İş hayatında başarılı olmak herkesin en büyük beklentilerinden bir tanesi. Ancak zamanla stres ya da bazı belirsiz durumlarla karşılaşıp beklentilerimizi gerçekleştiremiyoruz. Buna bağlı olarak en büyük korkularımızdan biri oraya çıkıyor. Başarısız olma korkusu. Yine de ister kendi işimizde, isterse çalıştığımız kurumda fark yaratmak için izlememiz gereken bazı temel yollar var. Sizin için başarılı olmanın temel yollarını mercek altına alıyoruz. İlk bakışta bu sözü binlerce kez duydunuz gibi geliyor öyle değil mi? Ancak bu sefer gerçekten dikkatlice takip etmelisiniz. Zamanla ekonomik ya da motivasyon yönünden zor durumlarla karşılaşabilirsiniz. Her noktada iyi gitseniz bile bir gün yolunda gitmeyen şeyler yaşanacak. Bu durumlarda gardınızı bırakmayı aklınızdan bile geçirmeyin. Ekonomik durumunuz için biraz birikim yapmayı, motivasyon için de her zaman moralinizi yüksek tutmaya çalışın. Bu durumlar sizin iş hayatınızı derinden etkileyen şeylerin başında gelir. Ancak üstesinden gelebilirseniz iş hayatında başarılı olmanın yolunu bulmuşsunuzdur demektir. Belirli zamanlarla yaptığınız iş sıkıcı ve monoton bir hale gelebilir. Ancak ipleri sakın bırakmayın. Yaptığınız işte tembelliğe kapılmayın. Zor durumlarda bile olsanız, hem kendiniz hem de çalıştığınız kurum için en iyisini yapmaya özen gösterin. İşinizde başarılı olmanın bir yoldu da engelleri ortadan kaldırmak. Sizi zorlayacak ya da engel olacak şeyleri belirleyin ve zaman kaybetmeksizin bu konuları düzeltmeye çalışın. Bu şekilde yaparak hem daha rahat bir çalışma ortamı hem de daha düzenli bir iş hayatına kavuşacaksınız. Ne olursa olsun engellere yenilmeyin. Eğer ki sizden kaynaklanan bir engelle karşılaşırsanız, yapmanız gereken ilk şeyin kendinizi gözden geçirmek olduğunu unutmayın. Zamanın geçip giden bir şey olduğunu hepimiz biliyoruz. İş hayatında bu zaman bazı durumlarda geçmek bilmeyebilir. Ancak siz işinize odaklanın. Yaptığınız çalışmaları gözden geçirin. Teslim tarihlerinizi ertelemeyin. Her işi dakikası dakikasına yapmak zorunda değilsiniz. Ancak zamanında yetiştirmeye ve zamanı doğru kullanmaya dikkat edin. İş hayatınızda birçok kişiyle tanışacaksınız, görüşeceksiniz. Bu insanlara karşı güvenilir olmaya özen gösterin. Gerçekleştiremeyeceğiz sözler vermemeye çalışmayın. Eğer bu şekilde yaparsanız insanların gözünde iyi bir konumda olamayacağınızı ve iyi anımsanmayacağınızı hatırlayın. Her zaman dürüst olmaya özen gösterin. Kendi işinizle ilgili her şekilde gündemi takip etmeye çalışın. Yenilikleri ve zamanla gelişen teknolojik durumları takip edin. Sakın ama sakın zamanınızın gerisinde kalmayın. Sosyal medya ve dijital platformları her gün göz gezdirin ve dikkatinizi çeken noktaları not alın. Bu şekilde yaparak yenilikçi hem işinizde hem de kendi kişisel hayatınızda başarılı olacaksınız. Vereceğiniz kararlar iş hayatınızdaki durumları belirleyebilir. Yapacağız projeler ya da çalışmalara hazırlıklı olun. Yine de bazı zamanlarda iç sesinize güvenmeyi ihmal etmeyin. Bu sesler kimi zaman gerçekten mantıklı olup hem işinizde hem de hayatınızda başarıya ulaşmanıza yardımcı olabilir. Hatalar bir işin olmazsa olmazlarıdır. Kimse dört dörtlük bir hayata sahip olamaz. Yaptığımız hatalar bazen edindiğimiz en önemli tecrübelerden bir tanesi olabilir. İş hayatınızda hata yapmaktan korkmayın. Yaptığınız hatayı iyi analiz edin ve daha sonraki durumlara karşı hazırlıklı olun. Herkes bir şekilde para kazanabilir. Ancak herkes sevdiği işe sahip olamayabilir. Eğer sevdiğiniz bir işte çalışıyorsanız işinizin kıymetini bilin. Daha sıkı ve tüm emeğinizle işinize sarılın. Bu şekilde işinizde başarıya ulaşmanız kendiliğinden gelişen bir duruma dönüşecek. Daha önce sizin konumuzda çalışan ve yaptığı işlerle kendini gösteren insanların dediklerine kulak verin. Onların edindiği tecrübeler sizin kendi iş hayatınız için yol gösterici bir nitelik. Bunu düşünerek o insanlardan öğreneceğiniz çok şey olabilir. Bunu unutmadan devam etmeyi bir alışkanlık haline getirin.


Sherlock'a göre insanın kendi düşüncelerini bizzat kendinden dinlemesi iyidir. Ukala dedektifimiz, kankası Watson'a bütün meseleyi uzun uzun anlatırken, arkadaşı da feyz alsın, ilminden irfanından nasiplensin diye uğraşmıyor. Aradaki boşlukları, tutarsızlıkları, ancak seslendirince fark ediyor. Yalnız bunun için kimseyi esir almayın. Bir-iki defa tamam da, cinayet çözmüyorsanız, evde yalnızken deneyin. Üzülerek söylüyorum ama mesele şu: Beynimiz çoklu göreve müsait değil. Kim Ben bu işi kıvırıyorum diyorsa yalan söylüyor. Ya da Sherlock yalancı. Dedektifimiz herhangi bir anda asla tek bir düşünceden başkasına odaklanmıyor, diğerlerini de eliyor. Watson'ı sürekli duymazdan geldiğini aklınıza getirin mesela. Sizin de, bir diğer işi, posta kutusuna düşen mail'i, molaya çağıran arkadaşı duymazdan gelmeniz gerekiyor. Tam rakam verelim, sefaletimiz iyice görünür olsun. Konnikova'nın aktardığına göre, uğraşıp didindiğiniz toplam zamanın yüzde 46.9'unda başka bir şey düşünüyorsunuz. Sırf odaklanmak yetmez, Holmes gibi sonuç almak istiyorsanız, neye bakmanız gerektiğini de bileceksiniz. Konnikova bunu siz yapmazsanız beyninizin yaptığını, onun da keyfine göre davrandığını söylüyor. Kısacası aklınızın kahyası olmanız; ne zaman, neye, nasıl bakacağını ona dayatmanız gerekiyor. Ne kadar Ben öyle değilim derseniz deyin, beyin kalıplarla, stereotiplerle düşünüyor, çevreden etkileniyor. Yağmurlu günde düşünmekle güneş açtığında düşünmek arasında fark var. Bunu önlemek zor; çaresi, yok saymamak. Sherlock ile Watson arasındaki fark: Dedektif ilk izlenime prim vermiyor. Biz de Watson'dan farklı sayılmayız. Bir kadının önce ellerine bakarım safsatası bir yana, iş görüşmelerinde kararın ilk beş dakikadaki izlenimle verildiği biliniyor. Sonuç ortada. Kafayı toplamak, uzaklaşmakla mümkün. Nasıl uzaklaşılacağı da duruma göre değişir. Zamandan, mekandan, insanlardan... Bilinçaltının, problemle araya mesafe konulduğunda daha rahat devreye girdiği biliniyor. Yani gitmek iyidir. Ama illa Sherlock üstat gibi davranacağım diyorsanız listenin ilk iki maddesi: Keman çal, opera seyret.


Mesleğinizi seviyorsunuz ama her gün gitmek zorunda olduğunuz ofiste yaşadığınız o küçük ve önemsiz gibi görünen problemler dağ gibi büyüyerek katlanılamaz bir durum artık. Maaşınızı yeterli bulmuyorsunuz, birlikte çalıştığınız iş arkadaşlarınız da ofisinize dalıp sizi saatlerce bir önceki gecenin dedikodularıyla meşgul etmekten ve her konuyu bilen tavırlarıyla ahkam kesmekten başka bir şey yapmıyorlar. Yaşadığınız günlük stres yetmezmiş gibi bir de durmadan ültimatom veren patronunuzla uğraşıyorsunuz. Uzun süredir ayrılacağınız gün patronun masasına koymayı planladığınız o istifa mektubunu çekmecenizin en derin noktasına kaldırın. İlk önce problemi anlamalısınız. Kendinizi tüketmekten vazgeçin: İş hayatında her gün karşı karşıya geldiğiniz problemleri belki engelleyemezsiniz ama onların motivasyonunuzu bozmasına engel olabilirsiniz. Sigara ya da kahve molalarında etraftakilerle dedikodu yapmaktan vazgeçin. Ofiste kimin maaşı daha fazla, kim terfi edecek sizin probleminiz değil. Kendinize odaklanın. Etrafınızda sürekli şikayet ederek dolaşan insanlar sizin de psikolojinizi etkiler. Herşeye negatif bakmaktan vazgeçin. Olayları olduğu gibi görmeye, anlamaya ve çözümlemeye çalışın. Esnek çalışma saatleri, rahat bir iş çevresi gibi işinizin size sunduğu avantajları aklınızda listeleyin ve bunlarla mutlu olmaya çalışın. Stressiz bir iş hayatı bugün kolay kolay bulabileceğiniz bir çalışma şekli değil. O zaman stresle başa çıkmayı öğrenin. Şirkete yeni gelen ve adaptasyon zorluğu çeken birine yardımcı olmak, şirketin teşvik ettiği bir aktivitede yer almak gibi sizi gün içerisinde pozitif kalmaya teşvik edecek uğraşlar edinin. Perspektifinizi değiştirin: Her işin içinde size göre olmadığını ya da o iş için fazla iyi olduğunuzu düşündüğünüz görevler olacak, bunlardan kaçamazsınız. O halde onları bir an önce ve en iyi şekilde yapıp bitirin. Böylece sürekli kafanızda sizi meşgul eden bir düşünce olmaktan çıkar. İşiniz için değil, kendiniz için yaşayın: İzniniz el verdiği sürece kısa tatillere çıkın. Kendinize zaman ayırmak stresle başa çıkmanın en iyi yolu. Hasta olduğunuz zaman ısrarla işe gitmekten vazgeçin. İlk sorumluluğunuz iyileşmek. Yaptığınız işi en iyi şekilde yaptığınızdan emin olun. Size bir görev verildiğinde ve bitirdiğinizde mutlaka kontrol edin, sağlamasını yapın. Fazla mesai sizi tüketir ve strese sürükler. Kısa aralar vererek biraz kafa dağıtın; bir fincan kahve sizin bu konuda en iyi yardımcınız olabilir. Ofisinizde masanızın üstü bir evrak ve öte beri yığını haline gelmemeli. Masanızı daima temiz tutun. Hatta mümkünse ufak değişiklikler yapın. Mesela fazla yer kaplamayan bir bitki, sizi gülümsetecek bir iki fotoğraf veya yeni bir bilgisayar içinde olduğunuz ruh halini hemen değiştirir. Her gün belli bir saatte ofisten ayrılın ve işinizi orada bırakın. Saat gece dokuza kadar çalışarak belli bir işi yetiştirebilirsiniz ama farkında olmadan kendinizi inanılmaz bir stresin altına sokuyorsunuz. İşi evinize götürmeyin. Haftanın beş günü aynı saatte işe gelmeyi ve aynı saatte işten ayrılmayı bir alışkanlık haline getirin. Eğer bütün bunları yerine getirdiğiniz halde işinizden halen mutsuzsanız o zaman alternatiflere bakmaya başlayabilirsiniz. Burada önemli olan problemin kaynağını tespit etmek. Günlük iş stresi gibi görünen bir problem aslında içinde olduğunuz genel psikoloji ile ilgili olabilir. Kendinize iyi bakmak sizin bir numaralı göreviniz. Eğer ofiste bulunmadığınız saatlerde de kendinizi sürekli mutsuz, endişeli ve isteksiz hissediyorsanız, o zaman bir profesyonelle konuşmak da fayda olabilir.


