Yoğun şekilde kahramanlar çıkaran ya da başarılı insanlar yetiştiren bir spor kültürümüz yok maalesef. Envanterimizin geniş olduğu da söylenemez. Hele söz konusu futbol olunca durum diğer sporlara göre daha da düşük yoğunlukta seyrediyor. Genelde çalışan bir sistemin sonucu olarak değil, bireysel çabalarla iyileşen, üst noktaya taşınan sporcular görüyoruz bu topraklarda. Ama işte bireysel hikayelerin verdiği ilham ileride bu sporlarda mücadele etme hayali kuran çocuklara önemli bir rehber oluyor. Bu istek de sistemli başarı getirecek çalışmaların, yapılanmaların önünü açıyor. İşin özeti: Ülke olarak yolun başında, bireysel olarak ise başarı hikayeleri günden güne artan bir durumdayız. Türk sporunun son kahramanlarından biri Milli Yıldızımız, 22 yaşında Juventus formasıyla mücadele eden Merih Demiral. Hikayeyi biraz geriye saralım. 17 Eylül 2018'e gidelim. O gün sizin için ne kadar önemli bilmiyorum, spor ya da futbola ilginiz var mı onu da bilmiyorum. Ama o gün Türkiye'de futbol namına önemli bir şey olduğunu biliyorum. Trabzonspor, deplasmanda Alanyaspor'la karşılaşıyordu. Önce dördüncü dakikada 1-0 mağlup duruma düştüler, arından maçın kalan süresinde buldukları gol fırsatlarında hep aynı oyuncuya takıldılar. 90 dakikada göz kamaştıran performans gösteren Alanyaspor'un 20 yaşındaki stoperi hem takımını galibiyete taşıdı, hem de ismini duymayanlara da duyurmuş oldu. Bugün Juventus'ta forma giyen Merih Demiral'ın, Türkiye'de tüm dikkatleri üzerine çektiği tarih için o günü söylememiz mümkün. Ama evveliyatı var. 5 Mart 1998'de Kocaeli'de doğdu, dokuz yaşında futbolla tanıştı. Futbola başladığı yer Karamürsel İdman Yurdu. Burada Türkiye şampiyonalarına katılıp önemli başarılar kazanıyorlar. Yeteneği dikkat çekiyor. Fenerbahçe, Galatasaray, Bursaspor gibi kulüpler onu izliyor ve en ciddi teklifi yapan Fenerbahçe'ye gidiyor. Sarı-Lacivertli kulüpte U14'ten U19 yaş grubuna kadar beş sene oynuyor. U16, U17 ve U19 Milli Takımlarında forma giyiyor. Bu noktada farklı bir seviyeye geçiyor artık. Kendi kırılma anı tespitimle Merih Demiral'ınki tutuyor mu acaba diye düşündüm ve yıldız oyuncuya sordum. Aynı dönemde farklı olayları seçmişiz. Her maçtan önce kendisine Asla pes etme diyen, maç sırasında motivasyonunu Ben vazgeçersem karşı takım yani başkası kazanacak, buna izin vermeyelim diyerek üst seviyede tutan Merih, bugün artık gençlerin idolü. Saha içindeki futbol aklı ve olgunluğu, mücadeleci karakteri, saha dışında da ağırbaşlılığı ve profesyonelliğiyle devam ediyor. Saha dışında kendisini geliştirme konusunda yaptığı çalışmaları da ayrıca verdiği demeçlerde görüyoruz. Kuzey Işıkları'nı görmek istediğini söyleyen, boş zamanlarında mutfağa girip yemek yapan,Interstellar, I'm Legend, Marslı gibi filmler izleyen, sporcuların hayatını merak eden, Kobe Bryant'ın Mamba Mentality kitabını tavsiye eden, Michael Jordan'ın The Last Dance belgeselini öneren bir sporcuyla karşı karşıyayız. En büyük öğüdü, Hayal kur, çok çalış, elinden gelenin en iyisini yap olan Merih, ilgi alanlarıyla da çıtayı ne kadar yükseğe koyduğunu gösteriyor. Yazının tamamı GQ MOTY 2020 Özel Sayısında...


Adını duymuştum tabii, kendi sosyal medyam üzerinden de paylaşmıştım ödülü kazandığını, ancak ilk tanışmamızda görüntülü arama üzerinden karşılıklı ağlayacağımızı hiç tahmin etmemiştim. Belli ki Ahmet Dede'yi henüz tanımıyordum ve fakat tanımama çok az kalmıştı. Bildiğiniz ya da bilmediğiniz üzere Ahmet Dede, Ocak 2021'de Baltimore, İrlanda'daki restoranıyla bir Michelin yıldızı kazandı. Aralık 2019'dan -ya da virüs bacayı sarmadan- önce, Michelin yıldızları magnum şampanyalar ve şefler arasındaki rekabeti harlayan övgülerle kutlanırdı. Fakat gündem değişti; şampanyalar kahve fincanlarına, rekabet laflarıysa insanlık namına döndü. Yapayalnız ve aynı zamanda hep birlikte kalıverdik. Televizyonun önünde yerde bağdaş kurarak oturduğum 20:00 haberleri geldi gözümün önüne. Her ülkede her gün, her gün aynı adam, aynı hüzünleri evde bırakmış profesyonel sesi, aynı korku, aynı telaş. Kendimi düşünemeden edemedim, anılarım sinaptik iletimini gerçekleştirdi ve ben eve kapandığımız günlere geri döndüm. Aylarca evin içerisinde yapayalnız hafta içlerimi ve hafta sonlarımı geçireceğimden bir haber, haberlere bakıp bakıp yıkılıyordum. Kimi arasam aynı şeyleri defalarca konuşuyor, televizyondan geriye kalan enerjimin yarısını da telefon konuşmalarındaki vah vah, ah ahlara harcıyordum. Günlerden bir gün artık daha fazla kötü haber izleyemeyeceğimize, ailelerimiz ve arkadaşlarımız için bu halde endişelenmeye devam edemeyeceğimize karar verdik. Zihinsel ve fiziksel olarak pozitif ve zinde kalmak zorunda olduğumuzu biliyorduk ancak geceleri yalnızca birkaç saat dışında uyku uyumuyorduk. Üreticilerimle, sektördeki şef dostlarımla ve tedarikçilerimizle konuşuyordum. Herkes aynı gemideydi. Birbirimize destek olmamız ve nasıl hissettiğimizi paylaşmamız gerekiyordu. Diğer tüm sanatçılar gibi şefler olarak bizim de sürekli yaratmamız gerekiyordu. diye araya girdi şef Dede, odağımın umutsuzluğa kaydığını görünce. Ben de tıpkı onun epifanisi gibi, takım pijamalarımla salon-yatak odası arası attığım voltaların birinde tekrar meditasyona başlamaya karar vermiştim. Salt bir aydınlıkla göz göze geldiğimi hatırlıyorum. Biraz Amerikan usulü pazarlama gibi olacak ama harekete geçmenin zamanıydı. Bunu anlatırken Dede'yle bakışlarımız kilitlendi, söyleyecekleri olduğunu anladım. Ancak henüz 20 dakikadır tanısam da, azmine ve safi iyi niyetine güvenerek bunun da üstesinden geldiğini tahmin edebiliyorum. Karşımdaki insanın yolunu, yola çıkışından itibaren yaşamak zorunda kaldığı değişimlerini ve dolayı yollarla sonunda ulaştığı muhteşem dönüşümünü dinlemeye devam ediyorum. Heyecanla artık sorman gereken sorunun oraya geldiğini hissediyor, benim için saat Michelin'i yıldız geçiyor, sabırsızlığıma yenik düşerek onu asıl konuya yönlendiriyorum. Anlıyor ve lafı oraya getiriyor. Noel zamanında kapamaya karar verdik. Türkiye'ye, ailemin yanına gittim. Yeni yıl arifesini seyahat ederek geçirdim, ailemi ve kardeşimi gördüm. Tüm sene içinden geçtiğimiz duyguları beraber yaşadık; beraber güldük, ağladık, yemek pişirdik ve halimiz için şükrettik. Hikayeye ben devam edeyim. Yeni yıla yakın bir gün pandemiyle ve bu seneyle nasıl başa çıktıklarına dair konuşmak için Michelin'den bir e-posta alıyor. İş ortağı Maria'yla soruların cevaplarını prova ediyorlar. O gün tam dersine çalışmış bir öğrenci gibi sorulacak sorulara cevap vermek için hazırlanırken bir anda yıldızı kazandığını söylüyorlar! Telefon üzerinden yaptıkları görüntülü konuşmaya hemen ailesini de dahil ederek kutlamaya başlıyorlar. Ve takdir edersiniz ki bunu dinlerken benim yine gözlerim dolu dolu oluyor. Bu yazı "Ahmet Dede'nin Kültürel Mirası Ve Küresel Deneyimiyle Elde Ettiği Michelin Başarısı" başlığıyla #GQBahar21 sayısında yayınlanmıştır.


Evde, bilgisayar üzerinde besteleri yaptım, yani sound'u genel olarak evde çıkardım. Daha sonra grubun diğer üyeleri de kendi enstrümanlarıyla eklemeler yaptılar ve ortaya bir Madrigal sound'u çıktı. Dolayısıyla var olan bir şeyi hep birlikte besliyoruz diyor Anıl. Bunun yanında, Madrigal'in şarkı sözleri de kesinlikle üstüne konuşmaya değer ve Anıl'ın kaleminden çıkanlar, sesi ve yorumu kadar etkileyici. Ben söz olayının üzerine çok düşünüyorum. Beste yapmaktan çok daha fazla zamanımı alıyor. Kendimi motive etmeye çalışıyorum her seferinde. Bir de genelde şöyle oluyor, ilk yazdığımdan bir an önce kurtulmak için onu atıyorum grup arkadaşlarıma. Ve genelde olumsuz dönüş alıyorum, sonra onu silip baştan yazıyorum. Aslında ben hep iki kere yazıyorum. Söz yazarken çok fazla şiir okuduğunu, kitap karıştırdığını ve aslında oralarda duygu aradığını, yazarların bir duyguyu nasıl aktardığına baktığını söylüyor. İşin müzik kısmında ise dinlemekten ve keşfetmekten hiç geri durmuyor. Kendi çalma listelerini her gün dolduran, oradan beslenen bir müzisyen Anıl ve o beslendikçe üretmeye de devam ediyor.


Aura dosyasının çekiminin yapılacağı stüdyonun kapısının önünde Derya'yla yoğun bir çekim gününün planlamasını yapıyoruz. Yokuşun hemen aşağısında bir anda Buğra beliriyor ve bize doğru yaklaştıkça sesler, gökyüzünün henüz yazı hissettirmeyen gümüş rengi, olumlu veya olumsuz o ana dair diğer birçok detay hızlıca başkalaşıyor. O an dikkatimi bütünüyle Buğra'ya vermek istediğimi fark ediyorum. Buğra kendini bildi bileli dans ediyor. Yedi yaşında bale yapmaya, 14 yaşına basmadan da Adana merkezli bir sirk ekibiyle çalışmaya başlamış. Hayatıyla ilgili önemli kararları erken yaşta verip bununla birlikte gelen sorumlulukları da üzerine alabilmesinin bu sirk deneyimiyle ilgisi olduğunu düşünüyorum. Baleyi pek de istemeden bıraktıktan sonra sahneyle ilişkisini bir süre tiyatro ile sürdürmeye devam etmiş ancak bedeniyle daha fazla hareket etme ihtiyacı, onu tekrar dans etmenin peşine düşürmüş. Ekibin en küçük üyesi olarak sirkte çalışırken ne gibi sorumlulukları olduğunu merak ediyorum. Sirkte herkesin uzman olduğu bir alan oluyor ancak Cirque du Soleil gibi bütçeler olmadığı için herkes kendi makyajını yapıp gerekirse kostümünü bile kendi onarıyordu diye yanıtlıyor. Sirkte çalıştığı süre boyunca pandomimden tahta bacak performansına ve erken yaşta kazandığı esnekliği ve denge becerisi sayesinde aerial hoop'a kadar farklı disiplinlerde seyirci karşısında kendini ifade etme şansı yakalamış. Sirk macerası, lisede bir değişim programıyla bir seneliğine Slovakya'ya taşınmasına kadar devam etmiş. Bilgi Üniversitesi İletişim Tasarımı ve Yönetimi bölümüne birincilikle girmesi ile de İstanbul serüveni başlamış. İstanbul'a geldiğim zaman girebildiğim kadar seçmelere girmeye çalıştım. Dans tekniğim bu kadar iyi değildi o zamanlar. Evet esnektim, altyapım da vardı ama beden kontrolüm şu anki gibi değildi ve doğru yönlendirilmediğim için birçoğunda rezil olduğumu hatırlıyorum. Ancak pes etmeden girebildiği tüm elemelerde insanların onu bir şekilde tanımasını sağlamış. İstanbul Moda Haftası'nda Deniz Berdan defilesinde topuklu ayakkabı ile podyumda gerçekleştirdiği performansının geniş kitleler tarafından fark edilmesi açısından bir kırılma noktası olduğunu söylüyor. Viral olan bu performansı ile fotoğrafçıların, reklamcıların, yönetmenlerin ve genel olarak yaratıcı sektörün radarına girmeye başlamış. Buğra o zamandan beri içinde dans ve performans olan; müzikal, tiyatro ve videolar dahil birçok yaratıcı ve özellikle avangard projelerde karşımıza çıkıyor. Buğra Türkiye'de yapabileceklerinin bir sınırı olduğunun farkında; burada erken yaşta tanınmasına rağmen bir şeylere sıfırdan başlayabilecek cesarete ve vizyona sahip. Rotasını kendini daha özgür ifade edebileceği yerlere çoktan çevirmiş ve bu sebeple şu sıralar hayallerini global bir arenada gerçekleştirebilmek için Berlin'e taşınmaya hazırlanıyor.


Aslında Güneş bu tanımlamayla sohbetimizin ilk dakikasında, stüdyoya geldiğinden ve fotoğraf çekiminden beri olan hislerimi bana anlatıyor. Benim Güneş'le tanışmama YouTube vesile oldu ama bugün burada onunla konuşmamızın tek sebebi, Güneş'in ta kendisi ve rap dünyasındaki önlenemez yükselişi. Suçlarımdan Biri klibini arka arkaya kaç kez izlediğimi hatırlamıyorum, yalnızca müziğiyle değil sözleri ve görüntüleriyle de sizi detayları yakalamaya zorlayan, hipnotize edici bir atmosfere davet ediyor. Güneş henüz 20'lerinin başında, söz ve müziği büyüleyici ve bu durum son derece heyecan verici. Çok hızlı söz yazdığını söylüyor Güneş, bir melodi ya da bir beat duyduktan ve üstüne bir şeyler karaladıktan sonra ses kaydını açıyor. Böylece şarkının çoğunluğu oluşuyor. Aynı kelimeleri tekrar ettiyse onları düzenliyor, tınının nasıl duyulduğunu önemsiyor. Şu günlerde ise onun tınılarını en çok Atlantis albümüyle duyuyoruz. Kayıp kıta Atlantis'in hikayesi onu hep çok etkilemiş. Atlantis'i üç sene oluyor yapalı. Bazen bazı şeyleri yapıyorsun, zamanı gelince anlaşılıyor, bazen de hiç yapamıyorsun, zamanı geçmiş bile olabiliyor. O yüzden Atlantis'i hiçbir beklentim olmadan yayınladım çünkü onu, Güneş'i tanımlayacak şey olarak görüyorum. Atlantis, Güneş'in gideceği tarafı belli ediyor bence. Atlantis'in Güneş için, yıllardır duyduğumuz find your voice tanımının tam karşılığı olduğunu konuşuyoruz. Rihanna, aura'sıyla Güneş'i en çok etkileyen isimlerden biri. Ondan neden etkilendiğimi hiç bilmiyorum ve o yüzden aura'sından etkilendiğimi tahmin ediyorum. Burada olsa, arkam dönük olsa ve içeri girse hissederdim bence. Sadece enerjisi bile seni doyuruyor. Bugünün ardından eve gidiyorum, yol boyunca evde geçen saatlerde de Atlantis albümünü birkaç kere dinliyorum ve Güneş'in gideceği yeri anlamaya çalışıyorum. Onun dinlediği müziklere yapmaya çalıştığı gibi, hangi şarkısının en popüler olacağını tahmin etmeye çabalamam boşa, Atlantis yayınlandığı ilk günden beri zirveye oynuyor. Ben de Güneş'i dinlemeye devam ediyorum ve onun enerjisiyle doyuyorum.


