Thauma İngilizceye wonder olarak çevriliyor. İsim olan wonder şaşkınlık, hayret, fiil olan wonder ise merak etmek anlamında kullanılıyor. İki kavramın birbiriyle ilişkisini çok daha net görebiliyoruz. Şaşırtan, hayrete düşüren, büyüleyen her neyse bizi düşündürüyor, bizde merak duygusu uyandırıyor, bize sorular sorduruyor. Diğer taraftan bakacak olursak alelade, olağan, rutin olan merak uyandırmıyor ve dolayısıyla bizi harekete geçirmiyor. Şimdi tüm bunları cebimize koyup Antik Yunan'a dönelim. Büyük filozof Platon bile insanın, tüm soruların cevaplarına vakıf olmadığını söylüyordu. İnsanın görüşü sınırlıydı, geleceği göremiyordu. Fırtına dinecek mi?, Savaşa girelim mi?, Oğlum benden sonra kral olacak mı? gibi soruları diğer ölümlülerle tartışarak cevaplayamazdı. Bu nedenle, merak geleceğe dair ise cevapları tanrılarda ve onlarla ölümlüleri bağlayan kehanet merkezlerinde aramak gerekiyordu. Bu merkezlerin en ünlüsü de Delphi, 1000 yıl boyunca geleceği görmek isteyenlere hizmet vermiş Apollon Tapınağı'ydı. Krallar, filozoflar, sporcular meraklarını gidermek için bu tapınağın yolunu tutuyordu. Apollon'a kanallık eden Pythia'nın seans sırasında onun sesi ile konuştuğuna inanılıyordu. Pythia kadındı ve üç bacaklı bir sandalyenin üzerine oturup rahiplerin ziyaretçilerden topladığı, genellikle Ne yapmalıyım? şeklinde formüle edilmiş soruları cevaplıyordu. Pythia'nın bu seanslar sırasında transa geçtiği, sesinin değiştiği, zaman zaman titrediği, hatta bilincini kaybettiği aktarılıyordu. Önündeki yarıktan yükselen dumandan bahsediliyordu ve elinde tutup zaman zaman kokladığı defne yaprağından. Yıllar sonra toksikoloji uzmanları sahada yaptıkları çalışmalar sonunda Pythia'nın jeolojik çatlaktan sızan etan gazını soluduğu için zehirlendiğini ve seanslar sırasında halüsinasyonlarını aktardığını iddia edecekti. Şaşırmak, merak etmek, sorular sormak... Cevapları kimi zaman bir filozofun okulunda kimi zaman önünden yükselen dumanlardan yüzünü zor seçebildiğin kahinin karşısında ya da bir ömre sığmayan kazılarda, yüzlerce kez tekrarlanan deneylerde aramak...


Günümüzde endüstriyel futbol denen kavramı damıtsalar ortaya Cristiano Ronaldo çıkar herhalde. Daha önce oynamış ya da hala oynamakta olan hiçbir futbolcu, endüstriyel futbolun tecessüm etmiş hali etiketini CR7'den daha iyi taşıyamaz muhtemelen. Belli bir popülariteye erişmiş hemen her futbolcu, büyük pazarlama ekosistemine bir şekilde dahil edilir. Ancak bu kapıdan içeri girmeyi başaran oyuncuların çoğu birtakım insani özellikleriyle, özel hayatlarıyla ya da bazen zaaflarıyla bu ekosisteme tam uyum sağlayamazlar; şu veya bu ölçüde eğreti dururlar. Cristiano Ronaldo ise neredeyse bu ekosistem için tasarlanıp imal edilmiş bir figür. Sadece az bulunan üstün futbol yetenekleri değil, her şeyden önce bir takım sporu olan futbol mesleğini icra etmesine rağmen sahip olduğu tavizsiz bireyselliği, gem vurulmaz hırsı ve biyonik aurası da bu imajı besleyip kuvvetlendiriyor. CR7'nin özel hayatı bile, bu tasarlanmış kimliğin bir bileşeninden ibaret. Kim olduğu hala bilinmeyen bir anneden doğan tek çocuğuyla sürdürdüğü alışılmadık türden hayatı ya da ultra hızlı ilişki trafiği, bu tarifi zor kimliğin en kolay gözlemlenebilen emareleri. Türk Telekom'un geçen ay ekranları yüksek bir frekansla dolduran 4.5G reklamı, Cristiano Ronaldo'nun biyonik algısını, bir mecaz olmanın ötesine taşıdı: Reklamda oynadığı maçın ortasında o efsanevi hızını bir anda kaybeden Ronaldo, derdine çare bulmak için atlayıp Türkiye'ye geliyor. CR7, bundan önceki reklamlarında, özellikle de Nike imzasını taşıyan işlerde, bir robot olarak değil ama hep bir çeşit insanüstü varlık, bir übermensch olarak resmedildi. Söz konusu reklamlara yakından bakınca, Ronaldo'yu Türk Telekom reklamında robot olmaya kadar götüren biyonik kimliğin adım adım nasıl inşa edildiğini açıkça görüyoruz. Ronaldo'nun yıllardır ince ince işlenerek şekillendirilmiş kişisel marka algısının en belirgin alameti farikası hız ve bunu ilk keşfeden marka Türk Telekom değil. Daha önce Nike, Be fast. Be Mercurial sloganıyla hazırladığı ayakkabı reklamında bu inanılmaz süratin şiirini yazmıştı. Reklamda sakin bir İspanyol ezgisi eşliğinde futbol sahasında esen fırtınaya şahit oluyoruz. Teknik direktörden hakeme, seyircilerden polislere, bariyerlerden köpeklere kadar sahadaki her şey, Ronaldo'nun yarattığı rüzgarla havada uçuşuyor. Hız, Ronaldo'nun kişisel marka algısıyla o kadar bütünleşmiş bir özellik ki, oyuncu daha Manchester United'da oynadığı çaylak döneminde rol aldığı reklamda bile koşarak bir Bugatti Veyron'la kapışmış ve bu sürat harikası arabayı alt etmeyi başarmıştı. 2010 Dünya Kupası için hazırlanan ve Alejandro Gonzalez Inarritu imzasını taşıyan Write the Future reklamının bu soruya yanıtı çok netti. Bu uzun reklam boyunca söz konusu süper starlar tek tek arzı endam edip yeteneklerini sergiliyorlar ama nihayetinde heykeli dikilen ve son gol vuruşunu yapmaya layık görülen isim elbette Cristiano Ronaldo oluyor. Ronaldo çok sayıda futbol yıldızının bir arada rol aldığı başka reklamlarda da esas oğlan rolünü hiçbir zaman kaptırmadı. 2014 Dünya Kupası için hazırlanan The Last Game adlı animasyon harikası reklam da bu anlamda bir istisna değil. Reklamın kadrosu rüya takımından farksız. Takımın başında teknik direktör olarak Brezilya ve Real Madrid'in efsane santrforu gerçek Ronaldo bulunurken kalede Tim Howard, diğer mevkilerde Andres Iniesta, Franck Ribery, Neymar, Wayne Rooney gibi isimler mevcut. Kadroda egosuyla nam salmış, adı ukalalığın kelime anlamına denk gelen Zlatan Ibrahimovic bile var ama kusursuz klon futbolculardan oluşan rakip takıma karşı oynanan oyunda son çalımları atıp fileleri havalandıran isim yine Cristiano Ronaldo. Aynı kadronun anime değil gerçek hallerinin ve çok daha fazlasının rol aldığı bir başka reklamda da durum değişmiyor. Ronaldo yine başrolde, son noktayı yine o koyuyor. Bu üç reklam durumu açıkça ortaya koyuyor: CR7, sahip olduğu yeteneklerden bağımsız olarak, markalar dünyasının seçilmiş oyuncusu... CR7 personasının diğer dikkat çekici alameti farikası, gol vuruşlarındaki ustalık ve topu tam isabetle istenen yere gönderme kabiliyeti. Ronaldo'nun bu özelliğine en net vurgu yapan reklam ise Herbal Life'a ait. Söz konusu reklamda CR7, üzerinde yeşil bir Herbal Life tişörtüyle, etrafına yere yatırılmış çöp kovaları dizili bir futbol sahasının ortasında karşımıza çıkıyor. Amaç, bilek ustalığını sergilediği isabetli şutlarla kovaları tek tek dik duruma getirmek. Performans göz kamaştırıcı. CR7'nin bilek ustalığına vurgu yapan tek reklam bu değil. Samsung Galaxy 11 için hazırlanan ve uzaylıların dünyayı istila etmesine futbolla karşılık verilen uzun reklam serisinin başında Franz Beckenbauer, dünyanın en iyi futbolcularını seçip göreve çağırırken , Ronaldo bir kız takımına karşı tek başına ve ayaklarıyla voleybol oynarken bulunup davet ediliyor. Ayağını raket gibi kullanmak, bileklerinin maharetiyle temayüz etmiş futbolcular için başvurulan en klişe benzetmedir herhalde. Cristiano Ronaldo, bu konudaki yeteneğini sergilemek için bir Nike reklamında ayaklarıyla Rafael Nadal'a karşı tenis bile oynadı. Ronaldo'nun en büyük rakibi kabul edilen Messi, eşi görülmemiş üstün futbol yeteneklerine dikkat çekmek isteyenler tarafından çoğu zaman uzaylı diye anılır. Reklam dünyasının sınır tanımayan yaratıcı hayal gücüyle ince ince işlediği CR7 tablosuna baktığımızda ise Ronaldo'nun da öyle alelade bir fani olmadığını açıkça görüyoruz.


Zihin ve beden arasında belirgin bir ayrım olduğuna inananlar hayatlarında hiç dans etmemiş olabilir. Beden, zihnin fiziksel dünyada kendini ifade edebilmesini sağlayan mükemmel bir araç ve bu ifade biçiminin en keyifli yollarından biri de dans etmek. Dans esnasında vücudun tüm hareketleri bir uyum içinde yapması, beynin ise dahil olan tüm hareketleri organize etmesi ve yönetmesi gerekir. Bilişsel anlamda hafıza, planlama, öğrenme gibi yetilerin bir arada çalışarak düşünce ve eylem arasında bir kestirme yol oluşturması olarak da özetlenebilir dans. Bu ifade biçimi, belki de insanların en eski egzersiz ve meditasyon yöntemlerinden biri. Dansın veya belli bir ritimde bedeni hareket ettirmenin dahil olmadığı herhangi bir pagan inancı yok. Dans etmenin kökenini, insanın bilincinin oluşmaya başladığı ilk zamanlara kadar bile götürebiliriz. Hareket kabiliyetimizin hiç olmadığı kadar kısıtlandığı pandemi sürecinde her birimiz bedenlerimizle yeni ilişkiler kurmak zorunda kaldık. Vücuda ihtiyaç duyduğu hareketi dans ederek de sağlayabileceğimizi ve herkesin her koşulda istediği yerde bunu yapabileceğini Dans Fabrika'nın eğlenceli ve enerji dolu videolarıyla gördük. 'High Heels Dance' gibi cinsiyet rolleriyle tümüyle çakışan bir dans türünü Türkiye'ye tanıtarak risk alan ancak bu sayede yenilikçi hareketlere öncülük eden bir dans okulu Dans Fabrika. Yıllardır geniş kitlelere dans etme tutkusunu aşılayan, ismiyle uyumlu bir şekilde adeta bir fabrika gibi dansçı ve dans eğitmeni çıkaran bu okul şüphesiz bu sene bize iyi gelenlerden.


Daniel Day'in, nam-ı diğer Dapper Dan'in babası 1910 yılında 12 yaşındayken Harlem'e geldi. Day, Afrika kökenli Amerikalıların ikamet ettiği, kültürel ve iş hayatlarının merkezi, kuzey Manhattan semti Harlem'de doğdu. Ailesi yoksuldu. Giysilerini hayır kurumlarından edindi. Delik ayakkabılarını çocukken deliklere kağıt tıkarak, gençliğinde linolyumla kapatarak giydi. Kıyafetler onun için değerliydi; çünkü kendi deyişiyle insana kendini önemli biriymiş gibi hissettirebilirdi. Yetişkinliğinde, kürk fabrikası olan Yahudilerden aldığı deri ve kürk ceketleri satmaya başladı. Harlem'deki popüler butikler de kürk ve deri ceketlerini bu fabrikadan alıp daha pahalıya sattıkları için Day'in yoluna taş koydular, o da birkaç terziyle anlaşarak kendi tasarımlarını yapıp satma kararı aldı. 1982'de 125. caddede kendi butiğini, Dapper Dan of Harlemi açtı. Volümlerle oynayan, deriyi kürkle kombine eden, giymesi karakter isteyen parçalar yapıyordu. Kendi tabiriyle sembolizme tutkundu, lüks markaların logolarının hikayesine meraklıydı, logoları tasarımlarında dilediği gibi kullanmaktan geri durmadı. İlk müşterileri gansterlerdi. Interview'e verdiği röportajda Orta sınıf siyahlar yaptığım şeyi kabullenemezdi demişti. Tasarımlarımı giymek için devrimci bir ruhun olmalıydı. Bu kitle gansterler olmayacaktı da kim olacaktı... Hem para da onlardaydı. Sporcular ve müzisyenler gansterleri takip etti. Basketbol oyuncuları Mark Jackson ve Walter Berry; boksçu Mike Tyson ve Floyd Mayweather; rap şarkıcıları LL Cool J ve Rakim... Dapper Dan, kıyafetten aksesuara hatta oto döşemesine farklı kategorilerde özel tasarımlar yapıyor, Harlemli couture tasarımcısı olarak tanınıyordu. Yedi gün 24 saat açık butiği 80'lerin sonunda ünlülerin uğrak durağı, semtin yıldızıydı. 1992 yılında, Fendi'yle mahkemelik oldu ve butiğini kapadı. Sadık birkaç müşterisi için tasarım yapmaya devam etse de zoraki kapanışın ardından Dan, 'yeraltına' girdi; bir-iki özel proje dışında ses vermedi. Ta ki geçtiğimiz yıl Mayıs ayında, Gucci'nin 2018 Resort koleksiyonu Floransa'da sahne alıncaya dek. Palatine Galerisi'nde sergilenen koleksiyondaki tasarımlardan biri Dapper Dan için fazlasıyla tanıdıktı. Artistik direktör Alessandro Michele, Dan'in 1989'da ünlü Amerikalı atlet Diane Dixon için tasarladığı, gövdesi kürkten, ultra hacimli kolları LV logolu deri ceketi, yaklaşık 30 yıl sonra GG logosuyla sahneye gönderdi. Defile sonrasında tasarımları karşılaştıran kareler sosyal medyadaydı. Michele'ye göre referans noktasının Dapper Dan olduğu ziyadesiyle ortadaydı; bu, onun tasarımını kendine mal etmek değil, Dan'e bir saygı duruşuydu. Ve yaşananlar, Gucci ve Daper Dan arasında yapılacak işbirliğinin köprüsü oldu. Geçtiğimiz sonbahar Gucci, kreatif direktörlüğünü Alessandro Michele'nin yaptığı, Glen Luchford'ın fotoğrafladığı Men's Tailoring kampanyasının yüzünün Dapper Dan olduğunu açıkladı. Dan, Harlem sokaklarında çocuklar arasında; bir zamanlar Duke Ellington, Aretha Franklin gibilerin performans sergilediği semtin tarihi venüsü Apollo Tiyatrosu'nda poz verdi. Kah mavi kareli takım ve papyonuyla renkli bir beyefendi; kah beyaz çorapları ve mokasenleriyle caz düşkünü, trendsetter bir Harlemli. Üstelik İtalyan modaevi ve Dapper birlikteliği bu karelerin de ötesine geçti ve Gucci, Dapper'ın butiğini yeniden açması için destek vereceğini açıkladı. GQ Style'dan Edwin Stats Houghton'a konuşan Dapper Dan, işbirliğinin doğuş hikayesini şöyle anlatıyor: Dürüst olmak gerekirse, o dönemde markanın benimle irtibata geçmeye fırsatı bile olmadı. Hip-hop'çılardan ve stilistlerden benimle ilgilendiklerini duymuş, oldukça da şaşırmıştım. Hatta başta şaka olduğunu sandım. Sonra oğlum Jelani Day'le konuyu düşündük ve bir görüşme ayarlamaya, ilk adımı atmaya karar verdik. O ilk görüşmeden sonrasıysa malum hikaye. Dapper Dan'in butiği 'Made in Harlem' damgasıyla yeniden faaliyette. Üstelik bu kez Gucci'nin rüya gibi kumaşları emrinde. Dapper Dan, bir güç birliği sayesinde yeniden Harlem'de.