Yeni gittiğiniz şehirde pano üzerindeki o koca haritalarda işaretlidir ya: Şu an bu noktadasınız... Freud'un bile yamulduğu o mühim noktada. Bir bulunduğunuz yeri biliyorsunuz yani, gerisi sır. Neyse, enseyi karartmayalım; Freud kadın bahsinden çaktı diye bilim durmuş değil. Ağır aksak da olsa ilerliyor, ilerlerken kadın ruhundan da azıcık anlamaya başlıyor. Şimdi durum şu: Cinselliğe dair araştırmalarıyla tanınan gazeteci Daniel Bergner, 2009'da New York Times Magazine'de yayınlandığında epey gürültü kopartan Kadınlar Ne İster? başlıklı makalesinin üstüne seneler boyunca epey malzeme koydu ve son dönem araştırmaların ışığında bir kitap yazdı: What Do Women Want?: Adventures in the Science of Female Desire . Bergner'in kitabı, meseleyi makalenin bıraktığı yerden alıp gürültü koparmaya devam ediyor. Zaten nasıl koparmasın, Bildiğiniz her şeyi unutun diyor. Neyi unutalım mesela? Erkek cinselliğinin kadına göre daha hayvansı bir alanda yaşandığını unutun. Kadın arzusu öyle sandığınız gibi medeni, kontrollü ve bilinçli değil. Ayrıca kadın libidosu erkeğinkini ezip geçiyor. Öte yandan tekeşlilik konusunda sosyal kuralların biçtiği gömlek kadına dar geliyor. Daha bir sürü mesele... Şimdi uyarılar: Kitabı okuyan erkeklerin, yazarın deyimiyle, hafiften korktuğunu bilin. Bahsi geçen araştırmaların da henüz buzdağının görünen kısmı olduğunu, genel kabul görene kadar daha çok deneyle desteklenmesi gerektiğini not edin. Bilgilerinizi sınayacak sorular aşağıda. Macera başlasın... Cevap çok kısa: Değil. Hatta son dönem araştırmalara bakılırsa daha da yüksek. Hayvanlar alemindeki hemen her türden dişi, sekste öyle pasif takılmıyor; üstelik arayan, arzulayan, gözüne kestirdiğinin peşini bırakmayan, en nihayetinde ardından koştuğunu yatağa atan taraf da o. Mevzunun inceliklerini gözler önüne sermek için yazarımız Daniel Bergner, Atlanta Emory Üniversitesi'nde 2 bin primata ev sahipliği yapan bir araştırma merkezinde günler geçirdi. Psikolog ve nöroendokrinolog Kim Wallen, burada bulunan 75 resusun seks faaliyetlerini yakından izliyor. Bilim adına resuslar mühim. Onları 1960'larda insanoğluna en çok benzeyen tür diye uzaya göndermiştik, gerisini hesap edin. Yazar Bergner'in psikolog Wallen'dan öğrendiği ilk bilgiyi de ayrıca not edin: Bilim bugüne dek hayvanların cinsel faaliyetlerini inceleyip durdu ama en önemli bulguyu gözden kaçırdı. İnsana en yakın primatlar söz konusu olduğunda, karşı cinsi nesneleştiren de, taciz eden de, sekse zorlayan da hep dişiler. Psikolog Wallen, sekste işin doğası gereği erkeğin agresif göründüğünü, bilim insanlarının da bugüne dek bu bakış açısına saplandığını anlatıyor. Fareler, köpekler ve bilumum hayvanda da vaziyet aynı. Son durum: Dişilerin seks dürtüsü erkeklere göre daha yüksek. Nokta. Psikoloji profesörü Meredith Chivers'ın meslek hayatı, kadın ve erkeklerin seks dürtülerini araştırarak geçti. Mesele cinsellikse neye reaksiyon gösterdiğimiz yönünde, elinde nihayet sağlam kanıtlar var. Yöntemi şu: Kadınları vajinal kan akışı ve ıslanmayı ölçen, pletismograf adı verilen aletlere bağlıyor ve onlara pornografik videolar izletiyor . Gösterilen videolarda yok yok. Heteroseksüel seks, erkek erkeğe, kadın kadına ve hatta bonobo bonoboya seks... Şimdi sonuçlar: Heteroseksüel erkekler sadece heteroseksüel seksle, eşcinsel erkeklerse sadece erkek erkeğe eşcinsel seksle uyarılıyor. Kadınlarsa ister heteroseksüel, ister gay olsunlar, bütün görüntülerde heyecanlanıyor. Nazik bir nokta: Bu deney, bir de kadınların izlediği görüntülere heyecan skoru vermesiyle tekrarlandığında, heteroseksüel kadınlar sadece heteroseksüel seksten, eşcinsellerse eşcinsel seksten zevk aldıklarını belirtti. Erkeklerde bu çelişki yok. Psikologların yorumu: Kadınlar sekse daha açık ama kültürel kodlar cinselliklerini baskı altında tutuyor. Kitapta defalarca tekrarlanan cümle: Bugüne dek kabul edilenin aksine, seks arzusu hissetmek için, kadınların ne duygusal bağlanmaya ne de bilimin bugüne dek iddia ettiği üzere doğru adamı kafesleyerek bebek yapma motivasyonuna ihtiyaçları var. Kitaba konu olan 10'u aşkın deneyde ortaya çıkanlarla bu deneylere gönüllü katılan kadınların, yazar Daniel Bergner'e anlattıkları ortak: Duygusal bağa gerek yok, mesele tutkuysa kadınlar erkeklere göre çok daha çabuk tahrik oluyor. Bergner, örnek için bizi Meredith Chivers'ın bir başka araştırmasına götürüyor. Bu deneyde yine pletismograflara bağlanan heteroseksüel kadınlara, erkek-kadın ve kadın-kadın ile yabancılar arasında geçen seks senaryoları okundu, ardından da ne hissettikleri soruldu. Denekler çoğunlukla uzun dönemli ilişkilerdeki seksten etkilendikleri yönünde cevap verdiler. Pletismograflarsa tam aksini gösteriyordu: Denekler, yabancılar arasında geçen seks sahnelerinde daha çok uyarılmışlardı. Wendy, 40'larında, evli bir kadın. İleride kadın Viagra'sına döneceği tahmin edilen Lybrido ve Lybridos'un gönüllü deneklerinden. İki çocuğunun da babası olan kocasıyla yatakta işler iyi gitmiyor. Düzeltip söyleyelim, faaliyet sıfır noktasında. Evliliği sıkıntıya giren Wendy, skoru biraz olsun yükseltmek amacıyla doktor gözetiminde aldığı kimyasallardan umutlu ama yoğun Amerikan muhafazakarlığından azıcık taviz verip, geçen sene hem edebiyat hem sinema dünyasını kasıp kavuran Fifty Shades of Grey bahsine de gözünü karartıp dalmış. Anlattığına göre kitabı okuduktan sonra gözü gerçekten de kararmış. Hayatında o güne dek tokatlı/kırbaçlı cinsel fantezilere yer olmayan Wendy'nin seks iştahı önce hafiften, sonra epey bir süratle yükselmeye başlamış. Yalnız sayılmaz. Montreal'deki Concordia Üniversitesi'nden nörobilimci Jim Pfaus, sadece ABD'de 20 milyon satan kitabın dünyayı kasıp kavuran etkisi için dopamin dopamin dopamin diyor: Grinin Elli Tonu, arzunun tüm nörokimyasal karışımını aktive ediyor. Pfaus, sinir sistemizdeki kabloları birbirine bağlayan dokunaçların, deneyimlerle gelişip serpildiğini, geliştikçe de daha iyi çalıştığını anlatıyor. Hepimizin anlayacağı tercümesi şu: Fantezilere kapalı bir beyne her gün saatlerce bir ilaç şırınga ediyorsunuz. Sonra da seks aksesuarları satan bir mağazaya gidiyorsunuz. Herkes onun peşinde. Sadece ABD'de 4 milyar dolarlık bir pazar oluşturacağı tahmin ediliyor. İlaç firmaları tarihlerinde görmedikleri karı onunla sağlayabilir. Yıllardır az sonra, az sonra diye pompalanan kadın Viagra'sı bu defa gerçekten az sonra piyasaya çıkabilir. Kısacası, Washington merkezli ilaç firması Emotional Brain çalışmalarını tamamlamak üzere. Şirketin kurucusu fizyofarmakolog Hollandalı Adriaan Tuiten, kadınlarda tutkuyu artıran Lybrido ve Lybridos isimli iki ayrı ilacın son rötuşlarını yapıyor. Bu da onu ticaretin en sert rekabetinin yaşandığı ilaç sektörünün ilgi odağı haline getirmiş. Bergner, uluslararası firma ajanlarının Dr. Tuiten'in evinden çıkan çöpü bile karıştırdığını söylüyor. Ne var ki, ajanlar biraz daha derine inerlerse sadece kalbi kırık bir adam bulacaklar. Onlar yerine size biz iletelim: Yakında dergi kapaklarını süsleyecek Tuiten'in bu maceraya atılmasının tek nedeni, zamanında onu terk eden kız arkadaşı. Birbirlerini deli gibi seviyorlarmış, derken olanlar olmuş; genç kızın Adriaan'a karşı cinsel ilgisi birden kaybolmuş. Ayrılmışlar. Geri kalanını doktor anlatsın: Acı çekiyordum ama bir şey beni daha da üzdü. Bana tekrar adet görmeye başladığını söyledi. Yani o kadar rahatlamış. Sonrası, meseleyi anlamaya adanmış bir ömür ve obsesif bir doktor... Kadın Viagra'sının kısa tarihi budur. 90'ların sonunda piyasaya sürülen Viagra birçok erkeğin yarasına merhem oldu ama dünyada benzer bir dert çeken halihazırda yüz milyonlarca kadın var. 20'yle 60 yaş arası kadınların yüzde 30'unun HSDD'den mustarip olduğu tahmin ediliyor. Tuiten'in Lybrido ve Lybridos'u işte bu mevzuyu çözmeyi hedefliyor. Kolay iş değil. Erkeklerin meselesi fiziksel; Viagra, kan akışı ve basıncını düzenleyip sorunu çözüyor. Kadınların arzusunu yükseltecek ilaçsa bambaşka diye anlatıyor Bergner: Bu ilacın beynin yönetici bölgelerini düzenlemesi hedefleniyor. Yani akla hitap edecek. Tuiten'in ilaçları iki aşamada iş görüyor. Önce testosteronla vücudun dopamin üretmesine, böylece de arzunun artmasına yardım ediliyor. Ardından da cinsel bölgeye kan akışı hızlandırılıyor. Erkekleri kayıran bakış açısısıyla yetiştiyseniz ya da o bakışı ilelebet korumaya ant içenlerdenseniz, asabınızı birazcık bozacak bir gelişmeden bahsedelim. Kadınlar Ne İster?'in yer verdiği yeni araştırmalar kadınların, bugüne kadar zannedilenin aksine, monogami için biçilmiş kaftan olmadığını söylüyor. Bilim insanları doğanın onları çokeşliliğe çağırdığını anlatıyor. Fare ve maymun gibi hayvanlar üzerinde yapılan gözlemler, dişilerin gerek daha iyi sperme ulaşmak, gerekse çocuklarını korumak için çokeşliliğe yöneldiğini gösteriyor. İnsanoğlu hakkında da yeni bulgular var. Mesela, klitorisin derinin altında kalan parçasıyla birlikte penisten daha büyük olduğu ve üzerinde yine penisin neredeyse iki katı kadar uyaran olduğu son zamanlarda anlaşıldı. Yani kadınlar sekse erkeklerden daha çok yatkın. Yine bazı bilim insanları kadınların çoklu orgazm olabilmesinin daha iyi sperm bulabilmek için evrimleşmiş bir yöntem olduğunu düşünmeye başladı. Psikolog Kim Wallen, Monogami kadınların doğasıdır diyen kuramın artık çatırdadığını, tekeşliliğin kadınların libidosunu sınırlayan kültürel bir kafesten başka bir şey olmadığını söylüyor. Psikoloji profesörü Marta Meana, klasik yöntemlerle çalışmayı sevmeyen bir kadın. Arzunun ne mene bir şey olduğunu açıklamak için yazar Daniel Bergner'i Las Vegas'taki bir striptiz şovuna götürüyor. Seyirciler arasında kadın ve erkeklerin oranı birbirine eşit ama sahnede daha çok kadın var. Hulahop çeviren, direklerden kayan, bacaklarını imkansız açılara getiren kadınların yanında takım taklavatı ve baklavaları yerli yerinde tek bir adam duruyor. Kadınlar adamın üstüne çıkıyor, geriniyor, sürtünüyorlar. Kadın seyirciler çığlık çığlığa... Neden? Kadınlar neden diğer kadınları seyretmekten zevk alıyor? Meana açıklasın: Kadın bedeni uyarılsa da, uyarılmasa da aynı görünür. Ama ereksiyon halinde olmayan bir erkeğin uyarılmadığı açıktır. Kadın bedeni bu yüzden hep bir taahhüdü, seks vaadini barındırır. Meana'ya göre işte bu vaat, striptiz şovundaki kadınların ilgisini diri tutuyor. Sahnedeki erkeklerin o kadınlara ilgisi, arzusu ve nihayet ereksiyonu, kadınların da arzusunu yükseltiyor: Kadında arzu edilme bilinci, orgazmın kendisidir. Sahneye bakan kadınlar, oradaki kadınları beğendikleri için bakmıyorlar; kendi bedenlerinin öylesine arzu edildiğini hayal ediyorlar. Meana'nın fikirlerine destek bir öğrencisinden, Amy Lykins'ten geliyor. Lykins'in Archives of Sexual Behavior'da yayınlanan araştırması, bakışların yöneldiği alanları izleyebilen özel gözlükler yardımıyla, heteroseksüel erkek ve kadınların görsel dikkatini ölçtü. Heteroseksüel bir çiftin pornografik fotoğraflarının gösterildiği erkekler, ekrandaki kadınlara odaklandı. Kadınlarsa erkek ve kadınlara eşit oranda baktı . Kadının seks arzusuyla erkeğinki arasında temel bir fark var. Kadınınki gitti mi, yerine gelmesi çok zor. Bergner'in konuştuğu, arzu yoksunluğu çeken ve üstesinden gelmek için araştırmalara gönüllü katılan kadınlara kulak verin. Kağıt-kalem çıkarın, dert sahiplerinin ortak tavsiyelerini yazacaksınız. Sen beni tamamlıyorsun cümlesi yasak. Yatakta Bu tamam mı, şöyle yapsam olur mu, buna ne dersin ifadeleri libidoyu düşürüyor. Hayatın her anını dip dibe yaşamak da ilişkiye iyi gelen bir şey değil. Birbirlerini ruh eşim diye tanımlayan çiftler bile cinsel arzu yitimi tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir. Bergner'in konuştuğu psikologlar duygusal mesafenin öneminden bahsediyor. İlişkinin Bu kadın acaba benimle sevişir mi döneminde yaşanan gerilimin işe yaradığını söylüyorlar. Yani durum şu: Her şeyi bilmeyin, her şeyi kurcalamayın, her şeyi öğrenmeyin; ilişkideki gizem baki kalsın. Daniel Bergner, seksoloji alanının önde gelen isimlerinden Meredith Chivers'a soruyor: Ben bu konuda araştırma yaparken neden Harvard, Yale ya da Princeton gibi seçkin üniversitelerde uzman bulamıyorum? Chivers cevap veriyor: Çünkü seks onlar için de halen tabu. Tabular artık kırılıyor. Özellikle kadın araştırmacılar, erkek egemen seksolojiye yavaş yavaş hakim olmaya başladı. Bu yüzden son 10 senedir kadın cinselliğini yeniden tanımlayan deneyler, araştırmalar boy göstermeye başladı. Kadın Viagra'sı deneylerini toplumun huzuru bozulmasın diye engellemeye çalışan bilim insanları olduğunu söyleyelim, meselenin hararetini siz düşünün.


