Yılmaz hocaya ise beş yaşında salona gelen bir çocukta 'ışığı' nasıl gördüğünü sordum ilk olarak: İbrahim'in amcası Erkan Çolak'ın bir oğlu, bir kızı var. Onları ve İbrahim'i beraber getirdi jimnastik salonuna. Belli bir süre üçü beraber devem ettiler. 'Sporcu olunmaz, doğulur', derler ya... Ufak testlere tabii tuttuktan sonra İbrahim'i ayırdık. Yeteneği, kas kuvveti, algılaması farklıydı diğerlerinden. Onu elit gruba aldık. Buradan nereye gidebileceğimizi tam olarak bilmiyorduk tabii. Yılmaz hoca da mottolarının 'çok tekrar, çabuk öğrenme' değil, 'ekstra tekrar ve en iyi öğrenme' olduğunu söyledi. Uluslararası arenaya çıktıklarında, oradaki tüm sporcuların aynı hareketi yapabildiğini ancak yalnızca en iyi yapanın, mükemmel yapanın en iyi puana, altına ulaştığını anlattı. Bunu çok küçük yaşlardan sporcularına anlatıyorlarmış. Ancak yeterli altyapı, kas kuvveti, koordinasyon, esneklik oluştuktan sonra, bazı haraketleri yapabileceklerini ve bir hareketi yapınca hemen arkasından daha zorunun geleceğini... Açık saltodan sonra, burgulu salto... Öğrenci bunu sorgulamıyormuş. Hocam diyorsa, yapmam gerekiyor diyormuş. Aralarında müthiş bir güven ilişkisi kuruluyor en başından. Sporcu, kendisini hocasına teslim ediyor. Yazının tamamı GQ MOTY 2020 Özel Sayısında...


Sıradan bir yaz günü. Sakin bir plajda oturmuşsunuz. Dalgalar tembel tembel müzik yapıyor. Uzaktan çocuk çığlıkları ve kahkahalarla dolu plaj sesleri geliyor. Bir yerde güzel bir şarkı çalıyor. Patatesiniz gelmiş. Buz gibi içeceğiniz de servis edilmiş. Hemen Instagram'a bir story atmak istiyorsunuz. Keyfinizi bozmak istemem ama o biraz zor olacak çünkü bilgisayar programlama denen ve dünyayı değiştiren iş henüz hayata geçmemiş. Sabah uyandınız, ahhh ne güzel, alarm çalmadı, müthiş uyumuşsunuz. Pazar mı bugün? Hayır. Hemen telefonunuza uzandınız, Alarm çalmadı, geç kalıyorum diye haber vereceksiniz. Ama telefonunuz eski tip, çevirmeli telefonlardan. Yani akıllı telefonu geçtim, tuşlu telefonlardan bile değil. Thomas Edison'dan sonra kimse telefonu geliştirmekle uğraşmamış, üstelik geciktiğiniz toplantının yapılacağı yeri bilmiyorsunuz oysa telefonunuzda GPS olsa hemen Google Maps'i açardınız... Çok yağmurlu bir günde, Radyo Eksen'de Gülşah Güray'ın sesi, trafik yok, romantizm ve yağmur mutluluğu ile sürüyorsunuz otomobilinizi. Yağmurdan yolu görmemeye başladığınızda eliniz alışkanlıkla sağdaki silecek koluna gidiyor... Üzgünüm, silecekleriniz yok. Durup camı silip devam etmeli ya da yağmurun dinmesini beklemelisiniz. Zor mu geldi? O zaman bir de şöyle düşünün; aklınıza çok iyi bir fikir gelmiş, günlük hayatta çok ihtiyaç duyulan ama düşünülmeyen bir ürün bulmuşsunuz. Geliştirmişsiniz, bütün maddi olanaklarınızı bunun için harcamışsınız ama cinsiyetinizden ötürü yeterince destek bulamamışsınız ve sizin geliştirdiğiniz şey dünya tarihine karşı cinsten birinin buluşu olarak geçmiş... Nasıl olurdu? Sizi hayal ederken bile zorlayan bu durum, tarihte onlarca kadın mucidin hikayesi aslında. Ve evet, bulaşık makinesini bulan da bir kadın, ilk kodlamayı düşünen de, tuşlu telefonu geliştiren de, silecekleri bulan da... İlk bilgisayar bugını bulan da, ilk bilgisayar prototiplerini çizen de, bir bilgisayarın çalışmasını sağlayan ilk kişi de bir kadın. Cinsiyetlere dayalı klişeler içinde en klişesi, kadınların erkeklerden daha meraklı olduğudur. Erkek maceracı, kadın meraklı olarak tanımlanır. Çünkü kadınların maceraya atılmasına izin verilmemiş, erkeklerin ise meraklı yapısı ayıp/kadınsı bulunarak bastırılmış. Romantik komedilerde, güncelleme gelmemiş dizilerde hep bir meraklı kadın vardır mesela. Meraklı bir yan karakter erkek değil; bir başka iştekinin neredeyse aynısı, kalıptan çıkmış gibi meraklı bir kadındır. Aslında maceracı ve meraklı karakterlerin birleşimi muhteşem sonuçlar doğurabilirdi -birlikte hareket etselerdi. Ama merak duygusunu bastıran erkek, kadının pratik zekasına erişemeyince çareyi kadını da bastırmakta, hatta ve hatta kadının o pratik zeka ve böyle nasıl olur merakı ile yaptığı icatların da üstüne konmakta buluyor. Geçmiş zamanda hayattaki tek gayesinin iyi bir koca bulmak olduğu düşünülen kadınların, DNA'nın cinsiyeti belirlediğini bulabileceği, şişe açacağı geliştirebileceği, ilk bilgisayar bug'ını bulabileceği kabul edilmiyor. Şimdi Hollywood'taki ve Netflix'teki en büyük trend malumunuz, zamanında göz ardı edilmiş kadın kahramanların filmlerini yapmak. Meğer ne kadın hikayeleri varmış diye izliyoruz ama bir noktada II. Dünya Savaşı filmleri gibi artık gereğinden fazla olacaklar ve sırf kadın hikayesi olmalarından ötürü ödülleri toplayacaklar gibi bir endişe de yok değil... Siz iyisi mi Hollywood'un şişe açacağını geliştiren kadının filmini yapmasını beklemeden bu kadınları tanıyın. Hollywood'un II. Dünya Savaşı dönemindeki en güzel kadınlarından sayılan Hedy Lamarr, güzelliği kadar zekasıyla da öne çıkıyordu ve besteci George Antheill ile çalışarak askeri radyo sinyallerinin ele geçirilmesi ya da kesilmesini önleyecek yöntemi geliştirdi. Ancak Amerikan Deniz Kuvvetleri bu fikri saçma buldu, dosyayı çöpe attı. Ama bir kadından böyle bir şey beklemeyen subaylar tarafından fikir çöpe atılmadı ve üstünde çalışarak güzel oyuncuya hiçbir atıfta bulunmadan geliştirildi, kullanıldı. Neyse ki Lamarr, ölümünden hemen önce, 2000'de orijinal tasarımlarının bulunması sonucu ödüle layık görüldü ve gençliğinde hak ettiği itibarı kazandı. Bu arada geliştirdiği frekans sıçramasını önleme fikri sayesinde günümüzde GPS, Wi-Fi ve Bluetooth gibi teknolojileri kullanabiliyoruz. Ünlü şair Lord Byron'ın kızı olan Ada Lovelace, teknoloji tarihindeki en ünlü kadınlardan biri. Hem babası sayesinde hem de Tilda Swinton tarafından canlandırıldığı film sayesinde. Yine de hiç duymadıysanız; Ada Lovelace ilk kodlamayı yapan matematikçi, bilim insanı bir genç kadındı. 1843'te 27 yaşındayken, müzik yapabilecek, zor grafikleri çizebilecek, üstün matematik problemlerini hızla çözecek hem günlük hayatta hem de bilimde çok faydalı olacak bir makinenin dilini, kendi matematik yeteneği ile geliştirebileceğini söylemişti. 1979'da Amerikan Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilen programa Ada adı verildi. İyi bir kahvenin tadı zincir kahvecilerde değil; evinizde yaptığınız kahve keyfinde alınır aslında. Eğer kahvenizi filtre ya da makineden tercih ediyorsanız bunu Alman bir ev hanımı olan Mellita Benz'e borçlusunuz. Kahvenin içindeki pütürlerden rahatsız olan Benz, yağlı kağıda minik delikler açıp kağıdı yuvarlayarak ilk filtre kahve yöntemini geliştiren kişi. 1908'de tescil edilen bu filtre kağıtları hala daha Mellita markası olarak satılıyor. Ancak ilk prototipler II. Dünya Savaşı'nda bombalamalarda yok olmuş. Monopoly oyunu ilk kez Elizabeth Magie Phillips tarafından geliştirildi ve adı Landlords' Game yani Ev Sahiplerinin Oyunu'ydu. 1903'te Phillips oyunun patentini almaya çalışırken oyunu çok severek oynayan ve kendi versiyonunu geliştirip buna Monopoly adını veren Charles Durow araya girdi, patenti kendi adına aldı. Oyunun hakları sonradan Parker Brothers'a satıldı. Bir kağıt çanta fabrikasında çalışan Margaret Knight, yaptıkları çantaların eğer düz bir tabanı olursa daha rahat kullanılacağını düşünerek bugün kullandığımız kağıt poşetleri tasarladı. Çantanın patentini almak için başvurduğunda tasarımı çalan Charles Annon ile mücadeleye girdi. Annon fikir için patenti alınca Margaret Knight dava açtı. Annon savunmasında Hiçbir kadın böyle yenilikçi bir şey geliştiremez dedi ama 1871'de dava Margaret Knight lehine sonuçlandı. Bulaşık makinesini bir kadının icat etmesine şaşırmazsınız muhtemelen. Ama şaşıracağınız şey, bu icadın çıkışında bulaşık yıkamaktan yorulan bir kadın yok. 1880'lerde yani mekanik icatların en yoğun geliştirildiği dönemde, bir mühendisin kızı olan Josephine Garis Cochrane, çalışanların porselen tabakları yıkarken kırmasından bıkarak bulaşık makinesini icat etti. 1903'te New York'ta motorlu tramvaylarla seyahat eden Mary Anderson, yoğun karda tramvayın durdurulup camlarının temizlenmesi üzerine silecekleri icat etti. Günümüzdeki sileceklerden çok farklı olmayan silecekler sonradan tüm araçlar için zorunlu hale gelecekti. Dr. Shirley Ann Jackson, 1973'te MIT'den doktora diploması alan ilk Afro- Amerikalı kadın; ABD'de fizik alanında doktora yapan ikinci kadındı. Uğradığı cinsiyetçiliğin yanında bir de ırkçılık sorunu vardı. Ama yılmadı. İyi ki de yılmamış! Telekomünikasyon alanında çoğu icadın önünü açtı. Hatta Steve Jobs her şeyini ona borçlu da diyebiliriz! Çünkü Jackson tuşlu telefonları, arayan numarayı gösterme teknolojisini, taşınabilir faks cihazlarını, fiber optik kabloyu ve telefonda aramayı bekletme teknolojisini bulan kişi. Ama adını ne Steve Jobs kadar duyduk, ne de o Jobs kadar zengin oldu... Sanmayın ki, bilim dünyasındaki tüm bu seksist durumlar geçmişte kaldı... Hala kadınların araştırmaları ikinci plana atılıyor. Kız çocuklar daha az eğitim aldıkları için erkekler daha fazla imkana erişiyor. Bunun sonucu olarak, özellikle tıbbi araştırmalar daha çok erkeklerin ihtiyaçları-sorunları hakkında oluyor. En yaygın kadın hastalıkları dahi, ancak yakın dönemde daha derin incelemeye alındı. Çünkü -doğal olarak- erkekler deneyimlemedikleri hastalıkların çözümü ile ilgilenmiyorlar. 2020'de ABD'de patenti alınan icatların sadece %12,8'i kadın bilim insanlarına ait. İçinde 441 bin 504 tıp makalesini barındıran Medical Text Indexer'da, Harvard Üniversitesi tarafından yapılan analize göre 1971-2010 arasında yazılan makaleler genellikle erkeklerin sağlık sorunları hakkında. Üstelik ezici çoğunluğu erkekler tarafından yapılan araştırmalar. Örneğin ereksiyon ve prostat konularına menopoz ve rahim konularından kat kat fazla yer verilmiş. Yine aynı şekilde daha fazla erkekleri etkileyen uyku apnesi ve Parkinson hastalıkları en çok araştırılan konular arasına girmiş. 2006-2010 arasında ise kadın girişimcilerin ve araştırmacıların sayısı artmaya başlamış. Özellikle 2010'da patlama yaşanmış. Kadınlara yönelik regl dönemi iç çamaşırları, akıllı süt pompaları gibi icatların patentleri 2010 ve sonrasına ait. Yani artık bir umut var ama hala yeterli değil. Yapılan bir araştırmaya göre, eğer bilimde kadın-erkek eşitliği olsaydı, var olana ek, kadınlar için faydalı 6500 adet daha icat-araştırma yapılmış olurdu. Şu an kadınların icatlarının, geliştirdikleri ve sattıkları ürünlerin daha fazla tanıtılması gerekli ki kadınların ihtiyaçları da daha fazla görünür olsun. Bunun için de görev erkeklere düşüyor biraz... #sorrynotsorry tüm piyasalar sizin kontrolünüzde!


Hikaye, Patrik'in 2016 yazında eşyalarını toplayıp Berlin'den Kopenhag'a taşınmaya karar vermesiyle başlıyor. O kendine sıfırdan bir hayat kurmaktan korkmayanlardan. Aslında kahve sektöründe çalışmak istediğini yaklaşık sekiz yıl önce, Göteborg'da yerel bir kahve dükkanına danışmanlık verirken anlıyor. Henüz çok genç ama ne yapmak istediğini bilecek kadar olgun. Patrik büyük değişimlerden korkmuyor. Çantasını toplayıp bir anda yepyeni bir şehirde kendi kafesini açmaya karar verebiliyor mesela! Belki hayatıma yeniden yön vermem alışılmadık veya zorlayıcı. Ancak ben bunu bir risk olarak değerlendirmiyorum. Bence değişim ve bakış açımızı geliştirmek, hayatta bir zorunluluk. Hepimiz her gün değişiyoruz. Kahve dünyasına ait çoğu bilgiyi kendi çabalarıyla keşfediyor. Ben biraz daha April'den bahsetmek istiyorum. Uğruna tüm hayatını değiştirerek yeni bir sayfa açtığı kafesinden... April ismi aslında, Kahve dükkanına hangi ismi koymak istersin?" sorusuna içgüdüsel bir hisle verdiği ilk cevap. April'i büyütmek, yeni şubeler açmak gibi bir derdi de yok. Onun için önemli olan kalite ve bu durum hiçbir zaman da değişmeyecek. Geleceğin bize neler getireceğini ise hep birlikte göreceğiz diyor. Kahveye; sadece çekirdek ya da sadece demlemek olarak bakmıyor. Bir kahvenin baştan aşağı tüm süreciyle ilgileniyor. Onun için kahvenin çekirdeğinin nereden geldiği, hangi makinede piştiği, hangi fincanda içildiği eşit derecede önemli. Bu sebeple şu anda tamamı Kopenhag'da yerel olarak üretilen yeni bir kahve ekipmanı serisi üzerinde çalışıyor. Kahveye kapsamlı bir bakış açısı var derken epey ciddiyim. Onu çok mutlu eden tutkulu olduğu bir giyim markası üzerinde de çalışıyor. Kafede ekipçe aynı kıyafetleri giymek istemeleriyle çıkıyor bu proje. Böylece Kopenhag'da iki yerel tasarımcı ile birlikte çalışarak kendi kıyafetlerini üretmeye başlıyorlar. Her şeyi Kopenhag'da kendileri tasarlıyor ve Seul'de ürettiriyorlar. Şu anda web sitelerinde satış mevut. Bildiğim kahve türlerinin bir listesini yapsam muhtemelen sayı 12-13 civarında olur diye düşünmeden edemiyorum. Kahve dünyası, hem tarım süreçlerinde hem de kahve demlemede birçok yeniliği görebildiğimiz ilginç bir yer. Üstelik giderek çeşitlenmeye ve daha dinamik hale gelmeye başladı. Çok yakında kahvenin dünyada belki yavaş yavaş ama sesini duyurarak en az yemek kültürleri kadar önemli bir kültür haline geleceğini iddia ediyorum! diyor. Bu yazı GQ Bahar 2021'de yayınlanmıştır.


