Gosling, zaman içerisinde, bu yaklaşımın oyunculuk dışında başka alanlarda da faydalı olabileceğini keşfetmiş. Belki, bulunmak istemediği bir şehirde büyüyen bir çocuksunuz ve çıkış bulmaya çalışıyorsunuz. Belki, kelimelere dökemediğiniz bir şeyi arıyor, aradığınız şeyin ismini koyabilmek adına filmler çekiyorsunuz. Belki, aile sahibi olmayı hiç düşünmeyen birisiniz ve gerek kendinize gerek geleceğinize dair bakışınızı radikal biçimde değiştiren biriyle tanıştınız. Hayat, en beklenmedik ve şaşırtıcı detaylarıyla başınıza geliyor; sizi sanatçı yapansa olan bitene nasıl yanıt verdiğiniz. Beklenmediğe açık olmak Gosling'e cömert davranmış. Gençliğinde, ilk büyük başarısını, New Yorklu Yahudi bir çocuğun neo-Nazi oluşunu anlatan 2001 tarihli The Believer filmiyle yakalıyor. Gosling bu kimliklerden hiçbirini taşımıyordu; yönetmen Henry Bean ise bu durumdan memnundu. Rol için tam anlamıyla uygun olmamam, onun gözünde beni bu role uygun kılıyordu, diyor Gosling. Birkaç yıl sonra, The Notebook için seçmelere katıldığında, yönetmen Nick Cassavetes çıkıp doğrudan şöyle dedi: 'Doğal başrol karakteristiklerine sahip olmamandan ötürü başrolüm olmanı istiyorum.' Gosling rolü aldı; o günden bu yana da başrol. Gençliğinde, Gosling oyunculuğa nispeten terapi, kendime kendimi öğretmek için bir fırsat olarak yaklaşıyordu. Farklı deneyimlerin, bir ruh halini ya da bir duyguyu yakalayan filmlerin peşindeydi. Zaman zamansa yaptığı şey pek de oyunculuğa benzemiyordu. Bence Ryan çok sayıda film izlemiş ama o kadar da film izlememiş gibi rol yapıyor, diyor Emily Blunt; Gosling'le David Leitch'in önümüzdeki yıl vizyona girecek filmi The Fall Guy'ın setinde tanışmış. 2010 tarihli Blue Valentine için Gosling, filmi çektikleri evde, rol arkadaşı Michelle Williams ve kızlarını oynayan genç oyuncu ile birlikte bir süre yaşamış. 2011'de yayımlanan Drive için Gosling ve filmin yönetmeni Nicolas Winding Refn, Los Angeles'ta günlerce arabayla gezip müzik dinlemiş, senaryodan bazı replikleri yontmuşlar - ta ki film, ikisinin arabada paylaştığı, tasvir edilemez hissi tam anlamıyla yakalayana dek. Başıma gelen şeyleri koyabileceğim bir yer arıyordum, diyor Gosling. Bu filmler bu anlamda işime yaradı; tıpkı zaman kapsülü gibi. Refn'in bir sonraki filmi Only God Forgives içinse Gosling dövüşmeyi öğrenebilmek için Muay Thai kamplarında eğitim görmüş. O filmde bir kere bile Muay Thai yapıyor muyum bilmiyorum, diyor. Refn planı değiştirmiş. Gosling de kabul etmiş. Muay Thai yapmak için çekmedim o filmi, diyor. Ardından ilginç bir şey oluyor ya da belki de hayatın cilvesiyle birkaç şey oluyor ve Gosling'in çalışma üslubu değişiyor. Gosling ile The Place Beyond The Pines filminde birlikte rol aldığı partneri Eva Mendes'in ilk çocukları 2014'te, ikinci çocukları ise 2016'da doğunca iki kızları oluyor. Gosling bağımsız filmlerde daha az, La La Land ve Blade Runner 2049 gibi stüdyo filmlerinde daha fazla rol almaya başlıyor. Gosling'in tabiriyle izleyiciye yönelik filmler bunlar. Sonrasında, dört yıl boyunca, hiçbir yapımda yer almıyor. GOSLING'in büyüdüğü Cornwall, Ontario'dan çocuk oyuncu olarak seçmelere katıldığı Toronto'ya uzanan süreç beş saatlik bir tren yolculuğu gibiydi, diyor. Bunu söylemesinin bir nedeniyse söyleşi sırasında birlikte tren yolculuğu yapmamız. Los Angeles'tan yola çıkıp kıyı boyunca ilerleyen Pacific Surfliner hattındayız. Hiç yapmadığı ve hep yapmak istediği bir şeymiş. Birlikte Union Station'dan geçip platforma doğru ilerliyoruz; öğle vaktinde çalışanların, etrafı bavullarla sarılı ailelerin, gidecek bir yeri olmayıp yalnızca vakit öldürenlerin ve La La Land'deki figüranları andıran şık giysiler giymiş çocukların çizgi filmlerdeki gibi dönüp bakındığını görüyorum - üstelik Gosling'in beyaz şapkası yüzüne doğru çekilmiş olmasına rağmen. Sanatın gerek onu icra edenleri gerekse gözlemleyenleri nasıl dönüştürebileceğine dair ilk kavrayışının amcasından geldiğini söylüyor. Gosling hem gösterilerinde amcasına yardım eder hem de performans sırasında başka birisine, bambaşka ve hayat dolu birisine dönüşmesini izlermiş. A&P'de kasada ürün poşetleyen adam 'Black Velvet'in ortalığı inleten bir versiyonunu söylerdi. Sonra fark ederdiniz ki gerçekten oydu; performans olansa A&P'de ürün poşetleyen adam rolüydü. Gosling kendisine şu soruyu sormaya başlamış: Benim yeteneğim ne? Seçmelere katılmış ve gittiği seçmeler, neticesinde 12 yaşında, Disney'in The All-New Mickey Mouse Club'ına Justin Timberlake, Christina Aguilera ve Britney Spears ile birlikte katılmasını sağlamış. Yani... Gidip konuşmamı istediğin bu çocuk var ya? diyor Gosling, Barbie'yi The Believer'dan daha çok severdi. Filmde canlandırdığı aklı bir karış havada, yalnızca eğlencesine bakan Ken içinse şunu söylüyor: Bu Ken karakterinde, o benliğime dokunan bir şey var. Bir baba olarak, ne zaman ne yapacağını bilemese de - ki bunu zaman zaman yaşıyormuş - sırtımı Eva'ya yaslıyorum. Neyin önemli olduğunu biliyor, hem de daima. Bir şekilde biliyor işte. Bir şeyden emin olmadığımda hep ona sorarım. Geçmişte yaşamın ve kreatif ilhamın peşine ekstrem yerlerde düşmüş. 2014'te Lost River adında bir film yazıp yönetmiş; film, çürüyen binaları çekmek için Detroit'te bir kamerayla çıktığı düzenli yolculuktan doğmuş. Neticeyse ateşliyken görülen rüyaları andırıyor: şiddet dolu, paranoyak ve sürreal. Gosling, Lost River'la gurur duymaya devam ediyor. Sebebiyse bugünlerde evde olan biten her şeyi, terk edilmiş binalardaki arayışımda karşıma çıkan her şeyden çok daha komik ve ilham verici bulması. 2018'den bu yana pek bir işte yer almadığından toplumun gözünden çoğunlukla uzaktaydı fakat bu durum, Barbie ile birlikte, yakın zamanda değişecek. Gosling'i bir söyleşi programında izlemiş olan herkes, yer aldığı proje her ne olursa olsun karizmatik ve güleç bir elçi olduğunu biliyordur. Fakat kendisinden bahsetmekten pek hoşlanmıyor; bunu bilmemin nedeni ise trenimiz kıyı boyunca ilerlerken sohbetimiz sırasında birkaç defa söylemesi. Kariyerinin erken döneminde, Gosling güzel ve bekar bir anne tarafından yetiştirilmekten, karşılaştıkları erkeklerin yırtıcı enerjisini ne kadar korkutucu bulduğundan, insanların annesine bakışından ne kadar rahatsız hissettiğinden bahsediyor. Bugünse annesi, kendisi ile ün kazandıkça görünüşünün topladığı ilgi arasındaki bağı hiç kurmadığından söz ediyor. Şimdiyse, bir dereceye kadar, aynı şeyi tekrar yaşıyor. Barbie'nin tanıtım filmi yayınlandıktan sonra, sosyal medyadaki hayranları Gosling'in Ken'i canlandırmak için fazla olgun ya da büyük olup olmadığı konusunda tartışmaya başladı; zamanla bu tartışma New York Post'un sayfalarına ve birkaç magazin bültenine de taşındı. Gosling - en azından başlangıçta - buna diplomatik ve biraz da neşeli bir yanıt verdi: İnsanlar benim Ken'imle oynamak istemiyorlarsa oynayabilecekleri başka birçok Ken var. Fakat daha sonra, konuyu kendiliğinden tekrar açıyor. Çok tuhaf, diyor, #notmyken gibi bir tavırla, şaşkına dönmesi yani. Bu film çıkana dek Ken'i mi düşünüyordunuz? Daha önce de söylediği gibi, bu adamın işi sahil. İstasyona nispeten yakın bir restorana giriyoruz; içerideki oturma kabinleri rahat görünüyor ve pek insan yok. Dışarıda güneş batmaya başlarken birkaç yiyeceği bölüşüyoruz. Trene kıyasla burası daha sessiz ve sakin. Yemeklerimiz geliyor ve servis görevlisi bir isteği olup olmadığını sormak için birkaç kez daha masamıza uğrarken Gosling terapiye yaklaşan ve anlaşılır sebeplerden ötürü iyi olmayan bu sohbetlere neden ihtiyatla yaklaştığından biraz daha söz ediyor. Yine gülüyorum; bu kez röportajdan çıkarken giyeceği metaforik kotun uzunluğu konusunda pazarlığa tutuşuyoruz. Gülüp - içimden gelmese de - anlaştığımızı söylüyorum ve tuvalete gidebilmek için müsaade istiyorum. Döndüğümdeyse kaçmak için hazırlıklarını çoktan tamamlamış. Artık boş olan kabinimize oturduğumda görevli tekrar geliyor ve özür dileyen bir tavırla menüdeki her tatlıdan ve hatta menüde olmayanlardan da birer tane, Gosling'in ikramı olarak getiriyor. O, hepsinin yanına tek, tek, tek, tek, tek bir top dondurma koyarken ben de oyuncunun ön kapıdan çıkışını izliyorum. Bugünse arabasına binip Barbie'nin erken gösterimlerinden birine gidecek ve filmi ilk kez izleyicilerle birlikte görmek üzere gizlice arka kapıdan girecek. Ama öncesinde, ilk düşüncelerine dair bazı fikirleri var.


Duyar duymaz insanda şınav çekme, kum torbası yumruklama ya da sokağa fırlayıp koşma isteği uyandıran bu şarkı, kırmızı halıya hazırlanırken dinlemeniz gerekenlerde ilk sırada. Ülkemizde Rocky'nin müziği diye de bilinen Eye of the Tiger'ı uygun dozda almanızı tavsiye ederiz. Bir Rus halk ezgisi olan Kalinka, yavaş başlayıp hızlanması, ardından coşup taşmasıyla insana, en az adını aldığı kalinka meyvesi kadar güç ve enerji verir. Kalinka bulamıyorsanız şarkısını dinleyin. Duyduğumuza göre, James Brown'un hayatını anlatan film Get on Up'ın çekimlerinde sette ha bire bu şarkı dönmüş. Filmde Brown'u canlandıran oyuncu Chadwick Boseman; ne saç ne makyaj, onu en çok ünlü şarkıcının o gevrek ve güçlü sesinin havaya soktuğunu söylüyormuş. Bir bildiği olmalı diyor ve bu efsane şarkıyı listemize ekliyoruz. Saçımı böyle taramasa mıydım, saatim smokinime uygun mu, kaşkolum nerede benim? Durun, sakinleşin. En iyi haliniz doğal, samimi ve rahat haliniz; unutmayın. Yakın vakitte yapılan bir araştırma, kalabalık davetlerde insanların birbirleri hakkında en çok akıllarında kalan şeyin, konuşma biçimleri olduğunu söylüyordu. Kimse saatinizi hatırlamayacak, emin olun ama gülüşünüz hakkında aynı şeyi söyleyemeyeceğiz. En iyisi Athena'dan Ben Böyleyim'i dinleyin, kendiniz olun, gülümseyin. Oturmaya mı gidiyoruz? Kalkıp ısınmaya başlayın. Kendinizi dans pistine atmadan evvel evde ufak ufak alıştırma yapmak için disko ritimleri ideal. Gerisi zaten gecenin sonundaki partide kendiliğinden gelecek.


Bu ayın döndüre döndüre eskiteceğimiz albümü, grunge efsanesi Pearl Jam'den geldi. Çıkış tarihi sürekli ertelenen ve nihayet 15 Ekim'de yayınlanan, dumanı üstünde albüm Lightning Bolt için eve dönüş tadında desek başımız ağrımaz. Ama şöyle yağmurlu bir günde, Seattle'daki bir eve... Eddie Vedder'ın dumanlı sesi bu kez, yer yer punk tonları da duyulan gitar rifleriyle harmanlanmış. Yani ekibin, 90'lı yıllar sonundaki sound'unu, Vitalogy ya da No Code albümü dönemlerini sevenler bu albümü de sevecektir. Sözleri Vedder tarafından yazılan 12 nefis rock baladından oluşan Lightning Bolt'tan favori şarkımız Sleeping By Myself. Sırtınıza bir hırka, elinize bir fincan kahve alın. Şimdi Seattle sound vakti. Lightning Bolt şerefine Pearl Jam sayfası bu ay GQ Türkiye Kasım sayısında ve GQ Türkiye iPad edisyonunda...


