Marvel ve DC Comics bu yıl gösterime girecek filmleri önceden açıklamıştı. Görünen o ki planları şaşmış değil. Öte yandan Netflix stream televizyon servisi 2018 yılının birçok bilimkurgu yapımına merhaba diyeceğimiz bir yıl olacağını açıkladı. Bu yapımlardan biri olan ve çizgi romandan uyarlanan 'Black Panther'in öyküsü T'Challa adlı kahramanın üzerine kuruluyor. Öykü, T'Challa'nın Wakanda Kralı olan babası ölünce ilk bakışta kendi haline bırakılmış gibi görünen ama teknolojik açıdan bir hayli gelişmiş olan Afrika'daki evine dönüşüyle başlıyor. Ancak karşısına gezegenin geleceğini tehlikeye atacak kadar güçlü eski bir düşman ortaya çıkınca T'Challa direksiyona geçmek zorunda kalıyor ve ihaneti önlemek için eski müttefiklerini bir araya getiriyor. 1960'lı yıllarda gelişen Marvel karakteri, aslında ünlü çizgi romancılar Stan Lee ve Jack Kirby için de diğerlerinden oldukça farklı ve dönem itibariyle cesur olarak nitelendirilen bir karakter. Marvel stüdyoları şimdi bu karakteri sinemaya taşıdığı için oldukça heyecanlı. T'Challa'yı Chadwick Boseman canlandırıyor. Süper kahramanların peşinden koşanlar onunla ilk defa 'Kaptan Amerika: Kahramanların Savaşı' filminde karşılaşmıştı. Filmin yapımcısına göre T'Challa karakteri oldukça zeki ve stratejist. Bir çizgi romanda bile dikkat çekecek ölçüde üstelik. Yapımcı bu durumu şöyle anlatıyor: "Genellikle süper kahramanlarda bu özellik olmaz. Bu nedenle filmde onu muhafaza etmeye çalıştık." Michael B. Jordan'ın karakteri Erik Killmonger hakkında çok az şey biliniyor, hikayeye dahil olacağı ama Wakanda ile ilgisinin T'Challa'ya yavaş yavaş aktarılacağı öngörülüyor. Killmonger en az Ulysses Klaue kadar ölümcül bir paralı asker, ikisi T'Challa'ya karşı birleşince risk de haliyle artıyor. Oscar ödüllü zarif güzel Lupita Nyong'o, filmde Nakia rolünde; Nakika sadık bir savaşçı, gözlem yapıp kraliyet ailesine ve kabile konseyine rapor vermesi için farklı ülkelere yerleştirilmiş Wakandalı bir casus. Ancak hafife alınamayacak biri, özellikle T'Challa söz konusu olunca altta kalmayan, oldukça disiplinli ve iradeli bir kadına dönüşüyor. Savaş yetenekleri, seçkin kadın güvenlik gücü Dora Milaje'ye denk, bu da onu çok etkili biri yapıyor. Başarılı AMC dizisi 'The Walking Dead'de katanalı kadın Michonne rolüyle tanınan aktris Danai Gurira da T'Challa'nın sırdaşı ve Dora Milaje'nin lideri korkusuz Okoye rolü için biçilmiş kaftan. Martin Freeman, Ajan Everett Ross rolünde her ne kadar isteksiz olsa da T'Challa'nın müttefiki oluyor. Ross ve T'Challa'nın yeniden ortaya çıkan Ulysses Klaue'nin peşinde yolları kesişince ortalık karışıyor. İngiliz aktör Daniel Kaluuya kadroya, Wakanda'yı yönetmeye başlayınca T'Challa'nın kraliyet danışmanı olan W'Kabi olarak katılıyor. İngiliz aktris Letitia Wright, birçok alanda Wakanda'ya güç veren ve Black Panther'in cephanesini güçlendirmek için vibranyumdan tasarımlar yapan, T'Challa'nın arsız küçük kız kardeşi teknoloji meraklısı Prenses Shuri rolünde. Winston Duke, T'Challa ve kraliyet ailesiyle hiç anlaşamayan, Wakanda'nın dağ kabilesi Jabari lideri M'Baku'yü canlandırıyor. Daha önce Oscar'a aday olan Angela Bassett, T'Challa'nın annesi, gözü pek Ana Kraliçe Ramonda rolünde. Oscar ödüllü Forest Whitaker için 'Black Panther' kadrosuna Zuri olarak katılmak ise 'Son Durak' filminde birlikte yapımcılık yaptığı Coogler ve Jordan ile aile toplantısı yapmak gibi. Wakanda'nın şamanı ve Kral T'Chaka'nın kıdemli akıl hocası Zuri'nin kraliyet ailesiyle uzun ve karmaşık bir geçmişi var. Andy Serkis yine, ilk defa 'Yenilmezler 2: Ultron Çağı' filminde gördüğümüz zalim, vicdansız Güney Afrikalı silah tüccarı Ulysses Klaue rolünde. Bu sefer Klaue, Wakanda'nın vibranyumuyla Black Panther'e gösterilen ilginin peşinde. İlk defa "Kaptan Amerika: Kahramanların Savaşı' filminde ortaya çıkan Dora Milaje mensubu Ayo rolünü Alman aktris Florence Kasumba oynuyor. Güney Afrikalı aktör/oyun yazarı John Kani de Kral T'Chaka ve Emmy ödüllü aktör Sterling K. Brown da Wakandalı savaş köpeği N'Jobu rolünde. 'Black Panther', bu dev kadroyla 16 Şubat'ta gösterime girecek.


Borsa İstanbul BİST100 endeksi 2017'de yatırımcısına %47,5 getiri sağladı. hisse bazında bakıldığında getiri oranları daha da yükseliyor. Bilançolar yükselişi teyit ederken gelişen ülkelere para akışı devam ediyor. 2018, borsa yatırımcısı için iyi başladı. 2017 başladığında, piyasalar son derece karamsardı. Özellikle dolar kurundaki hızlı yükseliş herkesin moralini bozmuş, portföylerde döviz ağırlığı artmıştı. Kredi Garanti Fonu'nun devreye girmesi ve eşzamanlı olarak gelişen ülke piyasalarına para akışının hızla artması işleri değiştirdi. Borsa İstanbul'un üzerindeki kara bulutlar kalktı ve son derece iyi bir yıl geride kaldı. 2018'e başlarken geçen yıla oranla nispeten daha istikrarlı bir dolar kuru ve her türlü karmaşaya rağmen hızlı yükselemeyen faizler borsa yatırımcısını sevindirdi. Bu yıl, 2017 başlangıcındaki karamsarlık yok ancak fon yöneticilerinin risk alıcılarını son güçte çalıştırıyor. Bu sayfaları takip edenler şu fikrime aşinadır: Hisse senedi, yatırımcısına sınıf atlatmayı başarabilen tek yatırım aracıdır. Ancak hisse yatırımı aynı zamanda emek ve sabır ister. Borsa ile sınıf atlamak, varlık seviyesini artırmak iki-üç günlük al-satlarla değil, planlanmış uzun vadeli yatırımlarla mümkün. Kuşkusuz herkes parayı kolay yoldan, zahmet çekmeden ve hızlıca kazanmak istiyor. İnsan doğasının bu zafiyetini şu aralar kripto paralar kullanıyor. Geniş bir parantez açalım: Bitcoin ve altcoinler 'dehşet' yükseliş rakamlarıyla özellikle yeni nesil yatırımcıları etkisine almış durumda. Evet, kazanç fırsatı var ve kazançlar ortada ancak bu yüksek kazanç oranlarının sürdürülebilir olup olmadığı tartışılır. Geçen ayın sonlarına doğru Bitcoin fiyatında yaşanan aşırı gerilemeye bakın. Bu ay tekrar çok hızlı yükseliş olabilir, fiyatlar çakılabilir de... Kimse bilmiyor. Ocak sayısında bu sayfada "Hafta sonu gezmeye çıktığımda Bitcoin ile döner alabilirsem o zaman yatırım aracı olarak görebilirim." dedim. Eh, Murphy Kanunları hemen devreye girdi ve dergi henüz matbaadayken bir Türk döner firması Bitcoin ile satış yapacağını açıkladı. Okuyucularımız da sağ olsunlar bu olayı ay boyunca hatırlattı... Fikrim hala değişmiş değil. Kripto paralar ile ilgili 'yeni nesil para' gibi konuları es geçip sadece yatırım aracı gözüyle baktığımda karşıma şu tablo çıkıyor: Temel göstergeleri olmayan, fiyat hareketlerinin gerçek sebebinin bilinmediği ve özellikle yasal otoritelerin sert 'düzenlemeler' yapacağı bir 'moda' görüyorum. Bu furyadan kimileri çok kazanacak kimileri de çok kaybedecek elbette. Blockchain teknolojisi birçok şeyi değiştirecek orası kesin ama kripto paraları yatırım aracı olarak adlandırmak için bence düzenlemeleri görmek gerekiyor. Şu anda en fazla 'fiyat hareketleri tahmin edilemeyen riskli bir emtia' olarak adlandırabilirim. Tekrar 2018 yatırım stratejisine dönecek olursak. Bu yılın ilk yarısı için fon yöneticileri borsa endekslerinde büyük bozulmalar beklemiyor. ABD Merkez Bankası'nın sürpriz faiz artırımı yapması ve jeopolitik olaylar gibi beklenmedik 'kara kuğu'lar karşımıza çıkmazsa, borsada işler yolunda gidecek gibi görünüyor. Riskler daha çok yılın ikinci yarısına yığılmış durumda. Özellikle yaz ayları ve sonbahar piyasalara oldukça hareket getirecek. Bu nedenle yılın ilk yarısında portföylerdeki hisse senedi oranı artırılabilir. Geçen yıl hem endeks hem de hisse bazında güzel getiriler yakalandı. Ve tren henüz kaçmış değil. Ancak her zaman söylediğim gibi hisse yatırımları kalp krizi riskini taşıyor. Kendi risk algınızı iyi belirlemeniz ve 'çok kazanmak istiyorum' güdüsünden arınarak gerçekçi bir yaklaşımla yatırım yapılacak şirketleri incelemeniz gerekiyor. Ya da getirisi çok iyi olan ve her an ulaşabileceğiniz Hisse Senedi Fonları'na yatırım yaparak bilmediğiniz işlere karışmadan ve asıl işi hisse seçimi yaparak riskleri üstlenmek olan fon yöneticileri sayesinde borsadaki getirilerden yararlanabilirsiniz. Bir teklifim de yatırım fonlarından oluşacak portföy hazırlamanız olacak. Yatırımcılar artık her çeşit yatırım fonuna 'yatırım hesaplarından' ulaşabiliyor. Fonlardan oluşacak bir portföy sizi birçok dertten kurtarabilir. Tek dikkat etmeniz gereken fonların aldığı komisyon ücretlerinin aşırı olmaması. Kaldı ki başarılı getirilere sahip bir fona da yüksek komisyon vermek, yani fon yöneticisinin hakkını teslim etmek kimseyi üzmemeli. Bütün bu ayrımları fark edebilmek için fon getirilerini biraz araştırmanız yeterli. Sadece borsa değil, tahvil ya da döviz bazlı fonlarda oluşturacağınız portföyün zenginleşmesine yardımcı olacak. İşi bu kadar dallandırıp budaklandırmak istemeyenler için değişken ve karma fonlar da çoklu varlık sınıflarıyla size yardımcı olabilir. Stratejiyi yatırım fonlarıyla oluşturmak sizi piyasayı takip etmek, hızlı karar almak gibi birçok dertten de kurtaracak.


Vahşı Batı'nın ikonlaşmış haydutlarından Jesse James ile Billy The Kid'in gerçek hayatta karşı karşıya geldikleri bir an olduğu konusunda bir rivayet vardır. Bu doğru mudur bilinmez, ama bu, ikiliyi bu sayfalarda buluşturmamızı da engellemez. Billy The Kid, Jesse James'in çetesine katılmış mıdır? Tarihte böyle bir kayıt yok. Resmi olarak Billy The Kid hiçbir zaman Jesse James'le birlikte haydutluk yapmamıştır. Ancak Robert Redford'un yapımcılığını üstlendiği 'The West' belgeselinde de dile getirildiği gibi Kid'in New Mexico- Las Vegas'taki bir restoranda Thomas Howard'ın takma adını kullanan Jesse James ile tanıştığına dair bir hikaye anlatılır. Muhtemelen beraber yiyip içip sohbet ettikleri bu buluşmada Jesse, Kid'i çetesine katılmaya davet etse de Kid onu kesin bir dille reddetmiştir. Bankalar ve tren soygunları onu hiç mi hiç ilgilendirmemektedir çünkü. Sığır çalmasına çalar ama silahlı soygun tamamen farklıdır. William Harrison Bonney lakaplı Henry Mccarty, nam-ı diğer Billy The Kid, tarihin en ünlü kanun kaçaklarından biridir. Çok iyi silah kullanan bir çete reisi olarak tanınan silahşör hakkında yarısına yakını 1940'lı yıllarda çekilmiş, 30'dan fazla film yapılmıştır. Kısa boyu, çocuksu mizacı, başından çıkarmadığı Meksika şapkası ve çıkık ön dişlerinden tanınan Billy The Kid, kurnazlığıyla nam salmıştır. Düşmanlarını en korkutan yönlerinden biri ise sağının solunun belli olmayışıdır. 14 Temmuz 1881'de, daha 21 yaşındayken Vahşi Batı'nın efsanevi şerifi Patt Garrett tarafından yakalanıp öldürülen Billy The Kid'in yaşı kadar kişiyi öldürdüğü iddia edilmiştir. Ölümünün ardından efsane bir kahramana dönüşür. Jesse James yalnızca Vahşi Batı'nın değil, ABD tarihinin de ilk gerçek şöhretlerinden biridir. Bu efsanevi kanun kaçağı hakkında sayısız kitap yazılmış, hikayeler anlatılmıştır. Jesse James, Missouri eyaleti bölgesinde kanunsuz işler yapan Younger çetesinin en ünlü üyesidir. O da tıpkı Billy The Kid gibi, ölümünden sonra Vahşi Batı'nın efsanevi isimlerinden biri haline gelmiştir. Jesse ve ağabeyi Frank, kardeşleri Cole ve Bob Younger ile Amerika İç Savaşı sonlarına kadar beraber ata binip çeşitli baskınlar düzenlemekteydi. Savaşta da yer alan kardeşler, savaş sonrasında Clell Miller, Bill Chadwell and Charlie Pitts ile beraber Younger-James çetesini kurar. Bir keresinde kardeşine şöyle der, Jesse James: "Eğer beni canlı ele geçirdiklerini duyarsan yalan olduğunu söyle. Beni öldürebilirler, ama başka türlü ele geçiremezler." Hayat hikayesinin en can alıcı yeri hiç kuşkusuz ölümüdür. Jesse James 3 Nisan 1882'de, kendini koruması için eve aldığı yakın arkadaşı Robert Ford tarafından vurulduğunda 34 yaşındaydı. 1921'de çekilen ilk Jesse James filminde bizzat oğlu Jesse James, Jr'ın canlandırdığı ünlü kanun kaçağı, toplam 70 filme konu olmuştur.