Ela Naz Birdal: Hayallerim ve hedeflerim kendimi geliştirdikçe değişiyor ama iklim krizini fark ettikten sonra aktivist oldum ve aslında günlük yaşantım, hayallerim, hedeflerim ve bakış açım da değişti. Benim hayalim, çocukların ve gençlerin yaşanabilir bir dünyada gelecek kaygısı taşımadığı bir gelecek. Yiğit Özer: İklim krizi farkında olandan olmayana herkesin hayatını bir şekilde etkiliyor. Benim iklim değişikliğini, yaşamımı değiştirecek bir sorun olarak algılamam yaklaşık üç sene önce oldu. Elbette kurduğum hayaller ve sahip olduğum hedefler farklıydı, tamamen farklılaşmadılarsa da rota kesinlikle değişti. İklim krizi farkındalığı, beraberinde bu krizi beslemeyen bir yaşam benimsemeyi de getiriyor. Hayalim insanların doğayı mahvetmeden hayatlarını en güzel şekilde yaşayabilecekleri, aldıkları her eylemin ekosistem üzerindeki etkisinden strese girmeyecekleri bir düzende yaşamaları. Yağmur Ocak: Maalesef biz bu yaşımızda bize bırakılan bu büyük sorunla uğraşmak zorunda kaldık. İklim krizi yüzünden her geçen gün dünyanın ve içinde yaşayan canlıların yok oluşunu izlemek istemiyorum. Bu yüzden benim en büyük hayalim iklim adaletinin olduğu, hayvanların katledilmediği, çocukların mutlu olduğu, sonraki kuşakların gelecek kaygısı olmadan yaşayabileceği, benim de sevdiklerimle birlikte huzurla yaşayabileceğim bir dünyanın olması. Hazal Kara: Kesinlikle. Tüm dünyayı düşündüğümüzde, özellikle hukuk alanında, doğru yolda giden adımları fark ediyoruz. Örneğin bu sene Almanya'nın anayasa mahkemesi ülkenin iklim krizini azaltmak ve krize uyum sağlamak için daha iddialı politikaların uygulanması gerektiğini açıkladı. Aynı zamanda, bu senenin ilk yarısında Brezilya'dan altı genç iklim aktivisti hükümetlerine dava açtıklarını belirttiler. Bu tür girişimlere katkı sağlayarak etrafındakilerini eğiterek ve hükümetleri sorumlu tutarak Z Kuşağı'nın içinde bulunduğumuz durumu değiştirebileceğine inanıyorum. Ela Naz Birdal: Z kuşağının iklim krizini dönüştüreceğine inanıyorum çünkü içinde bulunduğum kuşağın içinde harekete geçen, güçlü, ilham veren ve karşı tarafa taleplerini cesaretle ileten genç iklim aktivistleri var. Gün geçtikçe sayımız artıyor. Umutluyum ve üç yıl önce de değişim için umudum olduğu için harekete geçmiştim. Hayal ettiğimiz sürdürülebilir ve adaletli geleceği inşa etmek biz gençlere kaldı. Yiğit Özer: Z kuşağının diğer kuşaklardan oldukça farklı ve birçok konuda bilinçli olduğunu düşünüyorum. Bunun en temel nedenini de özellikle son yıllarda gelişen teknolojinin sınırları kaldırması ve bizleri yaşadığımız çemberin dışına çıkarması olarak görüyorum. Elinde en azından bir telefon, tablet veya bilgisayar olan bir genç dünyanın öbür ucundaki gelişmeleri sanki dibinde yaşanıyormuşçasına takip edebiliyor. Bunun etkisi iklim krizinin duyurulması ve gençlerin bu konuda bir olup örgütlenmesine yansıdı. Halihazırda Z kuşağı gençleri iklim kriziyle ilgili çalışmalara öncülük ederken aynı kuşağın değişimin önemli bir parçası olmayacağını düşünmek yersiz olurdu. Yağmur Ocak: Evet, ben iklim krizini geri dönülemez noktaya gelmeden önce değiştirebileceğimizi düşünüyorum. Biz bunu engelleyebilecek son kuşağız. Bu yüzden de karar alıcıları uyandırmak ve harekete geçirmek için iklim grevleri yapıyoruz. İsveçli 15 yaşındaki bir kızın tek başına başlattığı Fridays for Future şu an dünyadan milyonlarca insanın içinde olduğu bir hareket haline geldi ve bunu üç yıl içinde başardık. Sayımız arttıkça liderler bir şeyler yapmak zorunda kalacak. Bence biz gençler birlik olursak her şeyi başarabiliriz. Devamı #GQİklimSayısı'nda. GQ Sonbahar 2021: İklim Sayısı, raflarda ve dijital platformlarda satışta.


Sevdiği şeyi yaparak varolmak isteyen neslimizin musikiyle iştigal eden kesiminde acayip bir hal hasıl oldu son yıllarda, farkında mısınız? Bir çoğu şiirle meşgul, ilkel ve ham olmaktan mutlu, az ve öze takık, yeniden sadece tek birine aşık, tatlı, sakin ve ılık... Onun sesini ilk duyduğumda kim olduğuna dair hiçbir fikrim yoktu. Sevdiği şeyi yaparak varolmak isteyen neslimin bir üyesi olarak bütün gün neredeyse hiçbir şey yapmamış, akşamüstü markete gidip çubuk makarna, çikolatalı gofret, bir elma ve bir şişe ucuz şarap alıp eve gelmiştim. İçine bol buz kattığım beyaz şarabımı içer, etamin işler, müzik dinler ve kafam iyice ağırlaşınca kanepeye uzanırdım. Poşetleri boşaltırken YouTube'a Sakin yazdım. Çünkü Bir şekilde bu aşkı içimde halledemiyor um. Sakin bitince YouTube, Gaye Su Akyol önerdi. Çünkü o uzaya gidilecekti. Sonra Mabel Matiz geldi. Anla dikenimden dedi. Ardından Büyük Ev Ablukada çıktı. Asansörün Türk'ünden, dolmanın normalinden dem vurdu. Böyle böyle ilerlerken ekranda küt saçlı bir kız belirdi. Gözlüklü. Çizgili tişörtlü. Tüm kalbi duygularıyla söylemeye başladı: Ben olsam bakmam bana / Bir çorba bile yapmam bana... Adı Kalben'di. Lafları çok tanıdıktı, aa, hakikatendi. Kalben, odasında kendi kendine şarkılar yapan bir müzisyenken, Sofar İstanbul'da çıkınca deyim yerindeyse patlamış. Benim de izleyip vurulduğum o konser kaydını bir anda binler izlemiş ve onun o çarpıcı, duru, tok sesinden mizah/romantizm ve tutku dolu şarkılar dinlemek için delirmiş. Kalben'in henüz bir albümü yok, internette dolanan çok güzel kayıtları var. Bir de canlı programlar yapıyor çeşitli sahnelerde. O sahneyi görmek için haftalar öncesinden heyecanlanan insanlar birikiyor şehrimizde. Yani galiba bir şeyler oluyor; içinden güzel sesler, sözler çıkan biri geliyor. Aslında bir süredir bir şeyler oluyor. 30'lu yaşlarında bir sürü müzisyen şiirden, ustalardan, doğadan ama en çok da kendi içlerinden beslenen şarkılar yapıyor. Büyük Ev Ablukada, Turgut Uyar seviyor; Mabel Matiz, Sezen Aksu'ya; Gaye Su Akyol, Selda Bağcan ve Müzeyyen Senar'a tutkun; Kalben şarkılarını kıyafet dolabında yazıyor. Müzik yapmak için öyle çok acayip ekipmana ihtiyaç duymuyor, pek çok şeyi el yordamıyla hallediyorlar. Arkadaş dayanışmasına, birlikte olmaya, üretmeye, kendilerini dinleyen insanlarla tanışıp konuşmaya inanıyorlar. Aşka fena takıklar. Aşkı çok düşünüyorlar. Sevmekten kim usanır diyorlar. Arabeske sahip çıkıp pop müziği başlarının üstünde taşıyorlar. Artistlik yapmayan bir nesil diyelim. Olduğu gibi. Okuyan, dinleyen, izleyen, düşünen, konuşan insanlar. Elektronik posta cevaplayan, vapura binen, bisikletinin lastiğini şişirten... Böyle söylemek nadir bir türü tanımlamak gibi oluyor ama aslında galiba hakikaten de öyle. Nadir bir tür geliyor. Kalben, yukarıda alıntıladığım lafları Bant Mag'e anlatmıştı. Aynı söyleşide kayıtlarını nasıl yaptığı sorusuna, Kayıt konusunda planlamadan, tasarlamadan acemi ve özensiz bir duruş sergiliyorum. Arkadaşların akıllı telefonları, ses kayıt cihazları, geçerken uğranmış stüdyolar, sokaklar, giyinme dolabımın içi gibi değişik araçlar, konumlar... Dinleyenin yanı başında, ona söylediğimi hissettiren doğal kayıtlar içime siniyor. Müzik nereye gider bilmesem de şu anda yaptığım ve yapmak istediğim kayıtlar, şarkıyı ilk kez söylerken hissettiğim heyecanı taşıyan kayıtlar demiş. Bu cevap; bu tane tane, hem aklı beş karış havada hem de ayakları fena halde yerde bu cevap, bir neslin şarkı yazma/kayıt yapma biçiminin tarifi olarak burada da dursun. Sevdiği işi yaparak varolmak isteyen neslimizin ürettiği tüm şarkılar herkese çok iyi gelsin. İyi şeyler olsun.


Yaklaşık 20 yıldır ayrımcılık, kapsayıcılık, ötekileştirme üzerine dersler veriyorum; konuşmalar yapıyorum. Cinsiyetçilik, ırkçılık, heteronormativite, sağlamcılık gibi kavramları anlatıyorum, birlikte tartışıyoruz. Kimse elini kaldırıp Söylediklerine katılmıyorum! Beyazlar/engeli olmayan bireyler/ heteroseksüeller/erkekler tabii ki daha üstün canlılardır gibi tepkiler vermiyor. İçinden böyle düşünenler olsa bile bunu yüksek sesle ifade etmenin olumsuz sonuçları olacağının farkında. Konu türcülük tartışmasına geldiğindeyse işler değişiyor. Türcülük hayvan hakları ve uygulamalı etik alanlarında 1970'lerden beri tartışılan bir kavram olsa da günlük dile ve tartışmalara yeni yeni girmeye başladı. Bir türün diğer türlerden ahlaki olarak daha üstün olduğuna ve diğer türlere yönelik davranışlarının gerekçelendirilebileceğine dair bir inanç sistemi. Bu inanç, Aristo'ya (M.Ö. 384 322) kadar uzanıyor. Aristo doğanın tüm hayvanları insanlar için yarattığını söylüyor. Bu görüş zamanla, Tanrı'nın diğer canlıları insanın emrine verdiği, insanın tek rasyonel canlı olduğu gibi gerekçelerle yaygın olarak karşılık buluyor. Halen de oldukça kabul görüyor. Geçen ay katıldığım bir etkinlikte, konuşmacı yüzlerce davetlinin karşısında omurgası kontrollü olarak kırılmış bir farenin görüntülerini dev ekrana yansıtıp omurilik felcinin tedavisinde önemli bir adım atıldığını söyledi. Salondan neredeyse hiç tepki almadı. Çok sayıda restoranın vitrininde etler hala gururla sergileniyor. Süt kuzusu menülerde yer alıyor. Buzağıların annelerinden süt emmesini engelleyen aparatlar, hayvancılık fuarlarında rağbet görüyor. Türcülüğü sistematik olarak sorgulamaya başlayan ilk felsefeci Peter Singer. Singer 1975'te yayınladığı Animal Liberation adlı kitabında insan olmayan hayvanlarla insanların iyi olmasına eşit derecede önem verilmesi gerektiğini savunuyor. Gerekçesi çok net: Bir davranış acıyı azaltıp, mutluluğu artırdığı sürece etik açıdan doğrudur. İnsan olmayan hayvanlar da acıyı hissedebilirler. Bu durumda onların acı çekmesini önlemek, azaltmak insanın ahlaki sorumluluğudur. Şimdi bu prensibi cebimize koyarak düşünelim: Milyonlarca hayvan, deneylerde kullanılmak üzere üretiliyor, aç bırakılıyor, omurgaları kırılıyor, parçalanıyor, zehirleniyorlar. Her yıl milyarlarca hayvan, eti için öldürülüyor. Bunların büyük bir kısmı yaşamları boyunca acı çekiyor. Tavuklar hiç güneş görmeden, kanatlarını açamadan öldürülüyor. İpek böcekleri kozanın içine girdikten sonra canlı canlı haşlanıyor ve fırınlanıyorlar... Halen kürkleri ya da spor için avlanan hayvanlar var. Bizim ahlaki sorumluluğumuz acıyı azaltmaksa ve tüm canlıların refah içinde yaşamasına katkıda bulunmaksa türcü bakış açısından kaynaklı tüm bu sistemleri ortadan kaldırmak ve diğer canlılarla ilişkimizi yeniden tanımlamak. İnsanın kendisini hayvanat bahçelerine hapsettiği kutup ayılarından, kayalara vurarak öldürmeyi kendisine hak gördüğü ahtapotlardan, deneylerde kullandığı farelerden, tavşanlardan daha önemli, değerli, özel görmediği bir dünya mümkün mü? Bence mümkün. Ayrıntı Yayınları'ndan Türkçe olarak da çıktı.


