Domuz Gribi ya da diğer adı ile H1N1, 2009 yılı Nisan ayında ortaya çıkan bir Influenza tipi grip salgını. Dünya, ilk defa artan iletişim araçları sayesinde bir salgını zamanında izleyebiliyor ve hatta insanlığı tehdit etmesine fırsat vermeden gerekli önlemleri alma şansına sahip. Ama her zaman olduğu gibi toplum bu konuda da komplo teorisyenleri, alternatif tıp meraklıları ve sözde-bilim savunucuları tarafından yanlış yönlendiriliyor. Hastalığa yakalanmayı engelleyecek aşı olmasına rağmen etrafta dolanan yalan yanlış bilgiler nedeniyle aşılanma oranı çok düşük ve bu ciddi salgın için gereken önlemler alınmıyor. Hastalığa karşı korunmanın en önemli iki yolu bilgilenmek ve aşılanmaktan geçiyor. Influenza: Mevsimsel Grip Influenza nedir? Influenza, ya da sıkça kullanınan adı ile Grip, RNA içeren virusler nedeniyle oluşan ve memelilerle kuşlarda görülen bir bulaşıcı hastalıktır. Öksürme veya hapşırma sırasında ağızdan havaya saçılan küçük damlacıklarla bulaşır. Benzer şekilde kuş dışkısı veya burun salgıları ile direk temastan; veya bu salgılarla kirlenmiş yüzeylerden geçebilir. Günışığı, dezenfektanlar ve deterjanla inaktive hale gelir. İlaveten sabuna karşı da duyarlıdır, bu nedenle sık el yıkama hastalık bulaşma riskini azaltır. Kuluçka süresi 1-4 gün arasında değişir. En sık görülen belirtileri boğaz ağrısı, titreme, ateş, kas ağrısı, şiddetli baş ağrısı, öksürük, yorgunluk. bitkinlik ve genel halsizliktir. Ciddi vakalarda, özellikle yaşlılarda ve bebeklerde pnömoni ye neden olarak öldürücü olabilmektedir. Belirtiler birkaç günden birkaç haftaya kadar sürebilir. Influenza hastaları, belirtileri ortaya çıkmadan önceki günden belirtiler ortadan kaybolduktan sonraki bir haftaya kadar virus saçabilirler. Grip virüsü nasıl mutasyon geçirir? Influenza virüsü, 8 ayrı RNA ipliği üzerinde yer alan 11 adet genden oluşan basit yapılı bir virustür. Virüsün hızlı mutasyon geçirmesinin en önemli nedeni de bu basit yapısıdır. Virüs, RNA'sı kendini çoğaltırken ortaya çıkan kopyalama hatalarını düzeltecek enzimlerden yoksundur. Bu nedenle enfekte ettiği hücredeki çoğalması sırasında RNA'sında sıklıkla hatalar oluşur ve yeni virüsler bu hatalı/farklı genetik yapı ile üretilirler. Bu mutasyonların pek çoğu virüs için önemli bir değişiklik yapmayan mutasyonlardır, ancak bağışıklık sistemimiz bu değişikliklerin her birini farklı bir enfeksiyon olarak algılar ve daha önce grip olmuş bir kişi mutasyon geçirmiş bu yeni virüslerden biriyle karşılaştığında onu yeni bir virüs olarak algılar ve daha önceki virüse karşı bağışıklık kazanmış olsa bile yeniden hastalanabilir. Mutasyon oranının yüksek olmasında bir başka önemli faktör ise co-enfeksiyon denen, aynı anda birden fazla değişik grip virüsü ile enfekte olma durumudur. Aynı hücreye iki ayrı RNA içeren grip virüsü girdiği zaman bu virüsler arasında RNA alışverişi olabilir ve ortaya bambaşka yeni bir grip virüsü çıkabilir. 2009 yılında ortaya çıkan H1N1 Domuz Gribi salgını da bu tip bir mutasyona bağlı oluşmuş durumda. Kısaca, Grip tek bir virüse bağlı bir hastalık olmayıp, çevrede dolanan, hızla değişebilen bir virüs ailesine bağlı ortaya çıkan bir hastalıktır. Eğer değişmese idi, bir defa grip olan kişilerde ortaya çıkan bağışıklığın ömür boyu gribe karşı koruyucu olması beklenirdi. Ancak sürekli değişiyor olması insanların defalarca benzer belirtileri gösteren grip hastalığına yakalanmasına neden olmaktadır. Grip virüsü aşısı nedir? Grip aşıları canlı veya ölü virüs içerirler. Canlı virüs içeren formu burundan sprey olarak, ölü virüs içerenleri ise kas içine enjeksiyon olarak uygulanır. Günümüzde aşı üretimi yumurta hücrelerinde yapılmaktadır. Virüs, antibiyotikli bir karışım halinde döllenmiş tavuk yumurtalarına enjekte edilir. Her bir doz aşı için en az bir yumurta harcanır. Virüs, yumurta içindeki embryo kordon hücrelerinde çoğalır. Daha sonra çoğalmış virüs içeren bu kordon yumurtalardan çıkarılır ve santrifüjle saflaştırılır. Grip virüsünün hızlı mutasyona uğrama özelliği nedeniyle yıllık grip aşıları virüs karışımı olarak üretilirler. Her yıl, Dünya Sağlık Örgütü Küresel Grip Takip Sistemi tarafından istatistiksel olarak bir sonraki yıl ortaya çıkması muhtemel üç farklı tip virüs (H1N1, H3N2, ve Type-B) seçilerek aşılar üretilir. Bu tahminin tutarlı olduğu yıllarda grip aşıları çok etkin olurken, tahmin dışında beklenmeyen bir mutasyonun ortaya çıkması halinde herhangi bir koruyuculukları düşüktür. Yüksek mutasyon oranı nedeniyle aşılar bir yıl içinde etkilerini kaybederler. H1N1: Pandemik Grip H1N1 nedir? Domuz gribi, ya da resmi adıyla H1N1 Pandemik Grip, Nisan 2009 yılında ilk defa Meksika'da görülen bir tür griptir. H1N1 virüsü insan, kuş ve domuzlara özgü grip RNA'larının üçlü kombinasyonunu içeren bir virüstür. Bu tip kombinasyonlar grip virüsünün gen değiş tokuş özelliği nedeniyle ortaya çıkabilmektedir. Birkaç yıl önce görülen Kuş Gribi (H5N1) de benzer bir kombinasyondu. Bir tür virüsle enfekte bir insan ya da hayvan, diğer tip virüsle de karşılaşırsa bu iki virüs enfekte ettikleri hücre içinde gen alışverişinde bulunabilirler ve yeni bir hibrid tür virüs ortaya çıkarabilirler. 1918 yılında ortaya çıkan ve dünya çapında 50-100 Milyon insanın ölümüne yol açan İspanyol Virüsü de benzer bir hibrid virüstür. Bu salgın, Birinci Dünya Savaşı'nda ölen insan sayısının neredeyse 5 katı kadar daha fazla kişinin ölümüne neden olmuştur. Salgın sırasında 500 Milyon kişi hastalanmıştır. H1N1 virüsü yapısı itibariyle İspanyol Gribi ile benzerlikler göstermektedir. H1N1 nomal grip virüsleri ile aynı şekilde bulaşır. Normal gribe benzer belirtiler verir: yüksek ateş, öksürük, başağrısı, kas ve eklem ağrısı, boğaz ağrısı ve burun akıntısı. İlaveten bazı kişilerde kusma ve ishal de görülebilir. Ancak bazı ciddi vakalarda zatürre ve ARDS denen solunum yolu komplikasyonlarına neden olabilir. ARDS, ya da Akut Solunum Yetmezliği Sendromu çok ciddi seyreden, ancak solunum cihazı ile tedavi edilebilen, buna rağmen ölüm oranı çok yüksek olan bir hastalıktır. H1N1 salgını neden önemli? Her yıl pek çok grip salgını olur ve grip virüsleri her yıl değişir. Mevsimsel grip mutasyona uğrasa da daha önce ortada dolanan virüsler de benzer yapıda olduğundan hastalanan kişiler bağışıklık sistemlerinin eski deneyimleri sayesinde mevsimsel gribi daha hafif atlatırlar. Ancak H1N1 yeni bir virüs ve pekçok insanın bu virüse karşı hemen hiç bağışıklığı yok, bu nedenle hastalanan kişi sayısı mevsimsel gripten fazla ve hastalanan kişiler bu gribi çok daha ağır geçiriyorlar. H1N1 ile ilgili bir diğer endişe edici durum ise özellikle genç insanlarda (15-45 yaş arası) hızla yayılması ve bu yaş grubunda ciddi komplikasyonlara neden olması. Virüsle karşılaşan pekçok kişi hastalığı hafif geçirse bile kronik hastalığı olmayan genç ve sağlıklı kişilerde yoğun bakımda tedavi gerektiren zatürre veya ARDS , hatta bu hastalıklara bağlı ölümler gözlenmekte. H1N1 aşısı nedir? H1N1 Domuz gribi aşısının yapı, içerik ve hazırlanma şekli açısından mevsimsel grip aşısından hiç bir farkı yok. Bu yıl, H1N1 pandemik Grip ve mevsimsel grip aşılarının ayrı iki aşı olarak karşıya çıkmasının tek nedeni H1N1 salgını ortaya çıktığında zaten 2010 yılına ait mevsimsel grip aşı üretimi başlamış durumda idi. Yumurtalar bir defa virüsle enfekte edildikten sonra süreci durdurmak veya H1N1 virüsünü halen enfelkte edilen yumurtalara eklemek mümkün olmadığı için H1N1 için yeni bir aşı hazırlandı. Bu süreçte de ilaveten milyonlarca yeni yumurta gerektiği için aşılar ilk etapta sınırlı sayıda üretilebildi. Gerek mevsimsel grip, gerek domuz giribi aşılarının üretildiği teknik neredeyse 50 yıllık, geçen yıllar içinde aşının üretim tekniğinin ve aşının kendisinin güvenli olduğuna dair gayet net veriler mevcut. H1N1 aşısının yan etkileri neler? Kullandığımız her ilacın nadiren de olsa görülebilen yan etkileri vardır. İlaç firmaları yasal olarak milyonda bir bile görülse bu yan etkileri rapor etmek ve prospektüs bilgisi ile kullanıcıları uyarmakla yükümlüler. Her gün kullandığımız en eski ve yaygın ilaçlardan biri olan Aspirin mide kanamasına neden olabiliyor. Hatta çocuklarda görülen ciddi bir nörolojik hastalık olan Reye Sendromu'na neden olabilir. Ancak çoğumuz Aspirin kullanmaya devam ediyoruz, hatta pekçoğumuzun ateşlendiğinde, ağrısı olduğunda yaşamını kurtarmış ilaçlardan biri. İlaçları kullanırken bu fayda-zarar dengesini göz önünde tutarak kararlarımızı veriyoruz. Doktorlar da buna göre ilaç reçete ediyorlar; herhangi bir ilacı kullanmanın getirdiği fayda, kullanmamanın getireceği riskten fazla ise o ilacı reçete ediyorlar, değilse alternatif başka bir ilaç veriyorlar. Yani ilaci kullanma durumundaki risk ile kullanmama durumundaki risk karsilastirilarak uygulama kararina varilir. Bilimsel yaklasim bunu gerektirir. H1N1 aşısı da diğer tüm aşılar gibi bazı yan etkilere sahip. Ancak bu etkiler bu aşıya özgü etkiler değil. En sık görülen yan etkiler şunlar: aşının uygulandığı bölgede ağrı, kızarma, şişme, baş ağrısı, kas ve eklem ağrısı. Bu yan etkiler genelde hafif seyrediyor ve herhangi bir tedaviye gerek olmadan kendiğişinden birkaç günde iyileşiyor. Ateş, kas ve baş ağrıları çocuklarda biraz daha şiddetli görülebiliyor. Nadiren, diğer grip aşıları gibi H1N1 aşısı da allerjik bazı yan etkilere neden olabilir. Bu durumda en uygun olanı kısa zamanda bir doktora danışmaktır. İlaveten, yumurta allerjisi olanların hem mevsimsel hem de H1N1 pandemik grip aşılarından uzak durması gerekli. Aşılar yumurta içinde üretildiğinden içeriklerinde yumurta proteinleri var ve yumurta allerjisi olanlarda ciddi allerjik tepkilere neden olabiliyor. Guillain-Barre Sendromu nedir? İsmi sıkça Domuz Gribi aşısı ile birlikte anılan Guillain-Barre Sendromu , genellikle akut enfeksiyonlar sonrası tetiklenen otoimmun nörolojik bir hastalıktır. GBS, %70 oranında bir viral enfeksiyonun ardından ortaya çıkar ve 100.000 kişide 1-2 oranında görülür. Viral enfekisyonlara ilaveten bazı bakteriyel enfeksiyonlar ve aşılar sonrasında da görülebilir. Oluşma nedeni, enfeksiyon sırasında vücuttaki enfeksiyon nedenini yok etmek üzere tetiklenen bağışıklık sisteminin sinir hücreleri kılıflarını tahrip etmesidir. İlk belirtileri bacaklarda başlayan güçsüzlüktür. Güçsüzlük yavaş yavaş bacaklardan yukarı tırmanır ve ağır vakalarda tüm bedeni felç edebilir. Uygun immunoglobulin tedavisi ve destek tedavi ile hastaların çok büyük bir kısmı tamamen iyileşir. Hastaların %80'i hastalığı takiben birkaç ay içinde tamamen iyileşmesine rağmen ağır vakalarda %2-3 civarında ölüm oranı mevcuttur. Aşı prospektüslerinde grip aşısının nadiren de olsa GBS nedeni olabileceği belirtilmektedir. 