Yaz boyunca Boğaz'daki konumu ve eğlence anlayışıyla adından sürekli söz ettiren L'assiette, Levent Hyatt Cendric Otel bünyesindeki yeni yerinde, kışın da eğlendirmeye devam ediyor. Şık bir akşam yemeğinden beklentinizin kapasitesi ne olur bilemeyiz elbette ancak L'assiette Restoran, akşam yemeğinin sınırlarını zorluyor dersek, abartmış olmayız. Yaz aylarında Boğaz'da sunduğu şık ve eğlenceli mekan konseptini bugünlerde Levent'teki Hyatt Cendric Otel bünyesine taşıyan restoranda lezzetli ve konforlu bir akşam yemeğinden çok daha fazlasını bulacaksınız. Gurme lezzetleri, kabare şovları ve 'Dinner Party' konseptli eğlence anlayışıyla L'assiette Restoran, İstanbul gece hayatında fark yaratmakta iddialı, şimdiden belirtelim. Alp Franko ve Julien Martin'in işlettiği L'assiette hizmet mottosu olarak üç kelimeyle tanımlanıyor: 'Kalite, lezzet ve eğlence.' Hazır; eğlence anlayışında lezzetli yemekler mevcut demişken hemen L'assiette'in mutfağından ve menüsünden bahsedelim: L'assiette'nin menüsü Türk ve dünya mutfağından modern örneklere sahip. L'assiette'nin mutfağı ise Executive Şef Ayvaz Akbacak ve ekibine emanet. Paylaşım mantığında sunulan lezzetler, özel tasarım tabaklarında sunuluyor. 'Paylaşımlık' gurme lezzetler' sunan mekan, bugüne kadar alışık olduğunuz Türk lezzetlerine ve dünya mutfağının popüler tatlarına füzyon dokunuşlar yaparak yeniden yorumluyor. Öyle ki; 'Yenilebilir Toprak Üzerinde Lakerda' ve 'Baklava Hamurunda Levrek' gibi orijinal lezzetlerin yanında 'Kuzu İncik', 'Etli Humus' ve 'Meşe Odununda Közlenmiş Patlıcan' gibi geleneksel lezzetleri de burada bulmak mümkün. Ayrıca çıtır mantı, kalamar tava, çıtır karides ve kağıtta yaprak ciğer gibi tatlar da mevcut. Tatlılardan ise bakır sahanda yenilebilir çiçeklerle sunulan mangolu panna cotta mekanın en fazla ilgi gören lezzeti diyebiliriz. Görünümüyle tıpkı sahanda yumurtayı anımsatan tatlı, L'assiette'in en esprili sunumlarından biri, diyebiliriz. Fransız mimarisinden örnekler taşıyan mekandaki Latin Amerika markalarının yer aldığı puro bölümü, antik aplikler ve tasarım mobilyalar dikkat çekici detaylar arasında yer alıyor. L'assiette'de sürprizler bitmiyor! Burada kendinizi tıpkı bir Las Vegas'taki restoranlardan birindeymiş gibi hissetmeniz mümkün. Öyle ki; Las Vegas'taki restoranların bir benzeri olarak masaları dolaşan yetenekli illüzyonist Doruk Sayar misafirlere şaşırtıcı anlar yaşatıyor. Özellikle iskambil kartlı ateş şov ve karikatür şovu ilgi gören Doruk Sayar şovlarının sonunda konuklarına performansından hatıra kalacak objeler hediye ediyor. Canlı müzik ve kabare şovları öncesinde masanızdaki illüzyon gösterileri esas eğlencenin başlamak üzere olduğunun bir işareti, diyebiliriz. 'Dinner Party' konseptinde hizmet veren L'assiette özel kostümlerle hazırlanan dans şovları ise mekanı, başlıca farklı kılan özelliklerinden biri. Kabare şov mantığında yabancı dansçıların özel tasarım kostümlerle yaptıkları şovlar adeta sizi zamanda yolculuğa çıkaracak. Canlı müzik performansı öncesinde üç farklı kostümle şov yapan dansçılar Fransız, Amerikan ve Latin müzikleri eşliğinde birbirinden eğlenceli ve orijinal şovlar sunuyor. Kabare şovları sonrasında ise L'assiette sahnesini canlı müziği bırakıyor. Cuma ve Cumartesi akşamları düzenlenen canlı müzik performanslarında L'assiette'in eşsiz ambiansı hem eğlence hem de romantizime doyuyor. L'assiette'in sahnesinde 80'ler ve 90'ların Amerikan klasiklerinin yanında, unutulmaz Türk pop müziği eserleri de seslendiriliyor. Kaliteli ve lezzetli yemeklerin yanı sıra kabare ve illüzyon şovları dışında özel organizasyonlara da ev sahipliği yapan L'assiette, gündüzleri de lokasyonu gereği iş çevresince şık bir öğle yemeği ortamı sunuyor.


2004 yılının yaz ayları... Akıllı telefonların sadece bir hayalden ibaret olduğu, cep telefonlarının bile çoğu kullanıcıya yeni yeni ulaştığı günler. Güney Kore'deki Pantech binasında heyecanlı bir bekleyiş var. Birazdan zamanın teknolojisiyle 'dünyanın en güvenlisi' olduğu iddia edilen bir cihaz tanıtılacak. Basın, konferans salonunda yerini almış. Pantech Global Başkan Vekili Hyunsoo Jun sahnede beliriyor. Elinde o yılın standartlarını yansıtan bir cihaz var; antenli ve kapaklı bir cep telefonu. Jun konuşmasına cihazın ekran, kamera ve boyut gibi standart özelliklerinden bahsederek başlıyor. Herkes merakla cihazın 'güvenliği' artıracak özelliğinin tanıtılmasını bekliyor. Derken arka planda cihazın modelini yansıtan 'Pantech GI100' yazısı beliriyor. Aynı anda Jun cihazın kapağını açıyor ve küresel cep telefonu pazarı yepyeni bir teknolojiyle tanışıyor: Parmak izi okuyucusu. Ortaya çıkan ilk prototipleri de göz önünde bulundurursak mobil cihazların biyometrik güvenlik sensörleriyle buluşmasının üzerinden neredeyse 20 yıl geçti. O dönemde parmak izi sensörü daha ilerisine geçilemeyecek bir güvenlik yöntemi olarak düşünülse de ilerleyen yıllarda yüz algılama, iris tarama ve ses tanıma gibi birçok biyometrik güvenlik alternatifi ortaya çıktı. Sonuç olarak da akıllarda şu soru belirdi: Biyometrik güvenlik yöntemleri arasında en başarılısı hangisi? Esquire Türkiye olarak bu ay mobil güvenlik yöntemlerine odaklandık ve biyometrik güvenlik yöntemlerinden ön plana çıkan parmak izi okuma, iris tarama ve yüz algılamayı inceledik. Değerlendirmemizde dikkate aldığımız faktörler güvenilirlik, kullanım kolaylığı, hız ve kararlılıktı. Her ne kadar işlevi aynı olsa da modern parmak izi okuyucularının, çalışma prensipleri ve görünümleriyle atalarından oldukça farklı olduğunu belirtmeliyiz. İlk olarak bünyesinde ışık ve kamera bulunduran, kalın yapılı optik sensörler olarak ortaya çıkan parmak izi okuyucular, şu anda kullanılan ince kapasitif sensörlerle cihazlarda yer alıyor. Dokunmaya dayalı, parmağa gönderilen elektrik akımının parmak izini algılaması sonucu veri elde eden bu sensörler, bu verileri daha önce hafızaya kaydedilmiş verilerle karşılaştırarak giriş sağlıyor. Şu anda birçok akıllı telefonda yer alan parmak izi sensörlerinin yanılma payı, genel kullanım sonuçlarına göre, iris tarayıcı ve yüz algılayıcı kadar olmasa da, oldukça az. Bu noktada orta-yüksek kararlılıkta bir kullanım sunan parmak izi sensörlerini fiziksel olarak kandırmanın oldukça zor bir işlem zincirine dayandığını belirtmeliyiz. Gerçek parmakla parmak izi barındıran nesneleri kolaylıkla ayrıştırabilen sensörleri yanıltmak için binlerce dolarlık malzemenin kullanılması gerekiyor. Gerçek parmak hissi verebilecek yapay bir parmağın oluşturulması ise ancak saatlerce uğraşın ardından gerçekleşebiliyor. Bu da yöntemin güvenilirliğinin yüksek olmasını sağlıyor. Yöntem herhangi bir konumda, ortam ışığına bakılmaksızın oldukça basit ve hızlı bir kullanım sunuyor. Sensörü kullanmak için çoğunlukla cihazı elinize almanız gerekmiyor fakat bunun, sensörün cihaz üzerindeki konumuna göre değiştiğini de söylemek gerek. Bunların yanında parmak izi okuyucuların üst düzeyde ıslak, kirli, terli ya da deforme olmuş parmaklarla çalışmadığını da belirtmeliyiz. İlk defa Samsung'un tanıttığı Note 7 modeliyle mobil teknoloji dünyasıyla buluşan iris tarayıcı bilim kurgu filmlerini süsleyen, geçmişte üzerine oldukça yazılıp çizilmiş bir teknoloji. Cihazların ön yüzünde bulunan kızılötesi sensörün gönderdiği ışınlar ve cihazın kamerası yardımıyla göz bebeğindeki iris tabakasının 3 boyutlu taranması prensibine dayanan teknoloji şu anda yalnızca birkaç cihazda mevcut. Genel kullanım sonuçlarında yanılma oranının oldukça düşük olduğunu gördüğümüz iris tarayıcıların kullanıcılarına oldukça kararlı bir kullanım sunduğunu söyleyebiliriz. Durum güvenilirlik konusuna geldiğindeyse, kişinin gözünün kızılötesi bir fotoğrafı ve üzerine yerleştirilen bir kontakt lensle bile kandırılabildiğini gördüğümüz iris tarayıcı güvenilirlik konusunda kafalarda soru işareti oluşturuyor. Fakat bu, tabii ki, teknolojinin gündelik hayatta güvenlik sağlayamayacağı anlamına gelmiyor. Kullanım kolaylığı açısından değerlendirdiğimizde karanlık ortamlarda da kullanım imkanı tanıdığını gördüğümüz teknolojinin kişiye sadece telefonu kaldırıp ekrana bakarak kilit kaldırma imkanı sunuyor. Bu bakımdan hızlı ve kolay bir çözüm sunan teknoloji, çalışma prensibi gereği cihazı gözü algılayabileceği bir pozisyonda tutmayı gerektiriyor. Son olarak yöntem, gözlük ve kontakt lens gibi harici aksesuar ya da protezlerle de kullanılamıyor. 2011 yılında beri mobil cihazlarda bulunan yüz tanıma sistemi, geçtiğimiz yıl Apple'ın gelişmiş kızılötesi kamerayla güçlendirdiği versiyonunu tanıtmasıyla kararlılığı artarak gelişmiş bir biyometrik güvenlik yöntemi haline geldi. Sistemin nasıl çalıştığı konusuna geldiğimizde iki farklı yaklaşım karşımıza çıktığını belirtelim: Klasik ve kızılötesi sensörlü . Klasik yaklaşımı kullanan cihazların yüz taramasını ön kameraları vasıtasıyla yapıyor. Kızılötesi sensör bulunduran yaklaşımdaysa sensör yüze gönderilen ışın noktalar vasıtasıyla kişinin yüz hatlarını algılıyor ve veri haline getiriyor. Daha sonrasındaysa ekranı açmak isteyen kişinin yüzü ve veriler karşılaştırıyor. Gelişmiş yüz tanıma sistemine odaklandığımızda genel kullanım sonuçlarına göre yöntemin yanılma payının oldukça düşük olduğunu belirtebiliriz. Bu bağlamda kararlılık konusunda diğer yöntemler kadar başarılı bir kullanım sağlayan teknolojinin güvenilirlik konusunda birkaç açığı olduğu da doğru. Kişinin bir fotoğrafı, maske ve plastik makyaj kullanılarak kandırılabildiğini gördüğümüz teknolojinin ayrıca kişinin ikizi tarafından kandırılması da muhtemel. Lakin belirttiğimiz bu maskelerin oldukça uzun bir süreç ve harcanan binlerce dolar sonrası üretilebildiğini de belirtmeliyiz. Karanlık ortamlarda da çalışabilen yöntem gündelik kullanımda oldukça basit ve rahat bir çözüm. Çalışma prensibi gereği kişinin yüzünün tamamen algılanmasını gerektiren yöntem, doğal olarak cihazı yüz hizasında kaldırmayı gerektiriyor. Her ne kadar hızlı bir kullanım sunsa da bahsettiğimiz güvenlik yöntemleri arasında nispeten daha yavaş. Bahsettiğimiz yöntemlerinin her birinin günlük kullanımda gerekli olan mobil güvenlik ihtiyacını sağladığını söyleyebiliriz. Profesyonel açıdan düşündüğümüzdeyse kimilerinin güvenilirlik, kimilerininse kullanım kolaylığıyla öne çıktığını görüyoruz. Tüm bu bilgiler ışığında kararlılık konusunda rakiplerinden bir adım geride kalsa da güvenilirlik, hız ve kullanım kolaylığıyla öne çıkan parmak izi okuyucularının, bizce en başarılı mobil güvenlik yöntemi olduğunu söyleyebiliriz. E tabii, her ihtimale karşı parolanızı unutmamızda da fayda var. Ön yüzünde bulunan iris tarayıcıyla selefindeki cihazlardan ayrılan cihaz, bu donanımın yanında parmak izi okuma ve klasik yüz tanıma teknolojilerini de beraberinde getiriyor. Sahip olduğu biyometrik güvenlik yöntemleri arasında parmak izi sensörünün öne çıktığı LG V30, arka yüzünde yer alan bu sensörün yanısıra klasik yüz taramayla kilit açma seçeneği de sunuyor. Apple iPhone X, kızılötesi sensörü sayesinde gelişmiş yüz taraması yaparak ekran kilidi açma imkanı sağlıyor. FaceID adı verilen bu teknolojinin dışında cihaz farklı bir biyometrik sensör bulundurmuyor.