Yeni gittiğiniz şehirde pano üzerindeki o koca haritalarda işaretlidir ya: Şu an bu noktadasınız... Freud'un bile yamulduğu o mühim noktada. Bir bulunduğunuz yeri biliyorsunuz yani, gerisi sır. Neyse, enseyi karartmayalım; Freud kadın bahsinden çaktı diye bilim durmuş değil. Ağır aksak da olsa ilerliyor, ilerlerken kadın ruhundan da azıcık anlamaya başlıyor. Şimdi durum şu: Cinselliğe dair araştırmalarıyla tanınan gazeteci Daniel Bergner, 2009'da New York Times Magazine'de yayınlandığında epey gürültü kopartan Kadınlar Ne İster? başlıklı makalesinin üstüne dört sene boyunca epey malzeme koydu ve son dönem araştırmaların ışığında yeni bir kitap yazdı: What Do Women Want?: Adventures in the Science of Female Desire . Bergner'in kitabı, meseleyi makalenin bıraktığı yerden alıp gürültü koparmaya devam ediyor. Zaten nasıl koparmasın, Bildiğiniz her şeyi unutun diyor. Neyi unutalım mesela? Erkek cinselliğinin kadına göre daha hayvansı bir alanda yaşandığını unutun. Kadın arzusu öyle sandığınız gibi medeni, kontrollü ve bilinçli değil. Ayrıca kadın libidosu erkeğinkini ezip geçiyor. Öte yandan tekeşlilik konusunda sosyal kuralların biçtiği gömlek kadına dar geliyor. Daha bir sürü mesele... Şimdi uyarılar: Kitabı okuyan erkeklerin, yazarın deyimiyle, hafiften korktuğunu bilin. Bahsi geçen araştırmaların da henüz buzdağının görünen kısmı olduğunu, genel kabul görene kadar daha çok deneyle desteklenmesi gerektiğini not edin. Bilgilerinizi sınayacak sorular hemen sonraki sayfalarda. Macera başlasın... Cevap çok kısa: Değil. Hatta son dönem araştırmalara bakılırsa daha da yüksek. Hayvanlar alemindeki hemen her türden dişi, sekste öyle pasif takılmıyor; üstelik arayan, arzulayan, gözüne kestirdiğinin peşini bırakmayan, en nihayetinde ardından koştuğunu yatağa atan taraf da o. Mevzunun inceliklerini gözler önüne sermek için yazarımız Daniel Bergner, Atlanta Emory Üniversitesi'nde 2 bin primata ev sahipliği yapan bir araştırma merkezinde günler geçirdi. Psikolog ve nöroendokrinolog Kim Wallen, burada bulunan 75 resusun seks faaliyetlerini yakından izliyor. Bilim adına resuslar mühim. Onları 1960'larda insanoğluna en çok benzeyen tür diye uzaya göndermiştik, gerisini hesap edin. Yazar Bergner'in psikolog Wallen'dan öğrendiği ilk bilgiyi de ayrıca not edin: Bilim bugüne dek hayvanların cinsel faaliyetlerini inceleyip durdu ama en önemli bulguyu gözden kaçırdı. İnsana en yakın primatlar söz konusu olduğunda, karşı cinsi nesneleştiren de, taciz eden de, sekse zorlayan da hep dişiler. Psikolog Wallen, sekste işin doğası gereği erkeğin agresif göründüğünü, bilim insanlarının da bugüne dek bu bakış açısına saplandığını anlatıyor. Fareler, köpekler ve bilumum hayvanda da vaziyet aynı. Son durum: Dişilerin seks dürtüsü erkeklere göre daha yüksek. Nokta. Psikoloji profesörü Meredith Chivers'ın meslek hayatı, kadın ve erkeklerin seks dürtülerini araştırarak geçti. Mesele cinsellikse neye reaksiyon gösterdiğimiz yönünde, elinde nihayet sağlam kanıtlar var. Yöntemi şu: Kadınları vajinal kan akışı ve ıslanmayı ölçen, pletismograf adı verilen aletlere bağlıyor ve onlara pornografik videolar izletiyor . Gösterilen videolarda yok yok. Heteroseksüel seks, erkek erkeğe, kadın kadına ve hatta bonobo bonoboya seks... Şimdi sonuçlar: Heteroseksüel erkekler sadece heteroseksüel seksle, eşcinsel erkeklerse sadece erkek erkeğe eşcinsel seksle uyarılıyor. Kadınlarsa ister heteroseksüel, ister gay olsunlar, bütün görüntülerde heyecanlanıyor. Nazik bir nokta: Bu deney, bir de kadınların izlediği görüntülere heyecan skoru vermesiyle tekrarlandığında, heteroseksüel kadınlar sadece heteroseksüel seksten, eşcinsellerse eşcinsel seksten zevk aldıklarını belirtti. Erkeklerde bu çelişki yok. Psikologların yorumu: Kadınlar sekse daha açık ama kültürel kodlar cinselliklerini baskı altında tutuyor. Kitapta defalarca tekrarlanan cümle: Bugüne dek kabul edilenin aksine, seks arzusu hissetmek için, kadınların ne duygusal bağlanmaya ne de bilimin bugüne dek iddia ettiği üzere doğru adamı kafesleyerek bebek yapma motivasyonuna ihtiyaçları var. Kitaba konu olan 10'u aşkın deneyde ortaya çıkanlarla bu deneylere gönüllü katılan kadınların, yazar Daniel Bergner'e anlattıkları ortak: Duygusal bağa gerek yok, mesele tutkuysa kadınlar erkeklere göre çok daha çabuk tahrik oluyor. Bergner, örnek için bizi Meredith Chivers'ın bir başka araştırmasına götürüyor. Bu deneyde yine pletismograflara bağlanan heteroseksüel kadınlara, erkek-kadın ve kadın-kadın ile yabancılar arasında geçen seks senaryoları okundu, ardından da ne hissettikleri soruldu. Denekler çoğunlukla uzun dönemli ilişkilerdeki seksten etkilendikleri yönünde cevap verdiler. Pletismograflarsa tam aksini gösteriyordu: Denekler, yabancılar arasında geçen seks sahnelerinde daha çok uyarılmışlardı. Wendy, 40'larında, evli bir kadın. İleride kadın Viagra'sına döneceği tahmin edilen Lybrido ve Lybridos'un gönüllü deneklerinden. İki çocuğunun da babası olan kocasıyla yatakta işler iyi gitmiyor. Düzeltip söyleyelim, faaliyet sıfır noktasında. Evliliği sıkıntıya giren Wendy, skoru biraz olsun yükseltmek amacıyla doktor gözetiminde aldığı kimyasallardan umutlu ama yoğun Amerikan muhafazakarlığından azıcık taviz verip, geçen sene edebiyat dünyasını kasıp kavuran Fifty Shades of Grey bahsine de gözünü karartıp dalmış. Anlattığına göre kitabı okuduktan sonra gözü gerçekten de kararmış. Hayatında o güne dek tokatlı/kırbaçlı cinsel fantezilere yer olmayan Wendy'nin seks iştahı önce hafiften, sonra epey bir süratle yükselmeye başlamış. Yalnız sayılmaz. Montreal'deki Concordia Üniversitesi'nden nörobilimci Jim Pfaus, sadece ABD'de 20 milyon satan kitabın dünyayı kasıp kavuran etkisi için dopamin dopamin dopamin diyor: Grinin Elli Tonu, arzunun tüm nörokimyasal karışımını aktive ediyor. Pfaus, sinir sistemizdeki kabloları birbirine bağlayan dokunaçların, deneyimlerle gelişip serpildiğini, geliştikçe de daha iyi çalıştığını anlatıyor. Hepimizin anlayacağı tercümesi şu: Fantezilere kapalı bir beyne her gün saatlerce bir ilaç şırınga ediyorsunuz. Sonra da seks aksesuarları satan bir mağazaya gidiyorsunuz. Yazının devamı ve çok daha fazlası GQ Türkiye Kasım sayısında ve GQ Türkiye iPad edisyonunda...


Kadınları anlamıyorum, gibi bir durum yok. Bunun altmetni, anlıyorum ama işime gelmiyor! Düz bir herifim, kadınlar bir üst teknoloji demek en kolay kaçış yolu. Kaçmayın, gerek yok. O kadınlık cilvesi denen şey seni savurur, bir kenara fırlatır, neye uğradığını şaşırırsın. O savrulma sonrası bir daha aynı tuzağa düşmemen gerektiğini öğreniyorsun. Uygulamaya dökemiyorsun, orası ayrı. Bir daha yapmayacağım, dememeyi öğrendim ben. Evet, her ilişkiden ders çıkarıyorsun. Evet, bir sonraki ilişkide yapmaman gerekenleri sıralıyorsun. Ama hiçbir zaman hesap kitap tutmuyor. Tıpkı, Artık bu kadar kıskanç biri olmayacağım dediğin zaman karşına seni kıskançlıktan çıldırtacak birinin çıkması gibi. Karşında dünyanın en güzel kadını da olsa muhtemel bir ilişkinin yürüyüp yürümeyeceği ilk elektrikten anlaşılır. Bazı kadınlar sana göre olmayabilir. Her kadın seni sevmek zorunda değil, sen de her kadını sevmek zorunda değilsin. Sihirli kural, olduğu gibi kabul etmek. Kadın-erkek ilişkilerinde dozunda geleneksellikten şaşmamalı. Kadının evde yemek yapması, erkeğin de tamir işlerine yardımcı olması, her iki tarafa da iyi gelen bir süreç. İşten geldiğimde evde bir kadeh yorgunluk içkisi, yanında da atıştırmalık bir şeyler bulmak kadar mutlu edici bir şey olamaz. Tpkı bir Cem Yılmaz esprisi gibi, o da elinde kumandayla sana gelip tamir etmeni istediğinde, onu düzeltmeye bak. Kumanda deyip geçme, Bozulduysa yenisini alırız deme. İlişkilerin temel taşlarından biri de bu davranışlardır. İlk Alacakaranlık filminin kadınlar tarafından bu kadar sevilmesinin nedeni şu: Oradaki adam maçodur, Kadir İnanır'dır. Yeri geldiğinde Sen orada bekle ya da Arabadan çıkma der, kızı kollar. Her kadının hayalindeki erkek tipidir bu. Her kadın sahiplenilmek ister çünkü. Tutkunun peşinden gitmek lazım. Ve onu yeri geldiğinde tüketmeyi bilmek. Kafama esti, tam 14 yıl aradan sonra ilkokul aşkımı gittim, buldum. Buluştuk, eğlendik ama aramızda hiçbir şey olmadı. Onu görmem gerekiyormuş meğer. Bazen kafanda büyüttüğün şeyi bizzat görmen, yaşaman ve tüketmen gerekir. Kadınlara göre hayır belkidir, belki de evettir. O yüzden ne kadar hayır, olmaz deseniz de olabileceği ihtimaline inanırlar. Belki dediğinizde de o işin kesin olacağı fikrine varır. Bu iki anahtar kelime, yerinde ve dozunda kullanılmalı.


Dünyada kaç milyar erkek olduğundan kadınlar da haberdar. Kadınlar her geçen gün o beş dakikanın ne kadar uzatılabileceği konusunda rekora koşuyor, aldanmayın. Bir kadının ruj sürmesi bile beş dakika sürmüyor. Bu devirde? Herkes herkese yalan söylüyor. Beyler artık kadınlar da tatildeyken bu cümleyi kullanıyorsa ya da saatler sonra bunu söylüyorsa. Uyumuşum, duştaydım falan diyorlarsa bir düşünelim deriz. Kadınlar erkekler kadar mantıklı düşünememe durumları ile ünlü biliyoruz değil mi? En güçlü kadın bile deli gibi sevdiği adamdan ortada çok büyük bir neden yoksa ayrılmaz. Eveeeeeet en tehlikelilerinden biri bu. Şu an konuşmak istemiyorum diyen kadın tam da o an konuşmak ve ilgi görmek istiyordur. Kesin öyledir beyler. Taksit falan da yapmışlardır 97 ay gibi. Aman diyelim siz siz olun o konuyu kapamayın. Gönlünü alın.


Meyvelerin içinde bulunan fruktoz enerjiyi yükseltiyor ve uyanmak bir nebze daha kolay oluyor. Kahvenin içinde olan kafein az da olsa çikolata da var bu nedenle çikolatayı da olabildiğince az tüketiyoruz. Tempolu ve hareketli müzikler dinlemek hatta olabiliyorsa sesli şekilde eşlik etmek de uykuyu açıyor. Gün içerisinde bol bol su tüketimi ne kadar fazlaysa güne su içerek başlamak da yine metobolizmayı hareketlendiren ve uykunun minimum sürede geçmesini sağlayan bir yöntem. Suyun içerisine katılan bir parça taze nane bu durumu daha da etkili kılıyor. Her sabah 5-10 dakika yapılan egzersizin dahi vücudu harekete geçirdiği ve uykudan eser bırakmadığı bilimsel açıdan da kanıtlanmış bir gerçek.


60'lara, hatta belki de bir 10 yıl daha öncesine, 50'lere geri dönüp şöyle bir bakarsak; fikrin çıkış noktasını daha iyi anlayabiliriz. 50'ler çoğunlukla çekirdek ailenin ön plana çıktığı, topluluk halinde hareketin esas alındığı, nereye dönüp baksanız çiftler halinde dolaşan insanları gözlemlediğimiz bir dönemdi. Ta ki 60'lara kadar... O yıllardan itibaren bekar olmak popüler hale geldi. Başka bir deyişle bekarlık sultanlıktır dedik ve bu şekilde yaşamaya başladık. Bu fikir yani herkesin toplumdan önce kendisine yöneldiği yaşam şekli kimilerine göre kapitalist konformizme bir tepki olarak doğdu. Artık kadın ya da erkek herkes özgür olmalı; bir aile kurmak, evde koca beklemek, kadının ev işlerinden sorumlu olması ve erkeğin evi geçindirmek için çalışması gibi konvansiyonel alışkanlıklardan vazgeçilmeliydi. Bu ani ve kökten değişikliğin etkisini bugün halen yaşıyoruz. Rakamlar bunun en iyi kanıtı: Modern ekonomilerde bekarların oluşturduğu piyasa giderek kendi başına bir sektöre dönüşüyor. Bekar bir erkek dört kişilik bir aileye kıyasla bugün yüzde 42 daha fazla paketlenmiş yiyecek ve içecek, yüzde 55 daha fazla elektrik ve yüzde 61 daha fazla doğalgaz tüketiyor. 25 34 yaşları arasındaki bekarların sayısı, evli çiftlere kıyasla yüzde 46 daha fazla. Ve tabii ki boşanma davaları ve yalnız yaşamaya başlayan insanlar; onlar bu koca canavarı besleyen can damarları. Ne de olsa iki ayrı ev demek; iki ayrı çamaşır makinesi, iki televizyon ve hatta iki araba demek. Reklam piyasası da bekarları ve yanlız yaşayan boşanmış bireyleri hedef tüketici grubu olarak kabul ediyor. Hamburgerden, spor otomobillere, tek başına çıkılan tatillerden spa seanslarına kadar her şey tek kişinin kullanması için var. Kısacası tüketimcilik sizi bekarken daha çok seviyor; o yüzden bekar olmak özgürlüğün bir ifadesi olarak yansıtılıyor. Burdaki ironi ise şu: 50'lerde konvansiyonel olarak değerlendirilen aile hayatı bugünün radikal hareketleri arasında yer almaya başladı. Herkes o kadar yanlızlaştı, o kadar çok tüketir hale geldi ki sırtını birine yaslamak, geleceğe dair planlar yapmak ve hatta çocuk sahibi olmak bize bir çözüm gibi görünüyor. Bir çift olmak bize izole edilmiş, yalnız yaşayan, bütün gün televizyona bakan birbirinin aynı kopyalar olmaktan daha fazlasını sunuyor.


Hepimiz bazı erkekler hakkında "azgın boğa" denildiğini de, boğaların kırmızı pelerini görünce son hızla koşmaya başladığını da duyduk. Bilimsel gerçekler bu iki teoriden ilkini genel anlamda doğrularken ikincisini net bir biçimde yalanlıyor. Teknik olarak tüm boğalar renk körü ama biz erkeklerin kırmızı renge karşı gerçekten bir zaafı bulunuyor. İster dünyanın en seksi elbisesi ister sadece dümdüz bir t-shirt... Kırmızı renkteki herhangi bir giysi, erkeklerin dikkatini çekmek için yeterli. Rochester Üniversitesi Sosyal Psikoloji Bölümü'nden bir ekibin araştırmasına göre erkekler, kırmızı giyen kadınların sekse daha meyilli olduklarını düşünüyor. Kırmızı ve beyaz renkte t-shirtler giyen birçok farklı kadın fotoğrafı gösterilen deneklerden, sözkonusu kadınların sekse ilgili olup olmadıklarını 1 ile 9 arasında derecelendirmeleri istenmiş. Deney sonucunda kırmızı giyen kadınlara ait fotoğraflar, genel toplamda 1.5 puan daha yüksek derecelendirilmişler. Araştırmacılara göre erkek beyni kırmızı rengi doğurganlıkla bağdaştırıyor ve bu yüzden kırmızı giyen kadınları cinsel anlamda daha yakın buluyor. Yani Matrix'in ünlü sahnesinde kırmızı giyen kadına takılıp kalan Neo'nun tek kabahati erkek olmak. Başka bir deyişle, bir sonraki partnerizi seçerken, renklerin oyununa gelmeyin; içgüdülerinizin değil, mantığınızın sesine kulak verin. Böylece hem yanlış hedefe yönelmekten sakınıp hem de diğer erkekler için ikinci planda kalan daha iyi alternatifleri değerlendirebilirsiniz. İyi şanslar.


Sabah uyanınca perdelerinizi açarak, gündüz dışarda vakit geçirerek, öğle yemeklerinizi pencere kenarında veya en çok ışık alan yerlerde yiyerek doğal güneş ışığından faydalanın. Fiziksel egzersiz yapmak stres ve gerginliği azaltır. Arkadaşlarınızla birlikte yapabileceğiniz bir grup aktivitesi belirleyin. Jogging gibi açık hava sporlarını tercih ederek gün ışığından daha çok faydalanabilirsiniz. Bunu yapmak hem ruh halinizi düzeltecek hem de sosyalleşmenize yardımcı olacak. Kış bunalımı, kilo alımına neden olabilir bu yüzden sürekli el altında sağlıklı atıştırmalıklar bulundurmanızda fayda var. Fındık, ceviz, badem gibi sağlıklı kuruyemişlerden sevdiklerinizi, kurutulmuş meyveleri ve bitter çikolata parçalarını karıştırıp kendi karışık çerezinizi hazırlayarak tatlı veya açlık krizlerinizi doğru şekilde frenleyebilirsiniz. Eğer beyaz çarşaflar üzerinde uyuyorsanız, uykunuzu sabote ediyor olabilirsiniz. Beyaz renk ışığı yansıtarak uyku düzeninden sorumlu olan melatonin hormonu üretimini engeller. Turuncu, sarı, kırmızı ve siyah çarşafları tercih edin. Mavi, yeşil ve beyaz renkten uzak durun. Bel bölgesi geniş kişilerin, vücudun temel stres hormonu olan kortizol seviyesi daha yüksektir. Çok fazla kortizol, metabolizmayı yavaşlatır ve aynı zamanda kasları güçsüzleştirerek sizi yağ depolamaya daha yatkın hale getirir. C vitamini, kortizol seviyesini düşürmeye yardımcı olur. Portakalın yanı sıra inflamasyonu ve göbek bölgesindeki yağ depolanmasını azalttığı bilinen, tekli doymamış yağlar bakımından zengin avokado tüketin. Meyve, sebze, balık ve tam tahıllı gıdalar bakımından zengin bir beslenme programı, kronik akciğer hastalığı ve yaşlanmaya bağlı diğer birçok hastalığa karşı koruma sağlar. Ancak diğer birçok örneğin aksine, bunun nedeninden tam olarak emin değiliz. Yine de şunu söyleyebiliriz ki, düşük kalitede beslenenlerde akciğer hastalığı, yüksek kalitede beslenen kişilere oranla neredeyse beş kat daha fazla. Yani sadece nefes darlığı çekiyorsanız bile, besin değeri yüksek gıdalara yönelin. Sık idrara çıkma, yüksek kan şekeri seviyesi nedeniyle tanı konulmamış diyabette görülür. Böbrekleriniz fazla şekeri temizleme amacıyla vücuttan su atmak için fazla mesai yapar. Bu süreç ayrıca çok susamış hissetmenize neden olur. Eğer diyabetli olabileceğinizden şüpheleniyorsanız idrar tahlili ve parmak ucundan kan alınarak yapılan kan şekeri testi uygulaması için doktorunuza başvurun.