O şimdi 36 yaşında. Çoktan modelliğin ötesine geçti. GQ Men Of The Year tescilli bir İngiliz Stil ikonu. London Collections Men'in yüzü, British Vogue'a blog ve British GQ'ya otomobil makaleleri yazıyor. Bir iç çamaşırı markası var . Kendi sosyal sorumluluk projeleri var ve hepsinde aktif. Bir stil, bir de fitness uygulaması sahibi. Birçok otomobil ve tekstil markasının yüzü. 2012 Londra Olimpiyatları'nın kapanışında Kate Moss, Naomi Campbell gibi top modellerle podyuma çıkan tek erkek model. İngiltere'nin erkek modası otoritelerinden. Birçok araba markasının elçisi, en prestijli klasik otomobil yarışlarına katılıyor. Modanın, stil evreninin ve centilmenler dünyasının en popülerlerinden biriyken moda sektörüyle ilgili benimle aynı dertlere sahip olacağı aklıma gelmezdi, ama o da biraz dertliydi. Eski dergiciliği, eski haberciliği, eski çekimleri özlüyordu. Çekim sırasında, bir yandan sohbet ederken konu DNA'ya bağlanmıştı bile. Kalbimi Londra'nın doğusundaki sevimli, ufak tefek stüdyomuza yaptığı görkemli girişten çok, yaptığı yorumlarla çarptırdığını söyleyebilirim. Kalp çarpıntısı demişken... Stüdyonun içine kadar bir Jaguar F Type R'la geldi. Kapalı alanda zemini titreten motor hacmi midemde kendini hissettirdi. İçinden çıkan adam, tüm samimiyetimle söylüyorum, 15 yıllık editörlüğüm boyunca gördüğüm en yakışıklı adamdı. Gandy, farklı bir model. Yaşamı, aklı, fikri kadar görünümüyle de... Normal bir model gibi kılıktan kılığa giremeyecek kadar iddialı yüze, tavra sahip. Yapılı. Oldukça. Zaten hepiniz biliyorsunuz. Onun kıyafetlere uyum sağlaması değil, sanki kıyafetlerin ona uyum sağlaması gerekli gibi. Işık testi yaparken verdiği pozlar bir çekim için yeterli. 10 yıldır konuşulan delici bakışların, öldüren kasların etkisi de hala geçerli. Yazının tamamı ve tüm fotoğraflar #GQSonbahar2016'da.


Erkekler, içgüdüsel olarak yolunda giden şeyleri rahat bırakırlar. Bozulmadıysa onarma kafası... Kadınlarda durum tam tersidir. Biz, işleyen bir şeyin her zaman daha iyi işleyebileceğine inanırız. Bu yüzden de birlikte olduğumuz adamlarda, hemen nelerin düzeltilebileceğine dikkat çeker ve nasıl yapılacağıyla ilgili fikir veririz. Yapı bu şekilde olunca, erkekler, kadınlara nazaran değişime ve dolayısıyla kendini kurcalamaya daha kapalı diyebiliriz. Alışkanlıklarını ufaktan değiştirmeye başladın mı, başına gelecek mucizelere hazır ol. Mucize lafı kaşıntı yapıyorsa, güzellik diyerekten de okuyabilirsin. Sen kendine doğru bir adım attıkça, hayat sana koşmaya başlayacak. Zamanla mütemadiyen gelecek planları yapmanın, bir şeyleri kontrol etme halinin, hayatını güvenceye alma çabası olduğunu fark edeceksin. Ve güvence arayışının aslında bir illüzyon olduğunu. Bilinene olan bağımlılığımız savurdu bizi buralara. Oysa pandemi süreci bize hayatta belirli olan tek şeyin, koca bir belirsizlik olduğunu kanıtladı. Eğer bakış açımızı değiştirip, hayatın akışına biraz daha güvenebilirsek, bilinmezlik aynı zamanda sonsuz potansiyel demek. Keza kendisi tüm olanaklar alanıdır, daima taze, yeni ve yaratıcılığa açıktır. Diyeceğim o ki; değişim biz istesek de istemesek de her an yaşanıyor. Doğanın dengesi, insanın tasarımı böyle kurulu. Yeniye yer açabilmemiz için eskiden özgürleşmemiz gerekiyor. Ve sistem, cesaret edeni, adım atanı destekliyor. Hayatındaki her probleme, sana daha büyük fayda sağlayabilecek bir fırsat olarak bakabilirsin. Seçim senin. Bu yazı GQ Bahar 2021'de yayınlanmıştır.


Çorap, görünüm yaratırken size eşlik eden gizli bir kahraman, harika bir aksesuardır. Kılığınızı en beklenmedik yerden vezir de edebilir rezil de demiştim sanırım. Ayaklarınızı sıcak, kuru, rahat ve yumuşak da tutmaları da cabası. Bazen de başa bela olup, fazla sıcak tutar, terletir tüm rahatınızı kaçırabilirler. İçerik ve form/model konusunda kendinize has bir uzmanlık kazanmanız önemli. Sizin ayağınız, sizin stiliniz ve sizin rahatınız odak noktanız olmalı. Pamuk rahat ve emicidir, bu sayede cildinizdeki teri de sünger gibi içine çeker. Ancak pamuk, ıslaklığın hızla buharlaşmasına izin vermez. Pamuklu çorapları, özellikle spor zamanı, kısa süreli yoğun aktiviteler için tercih edin. Yün, pamuktan daha kolay nefes alır ve ıslaklığın buharlaşmasına izin verir. Ayrıca soğuk koşullarda bol miktarda ısı sunar. Ancak yün, hacimli bir yapıya sahiptir ve pamuk gibi nemi vücuttan hızla uzaklaştırmaz. Polyester ve akrilik gibi sentetik malzemeler - ve diğerleri - pamuk ve yünden daha incedir. Bu yüzden esneklik, dayanıklılık gibi kıymetli performansları teşvik etmek için genellikle doğal liflerle karıştırılırlar. İpek çoraplar, klasik kıyafetlere, takım elbiselere çok yakışır; özel günlere, nişan, düğün gibi süreçlere şıklıklarıyla iyi hizmet ederler. Ancak diğer çorap türlerinden daha pahalıdırlar; pamuklu veya yün çoraplar kadar uzun süre de dayanmazlar. Orta boy çoraplar : Ayak bileğinin bir karış yukarısı ya da dizinizin bir karış aşağısı gibi yerlere isabet eden boylarıyla biliriz kendilerini. Spor, makosen, klasik bağcıklı... Hemen her ayakkabıyla iyi görünürler. Yüzlerce renk, desen ve malzemeden üretilmiş çeşitlerine rastlayabilirsiniz. Diz üstü çoraplar: Bu modeller 'diz çorabı' olarak da bilinir, tüm alt bacağı kaplar ve dize kadar uzanırlar. Hem estetik hem de sağlık açısından çoğu zaman gözden kaçan faydaları vardır. Öncelikle, alt bacağı tamamen kapladıkları için bileğe doğru inme olasılıkları daha düşüktür. Yani pantolonla oturulduğunda, bacak bacak üstüne atınca çorapla pantolon arasından bir parça ten görünür ya... İşte bu model, o tatsız görüntüyü ortadan kaldırır. Atletik performans çorapları: Basit pamuklu çoraplar, ter tutmayan düşük kesimli koşu çorapları, nemi emen ve ısıyı hapseden kayak çorapları bu kategorinin üyeleri. Adı üzerinde, onları sadece atletik aktivitelerde kullanın. Takım elbise çorapları: Genelde koyu renklerde ve ince dokularda üretilirler. Takım elbise pantolonlarıyla aynı tonda kullanılmaları geleneksel bir öneridir. Ofis ya da iş hayatınızın resmiyetine göre bu geleneğe bağlı kalabilirsiniz. Kolaya kaçmak istediğinizde ya da vurdumduymazlık anlarınızda ne yaparsanız yapın, yeter ki bu çorapları denim pantolon ya da spor kıyafetlerinizle eşleştirmeyin. Mümkünse karıştırmamak için çorap çekmecenizi ikiye bölün. Bugün kuralların çoğu yıkılıyor olsa da hatırlatalım: Çorap resmileştikçe, dokusu da incelmelidir. Ayak bileği çorapları: Görünmeyen çoraplarla karıştırılmasın, ayak bileğine kadar ulaşan çoraplardan bahsediyorum. Bileğin hemen altında durdukları için topuklarınızı ve ayak bileklerinizi sürtünmeye ve olası zararlara karşı korurlar. Fakat bir uyarı: Paçanız ayağınızı örttüğünde sorun yok ancak dar paça pantolonlarla ayakkabınız arasından ortaya çıktıklarında korkunç bir manzara yaratırlar. Seçiminizi bu önemli noktaya göre yapın. İngilizler tüm kayıp tek çorapların şerefine, 1998 yılında 9 Mayıs'ı 'Kayıp Çorapları Anma Günü' olarak etmiş. Tüm kayıp tek çorapların onuruna, İngilizler 9 Mayıs'ta çift yerine iki farklı çorap giyiyor. Kalanlara yeni partnerle yeni birleşme umudu... ABD'de ise 4 Aralık 'Ulusal Çorap Günü' olarak kutlanıyor. 13'üncü yüzyılda akıllı terziler çorapları kalçaya kadar uzattı ve onları bir araya getirdi. İlk temel pantolon bu şekilde yapıldı diyebiliriz. Hani Robin Hood'un, Sherwood Ormanı'ndan geçerken giyebileceği cinsten çorap pantolondan söz ediyoruz. Çorap bağımlısı köpekler: Köpeklerin yollarına çıkan her şeyi yemeyi sevdiklerini biliyoruz. Portland'da genç yaşlarda bir Mastiff çorap düşkünlüğünde kendisini aşmış; 50'ye yakın çorabı mideye indirmiş. Eksik olan tek çoraplar gizemini sürekli olarak koruyor. Yoksa şu an köpeğinizle göz göze mi geldiniz? Çorap geri dönüşümü konusundaki yeni ortağınızla bakışıyor olabilirsiniz, bizden söylemesi. Bu tuhaf çorap geleneğini duymamış olabilirsiniz: Almanya'da 25 yaşına gelip de evlenmemiş olan erkeklere eski çorap gözüyle bakıldığından, doğum günlerinde çorap sepeti, çelengi, buketi gibi koca bir çorap paketi hediye ediliyor. Danimarka'da, düğünlerde bir çift çorap önemli rol oynuyor. Sağdıç, ya da damadın diğer arkadaşları, valsin ardından artık evli olan arkadaşlarının çoraplarını kesip birer parçasını alıyorlar. Uzun lafın kısası kimilerine göre şans, çoraptan geliyor. İmaj deyip geçmeyin. Çorap, zeka imajınızı da yükseklere çekebiliyor. Almanya'da IQ'nuzu 30 saniyeden daha kısa sürede çorabınızla artırmanız mümkün. Ofis hayatında renkli çoraplar, ortalama bir Alman'ın daha yaratıcı, zeki ve yetenekli olduğunuzu düşündürebiliyor. Ayaklardaki renkli stil, cesur, iddialı ve yaratıcı bir karakter algısı yaratıyor. Sıtmayla mücadelede çorap olur mu? İster inanın, ister inanmayın; Tanzanya'daki Ifakara Sağlık Enstitüsü'nden doktor Dr. Fredros Okumu, sıtma sivrisineklerinin insanlara saldırmasını önleyen bir çorap kapanı geliştirmiş. Makinede giyilen çorapların ter kokusu bir fan vasıtasıyla havaya üflenerek sivrisinekleri çekiyor. Sinekler böylece insanlara musallat olmak yerine, ter kokulu çoraplara yapışıp kalıyor. Av peşinde koşarken avlanmak tam da böyle bir şey.


Çevrenize yaydığınız enerji, verdiğiniz izlenim hakkında yüksek olasılıkla hayatınız boyunca bazen iyi bazen kötü şeyler duymuşsunuzdur. O anki duygu ve düşüncelerinizin vücudunuzu tamamıyla sarmasının bir sonucu olarak bakışlarınız, fiziki görüntünüz, beden diliniz sizin hakkınızda -siz konuşmasanız bile- çok şey söyler. Radiant Human adlı Aura Fotoğrafçılığı odaklı çalışan bir sanat stüdyosunun direktörü Christina Londsale de bunu Hepimiz farkında olmadan tıpkı radyo istasyonları gibi yayın yapıyoruz şeklinde açıklıyor. Yüksek doğruluğa sahip bir bilimsel temeli olmasa da, sahip olduğumuz enerjiyi açıklayan bazı çalışmalar mevcut. 2018 yılına gidersek, Çin Geleneksel Tıp Bilimleri dergisinde yayınlanan makaleye göre, bedenimiz görünen ve görünmeyen kısımlardan oluşuyor. Ve bu iki kısım arasındaki bağlantı da anlayabileceğimiz üzere yüksek olarak ilintili. Bu nedenle, sadece duygu ve düşünceleriniz -ruh haliniz- yaydığınız enerjiye, aura'nıza etki etmiyor; fiziki ve fizyolojik özelliklerimizin de bunda büyük bir payı var. Fiziksel olarak bulunduğumuz aktiviteler, var olduğumuz alanlar, hatta etrafımızda konumlandırdığımız insanlar bile içinde bulunduğumuz düşünme biçimi üzerine duygularımıza ve sonucunda aura'mıza etki ediyor. Bu noktada, çevreye verdiğiniz izlenimin ve bir ortama girdiğinizde yarattığınız enerjinin o ortamdaki varlığınızın gidişatını belirliyor olması gerçeğini göz önüne alırsak bunu çeşitli yollardan iyileştirmek isteyebilirsiniz. Elbette önüne geçemeyeceğiniz dış kaynaklı sorunlar ve sıkıntıların da ruh sağlığınız ve dolayısıyla aura'nız üzerinde etkileri olacaktır. Ancak bunun dışında vücut biyokimyanız , beslenme düzeniniz, fiziksel aktiviteleriniz ve yaşam stilinizle yaydığınız enerjiye iyi yönde katkı sağlayabilirsiniz. Yani bedeninizin görünen kısmına yapabileceğiniz bazı iyileştirmeler, görünmeyen kısma da fark edebileceğiniz şekilde fayda sağlayacaktır. Vücudumuzun içinden dışına doğru bir yolculuk yaparsak, aslında vücudumuzun görünmeyen bölümü olan vücut biyokimya dengemiz modumuzu oluşturan en büyük etkenlerden biridir. Evet, durup baktığınızda vücudunuzdaki amino asit değerlerinin nasıl olur da psikolojik durumunuzla alakası olur diye düşünüyorsunuz, hemen açıklayayım; Sinir sisteminin tüm fonksiyonları sinir hücrelerinin kendi aralarında veya diğer hücrelerle iletişimi sayesinde yürür. Bu iletişim sinir sistemindeki nörotransmitter isimli biyokimyasal haberciler vasıtasıyla sağlanır. Nörotransmitter'ler; immün sistem, endokrin sistem, sindirim sistemi ve sinir sistemi arasındaki mesaj taşıyıcılarıdır ve nörotransmitter'lerin tamamı amino asitlerden veya amino asit aracılığıyla oluşur. Ruh hali ve davranışlar üzerinde belirleyici role sahip olan nörotransmitter'lerden serotonin triptofan; dopamin, norepinefrin ve adrenalin ise tirozin isimli amino asitten oluşur. Sinir sistemi sürekli olarak aktiftir ve sağlıklı ve dengede olması tüm nörotransmitter'lerin yeterli seviyede bulunmasına bağlıdır. Birçok etken bu kimyasalların kan ve dokulardaki seviyesine etki eder. Kötü beslenme özellikle stresle birlikteyse, sinir sisteminde sorun görülmesi kaçınılmazdır. Çünkü nörotransmitter'lerin tek kaynağı amino asitlerdir; dolayısıyla besinlerdir. Bu nedenle, amino asit seviyelerinde azalma, artma veya dengelerin değişmesi mevcut psikolojik durum ve ileride oluşabilecek riskler hakkında bilgi verir. En temelde de hep söylendiği gibi, kişinin kendisi için söyledikleri değil, düzenli alışkanlıkları ve yaptıkları onu oluşturur ve tanımlar. Siz Her sabah 06.00'da uyanıp ardından ufak bir koşu sonrasında kahvaltı bana çok iyi geliyor sözünü kendinize ve çevrenizdekilere söylediğinizde, sadece söylemiş oluyorsunuz. Hayata geçirmiş değil. Ancak bunu düzenli olarak uyguladığınız, sürdürülebilirliğini kanıtladığınız, bir alışkanlık haline getirdiğinizde bunun sizin bir yaşam tarzınız olduğunu göstermiş ve doğrudan enerjinizi etkilemiş oluyorsunuz. Dengeli bir beslenme alışkanlığı ve düzenli yapılan fiziksel aktivitelerin belirli hormonları harekete geçirip vücut biyokimyanızı nasıl etkilediğinden yukarıda bahsettik. Duygu ve düşünceleriniz ise tamamıyla bu hormonların bedeninizde yarattığı etkilerden oluşur; çevreye verdiğiniz aura da bunların birleşiminden. Bedeninizi pozitif etkileyecek aktivitelere ve alışkanlıklara yönelmeli, ardından yaydığınız enerjiyi izlemelisiniz. Örneğin, düzenli takip ettiğiniz bir egzersiz programının ve her sabah yaptığınız besleyici bir kahvaltının ruh sağlığınızı nasıl iyi yönde etkilediğini görmeli ve sizi nasıl iyi hissettirdiğini takip etmelisiniz. Ardından yaşanacak, çevrenizin gözlemleyeceği değişiklikler ise bunun sonucu olarak karşınıza çıkacak. İyi bir giyim stiline sahip olan insanların kıyafetlerini sıklıkla konuşuruz. Fakat çoğunlukla konuştuğumuz şey kıyafetin birine yakışmasıdır. Burada yakıştırdığımız şey ise o kıyafetle beraber bedenin bize yansıttığı enerji ve aura'dır. Tabii ki bazı kıyafetlerin kendi orijinalliğini yok saymıyoruz ama esasında onu taşıyan bedenin de kusursuz postürünü konuşuyoruz farkında olmadan. Bedeninizin ve düzenli alışkanlıklarınızın aura'nız üzerindeki etkisini fark edin ve bunu geliştirmeye odaklanın. Vücudunuza uygun bir egzersiz programı, dengeli ve düzenli bir beslenme reçetesi ya da alışkanlıkları ile birlikte karakterinize uygun bir stil ile aura'nızın görünen kısmına pozitif etki etmeye başladıktan sonra bunun görünmeyen fakat var olan enerjinizi de nasıl iyi yönde etkilediğini fark etmeye başlayacaksınız. Klişe ama büyük oranda doğru; her şey sizin elinizde.


