Öztürk, uluslararası bir izleyici kitlesi kazanan, 2012 yapımı Fatmagül'ün Suçu Ne?'nin kötü adamlarından Selim ve ikonik polisiye dizisi Behzat Ç.: Bir Ankara Polisiyesi'ndeki Komiser Emre rollerini takip eden sekiz yılda parçası olduğu her yeni projeyle 'genç ve yakışıklı aktör' stereotipinden beklenen duygusal dalga boyundan ötesini sunmayı başarmış bir oyuncu. Bu başarınınsa tesadüf olmadığı kesin. İlk rollerini takip eden teklifleri Bana tek tip roller geldiğinde, bu kurulmuş olan sistemin benden beklediği şeydi diye hatırlıyor. Sisteme lanet edip karanlık odalarda kafamı önüme eğip ağlamak benim yolum değil. Dış görünüşüyle, plastiğiyle tercih edilen adam olmadım, oyunculuğuyla tercih edilen adam olma yoluna girdim. Bak sistem, bende bu da var diyecek kadar çalışma yoluna gittim. Oyuncu, Behzat Ç'deki rolünü takip eden yıllarda dönem draması Muhteşem Yüzyıl'da Şehzade Selim'e (Instagram'daki 1.1 milyon takipçisinin büyük bir kısmının Öztürk'le bu proje aracılığıyla tanıştığını varsaymak mümkün), başrollerini Türkiye'nin yaşayan en yetenekli erkek oyuncularından Uğur Yücel'le paylaştığı Yüzleşme'deki rolüne, Netflix'in Türkiye'de çekilen ilk serisi Hakan: Muhafız'da ana karakterin abisi Levent'e ve Caner Özyurtlu'nun yönetmenliğini yaptığı Biz Böyleyiz'in Gökçe'sine hayat verirken, alışıldık 'iyi' ya da 'kötü' tasvirlerinin ötesinde, canlandırdığı karakterlerin en arada kaldığı anları, insanın neredeyse her zaman karşı karşıya olduğu seçimler arasındaki gelgitleri ve savrulabilirliği de ekrana taşıyor.


Enis, yıllardır müzik ve yazılarını üreten bir şarkıcı ve söz yazarı. Genç yaşta müzisyen olmak için güçlü bir kararlılıkla kariyerine başladı ve hayatının doğru yerinde ve doğru zamanında kendini buldu. Enis, sadece şarkı söylemekle kalmıyor, aynı zamanda sanatına yaklaşımını sınırlandıracak herhangi bir patron olmadan bağımsız bir şekilde yaklaşıyor. Amsterdam'da Enis'le buluştuğumuzda, farklı ortamlar, mücevher markası, süreci, şarkıları ve yazma pratiği hakkında sorularım vardı. Güzel soru. Sürecin nasıl başladığının belirli bir yolu yok, ancak sürecin gelişimi bir moodboard oluşturmak gibi düşünülebilir. İlham aldığım anlarda not defterime veya telefonuma kelimeler, şiirler veya anekdotlar yazarım; genellikle duygusal boşalma yaşadığım anlarda veya kaosun veya tam sessizliğin ortasında, bu daha sonra melodiyi kafamda canlandırmaya başladığımda veya evrene uygun bir prodüksiyon duyduğumda kendini şekillendirir. Şarkıyı biçimlendirmeme ve onu resmetmeme yardımcı olduğu için, yazdığım kelimelerin yanına genellikle resimler eklemeyi seviyorum. Bazen 30 dakikamı, bazen aylarımı, hatta bazen yıllarımı alabiliyor. Elbette! Kesinlikle sanat ve sinema önemli bir rol oynuyor. Sesi görselleştirebilmek benim için önemli. Bu kulağa tuhaf gelebilir ama şarkının tadı, rengi ve dokusu bile... Bu noktaları ne kadar çok birleştirirsem, o kadar çok bağlılık hissediyorum. Her şarkının farklı bir uyuşturucu olduğunu düşünmeyi seviyorum. Her şarkının farklı bir amacı vardır. Ve bazen farklı alanlarla iç içe olabilir. En sevdiğim kısım da zaten, yan yana getirildiği zamandır. Kesinlikle var. Ve bundan çok mutluyum! Tanıştığım insanlar, edindiğim bilgiler ve yaptığım yansımalar, bir kişi olarak beni ve inançlarımı etkileyen ve sanatıma yansıyan deneyimlerdir. Deneysel müzikle daha fazla keşfetme arzum ve ilgim, tanıştığım birçok farklı ortamdan kaynaklanıyor. Çalma listelerime bakarsanız, her yerden her türden müzik bulabilirsiniz. Ve bu diğer ortamlar için de geçerli. Hemen hemen yemek yapmak gibi. Birçok farklı malzemeyi tadarsın ve sonra hepsini birleştirerek kendi yemeğini oluşturursun. 'Voila', kural yok. Şu anda bir sanatçı olarak özerklik senin için nasıl çalışıyor? ENISRECORDS adlı kendi plak şirketin altında kendi müziğini yayınladığını biliyorum. Yaratıcı özgürlük, benim için hem bütünlük hem de kendini ifade etmektir, bu yüzden kendi sanatım üzerinde bu kontrole sahip olabilmek, yapmaktan kesinlikle gurur duyduğum ve çok fazla güç bulduğum bir şey. Eğer hikayeler kalbinden ve emeğinden geliyorsa, hiç kimse senin için kalemi tutmamalı. Buraya gelmek için çok uzun ve renkli bir yolculuk oldu ve hala önümde uzun bir yol var, ancak her zaman kendime hatırlatıyorum ki şimdiye kadar ortaya koyduğum sanat, o zamanlarda ne kadar para ve bilgiye sahip olduğumun doğrudan bir yansımasıdır ve benim gerçek potansiyelim değil. Kişisel hayatım ve kariyerim, başkaları tarafından kontrol edilmek ve etkilenmekle şekillendi. Kendi sesim çoğu zaman gölgelendi ve sessiz kalmak benim doğamda olmadığı için bu durum hoşuma gitmedi. Daha önce de belirttiğim gibi, zanaatkarlığınızın ardında yatan hikaye anlatıcısı ve filozof olduğunuzda, kalemi sizin için başka kimsenin tutmasını istemezsiniz, bu yüzden yıllarca süren acılar beni kendi işimi kurma kararına itti. Bağımsız olarak nasıl gezineceğime dair tüm cevaplara sahip olmadığım için başlangıçta kesinlikle ürkütücüydü ve hala yolda öğreniyorum, ancak dünden daha akıllıyım ve bilinmeyene adım atmanın bir yolculuk olduğunu anladım. Nereye gitmek istediğinizi bilirseniz, hedefinize giden yolda ilerlerken varış noktanızı bulursunuz. Oraya kadar olan yolculuk tüm hikayeleri barındırır. Müziğim çok içe dönük ve genellikle düşüncelerime kanal olan anlarda ortaya çıkıyor. Kurgu eğlenceli olsa da, kendimi dile getiremediğim veya işlenmemiş duygularımı ifade etmek için yazarken buluyorum. Her şey doğal geliyor. Dürüst olmak gerekirse kural yok. Çok etkileyiciyim ve yaratıcılığımı duygularımı ifade etmek için bir çıkış noktası olarak kullanıyorum. İşlenmemiş duygularınızı insanlarla paylaşmak her zaman sinir bozucu olur, ancak savunmasızlıkta çok fazla güç buluyorum, bu yüzden aslında beni korkuttuğundan daha çok güçlendiriyor. Yakında çıkacak olan ilk EP çalışması hayatımın çok duygusal boşalma yaşadığım bir anındaydı, ama sadece melankolik tarafımı değil, duygularımla keşfetmeyi ve sanatımı daha fazla nüans ile ifade etmeyi dört gözle bekliyorum. Şu anda tasarım konseptim hakkında fazla bir şey söyleyemiyorum ama her zaman tasarımın içinde olduğumu söyleyebilirim. Birçok formda ve medyada. Aslında mimarlık okumaya yakındım ama bu, müzik benim için daha fazla yer kaplamaya başlamadan hemen önce sona erdi. Yaratıcı yönetmenliğim sağ elimse hikaye anlatımımın sol elim olduğunu söyleyebilirim, bu yüzden bu iki dünyayı tasarım ve müzik yoluyla birleştirmek her zaman benim bir parçam olmuştur. Moodboard yapmayı gerçekten çok seviyorum. Özüme yakın hissettiren fikirleri görselleştirmek, kavramsallaştırmak ve yenilemek. Bu yüzden bunun için bir alan yaratmam an meselesiydi. Kendi hayatımın mimarı olduğumu düşünmeyi seviyorum, bu yüzden onu hayal ettiğim gibi tasarlıyorum. İstediğim gibi. Benden çok daha fazla müzik gelecek. EP'ler. Albüm. İşbirlikleri. Bir sürü tasarım parçası da. Performanslar. Konserler. Festivaller. Turlar. Hepsini yapmak istiyorum. Belki film? Sadece yaparken eğlenmek istiyorum. Arşivimi büyütmek ve genişletmek istiyorum. Bunu yaparken bir iki dağı yerinden oynatmak istiyorum.


Lynch erkeklere inancını kaybetmekte biraz haklı. Vince, Drama, Turtle, E. ve Ari, sekiz sezon boyunca ona mı çakarsın, buna mı muhabbetiyle 2000'lerin en yaygın, anaakım fenomenini daha da görünür kıldı: Hepimiz broların dünyasında yaşıyorduk. Kof, bilgisiz, ayrıcalıklı ve bu ayrıcalığı elde etmek için kıçını kaldırmamış beyaz oğlanların Maserati'lere binmesine hayret edecekken, o yapabiliyorsa ben de yapabilirim sendromuna tutulmuştuk. Entourage, HBO'nun en iyi yazılmış dizilerinden biri olsa da, olabildiğine ruhsuz, mizojen, homofobik ve ırkçıydı. Bunu hiciv diliyle de yapmıyordu üstelik. Tamamen ironiden arınmış, Hollywood tepelerindeki evlerin granit döşemeleri kadar pürüzsüz bir zeminde akıyordu. Ama ilk dört sezon boyunca diziye bu kadar bağlanmamızın nedeni, tam da bu vurdumduymaz şuursuzluktu. Hollywood'un ne kadar boş beleş bir yer olduğunu hissediyorduk; yine de dizinin yaratıcısı Doug Ellin'in kurguladığı ihtişamın kölesi olmaya teşneydik. Hepimiz Vince'in yanındaki tombik Turtle gibi birer yancıydık. Kulüp kapılarından yanımızda Vince'imiz olmadan giremezdik, kızlar yüzümüze bakmazdı, VIP köşelerinde Patron shot'ları hesapsızca çakamazdık, Kanye West'le fist bump, LeBron James'le iki pas büyük hayaldi. Leo'nun yatıyla Cannes sahillerine demirlemek, Scarlett Johansson'la güneşlenmek gibi olayların ihtişamı ancak dilimize vurabilirdi. Entourage neredeyse hiçbir şey olmayan sekiz sezon boyunca , yancılık müessesesinin tatlılığına bizi ikna etti. Güzel olan, beceriksiz baby bro Vinnie'nin ya da muazzam yeteneksiz Drama'nın hayatı değildi. İdeali Turtle gibi deri kanepeye gömülüp, ot içip GTA oynamaktı. Sonsuz Bud stokuyla, Jagermeister shot'la, eve girip çıkan bikini modellerinden payına düşenle geçinip gitmekti. Vince'in günde sadece 20 dakika çalışıp özel jet almasına acayip kıl oluyorduk ama ortamın da hastasıydık. Üstelik Ari Gold gibi, tüm sosyopatlığıyla sinirimizi alacak bir manyak vardı. Küçük yıldızların omuz silkmekten başka bir hayati duruşu olmayışı çileden çıkarıyordu. Neyse ki Ari yerimize çene kırıyordu. Entourage, 2008'e kadar kankilerle Las Vegas keyfinin çok uzak bir hayal olmadığına inandırmayı başardı. Fakat zamanın ruhu hızlı değişiyor. Tüm dünyayı sarsan ekonomik kriz, yazar grevleri, popüler kültürde yerinden oynayan taşlar, rüzgarın yönünü çevirdi. Hollywood maiyetinin jakuzilerinde olan bitene kayıtsız kalması iticiydi. Reytingler hızla düştü. Altıncı sezondan sonra pek çok prestijli yayın, dizinin bölüm yorumlarını yazmaya bile değer görmediğini açıkladı. Dünya bro'ların beer-pongundan hipster'ların artizan birasına evriliyordu. Entourage'ın aşırı hetero dünyasından gay kültürüne göçüyorduk. HBO, Vince ve ekibi yerine Looking'i, Girls'ü ısmarlıyordu. Los Angeles'ın retro ışıltısı sönerken San Francisco'nun yıldızı yükseliyordu. İşte tam bro'nun mezar taşına tarih atarken Doug Ellin, Entourage'ın film versiyonunun geleceğini açıkladı. Bustle.com haberi, Hiç istemediğimiz film gerçek oldu başlığıyla verdi. Film gerçekten de hiç istemediğimiz her şeyin zirvesi. İbiza'da elbette çok çılgın bir partide karşıladığımız ekip, 140 dakika boyunca dünyanın en uzun bira reklamında oynuyorlar. Tüm film, sonu gelmeyen ürün yerleştirmeleriyle para basıyor. Bu sırada Vince yine tüm vasatlığına rağmen şuursuzca yönetmenlik koltuğuna da göz dikmiş vaziyette. Olaylar ite kaka gelişirken cılkı çıkmış eski bir Maxim dergisi gibi buram buram yurt odası kokan karı kız muhabbeti dönüp duruyor. Bir anda bu Abercrombie&Fitch kataloğundan çıkmış, tribal dövmeli, beyzbol şapkalı oğlanları izlerken, nesli tükenmiş bir türün yeniden hayata dönüşünü izler gibi Jurassic Park'laşıyorsunuz. Bro'nun kaybettiği tahtına yeniden sahip çıkma çabası, bir dinozorun neslini sürdürmeye çalışmasından daha acıklı. Bugün HBO'da Entourage'ın yerini alan Silicon Valley tam da servet pornosuna dönüşen filmin anti tezi gibi. Hiçbir şey yapmadan zengin olan vasıfsız erkeklerin yerine, kıçını yırtarak para kazanmaya çalışan brogrammerları koyuyor. Silikon Vadisi'ndeki şişkin milyarderleri de hiç çekinmeden yerin dibine sokuyor. Bromance ararsanız tatminkar miktarda, hala yerli yerinde. Ama mesela Entourage'ın yaptığı gibi Hollywood'u fetişize etmektense, Silikon Vadisi'ni eleştirmeyi tercih ediyor. Her şey tatlıya bağlanmıyor, işler balla yürümüyor. Bir de tabii bu dünyada Victoria's Secret modelleri teklif etmiyor. Silicon Valley, karakterlerini Obama'nın başkan olduğu, Adam Sandler filmlerinin tutmadığı, Seth Rogen'ın bro kalesinde yalnız kaldığı bir dünyada konumluyor. Oysa Entourage'ın filmi, hala hiçbir şey yapmadan para kazanmanın cool bir şey olduğunu iddia ederek zamanı kaçırıyor. Öte yandan, Hollywood yıldızlarının hayatını da öyle iştahla merak etmiyoruz artık. Angelina Jolie-Brad Pitt'i altın çağın sonunda bıraktık. Artık tüm starlar küçük. Kırmızı halıdakilerin yüzde 70'inin hangi filmde oynadığını hatırlamıyoruz. Twitter'da atışmalarını, Instagram'da köpekleriyle uyumalarını, TMZ'de parti çıkışı sarhoş hallerini, polis tutanaklarını, çıplak selfie'lerine kadar her şeylerini gördük. Yani Vince'in Blurred Lines'ın klibinde oynayan kızı yatağa atma çabasında yeni hiçbir şey yok. Artık Turtle bile tombik yancılıktan tekila imparatorluğuna terfi olduğuna göre, devrin değiştiğini kabul etmek gerek. Bro, yerini uyuz küçük kardeşi hipster'a bıraktı. Vinnie'nin özel jetinden inip bir Prius'a binme vakti geldi belki de. Hollywood'un en tehlikeli maiyeti, şöhretine yaraşır biçimde Mickey Rourke'un etrafında toplanmıştı. Aktör, kariyerinin zirvesindeki 80'li-90'lı yıllarda, 15 kişilik bir ekibi yanından ayırmıyordu. Aralarında Hells Angels motosiklet çetesinin üyeleri de vardı. Bazen hep birlikte motorlarıyla sete geliyorlar, çekimin ortasında kalkıp gidiyorlar, mütemadiyen içiyorlardı. Angel Heart'ın yönetmeni Alan Parker, Mickey'nin yanında her zaman karanlık adamlar olurdu. Ne zaman ne yapacaklarını bilemezdiniz diye anlatıyor. Entourage'ın hikayesine ilham veren Wahlberg, Hollywood'un bro'luk hususunda poster çocuğu. Dizideki Turtle onun 2005'te hayatını kaybeden çocukluk arkadaşı Donnie Carroll, Drama kuzeni Johnny Alves, Kevin Connolly'nin oynadığı E. ise Wahlberg'in sağ kolu ve menajeri Eric Weinstein. Aynı zamanda kardeşi Donnie de sıkı maiyetin bir parçası. Wahlberg klanının Wahlburgers adlı bir reality şovu da var. Hollywood'un son yıllarda gördüğü en çılgın klan, gecelerin prensi Leo'ya ait. Aralarında Entourage oyuncusu Kevin Connolly'nin de olduğu 90'lı yıllarda, New York'ta bir araya gelen Pussy Posse, bir dönem gece kulüplerini ve kızların kalplerini paramparça etti. Ekip şimdi eski coşkusunda olmasa da bir dönem Tobey Maguire, David Blaine ve Leo, eğlencenin kitabını yeniden yazıyordu. Ve biriniz ilişkiye başladığında lise seviyesinde şakalara maruz kalacağınızdan eminseniz... Mutlu bir bromance yaşıyorsunuz. Şimdi bunu bir selfie'yle kutlayın.