Kulağa bir televizyon programı sloganı gibi geliyor olabilir; ama yaşam standardınızı düşünmeden para biriktirmek mümkün. Bu projede anahtar kelime bütçe analizi. Gelir ve giderlerinizi not ettiğiniz bir tablo oluşturun, neyi nereye harcadığınızı not alın. İlk ayın sonunda tüm ödemelerinizi yaptıktan sonra ne kadar para artırabildiğinizi hesaplayın. Daha fazla taksit alışverişi ucuza getirmek değil, önümüzdeki aylara devreden daha fazla borç demek. Bu da bugün daha az tasarruf edebilecekseniz anlamına geliyor. Gereksiz kredi kartı kullanmaktan kaçındığınız anda biriktirmek istediğiniz miktarın büyük bir kısmını elde ettiğinizi göreceksiniz. Kullanmadığınız kartları kapatın. Aynı eylemi hiç gitmediğiniz spor salonu üyeliğiniz için de uygulayın. Yapmadığınız sporun vücudunuza bir faydası yok. Risk ile kumar arasındaki ince çizgiyi görmeden hareket etmeyin. Borsa spekülasyonları hakkında derin bilgi sahibi olmadan, yüksek miktarda kağıt alıp satarak kazanç elde etmeye çalışmak ikincisine girer. Borsaya yatırım yapacaksanız hedeflerinizi iyi seçin. Kendinize devlet tahvili, güvenilir, köklü firmaların fonları ve diğer hisse senetlerinden oluşan bir havuz belirleyin. Devlet tahvili en güvenilir kağıtlardandır ve kaybetme riskiniz azdır. Bankanız size bireysel emeklilikten bahsettiğinde kestirip atıyorsunuz değil mi? İşte onu yapmayın. Bireysel emeklilik, bankalar ve özel fon yönetim şirketleri tarafından yönetilen ve size bugünden tasarruf imkanı sağlayan bir sistem. Emeklilik fon hesabı olanlara devletin vergi indirimi uyguladığına da dikkatinizi çekeriz. Erken yaşta tasarruf etmek istediğinize karar verdiniz ama hangi yöntemi izleyeceğiniz konusunda aklınızda hala sorular var. Bir bilene sormaktan çekinmeyin. Finansal danışmanlık şirketleri gerçekten işinize yarayabilir.


Kaderinizde varsa, ıssız adaya razı olun ama Kuzey Sentinel Adası'na gönül düşürmeyin. Zaten sakinleri de sizi istemiyor. Hint Okyanusu'nda, Bengal Körfezi açıklarında, 72 kilometrekarelik ufacık bir yer burası. Nüfusun en fazla 400 olduğu tahmin ediliyor. Evet, elde sadece tahmin var. Adanın avcı-toplayıcı halkı tarihin hiçbir döneminde dışarıyla temas kurmadı, ileride de kuracak gibi değil. Onları tanıyabilmek için bugüne dek zora da başvuruldu, güzelliğe de ama ada sakinlerinin tavrı değişmedi. Ziyaretçilerin payına sadece ok yağmuru düştü. Harita üzerinde adanın sahibi görünen Hindistan hükümeti bile denemekten usandığını ve vazgeçtiğini açıkladı. Modern dünyadan uzaklar diye sıkıntı yaşadıklarını da zannetmeyin. Hint Okyanusu'nu 2004'te vuran tsunamiden sonra Kuzey Sentinel'e de bir göz atan helikopterler, adalıların herhangi bir zarar görmediğini tespit etti. Teksas'ın ıssızında 10 hektarlık bir çiftlik. Ama ortada bir çiftçilik faaliyeti yok. Araziye yayılmış bataklık, çalılık ve göletlerin kıyısında köşesinde görülebilen tek şey, çürümeye yüz tutmuş insan cesetleri. İşte bu yüzden, bilenler mekana gayet soğuk bir şekilde insan çiftliği diyor. Benzerlerinin içinde en büyüğü olan Adli Antropoloji Araştırma Tesisleri'nin resmi amacı, insan bedeninin nasıl çürüdüğünü incelemek, bu sayede bilime katkı sağlamak. Çok sıkı korunan tesiste, etrafa ölüm sonrasının farklı aşamalarında bulunan cesetler bırakılıyor ve doğanın etkisi araştırılıyor. Yanından dahi geçmek istemeyeceğinizi tahmin ediyoruz ama içeri girmekte ısrarcıysanız maalesef tek yol, cesedinizi bağışlamanız. Her zaman yapabileceğiniz iki şey: Gizemli kardeşlik cemiyeti Skull and Bones'un New Haven, Connecticut'taki binasının girişinin fotoğrafını çekmek ve cemiyet hakkında sayısız komplo teorisi okumak. Yapamayacağınız tek şey: Bu binanın içine girmek. Yale Üniversitesi'nden öğrencilerin tuhaf bir seremoni sonrasında adım attıkları esrarlı yuvanın ismi Mezar . Kumtaşından, penceresiz binanın içinde neler olabileceğine dair varsayımlarsa sınırsız. Apaçi şefi Geronimo'nun iskeleti, gizli bir tapınak, Yale'in kurucularından Elihu Yale'in mezartaşı, dünyanın geri kalanından beş dakika ilerideki bir saat... ABD'nin yönetici elitinin yolu bu binadan geçti ama neler gördüklerini anlatan henüz çıkmadı. Düşünün, amblemindeki 322'nin ne anlama geldiği bile halen bilinmiyor. Somali'nin doğu kıyılarında bir liman kasabası. Nüfus yaklaşık 12 bin. Ama su sınırlı. Hastane veya okul yok. Tarım faaliyeti mevzubahis değil. Burası Hint Okyanusu'nu haraca kesen Somalili korsanların ana barınağı Hobyo. Ganimet tenha sokak aralarında el değiştiriyor, rehineler derme çatma kulübelerde tutuluyor, sokaklarda Kalaşnikoflu çocuklar devriye atıyor. NATO kuvvetlerinin bile hale yola sokamadığı bir destinasyon, bir nevi modern Define Adası. Yok, ben giderim diyecek kadar gözü karaysanız, önden bir elveda notu yazın. Bugüne dek James Bond filmlerine konu olmadıysa sebebi Soğuk Savaş'ın bitmiş olması. Moskova'da gizli, ikinci bir metro olduğu yönündeki iddialar ilkin 1992'de araştırmacı yazar Vladimir Gonik tarafından Preispodnyaya ortaya atıldı. Buna göre Josef Stalin, 1947'de, bir nükleer savaş durumunda devletin önemli organlarını hem birbirine bağlayacak hem de gerekirse şehir dışındaki güvenli bir sığınağa ulaştıracak bir metro inşa ettirdi. 50-200 metre derinliğinde işleyen ve en uzunu 60 km'lik dört hattan ibaret bu metro sistemi Kremlin, KGB , Vnukovo Havaalanı ve Ramenki Sığınağı arasında gizli bir ulaşımı mümkün kılıyor. Sığınak dediysek yabana atmayın; Ramenki, 15 bin kişinin 30 yıl boyunca gün ışığı görmeden yaşayabileceği bir yeraltı kasabası. Rus yetkililerin bu iddiaları bugüne kadar doğrulamadığını not edelim. Yalanlamadıklarını da... Atlantik Okyanusu'nda, Sao Paulo eyaleti açıklarındaki bir adanın görkemli bir ismi var: Ilha da Queimada Grande. Ama bilenler kısaca Yılan Adası deyip geçiyor. Ada, tahmin etmişsinizdir, yılanların istilası altında. Mızrakbaşlı çıngıraklı yılan ya da daha havalı ismiyle Bothrops insularis, yakaladı mı acımıyor. Güney Amerika'da en çok ölüme sebep olan kuzeni Fer-de-Lance'dan beş kat daha zehirli. Adaya sadece yoğun güvenlik önlemleri altındaki akademisyenlerin girmesine izin veriliyor. Maceracıları götürmeye razı olabilecek tekne kaptanları da mevcut ama okyanus dalgalarıyla boğuşmayı göze almalısınız. Ayrıca herhangi bir liman yok, Allah ne verdiyse yüzüp kayalıklardan yukarı tırmanmak gerekiyor. İyi haber: Kayalıklardan denize düşerseniz neye sarılacağınız belli. Ayrıca düşmeseniz de durum değişmiyor. Sağlam anteniniz varsa siz de yakalarsınız. Rusya'nın kuzeybatısında, Pskov kasabası yakınlarında bir radyo, 1982'den beri kesintisiz yayın yapıyor. Yalnız istek parça falan yok. Aslında yayında herhangi bir şarkı, türkü, muhabbet de yok. Sadece kesintisiz bir vızıltı. Bir de gizemli bir mikrofon. Birkaç ısrarlı dinleyici, 2010'da, bir erkek sesinin tekdüze bir tonla okuduğu birkaç Rus ismini yayında yakalayabildi. Bazen arka planda fısıltıyla konuşanları duymak da mümkün. Yayının tam olarak nereden geldiği kestirilemiyor. Niyesi, nasılı da bugüne dek açıklanmadı. En yakın tahmin, Soğuk Savaş mirası bir casusluk aracı olduğu yönünde. Bugünkü işlevi? Dinleyip karar verin. Dünyanın en meşhur şirket sırrı. Üstelik şehir efsanesi de değil. Özet geçelim: John Pemberton isimli kimyager 19'uncu yüzyılın sonunda, içinde biraz şarap, biraz da kokain bulunan içecek French Wine Coca'yı ürettiğinde ticari şansının yüksek olacağını tahmin ediyordu ama esas başarı, şarap ve kokaini sağlık nedenleriyle karışımın dışına çıkardığında geldi. Bu defaki ürününe, yani Coca-Cola'ya, ayırıcı tadını veren yepyeni bir malzeme katmıştı ve bunun ne olduğunu kimseye söylemedi. Coca-Cola'yı ondan satın alan firmalar da bu sırrı muhafaza etti. O kadar ki, mahkemede formülü açıklamaya zorlanmamak için, ürünü taklit edenlere dava bile açılmıyor. Bilinenler çok az: Karışımın ancak yüzde 1'ine tekabül eden söz konusu malzemenin ismi Merchandise 7x ve neyin neyle ne kadar karıştığına ilişkin formül bugün firmanın Atlanda'daki sergi salonunda duruyor. 2 metrelik ve hiç açılmayan bir özel kasada... Belki orada bile değildir, bilemiyoruz. Söylenen tek şey, formülü bilen az sayıda kişinin beraber seyahat etmediği. Gerçekten. Bu çağda radyo mu olur, deyip geçmeyin. Eski usul halen iş görmeseydi, Radio Liberty Binası bugün dünyanın en sıkı korunan yerlerinden biri olmazdı. Prag'daki binadan, haber alma özgürlüğü kısıtlı 20 ayrı ülkenin vatandaşlarına, 28 dilde yayın yapılıyor. 70'inci yaşına yaklaşan ve kardeşi Radio Free Europe ile birlikte Soğuk Savaş'ta Doğu Bloku'na demokrasi anlatmak için kurulan Radio Liberty'nin en büyük destekçisi, ilk zamanlarında olduğu gibi bugün de Amerikan Kongresi. Bir zamanlar Münih'teydi, şimdi Prag'da, Komünist Parti'nin eski binasında. Orada çalışmıyorsanız girmeniz mümkün değil. Hem sırada yıllardır bekleyen bir sürü kızgın lider var. Uyuşturucu savaşları, Meksika'da son beş yılda 40 binden fazla insanın canına mal oldu. Öyle akıl almaz miktarların döndüğü bir sektör ki, uyuşturucu baronları bu uğurda ne cana ne de mala acıyor. Son 10 yılda, iki ülke arasında açığa çıkan tünel sayısı 150'den fazla. Aklınıza The Shawshank Redemption'ın kaşıkla açılan çukurları gelmesin; malzeme gayet sağlam, ışıklandırma yerinde. Bazıları 800 metreyi buluyor. Ortalama bir tüneli kazmak için altı ayla bir yıl arası çalışılıyor. Girişler sınırın Meksika tarafındaki Tijuana kasabasındaki özel mülklerden, çıkışlar ABD'nin San Diego'sundan. Daha ortaya çıkarılamayan yüzlerce tünel olduğundan tüm yetkililer emin. Görmeniz ne kelime, bulmanız bile mümkün değil. Rusya o kadar geniş ki, gitmek görmek bir yana, neresinde ne olduğu bile halen belli değil. Issızdaki faaliyetler dış dünyanın ruhu bile duymadan devam edebiliyor. Bir örnek, Yamantau Dağı. ABD'nin 1990'larda gündeme getirdiği uydu fotoğrafları Güney Urallar hattındaki dağda bir inşaat faaliyeti olduğunu açıkça gösteriyordu. Mesele biraz eşelenince bölgeye ilk kamyonların Brejnev'in Sovyet Rusya'sı döneminde gelip gitmeye başladığı öğrenildi. Arazide şu an birçok Rus askeri üssü mevcut ama Yamantau'da ne bulunduğu halen sır. Favori iddia: Burası nükleer, biyolojik ve kimyasal saldırılara dirençli, 60 bin kişilik bir sığınak. Plase: Rusya'nın olası nükleer karşı saldırıyı yürüteceği tesis. Dünyanın sayılı müzelerine gitseniz de bazı eserleri asla göremeyeceksiniz. Bunların çoğu koleksiyonerlerin elinde ama sayıca en fazlası tek bir ailede. Parisli Wildenstein ailesinin yaklaşık 10 bin parçalık bir koleksiyona sahip olduğu varsayılıyor. Bir kısmı New York, Buenos Aires, Londra, Tokyo'daki galerilerde sergilense de gün yüzü görmeyen birçok eser var. Nereden mi biliyoruz? Aile son yıllarda miras anlaşmazlığına düşünce, Paris'teki Wildenstein Enstitüsü'ne yapılan baskında bugüne dek kayıp veya çalıntı olarak listelenen çok sayıda esere rastlandı. Memleket basınının sevdiği bir meseledir. Etkili işadamları ve siyasetçilerden müteşekkil Bilderberg Grubu her sene bir defa farklı bir ülkede, yoğun güvenlik önlemleri altında toplanır. Kendileri fikir alışverişi olarak değerlendirse de, komplo teorisyenleri dünya meselelerine bu toplantılarda yön verildiğini savunuyor. Siz de merak ediyorsanız, grubun web sitesine göz atıp türlü bilgiyi birinci elden okuyabilirsiniz. Örneğin bu toplantıların Hollanda Prensi Bernhard, ünlü banker David Rockefeller, Polonyalı diplomat Joseph Retinger ve İngiliz politikacı Denis Healey'in inisiyatifiyle başladığını, ilk buluşmanın da 1954'te Hollanda'nın Arnhem kentindeki Bilderberg Oteli'nde gerçekleştiğini öğrenebilirsiniz. Sitede bulamayacağınız tek şey, yönetim merkezinin adresi. Halen de kimse bilmiyor. En yakın tahmin Hollanda'nın Leiden şehri. 9/11 sonrasının en çok konuşulan mekanı. Afganistan'ın doğusundaki dağlarda, 4 bin metre yükseklikte, Pakistan sınırına yakın bu mağaralar, El Kaide ve Usame bin Ladin'in bir numaralı sığınağıydı. Suyun binlerce yıllık aşındırması sonucu oluşan Tora Bora, Afgan-Rus Savaşı'nda CIA'in desteği, ardından da Bin Ladin'in kişisel servetiyle bir şebeke haline getirildi. ABD ve NATO'nun müdahalesi sırasında dünya basını, mağaraları yüksek teknolojiyle donatılmış bir askeri merkez olarak sunduysa da, gerçeğin böyle olmadığı sonradan ortaya çıktı. El Kaide sadece coğrafi bir avantaj kullanıyordu. Mağaralar bugün NATO'nun askeri denetimi altında. Yakından geçebilme ihtimaliniz yok. Google Earth bile kurtarmaz. Bangkok Hilton diye de adlandırılan Bang Kwang, dünyanın en zorlu hapishanelerinden. Tayland hükümeti özellikle uyuşturucu kaçakçılarını (genelde idam mahkumlarıyla 25 yıldan fazlasına hüküm giymiş olanları) burada misafir ediyor. Koşullar şunlar: 30 kişilik hücreler, yatak niyetine beton zemin, günde bir kase kuru pilav. Sadece erkekler için. İdam mahkumlarına infaz iki saat önceden bildiriliyor. Ancak giren görebiliyor. Çıkış garanti edilmiyor. Beyaz, zengin, siyaseten etkili, işadamı olarak başarılı ve cumhuriyetçiyseniz San Francisco yakınlarındaki Bohemian Korusu'nda seçkinlere özel bir yaz kampına, bir ihtimal katılabilirsiniz. Ama önce 15 yıllık bir bekleme listesine adınızı yazdırmanız gerekiyor. Sıra nihayet size geldiyse, kampın ilk gününde düzenlenen pagan seremonisine katılacaksınız. Ondan sonrası muhabbet. Kamptaki arkadaşlarınız Clint Eastwood, George W. Bush ve benzerleri... Artık gönlünüze göre dünyalar yıkıp dünyalar kurabilirsiniz, yeni haritalar üzerinde kafa patlatabilirsiniz. Katılımcılar Yok, öyle olmuyor, sadece çene çalıyoruz dese de yüksek profil insana başka şeyler düşündürüyor. Siz de o profile uygunsanız, yediğiniz içtiğiniz sizin olsun, konuştuklarınızı anlatırsınız artık. Bir başka deyişle, Hitler'in sığınağı. Hava taarruzlarına karşı geçici bir korunma mekanı olarak planlandıysa da, savaşın son yıllarında Hitler'le yakın adamlarının devamlı ikametgahı haline geldi. Yerin 15 metre altında, bir koridor etrafındaki 18 odadan ibaret ve son derece sağlam. Hitler, karısı Eva Braun ve Propaganda Bakanı Goebbels burada intihar etti. Berlin'i ele geçiren Ruslar intikam hissiyle yerle bir etmeye çalıştı ama tamamen yıkamadılar. Doğu Alman yönetimi de, kendi bölgesinde kalan sığınağı dümdüz etmek için elinden geleni esirgemedi. Yine de bazı kısımların ayakta kaldığı, Pink Floyd'dan Roger Waters'ın iki Almanya'nın birleşmesi şerefine verdiği konserin hazırlıkları sırasında ortaya çıktı. Hasar görmemiş kısımları şu an gayet sıradan bir otoparkın altında. Herhangi bir giriş yok. Girmek isteyen de yok. Yüksek riskli mahkumların tutulduğu cezaevi. 2003'e kadar varlığı bilinmiyordu. Gad Kroizer isimli tarihçi 1930'lar ve 40'larla ilgili haritalarla günümüzdekileri karşılaştırırken açığa çıkardı. Tel Aviv'e bir saat uzaklıktaki Camp 1391'in mevcudiyetini İsrail devleti halen kabul etmiyor. Serbest bırakılan tutsakların tanıklığına göre hücreler 2 metrekare ve hiç doğal ışık yok. Birleşmiş Miletler'in ısrarlı ziyaret talepleri defalarca reddedildi. İsviçre Alpleri sadece kayak yapmaya yaramıyor, dünyanın bilgisi de orada saklı. Dağlarda 26 binden fazla sığınak mevcut. En donanımlıları olarak kabul edilen Swiss Fort Knox isimli iki sığınak, Gstaad kayak merkezinin yamacında. İşletmeci firma MOUNT10, her türlü askeri ve sivil tehdide karşı garanti veriyor. Girmesi, girilse dahi içeride kalması çok zor. Retina tarama, güvenlik kameraları bir yana, kapılar 3.5 ton. Her adımda yanınızda görevliler bulunuyor. İçeride bulunanlara bir örnek: İnsanoğlunun bilgisini gelecek kuşaklara aktaracak Digital Genome projesi burada muhafaza altında. Avustralya dendi mi ilk çağrışım kanguru, sonra Sydney Opera Binası, sonra Aborijinler için özel önemi bulunan Ayers Rock. Çağrışımlar bittiyse, gizli saklı meselelere geçelim. Avustralya'nın ortasında, İngiltere'nin yüzölçümünden daha büyük bir arazi, 65 yıldır füze test sahası olarak kullanılıyor. Uzay programları, casusluk faaliyetleri ve mülteci toplama kampları da burada. Araziyi kullanmak isteyen hükümetler 2020'ye kadar giden bir bekleme listesi oluşturdu. Başkasının yaklaşması pek hoş karşılanmıyor. Dedikodu çoktu ama uydu fotoğrafları Çin donanmasının, Güney Çin Denizi çıkışındaki Hainan Adası'nda bir askeri üs inşa ettiğini ancak 2008'de ortaya çıkardı. Donanma yetkilileri üssün amacını açıklamadıysa da güvenlik uzmanlarına göre tesis nükleer denizaltılarla uçak gemilerini ağırlayacak. Tahminler buraya kadar. Adadaki tepelerin içine kazılan 20 metre girişli 11 tünel, geri kalan faaliyeti uydulardan gizlemeye yetiyor. Her şey 1970'lerde, teknoloji alanında yatırımları olan işadamı Paul Bennewitz'in gökyüzünde tuhaf ışıklar gördüğünü iddia etmesiyle başladı. Yetkililerle de temasa geçen Bennewitz, gördüklerinin dünya dışı varlıklardan kaynaklandığından emindi. Diğer UFO takipçilerinden de destek bulunca araştırmalarını da, iddialarını da yoğunlaştırdı. Teorisi, kötü niyetli uzaylıların New Mexico eyaletindeki Dulce kasabası yakınlarında bir dağın altında üslendiği ve ABD hükümetinin de izniyle dünyalılar üzerinde deneyler yaptığıydı. İnanan çok kişi çıkmasa da, yetkililer bu iddiaları yalanlamak için yoğun çaba gösterdi. İkinci ve daha çok desteklenen iddia da zaten bu çabalardan kaynaklandı. Dulce Üssü, ABD'nin nükleer yığınağını barındırıyor olabilir miydi? Üssü ısrarla arayanlar halen mevcut.