Bugün varoluşa ışık tutan tüm bilgiler meraklı bir insanın ürünüdür. Coğrafi keşifler, bilimsel çalışmalar, teknoloji, kitaplar, kaynaklar hepsinin arkasında merakına yenik düşmüş insanlar var. İnsanın kendi vücudunu merak etmesi, karşısındakinin düşüncelerini merak etmesi, kediyi, köpeği, havayı, suyu merak etmesi aslında sadece basit bir dürtü değil, genetik olarak da haritamıza kadar işlemiş bir konu. Merak bilinen en temel dürtümüz. Bunun beynimizde bir yansıması da var. Bilmediğimiz bir konuyu öğrendiğimizde beynimiz bir ödül hormonu olan dopamin salgılamaya başlıyor. Yani yaptığımız her keşifte kafamız güzel oluyor. Özetle, merak etmek bizim için yemek gibi, su gibi bir ihtiyaç. En eski mitolojik hikayeler bile aslında insanın merakına nasıl yenik düştüğünü anlatır. Cennetteki ağaçta bir meyve sallanmaktadır. Hz. Adem'in sonsuza kadar yaşadığı, ırmaklarından ballar akan cennette tek yapması gereken şey meyveyi ısırmamaktır. Düşünsene. Mümkün mü böyle bir şey? Hayır ayrıca madem bu ısırılmayacak, neden dalında sallanıyor. Kesin ağacı bitsin. Ama yok. İlle karşımızda duracak. Tadı nasıl? Sulu mu? Tatlı mı? Ekşi mi? Yersem ne olur? Neler geçiyordur aklından. Hepimizde olduğu gibi. Oraya ne kadar insan koyarsan koy bir an gelir ve o elmayı ısırır. Bana yılan, Havva filan bahane üretmeyin. İnsan olmanın özü o ısırıktır işte. Benzer bir hikaye Yunan mitolojisinde de vardır. Zeus insanlara öfkelenir ve Hephaistos'a çamurdan, ilk kadın olan Pandora'yı yaptırır. Pandora tüm hediyeler demektir. Tanrılar ona cilve, işve, kemerler, takılar ne hediye bulurlarsa takarlar. Evet efendim, Afrodit'ten geline bir adet cilve! Alkışlıyoruz. Zeus da güzelim kızçeyi Prometheus'un kardeşi Epimetheus'la evlendirip yanına bir çömlek verip dünyaya gönderir. O çömlek, 16. yüzyılda kutuya dönüşür. Biz öyle biliyoruz diye kutu demeye devam edeyim. Zeus der ki, Pandora'cım bu kutuyu sakın açma. İçine de tüm kötülükleri, hastalıkları doldurur. Kendisi salmıyor onca kötülüğü de kızı aracı yapıyor bir de. Azmettirici resmen. Neyse Pandora bir gün tabii ki dayanamaz ve kutuyu açar. Tüm kötülük dışarı çıkar. Bir anda yaptığını fark edip kapatsa da içeride sadece umut kalır. Yani bir umuttur yaşamak Pandora'cım boşver sen üzülme. Kim olsa aynısını yapardı. Eskiden erişimi çok zor olan bilgi, bugün internette peynir ekmek gibi dağıtılıyor. Bugünün sorunu bilgiye erişim değil. Doğru bilgiye erişim... Dolayısıyla, merak ve her öğrenmenin bize sağladığı o dopaminli kafa biraz da düşmanımız haline geliyor. Araştırmalar, dünyanın giderek daha çok kutuplaştığını, dezenformasyonun çağımızın en büyük problemi olduğunu söylüyor. Yahu adamlar like butonu koydular belki dünya güzel bir yer olur diye, ortaya beğeni almak için sürekli kendimizi, yaptıklarımızı, özel hayatımızı paylaştığımız bir organizma çıktı. Beğeni alamadığı için depresyona girenler, filtrelerden dolayı gerçek kendini beğenmeyenler, bir yerdeyken başka bir yerde kaçırdıklarını düşünüp hiçbir yerde eğlenemeyenler... Bakalım merak bizi daha nerelere götürecek. Neyse, biz insanlığı meyvesiyle, kutusuyla, filtresiyle baş başa bırakalım da biraz da insanın ilk merak ettiği, Ben nasıl buradayımkonusunun temeli olan cinselliğe odaklanalım. Çocuklar özellikle 0-2 yaş arasında cinsel organlarını keşfetmeye başlar. Bu yaş itibariyle çocukları doğru yetiştirmek çok önemlidir. Dr. Laura Berman, Çocuklarınıza Seksten Bahsetmek isimli kitabında, Çocuklara cinsel organlardan bahsetmeye iki yaş civarında başlayabilirsiniz diyor. Organ isimleri yeterli. Penis, vulva, vajina, meme gibi... Bunlara garip isimler takmak, utanılacak şeyler gibi anlatmak, şakalar yapmak ya da bu merakı ayıplamak cinsel gelişimde sıkıntılara yol açabilir. Çok fazla detaya inmeye de gerek yok çünkü bu yaşlarda anlamlandıramıyoruz. Özellikle dört yaş ve üzeri çocuklarda cinsel organlar artık iyice keşfedilmiştir. Başkalarının cinsel organlarını da keşfetme merakı bu yaşlarda başladığından evcilik, doktorculuk tarzı partnerli oyunlar bu yaşlarda çok sık görülür. Böyle durumlarda, mahremiyet konusunu öğretmek ve önce kendi vücuduna, sonra da başkalarının vücuduna saygı gösterilmesi gerektiğinin farkındalığını anlatmak en sağlıklı yaklaşımdır. İzin verilmedikçe kimsenin vücuduna dokunamayacağını anlatmak buradaki en önemli husus. Altı, yedi yaş arasındaki çocuklar artık cinsel kimlik konusunda parçaları iyice birleştirmeye başlarlar. Kadın ve erkekte nasıl uzuv farklılıkları olduğunu bilir ve bebeklerin tam olarak nasıl yapıldığını idrak etmeye başlarlar. Bu yaşlarda çocukların vücut bütünlüğüne saygı göstermek, onu isteği dışında giydirmemek, gıdıklamamak, öpmemek önemli. Bir de tabii bu yaşlar artık aşk ve cinselliğin nasıl iç içe geçtiğinin de anlatılması gereken yaşlar. Özellikle sorulduğunda, Aşk, çok özel ve güçlü bir duygudur. Aşık oluruz, çünkü nihayetinde tek bir kişiyle ömrümüzü geçirmek ve onunla bebek yapmak, bizimki gibi bir aile kurmak isteriz, tıpkı babanla/annenle benim yaptığım gibi. Aşk, sağlıklı bir birlikteliğin de temelinde yatar'' gibi bilgilendirmeler faydalı olacaktır. 8-12 yaş aralığı ergenliktir. Hepimizin başına gelen en roller coaster hissi veren serüven. Hala girip de çıkamayanlar tanıyorum. Zorlu bir dönem. Özellikle utangaçlığın başladığı ve dolayısıyla fırtına öncesi sessizlik dediğimiz cinselliğin keşfinden hemen önceki cinselliğe olan yoğun ilgi dönemi. Bu yaşlarda çocuğunuza seks ile ilgili konuşmak isteyip istemediğini açıkça sorabilirsiniz. Bir sorusuna yanıt verdiğinizde, Soruna tam olarak cevap verebildim mi? diye sormayı unutmayın. Soru işaretlerinin kalması, o işaretlerin başkaları tarafından giderilmesi anlamına gelecektir. Bunu istemezsiniz. İstatistikler 16 yaşına geldiğinde insanların yüzde 80'lik kısmının bir şekilde mastürbasyonla tanıştıklarını gösteriyor. 14 yaşında tanışanların oranı yüzde 60'larda... Yani 14 yaşındakilerin yarısından fazlası en az bir kere mastürbasyon yaptığını söylüyor. Burası kritik bir bölge. Aslında mastürbasyon insanın kendi bedenini ve hazlarını keşfetmeye başlamasının ilk adımı ancak tarih boyunca bu konuda pek çok korkutma ve cezalar uygulanmış. Çocuğu, mastürbasyon kör yapar, spermin biter, pipin ya da kukun düşer gibi korkutmalarla engellemeye çalışmak gelişimsel sıkıntılara yol açar. Özellikle gizli gizli, hızla yapılan mastürbasyonların ileriki yaşlarda boşalma problemlerine, kötü bir şey yapıyorum diyerek psikolojik sorunlara yol açtığı da biliniyor. Burada da mastürbasyonun normal olduğunu ancak buna bağımlılığın getireceği psikolojik yüklerin olduğunu anlatmak, ayıplamadan konuşabilmek en sağlıklı iletişim. Eskiden dergiler, DVD'ler, gece 12 sonrası yayınlanan kırmızı noktalı programlarla sınırlıyken internetin gelişimiyle birlikte erotik içeriklere erişimin yaşı giderek küçülüyor. Tamam ebeveyn kontrolü var ama her savunmanın mutlaka bazı açıkları var ve bunu içerik üretenler çok iyi biliyor. Merakın önünde hiçbir şey duramaz. Önemli olan bunların ayıp şeyler olmadığını ama fazlasının, bağımlılığın sağlığa zararlı olduğunu, gerçek hayatın pornoyla alakasının olmadığını anlatmak. Sonra öğrendiklerini unutup baştan öğrenmeleri gerekiyor. Biliyorum da konuşuyorum. Bu konuda çok fazla tartışma mevcut. Yasal düzenlemeler var ama muğlak. Cinsel birliktelikten kastımız nedir? Mesela oral seks bir cinsel birliktelik aslında ama sayılıyor mu? Birbirinin cinsel organına dokunmak, birbirini cinsel birleşme olmadan tatmin etmek yine bir çeşit cinsel birliktelik. Yani bir toplumun cinsellik olarak gördükleri var; bir de gerçekte olan cinsellik kavramı var. Cinsellik bir suç değil. Öyle olsa hepimizin anası babası hapiste olurdu sonuçta. Burada önemli olan bireyin cinselliği kendisi istediğinde ve kendisini rahat hissettiğinde yaşaması gerektiğini bilmesi. Başkası istedi diye ya da baskıyla kurulan cinsel birliktelikler psikolojik kaynaklı cinsel sağlık problemlerine neden olabiliyor. Tek tip pozisyonda, belirli bir saatte, sanki bir görev gibi sevişmek yerine yeni fanteziler, yatakta kötü konuşmalar, farklı mekanlarda birlikte olmak özellikle uzun süren ilişkilerde sağlıklı bir cinsel yaşamın devam edebilmesi için faydalı araçlar. İlle de böyle olmalı demiyorum ama uzmanlar sex positive olmanın, yani yatakta yeniliklere açık olmanın pek çok faydasından bahsediyor. Tabii yine burada en önemli olan şey karşılıklı olarak bunun isteniyor olması. Rıza yoksa, keyif de yok. Hiç satın almamış ama bir şekilde internete girip araştırmış olanları da buraya dahil edebilirim. Önemli olan binlerce yıldır kullanılan bu yatak oyuncaklarına normal bir gözle bakıp merak ediyor olmak. Eğer bir adet göz bandı, nalburdan bir ip bile alıp denediysen o da kabulüm. Hatta daha da abartıyorum, jartiyer tarzı bir seksi iç çamaşırı bile kullandıysan o da olur. Sonuçta ille de aklınıza kocaman oyuncaklar, kelepçeler, kırbaçlar gelmesin... Herkesin keyif aldığı şeyler başka. İşte bunu en sona koydum çünkü aslında diğerlerinin hepsini bir kenara bırakalım, bu madde varsa o ilişkide tatmin ve heyecan vardır. En yakınındaki kişiye nelerden keyif aldığını ve hatta nelerden keyif almadığını söyleyebilmek bir çiftin kendisine yapabileceği en önemli iyilik. Sessiz bir şekilde keşfedilmesini beklemek sadece süreci uzatır ya da konudan uzaklaştırır. Bir gün şu şekilde sevişmek istiyorum. Burama dokunmak hoşuma gidiyor. Bugün ne güzel bir şey yaptın harikaydı gibi çok basit cümleler sihirli etkiler yaratır. Merak ancak keşifle giderilir. Bol sohbetler...


Bu kuş bakışı görüntüden biraz daha uzaklaşalım, bu büyüleyici görüntüde belki birkaç sıralı büyük yapılanma, kümelenmiş birkaç ışık dışında gördüğümüz şey toprak, su ve buz parçalarından ibarettir. Biraz daha uzaklaşalım, insanların yeryüzünde bıraktığı tüm izler yavaş yavaş kaybolmaya başlar. Belki yörüngedeki uzay istasyonu gözümüze takılır. Biraz daha uzaklaşmaya devam ederiz, sonsuz uzayda yolculuğumuza devam ederken gözümüzde canlanan görüntü, aslında hepimizin aşina olduğu 14 Şubat 1990'da yayınlanan o görüntü. Antik bilim adamları ve düşünürler Dünya'nın evrenin içinde bir toz tanesinden ibaret olduğunu kavramıştı. Bugün galaksilerin ötesini bize gösteren James Webb uzay teleskobunun zaferini kutlarken, o yıllarda elimizde kameraların bize doğrulduğu insanlığın uzaydaki geleceğine bakabileceğimiz kısa bir an vardı. Voyager 1 ve Voyager 2 uzay araçları insanlık tarihinin en önemli uzay zaferlerindendir. Gezegen kütle çekimini kullanarak bir gezegenin yakınından geçebilir ve onun çekim gücünün bizi bir sonraki destinasyonumuza fırlatmasını sağlayabiliriz. Voyager uzay araçlarının ikisi de bu yaratıcılık ve Jüpiter'in yerçekimi sayesinde saatte 40.000 millik bir ittirme hızına ulaştı. Voyager 2, Ağustos 2022 itibariyle evinden tam 23,5 milyar kilometre uzakta, insanlık tarihinin evrende bıraktığı en uzaktaki iz. Bize gönderdiği piksellerin arkasında büyük bir mücadele vardı. Carl Sagan, Voyager misyonundaki en önemli isimlerden biri olmasına rağmen, ondan daha önemli herkesi karşısına aldı. Bu bilim değil yargısı ona karşı kullanılan en büyük argümandı. Bu görüntüyü almak için 1981'de Satürn'den, Neptün ve Pluton yörüngelerini geçtiği 1989 senesine kadar beklediler. Çünkü kamerayı doğrudan güneşe çevirmek uzay gemisinin vidikon sistemini yakmak demek olabilirdi. Buna rağmen NASA ile yaşadıkları anlaşmazlıkların da katkısıyla bu kararı çok hızlıca verdiler. Bu bazılarına göre bilim değildi, Soğuk Savaş'ın aydınlattığı yıllarda başlayan uzay yarışı, daha işlevsel, daha askeri bir meseleydi. Merak duygusuyla evrendeki yerimizi anlamak, Carl Sagan'ın onlarca yıl süren kariyerinin ve onun gibi bu kariyere hayatlarını adamış bilim insanlarının tek motivasyonuydu. Evrendeki yerimizi, ışık huzmesinin mavi kürede bizim olduğumuz tarafa denk geldiği, evrendeki önemsiz an ve zaman parçacığı olan gün dediğimiz koşuşturmamızda unuttuğumuzun farkındalardı. Onlar sorgulamayı, insan olmanın en önemli felsefesini anlamayı, anlatmayı istiyorlardı. Çünkü medeniyet savaşlar, diktatörler, aşıklar, ülkeler, kaşifler, kardeşler, düşmanlar ve milyarlarca küçük canlı görmüştü ve milisaniyede hepsi yok olup gitmişti. Yerimizin kalıcı olmadığının çok önceleri farkına varmış olsak da içimizdeki kaşifin gelecekteki kaşiflere yol göstererek evrenin daha da uzak noktalarına bizi götüreceğini biliyorlardı. Voyager ile başlayan kişisel yolculuğumuz yoluna 23,5 milyar kilometreden daha da uzaklaşarak devam ederken, bugün James Webb teleskobu ile keşfettiğimiz galaksilerin sonsuzluğu ışığında, diğer dünyaların ve kendi Dünya'mızın benzersizliği, başlangıçlar ve sonlar hakkında bize önemli dersler veriyor. Bunu dijital ekranınıza yansıyan ufak birkaç piksel olmaktan öteye götürmek, bu felsefeyi her gün benimsemek ve var olduğumuz Dünya'ya da bu bilinçle yaklaşıp onu korumaksa bizim elimizde. Çünkü yeni dünyalar umudunda olsak da şimdilik tek evimiz burası. Bu minik bulanık mavi nokta. Kendi kişisel yolculuğumun kutsal kitabı olan Carl Sagan'ın Pale Blue Dot kitabındaki görüntü tanımlamalarıyla, Voyager'ın çektiği görüntüyü NFT sanatçısı arkadaşım CEST ile yapay zekanın yardımıyla insan olmayan bir yerden test etmek istedim. Voyager'in 1990'da çektiği, dünyamızın bir ışık huzmesinde asılı kaldığı o görüntü. AI Generator'ın bize verdiği görüntü bu. Oldukça etkileyici değil mi? Bu aletler için piksellerden ve dijital bir bilgiden ibaret bu tanım, insani yolculuğumuzda umuyorum ki daha felsefi bir anlam taşımaya devam eder.