Hepimizin hayatında bir sürü toksik ilişkisi olur. Hani vardır ya, Sürekli aynı insanları buluyorum. Hep aynı hataları yapıyorum dediğimiz anlar. Ararız ama doğru insanı bulamayız. Doğru insanı buluruz, doğru zamanı tutturamayız. Doğru zamanı buluruz, başımıza bir şeyler gelir, mücadeleden yoruluruz. Tam her şey yolunda gider, hop, bir bakarız biz değişiyoruz. Ne acayip şeydir şu ilişki. Mutlu olmak için ille de tüm gezegenlerin bir arada mı olması gerekir? Bak, ne güzel şikayet ettim. Kurbanı oynadım. Sanki konu benimle ilgili değil de hayat üstüme oynuyor gibi davrandım. Sanki aynı şeyleri yaparak farklı sonuçlar bekleyenlerden değilmişim gibi... Tanıdık geldi mi? Kafamın içindeki bu şikayet şarkılarını arka arkaya dinlemeye başladığımda aklıma bir şaman özdeyişi gelir. Hayat sen öğrenmediğin sürece, ders vermeye devam eder. Eğer nakarat takıldıysa bozuk olan plak mı yoksa çalan mı tekrar bakmak gerekiyordur belki de. Ne güzel başlık değil mi? Bunun tek bir kelime karşılığı var biliyor musun? Ataraksiya. Bizde tepki yokluğu şeklinde geçiyor olsa da aslında Antik Yunan'da kemer altı felsefesi stoacılığın temel taşıdır. Bize şunu söyler: Hayat, başına gelen olaylar değil, onlara nasıl tepkiler verdiğindir. Öyle rahatlatıyor ki insanı, bu isimde bir antidepresan ilacı bile var. Adamlar binlerce yıl önce zaten konuyu çözmüşler, ilaca filan gerek kalmadan. Hayalimizde gerçekte olduğundan daha fazla acı çekeriz diyor stoacılığın kurucularından Seneca. Bize sürekli sonsuza kadar sürecek aşklardan bahsediyorlar. Instagram'da insanların mükemmel ilişkilerinin anlık fotoğraflarına tanıklık ediyoruz. Sanıyoruz ki, herkes harika bir hayat yaşıyor ve hiç değişmeden, sarsılmadan, tökezlemeden kusursuz ilişkilerine devam ediyorlar. Böyle bir şey mümkün mü? Özendiğimiz yalan ilişkileri yaşayamamaktan, elimizdekileri kaybetmekten, hatta aradığımızı hiç bulamamaktan korkarız çoğu zaman. Bu korkuyu yenmenin tek bir yolu var. Her zaman kaybeden olduğumuzu bilmek. Doğduğumuz andan itibaren kaybediyoruz dostum. Geriye sayıyoruz. Bir başka stoacı Epiktetos öyle güzel söylüyor ki: Kaybetmek bizi özgürleştirir. Kaybeden olmaktan korkma. Bak bahar geldi yine. Eski yapraklar döküldü. Soğuk ve kuru kışı atlatan ağaçlar yeşerecekler şimdi. O ağaç, yaprağını kaybetmekten korksa dökebilir mi artık işe yaramayanları? Her seferinde yeniden başlayabilir mi bahara? Buna Autopoiesis deniyor Antik Yunan'da. Yaşamın kendi kendini her seferinde tekrar ve tekrar üretmesi. Hatta derginin de bu sayıdaki odak noktası... Bunların da her şeye bir cevabı var dediğini duyar gibiyim. Sadece onların değil, herkesin, her olaya kendi cevabı var aslında. Olay doğru soruları sormakta. Çiçek gibi açtığın, yeniden üretmeye başladığın bir bahar olsun. Bu yazı Bahar 2022 sayısında yayınlanmıştır.


Bir zamanlar Britanya "Beğenilmek istiyorsanız her an her şeyden taviz vermeye hazır olmalısınız, ve sonunda hiçbir şey kazanamayacaksınız." diyen bir kadın başbakanın demir yumruğunun altında yönetiliyordu. Aynen söylediği gibi birazcık sempati için bile hiçbir şeyden asla taviz vermedi ve sonunda hemen hemen herkesin nefretini kazandı. 1979 - 1990 yılları arasında ülkeyi katı politikaları ve sert tarzıyla yöneten Muhafazakar parti lideri Margaret Thatcher, 8 Nisan'da 87 yaşında dünyaya gözlerini kapadı. Thatcher, hiç kuşkusuz ki büyük sosyal sarsıntıların yaşadığı 11 yıllık iktidarıyla popüler kültüre yüklü bir miras bıraktı. Onu ve baskıcı politikalarını anlatan "nefret marşları" bugün hala kulaklarımızda... Demir Leydi'nin ölümünden sonra en sert açıklamaları yapan eski The Smiths solisti Morrissey; Thatcher'ın ardından "Her hareketi olumsuzluk yüklüydü, İngiliz üretim sanayiini yok etti, madencilerden nefret ederdi, sanatçılardan nefret ederdi, İrlandalı özgürlük savaşçılarından nefret ederdi ve göz göre göre ölmelerine izin verdi, fakirlerden nefret ederdi ve onlara biraz olsun yardım etmek için kılını bile kıpırdatmadı, Greenpeace ve çevre örgütlerinden nefret ederdi, fildişi ticaretini yasaklayan uluslararası kanun için Avrupa'da tek ret oyunu o verdi, espriden ve samimiyetten yoksundu, zaten onu görevinden uzaklaştıran da kendi kabinesi oldu." diye konuştu. Morrissey 1998 tarihli Viva La Hate albümünde yer alan Margaret On The Guillotine şarkısında "Ne zaman öleceksin, ne zaman?" derken bunlardan daha azını söylemiyordu. Alt ve orta sınıf için işsizlik, açlık ve yoksullukla geçen Thatcher yıllarının milli marşı olarak anılan The Specials şarkısı Ghost Town, ağır protest tavrıyla kesinlikle bir "pop" şarkısı olmamasına rağmen İngiltere 45'likler listesinde 3 hafta bir numarada ve tam 10 hafta ilk kırkta kalmayı başardı. Hayalet şehrin şarkısının kaydedildiği 1981 yazında İngiltere'nin 35 şehrinde katı otoriteye karşı büyük çaplı isyanlar vardı. Haklı ve öfkeli Elvis Costello, 1989 çıkışlı Spike albümünde yer alan Tramp The Dirt Down şarkısını modern İngiliz toplumunda sınıflar arası kapanmaz uçurumlar açan Thatcher'a adadı. Costello, şarkısında "Tek dileğim, seni gömdüklerine, mezarının üzerinde tepinmek." diyordu. Thatcher katı iç politikası kadar saldırgan dış politikasıyla da sert eleştirilerin hedefiydi. Anarşist punk grubu Crass, 1982 yılında 649 Arjantin askeri ve 255 İngiliz askerinin hayatını kaybettiği Falkland Adaları krizinin ardından Demir Leydi'ye "Bin ölünün annesi olmak nasıl bir duygu?" diye soruyordu. Britanya'nın belki de en büyük protest sesi Pink Floyd, 1983 tarihli The Fletcher Memorial Home şarkısında, Margaret Thatcher'ı o dönemin ve yakın geçmişin -çoktan huzurevine kaldırılmış olması gereken- "iflah olmaz tiranları" arasında sayıyordu. Demir Leydi 1990'da tahtından indi ama öldüğü güne kadar asla unutulmadı. Öyle ki 1939 yapımı Oz Büyücüsü filminin sonunda çalan ve gayriresmi olarak "kötü kalpli cadı" Thatcher'a ithaf edilen "Ding Dong The Witch is Dead" bu hafta İngiltere 45'likler listesinde 10 numarada yerini aldı; hatta iTunes İngiltere listesinde 1 numaraya fırladı. Thatcher, insanların nefret etmeye bayıldığı bir anti-pop ikonuydu. Ölümünden sonraysa bir pop ikonuna dönüşmesi kuvvetle muhtemel. Doğu Londra'da butiklerin Warhol tarzı Thatcher baskılı tişörtler satmaya başladığı da gelen haberler arasında. Pek yakında bunları Demir Leydi'nin hükümranlığını hiç yaşamamış 90 sonrası neslin üzerinde görmeye başlayacağız. Elbette bahsi geçen neslin, Twitter'da bir anda en çok konuşulanlar arasına giren #nowthatcherisdead etiketini şeklinde algılayacak kadar konudan uzak olduğunu hatırlamakta fayda var. Thatcher dönemini anlatan My Beautiful Laundrette , A Room With a View , Chariots of Fire ve High Hopes gibi filmlerin yanı sıra; Meryl Streep'in canlandırdığı biyografisiyle The Iron Lady , onun mutsuz anısını sonsuza dek yaşatacak görsel yapıtlar olarak kalacak. Bunları bizzat yaşayan 90'lar öncesi belki üç nesil Thatcher'ın mezarında tepinmek istese de, bir zaman sonra o toprakta yine çiçekler açacak.


Deniz Tortum'un son filmi Maddenin Halleri bu cümleyle ve ithafla başlıyor. Film böylece ilk dakikasından meramını açıkça belli ediyor: Hala vakit varken, babasının 1985'ten beri çalıştığı, Deniz'in de hayata gözlerini açtığı ve çocukluğundan gençliğine günlerini geçirdiği Cerrahpaşa'ya bir saygı duruşu. Saygı duruşu, kulağa fazla mesafeli duyulabilir. Oysaki durum tam tersi. Deniz'in yola çıkış sebeplerinden ve Maddenin Halleriyle belgelemek istediklerinden biri, hastanedeki pek de bahsedilmeyen mizah duygusu. Hastanede hem beraberce çalışmak hem de eğlenerek çalışma hali vardı. diyor ve gözlemlediği kolektif dayanışmadan çok etkilendiğini söylüyor. Deniz ve ekibi 2018'de dek çekmeye devam etmişler. Hastanede geçen üç yıl ve üstüne üç yıl süren kurgu süreci nihayetinde Maddenin Halleri, 2020'nin başında Uluslararası Rotterdam Film Festivali'nde dünya prömiyerini yaptı, seyircisiyle buluştu. Ancak Cerrahpaşa'nın akıbeti bugün hala belirsiz. Pandemiyi de düşününce, Maddenin Halleri'nin hem sağlık çalışanlarının gündelik hayatlarını belgelemesiyle çok güncel ve merak uyandırıcı bir yanı varken hem de hastane ve hastalık kavramlarını çok yoğun yaşadığımız şu günlerde, izlemesi zor bir yanı da var. Bu anlamda filmin tesirinin, her izleyende farklı olacağını ve nasıl tepkiler alacağını Deniz de kestiremiyor. Dediğine göre 15. dakikada filmi izlemeyi bırakan da olmuş, doktor ve hastane korkusunu film sayesinde yenen de. Ne zaman ve nasıl bir ruh haliyle izlendiğinin belirleyici olduğunu düşünüyor. Bazı kavramların, belki karakteriyle ilgili olarak belki de filmin ondaki etkisiyle, oldukça baskın bir yeri var Deniz'de. Hayatı olumlama bunlardan biri. Hekimlerde sürekli olarak hayatı olumlama hali var. Çünkü hayat bir anda bitebiliyor. Bir anda hasta olabiliyorsun ya da bir yakınını kaybedebiliyorsun. Ve bunu sana her gün hatırlatan bir meslek yaptığında, o zaman hayatın gerçekten geçiciliği ve hem ne kadar değerli hem de ne kadar da çabuk bitebileceğini öğreniyorsun. Ve bir diğeri, belirsizlik kavramı. Belirsizlikle barışık olmak, Deniz'e göre hekimlerin hayatlarının bir parçasına dönüşüyor. İyi bir tevekkül hali olarak adlandırıyor bu durumu. Deniz'in bir film ve belgesel yaparken temel motivasyonlarından biri, keşfetme hali. Bir film yapmak, bir belgesel yapmak bir şeyi hem öğrenmek hem de o dünyanın içine girmek için çok güzel bir bahane oluyor. Ben hastaneye kamerasız gitseydim mesela, o kadar uzun süre geçiremezdim. İnsanlar beni yadırgardı belki. Ama kamerayla gittiğinde o dünyanın parçası oluyorsun, aynı zamanda orayı araştırman ve keşfetmen için de sana bir araç oluyor. Çekimden sonra da, çektiğin ne varsa onları tekrar tekrar izleyerek anlamlandırıyorsun. Maddenin Hallerinin kurgusunun üç yıla yayılması da, Deniz'in çektiği görüntüleri sürekli olarak yeni bir gözle ve yeniden anlamlandırarak izlemek istemesinde yatıyor.