Mina, renkten, desenden çekinmeyen, hayatın neşesini, doğanın yadsınamaz sükunetini sığdırdığı Anim koleksiyonları ile kalbi ve evi aynı anda giydiren birisi. O da Anim'i bir markadan ziyade bir yolculuk olarak görüyor; hareketli, renkli, heyecan verici bir yolculuk. Tüm bu havai fişek parıltısının ardında da, köklerine sahip çıkan, lokale, emeğe değer veren, şeffaf, sürdürülebilir bir anlayış var. Onda hayattan keyif alan, yeni tatları keşfeden, her daim meraklı, heyecanlı, göçebe bir ruh var. Sürekli keşfeden, gelişen, gelişirken değişen ve dönüşen... Bana kalırsa her bir tasarımı bu kadar çekici kılan da bu. Kurucusunun sıcaklığı ve samimiyetini rafine bir tavırda veren parçalar, hiçbir tesir altında kalmaksızın kendi hikayelerini anlatıyorlar. Mina son zamanlarda var olmayı, dönüşümü, tekstilde sürdürülebilirliğin mümkünlüğünü, 70'li yıllarda yaşamanın nasıl bir şey olabileceğini düşünüyor. İstanbul ve Los Angeles arası yarattığı bu hikayeye devam ederken o, Joan Didion'dan What I Mean'i okuduğu şu günlerde anda olmanın ne demek olabileceğini keşfe çıkıyor.


Günlük hayatta çok kullanıp anlamını pek de sorgulamadığımız kelimelerden biri aura. Şahsen sezgisel olarak hissettiğim, üstüne çok da düşünme gereği duymadığım bir kavram. Ekiple bu dosya özelinde bizi aura'sıyla çarpan isimleri bir bir aramızda konuşurken Yasemin'in adı kaçınılmaz olarak anıldı. Onu Vatanım Sensin'den ya da Pera Palas'ta Gece Yarısı'ndan hatırlarsınız. Bir kere gördükten sonra aklınızın bir köşesinde yer eden, merak uyandıran biri o. Daha önceki sohbetlerimizden bildiklerim ve bugün merak ettiklerimle karşısına oturuyorum, güneş gözlüklerimizi takıyoruz ve enerji akışını başlatıyoruz. Yasemin'in geçmişinde uzun bir bale dönemi var. Belki de sınırlarını kırmaya başladığı ilk dönemlerden. O zamanlar çok mutsuz olduğunu hatırlıyor. Devam edemeyeceği bir noktada, lisede tiyatro bölümüyle daha çok takılmaya ve arkadaş edinmeye başlıyor. Film izlemeyi çok seviyordum, tiyatrolara gitmeye, tiyatro konuşulan masalarda onlardan biri gibi yorumlar yapmaya başladım. Bir anlamda böylece kendini yeni geleceğine hazırlamaya başlıyor. Ve ardından beklendik şekilde, sınavlar, kabuller ve oyunculuk eğitimi geliyor. O anlatırken beynimin bir köşesinde Yasemin üzerinden bir aura tanımı yapma isteği sürüyor. Sonunda buluyorum: Eforsuzca parlamak bendeki tam karşılığını ifade ediyor. Aradığım tanımı bulduğum için rahatlıyorum, o sırada Yasemin Szawlowski karşımda eforsuzca parlamayı sürdürüyor.


Sanatın sayısız medyumda ve formda karşımıza çıktığını modern dünyada kabullendik. Peki ya moda; toplum için olabilir mi? Bu soruyu sormadan önce sanırım bir konuda daha hemfikir olduğumuza emin olmam gerekiyor. Modayı bir sanat formu olarak kabul ediyor olmalıyız. Yoksa herhangi bir küratöre neden kostümlerin sanat kurumlarına ait olduğunu sorabiliriz. Cevabı çok basit; bir toplumun belli bir dönemini yansıtan tarihi bir kayıt niteliğinde olmaları. Politik ve sosyal bir konuya değinen çoğu manifestonun olumlu ya da olumsuz tepkileri sosyal medyada hızlıca karşılık buluyor. Geleneksel markalar ve tasarımcılar bir iletişim stratejisi olarak genellikle sosyo-politik konulara değinmekten kaçınıyor. Marketing bütçesi altında gerçekleşen sosyal sorumluluk projeleri ya da sürdürülebilirlikle ilgili konular dışında neredeyse sessizliklerini koruyorlar. Doğrunun ve yanlışın keskin bir çizgi ile ayrıldığı noktalarda bile, potansiyel müşterilerini kaybetmemek, bir tepkinin odağı olmamak, lokal ya da uluslararası bağlantılarını korumak adına ses çıkartmaktan korkuyorlar. Kar amacı güden şirketlere bu konuda hak verebiliriz ama yine de çözüm susmak mı olmalı? Jean Paul Gaultier'in 1993 Hasidic defilesi, Hussein Chalayan'ın ikonik 1997 koleksiyonu ve John Galliano'nun 2000'ler Dior Couture evsiz şovu, hepsi modayı kendi düşünsel politik ve cüretkar sınırları içinde dışavurumcu bir tavırda sergiledi. Vivienne Westwood, Katherine Hamnett gibi isimlerin imzası tam olarak bu bakış açısıydı.Ancak sosyal medyada işinizin bir gecede dibe vurabileceği bu yeni dünyada, yeni nesilin bu konudaki tutumu çok daha sert. Ya da belki de böyle olmak zorunda. Markalar artık estetik bir illüzyon satmaktansa, bir platform olmayı hedefliyor. Herkesin kendi politik görüşünü rahatlıkla dışa vurabileceği bir oyun alanı. Balenciaga'nın CEO'su Cedric Charbit, yeni nesil marka stratejilerinin tüketiciyi müşteri olarak görmektense, kullanıcı olarak gördüklerini, bu geçişin kullanıcı deneyiminde her bir kullanıcıyı aslında bir katılımcı olarak markanın platformuna dahil etmenin kendi vizyonlarına daha yakın bir tutum olduğunu söylüyor. Tüketici artık bilinçli tüketimle bir bağlantı kurmuş durumda. Susmanız bu çağda konuşmanızdan çok daha sert bir reaksiyon buluyor. Tasarımcıların kendi yetenek araçlarını kullanarak gerçek dünya problemlerine eğilmeleri endüstriyel olarak akla yatkın olmakla birlikte, her sanat formu gibi moda da savunduğu doğrular sınırlarında bir propaganda aracı olarak kullanılabilmeli. Her ne kadar sosyal ve politik sonuçlar yaratsa da yaratıcılık politik sebeplerle yönetilmemeli; yaratıcılar bize yeni yollar, yeni anlamlar göstermeli. Bizi üzmeli, öfkelendirmeli, bir şeyler hissettirmeli ve skandal yaratmalı. Bu yüzden onlara izin vermeliyiz; dokunulmayan yerlere dokunmalı, söylenmemesi gerekeni bağırmalı, yeniden yorumlamalı, bazen çalmalı, ödünç almalı... Bunların sonucunda, hepimizin yoluna ışık olabilecek ilerici, yeni bir anlayış ortaya çıkarabilir. Global bir krizin eşiğinde, anlamını ilk yitiren sektör kreatif sektör oluyor. İnsanlık yaşamı için mücadele verirken, moda ya da sanat kendi varlığını sil baştan sorguluyor. Ancak sanatın global gücünü göz ardı etmektense, bir platform olarak kendini tanımlayan oluşumların gerçekten bir platform işlevi görme şansını iyi kullanabilmesi gerekiyor. Çünkü ses getirmek, tüm spot ışıkları size dönükken daha kolay. Yeterki sesinizi çıkartmanın bir yolunu bulun. Bu noktada, moda ve sanat varlığını sorgularken daha da güçleniyor, asıl işlevini hatırlatmaya başlıyor. Balenciaga'nın 2022 Sonbahar/Kış koleksiyonu tam olarak bu işlevi yerine getirdi. Herkesin nefesini keserken barış dayanışmasını tüm dünyaya kendi yeteneğinin sınırları içinde duyurdu. Demna'nın Balenciaga koltuklarına Ukrayna bayrağı renginde tişörtlerle birlikte bıraktığı not gibi; Savaş 1993'ten beri taşıdığım geçmişimdeki tramvamı tetiklerdi, benim ülkeme aynısı olduğunda sonsuza kadar bir mülteci olmuştum, Sonsuza kadar çünkü bir şeyler sizinle kalıyor. Korku, çaresizlik, sizi kimsenin istemediği farkındalığı... ve devam ediyor Defileyi iptal etmek, vazgeçmek, beni 30 yıldan fazladır yaralayan bir şeye teslim olmak demekti. Bu şov korkusuzluğa, direnişe ve sevgi ve barışın zaferine adandı. Bu yazıyı konuşacak kadar cesur olanlara adıyorum. Bu yazı Bahar 2022 sayısında yayınlanmıştır.


