleksiyonlarını oluşturmaya başlamadan 2 sene öncesinden sezon trendlerini araştırmaya başlarlar. Araştırma yöntemleri ise anketler, firmaların kumaş stokları hakkında bilgi edinme, dünyadaki savaş ve doğal afetler gibi gelişmeleri araştırma, toplumun değişik yaş grupları ile görüşmeler yapma, firmaların mali durumları hakkında rapor derleme gibi yöntemlerdir. Lidewij Edelkoort'un bildirisi olan Anti Fashion Manifest Anti Moda Manifestosu büyük yankı uyandırmıştı. Edelkoort manifestoda 10 madde ile moda endüstrisinin kırılma noktasına geldiğini vurguluyor. Eğitimdeki eksiklikler, malzeme, imalat, perakende, basın, moda showlarının yanı sıra pazarlama ve reklam sektörlerindeki sorunlarla yüzleşen Edelkoort'un, Giysi ekonomisi moda sektörünün cirosunu devralacak, bu yüzden trend tahminleri değişecek, sosyal değişime yol açacak ve tüketici davranışları içinde yaratıcı fikirler ortaya çıkarılacak. Odaklanılan nokta ise tekstil ve terziliğin yeniden canlanmaya başlaması. Zaman giysileri kutlama zamanı sözleri dikkat çekici. Moda eğilimi araştırmacılarının sezon eğilimlerini belirlerken bir çok araştırma yöntemine değindiğini söylemiştim. Mesela renkler tüketicilerin önemsediği bir detay. Rengin kültürel bir değer olduğuna inanılır. Kumaş detayında ise yeni gelişen kumaş teknolojileri, yeni kullanılan lifler ile tüketicilerin rahatlığı ön planda. Moda eğilimi araştırmacıları bu detayları birleştirerek sezon renklerinin kumaşlara nasıl uyarlanacağını gösteren kişiler. Moda eğilimleri kısa ve uzun süreli moda eğilimi olarak ikiye ayrılır. Sproles, uzun süreli eğilimi tarihsel devamlılık olarak açıklar. Yani yeni tarzların geçmişten beslenip üzerinde değişiklikler yapılması. Örneğin Chanel'in klasik silueti. Uzun süreli moda eğilimleri markalar için önemlidir. Çünkü böylece kalıcı tarzlar oluşturmakta ve moda pazarında oluşabilecek riskleri azaltmaktadırlar. Kısa süreli moda eğilimleri araştırması ise sezonda yaşanan ve modayı etkileyen olayları dikkate alarak yapılır. Modayı etkileyen olaylar, popüler kültürü ya da gündemde olan olayları kapsar. Sproles kısa süreli moda eğilimlerinin bazen birkaç sene bazen de 5 ile 10 yıl arasında değiştiğini söylemiştir. Pazarlama liderleri kısa süreli moda eğilimlerini FAD kelimesine dayandırır. İngilizce bir kelime olan Fad , Fast Adaptation Fast Decline Hızlı Adaptasyon Hızlı Düşüş ve heves anlamlarına gelir. Bu anlık tepki eğilimi ve geçici moda olarak da yorumlanabilir. Geçici modadan bahsettiğim ise moda ürünlerinin taktiksel olarak çabuk tüketimi sağlanması yani kısa vadeli farkındalıktır. Moda eğilimi analizinin nasıl olması gerektiği konusunda birçok çalışma yapılmıştır. Örneğin bunlardan biri Hyun-Seung Cho ve Joohyeon Lee tarafından yapılan Güncel Moda Eğilimleri Üzerine Tüketici Duygusunu Temel Alan Makroskobik Bir Model Geliştirimi çalışmasıdır. Bu çalışmanın temel noktası tüketicinin moda ürünlerine karşı duygusal talebinin bulunması. Çalışma sonucunda tüketicinin duygusal taleplerinin uzun süreli moda eğiliminde önemli olduğu belirtiliyor. Moda firması ya da moda tasarımcısı için bu talep oldukça önemli. Bu talebin önceden tahmin edilmesi ve bu tahmin edilen duruma göre moda ürünlerinin üretilmesi pazar payını genişletmek için ideal bir yol. Bahsettiğim bu çalışmanın eleştirilen noktası ise tüketim odaklı olması, piyasada olan iniş çıkışları, firmaların mali durumlarını, dünyadaki gelişmeleri ya da hammadde ihtiyacının olup olmadığını dikkate almaması. Benim de hemfikir olduğum, S. Butdee, N. Kongprasert ve C. Noomtong tarafından ele alınan Modern Moda Eğilimi İçin Durum Tabanlı Tahmin çalışmasında moda sektöründe önde gelen firmaların öngörü konusunda profesyonelleşmesinin önemini vurgulanıyor. Firma, önceden yaşadığı