Moda dünyası denildi mi kişisel stil akla ilk gelen konuların başında olmuştur hep. Hatta sektörün dışındaki insanlar modayla ilgilenen biriyle tanıştı mı mutlaka kişisel stil ile ilgili bir soru sorarlar. Kişisel stil oluşturma hem merak edilen ve çok konuşulan bir konu olup aynı zamanda da birçok kişiye uygulaması zor ve zahmetli bir uğraş gibi gelmekte. Her ne kadar bu izlenim kısmen doğru olsa da bu yazıda önerdiğimiz pratik 10 adımla siz de kişisel stilinizi oluşturmaya başlayabilirsiniz. Kendi stilinizi oluştururken yapmanız gereken en temel şeylerin başında olabildiğince çok kıyafet denemek vardır. Mağazada elinizi hep attığınız skinny jeanlerinizi bu sefer bir kenara bırakarak hiç cesaret edemediğiniz o farklı parçaları denemek için kabine götürün. Daha önce hiç böyle bir elbise denememiştim dediğiniz o elbiseye bu seferlik bir şans verin. Stil oluşturabilmek için hem kendi vücudunuzu tanımanız hem de farklı parçaların üzerinizde nasıl durduğunu gözlemlemeniz gerekiyor. Bir parçayı sevip sevmeyeceğinizi ve size yakışıp yakışmayacağını denemeden anlayamazsınız. Sizin en çok ilginizi çeken, içinde kendinizi hem rahat hem de iddialı hissettiğiniz parçalar, kumaşlar, aksesuarlar nelerdir? Belki bir deri etek, belki kısa topuklu ayakkabılar veya herhangi başka bir parça. İmza görüntüyü tabii ki her gün kullanamazsınız ama sizin için önemli olan günlerde kendinize bir imza görüntü oluşturmanız hem sizi ne giyeceğim derdinden kurtaracaktır hem de daha özgüvenli hissetmenizi sağlayacaktır. Alışveriş yaparken de imza görüntünüzün ne olduğunu bilmek sizi büyük ölçüde rahatlatacaktır. İmza görüntü demek her zaman aynı eteği aynı model ve renk tişörtü giymek değil, aynı konseptte olan ve aynı enerjiyi, havayı yaratabilecek kıyafetler demektir. Kate Moss'dan stil dersleri için bu linke göz atabilirsiniz. Kişisel stil oluştururken imza görüntünüz olması iyidir ancak konfor alanınızdan çıkmamak adına sürekli birbirini tekrar eden seçimler yapmayın. Tarzınızı oturtmanın yollarından biri de risk alıp farklı şeyler denemektir. Aynı model ve materyallerden kıyafetler yerine arada stilinize zıt düşen ve birazcık farklılık içeren kıyafetleri kendi tarzınızda yorumlamak hem sizi sıkıcı bir görüntüden kurtaracaktır hem de stilinizin gelişmesini sağlayacaktır. Nasıl zaman içinde siz de gelişiyorsanız stilinizin de gelişip, değişmesi çok normal. Giyim tarzını beğendiğiniz ünlü gibi giyinin tarzında cümleler artık hem çok demode hem de gerçekleri yansıtmıyor. Her ne kadar nasıl bir görüntüden hoşlanıp, nasıl bir görüntüyü kendimize uygun bulmadığımızı bilmek önemli olsa da tarzları birebir kopyalamayın. Günümüzde dergilerde stil ikonu olarak anılan kişiler sizlere hitap etmek zorunda değil; daha doğrusu bir stil ikonunuz olmak zorunda da değil. Hoşunuza giden parçaları, konseptleri not edin ve bunun üzerinden siz neler seviyorsunuz ve nasıl gidebilirsiniz buna göre hareket edin. Giyim konusundaki ilhamınızı dergiler ve ünlülerle sınırlandırmayın. Hiç beklemediğiniz yerlerden, hiç tanımadığınız insanlardan bile ilham alabilirsiniz. Stil konusunda ilham almak için her konuda kendinizi geliştirmeye ve iyi bir gözlemci olmaya başlayın. Kişisel stil dediğimizde aklımıza hep ayakkabı, kabanlar, elbiseler gibi parçalar gelse de aslına stili tanımlayan daha çok detaylardır. Detaylardan kasıt sadece aksesuarlarımız, güneş gözlüklerimiz değil, herşey! Saçınızı nasıl yana attığınızdan, ayakkabınızın içine giydiğiniz çoraba, çantanızı taşıma şeklinize, dövmenizin duruşuna kadar birçok minik detay aslında ana parçalarınız kadar önemli. Her zaman büyük parçalara odaklanmak yerine ufak detaylarla da kişisel stilinizi oluşturabilirsiniz. Stil sahibi olmanın başlıca kuralları arasında özgün olmak, trendlere batmış gibi durmamak ve baştan aşağı tek bir marka ile giyinmemek vardır. Günümüzde dünyanın neresinde olursak olalım pek çok kişi büyük hazır giyim markalarının vitrinlerini süsleyen gelip geçici sezon trendleri parçaları giyiniyor. Bu durum özgün bir stil yaratmanın önündeki engellerden. Çözüm tabii ki bu zincir mağazalardan alışverişi bırakmak değil ama yeri geldiğinde yerel tasarımcılardan alışveriş yapmak, sokak aralarındaki minik butikleri keşfetmek. Çeşitlilik size daha özgün bir stil sunacaktır. Stilinizi oluştururken uygulayabileceğiniz yöntemlerden biri de tek bir parçadan yola çıkarak kıyafetler üzerinden konseptler yaratmak ve kıyafetlerin enerjisine inanmak. Sonuçta giyinmek birazcık da kıyafetlerle eğlenmek demek. Parçalar üzerinden hikayeler oluşturun ve o hikayedeki karaktere bürünün. Uzun zamandır giymediğiniz o pantolonu nasıl biri giyerdi ve o pantolonla gününü nasıl geçirirdi? Bırakın, kıyafetler sizi farklı karakterlere bürüsün. Kıyafetlere böyle yaklaşmak hem modayla eğlenmenizi sağlayacak, hem de kişisel stilinizi oluşturmada yardımcı olacaktır. Kişisel stil oluşturmak zaman alır. Yaşınız ilerledikçe, farklı kaynaklardan beslendikçe, gördükçe ve okudukça hem siz gelişeceksiniz hem de bu durum stilinize etki edecek. O yüzden kendinize kısa bir zaman diliminde çok özgün ve oturmuş bir stil oluşturmaya takılmayın. Vaktinizi harcayın, acele etmeyin ve kendinizi iyi tanıyın.


Tasarımcı çanta koleksiyonlarının olmazsa olmazı, tüm trendlerden bağımsız bir şekilde zamansızlığını koruyarak her görünüme kusursuzca uyum sağlayan YSL çantaların bu kadar vazgeçilmez olmasının birçok nedeni var. Markanın günümüzdeki Kreatif Direktörü Anthony Vaccarello ile moda evine kazandırılan Kaia ve Le Maillon gibi Saint Laurent çanta arşivini giderek büyüten yeni modellerin yanı sıra, markanın popülerliğini hiçbir zaman kaybetmeyen klasik modellerini beraber inceliyoruz. Adını Yves Saint Laurent'ın yakın arkadaşı ve ilham perisi LouLou de la Falaise'den alan The Lou Lou, moda evinin en çok sevilen çantalarından biri. Yumuşak kapitone detayına sahip dış yüzeyi, köşeli formu ve zarf formlu kapağı ile öne çıkan bu ikonik çanta modelinin günümüzde farklı boy, kumaş ve renk seçenekleri bulunuyor. Moda evinin en bilindik ve en şık çantası nedir? sorusunun cevabı yüksek ihtimalle The Kate olacaktır! Zincir omuz askısı çıkarıldığında son derece şık bir clutch olarak da kullanılabilen bu Saint Laurent modelini bu kadar popüler yapan en büyük özelliği zarif askısı, göz alıcı deri-kumaş seçenekleri ve çantanın imza detayı niteliğindeki YSL logosunun hemen altındaki sallantılı metal püskülü. Kamera çantasından yola çıkılarak tasarlanan yumuşak, kutu formlu ve püskül fermuarlı The Lou, lüks bitişli detaylarıyla kusursuz bir gündüz çantası olmak için gereken tüm özelliklere sahip. Şık ve günlük tasarımı ile son derece popüler olan bu model, popülaritesinin kaçınılmaz bir sonucu olan akla gelebilecek her renkte üretilmiş. Hedi Slimane'ın moda evinin Kreatif Direktörü olduğu 2013 yılında çıkış yapan Sac de Jour, çok kısa bir zamanda markanın ve döneminin kült çantalarından biri oluverdi! Günün Çantası anlamını taşıyan Sac de Jour klasik görünümü, akordiyon yan panelleri ile tüm eşyalarının rahatlıkla sığabileceği ve şık günlük bir çanta isteyen herkesi kendine bir mıknatıs gibi çekmeyi başardı. Çoğu Saint Laurent çantanın imza özelliği YSL amblemine sahip olmayan, daha yalın bir seçenek tercih edenler için ideal olan Le Carre, günlük giyime uygun çağdaş formu ve fermuarlı ayrı iç ceplere sahip yapısıyla bir dolabın olmazsa olmaz çantası olarak kabul ediliyor. Türlü form ve renk seçeneğiyle markanın en ikonik çantalarından bir diğeri The Envelope, adını dikdörtgen şekli ve kapağıyla tam bir zarf formunda olmasından alıyor. Bu modelin bu kadar popüler olmasının başlıca nedeni yalın formuna rağmen şık ve ince metal zinciri varken bir omuz çantası, çıkarıldığında ise şık bir clutch olabilmesiyle gündüz ve gece görünümlerini kusursuzca tamamlayabilme özelliği. Saint Lauren çanta koleksiyonunun son üyesiyle tanışalım! Vintage çanta tasarımlarından alınan ilhamla tasarlanan Le Maillon'un birbirinden farklı silüetlere sahip birçok versiyonu olmasına rağmen değişmeyen tek özelliği, kapak ve çantayı birbirine bağlayan sofistike zincir detayı. Saint Lauren'ın 2018 yılındaki Kreatif Direktörü Anthony Vaccarello tarafından moda evine kazandırılan The Jamie, özel kapitonesi Carre Rive Gauche ile satışa sunulduğu andan itibaren rekor bir hızla markanın en sevilen çantalarından biri haline geldi. Eşyaların rahatlıkla sığabileceği geniş iç hacmi, deri omuz pedli metal zinciri ve ikonik YSL amblemiyle pratik kullanım ve şık tasarımı buluşturarak lüks athleisure konseptini tanımlıyor. The Kaia, adını annesi Cindy Crawford'un supermodellik yolundaki adımlarını izleyen Kaia Gerber'dan alıyor. Uzun yıllardır Saint Laurent podyumlarının vazgeçilmezi Kaia'nın aynı zamanda Kreatif Direktör Anthony Vaccarello'nun bu çantayı tasarlarkenki ilham perisi olması kaçınılmaz olmuş. Kaia Bag'in şimdilik Small ve Mini olmak üzere iki boyut seçeneği bulunuyor. Yıl ve sezonu ne olursa olsun asla bir kenara atılmayan Shopper çantaların bu kadar sevilmesinin birçok sebebi var! Tüm eşyalarınızı alabilecek genişlikteki iç hacmi ve minimalist silüetiyle hayat kurtarıcı bir günlük çanta özelliği kazanan Saint Laurent The Shopping Tote; yumuşak deri yüzeyi, minik Saint Laurent charm'ı ve şık formuyla yüksek performans alınan bir çantanın ne kadar şık olabileceğini bir kez daha bizlere gösteriyor.


Karlie Kloss moda dünyasının son yıllardaki en önemli isimlerinden. Öyle ki en önemli markaların defilelerinde boy göstermesinin yanında Forbes'un en çok kazanan mankenler listesinde sekizinci sırada. Karlie Kloss hem çok güzel, hem çok çalışkan, hem de çok başarılı fakat onu bu yazıya konu etmemin nedeni bu özellikleri değil. Karlie Kloss kodlama ve kurabiye yapmayı seviyor. 23 yaşındaki manken tüm başarısına rağmen hayatını defileler ve yüksek bütçeli reklam kampanyaları ile sınırlamaya niyetli değil. 2015 Eylül ayında New York Üniversitesi'nde okumaya başlayan Karlie bir sene kadar önce New York'da kodlama dersi almış. Karlie'nin kurabiyeleri adı altında tasarladığı on kurabiyelik kutuları açlık sınırında olan çocuklara yardım amacıyla satıyor. Fakat sanıyorum ki Karlie'nin kurabiyeleri yerken bulunmak istediği bir yer var: bilgisayarının başı. Bir buçuk yıl önce kodlama öğrenmek için bir kursa yazılan Karlie ürettiği kurabiyeleri drone ile uçurabilmek için Flatiron School'daki kursta kodlama bile yaptı. Kodlamayı öğrenirken çok eğlenen Karlie bunun geleceğin mesleklerinden biri olduğuna karar verdi ve genç kızların bu mesleği öğrenmesinin gelecekleri için büyük önem taşıdığını düşündü. Hemen harekete geçen ünlü model Flatiron School işbirliğiyle yirmi genç kıza kodlama bursu verdi. Karlie Kloss, ona güzel ve zengin bir kadının bu meslekte ne işi var diyen bilişim dünyasının duayenlerine meydan okurcasına bir top model olarak kodlama öğreniyor ve okuldaki anılarını üç milyonu geçen takipçisiyle paylaşmaktan da geri kalmıyor. Erkek egemen bu meslek dalında iş imkanları oldukça fazla. Hürriyet IK'ya göre bilişimle ilgili teknik meslekler işe alımda en çok arananların başında geliyor. Yazılımcılık dünyanın her yerinde en çok aranan meslekler listesinde ilk sıralarda. Dijital dünyanın hayatımızda git gide daha önem kazanmasıyla birlikte yazılım yapmayı bilmek sadece garantili bir iş fırsatı sağlamanın dışında girişimcilikte söz sahibi olmak için de çok önemli. Karlie açıkça bu yüksek istihdam vadeden sektörün erkek egemen olmasına meydan okuyor, ve bunu yapacak gücü ve enerjisi de var. Karlie'ye göre kodlamayı öğrenmek geleceğin şekillenmesinde söz sahibi olmak için önemli ve kadınlar geleceği şekillendirecek yeteneğe sahipler. Ayrıca, ünlü bir model olarak moda dünyasının kalbinde yaşayan Karlie, kodlamanın da sanat ve moda gibi bir kendini ifade etme şekli olduğunu düşünüyor. Fikirleri ürünleştirmek, yaratıcılığın sınırlarını zorlamak ve özgürleşmek kodlama öğrenerek mümkün. Amerika'da bilgisayar mühendisliği mezunlarının sadece yüzde onikisi kadın. Kadınbilişimci.com sitesinin haberine göre Türkiye'nin ilk kadın bilişimcisi 1962 yılında işbaşı yapan Ayla Taşpınar. Prof. Dr. Nilgün Okay'ın Bilişim sektöründe kadın konulu konuşmasından alınan 2013 verilerine göre ise Bilişim mezunu kadınların oranı Türkiye'de yüzde 28 civarında. Aynı araştırmaya göre, kadınlar değişime çok hızlı adapte olabildikleri için, değişimle beslenen bu sektöre çok uygunlar. Türkiye'de de kadınların bilişim sektörüne katılımını artırmak için #kodewithkarlie programına benzer kurslar ve burslu sertifika programları düzenleniyor. Yakın gelecekte daha da çok istihdam sağlayacak olan bu mesleğin kadınların yaratıcılığına ihtiyacı var.