İskandinav tasarımı, Nordic akımın bir parçası olarak ortaya çıktı. Genel olarak İsveç, Danimarka, Finlandiya ve Norveç ile özdeşletirebileceğimiz İskandinav tasarımları fonksiyonel minimalistlik üzerine kurulu. Mimaride 'fonksiyonalizm' diye de tanımlanıyor. Bu stil için bir reçete arıyorsak, şöyle denebilir: Temiz çizgileri, net formları ve dayanıklı kullanışlılığı hafif bir estetikte oluşturmak. İkinci Dünya Savaşı sonrasında -1950'lerde- Avrupa ve Amerika'da modernizm almış başını gidiyordu. Bunun üzerine Nordic ülkelerin kışlarını, soğuğunu katınca insanların natürel bir dengede ev kurma isteğini anlayabiliriz. Alanlara baktığımızda hep açıklık ve çoklu kullanım potansiyeli görüyoruz. Ferah bir estetik sağlamanın garanti bir yolu yumuşak renk tonlarına yönelmekten, yalınlığı esas alıp gereksiz objelere yol vermekten geçiyor. Peki bu sadeleşme herkese uygun mu? Düzeni kurarken, ihtiyaçlarımızı ve neden tatmin olduğumuzu anlamak önemli. Sizi özgürleştirmekten çok taklit eder gibi uygulanırsa, İskandinav dekorasyonunun soğuk ve limitli bir ortam oluşturma ihtimali de var. Adlarından çok, tasarladıkları eşya ve alanlara aşina olduğumuz tasarımcı ve mimarları anmadan olmaz. Eero Saarinen desem çoğumuzun aklına JFK havalimanında bulunan TWA Hotel gelebilir. Kendisi Finlandiya/Amerika kökenli bir mimar ve endüstriyel tasarımcı. 'Tulip Chair' tasarımını orijinal Star Trek dizisinde, 'Womb Chair' tasarımını Down with Love filminde fark etmişiz olabilirsiniz. Bir diğer isim de Arne Jacobsen. Kendisinin sandalye tasarımlarından 'esinlenen, esinlenene' denebilir nazikçe. Kopenhag'daki Royal Hotel için tasarladığı beş parçalık çatal-kaşık-bıçak takımı çoğumuza bir şey ifade etmeyebilir ama fütüristik havasından ötürü Stanley Kubrick'in onları 2001:Space Odyssey filminde kullanıldığını söylersek, fikriniz değişecektir. Aynı otel projesi sayesinde 'Swan Chair' ve 'Egg Chair' da hayatımızda. Hans Wegner'in 'Ox Chair'ını Austen Powers'ta, CH07 Shell Lounge Chair'ını da The Incredibles'ta, Charles-Ray Eames'in çeşitli tasarımlarını Iron Man ve TRON: Legacy'de, Henrik Thor-Larsen'in 'Ovalia Egg Chair'ını Men in Black'te görüyoruz. Genelde fütürist yapımlarda karşımıza çıkıyor bu tasarımlar. Modern göründüklerine bakmayın, arkalarında ciddi bir tarihi barındırıyorlar aslında. Yıllar içinde revize edile edile basitleştikten sonra, yepyeni bir estetikle çıkıyorlar bugün karşımıza. Minimal alanların vazgeçilmezi 'lades kemiği' arkalı sandalyeler güncel bir örnek. Bu sandalyeler aslında Hans Wegner'in 'The Wishbone Chair / CH24 Chair' diye anılan, 1949'da Carl Hansen & Son için tasarlanmış bir ürünü. Borge Mogensen, Greta Magnusson, Alvar Aalto ve nicelerinin tasarımlarının izlerini bugün çeşitli markalarda ve IKEA mobilyalarında görmek mümkün. Gelelim İskandinav tarzı iç mimariyi evimize nasıl uygulayabileceğimize. Öncelikle hatırlanması gereken, İskandinav olmayan bir kültürde büyüyerek bunu yapmaya çalıştığımız. Yani denge bu noktada devreye giriyor. Hoşlandığınız; estetik veya özel anlamından dolayı evinizde bulunan obje ve ürünlerle, duru İskandinav algısını harmanlayınca ortaya bomboş değil de kişiselleştirilmiş bir mekan çıkar. Açık renkler, sıcak tahta tonları, sade metaller ve yoğunluğu fazla olmayan mermerler standart bir İskandinav materyal kombinasyonu oluşturur. Dip not olsun: Bu formülü koyu renkler ve az ışıkla uygularsanız daha çok 'mid-century' akımına kaymış olursunuz. Duvar ve yer malzemelerinde natürelliğe odaklanın. Çok sarıya kaçmayan ama floresan etkisi de yaratmayacak bejler, sıcaklaştırılmış açık gri tonlarını açık parkelerle birleştirerek uyumlu bir palet başlatabilirsiniz. Ferahlığı sağlamak için her ne kadar açık alan kullanımı ve yer yüzeyinin olabildiğince görünmesi esas alınsa da, mobilya yerleşimini dikte eden en önemli faktör, mekanınızın şekli ve müsait alanı. Büyük mobilyalarda önerim zevk ve kullanışlılık açısından kalıcı düşünülmesi. Kumaşından üç sene sonra da bıkmayacağınız renk ve desenlere odaklanın; hatta desenden çok, dokusu farklı kumaşlara. Estetik için rahatlıktan ödün vermenize gerek yok. Ne dedik; form ve fonksiyon.Rahat ve yüksekliği size uygun mobilyalar tercih edin. Mümkünse mobilya ayaklarının yerden belirli bir yükseklikte kalmasına dikkat edin. İskandinav disiplinini bu noktada devreye sokun ve aman o boşluğa bir şey tıkıştırmayın. Metal tonlarını ışıklarda ve mobilya ayaklarında kullanabilirsiniz. Bakır her ne kadar bolca görmeye başladığımız bir metal olsa da benim önerim siyah veya koyu bronz tonları. Bitki kullanın; saksı olarak yalın veya toprak tonlarında seramikleri tercih edin. Bir yandan da unutmamak lazım ki hayatınız bir Pinterest postu değil. Yani varsa içinizden geçen bir dominant ton, mesela mavi veya bordo, onu yastık, battaniye veya aksesuar seçimlerinizde mutlaka dahil edin. Daha küçük mobilyalarda da bu tonları içeren desenler kullanabilirsiniz. Perde gibi cam ve balkon alanlarını örten parçaları, olabildiğince ışık alan malzemelerden seçin. Işık, İskandinav tasarımında çok önemli. Hem doğal hem de yüzeyde kullanılan ışıklar için geçerli bu. Evin genel havasında maskulen ve modern bir duruş olacak , bu soğuklukla aynı şey değil. Pastel ve doğallık sıcaklığı getirecektir. Nordic ev de çok boş oluyormuş, şimdi ne yapacağız? dediğiniz noktada bir şeyi anlamak lazım: Siz Nordic tasarımdan yola çıkan bir ev mi istiyorsunuz, yoksa gördüğünüz fotoğrafın içindeki yaşamı mı idealize ediyorsunuz? Kıyafette nasılsa iç mimaride de önemli bir kural var: Modası, akımı ne olursa olsun, her eve uygun tek çözüm yoktur. Denkleme mutlaka kendinizi de katın. Bu yazı Sonbahar 2020 sayısında yayınlanmıştır. Gülev Bulut'un Barcelona'yı Bir Sandalye, İskemle ve Sedir Hafızaya Kazıyabilen Mimar: Mies Van Der Rohe yazsını buradan okuyabilirsiniz.


3 yıldır müzikseverler tarafından büyük bir ilgiyle takip edilen Uluslararası Klarnet Festivali bu sene de İstanbul'a nefes verecek. 10 -20 Eylül tarihleri arasında gerçekleşecek Uluslararası Klarnet Festivali dünyaca ünlü müzisyenleri buluşturacak. Festivalin sanat direktörlüğünü üstlenen başarılı klarnetçi Serkan Çağrı "Bu yıl dördüncüsünü düzenleyeceğimiz Uluslararası Klarnet Festivali'ni dünyaya nefes veren bir festival olarak tasarladık. Klarnetin başrolde olduğu, fakat müziğin tüm renklerine açık olan bir festival düzenleyeceğiz. Festival coşkusu, konser salonlarından taşarak şehrin her yerine yayılacak. Vapurlardan meydanlara, metro istasyonlarından havalimanlarına kadar müzik şehre, İstanbullulara nefes verecek." açıklamalarıyla festivalin müjdesini müzikseverlere verdi. Festivalde bu yılın sürpriz isimleri arasında; Yunanistan'ın yaşayan efsanelerinden ünlü sanatçısı George Dalaras, Türk müziğinin dünyadaki temsilcisi klarnet sanatçısı Serkan Çağrı, jazz ve gypsy müziğinin karışımıyla damaklarda muhteşem bir lezzet bırakan NY Gypsy All Stars, Hindistan'ın canlı performanslarıyla tüm dünyada vazgeçilmez bir yere sahip olan perküsyon üstadı Trilok Gurtu, çağdaş Türk müziğinin önde gelen isimlerinden piyanist Tuluğ Tırpan, BBC tarafından verilen R3 Awards for World Music ödülüne sahip olan ve Bulgaristan'ın tanıtım yüzü olmaya layık görülen değerli isim Ivo Papazov ve Trakia Band, Klezmer müziğini caz motifleriyle yorumlayan The Dakota Jim Band, Arap dünyasının sevincini ve kederini İstanbul'a taşıyacak olan genç klarnetist Ghassan Abu Haltam ve Umman Roman Trio, klezmer ile gypsy jazz müziğinden etkilenerek yola çıkan ve altı farklı kültürü altı farklı ülkeden müzisyen ile bir araya getiren Barcelona Gipsy Klezmer Orchestra yer alıyor. Festivalin gelenekselleşen etkinliklerinde "Ustaya Saygı" bölümünde bu sene Türkiye'nin en önemli değerlerinden, 1999'da aramızdan ayrılan besteci, söz yazarı ve rock müziği sanatçısı, Barış Manço anılacak.


Boğaz'dan geçen gemileri, tekneleri, bakmaya doyamadığımız tasarım harikası yelkenlileri saymazsak Boğaz'ın altında dünyanın bütün olta balıkçılarını yutkunduracak nefasette bir balık trafiği var. Çünkü İstanbul ve çevresindeki sular yerleşik ve göçmen balık çeşitliliği açısından bir oltacı için açık büfe zenginliğinde. Bu sebepten İstanbul ve civarı, şuradan şu balık çıkar buradan bu balık çıkar gibi bir ayrımı pek kaldırmaz. Ama temel konum ayrımları vardır. Sanılanın aksine İstanbul civarında verimli ve keyifli avcılık kışın değil yazın yapılır. Yukarıda örneğini verdiğim mönü de Temmuz- Ağustos ayı için geçerlidir. Zira kışın yerleşik balıklar sahilden uzaklaşıp dibe çekilirler yerlerini göçmen balıklara bırakırlar. Kasım-ocak ayları arasında göçmen balıklar Karadeniz soğumaya başlayınca sıcak sulara inmek için Boğaz'dan geçer, palamut ve lüfer bu aylarda bize poz verir. Ama yazın da palamut ve lüfer tutulur. Çünkü balıkların Karadeniz'den aşağıya inmeleri için oraya çıkmaları lazım. Ha, yağsız olduğu için tadı kötü diyen çıkabilir. Bence tadı kötü balık yoktur, üstelik yakalayan siz olduktan sonra oltanın ucundaki lapin bile olsa tadı kalkan gibi gelecektir. Kumluk taşlık ayrımı Yazının başında bahsettiğim temel konum ayrımına gelirsek; kumluk yerde taşlık balığı, taşlık yerde kumluk balığı; yani zemini kum olan yerde iskorpit, zemini taş olan yerde de vatoz avlamaya kalkmak sizin için enteresan bir Godot'yu bekleme serüvenine dönüşebilir. Aynı şekilde dip oltasıyla zargana, yüzey oltasıyla da trakonya avlamaya çalışmak aynı tecrübeyi yaşatacaktır. Acemi/usta ayrımına bakmaksızın balıkçılığın değişmeyen dört temel düsturu vardır; doğru yer, doğru zaman, doğru olta takımı ve doğru yem. Bunlardan birinin eksik olması bir yanlışın üç doğruyu götürmesine eş değerdir. İlk defa oltayı elinize alacaksanız, sahilde avlanan balıkçılarla, tezgah açmış olan oltacılarla muhabbet edin. Oltacı gayet makul bir fiyata size oradan çıkan balığa göre bir takım hazırlayacaktır. Muhabbet sırasında bir şeyler öğrenebilirsiniz, öğrenemeyebiliriniz de, lakin balığın muhabbeti bile tek başına ayrı bir lezzettir. Rastgele! -Avrupa yakasında; Sarıyer, Arnavutköy akıntı burnu, Bebek, Emirgan, Hisarönü, Fındıklı parkı, Tarabya ve en klasik yer olan Galata ve Unkapanı köprü üstleri... -Anadolu yakasında; Beykoz fil burnu, Selvi burnu, Anadolu kavağı, Çubuklu, Küçüksu, Vaniköy, Kandilli, Paşalimanı, Çengelköy, Beylerbeyi, Kuzguncuk... -Boğaz hattında çoğunlukla kıraça, izmarit ve gümüş çıkar. Lakin kışın çinekop, palamut, lüfer oltaları yoklar. -Adalar civarı en güzelidir; zira vatoz, köpek balığı gibi seçenekleri de sunar.


Fikrini parlatmak... Formülü basit, fikri parlak insanlarla paylaşarak gerçekleştirmek. Uygulaması ise pek kolay olmuyor. Öncelikle çevrenizde paylaşımcı ve yaratıcı insanlar biriktirmiş olmanız gerek. Bu sayı için çekim senaryoları tasarlarken elimden telefon hiç düşmedi. Her aklıma gelen fikirle, birini aramam bir oldu. İstanbul'u, sevdiğim sanatçı ve tasarımcılarla anlatacağımız bir senaryo peşindeydim. Sanatçıların isimleri sanki cebimde hazır bekliyordu. Kendi köklerini dallandıran, yontan, budayan Ahmet Doğu İpek'i hemen aradım. Ona hayranlığımı her oturduğum masaya taşıyorum sanırım. Hemen ardından kadrajına ve bakış açısına hayran olduğum Yusuf Sevinçli'yi ve İstanbul'un en karmaşık halini bile rafine ve mimar gözünden resmeden Sinan Logie'yi aramaya koyuldum. Sonra heyecanıma mola verip, Murat Süter'i aradım. Onunla konuşurken Bora Akıncıtürk'ün bu hikayede mutlaka olması gerektiğine inandık. Yeni, dinamik ve sivri köşeleriyle Bora Akıncıtürk'ün İstanbul'u... Son beş aydır hemen her gece Ali Tufan ile konuşuyoruz. Bu çekim trafiği bizim telefon trafiğimizi de, birlikte iş yapmanın zevkini de ikiye, hatta üçe katladı. İstanbul'u tam da olduğu gibi, mevcut gerçekliğini örtmeyen kadrajlar ve yüzlerle göstermek istiyorduk. Türk moda tasarımcılarının giysileriyle sokaktan seçtiğimiz yüzleri giydirip, Ahmet'in, Bora'nın, Sinan'ın, Yusuf'un eserleriyle yepyeni İstanbul ortaya koyacak olmanın heyecanıyla birkaç hafta kalbim ağzımda yaşadım. En güzel malzemelerle en yalın ama zor motiflerle İstanbul dantelini ilmek ilmek örmek. Zor ve şahane bir deneyimdi. Peki kim çekecekti bu işi? Erkan'la konuşurken Furkan'a ulaştım. Furkan Temir sadece yaratıcı zekasıyla değil, çalışma ritmi ve planıyla da bu işi hayallerimin ötesine taşıdı. Furkan sayesinde Eylem'le çalıştık. Sokaktan gerçek yüzler seçtik. Furkan ve Eylem öncelikle sanatçıların işlerine ve mekana göre farklı yüzler belirledi. Bense bu kadrajlara hangi Türk tasarımcısının kıyafetlerini sokacağıma odaklandım. Tasarımcıların isimleri sırasıyla oluştu. Giray Sepin'in uzun gömlekleri, Ahmet Doğuipek'in Abdülmecid Efendi Köşkü'nde sergilenen işi 'Soupir' için tasarlanmıştı sanki. Ahmet'in işini dev bir kanvasa basıp, Galata Port'ta yenilenen tarihi Paket Postanesi'nin inşaatının içerisine astık. Efe ve Steven, Giray'ın uzun gömlek ceketlerini giyerek bu dev kanvasın önüne geçti. Yusuf Sevinçli'nin altı fotoğrafını mat dergi sayfalarına benzer kağıtlara bastık. Bunları dergiden yırtılmışlar gibi, İstanbul'un bitmeyen inşaatlarından birinin içerisine, inşaat işçilerinin çay içtikleri odada duvara tutturduk. Yusuf'un rock tavrını Türk arabeskiyle melezlediğimiz bu odada Hayrettin'i Hatice Gökçe, Doğa'yı Merve Ulu, Nico'yu da Arda Paris Akay'ın tasarımlarıyla fotoğrafladık. Furkan'ın gözünden yepyeni Yusuf Sevinçli fotoğrafları çıktı ortaya. Bora Akıncıtürk'ün resimlerindeki meydan okumasını İstanbul sokaklarına taşıdık. Tanyeli Erdem'in aynı tavırda tasarladığı kılığı Emenike giydi ve güneşin en çok yaktığı saatte Galata Köprüsü'nün çevresinde yürüdü. 'Ütopya' mı derseniz, 'distopya' mı bilmiyorum. Bence isyanını renk ve formlarla ortaya koyan, çok masalsı kadrajlar çıktı ortaya. Tam da İstanbul gibi. Sinan Logie'nin İstanbul'a bakışını yakalamak için bir sokak arası bulduk. Eski ama bitmemiş yapı önündeki kamyonet ve asılı çamaşırlar başka bir İstanbul kadrajı oluşturdu. Boks yapan Mısırlı ekonomist Mohamed, Selina'nın imkansıza yakın kumaşları bir araya getirerek tasarladığı hırka palto melezini giyiyor. İçindeyse gümüş rengi boksör şortu ve yeleği var. Sinan için tasarladığımız diğer kadrajda ise şehre yeni ayak basmış Ayemen, Seydullah'ın tasarımlarını giydi. Hayal ettiğimizden çok daha çarpıcı bir İstanbul çıktı karşımıza.