sorunları veri tabanında saklamalı ve aynı ya da benzer sorun ile karşılaşma durumunda veri tabanı sayesinde ne yapılması gerektiğini bilerek davranmalı deniyor. Bir başka konu ise hızlı tasarımın sağlanması konusunda yapılması gereken yenilikler. Ne kadar çok hızlı tasarım yapılırsa o kadar çok müşteri talebi karşılanır ve firmanın karı maximum düzeyde olur. Çalışmada önerilen yenilik ise bir moda ürününün geçmişteki şekillerine, renklerine, kumaş türlerine bakarak sezon eğiliminde belirlenen renk, şekil, kumaş, desen vs. gibi detaylara uyarlanarak dijital ürün çizilmesi. Sonuç olarak küreselleşme ile tüketicilerin de beklentileri ve beğenileri hızla değişiyor. Moda sektöründe bulunan firmalar ve üreticiler bu beklentileri ve beğenileri karşıladıkları sürece piyasada büyüyebiliyor, bu noktada moda eğilimi araştırmacıları büyük önem taşıyor. - Ertürk, N, (2011), Moda Kavramı, Moda Kuramları ve Güncel Moda Eğilimi Çalışmaları,Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Hakemli Dergisi, ss. 14-16. - Kim,Eundeok,Ann Marie Fior, and Hyejeong Kim.2011.Fashion Trends: analysis and forecasting. Oxford: Berg, pp.40-100 - http://sosyalmedyakulubu.com.tr/faydali-bilgiler/trend-ve-fad.html - http://www.dezeen.com/2015/03/02/li-edelkoort-manifesto-anti-fashion-obsolete/


Netflix'in dünya çapında oldukça ilgi gören yeni serisi Tidying up with Marie Kondoda, bir ev düzenleme uzmanı olan Japon Marie Kondo ailelerin evlerine gidip hayatlarına istedikleri düzeni vermelerine yardımcı oluyor. Marie Kondo'nun bu konuda yazdığı ve 2011 yılında Japonya'da yayınladığı kitap da dünya çapında 5 Milyon satmış ve 30 ülkede yayınlanmış. Kitap ile birlikte Konmari metodu da bir eşya düzenleme felsefesi olarak kitlelerin hayatına girmiş. Ocak ayında içinde bulunduğumuz yeni yıl, yeni hedefler ruh halini tam onikiden vuran bu dizi aslında nasıl bir tüketim toplumu haline geldiğimizi anlatan acı bir belgesel gibi. Bir Başak burcu insanı olarak oldukça düzenliyim diyebilirim, fakat yeni şeyler öğrenmeye açık biri olarak yayınlanmasının hemen ertesinde diziyi izlemeye başladım. 1. Evi selamlama: Marie Kondo yabancısı olduğu evlere girip ev sahipleri ile konuştuktan sonra düzenleme safhasına geçmeden önce evle kısa ve sessiz bir an paylaşıyor. Bu anı eve kendini tanıtmak olarak tanımlıyor. 2. Giysiler: Marie Kondo evleri düzenlemeye giysilerden başlıyor. İlk adım dolaplardaki tüm giysileri yatağın üzerine yığmak oluyor. Bunu yapanlar evlerindeki giysi yığınını gözlerinin önünde dağ şeklinde görünce içlerindeki suçluluk hissi artıyor ve düzen gerekliliği net bir şekilde anlaşılıyor. Marie Kondo bu yığına baktıktan sonra ev sahiplerine şu görevi veriyor Şimdi bu giysilere bak, onları tek tek eline al ve kendine sor Bu giysi bana neşe veriyor mu? eğer vermiyorsa onu bir kenara koy. 3. Kitaplar: Giysilerle yapılan çalışma bu sefer kitaplarla yapılıyor. Marie Kondo kitapları ayırırken şu soruları sormamızı öneriyor Bu bilgi kaynağı gelecekte faydalanmak isteyeceğin bir kaynak mı? Olmak istediğin kişiyi yansıtıyor mu? Bu soruya cevap hayırsa o kitapları da ayırıyorsunuz. 4. Kağıt: Kitapları ayırdıktan sonra kağıtları düzenlemeye başlıyorsunuz. Kağıtlar, bir kullanım tarihi olan belgeler , önemli bilgi içeren belgeler ve broşür gibi bilgilendirici belgeler olarak ayrılıyor. Marie Kondo tüm bu belgeleri arşivlemek için öneriler sunuyor. 5. Komono: Komono Marie Kondo'nun karışık kategorilere verdiği isim. Komono kategorisinde DVD, CD , mutfak, banyo ve ev araç gereçleri, makyaj malzemeleri, elektronik eşyalar gibi alt kategorileri buluyoruz. Bu eşyaların da elenmesini ve ufak kutularda, ne olduklarını açıkça görebileceğimiz şekilde düzenlenmelerini öneriyor Marie Kondo. 