Jerome, Brooklyn mıntıkasında, aşırı hassas, duygusal bir adam. Absürt hikayesi de, bu özelliğini törpüleyip, toplumun erkeklik beklentilerine uyma çabasıyla başlıyor. Gerçek bir çabadan bahsediyorum. Mesela ilk buluşmada 'seni seviyorum' dememek için terapiye gitmek gibi. Toplum beklentilerine farklı bir yerden bakmayı da tercih edersen, beğenirsin. Karantina dönemini evde yalnız geçirmek belki kolay değildi. Bir de evlerinde iki küçük çocukla olan ebeveynleri düşünün! FX yapımı Breeders, çocuk büyütürken yaşanabilecek kara mizahi anları, özellikle bir babanın duygusal gelişimi içinde çok iyi dengeleyen bir komedi. Aynısı bizim evde de oluyor deyip gülmek istersen, beğenirsin. Sadece mobil cihazlara yönelik içerik geliştiren/yayınlayan Quibi'nin dizilerinde bölümler yaklaşık 10 dakika. The Stranger çok farklı bir hikaye sunmamakla birlikte kısa sürede, küçük ekranda, makul seviyede gerilim sağlıyor. Yeni format bir yapımda artistik kalite bulmak istersen, beğenirsin. New Jersey'e, ailesiyle Mısır'dan göçmüş bir adam. Kültürü, ailesi ve içinde bulunduğu yaşam tarzı çatıştıkça Ramy iç yolculuğuna çıkıyor. Bir ait hissetmeme durumu, ama öyle çok da karanlık değil. Mizah tarafı iyi geliyor. Dizilerde çalan şarkıların da peşine düşüyorsan, beğenirsin. 2020'ye bakınca dünyanın gidişatına dair pek iyi şeyler düşünmek mümkün değil kabul edelim. Good Omens da Armageddon'dan önceki 11 günde yaşananları anlatan fantastik bir komedi.. Bir melek ile iblisin yüzyıllar süren dostluğunda çok absürt çok eğlenceli bir kurgu. Michael Sheen ve David Tennant, seviliyorsunuz! Dizinin uyarlandığı 1990 tarihli Kıyamet Gösterisi kitabı bu türe daha önce merak salmadıysan doğru ve tatmin edici bir başlangıç olabilir. Bu, bol ödüllü Donald Glover işini gözden kaçırdıysan, yakalamak için tam zamanı. Atlanta'da rap piyasasında kendine yer edinmek isteyen iki kuzenin macerası diye başlayan bir komedi/drama olarak tanımlanıyor ama tabii dizinin etkisi o kadar sınırlı değil. Türler arası hızlı geçişler söz konusu. Özellikle ikinci sezonu sosyal kültürel ekonomik meselelerde güçlü mesajlar barındırıyor. Üçüncü sezonu yayınlanmadan, dördüncü sezon onayı aldı. Drake, Dark Lane Demo Tapes: Kişisel arşivinden günlük denemeler gibi. Başı sonu içeriği konsepte oturtulmuş, ticari albüm kaygısından uzak bir keyif kaydı. Zengin ailenin miras kavgası deyince aklına gelebilecek tüm vasat hikayelerin, basit senaryoların tam tersini düşün. Çünkü Succession ekranların son yıllardaki en iyi dramasını vaat ediyor. Roy Ailesi'nin zenginlik, mevkii ve resputasyon odaklı meselelerde yaşadıkları ve yaşattıkları hem çok uzak hem çok yoğun. Sarkazmın doruklarındaki dizide ironi adeta bir aksesuar. 3. sezon pandemi sebebiyle biraz gecikecek. Zengin aile habitatına dair en doyurucu sanat yönetmenliği örneğini görmek istersen, beğenirsin. Dizi tüketimi için hızlıca öneriler istiyorsan Alper Etiş'in bu yazısına da bakabilirsin. Bu yazı GQ Türkiye Yaz 2020 sayısında yayınlanmıştır.


Göbeklitepe'ye bakınca sevgili atalarımızın 14 bin yıldır bir arada yaşadığını görüyoruz. Yani açlığa, soğuğa, vahşi hayvanlara ve sürekli göç etme haline karşı hayatta kaldıktan hemen sonra birlikte hareket etme sürecini, birlikte medeniyet inşa etme sürecine taşıyorlar. Tarıma geçip besinlerini kendileri üretmeye başladıkları andan itibaren de artık çiftleşme konusuna sadece bireylerin değil, ailelerin karar verdiği bir döneme giriyoruz. Ne de olsa artık ömür uzamış; yiyecekler bir sonraki mevsime kalabiliyor. Artık, Buralar kurudu göçelim başka diyarlara süreci de bittiği için toprak mülkiyeti hızla önem kazanıyor. Dolayısıyla Antik Mısır itibarıyla toprak alışverişi, savaş, barış gibi nedenlerle yapılan eşleşmeler ortaya çıkıyor. İlk evlilik yüzüğünün ortaya çıkışı da bu döneme rastlıyor ve derebeyliklerle birlikte giderek önem kazanıyor. Yüzüğün amacı, Bu kişiler bir aile ve onlar da bizim aileden haberiniz olsun. Onlara yapılan yamuk, bizim aileye yapılmıştır demek. Yani doğaya karşı hayatta kalmayı çözdükten sonra artık başka insanlara, başka medeniyetlere karşı hayatta kalmak için eş seçilmeye başlanıyor. Çocuğun doğması için gerekli fizik koşullar değil de medeniyetin savaşsız, kazasız, belasız devamı için politik evlilikler trend oluyor. Derebeylikleri yıkılıp, imparatorlukların hükmettiği dünya düzenine geçilince, bizim dedeler de hem eşleşme kararını ailenin verdiği hem de kalçaların eski önemine kavuştuğu yeni bir ataerkil sistemi benimsiyor. Buna 'Gelin Hamamı' ya da 'Hamamda Doğal Seçilim' diyebiliriz. Osmanlı'da tüm sosyal hayatın merkezindeki hamamlarda düzenlenen, zaten evlenmiş olan gelinle, erkek ve kız tarafının kadınlarının cümbür cemaat katıldığı özel bir ritüel. Gelin Hamamı'nda gelin, kese ve masaj yapılarak, güzel kokular sürülerek evliliğin ilk gecesine hazırlanıyor. Gelin Hamamı'na kadınlar ve genç kızlar süslenerek, takılar takarak gidiyor. Çalgı çalınıp şarkı söylenen, dans edilen bu ortamda diğer anneler de bekar oğullarına kız beğeniyor. Bugünkü reality şovlar kıvamında bir adet aslında. Bir başka deyişle 'Hamamda Ne Giymesem' programı. Bugün gelinler hamamlarda seçilmese bile 'aileyle tanıştırma ritüeli' hala baki. Özellikle bizim gibi bir arada yaşamaya alışkın Orta Doğu ve Akdeniz toplumlarında aile onayı hala en önemli kıstaslardan biri. Dünyanın en büyük ciddi ilişki odaklı arkadaşlık uygulamalarından biri olan OKCupid'in Türkiye'deki kullanıcılarına yönelik Ailenizin onaylamadığı biriyle birlikte olmakta zorlanır mısınız? sorusuna kadınların yüzde 88'i, erkeklerin de yüzde 80'i Evet cevabını vermiş. Söz arkadaşlık uygulamalarına gelmişken, bugün seçilimin nasıl yapıldığından bahsedeyim. Kabile, hamam, okul, muhallebici, iş yeri, partiler derken artık yeni partner bulma mahallemiz online arkadaşlık uygulamaları haline geldi. Her şey, internetin hayatımıza girmesi ve mIRC'de attığımız Slm, nbr, asl mesajlarıyla başlıyor. O zamanlar profil resmi yok. Bir şarkı bile kimi zaman bir günde iniyor. Sadece chat odaları var. Orada rumuzlar var. Birini seçip mesajlaşıyorsun. Sadece rumuzunu beğenmen yeterli. Konuştuğun kişi 'kız mı erkek mi, kaç yaşında, nerede oturur' tamamen konuşanın beyanına bağlı. Yüzünü hiç görmediğin biriyle konuşuyorsun ve belki buluşuyorsun. Yani seçilim, yazı yazma kabiliyetine bağlı. Ardından kendimize profil açabildiğimiz Yonja, Zuka filan derken olay Facebook'a kadar geldi. Buralar artık yüzünü gördüğümüz ancak hala arada bir tanıdık referansına ihtiyaç duyduğumuz mecralar. Ortak bir arkadaş olması konuşmayı başlatmak için en önemli faktör. Zaten tek amaç da partner bulmak değil, daha çok ilkokul arkadaşlarını bulmak. Yani eşleşmeden çok köklere hizmet ediyor. Sonrasında Instagram'ın açtığı yoldan ilerleyen Tinder, Happn, Gleeden gibi uygulamalar gelince, sadece partner bulmak için kullandığımız uygulamalar hayatımızın merkezine oturdu. Stanford Üniversitesi'nde Michael Rosenfeld'ın yaptığı araştırmaya göre bugün dünyanın yüzde 39'u online mecralar üzerinden tanışıyor. Bu sefer doğru eşleştirmeyi hamamda anneler değil, algoritmayla yapay zekalar yapıyor. Artık OKCupid gibi arkadaşlık uygulamaları sana sorular soruyor, verdiğin cevaplara ve ilgilendiğin profillere göre sana en uygun kişiyi buluyor. Hatta daha da ileriye götüreyim: Şu anda demo olarak geliştirilen bazı yazılımlar, sosyal medyadaki etkileşimlerine göre kiminle sevgili olacağını bile tahmin edebiliyor. Yani artık dijital profilimiz, aile profilimizden daha önemli. Tabii bu sizi, köklerimizden koptuğumuz yanılgısına düşürmesin. Hala sosyal medyada biriyle tanışmanın ilk koşulu profil fotoğrafını beğenmiş olmamız. Gleeden araştırmasına göre biriyle buluşmak için önce profil fotoğrafına (yüzde 56) sonra da biyografide yazdığı ilk cümleye (yüzde 30) bakıyoruz. Yani aslında 200 bin yıl içinde yine önce fiziğe, sonra da zekaya bakar noktaya geri dönmüşüz. Sadece bir ek var. Bolca yalan. İngiltere'de yapılan bir araştırmaya katılanların yüzde 89'u profillerinde yalan söylediklerini itiraf ediyor. Erkeklerin yüzde 43'ü yaşam tarzları, kadınların yüzde 48'i fiziksel özellikleri yalan beyanda bulunduklarını söylüyor. Atalarımızın ciltlerini pürüzsüz yapan filtreleri yoktu. Hamamda fotoşopla bacak uzatmak mümkün değildi. Şimdi partner bulmak için sadece kalçalara değil, bel fotoğrafta inceltilmiş mi diye arkadaki duvarın kıvrımlarına da bakmamız gerekiyor. Seçilim şartları değişmedi ancak değişen araçları bizi biraz daha zorlu bir ortama soktu anlaşılan. Bir klişeyle kapatalım mı? Siz hamamı, kalçayı, algoritmayı boş verin, sezgilerinize güvenin. Genetik miras yanılmaz. Sevgiler. Özgür Uysal'ın 'Gökten Üç Elma Düşmüş' yazısını buradan okuyabilirsin.


Cinsine, donanımına göre size sağlayacağı her çeşit fayda mevcut. Mevzu ayakta kalmaksa, R2-D2'yu al, hem evladın gibi sev, hem hayata tutun. Açılmadık kapıyı o açar, uzay gemini o onarır, mesajını o getirip götürür. Her eve lazım. Benim macerada gözüm yok, barış elçisiyim diyorsanız, size bir protokol droid'i lazım. Onların da en güzeli C-3PO. Kendisi çağının Google'ı. Akıl alır gibi değil ama 6 milyon formun üzerinde iletişim kurma donanımına sahip. Hangi kültürde nasıl davranılması, nasıl oturup nasıl kalkması gerektiğini o biliyor. Tam bir diplomat. Bir nevi Batman'in Alfred'i gibi de görülebilir ama çelikten sinirler ve Michael Caine karizması yerine çelikten bir bünye ve doğal sempatikliği var. Sayesinde yıldızlar arası otobanda kaybolmazsınız. Tek kusuru: Çoğunlukla feci kafa ütülemesi. Ama ona da hak verin bir zahmet; kolay değil, 6 milyon dil diyoruz. Şimdi elimizde bir de BB-8 var; ne gibi cinliklere sahip henüz bilemiyoruz ama R2-D2'ya yakın duruyor. Yani bu, R2-D2'nun bizim dünyamızda 2000'li yılları görmüş modeli. Şirinlik de, yoldaşlık da on numara. Ateş altında hızlı davrandığını da tahmin ediyoruz.


Yoga geleneği, yüzyıllardır doğudan batıya tüm dünyada birçok insana yol gösterdi ve zaman içerisinde ekonomik gereklilikler, insanların ihtiyaçlarının farklılaşması, yaşam koşullarının değişmesi gibi nedenlerle gelişmelerden kendine düşen payı aldı. Geleneksel yoga tarzları, farklı farklı ekollere, yeni bulunan gereçlerin pratiklere dahil edilmesiyle evrilmeye başladı. Bugün, yoga pratiğine, günümüz teknolojisinden faydalanarak katkıda bulunmanın yogayı daha ulaşılabilir, cazip ve güncel tuttuğuna inanıyorum. Buna verebileceğim güzel örneklerden biri ofis yogası. Bu yoga, fazla zamanı olmayan ofis çalışanlarının genellikle masa başından çok uzaklaşmadan, sandalyelerinde yapılabilecekleri, 15-20 dakikalık esneme ve nefes çalışmalarından oluşuyor. Farklı ışıklarla aydınlatılmış bir yoga stüdyosunda ışığın iyileştirici etkisinin dahil edildiği yoga seansları da düzenleniyor; turuncunun kaygıyı azalttığı, mavinin üretkenliği artırdığı, sarının uyku döngüsünü düzene soktuğu, arka planda çalan sakinleştirici veya enerji arttırıcı müzik ile günün ihtiyaçlarına özel seanslar hayal edin. Gelişmelere açık olmaya bir gereklilik, yoksa değişimin yarattığı enerji, biz pasif kaldıkça bizi yıpratır. Üretmeden ve yeni deneyimler edinmeden, dünyanın değişiminden şikayetçi olmak, enerjimizin akmasını engelleyip bizi köreltir. Asıl meziyet, gelenekler ve günün gereklilikleri arasında bir orta yol bulup, teknolojinin getirilerini değerlendirerek daha büyük kitlelere ulaşmak. Günün istediğin saatinde, Youtube gibi platformları kullanarak yoga yapabilmek, bu pratiğe başlayabilmek elimizde; dijital içerikler hayatımızı kolaylaştırmak için var. Hatta bizi tembelliğe sürüklemeden işimizi daha pratik kılmaya, yoga eğitmenlerinin işlerini kolaylaştırırken hak ettikleri ücretleri kazanmalarına, yoga pratiği yapanların günümüz pandemi koşullarında kalabalık stüdyo ortamlarına girmeden evlerinde şifa bulmalarına, elimizdeki imkanların üzerine bir fazlasını ekleyebilmek için var ve tam olarak da böyle kullanılmalı. Bu yazı Bahar 2022 sayısında yayınlanmıştır.


