Karşınızda... Kaan Yıldırım! Benim karşımda ise önyargılarım. Tüm acımasızlıklarıyla ve hadsizlikleriyle hem de. Yani bütün o Lady Gaga övgüleri için sizi cesaretlendirmem boşuna değil. Ama işte bazı sohbetlerde karşınızdaki kişi ile ilgili yeni şeyler öğrenirsiniz, bazılarında kendinizle ilgili. Bu sohbet ikisini birden sağladı: Kaan Yıldırım'ın medyaya yansıdığından ne kadar farklı olduğunu ve benim de ne kadar önyargılı olduğumu öğrendim. Konuşmamız biter bitmez gidip arkadaşlarıma hakkında nasıl da yanıldığımı anlatacağım diyorum, anlayışla gülüyor. Halbuki Acaba önyargılı olabilir misin? demişlerdi ben Kaan Yıldırım'la anlaşabilecek miyiz diye endişelenirken... Acaba! Ama belli ki Kaan bu duruma alışkın. Çok hoşnut değil tabii ama kabul etmiş. Belki özel hayatının çok konuşulması, belki canlandırdığı karakterler, belki de sadece tesadüf eseriyle olduğundan bambaşka biri izlenimi var. Şimdi evinde oldukça basit ve cool antrasit renkli bir tişört, gözlerini ortaya çıkartan dağınık saçları ve gülümsemesiyle otururken o da kabul ediyor farklı bir portre çizdiğini/çizildiğini ve uzun sohbetimiz boyunca ilk kez yüzü biraz asılıyor. Aslında daha çok sinema, tiyatro, diziler ve oyunculuk hakkında konuşmak istiyordum Kaan'la. Yapımcı ve yönetmenlerin stereotip olarak gördüğü yağız esmer erkek rollerinin dışına çıktığı kara komedilerde izlemesi en keyifli isimlerden biri sonuçta. Televizyonun kültlerinden olan Ulan İstanbul dizisi ile aklımızda yer edinen Kaan, aslında genel izleyici kitlesi ve yapımcıların dizileri Orta Doğu'ya satma gayesi olmasa, kara komedi mizahtaki gücünü çok daha iyi gösterebilirdi. Nitekim Klavye Delikanlıları ile bunu fazlasıyla vadetmişti. Dizi dünyasında her şey ne kadar belli formüllerle işlense de sinemada neyse ki daha farklı işlere yer var. Beş arkadaşım ile bir yapım şirketi kurduk, şimdi sürekli onun toplantıları, projeleri ile ilgileniyorum diyerek kendi ruhunu daha fazla katabileceği işlerin sinyalini veriyor. Yapımcılarından olduğu Yok Artık serisi ve Gelincik filmi de sadece bir başlangıç anlaşılan. Asıl konumuz modaydı ve işin kötüsü, ikimiz de modaya çok hakim değiliz. Ama bu tabii ki alışveriş ve giyim hakkında konuşmamıza da engel değil. Gerçi Kaan'ın alışverişle pek arası yok. Tarzının çok değişken olmadığını anlatırken belli ki birbirine çok benzeyen rahat ama kaliteli markalardan alışveriş yapmayı seviyor, hafızamı biraz zorladığımda ise gece gezmelerinde onu hep aynı tarz, slim fit siyah veya beyaz gömlekler, dar kesim rahat ama şık kumaş pantolonlarla gördüğümü hatırlıyorum. Oysa şimdi evinde günlük haliyle ya da Instagram'da gördüğümüz köpeğiyle oynayan, dayı olmanın keyfini süren hallerindeki rahatlığı ona çok daha fazla yakışıyor. Şimdi atmayı öğrenmeye çalışıyorum. Dolap temizliği yaparken atmaya kıyamadığım şeyleri vermeye çalışıyorum artık. Taktik şu: Bir şeyi 15 ay giymediysen ondan kurtul. Peki, hayat koçu Kaan'dan Marie Kondo'ya geçiş hızlı oldu ve şaşırttı! Dolabımızda bir sürü şey var ama hep en sevdiklerini giyiyorsun, bir yere gideceksin, o en sevdiğin şey kirli derken çoğumuzun durumunu özetliyor. Ama bir şeyi atınca da bir ay sonra tam da o şeye ihtiyacın oluyor dediğimde O tamamen senin problemin diyerek bir Oğlak erkeği olmasının gerekliliği ile mantığı önüme atıyor sakınmadan. Çekimde ilk kez deneyeceği tarzda kıyafetler olduğu için heyecanlı, İpek gömlekler falan çok güzel, bir de kısa pantolonlar var, yakışacak mı bilmiyorum diyor sanki doğru bir styling ile ona herhangi bir şeyin yakışmaması mümkünmüş gibi! Bu ara kendime özen gösterdiğim dönemdeyim diyor, en son oynadığı dizi için daha çok spor yapınca bunu devam ettirmiş, diyet de yapıyor. Kolundaki minik yara bandı dikkatimi çekiyor; Glutatyon aldım, bayağıdır almak istiyordum. Modaya uydum! Modayla ilişkisi ise daha fazla Dükkan gezmeyi sevmiyorum, bana jean denetemezsin mesela noktasında. Daha çok online mağazalardan 10 tane büyük beden tişört alıp alışverişi bitiriyorum dediğinde çekim boyunca değişecek tarzların tamamını sonradan günlük hayatına nasıl aktaracak merak ediyorum. Bütün sınırlar kalksın çok idealist bir cümle. O zaman ne olacak? Bu bana çok ütopik geliyor. Bazı sınırlar vardır elbette hayatta, biz ilkelken de vardı bence... Cümlelerini anlıyor musun diye bitiren insanlarla anlatabiliyor muyum diye bitiren insan arasında çok büyük fark vardır. Kaan ikinci gruptan. O yüzden söylediklerini daha dikkatli dinleme ihtiyacı duyuyorum. Çekip gitme imkanı varken burada kalmayı seçenlerden biri ve evini seviyor. Beatnik kuşağının seçilmiş evsizliği ona göre değil. Evsiz olamam, muhakkak bir evim, yurdum olmalı. Olduğum yere kök salmayı severim, evimi özlerim. Tatile gidip gezip tozup sonra eve gelince 'Oh be, insanın evi gibisi yok' cümlesini kuranlar var ya, ben onlardanım diye anlatıyor.


Hafızamı uyandıran bir şeyi tattığım zaman tat reseptörlerimden salgılanan dalgalar bedenimin içine dağılıp kalbimle hemen bir bağ kuruyor. Bu tat, bu his saniyenin belki de onda birinin altında bana ulaşıyor ve beni aniden anılarıma ışınlıyor. Aslına bakarsanız beni geçmişe götüren her tatla aramda çok özel bir bağ var. Yeni bir yemeği ortaya çıkarırken izlediğim en önemli adımların başında bu geliyor. Bir şeyleri tadarken ve aktarırken kullandığım farklı metotlarım, özellikle dikkat ettiğim hususlar var. O ürünü işledikten sonra tadına bakan misafirlerimin hatıralarına dokunabilmek, geçmişte mutlu olduğumuz o anlara geri götürmek istiyorum. Bu seneki yaz menüsünde öne çıkaracağım patlıcanın hikayesi de böyle bir yerden geliyor.Yıllar önce Çanakkale'nin tarihi ilçesi Biga'da babaannemin evinde yaşadığım tatil anılarım, bugün bambaşka bir formda hayatımdaki yerini korumaya devam ediyor. Patlıcan, domates, biber ve nicesini pazar filesine doldurup heyecanla dönüş yoluna geçiyoruz. Yolculuk boyunca en büyük motivasyonum babaannemin elinden muhteşem bir patlıcan kızartması yiyecek olmam aslında... Meşe közlerinin üzerinde pişmiş bostan patlıcanı, üzerine dökülen şeker gibi Ayvalık zeytinyağını ve sahneyi kapatan bir tutam tuzu düşünmeden duramıyorum. Tam bu anda gözlerimi açıp bugüne, TURK'e geri dönüyorum. Bu ve bunun gibi lezzetlerin peşinden o gün hissettiğim motivasyonla gitmek ve yeri dolmayan yemeklerin lezzetini yeniden yaşamak ve yaşatmak istiyorum. Bunun için ilk hedefimiz mikro sezonsallığa bakmak oluyor, zira mutfağımıza giren her ürün mevsiminde ve lokal üreticiden temin ediliyor. Yerel, artizan ve işini tutkuyla yapan üreticilerle çok yakın çalışarak, sadece doğa ananın zamanı geldiğinde bize sunduğu ürünleri işleyebilmek; çiftçinin, balıkçının, şefin arasında bu mükemmel sürdürülebilir döngüyü kuruyor. Bu habitat kendini sürekli yeniliyor ve yepyeni ürünlerin çıkmasına neden oluyor. Mevsimi en yakından takip ederek menüyü buna göre kurgulamak da bize düşüyor çünkü her şey olması gereken zamanda değerli. Yoksa 12 ay boyunca bütün sebze ve meyveleri kesintisiz tüketme arzumuz; gerçek olan, sezonunda değer görmeyi hak eden ürünlerle aramıza farkına varmadığımız bir duvar örüyor. Ve haliyle doğallığını, samimiyetini kaybetmiş besinlerle bizi baş başa bırakıyor. Dünyanın olağan akışına müdahale ederek, çeşitli kimyasallar eşliğinde ortaya çıkarılan meyve ve sebzelerle doyup duruyoruz. Bilinçsiz tüketim alışkanlığına devam ettikçe ekosisteme verdiğimiz zarar da aynı oranda artış gösteriyor. Bunun yerine sabretmeli, ihtiyacımız olan her şeyin sezonunu olabildiğince takip etmeli ve doğanın akışına uygun zamanda tüketmeyi öğrenmeliyiz. Bir süredir TURK'te yeni bir tarif üzerinde çalışıyorum. Türk mutfağında en çok öne çıkan sebzelerden biri olan patlıcanın yeniden kendini bulduğu bir tarif bu. Geleneksel mutfak literatüründe; hünkar beğendi, karnıyarık, imam bayıldı, babagannuş gibi birçok farklı çeşitle damaklarımıza kazınan bu sebzeyi en yüksek seviyede yorumlamak istiyorum. Ve tabii bununla beraber patlıcanı kullanarak o üründen yepyeni bir şey yaratmayı hedefliyorum. Yazın kavurmaya henüz başladığı patlıcanları alıyorum ve mutfağa giriyorum. Ekibimle birlikte patlıcandaki umamiyi doruğa çıkarmak için hazırız. Bunun için aklımızda iyi bir fikir var. Önce elimizdeki patlıcanları közlüyoruz, sonra kabuklarını soyup fermente ederek patlıcan tarhanası haline getiriyoruz. Toz haline gelmiş tarhanayı yosun suyu kombuyla demleyip, süzüyoruz ve likit bir forma dönüştürüyoruz. Akabinde düşük derecede yavaş yavaş çektirerek pekmez kıvamına getiriyoruz. Diğer tarafta Adana'nın bostan patlıcanlarını soyup doğrayıp tuz ve şekerle ovuyoruz. Patlıcanları bir gece boyunca Himalaya tuzuyla press'leyerek içindeki fazla suyu ve acılığı alıyoruz. Pişirmek için kuru reyhanla tatlandırılmış zeytinyağında kızartmaya başlıyoruz, daha sonra önceden hazırlanan pekmezi üzerine sürüp 170 derecede 5 dakika fırınlıyoruz. Bitti sanmayın. Sonrasında bu patlıcanları kiraz talaşı ve kömürle tütsülüyoruz. İslendikten sonra üzerine pudra şekeri dökerek üzerini dağlıyoruz, Sichuan biberi ve kapariyle koyarak son dokunuşu yapıyoruz. Manda sütü, manda yoğurdu, sarımsak suyu ve tuzu sifonun içine koyup tabakta patlıcanla beraber sunuyoruz. Şimdi sırada küçük ve önemli bir detay var; sebzeden arta kalanları atmadan doğru noktada değerlendirmenin yollarını bulmak... Tabakta yerini alamayan fazlalıkları kibrit kutusu haline getirerek fırınlıyoruz. Slow juicerla sıkıp su haline getiriyoruz ve ardından tuzla birlikte pekmez kıvamına ulaştırıyoruz. Tabağın altına bu pekmezi çekiyoruz ve yanında bir parça kurutulmuş domates suyu ve tütsülenmiş domates sosuyla karıştırılarak ikinci bir sos olarak kullanıyoruz. Böylece sade patlıcanı, yaz günlerinizin yorumlanmış patlıcanı yaparak hafızlarımızı tazeliyoruz. Anlatmak istediğim o ki geleneksel lezzetleri ve özümüzü barındıran içerikleri yeni bir perspektifle sunma arzum TURK'ün DNA'sı haline geldi. Elbette 16 yıl boyunca birçok ülkede çalışmamın da bunda büyük payı var. Her bir yerin eşsiz kültürel zenginliklerle beraber özlerini, karakterlerini tabaklarına yansıtma teknikleri birbirinden farklı oluyor. Ben de büyük bir heyecanla deneyimlediğim bu çeşitliliğin ardından kendi kabuğuma çekilerek, doğduğum, büyüdüğüm bu toprakların kültürünü ve damak tatlarını ön plana çıkarabilecek bir şeyler üretme isteğiyle dolup taşıyorum. Tanıdığımız, bildiğimiz tatları çok daha yoğun haliyle tatmak ve geçmişine sadık kalan yeni bir hikaye paylaşmak istiyorum. Bu yol bugün halen kendi içinde çok önemli detayları barındırıyor; doğru malzemeleri bulmak, hakkıyla pişirmek, emek vermek, doğru tekniği uygulamak ve ne olursa olsun her şeyi, her zaman layıkıyla yapmaya çalışmak değişmez kurallarım arasında. Bu yazı "Bir Anının Peşinden Yepyeni Keşiflere" başlığıyla #GQyaz21'de yayınlanmıştır.


Yan yana dizili domateslere bakıyorum. Hepsi aynı boy, aynı ton kırmızı, aynı şekil. Hangisini alsam diye düşünmeye gerek yok, hepsinin dışı da içi de tıpatıp aynı. Görüşüne bakılırsa bazılarına göre 'kusursuzlar'. Bana göreyse kötü bir estetik cerrahın elinden çıkmış gibiler. Kıvrımları yusyuvarlak, yanakları dolgun, tepeleriyse o kadar muntazam ki, adeta kuaförlü. İçlerine gelince, sürekli mükemmel görünme derdinde olan insanlar gibi tatsız, keyifsiz ve kişiliksizler. Bugüne kadar gördüğüm en güzel yemeklerden birini Kopenhag'daki Geranium'da yedim. Yer elması püresinden yapılmış şeffaf, yenebilir yapraklar, mürekkep balığının kurşuni salgısıyla boyanmış incecik hamurdan midye kabukları... Lezzet müthiş ama 'güzel' derken daha ziyade görüntüden bahsediyorum. Restoranın şefi Rasmus Kofoed defalarca Bocuse d'Or yarışmasını kazanmış, mükemmeliyetçiliğiyle bilinen biri. Tabakları tablo gibi dikkatlice düşünülmüş ve yerleştirilmiş fırça vuruşlarından oluşuyor sanki. Restoranın açık mutfağında, ellerinde cımbızlarla tabakların üzerine titreyen aşçıları, her bir tabağı yenebilir sanat eserine çevirirken izliyorum. Yemekte estetik, marketteki parlak domatesten, elmadan, armuttan fine-dining restoranların tabaklarına, Instagram'daki sonsuz yemek pozlarından yol üstü göze çarpan hamburger afişlerine kadar her yerde. Ve elbette yeni bir durum değil. Her şeyden önce gözlerimizle yiyoruz sözünün 1. yüzyılda yaşayan Romalı gastronom Apicius'a ait olduğu söylenir. Bunun doğruluğundan bilimsel olarak da eminiz artık. Birçok araştırma, görselliğin tat, hatta koku duyularımızı etkilediğini gösteriyor. Yeşil boyalı vanilyalı dondurmada nane tadı arayabiliyor; bir araştırmanın savunduğu gibi, kırmızı boyayla renklendirilmiş beyaz şarabı kırmızı şarap sanabiliyoruz. Aynı yemeğin sunumu güzel olanı ve olmayanı arasında seçim yapmamız gerektiğinde 'güzel' olanı tercih ediyoruz ve dahası, onun daha lezzetli olduğunu düşünüyoruz. Güzel sunum ise kişiden kişiye, kültürden kültüre ve tabii zamana göre değişebiliyor. Uzakdoğu'da heykeltıraş ustalığıyla çiçek şekline sokulan karpuz, Amerika'da dantel gibi işlenen 'pie' hamuru, bizde serçe parmağı kadar sarılıp inci gibi dizilen yaprak sarmalar... Gözünüzün önüne geldi, hatta iştahınız kabardı mı? İşte yemeği önce gözümüzle, hatta daha görmeden, görsel hayaliyle yediğimizin ispatı! Yazının tamamı GQ Türkiye Yaz 2020 sayısında.