Müzikle sinemanın muhabbeti demlidir. Birbirlerini anlar, tamamlar, yükseltirler. Öyle filmler vardır ki, bir replik ya da sahneden ziyade müzikleriyle anılır: Pulp Fiction , Eternity and a Day , Le Fabuleux Destin d'Amelie Poulain ... Bazı filmler ise kendini tamamen müziğe adar; hikayesini de, görüntüsünü de müzikle kurar. Çok sevdiğiniz bir müzisyenin bilmediğiniz bir yanını görürsünüz bu sayede. Ya da hayatı zorluklarla geçen bir şarkıcının, bildiğini okuma konusundaki azmine tanıklık edersiniz. Dinlemelik filmlerden ortaya karışık tadımlık hazırladık, buyrun. Aslında, çıkacağı aynı adlı turnede çekilen görüntülerle yapılacaktı bu film. Popun Kralı Michael Jackson, 25 Haziran 2009'da hayatını kaybedince, Staples Center'daki konser provası görüntülerine, ardından yapılan övgüler ve biraz da çocukluk/gençlik videosu eklenip This Is It kotarıldı. Filmin tüm haklarını satın alan Sony, rekor izleyiciye ulaşan belgeselle milyon dolarlar kazanırken, MJ hayranları şirketi ve aileyi sanatçının ölümü pazarlamakla suçladı; mükemmel görünme takıntısı olan müzisyenin, asıl onu zaafları olan sıradan biri gibi gösteren bu ham görüntüleri izlese sinir krizinden öleceğini söyledi. Haksız da sayılmazlardı. Çünkü ne olursa olsun, MJ elleriyle ilmek ilmek ördüğü o gizemli halini son nefesine kadar korumayı başarmıştı. Kadeh tokuşturma sesine kedi miyavlaması, ezana dalga gürültüsü karışıyor. Baba Zula, Sezen Aksu, Mercan Dede, rahmetli Selim Sesler, Müzeyyen Senar, Duman, Erkin Koray, Orhan Gencebay, Aynur Doğan, Ceza, Siya Siyabend çalıp söylüyor. İstanbul'un tüm sesleri olmasa da bazı sesleri, Fatih Akın'ın yönettiği bu filmde buluşuyor. Alexander Hacke'nin sokak sokak dolaşıp nice ses bulması, Bizon Murat'ın Hayyam performansı, gün batarken Kadıköy Cem Sokak'tan görünen deniz, Selim Sesler'e eşlik eden Brenna MacCrimmon'ın tatlı aksanı, gösterildiği dönem biraz oryantalist bulunan bu belgesel filmin unutulmazları. 60'lı yılların ilk yarısında, ABD'nin Greenwich kentinde yaşayan; iyi müziğe, doğru icraya takıntılı; yeni moda işlerden, sıradan poptan, taklit folktan nefret eden bir folk müzisyeninin, Llewyn Davis'in, inandığı şeyleri yaparak ekmek parası kazanma hikayesi... Coen Biraderler imzalı, Cannes Film Festivali Jüri Özel ödüllü filmde, metroda kucakta kedi taşıma sahnesi unutulmaz. Sıradışı sesini, dik kafalı hallerini ve umutsuz melankolikliğini biliyorduk da; ne kadar komik bir kadın olduğunu, hayat hikayesini anlatan Asif Kapadia belgeseli Amy sayesinde öğrendik. Çıktığı TV programlarında sorulan aptalca sorulara zekice yanıtlar veren, eş dost arasındayken neşe saçan, en zor anında bile espri patlatan komik bir kadın... Amy'nin ölümünün ardından hazırlanan bu belgeselde, ha bire çıkıp gek gek konuşan eski koca Blake Fielder-Civil dışında her şey büyüleyici. Her görüntü, 23 Temmuz 2011'de Londra, Camden'daki evinde alkol zehirlenmesinden hayatını kaybeden Amy'yi çok özlettirici. Yetenek gördüğü öğrencisini, canını çıkarana dek çalıştıran konservatuvar hocası Fletcher ile hocasından aferin almak için ölesiye çalışmaya hazır genç ve azimli caz bateristi Andrew ... Whiplash, son zamanların, seyircisini en ikiye bölen filmlerinden biri oldu. Çocuğunu türlü sınava yarış atı misali hazırlayan ebeveynden bravolar kaptı; müziğin bir tutku olduğunu, hele cazın kalpten koptuğunu savunanları irkiltti. Yine de beş dalda Oscar adayı olmak dahil kazandığı türlü başarı ve Birine kötülük yapmak istersen ona aferin de gibi replikleriyle, unutulmazlar arasına girmeyi başardı.


Kendini bildi bileli şarkı sözleri yazsa da önceleri ABD'de bunu başkaları için yaparken başına gelen bir sağlık problemi sonrasında kendi için yapmaya karar vermiş. "Tam kendime bir yol çizme aşamasındaydım" diyen Kaan, pandemi patlak verince önce yine bir süre beklemek zorunda kalmış. Üniversiteden mezun olduğu günün ertesinde kanser olduğunu öğrenmesi hayata karşı duruşunu derinden etkilemiş. "Hep başkalarına şarkı yazmıştım, keşke kendim için de bir şeyler yapsaydım düşüncesi ağır basmaya başladı o süreçte. Bu yüzden bu işin içinden çıkabilirsem beğensem de beğenmesem de şarkılarımı sunacağım insanlara dedim." Hastalık ve tedaviyle geçen yaklaşık bir senenin sonunda her açıdan hayatında yeni bir sayfa açtığını söylüyor. Bu savaştan daha da sağlam çıkan Kaan, doğru zamanı beklemekten vazgeçerek riskli de olsa pandeminin başında Morning Light isimli şarkısını piyasaya sürdü. Şimdi bekleme sırası bizde; ama Kaan'ın neler yapacağını görmek için! Bu yazı GQ Bahar 2021'de yayınlanmıştır.


Kusurlu mükemmeli ararken ve kendi kusurlarımızla barışırken, çıktığımız bu yolculukta bizi bazen rotada tutacak, bazense saptığımız yanlış patikadan döndürecek insanlara ihtiyacımız var. Belki bir yerde mola vereceğiz ve o bilge karakterin ettiği tek bir cümle yolumuzu sorgulamamıza neden olacak. Belki de bir anda çıktığımız bu yolculukta yalnız başımıza olmadığımızı anlayacağız. Bize bu yolculukta yönümüzü göstermeleri için edebiyattan kusurlu mükemmel erkekleri ödünç almaya karar verdik. Bunun için de son yıllarda kitaplarında kusurlu mükemmelliğe bolca yer veren kadın yazarlara danıştık. Bu yolculukta rehberlerimiz 'Hiçlikte İhtimal Var' kitabının yazarı Pelin Kıvrak, Kıymetli Şeylerin Tanzimi' kitabının yazarı Sezen Ünlüönen, 'Hayatta Kalma Rehberi' kitabının yazarı Zehra Çelenk ve 'Kabuk' kitabının yazarı Zeynep Kaçar. Don Kişot: Bir Tahta Kılıç, Bir Yarım Onur Zeynep Kaçar Bıkmadan usanmadan, çekinmeden, utanmadan, arsızca, oburca, karşısındakini duymaya tenezzül etmeden, hırçın bir küstahlıkla, susmadan, binlerce kelime israfıyla, upuzun bir masanın baş köşesinde, kan ter içinde bir çabayla kendinden bahsetmek. Sürekli sürekli. Böyle anlarda keşke bir kadının iç sesini duyabilse o erkek. Babasının evi olan bu dünyaya bir sıfır önde başlamanın rahatlığını, pek çok fırsatın kolayca karşısına çıkıvermesini olağan ve hakkı kabul etmek. Sırf erkek olduğu için saygıyı, dikkati, takdiri kendine layık bellemek, kendinden başka herkesi ama özellikle kadınları küçümsemek, bu küçümsemeyi aptal bir babacanlıkla örtbas edermiş gibi yapmak. Kendi fikri dışındaki tüm fikirlerden açık açık iğrenmek, kendine benzemeyen herkesi çekinmeden ezip geçmek. İşte bir erkekte ve bir roman karakterinde aramadığımız temel özellikler. Vronski: Aklımızda Şüpheye Yer Bırakmayan Kusurlar Sezen Ünlüönen Kusurlarına rağmen değil, kusuru nedeniyle çekici bulunan bir erkek karakter arıyoruz. Öbür türlüsü daha kolay haddini aşan ciddiyetine rağmen 'Aşk ve Gurur'un Bay Darcy'si, kadınlar hakkındaki saçma sapan fikirlerine rağmen 'Middlemarch'ın idealist doktoru Lydgate... Liste uzayabilir. Ama çekici kusur öyle mi? Hem 'en kötü özelliğim mükemmeliyetçiliğim ve herkesi kendim gibi temiz kalpli sanmam' türünden uyduruk bir kusur değil. Bu, hakiki bir eksiklik olacak, hem de çekici bulunan taraf tam da o kusur olacak. Bu nedenle ben de düşündüm taşındım ve 'Anna Karenina'nın Vronski'sinde karar kıldım. Kitapta evli barklı Anna'yı baştan çıkaran Vronski'nin kusurlu bir karakter olduğu aşikar. İnce Memed: Çukurova'nın En Adaletli, Mert ve Hür Eşkıyası Pelin Kıvrak Edebiyat dünyasının 'kusurlu mükemmel' erkek karakterlerini düşündüğümde aklıma iki kalıp geliyor. Bu kalıplardan biri kusurları ya da zaaflarıyla yüzleştikçe kendilerini daha iyi tanıyan, büyüyen ve mükemmelleşen karakterleri karşılıyor. Örneğin 'Savaş ve Barış'ta hapse girdiği dönemde cemiyet hayatında eksiklik olarak görülen yönlerinin aslında karakterinin en güçlü tarafları olduğunu keşfeden Pierre Bezukhov. Ya da Masumiyet Müzesi'nde ömrünün büyük bir bölümünü imkansız aşkının dokunduğu objeleri toplama gibi nafile bir dürtünün esaretinde geçirse de çok mutlu bir hayat yaşadım diyebilen Kemal Basmacı. Kanımca bu karakterlerin çekiciliği, kusurlarına rağmen değil de kusurları sayesinde kendilerini tam hissedebilmelerinde yatıyor. İkinci ve benim daha ilginç bulduğum 'kusurlu mükemmel' kategorisinde ise içinde bulundukları toplumsal veya siyasal şartlar onları bazı değerlerden vazgeçmek mecburiyetinde bıraksa da kalplerindeki iyilik baki kalan karakterler var. Bıkmadan usanmadan, çekinmeden, utanmadan, arsızca, oburca, karşısındakini duymaya tenezzül etmeden, hırçın bir küstahlıkla, susmadan, binlerce kelime israfıyla, upuzun bir masanın baş köşesinde, kan ter içinde bir çabayla kendinden bahsetmek. Sürekli sürekli. Böyle anlarda keşke bir kadının iç sesini duyabilse o erkek. Babasının evi olan bu dünyaya bir sıfır önde başlamanın rahatlığını, pek çok fırsatın kolayca karşısına çıkıvermesini olağan ve hakkı kabul etmek. Sırf erkek olduğu için saygıyı, dikkati, takdiri kendine layık bellemek, kendinden başka herkesi ama özellikle kadınları küçümsemek, bu küçümsemeyi aptal bir babacanlıkla örtbas edermiş gibi yapmak. Kendi fikri dışındaki tüm fikirlerden açık açık iğrenmek, kendine benzemeyen herkesi çekinmeden ezip geçmek. İşte bir erkekte ve bir roman karakterinde aramadığımız temel özellikler. Kusurlarına rağmen değil, kusuru nedeniyle çekici bulunan bir erkek karakter arıyoruz. Öbür türlüsü daha kolay haddini aşan ciddiyetine rağmen 'Aşk ve Gurur'un Bay Darcy'si, kadınlar hakkındaki saçma sapan fikirlerine rağmen 'Middlemarch'ın idealist doktoru Lydgate... Liste uzayabilir. Ama çekici kusur öyle mi? Hem 'en kötü özelliğim mükemmeliyetçiliğim ve herkesi kendim gibi temiz kalpli sanmam' türünden uyduruk bir kusur değil. Bu, hakiki bir eksiklik olacak, hem de çekici bulunan taraf tam da o kusur olacak. Bu nedenle ben de düşündüm taşındım ve 'Anna Karenina'nın Vronski'sinde karar kıldım. Kitapta evli barklı Anna'yı baştan çıkaran Vronski'nin kusurlu bir karakter olduğu aşikar. Edebiyat dünyasının 'kusurlu mükemmel' erkek karakterlerini düşündüğümde aklıma iki kalıp geliyor. Bu kalıplardan biri kusurları ya da zaaflarıyla yüzleştikçe kendilerini daha iyi tanıyan, büyüyen ve mükemmelleşen karakterleri karşılıyor. Örneğin 'Savaş ve Barış'ta hapse girdiği dönemde cemiyet hayatında eksiklik olarak görülen yönlerinin aslında karakterinin en güçlü tarafları olduğunu keşfeden Pierre Bezukhov. Ya da Masumiyet Müzesi'nde ömrünün büyük bir bölümünü imkansız aşkının dokunduğu objeleri toplama gibi nafile bir dürtünün esaretinde geçirse de çok mutlu bir hayat yaşadım diyebilen Kemal Basmacı. Kanımca bu karakterlerin çekiciliği, kusurlarına rağmen değil de kusurları sayesinde kendilerini tam hissedebilmelerinde yatıyor. İkinci ve benim daha ilginç bulduğum 'kusurlu mükemmel' kategorisinde ise içinde bulundukları toplumsal veya siyasal şartlar onları bazı değerlerden vazgeçmek mecburiyetinde bıraksa da kalplerindeki iyilik baki kalan karakterler var. Yazının tamamı GQ Türkiye Yaz 2020 sayısında...