Daha mutlu olmanın 10 yolu, daha sıkı karın kasları için 7 ipucu, daha iyi bir seks için 25 tavsiye... Derginin son satırına kadar uzatabilirim bu başlıkları. Daha iyi bir vücut, daha huzurlu bir beyin, daha sağlıklı bağırsaklar... Daha iyi, daha daha da iyi! Üzgünüm ama ne karın kaslarınız ne bacak kaslarınız ne de Instagram takipçi sayınızın dünyaya bir faydası yok tabii bunlar dünyanın daha yaşanabilir bir yer olması için mücadele araçlarınız arasında değilse. 2023 hepimiz için önemli bir yıl. En azından Türkiye'de yaşayanlar için. Nereden nereye atladın demeyin. Bir yere bağlayacağım için yaptım bu atlamayı. Ayrıca tüm dünyada politika artık her yerde; kadın dergisi, müzik dergisi, diziler, pijama partileri, manikürcüler, hatta mumlu romantik yemek masalarında bile siyasete varıyor konu. Üstelik şu an hiç olmadığı kadar büyük bir iyilik/ kötülük karmaşasının ortasındayız. Kör karanlıkta umut arayan insanların daha iyiyi, daha doğruyu arayacak durumları olmaz, günü kurtarmaktır istek. Çünkü en basit, en sade iyiye bile ulaşmak çok zor hatta imkansız gibidir... Elimizde kalan tek çözüm, kendimizin en iyi versiyonu olmak. Şimdi KENDİNİZİN EN İYİ HALİ OLMANIN 10 YOLU başlıklı bir liste yapacak değilim tabii. Yapabileceğim tek şey, düşünürlerin, uzmanların görüşlerini aktarmak olabilir. Gelin görün ki onlar da iyi insan olmak konusunda tam bir fikir birliğine varamamışlar ama birbirlerine çok yakın yerlerde dolaşmışlar. Mesela Aristoteles eudaimonia kavramını anlatırken en iyi hayata ulaşmak için iki şey gerektiğini söyler: Erdem ve akıl. Ne yazık ki Milattan Önce 384 yılında doğan Yunan filozoftan yaklaşık 2500 yıl sonra, biz hala daha erdem ve akıl yoksunluğu nedeni ile acı çekiyor, fakirleşiyor, sevdiklerimizi kaybediyor, üstüne üstlük karanlık bir iklim krizinin getirdiği kuraklığa sürükleniyoruz. 1902-1987 arasında yaşamış, hümanizm fikrinin yaygınlaşmasını sağlayan Amerikalı psikolog Carl Rogers ise en iyi insanı kendini gerçekleştirebilen insan olarak tanımlar. Bunun yolunun ise, kendini olduğu gibi kabul etmek ve insan olmanın gereklerini yerine getirebilmekten geçtiğini anlatır. Temel ihtiyaçları karşılanan kişinin bunları yerine getirebilmesi mümkündür der psikolog. Ama bunun da yaptığımız her hareket için kişisel sorumluluk almamıza ve olabileceğimizin en iyisi olmak için çaba göstermemize bağlı olduğunu ekler. Kendimi olduğum gibi kabul ettiğimde değişebilirim diyen Rogers, bu sözüyle insanın en zorlu testi geçmeden en iyiye varmak için değişemeyeceğinin altını çizer. Yapılacaklar: Kendini olduğu gibi kabul etmek, kapasitenin farkında olmak. Aksini yapmanın yani kendi düşüncelerini, yaptıklarını en iyi görerek böbürlenmenin, süslü sözlerinle başkalarını kandırabildiğini düşünmenin benliğe saygısızlık olduğunu anlatır. Aslında kendini olduğu gibi kabul etmeyi en iyi doğadan öğrenebiliriz: Hiçbir ağaç kendini olduğu boydan 10 cm daha uzun göstermek için kasılarak durmaz. Hiçbir nehir soldan gidiyormuş gibi gösterip sağdan gitmez. Hümanizmin bir başka temsilcisi -Rogers'tan daha ünlü olanı- Abraham Maslow da Rogers'ı teyit eder ve kendini gerçekleştirebilen kişi piramidin en tepesine ulaşan kişidir der. Popüler isimlerden bir başkası, psikoanalist Erich Fromm, zenginlik ve statü gibi maddi yönelimler yerine sevgi, kişisel gelişim gibi manevi değerlere yönelmiş kişiyi en iyi insan olarak tanımlar. Biz bu konuda düşünmeye devam ederken kaç bin yıl daha geçecek acaba? Belki de en iyi insan, en iyi olmayı düşünmek ve konuşmaktan öteye geçip harekete geçen insandır. Ya da belki tek başına değil hep birlikte hareket etmeyi seçen kişidir. Hatta, bir topluluğun hiçbir bireyini ayırt etmeden en iyi haline gelmesi için uğraşabilmektir en iyi insan olmak.


Lost'un finalinde neredeydin? Breaking Bad'in son bölümünü kiminle izledin? Muhteşem Yüzyıl'da Pargalı'nın öldürüldüğünü, Kuzey Güney'de Kuzey'le Cemre'nin evlendiğini ilk kime anlattın? Kime sorsanız cevap verir. Bu dizileri neredeyse herkes izledi. İzlemeyen de birilerinden duydu, gazeteden okudu, izlemiş kadar oldu. Zaten haberdar olmamak mümkün mü? Tıkır tıkır işleyen senaryolar ve dev bütçeler müthiş bir medya desteğiyle birleşince, insanı girdap gibi içine çekiveren bir popüler kültür hadisesine dönüyor, akıllara yerleşiyor. Bu düzeye gelmek, zihinlere yerleşip nesiller boyu dönecek muhabbeti, çevrilecek geyiği garanti altına almak kolay değil. İşin ucunda ciddi para var. Televizyon dizilerine, hepiniz biliyorsunuz, kova kova para dökülüyor. En iyi oyuncuları kapmak, teklemeyen senaryo yazdırmak, düzgün bir yönetmenle çalışmak, reyting savaşlarında çuvallamayan göz alıcı bir prodüksiyon çıkarmak için derin cüzdan gerekiyor. Bu cüzdan çoğu zaman ardına kadar açılıyor da... Yalnız bir ufak sıkıntı mevcut. Bu paraları dökerken kimse kimseye hiçbir şey garanti etmiyor. Örneğin Lost, pilot bölümden sonrasını görmeyebilirdi. Breaking Bad iki sezonda bağlanıp bütün mevzu aceleye getirilebilirdi. Muhteşem Yüzyıl ve Kuzey Güney, bize uymadı diye yayından kaldırılabilirdi. Yani bütün bu diziler için yapılan harcanan para, buhar olup uçabilirdi. Diziler hepimizin gözünün önünde ama dünyanın en görkemli sektörü, aslında en riskli olanı. İş yapacak bir dizi çekmek için, yapımcıların güveneceği doğru dürüst bir pazar araştırması yok. Seyircinin hangi dönemde ne istediğini kimse, hiçbir zaman bilemiyor. Yapımcılar, oyuncular, senaristler, televizyoncular, geleceği kestirmek konusunda çaresiz. Milyonlarca dolar ödenen ve bir kanalı uçurmasına bel bağlanan bir dizinin yayın gününde, işleri kolaylaştırmak adına en fazla dua edilebiliyor. Her yıl, sezona damga vurması beklenen dizilere dökülen tonla para buhar olup gidiyor. Pazarlık, stres, panik atak gırla; yine de gideri var. Gelecek sezona aynı hesaplar baki... Bu hesapların niyesi, nasılı bizde biraz Kapalıçarşı usulü, spontane dönüyor ama en büyük dizi sektörüne sahip ABD'de matematik artık yerleşmiş. Bir dizinin sizin önünüze gelene kadar nasıl çetrefil bir süreçten geçtiğini görmek için buyurun. Önce işin sihirli kısmına bakalım. Bir dizinin gelebileceği en üst noktada duran ve dükkanı her ne kadar yıllar önce kapatsa da herkesin hafızasındaki tazeliğini koruyan Breaking Bad'in dudak uçuklatan rakamları gelsin... Altı sezona yayılan dizinin son iki bölümü, 10'ar dakika uzatılarak 54 dakika oynatıldı ve reklamlarla birlikte toplam 75 dakika sürdü. Her 30 saniye başına da 400 bin dolar reklam getirdi. Felina isimli son bölümdeki 21 dakikalık reklamın 7-8 milyon dolarlık getirisi olduğu tahmin ediliyor. Öte yandan, Breaking Bad'i çekmenin maliyeti çok yüksek: 2010 rakamlarıyla, bölüm başına 3 milyon dolar... Dizinin giderleri final sezonunda 3.5 milyon dolara yükseldi. Son 16 bölümün toplam masrafınınsa 56 milyon dolar olduğu söyleniyor. Gelir gider tablosunun en yüksekte durduğu nokta burası. Çünkü izleyici bu tadı sevmişti. Breaking Bad'in final bölümünde tam 10 milyon ABD'li ekrana kilitlendi. Pahalı bir anekdot: Dizinin müptelalarından, Dreamworks yapım şirketinin kurucusu Jeffrey Katzenberg, bitmesini kabullenemediği Breaking Bad'in en azından üç bölüm daha ekrana gelmesi için bölüm başına 25 milyon dolar ödemeyi teklif etti. Dakikaya vurulduğunda, 568 bin dolarlık bir hesap... Hollywood'un en iyi senaristlerinin çoğunun orijinal bir fikir üretmesine bile gerek yok. Senaryoları sipariş üzerine yazıyorlar. Bunun için de sektörde blind deal diye tabir edilen bir ön anlaşma imzalıyorlar. Tek yapmaları gereken, yapım şirketleri ya da televizyon yöneticilerinin kulaklarına üfleyecekleri fikirleri, ne kadar etsiz ve çapsız olursa olsunlar, senaryo haline getirmek. Önlerine gelen dosyadan çoğu kez şikayet etseler de bu anlaşmadan bir yılda milyonlarca dolar ücret alıyorlar. Şimdi biraz maliyet hesabına girelim. Amerikan televizyonlarında yarım saatlik bir sit-com'u çekme maliyeti 2 milyon dolar. Bir saatlik bir dramanın maliyetiyse 5.5 milyon dolara kadar çıkıyor. Senaryo ücretleri bu rakamlara dahil değil. Amerikan dizi ve film sektörünü inceleyen Hollywood Reporter isimli yayın, 2012-13 sezonunda tam 186 dizi projesi için pilot bölüm çekildiğini yazdı. Yine Hollywood Reporter'a göre bu bölümlerin toplam masrafı 712 milyon dolar. Sorun şu: Bu pilot bölümlerin çoğu, yayına bile verilmeden heba olup gidiyor. Örneğin Fox kanalı, 2013-14 sezonu için sekiz drama, sekiz de komedi dizisine pilot bölüm ürettirdi. Bu dizilerden dokuzu piyasaya sürülürken, kalanı rafa kalktı. Son yıllarda Mad Men, Breaking Bad ve Walking Dead'le dünyayı sallayan ABC kanalı için üretilen 24 pilot projeninse sadece sekizi yayınlandı. Hollywood ortalaması, çekilen her üç pilot bölümden ancak birinin yayına verileceğini gösteriyor. Bunlar buzdağının görünen yüzü. Yine ABD'nin sinema ve dizi sektöründen haber veren dergi Variety'ye göre yapımcılar satın aldıkları her beş senaryodan sadece biri için pilot bölüm çekiyor. Yani Amerika'da dizisini satan bir senaristin, onu televizyonda görebilme ihtimali ancak yüzde 6. Pilot bölümün başarılı bulunmasıyla yayınına başlanan dizilerin ancak yüzde 35'i bir sonraki sezonu görüyor. Şimdi tekrar matematiğe başvuralım. Umut veren bir senaryoyu satın alan bir televizyon kanalının o senaryoyla başarılı olma şansı sadece yüzde 2. Daha da dramatik biçimde söylersek, bir televizyonun bir senaryo satın alıp çuvallama oranı yüzde 98. Yani bütün o Mad Men'ler, Lost'lar, Boardwalk Empire'lar yüzde 2'lik bir oranın içinden süzülüp geliyor. Geriye kalan her şey çöpte. Bütün dünyanın izlediği Breaking Bad'e bölüm başına 3'le 3.5 milyon dolar arasında masraf yapılıyordu ama memleket dizileri de ucuza çıkıyor sayılmaz. Daha iki üç sene önce standart bir dizinin bölüm başına maliyeti en fazla 300 bin dolara çıkarken, bugün en masrafsızı 400 bin dolara çekiliyor. Ortalama rakam 500 bin. Çok para harcanan dönem dizilerinde rakam 1 milyon dolara kadar çıkabiliyor. Net bir istatistik olmamakla beraber, Türkiye'deki dizi pazarında yılda 2 milyar dolar civarı bir miktar harcanıyor. Türkiye'deki dizi sektöründen konuştuğumuz isimler, işin başındaki bir senaristin bölüm başına 5 bin TL aldığını söylüyor. Deneyimine ve portföyündeki garantili işlere göre 60 bine kadar çıkan da var. Yıldız oyuncuların kaşesi 45'le 100 bin TL arasıyken, tanınmamış bir başrol, bölüm başı 7 bin 500 TL civarına oynuyor. Diyaloglu bölüm oyuncularının kazancı 2 bin 500 TL, yan cast'taki tanınmış oyuncularsa 15-25 bin TL kazanıyor. Ama tüm bu rakamlar da hiçbir başarıyı garanti etmiyor. Dizi yapımcıları, tıpkı bugün olduğu gibi ileride de, önlerinde hiçbir veri olmadan sektöre tonla para dökmeye devam edecek. Ama halen herkesin güvenebileceği bir kahin ortalıkta görünmüyor. Bir istisna aradan sıyrılabilir. İnternetteki ABD merkezli, bağımsız dizi ve eğlence platformu Netflix, bütün hesapları değiştirebilir. Televizyon kanallarıyla anlaşma yaparak, dizileri internette yayınlayan Netflix tüketicinin bütün eğilimlerini biliyor. Hangi dizi kaç kişi tarafından, hangi saatler arasında izleniyor? Seyirci hangi sahnede diziyi durduruyor, hangi anlar geriye sarılıp yeniden izleniyor? Hangi tür diziler yılın hangi dönemlerinde daha çok gidiyor? Netflix şu anda bütün bu istatistiklere yakın. Biraz bu yüzden, biraz da birçok kanal dizilerinin artık orada yayınlanmasını istemediğinden platform, kendi dizilerini çekmeye başladı. Maliyet yine düşük değil. Örneğin Kevin Spacey'nin başrolünde oynadığı House of Cards'ın 13'er bölümlük iki sezonu için, Netflix'in ödediği rakam 100 milyon dolar. Avantajıysa bu paranın tam olarak neyi karşıladığının istatistiki olarak bilmek. Bugün dünyanın her yerindeki televizyon yöneticileri ve film yapımcıları Netflix'in başarıp başaramayacağını merak ediyor. Başarırsa, platform dünyasına hazırlanın.