1976'da ABD'de ortaya çıkan benzer bir Domuz Gribi sonrası GBS sıklığında göreceli artış yaşanmış olması nedeniyle bu uyarı o tarihten sonraki tüm aşılara eklenmektedir. Aşı Yan Etkileri Bilgilendirme Sistemi 'ne göre aşı sonrası GBS oluşma riski 1 Milyon kişide 1 civarındadır. VAERS verilerine göre 2009 yılında uygulanan 46.2 milyon doz aşıya bağlı ortaya çıkan GBS vaka sayısı 12 adettir. Bu 12 vakadan sadece 4 adedin tanısı 2009 yılı sonu itibariyle kesinleşmiş GBS olup, diğer vakaların incelemesi ise halen sürmektedir. GBS ve grip aşısı bağlantısını değerlendirmeden önce dikkat edilmesi gereken en önemli nokta GBS'in sadece aşı ile değil çok daha büyük olasılıkla (%70 oranında) enfeksiyon sonrası ortaya çıktığını anımsamaktır. Zira aşılanmamış bir kimsede virüsün kendisine bağlı olarak GBS ortaya çıkma riski çok daha yüksektir. Kısaca aşılanmak, grip virüsü nedeniyle ortaya çıkabilecek GBS vakalarının sayısını azaltmaktadır. H1N1 ile ilgili Komplo Teorileri ve Hurafeler Her konuda olduğu gibi H1N1 konusunda da ortada dolanan yanlış bilgilendirme hepimizin sağlığını tehdit ediyor. Komplo teorilerini kısaca inceleyelim: Domuz Gribi biyolojik silahtır! H1N1 virüsü, virüsün yapısı ve ortaya çıkış şekli bu güne dek bildiğimiz İnfluenza virüslerinin mutasyon özellikleri ile tamamen uyumludur.Domuzlar ve kuşlar memeli ve kuş virüsleri için ideal karışma ortamıdır. Kaldı ki dünya 1918'de ve 1976'da benzer hibrid virüslerden kaynaklanan başka salgınlar yaşamıştır. 1918 yılında yaşanan İspanyol Virüsü genetik mühendisliği diye bir bilim dalı yokken ortaya çıkmıştı. Benzer bir başka iddia da bu virüsün biyolojik silah olarak üretildiği yolunda. Biraz biyoloji bilen ve biyolojik silah üretecek kadar da virüs ve bakterilerin özelliklerine hakim bir bilim adamı biyolojik silah olarak asla bir Influenza virüsünü seçmez. Yüksek mutasyon özelliği bu virüsün biyolojik silah olmasını kesin olarak engelleyecek faktörlerden biri. hangi bilim adamı laboratuvarda yıllarca uğraştıktan sonra yarttığı silahın bir iki ay içinde başka bir virüse dönüşmesini ister ki? Grip virüsleri yapıları gereği o kadar değişkenler ki bir ay önce çok öldürücü olan bir virüs iki ay sonra burun akıntısı yapar hale gelebilir. Domuz Gribini ilaç firmaları icat etti! Bir diğer iddia Tamiflu ve benzer antiviral ilçaların piyasasını yükseltmek için virüsü ilaç firmalarının icat ettiği yönünde. Bu komplo teorisinin de yukarıdakinden bir farkı yok: eğer firmalar ilaç tükemtimini artırmak istedikleri için virüs üretiyor olsalar kesinlikle grip virüsü kadar değişime meyilli bir virüs icat etmezlerdi. İlaç firmaları kapitalist ve kar amaçlı firmalar da olsalar unutmamak gerekir ki bugünkü yaşantımızı, sağlıklı yaşlanabilmemizi ve bugün bize basit gelen pekçok hastalıktan ölmemiş olmamızı ilaç firmalarına borçluyuz. Yıllarca insanlığın korkusu olan veba hastalığı, cüzzam, tüberküloz gibi hastalıkları bugün önemsemiyoruz bile. Hepsinin ilacı var çünkü! İlaç firmaları hem Dünya Sağlık Örgütü hem faaliyet gösterdikleri ülkelerdeki pek çok kurum ve yasa tarafından sıkıcı bir şekilde denetleniyorlar. Kaldı ki farklı ilaç firmalarında çalışan yüzlerce doktor her akşam yatarken 'Yarın nasıl bir icat yapsak ta insanları öldürsek? ' diye düşünmüyorlar. Domuz eti yemiyorum, bana birşey olmaz! Domuz gribinin adı H1N1 virüsünün içindeki bir paranın domuzlara zsgü grip virüsüne benzer olmasından ve ilk defa domuzlarda görülmesinden geliyor. Şu anda bulaşmasında domuzların hiç bir etkisi yok; aksine aynı normal grip gibi insandan insana geçiyor. Domuz yemeseniz, görmeseniz de insanlarla iletişim halinde olduğunuz sürece risk altındasınız. Domuz Gribi aşısı çok tehlikeli, zaten onayı da yok! H1N1 aşısının, yukarıda da detaylandırıldığı gibi mevsimsel grip aşısından herhangi bir farkı yok. Üretim süreci, içindeki maddeler tamamen mevsimsel grip ile aynı. Üretimden yumurta kullanılması ve bu yıl iki farklı aşı gerekliliği nedeniyle yaşanan yumurta sıkıntısı H1N1 aşısında stok azlığı yaratmış durumda, bu durum da komplo teorisyenlerini körükleyen bir hava oluşturuyor. H1N1 aşısı bazı komplo teorisyenlerinin sandığı gibi sadece Amerika kökenli bir aşı da değil. Şu an piyasada üç adet aşı var: Novartis firmasının ürettiği Focetria; GlaxoSmithKline tarafından üretilen Pandemrix ve Baxter AG tarafından üretilen Celvapan. Novartis firmasının İsviçre kökenli, Baxter fırmasının Amerikalı, GlaxoSmithKline firmasının ise İngiliz olduğunu belirtmekte fayda var. Her üç aşı da hem FDA hem CDC hem de WHO tarafından onaylanmış durumda. Domuz Gribi aşısı test edilmedi, denek oluyoruz! Bir ilacın veya bir aşının özellikle de gelişmiş ülkelerde piyasaya sürülebilmesi için binlerce deneği içeren kontrollü klinik deneylerden geçmesi şart. Tüm H1N1 grip aşsıları bu deneye tabi tutulmuş, güvenilirlikleri ve etkinlikleri bu deneylerle test edilmiş durumda. Aşılar ancak bu testlerden geçtikten sonra gerekli onayları alarak satışa sunulabiliyorlar. Kaldı ki H1N1 için aşılama kampanyaları ABD ve Avrupa'da Türkiye'den çok önceden başladı. Domuz Gribi aşısı otizm yapıyor! Aşıların otizme neden olduğu iddası bilimsel açıdan hiç bir geçerliliği olmayan bir iddia. İddianın kökeninde 1998 yılında İngiltere'de Dr. Andrew Wakefield ve 12 meslektaşı tarafından yapılan ve Lancet dergisinde yer alan bir çalışma var. 12 otistik çocuğu konu alan bu çalışma sonunda Dr. Wakefield MMR aşısının barsaklardan kana toksik maddelerin geçmesi sonucunda otizme neden olduğuna kanaat getiren bir bilimsel yazı yayınlıyor. Yazının hemen ardından İngiltere ve Amerika'da otizm-aşı ilişkisi en popüler konulardan biri oluyor ve aşılanma oranları ciddi anlamda düşüyor. İzleyen yıllarda ABD'de Amerikan Pediatristler Derneği aşılarda koruyucu madde olarak kullanılan bir cıva bileşiği olan Thimerosalmaddesi hakkında endişelerini dile getiriyor. Yapılan ardışık aşılardan alınan Thimerasol mikkatını sınırlamak için Amerika Halk Sağlıüı kurumu önem olarak aşılardan Thimerosal maddesini kaldırmaya karar veriyor. Aslında AAP tarafından dile getirilen endişede sadece civanın olası toksik etkileri yer alırken medya ve sözde-bilim yanlıları iki birbirinden bağımsız konuyu birleştirmekte bir sakınca görmüyorlar ve o tarihten beri Amerika'da kamuoyu gindemini aşılarda kullanılan thimerosal maddesinin otizm yaptığı yolundaki safsata meşgul ediyor. Wakefield araştırmasının ardından farklı ülkelerde sayısız bilimsel araştırma ve çalışma ile ( ki bu çalışmaların bazıları 500.000 çocuk üzerinde 20 yıllık dönemleri kapsayacak şekilde yapılmış) otizm ve thimerosal arasında herhangi bir ilişki olmadığı ispatlanmış durumda. Kaldı ki bir porsiyon ızgara somon'da bir doz aşıdan çok daha yüksek oranda civa mevcut. Dahası, 1998 yılında yayınlanan Wakefield araştırması, yapılan çalışmadaki yanlılık, hatalar ve çalışmayı yürüten Dr. Wakefield'in çalışma yaptığı sırada rakip bir MMR firmasının hissedarı olması nedeniyle saygın bir tıp dergisi olan Lancet tarafından tekzip ediliyor ve 2004 yılında yapılan bir açıklama ile Wakefield çalışmasına ait yayının güvenilir olmadığı basına ve tıp dünyasına duyuruluyor. Wakefield ile birlikte çalışmayı yapan 12 doktordan 10 tanesi imzalı bildirge ile çalışmadan isimlerini çekiyor ve çalışmanın sonuçlarının bilimsel olmadığını açıklıyorlar. Dr. Wakefield bu çalışma nedeniyle hala etik kurullarda ifade veriyor. Tüm bilim dünyası çalışmanın geçersiz olduğu, aşılarla otizm arasına herhangi bir ilişki olmadığı konusunda hemfikir olsalar da bu konu özellikle sözde-bilim savunucuları ve alternatif tıp yandaşları nedeniyle Amerika'da basının gündemini meşgul etmeye deval ediyor. HN1 aşısı da bu medya histerisinin kurbanı oldu, aşıya Amerika'daki ilk tepkiler Wakefield yandaşı sözde-bilimcilerden geldi. İnsanların çoğunluğu sorgulamadan ve bilimsel geçerliliğini araştırmadan kendilerine gelen e-postalara inandıkları ve bunları sağa sola ilettikleri işin bu asılsız endişe çığ gibi büyüdü ve dünyaya yayıldı. Wakefield çalışmasının dünyaya kazandırdığı tek şey artan hastalık sayısı. 2008 yılında, daha önce Amerika'da neredeyse hiç görülmeyen kızamık hastalığı aileleri aşı karşıtı olduğu için aşılanmayan çocuklar arasında salgına neden oldu ve ölümle bile sonuçlanan vakalar görüldü. Aşı olmak bireysel bir karardır, ben kendimi koruyabilirim aşıya ihtiyacım yok! Sanılanın aksine aşılanmak bireysel bir karar değildir. Aşılar, Halk Sağlığı uygulamaları içinde toplum sağlığını en çok etkileyeni. Kişiler kendilerini veya çocuklarını aşılamayı bireysel bir karar olarak görüyor olsalar da aldıkları karar sadece kendilerini değil, toplumu da etkiliyor. Burada Herd Immunity yani Toplum Bağışıklığı denen kavramdan söz etmekte fayda var. Bir toplumdaki bireyleri bir salgından korumak için o toplumda bağışıklık sahibi bireylerin sayısının belli bir orana ulaşması gerekiyor. Aşılanmak istese de aşılanamayak kimseler var: bağışıklık sistemi yetmezliği olanlar, kanser tedavisi görenler,organ nakli hastaları, kronik kan kastaları, çok yaşlılar, hamileler, çok küçük bebekler... Bu kişilerin hastalanmaması için toplumda bağışıklık sahibi bireylerin belli bir orana ulaşmasi gerekiyor. Bu oran hastalıktan hastalığa değişiyor ve bu orana Toplum Bağışıklık Eşiğideniyor. |Hastalık |Geçiş Şekli |R0 |Toplum Bağışıklık Eşiği |Difteri |Salya |6-7 |%85 |Kızamık |Hava |12-18 |%83 94 |Kabakulak |Havadan damlacıklarla |4-7 |%75 86 |Boğmaca |Havadan damlacıklarla |12-17 |%92 94 |Çocuk Felci |Ağız-dışkı |5-7 |%80 86 |Kızamıkçık |Havadan damlacıklarla |5-7 |%80 85 |Su Çiçeği |Sosyal temas |6-7 |%83 85 Aşılama, bu nedenle hastalık yayılmasına karşı bir bariyer oluşturuyor. Toplumdaki aşılı kişiler sayesinde aşılanamayan kişilerin hastalık etkeni ile karşılaşma ihtimali azalıyor, böylelikler hastalanmaktan hatta belki de ölmekten korunuyorlar. Kısaca aşılanmanız sadece sizi değil, temasta olacağınız küçük bebekleri, yaşlıları, çevrenizdeki hamileleri ve kanser hastası olan yakınlarınızı da koruyor. Toplumdaki bağışık insan sayısı Toplum Bağışıklanma Eşiği'nin altina düştüğünde ise risk altındaki bu kişilerin hastalik kapma ihtimali yükseliyor. Günümüzde aşılar sayesinde her yıl 3 milyondan fazla insan ölümden veya ömür boyu sakat bırakabilecek tüberküloz, difteri, çocuk felci gibi hastalıklara yakalanmaktan kurtuluyorlar. 30 yaş üzerinde olanlarımızın hayal meyal anımsadığı Çiçek Hastalığının kökü Dünya Sağlık Örgütü tarafından yürütülen aşı kampanyası sayesinde kurutuldu ve artık bu hastalık görülmüyor. Unutulmamalı ki, aşılama sonucu ortadan kaldırılmadan önce çiçek hastalığı her yıl ortalama 50 Milyon insanın ölümüne neden oluyordu! Alternatif ve doğal ürünler beni H1N1'den korur! H1N1 virüsünün ortaya çıkardığı pandemiyi takiben fırsatçılar da gecikmedi. Piyasada ve iletişim kanallarında H1N1 virüsüne iyi geldiği iddia edilen bilimum doğal ürün mevcut. Arı ürünlerinden gümüş içeren spreylere, çay ve ilaçlardan şampuanlara kadar her türlü etkisiz ürün ve tedavi yöntemi mevcut. Bu tip yayınlara kanmayın, kullanacağınız ilaç veya ürünün geçerli ve etkili olduğunu sağlık yetkililerinden ve güvenilir referanslardan teyit edin. Unutmayın alternatif tedaviler hem kesenize hem sağlığınıza zarar verebilir! Nasıl Korunmalıyız? H1N1 virüsü mevsimsel gribe benzer olarak enfekte olmuş kişilerin konuşurken, öksürürken ve hapşırırken havaya yaydığı damlacıklarla bulaşıyor. Hastalanmayı engellemenin en önemli yolu grip benzeri kişilerle olan temasınızı en aza indirmek ( hatta mümkünse ortadan kaldırmak ve aşağıdaki önlemleri almak: - Ağız ve burnunuza elinizle dokunmayın - Ellerinizi mümkünse sık sık sabunla yıkayın, sabun yoksa alkol bazlı bir dezenfektan kullanın. - Kalabalık yerlerden ve kapalı ortamlardan kaçının. - Bulunduğunuz yeri sık sık havalandırın. - Uyku ve beslenmenize dikkat edin, spor yapın. - Aşı olun! - Grip belirtileri göstermeye başladığınızda mümkün olduğunca evde kalın ve diğer kişilerle temas etmemeye çalışın. - Hapşırırken ve öksürürken ağız ve burnunuzu kapayın, ancak bunu yaparken avuçlarınızı kullanmayın, dirseğinize veya omuzunuza hapşırın. - Grip belirtileri ile birlikte yüksek ateş ve nefes darlığı çekmeye başlarsanız hemen bir sağlık kurumuna başvurun. - Grip iseniz seyahat etmeyin. Kaynaklar - Centers For Disease Control and Prevention - Science Based Medicine - Dünya Sağlık Örgütü - FDA H1N1 Sayfası - New York Times Op-Ed by Paul A. Offit MD. - CDC Aşı Güvenlik Tablosu - VAERS: Vaccine Adverse Effects Reporting System -ABD Aşı Yan Etkilerini İzleme Merkezi - EMEA- European Medicines Agency - Flu.gov - Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi - Şüpheci Melek - Pharynygula.com - Murat Fırat, MD MPH. H1N1 aşısı konusunda burada yazanlar dışında başka bir iddia vardı ve hafızam beni yanıltmıyorsa bu bir komplo teorisi değildi. Uzun zaman geçti. Bazı şeyler hafızamda çok net değil ama anlatmaya çalışayım:


12 Ocak 2010 tarihinde Haiti'de meydana gelen 7.0 şiddetindeki depremin ardından UPS'in deprem bölgesine ücretsiz yardım paketi taşıdığı iddia ediliyor. Depremin hemen ardından önce Amerika'da sonra da Türkiye'de dolanmaya başlayan bir e-posta bu: İçerik BU BİLGİYİ YAYABİLİR MİYİZ?UPS, 22 kg altındaki her şeyi Haiti' ye ücretsiz taşıyor. Gıda, giysi, ayakkabı vs gönderebilirsiniz. American Airlines ücretsiz olarak doktor ve hemşireleri Haiti'ye taşıyor. Lütfen 0212 6979767 ve 2 6979767 telefon numarasından irtibata geçin. Bu mesajı da yayabildiğiniz kadar yayınız... Doğruluk Yalan. 😦 Yorum İnternette bu yardım çağrısını herkes birbirine iletmesine rağmen pekçok kişi Fwd tuşuna basmadan önce UPS web sitesinden bu haberi teyit etme gereksinimi duymamış. İlgili web sitesine girdiğinizde karşınıza çıkan duyuru şu şekilde: DEĞERLİ MÜŞTERİMİZHaiti'de meydana gelen deprem felaketinin ardından yurtdışı kaynaklı bazı medya kuruluşları ve sosyal paylaşım sitelerinde UPS Türkiye'nin 50lb. altındaki gönderileri Haiti'ye ücretsiz olarak göndereceği haberleri yayınlanmıştır. Bu haber ne yazık ki doğruyu yansıtmamaktadır. Sosyal paylaşım sitelerinde yayınlanan telefon numaraları doğru olmamakla birlikte UPS'e ait telefon numaraları da değildir. UPS Türkiye olarak bizler de Haiti'ye yardım etmek isterdik fakat merkezimiz UPS A.B.D. 1milyon Dolarlık , 500.000$'ı nakit, 500.000$'ı ihtiyaç duyulan malzemelerin gönderimini kapsayacak şekildeki bu yardımı tüm ülkelerdeki UPS adına gerçekleştirmektedir. UPS'in Haiti'ye gerçekleştirdiği yardım A.B.D UPS tarafından yürütülen bir organizasyondur. Amerika UPS bu yardımı Kızılhaç ve UNICEF ile ortaklaşa yürütmektedir. Bireysel yardımları direk Haiti'ye göndermemektedir. Kızılhaç ve UNICEF'in toplu gönderilerini taşımaktadır. Sosyal paylaşım sitelerinde yayınlanan bu yanlış haberler doğrultusunda siz değerli müşterilerimizi bilgilendirmek istedik. UPS Türkiye olarak Haiti'ye göstermiş olduğunuz duyarlılıktan dolayı teşekkür ederiz. Saygılarımızla, UPS Türkiye Kurumsal İletişim Elbette ki yardim yapamayacak kişiler diğerlerini yardim yapmaya çağırmalı. Ancak insanların kendilerine gelen bilginin doğruluğunu teyit etmeden, araştırmadan yayıyor olması hiçbir şekilde kimseye yardım etmediği gibi aksine gerçekten yardım etme niyetinde olanları yanlış yönlendirerek zarar da veriyor Üstelik bu mail iletme etme eylemi pekçok kişide sanki hakikaten yardım yapmış gibi bir psikolojik etki yaratıyor. İki dakika vakit ayırıp mali olarak yardım yapabilecek güce ve zamana sahip pekçok insan arkadaş listesindeki 50 kişiye mesaj atınca veya Facebookita durum güncellemesi yazınca kendini yardım yapmış sayıyor, başka bir girişimde bulunmuyor., Yardımda bulunmak istiyorsanız yaşadığınız yerde bulunan, güvenilir bir kurum aracılığı ile yardımda bulunun, yardım kabul ettiğini teyit etmeden farklı amaçlarla gelen e-postaları iletmeye aracı olmayın. Bu asılsız duyuruyu ilk ortaya çıkarıp ona buna yollayan kişin ruh halinden bahsetmek bile istemiyorum. 😦 Yorumlar kapatıldı.


Bir süredir ortalarda dolanan ve başlığı Lir Kuşu, Yok böyle bir kuş!, Ey Yumurtaya Can Veren Allah Lir Kuşunu Nasıl Yarattın! olan bir video ile Lir Kuşunun insan sesi ve müzik eserlerini de içeren müthiş bir taklit yeteneği olduğu iddia ediliyor. Internetteki video servisi veren çeşitli web sitelerinde yer alan ve ses taklit yeteneği ile insanı şaşırtan bir kuş Lir Kuşu. Hurafe konusu video ise BBC belgesel çekimlerinden bir sahneyi içeriyor. Videonun Türkçe alt yazılı versiyonlarını ekteki linklerden görebilirsiniz. Youtube açamayanlar da alttaki linklerden izleyebilirler. http://www.metacafe.com/watch/2906062/biyolojik_ses_kayd_yapan_lir_ku_u/ http://alkislarlayasiyorum.com/icerik/10226/ey-yumurtaya-can-veren-all Videoda, BBC belgesellerinin tanınmış ismi David Attenborough, Lir Kuşunun müthiş ses taklit yeteneğini anlatıyor. Video boyunca Lir kuşu hızar sesi, ambulans sesi, fotoğraf makinesi deklanşör sesi gibi pek çok sesi taklit ediyor. Videonun ortalarında happy birthday to you şarkısını (0:27); bir opera sanatçısını (0:31) ve Seinfeld dizisinin tema müziğini taklit ediyor (0:37). Videonun sonunda ise kuşun sunucu Attenborough'un söylediği cümleyi aynı ses tonu ile mükemmel şekilde tekrar ettiği iki sahne var (0:52). Doğrusu: Lir Kuşu, Avusturalya'da yaşayan ve uçma yeteneği olmayan bir kuş türü. Gerçekten de kuşun inanılmaz bir taklit yeteneği var. Dişilerin dikkatini çekmek isteyen erkek Lir kuşları, ses taklit yetenekleri ile çevrelerindeki ormanda yaşayan pek çok kuş türünün kendilerine özgü ötüşlerini, ormanda sıklıkla karşılaştıkları turistlerin fotoğraf makinelerindan çıkan deklanşör seslerini, ormanda ağaç kesen oduncuların hızar ve testere seslerini ve yerleşim merkezlerine yakın yerlerde duyulabilen araba alarmları, araba motoru çalışma sesi, ambulans sirenleri gibi sesleri taklit edebiliyorlar. BBC, 1998 yılında yayınladığı Life of Birds isimli belgeselinde bu kuşa yer vermiş ve meşhur videonun el değmemiş hali bu şekilde oluşmuş. Söz konusu belgeselin asıl haline sayfasındaki resmi BBC kanalından ulaşabilirsiniz. Bu klip, İngiltere'de BBC seyircilerinin en sevdiği BBC belgesel kliplerinden biri seçilmiş ve 2009 yılına dek 2 Milyon'dan fazla kişi tarafından izlenmiş. Orijinal BBC klibi http://www.youtube.com/watch?v=VjE0Kdfos4Y adresinden de izlenebilir. Türkçe alt yazılı orijinal klip için: http://www.youtube.com/watch?v=Z3FDC2O05P8 adresine tıklayın. Lir kuşunun taklit ettiği sesler, tekrar tekrar duyduğu sesler. İlk defa duyduğu herhangi bir şeyi hemen ve anında tekrar edebilme gibi bir yeteneği yok, zira çıkardığı sesler karşı cinsi cezbetmek için çalışarak ortaya konan bir performans ürünü. Bu tip iddialarda genelde ilk düşünülmesi gereken şey şu: 1998 yılında yayınlanan bir belgeselin aradan 10 yıl gibi bir zaman geçtikten sonra fenomen olması biraz tuhaf değil mi? Bu tip bir durumda, ilk aklımıza gelen şey fenomen olan versiyonda, orijinal versiyondan farklı bir şeyler bulunduğu olmalı. İlk videolarda kuşun şarkı söylediği ve sunucunun sesini taklit ettiği yerlere tekrar dikkatle bakın. Buralarda müzik ile kuşun gagası arasında senkronizasyon uyumsuzluğu dikkatinizi çekecektir. Şimdi de video sonunda kuşun David Attenborough'nun sesini taklit ettiği ve Attenborough'nun konuşmasını keserek kuşa baktığı kısma dikkat edin. Filmde bir kesikliğin dikkatinizi çekmiş olması gerekir. Sorgulayıcı düşünce ile verilerimizi toplayalım: - Filmin aslı ile fenomen olması arasında 10 yıl var. - Fenomen olma anları olan müzik ve insan sesi tekrarı anlarında videoda kesintiler ve dublaj uyumsuzlukları mevcut. - Kuşun bir sesi duyar duymaz tekrar etmesi akla yakın değil, belgeselde gösterilen diğer sesler hayvanın sürekli maruz kaldığı sesler. - Ormanda yaşayan bir kuşun Senfield dizisini düzenli olarak seyretme olasılığı oldukça düşük. Tüm bu verileri toplayınca tek bir sonuca varıyoruz, Mr. Spock'un dediği gibi: MANTIKSIZ! Gerçekten de konuyu biraz daha detaylı araştırınca bu iki inanması güç ve dayanağı olmayan taklidin kökeni bulunabiliyor. Seinfield ve insan sesi taklitleri içeren ve e-postalarımızda dolanan versiyon Ağustos 2008'de Waverly Films isimli bir film şirketi tarafından Youtube'a yüklenmiş. Bu şirkete ait hesap altında pekçok komedi içerikli klip ve film var. Film eklenirken de altına çok açık bir şekilde not düşülmüş: http://www.windrivergearshop.com Duncan made this to promote his mom's online outdoor-supply store, Wind River Gear. If you're ever in Dubois, Wyoming, be sure to stop by. Or click above. Tercümesi: http://www.windrivergearshop.com Duncan bu videoyu annesinin işlettiği outdoor/kamp malzemeleri satan Wind River Gear dükkanı tanıtımı için hazırladı. Eğer yolunuz Wyoming, Dubois'e düşerse uğramadan geçmeyin, ya da yukarıdaki linke tıklayın. Yüklenen filmin altındaki yorumlardan da bu filmin üzerinde oynanmış ve dublaj yapılmış olduğu açıkça anlaşılıyor. Şimdi lütfen tekrar ilk filmi izleyin. Bu defa izlerken filmlerin son karesinde önce Wind River Gear isimli outdoor malzeme dükkanının, sonra da Waverly Films şirketinin logoları dikkatinizi çekmiş olmalı. 🙂 Kaynaklar: Eğer BBC videoları size inandırıcı gelmiyorsa, Wikipedia da kuş hakkında ingilizce verilen bilgileri, okumanızı tavsiye ederim :A lyrebird's song is one of the more distinctive aspects of its behavioural biology. Lyrebirds sing throughout the year, but the peak of the breeding season, from June to August, is when they sing with the most intensity. During this peak they may sing for four hours of the day, almost half the hours of daylight. The song of the superb lyrebird is a mixture of seven elements of its own song and any number of other mimicked songs and noises. The lyrebird's syrinx is the most complexly-muscled of the Passerines , giving the lyrebird extraordinary ability, unmatched in vocal repertoire and mimicry. Lyrebirds render with great fidelity the individual songs of other birds and the chatter of flocks of birds, and also mimic other animals such as koalas and dingos. The lyrebird is capable of imitating almost any sound and they have been recorded mimicking human caused sounds such as a mill whistle to a cross-cut saw, chainsaws, car engines and car alarms, fire alarms, rifle-shots, camera shutters, dogs barking, crying babies, music, and even the human voice. However, while the mimicry of human noises is widely reported, the extent to which it happens is exaggerated and the phenomenon is quite unusual.