Her şey birkaç yıl önce Londra'da bir evin duvarında gördüğüm grafitiyle başladı. Graffitide Nobody Is Not Loved yazıyordu. Bu cümle aklımdan hiç çıkmadı ve içten içe ve gelecek albümümün isminin bu olmasını istediğimi biliyordum. İlginçtir ki yıllar içerisinde bu cümle hakkında düşünmeye hep devam ettim ve bir süre sonra bu cümle benim için gerçek anlamını buldu: müzik herkesi sever. Çeşitliliğe ve topluluğa her zaman ihtiyacımız var, bizi her zaman insan yapan şey de buydu zaten. Çünkü bunu ezelden beri yapıyoruz: farklı insanlar olarak toplanıp enstrümanların ritmi eşliğinde dans ediyoruz ve dans ederken beraber bir şeyler içiyoruz. İnsanlık tarihi açısından da her zaman var olan bir şeyden bahsediyorum. Ben müziği kutsal bir düzeye koyuyorum. Biz insanların müziğe ihtiyacı var. Koronavirüs bitecek ve insanlar kulüplere veya festivallere geri dönecek. Ama bu dijital izolasyon, insanlarla beraber olmadığınız ve yerine sadece kendinizle ve kendi çözüm yolunuzla deneyimlediğiniz senaryolar hakkında dikkatli de olmak gerekiyor. Bu tehlikeli bir durum haline gelebilir. Çünkü insan olarak her ne kadar tekrar beraber olabilsek de beraberken de hala yalnız olup olmadığımıza bakmak lazım. Müziğin insanların sadece bedenine değil ruhlarına da dokunmak ve onları uyandırmak gibi kutsal bir gücü var. Müziğin bu gücü var çünkü müzik karşısındaki kişileri ayırmaz ve bir ayrım yapmaz. Bu durum onu her zaman daha da güçlü kılmıştır. Müzik kötü ya da iyi demez, herkesi sever. Yani burada tüm insanların deneyimleyebileceği ve hissedebileceği karşılıksız bir sevgiden bahsediyoruz. Bu karşılıksızlık prensibi benim için de sevginin tanımıyla alakalı. Evet ama bunu açıklamak için konuyu biraz daha detaylandırmak lazım. Uzun süredir müzik sektöründeyim. Bir DJ olarak dünyayı geziyorum ve insanları müzik aracılığıyla birleştiriyorum ki bu da hayal edebileceğim en tatmin edici işlerden biri. Müzik bir anahtar çünkü müziğin her şeyi aşma gücü var. Üçüncü single'ım olan Tuk Tukun klibinde de anlatmaya çalışmıştım: müziğin insanları uyandırma, canlandırma gücü var. Bunu herkes bilir. Çocukluğunuzdan kalma bir melodi duyarsınız ve o an bir anda eskiye ışınlanırsınız. Küçük bir parça bunun için yeterlidir ve geçmişiniz bir anda gözünüzde tekrar belirir. O zamanki hissinize dönersiniz. Örneğin ilk aşkınızla bağdaşan bir şarkıyı süpermarkette duyarsınız ve bam! Bir anda 15 yaşınızdaki aşık halinize geri dönersiniz. Müziğin insanları gerçekten iyileştirebileceği artık bilimsel olarak kanıtlanmış durumda. Birkaç yıl önce müziğin ağır Alzheimer hastalarını kısa bir süreliğine bu hastalıktan uzaklaştırabildiğini okuduğumda şaşırmıştım. Çünkü insanlar müzikal anıları tekrar gündeme getirerek hafızaları tarafından yeniden uyandırılırlar. Çünkü müziğin anı bir bakıma dondurma gücü vardır, bu yüzden de kıymetli anıların bir soundtrack'i var çoğu zaman. İşte bu yüzden partilerde veya konserlerde anılar yaratmak ve yaşanmasına izin vermek önemli. Çünkü bu anlar daha sonra sizi hayata döndürebilir. Bu albümün müzik kavramının kendisiyle alakalı olduğunu anlatmak istedim. Müzik benim hayatımdaki tartışmasız en büyük kahraman. Bununla birlikte yıllardır gözlemlediğim ve insanla müzik arasındaki bağı tehlikeye atan ve benim için önemli olan bir konu var: Büyüyen dijitalleşme. Bu albüm biraz da bu konuyu konuşuyor. Büyüyen dijitalleşme derken de en çok konunun dijital izolasyon noktasına dikkat çekmek istiyorum. Görünüşe göre tercihe dayalı bu izolasyonda, çoğu zaman aynı şeyi duyuyoruz ve algoritma sizin duymanızı istediğiniz şeyi size söylemekten çekinmiyor. Çeşitliliğinizi azaltıyorsunuz ve hissizleşiyorsunuz çünkü artık bir bakıma her an ilham alamıyorsunuz. Ya da sen de Discover Weeklynin senin ilgilerini her yönde temsil ettiğinin etkisinde oluyorsun, ne dersin? Müzisyen David Byrne bu durumu entelektüel bir ucuza satma savaşı olarak adlandırmış. Çoğumuzun kendi yarattığımız dijital yankı odalarımızda hareket ettiğimizi hissediyorum bazen. Buna karşın bir DJ olarak olayın diğer yüzünü de iyi biliyorum. Bir sesi az çok çalmaya başlarsınız ve birden başka bir parça aklınıza gelir, o anda size bir rahatlama gelir ve BAM! Her şey bir bomba gibi oracıkta patlar ve bir bakıma o duygu her şeyin üstesinden gelir. Dünyadaki hiçbir algoritmanın bize bu tür önermeler yapamayacağını düşünüyorum. Beni harekete geçiren şey, bu tür deneyimlere duyulan arzu. Jamie Foxx, Anne Clark, Atna ve diğer isimlerden bahsediyoruz dostum! Jamie Foxx sadece bir oyuncu değil, aynı zamanda bir şarkıcı. Ortak bir arkadaşımız olan film yönetmeni Ariel Vromen aracılığıyla tanıştık ve her şey böyle gelişti. Anne Clark'ın çok uzun süredir hayranıyım, özellikle şiiri ve eşsiz sesinin birleşiminin. Bu yüzden onunla birlikte bir şeyler yapabilmek uzun zamandır kalbimde bir arzuydu. Söylemem lazım ki çok uzun süredir onlara hayranlık duyuyordum ve şimdi onlarla çalışmak çok güzel bir his. İkinci single Kreatur der Nacht ses olarak biraz sıra dışıydı. Indie grubu ve tabii ki sesin ilham kaynağı 80'lerin New Wave'in birlikte çalışması. En çok hakkını vermem ve takdir etmem gereken kişi ise 20 yıldan fazladır en yakın ve eski arkadaşlarımdan biri. Bu albüm serüvenimde beni çok destekledi ve bana ilham verdi: Jakob Grunert'e milyon kere teşekkürler. Jakob'tan bahsediyorsam beni bu projeye dahil eden ve destekleyen birinden de bahsetmeliyim. Jakob'ın uzun süredir arkadaşı ama benim için elektronik müzikte tanıdığım en iyi yapımcılardan biri olan ve yıllardır hayranı olduğum Moritz Friedrich yani namı diğer Siriusmo. Onunla albüm süreci boyunca fikir alışverişi ve ilham için fikirleri defalarca değiş tokuş edebildim. Bu yüzden çok teşekkür ederim sevgili Moritz. Kreatur der Nacht'ın klibini Fatih Akın yönetti. Fatih'le Hamburg-Altona'da aynı mahallede beraber büyüdük. Ve o da benim gibi 80'ler çocuğu olduğundan Kreatur der Nacht'ı sevebileceğini umdum. Ve tam olarak öyle oldu: gerçekten sevdi ve hemen bunun için bir video yapmak istedi. Aslında klibin daha asi ve illegal gotik-punk partisi olması niyetlenilmişti ama Koronavirüs yazı sırasında aklımızda olan hikayeyi anlatmak o kadar kolay değildi.


Pek çok sektör pandemi nedeni ile çok ciddi zorluklar yaşarken, hobi diye tanımlanan sektörlerde ise çılgınca hareketlilik var. Sanırım Bi' daha mı gelicez dünyaya! hissi yapılan harcamalara yön veriyor. Ekonomik zorluklara rağmen stoklarda kalmayan enduro motosikletler de bu tezi doğruluyor. Özellikle doğada ve az nüfus ile yapılan aktiviteler kesinlikle trend oldu! Gözlemlerim sadece topluma dışarıdan bakan bir dış göz olarak değil. Bilakis kendimden de tespitler içeriyor. Yıllardır içimde bir köşede sessiz sessiz beslediğim, büyüttüğüm UTV araç ilgimi sonunda gerçekleştirmenin adımını attım. Bi' daha mı gelicez dünyaya! UTV araçlar adını hizmet görevi aracı anlamına gelen Utility Task Vehicle'dan alıyor. Zamanla işin hizmet amacı dışında eğlenceye de kaydığını görünce üretici firmalar da ürün isimlerine performans vurgusu yapan farklı kısaltmalar de ekleyerek yeni alanlar açıyorlar. Yani bu tür araçlar ile ilgili bir marka sitesine girdiğinizde UTV menüsü altında bulabileceğiniz gibi SSV ve SxS kısaltmaları altında da görebilirsiniz. Tamamen arazi koşullarında kullanılmak için üretilen bu güçlü araçların sınırsız aksesuar dünyası ile dönüşebildikleri şeyleri görünce insanda hayranlık yaratıyor. Meksikalılar en güçlü ses sistemleri ve en renkli aydınlatmaları kullanıp yüksek ses müzik ile gezerken, Amerikalılar kum tepelerinden metrelerce uçacak şekilde, dev süspansiyon sistemleri, güçlendirilmiş motorlar, kocaman paletli lastikler ve kulaklara zarar verecek seviyelerde ses çıkaran egzozlar ile modifiye ediyorlar. Kuzeyde ise karlı dağlarda paletleri ile gezen bir araca dönüştürülmüş günlük hayata karışmış araçlar görmek mümkün. Bir bölümünün eğlencesi de 1.5 metre derinlikli çamur deryasında bile gidebilecek bir canavara dönüşmüş araçları ile grup sürüşleri. Hepsinin ortak özelliği ise sizi sıra dışı yerlere götürebiliyorlar ve çok eğlenceliler! Türkiye tam anlamıyla bir doğa cenneti! Bu klişe bir söylem gibi gelse de sizi şaşırtmayacak, hayranlıktan bakakalmayacağınız tek bir köşesi olmayan bir ülkede yaşıyoruz. Ve bunu görmek ve hatta ülke turizmine kazandırmak için bile harika bir seçenek UTV araçlar. Üstelik sportif alanda sürmek istediğinizde önünüzde 13-21 Ağustos'ta Eskişehir'den start alarak Kars'ta finiş görecek olan uluslararası yarış Transanatolia var. Aracın limitlerini zorlamak için harika ve güvenli bir fırsat! Eğer yarışmak istemez ama yine de Transanatolia'nın rotasını geçmek ve doğa harikası manzaraları keşfetmek isterseniz o zaman da RAID kategorisine kayıt yaptırarak serüvenin tadını çıkarabilirsiniz! UTV'nin bonusu ise; yanınızda macerayı paylaşacağınız, O viraja nasıl girdik ama! sohbetlerini edebileceğiniz kişi için bir adet daha yer olması. Araç konusunda Türkiye pazarında çok seçenek olduğunu söyleyemem. Ve fiyat farklılıkları çok fazla. İyi bir araştırma sonucunda bütçenize ve planlarınıza en uygun aracı bulacağınıza eminim. Kimi araç çok özellikli ve güçlü fakat trafik tescili yapılamadığı için yalnızca trafiğe kapalı alanlarda kullanılabilirken, kimi araç ise trafik tescili mümkün ve otoyol hariç olmak üzere trafiğe de katılabiliyor. Pandeminin öğrettiği şeylerden biri de; önemli olan hangi oyuncaklara sahip olduğun değil. Oyun arkadaşların. Bu yazı Garajda Biri Var! başlığıyla #GQBahar21 sayısında yayınlanmıştır.


Bad Blood adlı şarkısının video klibini izlediniz mi? Karşınızda T-Swift ve savaşmaya dünden hazır ordusu. Önünde eğilin ya da kaderinize razı olun. Öldürme içgüdüsüyle hareket eden rekabetçi bir Voldemort. Harry Potter'ın büyülü dünyasına bayıldığını söylemeden geçmeyelim! Amazon zaten işyeri olarak feci bir yer. Ama çölün ortasında 10 bin yıl kalacak bir saat yapmak, kötü adamlıkta dahi olmayı gerektirir. Bu ürünün şeytani bir akılla yaratılmış olduğunu reddetmek imkansız. Herhangi bir kediyi alın ve onu tüysüz bir kedi haline getirin. Görür görmez satın alma isteği: Bütün ailenizden kurtulmadan hemen önce. Siz kötü adamsınız çünkü babanız sizinle hiç oynamamış. Ya da size sevdiğini bir kere bile olsun söylememiş. Cehennemin dibine kadar yolun var baba! Donald Trump tam olarak ne zaman pis bir adamdan suratına bakmaya bile korkulacak bir canavara dönüştü? Bu soruya kesin bir cevap vermemiz gerekirse Meksikalı iyi insanlara tecavüzcüler dedikten sonra, Müslümanların hepsini uzaklaştırmak için çağrı yapmasından bile önce derdik. Trump'ın kötülükle dolu karakteriyle ilgili en güzel şey, ne kadar tembel olduğu. En iyi ve en klas kampanyanın kendisininki olduğunu ortalıkta bağırıp çağırma evresinden bir anda ırkçılığa ve kadın düşmanlığına döndü. Donald Trump kadınlardan, Müslümanlardan ve sosyalist Kenyalı ABD Başkanı'ndan nefret ediyor. Ama onu kötü karakterler listesinin başına yerleştiren asıl önemli nokta, işin içine politika girene kadar bunların hiçbirinden nefret etmiyor olması. Kanser hastalarının tedavisi için yüzlerce milyon dolar topladı! Ama 10 yıl boyunca bir o kadar da yalan söyledi. Dennis Rodman'in kankasının nükleer silahları var, baskıcı yönetimi benimsiyor ve daha da kötüsü kendine taktığı bir lakabı bulunuyor. Canavar! 15 yıl boyunca Subway'in sözcülüğünü yaptıktan sonra reşit olmayan kızlarla cinsel ilişki skandalına imza attı.