Sedef'le bir araya gelmemiz için yıldızların hizalandığını düşünüyorum. Berghain'ın resident DJ'lerinden biri seçildiği günden itibaren Sedef aklımın bir köşesinde ve hep radarımdaydı. Ancak her ne kadar Berghain'da çalsa da Bavyera Eyaleti'nin küçük şehri Augsburg'da yaşayan bu genç kadını hangi ekiple nasıl çekeceğimize karar vermemiz biraz zaman aldı. Sedef'in yakın zamanda Berlin'de olacağını öğrendiğimiz an kolları sıvadık ve Berlin'in kreatif sahnesinin de bu işe resmen kalbini koymasıyla hızlıca çekimi planladık. Sedef'i Berghain'la birlikte tanımış olsam da yazıyı tamamen bunun üzerine kurmam kendisine büyük bir haksızlık olur. Evet, Berghain gece hayatının mabedi ve muhakkak ki Sedef'in kariyeri için de önemli bir dönüm noktası. Ancak Sedef'i buraya getiren süreç ve Augsburg'lu bu Türk kızının global arenada gece hayatına getirmek istediği soluk çok daha fazla ilgimi çekiyor. Sedef sandığımın aksine işçi göçüyle Almanya'ya gelmiş bir ailenin kızı değil; ailesinin kökleri Makedonya'ya dayanıyor. Ailenin en küçük çocuğu olarak hala yaşamaya devam ettiği Augsburg'da dünyaya gelmiş. Muhafazakar bir ailede, Balkan müzikleri ve Türk sanat müziği dinleyerek büyümüş. Kendi müziğini üretmeye çok erken yaşta başlamış. Kendi kültürümü çok sevsem de aslında muhafazakar bir aileden geliyorum. Erken yaşlarda o kafesin içinde kendime bir oyun alanı yarattım. Müzik, yaratıcılığımı sergileyebildiğim bir kaçış oldu benim için diye özetliyor. DJ olmak Sedef'in erken yaşlardan itibaren hayalini kurduğu, planladığı bir şey olmamış. Müzikle mümkün kıldığı bu bahsettiği kaçış hikayesi farklı şarkıları tek CD'de birleştirmesi, mixtape'ler yapmasıyla başlamış. DJ'liğin bir meslek olabileceğini kavramasıyla mixing'e yönelmiş ve o andan itibaren, bu alanda kendini eğitmeye başlamış. Kariyerinin bu noktaya gelmesinin epey bir zaman aldığını söylüyor Sedef, Maalesef her şey bir anda ve çok hızlı bir biçimde olmadı. Neredeyse 10 sene boyunca yaşadığım şehirde küçük kitlelerle müziğimi buluşturma imkanım oldu. Berghain'a giden yolda AVM etkinliklerinden arkadaş partilerine ve hatta sünnet düğünlerine kadar enteresan ve bir o kadar birbirinden farklı kalabalıkları eğlendirme fırsatına sahip olmuş. Sünnet düğünü kısmını anlatırken kendi de ister istemez gülümsüyor ancak üstüne basarak her birinin müthiş deneyimler olduğunu vurguluyor. Aslında Sedef geniş kitleler tarafından geç fark edilmesinin olumlu bir tarafı olduğunu da düşünüyor. Tüm bu süreç, onu şu anki duruma hazırlamış ve kendine daha çok inanıp güvendiği bir zamanda bu fırsatlar karşısına çıkmış. İstanbul'daki gece hayatına çok fazla hakim olmadığını ancak tüm dünya gibi burada da erkek egemen bir yaklaşımın olduğunu fark ettiğini söylüyor. Hem cinsiyet rolleri hem de dans pistine hakim olan müzik türleri bakımından daha sınırlı bir underground yapısı olduğunu düşünüyor. Kulüp kültürü Sedef için bir şeyi harekete geçirmek, farklı olmak, göstermek, hem vermek hem de almak demek. Sedef'e göre iyi bir parti o alana girdiğinde aldığın enerjiyle ilgili. Öncelikle orada kendini özgür ve güvende hissetmelisin. O kalabalığın içinde başkalarıyla etkileşim ve bağlantı içinde olan bir figür olmalısın. İşte o zaman hepimiz 'bir' olabiliyoruz diye de ekliyor. Son olarak, Sedef'e Berghain'da çaldığı en ters köşe parçayı soruyorum. Bir pazar akşamı Berghain'da kapanışı Jennifer Lopez Waiting for Tonight'la yaptığını ve gördüğü bütün bedenlerin sırılsıklam trans halinde dans ettiğini söylüyor. Sedef'in ait olduğu bir janr yok; kendini asla techno veya bir house DJ olarak tanımlamıyor. Hepsinin arasında bir yerdeyim; techno, acid, house, pop... Sen nasıl tanımlamak istersen. Çünkü beğendiğim müziği çalmaktan korkmuyorum. AVM'lerde ve düğünlerde çaldığım o yıllarda o kadar çok şey öğrendim ki, bu bana bir yandan da güven verdi. Her şeyi yapmış oldum aslında. Bu nedenle, farklı janrları karıştırmaktan hiç çekinmiyorum. İster istemez bir gün Berghain Panaroma Bar'da dans ederken Sedef'in bir anda Kır Zincirleri'ni çaldığı o anı düşlüyorum.


Herkes Michael Jordan değil. Sadece saha içinde değil, saha dışındaki başarısıyla da majestelerinin bir benzeri gelmedi henüz. Birçok spor otoritesi tarafından gelmiş geçmiş en büyük sporcu kabul edilen Jordan, parkedeki eşsiz performansıyla Chicago Bulls'a şampiyonluklar kazandırmakla yetinmedi. Başta Nike olmak üzere işbirliği yaptığı sponsorlarına da çok şey verdi. Sadece NBA'in değil, Nike'ın da bugün bulunduğu noktaya gelmesinde Jordan'ın hayati ve tartışılmaz bir rolü var. Nike'la basketbol efsanesi arasında 1984 yılında başlayan ve halen devam eden Air Jordan işbirliği, şu anda bile yılda 2.5 milyar doları aşan bir satış hacmi yaratıyor. Bu büyük ekonomiden Jordan'a da yılda 100 milyon dolara yakın bir pay düşüyor. Bu etkileyici ve sürdürülebilir başarı, sadece Jordan'ın büyük bir sporcu olmasıyla elde edilmiş bir şey değil. Majestelerinin popüler bir figür, bir rol model olarak örnek alınacak türden bir hayat sürmesi, skandallara karışmaması gibi faktörler, başarıya istikrar kazandıran temel itici güç. Çok büyük sporcular olmalarına rağmen saha içindeki başarılarına saha dışında yaptıklarıyla gölge düşüren, sportif ve seksüel skandallara karışan, bu yüzden sponsor markaları kendilerinden kaçıran yıldızlara bakınca, Jordan'ın başardığı işin büyüklüğü daha iyi anlaşılıyor. Bu yıldızlardan akla gelen ilk isim, bir zamanların bisiklet efsanesi Lance Armstrong. Uzun ve zorlu bir mücadeleden sonra lösemiyi atlatıp yeniden pedal basmaya başlayan, bisiklet dünyasında on yılı aşkın bir süre boyunca karşı konulmaz bir hakimiyet kuran, yedi kez Tour de France şampiyonluğuna erişen Armstrong, lösemi konusunda farkındalık yaratmak için kurduğu vakıf ve yürüttüğü diğer faaliyetlerle göz kamaştırıyor, bu ilham verici ikonla işbirliği yapmak isteyen markalar sıraya giriyordu. 2011 yılının mayıs ayında rüzgar dönmeye başladı. Armstrong'un eski takım arkadaşı Tyler Hamilton, ikisinin birlikte Tour de France'da doping yaptıklarını iddia etti. Hamilton, 2012 yılının şubat ayında BBC'de katıldığı Hardtalk programında bu iddiasını yeniden gündeme getirdi. Bu süre boyunca Nike, bisiklet sporundaki yüzü olan Armstrong'la ilişkisini kesmedi. 10 Ekim 2012'de Amerikan Anti-Doping Ajansı yayınladığı 1000 sayfalık raporda, Armstrong'un spor tarihinin gördüğü en sofistike, en profesyonel ve en başarılı doping programını yürüttüğünü açıkladığında ise iş değişti. Nike, bu tevil götürmez delil karşısında Armstrong'la tüm bağlarını kesti, kanser vakfına verdiği desteği bile sona erdirdi. Marka bu konuda yalnız da değildi. Ünlü bisikletçinin RadioShack, Anheuser-Busch gibi büyük sponsorları da desteklerini hemen geri çektiler... Yazının devamı dopdolu içeriğiyle GQ Türkiye Ekim sayısı ile bayinizde ve GQ Türkiye dijital edisyonu ile cebinizde!


Selin Gören bir ilkim aktivisti. Onu kendisi gibi liseli arkadaşlarına yaptığı "Eğer siz de bu çağ yangının üzerine bir damla su koymak istiyorsanız bize katılın!" çağrısı ve elindeki Ben bir sinekkuşuyum yazılı döviz ile tanıdık çoğumuz. Diğer tüm toplumsal sorunlar gibi, iklim krizini de çözecek tek bir sihirli değnek olmadığını biliyor Selin. Bir araya gelirsek, birbirimize ilham verirsek, bir başka deyişle, tüm değneklerden çıkan sihirli tozları birleştirirsek yarının bugünden çok daha güzel olacağına inancı tam. Atlas Sarrafoğlu ile tanışmamızı hatrlıyorum. Festtogether'da panellistlerimizden biriydi. Ben bir gece önce neredeyse sabaha kadar kurulumda durmuş, birkaç saat uyuduktan sonra günün ilk ışıklarıyla kalkıp canlı yayına gitmiştim. Festival alanına vardığımda uykusuzluk, etkilerini hissetirmeye başlamıştı. Atlas'la karşılaştık. Merhaba ben Itır, sizi sahneye ben davet edeceğim. Biraz uykusuzum. Dilim sürçer yanlış bir şey söylersem kusura bakma lütfen dedim. Hiç sorun değil. Ben de uykusuzum. Gece bu konuşmayı yazdım diye cevap verdi. İkimiz de güldük. İzleyiciler pür dikkat dinledi Atlas'ı. Sahneden indiğinde etrafını çocuklar ve gençler sardı. Hepsi nasıl destek verebileceklerini, hareketin nasıl parçası olabileceklerini soruyordu. Öyle mutlu etmişti ki bu manzara beni uykusuzluğumu bile unutmuştum. İklim krizini Atlas'ın anlatmasının etkisi bizimkinden çok farklıydı. Biz, çocuklar için hiç de iç açıcı olmayan konulardan bahseden sıkıcı yetişkinlerdik büyük ihtimalle. O ise onlardan biriydi ve ortak gelecekleri için mücadele veriyordu. 2020'de WWF'in Küresel Gençlik Ödülleri'ni kazanan dört gençten biri oldu Atlas. Umarım Gençlik Ödülü, ülkemizde daha çok gencin iklim krizi konusunda farkındalık yaratmak ve somut adımlar atılması için sürdürdüğümüz çalışmaları anlayıp destek olmasına katkı sağlar. dedi törende.


Sertab: Bu 'mükemmel kusurlu' meselesi benimle paylaşıldığından beri etrafıma bakıyorum; anlamaya çalışıyorum. Doğada karşılığı yok kusurun. Her şey mükemmel ve olması gerektiği gibi. O yüzden 'kusur'a biraz şüpheyle yaklaşıyorum. Kusur olarak kabul ettiğimiz özelliklerimiz acaba bizim yaralarımız mı? diye sorarak başlayayım. Gazapizm: 'Kusur' gibi gördüklerimiz, insanın karakterini yaratıyor, farklılaşmasını sağlıyor aslında. Öteki türlü zaten herkes tekdüze olurdu. Ne fiziksel ne de ruhsal açıdan kusur diye bir şey yok; olmamalı bence. Bu yüzden bu kadar farklı şiirler, farklı sözler ortaya çıkıyor. Çünkü duygularımız farklı. 'Anormal' diye kodladığımız duygularımız veya yara gibi gördüklerimiz olmayınca sanatın da doğamayacağını düşünüyorum. Zaten sanat, farklılıklarımızı dile getirdiğimiz ve Hayır, böyle de olabilir. dediğimiz noktaların toplamı aslında. Sertab: Katılıyorum sana. Sevmediğimiz yönlerimize kusur gibi bakıyoruz ama bunlar bizi birbirimizden ayırıyor. O yüzden aslında ortada kusur yok, farklılaşmak var, farklılaşmak da güzel. Yani seni benden, ondan ayıran, o farklılık ve o özgünlük zaten. Gazapizm: Sen kusurlusun., Sen şurada hatalısın. derken de içimizdeki 'survivor' dürtüsü devreye giriyor aslında. Birbirimize baltalarla saldıramıyoruz ya artık, Sen şişmansın. ya da Senin psikolojin bozuk. diyoruz onun yerine. Bu da bir savaş; psikolojik bir savaş. Balta kadar yaralayıcı. Ama ben yine de bu savaşın aslında olması gerektiğine inanıyorum. Evet, insanlar hayatta bir yarışa sokulmuş durumda, bu yüzden sürekli ve farkında olmadan pasif saldırı halindeyiz. Hayatta kalabilmek için ortaya çıkan bu saldırgan ruh, doğada da farklı biçimlerde var. Bu hissi dengelemeye çalışıyorum hep kendi içimde. Mesela birine Sen şişmansın. diyorsun. Hayır o şişman değil, o öyle. Beden olumlama da böyle bir şey aslında: Sen şişman değilsin. dediğinde iyi bir şey söylediğini sanıyorsun ama yine onun şişmanlığı gelmiyor mu akla? Bu da bir sorun. Sertab: Yeni albümden bir şarkımın klibi yayınlandı geçenlerde. İzleyenlerin çoğu videonun altındaki yorumlarda 'insanın farklılıkları bizi bölmesin' teması için tebrik etti; bazı yorumlara ise inanamadım. Her farklılığı kusur gibi gören, herkese, her şeye düşman insanlar... 'Bu Dünya' şarkısının sözleri bu soruları kurcalarken çıktı ortaya mesela: Ben birinin kızı, sen birinin oğlu, ben birinin düşmanı, sen birinin dostu... 'Ben' dediğin anda bir 'sen' yaratıyorsun. Ego, Bir ben var; bir de başkaları diyor veya benim gibi olanlar diyor ve diğerlerini hemen dışlıyor. Aslında sen, o, onlar demeden farklılıklarımızın, çeşitliliğimiz kusurumuz olmadığı anlayışıyla baksak hayata bambaşka bir dünya yaratacağız ama insanlık galiba oralarda değil daha. Yazının tamamı GQ Türkiye Yaz 2020 sayısında.


Ryan Murphy, sihirli kadrosunu bu kez Guguk Kuşu'nun ikonik hemşiresi Ratched için bir araya getirdi. Sarah Paulson başrolde. Bu yapımcı ve başrol eşleşmesinin büyüsü tartışılmaz. Oyuncu kadrosuna Cynthia Nixon, Judy Davis, Sharon Stone da dahil. Dizinin konusuyla gerilim dozu, rahatsız ediciliği ve görselliği, hayranlık uyandıracak şekilde birbirine hizmet ediyor. -Meşhur antagonist Mildred Ratched'ın bir hemşireden tam teşekküllü bir canavara nasıl dönüştüğünü merak ediyorsan, -Sarah Paulson'ın sakin ve yoğun performansını özlediysen, -American Horror Story: Asylum, antolojideki favori sezonunsa çok seversin. Ken Kesey'nin Guguk Kuşu'nu diziyle eş zamanlı okumak biraz fazla gelebilir lakin, Ryan Murphy dehası hep ayrıntılarda gizlidir. Ve referansları, orijinal kaynaktan yakalamak hep büyük keyiftir. İki sezon arasına üç yıl girince diziyle ilgili en çok merak edilen, iptal olup olmadığıydı. Hayranları eski sezonları izlerken, Fargo, düzenini değiştirmedi; yeni oyuncu kadrosu, yeni zaman dilimi ve farklı bir konuyla geri döndü. Chris Rock'ın başrolde olduğu dördüncü sezon, 1950'ler Orta Amerika'sında bir Afro-Amerikan suç örgütünün lideriyle İtalyan mafyası arasındaki mücadeleyi işliyor. Ve bu sezon, yaratıcısı Noah Hawley'e göre iki kat daha fazla hikaye anlatıyor. -Mafya işlerine Fargo perspektifiyle bakmak istersen, -Önceki bölümleri izlemediysen ve ekran süresi açısından 'film gibi bir dizi olsa da izlesem' diye düşünüyorsan, -Chris Rock ve Jason Scwartzman'ın her an bıyık altından güldürecekmiş gibi gizliden sosladıkları performanslarını merak ediyorsan izleyebilirsin. Altı bölümlük gizemli bir mini drama. İlk kısmında Jude Law, ikinci kısmında Naomie Harris'in karakteri ön planda. Aradaki geçiş sonbahar ise canlı çekilecek ve 'teatral yayın deneyimi' olarak yayınlanacak. Dizi, Osea adasındaki yerliler ve ritüelleriyle, bu adadan çıkamayan modern zaman karakterlerinin kendileriyle mücadelesine kilitleniyor. -Aile travmalarının doğa üstü olaylarla kısıtlı alanda işlendiği bir hikaye ilginç geliyorsa, -Bir dizide önce gizemli ve sağlam bir akış, sonra da sıkı başrol performansları beklentin varsa, -Dizi çekim yerlerini araştırıp, kısmen gerçek hikayelerle karşılaşınca izleme deneyimini pekiştiriyorsan hoşuna gidebilir. Platformun çok duyulmayanlarından Criminal'ın dört ülkede anlattığı farklı vakalar, suç ve suçlu kavramlarını işleyişi, bu türün izleyicilerine bakış açısı kazandırabilecek bir seçki sunmuş oluyor. Birleşik Krallık ayağının ikinci sezonu, yıldız gücünü Kit Harrington'dan alıyor. -Her bölüm kafayı yeni şeylerle meşgul ederek bir şeyler izlemeyi tercih ediyorsan, -Kit Harrington'ı sırtında siyah postuyla değil, modern zaman imajıyla izlemeyi düşünürsen, -'Bir diziye çok bağlanmadan, uzun bir akşamı veya günü keyifli kurtarayım' dersen, beğenirsin. Yayınlandığına çok da gürültü koparmayan Mrs. America, Emmy adaylıkları açıklanıp 10 kategoride birden yer alınca, hak ettiği spot ışıklarını üzerine döndürdü. Cate Blanchett hem yapımcılardan biri hem de başrolde. 70'ler Amerika'sında feminizm yükselirken, Eşit Haklar Yasası için mücadele verilirken, cinsiyet eşitliği karşısındaki ünlü aktivist Phyllis Schlafly'nin hikayesini anlatan 9 bölümlük özenli bir mini dizi. -Mad Men'in yapımcılarından Dahvi Waller'ın imza olabilecek işini merak edersen, -Eşitliğin önemini ve günlük hayatta kanıksanan durumların aslında nasıl mücadele ve hamleler gerektirdiği konusunda fikir edinmeli dersen, -'Cate Blanchett'lı bir dizi izleme fırsatını kaçırmamalı' diye düşünürsen, Mrs. America'yı mutlaka listene ekle. Çünkü Dünya ırkçı bir yer! cümlesini günlük diyalog dahilinde kullanabilecek kadar güncel bir komedi. Keen, polisin sert müdahelesiyle bir travma geçiriyor ve etrafındaki nesneleri canlanmış olarak, konuşur halde görmeye başlıyor. Fakat o bir karikatürist! Bu yüzden olaylar onun için çok daha farklı gelişiyor. -'Gerçek bir hikayeden esinlenilmiştir' ibaresi bir diziye başlarkenki ilk kriterinse, -Ciddi meseleleri daha az ciddi şekilde yakalamak istersen bu diziyle iyi vakit geçirebilirsin. Bol süper kahramanlı, absürt ve biraz da sisteme dair mesajlı dizi The Boys, ikinci sezonuyla geri dönerken yeni sezon onayını da aldı. Süper kahramanlar düşünün; hem ünlüler ve güçlüler, hem de bunu içindeki bulundukları ortamda insan hayatına saygısız, çok yozlaşmış şekilde kullanıyorlar. Bu bir garip 'süperlerin' karşılarındaki ekip: The Boys. -Süper kahramanlığa ters köşe bir bakış ilgini çekerse, -Çizgi roman uyarlamalarını seviyorsan, -Küresel sisteme umulmadık yerde eleştiri arayıp bulmak istersen, beğenebilirsin. Call me By Your Name'in yönetmeni Luca Guadagnino'nun beklenen işi. Kendini keşfetme hikayesinin baş kahramanları gençler İtalya'da bir Amerikan üssünde. Duygular, ilk gençlik yıllarının coşkusuyla yüksek. Dizinin atmosferi yönetmenin yeteneğiyle ekrandan taşıyor. -Gençlik dizisi ilgi alanım dışında derken bile anlatım ve artistiğe takılıyorsan, -Hayatının bir döneminde benzeri bir kısıtlı yaşam alanı deneyimlediysen, farklı yerlerden diziye tutulup izleyebilirsin. Bu yazı Sonbahar 2020 sayısında yayınlanmıştır. Daha fazla dizi önerisi için, Alper'in Yaz 2020 sayısından 'Dizi Okyanusu'nun Siyah Kuğuları Bunlar' yazısını buradan okuyabilirsin.