6. Duygusal değeri olan eşyalar: Hangi kategoriye girerlerse girsinler bizim için duygusal değeri olan eşyaları en sona saklamamızı öneriyor Konmari metodu. Bu şekilde neşe veren eşyaları hissetme yetimiz artacak ve değerlendirme yapmak konusunda daha başarılı olabileceğiz. Bu zor kategoriye geldiğimizde evimiz de daha düzenli olacak ve enerjisi de yükselecek. Sürdürülebilir moda konusuna uzun zamandır ilgili, kendi gardırobunu sürdürülebilirlik ilkelerine göre yeniden düzenlemiş, ve şu anda ufak bir dolapla moda sektöründe çalışmayı başaran biri olarak en ilgimi çeken bölüm elbette giysilerin düzenlendiği bölüm oldu. Çünkü 5. bölümdeki yazar çift dışında neredeyse tüm bölümlerde ailelerin en büyük derdi kullanmadıkları giysiler. Bu giysiler o kadar çok yer kaplıyorlar ki insanlar bu yığınlardan kalan boşlukta yaşıyorlar dersek yalan olmaz. Kişilerin dolaplarını yataklarının üzerine boşalttıklarında ortaya çıkan yığın sanki kendi giysilerime bakıyormuşum gibi yüzümün kızarmasına neden oldu. İçinde ne olduğunu bile hatırlamadığım bir giysi yığınını hiçbir zaman yaratmadığım için kendimle gurur duysam da, dünyamızın en büyük sorununun çok sayıda evde bu yığınların gerçekten olması olduğunu biliyorum. Giysileri tek tek eline al, sana neşe veriyorlar mı diye kendine sor. Neşe vermiyorlarsa onlardan ayrılabilirsin. Dizinin Avustralya'da yayınlanmasının ardından Avustralyalı dernekler o kadar yüksek adette giysi bağışı almışlar ki, bağış kabul etmeyi durdurmak zorunda kalmışlar. Bu haberi yazan wellmadeclothes.com sitesine göre bu bağışları alan dernekler her yıl yaklaşık 60.000 ton parçayı çöpe gönderiyor. Dernekler ayrıca dolan konteynırların dışına giysi yığan bağışçılardan şikayetçi, dışarı atılan bu parçalar kullanılmaz hale geldiği için bağışlanamıyor ve dernekler bu parçaların geri dönüşümü ile ilgilenmek zorunda kalıyorlar. İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre kullanım sonrası atılan giysilerin %18'i eskidikleri için, %26'sı ise artık istenmedikleri için atılıyor. Giysi atıklarını ikiye ayırmamız şart. Öncelikle tekstil sektörünün en çok atık yaratan kısmı üretim aşaması. Fashion Revolution'ın verilerine göre yılda üretilen yaklaşık 400 milyar m2'lik tekstilin 60 milyarlık kısmı üretim atığı. İkinci atık kategorisi ise giysiler mağazaya ulaştıktan sonraki atıklar, yani satılan fakat müşteri tarafından atığa dönüştürülenler ve satılmadan mağaza raflarında kalan ve markaların kurtulmaya çalıştığı atıklar (Fashion Revolution bu atıkları yaklaşık yıllık 10 Milyar parça olarak belirtiyor). Bağışladığımızı düşündüğümüz giysilerin büyük çoğunluğuna aslında derneklerin ihtiyacı yok, çünkü atıklarımız ihtiyacın ötesinde. Gerçekten ihtiyaca göre bağış yapmadığımız zaman bağışladığımız giysilerin tam olarak nasıl bir fayda sağladığını anlamamız zor. Dolayısıyla bağış yapacaksak lütfen derneklerle iletişime geçip, ihtiyacı belirleyip ona göre yapalım. Türkiye ile ilgili bir veriye sahip değilim fakat dünyanın en büyük tüketicilerinden olan Amerika Birleşik Devletlerinde bağışlanan ürünlerin yaklaşık yüzde 20-40 arası bir kısmı dernekler tarafından satılıyor, kalanı ise ya alt tekstil kategorilerinde kullanılmak üzere işleniyor ya da ihtiyacı olan uzak ülkelere satılıyor. Bu giysilerin gerçekten dönüştürülebilen kısmı yüzde 1'lik bir kısım. Bunun nedeni tekstil endüstrisinin hala yüksek adette tekstil ürünleri arasında doğal iplikleri sentetiklerden ayrıştıracak bir teknolojiye sahip olmaması. Yüzde yüz pamuk olan bir sweatshirt bile eğer metal bir fermuara sahipse ayrışması çok zor. Ayrıca attığımız ikinci el ürünlerin çoğu defalarca yıkandığı için zarar görmüş oluyor, Fashion Revolution verilerine göre bu giysiler atıklarımızın yaklaşık yüzde 70'ine denk geliyor.