Anıtsal sütunlar, muazzam kemerler, her yere yayılmış kalıntılar bana bakıyor. Roma, Yunan ve Türk olmak üzere üç farklı medeniyetin izleri ruhumu, zihnimi ele geçiriyor. Gözlerim aynı anda Prehistorik, Arkaik, Helenistik dönemler, Roma ve Bizans, Selçuk, Aydınoğulları ve Osmanlı dönemleriyle, çağdaş zamanlarda insanlık tarihini aydınlatan önemli görüntüleri izliyor. Anıtlar, taşlar, kalıntılar, sütunlar eşliğinde kusursuz insan sanatının havasını soluyorum.Efes, tarih öncesi dönemden başlayarak 9 bin yıl kesintisiz yerleşim görmüş ve tarihinin tüm aşamalarında önemli bir liman kenti ve kültür ve ticaret merkezi olmuş. Kuretler Caddesi'nde, Herakles kapısından Celsus kütüphanesine kadar uzanan şehri geziyorum. Trainus Çeşmesi, Hadrianus Tapınağı ve Skolastika hamamlarının bulunduğu bu caddede dağ kekiğinin taptaze kokusu eşliğinde, Efes'in bu sessiz masal aleminin gerisindeki uygarlıkların yaşamını hissediyorum. Doğa, tarih ve sanat bir araya gelip böylesine olağanüstü bir yer yaratmış. Çok gerilerde kalmış çağların, köklerimizin havasını içime çekiyorum. Kadim zamanlardan günümüze gelen mermer taşların hala döşeli olduğu yollardan baktığımda, uzaktaki sütunları, yere konmuş bir güvercin sürüsü sanıyorum. Köklerimizi yeniden keşfetmek için çıktığımız bu yolculukta tablo değişiyor, ufuk dönüşüyor. Göz alıcı beyazlıktaki bu tarihi kenti yeniden keşfetmek istiyor, sayısız çehreye sahip bu büyülü kentte kendi zenginliğimizi, kendi modern çehremizle ve müzisyenlerimizle hayal ediyorum. Günümüz müzisyenleriyle el ele vererek, Efes'te bu hayalin peşine düşüyoruz. Onlar bu çok şey görmüş geçirmiş antik kentte kendi köklerinin ruhlarında ve zihinlerinde bıraktığı etkileri farklı bir şekilde duyumsarken, Dünyanın en büyük antik tiyatrolarından biri olan Efes Antik Tiyatrosu'nun M.Ö 2'nci yüzyılda inşa edilmesi ve Roma İmparatorluğu zamanında genişletilerek, sahne gösterileri, konserler, sanatsal ve atletik gösterilere ev sahipliği yapması tarihi kentin zenginliğini, kültürünü ve mirasını gözler önüne seriyor. Müziğin ve duyguların kendi doğamız, kültürümüz ve köklerimizle kurduğu ilişkiyi duygular ve düşüncelerin atmosferinde hissedersek... Mermer bir yol ... Celsus... Hamamlar... Sütunların sadeliği ve ihtişamı... Serhan Erkol: Kökler dediğimizde etkileyebilecek unsurlar olarak büyüdüğüm toprakları ve kültürü anlıyorum. Soy ağacına girersek bizde çok net olmadığı için işler karışıyor. Ben İzmir'de büyüdüm bu coğrafyadaki yaşam tarzı sıcaklık ve samimiyet büyük ihtimalle yaratım sürecinde beni etkiliyor Efes büyüdüğüm coğrafyanın tarihsel köklerini yansıtan önemli bir yer. Tarihi bir mekana gittiğimde hep o çağda yaşayan insanların yaşamlarını gündelik hayatlarını düşünürüm. O çağda yaşayan bir müzisyen olsaydım mesela. Enstrümanım ile orada bulunmak çok etkileyici bir deneyimdi. Can Güngör: Kök deyince aklıma çok fazla şey geliyor. Kendi köklerim, ailem, büyüdüğüm çevre, genetik mirasım vesair bir yana; gök gürültüsü sesinden korkan, yıldızlara bakıp hayatı anlamlandırmaya çalışan onbinlerce yıl öncesindeki atalarım da köklerim. Müzik olanca soyutluğuyla hepsini kapsıyor benim için. Bazı hislerin ve eğilimlerin referanslarını net bir şekilde adlandırmak çok zor. Bu ülkeden, buradaki yaşantılardan; burada olan ve olamayan her şeyden de köklerimi alıyorum. Bütün bu adresi net olmayan şeyler benim köklerimi oluşturuyor sanırım. Yaklaşık 1-2 saatlik bir zaman diliminde antik kentin yalnızca bize ayrılmış olması beni çok heyecanlandırdı. Bu bambaşka bir deneyimmiş. Tek başıma bir kalıntının başında durup, o zamanda orada yaşayan insanların hayatlarını hayal etmek, şehri kafamda canlandırmak çok zevkliydi. 10-12 kişilik bir ekiple koca antik kenti kapatmışız ve sakin bir sabah partisi veriyormuşuz gibiydi. Bu müthiş ayrıcalık için çok minnettarım. VEYasin: Performansı yaratım sürecinin bir parçası olarak düşünürüm. Kökler senin hislerini düşüncelerini davranışlarını çerçeveleyen manevi birikimdir. Yani senin terbiyendir. Senin ölçüden, dengeden, kıvamdan, letafetten anladığın şeyin kaynağıdır. Ondan ne anlıyorsan ona kaynaklık eden birikime kültür deniyor. Valsten anlaman senin kültüründür, dartla fare avlamakta Ahmet Ali Arslan: Çağımızın şehirli kopukluğundan sıyrılıp gözümü kendi coğrafyama dikmem uzun süre aldı ama ona dokunduğumdan beri hikayemde bir başka tılsım var. Bir ağacın dalı yaprağı olmak hissi kıymetli. Benden çok daha büyük, yer yer büyüyen, yer yer çürüyüp kuruyan organik bir şeyin parçasıyım ne mutlu. Issızlıkta Efes'te olmak bir acayipti. O şehri dolduran sanatçı, siyasetçi, esnaf insanların yaşadıkları yere ve zamana olan inanmışlıklarını hayal etmek insanın tüylerini ürpertiyor. Biz de zamanımıza, kendimize ne kadar sarılsak da bir günün şimdisinden o kadar uzak olacağız. Esra Kayıkçı: Anadolu insanı çok uzun zamandan beri karma bir kültürün içinde. Arkeoloji okuduğum yıllardan beri bu durum beni çok etkilemiştir. Kendimi kültürün geleneksel bir temsilcisi olarak görmesem de her zaman bir parçası, bir uzantısı olarak hissettim. Bu hissim doğrultusunda 2016 yılında Montrö Caz Vokal Yarışması'nda Aşık Veysel'in Uzun İnce Bir Yoldayım koşmasını seslendirmekten kendimi alamadım. O sahnede herhangi başka bir eseri seslendirebilecekken içimdeki his beni bunu yapmaya yönlendirdi. Üretimimde ve kendimi bulma yolumda bu topraklarda yaşamış ozanlar, şairler, yazarlar, birçok sanatçı ve eserleri benim beslendiğim ana kaynaklar olmuşlardır. Bu çekimi, devrin imparatorlarına, düşünürlerine, sanatçılarına ev sahipliği yapmış büyük ve görkemli Efes Antik Kenti'nde gerçekleştirmek geçmiş ile bugün arasındaki bağı kalbimde ve zihnimde kuvvetlendirmemi sağladı ve bir kez daha doğanın kültürün ve sanatın bir parçası olduğumu hatırlattı. Berke Can Özcan Köklerim beni derinden etkiliyormuş, ancak ben uzun zaman onları görmezden gelmişim, ne zaman ki onları merak etmeye, sorgulamaya ve araştırmaya başladım, o zaman daha bütün bir birey oldum, bu araştırmanın işimi doğrudan etkilemesi kaçınılmaz. Efes çekimi beni çocukluğuma götürdü, son senelerde onlarca Antik Kent gezmiş olmama rağmen, Efes'i çok silik çocukluk hatıralarında bırakmış ve ona geri dönememiştim, bu yüzden yeniden Efes'i ziyaret etmek heyecan vericiydi, ben değişmiştim ama o da değişmişti. Hakan Bahar İstanbul 'da doğup büyümüş biri olarak İstanbul'un bu şehrin harmanı kendi özümle buluşunca Alaturka ve Alafranga tınlıyor. Kusursuz insan sanatının havasını solumak çok gerilerde kalmış çağların köklerini yeniden keşfermek için çıktığım bu yolda bana eşlik eden müzisyen dostlarım ile bu hayalin izini sürdük. Tek başına zamanda yolculuk sıkıcı olurdu. Birbirinden yetenekli müzisyen arkadaşımla beraber, şahane deneyimler yaşadık. Yaptığımız gözlemler ve sohbetler deneyim repertuarımıza yeni malzemeler ekledi. Emeği geçenlere teşekkür ederim. Bu kültürün , çok sesliliğinin özüme yansımaları , nostaljiyi , kentliliği , şehrin estetik kültürünü ve müziğini benimle buluşturuyor . İşte bu ilhamın eseri benim için İstanbul , müzik ve moda. Efes 'in müzik ve estetik dolu hayaline müzikal kodlarımız eşlik etti . Gözlerimiz gördüklerimizi önyargısız bir göz ve kalple seyretti . Efes büyüdüğüm coğrafyanın tarihsel köklerini yansıtan önemli bir yer. Tarihi bir mekana gittiğimde hep o çağda yaşayan insanların yaşamlarını gündelik hayatlarını düşünürüm. O çağda yaşayan bir müzisyen olsaydım mesela. Enstrümanım ile orada bulunmak çok etkileyici bir deneyimdi. Kök deyince aklıma çok fazla şey geliyor. Kendi köklerim, ailem, büyüdüğüm çevre, genetik mirasım vesair bir yana; gök gürültüsü sesinden korkan, yıldızlara bakıp hayatı anlamlandırmaya çalışan onbinlerce yıl öncesindeki atalarım da köklerim. Müzik olanca soyutluğuyla hepsini kapsıyor benim için. Bazı hislerin ve eğilimlerin referanslarını net bir şekilde adlandırmak çok zor. Bu ülkeden, buradaki yaşantılardan; burada olan ve olamayan her şeyden de köklerimi alıyorum. Bütün bu adresi net olmayan şeyler benim köklerimi oluşturuyor sanırım. Yaklaşık 1-2 saatlik bir zaman diliminde antik kentin yalnızca bize ayrılmış olması beni çok heyecanlandırdı. Bu bambaşka bir deneyimmiş. Tek başıma bir kalıntının başında durup, o zamanda orada yaşayan insanların hayatlarını hayal etmek, şehri kafamda canlandırmak çok zevkliydi. 10-12 kişilik bir ekiple koca antik kenti kapatmışız ve sakin bir sabah partisi veriyormuşuz gibiydi. Bu müthiş ayrıcalık için çok minnettarım. Çağımızın şehirli kopukluğundan sıyrılıp gözümü kendi coğrafyama dikmem uzun süre aldı ama ona dokunduğumdan beri hikayemde bir başka tılsım var. Bir ağacın dalı yaprağı olmak hissi kıymetli. Benden çok daha büyük, yer yer büyüyen, yer yer çürüyüp kuruyan organik bir şeyin parçasıyım ne mutlu. Issızlıkta Efes'te olmak bir acayipti. O şehri dolduran sanatçı, siyasetçi, esnaf insanların yaşadıkları yere ve zamana olan inanmışlıklarını hayal etmek insanın tüylerini ürpertiyor. Biz de zamanımıza, kendimize ne kadar sarılsak da bir günün şimdisinden o kadar uzak olacağız. Anadolu insanı çok uzun zamandan beri karma bir kültürün içinde. Arkeoloji okuduğum yıllardan beri bu durum beni çok etkilemiştir. Kendimi kültürün geleneksel bir temsilcisi olarak görmesem de her zaman bir parçası, bir uzantısı olarak hissettim. Bu hissim doğrultusunda 2016 yılında Montrö Caz Vokal Yarışması'nda Aşık Veysel'in Uzun İnce Bir Yoldayım koşmasını seslendirmekten kendimi alamadım. O sahnede herhangi başka bir eseri seslendirebilecekken içimdeki his beni bunu yapmaya yönlendirdi. Üretimimde ve kendimi bulma yolumda bu topraklarda yaşamış ozanlar, şairler, yazarlar, birçok sanatçı ve eserleri benim beslendiğim ana kaynaklar olmuşlardır. Bu çekimi, devrin imparatorlarına, düşünürlerine, sanatçılarına ev sahipliği yapmış büyük ve görkemli Efes Antik Kenti'nde gerçekleştirmek geçmiş ile bugün arasındaki bağı kalbimde ve zihnimde kuvvetlendirmemi sağladı ve bir kez daha doğanın kültürün ve sanatın bir parçası olduğumu hatırlattı. Köklerim beni derinden etkiliyormuş, ancak ben uzun zaman onları görmezden gelmişim, ne zaman ki onları merak etmeye, sorgulamaya ve araştırmaya başladım, o zaman daha bütün bir birey oldum, bu araştırmanın işimi doğrudan etkilemesi kaçınılmaz. Efes çekimi beni çocukluğuma götürdü, son senelerde onlarca Antik Kent gezmiş olmama rağmen, Efes'i çok silik çocukluk hatıralarında bırakmış ve ona geri dönememiştim, bu yüzden yeniden Efes'i ziyaret etmek heyecan vericiydi, ben değişmiştim ama o da değişmişti. İstanbul 'da doğup büyümüş biri olarak İstanbul'un bu şehrin harmanı kendi özümle buluşunca Alaturka ve Alafranga tınlıyor. Kusursuz insan sanatının havasını solumak çok gerilerde kalmış çağların köklerini yeniden keşfermek için çıktığım bu yolda bana eşlik eden müzisyen dostlarım ile bu hayalin izini sürdük. Müzisyenler: Ahmet Ali Arslan, Berke Can Özcan, Can Güngör, Esra Kayıkçı, Hakan Bahar, Serhan Erkol, VEYasin,