O Türkiye'ye musallat olan çatık kaşlılığın, maçoseviciliğin panzehiri. Sektörün kurtlar sofrasındaki iyi çocuk. 30 yaşına henüz girerke Daha sakinim' dese de, gözleri ışıldayarak dev konserlerin geleceği, tüm enerjisiyle dans edip hepimizle şarkı söyleyeceği günleri bekliyor. Edis'le konfor alanından çıkmayı, pandemi depresyonunu, seksi şarkıları, toksik masküleniteyi nasıl aştığını ve 'çıtırlığın' bitişini konuştuk. Londra'ya gitmiştim, tam o sırada 'lockdown' başladı. Benim için büyük bir şoktu. Büyük bir konser geçirdik, onun filmini çektik. Turne finali yaptık. Ondan sonra Londra'da ciddi bir anlaşmaya girdik. Ciddi bir çalışma temposu başlıyordu ki, bir anda kendimi evimde buldum. Hiç beklemediğim bir yerde. O yüzden pandeminin ilk aylarında bayağı depresif haldeydim. Planlanan bütün konserlerim gitmişti ve konser yapmayı çok özlemiştim. Hareketsiz kaldım, sakatlıklarım arttı, hatta 15 kilo aldım. Garip bir süreçti. Şanslıyım ki, bir orman evinde yaşıyorum. En azından bir dairede kalmadım. Yanıma üç arkadaşımı aldım, bir DJ, biri müzisyen filan. Onlarla evde DJ Setup kurup kendi kendimize çala çala geçirdik. Hatta o sırada 'Perişanım' single'ı çıktı. Şarkıyı uzaktan bitirdik, videoyu uzaktan çektik. Sonra depresyon yavaş yavaş bitmeye başladı. Konser yapamamama rağmen işime devam ettim. Ben o zamanlar çok katıksız bir hayalin peşindeydim. Kimseden etkilenmeden yaptığım şarkılarım vardı. İzlenme kaygım yoktu. Çok yüksek bir özgüvenim vardı. Sektörün içinde yozlaşmamış, beklentisiz bir star imajı vardı kafamda. Doğal akışında oluşturulmuş bir altyapı da vardı . Benim o dönemde hatırladığım tek şey, başıma geleceklerden emin olduğum. Bu kendini beğenmişlik değil, tamamen diğer ihtimali düşünmemiş olmakla alakalı. Yaptığım klibin ve şarkının farklı olduğunu, iyi karşılanacağını biliyordum. Daha önce neden ilgi görmediğiyle alakalı bir derdim vardı sadece. Ama her seferinde daha da şaşkınlıkla izledim başıma gelenleri. Çünkü işin pratiği farklı. İş başınıza gelmeden kendinizi çok daha yükseklerde görüyorsunuz. Çok daha eminken iş pratiğe dökülünce yan etkiler başlıyor. 'O kişi' olmakla ilgili soru işaretleri başlıyor. Ben bu işi hangi minvalde yapmak istiyordum? Bu işten para kazanmak istiyor muydum? Ben bunu ne için yapıyordum? Beni sevenler gerçekten mi seviyor? Benim hayal ettiğim gibi mi seviyor? Üzerimde baskı var mı? Toplumsal olarak bir sorumluluğum mu var? Ünlü olmak böyle bir şey miymiş gibi binlerce soru. Müzik yapmak ayrı, 'star business' içinde bir ürün olmak ayrı, ünlü olmak ayrı, müzisyen olmak ayrı, herhangi bir insan olmak ayrı, sosyal medyada kimliği olan biri olmak ayrı. Bunların hepsi 'sen' olarak bir potada eriyor. Bu kimlikleri yavaş yavaş tanıdıkça kim olduğunu zaman gösteriyor, daha da gösterecektir. İlk çıktığında hesap ettiğinle şimdi olan biraz ayrı. Çünkü bu işin bizim hiç hesap etmediğimiz bir 'business' kısmı var. Yordu tabii. Çünkü bu işten para kazanılacağını çok fazla hayal etmemiştim ben. Daha çok, işime yatırım kısmına kafam gitmiş. Kendimi daha nasıl geliştirebilirim, ne giyebilirim, nasıl iyi klip çekebilirim? Oralarda suistimal edildiğim oldu. Hatta birkaç istemediğim davayla uğraşmak zorunda kaldım. Sonunda kazanmış olsam da o süreçler beni yordu. Kötü niyet beslememiş, ticaretin o kötü yüzünü görmemiş genç bir insan, sıradan bir öğrenciydim. Hangi işe girersem gireyim o yüzünü öğrenecektim. Burada ürünün kendisi de ben olduğum için biraz fazla yordu tabii. Çünkü yarattığınız ekonomi yaşınıza göre fazla oluyor ve o zaman, bu duruma çok fazla aymış biri olmayınca kolay faydalanılabiliyor sizden. Genç sanatçıların yaşadığı en büyük travmalar bunlar. Ben o süreçleri geçirdim. En son ailem geldi yanıma ve şu anda ailemle çalışıyorum. Sende sanki yırtma hırsları, kurnazlıkları olmayan, kurtlar sofrasına uymayan saf bir taraf var. Bende bir saflık var, evet. Çok şanslıyım adalet hep yerini buluyor hayatımda. İstediğim şey hep oluyor. Odaklandığım şey işlerin katakulli tarafları olmadığı için o saflık orada ortaya çıkıyor. Yoksa zeki bir adam olduğumu düşünüyorum! Sanırım işin business tarafında saf olmayı seçiyorum. İyi ki de öyle yapıyorum tabii ama çok zararını da gördüm. Artık görmemek dileğiyle! Şu anda önemli kararları birlikte verdiğim insanlar ailem ve çok yakınlarımdan oluşuyor. Artık o korumamızı oluşturduk sanırım. Koruma kalkanıyla ilerliyoruz. Öyle de yapmak zorundayız çünkü ben akıl sağlığımı yitirmemeliyim. Müziğimi yapabilmeliyim. Çocukluğumda çok sosyal biri olduğumu hatırlıyorum. Dört yaşımdan beri bir şekilde hep sahnedeydim. Anneannemle büyüdüm. Annemle babam çalışıyordu. Anneannem hafızamda daha fazla yer etmiş. Bazen Anne babamı abim, ablam gibi hissediyorum derdim. Onlara da sordum böyle bir travma olmuş olabilir mi diye. Çok eğlenceli bir oyun hayatım vardı. Çok tatlı bir mahallenin çocuğuydum. Sanat içinde olduğumu da hatırlıyorum, şarkı söylerken, piyano çalarken. Mutsuz olduğum, 'bully' edildiğim zamanları da hatırlıyorum ama onlar her çocuğun kafasında yer etmiştir zaten. Başarılı bir öğrencilik ve sosyal hayatım vardı. Biraz büyüdükçe ergenlikte daha yaramazlaştığım zamanlar oldu. Ama acıklı bir hikaye yaşadığımı düşünmüyorum çocukluğumda. Beni fark edin diyen bir çocuktum diyebilirim. Orta-üst ailenin, sosyal hayatı okulda geçen çocuğu... Çok ön planda olmayan ama sanat aracılığıyla ön planda olabileceğini bildiği için de çok fazla sanatın içinde olan bir çocuk. Evde çocukluğumla ilgili video kasetlere baktığımda, hepsinde bir etkinlikte olduğumu görüyorum. Buna uygun ortam sağlayan okullarda okuyabildiğim için şanslıyım. İstanbul bir amaç. Galatasaray Üniversitesi'ni kazanıp İstanbul'a geldim. Aslında konservatuvar okumak istiyordum. Beni Galatasaray'a ikna ettiler. Çünkü benim hedefim belliydi. Demolar yapmıştım, hemen yapımcılara götürecektim.Üniversitedeyken konservatuvarı da kazandım. Şimdi konservatuvardan haftada üç hocamla çalışıyorum. Müzik teorisi, solfej vs... Eğitim sürecim, öğrenmeye merakım hiç bitmiyor. 'Perişanım' biraz rap gibi duyulabiliyor ama ben 'RnB' demeyi tercih ediyorum. Rap değil aslında, çünkü melodik bir şarkı. Ama yeni nesil rap de artık pop müziğin içinde. Tabii eski klasik pop şarkılarından farklı. Yine de bir denemeydi bizim için o. Çok radyo dostu bir şarkı olmadığını biliyorduk. Ama zaten pandemi dönemiydi. Benim dans performansıma uyacak bu tür şarkılar seyirciyi yakalayacak mı diye merak ettiğimiz için, bir atımlık yaptık öyle bir şey. Dinlenme olarak çok yakaladı ama izlenme olarak istediğimizi elde edemedik pek. Ben, bu tarz güncellemesi konusunda hala cevabımı alabilmiş gibi hissedemiyorum dinleyiciden. Yurt dışında bütün pop yıldızları hip-hop prodüktörleriyle çalışıyor. Çünkü diğer müzikler de birbirine yakın. Türkiye'de bu böyle değildi ama şimdi bayağı iç içe geçmiş durumda. O yüzden ben de çok ayrı bir şey yapmıyorum. Bu albümümde daha çok hip-hop prodüktörüyle çalışıyorum. Müziğimi o şekilde renove etmeye çalışıyorum. Tutup da rapçi olmadım yani! İşte saçımı boyattım Eminem'e benzettiler, 'rap'e mi dönüyor' filan dediler. Bunlar çok pop magazin dili. Böyle bir şey yok. Ben aynı, konservatuvardan aldığım müzikal disiplin gibi hem dansçı, hem sahnede canlı şarkı söyleyebilen bir performans sanatçısı olarak görüyorum kendimi. Hep iddiam da o oldu zaten. En çok dinlenen, en çok izlenen değil ama en iyi sahne yapan olmak isterim. Benim bu isteğimi, ateşimi, enerjimi hangi tarz müzik karşılıyorsa onu yapacağım. Konfor alanımdan bilerek, isteyerek uzaklaştım. Tabii ki konfor alanımda kalmayı isterdim, çok da rahat yapardım onu. Eski şarkılarıma benzeyen çok şarkım var, yenilerini rahatça yapabilirim de. Ama karakter olarak çok özgürlükçü olduğum için, konfor alanımdan uzaklaşırsam işimi daha çok sevebileceğimi düşündüğüm için buralardayım. Yazının tamamı GQ MOTY 2020 Özel Sayısında...


Bu, birlikte son sayımız. 2010 yılında henüz GQ Türkiye ortada yokken, ilk sayı lansmanından 5 ay önce, Mirgün ve Neyyire Özkan ile buluşmam sonrası başlayan; bir dönem uzaktan devam eden, son düzlüğü yayın yönetmenliği göreviyle geçen GQ Türkiye serüveni, benim için bu sayıyla birlikte noktalanıyor. Mutlu son! Bu bir. Ciddiyetin, kuşkunun ve önyargıların bizi topyekün içten içe kemirdiği bir dönemde; Türkiye'de neredeyse tabu olmuş maskülen erkek imajını ters yüz edebildik, erkek dünyasına asıl konuşulması gereken konuları getirdik. Etti iki. Elinizde tuttuğunuz sayı, çoğu açıdan bir ilk. Dünya yayıncılığında ilk kez bir erkek stil/moda dergisi, iklim konusunu derinlemesine işliyor; kapağında sadece sürdürülebilir moda ürünlerine yer veriyor; Birleşmiş Milletler'in Harekete Geç kampanyasının bir parçasına dönüşerek farklı alanlardaki iklim şampiyonlarına yer veriyor. Bu da üç. Yanında yetişmiş olmama rağmen, bu kez benim sağ kolum olma görevini tereddüt etmeden kabul ederek medyada nadir görülen bir örnek tutum sergileyen bir dönem Yazı İşleri Müdür'lüğümüzü yapmış Ayşegül'e ... GQ Türkiye'nin, benimle birlikte kurucu editör kadrosunda yer alan ve bir telefonla yuvaya dönen Güneş , Müge ve Ahmed 'ya... Takım ruhunun ve gücünün güzelliğini hissettiren başta Alara , Yavuz , Alper , Can Remzi olmak üzere tüm GQ kadrosuna; özellikle de asistan şapkası altında ürettikleriyle geleceğe dair umudunuzu artıran Mertcan , Nehir , Ceren ve Busenur 'a... Bu sene bizi Yılın Dergisi ödülüne layık gören Galatasaray Üniversitesi'ne... Bir kez de sizin huzurlarınızda teşekkür ederim.... serisi Garaj ve G.O.G.U sığdırdık. Önümüzdeki sayılardaysa, karışınıza daha global bir GQ çıkacak; 21 GQ edisyonunun yayın yönetmeni olarak bu sene başında temellerini birlikte kurduğumuz GQ Global markasını daha yakından hissedecek ve deneyimleyeceksiniz. Global Müzik Dosyası) Daha global bir markaya dönüşmenin verdiği güçle, GQ markası Türkiye'deki macerasına, Özgür 'ün öncülüğünde, her zamanki özgünlüğüyle devam edecek. Son edito yazısını ve fotoğraf çekimini, hepsinin büyük hayranı olduğumu belirtmeden geçemeyeceğim GQ ekibiyle birlikte yazalım ve çekelim istedim. Yenilikçi eylemlerimiz yurtta ve cihanda devam edecek. Bir başka gökkuşağının altında görüşmek üzere diyor; edito yazısını tamamlamaları için yazıyı ekip içinde elden ele dolaştırıyorum.... Dara gözleri, Taze kahve kokusu, La vie en rose mırıltısı, Müge kahkahası, deniz teması ve Beny... Güneşin doğuşu, sevdiğimin kokusu, Deniz ve Rüzgar'ın sesleri, kendimi durduramadığım için dişlerimi sızlatan çikolatalı dondurma, kendimle yalnız kalabileceğim uçak bileti... Yelkene vuran rüzgar sesi, gece girilen deniz, yazılan şarkının tamamlandığı an, telefonu kapatıp 9 saatlik Godfather 1-2-3 terapisi, günbatımı ve Bossa Nova... Kontrol sende değilken üst üste çalan en sevdiğin üç şarkı. Şans yani, şans... Harika bir fikir, O fikri saatlerce dinleyen arkadaşlar, En heyecanlı yerinde ağaçların arasından oyunlar yaparak dikkatini gökyüzüne ve kendine çeken güneş... Yasak olan her şey; rüzgara karşı motorsiklet sürmek, yarın yokmuşçasına spor yapmak, beynimden uzak kendime yakın düşünebilmek, anın tadını değil pozunu çıkarmak, seyretmek, yardım etmek, başarmak... Yaz sabahı kokusu, anneanne yanağının dokusu, dörtnala giden atın sesi, audition çekmenin hevesi, onun gülmesi, ev yemeği... Çıplak deniz, topraklanmak, kucak, simit peynir.. Yumuşak kumaş, iyi kahve, yaz akşamı serinliği, soğuğu ciğerlerine giren dağ havası, yeni ayakkabılar. Beynin düşünceleri durduramadığı o an, bir de hız tutkusu.. Pinterest, zencefil, gül, her an her yerde gerçekleşen zoom toplantıları, uzun telefon konuşmaları, hümeyra, müjdeli haberler, soğuyan hava, kahve... Yeni bir içerik , sıcak duş sonrası bakımı, nefes meditasyonu, soyalı fıstık, yıllanmış dost sohbeti, edepsiz şakalar, kulaklıkla yürüyüş, anne yemeği, kedi, akşamüstü ışığı... Ege mavisi, tatil havası, teknede hissedilen esinti, eski Yunan şarkıları tadında geçen bir haftasonu... Bol güneşli tatil sabahı, analog fotoğraf, mum kokusu, kedi patisi, karnabahar graten.. Sofia Coppola, eski parke gıcırtısı, sonbahar, yemek sonrası kahve, galeride topuk sesi, Luca Guadagnino soundtrack'leri, kitaplık kurcalamak, patates kızartması... Eski dostlar, lezzetli yemek, yeni seyahat rotası, yanında uyanılan o güzel kadın... Alarmsız uyanmak, antrenmanda son set gururu, revizesiz yayın, az sözcükle anlaşmak, parfümün dip notası, yemeğin ilk lokması, dizinin sezon prömiyeri, iki düşünce arası... Evrene dair tüm olasılıkların kümülatif heyecanı, varoluşsal buhranların koyu kısa gölgeleri, kendini yeniden ayağa kaldırdığında hissettiğin güç, sıcak bir ağustos akşamı, burnuna dolan çam ve kekik, ateş böceklerinin gerçekliği... Güneş alan oda, kitapları renklerine göre dizilmiş kalabalık kütüphanem, Pala, bir sonraki seyahatin uçak bileti, önce başlığı yazılan yazılar, yeni tanıştığım sokaklar, İtalyan balkonları. Araştırmak istediğin spesifik bir konunun kitap formatında karşına çıkması, çok yorgun hissettiğinde çok iyi bir antrenman yapman, okumadığın bir kitabın ilk sayfasındaki bilinmezlik hissi, kendin icin koyduğun bir hedefin ötesine geçtiğin an... Kurşun kalem sesi, kağıt kesiği, havuç salatası, enginar salatası, semizotu salatası, her şeyin salatası...