Anamurluyum ben. Hem anne, hem baba tarafından. Aslında sadece 'Anamurlu' demek olmaz, benim ailem aynı zamanda yörük. 1980'lerin başına kadar her kış sahile yakın bir yerlere, her yaz Anamur'un tepesindeki Kayagöl'e göçerlermiş. Hayat mevsimlerin elinde tabii; doğa onlara ne veriyorsa, onlardan faydalanıp yaşamlarını sürdürüyorlarmış. Hikayenin bana anlatılan bu kısmına fiziksel olarak hiç katılmasam da, ailede mutlaka hissedilir mevsim geçişi. Böylece benim de içimde bir göç hikayesi başlar. Mersin'de okuduğum dönemde babamın çocukken deveyle göç ettikleri köye, yani yaylaya giderdik. 'Dağın başında ne işimiz var' diye düşünürdüm. Çocuk aklı işte. O zamanlar üç günde çıktıkları bu yaylaya şimdilerde arabayla birkaç saat içinde çıkmanın heyecanı sarardı onu, bense kaçırdığım oyunları düşünürdüm. Çıktıkça çıkardık. Dağın alt eteklerine vardığımızda taş bir evin içine sokardı bizi, develeri bağladıkları yeri gösterir, sabahları kuş avlamaya gittikleri gölü anlatırdı. Ben yine oyunları düşünürdüm. O zamanlar aklımda aşçı olmak yoktu tabii. Ta ki bir gün köyün yanında yapılan deri peyniriyle tanışıncaya dek. Ne yayla, ne kasaba... O peyniri görünce dünyam değişmişti adeta. 12 yaşımda aşçı olacağımı beyan ettim bizimkilere. O zamanlar 'Issız Adam' filmi henüz çekilmemiş, aşçılık o kadar havalı değil. Bunu duyan babam, okul müdürü, eğitimci, kantinci, kim varsa şaşırıp kaldı. Ama sağ olsunlar benim bir yerlere girmem için uğraşıp durdular. Meslek lisesine girdiğimde -ki ben buna tam olarak 'içeride olduğum zaman' diyorum-, ailemin yeme içmeyle ilişkisini gözlemlemeye başladım. Şimdi düşünüyorum da 'gözlemlemek' kelimesi hafif kalıyor; hissetmeye başlıyormuşum aslında. Ben kafama koyduğum liseye başladım, o zamanlar öğretmenlik yapan babamsa ekip dikmekle kafasını bozmuştu. 1950'lere kadar hiç bilinmeyen avokadonun temellerini attı bahçesine. Büyük hevesi vardı bu konuya. Tabii o yıllarda avokado mutfaklarda ne gezer? Pek oralı olmadım. Lise geçip giderken o ağaçlar teker teker toprağa dikilmeye başladı. 17-18 yaşlarındaydım, mesleğin çok başındaydım, bu yüzden sebze mi meyve mi belli olmayan bu malzemeyi pek ciddiye almadım. Ta ki 30 yaşında kendi restoranımı açana kadar. Şimdi her mevsimi geldiğinde babam oralardan avokado yolluyor bize. Hatta birçoğunuz bilmez, her mevsim avokado bulunabiliyor var ama asıl hasadı ekim gibi başlar. Fıstık vardır bir de. Taze fıstık zamanı sonbaharın girişiyle başlar. Fıstık taze taze topraktan çıkarılır, yıkanır ve bir gün boyunca haşlanır. Ertesi gün eş dost, konu komşu kim varsa toplanır çuvalın başına, sohbet edip fıstıkları tırtıklar. Tabii komşuda pişer, babam sağ olsun, bize de düşer yine servis ederiz buralarda. Seneler önce yaşayamadığım göç heyecanını, şimdilerde mevsim geçişlerinde Kuruçeşme'de yaşıyorum. Alaf'ta o gün, o mevsim kim varsa onlarla. Malum yine önümüz sonbahar. Bizim oralarda toparlanma ve hazırlık mevsimi başlamıştır. Hazırlıktan kastım öyle sadece turşu, salça değil, ekim dikim mevsimi de başlar yakında. Yaylada olan Akdeniz'e iner. Tek günlük bir iniş değil bu. İç Akdeniz soğumaya başladıkça yavaş yavaş inerler aşağıdaki obalara. Bizeyse mahsulü mevsiminde yemenin zevki kalır. Bir de annemin gölevezinin tadı gelir ağzıma. Tabii biz böyle mevsimsel göçten konuştuk ama bir yerlere gitmesek de tezgahlardaki mevsim mutfaklarımızı değiştirmeye hazırlanıyor. Siz bu hazırlık dönemine hazır mısınız? Ne kullanılacaksa mevsimindeyken şimdiden taze alıp öyle kurutmak, reçelini yapmak, turşulamak en doğrusu. Kışın yenecek olsa da, işin sırrı sebzeyi de meyveyi de tazeyken işlemden geçirmek. Sonbahar gelirken benim aklıma salçadan, reçelden ziyade balık geliyor. Çünkü balık mevsimi başladı. Kendi turşu balıklarınızı kurmak için havalar az daha soğusun; lakerdanızı, çirozunuzu öyle kurmaya başlayın. Ben turşulayacağım balıklar için balık mezatına gidiyorum. Tamam, kabul ediyorum biraz uzak ama mevsimin balığını kış masasına taşımanın en kıymetli yolu dediğim gibi tazeliğinden geçiyor. 'Tazesi makbul' anlayacağınız. Uskumrular biraz daha yağlanıp büyüyünce, gözünüzü balıkçınızdan ayırmayın. İçinize en çok sinenleri kapıp eve getirin. Önce fileto halleriyle tuzlayıp bir iki gün dolapta bekletin. Sonra kurun mangalı, içini ıslak çam meşeyle doldurun. Yanına da bir iki kömür yakıp bırakın. Mangalın en yüksek yerine uskumruları serin, bırakın nazlı nazlı islensinler. Sonra değmesin kimse keyfinize. Arada sırada balıkların tatlarına bakın, isi tadı tuzu ağzınıza layıksa basın zeytinyağına, olsun bitsin. Tabii tüm bunlar için güvenilir bir balıkçınız olsun. Gerekirse teknolojiye ağ atsın, size balıklarınızın fotoğraflarını göndersin, güzel ürün geldiğinde kendisi sizden daha fazla heyecanlansın. Daha da derine ineyim istiyorum bazen. Mesela kefallerin bottarga zamanı, Dalyan'daki kooperatiften taze mumsuz balık yumurtası isteyin. Balık yumurtalarına doyamıyorsanız Ortaca'daki Dalko'dan da hayatınızın en iyi bottargasını alabilirsiniz. Halen burun okşayan bir deniz kokusu, güz rüzgarlarının Ege masumiyeti, kızarmış ekmek, az tereyağı ve dilim dilim bottarga. Az da lime suyu tabii, biraz yağını keser. Ege'ye girmişken Tire'deki kooperatifin karadutlarından çılgın bir sorbe çıkıyor, benden söylemesi. Yenilen içilen tüm o yemeklerin üstüne tertemiz, taze tadıyla damağı ferahlatıyor. En iyi domatesin ve biberin tam zamanı. Öyle haziranda domates kovalamak yok. En iyi domates ağustos sonu, eylül başı olur. İyileri eylülün sonuna kadar devam eder. Bizim oraların salçasının olayı nedir bilir misiniz? Fermantasyon. Salça yaparken farkında olmadan 'lakto-fermente' dediğimiz işlemi gerçekleştiriyoruz. Bu durum şans eseri başlamış olsa da, umami kaynağının daha çok ortaya çıkmasını sağlıyoruz. Önce domatesleri ezip tuza atıyoruz. Sonra üzerlerini bezle kapatıp güneşte bekletiyoruz. Domates köpürmeye başladıktan sonra ateşe koyup çektiriyoruz. Taze ateş tabii, mis gibi. Aynı güneşte çektirilirse o salça olmaz, hatta umami de olmaz. Asya'nın misosundan daha ateşli olur. Oraya da başka bir gün geliriz. Şimdilik çocukluğunuzdaki salçaları içinize çekiverin. Sonbahar bitmesin.


Instagram'da 5.2 milyon takipçisi ve yüzlerce araba fotoğrafı olan bir hesap. Hesabın başında ise dünyanın en ünlü drift ustalarından Ken Block. Hızlı ve Öfkeli'nin sadece bir Hollywood kurgusu olduğunu zannedenler bir kez daha düşünebilir. Zira bu hesaptaki görüntüler filmdeki sert ve hızlı adam Vin Diesel'i bir kaplumbağa gibi göstermeye yetecek nitelikte. Dünyanın en yüksek ve dik zirvelerinden ipsiz, korumasız ve çıplak elle inmek mi dediniz? Hakkında National Geographic'in bir belgesel çektiği ve sayısız dergiye kapak olan Amerikalı dağcı Alex Honnold ile tanışarak hayatınızdaki adrenalin seviyesini minimumda ikiye katlayabilirsiniz. Free Solo olarak da bilinen Honnold'ın çıplak elleriyle tutunabildiği yerlere ve çıkabildiği yüksekliklere inanamayarak bakacağınızdan ve bağımlısı olacağınızdan ise hiç şüphe yok. Stunt riding nedir? Nasıl yapılır? Bu soruların cevaplarını tek bir link altında görsellerle desteklenmiş şekilde almak isterseniz sizi böyle alalım. Performans ve şov odaklı motosiklet sürüşlerine verilen genel isim olan bu terim, ölüme kafa tutan sürücülerin motorlarıyla en tehlikeli parkurlarda gösterdikleri maharetleri göz kırpmadan izlememizi sağlıyor. Aynı anda hem motor hem adrenalin meraklısıysanız bu sporun ustalarından Aras'ı takip edilenler listenize eklemeden geçmeyin. Jason'un buraya koyduğum fotoğrafı aslında ona biraz haksızlık. Yaklaşık 10 yıldır serbest koşu adı verilen bir adrenalin çılgınlığına sarmış olan Jason, herhangi bir kalıcı adresi olmaksızın dünyayı dolaşıyor ve Giza Piramitleri'nden Çin'e aklınıza gelebilecek en uçuk destinasyonlarda inanılmaz parkurlar yapıyor. İzlerken nefesinizi tutacağınız bir hesap arıyorsanız kendisini YouTube ya da Instagram hesabındaki videolardan takip etmenizi öneririm. Dünyada insanların çoğu karlı dağlara gittiğinde ayağına ya kayak ya da snowboard takmaya alışıktır. Söz konusu Vincent Tupin olduğunda kayak ve board yerini elektrikli bisiklete bırakıyor ve ortaya inanılmaz görüntüler çıkıyor. Dağ eteklerinde, sık ormanlarda, vadilerde ve kanyonlarda bisikletinin tepesinde olan Vincent, iki tekerlekle ulaşılabilecek her adrenalin dozunun sınırlarını zorluyor.