'Ev'in Türk Dil Kurumu sözlüğünde yer alan tanımları oldukça basit. Ancak elbette ev bunun çok daha fazlasını kapsıyor; hem yaşamımızdaki yeri hem de temsil ettikleri anlamında. Ve bu temsillerin içinde 'kök'lerimizle bağ da var. Pandemi döneminde pek çoğumuz 'ev'e daha yakın mesafeden ve farklı şekilde baktık, üzerine düşündük ve belki içinde daha önce yapmadığımız şeyleri denedik. Bu vesileyle, Ağustos ayında 15 farklı grubun çalıştığı 'Evin Halleri Atölye Dizisi'ni ortaya çıkaran mimar Nevzat Sayın ile, evin hallerini ve köklerimizle ilişkisini konuştuk. Bence kök salmakla evin hala bir ilgisi var. Geçici evler, tüp evler, bir rezidansta yaşamak veya hayatın belli bir döneminde bir lojmanda yaşamak gibi ihtimaller de var. Ama 'ev' bana göre öncelikle, uzun bir zamanı orada geçireceğimizi, oraya yerleşeceğimizi anlatıyor. Ev ile yerleşmek arasında çok önemli bir bağ var. Dolayısıyla ev konusu gündeme geldiğinde, onun kalıcılığı, geçiciliğinden daha önemli bir kriter. O yüzden kısa süreliğine dahi olsa hemen kendimize ait objeleri oraya yerleştirmeye başlıyoruz ve o mekanı kendimize benzetiyoruz. Yani ev, kalıcılıkla ve yerleşmekle çok ilgili. Hala öyle... Bu yerleşmekle ilgili değil, yerinden edilmekle ilgili aslında. Bu durumda ortada ev kalmıyor ki... Ev yerleşmekle ilgiliyse, yerinden edilmek de evinden uzaklaşmakla ilgili. Dolayısıyla burada konuşulan bir yoksunluk hali oluyor. Evin varlığından değil, yokluğundan bahsediyoruz. Bence bu tip evleri belirli bir süre için kullanışlı mekansal organizasyonlar gibi düşünmekte yarar var. Orada da belli türdeki insanlar için ortalama bir beğeni üzerinden belirlenmiş birtakım nesneler ve mekan kurguları var. 'Stüdyo ev' bizim ev anlayışımızda hiç yoktu. Ancak hayatlar değişince, yanı sıra Türkiye'nin ekonomisinin çok önemli bir bölümü inşaat sektöründen sürmeye başlayınca ve inşaat sektörü daha çok alıcıya ulaşmak isteyince küçük evler ortaya çıktı. Örneğin bir firmada yöneticilik yapan, 30'lu yaşlarında, henüz evlenmemiş, tek başına yaşayan birinin bir yere 'yerleşme'sinden bahsedemeyiz, eğer evi ve mekanı kullanmak konusunda çok özel hassasiyetleri yoksa. Bu durumda onun sığınacak bir yere ihtiyacı var. Dolayısıyla ilk sorundaki cevaba dönüyorum. Ev, en geniş anlamda bir sığınak haline geliyor. O kişinin gittiği ve nasıl bir hayatı varsa, onu yaşadığı yer oluyor. Bundan bir zaman önce 'stüdyo ev' bulmak diye bir konu yokken, şimdi de bulamamak gibi bir durum söz konusu. Bir yandan da bu tip evler, etik olarak bazı problemlere sebep olduğu için hiç odası olmayan değil, 1+1 gibi bir statüye oturtulmaya çalışılıyor. Dolayısıyla ülkenin ekonomik koşulları, o ekonomik koşulların uzantısı olarak gelişen inşaat, tekstil, kaplama, mobilya, yapı malzemeleri gibi sektörlere bağlı gelişiyor tüm bunlar. Mesela, bir anda taş, ahşap, çini gibi görünen seramikler beliriyor ve her şey 'mış gibi' oluyor. Bunların toplamından oluşan şey de sonuçta 'ev'miş gibi oluyor. Yoksa bunların 'ev' olduğunu söylemek bence kolay değil. Az önce konuştuğumuz gibi, 'ev'in uzun süreli ve kalıcı olma özelliği bence zamanla değişen değil, daha da güçlenen bir şey. Bugün bunların yaşanıyor olması, diğerini ortadan kaldırmıyor, aksine daha kıymetli hale getiriyor. Bunun için de insanlar ellerine geçen ilk fırsatta tekrar onu gerçekleştirmek istiyorlar. Mimarlar iyi bir ev yapıyorlarsa eğer, o evin ne kadar başkasının, ne kadar o mimarın olduğu birbirine karışır. Benim için de bu böyle, yakın arkadaşlarımdan bildiğim kadarıyla da... Ev o kadar özel ki... Bir fabrikayı bu şekilde üretemezsin. Ama bir evi böyle üretebilirsin. Bir mimarın, zihnini değil, bizzat kendi kendini en çok var ettiği konulardan biridir ev üretimi. Mimarlar yaşama anlayışını, beğenilerini, kendi evinde görmek isteyeceği şeyleri başka insanların evine doğrusunun o olduğunu bildiği için koyar ve bence mimarlar başkalarına olsa da kendileri için gibi yaparlar. Bazen bunu bırakmak çok zor olur. Bunun altında yaşadığımız yerlerin 'ev'e benzememesi yatıyor. Pandemi sırasında da fark ettiğimiz gibi; bu yerlerde balkon yok, asansörden çıkıyorsun ve bir tarafta bir dairenin, diğer tarafta öbür dairenin kapısı bulunuyor. Karşıdaki merdiven yangın çıkışı olarak kullanılmıyorsa onun da bir kapısı var. Doğru dürüst gün ışığı almayan, gün ortasında bile karanlık, berbat yerler... İnsan evine böyle gelmemeli bence. Kapıyı açtıktan sonra dünyanın en harika mekanına gelecek olsan da, bu bence kötü bir eve giriş şekli. Bu süreç insanları fark etseler de etmeseler de, bulundukları yerden uzaklaştırıyor. İnsanların bir bölümü bunu anlıyor, bir bölümü de anlamasa dahi hissediyor. Ve bu büyük bir algı. Girdiğin evde balkonun ve terasın da yoksa, balkonlar kapatılmışsa, birdenbire kapıyı açtığında gördüğün karşı apartmandaki diğer ev çok da iç açıcı bir manzara değil. Tüm bunları üst üste koyduğunda buradan bir 'ev' üretemiyoruz. Bir yandan da herkes daha sessiz, sakin, kalıplara girmeden kendisiyle kaldıkça, geriye doğru düşünmeye başladı. Sonuçta ileri doğru yaşasak da, geriye doğru anlarız ne yaptığımızı. Dolayısıyla bu, insanlara 'biraz saçmaladık galiba' diye durup düşünmek için gerekli arayı verdi. Asıl zor olan, bundan sonraki cümleyi kurmak. Bir şekilde uyanma ve yanlış bir şeylerin peşinde olduğunu fark etmek kolay. Sonra yapacağın ise tuhaf bir şekilde o yanlış olan şeyi kendine, bildiğin şeye benzetmek oluyor. Umarım biraz daha sessiz, sakin, telaşsız bir biçimde düşünebiliriz. Diğer yandan inşaat sektörü bence bu konuda bizi rahat bırakmayacak, kendine yeni kazanma yollarını yine bulacak. Sonuçta ülkenin ekonomisi buradan ilerliyor. Bunun sonucu da tuhaf bir kısır döngü başlayacak gibi geliyor bana. Dolayısıyla çok iyi bir şey görmüyorum burada. O nedenle de 'Evin Halleri'ni ortaya attıktan sonra, bunun ve bunun düşüncesinin peşinden gitmek iyi olur mu, söyleyecek bir lafımız var mı diye merak ediyorum doğrusu. 'Evin Halleri' atölye serisi üzerine konuşmaya başlamışken, atölyelerde nelerin ortaya çıktığını, tartışıldığını merak ediyorum. Az önce değindiğimiz gibi 'ev', pandemi döneminde yeniden ve daha farklı açılardan düşündüğümüz, uzun zamandır görmediğimiz şekilde baktığımız bir yer oldu çoğumuz için. 'Evin Halleri' de buradan çıktı sanırım. Çalışmada sona geldik. Aslında yapılana, 'burada konuştuğumuz şeylerin biraz daha kapsamlı ve başka düşünceler içinden geçirilmiş hali' denilebilir. Çalışan toplam 15 grup var ve bizim grupta mesela, az önce söylediğim gibi balkonların, terasların, verandaların olmadığı hallerden hareketle, 'evin ara yüzleri' diye bir şey tanımladık. 'Ara yüzler antikitede neydi, ne tam içeride ne tam dışarıda olan yarı açık mekanlar nasıldı, etnisite tüm bunları nasıl etkiliyor?' gibi konularla ilgili çalışıyoruz. Örneğin 'Mardin gibi bir yerde, Müslümanlarla Süryanilerin evleri iklimle mi değişiyor, yoksa inançla mı? İklim kabuğunu, kütlesini değiştiriyor, inanç içini mi düzenliyor?' gibi sorular üzerine tartıştık. Üçüncü mesele de evin modernize edilmesi. Modern yapılar diye adlandırdığımız balkonsuz apartmanlardan daha önce, erken modern sayılabilecek dönemde nasıl bir yapı olduğuna baktık. Akdeniz ikliminde yarı açık bir mekanı olmayan bir evde yaşamak çok anlamlı değil. Dolayısıyla 'Neyi, nerede bıraktık?' sorusu geldi aklımıza. Diğer atölyelerin tartıştığı, çalıştığı konularla birlikte, çalışmanın bütünü çok geniş spektrumlu oldu. 'Ev' aslında bir kavram değil, bir 'şey'. 'Evde yaşamak' bir kavram. 'Evde olmak', 'evde olamamak', bunların hepsi birer mesele. Evin kendisi ise bir 'şey'. O nedenle üzerine konuşmak bana çok cazip geliyor. Kendisi orada duruyor çünkü. Gelecek neye benzeyecekse, evler de ona benzeyecek. Çünkü evler hemen değişiyor. Kimin aklına gelirdi bir alışveriş merkezinde oturmanın enteresan olacağı. Pek çok kişi buralarda yaşamayı seçiyor. Orada olmak bir prestij, güvenlik konusu haline geliyor. Bu güvenlik meselesi işin tadını kaçırmış durumda. İnsanlar kendilerine benzeyenlerle ve başkalarının onları koruduğu mekanlarda yaşamak istiyorlar. Bunun nereye kadar gideceğini, salgının bu anlamda bize bir şeyler öğretme ihtimali olup olmadığını kestirmek gerçekten çok güç. Şu anda İstanbul'da satılmayı bekleyen iki milyon konut olduğunu biliyoruz. Bu kadar konuta ihtiyacımız var mı gerçekten? Sonuçta inşaat sektörünün yüzde 90'ı 'ev', daha doğrusu 'konut' yapıyor. Ev olabilmesi için bir aşama daha kaydetmesi gerekiyor. Aslında bu açıdan senin biraz önce sorduğuna dönersek, tam bu noktada 'ev' nesneden çıkıp bir kavrama dönüşebilir. 'Konut' olduğunda nesne halini alıyor. Yeni Kökler 'Fashion Editorial' serisinden Efes sayfalarına buradan ulaşabilirsiniz.


Sosyolojiden coğrafyaya, tarihten etimoloji ve filolojiye varana kadar birçok bilim dalından beslenen arkeolojiden yola çıkarak sorduğumuz sorular ve sorguladığımız 'kök' kavramını şu sıralarda yeni kitabı 'Homo narrans ' raflarda olan arkeolog ve yazar İsmail Gezgin ile konuştuk. İnsanlığın kültürel geçmişini, kültürlerin değişimini ve birbirleriyle ilişkilerini incelerken, köklerimizi sorgulamak ve köklerimizden yola çıkarak mitler, masallar ve hikayeler arasında kaybolmaya karar verdik. İsmail Gezgin'in arkeolojiyle ilgisi, ilkokulda, Köy Enstitüsü mezunu öğretmeni sayesinde çevre köylere yaptığı gezilerle başladı. Bu gezilerden aklında kalan Hitit metinleri, kabartmalı taşlar ve heykel parçaları, onu kökleriyle ilgili düşünmeye ve araştırmaya -veya diğer bir deyişle köklenmeye dair sorunlarını deşmeye- itti. Kendisi bu durumu Belki de o yüzden köklerle bunca ilgili ama kendisi hayli seyyar olan arkeolojiye ilgi duydum cümlesiyle açıklıyor. Köklerinden ayrı düşme arzusu, köklenmenin kendisini ve kimliğini sabitleme duygusu, İsmail Gezgin'i göçebeliğe yakınlaştırdı. Gezgin, özellikle son yıllarda bütün çabasının köksüzlüğe ulaşmak olduğunu söylüyor ve son iki yıldır da kelimenin tam anlamıyla 'göçebe' yaşıyor. Farklı coğrafyalarda köklenmemeye gayret ederek kısa süreli yaşamlar kurarken, pandemiye toslayanlardan o da. Hareketsizliği zorunlu kılmaya başlayan pandemideki tercihi, bu yazıya da adını veren nev-i şahsına münhasır yaşam biçimi 'göçebe öznelik'ten yana olmuş. Gezgin'e göre bireyler olarak kendi hayatlarımızı yaşamıyoruz. 'Yaşam' dediğimiz büyük sarmal, içerdiği tüm değerler, kurallar ve kimliklerle geçmişin ürünü. Bireyler kendi kararlarıyla tercih ettikleri anlam evreni içinde yaşamıyorlar. Kendi hayatlarına tasarrufları yok denecek kadar az. Köklenmiş olan kültür, kimseye sormaksızın içine doğan her bireye kendi uygun gördüğü yaşam biçimlerini dikte ediyor. Bireyler çoktan seçmeli bir tercihle, daha önce deneyimlenmiş olanlar arasından kendilerine en uygun olanları seçebiliyor. İçinde bulunduğumuz yaşam evreninin, ahlak anlayışı, inançları, geleneksel ve toplumsal değerleri bizim karar vererek oluşturduğumuz bir dünya sunmuyor. Her birey bu değerler dünyasını uygulamakla yükümlü olunca hayat yaşayanın olmaktan çıkıyor. Her şeyi büyük ölçüde kökler belirliyor. Bu da bizi, köklerimizin şekillendirmekte çok da etkili olmadığı; ritüeller ve alışkanlıklar etrafında akan günlük hayatımızı sorgulamaya getiriyor. Tür olarak insana baktığımızda en büyük köken kırılmasının; tarım, evcilleştirme, yerleşik hayat ve inancın oluşturduğu ve halen içinde yaşadığımız 'uygarlık' olduğunu söyleyebiliriz. Atalarımız, milyonlarca yıllık 'homo' yaşam deneyimini radikal biçimde değiştirmişler. Bu değişim, yeni bir kültür ve yaşam biçimi de dayatmış. Sürekli yer değiştiren insan türü, sabitlenmiş, yer tutmuş, yerlileşmiş. Başka bir deyişle insan, kök salmış. Bu stabil yaşam, insanların hem fizyolojisini ve düşünsel yapısını hem de yaşam biçimini değiştirdi. Başta iktidar ve ideoloji gibi kavramlar olmak üzere pek çok şey bu değişimin bir sonucu olarak yaşamımıza girdi. Ahlak, mülkiyet, mahremiyet, aile, hukuk, savaş, sınıflı toplum bunlardan sadece bazıları ve biz büyük ölçüde bu değişimin getirdiği değerlerin içinde hayatı yaşamaya çalışıyoruz. Gezgin'in yaşamı da işte bu 10 bin yıllık tarım geleneğinin en radikal değerlerinin bulunduğu bir coğrafyada başladı ve sürekli yer değiştirmenin onu özgürleştireceği düşüncesi daha çocukken aklına düştü. Farklı coğrafyaların zihinsel topografyayı da değiştireceği ve farklı düşünmeye iteceğine inancı halen devam ediyor. Mümkün olduğunca kendi sözünü söyleyebileceği, kendi kararlarını yaşayabileceği bir hayat fikri onu cezbediyor. Gezgin'e göre arkeoloji de, benzer diğer bilimler gibi İnsan nedir? sorusuna yanıt arıyor. İnsanın hangi kökten geldiği, uzun zamandır dünyanın tümünü ele geçiren bir tartışma yaratıyor. Hem biyolojik hem de kültürel olarak kaynağını nereden aldığı ve hangi süreçlerden geçtiği bilgisi arkeolojinin temel meselelerinden biri. Kutsal metinlerden arkeolojik çalışmaların ortaya koyduğu maddi kültür kalıntılarına kadar hemen her türlü argüman bu tartışmanın içinde yer alıyor. 19'uncu yüzyıldan 20'nci yüzyıl ortalarına kadar egemen olan arkeoloji anlayışı, etnik kimlikleri araştırma konusu haline getirmiş, insanları renklerine veya yaşam biçimlerine göre sınıflandırmış, hiyerarşik bir sıralama sunmuş. Başta Avrupa felsefesi olmak üzere düşünsel yapı da bu ırkçı yaklaşımı desteklemiş ve hatta körüklemişti. Ardından gelen I. ve II. Dünya Savaşları bu 'bilimsel' düşüncenin ürünleri olarak insan davranış repertuarı içine dahil olmuştu. Milyonlarca kişinin aşağılanmasının ve hatta öldürülmesinin 'bilimsel verileri' arkeoloji gibi bilimler tarafından üretilmiş ve bu bilgiler insanların düşünsel ve algısal yapılarını da etkileyerek yaşamlarını bunlar üzerine kurmalarına yol açmıştı. Ancak özellikle 1960'lı yıllardaki radikal itirazlar ve '68 kuşağının eylemleri, ilerleyen yıllarda arkeolojinin de dahil olduğu bütün bilimleri etkisi altına almış, eleştirel çalışmaların çıkmasına vesile olmuş. Bugün çok daha eleştirel ve çoklu yaklaşımlar, bu ırkçı akımları büyük ölçüde geride bıraktı ve hatta insanı merkeze alan 'türcü' bilimsel düşünceleri de kendine getirme mücadelesi veriyor. Evrimsel yapı içerisinde, diğer canlılarla birlikte harmonik bir yaşam kurma amacı bilimsel yaklaşımları da etkisi altına alıyor. 19'uncu ve 20'nci yüzyıllarda 'devrim' olarak olumlu etiketlenen tarım, hayvancılık, yerleşik yaşam gibi değişimler, bugün içinde yaşadığımız problemli dünyanın sorunlarının kaynağı olarak görülmeye başlandı. İnsan türünün açgözlülüğünü tetikleyen tarım ve hayvancılığın, günümüz problemlerinin pek çoğunun başlangıç noktası olduğunu ileri süren çalışmaların sayısı hızla artıyor. İşte tüm bunlar, Gezgin'e göre arkeoloji sayesinde hayatımıza giren yeni bulguların bizimle ve kökenimizle ilgili söyledikleri. Ortaya çıkan yeni bulgular, kökenimizi ve köke bakış açımızı değiştiriyor. Bugün anlattığımız mit, masal ve hikayelerin önemli bir bölümünün de geçmişte köklendiğini ve uzun bir zaman yolculuğuyla günümüze kadar ulaştığını tespit etmek artık zor değil. İnsan, konuşmaya başladığından itibaren anlatmaya koyulmuş ve hatta bu tür sözlü öyküleri aktarabilmek için dilini şekillendirmiş. Tüm bu dilsel ürünler, insanın kim olduğu üzerine kurulu; tek dertleri bu temel sorunu tanımlamak ve bu tanımı hem zamansal hem de mekansal olarak yaymak. Özellikle mitler de arkeoloji gibi İnsan nedir? sorusuna yanıt bulmaya çalışılan anlatılar. Bunların iddiası evren kurmak ve bu evren içinde insanın yerini belirlemek, diğer canlılar arasındaki kimliğini, konumunu inşa etmek. O yüzden her şeyi içine alacak dilden bir evren, mitlerin en temel ve doğal içeriği. Dünyanın, tanrıların, insanların ve diğer şeylerin nasıl var olduklarıyla başlayarak insanı çevreleyen anlam dünyasını kelime kelime örer. Bu büyük mistik evren anlatısı bir dolu küçük ve birbirleriyle bağlantılı mitten ibarettir ve bir külliyat oluşturur. Masal ve benzeri anlatılar ise kültürü taşıma görevi üstlenmişlerdir. Daha bebekken kendilerini dinleyen miniklerin kulaklarından girerek, onların zihinlerinin temel yapılarını inşa ederler, hem de hiç kimse bunun farkında değilken. Kökenden, kaynaktan gelen tüm veriler bu dilsel ürünler sayesinde bireylerin algılarını etkileyerek yaşamını işgal ederler. Bu yüzden Gezgin'e göre Bildiğimiz, düşündüğümüz, inandığımız, yaşadığımız bizim midir? sorusu önemli. Çünkü insanlığın oluşturduğu bu uygarlık aktarım üzerine kurulu ve binlerce yıllık deneyim, mitler ve masallar yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılarak, herkesin benzer bir yaşamı deneyimlemesini sağlıyor. Gezgin'in ' ' başlıklı yeni kitabı, tümüyle bu soru üzerine kurulu. İnsan konuşarak kendine, kimliğine, evrim ağacındaki yerine yabancılaşmış, evrenden ve diğer canlılardan ayrışmış. Ancak aynı dil yetisi ona kendi özlemini duyduğu, ontolojik ihtiyaçlarını karşılayabileceği bir olanaklar dünyası sunmuş. İnsanlar daha en başından itibaren kendi kimliğini kurgulayabilmek için mitler, masallar, hikayeler anlatmaya başlamış. Kimliğini kendi iradesi ve diliyle inşa eden yegane canlı haline dönüşmüş. Doğanın ona verdiği kimlikten uzaklaşıp doğayı ve doğasını 'ötekileştirmiş', ondan kurtulmanın mücadelesini vermeye başlamış. Fakat en ilginç olanı -kitapta detaylarıyla okuyabileceğiniz üzere- neredeyse hep aynı şeyleri anlatmış. Gezgin, bu kitabıyla sorduğu İnsan ne zaman mit anlatmaya başladı ve ne anlatarak başladı? sorusuyla da bir noktada kökeni sorguluyor. İnsanın ne olduğu ve dünyadaki konumu üzerinden mitler, masallar ve hikayelerin bize köklerle ilgili ne söylediğini keşfetmek için İsmail Gezgin'i okumanızı tavsiye ediyoruz.