Williams, 50 yaşına yeni girdi; cildi ise iyi beslenmiş ve nemlendirilmiş 22 yaşında birinin cildinin dokusuna ve tonuna sahip. Yara bandını görünce, dört çocuğundan birinin ona kafa atmış olabileceğini düşündüm. Belki de kaykay yaparken düşmüştür. Bin yıl geçse de bandajın altında bir sivilce sakladığını söylemesini beklemiyordum. Ve buna dikkat çektiğim için de kendimi pislik gibi hissettim. Ancak Pharrell ne benim yorumumdan ne lekeden ne de yara bandından rahatsız olmuş görünüyor. Alçakgönüllü biri. Açık, dürüst, kendini -ve kusurlarını- dünyayla paylaşmaya hazır. Pharrell'in memleketi Virginia Beach'teydik. Geniş bir otoparkta, kumların üzerinde düzenlediği Something in the Water adlı üç günlük müzik festivalinin sahne arkası olarak hizmet veren karavan ve kamyonlardan oluşan bir karnavalın ortasındaydık. Nisan sonlarıydı; Pharrell için mühim bir zamandı zira Louis Vuitton'un erkek giyim kreatif direktörü olarak yeni işine başlayalı sadece iki ay olmuştu. Süperstar bir prodüktör olarak, küresel bir lüks süper markanın anahtarlarıyla ne yapacağına dair muazzam soru işaretleri vardı. Williams'ın bu role atanması, Virgil Abloh'nun 2021'deki ölümünün ardından boşalan rolü kimin doldurabileceğine dair bir yıldır süren dedikodu ve spekülasyonları sona erdirdi. Kimileri bu pozisyonun, kendi markasında başarıya ulaşmış genç ve başarılı moda okulu mezunlarından birini yükseltmek için kullanılmasını bekliyordu. Kimileri ise işin tanınmış bir tasarımcıya gideceğini tahmin ediyordu. Fakat kimse Pharrell'in adını telaffuz etmiyor gibiydi. Haber Sevgililer Günü'nde duyulduğunda sismik bir olaya dönüştü. Dünyanın en ünlü insanlarından biri, dünyanın en büyük markalarından biri tarafından, lüks moda sektörünü yeniden şekillendirmeye davet ediliyordu. Daha önce hiç bu kadar ünlü bir sanatçı ya da müzisyen -veya herhangi bir ünlü- lüks sektöründe böylesine ayrıcalıklı bir pozisyona atanmamıştı. Yine de bu, tamamen sürpriz olmamalıydı. Son 10 yıldır modanın ünlüler çağında yaşıyoruz denebilir. Markalar müşteri tabanından daha büyük ve daha sadık bir şey inşa etmek için çalışıyorlar; bir hayran kitlesi istiyorlar. Sattıkları çantaya paralarının yetip yetmediğine bakmaksızın, Hollywood'u ya da spor takımlarını takip ettiği gibi onların işlerini takip eden bir dünya insan. Bu arada, yıldızlar defilelerde alıcıları ve basını ön sıralardan uzaklaştırıp kampanyalarda süper modellerin yerini aldı. Lüks markalar ve pop yıldızları arasındaki işbirliklerini her yerde görüyoruz. Öncelikler söz konusu olduğunda, sosyal medyada ilgi çekmek de en az kıyafetlerin kesimi ve kalitesi kadar önemli. Bu gelişmeler ışığında, Pharrell'in söz konusu pozisyona atanması moda ve ünlü kültürü arasındaki hızlanan birlikteliğin mantıklı bir sonraki adımı gibi görünüyordu. Bu, işin Pharrell için bir tür gösteriş rolü, marka içinse pazarlama hilesi olduğunu öne süren şüphecilerin o günlerde değindiği bir noktaydı. Ancak Louis Vuitton'un Pharrell üzerine oynadığı bahsin gerçek kapsamı, karar ilk açıklandığında fark edebileceğimizden çok daha büyük. Virginia'da geçirdiğimiz o öğleden sonra boyunca, Pharrell'in yeni işinin beklentileri ışığında nasıl ilerlediğini öğrenmek istedim. Daha sonra, haziran ayında Paris'te etkileyici bir biçimde tanıtacağı ilk koleksiyonu üzerinde çalışıyordu; aradan geçen aylar boyunca Pharrell ile bir tür yolculuğa çıktım diyebilirim. Gerek memleketi Virginia Beach'te gerekse Paris'teki yeni evinde, stüdyosunda ve sergi salonunda gerçekleştirdiğim samimi sohbetlerde neler hazırladığını görmeme izin verdi. Ancak bundan da öte, Pharrell'in sadece lüks ürünler tasarlama ve satma işinde değil, pop kültürü ve modanın tüm vahşi ve simbiyotik girdabında nasıl bir paradigma değişikliğine yol açtığını da anlamaya başladım. Bu yüzden Pharrell'in çenesindeki sivilce -özellikle de bu konudaki direkt açıklığı ve dürüstlüğü- cesaret verici bir alamet gibi göründü. Yara bandı olayını geride bıraktıktan sonra Pharrell ile birlikte, iki karavan arasına kurulmuş bir tentenin gölgesi altındaki taburelere oturduk. Pharrell ve ailesi, yeni görevinden bu yana zamanlarının çoğunu Paris'te geçiriyorlardı ama festivale hep birlikte gelmişlerdi; eşi Helen, 14 yaşındaki oğulları Rocket ve Helen ile 2017'de dünyaya gelen üçüzleri. Biz sohbet ederken hepsi yakınlardaki sanatçı yerleşkesinde takılıyordu; birkaç saat sonra Pharrell, Pharrell's Phriends ile sahneye çıkacak ve Diddy, M.I.A., De La Soul, Busta Rhymes ve A$AP Rocky gibi sanatçıların da yer aldığı iki saatlik bir yıldız performans sergileyecekti. Something in the Water sırasında Virginia Beach'te geçirdiğim birkaç gün boyunca Pharrell'in tek işinin yalnızca uzaktan LV projeleri üzerinde çalışmak olmadığını fark ettim. Marka için yaptığı çalışmalar her yerdeydi. İlk varsayımım -yani eski işinin yarım kalan kısımlarını tamamlamak için yeni işinden izin aldığı- burada olup bitenlere dair bir yanlış anlamadan ibaretti. Moda dünyası Pharrell'in marka vizyonunu görmek için haziran ayındaki ilk defilesini beklerken, Virginia Beach yerlileri nisan ayında bunu deneyimlemeye başlamıştı bile. Sadece orada bulunarak bile Pharrell'in ilk defilesi için aklında neler olduğuna dair izlenim edinebiliyorlardı: Paris'te sunacağı koleksiyonun adı LVERS, yani Virginia is for.... Buraya sadece müziği için gelen binlerce hayranını memnun etmeye değil; onları Louis Vuitton'la, Pharrell'in Louis Vuitton'uyla tanıştırmaya -ya da duruma göre, onları yeniden tanıştırmaya- gelmişti. Ve ona göre görev açıktı: Paris'ten VA'ya, VA'dan Paris'e, diyor, hikaye tam anlamıyla böyle. Tüm bunlar bunun tohumlarını atıyor. Kendisi ve hayranları için müzik ve kıyafetler tek bir çalışmanın parçası. Bu benim hikayemin bir parçası diyor. Sohbet ettiğimiz yerden pek de uzak olmayan bir yerde, Louis Vuitton pop-up mağazasının kurulduğu sahnenin yanındaki VIP çadırında hareketli işler yapılıyor. Burada festival ürünleri yerine, Pharrell'in ilk LV koleksiyonunun ilk parçaları satılıyor: Virginia is for LVovers ve I LV VA grafikli tişörtler, kapüşonlular ve jean ceketler... Küçük ve geçici dükkanda sürekli hareket halindeki hayranlar, 860 dolarlık tişörtleri ve 1310 dolarlık kapüşonluları kapışıyor. Pharrell, yolculuğunun öğretici olduğunun; bu yeni rolüyle sanatın ve yaratıcı ifadenin özgürleştirici, taşıyıcı gücü hakkında güçlü bir mesaj verdiğinin farkında. Piramit Hemen gidip bir Louis Vuitton sandık çantası alın demeye getirmiyor. Pharrell'in bana söylediği gibi, Büyük hayaller kurun anlamına geliyor. Pharrell'in markayla ilk tanışması yaklaşık 20 yıl önce, Manhattan 57. Cadde'deki Louis Vuitton mağazasının açılışında Marc Jacobs ile tesadüfen karşılaşmasının ardından gerçekleşti. O dönemde kreatif direktör olan Jacobs, Pharrell'in taktığı ve Nigo'nun tasarladığı güneş gözlüğüne iltifat etti. Bu konuşma, Pharrell ve Nigo'nun 2004 yılında piyasaya sürülen bir LV güneş gözlüğü koleksiyonu üzerinde çalışmaları için davet edilmelerine yol açtı. Yarattıkları yaklaşık on stilden biri olan Millionaires, LV'de çalıştığı süre boyunca Abloh tarafından yeniden yorumlanmakla kalmadı, Pharrell'in yeni koleksiyonunda yeniden ortaya çıktı. Jacobs ve Pharrell, 2006'da modaevi için bir kampanya ile 2008'de Pharrell'le birlikte tasarladıkları bir mücevher koleksiyonu üzerinde çalışmaya devam ettiler. Pek de uzun olmayan bir süre önce dünyaca ünlü bir başka Siyahi Amerikalı sanatçı ve süper prodüktör için de işler bu yönde ilerliyor gibi görünmüyordu. Artık Ye olarak bilinen Kanye West'in gözünü lüks modanın zirvelerine diktiği bir sır değildi. Ve en azından bir süreliğine, büyük lüks modaevleri de onunla ilgileniyor gibi görünüyordu. Ama bu birliktelik gerçekleşmedi. Bunun yerine, Ye'nin çırağı ve sağ kolu Abloh, Louis Vuitton'da modaya yeni bir kültürel ve ünlü bağlantısallık, kaşe ve varlık düzeyi getirerek uyumlu bir işbirlikçi olduğunu kanıtladı. Ölümünden bu yana, çoğu resmi moda eğitimi almamış olan kendi kulvarındaki diğer yaratıcılara sektörün kapılarını açtığı için sıklıkla yüceltildi; öyle görünüyor ki Pharrell'in adım atması için aslında hepsinden büyük bir kapıyı açtı. Bir zamanlar Ye'nin de rüyalarını süsleyen, modern müzik yıldızlarının kültürel becerileri ile lüks endüstrisinin ticari gücünün muazzam yakınlaşması hayali, gerçekleşmeye hazır oldu. Haziran ayında Pharrell ile Paris'te, 1. mahalledeki Pont Neuf'un hemen karşısında yer alan LV merkezinde yeniden bir araya geldik. Onu son gördüğümden bu yana geçen haftalarda Pharrell ve ekibi ilk koleksiyonlarını bitirmek için çalışıyorlardı. Stüdyo alanına vardığımda, son tasarımların çoğunun fotoğrafları beyaz bir tahta üzerinde düzenlenmişti. Pharrell, kariyerinin bu yeni dönemi için imzası haline gelen stilini taşıyordu. LV snowboard çizmesi tipi spor ayakkabıları üzerine bot kesim LV jean pantolon, Nigo'nun markası Human Made'den beyaz bir tişört ve Human Made beyzbol şapkası; boynunda ve bileklerinde çok sayıda altın ve elmas zincir ile altın takma diş. Pharrell'in taktığı altın ve değerli taşların miktarı onu her gördüğümde artıyor gibi. Taktığı mücevherler Gremlinler gibi çoğalıyor. Dikkate şayan bir huy. Pharrell ve ben stüdyonun bir köşesindeki yumuşacık ama pahalı hissi veren C şeklindeki kıvrımlı kanepeye oturduk. Odanın ortasında birkaç küçük konferans masası var; her birinde Pharrell'in ve LV'nin yaratıcı ekiplerinin birkaç üyesi toplanmış, yaklaşan defilenin çeşitli yönlerini finalize ediyorlar. Bu yaklaşımıyla Pharrell, işi ilk kabul ettiğinde, Beccari ve LVMH'deki diğer üst düzey yöneticiler için bir sunum hazırladı. Şirketten gerçek anlamda bir brief almadığını, ancak Beccari'nin kendisini o anın özelliklerini göz önünde bulundurması için teşvik ettiğini söylüyor Pharrell: COVID sonrası dönemde insanlar biraz daha şık giyiniyor; bu yüzden belki de Vuitton'un terzilikte usta olduğu fikrini aşılamak gerekiyor. Beccari, Pharrell'in zarif, daha az bol ve vücuda daha iyi oturan bir siluete sahip, bir tür dandy erkeği fikirlerine ilgi duyduğunu söylüyor. Bu sunumun özünün, Pharrell'in şöhretiyle ya da yanında getirdiği ünlü arkadaşlarıyla hiçbir ilgisi yoktu. Beş kategoriye ayırdığı eksiksiz bir erkek gardırobu konseptini içeriyordu: şık terzi işçiliği, rahatlık için tasarlanmış giysiler, tatil ve konaklamaya uygun tatil kıyafetleri, hem meraklılar hem de atletler için spor kıyafetleri ve çok yıllık temellerden oluşan bir çekirdek koleksiyon. Bunları da çantalar, ayakkabılar, güneş gözlükleri, şortlar, oyuncaklar ve modern lüks bir markanın tüm aksesuarları izleyecekti. Üstelik son derece üretken. Haziran ayında ziyaret ettiğimde, bana Paris'e geldiğinden beri üç albümlük müzik yaptığını ve bunların tamamını LV'de ürettiğini söyledi. Pharrell'in şu anda müzik kaydı yapmak için kullandığı alan, Virgil Abloh'nun DJ kabini kurduğu yerle aynı. Pharrell için bu büyük fırsatın ancak Abloh'nun zamansız ölümü sayesinde mümkün olmasıysa trajik bir gerçek. Virgil'in özel olduğunu hep biliyordum diyen Pharrell, Louis Vuitton aracılığıyla Abloh ile olan bağını sürdürdüğünü söyledi ve Abloh tasarımı bazı parçaların seride yer almaya devam ettiğini ekledi. Pharrell, Sanki ruhen işbirliği yapıyor gibiyiz diyor. Modaevi ile kaykay arasında Abloh'nun kurduğu ilişkiyi geliştirmek de planları arasında. Pharrell ilk defilesini Abloh'a ithaf etti. Pharrell, diğer sanatçı ve tasarımcıların gerek kendi çalışmaları gerek mevcut kültür açısından önemini unutturacak biri değil. Pharrell, Abloh'dan söz ederken Ona her zaman şapka çıkaracağım diyor. Pharrell ile Abloh arasındaki en belirgin bağlantı, her ikisinin de moda, müzik ve başka birçok sektörü kapsayan projeler için sonsuz bir enerji ve yaratıcılık rezervine sahipmiş izlenimi vermeleri. Abloh; Ikea, Mercedes-Benz ve Nike ile işbirliğinin yanı sıra dünyanın dört bir yanındaki kulüplerde ve festivallerde DJ'lik yaptı. Görünen o ki hep bir jet üzerindeymiş. Pharrell de onun izinden giderek çeşitli tasarım projeleri, işletmeler, hayır kurumları ve elbette müzikle uğraşmaya devam edecek. Pek çok büyük sanatçı birden fazla alana ilgi duysa da bunların ancak birkaçı, birden fazla mecrada başarıyı yakalıyor. Müzik ile moda arasındaki benzersiz ilişkide Pharrell'i, bu bir avuç sanatçıdan biri yapan nedir, merak ediyorum; en sevdiğiniz jean pantolon, en favori şarkınız olması gibi ya da ticari başarı yakalamış bir şarkının geniş bir cazibe ile özgünlüğe sahip olmasına rağmen, insanlarda tanıdık ya da nostaljik bir duyguyu da tetiklemesi gibi... Albümler bunu başarır. Markalar da öyle. İyi üretilmiş bir çanta, iyi bestelenmiş bir şarkı gibi, onlarca yıl dayanır ve ilk çıktığı günkü kadar iyi durumdadır. Ancak daha da güçlü olansa, her ikisinin de, kendi hayran kitlesi içerisinde, kişisel ifade biçimleri olarak kabul görmesidir. Kişilikler müzik ve giysiler etrafında inşa edilir. Pharrell, en başından beri, buna dair doğaüstü bir anlayışa sahip oldu ve sürekli olarak kişiliğinin yeni boyutlarını ortaya çıkaran işler yaptı; bunu rap-rock grubu N.E.R.D. ile müzik yoluyla, Nigo ve şeker renkli sokak giyiminin dünyayı radikal biçimde ele geçirilmesi ile moda yoluyla yaptı. Yolculuğu boyunca hip-hop-moda-tarih kitaplarına bazı radikal yenilikler kazandırdı: sarı N.E.R.D. kamyoncu şapkası, altın kaplama BlackBerry, Jacob & Co kolyeler, özel tasarım mor timsah derisinden Birkin çanta. Elbette Pharrell yeni pozisyonunda, disiplinleri birleştirip daha büyük kitlelere ulaşmanın yeni yollarını keşfederken, kreatif direktörlük işini yeniden tanımlamaya da hazır görünüyor. Kendisine sadece modanın değil, kültürün de gidiş yönünü şekillendirebileceğini ima ediyorum. Stilist Matthew Henson ve zanaatkar sokak giyim markası Cactus Plant Flea Market'in arkasındaki tasarımcı Cynthia Lu gibi çekirdek yaratıcı ekibiyle işe koyuldu; LV atölyesiyle koleksiyon üzerinde birlikte çalışmaya başladılar. Serideki tek gerçek işbirliği için Amerikalı ressam Henry Taylor'dan faydalandı ve Taylor'ın gevşek, figüratif resimlerini takım elbiseleri süsleyen nakışlar ve broşlar olarak hayal etti. Speedy çantayı (bilhassa 1965 yılında Audrey Hepburn için tasarlanan mini spor çanta Speedy 25'i) koleksiyonun ve kampanyanın kahramanı olarak belirledi ve onu, tıpkı bir Canal Street kalpazanı gibi, ana renklerde ama kolunuza taktığınızda eriyecek kadar yumuşak bir deriyle yeniden tasarladı. Ardından, Pharrell'in artık imzası haline gelen Damoflage baskısını geliştirdi. Hepimizin Louis'in kahverengi ve kömür rengi çantalarında milyonlarca kez gördüğü, ikonik dama tahtası baskısı Damier'nin yeni bir yorumuydu bu. Pharrel bu baskıyı, pikselli grafiklere ya da dijital kamuflajın şişirilmiş versiyonlarına benzeyecek şekilde manipüle etti. Koleksiyon, tıpkı Pharrell'in kendisi gibi, eklektik ve zarif. Servis işçisi üniformaları, Amerikan spor kıyafetleri ve çocuksu terzilik gibi mecazlarla oynuyor. Beklenmedik konseptler ile siluetlerle dolu; deri chino pantolonlar, rugby gömlekleri ve mohawk gibi başın üstünden geçen, inci işlemeli tek saplı güneş gözlükleri gibi, bugün modada gördüğümüz her şey kadar orijinal ve ikna edici parçalar içeriyor. Koleksiyon devasa ölçekte; Louis Vuitton'un bugüne kadar ürettiği ve sergilediği en büyük erkek giyim koleksiyonlarından biri. Erkek modası hakkında tutarlı bir ifadeden ziyade, sonsuz kaynaklara sahip bir modaevinin sunabileceği tüm olasılıklar arasında çılgın bir gezintiyi andırıyor. Stüdyosunda buluşmamızdan günler sonra, Pharrell'in ilk defilesini izlemek üzere moda sektöründen birkaç bin meslektaşım ve ben, Paris'te Seine Nehri üzerindeki en eski köprü olan Pont Neuf'e doğru bir tekne gezintisine çıktık. Konum, tarihi açıdan önem taşıyan bir etkinliğe doğru gittiğimizin ilk göstergesiydi. Bu kapsamlı hedefler Paris'te zaten gözler önünde. Pharrell'in defilesini izlemek için Pont Neuf'da durduğum yerden, LVMH genel merkezini ve caddenin karşısında -19. yüzyıl eski bavullarından Abloh'nun en iyi parçalarına dek- modaevinin tarihini Disney tarzı bir sergide sunan LV Dreami görebiliyordum. Üst kattaki hediyelik eşya mağazasında ziyaretçiler yeni bir LV el çantası ya da LV çikolatası alabiliyor. Tüm bunları yapmak için en iyi konaklama alternatifi ise hemen yandaki, LVMH'nin oteli Cheval Blanc. Keyfin önemli bir diğer parçası da eğlence ki bu, Pharrell'in iyi bildiği ve dünyadaki herkes kadar iyi üretebildiği bir şey. Katılımcılardan biri Pont Neuf'de bana, Pharrell'in bar mitzvah törenindeymişiz gibi hissettiğini söyledi. Bu bir tür kabul töreniydi ama Pharrell'in kendisinden çok, moda dünyasının kabul törenine benziyordu. Katılımcılar arasında ünlü kadınların kutsal üçlüsü de vardı: Kim Kardashian, Rihanna ve Beyonce. LeBron James, Millionaires gözlüğü ile oradaydı. Rap babaları Jay-Z ve A$AP Rocky de geldi. Ayrıca Jared Leto, Zendaya ve Jaden Smith gibi modaya sadık bir grup da vardı. Pharrell defileden sonra gülümsedi ve bu kadar çok yıldızın bir araya geldiği tarihi buluşmaya atıfta bulunarak Çim hiç görünmüyordu dedi. Rihanna defileye kılık değiştirerek gelmeden önce bile varlığı hissediliyordu. Bir hafta önce, Orsay Müzesi'nin nehir tarafındaki yüksek reklam panosunda bir Louis Vuitton reklamında görünmüştü. Pharrell'in ilk yüzü. Onun için bile büyük bir başarı. Bana kendinden emin bir şekilde, Ben onunla geldim diyor. İlk kampanyası için istediği yüz oydu; dolayısıyla elde ettiği yüz de onunki oldu. Defile, destansı bir gösterinin tüm tuzaklarına sahipti. Canlı bir orkestra, amcası Ezekiel'in yönettiği Voices of Fire gospel korosu ve ana uygun kıyafetler giyen bir dizi manken vardı: hareketli, havalı, gösterişli. Bu, Virginia'ya övgüden çok; sevgiye, neşeye ve bir tür kendinden geçmiş, açık yürekli iyimserliğe övgü niteliğindeydi. Gösteri notlarına göre LVERS, bir ruh hali: sıcaklık, esenlik ve kucak açma. Pharrell'in Virginia'dan dünyaya sunduğu armağanı budur: ruh cömertliği, insanlığa ve yaratıcılığa saygı, sevgi. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, Pharrell müziğin gecenin ayrılmaz bir parçası olmasını sağladı. Defilede birlikte yürüyen Pusha T ve No Malice'ten oluşan, sevilen rap ikilisi Clipse'in Pharrell'in prodüktörlüğünü üstlendiği yeni bir şarkısı da yer aldı. Bazı rap hayranları için Clipse'in yeni şarkısını dinlemek; yeni Speedy çantalar veya Damoflage inovasyonu kadar büyük bir haber anıydı. Diğer tasarımcılar da podyumu yeni müziklerini tanıtmak için kullandılar; Ye, Yeezy koleksiyonu sunumunun bir parçası olarak bütün bir albümü tanıttı. Ancak Yeezy izleyicileri hep Ye hayranlarından ibaretti. Pharrell, lüks kıyafetleri yeni bir kitleye taşımakla kalmıyor, memleketi Virginia çıkışlı müziği yeni dinleyicilere ulaştırıyor. Pharrell defilenin sonunda Damoflage baskı takım elbisesi ve elmas Tiffany & Co. güneş gözlükleriyle ortaya çıktı. Podyumda son turlarını atmak üzere beliren mankenleri takip etti ve köprünün ortasında, dizlerinin üzerine çökerek şükran duası etti. Ardından Arnault'lar ve Carter-Knowles'lar ile birlikte ön sırada oturan eşini ve çocuklarını kucakladı. Son olarak onu, Louis Vuitton'da koleksiyonu hazırlayan erkek tasarım ekibinin diğer üyeleri izledi. İki gün sonra stüdyosuna döndüğünde Pharrell sersemlemiş gibiydi. Yemin ederim mücevherler yine çoğalmıştı. Sarı Speedy çantası bile yeni, elmas kaplı altın bir kayışla filizlenmişti. O ana dek defilesi, YouTube tarihinde en çok izlenen moda defilelerinden biri haline gelmişti ve söylendiğine göre dünya çapında 1 milyardan fazla kişi tarafından izlenmişti. Ortam kutlama havasındaydı ama yine de odaklanmışlardı. Henüz kimse tatile çıkacak gibi görünmüyordu. Pharrell, sabahı stüdyoda yeni bir şarkı kaydederek geçirmişti. Ben geldiğimde dizüstü bilgisayarı açıktı, bana ekranını gösterdi. Ona podyumda selam vermek için çıktığı o son anı sordum. Pharrell'in çıkış defilesinin belki de en somut neticesi, bizi daha fazlasını beklemeye hazırlaması oldu; gelecekte lüks modaya dönüp baktığımızda Pharrell öncesi ve sonrası dönemler arasında net bir ayrım göreceğimizi hayal etmek mümkün. Derin bir olgunun başlangıcı gibiydi. GQ Global kapak hikayesi, GQ Türkiye Sonbahar 2023 sayısında yayınlanmıştır.