Başlığı Yemeklerden Sonra Sıcak Su İçin ya da Kalp Krizine Karşı Sıcak Su olan bir e-posta ile yemeklerden sonra sıcak su içilmesi öneriliyor ve soğuk su içmenin kalp damarlarını tıkadığı ve kansere neden olduğu iddia ediliyor. İçerik KALP SAĞLIĞINIZA DİKKAT EDİNİZ!Bu yazı önemlidir. Sadece öğünlerden sonra sıcak su içme konusuna değil kalp krizi risklerine de değinmektedir. Çinliler ve Japonlar yemeklerinden sonra soğuk su değil sıcak çay içerler. Belki biz de yemekten sonra sıcak bir şeyler içme alışkanlığımızı onlardan edindik. Eğer yemeklerden sonra soğuk şeyler içiyorsanız bu yazı size hitap ediyor. Yemekten sonra soğuk bir şeyler içmek sizi rahatlatabilir. Ancak tükettiğiniz soğuk su katılaşarak yağlı bir madde haline döner ve yavaş bir şekilde sindirilir. Bu asitli tepkime bozularak bağırsakta katı maddelerden daha hızlı bir şekilde emilir. Bir kısmı bağırsağa yapışır. Kısa bir süre sonra tamamen yağ haline döner ve kansere yol açar. Yemekten sonra sıcak su veya çorba içmek en iyisidir. Kalp krizi hakkında önemli birkaç bilgi Kalp krizi belirtisi her zaman sol kolun uyuşması değildir. Çenedeki şiddetli ağrıların da farkında olun. İlk göğüs ağrınız kalp krizi sırasında gerçekleşmez. Mide bulantısı ve şiddetli terleme de önemli kalp krizi belirtilerindendir. Kalp krizi geçiren insanların %60 ı uyurken ölür. Göğüsteki ağrılar sizi uykudan uyandırabilir. Lütfen dikkatli olun ve olanların farkına varın. Bir kardiyoloji uzmanı diyor ki; Eğer bu mesajı okuyan herkes arkadaşlarına gönderirse bir hayat kurtarır. Bu nedenle bu mesajı tüm önemsediğiniz arkadaşlarınıza gönderin. Doğruluk Soğuk su içmenin kalp krizi ve kanser nedeni olduğu: Yalan Çinlilerin ve Japonların bu nedenle daha az kalp krizi ve kansere yakalandıkları: Yalan Kalp Krizi belirtileri: Doğru Yorum Bu e-posta ilk defa 2006 yılında internette yabancı sitelerde dolanmaya başlamış. Zaman içinde Türkçe versiyonları da oluşmuş. Son zamandaki Türkçe versiyonun başına da Bu çok güzel bir yazıdır.cümlesi eklenmiş. Dikkatle inceleyecek olursanız aslında bir hurafe e-postasının bütün izlerini taşıyor. Yazı dikkat çekmek için Bu yazı önemlidir! cümlesi ile başlıyor. Daha sonra bilimsel bir jargon ve saçma istatistikler kullanarak kimi tıbbi iddialarda bulunuyor. En sonda ise içerikteki iddiayı daha da sağlamlaştırmak için Bir kardiyoloji uzmanı diyor ki... ifadesi var. Hangi kardiyoloji uzmanı?? Adı belli değil. Elbette ki mesajın sonunda da Bu mesajı bütün önemsediğiniz arkadaşlarınıza gönderin diyerek duygu sömürüsü ve yardım etme dürtüsünü harekete geçirmeyi ihmal etmemiş hazırlayan. Tıbben e-postanın farklı versiyonlarının içeriğine bakacak olursak, yazılanların özeti şu: - Soğuk suyun besinleri katılaştırarak bağırsağa yapışmalarına neden olur. - Çinli ve Japonların yemeklerden sonra sıcak içecekler içtikleri için daha az kalp krizi geçirir ve daha az kanser olurlar. Şimdi bu iddiaları biraz inceleyelim. Soğuk besinler yediğimizde ne olur? Yediğimiz tüm besinler ister sıcak, ister soğuk olsunlar yedikten kısa bir süre sonra midemizde karışarak vücut sıcaklığımızla aynı ısıya gelirler. Mideye gelen yiyecekler burada mide hareketleri ve mide asidinin etkisiyle iyice karışır ve bir bulamaç halini alırlar. Bu bulamaç oniki parmak barsağımızdan geçerken pankreas enzimleri ve safra asitlerinin ve barsak mukozasından salgılanan alkali enzimler sayesinde küçük moleküllere ayrılır ve ince barsak lümenindeki villüs denen küçük çıkıntılar tarafından moleküler olarak emilip kan dolaşımına geçerler. Emilen bu besin molekülleri hepatik arter aracılığı ile önce karaciğere taşınırlar ve işlenmeye başlarlar. Bu olayların bütününe ise sindirim denir. Bu nedenle içtiğiniz soğuk suyun diğer besinleri katılaştırması, ya da yediklerinizin içindeki yağları dondurarak barsağınıza yapıştırması kesinlikle mümkün değildir. Çinli ve Japonlarda kanser ve kalp hastalığı görülme sıklığı nedir? Bu soruya en doğru ve güvenilir yanıtı WHO yani Dünya Sağlık Örgütü'nün web sitesinde bulabilirsiniz. WHO'nun 2009 yılında yayınladığı güncel ölüm nedenleri tablosundaki 2004 sağlık istatistiklerine göre Japonya,Çin, ABD, Türkiye ülkelerdeki kalp ve kansere bağlı ölüm oranları ve dünya ortalaması ekteki tabloda mevcut. Rakamlar her bir ülkedeki 100.000 ölüm vakasında kaçının kanser ve kalp nedeniyle gerçekleştiğini gösteriyor. |ÜLKE |Kalp Nedenli Ölümler (100.000 ölümde) |Kanser Nedenli Ölümler (100.000 ölümde) |Japonya |103 |120 |Çin |279 |143 |ABD |179 |133 |Avrupa |332 |142 |Türkiye |437 |112 |DÜNYA |301 |130 Bu tabloya göre Japonya'da kalp nedenli ölümler gerçekten de dünya ortalamasının anlamlı derecede altında. Kanser için ise aynı şeyi söylemek pek mümkün değil. Japon beslenme alışkanlıklarını hızlıca anımsayacak olursak, Japonlar bize göre çok fazla miktarda balık, hatta çiğ balık tüketiyorlar. Omega-3 yağlarının koroner kalp hastalığındaki koruyucu etkisini ise artık hepimiz biliyoruz. 1999 yılında yeni kalp krizi geçirmiş 11.324 hasta üzerinde yapılan ve Lancet Tıp Dergisinde yayımlanan bir çalışmada günde 1 gram Omega-3 alan kişilerde almayanlara göre ölüm oranının göre %20; kalp damar hastalıklarına bağlı ölüm oranının %30 ve kalbe bağlı ani ölüm oranlarının %45 azaldığı, ve bu olumlu etkilerin tedavinin 3. ayından itibaren görüldüğü bilimsel olarak ispatlanmış durumda. Benzer pek çok çalışmanın da sonuçlar aynı yönde. , , Japonlarda kanser görülme sıklığının göreceli yüksek olmsaının nedeninin ise tütsülenmiş ve tuzlanarak saklanan besinlerin fazla tüketilmesi olduğu sanılıyor. Gene yapılan çalışmalar tütsüleme işlemi ve tuzda saklamanın kanserojen nitroz aminlerin oluşumunu artırarak mide kanserine zemin hazırladığı yolunda. Tütsülenmiş ve tuzlanmış besin tüketen pek çok ülkede de benzer rakamlar mevcut. Çin için detaya girmeye çok fazla gerek yok, zira dikkat ederseniz kalp ve kansere bağlı ölüm oranlarında dünya ortalamaları ve diğer ülkelere göre kayda değer bir fark yok. WHO'nun istatistiklerini bir kenara koyup konuyu bir de sorgulayıcı bakış açısı ile değerlendirelim. Varsayalım ki istatistikler bu postanın iddialarını doğruladı. Bu durum gerçek olsa bile bu ülkelerde yaşayan insanlarla her özelliğimizin aynı mı? Tek farkımız yemekten sonra soğuk su içmek mi? Elbette bu milletten olan kişilerin başka bir ırka, dolayısı ile farklı bir genetik yapısına ve buna bağlı farklı hastalık yatkınlıklarına sahip olma ihtimalleri tamamen göz ardı edilmiş. Besinlerinin farklı olması, ana karbonhidrat kaynaklarının buğday, patates gibi yüksek glisemik indekse sahip besinler değil pirinç olması önemli değil. Ayrıca Çin'de herkesin bisiklete biniyor olmasının, ya da sabahları meydanlarda toplanan yüzlerce kişinin Tai-Chi yaparak günlük aktivite oranlarını artırıyor olmasının hiç bir etkisi olamaz. Farklı olan tek şey sıcak içecekler değil mi! Ne Yapmalı? Kalp ve kanser hastalığına sizin ve sevdiklerinizin yakalanma ihtimalini ciddi olarak düşürmek istiyorsanız sıcak ve soğuk içecekleri bir kenara bırakıp şunları yapmalısınız: - Sigara içiyorsanız kesinlikle bırakın. İçmiyorsanız sakın başlamayın. - Dengeli ve düzenli bir beslenme alışkanlığı edinin. Hazır yiyeceklerden, abur cuburdan, cips ve benzeri şeylerden uzak durun. - Kilo verin. Aşırı kilonun hem kalp hastalıklarına yakalanma riskini artırdığı hem de bazı kanser çeşitleri için risk faktörü oluşturduğu kesin olarak kanıtlanmış durumda. - Fast Food yemeyin, çocuklarınızı ödül olarak fast food restoranlarına götürme alışkanlığınızdan vaz geçin. - Kırmızı et tüketiminizi azaltın. Et ihtiyacınızı mümkün olduğunca balık etinden karşılamaya dikkat edin. - Bol bol yeşillik, salata ve sebze tüketin. - Yemeklerinizde zeytinyağı veya kanola yağı kullanın. - Mümkün olduğunca kızartma, tütsülenmiş veya tuzlanarak saklanan besinlerden uzak durun. - Günlük aktivitenizi artırın, yapabiliyorsanız spor yapın; ya da en azından günlük yürüyüşler yapmaya çalışın. - Düzenli olarak yıllık sağlık kontrolünden geçin. Unutmayın, hem kanser hem kalp hastalığı için erken tanı hayat kurtarıcıdır. Yaygınlık Sağlık ile ilgili e-postaları sorgulamadan iletme merakı sayesinde bu e-postada bahsi geçen öneri de internetin her yanını sarmış durumda. Diğer sağlık konulu hurafe e-postalarına benzer şekilde, önce kişisel e-postalar; sonra internetteki forumlar aracılığı ile yayılmaya başlamış. Ancak daha sonra medya kuruluşlarına ait internet sayfaları ve ne yazık ki bazı sağlık merkezleri bile bu e-postayı olduğu gibi yayınlamaktan çekinmemiş. Ama en üzücüsü Ağrı Devlet Hastanesi ana sayfasında bu e-postanın yer alması. - Ağrı Devlet Hastanesi: http://www.agridh.gov.tr/index.php?osk=makale_goster.php&islemadi=Njc0 - Yeşilay Güngören İlçe Temsilciliği: http://www.yesilaygungoren.com/?p=99 - Kuzey Ekspres Gazetesi, 27 Nisan 2009: http://www.kuzeyekspres.com.tr/index.php?p=haber&id=8706&tarih=20090517 - Trakya Haber Arşivi: http://trakyahaberleri.blogspot.com/2008/12/kalp-krizi-ve-scak-su.html - Kadınlar Klübü: http://www.kadinlarkulubu.com/kardiyoloji-kalp-dolasim-sistemi-hastaliklari/232288-kalp-krizi-sicak-su.html - Denizce.com: Önce gelen bir su sporları referans sitesi http://www.denizce.com/kalpsu.asp - MuhabirTurk: http://www.muhabirturk.com/news_detail.php?id=12983 - Haberci71: Kırıkkale'nin haber sitesi. http://www.haberci71.com/yazar.asp?yaziID=735 - Memurlar.net: http://forum.memurlar.net/topic.aspx?id=583675 - Siirt gençlik ve Bilişim Derneği: http://www.siirtliler-board.net/saglik-ocagi/29166-kalp-krizi-sicak-su/ Liste uzuyor, devamı için siz de arama yapıp bakabilirsiniz. İngilizce siteler de en az Türkçe siteler kadar çok sayıda. Notlar - http://www.who.int/whosis/whostat/EN_WHS09_Table2.pdf - http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10465168 - http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=2128916 - http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17398308 - http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16616147 - http://ije.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/27/2/173


Başlığı Mikrodalga ile Isıtılan Su ya da Mikrodalgada Isıtılan Su Bakın Bitkilere Ne Yapıyor olan bir e-posta ve ekindeki fotoğraflarla mikrodalga fırınında ısıtılmış su ile sulanan bitkilerin zaman içinde öldükleri iddia ediliyor. İnternette dolanan farklı formatları olan bir e-posta bu. İngilizce ve Türkçe versiyonları mevcut. Genelde beraberinde çeşitli çiçek resimleri ile birlikte gönderiliyor. İçerik MİKRODALGADA ISITILAN SU- BAKIN BİTKİLERE NELER YAPIYOR!Resimler 2006 daki bir bilim fuarından alınmıştır. Filtrenmiş su ikiye bölündü,yarısı soba üzerinde kaynama noktasına kadar ısıtıldı,diğer yarısı mikro dalga fırında kaynama noktasına dek ısıtıldı. Su soğutulduktan sonra tamamen aynı iki bitki bu ayrı sularla sulandı,amaç normal kaynan suyla beslenen bitki ile mikrodalgada ısıtılan suyla beslenen bitkinin büyümesi arasında fark olup olmayacağını görmekti. Suyun enerjisinin veya yapısının mikrodalga tarafından değiştirebileceği düşünülüyordu. Ve sonuçlar şaşırtıcı oldu!. Doğruluk Mikrodalga enerjisinin suyun moleküler yapısını bozduğu ve bitkilere zarar verdiği: Yalan Yorum Bu e-posta ilk önce çoğu hurafe gibi yurtdışı web sitelerinde dolaşmaya başlamış, daha sonra Türkçe versiyonları da ortaya çıkmış. Sorgulayan bakış açımızla ilk önce metne, sonra da resimlere bakalım ve hurafe belirtileri arayalım: E-posta'da resimlerin 2006'daki bir bilim fuarından alındığı söyleniyor. Hangi bilim fuarı? Belli değil. Resimlere bakınca fotoğrafların da deney ile ilgili yazıların da oldukça amatör olduğu görülebilir. Üstelik resimlerin üzerine düşülen notlar da ortaokul çocuğu yazısını andırıyor biraz. Bunun dışında metinde böyle bir etki var ise bile bu etkinin neden olduğuna ilişkin hiçbir açıklama verilmemiş. Biz çiçekleri suladık, saksının birindeki çiçekleri öldü, mikrodalga kötüdür. olara özetlenebilecek, bilimsel bakış açısından son derece uzak bir çalışma kısaca. Bu gözle bakacak olursanız gönderilen bilginin herhangi bir bilim fuarının gerektirdiği ciddiyet, detay ve bilimsel destekten uzak olduğu görülebilir. İlaveten, eğer herhangi bir fuarda bu deney gerçekten de bilimsel ciddiyetle ve kontrollü yapılmış olsa idi sizce sadece internette e-posta olarak dolanmakla kalır mıydı? Bu e-postayı yabancı web sitelerinde araştırınca ilk tespitlerimizin doğruluğunu göreceksiniz. Hikayenin Aslı Ne? Bu e-posta ve içeriğindeki resimler aslında Knoxville, Texas'ta yaşayan Marshall Dudley adlı bir kişi tarafından internet'te yayınlanmış. Sayfanın yapılma nedeni ise anlatılan deney ve sonucun Mr. Dudley'in ortaokula giden torunu Arielle'in fen bilgisi projesi olması. Yani bizim e-postalarımızda gezen 2006 yılındaki bilim fuarı çalışması aslında Texaslı bir dedenin torununun ortaokulda yaptığı fen bilgisi deneyinden ibaret. Dedesinin küçük Arielle'nin deneyini anlattığı sayfanın aslına http://www.execonn.com/sf/ adresinden ulaşabilirsiniz. Hiç ektiğiniz çiçek öldü mü? Küçük Arielle'nin de diktiği çiçeklerden biri ölmüş. Çiçeğin ölüm nedeni ekilirken zedelenmiş olması, saksısının içindeki toprağın farklı olması, saksının altındaki deliklerin farklı boyda veya yerde olması, çiçeklerin farklı yerde durması, farklı miktarda güneş almaları, sulama miktarı, verilen suyun ısısının farklı olması , veya hepsi bir kenara çiçeklerden birinin tesadüfen hastalanmış olması olabilir. Ama görülen o ki bütün bu değişkenler göz ardı edilmiş. Ölen çiçek tesadüfen mikrodalgada ısıtılan su ile sulanan çiçek olunca dede ve torun vardıkları bu sonucu herhangi bir kontrollü deneye ihtiyaç duymayarak internette yayınlamışlar, mikrodalga fırınlarla ilgili spekülasyon yapmayı seven gruplar da olayı bilim fuarı sonuçlarına çevirerek dağıtmaya başlamışlar. Yapılan deneyin