Moda tarihinde Ustaların ustası sıfatı almaya hak kazanmış isim Cristobal Balenciaga 1956 yılında basın ve satın almacıların koleksiyonlarını müşterilerinden dört hafta sonra görmesi gerektiğine karar vermişti. Bu tarih, ürünlerin mağazaya ulaşmasından birkaç gün önceydi. Karar vermekle kalmadı; bunu uyguladı, çünkü Balenciaga Haute Couture müşterisinin herkesten öncelikli olduğuna karar vermiş, tasarımlarının taklit edilmesinden de sıkılmıştı. Paris Moda Haftası'na gelen basın mensuplarına onun koleksiyonunu görmek için dört hafta sonra gelmeleri gerektiğini söyledi. Bunu şu anda yapabilecek bir tasarımcı sizce var mı? . Hayır cevaplarını duyar gibiyim. Moda basını ne yaptı? Dört hafta bekledi. Çünkü bu Cristobal Balenciaga idi. Ustaların ustası. Bailey'nin modeline göre müşteriler Burberry koleksiyonunu defilede gördükten hemen sonra mağazada satın alabilecekler. Bu şekilde defileden mağazaya süreç kısalmış, bu süreçte müşterilerin daha giymeden sıkılması, büyük zincirlerin de kopyalaması engellenmiş olacak. Normalde altı aya uzanan bu süreç, Zara ve H&M gibi hızlı moda markalarının yarattığı baskı sonucu artık görür görmez alma noktasına geldi. Christopher Bailey'nin kararına Tom Ford destek verirken, İtalya ve Fransa'nın önde gelen moda otoritelerinden destek gelmedi. Bu durumu bir evrim olarak görenler haksız sayılmazlar; fakat aslında moda sektöründe herşeyde olduğu gibi bu da bir başka evrimin geri gelişi sayılabilir. Balenciaga'nın 1956'da aldığı kararın nedeni Bailey'nin gördüğün anda al kararını vermesinden çok farklı değil. Aradan geçen 60 yılda değişmeyen bir şey var: hız. Balenciaga'nın modası o zamanlar Haute Couture'ün düşüşü ve hazır giyimin ortaya çıkışı ile bir kriz yaşarken, bugünün modası tüketim çılgınlığı, tasarımı taklit edip en ucuz ve hızlısından reyona koyan markalar ve giydiği ürüne verilen emekten çok dolabındaki parçaların sayısına odaklanan müşterilerin yarattığı baskı ile savaş veriyor. Balenciaga 1956 yılında aldığı bu karardan bir sene sonra vazgeçti, çünkü sistemin geleneksel bir varoluş şekli vardı.1968 yılında atölyesinin kapanmasına da engel olamadı (1986 yılında marka satın alınacak ve hazır giyim ile hayata dönecekti). Kapatma kararı almıştı, çünkü kendi sözleriyle Keşke daha genç olsaydım. Genç olsaydım günümüzün istediği hızlı modayı sunmaya daha istekli olurdum. Ama artık çok geç. demiş, hazır giyime geçiş yapmak istemediği için stüdyosunu kapatma kararı almıştı.


Dergide yer alan en gösterişli moda çekimleri diyebiliriz. Genelde birçok dergide yeni sayı için birden fazla moda çekimi yapılır ve eğer yurtdışı versiyonları olan bir dergiyse diğer ülkelerdeki sayılardan çekimlerle de desteklenir. Her ne kadar editorial çekimin o sayının genel temasına uygun olması gerekse de bu çekimler moda açısından en özgür davranabileceğiniz alanlar diyebiliriz. Shopping kelimesi gündelik hayatta herkesin aklına alışverişi getirdiği gibi, dergicilikte de alışveriş sayfalarının habercisi. Az yazı ve bol dekupe ürünlerin yer aldığı shopping sayfaları moda dergilerinin olmazsa olmazlarından. Bu sayfalarda yine ürünlerin kredilerindeki marka ve fiyat bilgileri alışverişe yönlendirme konusunda oldukça etkili diyebiliriz. Künye dergilerin ön sayfalarının yanı sıra günlük hayatta da birçok yerden alışık olduğunuz bir terim olabilir ancak burada manevi yönünün biraz daha ağır bastığından bahsedebiliriz. Yaptığınız işlerin heyecanını künyede adınızı gördüğünüzde daha da fazla hissedebilirsiniz. Ayrıca birçok kişi yeni bir dergi keşfettiğinde önce künyesine bakarak bu başarılı işlerin kimlerden çıktığını öğrenmek ister. En azından ben merakla o isimlere bakanlardan biri olduğumu söyleyebilirim. Bildiğiniz kredilerden değil! Moda dergilerindeki krediler derginin hazırlık aşamasındaki en dikkat gerektiren ve en zahmetli detaylardan biri. Kredileri iki şekilde ele alabiliriz. İlki; çekimde yer alan fotoğrafçı, stylist gibi kişiler ve kullanılan ürünlerin isimlerinin yazdığı çekim kredileri. İkincisi ise diğer sayfalarda kullanılan dekupe ürünlerin ya da görsellerin isimlerinin yazdığı krediler. Özellikle ürünlerin hangi markaya ait olduğunu gösteren bu krediler okuyucular tarafından sevilse de editör ve tasarımcı için oldukça meşakkatli bir iş. Bu arada ürün kredisinde yazan editöre ait kalıbı için krediler konusunda hayat kurtaran bir cümle diyebiliriz. Genelde başlığın hemen altında yerini alan spotlar moda dergilerinin en sevilen ve yazım süreci en keyifli kısımlarından. Özellikle röportajlarda öne çıkarılacak cümleler ya da moda çekimlerinin ara sayfalarında stille ilgili söylenmek istenenler dergilerdeki spotların çıkış noktası. Bu yüzden 1-2 cümlede konuyu özetleyen, çarpıcı ve dikkat çekici spot yazabilmek oldukça önemli. Kısaca advertorial olarak geçen bu içerikler, markalar için belirli bir ücret karşılığında oluşturuluyor. Doğal görünmesi ve çok fazla reklam kokmaması için derginin kendi konseptine markanın ürün ve görselleriyle uyarlanan bu sayfalar bugün moda markalarının en sevdiği işbirliklerinden. Özellikle moda çekimi şeklinde gerçekleştirilen başarılı advertorial çekimleri diğer sayfalarla kıyaslandığında okuyucuya çok daha doğal görünüyor. Ayrıca bu sayfaların ücret karşılığında yapılması bu içerikleri PR çalışmalarından ayıran en önemli özelliklerden biri. Editleme, editing, redaksiyon, kontrol, proofreading... Bu kelimeleri çoğaltmak mümkün. Dergi baskıya gitmeden önce yapılan son okuma için bir derginin çıkışında en fazla konsantrasyon gerektiren kısım diyebiliriz. Bu aşamada bütün iş editörlerde. Kendi konularını kontrol ederek teslim etmenin yanı sıra tüm dergi sayfalarını baştan sona dikkatlice okumak şart! Burada algıdaki yanılsama ihtimallerini düşünecek olursak birden fazla kişinin okuması oldukça önemli. Derginin Genel Yayın Yönetmeni tarafından yazılan editoların yeni sayıyı özetleyen en samimi yazı olduğunu söyleyebiliriz. Okuyucuya o sayıda nelerle karşılaşacağının anlatıldığı edito yazısında editörün seçimi tarzı öneriler de karşımıza çıkabiliyor. Editolar genelde dergilerin başında olsa da bu yazıda kapanış görevini üstleniyor.