Zambiya'dan Edward Makuka Nkoloso'yu tarih kitapları hiç yazmayacak. Gelecek nesiller onun başkent Lusaka'da kurduğu Zambiya Bilim, Uzay Araştırmaları ve Felsefe Akademisi'ni öğrenmeyecek. ABD'li Armstrong kendisi için küçük ama insanlık için büyük o adımını Ay'ın yüzeyinde henüz atmamışken, Zambiyalı Nkoloso'nun daha 1960'larda, Mars'a seyahat için kendi imkanlarıyla bir uzay programı hazırladığından ve bunun için Lusaka hükümetiyle Birleşmiş Milletler'in kapılarına dayandığından, muhtemelen kendi hemşehrileri bile haberdar olmayacak. Yine de yaşananları kimse silemez. Zambiyalı Edward Makuka Nkoloso gerçekten yaşadı, uzaya gitmeye ve ülkesinin adını bu şekilde dünyada yüceltmeye karar verdi. Bu uğurda astronotlar yetiştirmeye de başladı. Olduramadı. Hayal kırıklıklarıyla dolu, gerçeküstü bir ömür sürdü. Olaylar Zambiya'nın bağımsızlığını ilan ettiği 24 Ocak 1964 tarihinin hemen ertesinde geçiyor. Gerisi sis altında. Bağımsızlık projesine uzay hedefiyle katkıda bulunmaya çalışan Nkoloso'dan bugüne kalan çok fazla belge yok. Bir-iki gazete kupürü, kopuk kopuk televizyon ve radyo kayıtları, hepsi bu kadar. Yine de bir ilkokulda fen öğretmenliği yaptığını, uzaya çıkmayı kafasına taktığını ve Uzay Akademisi'ni Lusaka yakınlarında, terk edilmiş bir çiftlik evine kurduğunu biliyoruz. Nkoloso o çiftlikte 12 astronot adayı yetiştirdi . Hükümeti ve UNESCO ile sonuçsuz yazışmalar yaptı, vizyonunu merak eden Batılı gazetecilere röportajlar verdi. Gazeteciler, doğal olarak, eğitimin içeriğiyle ilgileniyor, Nkoloso da hevesle anlatıyordu. Antrenmanlar devam ederken, Nkoloso uzaya fırlatacağı roketi de hazırlamıştı. Prototip demek belki daha doğru; çünkü 3 metre uzunluğunda, alüminyum ve bakırdan mamul roket biraz daha geliştirilmeye muhtaçtı. Girişken Nkoloso, elbette bunun için de uğraştı. UNESCO'ya mektup yazarak uzay programından bahsetti ve çalışmalarını sürdürebilmek için 7 milyon sterlin talep etti. Yakıt meselesi ayrıca baş ağrıtıyordu. Bunu da ABD hükümetine yazarak çözmeye çalıştı. Oradan gelebilecek likit oksijen ve hidrojenin, sorunu halledebileceğini düşünüyordu. Gelelim astronot adaylarına. Biri hariç, onlara dair bilgimiz yok. O kişi, 17 yaşındaki genç kız Matha Mwamba. Nkoloso röportajlarda, Matha'nın uzaya gönderilecek ilk kişi olduğunu ısrarla tekrar ediyordu. Bu yüzden de en çok onun eğitimiyle ilgilendi. Genç kız beraberinde iki de kedi de götüreceğinden, tesisteki 10 kediyi besleme ve uzay ortamına alıştırma işi de onun eline bakıyordu. İşler planlandığı gibi yürümedi. Matha ve diğer astronotların eğitimi tamamlanmak üzereyken, Nkoloso'nun hiç hesaba katmadığı bir faktör uzay planlarına taş koydu. Antrenmanlarını eksiksiz yerine getirmelerine rağmen, astronot adayları kampta biraz laubali davranıyordu. Nkoloso, geleceğin astronotlarının işi gücü bırakıp kendilerini aşka verdiğinden şikayet ediyordu. Nitekim Matha hamile kalınca, ailesi onu kamptan aldı. Afrikalı ilk uzay yolcusunun kariyeri de bu şekilde sona erdi. Nkoloso'nun uzay hevesiyse bir süre daha devam etti ve nihayet akamete uğradı. Günümüze ulaşan demeçlerinde, bağımsızlığını henüz ilan eden Zambiya'nın taze hükümetinin destek vermek bir kenara, Akademi'yle hiç ilgilenmediği anlaşılıyor. UNESCO yardımınınsa ancak bir hayalden ibaret olduğu ortada. Yine de kimse denemediğini söyleyemez. Bizim memlekette yaşasaydı, uzay heveslisi fen öğretmeni Nkoloso'nun hayatı, iyi film olurdu. İstanbul Kanatlarımın Altında'daki bir yan karakteri, Okan Bayülgen'in canlandırdığı, roketin mucidi olduğu iddia edilen Lagari Hasan Çelebi'yi hatırlayın. Nkoloso'nunki, Hollywood'un da rahatlıkla el atabileceği bir hikaye. Ne var ki, bugüne dek kimsenin radarına takılmadı. Önyargıya lüzum yok. Elinde imkan olsa Nkoloso da uzaya çıkardı. Çıkmış kadar oldu, diyelim.


Daha onlarca farklı şekilde tanımlayabiliriz. Büyü diye tanımlamış olalım. Zihinlerin içindeki düşüncelerinize hükmederek hayatınızı ve kendinizi şekillendirmeniz mümkün. Bu köşeyi takip ediyor oluşunuz, bu konuyla ilgilendiğinizin yani tırnak içinde işin felsefesiyle ilgilendiğiniz ortada. Bu harika bir başlangıç noktası. Bu düşünce yapısını öğrenmeye devam etmek mümkün, ancak biraz başkalarını, başkalarının deneyimlerini dinlemekten geçiyor. Gerçek bir beyefendi olabilmek için gerçekten diğer beyleri dinlemek gerekiyor. Elbette kişinin kendini yetiştirmesi mümkün ancak üye olmaya çalıştığı veya üyesi olarak temsil ettiği düşünce kulübünün önceden tecrübe ettiği dersler var. Bu dersleri tekrar tekrar keşfetmeye gerek yok. Dersleri almak / öğrenmek yetiyor. Yaralarınızı saklamanıza gerek yok. Onlar sizsiniz. İnsana ne kadar özgüven kazandırabilir baksanıza? Peki ya şu dersin keskinliğine bakar mısınız: Bir beyefendi dünyaya aldığından fazlasını verir. Bunlar verilmiş dersler beyler. Öğrenilmesi ve özümsenmesi gerekiyor. Büyü ancak o zaman işe yarıyor: Bu ve bunun gibi öğütleri öğrenerek, hayata dahil ederek. Faydalı düşünceler, yararlı, yapıcı, onarıcı düşünceleri düşünerek. Hep bu sayfalarda konumuz olduğu gibi bunlar ancak düşündükçe gerçekleşiyor. Özen göstermek diye buna deniyor. Nasıl sohbetimize, tavrımıza, tartışmalarda safsata yapmamaya, diyaloglardaki sözlerimize, gerekli gördüğümüz kadarıyla giyimimize kuşamımıza dikkat ediyorsak düşüncelerimize de dikkat etmemiz gerekiyor. Daha sonra o düşünceler bizi şekillendirecek. Bırakalım şekillendirsin. Centilmenlik bir yetenek değil, bir tavırdır Ya da Erkeklik anne karnında belli olur. Adam olmak için yaş almak gerekir. Centilmenlik ise bir seçimdir. Ne kadar net anlatmışlar yine değil mi? O yüzden işin büyük bir kısmı kafanın içinde. Yani zihnin içinde. Büyü dediğimiz kısmı burada, elle tutulamıyor ama yapılabiliyor. Düşünceler davranışlarımızı, davranışlarımız hayatımızı etkiliyor, kader denilen şeye dönüşüyor. Mesela iyi giyinmenin değil ama iyi görünmenin sırrı hakkında kökten bir çözüm var. Kendinize ne kadar saygınız varsa o kadar iyi görünürsünüz. Tabii kendini aşırı ciddiye almakla, tadında kalmak arasında da fark var. Mesela: Centilmenlik çok önemlidir. Buna ilaveten iyi görünmek avantajdır. Mizahşörlük ise tek zorunluluktur. gibi dersler de var. Yani faydalı ve iyi biri olmaya çalışıyor olmalısınız, ama bu sizi sıkıcı ve yapmacık biri haline getirmemeli. Önce kendinizle sonra da başınıza gelen olaylarla dalga geçebilmeyi öğrenmelisiniz. Bu da sizi daha ekşi bir bey yerine daha tatlı bir beyefendi yapacaktır. Alınan her ders, sizin düşünerek var ettiğiniz, lezzetli bir geleceğe götürecek gemidir bir bakıma. Bu derslerin faydasını öngörebiliyorsunuz değil mi? Her anlaşılan ders, yararlı hayat pratiklerine dönüşme potansiyeli taşıyor. Ama bütün bu işe yararlılığına rağmen, ne yazık ki bir beyefendi gibi davranmak okulda ya da başka bir yerde öğretilen bir şey değil. Bu yüzden öğrenmek için çaba sarf etmek yani hem izlemek hem de dinlemek gerekiyor. Doğru beyleri örnek almak, hatta onlarla iletişim içinde olmak çok yararlı oluyor. Ya da örnekler veriyor olduğum gibi, sözcükler içine bağlanmış anlamları ve dersleri anlamaya çalışmak. Güç kazanmak değildir. Güç mücadele edebilmektir, Zekanın en önemli getirisi, kişinin kendini değiştirebilme becerisidir, İlgiyi değil, saygıyı hak et, Tutku, sahip olabileceğin daha güzel bir hayat için mücadele etmeye denir, Konuştuğunda zaten bildiğin bir şeyi tekrar edersin, dinlediğinde ise yeni bir şey öğrenebilirsin gibi gibi. Bunlar hep işlediğimiz konular beyler. Bir önceki aylarda ve GQ Online'da; iletişimi, kişisel becerilerin nasıl kullanılabileceğini, saygıyı, tavırları ve hatta kitap nedir ve nasıl okunur gibi konuları konuştuk. Ama bunların hepsinin ortak noktasının bu konular hakkında çaba sarf etmeyi, onları anlamayı gerektirdiğini söylemek gerekiyor. Büyü gibi gizemli, ama yapıldığında büyü gibi yararlı. Bu yüzden konu hakkında sadece bilgilenmek değil, aynı zamanda düşünmek gerekiyor beyler. Sevgiler.


Yeşilçam'ın bir numaralı loserı Ofsayt Osman mahkemede başına gelen talihsiz olaylar serisini, kendisinin bir can kurtarmaya çalışırken nasıl oyuna getirildiğini anlatıyor. Dünyanın en yanlış çalınan ofsaytını, en namussuzca çekilen bayrağını, iptal edilen en güzel golünü Türkiye sinemasının insanı en çok perişan eden sahnelerinden birinde anlatırken döktürüyor Alışık. Dilediğiniz kadar seyredin, erkekler ağlamaz klişesine ister inanın ister inanmayın; bu ofsayt ağlama garantili! Tek bir cümleye sıkıştırmayalım, Osman'ın konuşmasının finalini tekrar yaşayalım: Hepiniz hakem olun abiler. Ya bu maç be, tıpkı bir maç, hayat sahasında oynanıyor, oyuncusu da bizleriz, topumuz da namusumuz, vicdanımız, insanlığımız. Ben Osman. Ofsayt Osman. Söyleyin be, Allah rızası için söyleyin be, gene mi atamadım golü? Bu da mı gol değil be? Gol güzel kardeşim Osman, gol. Üstelik bu defa sadece hakem değil hakim bile veriyor golü! Eloğlunun insandan bozma, mutanttan olma süper kahramanları var; bizim Tatar Ramazan'ımız... Ama söyleyin, hangi süperin bu kadar süper repliği var? Adaletin olmadığı yerde, yani tüm dünyada, Tatar'ın, Kadir İnanır'ın ağzından cezaevi müdürüne karşı söylediği bu lafı ödünç alabilirsiniz: Ben bu oyunu bozarım! Harbiden bozuyor da üstelik. Adam kötü, adam zalim, tamam da... Yine de bir zalimin bu kadar içten haykırışı ancak Türkiye'de mümkün olabilirdi. Salkım Hanım'ın Taneleri filminin baş kötüsü Durmuş'a kendi zulmü bile ağır gelmiş, haykırıyor: Bu dünyanın bütün günahları bana mı yazılacak ulan! Karar seyircinin... Komik değil. Hiçbir zaman da komik olmayacak ama gerçek. Hem de bir komedi filminde, absürt sinemanın kralı Arabesk'te... Ertem Eğilmez'in son eserinde Müjde Ar'ın repliği, baştan sona dram. Kamyoncunun tecavüzünden kaçan Müjde Ar, üzerinde gelinliğiyle yol üstündeki bir kahveye girip sorar: Beyler ağalar, İstanbul ne tarafta? Erkekler arsız arsız hep birden hem de uçkurlarını çözerek ayaklanır: Gösterelim anam! Sahne biter. Bu sahnenin gerçekten de gerçek anı, bütün kafalar Müjde Ar'a dönmüşken, bir erkeğin düşünce balonunun sese kavuşmasıdır: Karı! Halen de aynı noktadayız maalesef. Sadece bir temenni değil, aynı zamanda bir intikam yemini. Bir yandan da kavuşma arzusu... Aynı kısacık cümleye bu kadar anlam sıkışır mı? Olacak şey değil. Hem de popüler bir bilimkurguda. Hem de bir robotun ağzından. Ama olmuş işte. Önce Terminator serisinin birincisinde, sonra ikincisinde, derken cılkını çıkarmak pahasına hepsinde kullanıldı. Ama afili olanı Arnold'ın söylediği tabii. Üstelik biliyorsunuz, sözünü tutuyor. Her defasında geri dönüyor. Don Corleone , oğlu Michael'a hayatının öğüdünü veriyor. Michael, babası öldükten sonra bu öğüt sayesinde hayatta kalıyor ve ailenin başına gerçekten geçebiliyor. Mesele şu: Bir adam düşünün, girdisine çıktısına aldanmadan bütün bir alemin fotoğrafını çekmiş, iki saniyede oğlunun önüne koymuş. Filmin isminin Baba olmasının birden çok anlamı var: Don Corleone öncelikle kendi oğlunun babası!


Şarkılarını dinlerken bizim bildiğimiz anlamıyla acemiliğin yanından bile geçmeyen bu cesur müzisyenin yeteneğinin doğuştan olduğu besbelli. Peki ilhamının ikilemlerden başka kaynakları var mı? Benim için en etkileyici şey, kendin olmayı başarabilmek ve bunun arkasında sağlam durabilmek. Özgür olma cesaretini gösterebilen, farklı olmaktan korkmayan ve insanlara kendini olduğu gibi kabul ettirebilen herkesten ilham alıyorum. Farklı görünme cesareti der demez aklıma şimdiye kadar en az beş farklı renkte gördüğüm saçları geliyor. Özgün veya özgür müyüm bilmem ama bu uğurda sınırlarımı zorlamayı ve insanları şaşırtmayı seviyorum. Normalde renkli saçtan hazzetmeyen bir insanın sadece benim müziğimi sevdiği için renkli saça daha pozitif bakabileceğine inanıyorum. Bir taraftan insanların saygısını kazanırken diğer taraftan farklılıklara açık olabilecekleri bir örnek yaratmaya çalışıyorum. diyor uçları siyaha boyanmış beyaz saçlarıyla gülerek. Yazının tamamı GQ Bahar 2021 Sayısında...