Yeniliğin kucaklayıcı soluğunu ürettikleri işlerde hissettirmeyi özellikle tercih ediyorlar. Kökenleri, yaşadıkları çevre ve kişisel deneyimler de tasarımlarını şekillendiren faktörler arasında. Tüm bu önemli unsurların etkisini çalışma metotlarından malzeme ve alan seçimlerine kadar geniş bir yelpazede yaratıcı isimlerin işlerinde görmek mümkün. Graffiti, heykel ve mural yapan bir heykeltıraş ve sokak sanatçısı. Mural eastin kurucusu. Bir yüzeyde çeşitli boyalarla resim yapmak, bu resimleri yaparkenki duygudurumları, yüklenen veya aranan anlamlar, bunların toplamındaki ifade iki boyutta kalıyor. Uzayda, çeşitli malzemeleri belirli bir duygular üzerinden yontarak, keserek, birleştirerek formlar üzerinde aradığınız anlamlar ya da ifade ise artık var oluyor. Benim ilgimi çeken, üretimlerimi birleştirebileceğim nokta burası. Graffitilerin sonuca ulaştığı yerden, boyutlanan biçemlerimin form bularak gerçekleşiyor olması. Graffitilerimin heykel olarak dünyada var olan bir kütleye dönüşmesi ana ilhamlarımdan. Kafamdakileri içeride ya da sokaklarda duvarlara boyamak, duvarlardaki resimlerimin rölyeflere, heykellere dönüşerek, boyut bularak, açık & kapalı mekanlarda var olma yolculuğu beni heyecanlandırıyor. Bahsettiğim bu duyguyu koruyan, besleyen bu yolculuk. İlhan Berk'in dediği gibi ' Varlık biliminin bir nesnesi olarak Duvar'. Antik ya da çağdaş bütün 'şehir'leri en ufak biriminden, büyük kent manzaralarına kadar ilgi çekici ve insan yaşamının önemli ve etkin bir parçası olarak görüyorum. 'Duvar' kavramını daha önemli ele alıyorum. Kentin hücresi olarak, mekana anlam katan ve herhangi bir mekana yön veren önemli öğe, graffiti ve benim için büyük ölçüde var olma sebebi, rölyef için mekana yapısal da dahil olma, içeri-dışarı ilişkisi durumu üzerinden birçok konuya temel oluyor. Ana malzemem metal, sonrasında taş, beton, ahşap ve çeşitli komponentlerden oluşan birçok farklı malzeme hatta bazı hazır nesneler heykellerimi oluşturdu. Çocukken marangoz artıkları, metal artıkları ile oynayarak binalar şehirler yapıyordum. Şehrin, gemi endüstrisinin olduğu tarafında büyüdüm: dev vinçler, paslı metal plakalar ve yapılar. Ailem ise makine ve mekanik işi yapıyordu. Üniversite öncesi gemi modelciliği sürecimde teknik resim ve projeler. Buradan gelen göz aşinalıklarım üzerinden geometrik bir ilgiyle graffitilerimde de daha boyutlu ve soyut bir yön oluştu. Önce İlhan Koman heykelleri sonra heykel bölümü okurken MSGSÜ kütüphanesi aslında heykellerimi, graffitilerimdeki ilham kaynaklarım gibi malzemelerden yapabileceğimi gösterdi. Çok eğlenerek ve kendimden geçerek aşılıyorum sanırım! İBB Konuşan Duvarlar Projesi, ülkemizdeki en büyük mural-graffiti çalışması, uzunluğu 220 metre, 11 metre yüksekliği olan bir duvar. Genel işlerimden referans alarak çok basite indirgenmiş formlarla oluşturduğum basit soyut harfler ve çok renkli bir palet. Sokak, kadın, hayvan, hoşgörü, genç, birlik gibi 20 kelime. Lokal parçalar ile renklere ayrılmış, aslında var olan ama okunmayacak kadar iç içe geçmiş, üst üste binmiş ve anlaşılamıyor. Tıpkı sürekli hepimizin metrobüs gibi, İstanbul gibi bu kelimeleri bir şekilde üst üste iç içe kullanıyor olmamız gibi. Var ama anlaşılmıyor. Herkes kelimeyi kendi renklerine göre söylüyor. Tıpkı renkli renkli patenlerden oluşan yara bantları gibi. Duvarın fotoğrafında üstü onlarca katlık yeni yapılar, altında kalan kısımda ise eski binalar. Tam da binlerce kişinin geçtiği otoyol üzerinde, Kadıköy girişi - Köprü bağlantısı yolunda iki metrobüs durağı arasında. Mekan ve izleyicinin işe doğrudan etki ettiği birçok işim var. Ama bu durumu ben daha kendime doğru pozitif olarak yönlendiriyorum. Güzel bir örnekle anlatabilirim bunu. B3 Evi'nde Selman Bilal Koleksiyonu kapsamında yaptığım çalışma tamamen mekan ile alakalı. B3 Evi'nden ilhamla soyut bir metal rölyefi merkezine alan helezonik bir Tohum oluşturdum. Bunun tam tersi, mekandan bağımsız işe odaklandığım, mekanı ikinci plana attığım çalışmalarım oluyor. Sanırım graffitiden gelen bir refleks, özellikle boyarken uyum sağlıyorum. Oradan mekanda kendime yer ediniyorum. Çokça ve büyük keyif alarak dijital ve teknolojik araçları kullanıyorum. iPad ile modelleme programları, 3D yazıcı ile çıktılar, plazma ve lazerler, kesiciler, yeni teknolojik kaynaklar. Artık herkesin sanat ve tasarıma daha yatkın olması, teknolojinin imkanlarıyla üretici de olarak konumlanmaları sonucunda bu değerlere ve eserlere hassas olmaları heyecanlandırıyor. Birçok heyecanlı proje hayata geçmeyi bekliyor. Mural ve graffiti dünyasında kurucu ortağı olduğum ajansımız Mural East ile umarım birçok kamusal proje gerçekleştireceğiz. Solo mural projeleri ise önümüzdeki günlerde yine sokaklarda hayat bulacak. Son zamanlarda antik şehirlere odaklandım. Heykel ve graffiti olarak çağlar boyunca kesişim noktaları olmuş. Bu iki disipline artı dijital olarak da üretebileceğim kendi coğrafyamıza basan projeler üzerine çalışıyorum. Heykellerimde ise yeni bir seriye başlamanın hazırlığını yapıyorum. Çalışmalarını İstanbul ile Londra arasında sürdüren, yaratıcı ifadeyi dans ve performans sanatıyla birleştiren bir sanatçı. Büyürken de bedenim hep hareketle kendini anlatma isteği içindeydi. Bedensel ifade, alan kaplamak, gücünü çok erken keşfettiğim şeyler oldu. Yıllar geçip derinleştikçe, yaşadıklarımı ve yaşamı sorguladıkça anlam peşinde dansın ötesine geçebildim. Aslında dışarıdan içeriye değil, içeriden dışarıya bir yolculuk yaşadım. Performans sanatçısı olmak gibi bir niyet koymadan hep yeni kapı aça aça kendimi burada buldum. Dans Terapisi yüksek lisans eğitimimin ve yaklaşık 10 senelik klinik çalışma deneyimimin de etkisi var. Bir de tam ben bu dilde ilerlemek istediğim zaman Simge Burhanoğlu Performistanbul'u kurmak istediğini anlattı. Birlikte kurmuş olduk, o benim ilk küratörüm oldu, ben onun ilk sanatçısı. Bu alanda birlikte büyüyoruz. Alan en önemli şeylerden biri benim için. Performans nefes almak için yepyeni kurallar arıyor her seferinde. Öyle bir gerçeklik yaratılmalı ki her detayıyla anlamlı olmalı. Ben düzen seviyorum, o düzeni kurduktan sonra onu doğru tutmak adına biraz sert kurallarım oluyor. Bir kablo yanlış yerde olmamalı mesela ya da eğer sarhi bezlerimi dizdiysem en doğru şekilde dizilmeli. Bunlar, tamamen benim hislerimin gösterdiği bir karar mekanizmasından geçiyor. Bunun ötesinde ise bedeni alanda her açıdan düşünmek önemli: Havada mı asılı olmalı, yoksa bu mümkün değilse gölgesi ile mi tavana kadar uzayabilmeli? Bazen de çok çıplak küçük bir alanda sert bir ışık altında herkesle iç içe iki saat geçirilebiliyor. Bir noktada sanki ben değil o canlı iş karar veriyor kurallara diyebilirim. Performansta bunların hepsi bir organizma gibi oluyor. Yani tek bir canı var o eserin, o bize anlatıyor yol gösteriyor. Çoğu zaman bu unsurlardan bağımsız gözümün önünde canlanmıyor zaten. Kostüm benim için hep önemli ve zorlandığım bir konu . Ben çok sıkça kendimi çıplak hayal ediyorum ve en son üzerime giyeceğim şeyi vizyonumda görebiliyorum. Bir yandan da önemli bir başka konu şu ki; ben bu performansların ve genel olarak gerçek sanatın, bir kanala bağlanma ile bir download olduğunu düşünüyorum. Bana ait değil yaptıklarım. Ben güvendiğim insanlarla birlikte üretmeyi seviyorum. Tek başıma belirli bir yöne derinleşiyorum, oysa başkalarıyla üretirken hiç düşünmediğim bir yerde buluyorum kendimi. Bu da bana iyi geliyor. Mesela alan üzerinde yerleştirme konusunda derinleşmiş bir insanla birlikte üretirken iş sanki daha büyük bir ifade şekline dönüşüyor. Üniversitede İletişim ve Tasarım okudum. Bu da düşünce şeklimde etkili olmuş olabilir. Yaşım ilerledikçe çok meraklı birine dönüştüm. Bir konuya takılıp arkasından kaybolmaktan, bir sorunun beni sürüklemesinden keyif alıyorum. Anlamak için de hem kalbimle hem de düşünsel olarak zaman ayırabiliyorum. İlk yüksek lisansımı London College of Fashion'da Tasarım Yönetimi üzerine yapmıştım. Bu süreçte en çok ilgimi çeken şey kütüphane arşivindeki defilelerdi. Saatlerce defile izlerdim, ama koleksiyona bakmak için değil, onu nasıl paylaştıklarıyla ilgilendiğim için. Daha sonra bitirme projem için yakın dostum Murathan Özbek ile Türkiye tasarım hafızası için önemli bir çalışma niteliğinde olan Moda Alaturka isimli belgeseli çektik. Beden, üzerine giydiğini canlandıran ve anlamlandıran şey. Akımların ve akıntının ötesinde yaşama dair birçok gizem canlı sanatın nefesinde. Gündemim yoğun. Bir giyim markası ile işbirliğim olacak yakın zamanda. Ekim sonu yeni video işim O.P.Y.U.M festivalinde Paris'te gösterilecek. Ayrıca Ekim'de devam eden bir belgesel projemizin ikinci ayağı için doğuya gideceğiz. Bir tasarım stüdyosu. Yenilikçi, akıllı ve cesur. Global ödüllerle başarılarını perçinliyorlar. Ara Güler Müzesi + Leica + Monochrome projesi, şehrin yeni kültür sanat destinasyonlarından biri olan Galataport'un önemli projelerinden. Bir sergileme alanı-müze mağazası, bir brasserie ve bir fotoğraf makinesi mağazasının tek bir çatı altında birlikte çalışması gibi zorlu bir tasarım ihtiyacına yanıt aradığımız bu projedeki en önemli tasarım kararlarımızdan biri kuşkusuz ki, birbirlerinden tamamen farklı kullanım fonksiyonlarına sahip bu üç markayı ayrı ayrı ele almak yerine, deneyim hikayesini markaların ortak noktaları üzerine kurgulamak oldu. Mekanın ortasına üç boyutlu ahşap bir desenle kaplanarak yerleştirilen ve Monochrome'un mutfak alanını içinde barındıran ana kütlenin yüzeyleri üç markanın ortak noktası olan fotoğrafçılığın ve fotoğraf makinesinin temel öğelerinden olan diyafram açıklığının geleneksel formundan esinlenilerek tasarlandı. Yüzeylerinde Leica'nın vitrin ünitelerinin, Ara Güler Müzesi'ne ait sergileme yüzeylerinin ve Monochrome'un barının yer aldığı bu kütle, üç boyutlu yapısı sayesinde üzerinde oluşan ışık-gölge oyunlarıyla mekanın içinde olduğu kadar dışından da dikkat çekerek tasarımın en baskın öğelerinden biri haline gelmiş oldu. Red Dot Awards'un en üst seviyedeki ödülü olan 'Red Dot: Best of the Best'e layık görülen bu projemiz, mimari / iç mimari bir proje ile Türkiye'de ilk defa 'Red Dot: Best of the Best Interior Design' ödülüne layık görülen proje olması ile de bizim için anlamlı bir yere sahip. Wangan Studio olarak her tasarımımızda, son kullanıcıyı hikayenin merkezine alan, mevcut normların ötesinde, süzgecimizden geçmiş rafine bir yenilikçilik anlayışı ile uzun ve yoğun bir yaratım sürecinin ürünü olan, ezber bozan işler ortaya çıkarmanın hedefi ile yola çıkıyoruz. Wangan tasarımlarını incelediğinizde işlerin çoğunlukla insanların sosyal bir ortamda bir araya geldiği mekanlar olduğunu görürsünüz. Yola çıktığımız ilk günlerden beri bir tasarım ofisi olmanın ötesinde özellikle yeme- içme ve konaklama sektörleri için bir danışmanlık markası olmayı hedefledik. Tasarımdaki önceliklerimizin başında ise kullanıcı odaklı olmak ve yarattığımız yapı, mekan, ürün, marka her ne olursa olsun son kullanıcının tasarımımızı yaşarkenki hislerine ve duygularına odaklanmak geliyor diyebiliriz. Dünyada değişen çalışma alışkanlıkları, her geçen gün sınırları ve mesafelerin yarattığı engelleri daha da ortadan kaldıran bir hale geliyor. Bu dönüşüm, biz tasarımcılar için de farklı coğrafyalarda hayata geçirdiğimiz projelerde bize büyük çalışma kolaylıkları sağlıyor. İlk günden beri hep hedefleri olan ve bu doğrultuda ilerlemeye özen gösteren bir tasarım ofisi olarak, önümüzdeki yıllarda, Wangan Studio'yu global tasarım dünyasında daha önemli bir oyuncu haline getirmek en önemli projemiz diyebiliriz. Estetik ve fonksiyonelliği teknoloji ve sanatla birleştiren ikili geleceğe yön veren projeler üretiyorlar. A.R.E.: Yaklaşık yedi yıldır beraber yaşıyoruz ve üretiyoruz. Ben Bilkent Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre tasarımı mezuniyetinin ardından TV Set stüdyo tasarımı konusunda uzmanlaştım, Hakan ise Makine Mühendisliği mezunu ve bizi buluşturan şey fotoğraf oldu. Ardından sürekli diyalog içerisinde olduğumuz dijital teknolojiler ve sanal kameralarla üretimlerimizi destekleyerek hikayelerimizi anlatabileceğimiz konumların sayısını çoğalttık. Ben daha çok cinsiyet ve mimari üzerine çalışıyordum, beden ve deneyim ile şekillenen yapılara odaklanıyordum. Gynaeceum, Hamam Sauna ve Islak Hacim sergileri Hakan ile beraber çalıştığımız süreçte bireysel olarak çıkmıştı. Hakan daha çok beden, deri, doku ve kente odaklanıyordu. Recolor ve Through The skin gibi sergiler ile fotoğrafı hack'lemenin peşine düşmüştü. İkimizi buluşturan ilk sergi Gary Sangster ve Fırat Arapoğlu eş küratörlüğünde Aşıklı Höyük / Kazı İzleri sergisi oldu. Bu sergide arkeolojiye yeniden kuir bir bakışla çalışmalarımızı ürettik. Sonrasında beraber üretim sürecimiz başlamış oldu. A.R.E.: Kendimizi, çalışmalarımızı oluştururken dijitalin bütün potansiyelini açığa çıkarmaya çalışan deneyciler olarak konumlandırıyoruz. Sergilerimize hazırlanırken uzun metin okumaları ve araştırmalar ile başlayıp ardından kavram ve üretim süzgecine giriyoruz. Markalar ile kurduğumuz sanatsal işbirliklerinde bu çalışma disiplinine çok dikkat ediyoruz. Markanın veya tasarım sürecinin özüne inmekle başlıyor her şey. Ardından araçlarımızı ve kavramlarımızı en iyi çarpıştıracağımız fikirlere yöneliyoruz. H.S.: Sanırım tutarlı olduğumuz tek şey üzerine çalıştığımız, geleceğe aktarmak istediğimiz kavramlar. Ancak estetik ve çizgi olarak sürekli kavramla en çok örtüşecek aracın ve çizginin peşindeyiz. Hayat beden, mimari ve deneyime dair kavramlar üzerine çalışmak için oldukça geniş bir yelpaze sunuyor ama sürekli aynı formlarla çalışma üretmek bizim olmak istediğimiz şeyin çok dışında. Bu nedenle kavramlara, projelere göre kullandığımız yenilikçi araçlarla şekilleniyoruz. H.S.: İyi bir gözlemciyiz. Örneğin Through The Skin Türkiye'nin öncü 3D VR sergilerinden biriydi. Burada bir tasarım hatası, kullanıcı deneyimi fark ettik. Ortalama 100 metrekare olarak tasarlanmış alanımız içerisinde bir oda daha vardı. Serginin ilk hafta ziyaretçi sayısı 16.000 olmuştu ama odaya giren insan sayısında inanılmaz bir düşüş vardı. Bunun nedenini çok sorguladık. Bu nedenle insanların VR mekanları deneyimlemelerinde ses, ışık ve yönlendirme tasarımının önemini hissettik. Sauna bu nedenle izleyiciyi hikaye içerisine daha sıkı alan bir deneyime dönüştü çünkü ben bir sauna hayaletini seslendirerek deneyimciye rehberlik etmiştim. A.R.E.: Deneyimlerde ise maalesef günümüzde telefon/tablet uygulamalarına ihtiyacımız var. Burada da sergi deneyimcisini olabildiğince bilgilendirerek eserler üzerine katman olarak inşa edilmiş Artırılmış Gerçeklik deneyimine davet ediyoruz. Zamanla QR kodlarda olduğu gibi deneyimledikçe alışacağımız şeyler. A.R.E.: Seçildiğim American Arts Incubator programından bu yana gelişmeleri oldukça yakından takip ettiğimiz, beta kullanıcı olduğumuz ağlar oluştu. Bu sayede yeni araçlara erken erişiyor, denemeler yaparak potansiyellerini açığa çıkartıyoruz. Bu sene dahil olduğum Meta Creators of Tomorrow programı da buna en güzel örneklerden biri. H.S.: Sanatçı işbirliklerini de çok seviyoruz. Geleneksel sanatlarda çok karşılaşmadığımız kolektif çalışma biçimleri dijital sahada üreten sanatçılar için oldukça değerli. Hız dünyası içerisinde sürekli gelişen araçlara adapte olmakta zorlanırsak birbirimizden destek alıyoruz. A.R.E.: Dijital deneyimler, dijital sanat eserlerini oluşturmak oldukça bütçe gerektiren süreçlerle karşılaşmamıza neden oluyor. Bu noktada en değerli şey kurum, marka işbirlikleri. Bakü YARAT Contemporary desteği ile ürettiğimiz Theatrum Mundi projesinin başarısı geçtiğimiz CI Bloom'da Brothers ile işbirliği kurmamızı sağladı. H.S.: Pandemi dönemi bir gün atölyemizde Desen Halıçınarlı önderliğinde bir linol baskı çalışması içerisinde Kalben dinliyorduk. Kalben, Teoman ile çıkaracağı yeni teklisi Robot Kozmonot için bir müzik videosu istediğini söyledi. Berlin'de yaşadığımızı düşünüyormuş, oysa biz İstanbul'daydık. Bu vesileyle tanıştık ve hala Kalben ve müziği için görüntüler oluşturmaya devam ediyoruz. H.S.: Ahmet Rüstem de, ben de görselleştirme programlarına oldukça hakimiz. Projelerimizi yazarken ChatGPT4, Midjourney gibi metin ve görselleştirme AI araçlarından faydalanarak daha verimli ve hızlı çalışabiliyoruz. A.R.E.: Beni en çok heyecanlandıran şey oyunlaşma, oyunlaştırma ve Artırılmış Gerçeklik teknolojileri. Verileri her an her yerde deneyimleyebileceğimiz, fiziksel dünyamıza sanal nesneleri yerleştireceğimiz bu süreç, çevre deneyimimizi dönüştürmeye çoktan başladı. Bu araçların gelişimini deneyimlemek heyecan verici. H.S.: Beni de en çok kişiselleştirme noktasındaki araçların gelişimi etkiliyor. Lazer, print teknolojileri ile gündelik nesnelere inen araçların çoğalması daha verimli çalışmamızı sağlayacak. AI araçlarının gelişimi ile potansiyellerini önceden sorgulamak, deneyler yapmak ondan korkmamızı değil heyecanla işbirliği kurmamızı sağlıyor. Forbes tarafından kendini ifade etmenin yükselişiyle erkek giyimini yeni yüzyıla taşıyan tasarımcı olarak tanımlandı. Bu üç coğrafyada da birbirinden farklı kültürlerden ilham alıyorum ve bunun hem kişisel olarak beni zenginleştirdiğini hem de profesyonel anlamda tasarımlarıma şekil verdiğini düşünüyorum. Zamanımı bu lokasyonlarda geçiriyorum ve dil, din, geçmiş, yaşam tarzı gibi birbirinden çok farklı dinamiklerin olduğu bu kültürlerde yaşarken üç farklı insanmışım gibi hissediyorum. Bu farklı coğrafyalarda hem insan hem de marka olarak var olabilmek bunu gerektiriyor sanırım. Hayatta değişmeyen tek şey değişimin ta kendisi. Bu anlamda, dönüştüğüm bu üç farklı insanın üç ülke için tasarladığı koleksiyonlar markamın kimliğini zenginleştirdiği gibi benim de kreatif direktör olarak tasarım estetiğime farklı seviyeler katıyor. Farklı kültürlere hitap etmek için tasarım estetiğiniz de bu farklı kültürlere adapte edilmeli. Farklı kültürlerde yankı yaratabilmek ve aynı zamanda marka kimliğini korumak kolay değil. Bu anlamda, birbirinden farklı görünen bu üç koleksiyon aslında aynı tasarım köklerinden geliyor yani her ürünü ana bazda birleştiren bir yapı mevcut. Bazı aynı bir gömlek diğer bir coğrafyada farklı tasarım detayları ile bambaşka görünebiliyor. Bohem ve çöl hislerinin etkilediği Tulum koleksiyonu, Amerika'da klasik bir stile bürünürken, Türkiye'de şehre uygun avangard bir yapıya bürünüyor. Empire State Binası hayatımda önemli yere sahip bir yapı. New York'u ilk ziyaretimde çektiğim birinci fotoğraf, sadece filmlerde izleyerek hayran olduğum bu binaydı. Amerika'da yaşadığım on beş sene içinde çektiğim ESB binası fotoğraf ve videolarından oluşan kişisel arşivim var. Üç yıl önce New York'u ziyaret eden babama ESB'yi gezdirirken aklımda yeşeren bir proje aslında bu. Gezi esnasında mevcut üniformaların böylesine ikonik geçmişi olan bir binanın karakterini tam anlamıyla yansıtmadığını hissettim. Üç senelik etkileyici ve yoğun bir yolculuğun sonrasında da bu proje hayata geçti. Empire State çalışanları için tasarladığım üniformalar ile ESB'nin köklü kimliğini öne çıkarıp, binanın gerçek ruhunu yansıtmaya odaklandık. Bunu da iki marka arasındaki tamamen organik gelişen uyum sayesinde başardığımıza inanıyorum. Bu proje, profesyonel kariyerimin en önemli mihenk taşlarından biri. Tasarım sürecinde, bina ruhunu görsel anlamda yansıtan modern detayların yanı sıra bina çalışanlarının gündelik ihtiyaçlarını karşılayacak fonksiyonel detaylara da odaklandık. Daha önce denenmemiş, üretimi çok zor detaylar tasarladım. Kumaşlar ve renkleri ESB'ye özel tasarlanıp dokundu. Ceketlerin yakaları çıkarılıp değiştirilebiliyor. Asimetrik cep kapakları bulunan dört parçalı üniformalar, ESB çalışanlarının dahil edildiği bir oylama ile seçildi. Binanın orijinal mimari formunu bire bir yansıtan ve yaklaşık 11.900 adet iğne vuruşundan oluşan nakış armaları, bina baskılı kravatlar ve lazerle işlenmiş metal düğmeler, binanın köklü mirasını ve art deco mimarisini yansıtıyor. Binanın yeni restore edilen lobisindeki 22 ayar altın tavanına selam veren çarkların illüstrasyonlarının da bulunduğu özel astarlarla süslenmiş ceketler ve yelekler de üniformanın dikkat çeken diğer detayları. Gözlemevi şapkaları ise yine üniformanın renkleri olan Empire Steel ve City View Blue ile yapılan nakış ve düğme detaylarıyla tasarlandı. Bence yeni ESB üniformaları, binanın ikonik geçmişi ile fütüristik bir vizyonun zamansız bir birleşimi ve aynı zamanda ne geleceğe ne de geçmişe ait olmayan, zamansız, bu ANa ait bir tasarım. ESB üniforma projesi PEYMAN UMAY markasının kimliğine başka bir seviye kattı. Ben tesadüflere inanmıyorum. ESB 15 yıldır ilk defa üniforma değiştiriyor ve ben de New York'a tam 15 yıl önce taşındım. Kendim ve markam için çok özel bir yere sahip olan bu işbirliği; hem beni hem de tüm ekibimi daha iyiye iten inanılmaz bir motivasyon kaynağı, itici bir güç haline geldi. Böylesine büyük bir projenin bizi rahatlatmasına asla izin vermeden global anlamda daha da büyük markalarla çalışma arzumuzu gerçekleştirmek de kaçınılmaz bir hedef oldu. Şu an ismini paylaşamayacağım bazı markalarla görüşmeler yapmaya başladık. PEYMAN UMAY markası Amerika'da doğdu ama Peyman Umay, yani ben Türkiye doğumluyum. Köklerimi ve nereden geldiğimi çok iyi bilen bir tasarımcı olarak amacım hep daha iyi olmak ve daha güzel işlere imza atmak. Markamızı bir dünya markası haline getirme yolunda attığımız bu güzel adımların devamını getirmek. Öncelikle kendime, aileme, beni ve markamı seven, destekleyen herkese, ekibime, doğduğum topraklara adeta görevim ve hediyemmiş gibi hissediyorum. Beni her sabah yatağımdan heyecanla kaldıran şey bu, daha iyi bir insan ve daha iyi bir tasarımcı olabilmek.