Gövdelerine kutsal semboller kazınmış, dört elementin simgesi deniz kabuklarıyla, kille, çiçeklerle ve ateşle süslenmiş el davullarıyla... Tokmakları ve marakaslarıyla sanki gürleyen ve tıslayan, ayaklarının altındaki közden çatırdayan kıvılcımlar gibi çıngıraklarıyla, maharetli elleriyle gizli ruhları dile getiren, insanın içini dışarı çıkaran davulcular. Ve hikayemiz onların ritimleriyle başlıyor... Yedi kıtadan, yedi bilgelikten gelen davulcuların ritimleri, titreşimleri yerle gök arasında yankılanıyordu. Ve kadın toprağa dokundu, onu doğuruyormuşçasına avuçladı kumları. Ayak tabanlarına değen taneciklerden bulutlara uzandı, nefes aldı, hayal kurdu. Suyun rüzgarla çırpınışına gözü çarptı. Dengi, birliği zihnindeydi... Kadın, topraktan suya yalvardı. Bilinmeyenini, dengini, birliğini, aşkını çağırdı. Uçsuz bucaksız ufuk çizgisiyle paralel bir sağa bir sola yol aldı. Ve kadın suya dokundu, okşuyormuşçasına kucağına aldı dalgaları. Soğuk çırpınışları ısıtmak için yuvasına, toprağa ateşini yakmak üzere geri döndü... Hiçbir şey durmaz, her şey hareket eder, her şey titreşir. Karanlıklarda asırlardır üzerine titrenen, aşkın saf hizmetkarlarınca beslenen alevi döne döne bir kıvılcım hortumu gibi büyüttü. Suya okunanların sonsuza kadar evrende saklı kaldığını bildiğinden ateşin sudaki şavkına fısıldadı. İzin vermedi sönmesine alevin! İstekleri karşılık buldu ve nefesleri tutuldu. Çağıranın elleri, çağrılanın elleriyle birleşti pırıl pırıl parıldayan denizin üstünde. Epizot II Çok Yakında yeni bir kahramanla GQ Türkiye Yaz 2023 sayısıyla raflarda...


Önceki nesillerin stereotip erkeği, geleneksel masküleni bu. Ya da şöyle söyleyelim; şimdinin plaza insanı, sanatçısı, açık görüşlüsü, bu yüzyıla uygun insanına, GQ okuru dünyasına göre eskinin stereotipi -geri kalan dünya için bu erkeklik hala en gerçek olan. Bugünün stereotipi ise saçsız değil, saçsızsa bile bereli, sakallı çünkü bakımlı. PT'sine ya da kick boks hocasına hayran, karın kasları ve spor ayakkabıları en güçlü yanı. Yogayı ve meditasyonu denemiş, babalığı da deneyebilir zamanı gelince. Kendi zamanı kıymetli. Elbette feminist. Ve tabii ki duygularını açmayı sevmiyor, bir Ryan Gosling değil ama Don Draper olmaya da cesaret edemez, kadının karşısında artık o kadar güçlü değil. Ortak noktaları ise, klozet kapağını kapatmamaları. Kadınları, çocukları ve topraklarını korumak için çocuk yaşta savaşa gönderilen, hayatları vazgeçilebilir görülen sert erkeklerin oğulları, yeni dünya düzeninde babaları gibi rahat rahat erkek olamıyorlar artık. Kadınların kalçalarına, memelerine fütursuzca bakıp hepsi benim için yaratılmış gibi hissetmelerine bir saniye bile izin yok. Aksine, reklamlarda, filmlerde ve dizilerde babalarına, babalarının idollerine, hatta kendilerine hiç benzemeyen erkekler var ve kadınlar onlara hayran: Duygusal, karın kasları her birinin arasına birer çikolata barı yerleştirilebilecek gibi sağlam, geniş omuzları ile gülümseyerek cool olabilen, kravat takmayan, taktı mı da off çok yakışıklı olan, güzel dans eden, seyahat etmeyi seven, iyi yemekten haz duyan, teknolojiden anlayan, kadını dinleyen ve G noktasını bulabilen erkekler. Halbuki, eskiden erkeğin en önemli görevi ailesini geçindirmek ve korumaktı sadece... İsterse çapkın olurdu, sinirli olurdu, görevlerini yerine getiren bir erkeğin hakkıydı bunlar, onca yük vardı omuzlarında. Yakışıklıysa bir de ne ala, en şanslı oydu. Bu kadar net ve göreceli bir hayatları varken erkeklerin, ne zaman aynı anda hem bakımlı olmak, hem anlayışlı olmak, hem tacizci olmamak, hem destekleyici olmak, hem iyi sevişmeyi bilmek hem de partnerinin en iyi Instagram fotoğraflarını çeken kişi olmak zorunda kaldılar? Ha bir de klozet kapağı meselesi var... Sen yüzyıllarca savaşçı ol, güçlü ol, eve giren böcekleri at , hesabı öde, ilk hareketi yap, üstüne bir de centilmen ol, 2000'lerin başında bir de metropol erkeği ol ama bugün kadının kapısını açtığın zaman kadının gücünü küçümsüyor mu oldum şimdi? diye düşüncelere gark ol... ABD'li politika uzmanı, aktivist ve kadın/erkek hakları hakkında yedi kitabı bulunan Dr. Warren Farrell, günümüzün erkekler için en zor çağ olduğunu söylüyor. Kendisi konuşmayı, konuşulmayı ve popüler kültürden faydalanmayı iyi bilen biri olarak 60'larda kadın hareketinin en büyük destekçilerindenken, sonraları erkekler de yanar tarzı bir hareketin öncüsü oldu. Bu konuda söylediği çoğu doğru ve anlamsız söz arasında ilginç tespit ve araştırma sonuçları var. Mesela bir ayrılık ya da eşlerden birinin ölümü sonrasında erkeklerin kadınlara oranla 10 kat daha fazla intihara meyilli olduğunu görmüş araştırmalarında. Bunun sebebi, kadınların her zaman kendi içlerinde bir iletişimlerinin ve konuşma rahatlıklarının olması ama erkeklerin birbirleri ile bile duygularını paylaşamamalarıymış. Yani yüzyıllar geçse ve erkekler değişse de aslında erkekler hep duygusal anlamda yaşamlarını sürdürebilmek için kadınlara bağımlı oldular diyor. Kurduğu erkek destek gruplarında da konuşmayı, duyguları paylaşmayı önceliklendiriyor Farrell. Oysa şöyle bir gerçek var ki, kadın hareketi kadınlara iş hayatında yer almayı, ilerlemeyi, haklarını savunmayı öğretirken duygusal ve spiritüel anlamda nasılsın? diye sormadı, bu açıdan kadını erkekleştirdi, duygularını ikinci plana atmayı öğretti. Bu da iki cins arasında daha büyük ayrımlara yol açtı. Ama kadın, o noktadan da hızlıca sıyrıldı çünkü kadın olarak sadece güçlü olmak zorunda değilim, hormonlarım öyle çalışmıyor, istersem ağlarım deme hakkı vardı. Kadınlar normatif heteroseksüel sisteme mensup erkekler dışında kalan bireylerle de güçlü bağlar kurdu, kendi destek ağlarını genişletti. Sosyal medyada duygusal ve psikolojik anlamda kendini iyileştirme hareketlerine katıldı. Ama kimse erkeklere dönüp ya siz nasılsınız? demedi, ben güçlüyüm ve sana o klozet kapağını kapat diyorum demeye devam etti. Zamanında cadılaştırılan kadınların çocukları, şimdi erkekleri şeytanlaştırırken eşitlikten bahsetmek ikiyüzlülük kültürünü doğurdu. Neyse ki kadınlık, erkeklik ve dünya değişmeye devam ediyor. Nihayet olması gereken noktaya yaklaşıyoruz. X ve Y kromozomları ile oluşan farklar değil, insan olmanın ortak özellikleri öne çıkıyor. Şiddet uygulayanın cinsiyeti değil, şiddete uğrayanın haklarını hep birlikte savunmak, cinsiyetlerden bağımsız ister saçlı, ister saçsız, ister pembe-mavi saçlı olmak, karşımızdakine saygısızlık etmedikçe ister duygusal, ister duvar gibi olmak bugünün ruhu. Kendi seçimlerimizi, yönelimlerimizi sahiplenmek, birbirimiz üstünde her ne sebeple olursa olsun güç ve baskı oluşturmadan her cins ve her seçim ve her yaşam biçimi için eşitlikten söz etmek, bugün olması gereken. GQ'nun bir sonraki 10 senesinde kadın-erkek-LGBTIQ haklarından değil; birlikte neler yapabileceğimizden söz ederiz belki de. Hatta belki de ilk kez her birimiz, eşsiz birer kar tanesiyiz ve isteyenin eriyip denize karışmasını, isteyenin sertleşip buz olmasını, buharlaşıp atmosfere karışmasını yargılamadan, hayranlıkla izleyebilecek bilince ulaşıyoruz. Bu arada birisi de çıkıp artık miladı dolmuş klozet tasarımını değiştirse ve herkesin kullanımına uygun kimsenin açıp- kapatması, dokunması gerekmeyen bir forma getirse o zaman işte her şey eşit ve mükemmel olacak!


Erol Tabanca, pandemi dönemini şehirden uzakta geçirmeyi tercih edenlerden. Eşi Rana Hanım'la Bodrum'daki çiftliklerinden çok gerekmedikçe çıkmıyorlar. GQ Türkiye Men of the Year / Yılın İş İnsanı seçilen Tabanca, üzerinde açık havada bol zaman geçirdiğini belli eden rahat gömleği ve anorak yeleğiyle Zoom'da buluşuyor bizimle. Kendisi mahcubiyetten söz etse de Polimeks çatısı altında onlarca yıla sığdırdığı başarılı inşaat projeleri,Odunpazarı Modern Müze , Çocukluk hayalimdi dediği Sezen Aksu şarkılarını Royal Filarmoni Orkestrası'nın seslendirmesi gibi kültür-sanat hayatına sağladığı katkılar ve bunları insani özelliklerini yitirmeden yapması sayesinde iş hayatının çok özel isimlerinden biri. Kimle konuşsanız, onun çalışkanlığına, disiplinine, 'olmaz' kelimesini kabul etmemesine, dostlarına vefasına, ailesine düşkünlüğüne vurgu yapıyor. Her vizyoner iş insanı gibi Tabanca da bu talihsiz dönemin hem iş hayatında hem de toplumsal olarak neleri dönüştürebileceğine kafa yoruyor. Bodrum'un şu anki nüfusu 750 bin, İstanbul'a dönmeyen o kadar çok insan var ki, özlenen yaşam bu diyor. Bir iki günlüğüne İstanbul'a gidip trafiğin ortasına düşünce Nereye geldik biz demiş. Tabanca, bir ayağı Türkmenistan'da geçen uzun yılların ardından, ailesine verdiği sözü yerine getiriyor. Hayatı artık şantiyelerden uzakta. Şanslı bir tesadüf eseri pandeminin başladığı sıralarda tüm taahhütlü işlerini bitirip teslim etmiş olmaları sayesinde de içi rahat. Şimdi yatırımcı şapkasıyla Londra'da, Amsterdam'da binalar alıyor, oteller yapıyor. Türkiye'deki ve Kazan'daki otelleri hizmetlerini sürdürüyor. İş arkadaşlarıyla konuştuğunuzda da en çok 'olmaz' kelimesini kabul etmemesi üzerinde duruyorlar. Üstelik de Zaman içinde biz de onun gibi düşünmeye alıştık, hayatımızın her alanında biri bize 'olmaz' deyince kabul etmiyoruz diyorlar. Vefakar kişiliğini ise her şeyin önünde tutuyorlar. Yazının tamamı GQ MOTY 2020 Özel Sayısında...