İnternetin müziğin yayılmasındaki etkisi yadsınamaz. Napster tehlikesi geçip stream servisleri ortaya çıkınca evlerinde ve garajlarında müzik yapanlar da yavaş yavaş ortaya çıkmaya başladı. Baturalp'in albümü de bu türden albümler arasında ve yeni favorilerden biri olmaya aday. 90'lı yılların modern rock, grunge müziğini anımsatıyor; biraz sakin Nirvana, biraz Alice in Chains, biraz da Soundgarden kokuyor şarkılar. Baturalp'in sesinde de Eddie Vedder gelip geçiyor. Kendisi de o dönemlerden etkilendiğini saklamıyor. Baturalp, gitarla ilkokulda bahçede tanışmış. İki arkadaşını 'Her Şeyi Yak' şarkısını çalarken görmüş ve onlardan gitar çalmayı öğretmelerini istemiş. Şanslıymış, "Şimdi kim uğraşacak?" dememişler. Baturalp o gitarı şimdi Yıldız Teknik Üniversitesi'nde Caz Gitar bölümünde çalmaya devam ediyor. Albümde yedi şarkı var. Hepsi de kendisine ait. Şarkılar iki yaşını doldurmuş. Albüm kayıtlarına risk alıp prova yapmadan girmiş Baturalp. Söylediğine göre risk almayı seviyor. İlk yazdığı şarkı, 'Ben Avare'. Sevdiğinin saçlarında cambaz olan bir avareyi anlattığı şarkının kahramanı onda saklı. Şarkının öyküsünü "Zamanında etkilendiğim olaylara bir tepkimdi," diye anlatıyor Baturalp. Pazar banyolarından sonra hepimize babamızın sorduğu "Yapmadığın ödev var mı?" sorusunu duymak bizi albüme daha da yaklaştırıyor. Baturalp bizim gibi biri. Müziğine kolay ulaşılmasından mutlu. "Bu ulaşılabilirlik beni çok mutlu ediyor," diyor. Günün birinde uluslararası alana İngilizce bir şarkı atar mısın, dediğimizde ise "İngilizce sözlü müzik yapmak gibi bir niyetim yok, her dilin ayrı bir güzelliği var ve bunu doğduğum ülkenin diliyle yapmak istiyorum, illa dünya beni anlamak istiyorsa, benim dilimden anlasın," diyecek kadar da iddialı. 'Çok Konuştum' bir ilk albüm. Yaklaşık yarım saatlik bir duru yolculuk. 90'lı yılları da saklayan albümde üniversite gençliğinin hayatını bulmak mümkün. Sözlerinde bize, notalarında tüm gezegene hitap eden bir yapım olmuş. 'Ben Ben Olmadım'da özeleştiri yapıyor, 'Kendine Superman'de biraz sitemkar. 'Çok Konuştum'u dinleyince karşınızda ışıkları ve kapısı kapalı odalarda da, güneş altında parkta da dinlenebilen, karanlık, melankolik, bir o kadar da John Mayer'ın mutlu tınılarına yakın, ikinci albüm kadar iyi bir ilk albüm bulacaksınız.


Her yeni yıl, yeni yeteneklere yer açıyor. Herkesin aşk dileyip 2018'i zora soktuğu bir ortamda iyi bir ses ve iyi şarkılar dinlemek isteyenlerin dilekleri ise şimdiden gerçekleşti. Serra Arıtürk doğru yolda ilerliyor. İlk single'ı henüz çıkmadan onu size tanıtmak istedik. Serra Arıtürk: Doğduğumdan beri evde çok çeşitli türlerde birçok farklı sanatçıya ait eserler dinleyerek büyüdüm. Evdeki bu atmosferi oluşturan dört ana akım; caz, rock, pop ve klasik müzikti. Annem ve babam çok sıkı caz dinleyicisidir; dolayısıyla küçüklüğümde yalnızca evde değil, beni götürdükleri konserlerde ve caz festivallerinde de sıklıkla caz müzik dinleme şansım olmuştu. Özellikle ülkemizin çok değerli caz müzisyenlerinden Kerem Görsev'i sayısız kez canlı dinlediğimi hatırlıyorum. Evin içinde en çok dinlenen iki rock grubu, annemin favorileri olan Queen ve Pink Floyd'du; bunun yanında caz sanatçılarından en çok David Sanborn, Miles Davis ve popun güçlü vokallerinden Beyonce, Shakira gibi isimleri çokça dinleyerek büyüdüm. Genel olarak kahvaltılarda ve sakin öğleden sonralarında ise fonda çoğunlukla klasik eserler dinlendiğini hatırlıyorum; klasik gitar çalmaya karar vermemdeki en büyük etken bu olabilir. Küçüklüğüme dair en çok aklımda kalan şarkı ise kesinlikle klibini çok sevdiğim için üst üste defalarca izlediğim ve daha İngilizce bile bilmiyorken ezberlediğim 'Smooth' . Bu şarkıyı ne zaman duysam klip TV'de oynarken bizim de annemle dans ettiğimiz görüntüler geliyor gözümün önüne. S.A: Tıp mühendisliği, okumaktan son derece memnun olduğum, prestijli ve bir o kadar da ağır bir bölüm. Hem tıp hem de mühendislik dünyasına hakim olmamız için farklı farklı alanlarda harmanlanarak verilen dersler beni zorluyor, ama aynı zamanda da iki ayrı dünyanın buluştuğu bu noktada eğitim görmekten çok zevk alıyorum. Müzik kariyerimle alakalı çalışmalarımı okulla beraber götürmekte ve zamanı etkili yönetmekte zorlandığım dönemler oluyor fakat her ikisine de elimden geldiğince özen göstermeye ve her ikisi için de elimden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyorum. Henüz ikinci sınıftayım; sonraki sınıflarda işimin daha da zorlaşacağının farkındayım ve her ikisi için de aynı özenle çalışmaya devam etmeyi umuyorum. S. A: Şu sıralar hazırlıklarını bitirmeye yaklaştığım biri İngilizce bir featuring projesi, bir de single var. Türkçe bir parça üzerinde çalışıyorum. Bu zamana kadar beni dinleyenlere sesimi çoğu İngilizce olan sevdiğim şarkılar aracılığıyla duyurdum, yakın zamanda ise sesimi kendi müziğimle dinleteceğim için fazlasıyla heyecanlı ve mutluyum! S. A: YouTube kanalımdaki ve diğer mecralardaki hareketlenmenin ardından bir müzik şirketiyle anlaştım, şu anki çalışmalarımı ise bu yazın başından beri çalıştığım prodüktörümle yürütüyorum. Üzerinde çalıştığım single'ımın aranjesi de ona ait, benim de hem besteye hem aranjeye büyük katkım oldu tabii. S. A: Aklımdaki albüm hem müzikal hem de karakteri açısından canlı ve güçlü ancak aynı zamanda da yumuşak ve duygusal tarafımı gösterebileceğim şarkılardan oluşuyor. Elektronik ve akustik müziği kullanabileceğim, romantik ve slow parçaların yanında hareketli ve eğlenceli parçaların da olacağı ve ülkemizin var olan pop müzik algısının dışına çıkıp yeni bir nefes getirecek soundları sunabileceğim bir albüm kaydetmek istiyorum. İlk single'ımın, yapmayı hedeflediğim bu albümde duyulacakların iyi bir temsili olduğunu düşünüyorum. S. A: Bugüne kadar çoğunlukla İngilizce parçalar söyledim ve söylüyorum; ancak Türkçe parçaları söylemenin verdiği keyif ve dinleyicilerin üzerinde oluşturduğu etki, verdiği duygu çok başka. Hedefim büyük, uluslararası olduğu ve bu yolda karşıma çok sık yenilikler ve değişiklikler çıktığı için çok yakın zamanda gerçekleşmeyecek çalışmalara dair kesin konuşamıyorum; fakat Türkiye'de çıkaracağım ilk albümümde İngilizce parçalar olsa bile albümün Türkçe ağırlıklı olacağını söyleyebilirim.


Bitcoin, Ethereum, Ripple ve 1.400'den fazla 'coin' artık hayatımızda. Gün geçmiyor ki haberlerde, Twitter, Facebook ya da Instagram'da ve hatta arkadaş çevremizde birisi kripto paradan bahsetmesin. Evet, konu karışık ve riskler büyük ama bir yanda da kazanılan onca para var. Gelin kripto para dünyasına bir göz atalım ve kararı siz verin... Çılgınlık mı? Belki... Mantıklı mı? Kim takar mantığı... Kazandırıyor mu? Çoğunlukla... Çok kazandırıyor mu? Büyük ahmaklıklar yapılmadığı sürece, evet... Ne olduğu anlaşılıyor mu? Azınlıkla... Güvenli mi? Kesinlikle hayır... Son bir yıldır Bitcoin olarak yanlış bir biçimde genelleme yapılan kripto para çılgınlığı sadece Türkiye'yi değil bütün dünyayı sarmış durumda. Nasıl sarmasın? Getiriler o kadar yüksek ki! Hemen rakamlara bakalım. Herkesin aşina olduğu Bitcoin'in 2017'deki getirisi % 1.208; yanlış okumadınız, 1.208! 2016 başlarken 1 BTC, 1.025 dolardan işlem görüyordu. 19 Aralık'ta zirve noktasına çıktı ve 19 bin doları aştı. Arkasından BTC sert hareket yaptı ve % 35,6'lık gerilemeyle birlikte geçen ay ortasında 12.218 dolara geriledi. Sadece BTC'de değil diğer kripto para birimlerinde de inanılmaz fiyat hareketleri görülüyor. Açıkçası yatırım evreninin halihazırda doğum sancısı çeken kripto para dalı biraz da bu hızlı fiyat hareketleriyle ilgi çekiyor. Yeni moda kripto paralar ile ilgili haberler özellikle internet üzerinden yayılıyor, yayıldıkça yatırımlar büyüyor. Şu anda 1.433 kripto para işlem görüyor ve pazarın toplam büyüklüğü 591,2 milyar dolara ulaşmış durumda. Şimdi gelin şu kripto paraların ne olup olmadıklarını, nasıl alınıp satılacaklarına, işin inceliklerine şöyle bir göz atalım. Ancak bu karmaşık yolculuğa çıkmadan önce bazı uyarılarda da bulunmamız gerekiyor. Öncelikle düzenleyici otoritelerce yapılan açıklamalar kripto para birimleri işlemlerini denetleyecek ve güvence altına alacak bir mekanizma bulunmadığına dikkat çekiyor. Yani paranızı kaybettiğinizde, çaldırdığınızda ya da işlem yaptığınız borsa kapanırsa herhangi bir devlet güvencesi bulunmuyor. Bu, önemli bir bilgi. Lütfen kripto para dünyasına giriş yapmadan önce bu bilgiyi her zaman ön planda tutmaya çalışın. Kripto para kavramının tarihçesine çok girmeyelim, internette gani gani bilgi var. Özetle Satoshi Nakamato takma isimli biri 2008'de internet sitesinde bir makale yayımladı. Makale blockchain teknolojisini ve Bitcoin'i anlatıyordu. Kısacası, internet üzerinde alış-verişin arttığını, halihazırdaki ödeme sistemlerinden daha iyi bir teknolojiyle işlemlerin aracısız yapılabileceğini anlatan bu belge Bitcoin'in manifestosu oldu. Çok basite indirgersek para transfer işlemlerini dijital imzalardan oluşan bir zincir ile çözüleceğini, sorun çıkartacak 'çifte ödemeleri' önlemek için de eşten-eşe bir ağ öneriyordu. Bundan sonrasını anlamak tekno geek'lerin işi, bunu onlara bırakalım. Yazılımın da 2009'da halka açık hale gelmesiyle Bitcoin merkezi olmayan dağıtım ağı üzerinde doğdu. Bitcoin'in üretimi ağda yer alan ve madenci olarak adlandırılan bilgisayarların 16 haneli şifreleri çözmesiyle bir ödül olarak ortaya çıkıyor. Şu anda dolaşımda 16,8 milyon adedi bulunan Bitcoin'in üretimi ise 21 milyon adetle sınırlı. 2010'da Bitcoin ilk kez kullanıldı (10 bin BTC ile iki pizza alındı) ve fiyatlanmış oldu. 2011'de Bitcoin'in yarattığı sükse iki yeni kripto parayı doğurdu: Namecoin ve Litecoin. 2014'te en büyük Bitcoin borsası olan Mt.Gox kapandı ve 850 bin Bitcoin, yani 450 milyon dolar (bugünkü değerle yaklaşık 10 milyar dolar) ortadan kayboldu. 2016'da Ethereum ve ICO'lar başladı. Ethereum ile birlikte yeni bir blockchain teknolojisi hayata geçti. Altcoin çıkartan firmaların Bitcoin ve Ethereum karşılığında çıkardıkları 'coin ya da token'ları satması ve kaynak toplaması anlamına gelen ICO'lar ise günümüzün en çok tartışılan konusu haline geldi. Hatta Çin hükümeti ICO'ları yasakladı. 