Bir albümün çıkış tarihinden bahsetmek; ayın 14'ünde, bu bahar, gelecek kış demek, hiç bu kadar manasız olmamıştı. Madonna'nın 10 Mart'ta piyasada olacak 13'üncü albümü Rebel Heart'taki şarkıların yarısı, çıkış tarihinden iki ay evvel piyasaya sızdırıldı. Madonna çıldırdı. Artık kimseye güvenim kalmadı. Acaba yanımda çalışanlar mı yaptı bunu? dedi. Halbuki şarkı bu, burma bilezik değil; çalmak için koçbaşına ihtiyaç yok. Dijital ortamda süzülen birtakım rakamlardan söz ediyoruz. Çok rahat götürülür. Yani, sanıyorum öyledir. Madonna da durup düşünüp, pardon meditasyon yapıp, madem sızdı bedavaya gitmesin bari diyerek altı şarkıyı kendi elleriyle erkenden iTunes üzerinden satışa çıkardı. Şarkılar pek o kadar kıyamet koparmadı. Efsanenin 13'üncü albümüne yakışacak denli güçlü bulunmadı. İçinde Rihanna, Oprah Winfrey ve Justin Bieber gibi ünlülerin isimlerinin geçtiği Illuminati adlı şarkı hiç anlaşılmadı; Mike Tyson'la düet yaptığı Iconic o kadar da iyi değildi. En fenası da albüm böyle fos olduğuna göre, bu şarkıların çalınması işini Madonna'nın bizzat kendisi tezgahlamış, bu sayede bedavaya reklam yapmış olabilirdi. Bir süre sonra, hacker'ın tahmin edildiği gibi Meksikalı ya da Brezilyalı değil Tel Avivli olduğu ve yakalandığı öğrenildi. Madonna, Twitter hesabından FBI'a ve İsrail polisine teşekkür etti. Bunu terörün bir çeşidi olarak nitelendirdi, kendisini tecavüze uğramış gibi hissettiğini söyledi, Hiçbirimiz gizliliğin sonuna hazır değiliz dedi. Instagram hesabına tecavüze uğramış hissini temsilen bir fotoğraf koydu, kısa süre sonra kaldırdı. Yani Rebel Heart, bin tane tantananın ardından, geldi. Albümün en ses getirecek şarkılarından biri de Madonna'nın aynada kendini öper gibi söylediği Bitch, I'm Madonna. Nicki Minaj düeti ve DJ Drop'un setiyle hazırlanan şarkı, Madonna'nın shot'ları götürüp masaya yumruk vuracağı bir klibi çok hak ediyor. Yazının tamamı ve çok daha fazlası GQ Türkiye Mart sayısın da ve GQ Türkiye Dijital edisyonunda...


Bir zamanların asi çocuğu, sokakların olmazsa olmazı sneaker'ların özellikle son beş yıldaki yükselişi yadsınamaz bir gerçek. 2021 trendlerine bakacak olursak bu yükselişin yavaşlayacağı da yok. Fakat bütün bu moda girdabının bir de çok söz edilmeyen bir yüzü var. Sneaker tüketiminin bu denli artmasının üzerinde yaşadığımız dünyaya etkileri yadsınamayacak derecede büyük. Matt Powell'in 2016'da atmış olduğu bir tweet'e göre sektörün en güçlü markalarından Nike saniyede 25 sneaker satıyor. Bir diğer data ise yılda 27 milyar ayakkabı üretildiğini gösteriyor. Bu rakamlar dünyadaki karbon salınımına her yıl %1.4 etki yapıyor. 1.4 ufak bir oranmış gibi gözükse de çok büyük sonuçlardan bahsediyoruz. Benzer ve korktucu bir diğer rakam bir sneaker'ın üretiminde kullanılan gaz tüketimi: Yaklaşık 15 kilo. Bunun büyük bir kısmı üretim aşamasının uzun ve meşakkatli olmasından kaynaklı. Sneaker'lar üretilirken kullanılan malzeme 26 farklı materyale kadar çıkabiliyor ve üretim 360'a yakın adımdan oluşabiliyor. Karbon ayak izi sadece üretim ve satış aşamasıyla sınırlı değil; sneaker'ın ömrü boyunca dolaşımı da bıraktığı ize dahil, fakat bu izi hesaplara katma imkanı ne yazık ki yok. Güzel haberler de yok değil. Özellikle son yıllarda başlayan bilinçli tüketim hareketine sneaker üreticileri de dahil olmaya başladı. Bunların başında adidas geliyor. Parley iş birliğinde okyanuslardan toplanarak geri dönüşüme kazandırılan malzemeler ile üretim yapmaya başlayan adidas'ın bu anlamda bir öncü olduğunu söylemek mümkün. Markanın 2024 yılında sadece geri dönüştürülmüş malzeme kullanacağını açıklaması da dikkat çekici. Şayet başlattığı üretim trendi diğer markalara da ilham verdi ve sürdürülebilirlik bir üretim stratejisi olarak programlara girmeye başladı. Allbirds, Rothy's, Cariuma gibi firmalar bunu başından beri yapıyor, dediğinizi duyar gibiyim ama dürüst olalım; Nike, adidas, New Balance, Reebok gibi markaların üretim kapasitesi ile kıyaslandığında bu durum pek bir şey ifade etmiyor. Bu nedenle büyük firmaların geri dönüştürülmüş materyaller kullanmaya başlamalarının yaratacağı etki ve her adımda değişim kaçınılmaz olacak gibi gözüküyor. Bu yazı Bastığın Yeri Dönüştür başlığıyla #GQBahar21 sayısında yayınlanmıştır.