Yaklaşık bir yıl önce, 2020 yılının Eylül ayında Esmiyor yolculuğuna çıktığımızda neyin içine girdiğimizi gerçekten çok da bilmiyorduk. Geçmişe baktığımızda bu çok ama çok net görülüyor. Profesyonel hayatları küresel iklim değişikliği ile uzaktan yakından alakalı olmayan iki kişiyiz. İkimiz de 10 küsür yıldır avukatız. Hem doğa ile iç içe olma sevgimiz, hem de küresel iklim değişikliği konusundaki kişisel merakımız bir kartopu etkisiyle Esmiyor'u yarattı. En başta her hafta, toplam 30 küsür dakika, bir uzmanı davet ederek iklim krizini çok farklı açılardan incelemek istiyorduk.Biz yıllarca iklim değişikliği üzerine yazılı kitapları, dersleri, videoları, haberleri, sosyal medya paylaşımlarını takip etmiş ve en azından doğru soruları sorabilecek kadar bilgilenmiştik. Biz sordukça hem kendimiz öğrenecektik, hem de dinleyiciler bilgilenecekti. Mükemmel plan. Küresel iklim değişikliği üzerine yayınlar yapmak, içerikler hazırlamak demek bu konuları çok yakından takip etmek demek. İklim göçleri üzerine bir podcast kaydı yapmak için günlerce konuyu araştırmak, doğru soruları bulmak gerekiyor. 30 dakikalık kaydın arka planında konunun uzmanıyla yaptığımız detaylı görüşmeler de var. Tabii akşam yatağınıza, tek başınıza kaldığınızda yattığınızda da bu konular sizi takip ediyor. Bu konuları konuşmanın insan psikolojisi üzerinde bir etkisi var. Dertleniyoruz, düşünüyoruz, kafa patlatıyoruz ve çözüme katkıda olmaya çalışıyoruz. Öğrendiğimiz üç şeyi özetleyelim: İklimimiz eşi benzerini görmediğimiz bir hızda değişiyor. Bu küresel iklim değişikliğinin temel sebebi insan faaliyetleri. Bunun önüne geçebilmek için ise sistemsel bir değişiklik yapmamız şart. Evdeki plan çarşıda hem uydu, hem de uymadı demiştik. İşte bu yüzden. Bunları öğrendiğimiz, bunlarla yüzleştiğimiz için. Esmiyor Podcast'e başladıktan sonra olanlara bir bakalım mı? Kuraklık, müsilaj, orman yangınları, sel felaketi, Paris Sözleşmesi tartışmaları, covid-19'in ekonomik etkilerinin azaltılması amacıyla sera gazı salımlarında 2021 yılında rekor artış beklentisi, küresel sıcak hava dalgaları, dünyanın dört bir yanında kaydedilen sıcaklık rekorları... Bunlarla yüzleştiğimizde elimizden tek gelen Esmiyor'a daha çok sarılmak, daha çok üretmek ve daha çok çabalamak oldu. Bugüne geldiğimizde bir bakıyoruz ki, artık işin çok içindeyiz. Belli bir noktadan sonra küresel iklim değişikliğinin gerçekliği ile bu kadar yüz yüze geldiğinizde, tek yön bir yolda ilerliyorsunuz. Böylece Esmiyor bir podcast'ten bir platforma dönüştü. İklim krizi hakkında farklı ve yenilikçi projelerin gerçekleşebileceği bir platform. Bitirmeden bir konuya da değinelim: Küresel iklim değişikliği ve onun etkilerini barındıran iklim krizi hakkında yayıncılık yapmak, içerik üretmek psikolojik bir yük oluşturuyor. Bu yükü, IPCC raporlarındaki gelecek projeksiyonlarına baktıklarına, kendi yaşayacakları dünyanın korkunçluğu ile yüzleşen genç iklim aktivistlerinden daha iyi kimse anlayamaz. Her mecrada söylediğimiz bir şey, Greta ile başlayan süreçte genç iklim aktivistlerinin bitmek tükenmez enerjisi olmasa, Esmiyor şu anda olmazdı, hatta düşüncesi bile ortada olmazdı.


Dünyanın neresinde olursanız olun, yeni tanıştığınız biri sohbetinizin yaklaşık 15'inci dakikasına doğru size bu soruyu yöneltir. Nerede doğduğunuz, hangi ülkenin pasaportunu taşıdığınız ya da hangi şehirde ne kadar yaşadığınız değildir size sorulan. Taşıdığınız ev hissinden bahsetmeniz istenir aslında. Birkaç dakikalığına bu dünya üzerinde şu ana kadar bıraktığınız köklerin toplamını size hatırlatan bu soruyu yanıtlamak, dünya dinamiklerinin yeniden değiştiği, politik çıkarların hiç olmadığı kadar çakıştığı bu dönemde hem duygusal hem fiziksel olarak ağır. ABD'de doğmama rağmen, aslında Filistinliyim. Annem ve babam doğma büyüme Filistinli. Nereli olduğum sorusuna çok düşünmeden hızlıca yanıt verdiğim zamanlarda ağzımdan hep Filistin çıktı. Dünyanın neresinde olursam olayım Filistin yemeği yediğinde, içimin ev ruhuyla dolduğunu hissettim, beni doyuran her zaman Filistin yemeği oldu. 17 yaşına kadar hayata gözümü açtığım ülkede tam zamanlı yaşamadım. Akademisyen babamın peşinde, hayatımın büyük bir bölümü Mısır'da geçti. Hayatın, insan karakterini hamur gibi yoğurup bir şekle soktuğu o ergenlik döneminde, liseyi Avusturya'da okudum. Evsizlik benim evim oldu. Aslen nerelisin? sorusuna verdiğim cevabı, karakterim gibi, hayat gibi yoğurdum durdum. Doğu-Batı kültürleri ve şehirleri arasında mekik dokumak, yüzü Batı'ya dönük yaşayan her Ortadoğulu gibi hayatımın özeti oldu. Mısır'da yaşarken her yaz ailece Amerika'ya, Avrupa'ya seyahat etmemiz, bir çoğuna göre ayrıcalıktı. Oysa benim için ev demek buydu. Mısır'da sokakta dolaşırken suratıma çarpan ev hissine başka hiçbir yerde tanık olmadım. Hafıza, insanı aynı zamanda hem rahatlatma hem korkutma özelliğine sahip nadir güçlü kaynaklardandır. Mısır sokaklarından yükselen ağır çöp kokularının evde olduğumu hatırlatırken bir yandan kayıp bir ruh gibi hissettirmesini ancak böyle açıklayabilirim. Avusturya'da geçen 3 yılın ardından üniversite eğitimi için Boston'a gittim. 11 Eylül sonrasıydı ve Amerikan pasaportuna rağmen bir yabancıdan daha yabancıydım. Kendimi hiç olmadığım kadar Avusturyalı hissederken, gözler Arap Müslüman kimliğimin üzerindeydi. Arap dünyası ve İslam kültürünün farkında olmak zorundaydım. Umurumda olmasa bile Bostan'dakiler beni bir bakıma bu şekilde algılıyordu. Gerçekliği belirleyen algıdır. Bir Avusturyalı gibi düşündüğümü, yaşadığımı ve hareket ettiğimi zannediyordum. Orada kendimi evimde hissetmiştim, her ne kadar yabancı olduğumu unutmasam da. Boston'daki o ilk senenin sonunda anlamıştım: Yaşadığımız şehirlerin toplamı kadarız bu hayatta. Sadece bizim değil, kanından bir parça taşıdığımız aile fertlerimizin doğup büyüdüğü, yaşadığı, aşık olduğu, hayal kırıklıkları topladığı o ülkeler de bizim hayatımıza dahil. İşim beni 60 ülkeye götürdü. Uzun süre New York'ta yaşadım. Kısa ya da uzun, yaşadığım her sokağı, mahalleyi evimin içine kattım. İşim gereği insanlara hayatlarıyla ilgili sorular soruyorum. Dünya liderleri, sokak kahramanları, ünlü düşünürler, sanatçılar, hayatın içinden 'sıradan' görünümlü insanlar... Sorularımla yüzlerini okumaya ve onları anlamaya çalışıyorum. Empati kurarak onlara yardım eli uzatır gibi yöneltiyorum sorularımı. Belki de kaderin cilvesi, hayatta soru sormaktan en çok çekindiğim, hikayelerini yeteri kadar deşemediğim ve bu yüzden yardım edemediğimi düşündüğüm iki insan var: Annem ve babam. Sebebi de, sanırım, yaşadıkları travma. Annem Filistin'i 1967'de terk etti, Akka'da doğdu ve daha sonra şu an İsrail'de olan Hayfa'nın dışında küçük bir köye taşındı. Lübnan'a yerleşti, orada üniversiteye gitti. Bir süre Ürdün'de yaşadı ve Kuveyt'e gitti, babamla da orada tanıştı. Babam ülkeyi 1948'de terk etti. İsrail kurulmadan önce doğmasına rağmen babası Kuveyt devlet olmadan önce eğitim sistemini kurmak için Kuveyt'e taşındı. Dedem buralarda daha devlet kurulmadan önce yaşadı. Filistin'de yaşarken ülke İngiliz mandasıydı. Dedemin izinden giden, akademiyi ve eğitim sistemlerini hayat yolu seçen babam, hayatı boyunca Filistin'den Mısır'a, Sina'dan Tel Aviv'e kadar birçok yerde yaşadı. Bilmiyorum, belki de nerelisin diye sorduğunda Bilmem, çölün orada ve daha sonra devlet olan bir yerde demeliyim bir dahakine... Ailemin bugüne kadarki yolculuğu, çoğu zaman gazeteciliğin önüne geçti; Filistin hikayesini farklı bir gözle görmemi ve başka bir misyon üstlenmemi sağladı. Şu an tüm kaynaklarımı, enerjimi ve mesaimi bölgede yaşanan insan hikayelerini, olabildiği kadar tarafsız ve objektif bir şekilde, tüm dünyayla paylaşmaya çalışıyorum. Her seferinde karmaşık duygu tünellerinin içinden geçiyorum. Bölgeyle ve insanlarla olan ilişkimden, aile bağlarımdan ve annem ile babama hala soramadığım sorulardan alıyorum gücümü. Bölgeye dair düzgün bir terminoloji kullanmayı bildiğimden, nüansları sezebildiğimden ve aslen Filistinli olmama rağmen ayrıcalıklı olduğumdan bir sorumluluk duygusu var üzerimde. Doğup büyüdüğü ve bugüne kadar yaşadığı ülke aynı olan bir insan bile kendisini kendi evinde oralı gibi hissetmiyor artık. Yaşanan iç savaşlar, politik çatışmalar, zorunlu göçler, evinden olan insanlar, olmayan evini yanında taşımaya çalışan toplumlar bize bir gerçeği hatırlatmalı: Dünya üzerindeki politik ve coğrafi çatışmalar hiç bitmedi, bitmeyecek. Ülkelerin adı değişti, değişmeye devam edecek. Bu esnada, ortak bir duygu, birbirimizi daha iyi anlamamız adına daha da önem kazanacak: Can evi duygusu. İsrail-Filistin bölgesinde yaşananları takip ederken can evinizden vurulmuş gibi hissetmek için nereli olduğunuzun ya da meselenin hangi tarafında durduğunuzun bir önemi yok. İnsanlık namına hepimizin çıkaracağı ders çok: Tarihin farklı dönemlerinde, özellikle dünya savaşları sırasında, evlerinden olan insanlar, o an yaşadığı acıyı ve kökünden koparılma hissini, belki farkında bile olmadan, başkalarına yaşatıyor. Acı çeken acıtıyor, canı yanan 'devam edebilmek' için tek çareyi başka canlar yakmakta buluyor, insanlığın karanlık tarihi çağlar boyunca böyle ilerliyor. Birisi bizim canımızı yaktığında eğer orayı iyileştiremezsek, içimizdeki o acıyı derinlemesine anlamazsak bazen ona benzer şeyleri başkalarına yaşatmamız da muhtemel hale geliyor. Bugün yaşanan çatışmalar da bununla alakalı. Bitmek tükenmek bilmeyen bir şiddet zincirinin içine girdiğimizi hissediyorum. Bu olaylar bana hem hüsrana uğramış hem de bir yandan da umutlu hissettiriyor. Politik analizlere ve ajandalara hiç başvurmadan insanı bir yerden, objektif bir açıdan şu cümleyi kurabiliriz: İsrail'de yapılan propaganda artık çalışmıyor. Evinden olan insanların yaşadığı zulüm karşısında herkes tek duyguda buluşabilir. İnsan, doğası gereği, en doğal ihtiyacını özgürlüğünü ve evini istiyor her şeyden önce. Doğdukları yerde olmanın hayalini kuruyor. Filistin'den daha sadece 7 günlükken ayrılmış annemin bir gün tekrar oraya dönme hayalini, evi olan her insan beraberinde yaşıyor aslında. Dünyada yaşanan karmaşayı buradan okumak gerekiyor.


21. Yüzyıl olarak çok geniş bir zaman aralığından bahsediyor olsak da sen aslında soruyu sorarken keşif zamanında yaşadığımıza inanmadığımı fark ettim. Son 10-20 senedir çok büyük bir keşif yapıldığını düşünmüyorum. Bence asıl keşif yapılan dönem 90'lardı. Hatta bence özellikle 90'ların o avangart tasarımcılarının verileri üzerinden hala bir şeyler üretiliyor. Keşfi yapan, yol gösteren asıl onlar. Bu bence kötü bir şey değil bu arada. Örneğin son dönem sevdiğim markaların başında Glenn Martens geliyor ve onun da çizgisine baktığımda başka bir hayranı olduğum Martin Margiela'nın vizyonunu görüyorum. Martens'in bu tutumunu, özellikle de şu sıralar yaptığı iş birliklerini görüyorum. Geçmişten alarak, kendinden bir şeyler katarak tekrar bizlere sunuyor. Hiç yalan söylemeyeceğim, ben hala kendimi keşif sürecindeyim. Mesela, bazen aklıma Türk bir tasarımcı olarak yerel motiflerle ilerleyerek o geleneksel yapıyı kullandığım tasarımlar yapma fikri geliyor. Ama sonra kendimle baş başa kaldığımda bunun aslında hiç benlik olmadığına karar veriyorum. Bu mesela okurken de karşıma çıkan bir zorluktu. St. Martins'de okurken hocalarımız sürekli Kendinizden, kültürünüzden bir şeyler verin derdi. Bense kendimi öyle otantik bir yerde, kültürel mirasını kullanan bir tasarımcı olarak göremiyorum. Bu yüzden de tasarımcı kimliğimi oluşturmak daha uzun süreli bir yolculuğa evriliyor. Kendimi ve tasarım dilimi tanımlamakta zorlanıyorum. Zaten bizi başkaları tanımlayınca bence bu süreç daha güzel şekilleniyor. Aslında spesifik bir planlamam yok. Dünya üzerindeki her şey, herhangi bir şey benim için ilham öznesi olabiliyor. Kaybolduğumu hissettiğimde, sıkıştığımda ise çok klasik bir yöntem izliyorum. Bana lham veren tasarımcıların tasarım süreçlerini izleyip araştırıyorum. Kendimi bir tasarımcı olarak fazlasıyla cesur buluyorum. Ama bu aslında benden bağımsız bir durum. Türkiye'de, zor şartlarda bu işi yapmaya çalışan herkesi cesur bulduğum için... Kendi isteğini takip eden herkes bence cesurdur. Bunun yanında trend ya da akım olarak cesaret kavramını düşündüğümde en cesur bulduğum insanlar sokağa çıkarken, günlük yaşantılarında farklı desenleri, farklı dokuları kombinlerinde birleştirmeyi başaranlar. Kimsenin giymeyeceği şeyler dediğimiz parçaları giyip sokakta dolaşan insanlara resmen imreniyorum. Ben mesela bu konuda fazlasıyla çekimserim. Modayı takip etmekle stil sahibi olmak tamamen farklı şeyler. Bu nedenle, cesur stil sahipleri aslında benim esas ilham kaynağım diyebiliriz. Aslında sorun tam olarak fikirlerime tercüman oldu. Bu akımın hem avantajları hem de dezavantajları var. Yeni bir çantayı baştan tasarlamak yerine 90'ların ünlü bir modelini güncelliyoruz. Bu tabii ki Yaratıcılığımız bitti mi? sorusunu beraberinde getiriyor. Ama bir yandan da 90'larda çıkan bir şeyi kurcalamaya başladığında, o parçanın en iyi haline ulaşabiliyor, revize etme şansını yakalayabiliyorsun. Bu nedenle Arkadaş herkes de 90'ları tekrarlıyor demiyorum. Ama şunu da kabul etmek lazım, ben de heyecan uyandıran yeni bir tasarım görmüyorum. Resmen büyük keşifler yerine genel bir revizyon süreci içerisindeyiz. Bence biraz hızlı modanın etkisi. Mesela Glenn Martens'den bahsettik; onun tasarımlarında da 90'lar 2000'ler esintilerini görebiliriz. Ama özellikle de kariyerinde bir istikrar yakaladıktan sonra bunun sadece bir esinti olarak kaldığını, tasarımlarının temelinde kendinden bir şeylerin olduğunu fark edebiliyoruz. Ama bu algıyı hissetmek elbette hızlı moda ürünleri için imkansız. Tam şu an bir beklentim olmamakla beraber eskiden bu soruyu kesinlikle viktoryan olan her şey şeklinde cevaplardım; kabarık etekler, korseler, fraglar... Yaşadığımız dönemin çeşitliliği beklentilere biraz engel oluyor. Şu an her akım aynı anda deneniyor. Bir mağazaya girdiğimizde birden çok dönemi bir arada görebiliyoruz. İsteyene 90'lar var, isteyene 60'lar isteyene 30'lar... Bu nedenle bir beklenti oluşamıyor, Aman şu gelsin hadi diyemiyoruz da. Hatta moda eğitimi alırken bir hocam bunun hakkında 2000'ler en karaktersiz yıl önermesinde bulunmuştu. Ama zamanla 2000'lerin de bir karakteri olduğunu görüyoruz. Bu yüzden şu an içinde olduğumuz dönemi de anlamamamız normal geliyor. Sadece ilerde bu zamanın karakterini tanımlayabilecekmişiz gibi geliyor. Burada elbette minik adımların yeterliliğini savunamam. Tam bir kelebek etkisi... Büyük markalar için bile yıllarca sürecek bir süreçten bahsediyoruz. Burada asıl olarak hükümetlerin ve endüstrinin yaptırım ve genel değişikliklere bir dönüşüm başlatması lazım. Yoksa tasarımcıların kendi başlarına Ben sürdürülebilir işler yapıyorum demesi çok zor. Sonuçta bu işin ucu tarlaya kadar uzanıyor. Bunu şu an tüm dünyada yapabilen tek bir isim var o da Stella McCartney. Düşün yani öyle bir bütçeden bahsediyorum. Böyle bir sürecin altına benim gibi tasarımcıların girmesi zor. Keşke gücüm yetse ve yapabilsem. Ama bu noktada da geri dönüşüm ile sürdürülebilirliği hedeflemek, ihtiyaca göre üretmek ve slow fashion moduna geçmek asla mantıksız değil, ki çoğumuz da öyle yapıyoruz aslında. Aslında bunun tam bir savunucusu olduğuma inanıyorum. En başta tasarımlarımı resmiyette kategorize etmek adına elbette cinsiyet rollerine göre etiketliyorum ama hepsi unisex. Kim neyi istiyorsa giyebilir, giyebilmeli de. Bu bence çeşitliliğin, yaratıcılığın temeli. Aynı ilk filozofların eşitlik, huzur ve refahtan dolayı Yunanistan'dan çıkması gibi bence bu temel bizi çok ilerilere götürecek. Kesinlikle Kimliğin, karakterin ne? olurdu. Zaten şu sıralar sürekli olarak kendime sorduğum soru bu... Bunun yanında klasik ama Kendini gelecekte nerede görüyorsun? sorusunun gücüne çok inanıyorum. Klişelerin doğru ve gerçek olduğu için klişe olduğuna inananlardanım. O yüzden bu iki sorudan birini sorardım büyük ihtimalle. Bir Türk markası olarak yurt dışında tasarım anlamında yenilikler yaratabileceğim bir alanda görüyorum kendimi.