Bir yıllık uzun bir çalışmanın sonunda Katar, Dünya Kupası'na bu yıl ev sahipliği yapacak. Daha önce Haziran ve Temmuz aylarında başlayan Dünya Kupası, Katar'ın hava koşullarından dolayı Kasım ayına ertelendi. Bununla beraber, Kasım aylarında bile 30 dereceye çıkabilen nemli çöl sıcaklarının, futbolculara ve iklim krizine yönelik etkisi tartışılıyor. Adana'da gençliğinde futbol oynayan biri olarak, sıcak üzerine yorum yapabilirim aslında ama ben lakabı Çevreci Geek olan biri olarak, Katar'ın sürdürülebilir bir Dünya Kupası yaratmak için uyguladığı teknolojileri masaya yatırmak için kolları sıvadım. Katar, gelen tepkilere yönelik, bu devasa organizasyonun en az ulaşım ayak izi ile tamamlanacağını, stadyumların ise en verimli şekilde tasarlanıp, tekrar tekrar kullanılacağını savunuyor. Stadyumlara ulaşım, diğer ülkelerdeki gibi uçaklarla değil, Doha Metrosu ve birkaçı elektrikli olacak özel otobüslerle sağlanabiliyor. Zira, birbirine en uzak iki stadyum arasında 75 km gibi kısa bir mesafe söz konusu. İnşa edilecek beş yeni stadyumun ise en verimli su ve elektrik teknolojileri ile donatıldığı, bir stadyumun kullanılmış yük konteynerleri ile inşa edildiği belirtiliyor. Bu stadyumların ise daha sonra yeniden kullanılması ya da stadyum alanının yeniden tasarlanarak halka açılması gibi planlar da var. Sıcaklara karşı ise Katar Üniversitesi özel bir çalışma yaparak, stadyumların içini 23-24 derece gibi bir sıcaklıkta tutacak klimalar üretti. Bu yeni teknik ile dışarıdaki hava fanlarla çekiliyor ve sistem içinde soğutulan bu hava, taraftarların bulunduğu bölgelere mazgallarla, stadyuma ise dev enjektörlerle dağıtılıyor. Buradaki yeni teknik ise vericilerle ısındığı görülen bölgelerdeki havanın çekilerek, soğutma sisteminde yeniden kullanılması. Yani klima sistemi dışarıdan hava almak yerine içerideki havayı döndürmekte. Bu klima sisteminin ve stadyumların enerjisi ise yeni kurulacak 800 MW'lık güneş enerjisi tarlası ile tamamen yenilenebilir enerjiden elde edilecek. Tüm turnuva boyunca ortaya çıkacak karbon emisyonu ise yeşil yatırımlar ile dengelenerek sıfırlanacak. Carbon Market Watch'un Dünya Kupası yatırımlarını incelediği bir rapor ise organizasyonda yaratıcı muhasebe tekniklerinin kullanıldığını ve net sıfıra ulaşmak için tam çözüm üretemeyen karbon dengeleme projeleri önerildiğini ortaya koydu. Raporda, tüm bu yeni teknik keşiflere ve yatırımlara rağmen organizasyonun 3,6 milyon ton karbondioksit salımı yapacağı öngörülüyor. Bu miktar Rusya'da düzenlenen 2018 Dünya Kupası'ndan, %70 yani, 1,5 milyon ton daha fazla. 28 gün sürecek kupanın 3,6 milyon tonluk ayak izi aynı zamanda tüm İzlanda'nın karbondioksit salımından da fazla. Uzmanlar organizasyonun, resmi hesaplamalarında inşaat sürecinden gelen karbondioksit emisyonlarını düzgün hesaplamadığını belirtiyor. Öyle ki, Carbon Market Watch'un hesaplamaları ile resmi hesaplamalar arasında sekiz kat fark var. Bu mevzunun altında Dünya Kupası sonrası için organizasyonun inşa edilen stadyumların sorumluluğunu kabul etmemesi yatıyor. Keza hesaplamalar, stadyumun ayakta kaldığı süre boyunca üreteceği değil sadece Dünya Kupası boyunca yaratacağı etkisini ele alıyor. Bu stadyumların sadece Dünya Kupası'na yönelik inşa ediliyor olması büyük bir sorun. Oldukça küçük bir bölgede bulunan ve daha önce sadece bir stadyumun yeterli olduğu ülkede, bu yeni komplekslerin atıl kalma ihtimali yüksek. Uzmanlar Yunanistan'da ve Brezilya'da Olimpiyatlar sonrası atıl kalan onlarca binayı örnek gösteriyor. Net sıfır kavramı zaten oldukça tartışmalı bir söylem. Bu hesaplamaları yapanlar ortaya çıkan karbondioksit emisyonlarının belirli sayıda ağaç dikilerek sıfırlandığını savunuyor. Bununla beraber, atıl kalma riski olan stadyumlar için kullanılan kaynaklar sadece karbon emisyonuna yol açmıyor. Kullanılan bu yeni kaynakların yok ettiği ekosistemlerin ne yazık ki dikilecek birkaç ağaç ile geri gelmesi mümkün değil. Şu an 1,2 dereceye yaklaşmış olan küresel ısınma, tehlikeli olarak kabul edilen 1,5 dereceye doğru yol aldıkça, Dünya Kupası gibi mega etkinliklerin harcadığı kaynakları da en verimli şekilde planlamamız lazım. Tüm stadı soğutan klima gibi keşifler etkileyici bir duruş sergilese de, önümüzde tüm gezegenin derecesini dengede tutmak gibi bir hedef var. Bu hedefi gerçekleştirmek için güncel tüketim odaklı kültürümüzden sıyrılmamız şart.


Nisan'dan itibaren yeni single'ı Memurla hayatımıza yeni duygu durumları katacak Emir Can'ın üretimi hız kesmiyor, Her şarkının farklı bir konusu ve hikayesi var. Yani her şarkının ayrı bir davası ve amacı var. 'Sapa' şarkısının farklı, 'Muhalif'in farklı, 'Saman Sarısı'nın farklı, 'Akşamcı'nın farklı bir amacı vardı. Her şarkı kendi üretim sürecinin içinde de bir mesele barındırıyor sözlerinden, aslında sürekli beslendiğinin ve beslendikçe de üreteceğinin sinyallerini alıyoruz. Ayrıca, sahnede bulunmaktan keyif almanın doğrudan karşı tarada geçen bir gücü olduğunun da farkında. Sonuçta, her performanstan önce ekibini yalnızca eğlenmeleri konusunda tembihleyen birinden bahsediyoruz; dolayısıyla biz de onun eğlenerek ve özgürce üretmesinin sonuçlarını bekliyoruz. 2020'de, pandemide hayal ettiğim düetleri yaptım aslında. Patron'la ve Zeyno'yla düet yaptım. Daha önceki yıllar ve zamanlarda da çok sevdiğim iki isimdi. 2020 pandemisi, o kötü süreç yani bana o güzelliği sundu. Sırada; öncelikle live sessionlar var. Nisan gibi 'Memur' çıkacak. Duyguların gücünün yani insanın içinde yarattığı dünyanın dışa vurumunun nerelere gidebileceği, kitleleri nasıl etkileyebileceği, farklı coğrafyalardaki insanlara nasıl ulaşıp onları nasıl etkileyeceği noktasında bana bir fikir verdi, bana bunu gösterdi. Onu tahmin edemezdim ama şarkı yazmak ve söylemek bu gücü gösterdi bana. Birçok yerde bu büyülü tarafı hissediyorum. Ama sahnede özellikle çok net hissediyorum. Şarkı söylerken insanlarla bir etkileşim anı var. Onun kelimeyle çok bir tarifi yok. Ve Türkçe'de de karşılığı yok. Oradaki bir duygu durumu var. Bu ismi olmayan duygu durumu aslında beni bu işe motive eden temel şeylerden biri. Yani kendi yazdığım sözün, kendi yarattığım dünyanın oradaki karşılığını görmek ve orada karşılıklı yaratılan duygu durumu o beni motive ediyor. Bir daha yaşamanın, daha fazlasını yaşamanın peşinde koşuyorum yani. Başka bir şarkıyla, şimdiki yeni şarkıyla aynı duygu durumunu yaşamak beni motive eden şey. Aslında hep bundan sonraki Emircan'a şöyle demek isterim: Çok fazla takılma, kafana çok takıyorsun, daha rahat ol. Ben 2020'de çok taktığımı fark ettim çünkü daha çok kendime, içe yöneldiğim bir yıl oldu. İçe yöneldikçe de daha çok anksiyete ile boğuştuğum, daha küçük ayrıntıları fark ettiğim bir yıl oldu. Seneye umarım pandemi biter ve bu kadar küçük ayrıntıları düşünecek vaktim olmaz. Konserden konsere koşuyor olurum ve bu bir mesele olmaktan çıkar. Müziğin geleceği/ şu anki müzik sahnesi için ne hissediyorsun, ne düşünüyorsun? İnsanların o cesareti gösterdiği bir dönemdeyiz sanki.. Yeni müzikte, müzik endüstrisinin daha demokratikleştiğini düşünüyorum. Yani o ticaret daha demokratikleşti ve yeni isimler artık daha rahat seslerini duyurabiliyorlar. Ve biraz da liyakat esasına dayanmaya başladı müzik Türkiye'de. Yani yeteneğin varsa, yazabiliyorsan, söyleyebiliyorsan hikayen devam ediyor. Yeteneğin bir yerde kesiliyorsa, artık yazamıyorsan hikayen aksıyor, duraksıyor. Belki daha sonra devam ediyor belki de orada bitiyor. Eskiden öyle değilmiş, 90'larda... Plak şirketiyle anlaşman, hoş görünmen, onların seni desteklemesi lazımmış. Başka bir yol yokmuş. Ama artık var. Yani bir şekilde sesini duyurabiliyorsun. İyi olan bir şekilde sesini duyurabiliyor, ona inanıyorum. Evet zaman alıyor.. Belki zaman konusunda hala adalet yok ama eninde sonunda iyi iş yapan, iyi söyleyen karşılığını büyük oranda alıyor. O yüzden ben yeni müziği, tabii yeni müziğin çıkardığı bir isim olarak da, çok faydalı buluyorum çünkü istediğimi yazabiliyorum. Sansürsüz, baskısız, istediğimi yazıyorum. Ben yazarım ve bedelini ben öderim. Bir yapımcı veya menajer baskısı, diktası altında üretmek çok zordur. Bunu yaşamıyorum, özgürce üretiyorum şuan. Bu röportajın bir bölümü GQ Bahar 2021'de müzikte yeni bir sayfa açanlar dosyasında yayınlanmıştır.


Mitoloji insanlığın, duygularını ve etrafını hikayelerle açıklamaya ilk başladığı yerdir. Yani insanlık yazıyı bulmuş, hemen demiş ki, Bu benim hissettiğim şey nedir? Halbuki, bir bilse başına ne belalar açacak, hiç o toplara girmezdi ama ne yapsın merak işte. İnsanın başına ne gelirse meraktan... Dünyadaki bütün mitolojiler yaratılışın temeline her zaman aşkı koyar. Hepsi tek bir kaynağın farklı yorumlamaları mı? tartışmalarına girmeyeceğim. Genelde hepsi Önce kaos vardı diye başlar. Önce karanlık vardı ve Önce kara bir boşluk vardı ile de başlıyor olabilir. Burası tam bir bilinmezlik ve karanlık halidir. Hesiodos bu evreyi şöyle anlatır: Eros, Kaos ve Gaia birleşip gökyüzüne, yeryüzüne ve onun üstünde yaşayanlara can verirler. Gaia, ana toprak, bütün ölümsüzlerin sağlam tabanı; Eros ise elini ayağını çözer canlıların; insanların da tanrıların da ellerinden alır yüreklerini, akıl ve istem güçlerini. İşte aşkın ilk tanımı bu sevgili dostlar. Adamın aklını alır diyor bin yıllar öncesinden şair. Hayat aşkla, tutkuyla başlar diyor. Nitekim, doğadaki her şey bir aşkın, bir tutkunun, bir cinselliğin sonucudur. Burada aşkın enerjisi, yaratımın ateşleyicisidir. İlk Eros tasviri öyle kanatlı bir bebe değil. Yüce aşkın ta kendisi. Devasa bir şey yani. Yaratılışın başlangıcında ateşleyici görevi üstleniyor. Sonra yüzyıllar geçtikçe bizim Eros, Afrodit'in çocuğu oluyor birden. Yani aşk, kadının bedenindeki erotizme hapsediliyor. Hepsinin babası Kaos ve annesi Gaia'nın katından, Zeus'un kızı olan Afrodit'in çocuğu oluyor. Size hiyerarşiyi şöyle anlatayım. Kaos, Gaia, Uranos, Zeus, Afrodit... Statüsü beş kat düşüyor yani. Koca Eros kanat takıp, çıplak şekilde uçan, elindeki oku ona buna saplayan bir çocuğa dönüştürülüyor. Ne yaptın Eros? Twitter'da kafan güzelken muhalif şeyler mi yazdın? Buradan insanlığın aşk diye tasvir ettiği o yüce enerjinin nasıl hiç büyüyemeyen bir çocuğun içine hapsolduğuna tanıklık ediyoruz. Artık aşk, kutsal bir şey olmaktan çıkıyor. Tanrılar katından, insanların eline düşüyor. Bedensel hazla aynı kefeye konmaya başlıyor. İnsanlar aşık olmayı bedensel olarak birine çekilmek şeklinde tasvir etmeye başlıyor. Bizim Eros da, en yüce yaratıcılar katındaki görevinden alınıp bir haylaza dönüştürülüyor. Altın uçlu oku sapladığı kişi de gördüğüne ölesiye aşık oluyor. Kurşun uçlu oku sapladığı ise gördüğünden ölesiye nefret ediyor. Bence tüm basitleştirmeler içinde en güzel betimleme bu. Her aşk, içinde aynı tutkuda bir nefret de barındırır. Özetle bizim çekim ve itim dediğimiz şey en başta Eros'un oklarının ucunda. Arada Orta Çağ ile birlikte aşk, tutku falan ayıp şeylere dönüşüyor. Ona buna çekilirseniz kazığa oturtulabiliyorsunuz. Çekim, enerji bunların hepsi sadece yaradana ait. Ardından, insanlık Aydınlanma Çağı'yla birlikte artık bilimin etkisi altına giriyor. Gözle görmediği metafizik hikayelerin yerini deney ve pozitif bilimler alıyor. Burada artık tutku, Eros'un okundan ve kilisenin tekelinden çıkıp çekim yasası gibi daha fizik kanunlarına dayalı bir hale geliyor. Aşk dediğimiz şey hormonların bir kokteyli gibi görülmeye başlanıyor. Koca Eros bir dopamin, oksitosin, serotonin karışımı olarak açıklanmaya başlanıyor. Yani yaz tatilinde havuz kenarında içtiğimiz bir şemsiyeli kokteyle dönüşüyor. Eros'un oku unutuluyor ve bilim insanların feromon adını verdikleri, hormonları taşıyan gözle görmediğimiz kokulara dönüşüyor. Biz bugün buna ten uyumu adını veriyoruz. Bilim insanları, Bu bizim aklımızı başımızdan alan şey nedir? Neden bazı insanlara ilk görüşte aşık oluruz? diye yola çıkıp ipek böceklerini araştırıyorlar. Dişi ipek böcekleri çiftleşme döneminde salgıladıkları hormonla binlerce erkeği kendilerine çekiyor. Bunu gören bilim insanları dişi ipek böceğinin bunu bir kokuyla yaptığını keşfediyor. İnsanların da aynı şekilde kendilerine en uygun kişiyi bu yolla bulduğunu iddia ediyorlar. Ter bezlerimiz aracılığıyla feromonlar salgılıyoruz. Bu feromonlar burnumuzun derinliklerindeki Vomeronasal Organ tarafından algılanıyor. O kişiye çekiliyoruz ve sonucunda da buna ten uyumu diyoruz. Hatta bu feromondan salgılatan parfüm reklamları bile yapmışlar. Ben yemedim açıkçası. Yiyen varsa afiyet olsun. Neticede hissettiğimiz şu tutkuyu bugüne kadar yüzlerce farklı yoldan açıklamaya çalışmışlar. Astrolojiyle, mitolojiyle, hormon bilimiyle, çekim kuvvetiyle, önceki yaşamlarla, kaderle, büyüyle... Tam olarak ne hissettiğimizi, neden hissettiğimizi bulabilmişler mi? Hayır. Neden? Çünkü bugüne kadar enerjisi tutan ya da aşık olan kaç insan varsa o kadar farklı duygu var. Herkesin bu duyguyu hissedişi başka. Olay Eros'un oku mu, hormonlar mı yoksa birbirini bulmuş ruhlar mı net olarak bilemiyoruz. Ortada duygu var ama kaynak yok. Bana sorarsan gerek de yok. Belki de bu kadar gizemli olduğu için keyiflidir. Belki gerçekten aşık olmak var oluşun kendisidir. Kim bilir? Her seferinde aklımızı başımızdan almasının sebebi de budur. Aşkın gözü kördür gerçekten. Aşk hipo-kampüsü zayıflatır. Bizleri tehlikeleri ve kusurları göremez hale getirir. O yüzden ilk altı ay gözümüz hiçbir şey görmez. Kendinize kızmayın hep aynı hataları yapıyorsunuz diye. Binlerce yıldır insan aynı hataların peşinde. Siz suçu Eros'a atın bitsin. Madem açıklayamıyoruz, o zaman doya doya yaşayalım gitsin.