İsterseniz somut bir örnek üzerinden düşünelim: Leonardo da Vinci'nin dört kadın portresinden biri olan Kakımlı Kadın (1489-1490). Dönemin kaynaklarında tablodaki kadının Milano'da yaşayan Cecilia Gallerani olduğunu biliyoruz. Cecilia Leonardo da Vinci'nin 18 yıl boyunca hamilliğini yapan Milano Dükü Ludovico Sforza'nın sevgilisi. Kendisi 15 yaşında ve bu tablo için poz verdiği sırada hamile. Tabloyu, Prens Adam Jerzy Czartoryski 1800'lerde satın alıyor; önce annesine hediye ediyor sonra özel koleksiyonuna dahil ediyor. Portre şimdilerde Krakow Müzesi'nde, Polonya halkına ait. Kakımlı Kadın'ın bir sanat eseri olduğu konusunda şüphe yoktur sanırım. Dünyanın en ünlü, en yetenekli ressamlarından biri tarafından yapılmış, biricik ve çok güzel. Görkemli bir müzede sergileniyor. Ziyaretçiler müzeye biletle giriyor ve onunla fotoğraf çektirebilmek için birbirleri ile yarışıyor. Hiç Polonya'ya gitmedikleri halde bu tabloyu görenlere bir sorum var şimdi: Nerede gördüğünüzü hatırlıyor musunuz? Bir sanat tarihi kitabında, bir müze dükkanında kartpostala basılı halde, Da Vinci ile ilgili bir belgeselde, Instagram'da takip ettiğiniz bir arkadaşınızın profil resmi olarak? Ben Kakımlı Kadın'ı görmedim ama reprodüksiyonunu/fotoğrafını gördüm demek mi daha doğru olur bu durumda? Reprodüksiyon, yeniden-üretim bir eserin tıpatıp aynısını üretmek olarak düşünülür. Bu durumda Kakımlı Kadın'ının bu versiyonunu bir sayfada dolaşırken gördüyseniz, onu görmüş sayılır mıydınız? Teknikler farklı, sanatçılar farklı... Sergilenen eserler internet üzerinden satışa çıkmış ve yeni sahiplerini bekliyor. Peki ya karikatürize edilmiş versiyonunu görmüşseniz...Eser ünlü sanatçı Tony Fernandez'a ait; Cecilia'nın yerinde en bilinen Disney karakterlerinden biri olan Daisy oturuyor artık. Daisy'nın duruşu, kıyafeti, saçı, incileri ve kucağındaki kakım bize Leonardo'nun kompozisyonuna baktığımızı söylüyor hala. Gelelim benim onunla kısa bir süre önce gerçekleşen buluşmama. Polonya'daki ilk buluşmamızdan farklı olarak, bu sefer, görevliler tarafından uyarılmadan ona çok yakından baktım; yüzündeki belli belirsiz gülümsemeyi yaratan fırça darbelerini en ince detayına kadar inceledim, kucağındaki kakıma dokundum. Yine müzede buluşmuştuk ama bu müzenin içinde kalıcı eserler, hatta bildiğimiz anlamda eserler yoktu. Eserler yoktu ama Kakımlı Kadın, Kıyamet Günü, Mona Lisa ve Pieta oradaydı; Ludovico Einaudi ve Mercan Dede'nin müzikleri de. İzleyiciler de karşılarına geçip eserlere sessizce uzaktan bakmak yerine, müziğin de etkisiyle, onlarla birlikte akıyor, yepyeni bir estetik deneyim yaşıyordu. Bu yazı Bahar 2022 sayısında yayınlanmıştır.


Spor hayatım dün başlamadı. Hayatım boyunca önce ailemin ittirip kaktırmasıyla canım yaz tatillerimin kabusu tenis ve yüzme kampları, ardından uzun boylu olmam sebebiyle okulda katıldığım basketbol takımı, kışların vazgeçilmezi ve o zamanlar yegane sevdiğim spor olan kayak gibi birçok spor dalını denemişliğim var. Birçoğunu müthiş bir isteksizlikle yapmama rağmen son derece de başarılıydım; ancak o dönem hissettiğim tabirle 'lanet' bir fizik yapım ve buna bağlı bir beden zihin koordinasyonum vardı. Başarmak, becerebilmek elbette güzeldi fakat o yaşlarda disipline karşı müthiş bir alerji geliştirmiştim. Müsabık olacak kadar da hırslı biri değildim. En azından o topa girmek istemiyordum. Çocuktum işte, eğlenmek istiyordum. Bu yüzden de kayak, aralarında tek sevdiğim spor olarak senelerce benimle beraber geldi. Müsabık olmak zorunda değildim, tepeme gaddar eğitmenler dikmediler. Sağ olsunlar kayağı, kar ve doğayı bana bıraktılar. Gençlik, ergenlik, çılgın olma adına hayatımda korkunç değişiklikler yaptım. Bu noktaya 'yatay hayata geçiş' diyorum. Mesela asla spor yapmayıp, yürümeye bile üşenir hale gelmek gibi, televizyon karşısında saatlerce kıpırdamadan oturmak gibi, gençliğin faydalarından yararlanarak önüne gelen her tür sağlıksız besini tüketmek gibi. Sabah yatıp, öğleden sonra kalkmak gibi. Tanıdık geldi mi? Babamın anneme Bu kız hasta mı acaba, bir şeyi mi var? dediği günü bile hatırlıyorum; kendim de buna bir süre ikna olup tribe girmiştim. Tek aktivitem gece kulüplerinde gezmek ya da evde kendi kendime dans etmekti. O sayılır mı? Bu dönem birkaç sene sürdü. Üniversite dönüşü iş hayatım hakkında kararlar almak üzereyken pilates ve yogayla tanıştım. Pilatesi şaka maka 13 sene kadar devam ettirdim. Yoga ise arada daralıp kaçtığım, sonra tekrar heyecan duyduğum, ayrılamadığım tuhaf sevgilim gibi oldu. Aslına bakarsanız, nabzımı yükseltecek sporlardan kaçıyordum. Üşeniyordum, yorulmak istemiyordum, gereksiz buluyordum. Ben iyiydim, gençtim, bedenim iyi görünüyordu, neden ekstra çaba gösterecektim? Dikkat! Buraları iyi okuyun, bu bir boks yazısıdır! Tabii sonraları zaman benim aleyhime işlemeye başladı. Diriliğimi kaybetmeye, kendimi yorgun hissetmeye, her şeye daha da üşenmeye başladım. Sabaha karşı yatıp, bölük pörçük uykular uyuyup, garip saatlerde beslenmek bedenimin de zihnimin de ihtiyaçlarını karşılayamaz hale geldi. Bu dönem, zihin konusunun henüz farkında değildim. O sıralarda önemsediğim tek şey bedenimin görüntüsüydü. Kendimi 'muhafaza' etmek ve eski formuma kavuşmak gibi aslında basit, fakat o zaman bana aşırı zor ve yorucu görünen bir denklemin içinde buldum kendimi. Ay ne yapayayım, bir spor hocasından haftada iki ders alayım bari! Ne zulüm ama. İlk 'trainerım' ders öncesinde benimle yürüyüş yapıp, sevip sevmediğim şeylerden konuşmayı teklif etti. Allah'ım şükürler olsun, ilk ders sadece yürüyeceğiz. Nereye kadar yürüyeceğiz? Kaç dakika yürüyeceğiz? Neyse, yürüyebilirim. Hem konuşursak vakit de çabuk geçer. Karşısına geçiyorum ve başlıyorum: Ben koşmayı sevmem, zıplamayı sevmem, öyle aşırı bir şey değil zaten istediğim. Beni bütün sabrıyla dinliyor. Yavaş yavaş başlarız, merak etme. Öyle de oluyor. Kendi bedenimin ağırlığıyla 'minnak minnak' ilerliyoruz. Ama ne ilerleme! Bir sene içerisinde ne bedenimi, ne kendimi tanıyabiliyorum. Koşmaya başlıyorum, yoga stüdyosunda herkesin kaçtığı eğitmenlerin derslerine giriyorum. Gün geçtikçe daha da kuvvetleniyorum. Sabaha karşı yatan ben, gün geçtikçe daha da erken kalkmaya başlıyorum. İlk derste sabah 10'da ancak gelebilirim diyen ben, Saat 8'de olur diyen benle yer değiştiriyor. Zamanla bu enerji, bedenimi yeni alanlarda keşfetme isteğiyle baş başa bırakıyor beni. Ne denesem, ne denesem? Thai Chi! Yok daha enerjik bir şey istiyorum. Jijitsu! Terli insanlarla yuvarlanmak istiyor muyum? Bilemedim. Sonra bir arkadaşım bana boksu öneriyor. Haydaaaa! Ben ne anlarım bokstan. Hayatımda bir yumruk atmışlığım yok. Hem o ne agresif şey öyle. Tamam Victoria's Secret mankenleri falan da yapıyor ama ne bileyim ben. Yok yahu atamam ben yumruk. Sinirlensem ancak şaç falan çeker, tırmık atarım. Maksimum tekme! Hayatımda hiç tekme attım mı? Hayır. Hem benim boksla alakalı bütün bilgim Rocky Balboa yahu! Tamam Muhammed Ali ve Mike Tyson kim biliyorum ama maç izlemişliğim yok. Rocky filminde de maç sahnelerinde gözlerimi falan kapatıyordum. Kan gövdeyi götürüyor, ne boksu! İçimden söylene söylene ilk dersime gidiyorum. İçimde garip bir heyecan var ama iyi mi kötü mü emin olamıyorum çünkü bir tarafım da 'rezil olacağım' gibi hissediyor. İlk derste rezil olacağını düşünen ilk ben değilimdir umarım. Stüdyodan içeri girdiğimde, beni eğitmenim Furkan Kayış karşılıyor. Ne kadar genç, ne kadar güler yüzlü, nazik. Milli boksörmüş, Allah Allah. Boksör deyince aklıma sinirli adamlar geliyor, tüylerim diken diken. İlk derse hemen başlıyoruz. Eldivenleri takıyorum ve bana en temel iki vuruşu gösteriyor. Ellerindeki lapaları havaya kaldırıp, Hadi Zeynep 1-2 diyor . Ne var canım alt tarafı yumruk yani, bir şeyler yapacağız elbet. Vurmaya çalışıyorum ama uyarı üzerine uyarı alıyorum. Niye? Çünkü lapaları adeta tırmalamaya başlıyorum. Dedim size tırmalamayı biliyorum diye! Tırmalama diyor Furkan hoca. Ve sonra ekliyor: Boks estetik bir spordur. Sokak magandası gibi vurma. Eline, bedenine yakışsın! Ne diyor ya? Estetik yumruk. Kaldır ellerini! Beni dinlerken bile düşürme! Gülmeye başlıyorum. Sinirsel. O 'vur' dedikçe, ben: Ay vuramam ben ehe ehe. Sinirli biri değilim, agresif değilim, öyle pat diye vuramam ki. Yani en azından şu an sinirli değilim! Boksun sinirle alakası yok diye ekliyor Furkan hoca. Zamanla en iyi ve sert attığım yumrukların muhteşem bir kontrol içinde gerçekleştiğini fark edeceğim ama bu an, o an değil. Bu sıralar duymak istediğim tek şey, Furkan hocanın ağzından çıkacak olan o 'aferin'. Ve ardından eklediği Böyle devam et, hadi biraz daha hızlı, hadi biraz daha mesafeden, biraz daha sert. Hadi Zeynep, sen yapabilirsin! Tabii bunlar ilk başta söylenen tatlı sözler. Şimdi eğitim, daha iyisini yapabilecekken yapmadığımda Bok gibi oldu cümlesine evrildi. Şimdi aldığım aferinlerin kıymetini siz düşünün. Gerçek yumruklarla böyle tanışıyorum. Devamı, erkek öğrencilerle antrenman maçı yaparak geliyor. Yumruk yemeden, atmayı öğrenemezsin Zeynep. Bu antrenmanlarda tabii ki maçlardaki gibi birbirimize hunharca girişmiyoruz. Birkaç tatsız yumruk yemişliğim var ama tatsız olmasının hoşuma gider hale geldiği bir evreye de geçmedim değil. İlk başta onların deyimiyle 'dokunsalar' bile tepki verecek moddan, aslında hiçbir şey olmadığını fark ettiğim bir moda geçtim. Bilgi için yazıyorum: Henüz sağlam bir yumruk yemedim. Bunu 'spor' adı altında yapan kimse yemedi. Bir de işin o boyutu var. Fakat bilinmeli ki boks, yumruk atmaktan ziyade yumruk yememe sporudur. Ve çok zeki olmayı gerektirir. Bizler maça çıkmaktan ziyade kendimizi geliştirmek adına bu antrenmanları yapıyoruz. Erkeklerle antrenman maçı yapma sebebim ise karşıma çıkacak yiğit bir kadın beklememden. Şaka! Belki de değildir. Bekliyorum sizi kızlar! İlk derslerde erkeklerden daha iyi yumruk atan kadınlar gördüm. Hatta boks torbasına vuramayan erkeklerle dolup taşıyor ortalık. Estetik yumruk meğer öğrendikçe ve en iyileri çokça izledikçe atılabilen bir şeymiş. Özellikle boksla keşfettiğim bu değişim, sadece bedenimde hissettiğim bir güç olmaktan çıkıp, hayatımın her yerinde kendini göstermeye başladı. Bir kere fiziksel kapasitemin maksimumunu yaşadığıma inanıyorum. Ama inanmamalıyım; çünkü bir çığ gibi katlanarak artan bir enerjiye sahip oldum. Yıllar geçtikçe bunun aksi olması gerekirken, benim için saat sanki tersine işler bir duruma geldi. 20'li yaşlarımdan çok daha fazla enerjiye ve yaşama gücüne sahip oldum. Kim bilir o zamandan bu zamana böyle gelseydim neler olurdu. Psikolojim hiç olmadığı kadar kuvvetlendi. Çünkü artık her şeyin altından kalkabileceğimi düşünüyorum. Herkesin her şeyin altından kalkabileceğine inanıyorum. İnsanların isterlerse değişebileceklerine inanıyorum ve biliyorum. Kendime bakmam yeterli oluyor. Ufak, dünyevi, hayatın her gün önümüze koyduğu boş üzüntülerim round arası kadar kısa sürüyor. Ne kadar düşersem düşeyim, ayağa çok hızlı bir şekilde kalkabiliyorum. En önemlisi kendime hiç inanmadığım kadar inanıyorum. Seneler de geçse her zaman daha iyiye gidebileceğimi biliyorum. En iyi versiyonuma ulaşmaya ölene kadar devam edeceğimden eminim. Pes etmemek hayatımda hiç bu kadar anlamlı olmamıştı. Sabahları saat 5'de uyanmaya başladım. Bunun neyle alakası olduğundan emin olmamakla beraber bir fikrim var elbet. Sabah 8,7,6 derken son 2 senedir sabah 5'te sanki uykudan değil de koltuktan kalkıyormuşçasına bir enerjiyle uyanmaya başladım. Hatta sabah kalktığım an, üzerime koşu kıyafetlerimi giyip sokağa çıkıyorum. En azından bir saat yürümeden eve girmiyorum. Kendimi iyi ve kuvvetli hissettiren gıdaları zaman içinde keşfettim. Vegan değilim, herhangi bir diyet uyguluyorsam, buna sadece 'sağlıklı beslenme' demek haksızlık olur. Bu, makinaya doğru benzini doğru zamanda koymakla alakalı. Bunların hepsi hem birbirini çağırmaya, desteklemeye, pekiştirmeye; hem de fiziksel, psikolojik inanılmaz bir güç ve farkındalık vermeye başladı. Bunu aşırı disiplinli bir hayat gibi algılamak doğru olmaz. Hiçbir insan çok iyi hissedebileceği bir şeyi reddedemez. Yeter ki onunla tanışma fırsatı olsun; kendine bu şansı tanısın. Bu yazı GQ Türkiye Denge lansman sayısında yayınlanmıştır.