hepimizin çocukken yaptığı pamuk içinde fasülye büyütme deneyinden herhangi bir farkı olmamasına rağmen nasıl oluyor da bu denli sıradan bir deney bu kadar çok inanan bulabiliyor kendine? İnsanlar, her zaman yeni teknolojilere karşı şüpheyle ve korkarak yaklaşıyorlar, mikrodalga fırınlar konusunda ise inanılmaz şehir efsaneleri oluşmuş durumda. Bu efsanelerin tamamı asılsız olmasına rağmen pek çok kişi mikrodalga fırın kullanmayı ret ediyor, ama tuhaftır ki sigara içmekte bir sakınca görmüyor. Bu e-posta ortalıkta dolanmaya başladıktan sonra snopes.com web sitesi tarafından bahsedilen e-postadaki verileri çürütmek için aynı deney tekrarlanmış. Bu deneyin sonuçlarına ilişkin örnek bir resim ekte: Mikrodalga Fırınlar Nasıl Çalışır? Mikrodalga fırınlar, 2.45 gigahertz frekansındaki iyonize edici özelliği olmayan elektromanyetik dalgaların besin maddelerinin içinden geçmesi esasına dayalı olarak çalışırlar. Mikrodalga fırınların oluşturduğu ışınların dalga boyu bildiğimiz radyo dalgaları ile Kızılötesi ışınlar arasındadır. Su, yağ ve diğer besinler mikrodalga ışınların enerjilerini soğurarak ısınır ve pişerler. Mikrodalga ile pişirme günümüzde bilinen en etkin ve verimli pişirme yöntemidir. Normal ocak ve fırınlarda ısı enerjisinin kaybı nedeniyle enerjiden alınan pişirme verimi %7 civarında iken bu oran mikrodalga fırınlarda %64'e varabiliyor. Yani küresel ısınmayı azaltmak ve enerji tasarrufu açısından herkesin mikrodalga kullanımını artırması gerekiyor. Bir bardak kahve için su ısıttığınızı varsayın, bu suyu ocakta ısıttığınızda önce suyu ısıttığınız yüzeyi, sonra su ısıttığınız çaydanlığı ve en son suyu ısıtıyorken, mikrodalga kullandığınızda 2 dakika gibi kısa bir sürede ihtiyacınız olan suyu ısıtabiliyorsunuz. Mikrodalga, hızlı ve suyu koruyarak yemekleri pişirdiği için pekçok vitamin ve mineralin de pişme işlemi sırasında daha az kaybolmasını sağlıyor. Örneğin normal yolla pişen ıspanak, içindeki B9 Vitamininin %77'sini kaybederken, mikrodalga ile piştiğinde neredeyse hiç kayba uğramıyor. Ancak bu durum B12 vitamini için geçerli değil, mikrodalga B12 vitaminin %30'unu kaybediyor. Ama genel olarak sebzelerde mikrodalga ile pişirilme işleminde ocak üstünde pişirmeye göre daha fazla vitamin kaldığını söylemek mümkün. Mikrodalga Fırın Radyasyonu Nedir? Mikrodalga fırınların radyasyon yaydığı ve insanlara bu nedenle zarar verdiği yanılgısı aslında radyasyon kelimesinin sıklıkla radyoaktivite kelimesi yerine kullanılması hatasından ibaret. Radyasyon kelimesinin aslı radiation, İngilizce'de dairesel şekilde yayılım anlamına gelen bir kelime. Mikrodalgalar,diğerelektromanyetik ışınlar gibi yayılım gösteriyorlar; aynen görünür ışık, telsiz ve radyo dalgaları gibi. Radyasyon kelimesi ne yazık ki Türkçe'de sıklıkla radyoaktivite kelimesi ile karışıyor. Radyasyon, yani yayılım gösteren elektromanyetik dalgaların bir kısmı, DNA yapısında mutasyonlara neden oluyor, ki bunlararadyoaktif ışınlar ya da iyonize edici radyasyon deniyor. X-ışınları, Ultraviyole ışınları gibi ışınlar yüksek enerji taşıdıkları için iyonize edici, yani DNA zincirlerini bozarak kanser hastalığına yakalanma ihtimalini artıran ışınlar. Mikrodalga fırınların pişirmede kullandığı dalga boyuna ait elektromanyetik ışınlar ise düşük enerjili ve non-ionizing, yani iyonize edici özelliği olmayan ışınlar. Bu ışınlar radyoaktif ışınlar değil. Görünür ışık, radyo dalgaları, kızılötesi ışınlar bu gruba giriyorlar. Bu ışınlar kansere zemin hazırlayan DNA bozuklukları ve mutasyonlara neden olmuyorlar, ancak ısı ve/veya ışık etkileri var. Mikrodalga ışınların kanser yaptığına inanıp kullanmaktan kaçınmamıza rağmen mikroldalga fırınların yaydığı ışınlarla aynı gruba giren ışınları günlük hayatımızda kullanmaktan çekinmiyoruz. Hepimiz evlerimizde radyo dinliyoruz , akkor veya florasan ampullerle aydınlanıyoruz (görünür ışık. Ayrıca hepimizin evinde, en az o evde yaşayan insanların sayısı adar cep telefonu mevcut. Cep telefonlarının kullandığı elektromanyetik dalgalar da bu gruba giriyor. gibi cihazları gönül rahatlığıyla kullanıyoruz. Mikrodalga Fırınların Zararları Nelerdir? Güvenlik açısından, mikrodalga ile pişirmenin pek çok açıdan diğer yöntemlere göre çok daha avantajlı olduğu söylenebilir. Pişme işlemi bittiğinden kendiliğinden kapandığı için yangın riski düşük. Gaz ocakları ile gelen zehirlenme ve patlama riskleri de yok. Ancak bunlara rağmen mikrodalga fırınlarla da ilgili olarak dikkat edilmesi gereken bazı konular var. - Mikrodalga ışınlar yüksek enerjili ısı ürettikleri için, çalışırlarken mutlaka kapakları kapalı tutulmalı. Özellikle gözdeki lens mikrodalga ısısına karşı oldukça hassas, bu nedenle mikrodalga çalışırken kafanızı içinize sokmanız katarakt olmanıza neden veya ciddi yanıklara neden olabilir. - Sıvılar, mikrodalga ile ısıtıldıklarında çok fazla enerji soğurarak süper-ısınma noktasına ulaşabilirler. Süper ısınma, yüzeyi durgun bir sıvının yüzey altındaki moleküllerinin kaynama noktasından daha yüksek sıcaklıklara varması anlamına gelen fiziksel bir terim. Bu durum bazı mikrodalga kullanım kılavuzlarında gecikmeli kaynama olarak anlatılıyor ve tüketiciler uyarılıyor. Süper-ısınmış bir sıvıya, sıvı yüzeyini bozacak herhangi bir müdahalede bozulan yüzey süper-ısınma durumunun sona ermesine neden olabilir ve sıvı hızla fokurdayarak bardaktan taşabilir. - Kapakları sıkıca kapalı tabaklar ve özellikle yumurtalar, ısınan havanın çıkacağı bir delik olmadığından mikrodalga fırınlarda ısıtılırken patlayabilirler. Mikrodalga fırınların gövdeleri bu patlamalara dayanacak yapıda üretiliyor, ancak temizleme kısmının epey sıkıntı yaratacağı kesin. - Sivri uçlu metal cisimler, özellikle çatallar, mikrodalga fırınların içinde anten gibi davranarak dalgaları yoğunlaştırabilirler. Bu durum genelde mikrodalga içinde kıvılcım çıkmasına neden olabilir. Mikrodalga Fırın Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler Neler? - Mikrodalga fırınınızı üretim amacı olan yiyecek ısıtmak ya da pişirmek dışında kullanmayın. İçinde canlı hayvan, DVD veya CD veya kurutma amaçlı herhangi bir eşya koymayın. - Mikrodalga fırınınızı çalışırken kurcalamayın, kapağı açınca çalışmaya devam eden türde bir fırınınız varsa çalışırken kapağını açmayın, elinizi veya kafanızı sokmayın. - Yemek pişirmek veya ısıtmak için seramik, plastik veya metal kaplar kullanmayın. Sadece kağıt, cam ve porselen kaplar ile üzerinde mikrodalga için güvenlidir ibaresi bulunan kapları kullanın. - Fırın içinde çatal, bıçak veya metal şiş varken fırınınızı çalıştırmayın. - Sıvı ısıtırken içine küçük bir çay veya tatlı kaşığı koyun, kaşıklar kıvılcım çıkarmıyorlar ve süper-ısınma nedeniyle olan fokurdamayı engelliyorlar. - Fırından çıkan besin maddesini kullanmadan önce mutlaka karıştırın, böylece her yerinin eşit ısınmasını sağlamış olursunuz. - Fırından çıkan besinlerin çok bazı yerlerinin çok sıcak olabileceğini unutmayın, kullanmadan önce mutlaka çok sıcak olup olmadığını kontrol edin. Yaygınlık Bu hurafenin e-posta formu oldukça yaygın, hemen herkesin posta kutusuna birkaç defa düşmüş bir e-posta. Ancak sevindirici olarak web sitelerinde çok yaygın değil. Bu içeriği yayınlayan siteler genelde kişisel bloglar veya küçük forumlar. Notlar - http://www.execonn.com/sf/ - http://www.snopes.com/science/microwave/plants.asp - http://www.youtube.com/watch?v=yNu8WaKo5No Kaynaklar - Mikrodalga Fırınlara İlişkin Bilgilendirme, Dünya Sağlık Örgütü - Microwave Plants, Snopes.com - Electromagnetic Radiation, Wikipedia - Microwave Radiation, Wikipedia - Microwave Health Effects, Wikipedia - Superheating and Microwave Ovens, University of New South Wales, Sydney


Teknoloji sayesinde artık her konu ile ilgili farklı bilgilere erişmek mümkün. İster Google üzerinden yaptığınız arama, ister facebook, twitter ve diğer sosyal medya ortamlarında veya e-posta yoluyla arkadaşlarımızdan gelen sayısız bilgi ve bağlantı olsun, bu bilgilerin doğruluğundan 100% emin olmak imkansız. Ancak biraz dikkat ve özen ile hurafeler içeren haber, bağlantı ve e-postaları fark etmek ve bu bilgilerin yayılmasını biraz olsun engellemek mümkün. - Göndereni/ kaynağı belli değil: Size gelen e-posta, gönderen arkadaşınız tarafından yazılmamış, sadece iletilmiş ise ve e-postayı ilk yazan kişinin kimliği belirsiz ise bu durum şüphelenmeye başlamanız için önemli bir neden. Benzer şekilde okuduğunuz, duyduğunuz bir haberde haber kaynağının belirli olmaması da önemli bir işaret. - Tüm tanıdıklarınıza iletin!: Bu ve benzeri ifadeler içeren tüm iletilere kuşku ile yaklaşın. Bu taleplerin içeriği arkadaş listenizdeki herkese gönderin., sizin için önemli olan herkese iletin gibi ılımlı ifadelerden bu bilgiyi ileterek birilerinin hayatını kurtarabilirsiniz. gibi vicdanınızı zorlayan taleplere dek varabilir. Talep ne kadar kışkırtıcı ise şüphelenmekte o kadar haklısınız. - Kızgınlık, merhamet ve yardım hissi uyandıran içerik: İleti yalancıları genelde kişilerde bu tip hisler uyandırarak ilettikleri bilgilerin yaygınlaşmasını sağlarlar. Duygu sömürüsü, yardım talebi veya ölüm tehlikesi üzerine kurulmuş iletilere şüphe ile yaklaşın. - Komplo teorileri: Kandırıldığını düşünmek bir insanın en ağrına giden ve en hızlı tepki vermesini sağlayacak durumlardan biri. Bu nedenle iletileri komplo teorileri ile güçlendirmek hurafe yayıcıların sıklıkla kullandığı taktiklerden. Bir hastalığın bulunmuş ama herkesten saklanan tedavi yöntemi, şirketler ve ülkeler arası gizli ortaklıklar, devletin bildiği ama açıklamadığı gizli bilimsel çalışmalar,dünyaya çarpmak üzere olan göktaşları ile ilgili bilgiler içeren iletilerin size gelene kadar ne zamandır kaç bin kişiyi çoktan dolanmış olduğunu bir düşünün. İletide yazanlar doğru olsaydı şimdiye kadar bunları ana haber bülteninde duymuş olmanız gerekmez miydi? - Bir arkadaşımın başına gelmiş.: Ne zaman olduğu ve kimin başına geldiği belli olmayan olaylar üzerine kurulu iletilere, haberlere ve hikayelere inanmayın. İstanbul'da yaşayan bir genç..., işyerinden bir arkadaşım..., abimin okulundan bir doktor... diye başlayan hikayelerin çoğunun yalan olduğunu anımsayın. Eğer size gelen ileti gerçekten de tanıdığınız herkese yaymanızı gerektirecek denli önemli ve geçerli bir bilgi içeriyorsa, söz konusu kişinin kimliğinin ve olayın olduğu yer ve zamanın belirsiz olması saçma değil mi? - İnanılır gibi değil ama doğru!: Gelen iletide sizi ikna etmeye çalışan ifadeler olması, muhtemelen o iletinin içeriğinin yalandan ibaret olduğunun en önemli göstergesidir. Ben denedim doğru, Bu bir hoax değildir, %100 gerçek ifadelerini içeren e-postalara şüpheyle yaklaşın. - Bilimsel veri ve referans eksikliği: Her ne kadar pekçok ileti ve haber bilimsel veri içerir gibi görünse de içinde genelde desteksiz, neden-sonuç ilişkisi eksik ve kendi içinde çelişen bilgiler içerirler. Böyle bir iletinin içinde verilen bilgilerde güvenilir kaynaklara ilişkin bir referans, intenet adresi veya konuya hakim bir otoritenin adı olmaması içeriklerinin güvenliğinden şüphelenmeniz için iyi bir neden. Elbette aynı şey gazetede veya inernette okuduğunuz haberler için de geçerli. - Yersiz bilimsel jargon: Aldığınız iletilerde veya okuduğunuz haberlerde geçerli bir referans gösterilmeden herkesin anlamadığı bilimsel terminolojinin kullanılması şüphelenmeniz gereken durumlardan bir diğeri. Hurafe yayıcılar bilgi vermekten kaçınır ama bol bol bilimsel terminoloji kullanarak ürettikleri yanıltıcı içeriğin önemli ve ciddi görünmelerini isterler. Nükleer, radyasyon, kanserojen gibi ifadeler hurafe yayıcıların en sevdikleri sözcüklerdir. - BÜYÜK HARF KULLANIMI ve ünlem işaretleri!!!!!: Bu tip iletiler okuyan kişide aciliyet hissi yaratarak en kısa zamanda en fazla kişiye iletilmeyi sağlayacak şekilde tasarlanıyorlar. Büyük harf ve ünlem sayesinde zihinsel olarak alarma geçen alıcı içeriğine fazla kafa yormadan içinde sokulduğu aciliyet hissi ile tüm tanıdıklarına bu önemli bilgiyi ulaştırmak zorunda hissediyor kendini. Unutmayın, bir iletinin içinde ne kadar fazla sayıda büyük harf ve ünlem varsa içeriğinin doğru olmama ihtimali de o kadar yüksek. Peki ne yapmalı? Bir ileti gördüğünüzde öncelikle içerini mantık süzgecinden geçirmeniz yerinde olacaktır. O güne kadar duyduğunuz, öğrendiğiniz somut bilimsel verilerle çelişen bilgileri ileterek hurafe yayıcılara alet olmamak için önce iletinin/haberin içerdiği iddiayı teyit etmeye çalışın. Bunun için internet'te pekçok geçerli ve ciddi kaynak mevcut. Bu araştırmayı yaparken hurafelerin yayılma hızını da göz önünde bulunun. Size gelen bilgiyi teyit edeceğiniz yer referans göstermeden aynı iletiyi yayınlayan blog sayfaları değil, güvenli ve geçerli bilgi veren web siteleri olmalı. İnternet aracılığı ile teyit edemediğiniz haber ve iletilerin aslını anlamak için konunun ehli olan bir kişiye danışmayı deneyebilirsiniz. Tüm bu araştırmalar sonucunda hala arkadaşlarınızla paylaşmak isterseniz içeriğinden emin olduğunuz haber ve iletileri ancak bulduğunuz kaynaklara ilişkin internet adresleri ve referans gösterebileceğiz diğer bilgileri de ekleyerek iletin. Sağlık ile ilgili konularda ise daha da fazla özenli olmak gerekli. Sağlıkla ilgili yanlış bir öneride bulunmak belki de en tamir edilemez hatalardan biri. Tıp çok hızlı ilerliyor ve bir zamanlar doğru olan bilgiler bile bir süre sonra geçerliliğini yitiriyor. Bu nedenle sağlık önerisi içeren bir iletinin belki de bazı kimselerin hastalanmalarına ve hatta ölmelerine neden olacağını göz önünde bulundurarak bu tip bilgileri yaymaya alet olmamanız yerinde olacaktır. Kaynaklar Posta kutunuza düşen e-mailleri veya diğer medya organlarında rastladığınız şüpheli bilgileri aşağıdaki kaynaklardan teyit etmeyi deneyebilirsiniz: - Yalansavar - Hoax-Slayer - Urban Legends - Snopes Yorumlar kapatıldı.