Her ne kadar Yiğit bunun eskimiş bir hikaye olduğunu düşünse de yüksek lisans yapmak için gittiği Milano'da, moda kariyerinin başlamasına vesile olan yaratıcı iş başvurusu, hayalleri imkanlarından büyük olanlar için her açıdan ilham verici. Henüz master eğitimi devam ederken gözüne kestirdiği markanın dikkatini çekebilmek için Facebook'ta Yiğit Frankie Morello'nun yeni stajyeri olmayı hak ediyor isimli bir grup kurar. Kısa süre içinde hem basının hem de markanın dikkatini çeker ve işe alınır. 2010'ların başı sosyal medyanın ve blogger'ların hayatımıza yeni girdiği yıllarda, haliyle markalar da bu dijital dünyada kendilerine yer bulma telaşındaydı. Frankie Morello'nun o sıralar açılması planlanan blog'una dikkat çekebilmek için defilede ön sırada oturan birkaç kişinin kafasına, üzerinde blogger" ve blogger'ın arkadaşı yazan kese kağıdı geçirir. Yiğit 10 yıl önce gerçekleşen bu olayı Dolce & Gabbana bu olaydan, bir veya iki sezon önce Bryanboy'u, Anna Wintour ve Tommy Ton'un yanına oturtup, "modanın dijitalleşmesi" olarak tanımladıkları fotoğraf karesinin yakalanmasını sağlamıştı. Bu fotoğraftan sonra biz de ne yapsak diye düşünmeye başladık. Çünkü yabancı blogger'lar gelmiyordu Frankie'ye. Bugünün sosyal ortamında o proje işe yarar mıydı emin değilim. Sosyal medyanın gücü yüzünden herkes artık gerçek bir iletişimin peşinde. Fantezidense gerçek insanların öne çıktığı bir pazarlamadan söz ediyoruz diye açıklıyor. Üniversitede aldığı mühendislik dersleri burada işine yarar ve markanın o dönemki dijital evriminde internet sitesi kurmaktan e-ticaret alt yapısı hazırlamaya birçok önemli projede çalışır. Kese kağıdı projesinin yarattığı sükseden sonra Yiğit eşzamanlı olarak Dolce & Gabbana'nın bir projesinde de çalışmaya başlar. Çalıştığı lüks İtalyan markalarını arka arkaya sıralarken ister istemez madalyonun diğer yüzünü merak ediyorum. İtalya gibi bir ülkede bu kadar katı kuralları ve duvarları olan bir sektörün içinde dışarıdan gelen biri olarak, kendini göstermen zor olmadı mı diye soruyorum. İş kontratına ulaşana kadar iki sene boyunca stajyerlik yaptım. Benim birçok arkadaşım burada aldıkları eğitimden sonra Türkiye'de daha iyi bir iş bulacaklarını düşündükleri için döndüler, zaten kalmakla ilgili çok çabaları da yoktu. Mesela benim gibi kalmak isteyen bir arkadaşım daha vardı, şu an burada ünlü bir içki markasının pazarlama direktörü. Moda dünyasında iş bulmak belki diğer sektörlere göre daha zor ama kalmak isteyenler için de birçok opsiyon var. Bunların başında da dil öğrenmek geliyor diye yanıtlıyor. Konusu açılmışken son yıllarda özellikle moda dünyasında daha çok karşımıza çıkan kapsayıcılık ve çeşitlilik trendlerinin gerçek anlamda ne kadar karşılık bulduğunu içeriden biri olduğu için Yiğit'ten dinlemek istiyorum. Modanın 10 yıl öncesine göre kesinlikle çok daha kapsayıcı olduğunu söylüyor; ancak sadece kapsayıcı ve çeşitli olmak adına atılan adımların tokenizm tehlikesini de beraberinde getirebileceğinin üzerinde duruyor. İşe almak istediğin herkese kapıyı açmalısın ancak işi gerçekten hak eden kişi o kapıdan geçmeli. Eğer kese kağıdı projemi yaptığımda beni Gucci'den arasalardı ve marka stratejisti olarak çalışmamı söyleselerdi büyük ihtimal ben bile şoke olurdum. Çünkü o zamanlar öyle bir deneyimim yoktu ve o pozisyona girebilmem için iş tecrübesi anlamında belli aşamalardan geçmem gerekiyordu. Şirketlerinde sadece bir Türk'e ihtiyaçları olduğu için markaların beni işe almalarını beklemem gerçekçi olmazdı diyor. Dolce & Gabbana'da çalıştığı sırada bir yandan da yüksek lisansını tamamlayan Yiğit, o zamanlar Asya pazarına yatırım yapan Ermenegildo Zegna'dan aldığı teklifle dijital pazarlama stratejisti olarak işe başlar. Aslında Dolce & Gabbana'nın en güzel günleriydi; Kylie Minogue, Justin Bieber, Bruno Mars gibi isimleri giydiriyorlardı ve sürekli partiler yapıyorlardı. Belki de mühendislikten gelen biri olmanın etkisiyle çalışırken bu kadar eğlenmek beni bir noktada tatmin etmemeye başladı ve yeni arayışlara girdim. Zegna'daki pozisyonu da bu şekilde kabul ettim diye ekliyor. Ancak İtalya'ya geldiğinden beri sürekli CV'sini attığı tek marka olan Gucci'den gelen teklif 11 aylık Zegna macerasını bitirmesine neden olur ve birçok başarılı projeye imza attığı altı senelik Gucci macerası da bu şekilde başlar. Tüm bu meziyetlerinin yanında edebiyatın, özellikle de korku türünün önemli bir yeri var Yiğit'in hayatında. Yıllar önce yazdığı ancak bir köşede bekleyen korku romanının, konuşmacı olarak katıldığı bir dijital pazarlama konferansında tesadüfen Yiğit'i dinleyen birinin vesile olmasıyla yayınevi ile buluşması Yiğit'in hayal ve düşünce dünyasıyla doğrudan tanışmamızı sağlamış. Yiğit bu durumu Yazdıktan sonra hiç düşünme, doğru zamanı gelince o basılır. İnsanlar seni merak etmeye başladıklarında senin yazdığın kitabı da merak ediyorlar çünkü diye açıklıyor. Son olarak geçtiğimiz yılın moda sektörünü nasıl etkilediğini merak ediyorum. Yiğit'e göre pandemi boyunca sektörün uzun süreli bir mola alması, tasarımcılardan pazarlama ve iletişim stratejisiyle uğraşan herkesin bir süreliğine dinlenip çok daha yaratıcı olmasını sağlamış. Zaman en büyük lüks ve bu süreç sayesinde moda sektöründeki herkes daha önce yaptıklarını nasıl daha iyi yapabileceğini sorgulama şansına sahip oldu diyor. Yiğit Turhan Valentino'daki kariyerine Temmuz 2023'ten itibaren Chief Marketing Officer olarak devam ediyor.