Yaratırken köklerinde keşfe çıkan İstanbul merkezli sanatçılar ve tasarımcılar, geniş kadrajda, aynı ormanda kusursuz ahenkte, birbirlerinden habersiz, kendi aralarında sessiz bir uyum içinde. Cilalanırken aşınan kavram globalizm, bazen tek ses yoğunluğunu artırıp, köklerden koparma riskini taşıyor. İşte o zaman heyecan vermesi gereken ne varsa öz ritmini kaybediyor, aynı gibi oluyor. İlhamının geniş bir yelpazeye tekabül ettiğini söyleyen mimar, akademisyen ve sanatçı Sinan Logie (47) son yıllarda sürekli İstanbul'un çeperlerinde uzun yürüyü ler gerçekle tiriyor ve gözlemlerini hem akademik çalışmalarını yönlendirirken hem de sanat üretiminin kaidesini oluştururken kullanıyor. Sinan, resimden, heykele ve yerleştirmeye kadar geniş bir alanda üretiyor. 'Akışkan Yapılar' başlığı altında yeni fazlarla 2014'ten bu yana ürettiği tüm işleri hayatının zihinsel durumlarıyla bağlamaya çalıştığını söylüyor: Bu üretim, İstanbul'da deneyimlenen kentsel durumların, bir dı a vurumu. İmgeler ve deneyimler çok farklı ölçeklerde. Bir mimari detaydan, bir gecekondu mahallesinin ara sokaklarına uzanan mekanlar... Her zaman bir gerilim, bir sürtünme hissi ortak nokta diyor. Sanatçı, Bu yolculuk esnasında, malzemenin üretim sürecindeki bozulmalarına izin verilir. Bu noktada, eylemlerimizin bıraktığı izler, yani kişisel sorumluluklarımız sorgulanır diye ekliyor. Bu kişisel sorgulama, tek sesin içinde fark yaratabiliyor. Süreçler hep birbirini besliyor. Sorguluyoruz, düşünüyoruz, konuşuyoruz. Bütün olurken tek kök yok, zenginlik de buradan geliyor. Mesela 24 yaşındaki moda tasarımcısı Arda Paris Akay'ın ikinci ismi, Anadolu coğrafyasındaki en önemli mitolojik karakterlerden biri olan Truva Prensi'nden geliyor. Ailesinin her kolu, farklı bir Doğu Avrupa ve Balkan ülkesinden. Adını, Balkanlarda bir nehirden alan 'Drina' (Kış, 2019) koleksiyonunda farklılıklar ve benzerlikler bir arada. Ama Arda, İstanbul'da doğmanın şansını hissediyor. Doğu ve Batı olarak sentezlediğim köklerim, ürettiğim her şeyin nedenselliğinin içselleştiği büyülü ve Doğu mistisizmi zenginlikleriyle bezeli geleneklerimin bir kabuğudur. Anadolu ve Balkan kültürünün gelenekleri sürprizlerle dolu bir kapan gibidir. Bu haliyle sizi uçan halıyla Binbir Gece Masalları'ndan günümüze getiren büyülü bir yolculuk yaparsınız. Benim yetiştiğim coğrafya, antropolojik bir başlangıcın mihengidir. Göbeklitepe'den Zeugma'ya uzanan surlar ve sırlarla dolu bir habitat... İznik çinilerinden, Selçuklulara, Hititlerden Asur'a sonsuz bir arşivin içinde yaşamanın yaratıcı sürece yaptığı doping açısından çok şanslı olduğumun da farkındayım diyor. Yaratıcı çıkış noktası, okurken de duyulara hitap ediyor: Doğu baharatlarını Balkanlardan gelen soğuk hava dalgasıyla birleştirirken, Batı gelenekleriyle füzyonlamak! Bir diğer moda tasarımcısı Tanyeli Erdem (28) koleksiyonunda 'Akdeniz kültürünün duygularıyla hareket eden, rahat ve her koşulda mutluluğu yakalayabilen insanlar' ile buluşuyor. Ve Her ne kadar tek sesi dinliyor gibi görünsek de bu coğrafyadan çıkan gerçek işler köklerimizden gelen bilginin yoğrulmasıyla ortaya konuyor derken, The Kid koleksiyonundaki kırkyama kullanımını, şalvar pantolonlarını ve köklerinden gelen renkleri örnek gösteriyor. Genç tasarımcılardan Selina Alp (25) ise beş etnik karakteristiği miras aldığı ailesinin kökleriyle tasarım sürecinde kendine meydan okuyor. Köklerimden bağımsız bir şey tasarlayabilir miyim? deyip, köklerini ilk bakışta görünür kılmadığı koleksiyonunun baş kahramanını anne tarafından gelen kökleriyle Rus bir boksör olarak seçiyor. Köklerimiz farkında olmasak da orada, vurgulamasak da bir yerde hissediliyor, keşfettikçe şaşırtıyor ve belki de en zorlu kısımda, yani yaratımda sahneye çıkıyor. Bir başka moda tasarımcısı Merve Ulu (29) kökleri veya bir başka kültürden etkilendiği süreçleri, globali takip etse de ona tam anlamıyla sadık kalmayıp, etkilendiği detayları hayal ettiği karakterlere dönüştürüyor. Kökler öyle işlevsel öyle zengin bir vizyon sunuyor ki; Merve onlara tutunmak yerine, 'onlardan ne öğrenebilirim veya neye dönüştürebilirim' konusuyla ilgileniyor. Mesela koleksiyonunun ilhamı Barış Manço'nun 'Kul Ahmet'in Ceketi' adlı şarkısı. Merve, ceketini sırtına gömlekle takım olsun diye değil, kefen vazifesi görmesi için giyen, mahalleli kahvede muhabbet peşindeyken işinin başında olan 'Kul Ahmet'i betimlerken, çalışmanın ve emeğin değerinin büyüklüğünü vurguluyor. Zamansız dinlenen bir şarkı ya da anneanne evinde geçirilmiş birkaç gün onun için sağlam ilham kaynakları. Hayatın arşivi, modern zamanlarda yankılanıyor; ortaya çıkanlar İşte ben!" diyor. Fotoğraf sanatçısı Yusuf Sevinçli (40), foto grafik estetiğini 'hijyenik, cilalanmış, stüdyoda yapılmış pop müzik gibi' değil tam tersine 'hayatın içinden, organik, direkt ve canlı dinlendiğinde gerçek etkisini hissedebileceğiniz punk rock gibi' diye tanımlıyor. Siyah beyaz, yüksek kontrastlı, bol grenli fotoğraflar, hala analog makinelerle film çekip, karanlık odada baskı yapan bir fotoğrafçı olarak bunların karşılığını da çiğ, ham ve gürültülü gitar-bas-davul power üçlüsünde görüyor. Wim Wendersin bir röportajında "Rock olmasaydı, yönetmen değil kravat takan bir avukat olabilirdim'' demiş; Yusuf ise Rock köklerim olmasaydı, fotoğrafçı olamazdım diyecek kadar etkiyi benliğinde hissediyor. Sanatçı Bora Akıncıtürk'ün (38) çizimleri ergenliği, çocukluğuyla ilişkili. Yaşı ilerledikçe hatıralarının rolünün arttığını söylüyor. Bu da belki tek seslilik yoğunluğunda kendi olabilmesine imkan veriyor. Kökleri sadece ırk, memleket olarak değil, cinsel kimlik, genetik özellikler, kültür, aile gibi kimliğini oluşturan her şey olarak düşünenlerden olduğu için, ilham ve üretimde köklerin öneminin farkında. Bir tuval üstünde veya yeni koleksiyonda bir cekette, belki genlerden, belki de deneyimlerden bir çağrı yaratım sürecinde gizli bir başrol oynuyor. Nihai eserin kapılarından biri köklere açılıyor. Onun bile Dünya'da bir kökü, toprağı var.


Kök ve insan kelimeleri beraber kullanıldığında aslında bir analoji yapıyoruz. İnsanın ağaç gibi fiziksel bir kökü yok belki. Ama bununla birlikte kendisini, yerlere, insanlara, olaylara bağlayan, bir yere bağlanmasa da kendisinden dışarı taşan, bazen de kendi içine doğru büyüyen görünmez bir yapı var sanki. Belki de bu kök konusu, doğduğumuz yerde oluşmaya başlayan veya genlerimizle gelen ve alegorisini yapmayı sevdiğimiz bir güzelleme. Bahsettiğimiz bu kavram belki aidiyet duygumuzla alakalı, belki de her insana göre değişen ve insanın karakterinin aynası olan bir sistem. Herkesin kökü dünyanın başka bir coğrafyasında atılıyor, orada veya başka yerlerde büyüyor. Bazı insanların yaşamı, dünyanın bir köyünde başlayıp yine orada son buluyor. Bazı insanlar ise dünyayı kendi köyleri yapıp, her yeri karış karış geziyor; her toprağa kök salıp, her topraktan farklı vitaminler alıyorlar. Ama unutmayalım ki bazı ağaçlar da bazı topraklarda büyümüyor. Kenya, Amazonlar, Brezilya, Peru, Türkiye, Irak, Kongo, Madagaskar, Amerika, Benin, Sri Lanka, Mısır. Ve bir ay sonra da Yemen. Bunlar, Philippe'in iş nedeniyle en çok yaşadığı yerler, yaşamakla gezmeyi birbirinden şöyle ayırıyor: Bir uçak bileti alıp bütün dünyayı gezebilirsiniz. Bu, bir şeydir ama gezmekle bir ülkede yaşamak arasında fark vardır. Bir yerde yaşadığında o kökler gelişir. Peki yeni bir yere gittiğinde ne oluyor diye soruyorum. Yaşadığım ülkelerde gelişmeye devam etti bu kökler. O ülkelerden geçmek değil orada yaşamak. Kültürü anlamak, ilişkiler kurmak seni beslemeye devam ediyor; sana, hayata dair bir enerji veriyor. Kişiliğin devamlı gelişiyor. Her canlı evrilir, aksi halde yok olur. Bu önerme insan için daha az dramatik ama yine de geçerli. Bu bir zenginleşme süreci, hayata başka perspektiflerden bakıyorsun ve o başka perspektifleri başka köklerde büyütmüş insanlarla karşılaşıyorsun diye yanıtlıyor. Ve Philippe bu farklı kökleri görebilmenin insanların çektiği acılara dair merhamet duygusu geliştirdiğini, iş hayatında insani durumları, savaş ve acı gören insanları bu sayede daha iyi anladığına inanıyor. Belki duymuşsunuzdur, birbirine yakın yerde duran ağaçlar birbirlerinin ihtiyaçlarını karşılarlarmış. Ağaçlar birbirleriyle konuşup, kimin daha çok suya ihtiyacı olduğunu anlarmış. Yeterli suya sahip ağaçların kökleri tasarruf yapıp, ihtiyacı olan ağaca verirmiş o suyu. Pek çok farklı ülkede yaşasan, her seferinde yeniden başlasan, köklerin nerede olurdu? Bu belki de öyle bir kök ki artık toprakta değil de kendi üzerinde büyüyordur. Dallanıp budaklandığı spesifik bir yer yoktur ve her yerden, her şeyden besleniyor, her yerde büyümeye devam ediyordur. Ama insanın bir parçası da hep bir yerlerde kalıyor çünkü işin içinde başkaları var. Karşılaştığın insanlar o farkı yaratıyor, harika yerler görebilirsin. Bunlar önemli ama unutulmaz anları yaratanlar, insanlarla yarattığın o bağlantı. 'En büyük zenginlik tanıştığım o harika insanlar' derim hiç düşünmeden diyor Philippe. Kendi kendime köklerimi yanında taşıma cesaretini ne ölçüde gösterebilirim diye sorarken düşünüyorum da kökler gerçekten gitmiyordur belki. Kökleri, insanın üzerindedir ama bir yandan da onları bırakıyorsundur bazı insanlara ve yerlere. Mesela Philippe ile çalıştığım beş yıllık süreçte bana öğrettikleri ve gösterdiklerinin üzerimde bıraktığı kökler, hayatımın sonuna kadar benimle gelecek. O, dünyanın neresine giderse gitsin, aslında aramızda uzanan görünmez pasajlar olacak, ben de onlardan yenilerini çıkaracağım. Ve o kökler aracılığıyla onunla iletişim kurmaya devam edeceğim. Yemen'e veya Mars'a da gitse. Birimiz, kendi suyu azaldığında diğerinin suyundan tasarruf etmeye devam eder. Ve belki de bu insan olarak bizim şansımız şu: Evet ağaçlar gibi köklerimiz var ve bu köklerin bir kısmını yanımızda götürebilir, gittiğimiz her yerde büyütmeye devam edebiliriz.