Kalderon Yunusları Vahşeti konusu çok uzun zamandır gündemde olan bir durum. 2009 yılında kasım ayı itibariyle yayılmaya başlayan bu mesaj, Faroe adalarında Kalderon yunuslarının vahşice katledilmesiyle ilgili dehşet verici fotoğrafları barındırmaktadır. İçerik: İngilizce Mesaj: Calderon Dolphins Please keep the list going around the world . . . Denmark should be ashamed. The sea is stained in red and it's not because of the climate effects of nature. It's because of the cruelty of the human beings who kill hundreds of the famous and intelligent Calderon Dolphins. This happens every year in Feroe Island in Denmark . In this slaughter the main participants are young teens. WHY? A so-called celebration- -to show that they are adults and mature! In this big celebration, nothing is missing for the fun. Everyone is participating in one way or the other, killing or looking at the cruelty, supporting like a spectator? Is it necessary to mention that the dolphin Calderon, like all the other species of dolphins, is near extinction and they get near men to play and interact. In a way of PURE friendship! They don't die instantly; they are cut 1, 2 or 3 times with thick hooks. And at that time the dolphins produce a grim cry like that of a newborn child. But he suffers and there's no compassion while this magnificent creature slowly dies in its own blood. It's enough! This has to stop! We will send this mail until this email arrives in any association defending the animals, we won't only read. That would make us accomplices, viewers. Take care of the world, it is your home! Sign against this cruelty Türkçe Mesaj: Calderon Yunusları Lütfen listenin dünyayı dolaşmasına katkıda bulunun... Danimarka utanmalıdır. Denizdeki kırmızılık iklimsel bir olaydan kaynaklanmıyor. Bu durum, ünlü ve zeki Calderon Yunusları'ndan yüzlercesini öldüren ve vahşeti yüzündendir. Bu durum Danimarka'nın Feroe Adaları'nda her yıl gerçekleşmektedir. Bu katliamın asıl katılımcıları ise 18 yaş altı gençlerdir. NİÇİN Bu sözde kutlama gençlerin yetişkin olma ve olgunlaşma gösterisidir. Bu büyük kutlamada eğlenme adına hiçbirşey kaçırılmamaktadır. Öldürerek veya bu vahşeti seyrederek, taraftar gibi destekleyerek herkes bu olayın bir şekilde katılımcısı olmaktadır. Şunu ifade etmek gerekli midir bilinmez ama, Calderon yunusları, diğer tüm yunus türleri gibi, insanlarla etkileşim içinde olan ve oyun oynayabilen en yakın nesildir. Sadece saf bir arkadaşlık olarak! Tek seferde, birdenbire ölmezler; Kancalarla 1, 2 veya 3 kez kesilirler. Ve bu sırada yunuslar aynı yeni doğmuş bir çocuk gibi korkuyla karışık bir ağlama sesi çıkarırlar. Bu muhteşem varlıkların kendi kanlarında yavaşça ve acı çekerek ölmesi esnasında hiçbir acıma / merhamet yoktur. Yeter! Bu durum artık durdurulmalı! Bu maili herhangi bir hayvan savunucusu birlik / oluşumun eline geçene kadar herkese gönderelim, sadece okumayalım. Yoksa biz de bu olayın izleyicisi ve suç ortağı oluruz. Dünyaya sahip çıkalım, çünkü o bizim evimiz! Bu vahşet için imzalayın: Fotoğraflar: Doğruluk: Resimler doğru, hikaye kısmen doğru ama güncel değil. Yorumlar: Öncelikle hikayede sözü edilen 'Kalderon Yunusları' hakkında bir bilgi vermek gerekiyor. Sözü edilen canlılar Kalderon Yunusu olarak isimlendirilmemektedir. Fotoğraflardan anlaşıldığı kadarıyla bu canlılar 'Globicephala melaena' isimli pilot balinalardır. Teknik olarak yunuslar ailesine dahil edilmekle birlikte, balıkçıların ringa balıklarına ulaşmak için bu balinaları kullanmalarından dolayı 'pilot' lakabıyla tanınmaktadırlar. Aktivistler bu canlıları özellikle yunus olarak adlandırarak etkili bir kampanya düzenlemektedir. Faroe adalarında her yıl gerçekleştirilen bu avların doğru olduğuna şüphe yoktur. Bu avın balina nüfusunu tehdit etmediği bilinmektedir. Toplam 800.000 civarındaki pilot balina nüfusunun küçük bir yüzdesi bu adalara uğramakta, bunların da çok azı (değişik kaynaklara göre 1000-2000 arası) avlanmaktadır. Tartışmanın güncel olmadığına da dikkat edilmelidir. Konu 1980'lerde kamuoyunu epey meşgul etmiştir. 1986 yılından itibaren her türlü ticari balina avcılığı yasaklanmıştır. Uluslararası aktivist derneklerin baskısıyla Faroe yönetimi ve Danimarka hükümeti de çeşitli düzenlemeler oluşturulmuştur. Örneğin Faroe yasalarına göre avlanma sırasında gereksiz şiddet uygulamak suçtur. Zıpkın, mızrak ve ateşli silah kullanımı yasaklanmıştır. Balina avlayan kişinin kıyı şeridi içerisinde olması gerekir. Faroe adalarındaki balina avı, ticari değildir. Avlanan balinalar satılmaz. Bunun yerine küçük topluluklar tarafından yakalanan balinalar, çevre aileler arasında paylaşılmaktadır ve yıl boyunca tüketilmek üzere depolanmaktadır. Fazlalıklar ise çevre hastanelere ve yaşlılara bağışlanır. Yenilebilenlerin haricindeki kısımlar ise değişik amaçlarla değerlendirilir. Son yıllarda Faroe sağlık bakanlığı, aşırı civa içeren balina etinin tüketilmemesi gerektiği yolunda duyurular yayınlamıştır. Hamilelerin balina eti tüketmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Av yöntemi, gruplar halinde dolaşan balinaların kıyıya sürülmesi, özel tasarlanmış bir kancayla omurga kısmına vurulan bir darbeye dayanır. Bu yöntem balinanın çok hızlı ölmesine neden olsa da atardamar hasarı dolayısıyla çok kanlı bir sahne ortaya çıkar. Aktivitenin bir ergenlik seremonisi ya da büyümekle ilgili bir kutlama olduğuna dair hiç bir kanıt yoktur. Olayın Avrupa Birliği ile ilişkilendirilmesi ise eksik bilgiye dayanır. Çünkü Faroe adaları Danimarka sömürgesi olan otonom bir yönetime sahiptir, dolayısıyla AB kurallarına tabi değildir. Coğrafi olarak Danimarka'ya çok uzak olmakla birlikte nüfusun yanlızca %5,8'i Danimarka kökenine sahiptir. Dolaşmakta olan mesaj, eksik/yanlış bilgiler içerse de avın gereksiz şiddet içermesi, av partisine küçük çocukların da katılması, çok sayıda balinanın tek partide avlanmasının oluşturduğu kötü görüntü konusunda aktivist topluluklara katılmamak mümkün değil. Kaynaklar: Yorumlar kapatıldı.