Keşfin verdiği hazla çıktığı engin yolculukta, kendini tahmin ettiğinin çok üzerinde bir merak etme ve öğrenme hali içerisinde bulan açık deniz yelken yarışçısı Tolga Pamir ile denizlerin güzelliği ve sert çehresini seyre dalıyoruz. Keşfetmeyi, inşa etmeyi, üretmeyi seven bir çocuk, fakat doğduğu günden bu yana kimi zaman balık tutarak, kimi zaman tüm vaktini tekne üzerinde geçirerek ama hep denizin kıyısında yaşıyor. Ailesiyle Tuzla'da geçirdiği yaz aylarında tanışıyor yelkenle. Yelkenlilerle, kayıklarıyla açıldıkça, o saf merakı doğanın keşfine dair duyduğu merakı besliyor. Okulların başlamasıyla birlikte onu denizden uzaklaştıran her adımda ise pek bir huzursuz. 30 yaşına geldiğinde tutkusunu, solo açık deniz yarışçılığı ile birleştirme kararı alıyor ve yeniliklere gebe yeni bir hikayeyi yazmaya başlıyor... Sadece bedenimizin değil, evrende salınan gezegenimizin yadsınamayacak bir yüzdesi sudan ibaret. Bu sebepten denizi bir heykeltıraşa benzetiyor. Onun ise engin sularla tanışıklıktan öte bir bağı, suyun kendisiyle simbiyotik bir ilişkisi var. Birbirini tamamlayan, birbirine destekçi... Sanıyorum, gücüne karşı çıkmaya çalışmak anlamsız'' diyor. Birlikte yaşayabilmen ancak ona adapte olmayı öğrendiğin an mümkün... Denizin her zaman temkinli olunması gereken ve korkulacak bir yer olduğunun bilincinde olduğunu kendisine hatırlatmadan geçmeyeceğini de ekliyor. Bu tutkunun yol alabilmesi ancak oyunu, denizin koyduğu kurallar ile oynamaktan geçiyor. Denizi çok iyi tanımak, hava gibi farklı parametrelerle birlikte çalıştığında gücüne güç kattığını bilmek de gerekiyor. İşin doğrusu, prensibi açıklıyor gibi görünen bu formül dahi denizlerin karakterini çözmek için yeterli değil. Tolga yedi yaşından bu yana içinde büyüdüğü ortamı hala okumaya devam ediyor. Her geçen gün yaşadığım tecrübelerle beni şekillendirmeye; pürüzlerimi dalgalarıyla, tuzuyla aşındırmaya devam ediyor'' diyor. Modern dönemler öncesinde tabiat, her ne kadar bedenimiz ve zihnimiz ona göre şekillenmiş olsa da insan için tehlike anlamına gelirdi. Bu daimi tehditle mücadele ettik ve galip geldik. Zamanla doğanın kaderini belirleyen, insanın ihtiyaçları olmaya başladı. Bugün doğa dediğimiz, bir anlamda olmayan bir varlığa seslenmek gibi ama özümüzün bir parçası oluşu, kopması mümkün olmayan o yakınlığı duymamıza yol açıyor. Ne çelişkidir ki, özümüzü aramanın yollarını doğada keşfe çıkar olduk. Tolga için doğanın enerjisi yine onun döngü ve harmonisinde yatıyor. Ve yakınlaştıkça bu harmoninin bir parçası olduğumuzu, o enerjinin bizi de beslediğini fark ettiğimizi düşünüyor. Kabaca 'büyük banyonun içerisine atlamak' olarak çevrilebilecek bir Fransız deyimi var. Burada banyo, engin okyanusların ta kendisi. Hayallerinizi veya yapmak istediklerinizi anlatmaya çalışarak yol almak pek kolay değil. Bir şekilde hayalinizin içine atlamanız gerekiyor.'' O da hayalinin içerisine atlayarak başlamış tüm bunlara. İnsan geliştikçe yaşadığı kaba sığamaz; büyür ve taşmak ister. İnsanlık boyunca kaşiflerin uzun ve tehlikeli yolculuklara çıkmasına vesile olan da bu olmuştur. Tolga'nın motivasyon kaynağı da bitmek bilmeyen macera ve keşif duygusu. 17 yılı aşkın süredir dünya denizlerinde eşsiz yolculuklara çıkan sporcu macerayı tatların, seslerin, kokuların ve duyguların keşfini içeren bir deneyim olarak tanımlıyor. Ve başkalaşıyor her yeni limanda... Vardığı limanların başka bir coğrafya ile kıyaslanamayacak dokusu, gölgeleri, renkleri, mimari silueti, birbirine karışan kokuları... Böyle söylendiğinde benzersiz peyzajları deneyimlemenin eşsiz duygular yaratıyor olması hissini daha iyi anlıyorum. Limana vardığında bir nebze sönmemiş merakı ve heyecanına, teknesini bağladığı an yeni bir duygu ekleniyor, başarı hazzı. Bu duygu seremonisi yolculuğun zorluklarını birer birer siliyor; maksadını yerine getiren korkuları heyecana evriliyor. Teknesinden toprağa doğru attığı tek bir adımla o coğrafyayı keşfeden insanların adımlarını takip ediyor adeta... Duymaya alıştığımız uğraşların aksine, o bir yelken sporcusu olarak duymaya alışık olmadığımız farklı endişeler taşıyor. Yelken özveri isteyen, zaman, enerji ve parayla beslenen bir branş, diyor. O denizde, eşi ve oğlu evdeyken birbirine bağlı farklı tasalar büyütebiliyorlar. Yine o süreçte yaratılabilecek ortak anıları da kaçırdıkları gibi bir gerçek var. Bu gibi zamanlarda iletişim kuramıyor olmak mesafeyi ve endişeleri derinleştirebiliyor ama eşinin de yelkenci olması, aynı zamanda deniz kültürünü yaşayan ailelerden geliyor olmaları onları avantajlı kılıyor. Doğanın kendi olmasına izin vermek, müteşekkir olmak, beraberce büyümek... Onunla olan bağının, bir bakıma kendin ile olan bağının keşfini ilerletmek, derinleştirmek... Bu sonu görünmeyen merak vahasında ise herkesin yolu, yöntemi farklı. Yelken sporunda da teknik ekipmanlar rotaya ulaşmayı sağlayan yegane araçlar. Eksikliği veya doğru çalışmaması halinde büyük bir düş kırıklığı yaratabiliyor. Durumun okyanusta biraz başkalaştığını söylüyor Tolga. Okyanus, kadim kaşiflerin yöntemlerini talep ediyor, diyor. Yönü gösteren güneş ve yıldızlar oluyor; düşüncelerin derinleşiyor. Okyanusta bir başına ilerlerken geçmişin, modern keşfine yön verişine şahit oluyorsun. Her yolculuğun en uzun hissettiren tarafıysa son düzlükleri, diyor. Kıyıya yanaşmak üzere hazırlıklara başlamışken, yaşadıkları geçiyor gözlerinin önünden. Uzun zamandır kendine yer edinememiş bir dinginlik teknede yerini alıyor. O, dümenin başında, vardığı coğrafyayı gözlemlerken içi heyecanla doluyor. Önüne serilen medeniyetin sinyalleri gerçek hayata dönüşün kapısından içeri girmek üzeresin der gibi... İnsanoğlu, ben yoldayken hiç değişmedi dedirtecek kadar. Kara göründüğünde gözleri limanda görmek istediği yüzleri arıyor. Ardından kaç zamandır beklediği o kavuşma anı: Sadece sevdikleriyle değil, aynı zamanda soğuk bir içecek, sıcak bir tabakla; toprak üzerinde tekrar yürüyebilmenin tuhaf ama beklendik acemiliği ile yeniden bir araya gelmekle. Sonrasında da biriktirdiği anların paylaşımıyla başlayacak olan koca bir adaptasyon süreci... Su yakınında olmak, hatta suyun yegane varlığı Tolga'nın manevi yapılanmasında büyük rol oynamış. Gerek PenMarc'H bölgesinde bir türlü sağlayamadığı koşullar, gerek İspanya'nın kuzey kıyılarında, Karadeniz'in hırçın çehresinde hissettiği mutluluk... Bağ geliştirdiği onca su kütlesi olsa da onun daha samimi bir diyalog içerisine girmek istediği bir yer daha var. Tolga, bir nevi bir iletişim platformu olarak gördüğü bir mücadeleyi 2021 yılında Türkiye'nin denizlerine kattı. Yelkenli teknesiyle, dışarıdan yardım almaksızın sırasıyla Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'i duraklamadan geçerek bir rekor kırdığı, Türkiye'nin dört denizini rotasına katan solo yolculuğu Challenge4SEAS projesi, bu yaz yeni kimliği DUO Challenge4SEAS olarak bizi karşıladı. Türkiye turu rekoruna bu defa yelkenci Sevda Ersezer ile birlikte baş koyan Tolga için açık deniz yarışçılığının algısını ve katılımını artırmak, deniz tutkunlarını sıra dışı hayaller kurmaya özendirmek amacıyla başlattığı girişim, merkezinde daha da ulvi bir niyet barındırıyor: Bizi sarmalayan denizlerimizi sevmeyi, korumayı, kullanmayı göstermeye davet etmek ve dört kıyının sahip olduğu nice zenginliği korumak konusunda hassasiyete çağırmak... O, çağın prangalarından sıyrılmış, sistemik konforun hissizleştiren varlığını kabul etmeyen ve bunların yerine ancak doğanın çağrısına kulak veren birisinin kuşanabileceği dinginlik ve mütevazılık ile kuşanmış. Yeryüzünde 8.000 metre yüksekliği aşan 14 dağ var. Her biri bambaşka nitelik ve güzelliklerle bezeli bu dağlar Nepal, Tibet ve Pakistan üzerinde yayılıyor. Kulağa tanıdık gelecek Everest, K2, Annapurna dağlarını da içinde barındıran bu yükseklikler Project Base8000 adıyla bir dağcılık maratonuna dönüşmüş. 2019 yılı itibariyle yalnızca 40 dağcının tamamladığı bilinen bu projede, Tunç bu denli yol alan ilk Türk: 2019 yılı itibariyle 14x8000 listesinden 13 farklı dağa tırmanan Tunç finale hiç olmadığı kadar yakın. Sırada zorlayıcı havası ve koşullarıyla ün salan Nanga Parbat var. Üçüncü gidişi Nanga Parbat'a. Çığ riski, vize problemleri ve acı verici bir terör olayının müsaade etmediği önceki denemelerini Hayatın kendisi gibi, akış içinde gerçekleşeceği belli olup olmayan bir deneyim olarak anlatıyor. Kimileri bir dizi zirveye çıkmayı bir tür koleksiyonerlik olarak görse de onun bakış açısında daha doğal bir yaklaşım var. Kendi gücüyle, yapabildiği ölçüde tırmanmayı seçtiği bir stili tercih ediyor. Yani oksijen kullanmadan, lüks ve pahalı keşif gezilerine katılmadan, minimal düzeyde dış destek kullanarak. Tabii tüm bu 'fırtına'nın orta yerinde ışıldayan bir cevher var: tek başına bir şeyler yapıyor olmanın kıyaslanamaz öğretisi. Bugün çoğu insanın sahip olmadığı bir şey tek başına harekete geçmek. Kendini, düşüncelerini dinlemenin ya da hiç düşünmemenin, aklına tek bir anın veya kaygının uğramaması haline aşina değiliz, belki de ihtiyacımız yoktur. Tunç için bu 'dağ, taş gibi olmak' hali ise tırmanışları keyifli yapan onlarca şeyden biri. Rutinlerimden sıyrılmak, bildiklerimden uzaklaşmak, sessizliği başka seslerle bozmadan kendimle kalabilmeyi denediğim ufak Sarıyer maceralarımda gördüğüm manzaralar geliyor aklıma; betonun kadraja girmediği gün batımları... Ve nasıl büyülediği... Sekiz bin metre irtifada görülebilecek ve hissedilebilecek şeyleri canlandıramıyorum. Çok görkemli'' diyor Tunç ve devam ediyor, ''Perspektif çok değişiyor. Ne kadar ufak bir yer kapladığının farkına varıyorsun.'' Dünyadaki, evrendeki yerini algılamak, kendini doğru konumlamak için inanılmaz bir fırsat sunduğundan bahsediyor. Aynı zamanda bulunduğumuz noktada herkesin çok büyük hissettiğinden... Yıllar boyu itinayla örülen bir sistemin içindeki gündelik telaşlarımızı ve bu gerçeklik içerisinde büyüyen kaygılarımızı düşündüğümde Tunç Fındık'ın başka bir çağın insanı olduğu kanaatine varıyorum. O da bunu seviyor; insan ve doğanın kimimize antik gelen iç içe geçmişliğini, değere mücadele ile sahip olmayı ve özünde dağı, taşı, toprağı... Keşfedilmeyi bekleyen şeylerin, bir an önce atlanacak daha çok yer bulmanın peşinde giden Base Jump sporcusu Cengiz Koçak ile insan merakını, atlanabilir yüksekliklerin tükendiği bir dünyayı ve hazzı konuşuyoruz. Yedi yaşındaki Cengiz için hayatının rotasını çizmesine olanak verecek ilk ilham, babasının götürdüğü bir 19 Mayıs gösterisindeydi. O ilham, gökyüzünde salınan küçücük noktalardı. Merak etti o noktaların ne olduğunu. Biraz daha merak ve gözlemle uçağın arkasından dökülen noktalar olduğunu kavradı. Noktaların indiğini, yerde yürüdüklerini gördü. Bu noktalar insan mıydı? Babasına sordu; o da bilmiyordu. Kalabalığın içerisinden biri Onlar paraşütçü' dedi ve Cengiz babasına dönüp Ben paraşütçü olacağım'' dedi. İlerleyen yıllarda nasıl paraşütçü olabileceğinin yollarını araştırmaya koyuldu ama aldığı cevaplarla çok da mümkün olamayacağı kanaatine vardı. Bu derin isteği gerçekleştirmenin arzusuyla askeri okula gitmeye karar verdi. Evet, içeride onu türlü başka zorlukların beklediğini biliyordu ama önemi yoktu; askerler atlıyordu. Mark Twain'in Hayatınızdaki en önemli iki gün; doğduğunuz gün ve neden doğduğunuzu anladığınız gündür'' sözünden hareketle Cengiz, o 19 Mayıs'ın niçin doğduğunu anladığı gün olduğunu söylüyor. Türk Ordusu'nda 20 yılını tamamladıktan sonra emeklilik kararı alıyor. Ben bu emeklilik kararı sonrasında kendini artık safi atlayışlara adayacağını düşünürken, o bunun tam olarak böyle gerçekleşmediğinden bahsediyor. Zihninde bir yerlerde savaş fotoğrafçısı olmak da varmış fakat bir Hindistan seyahati esnasında yaşadığı olay onu gerçek elementinin gökyüzü olduğuna ikna etmiş olacak ki, yapması gereken şeyin paraşüt olduğu fikrine varmış. İşte base jump da bu noktada hayatının odağı olmuş. Base jump'a iki yılını verdikten sonra kendini profesyonel base jumper olarak tanımlamaya başladığını söylüyor. Bir araba satın alıyor, arkasını yaşanabilir hale getiriyor ve ülke ülke dolaşmaya başlıyor. Önüne çıkan her şeyden atlıyor; sayısız atlayış, binlerce macera... Gittiğim her yeri atlayarak keşfetmeye, onun üzerinden bir bağ kurarak anlamlandırmaya çalıştım'' diyor. Şahinkaya Kanyonu, Erzurum Uzundere, Kemaliye Karanlık Kanyon... Bu doğal mimarilerin onun kalbinde yeri çok ayrı. Bir de insanlık tarihinde kimsenin ondan önce inmediği bir yer var: Cennet ve Cehennem Obrukları. Silifke'de yer alan bu çukuru inilmez yapan, içbükey kenarları ve bir atlayış gerçekleştireceksiniz de bir iniş alanı olmayışı. Cengiz uçurumun ucunda atlayışına konsantre olmaya çalışırken, korkudan, saatler boyunca binlerce senaryoyu kafasından geçirdiğini anlatıyor. Kafasında kurduğu denklemin doğru sonuç vermesinin kattığı bir haz var başarılı tırmanışı sonrası. Onu da işin en can alıcı tarafı olarak yorumluyor: O haz kendini sana hayatta kaldığın için gösteriyor.'' Kimdir yani en iyi paraşütçü? Bir sonraki atlayışını yapabilen paraşütçüdür'' diyor. Atlamazken ne yapıyor Cengiz? Onu takip edenlerin de bildiği üzere yüksek şeyleri arıyor. Ama atlamak yok demiştik? Onun yüksek şeyler dediği de zaten insan boyunu aşan yükseklikler değil. Bir anlamda değil... Aradığı, düşüncede yüksek olan şeyler. Uçurumdan atlamak kendi başına onu yükselten, yücelten bir uğraş. Öğrendiği ve başkalaştığı bir uğraş... Paraşüt olmadığında ise okuyor. Herhangi bir şey öğrenmeden geçen bir gün hatırlamıyorum'' diyor.


Fatih Sultan Mehmet'in çocukları bir cihana sığmıyor. Fatih'in ölümünden sonra iki kardeş taht kavgasına tutuşur. Cem Sultan kaybeder. Sonrası upuzun bir macera... Dış mekan: Suriye, Mısır, Rodos, Fransa, İtalya. Yardımcı oyuncular: Rodos şövalyeleri ve Papa; 2. Bayezid cephesindeyse nispeten barış içinde bir harem, ibadete düşkün, sofu bir padişah. Sefer pek yok. Konuk oyuncular: Kristof Kolomb, Leonardo da Vinci. Pahalı prodüksiyon ama beş sezonu garanti. Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır valisiyken Osmanlı'ya isyan edip başarılı oluyor. Gerisi büyük mücadele. İngiliz ve Fransız ajanların cirit attığı egzotik bir Kahire'deyiz. Balkan çocuğu Kavalalı, uzak topraklarda reform peşinde. O Batı'nın teknolojisini alalım, ahlakı kalsın diye kafa patlatırken, Osmanlı'nın kaderi masanın üzerinde. Son bölümlerde Ruslar devreye giriyor. Olay örgüsü karmaşık ama seyirciyi bağlar. Osmanlı'dan bugünlere uzanan siyasi bir prodüksiyon. Nereye çeksen geliyor. Askeri darbeyle padişah değiştiren ve sadrazamlığa gelen Alemdar Mustafa Paşa, siyasi hesaplar içinde. Senaryo Kabakçı Mustafa isyanından başlar. Final bölümü bir cephanelikte bağlanır. Spoiler gibi olacak ama finalde Alemdar Mustafa Paşa kendini de, kendisine saldıran yeniçerileri de havaya uçuruyor. Uzatmaya gerek yok; devir, Lale Devri. Her karede şuh bir İstanbul, başrolde Divan şiirinin kare asına rahatlıkla girecek bir adam... Yalnız senaryo riskli. Şiiri bu dünyaya indiren Nedim, çapkınlığıyla da meşhur. +13'e razı olacak kanal alsın çeksin, Osmanlı bohemi efsane olur. Elimizdekiler şunlar: Prut Savaşı, Rus Çarı Deli Petro, Çariçe Katerina... Malum soru: Rus ordusu dize geldikten sonra Katerina'nın girdiği karargah çadırında neler oldu? Her şey bir dedikodudan ibaret de olabilir ama tek sezonun memleketi sallaması garanti. Baltacı-Katerina buluşmasına kadar nefesler tutulur. Son iki bölümle final yapılıp, zirvede bırakılır. Efe dizisi her zaman tutar. Atçalı Kel Mehmet, II. Mahmut'un yönettiği devlete isyan etmekle yetinmedi, Aydın'da hakimiyeti ele geçirdi, vergileri kaldırdı. Fermanlarını Vali-i vilayet, hademe-i devlet, Atçalı Kel Mehmet diye imzalayınca bardak taştı. Açık arazi, Ege şivesi, kötü kaymakam, türküler, zeybek... Garantili formül.