Saat sabah 09.15. Son yarım saattir burada, London Excel'in ambar benzeri IOC Oditoryumu'nda, Batı dünyasının insanı en harekete geçiren ve cesaret veren bazı hit parçaları çalıyor: Black Eyed Peas'ten I Gotta Feeling, U2'dan Vertigo, Katy Perry'den Roar... Ve beklenen an geliyor. 20'li yaşlarında takım elbiseli bir grup yerine geçerken, Jordan Belfort tüm servetini nasıl kazandığı hakkında konuşmak, konuşmak, konuşmak ve eğer çok çalışıp kendinize inanırsanız sizin de bunu nasıl yapabileceğinizi anlatmak için burada. Kalabalığın alkışlaması için Bon Jovi'den It's My Life şarkısı eşliğinde sahnede koşuyor, gülümsüyor, çığlıklar atıyor ve havayı yumrukluyor. Aşırıya kaçmış Bronx aksanıyla Belfort, kendini beğenmiş ama becerikli bir konuşmacı; diliyse gelişigüzel ve müstehcen. Yedi yıldır topluluk önünde konuşmasına rağmen Martin Scorsese'nin The Wolf of Wall Street filmindeki rolüyle kazandığı ilgi sayesinde o artık bir rock yıldızından farksız. Belfort karşısındakini ikna etme konusunda, çizginin ötesinde kabiliyetli biri. Motivasyon içeren konuşması da, tam da bundan bahsediyor. Topluluk önünde yaptığınız etkili bir konuşma size bir iş, bir anlaşma, bir seçim kazandırabilir. Aynı zamanda karşınızdakine ilham verebilir ya da insanları güldürüp ağlatabilir. Bazı insanlarda bu yetenek doğuştan vardır, diğerleri tarafından ise öğrenilebilir. Topluluk önünde konuşmak denince akla gelen John F. Kennedy, Abraham Lincoln ve Martin Luther King gibi isimler son derece özgüven sahibiydiler; İngiltere Kralı VI. George ise onlar gibi doğuştan şanslı değildi, mikrofon önünde en iyisini yapabilmek için ciddi çalışırdı. Bu tür çalışmalar için bu sanatta uzmanlaşmak isteyenler hedeflenerek açılan kulüp ve kursların yanı sıra topluluk önünde konuşma sektörü de son 10 yılda ciddi bir atılım yaptı. Sanayici ve politik danışman Alan Sugar'dan İngiliz aktör ve maceracı Brian Blessed'e kadar herkes, bu işin içinde. Görünüşe bakılırsa boş konuşan eski politikacılar için de sektörde bolca yer var. İngiltere'nin en büyük konuşmacı ajansı JLA'dan Jeremy Lee Durum kesinlikle böyle diyor: Onları cesaretlendiriyoruz. Kabinenin en azından üçte birinden, yeni bir seçim öncesi, dersler konusunda talep alıyoruz. Lee'nin kadrosunda her yıl 2 bin etkinliğin ihtiyacını karşılayabilecek 9 bin konuşmacı bulunuyor. Günden güne daha fazla insan, 20 dakikalığına mikrofondan çekilip yerlerini bu konuda ünlü bir isme bırakmak için para ödemekten çekinmeyecekmiş gibi görünüyor. Ücretler mi? Felix Baumgartner ve Usain Bolt, 25 bin sterlinden kapıyı açıyor. Anlayacağınız etkili konuşmak, para da eden bir şey. Belfort sahneden inince yerine Andy Harrington isimli bir İngiliz çıkıyor. Dünyanın En İyi Topluluk Önü Konuşması Uzmanı lakaplı, Gerard Butler gibi Hollywood aktörlerine ve Nadja Swarovski gibi güçlü CEO'lara, daha etkili konuşma dersleri vermiş biri. Bugün burada, topluluk önünde nasıl konuşulur, anlatmak için bulunuyor. Dinleyicilere kendini nasıl burada bulduğunu anlatıyor. Yıllar önce, Andy'nin eşi zor bir depresyon dönemi geçirmiş. Amerika'da buldukları Tony Robbins adlı doktordan randevu almışlar. Robbins, Andy'nin eşine, hiç çok etkili bir orgazm yaşayıp yaşamadığını sorarak onu depresyondan çıkarmayı başarmış. Kadın önce neye uğradığını şaşırmış ancak Robbins tatlı dille bir hikaye anlatmaya başlayınca eşinin tedirginliğinin azaldığını anlatıyor Harrington. Böylece o da Robbins'in yaptığını yapmaya karar vermiş: İnsanların karşısına çıkıp onlara yardım etmek. Kalabalığı mest eden konuşma sonunda pek çok insan Harrington'ın kurslarına kaydolmak için harekete geçiyor. Günümüz medya kültüründe, topluluk önünde konuşmak her zamankinden daha yaygın. Özellikle de politikada. Parti liderleri televizyonda birbirleriyle sanki bir yarışmadaymış gibi tartışırlarken kullandıkları cümleleri özenle seçiyorlar. Yeterlilik ve özgüven önemli diyor Harrington: Bazen insanlar bir seçimi, karşı tarafa yansıttıkları özgüven sayesinde kazanırlar. Bu, onların yeterli oldukları anlamına gelmez. Yalnızca bir hikayeyi satma konusunda yetkinlik gösterdiklerine işaret eder. Harrington'ın kursları sayesinde herkesin güçlü birer konuşmacıya dönüştüğünü görebilirsiniz.


Hepimizin konuşmaktan kaçındığı, gizlemenin daha kıymetli olduğunu düşündüğü konular var. Konu da değil aslında, doğrudan tabular! İçerisinde yaşadığımız ataerkil toplumun 'erkekliği' yüceltmesinden ve erkekliğe zeval gelmesin diye konuşamadığımız, yıkamadığımız tabular. Erken boşalma, tıbbi dilde 'prematür ejakülasyon' denilen cinsel fonksiyon bozukluğu bunlardan biri. Hemen yüzünüz kızarmasın, kendinizi suçluymuş gibi hissetmeyin. Önce derin bir nefes alın çünkü dünyada yaşayan erkek nüfusunun yüzde 20 ile 40'ının bu sorunu yaşadığı ön görülüyor. International Society of Sexual Medicine'ın elinde bulunan çeşitli veriler de bu oranları kanıtlar nitelikte. Ülkeler arasında değişiklik gösteren yalnızca yaş aralıkları oluyor. Örneğin, İtalya'da erken boşalma sorunu yaşayan erkeklerin yaş aralığı 26-35 iken, Kanada'da bu aralık 31-40 yaşı bulabiliyor. Erken boşalmanın neye göre tanımlandığını merak ediyorsunuzdur. 1980'lerde The American Psychiatric Association'ın hazırladığı bir şema var. Zaman içerisinde birçok kez güncellenip değiştirilse de, genel bir fikir vermesi açısından ele almak faydalı. 1. Kişinin kendi iradesi dışında, kontrolsüz bir şekilde boşalması. 2. Kişinin bilinçli bir şekilde boşalmayı geciktirememesi. 3. Yukarıdaki faktörlere bağlı olarak stres, depresyon ve benzeri psikolojik sorunlara dayalı cinsellikten uzaklaşma. İtiraf ettiniz ve rahatladınız. Şimdi tedavi yöntemlerini araştırma aşamasına geldik. Psikolojik tedaviyi birinci basamak olarak değerlendirebilirsiniz. Çoğu psikolog bu tedavinin farmakoterapi ve seksüel danışmanlıkla bir arada yürütülmesi gerektiğini öneriyor. Psikolojik tedavinin dışında Semans tarafından 1956 yılında tarif edilen 'Dur-Başla' programı ve Masters ve Johnson tarafından geliştirilen 'Sıkma' tekniğini de uygulayabilirsiniz. Bunun için ejakülasyondan hemen önce penetrasyonu sonlandırıp, kendi kontrolünüz ile boşalmayı erteliyorsunuz. Cinsel ilişki ya da mastürbasyon sırasında, bu tekniği defalarca tekrarlamanız önemli. Detayları Google'layarak araştırabilirsiniz. Geciktirici kremler veya geciktirici prezervatifler de alternatif olarak düşünülebilir ama kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm değil. Son çare ise cerrahi tedavi. Tabii, tedavi aşamasından önce erken boşalmanızın asıl nedenini öğrenmeniz önemli. Geçici bir sorun olabilir, nörolojik bir problem olabilir, fiziksel bir rahatsızlıktan ötürü de kaynaklanabilir. Fiziksel rahatsızlığı ihtimal dışı bırakmak adına, önce bir üroloji kliniğine danışmanızda fayda var. Tüm bu aşamalara gelmeden önce ise soruna konuşarak, açılarak başlamaya ne dersiniz? Unutmayın, bu meselenin en zor kısmı konuşmak!