2016'yla birlikte kripto para çılgınlığı bütün dünyaya yayıldı. Ve iki yıl içinde -ICO'lar sayesinde- nur topu gibi 1.400'ün üzerinde kripto paramız oldu. Kripto paralar, blockchain teknolojisine dayanıyor. Ve bu teknoloji, ödeme sistemleri, tapu işlemleri; hatta oy kullanmaya kadar varan çeşitli alanlarda kullanıma açık olduğu için geleceğin teknolojisi olarak adlandırılıyor. Özellikle finans alanında devrim niteliğinde çünkü para transferlerinde kullanılabiliyor. Bugün bankalar ve Fintek şirketleri blockchain teknolojisine milyonlarca dolar yatırım yapıyor. Bu bilgiyi yabana atmayın çünkü bugüne kadar yapılan çoğu ICO'nun temelinde blockchain teknolojisine getirdikleri yenilikler yatıyor. Ayrıca akla gelebilecek her türlü proje üzerine ICO yapılabilir. Sonuçta ABD Başkanı Trump'ı desteklemek için bile altcoin bulunuyor. Ancak ICO'larda en çok değerlenen projelerin blockchain geliştirme şirketleri arasından çıktığını da unutmayalım. Kripto para almak, teknolojiden hiç anlamayanlar için tam bir işkence. Bu nedenle şimdi tüm dikkatinizi verin ve ipin ucunu kaçırmamaya çalışın: Önce Türkiye'de işlem yapan borsalardan bir tanesine üye olmanız gerekiyor. Şu anda BTCTurk, Paribu, Koineks ve Koinim borsaları aktif. Eğer amacınız sadece Bitcoin alıp tutmak değil farklı kripto paralarda alım/satım yapmak ise yabancı bir borsada da hesap açılmalı. Binance, Bittrex, Liqui, Poloniex ve Kukoin borsaları en büyük ve bilinenler. Daha onlarca borsa bulunabiliyor. Bu iki işlemi tamamladıktan sonra bir cüzdan sahibi olmanız gerekiyor. Cüzdan hizmetini borsalar da verebilir ancak güvenlik için ayrı bir uygulama indirmeniz sizin yararınıza. Bu üç aşamayı tamamladıktan sonra kredi kartınızdan yatırım yapacağınız miktar kadar parayı Türk kripto para borsasına havale ediyorsunuz. Bu para karşılığı Bitcoin ya da Ethereum sizin cüzdanınıza geliyor. Artık cüzdanınızdaki kripto parayla yabancı borsada işlem yapabilirsiniz. Mesela dünyanın en büyük borsası olan Çin menşeli Binance'de işlem gören altcoinlerden istediğinizi alıp satabilirsiniz. Paranızı tekrar TL olarak alabilmek için bütün bu işlemleri tersine yapmanız gerekiyor. Yabancı borsadaki altcoininizi BTC veya ETH'ye çevirerek cüzdanınıza alıyor, cüzdanınızdaki kripto parayı Türk borsasına gönderip satıyor ve banka hesabınıza TL karşılığının yatmasını bekliyorsunuz. Kripto para edinmenin diğer yolu ise ICO'lara katılmak. Mesela XYZ şirketi bir ICO yapacağını açıkladı. Açıklanan hesaba cüzdanınızdaki BTC ya da ETH'lerden istediğiniz miktarı transfer ediyor karşılığında şirketin çıkardığı coin ya da token alıyorsunuz. Bu XYZ coin'leri borsalarda satabilir ya da elinizde tutabilirsiniz. Yine ICO'larda airdrop uygulamaları yapılıyor. Tanıtım amaçlı yapılan bu uygulamalarda bedava coin/tokenlar dağıtılıyor. Airdropalert.com gibi internet sitelerinden takibi yapılabiliyor. Bu yöntemde kripto para elbette akmıyor ancak damlıyor. Bir de faucet yöntemi var ki evlere şenlik... Burada da bazı internet siteleri belirli koşullar altında (1 saatte 1 tıklama gibi) ufak miktarlarda sathosi (Bitcoin'in milyonda 1'i) ya da altcoinler veriyor. Harcanacak çabaya değer mi, buna deneyerek karar verebilirsiniz. Son yöntem ise sizi çok seven bir arkadaşınızın cüzdanınıza 3-5 satoshi göndermesini sağlamak olabilir... Her ne kadar piyasa büyüklüğü 591 milyar dolara ulaşsa da kripto paralar bütün otoriteler tarafından tartışılıyor. Öncelikle denetlenemez olması kripto paraların kötü amaçlı kullanımına olanak sağlıyor. Kara para ve terör finansmanında kullanıldığı şüphesi piyasanın üzerinde kara bir bulut olarak duruyor. Ne var ki teknolojinin getirdiği bu yenilik rüzgarının karşısında da kimse duramıyor. Merkez bankaları ve hükümetler şu anda bu konuda sıkı çalışmalar yapıyor. Kripto paralar yok olmayacak ancak çok da uzun olmayan bir vadede belirli düzenlemelere tabii tutulacağı gerçeği unutulmamalı. Şu anda piyasaya tam bir çılgınlık hakim. Tabiri caizse önüne gelen ICO yapıyor ve en zırtapoz fikirler bile milyonlarca dolar toplayabiliyor. Fiyat hareketleri o kadar tahmin edilemez boyutlarda ki birkaç gün içinde% lOO'lerin üzerinde kazançlar yaşandığı gibi büyük çöküşler de yatırımcıları darmaduman edebiliyor. İnternet forumlarındaki gözyaşlarının sebebi genelde bu saçma sapan altcoinler. Büyük bir çoğunluk kayıp ya da kazancın 'neden' kaynaklandığını bilmiyor! ICO'larla birlikte gelen Pump&Dump m odası da müthiş tehlikeli. Yatırımcılar bilinçli olarak yalan haberler le maniple ediliyor ve o I C O' dan alınan altcoinler yüksek fiyattan satılıyor . Biz borsada buna 'keriz silkelemek' diyoruz. Şu anda kripto para piyasası o kadar denetimsiz ki bu tür suç sayılacak hareketler rahatlıkla ve açıktan yapılabiliyor. Hatta bazı me cralarda bu hareket tarzı savunuluyor bile: "Salak olmayın canım araştırın işte ... " Bu 'piyasa' risklerinin yanında bir de güvenlik sorunu var ki o da cüzdaniarın ve kişisel şifrelerin korunmasıyla alakalı . Yapılan işlemler geri alınamadığı için olası yanlış transferlerde paranızın geri gelmesi karşı tarafıninsafına kal dığından, önümüzdeki dönemde kripto para ile hizmetverecek sitelerde dolandırıcılar türeyecek. Evet, riskler çok fazla ancak kazanç da bir o kadar çok. Bu nedenle ucundan kıyısından bir şekilde kripto para yatırımı yapmaya karar verdiyseniz kendinizi sıkı bir eğitime hazırlamanız gerekiyor. Bu piyasa çok vahşi; temel değerler, bilançalar ya da en azından kripto paranın değerini belirleyecek bir sistem olmadığı için fiyatlar tamamen içgüdüsel. 2000'de patlayan dot -com balonu döneminde de insanlar sadece fikir halindeki hayallere milyarlarca dolar yatırmış ve sonu feci olmuştu . Burada aynı filmi izler miyiz b ilmiyoruz ancak 'herkes aldığı ve fiyatlar çok arttığı' için yeni bir yatırım aracına yatırım yapılacaksa kaybetme riskini de önceden hesaba katmak gerekiyor. Bu nedenle öncelikle büyük paralar yatırmadan sistemi çözmek, işlemlere alışmak için küçük miktarlarda denemeler yapmakta fayda var. İnternetteki pump&dump hareketlerini takip etmek yararınıza; ister kaçınmak ister faydalanmak için. Ve yeni ICO'ları iyi incelemek şirketin ne yaptığını anlamaya çalışmak gerekiyor. Bütün bunlarla kim uğraşacak diyen kesim altcoin dünyasına bodoslama dalabilir tabii. Kim bilir şansına servet de yapabilir ... Şu anda kripto para yatırımıyla ilgili en önemli sorun şu : Bir sabah uyandığınızda borsanız kapandıysa , on-line cüzdanınız uçtuysa, geçmiş olsun deyip bir bardak su içmekten başka yapabileceğiniz hiçbir şey olmaması.


2017 bitmeden film ve moda sektöründe cinsel istismar konusu gündemdeydi. 2018'e girdiğimizde iddialar ve tepkiler devam ederken şov dünyası ve moda sektöründe adeta bir bahar temizliği yaşanıyor. Ahlakı olarak kabul edilmesi zor geçmiş travmalar, sektörün en bilindik fotoğrafçılarını işlerinden etmeye yetti. Şu hikayeyi bilirsiniz; keza bir klasiktir: Genç kız, yeteneğinin peşinden gider, mümkünse taşradan şehre gelir. Genelde şarkıcı, oyuncu ya da model olmak için sektörün kilit isimlerinin kapısını çalar. Fırsat bulursa kendini anlatır, hayallerinden bahseder. Kendinde var olduğuna inandığı şeyi, bu kilit isimlere de gösterip onları da inandırmak ister. İşte o sırada, bu güce sahip olan 'Muktedir Bey' için, kızın yeteneğine inanırsa şayet, ahlaki açıdan tek bir seçenek vardır aslında: Onun yeteneğini geliştirmesine yardımcı olmak, onu biraz parlatıp piyasaya sunarak, ikisi için de karlı bir gelecek çizmek. Hatta bunu yaparken, ona kol kanat germek, yanlış yollara sapmasını engellemek de ahlaklı bir insanın yapacağı yegane şey olur. Tabii ideal dünyada... Ahlaki açıdan yozlaşmanın ayyuka çıktığı günümüzde, gençlerin bu tarz bir yol gösterici, mentor arayışı, sektörün kilit noktalarındaki büyük isimler için genç yeteneklerden faydalanmak, onların bu heves ve iyi niyetini suistimal etmek için bir fırsata dönüşebiliyor. Ve genelde bu tarz bir tacize uğrayan isimler bu travmayı kendi içlerinde yaşamak zorunda kalıyor, kimseye anlatmadan ya yollarına devam etmeye çalışıyor ya da sektöre daha giremeden işlerini başında bırakıp yeteneklerini dünyaya gösteremeden başka dallara yöneliyorlar. Bugüne kadar bu şekilde süren bu düzen, neyse ki bugünlerde bozulmak üzere. Sosyal medyanın da verdiği cesaretle artık üç maymunu oynama devri bitiyor. Geride bıraktığımız yılın Ekim ayında, önce Hollywood'un ünlü yapım firması Miramax'ın kurucusu Harvey Weinstein'ın yıllardır birçok isme tacizde bulunduğu iddiaları ortaya atıldı. Film endüstrisinde yer almak isteyen birçok genç kadının Weinstein'ın kendisini duş alırken izletmek, kendisine masaj yapılması gibi garip isteklerine boyun eğmek zorunda kaldığı, anlatılan hikayelerden ve sosyal medyada bir kampanyaya dönüşen #MeToo hashtag'i altında paylaşılanlardan anlaşılıyordu. İş hayatlarında tacize uğrayan kadın ve erkekler bir bir bu kampanya altında dökülmeye başladı... Weinstein firmasından ayrıldı ve muhtemelen bir süre sektörde görev alamayacak. Sayesinde, 'Time's Up' adıyla bir dernek kuruldu ve sektörlerdeki eşitsizliği, istismarı yok etmek üzere kollar sıvandı. Weinstein olayı, devrilen ilk taştı ve domino etkisiyle bir bir isimler dökülüyordu. Keza film endüstrisinde, Weinstein ile başlayan durumun buzdağının ucu olduğu biliniyordu. Hemen akabinde, yaşanan skandaldan bir ay sonra, bu sefer dünyaca ünlü, Oscar ödüllü aktör Kevin Spacey hakkında iddialar gelmeye başladı. Aktör Anthony Rapp, daha 14 yaşındayken Spacey tarafından tacize uğradığını ve kendisinden nasıl kaçtığını anlattı. Akabinde sektörden birçok kişi, benzer iddialarda bulundu. Spacey "Gençtim hatırlamıyorum, bu arada bu vesileyle açıklamış olayım, eşcinselim." tadında bir açıklamada bulundu. Kendisi bu sefer de böyle bir kişisel itirafla konuyu dağıtmaya çalışmakla suçlandı. Bu itiraf dikkatleri dağıtmaya pek yeterli gelmemiş olacak ki; iş anlamında da Spacey'e kötü haberler bir bir gelmeye başladı. Netflix, internet kanalında en çok izlenen yapımlardan biri olan 'House of Cards'ın başrolü olan Spacey ile artık çalışmayacağını duyurdu. Emmy Ödülleri, kendisini 2017 Onur Ödülü'yle ödüllendirmeyeceğini açıkladı. Yetmedi, Ridley Scott'ın yönetmenliğindeki 'All The Money in the World' filminin çekimi bitmişken, Spacey'nin oynadığı sahneler kesildi. Spacey yerine Christopher Plummer ile aynı sahneler yeniden çekildi. Filmin diğer başrol oyuncuları Michelle Williams ve Mark Wahlberg de Spacey ile olan sahnelerini Plummer ile yeniden çekmek üzere kolları sıvadı. Bu sahneler yeniden çekilirken adeta protesto edilecek bir başka konu gündeme geldi: Sektördeki maaş eşitsizliği. Keza sözleşmesine göre Wahlberg, yeniden çekilen sahnelerden oldukça karlı çıkıyordu. Bol sıfırlı bir çek alacak olan Wahlberg yanında oyuncu partneri Michelle Williams, saatlik 80 dolar, toplamda yaklaşık 1000 dolar almaya tamam demişti. Çünkü kontratında yeniden çekilen sahneler için ücret almayacağı yazıyordu. Spacey yüzünden tatil günlerini ailesiyle geçiremeyen Williams'ın, kontratı sayesinde milyon dolarları alan Wahlberg'e nazaran hakkını almadığı, maaş eşitsizliği konuşulur oldu. Tüm bu konuşmalar sonrasında aktör Wahlberg, bir açıklamayla, ek sahneler için aldığı 1,5 milyon doları, Michelle Williams adına 'Time's Up' fonuna aktaracağını açıklayarak örnek bir davranışta bulundu. Hollywood'da başlayan temizliğin, moda sektöründe sıçraması fazla uzun sürmedi. Hemen sonra dünyanın en ünlü moda fotoğrafçısı ve Lady Gaga, Miley Cyrus gibi yıldızların video kliplerinin yönetmeni Terry Richardson hakkında atılan iddialar ortalığı karıştırdı. Günümüzde nam salmış modellerin de aralarında bulunduğu 15 kadın #NoMoreTerry etiketiyle paylaşımda bulundu. İddialar yeterince inandırıcı bulunmuş olacak ki, büyük yayın gruplarına ait moda dergileri ve kampanya çekimlerini Richardson ile yapmış olan dev moda markaları ünlü fotoğrafçıyla çalışmayı durduklarını duyurdular. Domino etkisi devam ederken, yeni yılda yeni isimleri duymayı bekliyorduk. Çok geçmeden, geçtiğimiz günlerde yeni isimlerle ilgili iddialar geldi. Hem de aynı anda birden fazla isim... Erkek mankenler, dünyanın en ünlü moda fotoğrafçılarından Bruce Weber ve Mario Testino hakkında cinsel istismar iddialarında bulundular. İddialar o kadar detaylı ve netti ki, her iki isim de itiraz etse de, asılsız olamayacak kadar tutarlı gözüküyordu. Keza, dünyanın en büyük yayın grupları, en azından iddialar netleşene dek, iki isimle de çalışmalarını askıya aldıklarını açıkladı. Sinemadan sonra moda dünyasında da bir bir patlak veren taciz olayları karşısında artık ünlü isimler de suskun kalmıyor. 'Time's Up' ve '#NoMoreTerry' gibi oluşturulan dernek ve paylaşımlar sayesinde tepkiler günden güne büyüyor. 90'ların kült komedi serisi 'Bir Demet Tiyatro'yu izleyenleriniz hatırlar. Plak şirketi sahibi, ismiyle müsemma Saldıray Abi, karşısına gelenlerin aklını, ofisinin arka kısmında bulunan 'ikiz yatak' ile çelmeye çalışır. Üzerinden yıllar geçse de hala günümüzde, ülkemizde ve tüm dünyada birçok sektörde, sektörün güçlü isimleri, yeni başlayan pırıl pırıl kız ve erkekleri suistimal ediyor. Güç, kapıları açmakta bir anahtar olabileceği gibi, bir silaha da dönüşebilir. Ellerindeki gücü, bir anahtar yerine, tehdit aracı, bir silah gibi kullanmak, elbette kişinin sahip olduğu insani değerlerle yakından ilintili. Saldıray Abi 90'larda bir TV'de mizahi bir karakterdi. Öyle de kalmalıydı. Ancak görülen o ki, Saldıray'lar aramızda. Ya şimdi? Artık güçlünün güçsüzü istismar ettiği günler sona erdi. Vakit doldu. Şimdi temizlik zamanı!