İstanbul'dan New York'a Tokyo'ya yaratıcılık yeniden tasarlanıyor. Tasarımın evrimi, sadece estetik ve işlevsellikle sınırlı değil; aynı zamanda cesur ve yenilikçi düşünce biçimleriyle şekilleniyor. Bu değişimin özünde, özgür olabilme cesareti var. Konu tasarım olduğunda cesur olmak daha mı kolay? Belki de tasarım dünyası cesur yaklaşımları teşvik etmek için özel gayret gösteriyor. Tasarım endüstrisi, tasarım okulları, atölyeler ve etkinlikler aracılığıyla genç yetenekleri cesaretlendirerek, risk almayı ve yenilikçi fikirleri kucaklamayı teşvik ededursun; bağımsız tasarımcılar sıra dışı tasarımları ve radikal yaklaşımları ile bu değişimin başrol oyuncuları. Yaratıcılıklarını sınırların ötesine taşıyıp gelenekleri sorgulayarak ve beklenmedik malzemeleri bir araya getirerek, tasarımın sınırlarını genişletiyorlar. Tasarım dünyasına getirdikleri taze soluk, endüstri normlarını zorlayan ve dönüştüren bir dalga yaratıyor. Cesur tercihleri ve özgün projeleriyle sadece tasarım anlayışını değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bakış açılarını da zenginleştirerek, çeşitlilikten beslenen ekosisteme de öncülük ediyorlar. Bu evrimin öncülerine, bu dönüşüme katkı sağlayanlara daha yakından bakmak isterseniz, buyurun birlikte göz atalım: Aslı Filinta, Ali Gökay Gündüz, Atilla Gündüz, Brock, Mehmet Demir, Merve Ulu, Senem Kula. Ersan ve Dadaşlar, Barış Manço kimseye daha onun kadar ilham vermemiş olabilir. Türk Psychedelic Rock kültürünü ceketlere, çantalara aktarabilen bir arabulucu. Ritim ve melodileri kostümlere dönüştürebilen bir hedonist. Kendi dokuma tekniklerini geliştirmiş, sürdürülebilir, alaycı ve neşeli tasarımlar yapan Kuela Stüdyo'nun da kurucularından biri. Ortaokulda resim dersi ödevlerimin yanında giysi tasarımları da yapıp okula götürüyordum. Yazın dışarıda oynamaktan çok evde resim yapan, bebeklerin kıyafetlerine ve evdeki objelere kafayı takan biriydim. Bu ilgi ve merak beni üniversitede tasarım okumaya yönlendirdi. Lise mezuniyet balosu için, bir terziye çizimimi götürüp kumaş seçmiştim. Hayata geçen ilk tasarımım o olsa gerek. Fakat okul dönemine ait ilk dokuma, tasarımlarımdan birini paylaşacağım. En büyük engel zihnimizde sanırım, varsayımları bıraktım. Estetik ve işlevselliğin önem sırası, hedef kitlenin bu tasarıma sahip olma tutkusuna göre değişebilir. Jacquemus'nün yalnızca rujunuzu koyabileceğiniz boyutta çantalar üretmesi örneği gibi. Kendi markam dışında, desen/yüzey tasarımları da yapıyorum. Designmixer'ın projesi ile Monk Restaurant için yaptığım çalışma bunlardan biri. El yapımı kağıt üzerine baskı yapılarak lightbox'lara yerleştirildi. Uzakdoğu mutfağına sahip bir restoranda yer alması beni mutlu ediyor. Kült tasarımları sanatsal parçalara dönüştüren, malzemeyi, kullanım amacını değiştiren sıra dışı bir sanatçı, sıra dışı bir tasarımcı. Sanata başlamam, lise birinci sınıftan lise ikinci sınıfa kadar olan yaz okulunun sonucuydu. Resim dersinde, kil ile tanıştım. Gerçekten özgürce çalışmak zorunda olduğum ilk fırsattı. Temel teknikleri öğrenmeye başladıktan hemen sonra malzemenin getirdiği zorluklara ve sonsuz olasılıklara doyamadım. Beni etkileyen ve içine alan motivasyon, kendimi kaykayda olduğu gibi zorlamaktı. Daha iyi olmak ve çamura meydan okumak. O dersten sonra hemen bağlandım ve lise son sınıfa geldiğimde bir üniversite stüdyosu kursundaydım. O stüdyoda elimden gelen her dakikayı geçirdim. Profesör, kil ile çalışmaya gerçekten tutkulu olduğumu gördü ve aklıma gelen her şeyi yapmama izin verdi. Fırınlar inşa ettik, sırlar geliştirdim ve hatta diğer güzel sanat dalları için eleştirilerde bulundum. Bu heves ve yolculuk beni Kansas Şehri Sanat Enstitüsü'nde okumaya ve şimdi Los Angeles ve Joshua Tree'de yaşayıp eserler üretmeye getirdi. Gerçekten gurur duyduğum ilk tasarımım, Michelangelo'nun Davut büstünden yaptığım ve ters yerleştirdiğim, vazo olarak kullanılmak üzere tasarladığım bir objeydi. Vazonun sunumundaki sadelik ile mizah ve şöhretin yarattığı tezatı gerçekten çok beğendim. Bu nesne aynı zamanda çok yönlüydü ve onu aydınlatma bileşenlerinin yanı sıra işlevsel ve işlevsel olmayan heykel bileşenleri için kullanmaya devam ettim. Alçı, porselen ve fırın. Bu üç araçla her şeyi yaratabilirim. Kendi alanımda karşılaştığım en büyük sınırlardan biri, tüm süreç boyunca son derece kırılgan nitelikleri nedeniyle porselen. Bu malzemeyi kullanmanın sınırlamaları her daim olacak. Ama incelikler ve ezici güzellikle dans, doğru yapıldığında beni her zaman malzemenin sınırlarını ve olasılıklarını zorlamaya devam ettirecek. Sahaya özel kurulumlarda ve daha küçük duvar parçalarında kullanılmak üzere boyutlu duvar karoları tasarlıyorum. Bunlarla ilgili yavaş yavaş çalışıyorum. Bu yıllardır peşinden gitmek istediğim bir şeydi ve sonunda yaklaşıyorum. Son zamanlarda cam döküm tekniğini öğreniyorum. Hassas döküm/Kayıp mum tekniğini kullanarak sürecin tüm olasılıklarını ve mevcut stüdyo pratiğimle nasıl bağlanabileceğini öğrenmek ve araştırmak için daha fazla zaman harcamak için sabırsızlanıyorum. Yerel kültür ve zanaata gelecekten bakan bir çift göz. Gördüğü her şeyi kendi kara deliklerinde zamansızlaştıran bir göçebe. Yer ve mekan algısının tüm izlerini taşırken eritebilen bir simyacı. Alber Elbaz'ın bir sözü beni çok etkilemişti Saf, yoğun duygular. Olay tasarım değil duygularla alakalı. Bu söz, tasarım anlayışımı ve bakış açımı özetliyor diyebilirim. Küçük yaşlarda bir hisle başlamıştı, tasarımın kelime anlamını bilmiyordum. İlkokul yıllarında büyüyünce ne olmak istiyorsun sorusuna: 'icat yapmak istiyorum' diye cevap veriyordum. Resim çizerken zamanın durduğunu hissediyordum, hislerimi, duygularımı ve merakımı küçük yaşlarda resimle çok rahat ifade ediyordum. Dergilerle tanıştıktan sonra ve dünyaca ünlü tasarımcıları keşfettiğimde içimde büyük bir heyecan ve uyum yakaladım. Tasarım benim hayatımın bir parçası olmalı dediğimde 18 yaşındaydım. Bu sihirli cümleyi kurduktan sonra benim serüvenim başladı. Tasarım alanında kapılarım açıldı... Kendimi çok şanslı hissediyorum, bu sürece başlarken beni nelerin beklediğini bilmiyordum ama içimde büyük bir heyecanla ben bu yolda ilerleyeceğim dedim. Tasarımcı olmaya hislerimin kelime anlamlarını bulup öğrendiğim zaman karar verdim. Tasarım alanında eğitim sürecine başlamadan önce her gün tasarım yapıyordum, zamanın nasıl geçtiğini anlamadan bilmeden koleksiyonlar hazırlamışım... İlk çizimlerim benim için çok değerli. Eğitim öncesi acemice yapılmış çizimlerle dolu olan iki bavulum bile var. Üniversitede ilk projemiz olan çadır elbise benim dikiş makinesinin başına geçip süreci acemice de olsa iyi bir şekilde yönettiğim, kalıbını çıkarıp kumaşlarını seçtiğim sonra dikip tasarladığım ilk tasarımım oldu. Seyahat etmeyi, farklı ülkelerde yaşamayı ve bir şeyler keşfetmeyi çok seviyorum. Dijital çizim tabletim, eskiz defterlerimin yerini tutmasa da pratiklik açısından tercihim oluyor. Seyahatlerimde çektiğim fotoğraflar, moda kitapları ve dergileri bana her zaman ilham veriyor. Değerli profesörümün dünya seyahatinden topladığı otuz yıllık moda dergileri ve kitapları; benim içinde kaybolduğum, modanın geçmiş sürecini ve yorumlarını görüp hissettiğim moda kütüphanem haline geldi. Cesurca fikirlerimi savunmaktı. Görüşlerimi savunurken insanların fikirlerini fazla düşünüyordum. Yapıcı olmayan ve kırıcı eleştirilerden çekiniyordum. Herkesin kendine ait bir fikri olduğu düşüncesini benimsedim. Şimdi ise kendimi daha rahat ifade edebiliyorum ve düşüncelerim artık daha özgür. İnovasyon, sürdürülebilirlik, estetik, işlevsellik ve kimlik. Bu sıralamada birinci sıraya hikayeyi koymayı tercih ederim. Benim için tasarımda en önemli unsurdur. Baktığımda agresif ve isyankar mesajı olan, paylaşmaktan çekindiğim bir parçam vardı. Beni yansıttığını düşünmediğim, sadece mesaj odaklı olan bu parçayı artık paylaşabilirim. Bu tasarımın arkasında agresif mesajlar vardı. Beni rahatsız eden kısmı ise bir canlının derisinin baskısını yapmak oldu ve bu benim hiç tarzım değildi. Tasarım sürecinin başlarında olduğum zamanlar kendimi keşfederken tasarladığım bir parçaydı. Geleneksel dokuları kendi bakış açımla yorumlayıp modern formlar keşfetmek beni her zaman daha doğru ifade etmiştir. Bir canlıyı; insan duygularını özellikle öfke ve nefretini simgelemesi adına kullanmayı doğru bulmuyorum. Hayvan baskısı desenleri yerine kendime ait olan desen çizimlerim hikayemi ve vermek istediğim mesajı en doğru şekilde yansıttığından her zaman ilk tercihim olmuştur. Bundan dolayı bu tasarımımı daha öncesinde paylaşmamıştım. Dijital ortamda 3 boyutlu tasarım yapmayı öğrendim. Süreç benim için devam ediyor. Tasarım için dijital atölye yeni bir boyut. Bu konuda profesyonel bir şekilde eğitimime devam etmeyi planlıyorum. Kendimi geliştirdikten sonra 3 boyutlu tasarım hakkında eğitim vermeyi hedefliyorum. Bu ay, zamanımın büyük bir çoğunluğunu kitap okuyarak geçirdim. Şu an Joshua Fields Milburn ve Ryan Nicodemus'un kitabı olan Minimalizm'i okuyorum. Hayatımda eşya biriktirmekten ziyade anı biriktirmeyi tercih ettiğimden bu tarz kitaplar hep ilgimi çekiyor. Japon minimalizm yaşam tarzı hakkında kitaplar okuduktan sonra bu tarz kitaplara daha çok yöneldim. Böylece benimsemek istediğim yaşam tarzı hakkında daha fazla bilgiye sahip olmuş oluyorum. Sahneden kağıda, ekrandan kumaşa, her alan ve malzemeye kural dışı yaklaşan bir oyun kurucu. Atilla İstanbul merkezli çok yönlü tasarım stüdyosu olan Piknik'in kurucularından biri. İKSV'den Apple'a, Anadolu Efes'ten Nike'a tasarım desteği veren, sanat, mimari ve grafik alanlarının sınırları arasında tasarım akrobasisi yapabilen sınırsız bir tasarımcı. Bir an veya zaman diliminden öte, çok bulanık bir süreci tanımlamak istiyorum şöyle bir cümle ile: Aslında her zaman farkında olduğum, çok küçük yaşlardan beri bir temel yaşam rutinine, alışkanlığına dönen bir hayal etme/üretme halinin bilinçdışı bir şekilde kendi kendini inşa edip, bir meslek pratiğine dönüşmesiyle olageldi, diyebilirim. Tamamen bana ait olan ilk tasarımım, defterim, defterlerim diyebilirim. Kendimi bildim bileli defterlerimi kendim yapıyorum, sayfaları dikiyorum, kaplıyorum. Artık 50'ye yakın defterim var tüm serüvenimi sayfa sayfa gözden geçirebildiğim. Kağıtsız kalemsiz yapamam, yapamıyorum, başlayamıyorum maalesef. Çizerek düşünmeye çok alıştım defterlerim sayesinde, öyle de kaldı. Disiplin tanımları. Alışılageldik, risksiz, hatta önceden dikilmiş bir ceket giymeyi gerektiren ve 21. yüzyılda silinmeye yüz tutmuş meslek/disiplin tanımlarıylaydı benim en büyük savaşım. Bir şey olmak, o şey olma yolunda ilerlerken daha önceki yolları takip etmeye zorlanmak ve takip etmiyorsan maalesef ciddiye alınmamak, en büyük sınavımdı. Çok iç içe girmiş süreçler bunlar benim için. Özellikle disiplinlerarası veya multidisipliner çalışan bir sanatçı/ tasarımcı için her işte, her adımda, her yeni konuda bambaşka sıralamalar oluşmak zorunda kalıyor. Bu kaos da hoşuma gitmiyor diyemem tabii. Tabii. Henüz kimsenin görmediği ama aslında yeryüzündeki herkesin gördüğü belki de tek ortak şey, doğanın kendisinin bir imitasyonunu, reprodüksiyonunu paylaşabilirim sizinle. Benim için yeniden keşif süreci diyebilirim. Yorucu gündüzler ve geceler nedeniyle öğrenmeyi atladığım, ertelediğim şeyleri öğreniyorum. Örneğin, 31 yaşında araba kullanmayı öğrendim en son. Güzel yeni yemekler yapmayı öğrendim son zamanlarda, Bulaşık makinesine bulaşıklar en doğru şekilde nasıl yerleştirilir içeriğini izledim birkaç gün önce, onu öğrendim. Soetsu Yanagi'den The Beauty of Everyday Things okuyorum. Daha doğrusu, ikinci kez okuyorum. İlk okuduğumda sanırım görev gibi algılamıştım biraz okumayı, ancak az önce dediğim gibi, hayat kalitemi artırmaya yönelik yeni bir sürece girmişken gündelik yaşamın sıkıcı ama bir yandan da keyifli küçük detaylarıyla ilgilenmeye başladım. Beğeni ve değer yargılarını ne kadar sorguladıklarını merak ediyorum. Kendilerini en son ne zaman şaşırttılar, en son ne zaman Ben de değişmişim veya değişiyorum galiba dediler, duymak isterdim bu cevapları. Evren ve insanlığa daha güzel bir yaşam mümkün elçisi. Atıksız, katkısız, tasasız yaşam için alternatif tasarımlar yapan bir hippi. Tasarımladığı her parça ile atık eksilten, nezakete ve neşeye davet eden 2023 model Pollyanna. Tasarımcı olmaya aslında sanat, tasarım ve zanaatın farkını ve ilişkisini henüz anlamlandıramayacak kadar küçük yaşlarda karar verdim. İlkokulda okulun sanat ekibine seçilip ilk sergimizi Ayasofya Müzesi'nde gerçekleştirdikten sonra ben hep böyle şeyler yapmak istiyorum demiştim. Sanırım geriye dönüp bakınca mekansal olarak zirveden başlamışım diyebilirim! Tasarımcı kimliğimin bir parçası olarak kendi oluşturduğum doku ve yüzeylere tasarımlarımda yer vermeye çalışıyorum. Dolayısıyla tasarımlar mutlaka el dokunuşumla başlıyor diyebilirim. Prova mankeni üzerinde oluşturduğum malzemenin dilini, hacmini anlamaya çalışıyorum ve en doğru kullanım alanını yakalamaya çalışıyorum. Koleksiyon, giysi tasarımlarında ise dijital araçlara geçerek Illustrator, photoshop ve 3 boyutlu tasarım programlarından faydalanıyorum. 2016 yılında, Cycle isimli döngüsel bir kilim tasarlamıştım. Kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerden biri olan antika kilim tamircileriyle projeyi yürütmüş ve mesleğin ölmemesi için döngüsellik yaratmayı hedeflemiştim. Projenin Türkiye'de maalesef anlaşılıp ilgi gördüğünü söyleyemem fakat Avrupa sergisinde oldukça ilgi görmüştü. O zaman ilk kez bir şeyleri aşabileceğimi anlamıştım. Benzer anlaşılamama durumlarını sonrasında birçok kez yaşadım farklı projelerde, fakat artık üzerime alınmamayı öğrendim. Tasarım bir elyaf projesi için hazırlandı. Amacım elyafı ipliğe dönüştürmeden elyaf haliyle kullanabilmekti. Gördüğünüz yeşil alanlar aslında fitil elyaf. Elyafı tamamen el işçiliği olan kendi imza tekniğimle yeniden yorumlayarak, bugüne ait giyilebilir bir ürün haline dönüştürdüm. Benim için en büyük öğretici doğa. Her sorumda ya da sorunumda mutlaka ilk doğaya bakıyorum. En son bir şeyin ne kadar imkansız olduğunu düşünürken, çok yüksekte imkansız bir yerde, etrafında hiç ağaç yokken hatta, dikey bir duvarda yetişen bir incir ağacı gördüm ve meyvesi yenilebilir olan ilk öğretmenimle tanıştım. Hayal ve gerçeği kendi hızında ve kıvamında çırpabilen sanat ve tasarım melezi. Yarattığı her kadrajda izleyen herkesi sadece kendi hayal dünyasına değil hayal kurmaya da davet edebilen uluslararası bir yetenek. Kimilerine göre Bob Ross'dan ilham alan Paint filminin afişleri de onun tasarımı. 11-12 yaşlarında ama daha bilincim yerine gelmeden dahi elime ilk aldığım alet bir camcı çekiciydi. İnanılmaz bir çekim gücü vardı tüm el aletlerinin. Bir şeyler yapabilmek, tasarıları canlandırmak, boyut kazandırmak ve bu yolla insanlara bir şeyleri anlatma ve iletişim kurma hissi kendimi bildim bileli var. Amatör marangozluk geçmişimi bir kenara bırakıyorum. Bu noktada fotoğraftan örnek vermek daha doğru. Teyzemlerin Mudanya'daki yazlık evinin balkonunda gökyüzünde bir askeri helikopter görmüştüm, elimde snapshot bir fotoğraf makinesi vardı, objeme doğrulttum, kadrajın tam ortasına yerleştirip çektim fotoğrafı. Daha sonra tab ettirilen fotoğrafların arasında o baskıyı ve masmavi gökyüzündeki bit kadar helikopterin fotoğrafını bulduğum anı hiç unutmuyorum. Hayal kırıklığı olmamıştı. Merkezi kompozisyon dersinden çıkmış gibi hissetmiştim. Büyük format ve diğer uçta da 35mm snapshot (35mm fix lens idea pek tabii ki!) fotoğraf makineleri bana en çok haz veren araçlar. Ama pek tabii ki kameralar arası ayrımcılık yapmıyorum fakat kaliteli alet edevatlar her zaman tercihim. Kendim! Mükemmeliyetçilik ile bahane bularak işi uzatma arasındaki çizgiyi netleştirmek büyük bir sınırdı. Ortaokul sonrası Güzel Sanatlar lisesine hazırlanırken abim ve üniversite arkadaşlarının verdikleri zorlu çizim derslerinde kendime gelmeye başlamıştım. Bu soruyu tamamen fotoğraf sanat tasarısı açısından cevaplıyorum. Kimlik, inovasyon, estetik, işlevsellik ve sürdürülebilirlik. Zevkle. Benim için işin en keyifli tarafı da bu zaten. 2021 yılında Los Angeles'ın beni en çok çeken ve merak ettiğim eski bazı semtlerinde yaptığım uzun sabah turlarında çektiğim ve daha hala yayınlamadığım Vigorous Elements - Arsız Elementler serisinden bir kare. Fotoğrafta ve birçok tasarım dalında katman oluşturmak ve izleyici/kullanıcıda merak uyandırmak ve ilgiyi istediğiniz yere çekmek anlamında iyi bir örnek. Bir yandan çok sıradan, banal bir an ve mekan, diğer yandan ise arsız bir bitkinin tohumunun kök bulduğu yerde bir anıt edası ile var olması ve etrafındaki irili ufaklı tüm kültürel öğelerle birlikte bir merkez oluşturmasından aldığım hazzı paylaşma isteği. Ona her yer Anadolu. Doğduğu toprağı gittiği her yere taşıyan aykırı bir kimlik. Yaşamı Aslı'ca dönüştüren, kumaşa, ipliğe, desene Anadolu'nun izlerini işleyen bir çılgın. Merakını yaşamın her anına katan, her yaratımını paylaşan, paylaştığı her an fark yaratan kabına sığamayan bir tasarımcı. Moda endüstrisinin hızlı temposuna inat, daha sürdürülebilir bir çözüm için adeta dur düğmesine basan bir aktivist. Daha az üreterek, daha fazla geri dönüşüm yaparak ve diğerlerini güçlendirerek tasarlamanın peşinde. Bilkent ekonomi bölümünde okurken üçüncü sınıfta bir Ekonometri dersimiz vardı. O derste bir arkadaşım ne yapacaksın mezun olunca? diye sormuştu. Herhalde uluslararası çalıştığım bir markam olur demiştim, tasarımcı olurum dememiştim ve moda tasarım eğitimi de almadım. Ortaokulda anneanneme bir kazak ördürmüştüm. Üzerinde yıldızlar, semboller, renk cümbüşü el örgüsü bir kazaktı. Anneannem böyle tasarım mı olur demişti ama yine de örmüştü benim için. Yıllar sonra Stella McCartney benzer renklerde ve sembollerde bir kazak yapınca anneanneme yolladım, bak 20 sene sonra moda oldu diye. Bizimki daha güzeldi demişti! Anadolu hikayelerini okuyabileceğim tüm kaynaklar, toprağın mutlulukla geri kabul edebileceği malzemelerle el emeğini keşfedebileceğim kadın kooperatifleri. Aştığım en büyük engel; bütün engelleri kendi zihnimin koymuş olduğu gerçekliğiydi. Özgünlük bir, kolektif çalışma iki, toprağın kolaylıkla geri alacağı malzeme üç ama hepsini bir potaya koy dersen; Anadolu'daki kadim hikayeleri keşfetmek basket! Sivas'ta elleri ile çiçek yapan Nuran Hanım ile yollarımız kesişti. O bana çiçek yaptı ben Denze'ye Aslı Filinta Rüyalarda performansı için elbise yaptım. Anadolu'nun uyanışının; kadınların gerçek güçlerine uyanışları ile mümkün olacağına inandığım için. Ergün Arıkdal'ın Anadolu Misyonu adında bir kitabı olduğunu! Şu an ve muhtemelen önümüzdeki altı ay boyunca daha, Osman Nuri Küçük'ün Mevlana'ya Göre Manevi Gelişim kitabını okuyor olacağım. Bu içerik GQ Türkiye Sonbahar 2023 sayısında yayınlanmıştır.