1970'ler modern saatçiliğin ikinci Rönesans'ını işaret etmesi açısından önemli. Köklü olmalarıyla övünen saat firmaları demiştik hatırlayacaksınız, işte onları o yıllara hiçbir şey yıkamamıştı ta ki Japonlar pilli saat teknolojisiyle çıkagelene dek. Buharla gelen endüstri devriminin 'Kükreyen 20'ler' isimli bir döneme damgasını vurması -üstelik de her alanda- boşuna değil. Üretimin adeta zirve yaptığı bu dönem boyunca ve ertesinde tasarım, teknoloji, üretim gittikçe demokratikleşti. Bu durum geçtiğimiz yüzyılın sonlarına yaklaştıkça başka türden ihtiyaçlara yol açtı. Biz zenginleştikçe sunulan ürün ve hizmetler çeşitlendi. Teknoloji ise onları daha geniş kitlelere yaydı. Bundan belki de nasibini almayan tek alan olan saat yapımı, hala el emeğine tabiydi ve satın almak biraz masraflıydı. İsviçreliler tarafından geliştirilmiş olsalar da, Japonların mükemmel hale getirdiği Quartz mekanizmalar sayesinde tüm dünyayı ucuz ve neredeyse kesin bir şekilde şaşmaz saatler kapladı. Haliyle bu dönemde emektar İsviçreli ustaların kapısına kilit vurulan atölyelerine, zamanla büyük saat firmaları da katıldı. Tarihleriyle ve kökenleriyle gurur duyan İsviçre saat endüstrisi yetkinliğini o güne dek hep kronolojiyle ölçüyordu. İşte bu dönemde silkelenen markalar için saat yapımının kuralları değişti ve bir devrime eşlik eden sessiz bir isyan düzeni kurulmaya başladı. Soğuk Savaş dönemini oldukça yaratıcı bulanlar arasındayım. Teknoloji ve geride kalma korkusu insana neler yaptırıyor değil mi? Özellikle tasarımın teknolojiyle dansı ağzımızı açıkta bırakacak ürünlere ve hayallere dönüştü ki bugün bile hayranlık duymamak zor. 1960'larda bizi uzaya götürecek araçların tasarımlarında uzmanlaştık ve uçuk kaçık fikirler ürettik.1970'lerde ve sonrasında ise bunları daha ileri götürdük. Uzayda ve diğer gezegenlerde yaşamayı mümkün kılacak habitatlar düşündük. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin kişisel bilgisayarlara giden yolu açmasıyla bugünlerde hepimizi ve dünyayı dönüştürmeye tam gaz devam eden Dördüncü Endüstri Devrimi'nin tohumlarını bu dönemde attık. Ekonomik darboğazlar, politik kararsızlıklar ve değişimler, iktidar ve istikrar sıkıntıları, kişisel buhranlar ve bunlara eşlik her türden depresyon sonucu çıkan isyanlar bu dönemi kabaca anlatmaya yeterli. Ve tüm bunlar günümüzle ne kadar benzer değil mi? Böyle bakınca disko topu ve İspanyol paça pantolonlar, iki dönemi birbirinden ayırt eden 'neşeli ve naif' unsurlar olmaktan öteye geçemiyor. Bu dönem Quartz mekanizmalar yüzünden sarsılmaz tahtlarından yere düşen İsviçreli markaların çoğu bir daha adları anılmamak üzere yok olmuştu. Kalanlar ise adaptasyon ve regüle ettikleri pazar koşullarıyla bugüne dek gelmiş ve tüketimi belli bir seviyede tutabilmişti. Peki onları o dönem kurtaran ne olmuştu? Cevabı çok basit: Tasarım. O güne dek 'sportif ve lüks' kelimeleri saat tasarımında pek bir araya gelmemişti. Modern hayat hızlansa da saat tasarımları hantaldı ve yanınızda gezdirmekten utandığınız sevgiliniz veya arkadaşınız gibi hissettiriyordu. İşte bu durumu gören akıllı tasarımcıların cesur yöneticilerle işbirlikleri sonucu bugün dünyanın en çok beğenilen, uğruna yıllarca sıra beklenen bazı saat modelleri doğdu. 1970'lere epey benzeyen bu dönemde de akıllı saatler yüzünden aynı kabusu tekrar görmeye başlayan saat firmaları, bu kez duruma hazırlıklı. Firmaların bu yıl sunduğu bazı saatler, ön saflarda endüstriyi savunan şövalyeler. Bu saatlere yakından bakın, çünkü tarih onları yazacak. Bugün tüm dünyada 'spor saat' denince hatta 'saat' denince çoğumuzun aklında beliren marka Rolex; saat de kesinlikle Submariner Date. Her ne kadar bu modelin temelindeki Oyster kasa 1970'lerden çok öncesine tarihlense de, Rolex'in adı ve şanıyla yan yana akla gelen su geçirmezlik özelliğinin perçinlenmesi 1970'lerin başında oldu. Sızdırmaz ilave bir kısım içeren Triplock kurma kolu, 1953'te patenti alınan Twinlock kurma kolunu bir adım daha öteye taşımıştı. Mercekle büyütülmüş tarih göstergeli Submariner Date 1969'da piyasaya çıktığında, insanlar spor bir saatin de gündelik hayatın içerisinde yeri olduğuna karar verdi. Bu anlayış bugün daha kuvvetli şekilde büyüyor ve gelişiyor. O sebeple Rolex, 2020 yılında bu saati tekrar keşfetmek isteyecekler için 41 mm kasa çapına sahip üç farklı model hazırladı. Siyah kadran ve mavi bezellli beyaz altın versiyonla, mavi kadranlı sarı altın ve çelik birlikteliği kasa ve bilezikli olan muhtemelen daha yüksek fiyatlarıyla öne çıkacak. Ama o dönemin ruhunu en iyi yansıtan yeşil bezelli ve siyah kadranlı çelik kasa ve bilezikli model muhtemelen yine yok satacaktır. Hepsi de 300 metreye dek su geçirmezlik özelliğine sahip ve enerjilerini her şeyiyle Rolex'in kendi üretimi olan yeni kalibre 3235 isimli otomatik mekanizmadan alıyorlar. Yaklaşık 70 saatlik güç rezervi sunan bu mekanizma, şoklara ve manyetik alanlara karşı da korunaklı. Bugüne dek Breitling hep pilotlarla yaptığı işbirliği sayesinde bildiğimiz bir markaydı belki. Değişen bir şey olmasa da şunu unutmamalı: Firma, makul fiyat politikası ve orta segment konumlandırması sayesinde birçok kişiye daha ulaştı. Chronomat sportif, aktif bir yaşam stiline sahip olmasının yanı sıra kariyerinde zirveye koşan bir erkek düşünülerek tasarlanmış olacak ki, birçok farklı versiyona sahip. Dönemin sportif çelik saatlerini 1984 yılında ancak yakalayarak mükemmel tasarıma ulaşan ve satışa çıkan Chronomat, o yıldan bu yana birçok farklı tasarım detayıyla karşımıza çıktı. Bu seferki daha zarif bir profille, yine 200 metre su geçirmezlik özelliğine sahip sağlam bir sportif model. 'Şehirli, şık ve güçlü' diye tanıtılması boşuna değil. Bu sözün arkasında duran 42 mm kasa çaplı çelik modellerin bazılarına altın detaylar eşlik ediyor. Eskiden gururlu bir Rus saat markası olan Moser, bugün İsviçre'deki Schaffhausen kasabasında ürettiği sıra dışı modellerle yeniden hayat bulduğu ailenin ellerinde adeta altın çağını yaşıyor. Bu altın çağa damga vuracak modeli ise bu yıl önce bir otomatik Flyback Chronograph mekanizma sonrasında ise bir başkası Centre Seconds ile sundu. Çelik kasa ve bileziğin mükemmel bir harmonisi olan bu model pekala ilhamını spor saatlerin yükselişte olduğu bahsettiğimiz dönemden alıyor. Tasarımcı Marcus Eilinger'ın ilhamını, dönemin en büyük mimari eserlerine imza atmaya yeni başlamış olan Santiago Calatrava'nın hız, zeka ve pratik düşüncenin bir birleşimi olan Zürih Tren İstasyonu'ndan alması boşuna değil. 1983'te biten bu istasyon, içinde bulunduğu dönemin ruhunu gerçekten çok iyi anlatmasının yanında bu harika saate de ilham kaynağı olacak kadar çok yönlü ve estetik. Streamliner, entegre bileziğinin kıvrımlarını el işçiliğine borçlu. Ustalar elleriyle, bileğe tam oturacak bir bilezik yaratmak için sert metali şekillendirirken kasaya herhangi bir kulakla bağlantı yapmamış. Bu da saatin akışkan tasarımını perçinliyor. Sade kadranı çevreleyen yastık şekilli 40 mm çapa sahip kasası, arkasını çevirdiğinizde sofistike mekanizmasını gözler önüne seriyor. Çekici, seksi, hızlı, sofistike ve güçlü... İşte modern bir erkeği tanımlarken anılmasını isteyeceğiniz sıfatların hepsini bünyesinde barındıran bir yeni saat modeli. Tebrikler H. Moser & Cie. Şüphesiz bu yılın en önemli saat modellerinden. Bay Muhteşem Laurent Ferrier, bu yıl Nisan ayının sonunda öyle bir modelle karşımıza çıktı ki sadece şunu söyleyebilirdiniz: Tam zamanında! Markayı ve ardındaki büyük saat ustasını tanımayanlar için kısaca 'yaşayan bir efsane' demek yeterli. Abraham Louis Breguet modern saat yapımının kurallarını yazdıysa Ferrier de onları bir adım daha öteye taşıdı. Grand Sport Tourbillon isimli bu paslanmaz çelik model, firma ve usta için bir ilki teşkil ediyor. Ancak bir ilk olmasına rağmen kesinlikle Ferrier'nin tarzı bir spor model. 44 mm.lik kasa çapını biraz büyük bulacak olanlara hemen hatırlatmak gerek ki bu model hızlı yarışçılara adanmış. Dolayısıyla eldivenli bir elin bileğinde duracak diye düşünebilirsiniz. Bu nereden mi çıktı? Laurent Ferrier 1970'ler boyunca meşhur 24 Hours of Le Mans otomobil yarışlarında tam yedi kez yarışmış. Ve nihayetinde 1977 yılı ona zafer getirmiş. İşte o zaman yanında olan arkadaşı François Severin, bugün ustasının adıyla anılan bu butik şirketin yöneticisi ve marka, yılda sadece birkaç tane saat üreten bir saat atölyesine sahip. Saat ustası yarışlarda hissettiklerini saatlerine de yansıtmaya çalışmış. Bu model 'hissetmek' kelimesinin karşılığı. Porsche 935T üzerindeyken yolu hissettiğini hatırlıyormuş Ferrier. Bu duyguyu, Grand Sport Tourbillon isimli bu paslanmaz çelik modelin bilekte bırakacağı hisle eş tutmak istemiş. Ferrier'nin bu harika ve atölyesi için sıra dışı çizgideki spor aynı zamanda seçkin saatten sadece 12 adet üretecek olması bile onu efsanevi yapmaya yeter. Bu yeni paslanmaz çelik bilezikle beraber 41 mm çaplı çelik kasa, gümüş kaplama kadran ve mavileştirilmiş saat kolları ve imleriyle öne çıkan bu kronograf, 46 saatlik güç rezervi sunuyor. Bu da çoğu şehirli erkeğin macera anlayışına uygun bir süre boyunca dayanacağı anlamına geliyor. Çoğumuz yeryüzünde yokken Vacheron Constantin Cenevre'deydi ve yine en iyi bildiği şeyi yapıyordu: Saat. Yaşayan en eski saat yapım evlerinden olan firma, kim bilir bugüne dek kaç sportif saat akımına şahit oldu. Ancak 1970'lerdeki akıma kayıtsız kalması düşünülemezdi ve ondan bekleneceği üzere mükemmel formda bir modeli 1977 yılında 222'nci yaşını kutlamak üzere piyasaya sundu. Reference 222 isimli bu modelini 2016'da elden geçirip yeni detaylar ve kalibrelerle çıkaran firma, bu yıl herkesi şaşırtarak çelik yerine altın bir bilezikli modelle deyim yerindeyse herkesi ters köşeye yatırdı. Kadranın muhteşem mavisi, 41 mm çapa sahip son derece zarif pembe altın kasa ve bileziğe şiirsel bir güzellik katmış. Şimdiden arzu nesnesi olan model ve otomatik mekanizması, firmanın diğer saatlerinde de olduğu üzere mükemmellik garantisi Poinçon de Geneve mührüne sahip. Bu yazı GQ Türkiye Sonbahar 2020 sayısında yayınlanmıştır. "Akıllı Saatler mi Klasik Saatler mi? yazısını buradan okuyabilirsiniz.