Modaya her zaman ilgim vardı. Fakat modanın tasarım kısmında olmak istemediğim için bu tutkuma direndim. Yıldız Teknik Universitesi'nde İktisat okumaya başladım ve ekonominin içine daldıkça modayı bir de bu yönünden keşfetmem gerektiğini, modanın sadece tasarım yapmaktan ibaret olmadığını düşünmeye başladım. Arkadaşlarımın ve ailemin de desteğiyle bölümümle modayı birleştirmenin en güzel yolunun Moda Ekonomisi üzerine araştırmak olduğunu farkettim. Lisans bitirme tezim ile merak sardığım bu konu araştırmaya başladıkça daha da ilgimi çekmeye başladı. Moda Ekonomisi Türkiye'de pek konuşulmadığı için dünyadan örnekler bulmaya, makaleler okumaya başladım. Moda yatırımcıları ve moda marka ilişkisi ile de o zaman tanıştım . Bu süreçte benim 4 sene boyunca öğrendiğim iktisat kuramlarının aslında moda ile nasıl bağdaştığını gördüm. Daha sonra tezimin esas amacı olan moda sektörünü ele almaya başladım. Moda sektörü ekonomiyle çok iç içe olan bir sektör. Moda markalarının yarattığı ekonomik güç dış ticarette ya da ülkelerin kalkınmasında önemli rol oynuyor. Sektörün katma değer oluşturduğu en önemli kısmı markalaşma süreci. Marka ekonomisi, üretimden sonra ortaya çıkan değer zincirinin içinde var olan iktisadi işlemlerden ve bu işlemlerin oluşturduğu katma değerden oluşuyor. Sektör analistlerine göre, Amerika'da moda için yıllık harcanan miktar 250 milyar dolardan fazla. Modanın global değeri ise 1.2 trilyon dolar. Ekonomi canlı da olsa durgun da, moda hep bir şekilde etkileniyor. Moda sektörü,bir model veya renk belirlendiğinde tüketim trendlerini anında etkiliyor. Bu yönüyle ekonomik açıdan oldukça önemli ve katma değeri yüksek olan bir sektör. Kriz zamanlarında moda isyankardır sözünü çok seviyorum. Örneğin, 2008 yılının son çeyreğinde yaşanılan, 2009 yılında da devam eden krizde moda sektöründe bulunan markalar büyük indirimler yaparak tüketimi canlı tutmuş ve sıcak para akışını sağlamıştı. Moda sadece elbiseler ile varolmaz. Moda gökyüzünde, moda sokakta, moda düşüncelerimizde ve yaşadıklarımızdadır sözünü hatırlarım. Çok ilginçtir ki tezimi araştırırken, Yeni Aktüel Dergisi'nde (175.sayı) moda tasarımcılarının ekonomik kriz ile modayı ters orantılı yorumladıklarını okumuştum. Örneğin moda ne kadar ihtişamlıysa ekonominin o kadar gerilemesi beklenmekteydi. 1600'li yıllarda Avrupa'daki moda trendleri büyük şapkalar, gösterişli kiyafetlerdi. O dönem ekonomisi incelendiğinde ise yoksulluğun ön planda olduğu görülür. Bu tanımları yansıtmayan Coco Chanel ise, savaş zamanlarında ekonominin bozulmasından dolayı kumaş masrafını azaltarak etek boylarını kısaltmış ve günümüzde ikonik bir etek olarak bilinen Chanel boy etek ortaya çıkmıştır. Bugün moda sektörü eskisinden daha da gelişmiş durumda. Moda tasarımı okulları, reklamlar, tasarımcıların artışı, internet üzerinden verilen moda workshopları, moda sekötü ile teknolojinin birleşmesi gibi unsurlar küresel moda sektöründe rekabeti her geçen gün daha da arttırıyor. Modanın günümüz ve yakın gelecekteki evrimi ise giyilebilir teknolojilerin moda sektörü ile birleşmeye başlaması. 2014 yılının cirosu 4.6 milyar dolar. Juniper Research araştırma şirketinin yayınladığı rapora göre 2016 yılı için bu cironun üç katına çıkacağı belirtiliyor ve 2019 yılı için 53.2 milyar dolarlık pazara ulaşacağı öngörüleri bulunmakta. Modanın zamanı yok. Çünkü moda hayatın her zamanında var. Ekonomiyi de ayakta tutan bir sosyo-kültürel etki moda. Bu nedenle tüketim trendlerini etkileyen moda sektörü, ekonomi içinde diğer sektörlerden ayrışıyor. Ülkelerin ihracat ve ithalat yapma durumlarını bile etkilemesi modanın ekonomideki pazar payının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.