Genelde moda sektöründeki iş tanımları gözalıcı kelimelerden oluşuyor ve insanların kafasını karıştırmak için yaratılmış hissi veriyor. Üstelik gerçekte bu işlerde ne yapıldığı ile ilgili pek ipucu vermiyor bu tanımlar. Şunu görüyoruz ki çok fazla insan moda mesleklerinin farklı özelliklerini anlamıyor, işte tam bu yüzden bazı konuları aydınlatmaya karar verdik. Genelde insanlar modanın gelecek trendlerini tahmin ettiğimi düşünüyorlar. Ama aslında yaptığım... Araştırma, küratörlük ve de mikro ve makro düzeydeki hareketleri incelemek. Klasik bir gün... Öyle bir şey yok. Eğer Coachella'da ya da SXSW'de değilsem, ya New York'da moda haftası kovalıyorum ya da Londra Trend Gününde sunum yapıyorum. Genelde insanlar tüm gün alışveriş yaptığımı düşünüyorlar. Ama aslında yaptığım... işim olmayınca mail yazıyor, toplantılara gidiyor ve çokça paket taşıyorum. Sette isem daha çok işin içine giriyorum, ne kadar çok üretim öncesinde işini ayrıntılı yaparsan o kadar rahat geçiyor günün. Klasik bir gün.. Her gün farklı zorlukları ve sürprizleri ile geliyor. Ne kadar mutlu olsam da, her zaman, gün boyunca ve hatta paydos zamanı bile şaşırtıcı şeyler oluyor. Günü atlatmak yeterince tatmin edici. Genelde insanlar... tüm gün boyunca harika modellere baktığımı düşünüyorlar. Ama aslında yaptığım... ben kişisel bir asistanım, kariyer ve ilişki danışmanıyım ve psikoloğum, hepsi bir pakette. Klasik bir gün.. Modeller için müşteri görüşmeleri ayarlayarak, test çekimleri için referanslar toplayarak ve yollanan test çekimleri arasından seçimler yaparak... Ayrıca modellerin dosyalarının, kartlarının doğru bir şekilde yapıldığından emin oluyorum. Bunların da dışında, sitemizin güncel işlerini, imzalarını ve yeni yetenek desteklerini güncel müşterilerin gelecek iş reklamları için yorumlarının gidişatını kontrol ediyorum. Tüm bunlar da yetmezse, reklam işlerinin yüzdelerini aktarıp, yerel yetenekler ve uluslararası yetenekleri sıralayıp, yabancı modellerimizin takibini tutup, tümünün bir sonraki günkü iş detaylarını aldıklarına emin oluyorum. Genelde insanlar... benim rafları düzdüğümü ve sevimli görseller yarattığımı düşünüyorlar. Ama aslında yaptığım.. Sevimli görseller yaratıyorum, fakat benim çılgınlığımın arkasında yatan bir metod var. Satışları arttırmak için her şey stratejik olarak yerleştiriliyor. Ürünler alıcıya ürünü nasıl kullanacağı, nasıl giyeceği ya da nasıl kombinleyeceği hakkında fikir vermek için düzenleniyor. Vitrinler, benim işimin en yaratıcı ve en eğlenceli kısmını yansıtıyor. Klasik bir gün.. Her gün birbirinden farklı! Hepsi erken başlangıçlar içeriyor . Ürün bulma; göstermek için onları düzenleme ve yerleştirme, konseptler yaratma ve trend tahminleri genel olarak yaptığım şeyler. Ayrıca, birçok kez bir sürü dosyayla merdiven inip çıkmak ve işim için kullandığım Snapchat ve Instagram hesapları için bolca fotoğraf çekmek de işimin içindeler. Genelde insanlar benim partilere gidip fotoğraflar çektiğimi düşünüyorlar. Ama aslında yaptığım uzun saatler boyunca bir masanın arkasında oturarak o partilerin gerçek olmasını sağlamak. Klasik bir gün.. E-posta, moda ve kahve içerir. İnsanlar genelde benim mükemmel bir işe sahip olduğumu düşünürler: tüm dünyayı dolaşıp modayla ilgilenmek. Ama aslında yaptığım Avustralya mağazalarımız için seçimler yaparım. Diesel her koleksiyonu için 3000 parça ürün üretir. Kot pantolondan elbiseye, ayakkabıdan aksesuara kadar birçok ürün çalışılır. Genelde showroomları tüm koleksiyonu bitirene kadar terk etmem çünkü stilleri ve hikayelerini tartışmak, miktarını belirlemek ve fiyatlandırmak uzun günler alıyor. Klasik bir gün.. Ofisteysem sert bir kahve güne başlayabilmek için. Ardından ürünlerin ve mağazaların haftalık satışlarını izlemek için günlük satış raporlarını incelerim. Ürünleri düzenli olarak inceliyorum çünkü ürünleri 3 sezona kadar önceden satın alıyoruz. Benim için ne için çalışacağım ya da ne için çalışmayacağım önemlidir. Günde en az bir saatimi mağazada geçirip satın alma işlerini gözden geçiririm. Ayrıca çalışanların geri dönüşlerini dinlerim. Genelde insanlar ünlülerle ve modellerle takıldığımı, moda partilerine ve organizasyonlarına katılıp tüm günümü toplantılarla geçirdiğimi sanıyor. Aslında yaptığım.. İşim birden farklı şey içeriyor. Moda haftaları, fotoğraf çekimleri YouTube kanalları ya da etkinlikleri için Avustralyalı ve uluslararası modellerle ve ünlülerle çalışıyorum. Ayrıca, sosyal medyayı takip ve analiz edip yeni trendleri araştırırım ve Napoleon Perdis'in sosyal medya platformları için araştırma yaparım. Bunlara artı olarak, bizim markamızın medyada düzgün bir şekilde temsil edildiğine ve alabildiğince pozitif geri dönüşler aldığına emin olurum. Klasik bir gün.. Günlerim saat 7'de başlar, uyanır uyanmaz Instagramı kontrol ederim. Sosyal medya bizim sektör için hayatidir. İşe gittiğimde ise, yeni dergiler ve gazete okurum böylece yeni ürünleri takip edip aramızda tartışabiliriz. Öğleden sonra genelde çekim ya da moda şovları için kuliste ekiple makyaj uygulamaları yaparım. Daha sonra ise bir sürü fotoğrafı ve şovu izlerim. Bu yazı bir çeviridir. Fasgionjournal.com.au'daki İngilizce orjinal yazı için tıklayın.


2016 yılı herkes için zor olduğu gibi moda sektörü için de zordu. Globalde politik kargaşa, büyük şehirlerdeki terör olayları, Brexit kararı, Amerika'daki seçimler derken moda dünyası son senelerin en kaotik ve belirsiz yılını geçirdi. Tüketim alışkanlıkları hızla değişirken, markalar bu belirsizlik içinde hızlı hareket etmek zorunda. Bunun yanında toplumsal olaylara seyirci kalmak da artık çok zor. Bugünün tüketicisi satın aldığı markanın dünyadaki gelişmelere karşı duruşunu ve etik değerlerini de anlamak istiyor. Business of Fashion sitesinin McKinsey ile yaptığı analize göre, son 10 yılda yıllık yüzde 5 büyüme gösteren global moda endüstrisi bu seneyi yüzde 2-3'lük bir büyümeyle ve gitgide küçülen kar marjlarıyla kapatacak. Hepimiz hemfikiriz, 2016 yılına damga vuran başlıkların başında hız geliyor. Bu sene sektör her zamankinden de hızlanarak See now buy now akımının etkisinde kaldı. Haziran 2016'da Burberry'nin öncülüğü ile başlayan ardından Tom Ford, Ralph Lauren gibi isimlerin takip ettiği bu akım moda sektörünün hızlı tüketim alışkanlığını daha da hızlandıracak gibi. Ünlü trend analisti Li Edeelkort Business Of Fashion için yaptığı bir konuşmada Moda artık çok demode dedi ve perakende dünyasının kendini yeniden tasarlaması gerektiği konusunun altını çizdi. Gerçekten de mağaza deneyiminin gitgide tekrardan ibaret olduğunu, marka seçkilerinin müşterileri mağazaya çekmeye yetmediğini, hatta bir zamanlar kurtarıcı gözüyle bakılan mağaza içi etkinliklerin bile mağazalara dinamizm getirmekte zorlandığını görüyoruz. Geleneksel mağazacılık yerini kitle odaklı perakendeye bırakırken markalar hedef kitlelerini mağazaya beklemek yerine onların olduğu yerde olmayı önceden öngörmeliler. Bunun için kitlelerini her zamankinden daha da iyi tanımaya başlamalılar. 2016 yılında e-ticaret Türkiye'de yüzde 31 büyümüş, yani potansiyeli görmek zor değil. Asıl zorluk e-ticaret deneyimini mağaza deneyimi ile bütünleştirerek müşteriler için kesintisiz ve tutarlı bir deneyim yaratmak. Bunu yapmaya çalışan Boyner Grubu bu sene Wepublic'i açtı. Ayrıca Bemoji aplikasyonunu çıkardı ve tüm görsel stratejisini buna göre belirledi. Raf Simons 2015 yılının sonlarında Dior'dan ayrılmıştı. 2016 yılında ise Calvin Klein'ın Kreatif Direktörlüğüne atandığını öğrendik ve bu habere çok da fazla şaşırmadık. Raf Simons moda sektörünün yaratıcı ekiplerin üzerinde yarattığı baskıdan düzenli olarak şikayet eden dehalardan sadece biri. Yaratıcılığın aceleye gelmesini ve baskı altında koleksiyonlar çıkarılmasını doğru bulmayan Simons bu nedenle Dior'da kalmamayı tercih etmişti. 2016'nın en bomba haberlerinden biri ise Raf Simons'un yerine Maria Grazia Chiuri'nin gelmesi oldu. Dior markası ilk defa bir kadın kreatif direktörle çalışma kararı aldı. Bunun üzerine Maria Grazie Chiuri, Gianpaolo Piccioli'yi Valentino'nun başında bırakarak yeni görevine We should all be feminists sloganı ile başladı. Yine bu yıl Haider Ackermann LVMH grubuna ait Berluti'nin Kreatif Direktörü oldu. Brioni'ye Kreatif Direktör olan My Theresa'nın eski satın alma direktörü Justin O'Shea ise, görevinde çok kısa bir süre kaldı. Bu kısa sürede bizlere Metallica'lı bir Brioni reklam kampanyası hediye etti. Moda kürü sezon kapanışında konuklarımızla ortak görüşümüz 2016 yılında beden algısı, toplumsal cinsiyet ve feminizm konularının markaların odağına güçlü bir şekilde girmiş olmasıydı. Bu yıl Barbie'nin ilk defa 3 farklı vücut tipi ve 7 ten rengi ile üretilmesi kararı alındı . Çocukluktan itibaren herkesin aklına ideal bir vücut tipi kazıyan Barbie'deki bu değişikliği mutlulukla karşıladık. Beden algısı, güzellik kalıpları, çeşitlilik eksikliği gibi moda dünyasının geçmişten bugüne kanayan yarası olan konulara 2016 yılında daha fazla önem verildiği aşikar. Büyük beden koleksiyonların artması, ten rengi koleksiyonlarda renk paletinin çeşitlenmesi, her yaştan ve vücut tipinden ikonun reklamlarda kullanılmaya başlaması sevindirici fakat yeterli değil. Aslında kadınların ihtiyacı olan mağazalara girdiklerinde de, sokakta yürüdüklerinde de, bir partiye adım attıklarında da aynı seçim özgürlüğünü yaşayabilmek. 2016'da bir Harvey Nichols defilesinde HP'nin yeni dizüstü bilgisayarını tanıtan manken Tülin Şahin gazetelere Moda ve teknoloji podyumda buluştu diye manşet olmuştu. Bu durumda teknoloji ve moda gerçekten de kendilerini podyumda birlikte buluverdiler ama aslında moda ve teknoloji kavramı bunun ötesinde bir yerlerde. Moda ve teknoloji birlikteliği artık teknolojinin modada kullanılmasından öte, teknoloji ile zanaatın harmanlanması ile oluyor. Buna en güzel örnekleri de New York Met Museum'da açılan Manus x Machina sergisinde gördük. Bu sergi 2016 yılında modada zanaat ve teknolojinin paralel gelişimini ele aldı. Serginin galasında giyilen elbiseler hem çok gerçek hem çok şaşırtıcıydı. Karolina Kurkova'nın galada giydiği Marchesa elbise, IBM teknolojisi ile birleşti. Kurkova kırmızı halıda yürürken galayı seyredenlerin Twitter yorumlarını algılayan teknoloji, elbisenin üzerindeki renkleri gelen yorumlara göre değiştirdi. Cognitive dress adı verilen bu tasarım, modanın da teknoloji yardımıyla paylaşımcı olabileceğini bize gösterdi. Kurkova bu şekilde televizyon başındaki takipçileri ile iletişime girdi. Biz de bu birlikteliğe şapka çıkardık. Son yıllarda en çok duymaya başladığımız sözcük bu: Sürdürülebilirlik. Petrolden sonra en çok kirleten endüstri olan moda endüstrisi de artık dünyaya daha az zarar vererek nasıl büyümeye devam edeceğini sorgulamaya başladı. Hızlı modanın doğaya ve insan haklarına verdiği zararı biliyoruz. Daha fazla ve daha ucuz üretmek için verilen savaşta çoğunlukla haklarını alamayan işçilerin hikayeleri, çöken fabrikalar ve katledilen doğa ve bitmek bilmeyen tüketim ihtiyacı da bir bedel olarak var. İstanbul'da bu sene sürdürülebilirlik ile ilgili etkinliklerin sayısı yüzümüzü güldürdü. Bunlardan biri H&M'in desteğiyle Tasarım Bienali'nde açılan Geleceği giydirmek sergisiydi. Sergiden önce yapılan atölyelerle moda tasarımı öğrencileri sürdürülebilir tasarımlar yarattılar ve sergi açılışında bir ödül töreni yapıldı. Tasarımlar beğeni topladı. H&M'in globalde sürdürülebilirlik ile ilgili yaptığı çalışmalar takdir toplarken bir taraftan da markanın üretim hacmi çelişki yaratıyor. Yine de konu sürdürülebilirliğe yatırım yapmak olunca, her çaba çok değerli. Moda Kürü sezon kapanışında öne çıkan marka olarak ilan ettiğimiz Vetements'ın ve Balenciaga'nın tasarımcısı Demna Gvasalia, Business Of Fashion sitesinden de Person of the year ödülünü aldı. Eda Çakmak'ın deyimiyle Sektörün istediği hiçbirşeyi ona vermeyerek sisteme meydan okuyan ve bu nedenle başarılı olan Gvasalia, sokak modası ile Haute Couture'ü birleştirerek, yılda sadece iki koleksiyon yapmakta ısrar ederek, moda sisteminin dayattığı hız ve ticari kaygılara kafa tutarak ama gördüğümüz her moda ikonunun da gardrobuna girmeyi başararak, aslında farklı düşünerek çarkın döndürülebileceğini bize kanıtladı. Hepimize umut aşıladı. Gvasalia Royal Academy of Fine Arts Antwerp mezunu. Mezunları arasında moda tarihinde Antwerp 6'lısı diye de anılan önemli isimlerin ve Martin Margiela'nın da olduğu okul, moda sektörünün avangard öncülerini yetiştirmesiyle tanınır. İşte bu nedenle, Demna Gvasalia da beni şaşırtmadı. 2016'da dünya toplumsal, ekonomik ve politik sorunlarla çalkalanırken, moda dünyası da tüm bu sarsıntılardan nasibini aldı. Yaşanan yaprak dökümü yılın son günlerinde de devam ederken biz de moda sektörünün 2016 yılında kaybettiği önemli isimlere saygı duruşunda bulunuyoruz. Andre Courreges (1923 2016): 1960'ların Modernizm ve Futurizm öncüsü Courreges, Pierre Cardin ile birlikte dönemin modasının mimarlarından ve mini eteğin yaratıcılarından biri olarak anılır. Bill Cunningham (1929 2016): Bill Cunningham'ın ölümü tüm moda dünyasını yasa boğdu. New York Times'ın moda fotoğrafçısı Cunningham sokak fotoğrafçılığı kavramının yaratıcısı ve mavi gömleğiyle bir New York simgesiydi. Sonia Rykiel (1930- 2016): Trikonun ve çizgilerin kraliçesi Sonia Rykiel eğlenceli dünyasını ardında bırakarak 86 yaşında hayata veda etti. Markanın Kreatif Direktörü Julie de Libran. 2017 yılında modakariyeri.com olarak sektör haberlerini ve gelişmeleri izlemeye ve yazarlarımızla birlikte yazıya dökmeye devam edeceğiz. Aylık 15.000 tıka ulaşmak, sene başından beri organik trafiğimizle büyümeye devam etmek gurur verici. 2017'de de moda kürlerinde buluşmak ve moda tartışmalarımızda yer almak için bizi takip edin. Herkese mutlu ve huzurlu bir 2017 diliyoruz.