Birlikte çalıştığım plak şirketinden ayrıldıktan sonra bağımsız bir yola girmeye, müziğimin üretiminden dağıtımına kadar olan sürecin merkezinde ben olmaya karar verdim. Bu sürecin başında annemden ve kardeşimden de destek aldım. Kız kardeşim Clementine ile kaydettiğimiz Nuits D'ete şarkısının klibini annem çekti. Şarkının bu kadar fazla dinlenmesi, her şeyi kendi başıma yapmak için harcadığım tüm çabaların büyük bir ödülüydü. Bu yıldan itibaren ise bana fotoğraf ve video konusunda arkadaşım Lucas yardımcı oluyor. Büyük ekiplerle çalışmak yerine benim vizyonumu ve estetik anlayışımı paylaşan birkaç kişi ile birlikte hareket etmek istiyorum. Yeteneğin bizleri belirli bir noktaya kadar getirdiğini düşünüyorum. En azından kendim için bunun bir çalışma ve kararlılık meselesi olduğunu söylemeyi tercih ederim. Müzik hep hayatımdaydı. Küçük yaşlarda piyano çalmayı öğrendikten sonra lisede birkaç rock grubuna katıldım. Bu konuda çok zorlandığım dönemler oldu ama her zaman müziğimi insanlarla paylaşmak için elimden gelen her şeyi yapma kararlılığına sahiptim. Postcards serisini başlatmadan önce 2020 yılının tamamını her ay yatak odamdan müzik yayınlamak için harcadım. Bu meydan okumadan çok şey öğrendim. Odamda tek başıma çalışarak, yeni fikirleri keşfetmek ve denemek için ihtiyacım olan zamanı yaratmakta zorlanıyordum. Yıl sonunda, son şarkımı yayınladığımda bir sonraki adımda ne olacağını düşünmek için kendime biraz zaman ayırdım. Bu meydan okuma işini sürdürmek istedim çünkü yaratıcılık duygum açısından gerçekten ilginç olduğunu ve yeni şeyler deneme isteğim için iyi olacağını düşündüm. Herkes gibi ben de pandemi süresince yalnız bir şekilde evde kalmak zorunda olmanın acısını yaşadım, bu yüzden sonraki meydan okumada tam tersini yapmaya karar verip yatak odamdan çıkmayı tercih ettim. Yeni insanlarla tanışmayı, seyahat etmeyi ve vizyonumu diğer sanatçılar ve kültürlerle etkileşim içinde deneyimleyebileceğim bir ortam yaratmayı hedefledim. Postcards serisine başladığımda yurt dışından bazı sanatçılarla zaten bağlantılarım vardı. Bir sonraki destinasyonları kovalarken, açıkçası görmek istediğim yerleri, orada tanışmak istediğim sanatçıları düşünüyorum. Müziğimi dinleyen insanların olduğu yakın gelecekte bazı konserler verebileceğim yerleri de hesaba katıyorum. Ama bazen, Türkiye'de de olduğu gibi işlerin beklenmedik bir şekilde geliştiği de oluyor. Mart ayında Zorlu PSM'de verdiğim konserin ardından Nilipek'le tanıştım, postcards serisine İstanbul'dan devam etmeyi planlamamıştım ama çok güzel vakit geçirdik ve yaptığımız şarkıyı o kadar sevdim ki, planları değiştirip yayınlamaya karar verdim. Hayatımın en zengin yıllarından biri olduğunu düşünüyorum. Dünyayı dolaşabildiğim ve tüm bu inanılmaz yerleri, insanları, kültürleri keşfedebildiğim için çok şanslı hissediyorum. Bu sürecin en büyük zorluğu ise gittiğim ülkede istediğim kadar kalamamam. Geri adım atmak zor çünkü gerçekten yoğun bir programın içindeyim. Şarkıyı bitirir bitirmez farklı bir ülkeye geçmem gerekiyor. Ancak bu süreci farklı ülkelerde hayatın nasıl olduğuna dair bir fikir edinmek için inanılmaz bir fırsat olarak görüyorum. Çalışma tarzından müziğinize ne kattığına kadar, her kültürün kendine has özellikleri var ve nereden geldiğinizin, kültürünüzün ne olduğunun ötesinde herkesin yaratmaya dair farklı bir yaklaşımı var. Bu zorluğun en iyi yanlarından biri, stüdyoya neler yaşanacağına dair hiçbir fikrim olmadan girmem. Sanırım temel farklılıklar hepimizin sahip olduğu müzikal arka plan ve mirasta. Birlikte çalışabileceğim müzisyenleri araştırırken birçok şarkı keşfediyorum, bu gerçekten inanılmaz bir deneyime dönüştürüyor işimi. Müziğimi dinleyen ve hayallerime ulaşmama yardımcı olan insanlarla yakın ilişki kurma fikrini gerçekten seviyorum. O insanlar beni desteklemeseydi burada olmayacağımı biliyorum, bu yüzden onlara teşekkür etmek için zaman ayırmak benim için çok kıymetli.


13 yaşından beri elinde kamera ayağında kaykay olan bir adam var karşımda. Her ikisine de özgürleşmek ve kendini ifade etmek için başladığı bu hobiler zamanla hayatının en anlamlı iki noktası haline gelmiş. Nasıl gelişti olaylar? diye soruyorum. Kaykaya İsviçre'deyken başladım. 87'de İstanbul'a gelince buradaki sokak kültürüne adapte olup devam ettim. Kendi kaykay çeteme logo çiziyor, kayarken elimde kamerayla yeni şeyler deniyordum. Aslında 2001'den beri hem video ve fotoğraf çekiyor hem de grafik tasarım yapıyorum. diyor gülerek. Askerlik kağıdını görene kadar üniversite okumayı düşünmeyen haylaz çocuktum ben. açıklaması beni şaşırtmadığı gibi hikayenin devamını dinleyince o askerlik kağıdını alnından öpesim geliyor. Bölüm tercihini de risk alarak o dönem çok yeni olan bir alan üzerine yapıyor Fatih. Bilgi Üniversitesi Görsel İletişim Tasarım. 2007'de mezun olduğu okulundan, eğitim sisteminden ve hocalarından kıymetli insanlardan çok kıymetli şeyler öğrendim. diyerek bahsediyor. İşin sadece uygulama kısmını değil, sosyolojik tarafını da düşünmesine yarayacak alt yapıyı burada aldığı için kendini şanslı görüyor. Çoğu mezun gibi okul bitince sudan çıkmış balık dönemi yaşadığını itiraf ederek başlıyor kariyerinin ilk adımlarını anlatmaya. Kaykay çetesi için tasarladığı logolar üniversite eğitimiyle birleşince kendini grafik tasarım yaparken ve büyük otellerin görsellerini hazırlarken buluyor. Bir süre çok severek yaptığı bu işin hayatını kazanmak için maddi yeterliliğe sahip olmadığını fark edince reklam ajansı macerasına yatay geçiyor. Tam bu dönemde daha sonra uzun yıllar birlikte çalışıp üreteceği arkadaşı Uçman Balaban'la tanışıyor. Bu tanışıklığın ajans toplantılarında olduğunu zannedenler varsa bir daha düşünsün. Zira ikili halen devam eden dostluklarının temellerini Ataköy Yedinci Kısım Köprü altı Skatepark'ta atıyorlar. Fatih'in Biz hep proje insanıydık. Bir şeyler üretelim ve orijinal olsun heyecanından hiç vazgeçmedik. diyerek özetlediği bu ekip hemen akabinde Türkiye'nin en büyük ajanslarından olan Rafineri'de çalışmaya başlıyor. Dönemin ajans anlayışına ters köşe fikirleri ve risk alan sunumlarıyla patronları Ayşe Bali ve Aslı Yorgancıoğlu'nun dikkatini çeken Fatih ve Uçman'ın en büyük şansı yöneticilerinin de en az onlar kadar açık fikirli olması. Bu iş müthiş gözüküyor yönetmeni kimmiş acaba? sorusunu büyük kitlelere ilk sordurduğu işi Büyük Ev Ablukada'nın Hepsine Ne Fena klibi de bu dönemlere denk geliyor. Biz birbirini internette ilk bulan Punk alt kültürüne meraklı arkadaş grubuyuz diye bahsettiği isimlerden biri olan Bartu'nun klipteki animasyon görüntülerini elleriyle çizmesi Fatih'in tam sekiz ayını almış. 27 bin karelik rotoskop tekniğiyle çizilmiş görüntüden bahsettiğimizi meraklısı için buraya iliştireyim... Tek kişilik dev kadro gibisin! Bu iş senin için bir mihenk taşıdır. diyorum. Bu tamamen bir ekip işi! Güvendiğin ekip olmadan adım atman mümkün değil. Cevabı hiç gecikmiyor. Klip yayınlandıktan sonra Türkiye'deki hatrı sayılır birçok ünlü müzisyenden telefon aldığını da ekliyor gülerek. Bu sektörde başarının sırrını çözüp çözemediğine gelince: Orijinal bir fikrin olmalı ve çok insan tanımalısın. İyi bir fikrin ve onu sunabileceğin mecran yoksa adını duyurman çok zor. Çok çalışmak ve devamlı olarak araştırmak klişelerinin altını uzun uzun çizmeye gerek duymadan devam ediyoruz. kaykay yaparken aynı zamanda anlaşmalı oldukları markalara içerik çıkartıyor ve hayatlarını kazanabiliyorlar. Alışık olduğumuz influencer sisteminin mahallede oluşan özgün ve kolektif bir modeli gibi. Dinlerken kulağa kurması ve sürdürmesi oldukça meşakkatli gelen bu sistemin sırrını merak ediyorum. Türkiye'de insanlar bir sistemin içinde yok olmak zorunda bırakılıyorlar. Ben de bunu kırmayı deniyorum. Bu yüzden Yıllar Ziyanda konumuz hiçbir zaman para değil. Artık sekizinci nesil kaykaycıyı gördüğüm ve senelerdir bu kültürün içinde olduğum için insanlar bana güveniyor. Güven olunca da gerisi geliyor. Kurduğumuz ekip sayesinde daha fazla üretmeye ve görünür olmaya başlıyoruz dediğinde aslında senelerce peşinde koştuğu tutkuları sayesinde ne kadar zor bir şeyi başardığını fark ediyorum. Şehri bomboş bir kanvas, kaykayları rengarenk fırçalar ve Yıllar Ziyan üyelerinin her birini bir sanatçı olarak gören Fatih Yılmaz'ın her daim sınırları zorlayan yaratıcılığı insanı büyüleyen cinsten. Yetenekli ve üretken beyinlerin ayrışarak toplumda kendilerine yer bulmalarına destek veren yönetmenin, Yıllar Ziyanın hikayesini bir dijital platformda anlatacağını duyunca çok heyecanlanıyorum. Fatih sohbetimizin sonuna Her ne yapıyorsan istikrarlı bir şekilde yapmalı, yaptığını çok sevmeli ve cesaret etmelisin. diyerek gelirken ben de kurduğu bu ekibin imza atacağı başarıları daha kimlerin yazacağını merak etmeye dalıyorum. Bu yazı GQ Bahar 2021'de yayınlanmıştır.


OTOMOBİLE ATLADIĞIMIZ GİBİ CANIMIZ NEREDE İSTERSE ORADA BULDUK KENDİMİZİ. Bir yer hayal edelim, orada yapalım bu röportajı istedim, sağolsun kırmadı beni. Dolayısıyla Allah sağlık versin ya deyip gülüyor. İbrahim Selim'in her zaman gülümseyen ve gülümseten bir tarafı var, belki bu yüzden konukları çağrıldığında koşarak programına gidiyor, ben bu röportajı yaparken bitmesin istiyorum. Dizilerinde reklam araları daha çekilmez oluyor. Bu arada bu sahildeki sohbete ara versem herhalde yapmak istediğim şey kitap okumak olurdu. Hayattaki duruşlarını beğendiğim insanların etkilendiği kitapları bilmek çok kıymetli benim için. İbrahim Selim'den de üç yazar ve kitap ismi aldım. Sanırım okumak için ilk tercihim Naomi Klein olacak; Şok Doktrini. Diğer iki kitabın ismini sonra paylaşacağım sizinle. Oyunculuğa devam ediyordum zaten. O sırada Onedio geldi, beraber bir applikasyon yarışması çalışmak istediler benimle, tamam dedim. Onların istediği aslında kamerayı koy Vlog çek gibi bir şeyken, ben dedim ki talk-show yapıcam. Hiç böyle bir hayalim yoktu bu arada. Zannetmeyin ki, 'abi zaten şakalar yapıyorum, insanlarla da aram iyi, gideyim de talk show yapayım' falan gibi bir şey düşünmemiştim. Arkadaşlarımla beraber bir ekonomik model yaratmak istedim. O zaman kurduğum cümle şuydu; ben hayal gücünden emin olmadığım birçok insan tarafından karar verilen işlerde yer almaya çalışıyorum, onları kısacık odisyon metinleriyle ikna etmeye çalışıyorum. Bu biraz şans, biraz odisyonlara adaptasyon. Fena değilimdir odisyonlarda da, yaptığım en iyi şey sunuculuk değil, oyunculuğu daha iyi yaparım, daha sevdiğim, eğitimini aldığım şey zaten. Kendimi de oyuncu olarak tanımlarım. Profesyonel mesleğim oyunculuk. Program yapımcılığı da yapıyorum. Program da yapıyorum. Seslendirme de yapıyorum, seslendirmeden de para kazanıyorum onlar da benim mesleklerim. Fakat içerik üreticiliği diye tarif edebileceğim şeyler benim olmaya mecbur kaldığım şeyler. Arkadaşlarımla beraber başladık. Herhangi bir insanın yaptığı iş konusunda geride durmasını ya da az para kazanmasını geçinememesini anlayamıyorum. O dönem de öyleydi, sonra dedim ki böyle bir şey yapacağım hadi siz de gelin, sonra gelen parayı paylaşacağız. Böyle başladı. O dönemden sonra programı yapmaya başladım. Ondan sonraki kısımda şöyle bir şey oldu, ben yaptığım işi sürdürme konusunda ısrarcıyımdır. Çünkü hayattaki başarının en önemli nedenlerinden birinin sürdürülebilirlik olduğunu düşünüyorum. Bu sadece iklim krizi, doğa ile ilgili bir şey değil, hayatta kalmak için bütün dünya sürdürülebilirliği konuşuyor. Mesleki anlamda bir yerde kariyer yapmak istiyorsanız, mesleğinizin ve yaptığınız işin sürdürülebilir olması gerekiyor. ALİCE'DE KRAL OLMAK nasıldı diyorum, kral adam olduğunu söyleyerek yine gülümsetiyor. Burada çok kaldık, hadi şimdi bambaşka bir yere gidelim, mesela Arjantin'de devam edelim sohbete. Ülkenin kuzeybatısındaki Salta Bölgesine gidelim. Orada Tilcara adındaki küçük bir köyde Empanada pazarında önce yorulana kadar gezelim. Yeterince acıkınca plastik bir masada oturarak ortak sosları ve baharatları paylaşalım diyorum, hayır demiyor. Yan masadaki dilini bilmediğimiz bir çiftin heyecanlı konuşması dikkatimizi çekiyor, ne konuştuklarını tahmin etmeye çalışıyoruz. Bu tahminleri okuyucunun hayal dünyasına bırakıyorum. Dünyada milyon tane felaket olduğundan, en son yaşadığımız deprem felaketinden bahsediyor. İnsanın kendi içinden çıkıp, başka şeylerle ilgilenmesi gerektiğini hatırlatıyor; hayatı sürdürebilmesi için. Ve oyunculuk mesleğinin, zorlukların üstesinden gelmesini nasıl kolaylaştırdığını anlatıyor. Tatlı bir çocukluktu benimki diyor. Öyle olduğunu büyüyünce anladım. Tatsızlık yaşamadık çünkü iyi insanlardı benim ailem; annem, babam. Rahmetli babanem çok enteresan ve güçlü bir kadındı. Ağırlıklı olarak babanemle vakit geçiriyorduk biz iki kardeş. Bir de erkek kardeşim var benim. Öğrendiğimiz zarafetle ilgili herşeyi, bir Karadenizli kadın olan rahmetli babanemden öğrenmiş olduğumu söyleyebilirim. Mizah duygusu ise ailemde herkeste var, biz Arhavili'yiz. Artvin'in bir sahil kasabası. Oradaki çoğu insanda var. İnsanlar birbirine ironi ile şaka yapma üzerine çok profesyonelleşmiş orada. Toprakla ilgili bir şeydir belki. Herkes birbirine şaka yapar herkes birbiriyle dalga geçer. Şaka yapmak bizim için o kadar enterasan bir şey değildir kendi aramızda. O yüzden ben gerçekten çok komik olan insanları çok etkileyici bulurum. Programda konuklarına sorduğu sorulardan bazılarını şimdi kendisinin cevaplamasını istiyorum. Beraber yaşadığımız bir tecrübe varsa, mesela bir konserde yan yana o konserle ilgili konu açarım. Benim en güvenilir yönlerimden biri hafızamdır. Yani o konserde üç sıra yanımızdaki insanın kıyafetinden karşı duvarda köşede bekleyen adamın saçının rengine kadar birçok şeyi hatırlarım. Dolayısıyla oradan konu açarım. Etkilemek için konuşuyorsam zaten özen gösterdiğim biridir O. Özen gösterdiğim birinin çevresinde ne olduğuna da çok dikkat ederim. Yargılamaması herhangi bir şeyi, özen göstermesi ve kimseye bilinçli olarak kötülük yapmaması. İnsan başına geleceğini biliyor soruları hazırlarken. Düşünüyorum; ben üç cümleyle kendimi nasıl tanımlarım? Bilmem... Herhalde yaptığım işlerle tanımlarım. Oyuncu, program yapımcısı, seslendirmen diyerek yırtarım buradan. Yüreğim sıkışır yanımda olmadığında, sürekli gülümsüyorum yanındaken O'na. Son dönemde keşfettiğim bir şey; ben biriyle ilgilenmenin karşı tarafa da yük olabileceğini düşündüğüm zamanlar yaşadım. Ne bileyim biri hasta olur, ona yardım ister mi diye sorarım, yoo dedikten sonra ihtiyacı var mı diye uzaktan seyrederim ama ona böyle bir bakma hissi yaşamak istemezdim, karşı tarafa da rahatsız edici bir şey olarak gelir gibi gelirdi. Meğer iş öyle değilmiş, onunla alakası yokmuş, bunu konu bile etmiyormuşsunuz. Öyle bir his geliyormuş, aşık olduğunuz kimse, onu sarıp sarmalamak istiyormuşsunuz gerçekten. Başına bir şey gelirse tamamen onunla ilgilenmek istiyormuşsunuz. Onu düşünüyormuşsunuz. Size gelen bir hismiş yani. Okurum. Kesinlikle okurum. Hatta derim ki; ben bunu okurum. Okumamı istemiyorsan bunu sakla. Ama diyorsan ki İbrahim senin de bir fikrin olsun, ortaya bırak derim, demişliğim var. Sevdiğin bir söz söyler misin, öyle bitirelim diyorum, Balık denizi hatırlamaz, sadece yaşar diyor.