Gözlerden uzak İtalyan kasabası Maranello, yakınlardaki Bolonya kentinden, genellikle kamyonların geçtiği dar, güneşli bir otoyolla ayrılıyor. Ölümlü olduğunu hatırlayanlar için Bolonya havaalanından transit geçiş 50 dakika sürüyor; Maranello tarzında sollamak üzere şeritlerin üzerinde drift yaparsanız bu süre epeyi azalıyor. Maranello, 1940'lardan beri ünlü İtalyan otomobil firması Ferrari'ye ev sahipliği yapıyor. İnsanlar bu 17.000 nüfuslu kasabaya Ferrari Land diyor çünkü İtalya'da Maranello'dan bahsederseniz akla ilk olarak Ferrari geliyor. Buraya yapılan ilk ziyareti asla unutmadığınız söylenir; belki de bunun nedeni, yeni gelenlerin yolculuktan sağ çıkabilmelerine duyduğu minnetten kaynaklanıyordur. Ferrari'nin şu anki iki F1 pilotları, Charles Leclerc ve Carlos Sainz uzun yıllar süren pit molası sonrasında şampiyonluk unvanlarını Maranello'ya geri getirmek için son derece hırslılar. Ama ikisi de, bundan çok önce bu şehirde beklenmedik çıkışlar yaptıklarını itiraf ediyor. 24 yaşındaki Monakolu hünerli Leclerc, buraya ilk geldiğinde Ferrari kompleksinin girişlerinden ilkine kadar ilerleyebilmiş. O sırada 11 ya da 12 yaşında olan Leclerc'in yanında Ferrari için çalışan bir aile dostu varmış ancak yine de girememiş. Otoparkta oturduğum iki saat boyunca içerisinin nasıl bir yer olduğunu tahmin etmeye çalıştım. Oompa Loompa'ların etrafta koşturduğu Charlie'nin Çikolata Fabrikası'nı hayal ettim diye anımsıyor. Leclerc'in takım arkadaşı, Ferrari onu aradığında rakip bir takımla birlikte olan ılımlı ve kibar İspanyol Sainz ise Maranello ile gizli kapaklı tanışmış. 27 yaşındaki pilot, Gizli bir keşif gezisiydi çünkü başka bir takımla olan sözleşmemin bitmesini beklemem gerekiyordu diyor. Sainz her zaman Formula 1'in en eski ve en tanınmış takımının ana girişinden içeri girmek istiyordu, Ve ben arkadan girdim diyor, durumun beklediğinden farklı geliştiğinin altını çizerek. Leclerc ve Sainz ile tanışma öncesi bu eksantrik tek şirketlik kasabayı yürüyerek keşfetmek için birkaç saatim vardı: Burası gerçekten de Ferrari Land, haklılar. Kasabanın merkezindeki bir anıt, takımın maskotunu, 75 yıldır gösterişli spor arabalarında ve pilotların üniformasındaki logoda şahlanan malum atı canlandırıyor. Yakınlarda, yeni doğmuş bir bebeğin annesi, parlak kırmızı bir bebek arabasını itiyor; bebek bezi ve çantası da benzer renkte. Teknisyenler, uygun şekilde kırmızıya boyanmış tulumlarda işe geliyor. Ferrari ve Maranello'nun iç içe geçmiş kaderlerine dair -II. Dünya Savaşı'na kadar- bilgi veren panellerle süslenmiş bir kasaba tarihi yürüyüşü, rosso corsa asfaltı sayesinde sıradan kaldırımlardan ayrılıyor. San Biagio Kilisesi'ne vardığınızda, o kadar marka odaklı oluyorsunuz ki, vitray panellerden birinde İsa'nın Ferrari kırmızısı giydiğini hemen fark ediyorsunuz. Ferrari yerleşkesine vardığımda takımın son zamanlardaki başarısızlıklarının özgürce tartışıldığını duymak şok ediciydi. Geçmiş sezonlar içler acısıydı: Un disastro! Espresso içen beyaz gömlekli yöneticiler de böyle söylüyor. Laboratuvarların dışına çıkan beyaz önlüklü çalışanlar da aynı şekilde. Bu sadakatsizlik değil, işin gerçeği. Bu sezon olmasa da bir sonraki sezona, daha iyi günlerin olacağına dair mevcut güveni ifade ediyor. Koleksiyonluk Ferrari'lerin restorasyonuna ayrılmış, mükemmelliğinden ödün vermeyen bir hangarda, beyaz saçlı kıdemli bir teknisyen ekibi, mevcut durumdan memnuniyetini ifade etmek için ıslık çalıyor. Hızlı çocuk Leclerc favori. Yeni bir Ferrari moda koleksiyonundan kıyafetleri denemek için buradalar. Ayrıca hayran giysileri imzalayacak, çalışkan personelle fotoğraf çekecek ve bir simülatöre girdikten veya teknik meselelerle uğraştıktan saatler sonra gevşemek için koleksiyon arabaları arasında uzanacaklar. Kırmızı bir balaklava ve bir çift eldiven üzerinde çalışıyor Leclerc. Sainz, onun yanına gidiyor ve Çok güzel diye mırıldanıyor. Biraz birbirlerine laf atıyor, sonra yaklaşan bir yarışta zorlu bir dönüş hakkında acil, açgözlü bir tartışmaya giriyor, simülatördeki bir pürüzden bahsediyorlar. Yine de Sainz adına üzülüyorsun. Ferrari, F1 sürücüleri için ulaşılabilecek en yüksek mertebe. Leclerc ancak başarısız olur ve ona kapı gösterilirse buradan başka bir yere devam edecek. Sainz'in Ferrari ile şampiyonluk umutları beslemesi için arkadaşının batıracağına dair daha sessiz umutlar beslemesi gerekiyor. Sainz, herhangi bir nedenle canı sıkıldığında ya da kendi anlatımıyla Belirli bir günde kendimi yorgun veya üzgün hissedersem veya belki de içimde bir şeyler yolunda gitmiyorsa, kötü bir ruh halindeysem ve sebebini bilmiyorsam kendine mutlaka şunları söylüyor; Ben bir Ferrari sürücüsüyüm. Maranello'dayım. Bugün bir simülatör kullanacağım. Arabayı test edeceğim ve yakında yarışacağım. Leclerc'e göre yarış, zihni sıfırlıyor. Sevgili babası Herve vefat ettiğinde, henüz Formula 1'in feeder serisinde bir gençti. Leclerc, kaybının ardından birkaç gün sonra planlanan bir sonraki yarışa girdi ve kazandı. Bu sürücülerin, hafta sonu 300 km hızla hücum ettikleri sürece pazartesiden perşembeye kayıplara, hayal kırıklıklarına ve rezilliklere katlanacağını hissediyorsunuz. Sainz için, kafaya takarsa, küçük hakaretler her yerde bulunabiliyor. Garajda ona verilen bir dizi el değmemiş beyzbol şapkasının siperliklerinin arka genişliğine imzasını karalıyor ve otomatik olarak Leclerc'in adının kendisininkinden önce konumlandırılması için yer bırakıyor. Hemen hemen aynı boyda olmalarına rağmen Maranello'nun merkezinde bulunan iki sürücünün cut-out tablosunda Leclerc bir kafa boyu uzun resmediliyor. Netflix'in Sainz gibi, elit grubun dışındaki kısıtlı rakiplerin deneyimlerini meşrulaştırmak için çok şey başarmış dizisi Drive to Survive, F1 üzerinde büyük bir etki yarattı; yeni insanların ilgisini çekti, hayranların sürücülerle olan ilişki biçimini değiştirdi. Sainz, değişen havayı fark edecek kadar uzun süre yarıştı. Sokakta daha çok insan seni tanıyor diyor bana. Daha çok sponsor, daha çok etkinlik, daha çok fotoğraf. Bir sürücünün hayatı, sürüşten ziyade başka şeyler hakkında oldu demek istiyor. Müzenin başka bir yerinde ziyaretçiler, 1898 doğumlu, 1920 ve 30'larda hızlı arabaların tasarımcısı ve pilotu olarak gelişmeye başlayan şirket kurucusu Enzo Ferrari'nin korunmuş masasına ve favori küllüğüne hayranlık duymaya davet ediliyor. Biyografi yazarlarından biri olan ABD'li spor yazarı Brock Yates'e göre Enzo, kendini adını taşıyan arabalarla otomobil yarışlarını kazanmaya adamıştı. Yates, bunun bazen şirketinin ticari amaçlarına zarar veren bir adanmışlık olduğunu yazıyor. 1940'larda ve 50'lerde Maranello fabrikalarından çıkmaya başlayan o sevimli coupe ve cabriolet'ler, doğrudan efsane haline geldi... Her birini bir sonraki çocuğu olarak gördüğü, egosunun parça parça vücut bulduğu araçlarla kazanmaya takıntılı olduğu halde nadiren bir yarışa giderdi ve Maranello bölgesinden neredeyse hiç ayrılmadı. Her sezon yarış arabalarının hızlarını artırma işi, karşılığında can alıyordu. 1950'lerin sonlarında Vatikan, Ferrari sürücülerinin artan ölümleri konusunda o kadar endişeliydi ki, gazetesi Enzo'yu kendi oğullarını yiyip bitiren Kronos'a benzetti. Yates, Enzo Ferrari: The Man and the Machine adlı kitabında bahsettiği üzere, Ferrari patronunun 1988'de 90 yaşında ölmeden önce Papa II. John Paul'a son itirafını telefonla vermesi için yeterli samimiyeti kurmuştu. Yates, Enzo vefat ettiğinde, kasabada bilinmezlikten doğan bir düş kırıklığı duygusu olduğunu söylüyor. Maranello'da kuşlar ötmeye devam etti. Yerçekimi kuvvetini yitirmedi. Formula 1 yarışları da her zaman olduğu gibi devam etti; trajedi nedeniyle ara verildi ama hiç durmadı. 1990'lardan itibaren, Ferrari'siz Ferrari, birçok başarı ve başarısızlık gördü; en baş döndürücü olan, o muhteşem Alman sürücü Michael Schumacher'in arka arkaya beş şampiyonluk kazandığı 2000 ve 2004 yılları arasındaydı. Şirketin satış bölümü de daha bilinçli bir şekilde yönlendirildi ve 2010'lara gelindiğinde Ferrari, Gucci ve Hermes gibilerin yanında konumlandırıldı. Müzede, Pignatti Morano beni çoğunluğu zengin sahiplerinden ödünç alınan süper arabaların sergilendiği bir alana götürüyor. Gelecek nesillerin bu tür parçaları satın almaya gücünün yetme ihtimali çok düşük. Ferrari'nin yol arabaları incelikle hesaplanan verilere göre üretiliyor ve eski modellerin değerleri ikincil piyasada çok yukarılara çıkıyor. Yerden cep hizası kadar yüksekte olan 2013 model bir süper otomobilin yanında duran Pignatti Morano, genç bir ziyaretçinin gelmesini bekliyor ardından otomobilin kelebek kapısını dramatik bir şekilde açarak, bulunduğu yere inanamayan çocuğu içeri, yedi basamaklı lüksün tadını almaya davet ediyor. Çocuk bir dakika sonra arabadan iniyor: sersemlemiş ve gözleri kızarmış bir şekilde. Markalaşmanın olayı insanların aklını başından almaksa, Ferrari bunu gerçekten başardı. Pignatti Morano'nun sormayın cevabını verdiği meblağlarda fiyatlandırılan, özel yapım arabalara ayrılmış bir odada kendisine Ferrari'ler hiç komik oluyor mu? diye soruyorum. Cevap, Kişisel zevke, özellikle savurganlığa ve toleransa bağlıdır oluyor. İşin doğrusu, Ferrari gibi lüks ürünler pazarına sabitlenmiş bir marka, saçma veya komik duruma düşerse kaybedecek çok şeyi olur. Ferrari'nin, motor sporlarındaki rakiplerinden daha fazla koruması gereken kimliği var ve bu da laf atmalar ve şakalar ile gergin bir ilişkiyi beraberinde getiriyor. Hangara döndüğümüzde, klasik arabaların çekidüzen verilip yenilendiği sırada, Leclerc'e Ferrari kompleksiyle ilgili ilk çocukça düşüncesinin ne olduğunu soruyorum. Bir keresinde giriş kapısının ötesinde Wonka benzeri bir sihrin gerçekleştiğini, her yerde çalışkan Oompa Loompa'ların olduğunu hayal ettiğini söylüyor. Gerçekler, bir ergenin hayal gücüyle karşılaştırıldığında o kadar da etkileyici olmuyor değil mi? Leclerc, yanıt olarak, terzilerin eski deri koltukları yeniden diktiği ve sekiz milyon dolarlık bir üstü açılabilir arabanın tamirciler tarafından parçalara ayrıldığı, motorun sıfırdan dövüldüğü garaja işaret ediyor. Wonka'lar, Oompa Loompa'lar... Burada çalışanlar, olası olmayan fikirleri somut bir şeye dönüştürmeye yardımcı oluyor. Hayal ettiğimin çok ötesinde diyor. Maranello'yu ziyaretim sırasında, Ferrari halkla ilişkileri, sürücülerinin iş sırasında yaralanmaları veya ölmeleri konusunda sorgulanmasına müsamaha göstermeyeceklerini açıkça belirttiler. Şimdi, garajda, Leclerc yasak konuyu kendisi gündeme getiriyor burada olmaktan ne kadar keyif aldığını anlatmak daha iyi. Leclerc, annesinin bazen korkuyla telefon ettiğini söylüyor. Aile dostları Jules Bianchi adında genç bir pilottu. Bianchi daha sonrasında tam teşekküllü bir F1 sürücüsü olmak üzere yükseldi. 2014 yılında, henüz 25 yaşında, geçirdiği bir trafik kazası sonucu hayatını kaybetti. Leclerc'in küçük kardeşi Arthur da bir pilot. Aile riskle hep burun buruna. Seyircilerin F1 yarışlarına olan ilgisi yoğun olarak çarpışmaların daha yaygın olduğu başlangıç safhasına odaklanıyor gibi görünebilir; daha sonra ilgi, sosyal medyada kazalar bildirildiğinde, yukarı ve aşağı yönde değişiklik gösteriyor. Sürücülere gerçek aileleri olan gerçek insanlar gibi davranmaya meyilli olan Netflix, hala kazaları tekrar tekrar ve ağır çekimde ön plana çıkarıyor. Ferrari'ler hiç komik oluyor mu? Ebeveynler ve ortaklar için hiç olmuyor. Leclerc ve Sainz, ciaolarla, tokalaşmalarla evlerine doğru yola çıkıyor. Uyumakta güçlük çekerlerse, zihinlerinde hayali etaplar canlandırıp devir sayaçlarını görselleştirerek, kısaltılmış soyadları LEC ve SAI'nin kurgusal skor tablolarında yükselip düştüğünü görerek kendilerini sakinleştirmeye çalışabilirler. Sabah, özel bir jete binerek yarışmaya uçmak için Bolonya havaalanının yolunu tutacaklar.