Bu yıl doksan ikinci kez düzenlendi Pitti Uomo. Ben ise yarısından biraz daha azına katıldım bugüne kadar. Yaklaşık 21 senedir moda sektörünün içindeyim ve Pitti Uomo'nun 40 sezonuna tanıklık etmişimdir. Prada'nın Zegna'nın Pitti'de standları olduğu zamanları görmüşlüğüm var. Kimi zaman ziyaretçi, kimi zaman katılımcı olarak her sezon full-time mesaim oldu bu fuarda. İlham almak için sadece gezici de oldum; standların tasarlanması düzenlenmesi için günlerce şantiyesinde de çalıştım; moda basını olarak el üstünde karşılanıp her etkinliğini ayrı bir zevkle izlediğim de oldu. Yaşı kadar bu fuara katılan biri olarak kolaylıkla söyleyebileceğim ilk şey; 'Dünyanın en şık erkeklerini bir arada bulabileceğiniz yegane yerin burası olduğu doğrudur.' İsveç'ten Japonya'ya dünyanın en iyi giyinen, giyinmeyi bilen erkekleri her yılın Ocak ve Haziran ayında Floransa'da buluşur. Erkek modası ile ilgili faydalı ve ilham veren, vermek isteyen markaları ve tasarımları değerlendirirler. Her sezon farklı bir teması olur Pitti Uomo'nun. 92. Pitti'nin teması BOOM, PITTI BLOOMS yani yeni yaratıcı fikirler gibi çiçek açan çiçekler. Sanat yönetmeni ise Sergio Colantuoni. Temanın fuarla ya da sunulan fikirlerle alakası ise tartışılır. Her sezon farklı bir ülke özel konuğu olur Pitti'nin. Bu sezon'un konuğu ise tüm dünyada popüler bir akım yaratan Avusturalya. Ne yazık ki Los Angelas'ta her bir markayı tanıdıkça kabaran hevesiniz, Pitti özel Avusturalya alanında pek de harekete geçemiyor. Bu alanın iki yıldızı Commas ve SENER BESIM . Commas başlangıçta bir mayo markası. 2016 da kurulmuş. Kurucusu ve yaratıcı direktörü Richard Jarman. Sahil yaşam tarzına alternatif olacak yalın ve her an kolaylıkla giyilebilecek, ve bir o kadar da fark edilecek parçalardan oluşan bir koleksiyon Commas. Koleksiyonun anahtar parçaları teknolojik kumaşların üzerine eril tonlarda basılmış lekeleşmiş iri çiçek desenlerle tasarlanmış gömlek ve mayolardan oluşuyor. Şener Besim ise Avustralya'da doğan Arnavut ve Türk melezi bir tasarımcı. Şener form ve teknik kusursuzluğun peşinde gözlük koleksiyonu tasarlamış. Mozaiklerin geometrisini titanyum gibi hafif ve kıymetli elementlerle birleştirerek güçlü ve modern gözlükler şimdiden moda dünyasının ilgisini çekmiş durumda. Son on yıldır her sezon dikkat çeken bir modacıyı da davet eder Pitti. Londra Erkek moda haftası takvimi karıştırana kadar da moda haftalarının açılışı da Floransa'da bu konuk modacı ile yapılırdı. Halen gerek buyer'ların gerekse moda basınının en rahat ve severek katıldığı şovlardan. En hatırlanır ve ilgi çeken şovun Umit Benan'a ait olduğunu da söylemeden geçmeyelim. Bu yılki konuk tasarımcı oldukça büyük bir isimdi; J. W Anderson. Son yılların en dikkat çeken tasarımcılarından olan Anderson'un genelde erkek koleksiyonlarını giyilmezlik etrafında tasarımlardı. Floransa'da gösterdiği parçalar ise şaşırtıcı derecede ticari, tişört, kanvas pantolonlar ve trikolardan oluşuyordu. Pitti'nin hemen her fuar gününün en kalabalık standı Brunello Cucinelli. Erkek giyiminin lüks klasiklerini rahat ve umursamaz bir tavırda eşleştirerek öneren Cucinelli, sezonun tarzına imza atan marka olmaktan vazgeçmeyeceğe benziyor. Bu standı koleksiyon ve stili kadar çekici kılan diğer bir etken ise içeride koleksiyonu giymiş ve birbirinden iyi giyinmiş kalabalık Cucinelli ekibi. Erkek giyimi için en klasik ve en yenilikçi olmayı başaran stand bu yıl da Lardini'ydi. Hafif, en pratik, en yenilikçi ürün önerilerinde geleneksel form ve detayları atlamayan Lardini, görülmesi gereken standların başında. Günümüz erkeğinin her ihtiyacı her detayda düşünülerek tasarlanan bir koleksiyon nasıl bu kadar ilgi çekiyor diye merak edenlere kısaca anlatalım: Trençkottan, blazer cekete, takım elbiseden, polo yaka tişörte erkek klasiklerini benzersiz tuşede kumaş ve desenlerle, hafif, leke tutmayan, kolay katlanan ve kırışmaz bir hale getirip; haki, acı kahve, lacivert ve sandık beyazı gibi tonlarda her erkeğin giyim iştahını kabartacak bir tavırda sunabilen , Pitti'nin yegane markası Lardini. Pitti'de geri dönüşü büyük bir keyifle kutlanan marka PS Paul Smith. Paul Smith'in spor ve bisiklet tutkusuna gönderi yapan, canlı renkler ve neşeli baskılarla hareketlenen koleksiyon, sergi alanında da neşeli ve kalabalık bir izleyici kitle yaratttı. Pitti Uomo'nun başarısına gölge düşürmek isteyen Floransa'nın nemli 35 derece sıcağı ve trenlerdeki grevdi.


'Genç Moda Tasarımcıları İçin Tasarım Yarışmaları' yazımızda LVMH ödülü, Woolmark Prize gibi dünya çapında ünlü tasarım yarışmalardan bahsetmiştik. Bu yarışmalar içinde en önemlilerinden biri olan CFDA/Vogue Fashion Fund yarışmasının 2017 sonuçları ise nihayet belli oldu. Bu senenin büyük ödülü Telfar markasıyla tasarımcı Telfar Clemens'a gitti. Telfar hepimiz için yeni bir marka ama New York çıkışlı bu marka aslında bir süredir Colette ve New York'taki Opening Ceremony gibi konsept mağazalarda satıştaydı. 29 yaşındaki Libya kökenli Amerikalı Telfar Clemens, bugünün en popüler trendlerinden biri olan genderless yani cinsiyetsiz giyim akımını ilk kullanan tasarımcılardan. 2005 yılında daha öğrenciyken tasarladığı cinsiyetsiz koleksiyonunun yankıları günümüzde de etkisini sürdürüyor. Telfar'ın moda dünyası dışında da çalışmaları var. Tasarımcı sık sık sanatçı ve müzisiyenlerle işbirliği yapıp modayı teknoloji ve medyayla birleştiriyor. Geçen sene Berlin Bienal'indeki retrospektifi bu çalışmaları arasındaki en önemlilerinden. Telfar'ın tasarımlarına baktığımızda Amerikan havasını yoğun bir şekilde alıyoruz. Basic parçalar üzerinde detaylar ve silüetlerle oynayan Telfar'ın tasarımları eforsuz ve rahat bir görüntü çiziyor. CFDA/Vogue Fashion Fund bugüne kadar sektördeki önemli birçok isme evsahipliği yapmış bir yarışma. Bunların en bilinenleri arasında Proenza Schouler, Public School, Alexander Wang, Altuzarra, Rodarte ve Tabitha Simmons'ı gösterebiliriz. Vogue Fashion Fund'ı kazanmasıyla basının dikkatini çekmenin yanı sıra Telfar'ı işini büyütmek üzere 300,000 Dolar para ödülü de bekliyor. Kazanana verilen mentörlük da ödülün diğer bir avantajı, üstelik mentörler Anna Wintour, Diane Von Furstenberg gibi isimler olunca. Genç bir tasarımcının rüyası tam da bu olsa gerek. Telfar'a geri dönersek 10 yıldan fazla süredir bu sektörün içinde ve kendine has bir tarzı olan bu tasarımcının Vogue Fashion Fund ödülü ile daha fazla insana ulaşacağından hiç şüphemiz yok. Telfar da 2018 yılının kendisi için büyüme yılı olacağını röportajlarına her fırsatta eklerken, başka ürün çeşitlerine de geçmeyi planladığını söylüyor.


2017'yi geride bırakmamıza sayılı günler kala bu sene moda dünyasının enlerini seçmek için geçtiğimiz hafta başlattığımız anketimiz sonuçlandı. 10 farklı kategoride oluşturduğumuz 2017'nin Moda Enleri anketinde gelin sonuçlara birlikte bir göz atalım. Anketin önemli sorularından biri yılın en öne çıkan yabancı markası nedir? sorusuydu. Danimarka markası Ganni'den Kopenhag Moda Haftası yazımızda bahsetmiştik. Yılın En Öne Çıkan yabancı markası kategorisine Gucci, Chanel gibi mega isimleri almayıp nispeten daha alternatif ve adını daha çok bu yıl duyurmuş adaylardan oluşturduk. Los Angeles çıkışlı ve sürdürülebilir modanın öncülerinden Reformation ve son dönemlerde minimal çanta tasarımlarıyla ünlenen ve son olarak da hazır giyime geçiş yapan New York'lu marka Mansur Gavriel de aday seçtiklerimizden. 1. liği ise beklediğimiz gibi bu yıl adından çok söz ettiren sokak giyim markası Off-White açık ara farkla kaptı. Bu kategori için aklımıza ilk gelen isimler arasında Merve ve Beste Manastır kardeşlerin kurduğu Manu Atelier var. Net-a-Porter, Selfridges gibi ünlü platformlarda da satışa çıkan marka bu klasmanı 3. olarak tamamladı. Diğer adaylar arasında Londra'lı ayakkabı tasarımcısı Dora Teymur var. Dora Teymur hakkında ilk yazanlardan olmak bizi mutlu etmişti. Mayo markası 5th position, Misela ve eğlenceli tasarımlarıyla Rumisu da listedeydi. Sıradışı çizgisi ve çarpıcı defileleriyle adından söz ettiren Dilara Fındıkoğlu 2. olurken, 1.liği ise biraz bohem, biraz da oryantal çizgileriyle Raissa Vanessa aldı. Bu seneye şöyle bir dönüp baktığımızda Trendyol ile yaptığı işbirliğinden, sıradışı defilelerine kadar Raissa Vanessa dolu bir sene geçirdik diyebiliriz. Vetements, Gucci ve Balenciaga'nın kapıştığı bu kategoride 1.liği yine Gucci kaptı. Anlaşılan Alessandro Michele'nin etkileri kolay kolay bitecek gibi değil. 2016 yılıyla birlikte yıldızı parlayan Vetements'ı az bir farkla Demna Gvasalia'nın Balenciaga'sı takip ediyor. Kırmızı halı elbiseleri ve H&M işbirliğiyle Erdem 4. olurken Jacquemus'un büyük bir farkla 5. sırada olması bizi şaşırtıyor. Moda dünyası açısından bu sene oldukça hüzünlü bir sene geçirdik diyebiliriz. Efsanevi tasarımcı Azzedine Alaia'nın kaybı bu sene okuyucularımızı en üzen moda haberlerinin başına, %39 oyla geçti. Paris'in ünlü mağazası Colette'in geçtiğimiz hafta kapanması 2. en üzücü haber olurken, Riccardo Tisci'nin yıllar sonra Givenchy'den ayrılması ise %17'yle 3. hüzünlü haber oldu. Türk işbirliklerinin oldukça popülerleştiği bir 2017 yılı geçirdik. Kimisi sizler tarafından çok beğenildi kimisini ise sosyal medyamızda yer yer uyumsuzluğu konusunda eleştirdik. Oylama sonucuna göre Yasemin Özilhan x İpekyol işbirliği %40'a yakın oy alarak Yılın Türk İşbirliği oldu. 2. sırayı ise 5th Position x Rumisu ve Mehry Mu x Füreya işbirliği paylaştılar. Diğer kategorisine yazılan işbirliklerinde ise Arzu Sabancı x Pinko ve Arzu Sabancı x Koton işbirliklerini görüyoruz. İşbirliklerle dolu bir 2017'nin ardından en merak ettiğimiz sorulardan biri de buydu. Erdem x H&M işbirliği satışa çıktıktan birkaç saat sonra hem mağazalar hem de online mağazada tükenerek geçmiş H&M işbirliklerinin popülaritesini aratmadı. 1.'liğe %40 gibi yüksek bir rakamla oturan Erdem x H&M'i, %25'le Rihanna x Puma izliyor. Siyasetin modanın içine bu kadar karıştığı bir dönemde yılın sansasyonunun Melania Trump'ı giydirmeyi kabul etmeyen tasarımcılar olması hiçbirimizi şaşırtmadı. Melania Trump'ın moda gündemini uzun süre meşgul etmesinin ardından Terry Richardson hakkındaki taciz skandalları da sizin oylarınızla %30'la 2. sıraya yerleşti. Sonuçlar bizi hiç de şaşırtmıyor. Bu sene her açıdan Chiara Ferragni ile dolu bir sene geçirdik. Oylama sonuçlarına baktığımızda Chiara açık ara farkla diğer influencerlardan önde. Cevapların birbirine çok yakın olduğu sorulardan biri de Yılın Türk İnfluencerı sorusuydu. Rachel Araz %33 ile 1. olurken Maritsa ise %23'le 2., Rüya Büyüktetik ise %18'le 3. sırada. Diğer kategorisine yazılan adaylar arasında ise Duygu Özaslan ve Asena Sarıbatur'u görüyoruz. Yılın moda haberi kategorisinde Paris'te Yves Saint Laurent müzesinin açılması %31 ile 1.liğe oturdu. Pierre Berge'nin de vefat etmesiyle birlikte bu seneki moda kürlerinde de sık sık açılmakta olan bu müzeyi gündemimizde tuttuk. 2. sırada ise çok az bir farkla İkea torbalarının tasarım kıyafetlere dönüşmesi haberi yer aldı.