Yaklaşık 1 buçuk yıl boyunca özel bir spor hocasıyla çalıştım. Hedefim hayalimdeki fit fiziğe kavuşmaktı. Biraz irileşmek, belirgin karın kaslarına, o meşhur six-pack'lere sahip olmak ve sağlıklı bir hayat tarzı benimsemek. Motivasyonumu bu üç amaç üzerine kurduğumu söyleyebilirim. Haftada üç kez düzenli olarak antrenman yaptım. TRX'den CrossFit'e, direnç egzersizlerinden vücut geliştirmeye, birçok farklı egzersiz modellerini uyguladım. Ölçüsünü asla kaçırmadığım, bir sevgili gibi bağlı olduğum beslenme programım da vardı. Beklediğim hızda ilerleyemesem de, başlarda güzel sonuçlar elde ettim. Ne protein tozu kullandım, ne de içeriğini bilmediğim başka bir supplement. Organik ve doğal bir kas büyümesi elde etmek istiyordum. Bu süreci hızlandırabileceğini bildiğim her türlü maddeden uzak durmaya çalıştım. Ta ki aynı zamanda başlamamıza rağmen, benden daha çok yol alan arkadaşlarımı görene dek. Ben protein tozundan başka bir takviye kullanmadım ama onlar sonuç odaklıydı. Vitaminler, hormon hapları ve iğneler... İçindekileri, etkilerini sorgulamaksızın her türlü kas geliştirici maddeyi kullandılar. Anabolik steroid bile! Steroid çocukluğumda heyecanla izlediğim Tour de France yarışında, sporcuların diskalifiye edilmelerine neden olan 'ilaç' olarak kalmış aklımda. 2006 yılında gerçekleşen yarışı hiç unutmuyorum. Yarıştan üç gün sonra yapılan açıklamada, o yılın kazananı eski sporcu Floyd Landis'in ürininde bulunan yüksek doz testosteron hormonu şüphe uyandırmıştı. Yapılan tıbbi araştırmalar sonucunda, testosteron fazlalığının nedeni anabolik steroid olarak belirlendi. Landis'in zaferi kısa sürdü tabii. Başarısına gölge düşüren steroid kullanımı imajını zedelediği gibi kariyerini de bitirdi. Düşünün profesyonel sporcuların bile kariyerine sekte vuran steroid'ler artık spor salonlarına inmiş durumda. Vücut geliştirmeyle uğraşan kişilerin günlük vitaminleri gibi. Baştan netleştirelim. Anabolik steroid kesinlikle kas oluşumunu hızlandıran bir vitamin değil, testosteron hormonunun bünyede yarattığı etkiyi taklit etmek amacıyla üretilen sentetik bir ilaçtır. Geçmiş yıllarda streoid'in etkileri konusunda tıp dünyası fikir çatışması yaşasa da, uzmanların uzlaştığı bir nokta var: Steroid'in uzun vadede yan etkileri. "Tüm yan etkilerinden net bir şekilde bahsetmek için kişilere 20 yıl boyunca steroid kullandırtıp, sonuçları öyle değerlendirmek gerekir. Buna ne tıp müsaade eder, ne de etik değerlerimiz. Bu yüzden elimizde olan verileri analiz ederek, objektif değerlendirmeler yapılması mühim" diyor, Harvard Medical School, Psikiyatri Profesörü Harrison Pope. Orange County Heart Institue'da çalışan ünlü kardiyolog Lawrence J. Santora da, anabolik steroid'lerin genç yaşta damar sertliğine neden olduğunu söylüyor. Hastalarından Danny McDermott şimdi finans danışmanı olarak çalışsa da, gençliğinde uluslarası vücut geliştirme yarışmalarında boy göstermiş. 29 yaşında steroid kullanımını bırakıyor. 36 yaşına geldiğinde ise ilk kalp krizini geçiriyor. Nedeni şaşırtmıyor, steroid'e kullanımına bağlı damar sertliği. McDermott'ın dışında zamanında steroid kullanmış hastalarını da yakından inceleyen J. Santora, neredeyse hepsinin kalbiyle alalakalı bir rahatsızlığı olduğundan bahsediyor. Böbrek, karaciğer, prostat ve psikolojiye olan yan etkilerinden söz etmiyoruz bile! Aynada kendinizi gördükçe, daha fazlasını istiyorsunuz. Bir dünya yıldızının gözü, kendi ışığından nasıl kamaşıyorsa; giderek büyüyen kaslarınız da muhtemelen bilincinizi kör ediyor. "Kullanıyorum, bir şey olmuyor!" demeyin. Yan etkileri ortada. Şişen kaslarınız mı yoksa sağlığınız mı? Karar sizin.


Ereksiyonu sürdürmekte zorluk yaşıyorsunuz: Diyelim ki yatakta her şey iyi gidiyor ve kendinize güveniniz tam. Eğer olayların en sıcak anında daha fazla devam edemez hale gelirseniz aklınıza önce fizyolojik değil, psikolojik sebepleri getirin. Cinsel Dikkat Dağınıklığı ilk şüphelilerden. Orgazm yaşamak zorlaşıyor: Fiziksel bir probleminiz olmadığı sürece hiçbir zaman orgazma ulaşmakta sorun yaşamazsınız. Fakat artık durum eskisi gibi değilse ve cinsel ilişkiyi tamamlamakta güçlük çekiyorsanız bu da bir işaret olabilir. Bu sorunu yaşayan birçok erkek eşinin ya da sevgilisinin yardımcı olmasını bekliyor. Hiçbiri de bir porno yıldızı olmadığı için hayal kırıklığı derinleşebiliyor. Cinsel ilişki sırasında sürekli dikkatiniz dağılıyor: Diyelim ki bugüne kadar yatakta hiç hayalkırıklığı yaşamadınız ve yaşatmadınız ama artık kendinizi adeta istemediğiniz bir işe gidiyormuş gibi hissediyorsunuz.. Ya da yalnızca gündüz izlediğiniz görüntülerin yardımıyla tahrik oluyorsunuz ve sevişmenizi tamamlayabiliyorsunuz... Artık rahatsızlığınızın adını biliyorsunuz... Eğer Cinsel Dikkat Bozukluğu yaşıyorsanız telaşlanıp soğuk terler dökmenize gerek yok. Bir iki küçük değişiklik ile bu durumdan kurtulmak mümkün. Pornoyu azaltın. Pornografi sizi gerçek hayatta sabırsız ve tatminsiz bir erkek haline getirebilir. Vazgeçmeye başladığınızda beyniniz normal düzenine döner. Haftada bir ya da iki kereden fazla mastürbasyon yapmayın. Böylece partneriniz size eskisi kadar çekici görünür. Aynı zamanda tüm cinsel gücünüzü ve ilginizi de ona saklamış olursunuz. Bir cinsel terapistle probleminizi paylaşın. Sorun ne olursa olsun, profesyonel yardım almak hem sizin hem de partnerinizin hayatını kolaylaştırır. Hem kızlar birlikte bir şeyler yapmaya bayılırlar. Sevgiliyle birlikte doktora gitmeniz ise size, evlilik teklifine yakın kredi kazandırır.


Mümkünse yangının geliş yönüne doğru bir kaçış ateşi yakılır. Ateşin size nerede vuracağını seçmesine izin verilmez. Ekstrem durumlarda hayatta kalmak, bazı kuralları önceden bilmeye ve sindirmeye bağlı. Hayat kurtarmak da öyle. Örneğin savaş koşullarında sağlık ekiplerinin hangi yaralıya öncelikle müdahale etmesi gerektiği, binlerce asker yaşamını yitirdikten sonra öğrenilebildi. Bugün ekipler sırayla üç faktörü kontrol ediyor: Nefes alıyor mu (ve dakikada 30 nefesten fazla mı, az mı)? Nabız var mı, varsa düzenli mi? Bilinci yerinde mi, komutları takip edebiliyor mu? Olabilecek en kaotik yerde ve anda düzen böyle sağlanıyor. Sadece hayat memat meselelerinde değil, insanlık hem kişiyi, hem toplumu etkileyen hemen her konuda kurallar geliştirdi. Kışın aldığı kiloları yazın vermek isteyenler, şöyle iyi bir uyku çekerek huzura ermek isteyenler, o patlama albümünü yapmak isteyenler, doğru kalem oynatarak doğru kitabı yazmak isteyenler... Hepsinin yolu bugüne dek incele incele gelen, rafineleşen basit kuralları uygulamaktan, kendine uydurmaktan geçiyor. İş stratejisi uzmanı ve MIT'de öğretim üyesi Donald Sull ile Stanford Üniversitesi öğretim üyesi Kathleen M. Eisenhardt'ın iddiası böyle. Yeni yayımlanan kitapları, Simple Rules: How to Thrive in a Complex World'de her nabza göre şerbet veriyor, iş dünyasından ünlülerin yaşamına, bugüne dek tutmuş kuralların neden tuttuğuna, çuvallayanların nerede hata yaptığına ışık tutuyorlar. Örnek gırla... BBC'de spor yorumculuğu zamanında çok kuvvetliydi çünkü adayları yayın kuruluşunun binasının yedinci katına çıkarıp sokakta gördüklerini, hatta iki çalışan arasındaki alelade bir masa tenisi maçını yorumlatan bir işe alma süreci vardı. Claude Monet ve Piet Mondrian çok iyi ressamlardı; araştırmalar onların neyi çizip neyi çizmemeye, kendilerine nasıl sınırlar koymaları gerektiğine çok önce karar verdiklerini ortaya koydu. Apple'ın iPod'u çok başarılı oldu çünkü çok basit bir kurala dayanıyordu: Her şeyi basitleştir... Sull ve Eisenhardt'a göre basit kurallar neyi, nasıl, ne zaman yapmak gerektiğini, ne zaman vazgeçmek, ne zaman başlamak, ne zaman akıntının tersine yüzmek gerektiğini gösteriyor. Ama en önemlisi, onları saptayıp kişiselleştirmek ve koşullar değişmedikçe de onlardan vazgeçmemek. Örneğin Everest'e çıkmanın tek bir kuralı var: Saat 14.00 itibarıyla zirveye ulaşmadıysanız geri dönün. Buna kulak asmayanlar bedelini canlarıyla ödedi! Usta yazar, daha 18'indeyken iyi bir yaşam sürmenin kurallarını kaleme almış. Dikkat edin, askeri disiplin içerir. Her şeyi kendi başına halletmeye çalış. Tüm yaşamın için bir hedefin olsun, yaşamının bir bölümü için de. Her yıl, her ay, her hafta, her gün, her saat, her dakika için bir hedefin olsun. Küçük hedefleri, büyük olanlar için feda et. İyi ol ama kimsenin bilmesine izin verme. Her zaman harcayabildiğinden daha azını harca. On kat zengin olsan da, hayat biçimini asla değiştirme. Sana yeme demiyorum, insan gibi ye! Yemek kültürü üzerine eserler kaleme alan , akademisyen-yazar Michael Pollan'ın üç kuralı, birçok buzdolabının üzerinde kısa ve etkili bir manifesto olarak duruyor. Sadece bunları uygulamak bile basit ve sağlıklı bir yaşamın yolunu açar. Kural dediğin de böyle olur zaten. Gerçek yemekler yiyin. İçindeki malzemeyi büyükanneniz de tanıyabilsin. Simple Rules kitabının yazarları, bilim insanlarının son araştırmaları çerçevesinde uykusuzluk çekenlerin ne yapması gerektiğini anlatıyor. Her şey dört basit kuraldan ibaret! Hollywood'un birçok eserini filme uyarladığı Amerikan romancı Elmore Leonard, iki sene evvel aramızdan ayrılana kadar onlarca roman yazdı. Hızlı yazdı, iyi yazdı, kısa yazdı. Oturup bir de romanların nasıl yazılması gerektiğini yazdı! Yeni başlayanlar ders çıkarsın. Bir diyalogu sürdürmek için dediden başka bir yüklem kullanma. Birdenbire veya kıyamet koptu gibi şeyler yazma. Mekanları ve nesneleri anlatırken fazla ayrıntıya girme. Drone saldırısını yönetmek, dünyanın en tepki toplayan işlerinden biri. Afganistan ve Irak'ta, kimisi sivillerin de canına mal olan drone operasyonları uluslararası gündem haline gelince, ABD Başkanı Barack Obama, bir konuşmasında drone'ların düğmesine basmak için bir kurallar manzumesi belirledi. Ne kadar doğru ya da onlara ne kadar uyuluyor, halen tartışılıyor. Biz bu kanunları üç kelimeyle tanıdık: Öpüşmem, soyunmam, sevişmem. Ama gerçekte çok daha fazla kuralı vardı Türkan Şoray'ın. Yapımcılara bildirdiği bu kurallar ne kadar gerekli tartışılır ama sonuç ortada; o dün de Sultan'dı; bugün de Sultan! Üstelik kendisinin bizzat anlattığı üzere, yapımcılar ona çok kızsa da yine de onsuz yapamıyordu: Prodüktörler bir araya gelerek toplantı yapıyorlar. Ben bu şartları kaldırmadığım sürece bana film teklif etmemeyi kararlaştırıyorlar. Bu karardan bir gün sonra çok sayıda prodüktör birbirinden habersiz ve gizlice, bana sadece kendi firmasına film çekmem için sözleşme imzalatmaya geldi. Hatta iki tanesi istemeden birbiriyle karşılaşmıştı. Sonuçta yapımcının hayatı çok zorlaştı ama Şoray'ınki kolaylaştı. Türkan Şoray film senaryolarını film çekim tarihinden en az bir ay önce beğenir. Türkan Şoray senaryoyu beğenmezse yeni senaryo verilir. Çekilecek filmin yönetmeni ve başrol erkek oyuncusu için Türkan Şoray'ın onayı şarttır. Türkan Şoray adı jenerik, afiş, ilan ve sinema fenerlerinde başta ve tek olarak yazılacaktır. Filmde öpüşme ve açık sahne olmayacaktır. Filmlerdeki tarihsel giysiler şirkete, modern giysiler ise Türkan Şoray'a aittir. Film çekimi yalnızca İstanbul'da olur; Şoray, İstanbul dışına çıkamaz. Çalışma saatleri sabah 08.00'le akşam 19.00 arasındadır. Türkan Şoray mecburi gecikmeleri 10 günden fazla beklemez. Filmlerin seslendirilmesinde Türkan Şoray'ın onayı şarttır. Film renkliyse Türkan Şoray'ın onayıyla çekim saatleri uzayabilir. Seveni de var, sevmeyeni de... Ama en çok kuralları var. Fatih Terim'i bugüne kadar, işte bu kurallarla kurduğu oyun felsefesi getirdi.Fizik her zaman yerinde olacak. Top rakipteyken, takım olarak savunma yapılır. Top bizdeyken, bizde kalır. Zevk almak için. Chuck Palahniuk yazdı, hafızamızda Brad Pitt'in anlattığı haliyle kaldı. Bu kurallar hayatımızı nasıl kolaylaştıracak demeyin. Dövüş Kulübü başlı başına hayatın gereksiz yönlerinden kendini kurtarma manifestosuydu. Birisi dur derse, gevşerse ya da ölürse dövüş biter. Dövüş Kulübü'ndeki ilk gecenizse dövüşmek zorundasınız. Seinfeld'in bıraktığı yerden, bir başka dizi bizi teslim aldı; hem güldürdü, hem kendi kurallarını benimsetti. How I Met Your Mother, 2000'lerin ilk 10 yılında başımızdan aşağı bir kova kural boca etmişti. Şimdi sağlamasını yapmış bir şekilde bakınca, Hiç de fena değilmiş diyoruz. En azından bazıları için. İhtiyacı olan buyursun, alsın. Gece saat 02.00'den sonra hayırlı hiçbir şey olmaz. Brunch çiftler içindir, tek başına gidilmez. Potansiyel sevgili adayı, tanışmanın ardından üç gün içinde aranmaz. Eski kız/erkek arkadaşını düğününe asla davet etme! Bir kızın ancak çekici olduğu kadar deli olmaya hakkı vardır. Tek gecelik ilişkinin uzun süreliye dönüşmesini engellemek için uyman gereken kurallar, Gremlinler'le baş etme kurallarıyla aynı: Asla ıslanmalarına izin verme yani evinde duş almasınlar. Gün ışığıyla temas etmelerini engelle yani onlarla gündüz görüşme. Gece yarısından sonra onları besleme yani gece sende kalmalarına ve sabah kahvaltı yapmalarına izin verme. Günahı Barney'nin boynuna diyelim! Jerry Seinfeld dedin mi, önce düğmeleri bir ilikleyeceksin! Adam öyle bir dizi yazdı ki hem kahkaha tufanı hem de insan ilişkileri hakkında kurallar silsilesi olarak hizmet verdi. Kendi ismini verdiği televizyon dizisi, 1990'larda daha elimizi ayağımızı nereye koyacağımızı bilmiyorken, neyin ne olduğunu fişek gibi anlattı. Seinfeld'den hayat kolaylaştıran üç basit kuralı buraya alalım. Sekiz Emmy, iki Golden Globe, dört Oyuncular Sendikası ödülü... Son dönemlerin en gözde komedyeni Tina Fey'i, başardıkları yeterince anlatıyor zaten. Şikago'da bir komedi kulübünde başladığı kariyerine metin yazarlığı, oyunculuk ve prodüktörlük ekledi. Hollywood'un erkekleri kayıran komedyenlik dünyasında dişini tırnağına takarak sivrildi. Hiçbir şey yapmadıysa, bu dünyayla ağır dalga geçtiği 30 Rock'ı yarattı. Fey'in bizzat kaleme aldığı kurallara bakınca anlarsınız: Roma bir günde kurulmamış. Feyz alalım. Bir şov hazır olduğu için başlamaz, saat 11.30 olduğu için başlar. Birini işe alırken, Harvard'daki nerd'lerle Şikago'daki doğaçlamacıları karıştır ve çalkala. Harvard'lılar her bir esprinin mantığını ve gramer yapısını kontrol ederken, doğaçlamacılar onlara insan olmanın inceliklerini öğretir. Sakın sezon sona erdikten hemen sonra büyük bir karar alma. Rehabilitasyondan yeni çıkanlara da aynı tavsiyeyi veriyorlar. Sakın kapalı bir kapıyı filme alma. Sabahın saat 3'ünde koridorda karşılaşmak istemediğin birini asla işe alma. Animasyon üretmek zor. Pixar gibi dev bir stüdyoya sahip olsanız bile. Kendine her yıl bir film hedefi koyan şirket, Toy Story zirvesinden sonra bu hedefe ulaşmakta zorlanınca, çareyi aynı anda dört film üzerinde çalışmakta bulmuş. Her biri farklı bir aşamada olan dört film... Rotasyonla vizyona giriyorlar... Simple Rules kitabının yazarları, Pixar'ın bu metodunun deadline'la çalışan her şirket için bir motivasyon olabileceğini söylüyor. Herkes her an meşgul, kimse bir sonraki iş için oturup beklemiyor. O filmi Şükran Günü'nde duygular şelaleyken piyasaya sür. Her yıl bir film üretebilmek için aynı anda ama hepsi farklı safhada dört proje üzerinde çalış. Bu projeleri bir rotasyonla gösterime sok. Vedat Milor'a yemek beğendirmenin de kuralları var. Basit, o yemeği iyi yapacaksın. Eleştiri yazmak da kurallara bağlı. Yemek eleştirmeni Milor, iyi yemekte neye baktığını öncelik sırasıyla anlatıyor. Şefler bunları önceden bilirse bizim de işimize gelir. İlk kıstas kullanılan malzemelerin kalitesi. Her malzeme taze ve doğal olmanın ötesinde az bulunur cinsten ve türünün en iyisi olmalı. Farklı malzemeler bir araya geldiğinde bileşimin dengesi yanında her malzemenin kendini iyi ifade etmesi, lezzetinin maskelenmemesi ve bileşim sonunda o malzemenin potansiyelinin tam olarak ortaya çıkması lazım. Şefin dokunuşu adeta sihirli olmalı, farklı malzemelerin miktarı doğru kalibre edilmeli, öğün doğru ısıda servis edilmeli, terbiyesi ve baharat kullanımı optimum olmalı.