Medya analiz şirketi Comscore'un Mart 2020 verilerine göre, pandemi döneminde fitness videolarına ve app'lerine talep yüzde 147 oranında arttı. YouTube'un Haziran ayında yaptığı açıklama da yine bu doğrultudaydı: Dünyanın en ünlü video platformu, 15 Mart tarihinden Haziran'a kadar geçen sürede 'home workout' başlığına sahip içeriklerin izlenme oranlarının yüzde 515 kadar arttığı açıklandı. Aşıların dağıtımına başlanmış olsa da, 2021 yılının en azından ilk yarısının da benzer şekilde geçeceğini öngörebiliriz. Fitness dünyasındaki trendlerin de bu duruma uygun şekilde ilerlediğini söylemek gerekiyor. Covid-19 patlak vermeden önce, insanların tercihi daha çok spor salonlarından ve antrenman stüdyolarından yanaydı. Ancak 2021'de dijital antrenmanların yeni bir norm halini alacağını, fitness markalarının omni-channel yaklaşımına daha çok yatırım yapacağını ve canlı yayın antrenmanlarının sayısının çok daha fazla artacağını söylersek yanılmış olmayız. Dünyaca ünlü platformu Mindbody'nin CEO'su Josh McCarter, 2020 yılında fitness şirketlerinin yüzde 91'i sanal servislere yatırım yaptı diyor ve bu yönelim, sizin de tahmin edeceğiniz gibi 2021 yılında da devam edecek. Spor tutkunlarının evinde görsel destekli antrenmanlar yapmasına olanak tanıyan Mirror isimli yeni nesil cihazı da bu noktada ele alabiliriz. Kişinin evinde, kişiye özel antrenman yapmaya ve özel derslere olanak veren Mirror, benzersiz tasarımıyla şu sıralar özellikle ABD ve İngiltere gibi ülkelerde büyük sükse yapmış durumda. Evin duvarına yerleştirebileceğiniz bu cihazla antrenmanlarınıza hiçbir sekteye uğramadan, uzmanlar eşliğinde ve verim alarak devam edebilirsiniz. Aynı zamanda benzer bir konseptte ancak ek bir aparata da sahip olan Tonal marka cihazla tüm vücut kuvvetinizi artırabilir ve oldukça verimli antrenmanlar yapabilirsiniz. Set ve tekrar sayınızı, hareket açıklığınızı ve kaslarınızın direnç gösterme süresini size özel ve uygun olarak ayarlayan Tonal ile 100 kiloya kadar dijital ağırlık kaldırma deneyimini 2021 yılında yaşayabilirsiniz. Üstelik bu cihaz ağırlığı sizin en verimli düzeyde çalışabileceğiniz seviyeye milisaniyeler içerisinde dönüştürecek. Bu iki yeni trendle evinizin salonunu terk etmenize bile gerek kalmadan antrenmanlarınıza devam etme olanağınız olabilir. Diğer taraftan bu tür dijital gelişmelerin cüzdanınızı boşaltacağı düşüncesine de kapılmayın. Zira 2021 trendleri arasında kaliteli antrenörlerin YouTube antrenman videoları üretmeye devam etmesini de var. Ayrıca şahsen çok beğendiğim, kullanıcılarına seçtiği hedeflere göre kişisel antrenman programı hazırlayan Nike Training Club da bu app'in daima ücretsiz olacağını duyurdu. Ayrıca Orangetheory At-Home ve HASfit gibi YouTube kanalları yeni yılda gerek abonelerine, gerekse abone olmayan kullanıcılara içerik üretmeye devam edecektir. Bunun dışında 2021 yılında akıllı cihaz uygulamalarında da bazı trendler göze çarpacak. Apple Fitness+'ın 2021 yılında aktive edeceği yeni özellik, son antrenmanınızın yoğunluğuna göre bir sonraki antrenman programınızı tasarlayacak. Apple Watch ile uzun süredir ortaklık yürüten Nike da Shalane Flanagan gibi elit eğitmenlerle sizi saatiniz vesilesiyle motive edecek, antrenman programları önerecek ve rehberli koşulara katılmanıza önayak olacak. Geride bıraktığımız yıl evden çalışma düzenine geçen şirketler, 2021 yılında temkinli çalışanlarını tekrar ofise çekmeye çalışacaktır. Bunu yaparken de 'şirket spor salonu' projelerini hayata geçirmeyi düşünebilirler. Böylelikle çalışanlarını ofise gelmeye motive etmenin haricinde çalışanlarının sağlığına da katkıda bulunup, onları salon üyeliği masrafından kurtarabilecekler. Ayrıca spor yapmanın yaratıcılığı ve üretkenliği artırdığı da yapılan araştırmalar doğrultusunda kanıtlanmıştır. Bu anlamda 2021'de karşılıklı bir kazan-kazan durumundan bahsedebiliriz. Ülkemizde de özellikle son iki yılda yükselişe geçen uzaktan eğitim furyasının 2021 yılında da yükselmeye devam edeceğini düşünüyorum. Online platformlar ve hatta sosyal medya üzerinden alınan uzman desteği, pandemi sürecinde çekingen davranan sporseverler için biçilmiş bir kaftan. Ayrıca hijyen düzeyi geleneksel spor salonlarından daha iyi olan kişisel antrenman stüdyoları da yükselişine devam edecek. Öte yandan kış ayının bitiminden bile önce koşu ve bisiklet gibi outdoor sporlarına talebin de 2021 yılında daha fazla olacağını düşünüyorum. 2021 yılında herhangi bir ekipman almayan ve bununla birlikte spor tesislerini ziyaret etmeyi düşünmeyen kişilerin 'tüm gün antrenman' prensibini benimseyebileceğini düşünüyorum. Yani günde bir antrenman yapmak yerine küçük parçalar halinde çok sayıda antrenman yapmak, yeni bir anlayış olarak karşımıza çıkabilir. Evden çalışma düzeninde devam eden spor tutkunları yataktan çıkar çıkmaz yoga yapmaya, öğlen arasında ev içi yürüyüşlere ve akşama doğru yüksek yoğunluklu interval antrenmanlara başlayabilir. CrossFit'ten sonra ABD'de yaygınlaşan Glide Fit akımı bu yıl bizim ülkemizde de trend olabilir. Bu antrenmanın özelliği yapılan hareket kalıplarında değil, bu hareketlerin yapıldığı yerde. Suyun üzerindeki özel bir board'da yapılan bu antrenmanda denge, yoga ve hatta yüksek yoğunluklu interval antrenmanlar yapılabiliyor. Yani fonksiyonel fitness antrenmanları, başarılı bir şekilde denge antrenmanı unsurlarıyla birleştirilebiliyor. Glide Fit konseptiyle suyun dengesiz yüzeyi sayesinde karada yapılan egzersizlerde yapılan egzersizlerden daha fazla kasınız çalışıyor ve bu da koordinasyon yeteneğinizin ve reflekslerinizin gelişmesini sağlayabiliyor. 2021'yi sağlıkla ve sporla iç içe geçirmeniz dileğiyle... Bu yazı GQ MOTY 2020 Özel Sayısında yayımlanmıştır. Talha'nın 'Spor Salonlarından 5 Şehir Efsanesi' yazısını buradan okuyabilirsin.


Günümüzde iyi bir futbolsever, tabletine ve akıllı telefonuna en az bir adet futbol aplikasyonu indirmiştir. Her sabah güne başlamadan önce düzenli takip ettiği blog yazılarına göz atar, istatistikleri ve analizleri kendince yorumlar, gün içinde gelen anlık iletilerle takımı ve rakiplerle ilgili bilgi akışından mahrum kalmaz. Öyle uzaktan kuru kuruya sevmek olmaz, hayranı olduğu futbolcuların kendi adıyla piyasaya verdiği markaları kullanır, sosyal medya paylaşımlarını anında likelar. Dünyaca ünlü yıldızların özel hayatlarında olup bitenden de, futbol yayıncılığında kullanılan teknolojilerden de haberdardır. Cam çerçeveyi topla olmasa da fırlattığı konsolla indirmişliği vardır. Buraya kadar tarif ettiğimiz profilde kendinizden bir şeyler bulduysanız, bundan sonra yeni sezonda gözden kaçırmamanız gereken detayları bulacaksınız. Cristiano Ronaldo, 1.6 milyar kişinin görüş bildirdiği güncel bir araştırmanın sonuçlarına göre dünyanın en fazla pazarlanabilir sporcusu. Dünyanın yüzde 83'ü onu biliyor, dahası yüzde 79'u onu istiyor. Yıldız futbolcu geçen sene ünlü tenisçi Caroline Wozniacki'nin kendi iç çamaşırı koleksiyonunu tanıttığı pozları görünce hemen harekete geçmiş ve güzel raketin çalıştığı firmayla anlaşmıştı. Yaz başında, Türkiye'de üretilen ve dünyanın dört bir yanına ihraç edilen CR7 isimli iç çamaşırı markasının yeni sezon koleksiyonunu çıkardı. CR9 markasıyla sunduğu kıyafet, ayakkabı ve aksesuarların tasarımlarınıysa Armani Exchange, Donna Karan, Marc Jacobs gibi dünyaca ünlü markalar için yaptığı koleksiyonlarla adını duyuran Amerikalı modacı Richard Chai'ye emanet etti. Portekizli yıldız, kendi adını taşıyan ilk parfümü Ronaldo Legacy'yi geçen ay düzenlediği gösterişli lansman gecesinde tanıttı. Alternatifler çoğalsa da bu işin öncüsünün, bu konuda bir numara olmayı sürdürdüğüne şüphe yok. Servetinin hatırı sayılır bölümünü dünyaca ünlü markalarla yaptığı reklam anlaşmalarıyla kazanan David Beckham, futbolu bıraktıktan sonra ilk olarak H&M'le anlaşıp kendi adıyla bir iç giyim markası yaratmıştı. Yeni sezon katalog çekimlerine bakılırsa bu konuda en ikna edici isim hala kendisi. Sayısız markayla parfüm çıkaran ikon, son olarak kendi adını taşıyan kıyafet markasına da el attı. Koleksiyonun tamamında olmasa da jean pantolon ve takım elbise tasarımlarında imzası var. Bu konuda moda dünyasının saygınlığını kazanmış bir eşe sahip olmanın avantajını kullandığını ve sık sık ona danıştığını da inkar etmiyor. 40 yaşına giren ve yıllandıkça dünyanın en çekici erkekleri listesindeki yerini sağlamlaştıran efsane futbolcu, yeni yılda işi bir adım ileri götürüp kendi adını taşıyan bir kozmetik serisini piyasaya vermeye hazırlanıyor. Futbol kadar hakim olduğu bir konu, tavsiyelerini göz ardı etmemek lazım... Yazının tamamı dopdolu içeriğiyle GQ Türkiye Ekim sayısı ile bayinizde ve GQ Türkiye dijital edisyonu ile cebinizde!