Moda da haklı olarak tüm bu değişimlerden payını hallice aldı. 2020'den sonra ne siz aynı siz olarak kalacaksınız, ne de moda! Öyle ki bu sene modanın ABC'si dediğimiz herseyin akşamdan sabaha değiştiğini gördük. Ne yeni sezon defileleri artık mutlaka fiziksel olarak orada olunması gereken aktiviteler olarak kaldı, ne de moda alışveriş kanalları ve trendler eski haliyle devam etti. Sınırlı sayıda elit moda tabakasının ön sırada yer almak için birbiri ile yarıştığı hatta kapıştığı defileler, artık sanal olarak pijamalarımızla evimizden ulaşabildiğimiz neredeyse sıradan olaylar haline geldi. Mart ayından itibaren İstanbul Moda Haftası dahil olmak üzere pek çok moda haftası iptal olup ertelenirken, zamanla moda otoriteleri de anladı ki bu pandemi öyle bir sezonda gelip geçici bir durum değil ve nasıl kendimizi ifade ederiz, tüketiciye ulaşırız derken pek çok yenilikçi fikirle karşımıza çıktılar. Chanel'in klibi ve Dior'un kısa metrajlı filmi ile karşılaştırıldığında, Jeremy Scott'ın Moschino için kukla bebeklerle defilesi olağandışı ve yenilikçi idi. Hatta bir de ön sıraya Anna Wintour'un kukla bebeğinin de içinde olduğu davetlileri de yerleştirince gerçekten yaratıcılıktan tam not aldı. Olivier Rousteing'li Balmain'in moda otoriteleri Paris'e gelemezse, ben onları sanal olarak Paris'e getiririm fikri ile yine Anna Wintour'un da arasında bulunduğu sanal misafirlerini 3 sıra dev TV ekranları ile şova taşıdığı defilesi ise gerçekten takdire şayandı. Dolce Gabbana'nın sanal defilesi sırasında aynı anda online satış yapması ise yeni dönemde standartları belirleyecek çok zekice bir hamle idi. Sonucunda Şeytan belli ki sadece Prada giymiyordu tüm Yüksek Moda'ya ilham vererek göz kırpıyordu. Peki lüks tüketim sanal olarak kitlelerce erişilebilir olunca bu lüks tüketim bitecek mi demek oluyor? Hayır, tam tersi lüks tüketim ve lüks ürüne ulaşmak trend analizlerine bakıldığında pandemi sonrası büyük olasılıkla daha da elitleşen niş bir grubun elinde kalacak, yani hayatta kalma yarışması daha da kızışacak. Lüks artık belki de ultra lüks, über, hiper lüks ön adları ile beraber hayatımıza dahil olacak. Parasını biriktirip bir sezonda bir lüks parçaya ulaşan A+ segmenti tüketiciye ne olacak peki? Herkes her ürüne ulaşamayacak tabi ki. Çünkü aynı markanın el dikimi kaşmir kazağı lokal kaynaklarla kaliteden ödün vermeden ama birkaç katı fazla maliyetle üretilip satılmaya başlanacağı için artık sezonda bir değil, muhtemelen hayatımızda sadece bir kere satın alabileceğimiz bir fiyat skalasına ulaşacak. O zaman vakit varken hala ulaşılabilir gördüğünüz klasik parçalar varsa beklemeyin hemen yatırımda bulunun. İleride çocuklarınıza kalır, vintage adını alır, altın gibi değerlenir. Ulaşamıyorsanız da sorun değil o zaman da paralelde başka bir hızla gelişen akıma, moda atıklarının azaltılmasına katkıda bulunmuş olursunuz. 2020 yılı ve öncesini ileride moda tarihinde ayrı bir dönem olarak işleyeceğimiz kesin. 2019 ve öncesinde, dijital kanalda alışveriş ve büyüme oranı sınırlı iken 2020'de pandemi nedeniyle evlerimize tıkıldığımızda dijitalde çok büyük bir patlama yaşandı. Artık Türkiye'nin en uzak noktasındaki lokal üretici en büyük şehirdeki tüketicisine sayılı günler içinde ulaşabiliyor hale geldi. Sosyal medyada satış yapan moda üreticisinin sanal mağazasının olmaması, sosyal medyada var olmaması artık neredeyse işlerinin sürdürülebilirliği adına mümkün değil. Kesinlikle olmanız gereken ve tüketicinize ulaşacağınız en önemli kanal dijital haline geldi. Trend setter'lar, influencerlar hatta sanatçılar gün geçmiyor ki yeni bir anlaşma ile sosyal hesaplarından bizleri boğarcasına yeni ve arka arkaya ürün promosyonu yapmasınlar. Bu haylı sıkıcı zorunlu trendin akıbetini ise hep beraber izleyip göreceğiz. Moda kanalları gibi pandeminin hayatımıza yeni kattığı evden çalışma ve sokağa çıkma yasakları ile 2020'de ne giydiğimiz de tamamiyle değişti. İşimizi evden uzaktan halledip, yemek arasında sporumuzu sanal olarak gerçekleştirdiğimiz yeni normalimizde, artık aslolan rahat giysi giymek haline dönüştü. Takım elbiselerin, dışarıda giyilen giysilerin, mantoların, ayakkabıların, çantaların satışı azaldı. Karşılığında ekonomik olarak daha tutumlu davranmak isteyen ve sıkıntıda olan tüketici, daha çok indirimli kanallara yöneldi veya her ay farklı isim altında yapılan indirimleri bekledi, daha az satın aldı ve tüketti. 2020 ve pandemi ile yaşam, kısıtlamalar, modada tüm akışın değiştiği yepyeni bir dönem başlattı, her anlamda bambaşka ve geriye dönüşün olmadığı bu yepyeni yolda, maskenin en ulaşılabilir markadan en lüks markaya kadar rafında yer alabildiği, lokal markalara yönelişin arttığı bu yeni evrede, sadece sürekli kendini inove edebilen ve en hızlı uyum sağlayan markalar, trendlere mahkum olmayıp büyük resmi görebilen vizyoner girişimciler ve tüketiciler hayatta kalacaklar.


Tüm dünyadaki en popüler moda tasarım yarışmalarını geçtiğimiz ay sitede listelemiştik. Peki ya Türkiye? Kuşkusuz Türkiye'de bu alandaki en önemli yarışma İHKİB'in desteklediği Koza Genç Tasarımcılar yarışması. Dün akşam 25. si gerçekleşen Koza'yı canlı izleme fırsatımız oldu ve tıpkı geçen senede olduğu gibi ülkemizde aslında ne kadar gelecek vaadeden tasarımcılar olduğunu bir kere daha gördük. Koza Genç Tasarımcılar yarışması, yıllardır İHKİB tarafından destekleniyor ve sektörde sürdürülebilirliğin sağlanması açısından büyük önem taşıyor. Gelelim bu seneki adaylara. Nazlıcan Karahan'ın 3., Başak Koç'un 2. ve Mehmet Emiroğlu'nun 1. olduğu finalistler arasında Moda Kariyeri ekibi olarak Başak Koç ve Mehmet Emiroğlu görür görmez favorilerimiz arasındaydı. Mehmet Emiroğlu'nun koleksiyonunu podyumda görür görmez ekipçe mutlaka ilk 3'te olmalı, hatta 1. olmalı dedik. Bu dediğimizde haklıymışız ki 20 dakika sonra 1.'liği aldığını öğrendik. Emiroğlu'nun 'Nihavend' adı verdiği koleksiyonunda yoğun bir Uzak Doğu etkisi hissediliyor. Uzak doğu kültürüne ait kumaşları alışılmışın dışında silüetlerle birleştiren tasarımcının çalışmaları içinde favori parçamız yeşil ve geometrik çizgilerin birlikte kullanıldığı kabarık elbise oldu. Tıpkı, Mehmet Emiroğlu gibi, Başak Koç'un koleksiyonu da bir diğer favorimizdi. Cymatics adlı koleksiyonunda bol miktarda mavi, siyah ve yer yer turuncu kullananan tasarımcı farklı dokuları bir arada kullanmış. Silüetlerde olduğu kadar dokular ve ikisinin bir arada harmanlanmasıyla ilgi çeken koleksiyon kuşkusuz gecenin en dikkat çekenleri arasındaydı. Her sene alanında usta isimlerin olduğu jüri bu sene de göz doldurucuydu. Moda sektörünün öncü tasarımcılarının yanı sıra Mimar Sinan Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve Yeditepe Üniversitesi'nden akademisyenlerin bulunduğu jüri tasarımları güncel, teknik ve akademik bir gözlemle değerlendirmişti. Ayrıca bu seneki finalistlerin Türkiye'deki farklı moda tasarım bölümlerinden olduğunu da gözlemledik. Her sene yeni yeteneklerin tanıtıldığı ve Türkiye'deki tasarım bilincinin arttırıldığı Koza Yarışması'nın 26.'sını şimdiden sabırsızlıkla bekliyoruz.


Yaklaşık 14 senedir moda sektörünün içindeyim ve birçok arkadaşım da moda sektöründe çalışıyor. Fransa, İtalya ve Türkiye'de çalışan onca eski iş arkadaşım ve dostumla sık sık bir araya geliyoruz. Yemek masalarımızın konusu çoğu zaman şu: Moda sektöründe çalışmaktan çok sıkıldım. Neden? Hepimiz bu sektörde iyi şirketlere girmek, yükselmek, kendi işimizi kurmak ve başarmak için çok çabaladık ve çabalıyoruz. Peki neden bir arkadaşımın dediği gibi Bilseydim hiç bulaşmazdım ruh haline geldik. Herkesin aynı şekilde hissetmediğini biliyorum ama böyle hissedenlerin çok olduğunu da biliyorum. O nedenle kendimce modayı değersiz kılan ve bizleri de işimizden soğutan ana akım sorunları yazmak istedim. Moda tarihinin, hatta terziliğin başlangıcından beri kopyacılık var. Tasarımların kopyalanmasını engellemek için Madelene Vionnet varak kesimi, Worth kendi ismi yazılı etiketi, Louis Vuitton tam üç farklı desenden sonra ünlü logosunu icat etti. Özellikle Türkiye'de, özgün tasarımı özgün olmayan tasarımdan ayırt etme yeteneğimiz henüz gelişmedi. Bu koleksiyonda herşeye ayrı bayıldım sözünün ötesine giden yorumları yapabilen çok az kişi var. Bu nedenle özgün olmasa da alkışlanan tasarımlar ve tasarımcılar, özgün işleri gölgeleyebiliyor. Tasarımcılar hayallerindeki gardırobu yaratmazlar. Onlar öngören, ilham kaynaklarından sokaktaki insanı etkileyecek fikirleri bulup çıkaran, bir mesajı olan, hayatımız ve yaşam şekillerimiz üzerine düşünen ve bunu giysilere aktarabilen kişilerdir. İyi bir tasarımcı kendi zevki ile hedef kitlesinin beklentileri arasındaki dengeyi kurar. Tasarımın değersizleşmesi hem moda müşterisini hem de moda çalışanlarının motivasyonunu yavaş yavaş yokediyor. Moda markalarının ünlülerle işbirliği içinde yarattığı koleksiyonlar pazarlama açısından etkili oluyor. Bu çok uzun zamandır üzerinden ekmek yenilen bir taktik. Aslında o kişinin kocaman bir tasarım ekibinin desteğiyle, markanın üretim gücünü kullanarak bu koleksiyonu çıkardığını unutmayalım. Tasarımcı olmakla fikir veren kişi olmak arasında ince bir çizgi var. Tasarımcı olmak için yıllarını çizim yaparak, sabahlara kadar çalışarak, yarışmalara katılarak, yenilgilerden yılmayarak geçiren kişiler genelde arka planda kalıyor. Moda tasarımını, marka kurmayı, tasarımcılığı kopyala yapıştır mantığına indirgeyen herkes bu sektörde eğitime ve emeğe verilen değeri düşürüyor. Moda eğitimi hala ailelerin ama önce ekonomi okusaydın diye değerlendirdiği bir eğitim olarak görülüyor. Moda tasarımcılığı, satın almacılık, iletişim, üretim, ürün yönetimi gibi bizim de sitemizde sıklıkla yer verdiğimiz meslekler var. Bunlar adı üzerinde meslektir. Herkesin yapabileceğini kim söyledi? Söyleyenlere inanmayın. Kahve fiyatına bir giysi almayı kim istemez ki? Değil mi? Modanın ulaştığı noktada bir ürünü maliyetine satmak bile zorlaştı. Sürekli ucuz ürün isteyen müşterileri mutlu etmek ve rakiplerine fark atmak için markalar bir taraftan adetlerini hızla artırıp en ücra ülkelerde, en ucuz maaşlar ödenen işçilere koleksiyonları ürettirirken, bir taraftan da vicdanlarını temizlemek için sürdürülebilir koleksiyonlar yaratıyorlar. Kirlettiğin suyu temizlemeye çalışmak da bir yol. Ama bizler suyun kirlenmemesi için çabalamalıyız. Ucuz fiyatlar ve hızlı tüketim hızlı çalışma gerektiriyor. Son yıllarda Raf Simons gibi birçok tasarımcı örneğinde gördüğümüz üzere, hız yaratıcılığı zorluyor. Bizler yaratıcı mıyız? yoksa zamana karşı koşan yarış atları mıyız? artık pek belli değil. Çıkan koleksiyonlar birbirine benzedikçe köreltilen yaratıcılığın ve bizlere kabul ettirilen zamansızlığın, tutkuyla bağlı olduğumuz işimizden bizi ne kadar uzaklaştırdığını farketmiyor olamayız. Hayır nostaljik olmayı çok sevsem de burada bahsettiğim şey nostalji değil. Herşeyi elle dikelim demiyorum elbet. Ama online alışveriş sitelerine girdiğimde ucuz kopyalar, ya da birbirinin aynısı ürünler görmek istemiyorum artık. Ünlü trend analisti Li Edelkoort'un dediği gibi Moda artık çok demode ve bizler heyecan aramaktan yorulmaya başladık. Moda eğitimi ve moda okulları tüm dünyada ticarileşmekle suçlanıyorlar. Eğitimdeki sorunlar tüm panellerde tartışılıyor. Öncelikli eleştiri, aslında iş potansiyeli olmayan ya da çok az olan alanlar için öğrenci yetiştirmeleri, iş potansiyeli olan alanların ise öğrencilere çekici gelmemesi nedeniyle gölgede bırakılması. Bu nedenledir ki Valentino gibi bir marka kendi terzi ve modelistlerini yetiştirmeye başladı. Birçok okul öğrencilerine güle güle dedikten sonra kariyerlerinde ne olduğu ile ilgilenmiyor. Sektörün nabzını tutan ve sektöre yetenek akışı sağlayan kurumlar olması gereken moda okulları, çoğu zaman bu amaca ulaşamıyor. Moda eğitimi sektörden bağımsız düşünülemez. Moda eğitiminde hem daha dürüst hem de daha işbirlikçi bir yaklaşıma ihtiyaç var. Bloglar aslında hep aynı tarz, görüntü ve fikirleri dayatan geleneksel medyaya başkaldırı olarak doğdu. Kişisel seçimleri yansıtmak ve bundan ödün vermemek o dönemin en büyük trendiydi. Nitekim, o günden bugüne hala öncü olan birçok isim aynı felsefede devam ediyor. Bu kişiler işbirliği yaptıkları markalar ile kendi seçimleri arasına net bir çizgi çizebiliyor. Markalar ve influencerlar hem markalarını, hem ürünlerini, hem de modayı değersizleştirmemek adına yaratıcılıklarını biraz daha zorlasalar? Hiç fena olmaz. Ayrıca daha az takipçi daha etkisiz olmak demek değil. Farklı işbirlikleri ile daha odaklı ve verimli işler çıkabilir. Son zamanlarda okumaya başladığım Moda praksisi isimli kitapta modanın çoksesli bir toplumsal birliktelik şekli olduğu fikri öne sürülüyor. Bu fikir günümüzde moda endüstrisinin öne çıkardığı elitist ve dışlayıcı yaklaşımla birebir zıt. Kitaba göre, giyinen kimse kendini görünür kılandır. Herkesin aynı giysileri giydiği ortamlarda, hapishane gibi, giyim özgürlüğümüzün alınması bizi aynı kılar. Moda kendimizi gösterme ve anlatma şeklimizdir. Fakat günümüzde kıyafetlerimiz bizi objeleştirmeye başladı. Bizler kim olduğumuzdan çok ne giydiğimiz ve bunun bizi ne yaptığı ile ilgiliyiz. İşte bu nedenle sürekli alınıp atılan, ve bir instagram postu kadar hayatı olan giysiler aslında bu nesnel dünyada kabul edilme yolu. Elbette ki endüstri bizlerin kıyafetlerimizi nasıl daha çok giyeriz konusuna odaklanmamızı tercih etmiyor. Otto Von Busch'un kitapta yazdığı gibi, bizim yenilik olarak gördüğümüz şeyler aslında kapitalizm sözlüğünde ekonomik kazanç demek. Dolayısıyla yeni olmayan iyi değil . Çok ilginçtir ki dünyanın moda alanında öncü insanları diğerlerinden farklı giyinmeleri ile ünlülerdir. Bazısı sadece beyaz tişört giyer. Bazısı özel dikim. İyi giyiniyorlar mı sorusunu sormaya kimse cesaret edemez, çünkü onlar kendilerini modanın nesnel yaklaşımının ötesinde konumlandırmış ve kabul ettirmişlerdir. Bizler daha cesur ve özgüvenli olmalıyız. Modayı neden sevdiğimizi hatırlamalıyız. Bazen bir kere giyilip atılacak kadar değersiz, bazen giymeye kıyamayacak kadar değerli olabilen giysilerin hepsi aynı sektörün meyveleri. Bizler hangi meyveyi topladığımıza ve yediğimize karar vererek bu çatı altında çalışmaya devam ediyoruz. Paylaşımınız için teşekkürler. Naçizane; moda denen ve hızla değişen akımları geçici, ancak kişinin kültür, yaşam biçimi, dinlediği müzik ve bunların uzantısı ile oluşan stilinin kalıcı olduğuna inanıyorum. Stil aslında bir lisan gibi; kişinin gardrobu, onun kelime dağarcığı. Düzgün, devrik olmayan cümleler kurabilmek için doğru kombinasyonlar şart. Ayrıca, kişinin ses tonu ve vurguları da kurduğu cümlelerin etkili olması açısından önemli. Bu da doğru prova fitting ile mümkün. Son zamanlarda okudugum MODA konusunda yazilmis en etkileyici yazi. Kutluyorum. Son zamanlarda sektörle ilgili okuduğum en güzel yazı! Ülke koşullarını bir tarafa bırakırsak; yüzlerce küçük markanın ilk yıllarında batmasının bir nedeni de herhangi bir eğitimi veya tecrübesi olmayan kişilerin, aslında barınması çok zor olan moda sektörüne gözü kapalı girmesi. Bu durum maalesef pek de değişeceğe benzemiyor. Ecem Hanım moda elbet kimsenin tekelinde olmamalı. Ama maalesef sistem ucuz modayı sömürü aracı olarak kullandıkça kimsenin giydiğiyle mutlu olamayacağına inanıyorum. Düşünün ki imkanı olmayan birinin 3 kere giydiği bir giysiyi çöpe atması daha da üzücü. Ünlü bir söz var ucuz şeyler alacak kadar zengin değilim diye. Anlatmak istediğim tam da bu. Teşekkür ederim sorunları gayet başarılı ozetlemişsiniz. Derslerimde bunlardan muhakkak yararlanacağım. Genel sorunumuz tam da modanın doğasından kaynaklanıyor: moda modadır. bu nedenle biraz acımasız bir dünya. Ben sadece bu işin eğitimci bölümünde olmaktan dolayı sorumluluk sahibi olmakla beraber biraz şanslıyım. Eğitim alanındaki fikirlerinizi daha detaylı bilmek isterim sektör ihtiyaçları bakımından.