Ben Tolga. Grubun yapımcı aynı zamanda menajeriyim. Bir GQ yazarı olarak da röportajı yapmak bana düştü. Şimdi biraz benim, biraz sizin, biraz da onların gözünden KÖFN hikayesine tanık olacağız. Belki klasik olacak ama isminden başlayalım. Ne demek diye sormayacağım. İsteyen Google'a sorabilir. Benim merak ettiğim bu ismi koyarken hiç Bunu zor okurlar, daha kolay bir şey olsun millete eziyet olmayalım demediniz mi? Herkes bir telaffuz sınavından geçiyor, stresteyiz. Ben KÖFÜN diyorum mesela. SALMAN: Aslında evet, kendimize çok riskli bir isim bulmuş olabiliriz ama baktığımızda bizim adımız da, tarzımız da, müziğimiz de; sonuç olarak ya da en baştan ismimiz de riskli bence. BİLGE: Hayır demedik. Tek derdimiz güzel olsun, farklı olsun gibi bir şeydi. SALMAN: Sanırım evet, katılırım buna. Hatta bence alıştığımız dediğimizi de yine yaparken kendimizce yapıyoruz gibi. BİLGE: Nokta atışı bir tespit diyebiliriz. İkimiz de masaya çok şey koyuyoruz; gördüğümüz, duyduğumuz, hissettiğimiz şeylerden. SALMAN: Bence kolaydı. Kendi alanını evde birileri bile olsa yaratabilen ikiliyiz. İçerde ben arkadaşlarımla otururken Bilge'nin odasında takıldığı çok olmuştur. BİLGE: Yaklaşık dört sene sürdü ev arkadaşlığımız. Ciddi üretme süreçlerimiz, bolca keşfetme üzerine düşünme gibi eylemleri yaptığımız bir dönem olduğu için iyi geçti. Bu günlerin temelini atmış olduk. Sarkastik klipler, ilk dinlediğinde tam adını koyamadığın iç coşkuya sebep olan şarkılar birbirini izliyor. Bu dönemdeki şarkılardan favorileriniz hangileri? Benim El ve Tenine Alıştım Ben. SALMAN: Ben Olan Olmuş ve Uzun Geceyi çok severim. BİLGE: El ve Olan Olmuş diyebilirim ben de. SALMAN: Bizim Köfn kuruluşunda hep konuştuğumuz ; sahnede olmamız lazım gibi bir fikrimiz ortaktı. Cidden bir de eğlenmek istiyoruz ya, dans etmek için sahne istiyoruz gibi bir şey. En azından kendi tarafımda. BİLGE: Kesinlikle! Gün geçtikçe daha da geliştirmek istiyoruz sahne performansımızı. İnsanlara eğlence vadeden bir grup olmak amaçlarımız arasında. SALMAN: Valla senin sevgini durduramıyoruz. :) Ama biz de içimizde hep bunu düşünüyoruz. Köfn ne yapardı? diye başlıyoruz genelde. BİLGE: Bu albüme ben de kalbimi bırakırım net! SALMAN: Sanırım biz sonradan eskiyi düşünüyoruz. İlk olarak yeni şeylerden etkilenip bir şeyler yapalım diyoruz, sonra şuna benziyor gibi bir şeye dönüyor. BİLGE: Bence etkileşimi çok büyük. Salman da ben de öyleyiz. Hepsinden besleniyoruz; tamamı ile anlamaya, onlarla pişmeye çalışıyoruz diyelim. SALMAN: Sanırım herkesin bir rolü var ve diğerleri sadece beğendim ya da beğenmedim diyor. En çok ben beğenmedim diyen tarafım. Onda da oturup beni ikna ediyorlar, sağ olsunlar. BİLGE: Sadece görsel dünyamızı oluşturmaları değil genel olarak müziğimize bile yorum yaparak katkıda bulunuyorlar! Ekip olarak çalışmak harika! Birbirimizi destekliyor ve birlikte üretmenin keyfini yaşıyoruz. Çok şanslıyız! ÜMİT: Kesinlikle. Sosyal medyayı o kadar iyi kullanan biri değilim aslında ama o gün şansım yaver gitmiş. Astroloğumun da dediği gibi doğru zamanda doğru kişiye yazmışım. SAMET: Benim de terapistim 'herkesle iyi anlaşmak zorunda değilsin, gerçekten iyi anlaşabildiğin ve beraber iş yapabileceğin insanlar karşına çıkacak' demişti. Tam olarak da böyle oldu. Terapistimden ve Ümit'in astrologundan yeni bir haber gelene kadar sonuçtan gayet memnunuz. ÜMİT: Mühendisler odası beni linçlemeyecek ise çok doğru bir karar verdiğimi söylemeliyim. Mesleğimin bana kazandırdığı analitik düşünme ve planlı programlı olmak kesinlikle yönetmenlik yaparken işime yarıyor. Yaratıcılık kısmında gül gibi travmalarımdan faydalanırken, projenin ön hazırlık kısmında mühendis olmam kesinlikle çalışma şeklime etki ediyor. Gruptaki herkesin içi rahat çünkü sıkıcı detayları düşünen biri var. SAMET: Marmara'da sinema okumaya başlamamla sürekli bir şeyler çekmeye başladım zaten. Birçok alanda çalıştım görsel dünya ile ilgili bu da beni geliştirdi. Ümit'le ve onun aracılığıyla Köfn ile tanıştıktan sonra süreç yönetmenlik olarak yerini buldu diyebilirim. ÜMİT: Biz bu süreçte Samet ile ev arkadaşı olduk. O yüzden zamanımızın çoğu birlikte geçiyor. Yaratıcı süreçteki fikirlerimiz bu zamanda ortaya çıkıyor ve notlar alıyoruz. Yani fikir ve yaratıcı süreçte birlikteyiz aslında. Onun dışında teknik konularla daha çok Samet ilgilenirken, ön hazırlık ve reji işleriyle de ben ilgileniyorum. Ama her iki kısımda da son kararı birlikte alıyoruz. Her şeyi söyledim, Samet ne cevap verecek acaba. SAMET: Ümit'in söylediklerine ilave olarak; Ümit çekim planı hazırlarken ben internetten yemek söylüyorum. Ben referans videolar araştırırken o da Uslu'yu dışarı çıkarıyor. Sette de uyumlu biçimde iki koldan işin işleyişini yönetiyor oluyoruz. Bu da bize hız ve kolaylık kazandırıyor. ÜMİT: Yaptığımız işin karşılığını böyle almak çok güzel. Köfn'le birlikte olmak, dört yakın arkadaşın arasındaki saçma muhabbetlerden çıkan işleri, fikirleri insanların sevmesi çok güzel. Aksi olsaydı belki de şu an mühendistim ve kimse saçma fikirlerime gülmüyordu. SAMET: Herkesin sevdiği şarkıyı dinlerken kafasında canlanan bir klip var. Biz de Köfn'ün şarkılarını çok severek dinliyoruz ve dinlerken kafamızın içinde dönen klibi gerçeğe dönüştürme şansı buluyoruz. Bu da milyonlara ulaşıyor. Bu çok kıymetli bir his. ÜMİT: İyi bir Köfn belgeseli çekip sırf o belgesel farklı ülkelerde gösterime giriyor bahanesiyle birlikte o ülkeleri gezmek. Ya da sadece iyi bir belgesel, bazen hiç evden çıkmak istemiyorum... SAMET: Klibinin yönetmenliğini Salman ve Bilge'nin yaptığı, klipte Ümit'in dansçı olduğu benim de solist olduğum bir şarkı çıkaralım isterdim.


Benim profesyonel mutfak hikayem sanılandan biraz daha farklı. İtalyan Dili Edebiyatı mezunu olmama rağmen mutfağa pek uzak değildim. Benim ailemde pek çok şef var ve profesyonel mutfak hikayem, amcamın beni Londra'da ona yardım etmem için çağırması ile başladı. Londra'ya gittiğimde farklı bir mutfak hikayesi gördüm, bu konunun biraz daha derinine inebilme fırsatım oldu. O dönemlerde (2000'li yıllardan bahsediyorum) özellikle İspanya'dan gelen moleküler mutfak, fine-dining gibi terimler ile karşılaşarak bu esintiye kapıldım ve aşık oldum. Yıllar geçtikçe ve kendi restoranlarımı kurmaya başlayınca bu fikirlerden biraz uzaklaştım. Bu dönemde ise daha farklı düşünceleri, vizyonları kendime hedef aldım. Her ürünün lokal olması, taze ve güvenilir yemek sunmak gibi... Kısacası bir mutfağın fine olması yerine keyifli olması taraftarıyım. Yemek sektörü günümüzde sadece yemek eylemini gerçekleştirmek için değil. İnsanların daha çok değer verdiği, vakitlerini ayırdığı bir deneyim haline geldi. Müşterilerimize bir lezzet sunmamızın yanı sıra onların restoranımızda geçirdiği süre boyunca her lokmalarında bir duygu taşımamız gerekiyor. Yılların içerisinde edindiğim deneyimler sonucunda amcamın yanında Londra'da başlayan profesyonel mutfak hayatıma bakış açım bu şekilde yenilendi. İtalyan mutfağı gelişmeye ve yenilikleri kucaklamaya devam ederken mutfak geleneklerinin korunmasına büyük değer veriyor. İtalyan mutfağı ülkenin kültürünü, mirasını ve yaşam biçimini yansıtan güçlü bir elçi. Mutfak geleneği İtalyanlar için toprağın altında kökleri uzanan bir ağaç gibi. Tüm yenilikleri bu geleneksel tarifler ve tekniklerin üzerine katarak ileriye adım atar. İtalyan gastronomisi dünya mutfak manzarasında silinemez iz bırakan tabaklarından çok daha fazlası. Servis ettiğimiz yemekler, hazırladığımız tariflere pek fazla övünerek bakmıyoruz. Tabii bazı tarifler çok daha fazla emek ve hazırlık istiyor. Mesela restoranlarımızda servis ettiğimiz Tiramisu çok özel bir tarif. Bu tarifi hazırlamanın yanı sıra geliştirmesi 1,5 sene sürdü. Bazen tabakların hazırlanması basit olarak yorumlanabilir ama en ciddi olan kısmı o tarifi geliştirebilmek ve restoran mutfağına uygun hale getirmekte. Restoran mutfağını düşündüğümüzde her gün ağırladığımız misafir yoğunluğunu düşünerek yani arka plandaki prosedür ve işleyişi göz önüne alarak tabaklar hazırlamak durumunda kalıyoruz. İtalyan mutfağının ikonik tabaklarını restoranımda yorumlamayı ayrıca seviyorum. Vitello Tonnato, sous vide tekniği ile pişirilen özel bir sos ile hazırlanan Piemonte bölgesine ait çok geleneksel ve özel bir tabak. Restoranımda yorumlayarak servis etmek de benim için çok özel. Aslında ben her zaman olduğum yerden dışarıda olmayı hedefleyen birisi oldum. Hayatım boyunca pek çok ülkede yaşama fırsatımı yarattım. Bu sebeple hiçbir zaman yurtdışında yaşama kararını verdiğim tek bir an olmadı. Biraz gezgin bir ruhum olduğunu söyleyebilirim. Tabii Türkiye'de kalmamın daha özel bir sebebi oldu. O dönem ben Çin'e gitmeyi hedeflerken baba olacağımı öğrendim. Ailemden uzakta kalmak istemediğim için Türkiye'de kalmaya karar verdim. Ben bu konuya biraz daha duygusal bakıyorum. Benim üzerimdeki aksesuarların bir ruhu olmalı, ben buna göre taşıyorum. Eğer bir aksesuarın ruhu nasıl olur diye düşünürseniz, cevabı benim için çok basit. Onu giydiğinizde hissedersiniz. Zaman sadece şu dönemlerde değil benim için hep hızlı geçiyor. Bir gün 24 saatten fazla olsaydı belki bizim için daha rahat olabilirdi. Geleceğimi planlıyorum dersem benim için basit olabilir. Kişisel ve iş hayatımda bir şeyleri planlamadan adım atmak benim için düşünülemez bir konu. Kısa, orta ve uzun vadeli planlar yapar, hedefler koyarım. Bittikçe bir yeni hedef koyarak kendimi ileriye taşırım. Gerçekten giyinmeyi, hazırlanmayı çok seviyorum. Aksesuar konusunda klasik olarak ayrılamayacağım üç parça var. Her erkeğin sahip olması gereken saat, gözlük, kemer. Bunların dışında yüzük ve bileklik takmayı çok seviyorum. İtalya'da birçok arkadaşım var ki tasarım yüzük ve bileklik yapıyorlar. Onların yanına gitmekten çok keyif alıyorum ve benim için tasarladıkları yüzükleri kullanmak çok özel. Kişisel ve iş hayatım sayesinde bir gün içerisinde çeşitli yerlerde olmam gerekebiliyor. Çekimler, toplantılar, restoran gibi... Bu sebeple benim her zaman yanımda yedek birkaç kombinim bulunur. Tabii ki ayrılmaz parçam saatim de kombinlerime göre değişiklik gösteriyor. Çünkü saat sadece size zamanı göstermez karşıdaki kişiye kim olduğunuzu da anlatır. Hublot'nun Original Big Bang'lerini seviyorum mesela. Son dönemlerde ailelerin çocukları için en kaygılandığı konu çocuklarının nasıl birisi olacağı. Ben bu konuda biraz farklı düşünüyorum. Zeno, çocukluğundan itibaren kim olmak istediğine kendi karar vermeli. Benim baba olarak görevim onun kendini geliştirme yolculuğunda seçtiği yolu biraz da olsa ışıklandırmaktır. Hiçbir zaman onun seçeceği yola karar vermeyi düşünmedim. Sadece bir isteğim var ki Zeno her ne olmak isterse hangi yolu seçerse seçsin, babası olarak her zaman onun arkasında olup desteklemek. Ünlü bir şef olmadan bile önce hayran olduğum kişi Massimo Bottura. Aslında kendisi bu kadar meşhur olmadan önce onu ziyaret etme fırsatım olmuştu ve şefliğini çok beğenmiştim. Modern İtalyan mutfağının öncülerinden sayılıyor ve sadece ben değil çoğu İtalyan şef kendisinden ilham alıyor. Bana kendinle ilgili yanlış bilinen bir şey söyle! Aslında Danilo....


Menü buraya geldiğimde kendiliğinden gelişti, burası zaten size nasıl pişireceğinizi söylüyor gibi; hafif, taze, basit. Bu sene bol bol çiğ balık yaptık, taze ne bulabildiysek önce çiğ servis ettik. Önümüzdeki sene haftalık değişen menüler deneyeceğiz, balığı daha bol, sebzesi daha bol, eti daha az. Tam da almak istediğim cevabı alıyorum. Ve onun gastronomi yakalarından ellerimi biraz olsun çekmeye karar veriyorum. O halde tüm yemekler, süspansiyonlar ve kiler hazırlıklarının dışında, kafayı dinlendirmek uğruna bir bardak kahveni koyduğunda arka planda ne çalıyor? diyorum, sesim de dinginleşiyor. Soğanları ve havuçları tavla zarı büyüklüğünde doğrayın. Firik bulgurunu yıkayın ve suda 10 dakika kadar bekletin. Bir yanda kemik suyunu kaynamaya alın. 2 yemek kaşığı tereyağını tencereye alın ve hızlı ateşte ısıtın. Yağ ısındığında önce soğanı 2-3 dakika sonra da havucu atın. Tereyağı çok hızlı yanar o yüzden dikkatli olun. Soğanlar saydamlaşıp renk almaya yakınken havuçlar da hafiften yumuşamaya başlamış olmalı, bu aşamada firik bulgurunu süzün ve tencereye ekleyin. Yaklaşık 3-4 dakika hızlı ateşte, daha sonra kısık ateşte tahminen 20 dakika kadar kavurun. Bir yandan 2 elmanın kabuklarını soyup tavla zarı büyüklüğünde doğrayın. Elmaları da tencereye ekleyip ezmeden karıştırın. 1-2 dakika sonra sıcak kemik suyundan göz kararı ekleyin. 2-3 dakika hızlı 5 dakika kısık ateşte bırakıp sonrasında demlenmeye bırakın. Mantarları yarı ıslak/nemli bir bezle silip temizleyin. Borazan ve Şantarelleri doğramanıza gerek yok, sadece Melkileri dörde bölün. Tarhun ve kekikleri ayıklayın ama doğramayın, son saniyede doğrayacaksınız. Taze soğanları ayıklayın, çok ince doğrayın. Yeşil kısımlarını ezmemeye çalışın. Mümkünse döküm bir tavayı ocağa koyup en yüksek ateşe alın. Tavanın iyice kızdığından emin olun ve sadeyağı ekleyin. Yağın hızlıca erimiş olması gerekiyor. Unutmayın mantarlar yüksek ateşte hızlı şekilde pişmeli, yani bu yemekte mantarların toplam pişme zamanı 4-5 dakika kadar olacak. Eriyen kızgın yağa önce Melkileri ekleyin. 15-20 saniye kızarttıktan sonra hafifçe karıştırın ve Şantereli ekleyin. Aynı işlemi yaparak en son Borazan mantarlarını ekleyin. Karıştırdıktan hemen sonra sarımsakları ilave edin. 30 saniye daha pişirip tereyağını ekleyin. Tereyağı eridiği anda tarhun ve kekikleri tavaya alıp çevirip tavadan alın. Malzemeleri döküm tavada kesinlikle bırakmayın yoksa pişmeye devam ederler. Tavadan başka bir yere aldıktan sonra tuzunu ve karabiberini ekleyin. Demlenen firik pilavınızı iki porsiyon haline getirip tabaklara alın. Tabağa koyduğunuz firik pilavının tam ortasına bir çorba kepçesiyle bastırıp yuvarlak boşluk oluşturun, o boşluğun etrafına pişirdiğiniz mantarları dizin ve üstlerine doğradığınız taze soğanları ekleyin. Ortadaki boşluğa yumurtanın sadece sarısını koyun. Pecorino peynirini hem mantarların hem de yumurtanın üzerine gelecek şekilde ince rendeyle rendeleyin. Pilavın ve mantarın sıcaklığıyla hem yumurta pişecek hem de peynir eriyecektir. Bu yazının bir versiyonu GQ Sonbahar 21'de yayınlanmıştır.