Her şeyin eskisi gibi olacağını düşünmek. Dünyanın yeni dijital zenginleri öyle düşünmüyor ve planlamıyor belli ki. Paranın değeri azalıyor, eskisi gibi kazansan da önceki standartlarına sahip olma ihtimalin çok düşük. Çalıştığın şirket artık ofis ortamını finanse etmek istemiyor olabilir. Önceki nesiller gibi kolayca iyi işler bulmak veya bulduğun işte çok uzun süre çalışma ihtimalin de az görünüyor. En sıkıntılı konu bu sanırım; yakında o alanı su basabilir ve küçük balığın okyanuslara açılması gerekebilir. Pozitif bakalım: Yüklerimiz bizi terk etti. Hem de biz onlardan yakınırken ama terk etmeye de cesaretimiz yokken. Hafifledik! Rutinlerin faydası da yok; artık daha özgürüz. Kötü tarafından bakarsak yarattıkları konfor da gitti. Hepimiz bir şeyleri oldurmaya çalışıyoruz. En büyük stres de bu oldurmak istemelerin yarattığı baskıdan ortaya çıkıyor. Gelişen dünya o kadar krize açık ki oldurmaya çalışmanın stresi bu dünya için çok fazla. Artık benim için hedeflerden çok, ayakları yere basan hayaller var. Sürekli değişen konjonktürde, net hedeflerle kendimi baskı altına almak yerine ulaşmak istediğim yeri hayal etmek ve elimden geleni yapıp zamana bırakmak en doğrusu. Paradan çok, kendimi gerçekleştirmek için çalışmak, Kişisel kutsallar yerine ortak değerleri yüceltmek, Birden fazla iş ve yetenek sahibi olmak, Müşterimle, arkadaşımla, iş arkadaşlarımla şeffaf bir ilişki kurmak zorunda olduğumu biliyorum. Verdiğim hizmete dünyanın neresinde ihtiyaç varsa orada olmam gerektiğini anladım. Başkasını veya kendimi gerçek olmayan şeylere motive edemeyeceğimi biliyorum. Esneklik dışında bir seçenek de yok aslında. Duruma göre hareket etmek günün zorunluluğu.


İnsanlık tarih boyunca yaşlanma süreci karşısında amansız bir savaş vermiş. Kazananı baştan belli olan bu savaşın bahtsız yenileni olmaktan öteye geçemeyen bizler, bugün bile her an genç ve güzel görünmenin öneminin vurgulandığı bir toplum ve medya baskısı altında çareyi kozmetik ürünlerde arıyor ve özgüvensizlik ekseninde oluşan bu pazarın günbegün büyümesine katkıda bulunuyoruz. Özgüvensizlik diyoruz çünkü kozmetik sektöründeki birçok marka, yakın zamana kadar kullandığı dil ve söylemlerle dış görünüş ekseninde bir özgüvensizlik yaratıyor ve bunun çıkış yolu olarak yine kendi ürettiği ürünlerin düzenli kullanımını işaret ediyordu. Üretilen yaşlanma karşıtı ürünler, cildinde neredeyse en ufak bir kırışıklık bile olmayan genç modellerin yer aldığı kampanya görselleri eşliğinde satışa sunuluyordu. Bu durumun en temel nedeniyse koskoca güzellik endüstrisinin bütün tezini 'yaşlanmak eşittir güzelliğin elden gitmesi' şeklinde oluşturmuş olmasıydı. Tüm bu yaşlanma sürecinde en acımasız muameleyi gören tahmin edebileceğiniz gibi kadınlar olsa da erkekler de belirli oranda bu ayrımcı dil ve tavırdan nasibini alıyor. Özellikle de iş hayatında... Ataerkil toplum yapısının sağladığı avantajlar sayesinde kadınlarla kıyaslandığında çok daha fazla sayıda erkek yönetici pozisyonuna gelebiliyor. Tabii onlar da bu aşamada yaş ayrımcılığının yani ageism'in karanlık yüzüyle tanışıyor. Artık 'kenara çekilmeleri ve kendilerinden sonrakilere yer açmaları' için baskı görüyor. Bu yüzden her geçen gün daha fazla erkeğin hayattan elini çekerek kendi köşesine geçme baskısı karşısında kişisel bakım rutinine yaşlanma karşıtı bakım ürünlerini eklemesi şaşırtıcı olmaktan çıkıyor. Yapılan çalışmalar, ileri yaş grubunda bulunan bireylerin her geçen gün daha fazla yaşlanma karşıtı kozmetik ürünlerine yöneldiğini gösteriyor. Bu ürünlere olan talebin artması da doğal olarak pazarın genişlemesi anlamına geliyor. Araştırma şirketi Mintel tarafından yapılan bir çalışma, Y kuşağı erkeklerinin bu noktada öncü olduğu sonucuna ulaşıyor. Kendinden önceki kuşakların basmakalıp yargılarından uzaklaşmayı büyük ölçüde başarabilen Y kuşağı, kişisel bakım ve kozmetik gibi konularda çok daha bilinçli davranarak genel tüketici kitlenin değişimine öncülük ediyor. Bu kitlenin değişimiyse pazar trendlerindeki değişimi de beraberinde getiriyor. Bugüne dek ağırlıklı olarak kitleleri yönetme, tüketim alışkanlıklarını şekillendirme gibi görevler üstlenen markalar, değişen iletişim yöntemleri nedeniyle tüketiciyle birebir etkileşime giriyor ve markalar tüketici taleplerinin doğrudan muhatabı oluyor. Kozmetik dünyası, anti-aging ürünler özelinde yakın zamana dek bütün iletişimini 'yaşlanmanın etkilerini yok etmek' söylemi üzerinden oluşturuyordu ve doğal yaşlanma sürecinin bir parçası olarak yaşanan değişimler ortadan kaldırılmaya çalışılıyordu. Tabii ki bu bakış açısının komple rafa kaldırıldığını iddia etmiyoruz; ancak bariz şekilde gözlemlenebilen gerçek şu ki, günümüzde güzellik ve kişisel bakım dünyasında ana trend 'yaşlanma karşıtı' kalıbından uzaklaşarak 'iyi yaş almak' kavramına doğru evriliyor. Zamanın önlenemez ilerleyişi karşısında boşuna kürek çekmek yerine, bununla uyum içinde kaliteli şekilde yaş almak söylemi üretiliyor. Pandemi süreciyle birlikte sürdürülebilirlik ve temiz içerik gibi konularda farkındalık geliştiren genç tüketiciler, gerçekdışı 'yılların etkilerini silme' söylemi yerine 'hasarı minimuma indirme' ve 'önleyici tedbirler alma' yaklaşımını benimseyen markalara yönelerek kozmetik dünyasının yeniden şekillenmesinin önünü açıyor. Tabii değişen söylemle birlikte ürün içerikleri de bu gidişattan nasibini almış durumda. Belirli yaş gruplarını hedef alan ürünlerdense yaşa bağlı olarak ortaya çıkan cilt kalitesinde azalma, doku bozukluğu ve parlaklık kaybı gibi problemlere odaklanan ürünler ön plana çıkıyor. Yani artık markalar, doğrudan kendilerine yöneltilen tüketici taleplerini göz ardı edemiyor; hatta bu talepler doğrultusunda çağın ruhuna uygun şekilde evriliyor. Yaşanan bu değişimin ve 'yaşlanma karşıtı' jargonundan uzaklaşılmasının temelinde ayrıca belirli yaşı geçmiş nüfusun daha geniş ve kapsamlı temsil talebinde bulunması yer alıyor. Böylece kozmetik firmaları yakın zamana dek görmezden geldikleri yaş gruplarına hitap etmek, bunu yaparken de kapsayıcı bir dil kullanmak durumunda kalıyor. Bu noktada uzayan yaşam süresini de göz önünde bulundurmakta fayda var. Markalar için daha önce hedef kitlesi tanımında yer almayan, alım gücü yüksek olan bu yaş segmenti yepyeni bir pazar anlamına geliyor. Özellikle içinde bulunduğumuz bu 10 yıl içinde hem söylem hem de içerik açısından daha etik pozisyonda bulunan markaların yükselişte olması bekleniyor. Çünkü Baby Boomer kuşağı olarak tanımlanan 1946 - 1964 yılları arasında doğanların tamamı 60'lı yaşlarına giriş yapıyor. Rakamlarla anlatacak olursak, P&S Intelligence tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 2020'de 194,4 milyar dolar olan küresel pazarın 2030'a kadar 422,8 milyar doları bulacağı tahmin ediliyor. Günün sonunda, belirli bir yaşın üzerindeki kadınların ve erkeklerin kendilerini medyada özgün bir şekilde temsil edildiğini görebilmeleri ve bu dünyadaki diğer herkes gibi markalar tarafından saygıyla ele alınmaları önem taşıyor. Ayrıca, genç nesillerin kendinden önceki kuşakların olumlu şekilde temsil edildiğini görmesi de toplum sağlığı ve yaşlanma kavramının ele alınışı açısından oldukça kritik. Kişisel bakım dünyasında geldiğimiz noktada geçmiş yıllara kıyasla işler biraz daha rayına oturmuş gibi görünüyor. Henüz başlangıç noktasında olsak da en azından yolun bu noktasında dönülen sapağın bizi çok daha kapsayıcı bir yola soktuğunu ve önümüzdeki yıllarda güzellik sektöründeki ileri yaşlı kadın ve erkek temsiliyetinin artacağını söylemek mümkün.


Bettencourt davası, Succession dizisinden fırlamış gibi görünebilir ama aslında dünyanın en nüfuzlu ailelerinden birinin ve şu anda dünyanın en zengini olarak kabul edilen kadının tarihine damga vuran skandalın gerçek hikayesini anlatan bir belgesel. Belgesel dizi, Liliane Bettencourt ve şu anda Forbes verilerine göre kendisine 70 milyar dolardan fazla bir servet kazandıran L'Oreal markasının başında bulunan kızı Françoise Bettencourt-Meyers'ı inceliyor. Ancak bu sadece bir iş başarısı ve ayrıcalıklı zenginlerin hikayesi değil, anne ve kızı arasında uluslararası bir skandala dönüşen ve Fransız hükümetini bile etkileyen bir hukuk savaşının hikayesi. Netflix belgeseli, röportajlar, tanıklıklar, araştırmalar ve raporlar aracılığıyla Bettencourt ailesinin dünyasına dalıyor ve Françoise'ın şirketin kontrolünü ele geçirmek için mahkemeye giderek, o sırada çoğunluk ortağı olan annesinin aile şirketini yönetmeye uygun olmadığını iddia ettiği ana odaklanıyor. Eugene Schueller, L'Oreal'in kurucusuydu ve Liliane Bettencourt, bugün dünyanın en güçlülerinden biri olan ünlü güzellik şirketinin varisi ve çoğunluk ortağı oldu. Liliane'in Françoise Bettencourt-Meyers adında tek bir kızı vardı ve kendisi lüks, seyahat, pahalı markalar, pastoral tatiller ve daha fazlasıyla dolu bir dünyada büyüdü ve bir noktada kızı Françoise Bettencourt-Meyers'in halefi olacağını ve bunun onu etkileyici bir servetle şirketin en önemli kişisi yapacağını biliyordu. Ancak 2007 yılında her şey değişti. Liliane artık yaşlı bir kadındı ve kızı, şirketin parasının büyük bir kısmını kendisiyle arkadaş olan François-Marie Banier adlı bir fotoğrafçıya hediye almak için harcadığını keşfetti; bu arada Liliane'e yakın olan diğer kişilerin de onu manipüle etmek ve parasını almak için kırılganlığından faydalandığından şüpheleniyordu. Liliane, Picasso ve Matisse'in tablolarını fotoğrafçıya verecek kadar ileri gitmişti. New York Times'a göre aile, kendisinden 25 yaş küçük olan fotoğrafçının "Bayan Bettencourt'un rujunu ve kıyafetlerini seçtiğini, randevularını denetlediğini ve bir keresinde kendisini evlat edinmesini önerdiğini" iddia etti. Bunu öğrenen Françoise bir dava açmaya karar verdi ve bu davada sadece annesinin şirketin başında kalmaya devam edecek akli melekelere sahip olmadığını değil, aynı zamanda annesinin yerini almasına yol açacağını da iddia etti. Dahası, Times'a göre, ailenin uşağının Bettencourt'un İsviçre'de gizli hesapları olduğunu ve vergi kaçırdığını ortaya koyan gizli kayıtları olduğu ortaya çıkınca olay büyüdü. Tüm bunlar, Liliane'nin sadece arkadaşlarına pahalı hediyeler almakla kalmayıp aynı zamanda Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy'ye de para verdiği iddiasının ortaya çıktığı bir soruşturmaya yol açtı ve bu, yasadışı finansman ve olası seçim sahtekarlığı şüphelerini artırmaya başladı. Sonunda, 92 yaşında olan ve demans ve Alzheimer hastası olan Liliane Bettencourt'u dolandırmaktan 8 kişi suçlu bulundu ve BBC'nin aktardığına göre aralarında 3 yıl hapis ve 170 milyon dolar para cezasına çarptırılan Francois-Marie Barney de vardı. Sarkozy beraat etti ancak diğer 7 kişi iş insanını dolandırmaktan suçlu bulundu. Liliane, kızına yetki veren ve kendisini şirket ve serveti hakkında karar veremez hale getiren bir belgeyi imzalamayı kabul ettiğinde mücadele sona erdi ve birkaç yıl sonra 94 yaşında Paris'te hayatını kaybetti. Bu içerik GQ MEXICO Y LATINOAMERICA websitesinde yayınlanmıştır.