Yaratıcılıklarıyla bize ilham veren influencerları takip etmeyi çok seviyoruz. Daha fazla tanınmayı hak ettiğini düşündüğümüz bazı isimleri sizin için bu yazıda listeledik. Kural ve sınırlandırmalardan uzak, rengarenk ve desen dolu eklektik stiliyle İspanyol influencer Blanca Miro yu sizlere takdim ediyoruz! Özellike ekose desenlerine olan sevgisiyle öne çıkan Blanca Miro, kişisel stiliyle bizlere renkler ve desenleri korkusuzca kullanma cesareti veriyor. 23 yaşındaki Emma, dramatik, feminen, barok hissiyatlı ve gösterişli detaylarla dolu stiliyle bizleri kendi yarattığı vintage rüyasına davet ediyor. Desenleri, renkleri ve eskiyle yeniyi ustaca birleştiren Emma nın 20 yaşında kurduğu kendi markası Rowen Rose a da bir göz atmanızı tavsiye ediyoruz! Fas asıllı Amsterdam lı stylist ve sanat yönetmeni Oumayma Elboumeshouli nin Instagram hesabı mimari, fotoğrafçılık ve styling in kusursuz birleşiminden oluşuyor. Oumayma, gelişmiş ve benzersiz estetik algısı sayesinde kısa zamanda lüks markalar tarafından keşfedilmiş ve Burberry, Net-a-Porter ve daha birçok marka/platformla çalışma fırsatı bulmuş. Stockholm, İsveç li Linn, eğlenceli ve eklektik tarzıyla bu yılın öne çıkan influencerlarından biri. Maskülen ceket, feminen elbise, ağır botlar ve desenli paltodan oluşan bir kombin kulağınıza saçma gibi mi geliyor? Linn in Instagram hesabına baktıktan sonra fikrinizi kolayca değiştireceğinizden eminiz! Zamansız, çabasız ve gerçek bir Parizyen stili tam aradığınız şeyse sizi Leia nın Instagram ına alalım! Sade renk paleti ve oyuncu feminen-maskülen dengesine sahip giyimiyle Leia, harika bir günlük stil ilham kaynağı.


Moda sektörüne girmek hiçbir zaman kolay bir iş olmadı. Sektöre ilk adımı atmak zor olsa da, son yıllarda yepyeni alanlar çıktı. Çok hayal edilen bazı pozisyonlarda iş bulmak gitgide zorlaşırken, yeni alanlar da açılmadı değil. Bu işleri henüz duymamış olabilirsiniz. Ya da belki bulunduğunuz yerde henüz bu pozisyonlara rastlanmıyor. Her iki durumda da bazı yeni alanlara göz atmakta fayda var. İşte size son yıllarda öne çıkmaya başlayan bazı moda mesleklerinden bir seçki. Markalar pazarlama ve reklam stratejilerinde yazılı yayınların yanında dijital yayınlara ve influencerlara yer vermeye başladıkça bu alanda uzmanlaşan kişilere ihtiyaç da artmaya başladı. Influencerların ilk ortaya çıktığı yıllarda influencer marketing iletişim veya pazarlama bölümü tarafından yönetiliyordu. O dönemlerde ne bu mesleği bilen ne de böyle bir tecrübeye sahip olan kişiler vardı. Zaman içinde markalar influencer işbirliklerinin farklı bir tecrübe ve strateji gerektirdiğini görmeye başladılar ve bu alanda çalışmaya başlayan kişiler ortaya çıktı. Influencer Marketing alanında çalışmaya başlayanların genelde sosyal medyada aktif yer alan hatta bloggerlık geçmişinden gelen kişiler olduğunu söylersek yanlış olmaz. Bu kişiler sosyal medyanın gelişimini birinci elden deneyimledikleri için bu mesleğe de ilk adım atanlardan, hatta bu mesleği yaratanlardan oldular. Bu pozisyonda çalışan kişiler bir markanın influencer pazarlama stratejisini belirleyebilir. Influencer/ürün ve marka eşleşmesine karar verip influencerlarla iletişim, kontratların yapılması, işbirliğinin takibi ve ölçülmesi gibi alanlarda da çalışabilirler. Bu kişilerin sosyal medyada aktif olan, yenilikleri ve genç yetenekleri takip eden, markayı ve sektörü çok iyi tanıyan kişiler olması gerektiğini söylememize gerek yok. Eskiden stylistleri müşterileri ile birebir çalışan ve onların stilini belirleyen kişiler olarak bilirdik. Bu tanım son yıllarda tamamen değişti. Bilinen anlamda styling yapan kişiler hala varlar elbette fakat online satışın çapının büyümesi ve Stitch Fix gibi girişimlerin ortaya çıkması ile stylistler müşterileri ile dijital ortamda da iletişim kurabilmeye başladılar. Stitch Fix'in 3900 stilist ile çalıştığını söylersek yaratılan istihdamın boyutunu anlayabiliriz. Bu stilistler algoritmalar aracılığıyla müşterilerle eşleşiyor ve stil anketinin cevaplarına göre onlara özel kutular hazırlamaya başlıyorlar. Geleneksel perakende markaları da online dünyadaki gelişimleri için stylistlerle çalışmaya başladı. Daha önce mağazacılıkta ilerleyen markalar, online rakipleriyle daha iyi yarışabilmek için websitelerine özen göstermeye ve dijital varlıklarını güçlendirmeye başladılar. Büyük çok katlı departman mağazaları da hem fiziksel mağazalarında hem de websitelerinde stylistlerden faydalanıyor ve müşterilerine özel hizmet sunuyor. E-ticaret günümüzde markaların uzak duramayacağı bir alan oldu. E-ticaretin gelişmesiyle birlikte markalar eski tanımıyla müşteri hizmetleri müdürü bugünkü tanımıyla da community manager dediğimiz kişilere ihtiyaç duymaya başladı. Büyük çaplı ekipler markalara telefon, email, websitesi ya da sosyal medya üzerinden gelen müşteri mesajlarına doğru cevap verebilmek ve müşteri memnuniyetini sağlamak amacıyla çalışıyor. Müşteri memnuniyeti bir markanın aynı zamanda reputasyonuyla da ilişkili, bu nedenle bu ekipler gitgide önem kazanıyor. Bu işin en büyük avantajlarından birisi bazı durumlarda evden çalışmayı da mümkün kılması. Ayr markası, özellikle instagram mesajlarına cevap veren bir ekibe sahip. Şirketin CEO'su ve ortak kurucusu Maggie Winter Bu rol pazarlamayla müşteri hizmetleri arasında hibrid bir rol diyor. Farklı alanlarda çalışan şirketlerin farklı ihtiyaçları da olabiliyor. Mesela The RealReal ve Depop gibi markalar satış yapan müşterilerinin memnuniyeti ile ilgilenen ekiplere sahip. Bu ekipler satış yapanların ihtiyaçlarını karşılıyor. Depop ekibi, satış yapanların daha kısa sürede, doğru araçlarla ve doğru fiyatta satış yapması için destek veriyor. Beş yıl önce çok az sayıda marka sürdürülebilirliğe bir ekip kuracak kadar çok yatırım yapmaya başlamıştı. Fakat modanın sürdürülebilirlik sorunu ortaya çıkmaya başladıkça ve ciddileştikçe markalar da bu konuda yatırım yapmaya başladılar. Büyük çapta çalışan markalar bir kişilik ya da çok kişilik bir ekip kurarak tüm değer zincirlerini gözden geçirip, üretim modellerini yakından kontrol etmeye başlıyorlar. Bu ekip aracılığıyla sürdürülebilirlik hedeflerini koyup, takip ediyorlar. Daha küçük çapta çalışan markalar ise şirket içi sürdürülebilirlik insiyatifleri ile başlıyorlar. Eğer markanın büyük bir sürdürülebilirlik ekibi kuracak bütçesi yoksa, sosyal sorumluluk projelerini sürdürülebilirlikle birleştirmek de bir tercih olabiliyor. Bazı markalar proje bazlı işe alım da yapabiliyorlar. Moda uzmanı sözü biraz komik kaçabilir. Sahte bir lakapmış gibi gelebilir kulağa. Moda uzmanları moda sektörüyle ilgili geniş bir kültüre ve bilgiye sahip kişilerdir. Bu kişilerin uzmanlığı genelde modanın belirli bir alanında olur, çanta uzmanı, vintage uzmanı, sneaker uzmanı, değerli taş uzmanı gibi..Bu özellikleri taşıyan uzmanlar özellikle ikinci el satış siteleri için çok değerli çünkü bu şirketler öncelikle satışa konulan ürünlerin orjinal olduğunu garantileyecek kişilere ihtiyaç duyuyor. Ayrıca bu sitelerin doğru satış fiyatını belirleyebilecek uzmanlara ihtiyacı var. Bu uzmanlar sayesinde bir ürünün piyasa değeri belirleniyor ve güncelleniyor. Kolay gibi görünebilecek bu iş, aslında modanın geçmişini, bugününü ve geleceğini iyi anlamayı gerektiriyor. The RealReal'da 100'den fazla moda uzmanı çalışıyor. Moda sektöründe ilk akla gelen kariyer alanı olmayabilir, ama sektörde data analisti arayan şirketlerin sayısı yükselişte. Stitch Fix ve Farfetch gibi şirketler başta olmak üzere e-ticarette yer alan birçok marka kendi data analistleriyle çalışıyor. Bu kişiler envanterden fiyatlamaya birçok alanda çalışabiliyor. Stitch Fix'in yüzden fazla data analistiyle çalıştığını ve bu ekip sayesinde müşterilerin kombin tercihlerini öngören algoritmaları yarattığını biliyoruz. Bu alanda çalışan start-upların sayısı da hiç az değil. Özellikle özel dikim ürün satan markalar. 99 farklı beden satan kadın giyim markası Laws of Motion, kadınlara en doğru bedeni sunmayı amaçlayan markasını ilk kurduğunda işe aldığı ilk 2 kişi data analistiydi. Analistler sayesinde marka yaklaşık 10 bin kadından gelen 1 milyon data üzerinden kadınların beden varyasyonlarını hesapladı. Moda şirketleri gitgide her işin altından kalkabilen kişiler arıyor. Aslında bu iş dünyasının geneli için geçerli olabilir. Çok farklı ilgi alanları ve yetenekleri olan kişiler için bu bir avantaja dönüşebilir. Daha esnek ve küçük yapılar, birçok işi bir arada yürütebilen ve farklı alanlarda yeteneklerini geliştirebilen kişilere ihtiyaç duyuyorlar. Birçok marka tek bir ürüne odaklanıyor, ve o ürün çevresinde genel konularla ilgilenebilen ekipler kuruyor. Özellikle girişimci markalar için ekibin küçük ama çok yönlü olması çok önemli. Eskiden tüm rolleri bölüşen ve sınırlarına sadık kalan moda sektörü artık alanını genişleten kişileri arıyor. Bu yazı bir çeviridir. Orijinali için buraya tıklayın.