Kılık kıyafet, giyinmek, çıkış noktası korunmak, örtünmek, kimi zaman statü ifadesi. Kim olduğumuzu ifade yöntemi. Kimi zaman görev ve sorumluluklara ait algı yönetimi. Günümüzde kişisel tercihlerin bedendeki öznel kürasyonu. Zamansızlık, çeşitlilik ve kapsayıcılık etkisi altında giysilerimiz neye/kime hizmet edeceğini şaşırmış olabilir. Giyinmek eyleminin günümüzde sorumlulukları tekrar gözden geçiriliyor. Kendisinden beklentiler yüksek. Giydiklerimizin zihnimizi sakin kılmalarını, rahatlıkla hemen her ortama uyum sağlamalarını da ister olduk. Doğal enerjiyi verimli kılmak, çevresel duyarlılık, daha sürdürülebilir bir dünya için giysilerden yükselen beklentileri de sıraya alabiliriz. Giyinmek aynı zamanda hedonist bir eylem. Kişisel olduğu kadar küresel de... Zevk alarak, teknolojinin merceği altında, işlevsel, ekonomik, pragmatik, enerjik giyinmek... Enerji, son birkaç yıldır çok moda bir kelime... Hemen her alanda sıklıkla kullanılıyor. Birçoğumuz enerjimizi yükseltmek için alternatif yöntemler peşinde koşuyoruz. Çocuklardaki enerji fazlalığını dert edip dengelemeye çalışıyoruz. Eksiği fazlası olmadan ideal enerjiyi elde etme sevdasındayız. Ayrıca bu enerjiyi diğerlerinin enerjisini de verimli etkileyecek seviyede dengelemeye çabalıyoruz. Hem kendimizi hem diğerlerini ve çevremizi optimum düzeyde enerjik kılabilme hedefimiz var. Giysiler, giyindiğimiz andaki ruh halimizin, enerji durumumuzun bir yansıması olabilir. Farkındalığımızı artırırsak, kumaşlar, renkler, desenler konusundaki tercihlerimizi bilinçli yaparsak giydiklerimizle o an ve gün içerisindeki enerjimizi dengelemek ya da artırmak mümkün. Kişisel tarzın enerjimiz üzerinde nasıl pek çok olumlu etkisi olabileceğine bir göz atmaya ne dersiniz. Önceliği kendinizi ifade etme özgürlüğünüze ve yaratıcılığınıza verin. Bağımsız olma fırsatını yaşayın. Başkalarına benzemek için değil tam da olduğunuz kişi gibi giyinebilmenin özgürlüğünü deneyimleyin. Benzersizliğinize, kişisel tarzınıza alan açın. Olumlu bir imajın bir tür eğlence olduğunu hatırlayın. Aynada görmek istediğiniz kişiden önce gördüğünüz kişi ile güne başlıyorsunuz. Güne başladığınız ilk anlarda üzerinizde ne olduğuna özen gösterin. Sabah yüzünüzü yıkarken ilk karşılaştığınız kendiniz geceden kalan kendiniz olacağından, uyurken giydikleriniz sadece uykunuza değil, gün başlangıcındaki enerjinize de etki edecektir. Bu sebeple rahat formlar, iyi hissettiren kumaşlar kadar teninizle uyumlu renkleri tercih edin. Gri melanj, bej gibi bulanık renklerden kaçının. Pamuk, bambu gibi bitkisel ve doğal elyaflardan oluşan kumaşları tercih edin. Gardırobunuzu akıllı kılmak, zamansal verimlilik sağlayarak enerjinizi yükseltebilir. Bedeninizle uyumlu kalıp, kumaş tercihleri yaparak; bu tercihleri birbirleriyle eşleşebilecek bir sıralamada asarak gardırobunuzun pratik zekasını yükseltmeniz mümkün. Kimileri minimalizm akımının etkisiyle, kimileri hafif yaşam şekilleri ile daha küçük gardıroplara sahip. Kimileri işi gereği, kimileri çeşitlilik zevkine, kimileri ise işi ya da statüsünü bahane ederek kalabalık ve koskoca gardıroplara sahip. Peki akıllı gardırop ne demek? Siz gardırobunuzun içeriğinden ne kadar memnunsunuz? Akıllı gardırop büyük, küçük, az ya da çok sıfatlarına endeksli bir tanım değil. Akıllı gardırop kullanıcısına özel bir gardırop. Amacı kullanıcısının hayatını kolaylaştırmak. Kullanıcısına zaman kaybettirmeden, fazla düşündürmeden, hemen her gün tam da istediği gibi görünebileceği, istediği gibi hissedeceği öneriler sunabilen bir gardırop. Gardırobunuzun içeriğinin size özel olmaması mümkün mü? Ne de olsa her bir parçayı tercih ederek siz alıyorsunuz. Alırken yaptığınız tercihler tamamen size mi ait? Yoksa satış danışmanının, çevrenizin, trendlerin, sosyal medyanın etkisinde mi tercihler yapıyorsunuz? Satın aldığınız parçaları ne sıklıkla kullandığınız tercih motivasyonlarınıza ışık tutabilir. Almış ve giymiyor olduğunuz parçalar gardırobunuzun zekasından çalar, enerjisini düşürür. Önemli olan kendi bedeninizi ne kadar iyi tanıdığınız. Vücut yapınız, vücut şekliniz, saç renginiz, yüz şeklinizden bahsediyorum. Bedeninizi iyi tanımak görüntünüzü her daim iyi kılabilmenin ilk adımı. Bedeninizle uyumlu kalıp ve kumaşlara odaklanın. Bu kumaş ve kalıpların birbiri ile farklı şekillerde eşleşebilmelerine özen gösterin. Size uygun öyle bir tişört ya da gömlek seçin ki, her farklı pantolonunuzla eşleşerek farklı bir tavır yaratabilsin. Tercihlerinizi ve alışkanlıklarınızı tanımlayın, sıralayın. Sosyal yaşamınızda tercih ettiğiniz giysileri iş yaşamında da kullandığınız giysilerle eşleşebilir kılın. İş yaşamınızın olmazsa olmaz parçalarını özenle seçerek günlük hayatınızda da kullanmaya özen gösterin. Kalıbı size uygun lacivert bir pantolon, beyaz gömlek, nötr renklerde trikolar klasik gibi duyulsa da her ortama uyum sağlayabilir, cesur tüm parçalara kolaylıkla eşlik edebilirler. Farklı aksesuarlarla tamamlandıklarında daha iddialı ya da doğal görünebilirler. Son olarak bu parçaları gardırobunuzda kolay eşleşebilmeleri adına kullanım sırasına göre asmaya özen gösterin. Öyle ki, sizi çok düşündürmeden askı düzeninde farklı kombinasyon önerilerinde bulunabilsinler. Kendinizi gardırobunuzda güvende hissetmeniz ve her an en istediğiniz şekilde giyinme özgürlüğünüz enerjinizi dengeler. Cildinizi tanıyın. Cildinizle uyumlu iyi hissettiren ve uzun ömürlü kumaşları tercih edin. Pamuk, keten, yün gibi doğal elyaflı kumaşlar, sentetik olanlara göre daha yüksek titreşim taşır; bu nedenle enerji seviyenizi de yükselteceklerdir. Renklerin enerjisinden yararlanın. Giydiğimiz renkler, görünüşümüz üzerinde büyük bir etki yaratabilir, nötr renklerle güvenli bir şekilde oynamak kolaydır. Sadece giydiğiniz renkler üzerinde biraz düşünmek, kendinize bakış açınızı büyük ölçüde değiştirebilir ve zihinsel sağlığınızı iyileştirebilir. Nasıl hissetmek istediğinize veya neyi tasvir etmek istediğinize bağlı olarak renkleri kullanabilirsiniz. Beyaz enerji sisteminizi temizler, olumsuzluklardan arındırır. Turuncu yaratıcılık duygusunu ortaya çıkarır. Dışa dönük olmayı, neşeyi temsil eder. Kırmızı kadar olmasa da enerji veren sıcak bir renktir. Yeşil, sakinleştirici bir özelliğe sahiptir. Doğanın ve huzurun rengidir. Aynı zamanda güven duygusunu tetikler. Mavi, vücut enerjisini dengeler, rahatlatıcı bir etkiye sahiptir. Enerjinizi dengelemek, modunuzu değiştirmek için farklı renkler deneyebilir, farklı renkleri birleştirebilirsiniz. Kendiniz daha iyi hissettiğiniz renklere odaklanarak, kişisel renk paletinizi oluşturabilirsiniz. Giydikleriniz ve enerjiniz arasındaki stratejiyi siz belirleyin. Tercihlerinizi yaratıcılığınızla daha eğlenceli kılın, giyinmenin keyfini çıkarın.


Bekleyiş sona erdi. "Kış" bir türlü gelemese de Game of Thrones, ikinci sezonun başında olduğu gibi Nerede kalmıştık? konulu bir bölümle nihayet başladı. Zaten oldukça kalabalık olan karakterlere yenileri eklenince kafa karışıklığı da kaçınılmaz oldu. Ama üzülmeyin biz buradayız. Sizi üçüncü sezona hazırladığımız gibi kafanızı da karışmaktan kurtaracağız; artık beyaz saçlı, yaşlı, İskandinav metal gruplarının solistlerine benzeyen adamları daha kolay ayırt edebileceksiniz. Samwell Tarly: Gece Gözcüleri'nin al yanaklı, bol göbeklisi. Ak Yürüyenler: Beyazlar ve yürüyorlar. Zombilerle akraba olabilirler. Jeor Mormont: Gece Gözcüleri'nin kumandanı. 2 metre boyunda olmasa ak sakallı bir dede olabilirdi. Jon Snow: Dizinin emo'su. Babası Ned Stark. Annesini kimse bilmiyor. Sorunlu, yakışıklı... Ygritte: Duvar'ın kuzeyinde yaşayan "yabaniler"in kızıl saçlı güzeli. Garip aksanlı. Yabanilerin yaşamıyla ilgili Jon Snow'a dolayısıyla da bize rehberlik ediyor. Devler: Oldukça devler. Bir şeyleri toprağa kafasına vura vura çakmayı seviyorlar. Qhorin Yarımel: İkinci sezonun finalinde Jon Snow tarafından öldürülen gece gözcüsünün karizmatik üyesi. Tormund Giantsbane: "Yabaniler"in sözü geçen adamlarından biri. Jon Snow'un onların kralı sandığı adam. Mance Rayder: Duvar'ın ötesindeki kral. Eski bir gece gözcüsü. Rome dizisini izleyenler için Julius Caesar. Tyrion Lannister: Herkesin favori Lannister'ı. Eski kral yaveri. Karasu Savaşı'nı kazanan adam. Gelmiş geçmiş en müthiş dizi karakterlerinden biri. Podrick Payne: Tyrion'ın getir-götürcüsü. O da bir al yanaklı. O da çok sevimli. Sör Bronn: Tyrion'ın sağ kolu. Kiralık katil. Karasu Savaşı'ndan sonra şövalye ilan edildi, edilince fiyatı iki katına çıktı. Tyrion'la ağız dalaşına girebilen tek insan. Cersei Lannister: Suratında sürekli çok kötü bir şey koklamış ifadesi olan Yedi Krallık kraliçesi. Sör Meryn Trant ya da Teryn Mrant: Beyaz pelerinli yedi kral muhafızından biri. Bronn'un kılıç çektiği adam. Yanındakinin adını kimse bilmiyor. Tywin Lannister: Lannister hanedanının başı. Kral yaveri. İpleri elinde tutan adam. Margaery Tyrell: Tabir-i caizse kralın yavuklusu, yüksek Bahçe'nin gülü... Prenses Dianavari tavırlarla öksüzlere yardım eder. Eski kral Robert Baratheon'ın isyan eden kardeşi Renly Baratheon'la evliydi. Renly'nin ölümü sonrası saf değiştirdi. Joffrey: Dizinin en çok beddua alan karakteri, o da kral. Annesine atarlı, Margaery'ye meyilli ve 'fazlasıyla' sarı. Loras Tyrell: Margaery'nin abisi. Karasu Savaşı'ndan sonra kralın yedi muhafızından biri. Rahmetli Renly'nin sevgilisi. Renly'yi usturayla traş etmekten hoşlanırdı. Robb Stark: Gerçek kuzeyin oğlu, Kuzey'in kralı... Bütün umut onda. Catelyn Stark: Stark çocuklarının annesi. Kızlarını geri getirmesi umuduyla Kral katili Jamie Lannister'ı serbest bıraktı. Robb da çok kızdı, annesini hapse tıktı. Rickard Karstark: Robb'un yanındaki beyaz saçlı adam. Oğulları, Catelyn tarafından serbest bırakılan Kral katilince öldürüldüğü için o da anne Stark'a çok kızgın. Roose Bolton: Robb'un yanında kısık sesle konuşan kel adam. Adamları Jamie Lannister'ın peşinde. Dağ: İsmiyle müsemma, hem boy hem zeka olarak dağ gibi. Tywin Lannister'ın adamı. Sevenleri onu ilk sezonda atının boynunu tek kılıç darbesiyle kesmesinden hatırlayacaktır. Qyburn: Harrenhal harabelerinde ölmemiş olan tek kişi. İsmi üç sessiz harfle başladığı için okunması zor. Petyr Baelish : Neden Serçeparmak, belli değil. Sansa Stark'ı kaçırma planları yapan adam. Kral Konseyi üyesi, maliyeden sorumlu devlet bakanı. Sansa Stark: Esir tutulduğu Kral Şehri'nde saçma sapan oyunlar oynayan, Joffrey'nin eski nişanlısı. Ros: Serçeparmak'ın yanında dolaşan, hikayeye ne kattığı belli olmayan kızıl güzel. Sör Davos Seaworth: Karasu Savaşı'ndan sağ kurtulan Soğan Şövalyesi. Stannis Baratheon'ın sağ kolu. Salladhor Saan: Filosunu Stannis'in emrine veren Lys'li korsan. Hakkında bildiğimiz en önemli şeyler Cersei Lannister'a olan düşkünlüğü ve dört kez evlenmiş olması. Stannis Baratheon: Eski kralın ortanca kardeşi. Karasu Savaşı'nı kaybetmiş, fazla konuşmaz. Melisandre: İşi gücü Davos'la uğraşmak olan kızıl kadın. Stannis'in danışmanı, kimilerine göre Kızıl Büyücü. Davos'a göre; iblislerin annesi. Daenerys Targaryen : Ejderhaların annesi. Kocaman gözleriyle kameraya bakmayı sever. Uzun süre Yedi Krallığı yöneten Targaryen hanedanının yaşayan son üyesi. Essos'ta sürgün. Jorah Mormont: Dany'nin sağ kolu, eski köle ticaretçisi. Herkes gibi o da Dany'ye kesik. Lekesizler: Essos'un en iyi eğitilmiş hadım asker birliği. Meme uçları yok, satılıklar. Missandei: Mütercim tercüman, Ankara Üniversitesi Essos Dilleri ve Edebiyatı Mezunu. Cesur Barristan: O da bir ak saçlı. Dany'nin suikaste uğramasını engelleyen adam. Westeros'un gördüğü en büyük savaşçılardan. Dany'nin babasının kral muhafızları arasında yer aldı, Robert Baratheon'ın kral muhafızları başıydı. İlk sezonu izleyenler anımsar; Joffrey, Tazı'ya Kral Muhafızları'nda yer açmak için Barristan'ı erken emekliye ayırmış, Barristan da bu duruma çok öfkelenmişti.