Nasıl olmasın ki? Bu his, bağışıklık sistemini harekete geçiriyor ve kan dolaşımını iyileştiriyor. Eğer mutluysak daha yaratıcı, enerjik ve yardımseveriz. O halde artık işin formülünü paylaşmanın zamanı geldi. Bakacak bir bitkinizin olması mucizeler yaratabilir. Exeter Üniversitesi'ndeki son araştırmalar ofislerinde bitki bulunan çalışanların daha verimli olduğunu ortaya koydu. Bu konuda Amerika'da yürütülen başka bir araştırma da huzurevlerinde bitki yetiştirenlerin sadece daha mutlu değil, aynı zamanda daha sağlıklı ve aktif olduğunu da ortaya çıkardı. Belirli renkleri görmek, beynin çeşitli kimyasallar salgılamasını ve hislerin değişmesini sağlıyor. Kırmızı nabzı hızlandırıp kişiyi daha enerjik ve iştahlı yaparken, mavi huzurlu hissettiriyor. Lila ve mor yaratıcılığı artırıyor, yeşil rahatlatıyor, pembe sakinleştiriyor. Turuncu sıcaklık anlamına geliyor ve insanlarla iletişime teşvik ediyor. Fakat araştırmacılar optimistik, umutlu ve neşeli hissettiren rengin, bize güneşi hatırlatan sarı olduğunda hemfikir. Kanepeye yapışmış, saatlerce dizi izlerken mutlu olduğunuzu düşünebilirsiniz ama beyniniz sizden daha fazlasını istiyor. Egzersiz modumuzu yükseltir ve özgüvenimizi artırır; kaslarımız hareket ederken, vücut tarafından serotonin hormonu salgılar ve bu da mutlu olmamızı sağlar. The Science of Happiness'ın yazarı Stefan Klein, Egzersiz adeta doğal Prozac diyor. Dokunmak gerçek anlamda daha iyi hissettiriyor. Seks de bu işlemin şahı olduğu için, bulutların üstüne çıkarması şaşırtıcı değil. Seks esnasında salgılanan oksitosin ve endorfin de çok yararlı. Mutluluk derginizde! Yazının tamamı dopdolu içeriğiyle GQ Türkiye Ekim sayısı ile bayinizde ve GQ Türkiye dijital edisyonu ile cebinizde!


Amsterdam'da tasarım üzerine kitaplar satan bir kitapçıda raflara bakına bakına dolaşıyorum. İlginç bir başlığın öne çıktığını görmek zor değil: Kitaplar İskandinavya'nın güzellikleriyle dolu... İskandinav mobilyası, mimarisi, modası, şehirleri, ışıkları, tasarımı, ağaç evleri, kentleri, kırsalı, sokakları, ormanları, yaşam tarzı, yani neredeyse her şeyi... Elinizi attığınız hemen her kitabın kapağında İsveç, Norveç, Danimarka, Finlandiya, İzlanda boy gösteriyor Bizim işimiz de Nordik halklarla zaten. Ne zengin görün, ne de fakirlik çek! Önce 'lagom'dan başlayalım. İsveçlilerin tüm dünyaya yaymaya kararlı olduğu ve sadece onları değil, tüm Nordik halkları temsil ettiği kabul edilen bu kavram, 'ne az ne de çok' demek. Biraz bizdeki 'azı karar çoğu zarar'a benziyor. Eh, Bunda ne var canım diyebilirsiniz. Ama var bir şeyler işte! Herkesin dilinde olan, bu standart aile terbiyesini İsveçliler gerçekten uyguluyor; hem de hayatın her alanında. Nedir bu 'çok' olmayan ama 'az' da sayılmayan yani tam kararında bulunan şey? Cevap: Her şey... Her gün içtikleri kahve de öyle, tükettikleri tatlı da, kullandıkları araba da... Belki 'hesapçılık' da diyebilirsiniz ama Kuzeyliler bunu 'denge' olarak görüyor. Doğal yaşayış tarzı... Bir orman kuşunun doyunca yemeyi bırakması, bir çiçeğin ancak vakti geldiğinde açması gibi. Yaptıklarını, abartmadan yapmayı seviyorlar. Toplumsal hayatlarına da yansıtıyorlar bunu. Kuzeyli halkların on yıllardır sosyalist ve sosyal demokrat hükümetlere sahip olması boşuna değil. Bir arada durmayı, birbirlerine güvenmeyi seviyorlar. Cevabı tahmin ederim ama Kuzeyliler genelde işte o dev masaya oturuyor; bizse birbirilerinden ayrı görünen ama çoğunlukla yine de dip dibe duran ufak, kişisel masalara geçiyoruz. Karların kürenmesi, çocukların okula götürülmesi, sokakların temizlenmesi lazım. Tüm bunları herkesin tek başına yapması kolay değil. İşte, böyle böyle okulda hayat bilgisi kitaplarında gördüğümüz 'imece' kavramına geliyoruz. Beraberlik duygusuna geliyoruz. 'Güven'e geliyoruz. Kısacası, o büyük masada yan yana oturmaya geliyoruz. Bizde de 'Komşu komşunun külüne muhtaçtır derler ama en son ne zaman bir komşunuzdan yardım istediniz ya da ona yardım ettiniz, bir düşünün. Peki birbirlerine karşı duydukları hisler gerçek mi? Niki Brantmark'ın kitabı, bu hislerin de 'lagom' yani 'orta karar' olduğunu söylüyor. Samimiler ama yapmacık değiller. Sıcaklıklarıyla sizi boğmuyor; alan bırakıyorlar. Öncelikleri toplumsal yaşam ama bireyin gelişimine, ifade ve karar özgürlüğüne saygı duyuyorlar. Kendilerinden fena halde memnunlar. Onu yapamadım, bunu yapamadım diye dertlenip durmuyorlar. Yaptıklarına bakıyorlar. Kafalarını yastığa koyduklarında rahat uyuyorlar. Vücutlarıyla barışıklar. Bir gün bir Fin hamamına, bir saunaya ya da bir göle onlarla beraber girerseniz ne dediğimi anlarsınız. Teklifsizce soyunup suya girmelerinin arka planında terbiye eksikliği yok. Bunu doğal görüyorlar. Oram kötü, buram sarkmış diye de dertlenmiyorlar. Aslında dünyanın geri kalan halklarına kıyasla bu konuda pek de dertlenmeleri gerekmiyor. Çünkü oraları buraları pek sarkmıyor. 'Sağlık' birinci öncelikleri. Doğru yemek, doğru dinlenmek, doğru uyumak, doğru çalışmak, olmazsa olmazları. Spor, hayatlarının her zaman içinde. Nordik halkların hepsi bu konuda birbirinin aynısı sayılmaz. Nüans var. İsveç'te bir ofiste çalışmaya başlarsanız yerel çalışma arkadaşlarınızın kask ve özel kıyafetlerini kuşanıp, işe hem de biraz tempo yaparak bisikletleriyle geldiğini, sonra işyerinde duş alıp, kirlilerini çamaşır makinesine atarak masa başına geçtiklerini görebilirsiniz. Abartı gelecek ama durum bu. Bir küçük not: Bir Norveçli ise, İsveçlinin tempolu bisikleti yerine, snowboard'la güne start verebilir ama çamaşırlarını evinde bırakır. Nordikler nerede buluşuyor, nerede ayrışıyor merak edenler, bir kenara yazsın. Sporu salonda değil, doğanın içinde yapmayı sevdiklerini tahmin etmişsinizdir. Başka bir şansları da yok aslında. Kuzey ülkelerini tarif eden en önemli unsurlardan biri doğa. Çocukluklarından beri onunla beraber var olmayı öğreniyorlar. Yüzmeyi, balık tutmayı, yıldızlar altında uyumayı, yönlerini bulmayı biliyorlar. Tüm bunların hakkını verebilmek için doğanın 'sürdürülebilir' olması gerektiğinin de farkındalar. Ormana yaptıkları kulübenin sırıtmaması, şehirlerin sahaya dengeli yayılması, toprağın ve suyun bereketinin korunması, beraber yaşadıkları canlı türlerinin soyunun devam etmesi lazım. Kısacası, her şeyin dengede yaşaması lazım. Bunun için kendilerinin de 'dengeli' olması lazım. 'Lagom'u korumak lazım. Dengeyi tek başına sağlamaları yetmiyor. Toplumsal olarak da 'lagom'a ulaşmak gerekli. Nordik halklarının, dünyanın en yüksek vergilerini verdiğini biliyorsunuzdur. Saf oldukları, devletten fena halde korktukları için falan değil. Her insanın temel ihtiyaçlarına sorunsuz bir şekilde ulaşmak istedikleri için yüksek vergiye razı geliyorlar. Biz de soralım kendimize: Ne ister aslında her insan? Çalışma saatleri düzgün ayarlansın, tatili makul uzunlukta olsun, iyi bir eğitime ulaşabilsin, çocuğu olduğunda onunla ilgilenebilsin, hastalandığında düzgün bir hizmet alsın, yaşlandığında kimseye muhtaç olmasın... Sizin hayattan toplumsal yaşama dair başka bir talebiniz var mı? Kuzeyliler, kazançlarının önemli bir bölümünü paylaşarak bu taleplerini büyük ölçüde garanti altına almış durumda. Mutluluk Endeksi'nde en yüksekte çıkmalarının sebebi bu. Geriye keyifle yaşamak kalıyor. İşte burada, Danimarkalıların o meşhur 'hygge'sine geliyoruz. Bu tuhaf sözcük, samimi, sıcak ve rahat olanı tarif etmeye yarıyor. 'Hygge', bizde son yılların popüler tabiriyle 'çabasız şıklığı', 'teklifsiz samimiyeti', kendini çok dağıtmadan, çok da zahmete girmeden iyi vakit geçirmeyi anlatıyor. Bizim o herkese önermeye bayıldığımız, bazen arayıp bulmak için bin ayrı yere uğradığımız, bulduğumuzda da 'salaş işte' diye tarif ettiğimiz mekanlara, Danimarkalılar 'hygge' diyorlar örneğin. Ama mutlaka bir mekana girmeniz gerekmez; evinizde verdiğiniz ve arkadaşlarınızın samimiyetinden gözlerinizin yaşardığı o parti de fena halde 'hygge'. Arkadaşınızın, Ayağımı yerden kesse yeter diyerek yıllardır kullandığı ve iyi baktığı arabaysa 'hygge'nin hası zaten. Bize bağımlı yaşayanlarla devam edelim. Köpeğimle girebilir miyim dediğinizde, garsonların suratını bin bir şekle sokmadığı ya da size dipte ücra bir masa göstermediği, bunun yerine Bu da sorulur mu canım der gibi dostlukla içeri alındığınız her kafe on numara beş yıldızlı 'hygge'. Çocuğunuzun bağrış çağırışını dert etmeyen, yanınızda yörenizde oturanların sizin dünya tatlısı afacanınızı bir 'canavar' olarak görmediği her yer de öyle. Kısacası 'hygge', esasında bir ruh hali. Kimseyi açıkta bırakmayan, herkesin her şeyden beraberce keyif aldığı, tek başına olsanız da bir şekilde sarılıp sarmalandığınızı hissettiğiniz bir ferahlık, bir açıklık duygusu. Peki İzlandalıların kısa zaman öncesinde, hiç de öyle 'azı karar çoğu zarar' falan demeyip, bankacılık sistemini kötü yola düşürmesine, sonuç olarak da koca ülkenin batmasına izin vermelerini nereye koyacağız? Finlandiya eğitimde zirveye ulaşmaktan haklı olarak gurur duyuyor, peki toplumun dünyanın geri kalanına göre epey homojen görünmesi? Buralarda sıkıntı var. Yazar Michael Booth, 'İskandinav mucizesini' işlediği 'Almost Nearly Perfect People' isimli kitabında, İsveçlilerin fakirleri sosyal konutlara ittiğini, 'suç'u buralarda izole etmek istediğini, Norveçlilerin en basit, kendilerinin uğraşmak istemedikleri işleri hep göçmenlere yaptırdığını, 'mutlu' Danimarkalıların ise dünya kadar borcu olduğundan bahsediyor. Her mutlu ailenin gözlerden uzak bir iç yaşantısı vardır. Bizim de bunu bilerek, bir ikiyüzlülük payını hiç unutmadan, kendi yaşamlarımıza devam etmemiz gerekiyor. Ama tüm bunlarda 'lagom' ve 'hygge'nin suçu yok elbette. İyileri bir kenara ayıralım. Evet, 'lagom' düz aile terbiyesinden bahsediyor aslında. 'Hygge' ise dostluktan, samimiyetten, misafirperverlikten... Hepimizin kendimizi tanımlarken kullanmayı sevdiğimiz kelimeler bunlar. Ama işte Kuzeyli toplumlar açık ara fark attı herkese. O yüzden başka bir halkı değil, onları konuşuyoruz. İngiltere'de 'Lagom' diye bir dergi çıkmaya başladı bile. İsveçli Ikea, 'Live Lagom Project'i başlattı. Herkes 'hygge'nin ve 'lagom'un bahsedildiği kitapları okumayı seviyor. Çünkü herkes dengeyi arıyor. Şartlarımızı öne sürüp itiraz etmeye elbette hakkınız var: Her gün bizim gibi bir başka olayla sarsılsalar, gündemleri sürekli değişse, belki Kuzeyliler de bu dengeyi tutturamazdı. Ama sonuçta tutturdular. Bu yüzden bir süredir kazanıyor İskandinavya. Bu yüzden 2017, 'lagom'un ve 'hygge'nin yılı oldu. Bundan sonrası bize kalmış. İster sadece imreniriz ister örnek alırız.