Şu sıralar sokaklardaki en cool ayakkabı aslında 44 yaşında ve başka bir çağdan geliyor. Aslında bahsettiğimiz modelin yükselişi bu kadar da ani ve şaşırtıcı olmadı. Adidas, eski bir klasik olan Stan Smith'lere yeni bir yüz getirmek için modeli 2012'de piyasadan tamamen kaldırıp, 2014'de neredeyse cerrahi denilebilecek bir incelikle modeli yeniden yorumladığında zaten 40 milyon çift Stan Smith satılmıştı. Modelin yeniden yorumlanmasını, kreatif reklam ajansı Lloyd&Co tarafından yönetilen agresif bir marketing süreci izledi. Buna ek olarak Celine markasının tasarımcısı Phoebe Philo ve milyonların sevgilisi şarkıcı Pharrell Williams gibi ünlü isimlerin Stan Smith giymesi eski efsanenin yeniden yükselişini hızlandırdı. Bu küllerinden doğuş; sınırlı sayıda üretimler, podyumda boy gösterme ve bloggerlar ile sosyal medya ünlülerinin yardımı ile başlayan incelikle yönetilmiş bir yeniden pazarlama ile mümkün oldu. diyor Red Peak Branding şirketinin strateji yöneticisi Megan Hartman. Adidas 2012'de tüm Stan Smith'leri perakende sektöründe talebi artırmak amacıyla sıkça bas vurulan bir hamleyle piyasadan kaldırarak, hatrı sayılır bir dalgalanma yarattı. Markaya göre bu, yeni modeli yavaş yavaş yeni ortaklıklar ile piyasaya sürmeden önce hesaplanmış bir hareketti. Ünlü isimler ve sosyal medya infiuencerları ürünün yeniden piyasaya sürüleceği konusundaki alevi körüklemeye yardım etti. Yeni Stan Smith'lerin pazarlaması, her birine kendi özel Stan Smith'ini yapma şansı verilecek olan seçilmiş bir grup trendsetter ve influencer etrafında yapılmaya başlandı. Hemen arkasından Rocky, Ellen DeGeneres hatta Stan Smith'in ta kendisi dahil bir çok isim beklentiyi en üst seviyelere taşıyan adımı attılar. Örneğin ünlü dizi oyuncusu ve sunucu DeGeneres, Instagram hesabında üzerinde kendi yüzü bulunan özel yapım Stan Smith'lerinin fotoğrafını paylaştı. Adidas ayrıca resmi sitesinde Stan Smith'in kendisi ile yapılan belgeselvari siyah beyaz bir röportajın yanı sıra tenis yıldızı Andy Murray gibi ayakkabının ünlü tutkunlarının sahip oldukları Stan Smith'ler ile ilgili konuştuğu viral bir video da yayınladı. Marka bugün bile sosyal medyanın gücünü kullanıyor. Pharell Williams gibi ünlü isimlerle tanınmış atletleri marka elçisi yaparak Stan Smith'lere olan talebi artırmaya devam ediyor. 1971'de piyasaya çıkan Stan Smith o zamana kadar yapılmış ilk deri tenis ayakkabısıydı. Smith o zamanlar dünyadaki en iyi tenis oyuncusuydu. Takvimler 1988'i gösterdiğinde model 22 milyon çift satarak Guiness Rekorlar Kitabı'na girmişti. Tüm bunlar göz önüne alan Adidas, modeli yeniden sahneye çıkartırken tabi ki köklerine sadık kaldı. Razorfish'de ticaret ve içerik uygulamaları genel başkan yardımcısı olan Jason Goldberg' göre Özgün ve gerçek bir çıkış hikayeniz olması büyük bir avantaj. Sadece eski hayranlarınızı geri getirmekle kalmıyor yenilerini de kolaylıkla marka bünyesine ekleyebiliyorsunuz. Hiç şüphesiz bu açıdan Adidas sadece çok kazanan bir ürüne değil aynı zamanda piyasadaki talebin tamamına da sahip bir marka. Celine'in kreatif direktörü Phoepe Philo 2010 Sonbahar defilesinin kapanışını ayağında bir çift Stan Smith ile yaptığında, modeli kadınların gözünde adeta arzu objesi haline getirmeyi başardı. Daha sonra gerçekleştirilen ortaklıklar Smith'lerin gardroplarımızdaki yerini daha da güçlendirmeye yaradı. Adidas'ın 2015'de %16 yükselerek 19 milyar dolara ulaşan geliri de tüm bunların bir kanıtı. diyor Adidas'ın CEO'su Herbert Hainer. Stan Smith ve Superstar modellerimizin çağımızın spor ayakkabı kültürünü yönetiyor olmasının nedeni de tam olarak bu. diye ekliyor. Dahası, bu ayakkabı günümüzde artık bir kendini ifade etme sembolü haline geldi. Beyaz derisi tasarımcı işbirlikleri ve sınırlı sayıda üretilen özel modeller için biçilmiş kaftan. Modelin tekrar piyasaya sürülüşünden 2 yıl sonra bile hala sosyal medyayı domine ediyor olması bu şekilde açıklanabilir. 2014 Ocak ayından bu güne kadar Adidas Stan Smith ayakkabılardan online ortamda 272.000 defadan fazla bahsedilmiş. Nisan ve Haziran 2016 tarihleri sırasıyla 24.000 ve 23.000 bahsedilme oranı ile en yüksek skorları almış. Bu yazı bir çeviridir. Orjinalini okumak için tıklayınız.


Adidas Y-3 kendi mirasını keşfetmek üzere içine dönüyor. Craft teması çatısı altında bir araya getirilen koleksiyon, Yohji Yamamoto'nun eşsiz işçiliğini bir dizi seçkin Y-3 ürünüyle ön plana çıkartıyor. Neredeyse 20 yıldır işbirliklerini devam ettiren Yamamoto ve Adidas, uzun soluklu birlikteliklerin başarılı olmaya devam edebileceğini kanıtlıyor adeta. Yohji Yamamoto bir röportajında Adidas ile işbirliğinin nasıl başladığını anlatıyor. Herkes beni usta olarak tanımlıyordu. Ama sokak modasından ve gerçek müşteriden çok uzak olduğumu farkettim. Baktım ki herkes 3 çizgili kıyafetler giyiyor. O zaman ne yapmam gerektiğini anladım. Craft koleksiyonunda Yohji-Yamamoto terziliğiyle hayata geçirilen şık siluetler, lüks ve çok katmanlı yapılarla eşleştirilerek koleksiyon temasının kalbindeki itinalı işçiliğe vurgu yapıyor. İkonik Japon motosiklet alt kültürü Bosozoku'dan ilham alan işlemeli grafikler içeren tasarımlar, markanın kökenlerine sadık kalarak, klasik ve hareketli oranlarla eğlenceli bir deneyim sergiliyor. İşlemeli grafikler Y-3'ün Katakana fonetiğinin yanı sıra 'SENİ SEVİYORUM'un Kanji fonetiğini baz alırken meşhur 'Kükreyen Kara Karga' grafiği de hem Yohji Yamamoto'nun eski takma isimlerinden birine hem de Bosozoku motosikletlerinin yüksek seslerine selam gönderiyor. Rafine yün gibi birinci sınıf kumaşlardan yapılan kıyafetler, şık mikro süslemelerin yanı sıra ince üç çizgi detayına da sahip. Kıyafetin yenilikçi tasarım yaklaşımına uyan ayakkabılar ise avangard stilde. Y-3 KAIWA ve Y-3 RHISU RUN'un öncülüğüyle her bir ayakkabı, markadan beklenen yenilikçi estetik görünümü sunuyor. Y-3'ün İlkbahar / Yaz 2020 koleksiyonu sadece www.adidas.com.tr üzerinden satışa sunulacak.


Zengin bir İngiliz ailesinin kahyası olan babası, sanatla ilgili mesleklere şüpheyle yaklaşıyordu. Andre 15 yaşında sanat okumak istediğini söylediğinde onu hiç ciddiye almamış, sen mühendis olacaksın demişti. O da babasının sözünü dinleyip inşaat mühendisliği okudu. Bir anda kendisini mühendislik araştırması yapan 50 kişilik bir ekibin başında bulmuştu, ve daha sonra bu dönemi dünyanın en mutsuz adamıydım diye tanımlayacaktı. Tahammülü tükendiğinde, bol kazançlı işini bıraktı ve bir terzinin yanında erkek ayakkabı ve giysi tasarımcısı olarak iş buldu. 1941-1945 arasında, yani II. Dünya Savaşı'nda ise, orduda pilot olarak görev alacaktı. Savaş dönüşünde, Paris'te bir terzinin yanında erkek ayakkabı ve giysi tasarımcısı olarak iş buldu. Daha sonra hayranı olduğu ve hayatının ilerki dönemlerinde dahi akıl hocası olarak görmeye devam ettiği Balenciaga'nın yanında işe girerek burada 10 yılını geçirdi. Kendi moda evini açmak için sabırla ustasının hazırsın demesini bekleyen Courreges, kendisinin maddi desteğini de alarak 1961'de kendi adı altında tasarlamaya başladı. Balenciaga'da çalışırken tanıştığı eşi Coqueline ise, hayatı boyunca yaratıcı partneri olarak kendisiyle birlikte çalışacaktı; markasının logosundaki AC harfleri, aslında Andre Courreges değil, Andre et Coqueline anlamına geliyor. Moda dünyasının Courreges'in yenilikçi estetik anlayışına yetişmesi ise birkaç seneyi daha aldı. 61 yılında kurulan moda evinin dikkatleri üzerine tam anlamıyla çekmesi ise 1964 ilkbahar-yaz koleksiyonu ile olacaktı. Bu koleksiyon, gövdeyi keskin açılarla şekillendiren mini elbiseler ve pantolon takımlardan oluşuyordu. Kıyafetlerin çoğu karın bölgesini açıkta bırakıyordu ve mankenlerin üzerine sütyensiz giydirilmişlerdi. Bu kıyafetler, düz botlar, büyük gözlükler ve kasklarla tamamlanmıştı. Bu keskin hatlar, beyaz ve gümüş renkleriyle birleştirildiğinde, kendilerine takılan uzay çağı lakabını oldukça haklı kılıyorlardı. Gözleri üzerinde toplayan bu koleksiyon, Courreges estetiğinin olgunlaştığının habercisiydi, ve bu koleksiyonda kullandığı keskin hatlar, mini etekler, renkler ve gençliği ve geleceği arayan sportif estetik, kendisinin tasarım imzası olarak yer edecekti. Aynı dönemde yıldızları yükselen Pierre Cardin ve Paco Rabanne'la birlikte modanın girdiği bu genç ve fütüristik yolun öncüleri olmuşlardı. Courreges'in imzasını attığı yenilikler sadece kesimlerde değil, aynı zamanda tekstildeki yenilikleri kullanışındaydı da. Deterjanların ortaya çıkardığı göz acıtıcı parlaklıkta beyazlar kullanıyor; süslemelerini Rhodoid isminde petrolden değil, bitkilerden üretilmiş şeffaf bir plastikle güçlendiriyordu. Dönemin yenilikleri arasında olan likralı kumaşlar da favorileri arasındaydı. Kullandığı metal süslemeler ise bunların yarattığı uzay çağrışımındaki parlaklığa bir katman daha ekliyordu. Courreges, usatası Balenciaga'nın kumaşla ilişkisinden hayli etkilenmekle birlikte, tasarladığı kadın ideali ondan bambaşkaydı. Balenciaga'nın kıvrımları vurgulayan kesimlerinin aksine, onunkiler feminenlikle özdeşleştirilmiş vücut şekillerini alabildiğine ortadan kaldırarak genç, sportif vücutları vurguluyordu. Bu estetik tutum, yükselmekte olan gençlik kültürü tarafından çabucak benimsenmekle birlikte, fazlasıyla tartışmaya da yol açmıştı. Rakiplerini eleştirmek için hiçbir fırsatı kaçırmayan Coco Chanel, onu küçük kızları kadınlara yeğlemekle suçlamıştı. Kendisi ise tasarladığı kadın idealini belli bir vücut tipi değil diye açıklıyordu ancak belli bir hayatı yaşıyor. Aktif bir kadın, hızlı hareket ediyor, çalışıyor, ve genellikle modern, zeki kıyafetler giyecek kadar genç ve modern. Çoğunlukla Amerikalı, onlar genellikle yeni fikirleri benimsemekte Fransızlardan çok daha hızlı oluyorlar. Uzay çağı hayalinin yanı sıra, Courreges'in en büyük ilham kaynaklarından biri de spordu. Kırsal alanda keçirdiği gençliğinde zamanının çoğunu spor yaparak geçirmiş, dağlara tırmanmış, futbol oynamış, uzun mesafe koşulara katılmıştı. Gençliğinde takım sporları oynayarak geçirdiği zamanı ise karakteri güçlendirmek için en iyi okul olarak anıyordu. Süregelenin, aklında bir moda markası olmanın çok ötesinde bir hayal vardı; bir Regresyon yaşam tarzı hayal ediyordu. Bu büyüme hayaliyle moda evinin yarısını ve parfüm haklarının tamamını 1968'de Loreal'e devretti. Bundan aldığı ivmeyle hayali olan gümüş kaplı mekanı açtı, toplu üretime girişti ve Pau'da bir fabrikaya yatırım yaptı. Ancak bu yükseliş uzun soluklu olmayacaktı. 1960'lar modasıyla neredeyse eş anlamlı hale gelen Courreges ismi, modanın ani bir dönüşle uzay hayalinden Woodstock rüyasına yönelmesiyle havada kaldı. Markanın son derece belirgin estetik imzası, artık spor dünyası dışında modaya hakim olan duruştan oldukça uzak kalmıştı. Bu alanda hala önde gidiyor oluşu, 1972 olimpiyatları esnasında milli kostümleri tasarlamasıyla görevlendirilmesinden belliydi. Belki Courreges o noktada bir lüks spor markası olmayı seçseydi, markanın gidişatı çok farklı olabilir, şimdinin moda dünyasında Athleisure akımının önünü çekmiş olabilirdi. Markanın vizyonunda her daim bir moda evi olmaktan öte, bir tasarım evi olmak vardı. 1973'te erkek giyimi üretmeye başlayan marka, 1973'te Honda'yla iş birliğine giderek bir scooter motor tasarımına imza atmıştı. Marka birkaç kez el değiştirdikten sonra kontrolü bir kez daha ele geçiren Andre ve Coqueline Courreges, markayı 2011'de pazarlamacılar Jacques Bungert ve Frederic Torloting'e sattı. Markanın yeni sahiplerinin vizyonuysa, Andre ve Coqueline'in bu tasarım evi fikriyle örtüşüyor; marka için giyim ve aksesarların dışında, mimari, tasarım, müzik ve elektrikli arabalara kadar uzanan proje ve ortaklıklara imza atıyorlar. 2015'te markaya katılan kreatif direktörler Sebastien Meyer ve Arnaud Vaillant ise, markayı uzun bir aradan sonra podyumlara döndürdü. Courreges mirasının belirgin olduğu minimal sunumlar, eleştirmenlerden ortalama tepkiler aldı. 2016 yılında Parkinsons hastalığıyla uzun bir mücadeleden sonra hayatını kaybeden Andre Courreges mirasının akıbetini zaman gösterecek. Yazının tüm hakları yazara ve modakariyeri.com'a aittir. Kopyalanması ve izinsiz kullanılması yasaktır.