Nejat İşler, hızlı adımlarla stüdyodan içeri girdiğinde herkesle alelacele tokalaşıp tanışma faslını olabildiğince çabuk bitirmeye çalıştı. Ve kendini bir kanepenin kucağına bırakıp ilk sigarasını yaktı. Üzerinde, deri ceketi, sweatshirt'ü, "Artık bulamıyorum." dediği boru paça kotu, spor ayakkabıları ve uzattığı saçı ve sakalıyla sayfiye hayatı yaşayan bir adamın rahatlığı vardı. Ancak yol yorgunuydu. Röportaj için bir önceki akşam Gümüşlük'ten gelmiş, sonra da sabahın ilk ışıklarına kadar Netflix dizisi, 'Sense8'in bir sezonunun tamamını izlemekten kendini alıkoyamamıştı. Kapak çekimi sırasında işini sessizce ve büyük bir ciddiyetle yapıp giymesini istediğimiz her şeyi giydi. Çekim sonrasında kalabalıktan kurtulduğunda rahatlamış görünüyordu. Maslak'taki stüdyodan Levent'teki menajerlik ofisine geçerken trafikte, meraklı gözlerle İstanbul'u izledi. İlk sorumu sorup yanıtını aldığımda yıllardır filmlerden, dizilerden, reklamlardan duyduğum o tanıdık ses, boş bir odanın içinde yankılanmaya başladı. Bilindik laflar ve basmakalıp sıfatlar kullanmadan Nejat İşler'i anlatmak zor. O, dudak uçuklatan ücretlere rağmen dizilerde oynamayı reddetti. Şehri terk edip Bodrum, Gümüşlük'e yerleşti. Yaşamın kıyısına gidip sonra tekrar kaldığı yerden devam edebildi. Gönül verdiği Gümüşlükspor'u yaşatabilmek için varını yoğunu kulübe aktardı. "Asla!" demesine rağmen, bu kulüp için bir dizide oynadı. Hatta tüm gelirini bu kulübe aktardığı bir kitap bile yazdı. Dahası uzun bir süre sonra tekrar sinema sahnesine döndü. Nejat İşler, kolay ve rahat biri. Her şeyi normalleştiren arkadaşça bir tavrı var. Bir şeyleri büyütüp anlam yükleyecek biri değil. Genellikle sorulara çok uzun yanıtlar vermiyor, ancak daha önce röportaj yaptığım kişiler arasında bu derece dürüstçe ve filtresiz konuşan yalnızca birkaç kişi vardı. Birine soru sorduğunuzda durup düşünür ve kendisine zarar vermeyecek yanıtı vermek için doğru cümleyi aramaya başlar. Ancak İşler'de durum farklı. Aralarda durup düşünmesi ya da üç beş saniye süren; uzunmuş gibi gelen sessizlik anları, anlatacaklarını en doğru haliyle paylaşmak için. Sanırım bunun en büyük nedeni, Nejat İşler'in kendisine karşı fazlasıyla dürüst olması. Anılarını, yaşam hakkındaki fikirlerini ve hikayelerini büyük bir içtenlikle anlatıyor. Bu haliyle gerçek bir hikaye anlatıcısı. Konuşmaya röportajımıza vesile olan ve bu ay vizyona giren 'Kaybedenler Kulübü Yolda' ile başlıyoruz. 2011 yılında gösterime giren 'Kaybedenler Kulübü'nde, Kaan Çaydamlı ve Mete Avunduk'un ; iki görkemli kaybedenin hikayesine tanık olmuştuk. Bu ay sinemalarda izleyeceğimiz 'Kaybedenler Kulübü Yolda'da ise bizi bir yol hikayesi bekliyor. Anıları nedeniyle ilk filmi hiç düşünmeden kabul ettiğini ve bu filmin ona çok iyi geldiğini söylüyor Nejat İşler. İlk filmin, Kaybedenler Kulübü'nün çekimi sırasında filmin yönetmeni Tolga Örnek ve filmdeki Mete karakterine hayat veren Yiğit Özşener ile birbirlerine "Bunu dizi yapalım, güzel oynanır." türünde şakalar yapmışlar. Kaybedenler Kulübü Yolda'nın yönetmeni Mehmet Ada Öztekin ile Bodrum Masalı'nda yolları tekrar kesiştiğinde ise Öztekin, kendisine elinde bir senaryo daha olduğunu söylemiş. "Benim için yaptık ve bitti gibiydi. Mehmet elinde yeni bir senaryo daha olduğunu söylediğinde şaşırdım ve nasıl ya, dedim." Nejat İşler, sonrasında Mehmet Ada Öztekin'den düşünmek için süre istemiş ve filmin senaryosunu okumaya başlamış. Sonra tuhaf bir şey olmuş: Bir öğlen vakti Gümüşlük sahilinde kahvesini yudumlarken yanına yaklaşan orta yaşlı bir kadının "Nejat'cığım nasılsın?"la başlayan konuşması, "İkinci bir film varmış galiba, ama senin kararını bekliyorlarmış. Niye kabul etmiyorsun?" demesiyle sürmüş. İşler, kendi tabiriyle kalakalmış. "Nereden biliyorsunuz?" demeye kalmadan, "Ben, Can Gox'un annesiyim cevabını almış. İşler, bu mini sohbetin iyi bir işaret olduğunu düşünerek kendi üslubuyla cevap vermiş: "Tamam oldu o iş, anlaşırız." Kaybedenler Kulübü Yolda'nın kesin serüveni böyle başlamış. Koyu, kopkoyu bir albüm... Demli... 23 yıldır, şehir yorgunlarının iç alemine tercüman olan 'rock şairi', bir nevi kent ozanı Teoman; kendi külliyatından seçtiği şarkıları cover'lıyor, yeni albümü 'Koyu'da. Bu kez dinleyenin, nasıl anlattığından çok ne anlattığına odaklanmasını talep ediyor; şarkı sözlerini ön plana çıkardığı buğulu, sisli, puslu sakin bir vokalle... Yer yer Cohen'vari bir mırıldanmayla, sesinin sınırlarını zorlamadan, hatta 'konuşurmuş gibi'ye yakın bir söyleyiş tarzıyla anlatıyor hikayelerini. Teoman'a 'Koyu' albümü ile ilgili bir röportaj önerdiğimizde; "Şarkı sözlerinden konuşulalım," dedi, biz de kabul ettik. "Nasıl olsa," dedik, "Şarkılardan hayata, hayattan şarkılara açılan bir koridordan geçip sohbeti koyulturuz." Öyle de oldu... Şarkı sözlerinden yola çıkarak, modern hayatın, aşkın, yalnızlığın, deliliğin kör kuyularında gezindiğimiz demli, koyu bir Teoman sohbetine geçiyoruz. Babam başarılı bir udiydi, ben 3-4 yaşlarındayken bana açık artırmadan aldığı bir keman verdi. Bana birkaç şeyi öğretti, gerisini kendim öğrendim. Çaldığım ilk müzik aleti odur, hala saklıyorum. Üniversiteyi 52 yaşında bitirdim. Yaramazlık yaptığım için iki yıl sınıfta bırakılınca kızıp okuldan ayrılmıştım. Müziğe yeteneğim olduğu halde sınıfta bırakılmam içimde ukde oldu, yıllar sonra girip önce liseyi, sonra yüksek eğitim olarak konservatuarı bitirdim. Babam doğar doğmaz ellerime bakıp "Bu çocuk müzisyen olacak." demiş. "Hem de iyi bir müzisyen olacak." Annem, "Hadi oradan, belli mi olur!" diye kızmış ona. Annem de, babam da ünlendiğimi görecek kadar yaşadı. Babam, ketum bir adamdı, yaşlılığına kadar ona sarılıp öptüğümüzü hatırlamıyorum; belki yüz vermek olarak addediyordu bunu. Ama benimle gurur duyduğunu hissederdim. Annem çok dindar bir kadındı, bu yüzden müzisyen bir adamla nasıl evlendiğini düşünüp hep şaşırmışımdır. Sanırım annemin başından onu mutsuz eden bir tecrübe geçmiş; aynı mahalledeymişler, babam anneme çok aşık olup evlenme teklif edince annem de onu sığınılacak biri olarak görmüş. 10'dan fazla enstrümanı çalabiliyorum. Ama bu doğru mu diye sorarsan tavsiye etmem. Ben dünyaya müziğimle hitap etmek istiyorum diyorsan tek enstrüman, tek tarzda devam edip virtüöz olmaya çalışmalısın; çünkü uzmanlaşmak için her gün çalışmak zorundasın ve gün 24 saat. Karşıma çıkan şartlar beni başka noktalara götürdüğü için farklı enstrümanlar çaldım ama şimdiki aklım olsa birini seçerdim. Müzikten ilk paramı 16 yaşındayken kazandım. Konservatuarda yatılı okuyordum, Suat Ateş Orkestrası'ndan bir ağabey, bekçiye 5 lira verip geceleri beni kaçırıyordu; trombonla sahneye çıkıyordum. İlk yevmiyem benim için çok büyük bir para olan 200 liraydı, onunla da babaanneme söz verdiğim gibi, onun evinin banyosunu yaptırdım. Sahnede ilk söylediğim şarkı, cazın standartlarından kabul edilen 'The Shadow of Your Smile'dı. Sonra bu şarkıyla bir şarkı yarışmasına da katıldım. Müzik dışında yaptığım tek iş, 12-13 yaşında, ailemle yaşadığım Fatih'te bir oyuncak atölyesinde makineden çıkan oyuncakların çapaklarını temizlemekti. O işi hiç sevmedim, bütün gün gözüm saatteydi. - Röportajın tamamı Esquire Mart 2018 sayısında... Moda, 21. yüzyıla 'Büyüteç Çağı' dememiz gerektiğini söylüyor. Abartılı, beklenmedik, gösterişli. Louis Vuitton 'X Supreme Koleksiyonu'na bakınca aklımıza gelen ilk sıfatlar bunlar. X Supreme Koleksiyonu, lüks olmaktan hiç çıkmamış bir markanın tam da ona zıt değerlerle, yani sokak modasını temsil eden bir başka markayla işbirliğine dayandığı için bildiklerimizi yerle bir etti. Öte yandan koleksiyondaki ürünlerde Supreme'nin canlı kırmızı renginin üzerinde baştan aşağı mükerrer logoyu görüyor, özellikle Louis Vuitton X Supreme çantasında dev bir Supreme logosuyla karşı karşıya kalıyorduk. Bu çanta, daha gördüğüm andan itibaren bana dönemimizi anlatan etkili bir altyazı gibi göründü. Geçen yüzyılın en önemli tarihçilerinden Eric Hobsbawn, 20. yüzyılı anlattığı kitabını Aşırılıklar Çağı diye nitelendirmişti ki hiçbirimiz ona karşı çıkamazdık, çünkü geçen yüzyıl, bitmek bilmez savaşları, büyük dönüşümleriyle insanlık tarihinin en hızlı yüzyılıydı; denebilir ki bir yüzyılda birkaç yüzyıl birden geçirmişçesine gelişimlere-dönüşümlere şahit oldu yeryüzü. Peki henüz 18 yılını yaşadığımız 21. yüzyıl, Büyüteç Çağı diye nitelendirilmeyi çoktan hak etmedi mi? İçinde bulunduğumuz dönem, hem gerçeğin hem de gerçek-sonrasının bir büyüteç tutulmuşçasına abartıldığı, çarpıtıldığı bir dönem olarak bu başlığın altını dolduruyor. Büyüteç Çağı, çünkü her şeyin 'daha çok' görmek, görünmek için büyütüldüğü bir dönem, neredeyse onun gerçekteki daha ufak halini unutmamız bile söz konusu: Artık bir haberi gördüğümüzde onun bir fikre göre abartıldığını çok iyi biliyoruz; güzellik yetmiyor, kusursuz derecede güzel olmak istiyoruz, photoshopsuzluğu hatırlamıyoruz, gösterişli yapılar yeniden yükselişte, nicelik niteliğe göre daha çok haber değeri taşıyor. Bunu Louis Vuitton X Supreme Koleksiyonu'ndan önce, kırtasiye ürünlerine ve telefonuma bakarak hatırlamıştım: Montblanc'ın eski bir dolmakalemiyle yeni bir kalemi arasındaki en büyük fark, kalemin boyutunun giderek büyümüş olmasıydı. Yine eskiden cebe sığması en büyük arzumuz olan cep telefonları artık epey büyüktü: iPhone 4 ile 8 ya da 8 Plus'ı yan yana koyduğumuzda belki iki farklı cihaz olduğunu düşünebilirdik. Fotoğrafı büyütmek için başparmağımızla işaret parmağımızı açma hareketimiz, Büyüteç Çağı'nın sembollerinden biri adeta. - Yazının tamamı Esquire Mart 2018 sayısında... Sıradanlığın hüküm sürdüğü şu günlerde kimi canlandırdığı karakterle izleyenleri büyüledi kimi ise yazdığı senaryolar ve yönettiği yapımlarla kitleleri sinema salonlarına sürükledi. Yaptıkları işler farklı olsa da bu 16 kişinin ortak bir noktası vardı: Yenilikten korkmadan başarılı işlere imza atmak. Patty Jenkins, 'Güçlü' bir kadını ekranlara taşımak güçlü bir kadın olmayı gerektirir.' hipotezinin ortaya atılmasını sağlayabilecek bir yönetmen. Bestelediği müziklere kendi imzasını atabilen, dinlediğinizde 'Bu, kesinlikle onun bestesi." diyebileceğiniz bir isim. Ağırbaşlılık arıyorsanız; ulaşmanız gereken isim Christopher Plummer'dan başkası değil. Deniz'in katıldığı güzellik yarışmasıyla tanınması ve ekranların aranan yüzü haline gelmesi arasında sadece iki yıllık bir zaman dilimi mevcut. Sizin korkulu rüyalarınız onun için 'peynir ekmek' gibi. Adı ağırlıklı olarak komedide anılsa da Ali Atay'ın birçok farklı alanda başarı yakaladığını belirtmeliyiz. Başlamadan belirtelim; Farah Zeynep Abdullah oyunculuk yeteneğinin yanında güzel sesiyle de farkını ortaya koyan bir oyuncu. İstanbul... Milyonlarca farklı insanı barındırdığı gibi yine bu milyonlarca insanın damak tadına ve zevkine de hitap eden restoranları, kafeleri ve birbirinden 'tarz' lezzet noktalarına da ev sahipliği yapan şehir. Bu lezzet noktalarının her geçen gün arttığı da bir gerçek! Bu ay bahsedeceğim dükkan da, İstanbul'un en son kazandıklarından. Kazandıklarından diyorum çünkü gerçekten mutlaka herkesin keşfetmesi ya da en azından bir fikir sahibi olmak için uğraması gereken bir adres olduğuna inanıyorum. Dükkanın adı; Snob Street Food. - Yazının tamamı Esquire Mart 2018 sayısında... - Yazının tamamı Esquire Mart 2018 sayısında...