Son kullanıcı olarak mağazada ya da dergilerde moda ile ilgili karşılaştığımız şeyler birbirinden harika tasarımlar. Bu tasarımların tek boyuttan üç boyutluya geçişine kafa yormaya başladıkça, bu işin ne kadar detaylı ve emek gerektiren bir iş olduğunu görüyor insan. Moda tümüyle bir zincirin halkalarından oluşuyor. Bir halka olmadan diğeri kesinlikle düşünülemez. Modelistlik o halkalardan biri. Tasarımı bir sanat olarak sayarsak, modelistlik için perde arkasında kalan sanat diyebiliriz. Modelistlik olmadan herhangi bir tasarımın hayata geçmesi ya da üretilmesi düşünülemez. Bu kadar önemliyken, bu konu hakkında yazmamız kaçınılmazdı. Şimdi bizim bahsedeceğimiz, o patronları hazırlayanlar. Bunu konuşmak için de meslekten birine sorular sormasak olmazdı. Serap Şahin, 15 senedir modelistliğe emek veren, şu anda bir ihracat firmasının Londra'daki mağaza projesi için çalışan bir profesyonel. Bizim için merak ettiğimiz soruları cevapladı. 2001 yılında başladım. 15 senedir sektörün seçkin firmalarında görev alıyorum. Benimki biraz genetik oldu.En büyük etken muhtemelen bütün ailemin tekstil sektöründe çalışıyor olması. Modelist tasarımcının çizdiği modelin kalıbını çıkartır. Çıkan kalıplar kumaş üzerinden kesilip dikilir ve provaya hazırlanır. Prova yapıldıktan sonra düzeltmesi yapılıp, seri üretime geçilir. Belki de en önemlisi detaycılık ve titizlik.Bu işi yaparken ortaya çıkanı önce siz beğenmelisiniz. Sizin içinize sinmeyen bir çalışma diğer kişilerin de hoşuna gitmeyebilir. Aslında ikisi birbiriyle iç içe. Biraz tecrüben varsa okulda daha başarılı olursun. Okul bu işin alt yapısını öğretiyor ama iş hayatında tecrübe çok işe yarıyor. Genel olarak verilmiş koleksiyonla uğraş içerisinde oluyorum. Mülaj çalışmaları yapıyoruz. Bazı modelleri kumaşa dikip modelin duruşuna bakıyoruz. Üretim çalışıyorsak üretim provası sonrası kalıp düzeltmesi yapıp seri aşamasına geçiyoruz. Bu işte her gün iki koleksiyonla da ilgilenmek ve birlikte yürütmek zorundasınız. Tasarım, tasarımcının zihninden kalemine dökülmüş olan gerçek ve gerçek dışı her olgunun son hali ile ürünhaline geliş sürecidir. Bu süreçte modelistler tüm teknik ve estetik aşamasında tasarımcı ile birlikte omuz omuza çalışmalıdırlar. Yapılacak olan koleksiyonun tüm havasını ve gustosunu hissetmiş olan modelist ile tasarımcı, teknik ve tasarımı bir araya getirerek ürünün ortaya çıkışındaki lezzeti birlikte hissederek çalışırlar. Tam anlamıyla uyum ve ekip işi diyebiliriz. Bütün sürecin tamamen bir ekip işi olduğu her meslekte olduğu gibi bu meslekte de mevcut. Fakat söylediğim gibi ekip içerisinde uyum ve aynı dili konuşmak en önemlisi. Bu iletişim olduğu sürece problemler çok daha aza indirgenebilir. Vereceğim en önemli tavsiye işini benimsemek ve severek yapıyor olmak. Sonrası kesinlikle tecrübeye dayalı olacaktır. Bu süreçte çok iyi bir gözlemci olmak lazım. Daha detaylı ve teknik bilgi için bu Youtube kanalına göz atabilirsiniz.


Dünyadaki gelişmeleri çok yakın takip etmesi ve bu gelişmelere aynı hızla ayak uydurması ile bilinen efsane marka Nike yine bir ilke daha imza attı. Yakın zamanda çıkarttıkları büyük beden spor giyim koleksiyonlarından sonra, müşterilerinin farklılıkları konusunda ne kadar duyarlı ve kapsayıcı olduklarını bu kez de profesyonel sporcular için tasarlanmış hijab ile ortaya koydular. Marka yakın zamanda yapılan bir açıklamada, uzun süredir etkisini fazlaca hissettiğimiz kültürel değişimlerin, git gide daha çok kadının profesyonel olarak spora yönelmesindeki etkisinden bahsetmişti. Özel bir teknik ile dokunan hafif ve nefes alan bir kumaştan yapılan Pro Hijab üzerinde bir seneden fazladır çalışılan bir proje. Aynı zamanda Nike'ın spesifik olarak müslüman kadınlar için tasarlayıp ürettiği ilk ürün. Geçtiğimiz ay viral bir video ile ilk kez görücüye çıkan Nike Pro Hijab'ın 2018 yılında satışa sunulması bekleniyor. Önümüzdeki olimpiyatlarda ve önemli spor organizasyonlarında bu ürünü ne sıklıkla göreceğimizi ve Nike'ın bu konudaki yeni çalışmalarını merakla bekliyoruz.