Ünlü trend analizi şirketi WGSN, renk kodlama şirketi Coloro The Color Code ile birlikte 2024 yılının rengini belirledi. Apricot Crush olarak adlandırılan sıcak şeftali turuncusunu önümüzdeki aylardan itibaren mağazalarda göreceğiz. Kış aylarının kasvetini modumuzu yükseltecek canlı renklerle atlattığımız Sonbahar/Kış sezonu bir süre daha rengarenk ilerleyecek. Pembenin canlı tonlarından ve 2023'ün rengi olarak seçilen Digital Lavender'dan geçiş yaptığımız, canlı bir portakal rengini anımsatan turuncu tonunu New York Moda haftası ile birlikte hem sokak modasında hem de podyumlarda görmeye başladık bile. Marni, Gabriela Hearst, La Pointe ve Pamelle Roland şimdilik podyumda bu rengin kullanımını gördüğümüz bazı markalar. WGSN'in renk stratejisti Clare Smith, Apricot Crush (Coloro 024-65-27) rengini sakin ve iyimser bir his verdiğini söylerken, kadın giyimden sorumlu Sara Maggioni rengin çok çeşitli olmasıyla sezon ve cinsiyet fark etmeksizin kullanılabileceğini söylüyor. Bu sıcak turuncu tonu aynı zamanda kayısı ve turunçgillerin vitamin ve antioksidan özelliğini de çağrıştırarak sağlıklı yaşama vurgu yapıyor. Diğer renklerle uyumu, birden fazla materyalde kullanılabilirliği, moda dışındaki güzellik ve iç dekorasyon sektörlerine olan uyarlanabilirliği ile Apricot Crush verdiği canlı enerjik hisle bir süre hayatımızın içinde olacak gibi görünüyor.


Avrupa'da çalışmak ve iş bulmak ile ilgili çok soru alıyoruz. Ben de bu konuda kendi tecrübemden yola çıkarak bir yazı yazmaya karar verdim. Öncelikle çalıştığınız ya da çalışacağınız şirket tarafından yurtdışına transfer edilme imkanınız olabilir. Bunun için önemli olan yurtdışında da merkez ofisi, mağazası ya da iş ortakları olan bir markada çalışma imkanı yakalamak. Moda sektörü için bu fırsatlar Türkiye'de biraz kısıtlı fakat öncelikle yurtdışına açılma sürecinde olan markalardaki fırsatları araştırmanızı tavsiye ederim. Yurtdışında çalışmasanız bile, yurtdışı ile çalışmanız orada işlerin nasıl yürüdüğü ile ilgili fikir edinmenizi sağlar ve en önemlisi networking imkanı verir. Moda sektöründe özellikle perakende direktörlüğü, kreatif direktörlük veya satın alma pozisyonlarında farklı ülkelerle iletişim içinde olursunuz. Bu ilişkiler sayesinde iş teklifi alan kişi sayısı az değil! Genelde şirket sizi yurtdışına gönderiyorsa oturma izni isteme sürecini sizin için yönetiyor ve gidişiniz nispeten daha kolay oluyor. Bir şirketin sizi yurtdışına göndermesi için genellikle ya ayırtedici bir özelliğiniz olmalı ya da tecrübeniz. Eğer transfer imkanı yoksa eğitim yurtdışına açılmanın bir diğer yolu. Göçmen yasaları ülkeye göre değişir. Bazı ülkeler öğrencilerine mezuniyet ardından sınırlı bir süre çalışma izni verirken bazı ülkeler mezuniyet ardından, neredeyse günü gününe, oturma iznini sonlandırır. Bazen eğitimin süresi veya çeşidi bu izni etkiler. Mesela İtalya'da lisans mezunları çalışma iznine başvurma hakkına direk sahip olurken, yüksek lisansta bu haklar bazı şartlarla sınırlı. Bu nedenle önceden araştırmanız çok önemli. Birçok durumda eğitim amaçlı oturma izni ile ülkeye girenler, bu izni çalışma iznine çevirmekte zorlanabilir. Bunun başlıca nedeni iş bulmaktaki zorluktur. Okulun hemen ardından staj bulduğunuzda, o ülkenin vatandaşlarından farklı olarak sizin kısa süre içinde bir kontrata sahip olmanız gerekir. Oysa ki şirketlerin işe alım süreçleri her zaman hızlı olmayabilir. Bunun dışında, çalışma izni olmayanları tercih etmeyen şirketler de var ki, bu noktada yapacak birşey yok. En doğrusu size kapıyı en çabuk açacak şirket, deneyim veya kişileri aramak. Kendim çalışma izni aldığım İtalya'dan örnek vermem gerekirse, İtalya'da öğrencilerin çalışması mümkün. Polimoda'da eğitimim ardından staj iznim vardı fakat stajım altı aylık, kalan oturma iznim 4 aylıktı. Bu durumda öğrenci vizesini çalışma iznine dönüştürebilmek için her sene açılan kotalara başvurdum ve girmeyi başardım. Bu şekilde öğrenci vizem çalışma iznine çevrildi. O noktadan sonra iş bulmam ve kontratımın yenilenmesi, iş iznimin devam etmesi için yeterli oldu. Bu prosedür hala uygulanıyor fakat bir nevi çekiliş olduğu için işiniz tamamen şansa kalıyor. Eğer öğrenci vizemi dönüştüremeseydim çalışmam mümkün olmayacak, muhtemelen geri dönecektim. Kısacası gideceğiniz okulu seçerken, okulun iyi bir okul olmasının dışında size sağlayacağı imkanları da değerlendirmelisiniz. Avrupa Topluluğundan çıkmaya hazırlanan İngiltere yavaş yavaş öğrenci sayısını da azaltmaya başladı. İngiltere'de okumayı seçecekseniz ve yurtdışında çalışma hayaliniz varsa, okuldan sonra orada kalıp kalamayacağınızı iyi araştırmanızı tavsiye ederim. Zira yurtdışında çalışmak istiyorsanız, okula yaptığınız yatırımı aynı zamanda iş hayatınıza da yapıyorsunuz. Okulların çoğu kariyer servisimiz var ve size iş bulmanızda yardım ediyoruz diye beyan eder. Fakat yıllardır şahit olduğum durumlar gösteriyor ki okullara bu konuda tüm umutları bağlamak doğru değil. Okullar CV'nizi şirketlerle paylaşabilir ya da sizi okul ortamında şirketlerle tanıştırabilir ama aslında çok daha fazlasına ihtiyacınız var. Türkiye'de de olsa yurtdışında da, öncelikle okulunuzun sektörde aranan rollere yönelik özelliklerinizi geliştirmeniz için size destek olacağından, ve herşeyden önce okulun sektördeki gelişmelerden haberdar olduğundan (Business Of Fashion sitesi 2015 yılında Moda eğitimi sahte bir hayal mi satıyor? başlıklı bir yazı yazdı) emin olun. Ayrıca sektörle ve diğer moda okulları ile ilişkisini araştırın. Bunun için okulla önceden konuşmayı ve mezunları ile iletişime geçmeyi unutmayın. Ayrıca Business of Fashion'ın iki senedir yayınladığı en iyi moda okulları sıralaması bu konuda çok değerli bir kaynak, çünkü öğrencilerin, sektör profesyonellerinin ve İK çalışanlarının geri bildirimi üzerine yayınlanıyor. Birçok kişinin değerlendirmesi ile oluşturulan bu listede en çok bilinen bazı okulların alt sıralarda yer alması başta şaşırtıcı gelebilir, fakat bu liste okul değerlendirme kriterlerinizi gözden geçirmenize neden olacaktır. Eğer amacınız yurtdışında iş bulmak ise, mezun olduktan sonra iş imkanlarının size uymasını ummaktansa, siz kendiniz iş imkanlarına göre eğitiminizi ve staj deneyiminizi tasarlayabilirsiniz. Bunu yapmak için gitmeyi planladığınız ülke veya şehirde yer alan markaların iş ilanlarını önceden araştırabilir, moda sektörüne yönelik kariyer sitelerini daha gitmeden takip etmeye başlayabilirsiniz. Bunlara örnek olarak Drapers Jobs, Fashion Jobs ve Business Of Fashion gibi siteleri verebilirim. Ayrıca her ülkenin yerel iş arama siteleri de ilginç veriler sağlayacaktır. Yurtdışına giderken bazen kahraman gibi hissedebiliriz. Ben yaparım, Kendi kendime yeterim, Orada arkadaş bulurum , zaten burdaki herkesten sıkıldım gibi iç hesaplaşmalar mümkündür. Öncelikle evet yalnız kalacaksınız, en azından bir süre. Hayatınız yurtdışında da geçse, gelen ve kısa sürede giden birçok arkadaşınız olacak. Bu nedenle gitmeden önce networkünüzü araştırmak, arkadaşlarınızın arkadaşlarını soruşturmak, Facebook, Linkedin kontaklarınıza göz atmak çok faydalı. Sizden önce orada olanlar birçok şeyi deneyimlediler ve hatalar yaptılar. Size bazı konularda yardım edebilirler. Benim iş iznimi almamda en büyük etken arkadaşlarımın bana verdiği tavsiyeler olmuştu. Aile dostlarınızı ve onların tanıdıklarını da soruşturun, yani çemberi genişleterek geniş bir arama yapmayı unutmayın. Aileniz Mehmet Amcanın yeğeni orda okuyordu dediğinde duymazdan gelmeyin. Yıllar içinde sıklıkla gördüğüm birşey, özellikle İtalya'da, Ben İngilizce okuyorum üstelik çok dersim var zamanım yok diyerek, bulunduğu yerin dilini öğrenmeden, yerel dostluklar edinmeden, geri dönen kişiler. Bu kişiler genellikle iş bulamamaktan da yakınırlar ama bu durumda yakınmak anlamsızdır. Eğer ana dili İngilizce olmayan bir ülkede eğitim alma planınız varsa bu ülkelerin kültürüne adapte olmak ve iş bulabilmek için dillerini öğrenmeniz çok önemli. Herkes İngilizce konuşuyordu ilk iş görüşmenizde bir mazeret olarak işe yaramaz. Gözlemlediğim kadarıyla Avrupa'da, özellikle moda sektöründe, okul seçimi herkesin gittiği okula gitmeyi seçerek yapılıyor. Oysa ki profesyonel kariyere yönelik eğitim seçimlerinde sürüyü takip etmektense kendi yolunu tasarlamak/yaratmak daha verimli olabilir.


İstanbul'da özellikle de Anadolu yakasında alışveriş denince aklımıza ilk gelen yerlerdendir Bağdat Caddesi. Ama zamanında dünyanın en iyi alışveriş caddelerinde ilk 10'da gösterilen Bağdat Caddesi eski civcivli, bol alışverişli günlerinden uzak zamanlar yaşıyor. Taksim Meydanı'nda kapanan mağazalarla ilgili haberler Facebook sayfalarından eksik olmazken, Cadde sakinleri uzun bir süredir, semtin eski havasının olmadığından ve birbiri ardına kapanan mağazalardan yakınırken biz de Moda Kariyeri ekibi olarak durumu anlamak için geçtiğimiz günlerde Cadde'de keşfe çıktık! Hatta takip edenleriniz bilir Instagram Stories'den canlı yayınla tüm geziyi paylaştık. Turumuza, Bağdat Caddesi Barlar Sokağında, bol inşaat gürültüsü eşliğinde başladık. Yaşayanlar ve şikayet edenlerden duyanlar bilir, Kadikoy ilçesinde son bir kaç yıldır çılgın bir kentsel dönüşüm furyası yaşanıyor- bu kentsel dönüşümden en çok etkilenen muhitler arasında da Bağdat Caddesi geliyor. Cadde civarında neredeyse her üç evden biri yıkım halinde. Her tarafta molozlar, tozlar, inşaat kamyonları ve bitmek bilmeyen bir inşaat gürültüsü- bir zamanların huzurlu, yeşil Bağdat Caddesi'nin atmosferini yerle bir etmiş durumda. Hem yapılan insaatlar insanların Cadde'de dolaşma keyfini kaçırıyor hem de inşaatlar yüzünden evleri yıkılan çevre halkı başka yerlere taşınıyor. Yani aslında muhit oldukça büyük bir değişim geçirmekte. Ana caddenin ve ara sokakların sadece yüzü değişmekle kalmıyor aynı zamanda senelerdir bu bölge ile bağ kuran eski sakinler de değişiyor. Ve bunlar sadece apartman sakinlerinden ibaret değil. Turumuz esnasında bir çok markanın da kentsel dönüşüm yüzünden Cadde'den çıkmak zorunda kaldığına tanıklık ettik. Turumuzun daha neredeyse başında karşılaştığımız Tommy Hilfiger ve Diesel, binaları kentsel dönüşüm kurbanı olduğu için yıkılacak diye taşınmaya gün sayıyorlardı. Sorduğumuzda öğrendik ki tam olarak ne zaman ve nereye taşınılacağı daha kesinleşmemiş. Şu an sadece ellerindeki stokları büyük indirimlerle tüketmeye çalışıyorlar. Biraz daha ilerideki ünlü spor kıyafetleri mağazası SportWorks ise biraz daha şanslı olanlardan. Mağazanın bulunduğu bina yakın zamanda yıkılacağı için Cadde standartlarında neredeyse imkansızı başararak dükkanı aynı sırada daha küçük bir yere taşımayı başarmışlar. Ancak 150 metre ileride yeni mağazamıza bekleriz afişleri malesef çoğu mağazada yerlerini devasa puntolarla yazılan KİRALIK ilanlarına bırakmış durumda. Brandroom, Koton, Network bu üzücü örneklerden bazıları. Bu değişimde rolu olan ikinci en büyük faktörse kiralar. Bağdat Caddesi bir marka haline geldiğinden mal sahipleri astronomik kiralar talep ediyorlar. Değişen kitle, online alışverişe yönelen müşteri ve ortalığı inşaat alanına çeviren kamyonlara bu yüksek kiralar da eklenince çoğu marka kirasını ödemede zorlanıyor ve sonuç olarak da Cadde'den çıkmaya mecbur oluyor. Açıldığında herkesin büyüklüğüne hayret ettiği 4 katlı devasa mağazası ile Bershka'nın ödeyemediği kiralar yüzünden kepenk kapatması bunun en büyük örneklerinden. Hemen yanında bulunan yine çok katlı mağaza GAP de yakın zamanda yerini Odeabank'a bırakan isim. Hazır giyimin en öne çıkan markalarından Benetton, Stefanel, Aldo, Gap, Bershka ve Zara'nın teker teker Cadde'den ayrılması hepimizi şaşırtmıştı. Daha gözlerimiz bu vitrinlerdeki boşluklara yeni yeni alışırken, Twist, Koton, Divarese, Network gibi markalarda Cadde'den çekilenler arasına girdi. Sadece büyük hazır giyim markaları değil Sunglass Hut, Kent Optik, So Chic ve daha bir sürü yerel küçük işletmeci gerek kentsel dönüşüm, gerek kiralar yüzünden Cadde'den çıktı. Şaşkınbakkal ışıklara geldiğimizde, kozmetik devi ve her daim yok satan Mac'in vitrinleri beyaz kağıtlarla kaplı mağazası bir şok etkisi yaratmadı desek yalan olur. Mağazaların boş, cafe/restaurantların dolu olduğu bu günlerde hiç bir şeyin garantisi olmadığını Kitchentte ve Midpoint'in gitmesiyle daha da iyi anlıyoruz. Biraz daha ileride Cadde'nin prestij sembollerinden biri olan Burberry'de ise durumlar biraz karışık. Tadilata giriyoruz yazısı esliğinde tamamen boşaltılan bir mağaza görüntüsü akıllarda soru işaretleri bırakıyor. Suadiye'den biraz daha ileri doğru bu durumu konuşarak devam ederken tanıdık bir logo ile karşılaşıyoruz. Suadiye- Çatalçeşme arasında Bostancı istikametine doğru sol kaldırımdan yürürken bir inşaat alanının önüne çekilen yaklaşık 4 metre yüksekliğindeki üzeri CHANEL yazılı paneller tüm o kapanan mağaza görüntülerinden sonra bizi gafil avlıyor. Cadde böyle kan kaybederken ve insanlar durumdan oldukça şikayetçiyken lüks sektörünün dev ismi Chanel'in verdiği bu karar, hem bizim hem de bu haberi okuyanların mağaza açılana kadar konuşup üzerine fikir üreteceği bir konu olacağa benziyor. Biz de küçük keşif turumuzdan sonra bu yazıyı hazırlamak için notlarımızı birleştirmeye giderken, aramızda inşaatın ne kadar sürede biteceğini ve mağazanın neye benzeyeceğini tartışmaya başlamıştık bile.