Bundan 20 yıl önce geek olarak tanımlanmak bilimkurgu, çizgi roman, fantastik edebiyat gibi anaakım kültür içinde çok da üst sıralarda yer almayan konulardan birine veya hepsine obsesifçe ilgi duyan insan olmak demekti. Zaman değişti. Mark Zuckerberg gibi milyarder geek'ler ortaya çıktı. Big Bang Theory, geek'leri konu alarak çok izlenen diziler arasına girmeyi başardı. Onun dışında zaten her kanalda vampirden, kurt adamdan, büyücüden geçilmiyor. Elinizi sallasanız geek'e çarpıyor. The Huffington Post'tan Paul Barter durumun adını Geek artık yeni cool diyerek koymuştu. Dünün altkültürü bugünün popüleri olunca, eleştirilerle karşılaşması da kaçınılmaz oldu. Zira her çıkışın bir inişi vardır. Kıssadan hisse, geek'lik artık öyle ahım şahım bir durum, bir marifet değil. Peki eskiden marifet miydi? Buna rahat rahat evet dememize engel olacak beş temel sıkıntı var. Doğru dozda, abartmadan alınan geek'lik, GQ erkeğini çok da bozmaz ama işbu sıkıntıları da göz önünde tutmanızda yarar var. Fantastik yapıtlarda mesele genel olarak evren yaratmaya dayanır. Varolmayan bir evrenin içinde kaybolmanın, hayal gücünüze iyi geleceği iddia edilebilir. Ancak geek kültürünün yaygınlaşması ve her karakter için ayrı ayrı uzun hikayeler hazırlanması işi biraz sıkıntıya sokuyor. Bir süreliğine başka bir evrene konuk olmak hoş olabilir ama gözü dönmüş yapımcıların her an daha fazla ürün ortaya koyma çabası, ziyaretinizin fazla uzamasına sebep olabiliyor. Etrafta kaç farklı Star Wars ürünü, kaç Forgotten Realms kitabı, kaç Marvel oyuncağı olduğuna bir dikkat ederseniz, sizin de gözünüz korkabilir. Çizgi roman fuarı olarak başlayıp geek kültürüne dair her şeyin satıldığı bir pazara dönüşen Comic-Con'a da yakından bakmayı deneyebilirsiniz. Bir videosunu bulup izlerseniz birbirini ezen kadınlar yüzünden girmekten imtina ettiğiniz Mango atmosferiyle ciddi benzerlikler taşıdığını dehşetle fark edebilirsiniz. 1970'teki ilk fuara 300, sonuncusuna ise yaklaşık 150 bin kişinin katılmış olması bu değişimi açıklayabilir. Diğer yandan bu aynı zamanda orada bulunmamanız için de iyi bir sebep demek. Ahlaki çıkarımlar yapar ve güncele atıfta bulunur ama bunu alabildiğine basitleştirip, indirgeyerek yapar. The Dark Knight'ın gemi sahnesini düşünün. İki gemi dolusu insandan herhangi biri bir düğmeye basarak diğer gemiyi batırabilecek durumdadır. Kimse kendi gemisini kurtaracak bu hareketi, ahlaki bulmadığı için yapmaz. Kör gözüm parmağına bir iyilik anlayışı mı dediniz? O zaman Star Wars'un dindar jedi'larının tamamen kendi belirledikleri iyilik kuralları dahilinde, kafalarına göre şiddete başvurabilmelerini de hoş karşılamayacaksınızdır. Film boyunca katı bir disiplin ve inanca dayalı değerlerle hareket eden jedi'lık müessesesi günümüze taşınsa büyük ihtimalle hepimiz bedelli jedi'lık çıksın diye dua etmeye başlarız. Geek'lerin büyük kısmı beğendikleri şeylerin eleştirilmesinden hoşlanmaz. Star Trek'in o kadar da iyi olmadığını düşündüğünüzü yüksek sesle söylerseniz karşısınızda bol bol sinirli hayran bulabilirsiniz. Onlara bu işten milyarlar kazanan adamların herhangi biri tarafından hararetle savunulmaya çok fazla ihtiyacı olmadığını anlatmanız zor olacaktır. Bu tutum geek'lik bir altkültürken anlaşılabilirdi ama hayli popüler bir ilgi alanı olduğu bu günlerde sadece muhafazakar görünüyor. Tamamen değilse de çoğunlukla öyledir. Geek kültüründe fetişin geniş bir yeri vardır. Çok az kadın çizgi roman ana karakteri olduğunun zaten farkındasınızdır. Kıyafetlerini de gözünüzün önüne getirirseniz, ne demek istediğimizi daha iyi anlarsınız. Yine Star Wars'dan örnekleyecek olursak, oğlu Luke'un varlığını galaksinin öbür ucundan sezen Darth Vader'ın kızı Leia ile burun buruna gelmesine rağmen onu tanıyamamasını ve aynı Leia'nın serideki temel görevinin Han Solo ile yaşadığı aşk olarak öne çıkmasını alabiliriz. Benzer bir durum Kutsal Hazine Avcıları'nda Indiana Jones ve Marion Ravenwood için de geçerlidir. James Cameron'ın orijinal Terminator'ı 6 milyon dolara mal olmuştu. Avatar ise 237 milyon dolara. Birincisinin çok iyi, ikincisininse alabildiğine kötü olduğu görüşüne itiraz edecek kimse yoktur herhalde. Bu örnekten sonra, uzadıkça uzayan serilerin ve katlanan bütçelerin daha iyi işler üretilmesi anlamına geldiğini savunan çıkmaz ama talebin artmasıyla kötü işleri parlatıp parlatıp cebini doldurmaya kalkan yapımcı çok çıkar. Sırf geek'lik olsun diye uyduruk film veya dizilerde boğulup vakit ve nakit kaybetmenin de marifet olarak görülecek bir yanı yok.


Meşhur dönüşüm, göç ve zevki sefa sezonumuz Haziran itibariyle açılır. Eylül itibariyle kapanır. Okullar tatile girer. İşler yavaşlar. Adliye, yani hukuk bile tatil yapar. Büyük şehirler seyrekleşir, kasabalar kalabalıklaşır. Bir nevi her yıl tüm dünyada düzenli göç yaşanır. Yaz, insanlar için bir hedonizm mevsimidir. Stresten, rutinlerden, bizi sıkan şeylerden kaçıp zevke sefaya, yan gelip yatmaya yöneliriz. Yapılan araştırmalar kötü giden ilişkilerin yaza başlarken bitmeye eğilimli olduğunu gösteriyor. Facebook verilerine göre de ilişki durumunun en çok değiştirildiği mevsim yine yaz başlangıcı. En çok istifa edilen aylar da yine yaz ayları. Sadece geçen yıl ABD'de yazın 30 milyon insan istifa etmiş. Bunda anlamayacak bir şey yok. İlişki kötü gidiyorsa hazır önümüz yaz, bir tatile giderim kafam rahat olur. Oradan da bir yaz aşkı kapatır konuyu mühürlerim diyoruz. İşten memnun değilsek istifayı basıp tatile, yazlığa, püfür püfür esen, hiçbir şey yapmadığımız günlere geçmek istiyoruz. Üstümüze bir özgüven geliyor neticede. Bunun oldukça bilimsel bir açıklaması var. Hormonlar... Yaz geldi mi güneşin ışınları vücudumuza cuk oturacak açıdan geliyor. Uzun günler bize kendimizi iyi hissettiren serotonin ve dopamin hormonlarını çatlatıyor. Aşık olduğumuzda da, bir topluluk tarafından alkışlandığımızda da veya bir ödül aldığımızda da salınan aynı hormonlar bunlar. Haliyle kafamız pırıl pırıl oluyor. Üstümüze bir enerji, bir mutluluk ve yeterlilik hissi, bir her şeyi yaparım'cılık geliyor. Bazılarımız imkanı varsa kararlarını verip hazzın peşinden koşuyor bazılarımızsa yapamıyor ve kendini mutsuzluğun kollarına bırakıyor. Bunun psikolojideki karşılığı Seasonal Affective Disorder yani kısaltması SAD. İngilizcede üzgün olma hali demek. Resmen mutsuzluğu bile mevsimlerdeki geçişlere bağlamışız. Bizim için o kadar önemli aslında içinde olduğumuz mevsim. Tüm eski sevgililerimize ve patronlarımıza buradan selam gönderelim. Suç bizde değil, mevsimde diyelim. Bu arada yazı araştırırken bir yeni bilgi öğrendim. 1816 yılı tarihte Yazsız Yıl olarak geçiyor. Bunun nedeni 1815 yılında Endonezya'da Tambora dağı adı verilen volkandaki devasa patlama. Yanardağ öyle bir patlıyor ki küller tüm atmosfere yayılıyor. Ardından bir yıl içinde stratosfere çıkıyor ve güneş ışınlarının girmesini engelliyor. Avrupa'da Haziran ayında kar yağıyor, Temmuz kış gibi üşütüyor, Ağustos'ta donlar yaşanıyor. Şimdi yazın bunaltıcı sıcaklarda kendini buzdolabına kapatan esnafı filan düşününce aslında fena değil gibi geliyor fakat tüm ekinleri mahvediyor. Uzun bir süre kıtlık, gıda eksikliği ve pahalılığı yaşanıyor. Sonuçta sıcaklar bunaltıyor, esmiyor, ilişki filan bitiriyor ama yazsız hiç olmuyor. Bu arada tarihte kaydedilmiş en sıcak yaz 1913 yılında. İklimi Türkiye'ye benzeyen Kaliforniya'da 57 derece sıcaklık ölçülmüş. Bu yaz çok sıcak geçti diye düşünüyorsanız bir daha düşünün. Bu yaz aşkı denen meret dondurma gibi ilk zamanlar tatlı ama çabucak eriyen bir şeydir. Sebebi yine güneşin ve sıcağın bünyemizde yarattığı hormonal sarhoşluk. Zaten dopaminler, serotoninler havalarda uçuşuyor, bir de karşımızdakinden etkilenir de ona temas filan edersek işin içine oksitosin de giriyor, koalisyonu kurup aşk partisi olarak seçime giriyorlar. Bize de sadece oy vermek kalıyor. Fakat hükümet burada kısa dönem seçiliyor. Yaz sonunda tatilin bitmesi, güneş ve D vitamini kafasının geçmesiyle erken seçime gidiliyor. Olan yaz aşkını bir ömür sürer zannedenlere oluyor. Olayı yazla sınırlayanlar, kışlık sevgilisini unutmak için ribaund ilişki arayanlar rahat. Onlar amacına ulaşır. Deniz, kum, güneş, biraz heyecan, biraz dans derken modunu yakalar. Diğeri de dağılmaz sonuçta. Biraz tırmalar, biraz ağlar sonra ghostingi kabul edip hayatına devam eder. İster araştırmalardan öğrenin, isterseniz yaşayarak tecrübe edin fark etmez, yaz tatilinde başlayan aşk tatille birlikte biter. Geriye tatlı hatıralar, yeni başlangıçlara açılmış yerler, yanık bir ten ve kışa girmenin hüznü kalır. Neticede mevsimler hormonlarımızı, hormonlar duygularımızı, duygularımız da kararlarımızı etkiliyor. Burada dümende kimin olduğu çok önemli. Evet, duyguların bazen bizi yönetmesine izin vermek önemli ancak son kararı verirken biraz durup, içinde bulunduğumuz durumu değerlendirip, üstüne bir dondurma yiyip karar vermek çok önemli. Sonra, Verdik bir karar. Yanlış olsa da çok yürüdük be hocam demeyin. Duygularınızı yaşayın, kendinizi de aklınıza emanet edin. Çapanız vicdanınız, yelkeninizde sezgileriniz dursun. Gördüğünüz gibi her kışın sonu bahardır. Hepimize kutlu olsun.