Pritzker Ödüllü mimar Jean Nouvel tarafından tasarlanan Katar Ulusal Müzesi ilhamını, doğal olarak meydana gelen ve çöl gülü olarak da bilinen kristal oluşumlardan alıyor. Sheikh Abdullah bin Jassim Al-Thani'nin orijinal sarayının etrafına inşa edilen ve 25 yıldır hükümet merkezi olarak kullanılan Katar Ulusal Müzesi, geleceği kutlarken Katar'ın mirasını temsil ediyor. Katar halkının hikayesini bütünsel bir biçimde anlatan müze, üç bölüm ve 11 galeriden oluşuyor. Dünyanın en eksiksiz İslami eser koleksiyonlarının sergilendiği müzede 7. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar uzanan seçki arasında metal, seramik, mücevher, ahşap işi, tekstil ve cam eserler bulunuyor. Mimar Ieoh Ming Pei'nin imzasını taşıyan yapı, Doha Limanı kıyısında kendisine ait yapay bir adada konumlanıyor. Antik dönem İslam mimarisinden ve Kahire'deki Tolunoğulları Camii avlusunda bulunan yapıdan 13. yüzyıldan kalma izler taşıyan müzenin içerisindeyse üç kıtadan toplanmış koleksiyonlar sergileniyor. Körfez ülkeleri denince akla ilk gelenlerden biri olan çöl, Katar kültürü açısından da en önemli unsurlardan biri. Bu deneyimi tüm yönleriyle yaşamak ve zihninize kazımak için yapabileceğiniz birçok aktivite mevcut. Katar çölünün dalgalı kum tepeleri yalın bir güzellik sunuyor. Eğlence amaçlı safari yapabilir veya muhteşem manzaranın tadını çıkarabilirsiniz. Çölün yarattığı sonsuzluk hissiyle doğanın bambaşka bir yönünü keşfedebilirsiniz. Richard Serra'nın çöldeki East-West / West-East isimli çalışması, uzunluğu giderek artan dikey yerleştirilmiş dört adet çelik plakadan oluşuyor. Bir kilometreden daha uzun bir alana yayılan 14 metreden uzun olan dört plaka, doğu-batı arasında bir çizgi oluşturarak adeta bir sınır hissi veriyor. Çölün ve güneşin yarattığı sıcaklık algısı çeliğin yarattığı serinlik algısıyla kontrast oluştururken, ortaya eşsiz bir görüntü çıkıyor. Katar'ın Ekvador ile karşılaşacağı açılış maçına ev sahipliği yapacak olan stadyum, mimari yapısını Katar ve Körfez bölgesindeki göçebe insanlar tarafından kullanılan Bayt Al Sha'ar adlı çadırlardan alıyor. Çöldeki sıcak havadan korunmak için yüzyıllardır kullanılan çadırlara atıfta bulunan bir mimariye sahip olan stadyum, geri çekilebilir çatı sistemi, soğutma ve havalandırma teknolojileri ve sürdürülebilir tasarım detaylarıyla ideal sıcaklık koşullarının korunmasına yardımcı oluyor. Cephesi nedeniyle Çöldeki Elmas olarak adlandırılan Education City Stadyumu, Qatar Foundation Education City kompleksindeki üniversite kampüslerinin ortasında yer alıyor. İslam mimarisini modernize edilmiş bir şekilde yansıtan stadyumun elmasa benzer üçgenlerden oluşan cephesi güneşin hareketleriyle renk değiştirdiği izlenimini veriyor. Sürdürülebilir tasarım detaylarına sahip olan stadyum, gerçek zamanlı tüketimi yönetmek için entegre bir su ve enerji kontrol sistemi gibi akıllı bina sistemlerinden faydalanarak bu büyük organizasyonun doğadaki etkilerini azaltmayı hedefliyor. Doha'nın doğu kıyısında yer alan Stadyum 974, adını Katar'ın uluslararası telefon kodundan alıyor. Katar'ın dünya çapındaki ticaret ve denizcilik faaliyetlerine atıfta bulunan stad, prefabrik ve modüler unsurlarla tasarlanmış. FIFA Dünya Kupası tarihindeki ilk tamamen demonte edilebilen turnuva mekanı unvanına sahip olacak Stadyum 974, geleneksel stadyum yapılarına göre daha az inşaat malzemesine ihtiyaç duyuyor. Deniz kıyısındaki konumu ise sağladığı doğal esinti avantajıyla stadyumun soğutma sistemindeki yükü de hafifletiyor. Açılış gününde Suriye ile BAE maçının gerçekleşeceği stadyum, turnuva boyunca altı maça ev sahipliği yapacak. 80 bin kişilik kapasitesiyle FIFA Dünya Kupası Katar 2022'ye ev sahipliği yapacak sekiz stadyumun en büyüğü olan Lusail Stadyumu ilhamını, Doha'nın siluetinde görülen ışık ve gölge etkileşimlerinden alıyor. Final maçına da ev sahipliği yapacak olan stadyum, Arap ve İslam dünyasının erken medeniyetlerinde bulunan sanat ve mobilya motiflerini yansıtırken, özel bir şekilde tasarlanmış çatısı ve kavisli kenarlarıyla da yapılan tezahüratların yankılanmasını sağlıyor. Lusail'de yaşayan halkı daha aktif olmaya teşvik etmek amacıyla turnuva sonrasında okullar, mağazalar, kafeler, spor tesisleri ve sağlık klinikleri ile çok amaçlı bir topluluk merkezine dönüştürülecek stadyumun 80 bin koltuğunun çoğu sökülerek spor projelerine bağışlanacak. Katar'ın en eski yerleşim yerlerinden biri olan ve uzun zamandır inci dalışı ve balıkçılık merkezi olan Al Wakrah şehrinde yer alan Al Janoub Stadyumu, ilhamını Körfez'in akıntılarından geçen geleneksel Arap yelkenlilerinden alıyor. Katar kıyılarının ötesine geçme çabasının görsel bir temsili olarak tasarlanan stadyum, eski ve yeni arasında bir köprü kuruyor. 800'den fazla yeni ağacın bulunduğu etkileyici bir park alanına da sahip olan stadyum, turnuvanın ardından Katar'a spor ve eğlence merkezi sağlayacak 20 bin koltuklu bir kompleks haline gelecek. Stattan sökülecek olan 20 bin koltuk ise futbol altyapısına ihtiyaç duyan ülkelere katkı sağlamak üzere bağışlanacak. Al Thumama Stadyumu adını bulunduğu bölgeden ve bu bölgede yerel olarak yetişen bir ağaçtan alıyor. Stadyumun dairesel formu, ilhamını Orta Doğu'da erkekler tarafından kullanılan geleneksel bir şapka olan Gahfiya'nın desenlerinden alıyor. Katar'ın gençliğini simgeleyen tasarım, ülkenin bu turnuva ile küresel spor sahnesinde önemli bir oyuncu olarak ortaya çıkmasına vurgu yapıyor. Etkinliğin ardından yerel ihtiyaçları karşılamak amacıyla kapasitesi azaltılacak olan stadyum, futbol ve diğer spor etkinlikleri için kullanılacak, üst tribünlerinin yerini ise bir butik otel alacak. Spor ve spor hekimliği tesislerine, araştırma ve eğitim merkezlerine ev sahipliği yapan Doha Sports City Home'da yer alan bu çok amaçlı stadyum, Katar'ın spora olan bağlılığını, son teknoloji altyapı ve tesislerle sergiliyor. Modern formu ve dikkat çeken kemerleri ile stadyum, FIFA 2022 Dünya Kupası için 40 bin taraftarı ağırlayacak şekilde genişletilerek oyuncuların rahat bir ortamda rekabet etmelerini sağlamak amacıyla yenilikçi soğutma teknolojisi ile donatıldı. Katar, Orta Doğu'nun gastronomi sahnesinde en heyecan verici uluslararası reçetelerini sunan ülkelerinden. Restoranlar Japonya, Meksika ve İtalya gibi dünyaca ünlü mutfakların en güzel örneklerini ziyaretçilerine sunarken, lüks dekorasyonları, manzaraları ve müziğin yemekle harmanlandığı deneyimleriyle de dikkat çekiyor. Çağdaş Japon mutfağının önde gelen destinasyonlarından biri olan Nazomi Doha, misafirlerine eşsiz bir İspanyol mutfağı deneyimi sunan El Faro, Yunan müziklerinin eşlik ettiği bir Ege ziyafeti için Mykonos ve Parisli gece kulübü Raspoutine ziyaret edebileceğiniz dikkat çeken noktalar. Katar seyahatlerinizi Ceres Organization ile planlayabilirsiniz.