Moda meraklıları, özellikle sürdürülebilirlik konusuna ilgi duyanlar mutlaka True Cost belgeselini izlemiştir. Bu belgeselin globalde yarattığı farkındalık sayesinde herkes modanın çevre kirliliğine etkileri üzerine daha çok konuşmaya ve tartışmaya başladı. Şimdi yeni bir belgesel modanın bir yaşam kaynağı olan nehirler üzerindeki etkisini konu alıyor: River Blue Nehir Mavisi. River Blue dünyanın doğayı en çok kirleten ikinci endüstrisi olan moda endüstrisinin nehirler ve sular üzerindeki etkisini anlatıyor. Nehir aktivisti Mark Angelo'nun izinde bize dünyayı dolaştıran bu belgeselde temiz su savunucusu ve ünlü aktör Jason Priestly'nin anlatımıyla özellikle üretim yapılan bölgelerde yaşayanların hayat kaynağı olan nehirlerin durumunu ve bunun dünyaya etkisini gözler önüne seriyor. River Blue Hindistan'da Delhi'de başlıyor. Dünyanın en kirli nehirlerinden biri olan Yamuna nehrini araştırmaya başlayan belgesel ekibi ayrıca Kanpur'daki deri boyama fabrikasını da ziyaret ediyor. Bu bölgede Ganj nehrine direk olarak akan pisliğin nehirleri nasıl kirlettiğine belgeselde şahit olacaksınız. Ekip ayrıca Çin'in en kirli bölgelerinden kabul edilen denim üretimi bölgesi Xiantang'a da gidiyor. Bu şehirde yıllık yaklaşık 300 Milyon denim ürün üretiliyor. Bu bölgedeki suların yaklaşık yüzde 60'ı ise artık kirli kabul ediliyor. Jakarta'da Citarum nehri, Zimbabwe'de Zambezi nehri de tura dahil olan bölgelerden. Ayrıca izleyicilerin İspanya, Los Angeles ve İtalya'daki denim üreticilerini tanıma ve denimin farklı üretim metodlarını keşfetme imkanı var. Özellikle hızlı modanın hızla tüketicileri satın alıp atmaya yönlendirdiği son 10 yılda üretim fazlalığı ve üretimin sonucu olarak doğaya yayılan toksikler moda dünyasının çözemediği sorunların başında geliyor. River Blue belgeseli markaları bu sorunlarla ilgili daha farkında olmaya ve aksiyon almaya çağırıyor. Ayrıca iyi bir haberimiz var. River Blue Sürdürülebilir Yaşam Film Festivali kapsamında bu hafta sonu gösterimde olacak. Ayrıntılı bilgi için festival sitesini ziyaret edebilirsiniz.


Paris'e taşınalı yaklaşık üç ay olmuştu. Yeni şirketimde pozisyonum gereği birçok farklı departman ile iletişimde olmam ve onlardan bilgi almam gerekliydi. Fakat gönderdiğim e-postaların hiçbirine cevap alamıyor, görüşmem gereken kişilerden bir türlü randevu alamıyordum. Haliyle işlerim sürekli uzuyordu. Bu tavsiyenin ardından sadece ulaşmaya çalıştığım kişileri değil, onların iş arkadaşlarını da öğle yemeğine davet ederek, haftanın neredeyse beş günü dolu bir takvime sahip oldum. Aslında bunu yaparak kişilerin iş programına değil, keyif anlarına ortak oluyordum. Ardından olanlar inanılmazdı, almak istediğim tüm randevular çok kolaylaştı, çünkü öğle yemekleri kahve aralarına, akşam buluşmalarına uzarken ben birden iş arkadaşlarından öte, arkadaşlar edinmeye başlamıştım ve herkes bana içtenlikle yardım etmek istiyordu. Tüm bunlar olurken, içimden Neden bir e-posta ile olamıyor ki... diye geçirmedim dersem yalan olur, çünkü bazen tüm bu yoğunluk beni yorgun düşürüyordu. Ama ne kadar etkili olduğunu anlamam uzun sürmedi, en önemlisi deneyim kazandım. Üç profesörün Harvard Business School'da yaptığı bir araştırmaya göre özellikle kariyerinin başında olan kişilerde networking suçluluk ve yüzeysellik duygusu, hatta kirlenme hissi yaratıyor. Araştırmada katılımcılara networking ardından hangi ürünleri kullanmaya istekli oldukları sorulduğunda verilen cevaplar şaşırtıcı: sabun, diş fırçası veya duş jeli. Bu hissi yaratan da Instrumental networking kavramı. Bu isim, kişilerin kariyerlerinde ilerlemek için yaptıkları networking aktivitelerine veriliyor. Bunun alternatifi ise Personal networking, bu tanım da arkadaşlık veya güç birliği amacıyla yapılan aktiviteler için kullanılıyor. Araştırmalar gösteriyor ki, katılımcılara Facebook'tan ve Linkedin'den birilerine tanışma mesajı atmaları söylendiğinde, Facebook'u kullananlar kendilerini daha