'Suits' dizisi baştan sona bir yeni klasik. Üstelik yeni klasikler fikrine en yakın duran modern ürün o. Neden mi? Dizideki hemen herkes, yeri geldiğinde klasik gördüğü filmlerden alıntıyı patlatıyor. Replikler üzerinden bazen 'İskoçyalı'ya giriyoruz bazen 'Top Gun'a. İşin güzeli, herkes muhatabının neden bahsettiğini, hangi filmdeki hangi sahneyi taklit ettiğini şıp diye anlıyor. Klasikler, bizler arasında bir ortaklık üretebildiği için de klasiktir. İşte 'Suits'in bütün eğlenceli diyalogları o ortak yaşam ihtimalinden, o hepimizin zihnine nakşolmuş o popüler kültür anıtlarından türüyor. Konu yine 'Suits' ama bu defa mevzu başroldeki Gabriel Macht. Biraz 'Mavi Ay' daki, çarpık gülümsemeyi popüler kültür lügatına sokan erken dönem Bruce Willis, biraz sakınımsız eril enerjisiyle Mad Men'in Jon Hamm'i... Bu sayede komedi-dedektif-avukat-drama-gerilim-her şey, aklınıza ne gelirse, her zaman tutan jönprömiye formülünü ekranlara yeniden getirmiş oluyor: Yakışıklı olacaksın, iyi giyineceksin, hazırcevap olacaksın, egolu olacaksın ama her şeyden önemlisi başkalarının seninle dalga geçmelerine aldırmayacaksın. Hayatın doğal akışında, ilk dört madde varsa, beşincisi gelmiyor; geldi mi de tadından yenmiyor. İnsanlık dünyada doğdu. Bu, burada öleceği anlamına gelmiyor. . Büyük güç büyük sorumluluk getirir (Biraz eski bir replik ama belirleyici. Yıl 2002. Ben Amca, çok yakında Örümcek Adam olacak yeğenine öğüt veriyor. Son 15 yılda bin tanesini seyrettiğimiz süperkahraman filmleri çılgınlığına giriş niyetine bir replikti bu. Bir yandan da 11 Eylül sonrası Hollywood'un güç ve kontrol üstüne konuşma hevesinin bir ürünüydü). Yeni bir çağ, yeni bir isyan biçimi... Geçen sene Hollywood prodüktörü Harvey Weinstein'a yönelik taciz ve cinsel saldırı iddialarının ardından, küresel bir tepki çığ gibi büyüdü ve sosyal medyanın da yardımıyla ciddi bir hareket doğdu. Tacize, tecavüze, saldırıya uğrayan kadınlar, başlarına gelenleri #meToo etiketi altında paylaşmaya başladılar. O ana dek kamuoyu nezdinde saygın bir isme sahip olan bazı saldırganlar afişe edildi. Ashley Judd, Jennifer Lawrence, Gwyneth Paltrow gibi ünlü isimlerin açıklamaları da süreci hızlandırdı. Halen devam eden hareket ileride bir kırılma anı olarak hatırlanacak; sloganı da doğal olarak klasik hale gelecek. Son dönemin belki en iyi filmi değil ama kesinlikle çağın ruhunu belirleyen, tarif eden eseri 'Açlık Oyunları'. Kitabı da filmi de başarılı. İçinde distopya var, 'Survivor tipi bir yarış var, ayakta kalma mücadelesi var, eşitsizlik var, isyan var; daha ne olsun! Barack Obama da onu okudu, Mark Zuckerberg de, biz de. İsrailli yazar Yuval Noah Harari'nin insanlık tarihi üzerine eseri 'Sapiens', dünyadaki ve tarihteki yeri konusunda bir türlü emin olamayan toplumumuzu sarstı. İleride de sarsacak. Orhan Pamuk'un en 'klasik' romanı 'Masumiyet Müzesi' ama onu geleceğin klasiği yapacak olan, romanın bir de müzesinin kurulması. Hem de bizzat yazarı tarafından. Emsalsiz bir vaka. Muhakkak hatırlanacak. İleride televizyon dizilerine belki de kitap muamelesi yapacaklar. 'Savaş ve Barış' değil de onun dizisi ya da o dizinin bazı sezonları klasik olacak. Bu yüzden en iyi sezonların belirlenmesinin muhtemel klasikler listesine de hizmeti var. Eleştirileri havuz haline getirip puanlama yapan internet sitesi Metacritic'e göre, Breaking Bad'in beşinci sezonu 2010'ların en iyisi. Haksız değil. İçinde muazzam bölümler mevcuttu. En çok akla gelen de çöküş temalı 'Ozymandias' (Sezonun 14'üncü bölümü). Bu bölüm zaten birçok eleştirmene göre televizyon için üretilmiş en önemli eserler arasında. Biraz bilimkurgu, biraz romantizm... Sevgi, zamanda kaybolmayı bile engeller mi? Lost, bu gözyaşı yüklü bölümde kendi zirvesine çıkmıştı; bu listenin de tepesine çıkmış. İyi dizilerin en olgun dönemi dördüncü sezonları. Düşüş sonra başlıyor. Don ve Peggy karşı karşıya geçmiş, Muhammed Ali-Sonny Liston maçını izleyen dünyanın geri kalanından izole, eteklerindeki taşları döküyorlar. Gerçek bir 'El Clasico'. Bu bölümü herkes 'Red Wedding - Kızıl Düğün' olarak biliyor. Önemi: Bunu seyrettikten sonra bir dizide, hiçbir başrolün hayatının garantide olmadığını anlamamız. True Dedective, ringer.com'a göre Televizyon dizisinin sinema kıvamına geldiği yer idi. O kıvamın klasik örneği de işte bu bölüm. Led Zeppelin albümleri klasik midir? Tartışmaya bile gerek yok. İşte White Stripes albümleri de öyle klasik olacak. Çünkü rock'ta geleneği geleceğe taşıyan yol en çok Jack ve Meg White'ın müziğinin içinde genişliyordu. Bu yoldaki en önemli albüm de 'Elephant'. Bugün artık başat hale gelmiş rap, hiphop kültüründe çıtayı en yukarıya taşıyan, Raconu da bundan sonra biz keseceğiz diyen albüm buydu. Sene 2010'du; endüstriye de halen West'giller hakim. Tek bir şarkı bir döneme fon müziği olabilir mi? Daft Punk'ın Get Lucky'si böyle bir şarkı. İleride nostalji yaparlarken bol bol çalarlar artık. Bir Beyonce zirvesi... Aynı zamanda bir popüler kültür zirvesi. Alanının en iyileri kafa kafaya vererek yaptığı deneysel bir çalışma. Dinleyiciler tarafından da ödüllendirildi. Haber verilmeden yayımlanmasına rağmen, iTunes'ta o zamana (2013) dek en hızlı satan albüm oldu. Klasik olabilecek çok video klip var ama burada zarımızı umulmadık bir eser için atalım. Jack White'ın 'Would You Fight For Me, My Love'ı gelecekte 'retro' değeri görmek için gereken her şeye sahip: Dönemin rengi mavi, androjenliğe çeyrek kalmış insanlar, kontrolden çıkan dünyayı göstermek istercesine Vahşi Batı usulü bar... Westworld'den önce bu klip vardı! Kötülük her zaman çok sattı; ileride de satacaktır. Kolombiyalı uyuşturucu taciri Pablo Escobar'ın imajı başta Narcos dizisi, birçok popüler kültür ürünüyle müthiş bir popülariteye ulaştı. Escobar'ın, içinde bir zamanlar hayvanat bahçesi de barındıran evi Hacienda Napoles bugün turistlerin uğrak noktası haline geldi. Gelecekte de ziyaret edilecektir. En azından kötülüğün cisimleşmiş halini görmek için. Geçen yılın futboldaki en spektaküler hareketi, Ronaldo'nun Şampiyonlar Ligi çeyrek finalinde, yağmur altında Juventus'a attığı röveşata golüydü. Öyle üst düzey bir goldü ki bu, hevesleri kursağında kalan İtalyan taraftarlar bile üzüntülerini bir kenara bırakıp Ronaldo'yu ayakta alkışladılar. 2008 Pekin Olimpiyat Oyunları... 100 metre finali. Usain Bolt, rakiplerini geçmekle kalmıyor. Son metrelerde sağa sola bakarak eğleniyor da. Seyredenler unutamıyor, gelecekte de unutulması mümkün değil. 2010'daki Wimbledon Tenis Turnuvası'nda tek erkekler birinci tur maçı. Amerikalı John Isner - Fransız Nicolas Mahut'la karşı karşıyaydı. Siz isterseniz, İki gladyatör karşı karşıyaydı deyin. Normalde kimsenin dönüp bakmayacağı karşılaşma bitmek bilmedi, epik bir hal aldı. Maçın final seti bile o ana dek kaydedilen en uzun maçtan daha uzun sürmüştü. Düşünün, kortun üzerinde iki defa gün battı. 11 saat beş dakikalık maçı Isner kazandı ama öyle muazzam mücadele edip yorulmuşlardı ki iki adam birbirine karışmıştı. Bu birinci tur maçı, o senenin finalinden daha çok hatırlanır. 50 yıl sonra da hatırlanacak. 2008 Avrupa Şampiyonası Çeyrek Finali... Türkiye - Hırvatistan A Milli futbol maçı... Türkler otobüse binmeden maç bitti sayılmaz lafı işte bu maçla yerine oturdu. Daha önce de 'geri dönüşlerin' kralı sayılıyorduk ama bu başka. Uzatmaların sonunda gol yiyip, uzatmanın uzatmasında tekrar atmayı futbol literatürü bu düzeyde bir daha yazmadı. İyi tasarım, doğru standartlar... İki teker bir sele. Klasik kelimesinin vücut bulmuş hali. Üstelik dünyanın şu an için belki de en 'pozitif' nesnesi... Bisikletin kendisi gelecekte de hem huzur hem ilham vermeye devam edecek. Bugünden geleceğe Trek Madone 9 serisi taşınabilir. Gelecekteki motorsiklet tutkunları bugünlerden nelerle ilgilenecek? Ducati Scrambler, 2010'larda 1970lerin çizgilerini taşıyarak öne fırlamıştı. 2070'lerde de adı 'retro motorsikletler' arasında anılabilir. Elon Musk'ın ürettiği Tesla Roadster marka elektrikli otomobiller zaten çağın simgelerindendi; bu araçlardan biri geçen sene uzaya gönderilip yörüngeye oturunca tam oldu! Musk bir çılgınlık daha yapmazsa dönem klasiği olarak bu araç hatırlanacak. Bugünlerimize hakim olan o kadar çok video oyunu var ki. Assassin's Creed, FIFA serisi, World of Warcraft... Ama günün ruhunu en iyi okuyan kuşkusuz Grand Theft Auto V oldu. Hukuk dedik, eşitlik dedik, insanlık dedik ama halen bir tür 'Vahşi Batı'da yaşıyoruz. GTA işte bunu bize en azından yalansız yaşattı. Amerikalı sanatçı Christian Marclay, imkansız denecek şeyi yaptı ve 'Elm Sokağı'nda Kabus'tan 'Pulp Fiction'a, içinde saat geçen kareleri kullanarak tam zamanlı bir film üretti. 'The Clock' isimli film aslında filmden ziyade akıl almaz bir delilik. Ama 'klasik' bir delilik olarak hatırlanacak. Çünkü tam 24 saat süren ve popüler kültürü fragmanlarla sunan 2010 yapımı film o kadar ilgi gördü ki halen dünya müzelerini dolaşıyor. Görmek isteyen varsa, şu an Londra'da Tate Modern'da. Çinli sanatçı Ai Weiwei'nin hemen tüm eserleri geleceğe kalacaklar listesine girer de, şu ara Berlin'de yaşayıp üreten sanatçının bizzat kendisi bir 'klasik'. Hayat öyküsü, kural tanımazlığı ve çağın gereklerini hem teknoloji hem iletişim anlamında kullanmasıyla sanatçının kendisi, gelecektekilerin üzerinde çok kafa patlatacağı bir eser. 2000'ler onunla başladı (Apple, ilk versiyonu 23 Ekim 2001'de piyasaya sürdü). Müzik tüketimi onunla değişti. Birçok yeniliğin yolunu o açtı. Gelecekte elbette iPod kullanmayacaklar ama müzelerde illa yer verecekler. Popüler kültürün zirve anlarından... 2003'teki MTV Müzik Ödülleri gecesindeki ortak performanslarında Madonna'nın Britney Spears'ı öpmesi öyle ses getirdi ki, Spears'ın tepetaklak giden kariyerini canlandı. Cemal Süreya'nın 'Beni öp sonra doğur beni' dediği kadar var. Bizim Britney Spears'ımız da Aleyna Tilki... 50 yıl sonra kariyeri nerede olacak bilinmez ama henüz 17'sindeyken geçen yazın hiti 'O Sen Olsan Bari'yle yaptığı çıkış, hep akıllarda kalacak. YouTube'a bakıp kaç versiyonu olduğunu sayın yeter. Ünlülerin hayatını merak ederiz. Peki ünlülerin her şeyini merak eder miyiz? Ünlüleri ünlü oldukları için mi merak ederiz? Yoksa biz onları merak ettiğimiz için mi ünlü olurlar? Geçen ağustos ayında 15'inci sezonuna başlayan 'Keeping Up With The Kardashians', hem asla tam olarak cevaplanamayan bu soruların yarattığı gri bölgede çalıştı hem de bir ailenin tüm fertlerini üne kavuşturdu. Geleceğin sosyoloji/antropoloji kitaplarında yeri olacaktır. O kadar Mad Men'i boşuna seyretmedik... Kısa bir zaman öncesine kadar ofiste iyi giyinmek bir klasikti. İsterseniz anne babalarınızın fotoğraflarına bir bakın. Sonra 'smart casual' çıktı mertlik bozuldu. Önce takım elbiseler kalesini kaybetti, sonra kravatlar çıkartıldı; nihayet takım elbise yerine geçen o bol kesim, rahat gömlekler de bir köşeye kondu. Bir kot-bir tişört, işe gelip gitmeye yeter oldu. Bizim kuşak, ofislerde çok rahat yaşadı. Peki ya gelecekte? Ciddi giyinme geri dönebilir. Ama herkes için değil. Evden çalışanların sayısı daha da artacak, ofiste kalanlarsa ofisin hakkını verecektir. Bir asır önceymiş gibi geliyor ama daha doksanlarda sadece müzik kaseti satan dükkanlar vardı. Biz daha ortaokula gidiyorduk, harçlığımız azdı, bütün müzikleri dinlemek istiyorduk, e ne yapacaktık? İmdadımıza 'karışık kaset' koşardı. Dükkana gider, listemizi verir, listedeki şarkılardan oluşan kaseti ertesi gün alırdık. Ya da orada çalışan abilerimiz bize uygun gördükleri kaseti, Bak bunu seveceksin diyerek bizzat kendileri hazırlardı. Şimdi karışık kaset uzak bir mazi; artık Spotify'ın, Apple Music'in 'karışık liste'leri var. Müziğe ulaşmak hiç sorun değil. Bir öğrenci, harçlığıyla bütün dünyayı dinleyebilir. Gelecekte böyle mi olacak? Karışık listeler 'klasik' mi kalacak? O da tarihe karışacaktır. Ama 'abiler' yine devreye girebilir. Çünkü müzik bolluğunda hepimize iyi küratör lazım. Muhtemelen o küratör bizi bizden iyi tanıyan AI olacaktır. Beyaz atlı prens bir zamanlar klasikti; erkekler, genç kızların onları hayaller kurarak beklediklerini düşünürdü. Bazıları gerçekten beklerdi belki de. Bugün kadınıyla erkeğiyle herkesin atı var. Her alanda olmasa da cinsiyetler arasındaki eşitlik meselesinde bir yerlere varıldı. Gelecekte ne olacak? Kimilerinin kesin gördüğü, kimilerinin ihtiyatlı davranarak sadece 'umduğu', dengenin daha da sağlamlaşacağı ve rollerin birbiri içine geçeceği. Beyaz atlı prensin geri dönmeyeceği kesin. Ancak yanında bir de beyaz atlı prenses olması şartıyla hayallerimize tekrar karışabilir. Eylül başında bir hafta sonu, Hamburg'da Emil isminde çocuk arkadaşlarını da toplayıp bir eylem yaptı: Anne babalarının kendileriyle ilgilenmeyip, vakitlerini cep telefonuyla geçirdiğinden şikayet ediyorlardı. Sloganları da çarpıcıydı: Telefonunla değil benimle oyna! Yazık. Hakikaten yazık. Çocuklara şunu söyletiyor olmamız esef verici. Klişe deyişle 'kaliteli zamanın' suyunu çıkarttığımız belli. Peki ne olacak? Örneğin baba-oğul maça gitme klasiği rafa mı kalkacak ileride? Hayır ama çok aşınacak belli ki. Şimdiden aşındı. Maça gidiliyor ama hem babanın hem oğlun elinde birer telefon, birbirleriyle pek konuşmuyorlar bile. Halbuki stadyum bir konuşma alanıdır. Bu bir işaret. Gelecekte telefonu ellerinden bırakabilen babalar, çocuklarıyla belli ki maça gitmeyecek; doğaya gidecek. Ormanda, derede, kurtla kuşla, baş başa ve konuşarak vakit geçirecekler. Sonra da en çok o anları hatırlayacaklar. Takdir edersiniz, hiçbir çocuk babasının cep telefonunu karıştırdığı anları anmaz. Koleksiyon yapmak her zaman klasiktir ve de klas bir harekettir ama neyin koleksiyonu yaptığımız zamanla değişiyor. Pul koleksiyonu yapan kalmamıştır örneğin; düşünün, bir zamanlar bu ciddi bir uğraştı. Ne var ki, iki-üç objenin koleksiyonunu yapmak halen birer klasik. İleride de öyle kalacak. Çünkü 'klas'ın standartları pek değişmedi. Örnekler: Plak, kalem ve adı üstünde 'klasik' otomobil koleksiyonları... Kimin neye gücü yetiyorsa artık. Eskiden sevgilinin bizden öncesini hiç bilmezdik ya da çok az bilirdik. Eskiden derken, 2000'li yıllardan bahsediyorum. Sonra hayatımıza sosyal medya girdi. Sosyal medyayla beraber de 'stalking'i öğrendik. Şimdi istediğimiz herkes hakkında, o daha ağzını açmadan, hatta bizim farkımızda bile değilken, az buçuk, bazen de epey malumat sahibi olabiliyoruz. Kiminle arkadaş, nerede ne okudu, nerede tatil yaptı, hangi yemekleri seviyor? 'Birbirini zamanla tanıma' klasiğinin son kullanma vakti geçti yani. İleride geri dönmesi de beklenmiyor. Hatta yakın gelecekte, ilişkiye başlamadan evvel, karşıdaki kişinin hayatının her alanına dair daha ayrıntılı bilgilere sahip olma beklentisi de hakim olabilir. Hayatın her alanı derken, evet, her alanı kast ediyorum. Eh, bu kadar açık olmanın handikapları var. Karizmanın yolu çünkü çoğu zaman gizlilikten geçer. Büyük harflerle yazılmış, altı çizilmiş 'özel hayat'tan geçer. Karşınızdaki insanın sizi merak etmesinden geçer. Birisine 'döküldüğünüzde' ve bunu sürekli yaptığınızda belki neşeniz artar ama ilişkideki denge de bozulur. Eskiden cool ve ihtiyatlı adam olmak bir sosyal statü klasiğiydi. Bkz. Mad Men'deki Don Draper. Şimdi toplum sizden her şey hakkında açık ve dışa dönük olmanızı bekliyor. Gelecekte hangisi kalacak? Etrafta o kadar çok gürültü var ki farkı yine Don Draper olmak yaratacak galiba. Spor salonuna gitmeyen var mı? En azından bir dönem? En fazla birkaç kişi bu soruya Hayır der. Onlar da yeminli değillerse, gideceklerdir. Bugünün klasiği, 'spor salonu üyeliği'. Bu konuda, mesela bir on yıl öncekinden farklı bir noktadayız. Eskiden, insanlar üye olur ama bir iki defa ter döktükten sonra spor salonlarına gitmezdi. Müdavimler için boş salonda çalışmak da, evet, bir klasikti. İşler değişti. Spor yükselen değer . Bir yandan da Survivor tipi programlar, düzgün fizikli insanların her koşulda öne geçeceğine dair bir algı yarattı. Gerçekten öyle mi? Gelecekte ne olacak? Tahminler var. Spor düşüşe geçmeyecek. Ama yine Survivor'ın imrendirdiği üzere, çıkabilenler daha çok doğaya çıkacak. Koşacak, yüzecek, atlayacak, zıplayacak. 'Spor salonu vs doğa' karşılaşmasında doğanın şansı giderek artıyor.