Birçok fotoğrafta gördünüz onları. Bazen kızgın bir panda olarak, bazen rengarenk bir duvarda dünyalarını ve hayallerini haykırırken... Leo Lunatic, Mr. Hure, Met ve Repus'un, polis kovalamacalarından büyük markaların toplantı salonlarına uzanan başarı öyküsü bu. Konuşmayı hiç sevmiyor. Kelimelerin anlamlarından çok, harflerin yan yana geldiğinde nasıl göründüğüyle ilgilenecek kadar farklı bir kafada yaşıyor Leo. Adını sırf görsel olarak güzel göründüğü için seçmiş. Lunatic ise sonradan Leo'ya eklenmiş. Çünkü konuşmayı sevmeyen bu adam eline sprey boyaları aldığı zaman deliriyor ve lunatic, deli anlamına geliyor. The Guardian'ın dünyanın en iyi 15 graffitisinden biri seçtiği kızgın panda karakteri, artık onunla özdeşleşmiş durumda. Leo'nun pandayı tercih etme sebeplerinden biri de utangaç bir hayvan olması. Kendisi de öyle. Arabistan'da doğmuş ve babasının işi gereği 12 yaşına kadar orada yaşamış. Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti diyen Orhan Pamuk misali, bir film izlemiş ve hayatı değişmiş. Çocukluğunda izlediği filmde gördüğü graffitici adamı kazımış aklına. 11 yaşında başladığı graffiti macerasında, boyaları biriktirdiği harçlıklarıyla güç bela alırmış. Boş duvarları ve muhtelif alanları gece yarıları el ayak çekildikten sonra boyama işine illegal deniyor graffiti jargonunda. Çünkü gerçekten de yasadışı. Polis tarafından çok kovalanmış Leo, hatta mahkemelere kadar taşınmış meseleler. Asmalımescit'te yine bir gece boyaması esnasında, tam toparlanıp gidecekken Gel buraya! ihtarıyla polisin yanına gitmek zorunda kalmış. Tamam memur bey, bir daha olmaz demeye kalmadan polis Leo'nun telefon numarasını isteyip evine graffiti yaptırmak istediğini söylemiş. Durun, nereden nereye demek için daha erken. Şimdilerde önemli bir moda markası için tasarımlar yapıyor, jet sosyeteden isimler işyerlerinde ilham almak, ya da evlerine renk katmak için onu arıyor, büyük toplantı salonlarında Leo bey gibi tebessüm ettiren hitaplara bile maruz kalıyor. İyi insanlar zorlu günlerin intikamını başarılarıyla alıyor. Eğlenceli kişiliğinin altında, pesimist bir ruh haline sahip MET. İçinde çok kavgası var. İnatçı ve hırslı. O da çocuk yaşlarda bu işe başlayanlardan. Çok sancılı dönemler yaşamış. En büyük tepki ailesinden gelmiş. Kuzenleri ODTÜ senin, Boğaziçi benim akademik şov yaparken, o elinde kutu, duvar boyuyormuş. Ailede kimsenin umudu yokmuş kendisinden. Fark edilmeye başlayıp da büyük markalar için duvar boyayan başarılı biri haline geldiğinde işler değişmiş tabii. O da başarıyla intikam alanlardan. Sadece babası her zaman destekçisi olmuş. Ailesinde tanıdığımız isimler de var. Twitter'daki Beyinsiz Adam karakteriyle tanınan, üç yıl önce GQ Men of the Year Ödülleri'nden Yılın İnternet Fenomeni seçilen Hakim Türkmen, kuzenlerinden biri. Röportajı Karaköy'de yaptık. Onlar için Karaköy'ü Karaköy yapan adamlar tanımlamasını çok duydum. Sırf onların duvarları önünde fotoğraf çektirmek için bu semte gelen gençler var. Yeni boyadıkları duvarlardan fotoğraf paylaştıklarında Orası neresi? Herkes keşfetmeden ilk ben fotoğraf çektirmeliyim diye mesaj atanlar oluyormuş. Rekabete bakar mısınız? Tam karşımda MET'le özdeşleşmiş; sağ kanadı melek, sol kanadı şeytan kanadı olan Choose your side çalışması var. Röportaj boyunca bir sürü insan gelip önünde fotoğraf çektiriyor. İç dünyasına çok önem veriyor MET. İyiyi, kötüyü, vicdanı, yaşamı, ölümü çok sorguluyor. Çalışmalarında da bunu çok rahat görüyorsunuz. 2008'den beri dünyaca ünlü isimlerin de katıldığı uluslararası graffiti festivali Meeting of All Stars'ı organize eden isimlerden biri MET. Boyamadığı zamanlarda giyim markaları için tasarım yapıyor. İnsanların üstünde hayallerimi görmek hoşuma gidiyor diyor. Bu arada hepsinde bir motor tutkusu var. Demek ki sokak sanatı beraberinde başka ortak zevkler de getiriyor diye düşündürüyor insana. Graffitinin renkli dünyasının devamı dopdolu içeriğiyle GQ Türkiye Ekim sayısı ile bayinizde ve GQ Türkiye dijital edisyonu ile cebinizde!


Gözlükler tamam, kar beyaz önlük tamam, kurşunkalemler ve çakı tamam... David Rees masasının başında. Saatlerce uğraşıp kalemleri yontacak, uçlarını sivriltecek. Haybeci, dandik kalemtıraşlarımızla, bizim asla ulaşamadığımız bir zarafete ve keskinliğe ulaşacak. Sonra da bu kalemleri satacak. Hayrına çalışmıyor elbette. Rees geçimini kalem yontarak kazanıyor ve ben şaka yapmıyorum. - Fazla okumuş her insanın içindeki kırtasiye aşkı onda marazi boyutlarda. - Kalem sivriltmenin hem bir zanaat hem de felsefi bir duruş olduğuna inanıyor. - Bunun saçmalığının farkında olduğundan, kendisiyle de dalga geçiyor. - Felsefe ve dalga geçmeyi doğru oranlarda karıştıran herkesin yapabileceği şeyi yapıyor, boşluğu görüyor ve o boşluk hakkında kitap yazıyor: How to Sharpen Pencils? - Bir yandan da kalem ucu sivrilterek para kazanmaya devam ediyor. Rees'in CV'sindeki güncel madde, böyle denilebilirse, kalemtıraşlık. 2001-2009 yılları arasındaki notlardaysa, kalemle başka bir tür ilişki kurduğu, karikatüristlik yaptığı bilgisi var. Bush dönemine saran çizgi dizisi Get Your War On, epey rağbet görmüş. Ne var ki, Bush zihniyeti Obama'ya yenilince, Rees kendini de yenik sayıp karikatüristlikten emekliye ayrılmış. Bir sonraki durağı, ABD Nüfus İdaresi'nde geçici ve sıkıcı bir iş. Rees, bu görevi sırasında kendisine bir sürü kalem ve kalemtıraş verildiğini anlatıyor. O da sıkıntıdan kendini yontma ve sivriltme işine adıyor. Giderek de ustalaşıyor. Sonrasını tahmin edersiniz. Herkesin kafası farklı çalışıyor. Rees hiç yoktan bir iş kolu tanımlayıp, onu ilkin zanaata, sonra da ticarete döktü. Kazancının fena olmadığını söylüyor. Neil Gaiman ve Spike Jonze gibi eksantrik her işe bulaşmayı görev bilen hatırlı müşterileri var. Çocuğuna uğur kalemi arayan ebeveynler ona geliyor. ABD'yi baştan başa dolaşıp kalem sivriltme gösterileri yapıyor. İşini icra etmesi için onun şerefine özel partiler düzenleniyor. Kim seyreder böyle bir şeyi diye sorma hakkınız tabii ki saklı ama bunu bana değil, Karayipler'de her limanda ayrı parti yapan bir yatın ehlikeyif müşterilerine sorsanız daha iyi. Çünkü yanlarına Rees'i de katıp kalem sivriltmenin inceliklerini öğrenenler onlar. - Tek bıçaklı kalemtıraş aleminin kralı Alvin Brass Bullet, en zarif markaysa Almanya'dan çıkma Bethge. - En iyi kurşunkalemler ABD ve Japonya'da üretiliyor. - ABD ile Avrupa arasındaki kültür farkı çocukluktan başlıyor. Amerikan çocukları sınıflarda duvara monte edilmiş çevirmeli modelleri kullanırken, Avrupalı her çocuğun cebinde kendi kalemtıraşı var. - Şarapta kurşunkalem tadı arayacak kadar kırtasiye manyağıysanız gönül rahatlığıyla 2006 Chateau Saint Julian Bordeaux Superieur'ü deneyebilirsiniz. - Her kurşunkalem üstadının bildiği sır: Kalemi en güzel çakı sivriltir. Bunlar, bir sonraki hedefi mutlak karanlıkta çalışmak olan bir adamın sözleri. İyi kalem iyi ağaçtan yapılır, benim favorim kırmızı ardıç. Gövde düz durur, eğilmez. Grafit gövdenin tam ortasına yerleştirilmiştir. Kalemin tıraşlanmamış ucu boyasız ve lekesizdir. Her kalem sivriltilmeye değmez. Zira bir yıldızlı restorandan dört yıldızlı yemek beklenemez. Ben ne kadar güzel sivriltirsem sivrilteyim, vasat bir kalemden zevk alamazsınız. Altın kuralım da şudur: Elini sabit, bıçağını temiz, zihnini hazır tut.


Spice Girls bu yaz 20'nci yaşını kutlayacak. 1996 yılında çıkardıkları ilk 45likleri Wannabe'nin üstünden tam 20 yaz geçmiş, vay be! Ben ilk yaşlandık valla şokumu Nirvana'nın Nevermind'ı 20 yaşına girince yaşamış ve yaşlandığını saçına düşen ak, gözüne inen kırışıkla değil, albümlerin çıkış tarihiyle ölçen bir neslin ferdi olarak gurur bile duymuştum. O yüzden Spice Girls, 20 yaşında haberine hiç takılmadım. Takıldığım başka. Ölüsü bile birkaç milyoncuk eden bu tür gruplar için yeniden bir araya gelmeler, yardım konserinden hallice organizasyonlarda artık çıkmayan sesleriyle sözlerini unuttukları şarkıları icraya kalkışmalar, hatır gönül röportajları, şampuan reklamları filan normal, anlıyorum ama lisedeki sınıf arkadaşlarımla yarım saatçik kahve toplaşması yahut ortaokul tayfasıyla pilav günü coşkusu gibi şeylere dahi katlanamadığım için bir yandan da asla anlamıyorum. Zaten nerede bir yeniden bir araya gelme, orada kavga gürültü, pisleşme. Spice Girls, 20'nci yıl konserini duyurduğundan beri grup üyeleri arasındaki ağız dalaşı, laf sokma, kameralar aracılığıyla selam gönderme bitmiyor, tükenmiyor. Çünkü bir kere Posh , Arkadaşlar size çok kolay gelsin deyip konsere katılmayacağını açıkladığından beri diğerleri sinir krizinde. Bunu bize yapamazsın, bu bir görevden başlayıp Geldiğin yeri unutmaya varan parmak sallamalar, sonra artık 40'ları süren grup üyelerine provaların ağır gelmesi, paranın paylaşılamaması, organizasyonun süfliliği... İnsan derin bir nefes alıp Rica ederim toplanmayın demek istiyor. Fakat sonradan anlıyor ki, pisleşme meselesi Rolling Stones da olsan, İzel-Çelik-Ercan da, galiba kaçışı olmayan bir son. Çünkü beşer şaşar. Şöhret ve para bozar. The Rolling Stones'un gitaristi Keith Richards, otobiyografisinde Mick Jagger'a almış vermiş, Egosu yetti demişti. Paul McCartney, John Lennon'ın şarkıları yazma konusundaki ısrarından nasıl bıktığını yıllar sonra anlatmıştı. Axl Rose ve Slash o kadar büyük kavgalar ederek grubu dağıttılar ki Slash, konserlerine Guns N' Roses tişörtüyle gelinmesini yasakladı. Gıcıklık yapanı ağır küfürler eşliğinde konserden attırıyor. Çelik'in grup dağıldıktan 25 yıl sonra televizyona çıkıp İzel'den bir cacık olmaz sözü ise efsaneydi. Yüzüne niye söylemedin be adam, insan şişer 25 yılda... Neyse, hayat eski ekibi toplamak için fazla kısa, önümüze bakalım; bir de rica ederim pisleşmeyelim.


Ancak çok dikkatli bakanlar görebilir. İlk Indiana Jones filmi Kutsal Hazine Avcıları'nda, R2-D2 ile C-3PO hiyeroglif olarak arzı endam ediyordu. Bu hadise, Steven Spielperg'den kankası George Lucas' a kıymetli bir hediye... Üstelik hem Indiana Jones, hem Han Solo olan Harrison Ford'un kuryeliğiyle. Yine kankalık müessesesi, yine Spielberg ve Lucas... Halloween'de sevimli uzaylımız E.T.'nin yanına yaklaşan çocuk, tabii ki Yoda kostümündeydi. Obi Wan-Kenobi ile Qui-Gon Jinn'in amansız rakibi Darth Maul'u oynayan Ray Park, aslında bir yakın dövüş ustası. Film için McGregor ve Neeson'ı eğiten de bizzat kendisi. Hesap kitap işlerinden anlayan delilerin olması ne güzel. Fizik profesörü Rhett Allain'e göre Lego kullanarak gerçek boyutlu bir Death Star üretmenin maliyeti 10 trilyon dolar. Bu arada Lego dünyası, Star Wars konusunda epey faal. Bugüne kadar Lego'yla yapılmış en büyük tasarım, seride kullanılan X-Wing savaş uçağına ait. Çek Cumhuriyeti'ndeki bir Lego model dükkanında monte edilen uçak, daha sonra 34 parçaya bölünerek New York'a gönderildi ve Times Meydanı'nda sergilendi. Ağırlığı, dile kolay, 23 tondu. Yani öyle çocuk oyuncağı değil! Bir gün gelir sorarlar, Luke Skywalker'ı Tatooine isimli çöl gezegeninde Darth Vader'dan saklayan akrabalarının mesleği neydi diye. Gururla cevap verin: Onlar rutubet çiftçisiydi! Açık söyleyelim, serinin Star Wars'dan önce düşünülen ismi biraz cazibe yoksunuydu: Adventures of Luke Starkiller . Her şeyin bir yolu yöntemi var. Droid kullanmanın da... Örneğin C-3PO'u bir hafta götürmek için gereken AA kalem pil sayısı 3 bin. Star Wars evreninin taşı toprağı altın. Setleri de buna dahil. Örneğin tutkulu bir koleksiyoner, ilk filmlerden kalan bir Chewbacca kostümüne tam 172 bin dolar ödedi. Disney'in, George Lucas'ın film şirketini, Star Wars'un hakları ve mülkiyetiyle satın alırken ödediği bedel ise 4 milyar dolar. İnsan gibi hisseden bir robot üretmek bir gün mümkün olacak mı? Protokol droid'i C-3PO, daha beyazperdede göründüğü ilk Star Wars filminden itibaren bu soruyu bir popüler kültür malzemesi haline getirdi. O gün bugün, bu işlerde epey yol alınmış durumda. Örneğin geçen yıl piyasaya sunulan Japon robotu Pepper, insan ruhundan biraz olsun anlamakla kalmıyor, kendisi de az buçuk insanlık gösteriyor. Şaka maka, karanlıktan korkuyor Pepper. Karanlık tarafla işi olmaz yani; genç Jedi'lar için mükemmel bir robot. Günahı 1600 dolar.


Anlayışlı bir enerjisi ve dinleyen gözleri vardır. Onunlayken sakin ve seni anladığını hissedersin. Şükrü'yle uzun süre konuşmasan da bilirsin: bir şeye ihtiyacın olursa o orada, sıcacık bir şekilde senin için bekliyordur, diyor telefondaki ses. Bu, Şükrü Özyıldız'ın gizlice aradığım çocukluk arkadaşı, E. Daha sonra, çevresindekilere Şükrü'de neyin iyi geldiğini sorduğumda bir an bile düşünmeden onu benzer sözlerle tanımlıyorlar. İzleyicilerin ilk defa 2011'de, Derin Sular'daki rolüyle tanıştığı Şükrü, oyunculukla Erasmus programıyla gittiği Portekiz'de ilgilenmeye başlamış. İlerleyen yıllarda Şeref Meselesi ve Çoban Yıldızı dizilerindeki rolleriyle beğeni toplayan oyuncu, kariyerine çoğu oyuncunun hayali olan bir müzikali , ve farklı janralarda beyazperde rollerini sığdırdı bile. Şükrü ile yaptığımız konuşmadan bir gün önce MOTY'nin hazırlıkları için toplantı yaptığımız House of Brothers'da bir büyük masanın üzerinde MOTY çekiminin fotoğrafları yığılı duruyor. Heyecanla Şükrü nerede, onun karesini gördünüz mü derken masanın sağ üst köşesinde, hemen Haluk Bilginer'in yanında, Kalben'in üstünde Şükrü'nün A3 kağıda basılı fotoğrafını görüyorum. Altında bir motor, üzerinde iki dakika sonra arıcılık yapmasına izin verecek o kıyafet ve elinde portakallar. Nerede o? Tamam MOTY çekimi için doğanın içinde ama zihninde, o an o fotoğraf çekilirken nerede? Bir dağın zirvesindeyim. Orası öyle bir yer ki sadece huzuru ve güveni hissedenler gelebiliyor. Etrafta çeşitli hayvanlar var, onların seslerini duyuyorum, keyifleri yerinde. Ağaçlar, çicekler o kadar güzel ki, kokuları meltem ile geliyor diyor. Etrafımda portakal ağacı kokusunu duyuyorum ama ellerimdeki portakallardan mı geliyor yoksa ağaçtan mı? Ne önemi var diye düşünüp arıların seslerini duyuyorum. Nasıl da kendilerinden emin, bilgelikle ne yapmaları gerektiğini biliyorlar. O kadar özgür ve coşkulu ki her şey, herkes. Çekime gidemediğime üzülüyordum ama Şükrü böyle anlatınca pek üzüntüm kalmadı, gitmiş gibi oldum. Zaten bir yerde olmak için illa fiziksel olarak orada olmak mı gerekir? Bana iyi gelen şey doğa mesela, o yüzden benim evimin terasına çıktığında orası bir orman. Benim yeşili görmem, toprağa basmam lazım. Belgrad Ormanı'nda çekim varsa ormanda biraz daha zaman geçirmek için beni alacak kişiye 'Beni bir saat önce alır mısınız, orada vakit geçirmek istiyorum' diyorum. Ama galiba önemli olan hiçbir şey olmadan da huzura erişebilmek diye devam ediyor Şükrü. Yazının tamamı GQ MOTY 2020 Özel Sayısında...