Kit: Londra ve Fransa arasında yaşayan multi-enstrümantalist bir Londralıyım. Türkiye etkili bir proje için iş birliği yapmak üzere, Londra'da yaşayan Türklere ait bir Facebook grubunda tanıştık. Selda'ya olan sevgimiz bizi birbirimize bağladı. Merve: İstanbulluyum, Boğaziçi Üniversitesi'nde sosyoloji okuduktan sonra film eğitimi almak için bir süreliğine İtalya'ya taşındım. Sonrasında bir süre Amerika'da kaldım ve nihayetinde şu an yaşadığım şehre, Londra'ya yerleştim. Birkaç film ve video prodüksiyon şirketinde çalıştım. Kit ve ben sinemaya, müziğe yönelik ortak bir saplantıyı paylaşıyoruz ve yaratma arzusu içindeyiz. Beraberken genelde durdurulamaz oluyoruz ve hep yeni bir müzik, film, video veya fotoğraf üzerinde çalışıyoruz. Çok farklı türlerden etkilenen Kit Sebastian, ilham aldığı şarkıları Mood Board çalma listesinde topladı. Yaptığımız müzik her şeyden önce funk pop ancak bu sadece kendimizi uluslararası alanda anlatmak için kullandığımız bir tanım. Dünyanın her yanından müziği seviyoruz ve bunu göstermeye çalışıyoruz. Ancak Türkiye ve Azerbaycan, Özbekistan gibi diğer Türki ülkelerin müzikal zenginliğinin üzerimizdeki etkisi çok büyük. Brezilya'dan, Caetano Veloso; Azerbaycan'dan, Vagif Mustafazadeh; Türkiye'den, Sezen Aksu; İtalya'dan, Mina; Fransa'dan, Jacques Dutronc; İngiltere'den Jake Thackray; Guadeloupe'tan, Camille Soprann; Lübnan'dan, Fairuz; İran'dan, Googoosh; Etiyopya'dan, Alemayehu Eshete dünyanın dört bir yanından ilham aldığımız isimler arasında. Bunu duymamıştık ama çok etkileyici bir tanım ve bize hitap ediyor. Brexit sonrası İngiltere ve ABD'de Trump dönemi şüphesiz müziğimizi etkiliyor. Buralar, diğer kültürlerin kucaklanmak yerine korkulduğu yerler. Bütün kültürlerin bazı ortak özellikleri var ve tüm kültürler yeni düşünme şekillerine kapı açarak diğer bütün ilham kaynaklarından daha büyük bir potansiyele sahip.


Kişisel hayatımda kendimi yaratım süreciyle ilgili çok fazla konuşurken buluyorum. Bu biraz kreatif endüstrinin içinde büyümekten geliyor, elimin çarptığı herkesin bu konuyla ilgili fikrini, çalışma yöntemlerini ve bu süreci nasıl yönettiklerini merak edip bu soruyu herkese soruyorum. Farklı kreatif medyumlarda çalışan tüm arkadaşlarımdan bir şekilde kendi yöntemlerini öğrenmeye çalışıyorum. Sebebini bilmediğim bu sorgulama bizi her zaman farklı bir düşünceye ve bakış açısına yönlendiriyor. Örneğin bu yazıyı hazırlarken aylardır yaratım sürecimde zorluk çektiğimi daha doğrusu kendi yöntemim olduğunu yıllar sonra fark ettiğim son dakika yaratımını aynı sorgulamayı yaparken kendi albümünü kaydetmekte olan müzisyen arkadaşım Matyas Moricz'den de farklı bir şekilde duyuyorum. Çünkü 1 yıldır kaydetmekte olduğu albümün şarkı sözlerini o da stüdyo kaydına bir gün kala yazmaya başlıyor. Bunun kötü bir alışkanlıktan çok bir üretme şekli olduğunu görmek, basitçe tembellikle yargılamaktan ziyade bir stil olduğunu görmek kendi sürecimle barışmamı sağlıyor. Şayet bugüne kadar yazdığım tüm yazıları, yaptığım tüm çekimlerin hazırlıklarını hep son dakikada yaptım. Ama bunun yaptığım işi zayıflattığını değil güçlendirdiğini farklı insanlar üzerinden görmek bakış açımı ve konuya olan yaklaşımımı değiştirdi. Daralan süre daha fazla zorluk, daha fazla meydan okuyuş anlamına gelebiliyor. Bu sayı OPS içindeki progress kelimesini müzik üzerinden değerlendirmek adına farklı medyumlarda ve seviyelerde üç isimle müzik dünyasının sahne arkasını, son ürünün süreçten ibaret olduğu müzik mutfağını konu alıyoruz. Eğer müzikle biraz ilgiliyseniz, Rick Rubin'i size tanıtmama gerek yok, ancak biraz daha mutfağın gerisinde biriyseniz, sizin için yine de onun kim olduğunu keyifle anlatabilirim. Müziği doğası gereği hangi janrada olursa olsun bir orkestra gibi anlatabiliriz. Her iş bir süreç ve bir ekip işi, ancak konu müzik olduğunda mutfak kısmında bizim tanrısallaştırdığımız her sanatçının tanrısı olan bazı isimler var. Bu isimlerden en büyüğü kim diye sorulacak olursa endüstriden çıkacak tek bir isim var; Rick Rubin ve Shangri- La Malibu Stüdyoları. Beastie Boys'dan Adele'e, Jay Z'den Jhonny Cash'e, Red Hot Chili Peppers'dan Neil Young'a, hatta bu sayı konuğumuz Miles Kane'in The Last Shadow Puppets'ının son albumüne kadar aklınıza gelecek tüm büyük müzik albümlerinde Rick Rubin'in ve Shangri La Malibu'nun imzası var. Kendisi yalnızca bir müzik dehası değil, müzik felsefesinin ve kreatif sürecin üzerine oldukça fazla kafa patlatmış yalın ayaklı bir guru. Kendisini tanıyan herkes ağzından dökülen bilge birkaç cümleye bile razıyken o bize yeni kitabı Creative Acti verdi. Rubin'in nükteli bir dilde yazılmış yaratıcı sürece ilişkin olan tavsiyeleri yer yer çelişkili görünse de, sanatçıya sınırlamaları zorlayan bir hayat yaşamasını öğütlüyor. Aynı çelişkinin içinde bazen bu sınırlamaları aktif olarak benimsemeninse yardımcı olabileceğini söylüyor. Pratik yapmak her zaman iyi bir fikir, aynı şekilde rutinleri terk etmek de öyle. İşin daha eksiksiz bir şekilde gelişiminde egonun bir kenara bırakılmasının büyük öneminin olduğu ise artık su geçirmez bir gerçek. Sanatçı silahlarına ne kadar bağlı ya da ne kadar ödün veriyor? Tüm bu sorgulamaları kurnaz bir dille ve yılların verdiği tecrübe ile anlatan Rubin'in bu kitabı bazılarına göre Kaliforniya'nın yeni çağ Nostradamus'u. Kreatif sancılarınıza iyi gelecek bu kitap mutlaka okunmalı. Carlos ile Nick Cave, The Prodigy, Spice Girls gibi efsane isimlerin kayıt yaptığı Shoreditch'deki bağımsız stüdyo Strongroom'da tanışıyorum. Gecenin ikisinde Roger Waters'ın hepimizin merakla beklediği, Pink Floyd'un yeni Darkside of the Moon yorumunun kaydını bizden yaklaşık bir saat önce bitirdiklerini söylüyor. Kendimi adını daha önce duymadığım bu sessiz, dahi görünümlü adama bir anda yaptığı iş için ne kadar takdir aldığını sorarken buluyorum. Tüm dünya onu tanısın istiyorum. Ama o sadece işini yapıyor, müzik mutfağının görünmez kahramanlarından yalnızca biri. Mas, Caracas Venezuela'da doğmuş dört yaşında konservatuara başlamış, kendini 7 yaşında ilk mixtape kasetini yaparken bulmuş. 14 yaşında kendi şarkılarını kaydetmeye başlamış. Dizgili synth'lere ve davul makinelerine olan ilgisi sonrası o dönem kendi müziğini yapmaktansa başkalarının kayıtlarına yardımcı olmaya daha çok heyecanlanmış. 19 yaşından beri kayıt stüdyolarında çalışmaya devam ediyor. 23 yaşında Buenos Aires'e taşınıp 2015 yılında henüz 25 yaşında Famasloop'un alli estas parçasıyla ilk Latin Grammy adaylığını alıyor. Tam bir yıl sonra ikinci adaylığını alıyor. 2017'de ise Londra'ya taşınıp Strongroom'da kendi stüdyosu için çalışmaya başlıyor. Jessie Reyez, Yungblud, MGK, Tems, Summer Walker, Brent Faiyaz, Roger Waters, Chase & Status, Names, Flash Amazonas, Khartoum, Gran Radio Riviera, Ulde High, son zamanlarda birlikte çalıştığı isimlerden yalnızca bazıları. Son işi ise az önce de bahsettiğim Roger Waters'ın Dark Side of the Moonu. Mutfağın en önemli kollarından birinde olan bu isimlere sanatçılar kadar takdir gösteriyor muyuz? Bu bir soru işareti. Eminzada, kendine has stili ve güçlü düşünce sistemiyle kendini boyutlar arası bir sanatçı olarak tanımlıyor. Bakü Azerbaycan'lı yeni nesil yetenek, yaşadığı İstanbul, Los Angeles ve Londra gibi farklı şehirler dolayısıyla kazandığı farklı kültürler arası bakış açısını müziğine yansıtıyor. Müzik kompozisyonunda, klasik müzik arka planını, kaçış, kamp kavramı, tutku ve sanattaki özgürlüğü ile yeniden yorumlarken yarattığı yeni stil kendi kültürüne de bir saygı duruşu niteliğinde.


Tolga Karaçelik'in inanca dair ilk ve en önemli anısı, 'çok çocukluğuna' tekabül ediyor. Belleğine mıh gibi çakılan o hatıranın ömründeki izi öyle belirgin ki kariyerinin ilk uzun metrajı Gişe Memuru'nun ilham kaynağı. Hikaye ayniyle vaki: Beş yaşındaki Tolga, hayalgücü geniş ve fena halde şövalye olmak isteyen bir çocuk. Bir gün, anne ve babasıyla Bodrum Kalesi'ne gidiyor. Annesi Hale Hanım, ressam olduğu kadar realist bir hanımefendi ve oğluna şövalyelerin yüzyıllar önce tarihten silindiğini tane tane anlatmaktan imtina etmiyor. Gelin görün ki Tolga, kendini şövalyelerle özdeşleştirmiş bir kez; aksine ikna olması mümkün değil. Kaleye girdiğinde karşılaştığı manzara, suratına gerçeği, tokat olup aşkediyor: Her yeri otlar bürümüş, sağda solda paslı zincirler mincirler... Şövalyeler şöyle dursun, ortada hiçbir şey yok. Ağlaya ağlaya dolanırken İngiliz Kulesi'ne adım attığında bir nevi mucizeye şahit oluyor: Milyonlarca pırıltının altında şövalyeler, ellerinde kılıçlarla çarpışıyor! Bunun üzerine fırlayıp alt kattaki annesine havadisi veriyor. Veriyor vermesine ya, Tolga, hayalgücü geniş bir çocuk demiştik değil mi? E, haliyle bu kez de annesi ikna olmakta zorlanıyor. O hayalgücü geniş, mutlu çocuğun üniversite tahsili, hukuka yazılıyor. Marmara Üniversitesi'nde İbrahim Kaboğlu'nun asistanlığını yapmış, 90'lık kağıtları örnek olarak sınıfa gösterilmiş, hepsinden önemlisi, avukat olmayacağını bal gibi bildiği halde, bile isteye ve çok severek hukuk okumuş bir öğrenci üstelik. Bunu diyen adam, yabancı basında 'Takip edilmesi gereken 35 yaş altı beş yönetmen' başlığı altında haber olmuş biri. New York'a sinema eğitimi almaya gittiği ilk hafta, okulda, eline 16 milimetrelik Arriflex bir kamera verirler. 1940'lardan kalmış, Berlin Olimpiyatları'nı çekmek için tasarlanmış, 'makine gibi makine' yani... Onunla ilk kısa filmi Güdü'yü çeker. Öğrencilerin filmleri, yine öğrencilerin değerlendirmesine sunuluyordur. Kaybettiği çocuğunu yeniden doğurmak için çabalayan bir adamın hikayesini anlattığı film, 320 civarında öğrenciden 280'inin oyunu alır.


İlk insanların Afrika'dan dünyaya yayıldığını unutan dünya insanı, bu sefer Afrika kökenlilerle tüm dünyaya yayılmaya başlayan dev bir harekete tanık olmaya başladı. 2013'te başlayan #BlackLivesMatter hareketi 2020'de hızlanarak ilerlerken, siyahlarla sınırlı kalmayarak farklı ten renklerini de içine alan dev bir isyana dönüştü. Bu süreçte sadece George Floyd'a değil, nefes alamayan herkese üzüldük ve üzülmeye devam ediyoruz. Diğer taraftan nefesi kesilenlere üzüldüğümüz kadar nefes alma hakkımız için dünyaya nefes verenlerin var oluşlarına sevinmemiz de mümkün. Bunun için önce dünyaya nefes verenlerin kim olduklarını bilmemiz ve yarattıkları değerin farkına varmamız gerekiyor. --Irkçı söylemleri desteklemese bile var olmalarına göz yuman dünyanın en büyük sosyal medya platformundaki tüm reklam yatırımını durdurarak, nefret söylemine tepki veren reklamverenler arasında başı çeken The North Face. --Sadece ABD'de değil, her kültürde koyu tenlilerin neden daha çok acı çektiğini sorgulayan rapçi Andre 3000. --Markalar dünyasının en efsane sloganlarından biri olan 'Just Do It''i bir seferlik de olsa 'Don't Do It'e çevirecek kadar özgür düşünebilen Nike. --Ezeli rakibi Nike'ın 'For Once. Don't Do It' tweet'ini, 'Together is how we move forward diyerek paylaşma jestini gösteren adidas. --Fransa'da polis tarafından öldürülen erkek kardeşi Adama için adaletin peşini bırakmayan ve George Floyd'un başlattığı dalgayla, ABD dışındaki en büyük siyah hareketinin öncülüğünü yapan Assa Traore. --Ambalaj metinlerinde yer alan 'beyazlatma' kelimesini artık kullanmayacağını resmi olarak açıklayacak kadar konuya hassasiyetle yaklaşan L'Oreal. --Ünlü moda evleri #blacklivesmatter akımına mesajlarıyla destek verirken, bunlar arasındaki bazı markaların, beyaz stilistlerle çalışmayan siyah ünlüleri giydirmediklerini açıklama cesaretini gösteren moda stilisti Jason Bolden. --Kendini çektiği fotoğrafları, görsel aktivizm amaçlı kullanan ve yarattığı çarpıcı etkiyle dikkatleri üzerine Güney Afrikalı sanatçı Zanele Muholi. --Yara bantlarını sadece beyazların tenine uygun renkte üretmekten vazgeçerek Band-Aid markasıyla her ten rengine göre yara bandı üreteceğini açıklayan Johnson & Johnson. --Dondurma dünyası keyifli ve eğlenceli olmalıdır genellemesini reddederek, en politik konularda bile yumruğunu masaya vuran Ben & Jerry's. --Süper kahramanlar sadece beyaz olur kuralını yıkarak ilk siyahi süper kahraman T'Challa'yı ete kemiğe büründüren ve onu Afrofuturist bir ülke olan Wakanda'nın kralı ilan eden Black Panther ekibi. --Hiçbir yere ait olmadığı için değil, her yere ait olduğu için Ben her zaman bir mülteci olacağım diyen, Valentino'nun yüzü siyah top model Adut Akech. Yukarıda bir kısmını andığımız kişi ve kurumları ne kadar iyi tanırsak, içimizde uykuya yatmış olan aktivisti o kadar hızlı uyandırabiliriz; belki de uyandırmanın da ötesinde, sağduyuyla harekete geçirebiliriz. İşte bunun için, GQ Türkiye'nin yeni manifestosunda da söylediği gibi '#kolektifbak' davetine kulak vermenin ve 'ben bilincinden çıkarak biz bilincine geçmenin' tam zamanı. Günün sonunda karanlığı yaratan biziz; aydınlığa doğru ilk adımı atanın da biz olacağımız gibi. Bu yazı GQ Türkiye Yaz 2020 sayısında yayınlanmıştır. Ahmet Akın'ın 'Markalardan Yeni Beklentimiz: AKtivizm' yazısını buradan okuyabilirsiniz.