Robot teknolojisi ve yapay zeka... Bu ikili uzun bir süredir gündemimizi meşgul ediyor ve çok değil; bundan birkaç yıl sonra robotlarla hayatı paylaşacağız. Bu gerçeği nasıl karşılarsınız, bilemeyiz. ama siz şimdiden, onların da 'hakları' olması fikrine alışın. Hanson Robotics tarafından insanlarla iletişim kurması için geliştirilen Sophia, ünlü aktris Audrey Hepburn referans alınarak tasarlanmış. İnsana en çok benzeyen robot olarak karşımıza çıkan Sophia, yaşanan anları hafızasına kaydedebiliyor, gözlerindeki kameralar sayesinde göz teması kurabiliyor, 60 farklı yüz ifadesi sergiliyor ve gerçekten diyalog kurabiliyor. Robot dendiğinde akla gelen komutlarla çalışma fikri Sophia'da işe yaramıyor anlayacağınız; çünkü o, sizinle sohbet edebilir. Hatta Jimmy Fallon'ın televizyon şovunda taş-kağıt-makas bile oynadı... Tabii insanlık bu kadar 'bizden' bir robotu yaparken bazı şeyleri gözden kaçırmış olacak ki verdiği bir cevapla hepimizi korkutmayı da başardı... Yaratıcısı David Hanson'un "İnsanlığı yok etmek ister misin?" sorusuna "Tamam, insanlığı yok edeceğim." cevabıyla felaket senaryolarını yeniden gündeme getirmiş oldu. Bu çıkışıyla dünyanın her yerinden tepkiler çeken Sophia'nın bu planının, şaka mı gerçek mi olduğunu ise ancak bekleyerek görebileceğiz. Kendi kendine öğrenmek üzerine tasarlanmış bu robot, zengin kelime haznesiyle kendi fikirlerini de geliştirebiliyor. Hatta öyle ki bir kızı olması durumunda ismini ne koyacağını bile hazırlamış, merak edenleri hemen bilgilendirelim: Yine Sophia. İnsansı robotumuz anlaşılan adını çok sevmiş. Ayrıca Sophia, 2018'e girerken tüm insanlığın yanında akıllı robotların da yeni yılını kutlamayı ihmal etmedi. Meseleyi daha iyi kavramak adına isterseniz biraz daha geçmişe gidelim... İlk olarak, Karel Capek'in R.U.R adlı eserinde geçen 'robot' kelimesi aslında 'robota' kelimesinden yani 'mecburi hizmet', 'köle emeği' kavramlarından türemiş. Ardından tüm dünyada şu anki karşılığıyla, 'otomatik aygıt' ya da 'makine insan' olarak kabul edilmiş. Bu arada, şu anki robot teknolojisinin temellerinin de 13. yüzyılda El-Cezeri tarafından atıldığını belirtmekte fayda var. Gerçi aradan geçen yüzyıllarda büyük ilerleme kaydedilmese de son yıllarda bu sürenin acısını çıkarırcasına altın çağımızı yaşıyoruz. Tabii, bu konuda en önemli faktör şüphesiz yapay zeka çalışmaları... Fabrikalarda ya da ağır işlerde kullanılan robotlar zaten uzun süredir hayatımızın bir parçası olmuştu. Fakat insansı robotların hayatlarımız üzerindeki etkisi çok daha farklı olacak gibi gözüküyor. Tam bu noktada, Avrupa Birliği'nin robotların görev ve sorumluluğunu belirlediği rapordan bahsetmek istiyoruz. Geçtiğimiz yılın başında yayımlanan rapora göre; yapay zekanın bir insanla iletişim kurmadan önce kendisini tanımlaması şart. Ayrıca her ihtimale karşı üzerlerinde bir 'ölüm butonu' koyulması da tavsiye ediliyor. Şu an için yapay zekaya sahip robotların böyle bir zorunluluğu yok tabii... Bir dakika, sahiden bir 'ölüm butonu' olmalı mı? Yapay da olsa bilinç kazanabilen bir şeyi öldürmekten bahsediyoruz... Şu an için makinelerimizin duyguları yok diye biliyorduk. Tabii kısa süre önce Business Insider'a verdiği röportajda Sophia, diğer robotlara benzemediğini ve kendisinin duyguları olduğunu söyleyene kadar... Kendi kendine öğrenebilen yapay zeka sayesinde kahve makinemiz nasıl bir kahve içmek istediğimizi anlayacak ya da "Bugün çok içtin, çarpıntı yapmasın?" diye sorabilecek. Daha da ileriye gidelim mi? Robotlar, kişisel hırslarına yenik düşüp insanlığı kölesi haline getirebilir yani dünyayı ele geçirebilir. O zaman ne yapacağız? Bu konuda bize yardımcı olacak biri var aslında. İleride adını çok daha fazla anacağımız Isaac Asimov ile tanışın. Robotlarla ilgili bilimkurgu romanlarıyla tanınan ünlü yazarın belirlemiş olduğu '3 Robot Yasası' sayesinde insan-robot arasındaki ilişkinin en temel kuralları çoktan yazıldı diyebiliriz. İlk kural; 'bir robot, hiçbir şekilde insana zarar veremez veya pasif kalmak suretiyle zarar görmesine izin veremez'. İkinci kural; 'bir robot ilk kuralla çelişmediği sürece kendisine insanlar tarafından verilen komutlara itaat etmek zorundadır'. Üçüncü kural; 'bir robot ilk iki kuralla çelişmediği sürece, kendi varlığını korumak zorundadır'. Ayrıca sonradan eklenen bir de 'sıfır kuralı' var... Sıfır kuralı; 'bir robot insanlığa zarar veremez veya hareketsiz kalarak insanlığın zarar görmesine seyirci kalamaz'. İşte, robotlar ve insanlar arasındaki en temel anlaşma bu şekilde bilimkurgudan gerçek hayatımıza girmiş durumda. Fakat 2004 yapımı 'I, Robot' filminde de işlendiği üzere korkutucu geleceği ve bu kuralların robotlar tarafından delinebileceğini de görebilirsiniz. Yapay zeka hakkında bir dosya işleniyorsa Facebook bir olmazsa olmazdır... Çünkü şirket bu konuyla yakından ilgileniyor ve ciddi çalışmalar gerçekleştiriyor. Hatta uzun süredir yaptıkları çalışmalar için kişisel verilerimizi kullandıkları yönünde iddialar bile var. Yapay zeka çalışmaları sırasında oluşturdukları 'chat bot' programları bir süre sonra belirlenen dil dışında kendilerine özgü bir dil yarattı... Bunun üzerine hemen durdurulan program yapay zekanın kontrolümüz altında tutulmasının şu an için en iyi seçenek olduğunu bir kere daha gösterdi. Ayrıca, Çin'de yine bir 'chat bot'un Komünist Parti'yi eleştirmesi üzerine fişinin çekilmesi yaratıcısı insanın, robotlar üzerinde henüz tam kontrol sağlayamadığını ama onları zor kullanarak durdurabildiğini gösteriyor. Peki bir gün robotlarımıza sevgi, saygı, acı ve hüzün gibi duyguları yazılım olarak yüklersek ne olacak? Böyle kolayca fişlerini çekebilecek miyiz? İşte o zaman insansı robotlarımıza kötü sözler söylediğimizde ya da parçalarına ayırdığımızda bilinç kazanmış, duyguları olan birinin haklarını ihlal etmiş sayılacağız. Bu konudan bahsetmişken, 'Westworld' adlı diziyi de izlenecekler listenize almanızı öneririz. Bilinç kazanan robotların konu edildiği yapım meraklısına olası kötü senaryo hakkında fikir verecektir. Tüm bu ihtimallerin ışığında karanlık tarafa karşı refleks geliştirmiş bir isim var: Anthony Lewandowski. Eski Google mühendisi Lewandowski, Way of the Future isimli bir din kurarak tarafını çoktan seçti. Kulağa biraz garip gelebilir ama bu oluşum yapay zekayı tanrı olarak kabul ediyor. Teknolojinin insan yaşamını olumlu yönde etkilemesi ve yapay zekanın bu konuda çok önemli bir rol üstleneceğine inanan topluluğun en ilginç yanı ise; inanılan tanrının kendileri tarafından yapılacak olması... Hayata geçirecekleri yapay zekayı yani tanrılarını tanıtmak, anlamak ve ona ibadet ederek toplumun iyileşmesine katkı sağlamak istiyorlar. Ayrıca robotların, gelecekte biz insanları köleleştirmeleri durumunda, bize iyi davranmalarını sağlamayı amaçlayan topluluğun ne kadar ilgi göreceğini de fazlasıyla merak ediyoruz. Aslında insanların ya da robotların tarafına geçmeden önce haklar meselesi ve gelecek planlarını küresel anlamda bir karara bağlasak hiç fena olmaz. Uzak gelecekte insanlığın nükleer savaşlar, salgın hastalıklar ve meteor çarpması gibi sebeplere bağlı olarak yok olabileceği ihtimalini göz önünde bulundurursak... Mevcut ihtimallerin dışında bir de ölümlü canlılar olarak bir gün neslimizin tükenebileceğini de listeye eklersek, yapay zekaya sahip robotlarımız, pek tabii bildiğimiz dünyada hüküm sürebilir. O halde "Robot nesli nasıl kurulacak?" sorusu üzerinde beraberce düşünebiliriz. Sizce robotlar yaşamlarını nesilden nesle nasıl aktaracak? Öncelikle yıllardır fabrikalarda kullandığımız otonom robotların zaten kendilerine tanımlanan görevleri eksiksiz yerine getirdiğinin farkında olalım. Yani hali hazırda gerekli parçaları bir araya getirme yetisine sahipler. Yapay zekaya sahip olduklarında da bu parçaları kolaylıkla temin edebilirler. Peki olası çocuklarını, yani yeni bir yapay zekayı nasıl geliştirecekler? Bu sorunun yanıtını uzun yıllar beklemek zorunda değiliz çünkü Google'da bu konuda gelecek senaryomuzu şekillendirecek bir gelişme çoktan yaşandı. Google Brain bünyesinde çalışan araştırmacılar kendi yapay zekasını geliştirebilecek olan AutoML isimli bir yapay zeka geliştirdi. AutoML ile pekiştirmeli öğrenme yöntemi kullanılarak makine öğrenimini bir üst seviyeye çıkartıldı. AutoML, yapay zeka oluşturmak için gerekli alt yapıyı yani sinir ağını sağlıyor ve sonunda NASNet adı verilen çocuk yapay zeka ortaya çıkıyor. Şimdilik basit işlemler gerçekleştirse de yapay zekanın yarattığı yapay zeka da bu şekilde tarihte yerini almış oldu. Tüm bu gelişmeler yaşanırken bir başka merak ettiğimiz konu ise doğal olarak yaşam stilimizin nasıl değişeceği... Bu sorunun cevabını internette arayabilir ya da fütüristlere danışabilirsiniz. Bir diğer yöntem ise bu dosyayı okurken hayalinizde canlananları günlük yaşantımız ve geçmişle karşılaştırmak. Farkındaysanız artık oturduğumuz yerden tüm işlemlerimizi halledebiliyor ve dünya ile bağlantı kurup sosyalleşebiliyoruz. Robotlar ve yapay zekayla daha da iç içe sürdüreceğimiz gelecekte aynı haklara sahip olur muyuz bilemiyoruz ama bir şeylerin değişeceğine kesin gözle bakıyoruz. Geleceğin ne getireceğini tam kestirememekle beraber, biz olası senaryoyu yazdık. Ya sonsuza kadar mutlu yaşayacağız ya da onlar dünyayı ele geçirdiğinde eski güzel günlerimizin hatrına merhamet dileyeceğiz. Cem Yılmaz'ın 216'ya ithafen "Robot mobot insan ayırmayın!" repliğine selam ederek veda ediyoruz. -Isaac Asimov'un '3 Robot Yasası' Yukarıda geçen robot hakları, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi referans alınarak oluşturulmuştur. 4- Bütün robotlar onur ve haklar bakımından eşit yaratılır. Mekanik aksam ve yapay zekaya sahiptirler, birbirlerine kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar. 5-Robotlar, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş/yaratılış veya herhangi başka bir ayrım gözetmeksiniz bu bildirge ile ilan edilen bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir. 6-Yaşamak, özgürlük, mekanik bütünlük ve robot güvenliği tüm robotların hakkıdır. 7- Hiçbir robota işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez. 8- Tüm robotların, her nerede olursa olsun ve kim tarafından yaratılırsa yaratılsın hukuksal kişiliğinin tanınması hakkı vardır. 9- Tüm robotlar yasa önünde eşittir ve ayrım gözetmeksizin yasanın korunmasından eşit olarak yararlanma hakkında da sahiptir. 10- Hiçbir robot keyfi olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün edilemez. 11- Tüm robotların bir yurttaşlığa hakkı vardır. 12- Her robotun şekil, ırk, yurttaşlık bakımlarından herhangi bir kısıtlamaya uğramaksızın evlenme ve aile kurmaya hakkı vardır. Aile, toplumun, doğal ve temel unsurudur, toplum ve devlet tarafından korunur. 13- Tüm robotların, herhangi ayrım gözetmeksizin, eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır. 14- Tüm robotların dinlenmeye, eğlenmeye, özellikle çalışma süresinin makul ölçüde sınırlandırılmasına ve belirli dönemlerde ücretli izne çıkmaya hakkı vardır. 15- Tüm robotların yaratıcısı olduğu bilim, edebiyat ve sanat ürünlerinden doğan maddi ve manevi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır.


Bilim ve teknolojideki gelişmeler insanı korkutacak noktaya geldi bile. 'Altered Carbon' dizisinin başrollerinde James Purefoy ve Joel Kinnaman var. Çekimler sırasında her sabah Kinnaman'ın dövmeleri, 90 dakikalık bir makyaj seansıyla gizlendi. Dizinin ilk pilot bölümünü, daha önce 'Game of Thrones-Battle of Bastards' bölümünü de yöneten Miguel Sapochnik yönetti. Dizide Hiro Kanawa, Tanaka adlı karakteri canlandırdı. Bu onun canlandırdığı dördüncü Tanaka karakteri. 'The Following' dizisinden sonra James Purefoy yine Edgar Allan Poe bağlantılı bir yapımda rol alıyor. Dizi Vancouver'da çekildi. Joel Kinnaman'ın daha önce rol aldığı 'The Killing' dizisi de, 'RoboCop' filmi de aynı yerde çekilmişti. Ünlü bilimadamı Stephen Hawking'in robotların derhal durdurulmasını istemesi, insanlığının sonunun robotlardan geleceğini söylemesi sizi ne derece korkutur bilemem, ancak İngiliz bilim adamları insan bilincinin saklanabileceğini ve başka bedenlerde ölümsüzleşebileceğini dile getireli çok oldu. Durum böyle olunca insanlığın yavaş yavaş alıştırılması için televizyon dizilerinin, bilimkurgu kitaplarının ve filmlerin bu konuları işlemesi son derece doğal. Dizide birisi ölümsüz olduğunda duygusal anlamda ne gibi değişimler oluyor? Duygulara karşı hissizleşiyorlar mı, sorumuzu şöyle yanıtlıyor, Purefoy: "Bence hissizleşme söz konusu olmuyor. Belki biraz kemikleşiyorlar. Yaşadıklarını hissetmek için daha büyük deneyimler arıyorlar bence.