Bütün kuşkucu ve biliminsanları aile toplantılarında, arkadaş meclislerinde konu akupunktur, reiki, fal gibi konulara geldiğinde sıkıcı olmak, açık fikirli olmamak, hatta biraz ateşli bir şekilde bilimi ve bilimsel metodu savunduklarında sık sık dogmatik olmakla suçlanırlar. Bütün bunlarla baş etmek azıcık yanlış düşüncenin, batıl inancın ne zararı var? sorusuyla baş etmekten çok daha kolaydır. Günlük gazetelerden yanlış inanışlarından ötürü başına olmadık işler gelen insanlar ile ilgili haberler bulmak mümkündür. Aşağıdaki habere bakalım: İzmir'de bir bankada müşteri portföy yöneticisi olarak çalışan F.Ş. adlı bir kadın, kendisini terk eden erkek arkadaşına yapıldığına inandığı 'Papaz büyüsü'nü bozması için gittiği büyücüye, müşteri hesaplarından çektiği 705 bin 200 lirayı verdiği iddiasıyla gözaltına alındı. Olayın ortaya çıkmasıyla falcı B.C.'nin ev, iki otomobil ve kamyon aldığı kardeşi, erkek arkadaşı ve F.Ş. yakalandı. Kaçan falcı B.C. ise aranıyor. Ne zararı var? sorusunun altında yanlış inanışların sadece inananlara zarar verdiği yanılsaması yatmaktadır. Bir çoğumuza göre F.Ş'nin başına gelenler kendi hatasından kaynaklanmıştır ne de olsa. Bankada portföy yöneticisi olabilecek kadar eğitimi olan biri falcıya inanıp bankayı dolandırmışsa sorun falcıya inanmakta değil falcıya inanıp akla sığmayan işleri yapmış olmasıdır diye düşünürüz çoğunlukla. Oysa eleştirel düşünce yeteneklerimizi bir lambanın anahtarını çevirir gibi istediğimiz zaman açıp istediğimiz zaman kapayamayız. Yazar Alfred Mander'in dediği gibi Düşünmek ustalık gerektiren bir iştir. Nasıl yapılacağını öğrenmeden ya da pratik yapmadan doğal olarak mantıklı ve açık şekilde düşünme yeteneğine sahip olduğumuz doğru değildir. Ya yaşamımızın içinde eleştirel düşünce yeteneklerimizi kullanırız ya da kullanmayız. Kullanmadığımız zamanlarda falcılar, medyumlar gibi zayıflıklarımızdan faydalanmak isteyenlerin yollarını gözledikleri kurbanlardan olmamız an meselesidir. Yanlış inanışların sadece inananlara zarar vermediğinin örneklerinden biri de Nijerya'da son 10 yıldır yaşananlardır. Ülkedeki ekonomik bunalım, açlık ve işsizliğin sebeplerini ülke politikaları, ekonomik kararlar, toplumsal yapıda aramak yerine cadılarda arayan halk yüzlerce çocuğu, kadını cadılıktan kurtarma adına işkencelerden geçiren ve bir de üstüne ücret alan rahip ve papazlara teslim etmekte sakınca görmemektedirler. Kardeşlerin etrafında kalabalık toplanmıştı. Çocuklarını kara büyü yaparak iki kardeşlerinin ölümünden sorumluğu tuttuğu için aileden atan annenin gözlerinden yaşlar süzülüyordu. Korkuyorum. Onlar cadılar ve beni de öldürebilirler diye hıçkırıyordu. Bir anneye çocuklarını yuvalarından attıracak ender sebeplerden biridir belki de yanlış inanışlar. Sadece insanlığa zararlı değil aynı zamanda dünyayı paylaştığımız diğer hayvan ve bitki türlerine de zarar verebilir biz dünyadaki hiçbir canlının olmadığı kadar zeki olan insanların yanlış inanışları. Ant Akbabaları insanların yanlış inanışları nedeni ile zarar gören birçok canlı türünden biridir. Venezuela'dan Tiera del Fuego'ya kadar olan geniş bir bölgede yaşayan ve kanat açıklıkları 3 metreye ulaşan bu görkemli kuşların dünyada yaşayan en büyük kuşlar olduğu düşünülmektedir. Ancak bu görkemli kuşların kemikleri ve organlarının tedavi edici özelliğe sahip olduğu inancı onları soylarının tükenme tehlikesi ile karşı karşıya bırakmıştır. Kemikleri romatizmaya, midesi göğüs kanserine, gözleri göz sağlığını düzelttiğine inanılan gezegenimizin bu nadide kuşlarının bizlerin bilimden uzak, batıl ve temelsiz inançları nedeni ile birkaç kuşak sonra yok olacağını düşünmek dahi azıcık batıl inancın bir başka zararını bize göstermektedir. Yanlış inanışların topluma ve bireylere verebileceği zararlar üzerine bulunabilecek örnekleri çeşitlendirmek mümkündür. Eleştirel düşünmeyi öğrenmemiş, üzerinde çalışmamış ya da eğitim hayatı boyunca eleştirel düşünce kavramı ile tanışmamış kitlelerin yanlış inançlara kapılması, bu inançları yaymaya devam etmesi normaldir. Kısa bir liste yanlış inançların zararlarını hatırlatmak için faydalı olabilir. Yanlış inançlara sahip olan kişiler: - alınacak bir sağlık kararında bilimin kötü taklitlerine kolayca kanarak en iyi ihtimalle tedaviyi geciktirmek, en kötü ihtimalle iyiye gidişat beklerken çok daha korkutucu sonuçlarla karşılaşmak durumunda kalabilir, - kendisine ve sevdiklerine zarar vermeyecek olsa dahi ilkyardım, sağlık ve güvenli tıp konusunda asılsız bilgileri ileterek insanların ölümüne veya hastalanmasına neden olabilir, - genellikle kısıtlı olan maddi imkanlarını bilim dışı uygulamalara harcayarak gerçekten faydalı olacak bilimsel, doğruluğu kanıtlanmş uygulamalardan faydalanma şansından kendini mahrum bırakabilir, - internet, sosyal medya, gazetelerde okuduğu şehir efsanelerini, asılsız haberleri gerçekmiş gibi algılayarak tüketim alışkanlıklarını, yaşama dair kararlarını gerçeklikten uzak veriler üzerine kurabilir, - falcı, medyum, üfürükçü, kırıkçı, çıkıkçı gibi insanların umutlarından, beklentilerden ve zayıflıklarından faydalanan profesyonellerin kurbanı olabilir, - kolay gelecek, kolay para vaat ederek kandırmaya çalışacak dolandırıcı, üçkağıtçı ve düzenbazların oyunlarını farketmekte zorlanabilir, bu tarz kandırmacalara para yatırarak dolandırılabilir, - firmalar ve ürünleri hakkındaki asılsız bilgileri ileterek bir firmanın sebepsiz yere zarar görmesine, muhtemelen de asılsız söylentileri çıkaran bir başka firmanın haksız yere kar etmesine neden olabilir, - günlük hayatta sık sık verilmesi gereken kararları gerekli kanıt ve verileri sorgulamadan alabilir, kendini yönetenlerin aldığı kararların arka planını düşünmeden doğru kabul ederek hem kendi hem de diğerlerinin yaşam alanlarını kısıtlayabilir, - asılsız hurafeler yayarak insanların geçerli bilimsel yöntemlere şüphe ile bakmasına ve bilim-dışı akımlarının güçlenmesine neden olabilir, bu akımlardan insanları kandırarak para kazanan kötü niyetli kişilerin daha da zenginleşmesine alet olabilir, - UFO'lar, Scientoloji, ekin çemberleri gibi bilim dışı ya da bilimin kötü taklitleri iddiaları gerçek bilim sanarak yaşamları boyunca bilimin heyecan verici yanlarından, keşiflerinden, şiirselliğinden ve gerçekliğinden mahrum kalabilirler Yanlış inançların zararlarına ilişkin bu liste uzatılabilir ve bütün kalemleri tek tek öğrenilebilir; ancak karşımıza çıkacak ve bu listede yer almayan yeni aldatmacaları, yeni iddiaları değerlendirebilmek için doğru çalıştığına ve işe yaradığına güvenebileceğimiz araçlara ihtiyacımız vardır. Bu araçlar eleştirel düşünme yeteneklerimiz ve bilimsel yöntemdir. Yorumlar kapatıldı.


Hızla Renk Değiştiren Bukalemun videosu 2009 yılı Mart ayı sonrasında çeşitli sosyal paylaşım sitesinde dolaşmaya başlamıştır. Bu videoda bukalemun, değişik renkteki çerçeveler arasında hızla renk değiştirirken görüntüleniyor. İçerik: Videolar çeşitli başlıklar altında dağılmaktadır. - Bukalemun ve Renkler - Bir Bukalemun Ne Kadar Hızlı Renk Değiştirebilir - Gözlerinize inanamayacaksınız Diğer örnek video dosyaları için aşağıdaki bağlantılar incelenebilir. Doğruluk: Yanlış ve yanıltıcı video! Video: Sözkonusu video Cutwater tarafından Ray-ban gözlük şirketi için hazırlanmış bir promosyon görüntüsüdür. Filmin kesilmemiş versiyonu incelendiğinde son birkaç saniyede karton zemin üzerine Never Hide yazıldığı görülebilir. Bu, Ray-Ban sitesinde görülebileceği gibi küresel bir kampanyanın ismidir. Video İçeriği: Bazı bukalemunların renk değiştirebilme özellikleri yaygın olarak bilinen bir fenomendir. Yaygın kanının aksine renk değiştirme yalnızca saklanmak amacını taşımamaktadır. Bukalemunlar psikolojik ve sosyal durumlarını çevrelerine duyurmak için renk değiştirebilmektedir. Fizyolojik açıdan bakıldığında bukalemun derisinde renk değişimini sağlayan kromatofor adlı spiral hücreler bulunmaktadır. Kromatoforlar üç katman halinde bulunur. En altta siyah pigment yer alır. Orta katman mavi geçişini sağlar. Üst katmanda ise sarı ve kırmızı pigmentler bulunmaktadır. Nörolojik bir mekanizma ise bu katmanlardaki pigmentleri uyararak renk değişimine sebep olur. Değişik cinslerde değişmekle birlikte bukalemunlar yalnızca belli renkleri taklit edebilmektedir. Bukalemunların bu renk değişiminde ne kadar bilinçli oldukları net olarak yanıtlanmış bir soru değildir. Bazı çevresel etmenlerle de renk değişiminin tetiklendiği bilinmektedir.


Sıklıkla rastladığımız bir e-posta Kalp Krizine Karşı Şiddetli Öksürük ya da Yalnızken Kalp Krizi Geçirirken Ne Yapmalı başlığı ile kalp krizi geçiren kişilerin ilkyardım gelene kadar öksürmesini öneriyor. İçerik İnternette dolanan farklı formatları olan bir e-posta bu. İngilizce ve Türkçe versiyonları mevcut. En sık rastlanan içerik şu şekilde: YALNIZKEN KALP KRİZİ GEÇİRİRKEN NE YAPMALI?Diyelim ki saat 18:15 ve zorlu bir iş gününden sonra arabanızla eve dönüyorsunuz. Gerçekten yorulduğunuz, sıkıldığınız ve çileden çıktığınız bir gününüzdesiniz. Birden göğsünüzde başlayıp, kolunuza ve çenenize doğru ilerleyen şiddetli bir ağrı. Evinize en yakın hastaneden sadece 10km uzaklıktasınız, fakat o mesafeye bile ulaşıp ulaşamayacağınızdan emin değilsiniz. Ne yapabilirsiniz? Kalp masajı konusunda belki eğitim de almıştınız ama size öğreten şahıs, muhtemelen bu masajı kendi kendinize nasıl yapabileceğinizi öğretmedi... Son zamanlarda bir sürü insan kalp krizine yalnız başınayken yakalanmaktadır. Yardım olmaksızın, normal kalp atışı bozkardeş ve baygınlık hisseden bir insanin bilincini yitirmeden önce sadece 10 saniyesi vardır.Bu durumda kalan şahıslar kendilerine, devamlı ve şiddetli bir şekilde öksürerek yardımcı olabilirler. Her öksürükten önce derin bir nefes alınmalı ve öksürük sanki göğüs derinliğinden balgam çıkarmak istercesine derin ve uzun olmalıdır. Derin nefes alma ve öksürük, yardım gelene ya da kalp normal ritmine geri dönene kadar, durmaksızın her iki saniyede bir olacak şekilde devam etmelidir. Derin nefes alma akciğerlere oksijen ulaştırırken, öksürük hareketi kalbi sıkıştırarak kanın dolaşımını sürdürür. Kalp üzerindeki sıkıştırma hareketi aynı zamanda kalbin normal ritmine dönmesine de yardımcı olur. Bu şekilde, kalp krizine maruz kalan kişi, kendisini bir hastaneye ulaştırabilir. Bu postayı bütün tanıdıklarınıza gönderirseniz, birinin hayatının kurtulmasını sağlayabilirsiniz! Doğruluk Yalan. 😦 Yorum Yabancı kaynaklarda Cough CPR olarak bulabileceğiniz bu e-postanın geçmişi 1999'a dayanıyor. E-postanın bazı versiyonlarında, bu tekniğin aslında bilindiği, ancak ilkyardım kurslarında öğretilmediği, ancak bu durumdan rahatsızlık duyan bir kardiyoloğun ilgili e-postayı hazırlayarak kamu hizmeti yaptığı ve insanların hayatının kurtarılmasını sağlamaya çalıştığı bilgisi yer alıyor. Hatta bazı versiyonlarda bu tekniğin Rochester General Hospital tarafından önerildiği yazılı. E-postada anlatılan yöntem, öksürmenin kalp ritmini düzelttiğini, böylelikle kalbin enfarktüs nedeniyle zedelenmesine rağmen kan dolaşımın devam edeceğini iddia ediyor. Bu yöntem daha önce bilimsel çevrelerce denenmiş bir yöntem. Yöntemin uygulandığı yerler ise son derece sınırlı. Kalp krizi sırasında öksürmek yanlızca aşırı kalp ritm bozukluklarında ve hatta kalp durması sırasında zaman zaman etkili olabilen bir yöntem. Uygulandığı tek yer ise, yoğun bakımda yatan ve monitorize edilmiş hastalar. Kalp krizi sırasında öksürmek, yukarıda belirtilen şekilde gözlem altında olmayan kişiler için yarardan çok zarar getirebilecek bir öneri. Kalp ritm bozukluğunun cinsine bağlı olarak, ritm bozukluğunu daha da ciddileştirme riski var. Ayrıca ritm bozukluğu olmayan, sadece enfarktüs geçiren kişilerde, öksürmeye eylemi sırasındaki nefes tutma sırasında kana geçen oksijen miktarı azaldığından, öksürmek tam tersine enfarktüsü büyütmek ve kişinin ölümüne neden olmak gibi ciddi sonuçlara neden olabilir. Amerikan Kalp Hastalıkları Vakfı, internette yayılan bu yanlış bilgi içeren e-posta'nın fazlasıyla popüler olması ve ne yazık ki pekçok kişinin kalp krizi geçirirken, daha kabul görmüş yöntemleri denemek yerine öksürmeye çalışarak, sonucunda ölmeleri üzerine 2005 yılında konu ile ilgili olarak bir bildiri yayınlayarak bu yöntemin uygulanmasının sakıncalı olduğunu açıklamıştır. Benzer şekilde, Rochester General Hospital'da web sitesi aracılığı ile kendi adının geçtiği e-postaları yalanladığını duyurmuştur. Doğru Müdahale Nedir? Kalp krizi geçirdiğinizi fark ettiğiniz sırada yapmanız gereken doğru müdahale öksürmeye çalışmak değil, en kısa zamanda bir ilkyardım ekibinin size ulaşmasını sağlamaktır. Kalp krizi geçiren kişilerin hastanaye ortalama varış süreleri ne yazık ki üç saatin üzerinde, bu da kalp krizine bağlı ölüm oranlarının yüksek olmasına neden olan bir durum. Oysa ki hemen tıbbi müdahaleye başlanması kesin olarak hayat kurtarıcı olabilir. Kalp krizi belirtileri ile karşı karşıya kaldığınızda derhal bir yere oturup dinlenmeniz ve hemen bir sağlık kuruluşuna ulaşmaya çalışmanız gerekir. Dışarıdaysanız cep telefonuyla yardım isteyin. Kesinlikle yürümeye veya merdiven çıkmaya devam etmeyin, çünkü aktiviteye devam etmek zaten oksijen alamayan kalbinizin oksijen talebini daha da artıracaktır. Bir yakınınızın kalp krizi geçirdiğini anladığınıda ise yapacağınız ilk müdahale en kısa zamanda acil yardım hattı olan 112'yi arayarak yakınınızın en yakın sağlık kuruluşuna ulaşmasını sağlamaktır. Sağlık ekibinin gelmesini beklerken ise yakınınızın fiziksel aktivite yapmasını engellemek,uygun bir yere yatırarak ayaklarını kalp seviyesinin üzerine kaldırmak ve kalbe daha çok kan akışının olmasını sağlamaya çalışmak yerinde olacaktır.