Ekstrem durumlarda hayatta kalmak, bazı kuralları önceden bilmeye ve sindirmeye bağlı. Hayat kurtarmak da öyle. Örneğin savaş koşullarında sağlık ekiplerinin hangi yaralıya öncelikle müdahale etmesi gerektiği, binlerce asker yaşamını yitirdikten sonra öğrenilebildi. Bugün ekipler sırayla üç faktörü kontrol ediyor: Nefes alıyor mu (ve dakikada 30 nefesten fazla mı, az mı)? Nabız var mı, varsa düzenli mi? Bilinci yerinde mi, komutları takip edebiliyor mu? Olabilecek en kaotik yerde ve anda düzen böyle sağlanıyor. Sadece hayat memat meselelerinde değil, insanlık hem kişiyi, hem toplumu etkileyen hemen her konuda kurallar geliştirdi. Kışın aldığı kiloları yazın vermek isteyenler, şöyle iyi bir uyku çekerek huzura ermek isteyenler, o patlama albümünü yapmak isteyenler, doğru kalem oynatarak doğru kitabı yazmak isteyenler... Hepsinin yolu bugüne dek incele incele gelen, rafineleşen basit kuralları uygulamaktan, kendine uydurmaktan geçiyor. İş stratejisi uzmanı ve MIT'de öğretim üyesi Donald Sull ile Stanford Üniversitesi öğretim üyesi Kathleen M. Eisenhardt'ın iddiası böyle. Yeni yayımlanan kitapları, Simple Rules: How to Thrive in a Complex World'de her nabza göre şerbet veriyor, iş dünyasından ünlülerin yaşamına, bugüne dek tutmuş kuralların neden tuttuğuna, çuvallayanların nerede hata yaptığına ışık tutuyorlar. Örnek gırla... BBC'de spor yorumculuğu zamanında çok kuvvetliydi çünkü adayları yayın kuruluşunun binasının yedinci katına çıkarıp sokakta gördüklerini, hatta iki çalışan arasındaki alelade bir masa tenisi maçını yorumlatan bir işe alma süreci vardı. Claude Monet ve Piet Mondrian çok iyi ressamlardı; araştırmalar onların neyi çizip neyi çizmemeye, kendilerine nasıl sınırlar koymaları gerektiğine çok önce karar verdiklerini ortaya koydu. Apple'ın iPod'u çok başarılı oldu çünkü çok basit bir kurala dayanıyordu: Her şeyi basitleştir... Sull ve Eisenhardt'a göre basit kurallar neyi, nasıl, ne zaman yapmak gerektiğini, ne zaman vazgeçmek, ne zaman başlamak, ne zaman akıntının tersine yüzmek gerektiğini gösteriyor. Ama en önemlisi, onları saptayıp kişiselleştirmek ve koşullar değişmedikçe de onlardan vazgeçmemek. Örneğin Everest'e çıkmanın tek bir kuralı var: Saat 14.00 itibarıyla zirveye ulaşmadıysanız geri dönün. Buna kulak asmayanlar bedelini canlarıyla ödedi! Yemek kültürü üzerine eserler kaleme alan , akademisyen-yazar Michael Pollan'ın üç kuralı, birçok buzdolabının üzerinde kısa ve etkili bir manifesto olarak duruyor. Sadece bunları uygulamak bile basit ve sağlıklı bir yaşamın yolunu açar. Kural dediğin de böyle olur zaten. Usta yazar, daha 18'indeyken iyi bir yaşam sürmenin kurallarını kaleme almış. Dikkat edin, askeri disiplin içerir. Simple Rules kitabının yazarları, bilim insanlarının son araştırmaları çerçevesinde uykusuzluk çekenlerin ne yapması gerektiğini anlatıyor. Her şey dört basit kuraldan ibaret! Hollywood'un birçok eserini filme uyarladığı Amerikan romancı Elmore Leonard, iki sene evvel aramızdan ayrılana kadar onlarca roman yazdı. Hızlı yazdı, iyi yazdı, kısa yazdı. Oturup bir de romanların nasıl yazılması gerektiğini yazdı! Yeni başlayanlar ders çıkarsın. Drone saldırısını yönetmek, dünyanın en tepki toplayan işlerinden biri. Afganistan ve Irak'ta, kimisi sivillerin de canına mal olan drone operasyonları uluslararası gündem haline gelince, ABD Başkanı Barack Obama, bir konuşmasında drone'ların düğmesine basmak için bir kurallar manzumesi belirledi. Ne kadar doğru ya da onlara ne kadar uyuluyor, halen tartışılıyor. Biz bu kanunları üç kelimeyle tanıdık: Öpüşmem, soyunmam, sevişmem. Ama gerçekte çok daha fazla kuralı vardı Türkan Şoray'ın. Yapımcılara bildirdiği bu kurallar ne kadar gerekli tartışılır ama sonuç ortada; o dün de Sultan'dı; bugün de Sultan! Üstelik kendisinin bizzat anlattığı üzere, yapımcılar ona çok kızsa da yine de onsuz yapamıyordu: Prodüktörler bir araya gelerek toplantı yapıyorlar. Ben bu şartları kaldırmadığım sürece bana film teklif etmemeyi kararlaştırıyorlar. Bu karardan bir gün sonra çok sayıda prodüktör birbirinden habersiz ve gizlice, bana sadece kendi firmasına film çekmem için sözleşme imzalatmaya geldi. Hatta iki tanesi istemeden birbiriyle karşılaşmıştı. Sonuçta yapımcının hayatı çok zorlaştı ama Şoray'ınki kolaylaştı. Seveni de var, sevmeyeni de... Ama en çok kuralları var. Fatih Terim'i bugüne kadar, işte bu kurallarla kurduğu oyun felsefesi getirdi. Chuck Palahniuk yazdı, hafızamızda Brad Pitt'in anlattığı haliyle kaldı. Bu kurallar hayatımızı nasıl kolaylaştıracak demeyin. Dövüş Kulübü başlı başına hayatın gereksiz yönlerinden kendini kurtarma manifestosuydu. Seinfeld'in bıraktığı yerden, bir başka dizi bizi teslim aldı; hem güldürdü, hem kendi kurallarını benimsetti. How I Met Your Mother, 2000'lerin ilk 10 yılında başımızdan aşağı bir kova kural boca etmişti. Şimdi sağlamasını yapmış bir şekilde bakınca, Hiç de fena değilmiş diyoruz. En azından bazıları için. İhtiyacı olan buyursun, alsın. Jerry Seinfeld dedin mi, önce düğmeleri bir ilikleyeceksin! Adam öyle bir dizi yazdı ki hem kahkaha tufanı hem de insan ilişkileri hakkında kurallar silsilesi olarak hizmet verdi. Kendi ismini verdiği televizyon dizisi, 1990'larda daha elimizi ayağımızı nereye koyacağımızı bilmiyorken, neyin ne olduğunu fişek gibi anlattı. Seinfeld'den hayat kolaylaştıran üç basit kuralı buraya alalım. Sekiz Emmy, iki Golden Globe, dört Oyuncular Sendikası ödülü... Son dönemlerin en gözde komedyeni Tina Fey'i, başardıkları yeterince anlatıyor zaten. Şikago'da bir komedi kulübünde başladığı kariyerine metin yazarlığı, oyunculuk ve prodüktörlük ekledi. Hollywood'un erkekleri kayıran komedyenlik dünyasında dişini tırnağına takarak sivrildi. Hiçbir şey yapmadıysa, bu dünyayla ağır dalga geçtiği 30 Rock'ı yarattı. Fey'in bizzat kaleme aldığı kurallara bakınca anlarsınız: Roma bir günde kurulmamış. Feyz alalım. Animasyon üretmek zor. Pixar gibi dev bir stüdyoya sahip olsanız bile. Kendine her yıl bir film hedefi koyan şirket, Toy Story zirvesinden sonra bu hedefe ulaşmakta zorlanınca, çareyi aynı anda dört film üzerinde çalışmakta bulmuş. Her biri farklı bir aşamada olan dört film... Rotasyonla vizyona giriyorlar... Simple Rules kitabının yazarları, Pixar'ın bu metodunun deadline'la çalışan her şirket için bir motivasyon olabileceğini söylüyor. Herkes her an meşgul, kimse bir sonraki iş için oturup beklemiyor. Vedat Milor'a yemek beğendirmenin de kuralları var. Basit, o yemeği iyi yapacaksın. Eleştiri yazmak da kurallara bağlı. Yemek eleştirmeni Milor, iyi yemekte neye baktığını öncelik sırasıyla anlatıyor. Şefler bunları önceden bilirse bizim de işimize gelir.


Eğitim durumunuz , En az dört ya da beş yan özelliğiniz, LinkedIn diğer tüm sosyal medya araçlarında olduğu gibi size arkadaş listenizi oluşturmanızda yardımcı oluyor. Doğru insanlarla kontak kurduğunuzdan emin olmak için yapabileceğiniz en kolay şey hali hazırda tanıdığınız kişileri eklemek. Örneğin, şu an çalıştığınız şirketteki patronunuz, çalışma arkadaşlarınız vb. Daha sonraki adım her sayfanın sağ üst köşesinde göreceğiniz Tanıyabileceğiniz kişiler linkini tıklamak. Site sizinle ortak yönleri olan kişileri size eklemenizi önerir. Kontak listenizle daha fazla insana erişmek istiyorsanız Kişiler başlığı altında ye ralan bağlantı ekle özellliği ile email adresinizdeki kontakları da ekleyebilirsiniz. LinkedIn'deki gruplar diğer sosyal iletişim platformlarından farklı olarak daha profesyonel bir içeriğe sahip. Yani belli bir konunun uzmanları ya da bellibir sektörde çalışan kişiler gibi birçok seçenek bulmak mümkün. Fakat gruplara üye olabilmeniz için öncelikle moderatörün onayını almanız gerekebilir. En azından LinkedIn'de yer alan grupların üçte ikisi bu yöntemi kullanıyor. Veritabanı sadece özel kişileri içermiyor. Bugün adını sıkça duyduğunuz birçok büyük şirket sitede özel bir sayfaya sahip. Hatta zaman zaman onları takip eden kullanıcılarına duyuru yaparak işe alım olanağı sağladıkları bile oluyor. Bunun için yapmanız gereken takip etmek istediğiniz şirketi anasayfada yeralan Şirketler başlığı altında bulmak ve yakından izlemek. İş arıyorsanız ya da iş değiştirmek istiyorsanız oturup birinin sizi bulmasını beklemenize gerek yok. Ne de olsa kariyer odaklı bir sosyal paylaşım sitesindesiniz, sunduğu kolaylıklardan faydalanın. Anasayfada iş ilanları sekmesine tıklayın. Gelişmiş arama seçeneğini kullanarak özel bir şirket ismi, pozisyon ya da sektör arayabilir, size uygun olan iş ilanına başvurabilirsiniz. Bulduğunuz ilanı daha sonra değerlendirmek için kaydetme imkanınız da var. Bir başka seçeneğiniz de iş ilanları sayfasındaki ilgilenebileceğiniz işler başlığı altındaki açık pozisyonlara başvurmak olabilir. Kendi hesabınızla giriş yaptığınız anda karşınıza ilk çıkacak sayfada bir güncellemeler bölümü göreceksiniz. Burada listenizdeki kişi ve şirketlerin statü değişiklikleri, açtıkları ilanlar, yaptıkları duyurular ve bunun gibi bilgiler yer alır. Siz de daha çok farkedilmek istiyorsanız ister LinkedIn web sitesinde yaptığınız güncellemelerle ister Twitter üzerinden attığınız tweetlerle gündemde kalabilirsiniz. Fakat dikkat etmeniz gereken önemli ve yaygın bir hata konusunda sizi uyaralım: Twitter hesabınız kariyerinizden ziyade özel hayatınız hakkında mesaj veriyorsa mesela o gün izlediğiniz film, içtiğiniz içkinin lezzeti vb. o hesapla LinkedIn hesabınız arasında ortak bir bağlantı oluşturmayın. Ayrıca çok yoğun tweet atmayın ve statü güncellemeyin. Bilgi kalabalığı diğer kullanıcıları rahatsız ederse, sizin güncellemelerinizi sessize alabilirler. Siz de aynı imkana sahipsiniz. Eğer sizi statü güncellemeleri ile yoran biri ya da bir şirket varsa onun kullanıcı anasayfasına giderek sessize alabilirsiniz.