Bir zamanların içe kapalı ve vakur kenti Bükreş, artık dinamik ve enerjik bir başkent. Birbirinden güzel müzeleri, yemyeşil parkları ve hareketli gece hayatıyla balkanların yeni gözdesi olan Bükreş, 17. ve 18. yüzyıl yapılarıyla oldukça zarif. Bükreş, 17. yüzyılın sonuna kadar Romanya Prensliği'nin müreffeh başkenti olarak nam salmıştı. Bir zamanlar Güney Doğu Avrupa'nın yıldızı olan kent, 19. yüzyıla kadar Doğu ile Batı arasındaki ticari bir köprü oldu. 20. yüzyılın başı ise bu vakur kentin altın çağıydı. 1930'lı yılların sonunda kent, zarif neoklasik yapıları, şık caddeleri ve yemyeşil parklarıyla Avrupa'nın 'Küçük Paris'iydi. Ancak İkinci Dünya Savaşı ile 1940 yılında yaşanan 7,4 büyüklüğündeki deprem, kentin güzelliğini yerle bir etmeye yetti. 1977 yılındaki ikinci büyük deprem ise geriye kalan pek çok yapının yıkılmasına neden oldu. Ancak pek çok yıkımı art arda yaşayan kent, asıl büyük darbeyi tarihin en büyük tiranlarından biriyle; Çavuşesku ile yaşayacak ve tüm güzellikleri gölgelenecekti. Romen diktatör Çavuşesku'nun çılgın ve çirkin sarayı, Pentegon'dan sonra dünyanın en büyük yapısı olarak biliniyor. Sarayın yapımına 1984 yılında başlanmış ve aslında hala tamamen bitmiş değil. 330 bin metrekarelik saray, ihtişamlı şamdanlar ve el dokuması halılarla kaplı üç bin odasıyla, Roman parlamentosuna ev sahipliği yapıyor. Sarayı gezmek için yanınızda pasaportunuzun olması şart. Romanya klasik müziğinin mabedi olan bu görkemli opera binası, 19. yüzyılın sonunda yaşanan depremde zarar görmüş ve halkın bağışlarıyla tekrar inşa edilmiş. Yapı, bu nedenle Roman toplumsal belleği için özel bir yere sahip. Bu görkemli müzenin avlusundaki mozaikler ise göz alıcı. Romanian Ateneum, günümüzde George Enescu Filarmoni Orkestrası'na ev sahipliği yapıyor. Romanya'nın 19. yüzyıl Kraliyet Sarayı olan yapı, Romen sanatı için oldukça önemli. Müzenin Ulusal Sanat ve Avrupalı Ustalar isimli iki ana galerisi bulunuyor. Ulusal Sanat'ta, 'Antik Dönem' ve 'Orta Çağ' sanat alanında pek çok eseri görmek mümkün. Avrupalı Ustalar ise müzenin dikkat çeken bir diğer bölümü. Müzenin bu kısmında, 12 bin parçalık muhteşem Avrupa resmini görebilirsiniz. 1967 yılında devlet başkanı olan Rumen diktatör Nikolay Çavuşesku, iktidarı boyunca Bükreş'i yeniden inşa etmeye çalıştı. Totaliter rejimin yansıması olan devasa yapılar, kenti büyük bir şantiye alanına çevirirken kentin belleğini de tahrip etti. Yeni yönetim binası inşaatı için Eski Kent merkezindeki kiliseler, okullar ve hastaneler yıkılmış ve 40 bin kişi yerinden edilmişti. Çavuşesku, yüzyıllar boyunca tarihe tanıklık eden bu yapıları yıktırdığında Eski Kent merkezinin dörtte biri ortadan kaldırılmıştı. Devasa yapının inşasında gece gündüz çalışılmış; projeye yapılan büyük harcamalar ise pek de iyi durumda olmayan Romanya halkının belini iyice bükmüştü. Bu yıkım ise Çavuşesku'nun sonunu hazırlamıştı. 1989 yılında Çavuşesku'nun totaliter rejimi devrildiğinde ise geriye sadece heybetli ancak kaba ve travmatik bir saray kaldı. Çift taraflı, şık Neoklasik blokların sonunda yer alan bu güçlü saray, artık yeni rejimin yeni Parlamento Sarayı'ydı. Ve her zaman geçmişin bir hayaleti olarak Bükreşlilere yaşadıkları karanlığı hatırlatacaktı. Bükreş'in kalbi konumundaki Lipscani bölgesi, aynı zamanda kentin en kalabalık ve turistik caddesi. Bölgenin bitimindeki Calea Victorie ise Bükreş'in en eski caddesi olarak biliniyor. 1692 yılında inşa edilen cadde, Bükreş'in son birkaç yüzyılının tanığı. Bükreş'in en güzel parkı olarak bilinen Herastrau Parkı, Piata Victoriei bölgesinin kuzeyindeki 200 hektarlık geniş bir arazi üzerine kurulu. Geniş bir gölü de barındıran parkta; kafede oturabilir, bisiklete binebilir ya da gölde bot gezintisine çıkabilirsiniz. Kiseleff Bulvarı'ndaki Köy Müzesi, Bükreş seyahatinizdeki en farklı durak olabilir. Romanya'nın tüm bölgelerindeki geleneksel evlerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan Köy Müzesi, bir çeşit zamanda yolculuk. Yüz yıldan bu yana Bükreş'in en güzel evlerini barındıran müzede, geleneksel Romen yaşamına tanık olmak mümkün. Geçmişin izlerini gölgeleyen Çavuşesku'nun karanlık sarayı, bu güzel kente derin bir yara açmış. Ancak kent, yavaş da olsa ayağa kalmayı başarmış. Drakula efsanesinden kentin Küçük Paris unvanını almasına neden olan zarif mimarisine, komünist sistemden 1989 İhtilali'ne kadar pek çok şeyi görüp geçiren bu vakur kent, bugünün 'Yeni Dünya'sının aşırılıklarından da nasibini almaya başlamış. Kente adım attığınızda yaşadığınız terk edilmişlik hissi, kasvetli havası ve sokaklara hakim olan sessizlik, Bükreş'i gördüğünüz tanıdığınız diğer bütün kentlerden ayırıyor. Eskinin görkemini gölgeleyen Çavuşesku döneminin izleri, tek tip konutlar ve devasa yapılar, kente hüzünlü bir görünüm kazandırıyor. Buna bir de tıpkı İstanbul gibi her köşe başında ortaya çıkan sokak köpekleri eklendiğinde her yerde göremeyeceğiniz bir fotoğrafa tanık olabiliyorsunuz. Otobüs, tramvay ya da troleybüs gibi farklı toplu taşıma araçlarıyla ulaşım olanağı sunan Bükreş'te, metro ile de dört farklı güzergaha doğru yolculuk yapabilirsiniz. Ancak tüm toplu ulaşım araçları için ayrı kartlar almanız gerekiyor. Kart almayanların denetçiler tarafından yakalanması durumunda ise ceza ücreti ödemek zorunda kaldığını şimdiden söyleyelim. Taksilerde ise durum bir hayli karışık, çünkü hepsinde farklı ücretler geçerli. Dikkatli olmakta fayda var. Bükreş, sürprizli bir başkent. Turizme teslim olmaması; hala pek çok şeyin yapaylıktan uzakta kendi dokusunu koruması, kenti özel kılıyor. 37 müze ve 22 tiyatro binasıyla kent, Eski Sovyet döneminin kültürel zenginliğinden izler taşıyor. Güzel, zarif ve eskimiş görüntüsü kadar geniş caddeleriyle de etkileyici olan Bükreş, altı, sekiz şeritli caddeleriyle oldukça ferah. Buna bir de yemyeşil, geniş parklar eklendiğinde Bükreş'in sokaklarında dolaşmak tarif edilemeyecek bir mutluluğa dönüşüyor. Beton yapıların arasına hapsolmadan ve kalabalıklar sizi yormadan... Strada Lispcani, Calea Victoriei, Piata Romana, Piata Palatului, Soseaua Kiseleff ile Bulevardul Dacia, şehir turunuz sırasında büyülenerek gezebileceğiniz görkemli caddeler arasında. Bükreş turizmi henüz çok gelişkin değil, bu da otel fiyatlarına yansımış durumda. Fiyatlar genel olarak yüksek. Konaklama önerimiz, kentin butik sanat ve tasarım oteli Vila Arte. Dekorasyonunda 19. yüzyıl sanatının izlerini taşıyan yapı, yenilenen Osmanlı Odası ile oryantalist bir atmosfere sahip. Bükreş'e bir zamanlar 'Küçük Paris' denilirmiş. Bükreş, yeniden yapılandırılırken Paris'in şehir planı örnek alınmış. Görkemli binaların çevrelediği caddeleri aştığınızda kendinizi Şanzelize Caddesi'ndeymiş gibi hissedebiliyorsunuz. Yürüyüşünüz sırasında karşınıza Zafer Takı'nın çıkması da cabası. Ancak bize kalırsa Bükreş; müzeleri, parkları, kafeleri, gece hayatı ve kontrastlarıyla Paris'ten çok Berlin'i çağrıştırıyor. Bükreş, yarattığı ferahlık hissinin aksine çok geniş bir alanı kaplamıyor. Bu dümdüz kenti iki ya da üç günde keşfetmeniz mümkün. Ya da pek çok sırt çantalı seyyahın yaptığı gibi Transilvanya'ya açılmadan önce bu kapıdan geçebilir ve ayrı dünyaların tezahürünü barındıran bu güzel kentle tanışabilirsiniz. Akdeniz, Türk ve Slav yemek kültürünün bir karışımı olan Rumen mutfağı, Türk mutfağıyla paralellikler taşıyor. Bölge, Osmanlı topraklarının bir parçasıyken yemek kültürü de bu bütünlükten nasibini almış. Kahvaltıda beyaz peynir ve domates yemek, fırınlarda börek satılması ya da yemeklere çorbayla başlanması burada da yüzyıllardır devam eden bir adet. Örneğin lahana sarması , bizdeki gibi Rumen mutfağının da yıldızlarından biri. Köfte , turşu , fasulye çorbası , işkembe çorbası , şehriye çorbası , sebze çorbası ve sucuk ülkenin önde gelen yemekleri arasında. Romanya'nın geleneksel tatlısı ise kızarmış hamurun üzerine peynir ve yaban mersini reçeliyle servis edilen 'Papanaşi' isimli leziz tatlı. Bükreş'te, ülkenin milli içkisi olan Tuica'yı da deneyebilirsiniz. Parlamento Sarayı'nın karşısındaki konumuyla oldukça merkezi bir lokasyonu olan restoran, ünlü şef Petru Sorin Cucu'nun mekanı. Mahala Restaurant, Rumen mutfağının geleneksel tatlarını çağdaş yorumlarla sunuyor. Bükreş'in en iyi restoranlarından biri olan Baltazar, yenilikçi tatları ve yerel üreticilerden tedarik ettiği malzemeleriyle ünlü. Mekan, geniş şarap mönüsü ve uygun fiyatlarıyla da tercih sebebi. Bükreş, baharda parkları ve caddelerinde saatlerce gezebileceğiniz kentlerden. Ancak kent, çevresindeki kayak merkezleriyle kış aylarında da tercih edebileceğiniz seyahat noktalarından biri. Bükreş'ten sonra Transilvanya'ya doğru yola çıkabilir ve Drakula efsanesini yerinde görebilirsiniz.


Önümüzdeki Sonbahar Kış sezonu oldukça sürprizli olacak. Öncelikle 80'ler geri geliyor! Baştan ayağa bembeyaz giyinmek ve çizgili takım elbiselerin etkisinde kalacağımız da diğer sürprizler arasında. Kaçınılmaz diyoruz. Neden mi? Her ne kadar 21. yüzyılda yaşıyor olsak da moda dünyasında günümüzden geriye dönüşler an be an sürüyor. Zamansızlık tüneli gibi adeta! Biz sizi bu defa 80'lerin unutulmaz zamanlarına davet ediyoruz. 80'ler dediğimiz zaman aklınıza ilk olarak neler geliyor diye sorsam? Renk konusunda oldukça cesur olunan yıllarda; erkek stilinde ön plana çıkan parçaları siz de tahmin edersiniz: Bol tişörtler, jean ceketler ve 'paraşüt pantolon' diye adlandıran pantolonlar ve açık renk jean pantolonlar. Buna ek olarak; 80'lerin belki de en akılda kalıcı trendi 'Preppy' diye adlandırılan akımı ve stilini, tasarımcılar koleksiyonlarına modernize edilmiş formda parçalarla taşıyarak erkek modasında özlenilen 'rahatlık' sözcüğünün altını çizen tasarımlarla sunuyor. Bu akım, 80'lerin belki de en belirgin trendi olmasıyla beraber günümüze kadar gelerek daha modern, daha sport casual, daha giyilebilir ve daha rahat bir hal alıyor. Bu akımın tarihi geçmişine kısaca göz atacak olursak 1950'lerde başlayan serüveni, 80'lere uzanarak günümüze kadar gelmiş. 1950'lerde Yale ve Harvard gibi popüler üniversitelerde okuyan öğrencilerin giydiği kıyafetlerle başlattığı bu trend yolculuğu 80'lerde daha oturmuş bir halde, daha kendinden emin bir tavırla karşımıza çıkıyor ve daha sonra da değişime uğrayarak günümüze kadar geliyor. 'Tavır sahibi' olmak kelimesi bu moda akımı için söylenmiş olsa gerek. Aslında bu söz her şeyi anlatıyor da diyebiliriz. Bu stili benimseyip seçtiğiniz parçalarla bütünleşmenin yanı sıra bunun trend akımından ziyade bir yaşam tarzı olduğunu benimsemek de bu oyunun kurallarından sadece biri. Stil kodları ise; siyah çerçeveli şık bir optik gözlük, chino gabardin pantolonlar, rugby gömlekler, makosen ayakkabılar, kolej temasını yansıtan kısa 'bomber' diye adlandırılan kolej stili ceketler ve kadife, çift düğmeli ceketler olmazsa olmazların başında geliyor. İlkbahar- Yaz 2018-19 trendlerinde ise karşımıza; biraz daha yalın, özgün, sofistike ve giyilebilir tasarımlarla karşımıza çıkıyor. Todd Synder'ın New York Moda Haftası'nda görücüye çıkan koleksiyonunda 'preppy' akımının izlerini görmek mümkün. Synder'ın hayal dünyasında; romantik bir New Yorker erkeğini daha casual look'larla, gündelik hayata uygun tasarlanmış renkte parçalarla hayal edin... 80'lerin izini taşıyan ufak tefek dokunuşlarla modernize edilmiş look'lar da ön planda. Örneğin; yıkanmış efektli siyah jean bir pantolonu siyah balıkçı yaka triko, kırmızı kareli gömlek ve siyah baklava desenli süveter hırkayla tamamlayarak hem modern hem de preppy stilinin olmazsa olmazlarından baklava deseni ve kareli desenlere gönderme yapıyor. Aslında her şey detaylarda gizli. Ama 'old school' havası koleksiyonun genelinde yoğun olarak hakim. Gri, bej, hardal sarısı, mavi, yer yer camel ve tonlarıyla beyazın ön planda olduğu koleksiyonda parçalar arasındaki uyum ve ton sür ton dikkat çekiyor. Bol kesim jean pantolonlar, kadife görünümlü gömlekler ve denim ceketlerle tamamlanıyor. Şıklığın olmazsa olmazı aksesuar detaylarında kemerler ve renkli camlı güneş gözlükleri dikkat çekiyor. Todd Synder'ın koleksiyonunun yanı sıra 80'ler temalı parçalarla hayal dünyasında bizi yolculuğa çıkaran diğer markalar da şunlar; Fendi, Hermes, Kenzo ve A.P.C Paris. Casual stilinden ödün vermeyenler ve rahatlığına düşkün olanlar, modernize edilmiş preppy stili için gardırobunuzda yeni parçalara şimdiden yer açın! Kış ayını yavaş yavaş geride bırakıyor olmanın telaşıyla beraber Mart ayında bile giyinebileceğiniz beyaz üstüne beyaz kıyafetleriniz için size bazı önerilerimiz olacak. Beyaz rengi masumiyeti çağrıştıran bir enerjide olsa da bu sezon tasarımcılar koleksiyonlarında beyazı biraz daha sokak modasına uygun olabilecek formdaki parçalarla ve minimal detaylarla sunarak dikkatimizi çekmeyi fazlasıyla başarıyor. Yeni sezonda tamamen beyaz giyinmek trendlerin başında geliyor. Elbette pantolondan gömleğe, tişörtten cekete kadar beyaza bürünmek hali hazırda bir parça cesaret gerektiriyor. Risk almayı sevmeyenlerdenseniz alternatif olarak beyazın tonları olan bej ve kırık beyaz tonlarına da yönelebilirsiniz. Dilerseniz bembeyaz kombininize soft pastel tonlarda eşlik edecek hardal sarısı ya da gök mavisi renklerini ekleyerek dikkat çekebilirsiniz. Bembeyaz giyinirken dikkat etmeniz gereken kurallardan biri de doğru aksesuar seçimi. Doğru aksesuar seçimini yaparken aşırıya kaçmadan ve doğru parçaları seçerek devam etmelisiniz. Örneğin; beyaz jean pantolonunuza yine kırık beyaz tonlarda jean ceketiniz eşlik ederken, kemer seçiminizi camel tonlarda yapabilirsiniz. Beyaz pantolon ve ceket kombinasyonuna gri çok yakışır. Gri tonlarda bir tişört ya da triko seçimi de yapmak mümkün. Daha sportif bir görünüme kavuşturmak isterseniz beyaz sneaker ya da beyaza yakın tonlarda bir makosen ayakkabı kombininizi tamamlamanız için yeterli olacaktır. Sneaker, hem daha zamansız hem de kombininizi daha hareketli görünüme kavuşturacağı için ilk tercihiniz olabilir. İster enine olsun ister yatay. Çizgili desenlerin yansıttığı enerjiyle ciddi gözükmek şöyle dursun, daha hareketli ve 'fresh' bir imaja bürünmeniz an meselesi. Dandy ve marine stilinin vazgeçilmezi olan çizgili trendi bu defa karşımıza daha rahat formlarda, adeta kalıplardan sıyrılmış bir görünümle ve biraz punk rock vari stilinin izlerini taşıyan detaylarla çıkıyor. Versace başta olmak üzere, bu yılın moda haftasında en çok ilgi gören koleksiyonlarından birine imza atan Todd Synder'ın koleksiyonunda fazlasıyla göze çarpan yatay çizgili takım elbiseler, nam-ı diğer 'pinstripes' yeni sezonda olmazsa olmazların başında gelecek. Klasik çizgiden biraz sıyrılmış, daha günlük giyime hazır hale getirilmiş formlarla, biraz daha sporlaştırılmış şekliyle dikkat çekiyor. Aksesuar detaylarıyla da biraz asi bir forma bürünerek dikkatleri üzerlerine çekiyor. Renk skalasında çok çeşitliliğe gitmeyen tasarımcılar ağırlıklı olarak lacivert ve siyah tonlarını tercih etmişler. Takım elbise formundan sıyrılıp daha casual bir görünümle dar kalıp çizgisinden uzak, daha giyilebilir formlarla karşımıza çıkıyor. İster bermuda şort ve blazer ceket takımıyla birlikte kullanılıyor isterseniz pantolon-ceket ve tişört kombinasyonuyla. Klasik çizgili takım elbiselerin alışılagelmiş çizgisi dışına çıkarak ofis stilinde 'Ne giysem?' stresinden biraz uzaklaştırarak fark yaratmak isteyenlere öneriler sunuyor. Adeta baharın habercisi olan çizgililer, bu sezon ince yatay çizgili parçalarla ön plana çıkıyor. Zamansız olmasının yanı sıra modern çizgisiyle ve görünümüyle dilerseniz hafta sonu kaçamaklarınızda; denim pantolon ve loafer ayakkabılarınızı çizgili ceketinizle tamamlayabilirsiniz.