İlaveten hastanın daha çok oksijen almasını sağlamak için üzerindeki sıkı olan kıyafetleri gevşetmek, kravatı çözmek ve bulunduğu odanın camını açmak gibi müdahaleler de yararlıdır. Yaygınlık Ne yazık ki, kalp hastalıkları ile ilgili en önde gelen otoritelerin bu yöntemin kontrolsüz uygulanmaması yolundaki uyarıları ve internette bu hurafeyi açılayan ve yöntemin uygulanmasının tehlikeli olduğunu bildiren yüzlerce sayfaya rağmen, ülkemizdeki pek çok gazete, sağlık merkezi, sosyal iletişim ağları ve kişisel blog sayfalarında bu yöntem sorumsuz bir şekilde öneriliyor. Hatta bazı hekimlerin bu e-postadan yola çıkarak çeşitli medya kuruluşlarına yaptıkları beyanatlar bile mevcut. İşin vahim tarafı, bir medya kuruluğu bu e-postayı kaynağını araştırmadan yayınladıktan sonra pekçok başka küçük medya kuruluşu da aynı haberi alıp kullanabiliyor. Google'da Kalp krizi öksürün kelimeleri ile yapılan aramaya tam 14 sayfa, yalnızken kalp krizi kelimeleriye yapılan aramaya ise 10 sayfa sonuç geliyor. Yanlış bilginin ne hızda ve boyutta etrafımızı sardığını görelim: - Sabah Gazetesi, 12 Aralık 2006 tarihli sayısında Konya Vakıf Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Uzmanı Dr. Tamer Bakalım'ın adının geçtiği bir yazı ile bu öneriyi konu etmiş. http://arsiv.sabah.com.tr/2006/12/12/gun93.html - Milliyet gazetesi detaya girmeden 3 Eylül 2003 tarihinde aynı öneriyi okurlarına sunmuş. http://www.milliyet.com.tr/2003/09/03/yasam/yas11.html - Yeni Şafak gazetesi, 24 Aralık 2007'de aynı başlıkla referans verme ihtiyacı görmeden uzmanların önerisi olarak bir haber yayınlamış. http://yenisafak.com.tr/Saglik/?t=24.12.2007&i=88540 - Ordu Kent Gazetesi, 10 Şubat 2009 tarihinde aynı e-postadan haber yapmış. http://www.ordukentgazetesi.com/news_detail.php?id=7640 - Netgazete.com, Online Sağlık'a isimli web sitesi ve Kardiyolog Doç. Dr. Sait Alan isimlerini referans göstererek aynı öneride bulunuyor.http://www.netgazete.com/News/586131/siddetli_oksuruk_kalp_krizinin_etkisini_azaltiyor.aspx - Gazeten.com, 12 Şubat 2002 tarihinde Yeni Şafak gazetesini referans göstererek haber yapmış. http://www.gazeten.com/kalp-krizi-aninda-siddetli-oksurun/ - İnternet gazetesi E-Haber, 26 Ağustos 2007 tarihinde Bursa Özel Çekirge Kalp ve Aritmi Hastanesi'nden Prof. Dr. Mustafa Şan'ın ismi ile aynı öneriyi okurlarıyla paylaşmış http://www.e-haber.com.tr/index.php?id=4191 Medya kuruluşlarında bu e-posta haber olarak çıkınca muhtelif blog, sosyal içerikli sitelerde de hemen yerini almış ne yazık ki. Öneriyi yapanlar konunun aslını araştırma ihtiyacı duymamışlar, öneriyi alanlar ise memnuniyetlerini belirtiyorlar hemen her yerde. Birkaç örnek: - Ekşisözlük, 10 Ocak 2004. http://sozluk.sourtimes.org/show.asp?id=3778378 Neyse ki hemen altında araştıran bir başka kullanıcı yalanlamış.http://sozluk.sourtimes.org/show.asp?id=14015507 - İtüsözlük,10 Mart 2009. http://www.itusozluk.com/goster.php/@3232461 - Kadınlar Klübü . http://www.kadinlarkulubu.com/kardiyoloji-kalp-dolasim-sistemi-hastaliklari/209990-yalniz-basinizayken-kalp-krizi-gecirirseniz-nasil-hayatta-kalirsiniz.html - Memurlar.net, 13 Aralık 2006 http://www.memurlar.net/haber/59788/ - Muakeme.net, 21 mart 2009: http://www.muhakeme.net/kalp-krizi-gelirse-ne-yapmali-t15832.html - Eğitim Fakültesi, 6 Eylül 2008: http://www.egitimfakultesi.net/forum/viewthread.php?thread_id=4271 Sayfalar çok fazla, bu örnekler yanlış bilginin yayılma hızı açısında yeterli. Konun en ciddi kısmı ise, internette kalp krizi ilk müdahale diye bir arama yaptığınızde ciddi, güvenilir ve doğru bilgi veren hemen hiç bir sayfanın çıkmaması. Notlar - http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/More/CardiacArrest/Cough-CPR_UCM_432380_Article.jsp#.Tw4i3W-iGa8


Air France 447 Kaza Fotoğrafları, Air France 2 Photos After Collision Before Death, gibi başlıklarla yayılan bir e-posta ekindeki resimlerin 1 Haziran 2009 tarihinde Atlantik Okyanusu üzerinde düşen AirFrance şirketine ait 447 sayılı uçakta düşüş anında çekilen resimler olduğu iddia ediliyor. İçerik: Dolaşımda olan diğer fotoğraf aşağıda. E-posta genelde İngilizce olarak dolanıyor, ancak bazı versiyonlarda başlık Türkçe'ye dönmüş durumda. Feel so sad for all the passengers including the extraordinary photographer, who kept his cool even in his last moments of life and took this photo. Hats off to him!!!The world saw the disappearance of an A330 Air Frane during a trans Atlantic flight between Rio to Paris . Very ironic that a day before I got a mail of the photos taken a a passenger on a flight mins after a mid air collision, and mins before the crash of the said aircraft.Two shots taken inside the plane before it crashed. Unbelievable! Photos taken inside the GOL B 737 aircraft that was involved in a mid aircollision and crashed.....A B737 had a mid air collision with the Embraer Legacy while cruising at35,000 feet over South America . The Embraer Legacy, though seriously damaged with the winglet ripped off, managed to make a landing at a nearby airstrip in the midst of the Amazon jungle. The crew and passengers of the Embraer Legacy had no idea what they had hit. TheB737 however crashed, killing all crew and passengers on board.The two photos attached were apparently taken by one of the passengers in the B737, just after the collision and before the aircraft crashed. The photos were retrieved from the camera's memory stick. You will never get to see photos like this. In the first photo, there is a gaping hole in the fuselage through which you can see the tailplane and vertical fin of the aircraft. In the second photo, one of the passengers is being sucked out of the gaping hole. These photos were found in a digital Casio Z750, amidst the remains in Serra do Cachimbo. Although the camera was destroyed, the Memory Stick was recovered. Investigating the serial number of the camera, the owner was identified as Paulo G. Muller, an actor of a theatre for children known in the outskirts of Porto Alegre . It can be imagined that he was standing during the impact with the Embraer Legacy and during the turbulence, he managed to take these photos, just seconds after the tail loss the aircraft plunged. So the camera was found near the cockpit.The structural stress probably ripped the engines away, diminishing the falling speed, protecting the electronic equipment but not unfortunately the victims. Paulo Muller leaves behind two daughters, Bruna and Beatriz. Mesajın içeriğinin yaklaşık Türkçesi: Bu resmi çekerken yaşamının son dakikalarını yaşamasına rağmen sakin kalabilen olağanüstü fotoğrafçı ve diğer tüm yolcular için çok üzülüyorum. Dünya, Rio'dan Paris'e uçmakta olan Air France A330 uçağının transatlantik uçuş sırasında kaybolduğunu izledi. Ne acıdır ki bir gün önce havadaki çarpışmadan dakikalar sonra ve uçağın düşüşünden biraz önce yolculardan biri tarafından çekilen resimlere ilişkin bir e-posta aldım.Uçak düşmeden hemen önce iki resim çekilmiş. İnanılmaz! Resimler havada çarpışma yaşayan ve akabinde düşen GOL B 737 tipi bir uçağın içinde çekilmiş. Bu B737 tipi uçak Güney Amerika'nın 35.000 feet üzerinde uçarkan Embraer Legacy tipi bir uçakla çarpışmış. Embraer Legacy, kanadının biri kopmuş olmasına rağmen Amazon Ormanları yakınındaki bir alana iniş yapmayı başarmış. Embraer Legacy uşağının mürettebatı ve yolcuları neye çarptıklarını anlayamamışlar. Ancak çarptıkları B737 ne yazık ki düşmüş ve tüm yolcular ile uşak mürettebatı düşüş nedeniyle ölmüşler. Ekteki iki fotoğraf B737 yolcularından biri tarafından çarpışmadan hemen sonra ve uşak düşmeden hemen önce çekilmiş. Fotoğraflara fotoğraf makinesinin hafıza kartından ulaşılmış. Böyle resimleri bir daha asla göremezsiniz. İlk resimde uçağın arka tarafındaki büyük bir delik ve uçağın arka kanadı görülebiliyor. İkinci resimde ise yolculardan birinin aşılan deliğe çekildiği görülebiliyor. Bu resimler Serra do Cachimbo'daki uçak kalıntıları arasında bulunan bir digital Casio Z750 içinde bulunmuş. makine tahrip olmuş olmasına rağmen hafıza kartı sağlam kalmış. Makinenin seri numarasından sahibinin Porto Alegre çevresinde bilinen bir çocuk tiyatro aktörü olan Paulo G. Muller olduğu anlaşılmış. Anlaşılan o ki, resmi çeken kişi Embraer Legacy ile olan çarpışma ve sonrasındaki türbülans sırasında ayakta duruyormuş ve uçağın kanadı koptuktan sonraki saniyelerde bu resimleri çekmeyi başarmış. Bu nedenle fotoğraf makinesi kokpitte bulunmuş. Çarpışma sırasında motorların kopmuş olması düşüş hızını azaltarak elektronik cihazları korumuş ama ne yazık ki kurbanları koruyamamış. Paulo Muller'den geriye Bruna ve Beatriz isimli iki çocuğu kalmış. Doğruluk: Yalan... Yorum: İlk önce resimler ekindeki metni inceleyelim, daha sonra resimlere de geleceğiz. Bu e-posta 1 Haziran 2009 tarihinde meydana gelen ve uçağın okyanusa düşmesi ile sonuçlanan AirFrance 447 uçak kazasına ilişkin olarak gönderilse de, aslında mesajın içeriğinden resimlerin ilişkilendirildiği kazanın havada iki uçağın çarpışması sonucu oluşan bir başka kazaya ait olduğu görülüyor. Yani bu mesajı iletenlerin pek çoğu mesajın içeriğinde bahsedilen kazanın aslında bir Embraer Legacy ile çarpışarak düşen bir Boeing 737 uçağına ait olduğunu fark etmiyorlar. Bundan da anlaşılıyor ki pek çok kişi yeterince sansasyonel olduğuna inandığı bir fotoğraf görünce açıklamasını okumak yerine altına Çok korkunç!, İnanılır gibi değil! yazarak arkadaş listesine iletmeyi tercih ediyor. Yazıda bahsi geçen kazaya gelince. 30 Eylül 2006 tarihinde Brezilya Havayollarına ait 1907 sayılı bir Boeing 737 ile 13 kişiyi taşıyan özel bir jet uçağı havada çarpışıyor ve çarpışma sonucunda özel jet yazıda anlatıldığı gibi Amazon ormanları yakınına iniş yapabilirken düşen Boeing 737'de bulunan 154 kişi ve mürettebatın tümü yaşamını kaybediyor. Resimlerin 1 Haziran 2009 tarihli kazaya ait olmadığı, e-postanın ekindeki yazıdan bile belli aslında. Peki, resimler metinde iddia edildiği gibi 30 Eylül 2006 tarihli Gol havayollarına ait 1907 sayılı Boeing 737'de çekilmiş olabilir mi? Öncelikle birkaç dakika önce bir jet uçağına çarpmış bir yolcu uçağındaki bir kişinin ayakta arka arkaya iki resim çekebildiği, dahası bu resimleri çeken fotoğraf makinesinin 154 kişin öldüğü bir kazanın sonrasında sağlam kalması sizce ne kadar olası? Elbette çok çok düşük de olsa böyle bir olasılık mümkün olabilir. Ama mümkündür demeden önce resimlere bir kez daha bakın lütfen. Tanıdık gelmiyor mu? Aşağıdaki Youtube videosu, popüler LOST dizisinin 1. sezonuna ait tanıtım filmi. Filmin 0:02-0:04 sahnesine dikkatle bakarsanız e-posta ekinde dolanan resimlerin kaynağını görebilirsiniz. Videoyu görüntüleyemiyorsanız tekrar resimlere bakın, LOST dizisini seyrettiyseniz resimlerde en ön koltukta en solda oturan kadının dizideki Kate ve yanındaki kişinin de Kate'i yakalamakla görevli Dedektif Edward Mars olduğunu fark edeceksiniz. Seyretmediyseniz de linklerden bu oyuncuların resimlerine ulaşabilirsiniz. Biraz daha dikkatle ilk resimde Kate ve Edward Mars'ın ellerini birbirine bağlayan kelepçeyi de seçebilirsiniz. E-postanın Kaynağı ve Yaygınlık: Bu e-posta aslında bir tür psikolojik deneyden yola çıkmış. E-postayı ve ekindeki resimleri ilk hazırlayan kişi Brezilyalı bir bilgi işlem mühendisi olan Carlos Cordoso. Kendi blogunda daha sonra detaylı açıklama yapan Cordoso, insanların mantıksız olaylara, felaket resimlerine olan meraklarını ve doğruluğundan emin olmadıkları hatta tamamını bile okumaya tenezzül etmedikleri bilgileri yayma konusundaki dürtülerini ispat etmek için böyle bir e-posta yaratmış ve arkadaşlarına göndermiş. Çok geçmeden e-posta arkadaşların arkadaşlarına, hatta bazı gazete ve televizyonlara ulaşmış ve haber olarak bile yayınlanmış. Olay büyüyünce Carlos Cordoso yaptığı düzmeceyi açıklayarak bu deneyi yapış nedeni ve gösterdiklerini blogunda özetlemiş. Açıklamanın ardından bazı haber ilk geldiğinde teyit etme sorumluluğunu gstermemiş olsalar da bazı medya kanalları resimlerin sahte olduğunu blirleyen tekzipler yayınlamak zorunda kalmışlar. 29 Haziran 2009 tarihli CNN TURK web sitesinde Air France Kazası balonu Böyle Patladı başlığı ile e-postalarda dolanan bu resimlerin düzmece olduğunu duyuran bir de haber yayınlanmış durumda. Notlar: - http://en.wikipedia.org/wiki/Gol_Transportes_A%C3%A9reos_Flight_1907 - http://www.carloscardoso.com/2006/10/26/exclusivo-as-fotos-do-acidente-do-vo-1907-da-gol-de-dentro-do-avio/ - http://junglebook.contraditorium.com/2006/11/02/they-want-to-believe/ Kaynaklar: - Mid-Air Collision, Snopes.com - YouTube, ABC Lost Sezon 1 Trailer - Carlos Cordoso - Wikipedia, Go Airlines Flight 1907 Yorumlar kapatıldı.