Normalde insanların kendilerini doğrudan ilgilendirmeyen konularla ilgilenmeyi pek tercih etmediklerini biliyorum . Ve kabul ediyorum ki yukarıdaki konu, en azından şu anda, hiçbirimiz için acil bir tehlike gibi görünmüyor. Ancak, sayın okur, bugünkü durumumuz bunun hep öyle kalacağı anlamına gelmiyor. Üstüne üstlük, tarihte çeşitli defalar görüldüğü üzere önceden tedbir almanın kimseye zarar verdiği de görülmüş değil... Tam tersine fayda sağlıyor. Hala bu konuda zırvaladığımı düşünüyorsanız, en azından bu durumu gündeme taşıma noktasında yalnız olmadığımı bilmenizi isterim. Hatta, Journal of Cosmology isimli bilimsel ya da en azından öyle olduğunu iddia eden bir yayında bu konuda kapsamlı bir makale dahi yayınlandığını duyunca, içinizdeki en pişkinlerin bile şaşırdıklarını itiraf etmelerini beklerim. Etmeyenleri de şiddetle kınarım. İsmini "Mars'ta Seks: Uzayda Hamilelik, Cenin Gelişimi ve Cinsiyet" olarak çevirebileceğimiz bu makalenin en başında yer alan Özet kısmında neler yazdığını merak ediyorsanız, ki bu kadar laftan sonra etmiyorsanız diyecek bir şeyim kalmadı, aşağıda bulabilirsiniz. Üstelik, linkine yazının en sonunda yer vereceğim bu çalışmanın vardığı sonuçlardan biri, sizi oldukça şaşırtacak, bekleyin!


2. Solo orgazmlar daha güçlü olur. İşin içinde iki kişi oldu mu en uyumlu çiftler bile zaman zaman senkronu kaçırabilir.Bir düşünsene, seni senden iyi kim tanıyabilir ki? Hangi anda ne hızda, ne yoğunlukta ve en önemlisi tam olarak nereden uyarılmak istediğini ancak sen bilebilir ve kontrol edebilirsin. 3. Korunmak zorunda değilsin. Mastürbasyon yaparken hamile bırakma endişesi, dışarı boşalma stresi veya prezervatiflerin sebep olduğu duyarsızlık yok. Herhangi bir hastalık kapma riskin de yok. Bundan iyisi Şam'da kayısı. 4. Elin sana ne yapacağını söylemez: Bu en klişe sebeplerden biridir. Ben üstte olacağım diye tutturmaz, ne tarafa gideceğine dair komutlar vermez, neyi nasıl yaptığına karışmaz. O, sessiz ve derinden işinin ehlidir ve tam doğru noktaya ne şekilde dokunacağını bilir. 5. Kendi başına seks bedavadır. Maddiyattan bahsedilince hemen aklın işin profesyonellerine gitmesin. Bir partnerle seks en azından düzgün kıyafetlere, öncesinde bir yemeğe, sabahın köründe taksi masrafına mal olur. Oysa kendi kendine romantizm yaşamak istediğinde hiçbir masrafa girmene gerek yoktur, hatta bunun için giyinmen bile gerekmez. 6. Solo performans sırasında hayal gücünün sınırı yoktur. Elbette kafa dengi bir partnerla pek çok fantezi denenebilir ama yine de karşındaki insanın kaldıramayacağı, kimseyle paylaşamayacağın gizli fanteziler için mastürbasyon biçilmiş kaftandır. 7. Hayal kırıklığına uğrama, reddedilme, yarıda kalma gibi bir ihtimal yoktur. Sonuçtan memnun kalmadığın durumlarda kendinden başka kimseyi suçlayamazsın. 9. Bugüne kadar yaşadığın en güzel seksi özlüyor musun? Gözlerini kapa ve bırak ellerin yolunu bulsun. İşte yeniden o anda, o kişiylesin. 10. Gerçekte yaşayamayacağın seks deneyimlerini kendi kendine yaşayabilir, istediğin kişiyle sevişebilirsin. Bir düşünsene Monica Belluci'yle sevişme ihtimalin var mı? Eğer güçlü bir hayal gücün ve becerikli bir elin varsa, var. 11. Eğer zirveye ulaşamayacağını hissedersen durabilirsin. Sonuçta hesap vermen gereken, sana bozuk bir ifadeyle bakacak kimse yok. Canın kendini ne kadar sevmek isterse o kadar seversin. 12. İşin bittikten sonra hemen uykuya dalabilirsin ve kimseye de sarılmak zorunda eğilsin. 13. Mastürbasyon yalnızca kendine odaklanacağın, zevki tamamen sana ait olan zamanlardır. Üstelik kaç defa yapacağın da tamamen sana kalmış. 14. Boşalmanın rahatlatıcı özelliğini bilmeyen yoktur herhalde. Gerçek seks, ön sevişmesi, birleşmesi, boşalması derken nereden baksan minimum 20 dakikanı alacak bir egzersiz. Oysa mastürbasyon ile birkaç dakikada kendini rahatlatabilirsin. Üstelik de nerede ve ne zaman istersen. 5 dakika yalnız kalmana bakar.


Günümüzde özellikle bloglar sayesinde bir ürünü deneyimlemek ve ardından görüşlerini yazmak oldukça yaygınlaştı. Zaten çoğu insan bir ürünü satın almadan önce mutlaka bloglara göz gezdirerek yazarların görüşlerine başvuruyor. Yakında yaygın bir meslek halini alacak bu iş, markalarla anlaşarak ürünlerin denenmesinden ve gerçeği yansıtan yorumlarla tüketicileri bilgilendirmekten ibaret. Yani hem zahmetsiz hem de keyifli. AR-GE ve İş geliştirme pozisyonlarının yeni versiyonu diyebileceğimiz bir meslek bu. Kurumların gelecek hedeflerini oluşturmak ana prensip. İş tanımı gelecek planlama sürecinde insan, ürün, hizmet, süreç, paydaş, iletişim gibi değiştirilmesi gereken alanları saptamak, iletişimini ve hazırlıklarını yapmak, teknolojik gereksinimlerini tespit edip, tedarik etmek olarak açıklanıyor. Bu pozisyonun en zorlayıcı yönü ise önce kurum içindeki insanları değişime ikna etmek! Aramızda internetten alışveriş yapmayan kaldı mı? Muhtemelen hayır. Gelecekte de her türlü alışverişin çoğu internet üzerinden yapılacak. Perakende satış noktalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurgulanmış tüm diğer servis sağlayıcı kişi ve kurumlar, sanal sistemlerle yer değiştirecek. Tüm bu sistemlerin yöneticiliği ve yaratıcı uygulamalar geliştirilmesinden sorumlu pozisyonun adı ise Sanal Market İşletmeciliği. Daha uzak geleceğin sıradışı meslekleri için GQ Türkiye Mart sayısına ve GQ Türkiye iPhone/iPad edisyonuna göz atın...


Gerçekten ayakta alkışlanası, çok modern bir davranış. İlişkinin karşı tarafı anlamak ve onunla empati kurmak gibi yükümlülüklerini outsource etmek, hem sizi zengin gösterecek hem de aşkınızı tazeleyecek. Hı hı, nefis bir fikir. ne demek istedin? Yoksa beni mi kastettin? şeklinde sorular yöneltmemektir. Birini seviyor olmak, onun halihazırda sevilebilir biri olduğunu kabul etmek değil midir? Bu halinizle 1 yıllık mevduata en çok faizi ben veriyorum açıklaması yapıp, üç aya kalmadan batacak bankaları andırıyor, haliyle güven veremiyorsunuz. Bakın bu konuda son derece ciddiyim. Beni tek tek evlerinizi dolaşıp o coffee table'ları kontrol etmek zorunda bırakmayın. Lütfen kapağı güzel diye kitap koymayın oralara, beni utandırıyorsunuz. Beraber olduğunuz kadından bir ikoncan yaratmak ve onu her daim bir femme fatal gibi yanınızda gezdirmek istiyor olabilirsiniz. Fakat içinizdeki Hakan Akkaya'nın sizi ele geçirmesine izin vermeyin. Her gün stiletto giymek, inanın çekilecek dert değil. Hakan bile giymiyor farkındaysanız. Çevreyi düşünmüyorsanız, bari cebinizi düşünün. Dünyada en pahalı benzini kullanan ülkelerden birinde yaşıyoruz. Atmosferde zaten iki nefeslik oksijenimiz kalmış. Gösterişli Amerikan arabaları kullanmak Merhaba andropoz, ben geldim! demekle aynı şey. Şimdi terim olur, nükte olur anlarım. Fakat kullandığınız o İngilizce kelimeleri cover edecek bir Türkçe karşılığı varsa, yaptığınız possibly yanlış. Yapacağınız konuşmanın en fazla, yüzde 24'ünde İngilizce kelimeler kullanın. İspanyolca, Fransızca ve İtalyanca içinse Mon amourdan, Ti amodan, hadi bilemedin Mi corazondan ötesini zaten önermiyoruz. Özellikle ünlü beylerimizde nükseden bu talihsiz illet, eşinden bir metre uzakta ve hatta tur rehberi gibi önden önden yürümek şeklinde kendini gösteriyor. Tamam, siyamgiller gibi gezin, sevgilinin eline yapışın demiyoruz. Lakin en azından bir ortama girerken, yanınızdaki kadını buyur edercesine belinden tutmalı, insanı hasta etmemelisiniz. Duyduğumuza göre Mark sırf sizi attırmak için Instagram'ı satın almış. Ayrıca gut olduğunuzu dünya alem anladı. Medeniyet, yemeğin fotoğrafını değil, kendisini paylaşmaktır üstelik. Bana oralarda bi yemek ısmarlayın, puanınız yükselsin.


Eninde sonunda hayatınızın bir noktasında kalp atışlarınız ve gözyaşlarınızla yalnız kalacaksınız. O vakit geldiğinde kendinizi dinlemeyi öğrenmiş olmanız önemli. Başkalarının kendilerini başarılı hissedeceği doğrulara göre yaşamak, sizi gerçek sizden uzaklaştırır. Onları duyun, vardıkları yargılardan beslenin ama korkmayın. İnsanları etkilemek için başkası gibi davranmanıza gerek olmadığını unutmayın. Değiştirebileceğiniz şeylere odaklanın. Geçmişte yaptığınız hatalar size rehberlik etsin, sizi tanımlamasın. Kendi zaaflarınızı bildiğiniz kadar güçlüsünüz. Saçmalamayan insanlar kolay kolay bilgeleşemez. Üzüntü yaşamayanların kahkahası hep biraz eksik olur. Günlük rutin içinde birçok terslik yaşayacaksınız. Bazı günler daha fazla. Onları olduğundan daha ağır bir sorun gibi algılayacaksınız. Ama genelde değiller. Öyle olsalar bile her zaman elimizde ikinci madde var. İstediğiniz hedefe ulaşmak için çok çalışmanız gerekebilir. Ve bu acı dolu bir deneyimdir. İnsanlar gücünü, yetenekleri dışındaki alanlarda başarılı olarak geliştirir. Bu yolda çekilen acıyı görmezden gelmeye değer. Hedeflerinizi anlamak için bol evetli bir yolculuk başlatırsınız. Ancak yolculuğun başarıyla bitmesi bol hayırlı bir zihinsel dönüşümü gerçekleştirmenize bağlıdır. Aynı anda birden fazla işi yapmaya çalışmak sizi hedefinizden saptırır. Tutamayacağınız sözler vermeyin. Daha fazla hayır demek, inanın daha hayırlı. Önceliklerinizi belirlerken acil değil, önemli olanlara odaklanın. Sabretmek kelimesi genelde olumsuz tarafıyla algılanır. Negatif gelişmelere karşı örülen ve kaçınılmaz sonunu bekleyen beton bir duvar... Ancak sonucu değiştirmeyen bu sabır şeklinin insanoğluna hiçbir faydası yoktur. Sabretmenin insana katkısı, hedef koyduğunuzda başlar. Çok inandığınız bir amaç için çalışırken sabırlı olup, her minik bebek adımının bir gelişme olduğunu görerek ilerlediğinizde... Çünkü gerçek değişimler zaman alır. Kontrolünüz dışındaki gelişmeler için motivasyonunuzu düşürmeyin. Soruna değil çözüme odaklanıp elinizden gelenin en iyisini yapmanız yeterli. Kontrol edemediğiniz problemlerin kapıyı çalmasını fırsat olarak görün. İşleri yolunda giden kişilere özgü rehavetten uzak olacağınız için sevinin hatta. Herkes korkar. Ancak risk almamak, alabileceğiniz en büyük risktir. Yalnızca, kendi konforlu alanından çıkıp korkusuyla yüzleşenler mutlu ve başarılı olabilir. Zor zamanlarda kendinize inanın. Başarılı olacağınıza, ilişkinizin mücadele etmeye değdiğine, harika bir sonuca giderken hataların yapılacağına inanın. Aynı insanların hem aptal hem de zeki, hem bencil hem de cömert, hem stresli hem de mutlu olabileceğine inanın. Unutmayın; hayat sizi sürekli, tekrar ve tekrar şaşırtmaya devam edecek.


Ulaşmak istediğimiz hedefe varmak için hangi yolu kullanmak gerektiği konusunda her zaman başarılı seçimler yapamıyoruz ancak genellikle aklımızdan çıkan bir husus var: Hedefe varmanın bir stratejisi de, hangi yolları kullanmamak gerektiğini anlamak. Hepimizin mutlu olmak, fayda sağlamak ve değer üretmek istediğini varsayarak, aşağıdaki maddelerden kaçındığımızda istediğimizi elde edeceğimizi düşünüyoruz. En azından önce 'Nasıl mutsuz olunur' konusunda uzmanlaşalım, sonraki seçimler bize kalmış. Bizler sosyal varlıklarız. İletişime geçme, paylaşma, kendimiz anlatma ihtiyaçlarımız var. Bunlarda eksiklikler olunca ise ortaya depresyon ve bunalım halleri çıkıveriyor. Dolayısıyla kendinizi yapayalnız bırakmak size %100 mutsuzluk getirecektir. Hayatın her alanında, içinde bulunduğunuz her şeyi ciddiye ama çok ciddiye alın. İşler kontrolünüzden çıktığında ise şikayetçi olun. Mutsuzluğa giden en hızlı yollardan biri. Yapılacaklar listenizi doldurun ve her bir maddeyi aynı anda, sanki hepsi aynı derecede önemli ve acilmişler gibi yapmaya girişin. Günün sonunda elinizde listeniz kadar yarım kalmış iş ve artmış bir mutsuzluk katsayınız olacak. Değişim, yenilik, riskler... Bunların sonunda mutlu olma ihtimaliniz olduğunu aklınızdan çıkarmayın ve elinizde ne varsa onunla yetinmeye, her gününüzü dünün aynısı şekilde yaşamaya devam edin. Bir sonraki hayatınıza kadar böyle gidin, sonrasını vakit gelince düşünürüz.