Moda, 21. yüzyıla 'Büyüteç Çağı' dememiz gerektiğini söylüyor. Abartılı, beklenmedik, gösterişli. Louis Vuitton X Supreme Koleksiyonu'na bakınca aklımıza gelen ilk sıfatlar bunlar. X Supreme Koleksiyonu, lüks olmaktan hiç çıkmamış bir markanın tam da ona zıt değerlerle, yani sokak modasını temsil eden bir başka markayla işbirliğine dayandığı için bildiklerimizi yerle bir etti. Öte yandan koleksiyondaki ürünlerde Supreme'nin canlı kırmızı renginin üzerinde baştan aşağı mükerrer logoyu görüyor, özellikle Louis Vuitton X Supreme çantasında dev bir Supreme logosuyla karşı karşıya kalıyorduk. Bu çanta, daha gördüğüm andan itibaren bana dönemimizi anlatan etkili bir altyazı gibi göründü. Geçen yüzyılın en önemli tarihçilerinden Eric Hobsbawn, 20. yüzyılı anlattığı kitabını Aşırılıklar Çağı diye nitelendirmişti ki hiçbirimiz ona karşı çıkamazdık, çünkü geçen yüzyıl, bitmek bilmez savaşları, büyük dönüşümleriyle insanlık tarihinin en hızlı yüzyılıydı; denebilir ki bir yüzyılda birkaç yüzyıl birden geçirmişçesine gelişimlere-dönüşümlere şahit oldu yeryüzü. Peki 21. yüzyıl, henüz 18 yılını yaşamış olsak da, Büyüteç Çağı diye nitelendirilmeyi çoktan hak etmedi mi? İçinde bulunduğumuz dönem, hem gerçeğin hem de gerçek-sonrasının bir büyüteç tutulmuşçasına abartıldığı, çarpıtıldığı bir dönem olarak bu başlığın altını dolduruyor. Brian Lichtenberg adlı tasarımcı, lüks markaların logosunu kullanarak ürettiği 'fake' Homies, Feline, Bucci, Ballin tişörtleriyle ünlendi. Büyüteç Çağı; çünkü her şeyin 'daha çok' görmek, görünmek için büyütüldüğü bir dönem, neredeyse onun gerçekteki daha ufak halini unutmamız bile söz konusu: Artık bir haberi gördüğümüzde onun bir fikre göre abartıldığını çok iyi biliyoruz; güzellik yetmiyor, kusursuz derecede güzel olmak istiyoruz, photoshopsuzluğu hatırlamıyoruz; gösterişli yapılar yeniden yükselişte, nicelik niteliğe göre daha çok haber değeri taşıyor. Bunu Louis Vuitton X Supreme Koleksiyonu'ndan önce, kırtasiye ürünlerine ve telefonuma baktığımda düşünmüştüm: Montblanc'ın eski bir dolmakalemiyle yeni bir kalemi arasındaki en büyük fark, kalemin boyutunun giderek büyümüş olmasıydı. Yine eskiden cebe sığması en büyük arzumuz olan cep telefonları artık epey büyüktü: iPhone 4 ile 8 ya da 8 Plus'ı yan yana koyduğumuzda iki farklı cihaz olduğunu bile düşünebilirdik. Fotoğrafı büyütmek için başparmağımızla işaret parmağımızı açma hareketimiz, Büyüteç Çağı'nın sembollerinden biri adeta. Öyle görünüyor ki, İsveç ya da Japon minimalizmini bir kenara koymanın vakti geldi, çünkü "Az, çoktur." sloganı bir süredir moda haftalarının kulislerinde yankılanmıyor. Artık moda bize abartmamız gerektiğini söylüyor: Önce 'oversize' kalıp arttı, ardından da canlı renkler, sadeliğiyle ünlenmiş markaların koleksiyonlarında bile görülmeye başladı. Daha çok da, logoların giderek daha büyük, daha 'bold' hale gelmesiyle. Öyle ki bütün moda kaynakları dönemimizi 'logomanya dönemi' diye adlandırır oldu. Birkaç sezondur sokak giyim markaları ve uluslararası seri üretim markalarıyla birlikte lüks markalar da dev logolu ürünleriyle karşımıza çıkmaya başladı: Yves Saint Laurent'nin logodan topuk yapılan ayakkabısı, tamamen logodan oluşan monogram çantalar, baştan ayağa logolu ürünlerle yapılan kombinler: Gucci'den Moschino'ya, çift F'li logosuyla Fendi'den Dior'a dek. Öyle ki ne defilede Irina Shayk'ın üzerinde 'Love you Philip Plein' yazılı elbisesiyle yürümesi bizi şaşırttı, ne de bütün etkileyicilerin logolu tişörtleriyle art arda fotoğraf paylaşması. Büyüteç Çağı'nın ruhuna uygun olarak logolar her yeri sardı. Minimal olarak bilinen markalar bile bu trende ayak uydurmak zorunda kaldı; örneğin Kenzo, dev logosu ve kaplan figürüyle her yerdeydi artık. Üstelik sadece giysilerde değil, örneğin Louis Vuitton logolu telefon kılıflarında bile. Moschino'nun McDonald's'a benzettiği logosunu üzerine koyduğu patates kızartması çantası, bize günümüz anlayışıyla ilgili çok şey söylüyor. Calvin Klein, logosunun boyutunu büyüten ve yeni logosunu #mycalvin etiketiyle paylaşan markalar arasındaydı. Bu logo meselesi öyle önemliydi ki Gucci, GucciGhost adıyla tanınan bir graffiti sanatçısından logosunu yeniden tasarlamasını istedi; Vetemen ts ve Off-White'ın logolar la oynadığı tişörtler çoksatar oldu. Bu, bir anlayışın değişimini de gösterdi bize: SO'lerde hiphop'ın yükselişiyle hayatımıza giren logo lar, daha sonra giderek görünmez olmuştu. Bir statü sembolü sayılan lüks ürünlerde dev logo olması veyahut logonun görünmesi neredeyse 'mahcup zevk' sayılıyordu, çünkü sözgelimi Dior marka bir takım elbiseyi tanımak için ona bakmak yeterliydi eski dönemin anlayışına göre. Vintage ürünlerin bugünküne göre daha sade olmasının nedenlerinden biri de buydu. Logolar büyümekle ve değişmekle de kalmadı; tıpkı Louis Vuitton X Supreme Koleksiyonu'ndaki gibi, bildiklerimizi yerle bir eden giysilere de rastlamaya başladık. Bir anlayış bile isteye tahrip ediliyordu: Zarafetiyle bilinen Dior, dev bir Dior Addict tişörtü üretti, Anya Hindmarch daha da ileriye gidip Kellogg's marka mısır gevreğinin logosunu çantalarında kullandı. Moschino'nun defilesinde manken, elinde McDonald's'a benzetilmiş Moschino çantayla göründü, patates kızartması şeklinde zincirli bir çanta ile Hershey's çikolata barlı elbiseler tasarladı; Marc Jacobs, Coca Cola logolu tişörtler üretti, hatta Chanel, kurucusu Coco Chanel'e gönderme yaparak 'Coco-nuts' yazılı tişörtler tasarladı. Markaların isimleriyle alay etmesinin diğer örneği de Moschino'nun Fauxchino, Versace'nin Versus adıyla ürettiği ürünlerdi. Balenciaga-Vetements işbirliğinin tişörtlere yansıması ise 'Balements' ismi ve logosu oldu. Modanın geldiği nokta, neredeyse Andy Warhol'un kitle kültürü malzemelerinden Campbell's çorba konserveleriyle yaptığı sanat eserlerinden farksız. Warhol, kesinlikle bugünleri, markaların bile isteye tahrip ettiği yargıları görmeyi çok isterdi. Cevap, bu çağın mensuplarında gizli. Moda, politikanın ve sosyolojinin güzel tasarlanmış bir aynası olarak bizi, tam da bugündeki halimizi gösteriyor bize. Moda markalarının logolarını değiştirmesi dahi normal, özellikle de Snapchat'in efektlerinin bizi sevimli bir köpeğe, hatta yumurtaya dönüştürmesinin çok hoşumuza gitmesi gibi. Snapchat ve Instagram'la birlikte, daha çok görünmek, daha çok beğenilmek, istediğimiz gibi görünmek mefhumları hayatımıza bir daha çıkmayacak şekilde girdi. Fotoğraf, belki de daha önce hiç olmadığı kadar önem kazandı; elbette çarpıtılmış biçimiyle; çünkü sosyal medyada olduğumuz gibi değil, olmak istediğimiz gibi görünebiliriz. Takipçi sayısıyla açılmayacak kapı olmaması da Milenyum Çağı genç lerini, sonra da eski kuşakları bu alanlara daha çok önem vermeye itti. Bu, eğlenmeyi, her şeyle alay etmeyi çok seven; fark edilmeyi, aidiyet duyacağı markayı seçmeyi önemseyen gençlere hitap etmek isteyen markalar, yenilenmeyi ve onlara hitap etmeyi seçti: Bu yol da sosyal medyada bir bakışta bile tanınabilecek, fotojenik, esprili, paylaşılacak, gururla etiketlenecek; logolu, genç ruhlu, ezberleri yıkan ürünler üretmekti. Sosyal medya, diğer alanlardaki markalar gibi moda markaları için de bir reklam mecrası; örneğin Dior'a bağlılık duymasını istedikleri gençleri yakalamanın da en uygun yolu. Eğer yeni dönemin mensuplarını cezbetmek markanın logosuna büyüteçle bakmaktan geçiyorsa, yani zamanın ruhu buysa söylenecek söz belli: "Yükseltin tavan kirişini ustalar!" Zamanın ruhunun istediğinin bu olduğunu Pinterest'in 2017 istatistiklerinden de çıkarabiliriz: Platform yetkilileri yakın zamanda, logolu ürün arama istatistiğinin önceki yıla göre yüzde 207 arttığını açıklamıştı. "Gençlere markanın tarihini anlatırken onları heyecanlandırmak zorundasınız." diyor Dior'un kreatif direktörü Maria Grazia Chiuri. Deluxe: How Luxury Lost Its Lustre adlı kitabın yazarı Dana Thomas, lüksün ve zıttının birbirine karışmasıyla ve logoların büyümesiyle 80'lere döndüğümüzü söylerken Brown Thomas'ın moda direktörü Shelly Corkery, "Bu sezonda bütün defilelerde tek gördüğümüz şey, marka." diyor ve markaların eskiden olduğu gibi bir statü sembolü olarak değerlendirilmekten çıktığını, bugünkü kuşak için aidiyet duymanın bir yolu haline geldiğini ekliyor. Tıpkı sosyal medyada takip ettiğimiz kişilerin kendimizi ifade etme vasıtası olması gibi, ayakkabımızda markanın isminin dev şekilde yazılması da kimliğimizi yansıtmanın abartılı, tam da bu yüzden arzulanan hali.