Balenciaga mantar kullanarak üretilen kumaştan paltosunu satışa çıkardı. Günümüzde inovatif kumaş çözümleri üreten markalar arasına Balenciaga da Ephea adlı kumaş kullanımı ile katıldı. Paltonun fiyatı 9000 avro. Sebzelerden üretilen çevre dostu kumaşlar sentetik materyallerin ve deri kullanımının sürdürülebilir bir alternatifi olarak karşımıza çıkıyor. Balenciaga da Ephea adlı malzemeden üretilen uzun kapüşonlu paltosu ile görüntü olarak deriye çok yaklaşmış. İlk olarak 2022 Sonbahar/Kış defilesinde karşımıza çıkan palto mağazalarda satışa sunuldu. Ephea'nın ana maddesi ise mantar kaynaklı miselyum. Miselyumun diğer kullanımlarından farklı olarak Ephea %100 saf. Hibrit materyallerden ve zararlı kimyasallardan üretilmiyor. Aynı zamanda düşük karbon emisyonu da sağlayan materyal üretilirken karbon ayak izini düşürüyor. Marka adına yapılan açıklamada Balenciaga'nın bir moda evi olarak çevreye olan etkilerinin ve sorumluluklarının farkında olduğunun ve bunun için devamlı yeni fikirler üzerine çalıştıklarının altı çiziliyor. Balenciaga'nın çevresel sorunları farklı açıdan eleştiren yaklaşımının bir diğer örneğini İlkbahar/Yaz 2023 koleksiyonunun defilesinde görmüştük. Defile hakkındaki detaylı yazımızı buradan okuyabilirsiniz. Markanın sürdürülebilirlik adına bir diğer çalışması olan Resell Program bu yılın başında duyurulmuştu. Seçili Balenciaga mağazalarında ikinci el ürün alma-satma imkanı sunan programın amacı müşterileri geri dönüşüme ve ikinci el kullanımına teşvik etmek. Programın detaylarını ve hangi Balenciaga mağazalarında uygulandığını markanın kendi sitesinden okuyabilirsiniz. Lüks moda markalarının artık doğa dostu tercihlere yöneldiğini görüyoruz. Moda dünyasında deri kullanımın hem vegan, hem çevre dostu hem de sürdürülebilir alternatif arayışı sürüyor. Daha önce Stella McCartney de mantar kullanarak üretilen Mylo adlı kumaştan vegan çantalarını tanıtmıştı. Ephea ise şimdilik görünüm ve doku olarak deriye en çok yaklaşılan alternatifler arasında yerini alıyor. Şimdilik sadece sınırlı Balenciaga mağazalarında satışa çıkacak olan palto ise markanın sürdürebilirlik hedefleri için büyük önem taşıyor. Gerçek deri görünümüne çok yaklaşan Ephea materyalinin potansiyeli giyimle sınırlı kalmayıp, markanın ayakkabı ve çanta koleksiyonlarında da yerini alabilir. Balenciaga'nın gelecek koleksiyonlarda Ephea'dan yapılmış daha fazla ürünle karşımıza çıkmasını diliyoruz.


2017'de en çok gündem konusu olan markaları seçmemiz gerekse Balenciaga kesinlikle ilk sıralarda olur. Balenciaga'nın geçen sene piyasaya sürdüğü renkli çorap çizmelerin sokak stiline etkisini bir düşünün..Ünlü mavi İkea çantasının neredeyse bir replikasını üretip gündem olması da bambaşka bir Balenciaga rüzgarı estirdi. Demna Gvasalia etkisini yadsımak da elbette mümkün değil. Yeni yıla yaklaşırken marka yine moda gündemine oturmayı başardı fakat bu sefer sıradışı reklam kampanyasıyla. İlk olarak 2000'li yılların başında komedi filmlerindeki 'stilsizlik' görüntüsünü tanımlamak için ortaya çıkan dadcore akımı son yıllarda birçok marka ve stylist tarafından uygulanmaya başladı. Dadcore aslında orta yaşlarında, çocuklu, modayla ilgilenmeyen ve stil sahibi olmayan erkekleri tanımlamak için kullanılan ve demode sözcüğüyle eşdeğer olabilecek bir akım. Yani bir çeşit stilsizliğin ve rüküşlüğün stil sahibi olması durumu. Balenciaga'ya geri dönersek markanın kreatif direktörü Demna Gvasalia yaz başında koleksiyonunun ilhamının parkta çocuklarını bekleyen babalar olduğunu söylediğinden beri hepimiz dadcore parçalar bekliyorduk. Fakat çekilen kareleri incelediğimizde dadcore akımının yanı sıra farklı referanslar da dikkatimizi çekiyor. Fotoğraflarda hepimize tanıdık gelen 80'ler havası ve sanki o dönemde çekilmiş gibi duran soluk fotoğraflar ve nostaljik fotoğraf stüdyosu arka planı ilk dikkatimizi çekenlerden. Hafif hipster ve biraz ürkütücü duran bu soluk ve nostaljik aile fotoğraflarını andıran reklam kampanyası sosyal medyayı ikiye bölmüş durumda. Kimileri resimleri ürkütücü ve biraz hasta bulurken kimileri ise moda dünyasını için yeni bir hava olarak tanımlıyor.


2013 yılında Bangladeş'te Rana Plaza tekstil fabrikasında 1100 işçinin ölümüne sebep olan patlamanın ardından ülkede tekstil işçilerinin haklarının korunması amacıyla baskılar artmıştı. Görülen o ki bu baskılar hala yeterli değil. Reuters'in haberine göre Bangladeş'in Dhaka şehrinde bir fabrikada yaşanan patlamada 10 işçi yaşamını kaybetti ve onlarca kişi yaralandı. İsveç, Danimarka, Almanya, Rusya, İspanya, Hollanda ve İngiltere'ye örme ürün grupları yapan fabrikada yaşanan patlamanın ardından fabrika yöneticisi Aslında herşey kontrol altındaydı. Bu bir kaza. diye açıklama yaptı. Bangladeş Çin'den sonra dünyanın ikinci en büyük tekstil üreticisi. Ülkede 4 Milyon tekstil işçisi var ve tekstil ülke ihracatının yüzde 80'ini oluşturuyor. Tekstilin ülke ekonomisindeki önemi global rekabette yerini kaybetmeme çabasını da yanında getiriyor. Bangladeş düşük üretim fiyatlarını koruyabilmek için işçilere düşük maaş vermesi ve işçi haklarını gözetmemesi nedeniyle tüm dünyada aktivistlerin radarında. Bangladeş'te tekstil işçileri asgari ücretin dörtte birini kazanıyor. Patlamanın olduğu fabrikanın müşterilerinden biri de Finlandiya'lı Stockmann şirketi. Stockmann'den bir yetkili günde 100.000 adet üreten fabrikanın yapılan kontrolleri geçtiğini ve iki sene geçerli bir uygunluk sertifikasına sahip olduğunu söyledi. Tekstil sektöründe yaşanan acı kazalar yapılan tüm çalışmalara rağmen devam ediyor. Satın aldığımız markaların üretimlerini nerede ve hangi şartlarda yaptığını araştırmak işte bu nedenle çok önemli. Asya ülkeleri tekstil üretiminde öncü ülkeler. Dünyanın moda ürünlerinin yüzde 60'ı Asya'da üretiliyor. Bu konuda yapılan birçok çalışma ve belgesel mevcut. Bunlardan biri The True Cost, bir diğeri de Living Wage Now. Daha fazla bilgi için Sürdürülebilir Moda bölümümüzdeki yazıları okuyabilirsiniz.


Yaklaşık 10 sene boyunca farklı yayın grupları bünyesindeki farklı dergilerde ağırlıklı olarak tasarım konuları hazırlarken, 2007 yılında Hürriyet Look gazetesinde modayla ilgili yazılar yazmaya ve röportajlar yapmaya başladım. Sosyoloji ve tasarım eğitiminin getirdiği formasyonla Radikal Tasarım'da ve InStyle Home gibi dergilerde de modaya dair ya da modayı da kapsayan yazılarım oluyordu. Mimariden grafiğe, modadan sinemaya kadar kreatif endüstrilerin içinde yer almak, buna dair içerik ve projeler üretmek hoşuma heyecan vericiydi. 2010-2015 yılları arasında Vogue Türkiye'de dijital içerik editörlüğünün yanı sıra, kurumsal marka yönetimi ve online yayın direktörlüğü yaptım. Yaklaşık bir üç sene kadar da Radikal.com.tr'de gündemi takip eden ve sırtını sosyolojiye yaslamış moda yazıları yazdığım bir köşem vardı. Babam grafik tasarımcıydı ve kendi reklam ajansı vardı. Çocukluğumdan beri onun arkadaş ortamlarında, sergi açılışlarında ve gazeteciler cemiyetinde entelektüel birikimleri olan 'amcaların' arasında büyüdüm. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde Sosyoloji eğitimi, Yıldız Teknik'te de Sanat ve Tasarım yüksek lisans eğitimi almak da üzerine bir cila çekti. Bugün hiçbir sanat akımını ya da trendi sosyokültürel bir arka plandan ayrı tutamayız. Hiçbir zaman bizzat tasarım yapmadım ya da bir sanat eseri üretmedim, ama başta moda olmak üzere birçok yaratıcı disiplini, fondaki kavramsal ilişkiler ve toplumsal çerçeveler bağlamında konu edinen projelerim ve yazılarım oldu. Ben şu anda marka ve ajanslara dijital iletişim danışmanlığı yapıyorum. İçerik ve pazarlama odaklı kreatif projeler ağırlıklı. Tüm bu işbirliklerinin mutlaka ve mutlaka sırtını dijitale dayaması gerektiğine inandığım için arada sağlam bir köprü kurmaya özen gösteriyorum. Kendi çevremden de bana gelen talepler bu yöndeydi. Ama sektöre insan arzı konusunda eksikler söz konusu. Sosyal medya, blog, web, tasarım gibi konularda hem nitelikli proje hem de sürdürülebilir istihdam yaratmak gerektiğine inandığım için de İstanbul Moda Akademisi bünyesinde Modada Blog Yazarlığı ve Sosyal Medya programını hazırladık. Ben eğitimin program liderliğini üstlendim. Ama arkasında moda ve dijital denince akla ilk gelen birkaç isim de var. Hepsi de fikirlerine değer verdiğim dostlarım aynı zamanda. Bugüne dek bizzat hem dergilere hem gazetelere içerik üreten bir editör olarak bu zaman zarfında neler öğrendiysem, o süreci masaya yatırdım. Nitelikli içerik üretiminden strateji oluşturmaya, marka ilişkilerinden sponsorluk süreçlerine, kriz yönetiminden akıllı fotoğraf ve video tekniklerine, telif haklarından gelir modellerine kadar pek çok farklı başlığı 360 bir eğitim sistemi içinde toparladık. 72 saatlik eğitimin sonunda arkadaşlarla bire bir görüşmeler yaparak tüm bu süreçte kendilerinin nelere ilgi duyduğunu anlamaya, eğitimi yapıcı eleştirileri ışığında güncellemeye özen gösteriyoruz. Biraz terzi işi, 'haute-couture' bir eğitim oluyor diyebilirim. Şubat ayında da beşinci sezonu başlatacak olmanın heyecanını yaşıyoruz. Blogger'lık bence bir meslek. Ama 2000'lerin sonunda ilk belirmeye başladığı dönemdeki anlamıyla bakamayız artık. Dijital dünyada dünle bugün arasında bile kainat kadar yenilik çıkıyor. İlk dönemlerde Facebook Twitter, Vine anlatırken artık Snapchat'e , Instastory'e ve hatta giyilebilir teknolojilere kadar uzanıyoruz. Kısaca kaliteli, zengin bir içerik üretmenin ve bunu doğru pazarlıyor olmanın yollarını aktarmaya özen gösteriyoruz. Eksenimiz moda, fakat bazı reçeteleri birçok sektörde uygulamak mümkün. Bunu yaparken sadece blog yazmanın değil; sosyal medyada 'influencer' tabir edilen kanaat önderi olmanın ya da YouTube'da vlogger olmanın detaylarına da kişisel başarı hikayelerinden örneklerle değiniyoruz. Günlük yaşam akışı içinde gördüğümüz markaların, takip ettiğimiz isimlerin arkasındaki bu hikaye anlatımı eğitimi daha başka bir yere taşıyor diye düşünüyorum. İçine girilmiş sığ sularda yön bulmaya çalışılıyor. Markaların birçoğu ne istediğini ve hedeflenen strateji doğrultusunda neye ihtiyacı olduğunu daha içeriden analiz edemiyor. Bu beklentiyi doğru delege edemedikleri için de işbirliği yapılan bloggerlardan, sosyal medya yöneticilerinden ya da dijital ajanslardan memnuniyet de azalıyor. Bu bir süreç. Biz de İMA'daki eğitimi daha fazla Oxford vardı da okumadık mı?! dememek adına kurguladık. Öğrencilerimizin kendi hikayeleri de diğerlerine örnek teşkil edebiliyor. Şu an videolar inanılmaz yükselişte. Geleceğe dair sürekli bir yeni yapılanma var. Ben her yeni mecrayla birlikte ayrı bir heyecan duyuyorum. Her markanın , her departmanının sosyal medyadan beslenmesi gerektiğini düşünüyorum. Moda konusunda tasarımdan üretime, görsel mağazacılıktan Ar-Ge'ye kadar pek çok dataya ve bilgiye ulaşabiliyoruz. O yüzden sadece blogger olmak gerekmiyor. Biz bu algıyı yaratarak eğitime katılan arkadaşları kendi ilgi ve algı alanlarına göre, doğru diyalog kuran insanlar olarak yönlendirmek istiyoruz. Moda DNA'sı gereği inanılmaz bir hız içinde. Dijitalin yapısındaki bu değişimle en iyi uyum sağlayan sektörlerden biri. Globalde robotiklerin ve yapay zekaların hayatımıza girmesiyle yepyeni bir tablo şekillenmeye başlıyor. Sektörde dijital pazarlama ve içerik projeleri anlamında yenilikçi ve ciddi bir istihdam ortamı oluşacağını düşünüyorum. İlgi duyduğunuz bir meslekle ilgili her şeyi er ya da geç öğrenilebilirsiniz bence. Ama işin ustalarını dinlemek ve iletişim kanallarını tıkamamak lazım. Bu yüzden de önyargısız, sıkı bir gözlemci olmak gerektiğini düşünüyorum. Dijital dünyanın kara deliği sürü psikolojisini tetiklemesi. O yüzden özgün ve kendi muhakemelerimizi yapabilmek, bence bizi ayrıştıracak değerlerden biri.