Çok uzaklara gitmeye gerek yok; bir gün Maçka Parkı'na gidin mesela, biraz oturun ve izleyin. Sizin parklarda, bahçelerde ilginizi neler çekiyor bilmiyorum ama ben son zamanlarda çok bariz bir şeyi fark ettim; artık çocukları daha çok babalar gezdiriyor. Belki bunu tüm ülke olarak düşününce çok ufak bir topluluk olarak kalacaktır ama bir yerden başlaması demek, gerçekten ümit var demektir. Kendisine başarılı bir futbolcuyu, oyuncuyu veya müzisyeni, yani ünlü birini örnek alan erkekler artık sadece onların tarzının peşinden gitmiyor, hayatlarını da o şekilde yaşıyor. Kızı Harper'ı doğduğu günden beri kucağından indirmeyen David Beckham'ın bu örneklerin en başarılısı olduğunu söyleyebiliriz. Zaten sportmenliği ve tarzıyla kitleleri peşinden sürükleyen Beckham, belki de farkına varmadan birçok babaya örnek oluyor. Sokaklarda eşinden çok kızıyla fotoğrafları çekiliyor, kızının yüzünü çekiştirmesini veya oyuncaklarını ona taşıtmasını bir yük değil mutluluk kaynağı olarak görüyor. Bu da onu çocuklarıyla böyle gören herkesin bu mükemmel aile babasına hayran kalmasını kaçınılmaz kılıyor. Oğullarıyla geçirdiği zamanı da özellikle Instagram'da sık sık paylaşan Beckham'ın babalığı çok sevdiği aşikar. Tüm bunları poz için değil, gerçekten çocuklarıyla vakit geçirmek için yaptığını tek bir fotoğraf karesiyle bile anlayabiliyoruz. Futbolcular diğer ünlü insanlara göre daha genç yaşta baba olduğu için basında da daha çok yer alabiliyor. Brad Pitt de göze çarpan babalardan. Gerek evlat edindiği, gerek de biyolojik çocuklarıyla sürekli beraber gezmesi gözlerden kaçmıyor. Ailesi epey kalabalık olmasına rağmen çocuklarının hepsiyle tek tek ilgilenen, dünya için ideal bir baba figürü çiziyor Pitt... Yazının tamamı dopdolu içeriğiyle GQ Türkiye Ekim sayısı ile bayinizde ve GQ Türkiye dijital edisyonu ile cebinizde!


2011 yılında Sziget Festivali'ne gittiğimde, sekiz gün boyunca birkaç sefer hariç hiç festival alanından çıkmamıştım. Her gecenin sonunda hep birlikte çadırlarımıza dağılıyorduk; güneş aydınlandıktan birkaç saat sonrasına kadar müzik devam ediyordu. Sessizliğin hakim olduğu bir ya da iki saat ancak vardı. Yeni güne uyanıp da kafanızı dışarı uzattığınızda her şey çoktan başlamış oluyordu. İşin güzel yanı, bizim 10.000 kişiyle yaptığımız bir festivalde yaşadığımız onca sorunu göz önüne alırsanız, yarım milyon insan neredeyse hiç sorun yaşamadan bir hafta boyunca gül gibi yaşıyor. Toplamda 55 sahneden yüzlerce grup ve müzisyen geçti. O sahneden bu sahneye koşarken bazen konseri kaçırdık, bazen ise, başımıza öyle olaylar geldi ki... Konsere hiç gidemedik. Bir hafta boyunca yaklaşık yarım milyon insanın girip çıktığı, şehrin orta yerinde, fakat şehirden ayrı bir adacık, Sziget. Siz onu Osmanlı Dönemi'nde Macaristan'ın ele geçirildiği Zigetvar Seferi'nden biliyor olabilirsiniz. O topraklar üzerinde 22 yıldır Avrupa'nın en büyük müzik festivali düzenleniyor. Sziget Festivali, sadece müzik ve eğlence anlamında değil, kültür turizmi ve sosyal anlamda da çok önemli bir festival. Festival süresince, festival alanında düzenlenen onlarca atölye çalışması ve eğitim, sivil toplum kuruluşlarının açtıkları çadırlarda yaptıkları bilinçlendirme toplantıları ve öğretici faaliyetler de var. Bunların üzerine, hayatımda gördüğüm en güzel uygulamalardan bir tanesi olan bir bileklik var. Bu bilekliği satın aldığınız zaman, iki hafta boyunca tüm toplu taşıma araçlarına ücretsiz binersiniz, şehirdeki anlaşmalı havuz, banyo ve hamamlara ücretsiz veya indirimli girersiniz , dahası onlarca müze, galeri ve kuruma yine ücretsiz veya indirimli girebilirsiniz. Budapeşte Belediyesi şehirlerine Avrupa'nın her yanından gelen insanları festival alanına hapsetmek yerine, her fırsatta çıkıp şehri gezsinler, kültür turizmine katkı sağlasınlar diye onlara böyle güzel imkanlar sunuyor. Gelelim bu senenin festivaline, duyduğuma göre festival her geçen yıl çok daha gelişmiş ve her yıl yeni şeyler eklemiş. Bu sene neler yaşanacağını ve sosyal etkinliklerin hayatımıza neler katacağını çok merak ediyorum.


Bu yıl dünya için yirmi bir, benim içinse ikinci kez gerçekleşen Sziget Festivali'nde, ucu bucağı olmayan bir eğlence ve özgürlük hissiyle kutsandım. Yine tek bir aksaklık ya da tatsızlık çıkmamasına şaşırıp, geçen sene festival alanında 5 gün boyunca keşfedemediğim alanlara bu kez ulaşabilmenin mağrur sevincini tattım. Bazen bir çadırın dibinde Macar gençlerle ülkelerimiz arasındaki benzerlikleri konuştum, bazen bir grup İngiliz kızla bacaklarımıza şekiller çizip bara dans etmeye çıktım. Velhasıl ben Sziget'ten azami oranda verim aldım. Gelecek senelerde o verimi siz de bolca tadın diye, buyrun en meşakkatlisinden Sziget Festivali'ni Kullanma Kılavuzu. Festivale Ulaşmak: Her sene Ağustos ayının ikinci haftasında, Budapeşte'de gerçekleşen Sziget Festivali'ne erken davranıp THY'den indirimli bilet alabilir ya da turunuzu ayarlama işini Sziget Türkiye ekibine bırakabilirsiniz. Şayet tüm programı kendiniz yapmaya gönüllüyseniz, ekonomik tarifeleriyle Macar Wizz Air'ın İstanbu l- Budapeşte uçuşlarına bakmanızda fayda var. Wizz Air'ın ters köşesi ise bavul için ektsra ücret alıyor olması. Yine de toplamda yarı yarıya bir fiyat yakalamak olası. Bir diğer seçenek ise Avrupa'nın İstanbul'dan daha çok uçuş alan bir şehrini geziye dahil edip, oradan Budapeşte'ye tren ile ulaşmak. En yakın adres Viyana, Budapeşte'ye 4 saat uzaklıkta. Tren bileti fiyatları ise ortalama 50 Euro. Kalma Opsiyonları: Sziget Festival'i şehre araçla 15-20 dakika uzaklıkta, Tuna üzerinde bir adada gerçekleşiyor. Şehir merkezindeki herhangi bir otelden adaya taksi ile 3000-4000 HUF'a (20-30 TL) ulaşmak mümkün. Ben festivalin her saatini dolu dolu yaşayacak kadar genç ve dinamiğim diyorsanız, adadaki VIP kampını tercih edebilirsiniz. Öte yandan festivalin gerçekleştiği Obuda Adası'nda ve tüm Budapeşte'de, festival zamanı kiralık ev seçenekleri de gündeme geliyor. Grup halde geldiyseniz Airbnb.com'dan çok uygun fiyatlara ev kiralayabilir ve gerekirse eğlenceye evde devam edebilirsiniz. Konaklamanın en esaslı seçeneği ise, şehre biraz daha yakın olan Magrit Adası'ndaki termal havuzlu otellerden birine yerleşmek. Böylece çılgın geçen gecenin yorgunluğunu, otelinizdeki ücretsiz spa ve termal havuzda çıkartabilirsiniz. Bir de bisiklet edinirseniz, Magrit'ten festival adasına 10 dakika pedal basmanız işten bile değil. Giyim Kuşam Raconu: Orta Avrupa Ağustos'u bizimkine pek benzemiyor. Gündüzleri 30'lu dereceleri bulan hava, akşam 12 dereceye kadar düşüp, içkiyle dansla ısınılamaz noktalara geliyor. Yahut ıstakoz gibi yandığınız güneşli bir günün ertesinde, sağanak yağmurlu fırtına kopabiliyor. İş bu sebepten bolca çamura, yoğun toza ve Tuna kıyısında mini Sziget Plajı'na hazırlıklı olmalısınız. Yağmurluk, terlik, mayo, kalın sweatshirt ve bir adet ayı/sincap/Roma'lı Lejyoner kostümü hep birlikte yanınızda bulunmalı. İşin aslı, gündüz sadece şortla dolaşıp, gece de üstüne ayıcık tulumu giymek, en doğru kıyafet tercihi gibi duruyor. Sziget festivali'nin genç kızları ise, açıkçası pek kıyafet tercih etmiyor. Yedik içtik hoş geçtik: Alkollü içkiler dünyanın değişik festivallerinde hala ve şaşırtıcı bir biçimde bol, ucuz, çeşitli şekilde kullanılmaya devam ediyor. Velhasıl Sziget Festivali'ne giderken, memlekette alıştığımız drink alma cinliklerine başvurmanıza hiç gerek yok. Alanın her yerinde, kendi konsepti ve müziği olan barlar sabaha kadar hizmetinizde. Alkollü içki fiyatları ise 900- 2500 HUF (8-15 tl) arasında değişiyor. Kalabalık ekipler ise kovalarda bol pipetle servis edilen kokteylleri tercih ediyor ki, o naneler hep, su damlası gibi güzel macar kızlar tarafından eziliyor. Yiyecek konusu ise başlı başına bir eğlence; alanda dünya ve Macar mutfağından, genelde et ağırlıklı çok değişik yiyecekler bulmanız mümkün. Karınızı doyurmakla ilgili yegane sorununuz, şöyle oturacak adam gibi bir sandalye bulamamak olabilir. Onu da VIP girişi ayarlayarak, ya da festival ortamındayız olur böyle diyerek çözebilirsiniz. Özgülükler adaısında zor ulaşılan yegane şey sigara, onu da freeshoptan çözüp yanınızda getirebilirsiniz. Güvenil alana yalnızca iki dolu paket sigara sokmanıza izin veriyor. Alan ve etkinlik takvimi çıkmazı: Sziget festival alanını baştan başa, hiç bir şeye takılmadan yürümek yaklaşık 50 dakika sürüyor. Tabi bu ütopik rakam çünkü alanda bir şeylere takılmamak olası değil. Ne tuvaletlerde, ne barlarda ve büfelerde kuyruk olmaması bile, kişinin sağa sola takılma eşiğini düşürmüyor. Her köşeden güzel bir insan, manzara ya da etkinlik çıkması mümkün. Kah deklanşöre basarak, kah bir an bile boşalmayan bundeejumpingleri izleyerek, ya da belki sırtında dev hoparlörüyle gezen fareli köyün kavalcısı ve onun peşine takılmış dans eden kalabalığa dahil olarak, zamanın hesabını tutmayı bırakıyorsunuz. Aha şuradan güzel bi şarkı çalıyor diyerek kendinizi asıl gitmeniz gereken sahneden epey uzakta, reggea ile dans ederken, ya da bir şamanı dinlerken bulmanız is,e zaten festival ruhunu yakaladığınızı gösteriyor. Özetle 20'den fazla sahnenin, rocktan elektroniğe pek çok tarzda müziğin iç içe olduğu bir yerde, genelde kaybolmanız ve istediğiniz konserlere yetişememeniz olası. Canınızı sıkmayın. Sziget'te ne kadar geç kalırsanız kalın, sevdiğiniz grubu en önden izleyebilme lüksünüz var. Önlere doğru akarken biraz atik ve kibar davransanız yeter. Öte yandan her grubun, headliner olsa bile sahnede 50 dakika kaldığını ve bis yapmadığını da akılda tutmakta fayda var. Hülasa alanda kaybolmaları en aza indirmek ve konserlerden maksimum verim almak için, festivale gitmeden 1-2 hafta önce alanın haritasının çıktısını alıp göz önünde bulundurun, sık sık bakın. yazarınızın bu yolla kalabalık ekiplere yön gösteren adeta bir yön bulma ataşesi olarak hizmet verdiğini bilin. Ve son olarak, festival alanına gündüzden giderek Party Arena, A38 gibi temel bir iki sahnenin yerini iyice belleyin. Sosyallik İmkanları: Sziget Festivali'ne yılda ortalama 400 bin kişi katılıyor ve bu katılımcılar içinde tipini beğenmeyecekleriniz 10 bin kişiyi geçmez. Çoğunluğunu Hollandalı, İngiliz, Rus, Alman ve bir kısım Macar gençlerinin oluşturduğu bu kalabalık, özellikle gece belli saatten sonra iyice güleryüzlü ve cana yakın hale geliyor. Chuck Norris barda tezgaha sütyen ile dizilip danslar eden genç kızlar peydah oluyor. En kalabalık ekip olan Dutch'lar zaten ortalama aylık geliri 400 Euro olan Budapeşte'yi, Amerika'nın Meksika'yı bellediği gibi, dev bir eğlence tesisi olarak bellemiş. Budapeşte'li çocukların çoğu ise, kendi adalarında gerçekleşen festivale çalışmak vasıtasıyla katılabiliyorlar. Festivalde sosyalleşmek gerçekten çok kolay. Millet veya cins ayırdetmeksizin festivaldeki herhangi bir insanla içecek ikram ederek, dans ederek, yol ya da saat sorarak, havalı tüfekten su sıkarak ya da sadece Hi! diyerek sosyalleşmeye başlayabilirsiniz. Ben kendi hesabıma bir kez, piknik masası üzerinde dururken, iki delikanlı tarafından havada taşınarak kaçırılmak suretiyle sosyalleştim. Tabi işlerin bu noktaya gelmesi için gece yarısını bir iki saat geçirmeyi göze almanız gerekiyor. Gündüz arkadaşlıkları içinse A38 isimli parti çadırının karşısındaki hobi alanından ya da girişin sağındaki chillout mekanlarından, olmadı opera veya modern dans şovlarının sergilendiği gay sahnesi Mirror'dan ve önündeki insan tepinme gücüyle çalışan tahta lunparktan medet umabilirsiniz. Özetle Sziget Festivali'nde ne yöne adım atarsanız atın, umduğunuzdan çok daha fazlasıyla karşılaşacağınızdan, hiç şüpheniz olmasın.