az kirlenmiş hissediyor çünkü Facebook daha kişisel bir platform. Burada önemli bir fark var, kariyer. Kariyerinde üst seviyelerde olanlar bu hisleri daha az yaşamakla birlikte sosyal mecralar arasında bir fark görmüyorlar. Kariyerinde başlangıç seviyesinde olan kişiler ise bu hislerle baş etmek, ve onları yönetmek zorunda. Çünkü bilinen bir gerçek var, networking kariyer için gerekli. Ünlü Insead profesörü, yazar ve benim de hocam Herminia Ibarra'ya göre kişileri networkingden soğutan etkenlerden biri bunu yapmakta tecrübesiz olmak, ve profesyonel ağımızı geliştirmeyi işimizin önemli bir parçası olarak görmemek. Sıklıkla yapmadığımızda, bu aktivite için harcamamız gereken zaman boşa harcanmış zaman gibi geliyor, özellikle de tanıştığımız insanlar kısa vadede bazı sorunları çözmeye yardım etmeyecekse. Ibarra'ya göre kişiler sıklıkla kendilerine şu bahaneyi buluyor İşlerimi bitirecek kadar bile zamanım yokken nasıl çıkıp başkalarıyla tanışabilirim?. İşte bu mazeretler biz farketmeden networking kapılarını kapamamıza neden olabiliyor. Networking yapmaktan uzak duranlar genellikle karşılarındaki kişiden birşey bekliyor durumuna düştüklerini düşündükleri için çekiniyorlar. Oysa ki networking bir çıkar ilişkisinden çok bir değer yaratma ve deneyim paylaşma aktivitesi. Profesyonel hedefler nedeniyle insanlarla tanışmayı doğal bulmayan kişiler bu nedenle ağ geliştirmekten uzak durduklarında sadece kendilerini yeni deneyimler ve öğrenimlerden mahrum bırakmıyor aynı zamanda başkalarını da kendilerinden öğrenme imkanından mahrum bırakıyor. Burada kilit nokta şu: iş arama tek taraflı olmadığı gibi networking de değil. Hiç kimse, deneyimli ya da deneyimsiz, boynu bükük hissetmemeli. Tam tersi, yaratacağı değerden emin olarak tecrübe kazanmaya başlamalı.Kısacası, davet edildiğiniz o kokteyllere gidin ve kişilerle tanışıp konuşmaya başlayın. Her seferinde daha kolay olacak ve yarattığı değeri görünce suçluluk hissiniz zamanla kaybolacak. Kendinize her Bunu yapmayı sevmiyorum dediğinizde liderlik kaslarınızdan birini az geliştirdiğinizi hatırlayın. Top thinkers 50 ödüllerinde 2015'te 8. sırayı alan Herminia Ibarra'ya göre kendi konfor alanında kalan ve yükseldikçe networking yapmayı reddeden liderler sadece kendilerini ve şirketlerini tehlikeye atmıyorlar aynı zamanda ekiplerini de stratejik bilgilerden mahrum bırakıyorlar. Ibarra'ya göre dışa dönük olmamak bir ekibin geleceği için büyük risk taşıyor, çünkü belirli bir sektörde ya da pazarda oluşabilecek fırsat ve tehditleri öngörmek ve hazırlanmak ancak çok farklı iletişim kanallarını açmakla mümkün. Bunu da yapması gereken liderin ta kendisi. Tüm yazdıklarımı göz önüne aldığımızda, networking aktivitesinin en etkili ve en doğal şekilde yapılacağı ortamlar çok değerli. Bunlara bir örnek benim de içinde bulunduğum paylaşımlı ofis Kolektif House. İçerisinde yer alan farklı mesleklerden, girişim ve şirketlerden dolayı networkingi bir zulüm ya da zorunluluk olmaktan çıkarıp herkesin işinin doğal ve keyifli bir parçası haline getiren bu ortam yeni nesil çalışma fikrini temsil ediyor. Bunun yanında, sizinle aynı ilgi alanları etrafında buluşan grupların organize ettiği etkinliklere gittiğinizde, modakariyeri.com etkinlikleri gibi, networking sadece bir keyif halini alıyor etkileri de bonusu oluyor. Biz de moda sektörü ile ilgilenenleri ve sektörde çalışan profesyonelleri bir araya getirmek için Fashion Aperitivo adında bir networking etkinliği düzenliyoruz. Katılım ve detaylı bilgi için burayı ziyaret edebilirsiniz. Unutmayın, önemli olan sadece içerisinde rahat hissettiğimiz ortamlarda değil değer yaratacak her ortamda tanışıklıklara istekli, açık ve hazır olmak. Çünkü profesyonel ağınız çeşitli olduğu kadar güçlüdür. Ellerimize sağlık çok güzel bir yazı, çok benzer deneyimleri bende yaşadım, ama bir türlü toparlayıp paylaşamadım. Bu yazınız bir çok kişiye yol gösterici olacaktır ve bir çok kişi de kendini bulacaktır.