Çekime az biraz geç kalmışım. Maslak'taki P Blok'tan içeri dalınca, çekimin ardından monitördeki fotoğraflara göz atan Beşiktaş Sompo Japan Baş Antrenörü ve Türkiye A Milli Erkek Basketbol Takımı Baş Antrenörü Ufuk Sarıca'yı görüyorum. Titr buradan Mars'ı turlar gelir ama kafamdaki tribün canavarı A-ha Ufuk! diye höykürüyor. Aklımdan geçen nida, ağzımdan da çıkmamıştır diye umuyorum. Çıkmamış, şükür. Ufuk Sarıca, 13 Haziran 1972 doğumlu bir Nişantaşı çocuğu. Çocukluğuna dair hatıraları hep Maçka civarına dair: İkiz kız kardeşi Özlem'le Nişantaşı'ndan çıkıp Maçka'ya kadar dolandıklarında tüm esnafın ilgisine mazhar oldukları, sevgi gördükleri bir resim... O zamanın İstanbul'u şimdiki gibi değil elbet; o zamanın Nişantaşı'sı bildiğin mahalle...


Avrupa Futbol Şampiyonası'ndan Olimpiyatlar'a, Roland Garros'tan NBA Playoff'larına 2021 yazında her gün başka bir keyifle geçiyor. Hayat normalleşirken, tribünlerde seyircilerin de olduğu karşılaşmaları izleyerek biz de normalleşiyoruz. Türkiye, Avrupa Şampiyonası'nda İtalya karşısına çıkarken, Roland Garros'ta Rafael Nadal ve Novak Djokoviç 4 saat 11 dakikalık unutulmaz bir yarı final oynuyor. Bir yanda İngiltere-Hırvatistan maçı varken, diğer tarafta Paris'te Roland Garros finalinde 2-0'dan geri gelen Djokoviç, Stefanos Tsitsipas'ı 3-2 mağlup ediyor ve 19. Grand Slam şampiyonluğuna uzanıyor. Birçoklarına göre tarihin en iyi iki futbolcusundan biri sayılan 36 yaşındaki Cristiano Ronaldo'yu Portekiz formasıyla Euro 2020'de izlerken, belki de gelmiş geçmiş en yetenekli oyuncu olan 34 yaşındaki Lionel Messi tarafından büyülenmeye devam ediyoruz. NBA'de geçen yılın şampiyon olan ve tam 18 yıldır izleyecek kadar şanslı olduğumuz LeBron James bu sezon beklentilerin altında kalırken, yeni neslin tırmanışına tanık oluyoruz. Federer'in en büyük özelliklerinden biri sürekliliği. Ekselanslarının ilk zaferiyle son zaferi arasında tam 15 yıl var. Son Grand Slam şampiyonluğunu 31 yaşında kazanan Pete Sampras ve son Grand Slam'ini 32 yaşında kazanan Andre Agassi'nin aksine, Federer son Avustralya Açık'ını kazandığında 36 yaşındaydı. Üstelik geçirdiği ciddi diz sakatlığı nedeniyle hiç Grand Slam kazanamadığı 2012-2017 döneminin ardından... Federer sakatlığının ardından üst düzey tenis oynayabildiği her günü bonus olarak görmeye devam ediyor. Peki, tenis tarihinin GOAT'u kim olacak? Sadece istatistiklere bakacak olursak, 36 yaşındaki Nadal'ın 39 yaşındaki toplam şampiyonlukta Federer'i geçmesi neredeyse kesin... 2000'lerin ortalarında Nadal ortaya çıktığında, Federer erkekler tenisinde en dominant isimdi. Mallorca'dan gelen, kolsuz tişörtlü ve uzun şortlu, sahada enerji patlaması yaşayan gencin Ekselanslarıyla yaşadığı rekabetin Federer'i daha iyi olmaya zorlayacağı düşünülmüştü. Ama çok az insan Nadal'ın bu denli büyük bir efsaneye dönüşeceğini tahmin etti. İkili rekabette açık ara, 24'e 16'yla İspanyol raket önde. Toprak sahanın gelmiş geçmiş en iyi oyuncusu olduğu şimdiden kabul edilen Nadal'ı toplam şampiyonlukta geçebilecek aday ise 34 yaşında kariyerinin zirvesini yaşayan Djokoviç. Yakın zamanda Federer bir söyleşisinde, hem Nadal, hem de Djokoviç'in kendisinden daha fazla kupa kazanmasını beklediğini söyledi. Federer, Sampras'ın rekorlarını kırarken kendimi rahatsız hissettiğim oldu. Bu, her zaman istediğim bir şey değildi. Böyle gelişti. Bunun tenis için büyük bir an olduğunu biliyordum. Şimdi de, biri beni geçerse bunu sorun etmem. Spor böyle bir şey diyor. Bu yazı Peki ya tarihin en şanslı çocuklarıysak? başlığıyla #GQyaz21 Summer of Sports sayısında yayınlanmıştır.


Mimaride, tasarımda, teknolojide sıkça duymaya başladığımız bir kavram biyomimikri. Yunanca iki kelimeden geliyor: bois ve mimesis . Diğer yaşam formlarını gözlemek, anlamak ve onlardan öğrendiklerimizi taklit eden tasarımlar, ürünler, sistemler, teknolojiler geliştirmek. Yerine yenisini koyamadığımız durumlarda ise elimizdekileri bu bakış açısı ile iyileştirmek. Biyomimikri, doğayı taklit edelim diğer yaşam formlarını taklit edelim deyip kaldığımız yerden, bildiğimiz yöntemleri doğa ile biraz uyumlayarak çalışmaya başlamanın ötesinde bir zihniyet dönüşümü. Diğer yaşamlardan çok farklı, üstün ya da değerli olmadığımızı, uyum içinde yaşayan bütünün, görece çok yeni parçaları olduğumuzu kabul etmek. Biyomimikri: Balıklar bir şekilde tuzlu suyu arıtmayı ve kullanmayı başarıyor. Deniz suyu zardan bedenlerine geçerken tuz dışarıda kalıyor. Balıklardan ders alıp tuzu arıtan zarlarını inceleyelim ve taklit edelim. Biyomimikri: Suyun çok az olduğu coğrafyalardaki yaşam formlarına bakalım. Sisten su kapan böcekler nasıl yapıyorsa biz de onları taklit edelim. Sorun: Çok sayıda ünite/araç arasında iletişim sağlamak istiyoruz. Biyomimikri: Karıncaların aralarında nasıl iletişim kurduğuna odaklanalım. Algoritmasını çıkaralım ve kendi araçlarımıza uygulayalım. Sert materyaller üretmek amacıyla laboratuvarlara kapanmadan sedefin nasıl oluştuğuna, susuz tarım teknolojileri geliştirirken ekstrem şartlarda büyüyen bitkilere, renkleri yaratmaya çalışırken toksik kimyasallar kullanmak yerine tavus kuşlarının ışıkla, dokuyla dansına, sağlam kumaş üretmeye çalışırken mikroplastik kirliliğine yol açan sentetiklerden vazgeçip örümcek ağlarından ilham alan biyomalzemeler üzerinde çalışalım. Doğanın kimyasına geri dönelim. Periyodik tablodaki tüm elementleri kullanmak yerine diğer yaşam formlarının kullandığı bir avuç kimyasala odaklanalım. Balkon masanıza bıraktığınızda havadaki suyu kullanarak kendini dolduran mataralar, evapotranspirasyonu taklit ederek suya, kanalizasyona, enerjiye ihtiyaç duymadan çalışan mobil tuvaletler gördüğümüzde mucize diyoruz. Doğada bu ürünlere ilham veren sayısız mucize var. Yeter ki ona saygıyla yaklaşalım; bakmayı, görmeyi, dinlemeyi bilelim. Eğer bunu başaramazsak diğer kiracılar toplanıp bizi göndermenin bir yolunu bulacak. Benden söylemesi.


Hiçbir odadan diğerine geçtiğinizde, neden girdiğiniz odada olduğunuzu unuttuğunuz oldu mu? Odaya anlamsız gözlerle bakıp, yapacağınız işi hatırlamaya çalıştığınız? Kapı eşiği etkisi denilen bu durum, kapı veya dolap gibi engellerin beynimiz için ayraç rolü üstlenmesinden dolayı oluşuyor. Beynimiz olayları ve düşüncelerimizi ayrı ayrı sınıflandırmayı tercih ettiğinden, olaylar ile meydana geldikleri çevre arasındaki bağlantıyı kurmakta daha başarılı. Eğer biz bir çevreyi terk edersek, beynimiz terk ettiğimiz çevreyle ilgili olan bağlantıları rafa kaldırıyor, önümüze yeni çevreyle ilgili olan dosyayı koyuyor ve bu da bizim geç açılan bir bilgisayar gibi teklememize neden oluyor. Uzmanlar hala bu etkiden kurtulmanın çözümlerini arıyor; bununla beraber bu etkiyi daha büyük çevrelerde de yaşadığımızı söyleyebiliriz. Giderek şehirleşen dünyamızda, doğa ile bağımız da yavaş yavaş kopuyor, kendimizi hayallerin doğduğu beton cangıllarda buluyoruz. İnsan eli ile yaratılmış parklardaki doğayı gerçek olarak kabul ettikçe, şehirlerin dışındaki doğayı da benzer durumda zannediyoruz. Halbuki, kendi dengesini kuran doğada gübre, sulama sistemleri veya bahçıvanlık gibi dış etkenler yok ve insan etkileri doğanın dengesi ile oynadıkça, ortaya çıkan yeni denge insanlığın zararına doğru ilerliyor. İnsan etkisi ile ortaya çıkan iklim değişikliğinden dolayı bozulan doğal dengeyi farklı şekillerde okumak mümkün. Ama bize bu değişimi en açık şekilde gösteren iki kaynak var; buzullardaki sera gazı ölçümleri ve küresel ortalama sıcaklık kayıtları. Atmosferde bulunan sera gazları, insanlığın endüstriyel devrimi ile beraber hızla artmaya başladı. Başta karbondioksit olmak üzere, nitröz oksit, metan, perfloro karbonlar, hidroflorür karbonlar gibi gazlardan oluşan sera gazlarının artma sebebinin arkasında fosil yakıtların, özellikle kömür ve doğalgazın enerji kaynağı olarak kullanılması var. Sera gazlarını ve özellikle karbondioksit artışını, kutuplardaki buzullarda sıkışarak donan gazların yoğunluğuna bakarak görmek mümkün. Belirli dönemlerde donan buzul parçacıklarını, tarihler ile eşleştirmeyi başaran bilim insanları, 1750 öncesindeki karbondioksit oranını bir milyon parçacıkta 280 olarak ölçüyor, yani 280ppm. 1900'lere geldiğimizde ise 300ppm'e çıkan atmosferdeki karbondioksit oranı, elektrik, cep telefonu ve arabaların olduğu tüketici odaklı modern dünyamızda, şu an 420ppm'i aşmış durumda. Ölçümler havaya karışan karbondioksitin 56 milyon yıl önceye göre iki katına ulaştığını göstermekte. Karbondioksitin ve sera gazlarının artması ile ortalama sıcaklıkların 1,2 derece arttığını da görüyoruz. Bunu eriyen buzullarda, deniz seviyesi artışlarında, bozulan yağmur dengelerinde veya giderek daha soğuk bölgelere göç eden canlılar ile görmek mümkün. Doğada bunun gibi onlarca örneğini görebileceğimiz bu küresel ortalama sıcaklık değişimlerini tarihsel kaynaklardan takip edip, grafikleştirerek değişimin hızına şahit olmak mümkün. Her ne kadar elimizde sera gazları ve ısı değişimi gibi güçlü kanıtlar olsa da, matematik dersinden çıkmış bu grafikler, genel toplumun ilgisini çekmemekte. Bununla beraber, bilim insanı Ed Hawkins, son beş yılın arka arkaya tarihteki en yüksek ortalama sıcaklık rekoru kırmasını bir şekilde herkese duyurmak zorunda hissediyordu. Birleşik Krallık'ta Reading Üniversitesi'nde Ulusal Atmosfer Bilimi Merkezi'nde görevli Hawkins, aynı zamanda görsel içerikler yaratmaya da düşkün olduğundan, bu dramatik olayı, dramatik ama çekici bir görsel ile birlikte tasarladı. Göze hoş gelse de, gök mavisinden kızıla giden bu renk çizelgesi, geçtiğimiz yüzyılda değişen küresel ortalama sıcaklığı bize göstermekte. 1850'den 2021'e kadar olan bu çizelgede, giderek kızıllaşan yani sıcaklığı giderek artan gezegenimizdeki değişim tam anlamıyla görülebiliyor. Bu görselin başarısı, elinde uzun dönemli veri olan ülkeler ve şehirler için de benzer grafik tasarımların yapılmasına yol açtı. 20. yüzyıl başından bu yana Türkiye'deki küresel ortalama sıcaklık değişimini gösteren bir grafik de mevcut hatta. Açıkçası bu görseller, renkleri ile hoş duygulara ama anlamları ile varoluşsal krize yol açan bir güce sahip. Buna rağmen Hawkins'in tasarımları şu anda iklim krizi hakkında farkındalık yaratmak için, kravatlarda, taytlarda, fincanlarda hatta bir Tesla'nın üzerinde kendine yer bulmuş durumda. Hawkins ise bu durumdan memnun görünüyor. Hawkins, dikkati değişime çeken bu grafiklerin belki de en anlamlı güncellemesini geçtiğimiz günlerde paylaştı. 1,2 derece ısınmış gezegenimiz için gelecek senaryolarını paylaşan Ed Hawkins, bundan sonraki seçimin bize ait olduğunu bir kez daha hatırlatıyor: Sebebini bildiğimiz bir felakete doğru ilerlemeyi mi tercih edeceğiz, yoksa doğanın kaydını tuttuğu değişimlere kulak verip, iklimden önce biz mi değişeceğiz? Grafikte beş adet gelecek senaryosunu görmek mümkün. En üstteki en kızıla giden seçimi yaparsak bizi yaşanamaz bir gezegen beklemekte. Orta seçenekler ise şu andaki seçimlerden ortaya çıkan sonuçlar ama maalesef en altta bulunan ve en az kızıla çalan gelecek haricinde başka seçeneğimiz yok gibi. Bunun için yapmamız gerekenler belli ve artık minik bireysel değişiklikler tek başına yeterli değil. Tabii ki daha az tüketerek, özellikle cam ve alüminyumu geri dönüşüme kazandırarak, doğalgazı bir derece az açarak bile büyük bir etki yaratmak mümkün. Ancak, bilim insanları sera gazı salımlarımızın %34'ünün enerji tedarik sektöründen, %24'ünün sanayiden geldiğini bize gösteriyor. Bunu değiştirmek için en önemli adım ise başta kömür olmak üzere fosil yakıtları yerin altında bırakmak ve enerji için güneş, rüzgar ile batarya ve verimli kullanım teknolojilerine güvenmek. Bu değişimi ise şirketlerden ve hükümetlerden başkasının yapması zor. Biz bireyler olarak ise bu konuda adım atan siyasi partileri destekleyerek tüketim seçimlerimizi çevreyi ön plana koyan şirketlerden, yerel markalardan yana kullanarak bu değişime katılabiliriz. İnsanlığın yaptığı seçimlerin kaydını doğada görmemiz mümkün. Ama artık öyle bir dönemeçteyiz ki, doğal elementlerin gözlemci rolünden çıkıp, cezalandırıcı rolüne geçmesi an meselesi. Artık doğanın sesine kulak verip, ortak hikayemizde yeni bir bölüme geçmenin zamanı geldi.