Başlığı Suyun Gizli Mesajı, Suyun Gizemi ya da Evrende Her Şey İlle de Sevgi Diyor olan ve ekinde çeşitli resimler ya da powerpoint sunumu olan bir e-posta ile klasik müzik, güzel düşünce ve kelimelerin su kristallerine güzel şekiller verdiği, kötü düşünce ve heavy-metal müziğin ise su kristallerinin şeklini bozduğu iddia ediliyor. İlaveten bazı versiyonlarda bir şişeye su doldurup üzerinde sevgi yazılı etiketle saklanması, şişeye güzel konuşularak iyi kristaller haline dönüşen suyun tüketilmesi tavsiye ediliyor. İçerik İnternette ekinde çeşitli kristal resimleri ile dolanan bir e-posta bu. Ayrıca pekçok web sitesinde de mevcut. Fotoğrafların yanısıra verilen açıklamanın içeriği aşağı yukarı şöyle: SUYUN GİZLİ MESAJI Masaru Emoto adlı Japon bir araştırmacı, insan vücudunun ve yaşamakta olduğumuzyerkürenin %70'ten fazlasını kaplamakta olan suyun moleküler yapısının insanların düşüncelerinden, sözcüklerden ve dinlemiş oldukları müzikten etkilenip etkilenmediğini araştırmış ve çalışmalarını bu yönde yoğunlaştırmıştır.İnsanların yaşam kalitesinin vücutlarındaki ve yeryüzündeki suyun kalitesi ile bağlantılı olduğunu savunan araştırmacı; yaşama geçirilen pozitif düşünceler sayesinde insanın kndisini ve yaşamış olduğu gezegeni iyileştirmesinin ve yeilemesinin mümkün olduğunu savunmuştur. Müzik terapisinin son zamanlarda popüler olması ile birlikte Masaru Emoto müziğin, suyun yapısı üzerine olan etkilerini görmeye karar vermiş ve iki müzik hoparlörü arasına birkaç saat distile su koyarak suyun donduktan sonraki kristal formlarını fotoğraflamış ve bize bu inanılmaz fotoğrafları görme imkanı sağlamıştır. Bu çalışma da beklentileri doğrultusunda sonuç verince araştırmacı, düşüncelerin ve kelimelerin su kristallerinin formasyonu üzerindeki etkilerini incelemeye karar vermiş ve kelimeler gece boyunca cam şişelere kasetten dinletilmiştir. İşte su kristallerinin sözcüklerden etkilendiğini gösteren inanılmaz görüntüler. Doğruluk Yalan. 🙂 Yorum Suyun Gizli Mesajı Söz konusu e-postada yer alan iddialar aslında halen kitapçılarda satılan ve gene Masaru Emoto isimli kişi tarafından yazılan ve halen Kuraldışı Yayınevini aracılığı ile Türkiye'de de satılan ISBN:9789752750562 numaralı Suyun Gizli Mesajı isimli kitaba dayanıyor. Kitap tanıtımından bir alıntı: Suyun Gizli Mesajı, uluslararası üne sahip Japon araştırmacı Masaru Emoto'nun bütün dünyada büyük yankı uyandıran su kristalleri fotoğraflarını içeren sıra dışı kitabı. Su moleküllerin düşüncelerimizden, duygularımızdan ve kullandığımız kelimelerden etkilendiğini bulgulayan Dr. Emoto, suyun, söylenen sözlere, hissedilen duygulara, gösterilen görüntülere ve dinletilen müziğe göre nasıl bir değişim gösterdiğini birbirinden muhteşem su kristali fotoğraflarıyla gözler önüne seriyor. Hem dünyamız hem de bizler büyük ölçüde sudan oluştuğumuz için suyun mesajı hepimizin bireysel sağlığı, doğanın yenilenmesi ve dünya barışı açısından muazzam bir önem taşıyor.Depremden hemen önce ve hemen sonra yeraltı sularından aldığı numunelerdeki kristal oluşumlarını inceleyen Dr. Emoto, bu verilerin biriktirilmesi durumunda, su kristali teknolojisinin depremleri önceden tespit etmekte kullanılabileceğini de ortaya koyuyor. Yüzyıllar boyunca, insanlık, yeryüzünden sürekli çaldı ve her seferinde geride çok daha kirli bir dünya bıraktı. Ama şimdi su bizimle konuşuyor; su kristalleri aracılığıyla, bilmemiz gerekenleri bize söylüyor. Bugünden itibaren yepyeni bir tarih biçimlendirmeliyiz. Su, kendimize nasıl bir yön belirlediğimizi büyük bir dikkatle izliyor ve kayda geçiriyor. Benim tek arzum, suyun bütün insanlığa verdiği mesajın herkesçe duyulması ve özümsenmesi. Masaru Emoto Kimdir? Söz konusu iddianın aslı olup olmadığından önce Masaru Emoto'nun kim olduğunu bilmekte fayda var. Her ne kadar tanıtım yazısında ismi Dr. Masaru Emoto olarak geçse de, aslında tıp doktoru değil Bay Emoto. Japonya'da doğmuş ve Yokohoma Devlet Üniversitesi'nde Uluslararası İlişkiler bölümünden mezun olmuş. Resmi ve güvenilir bir okuldan herhangi bir tıp, kimya veya fizik eğitimi almış değil. 1992 yılında Hindistan'da bulunan bir Alternatif Tıp Üniversitesinden Alternatif Tıp lisansı almış. Söz konusu üniversitenin herhangi bir devam zorunluluğu olmayıp, bir yıl içinde 5 adet tez karşılığı bu dereceyi her başvurana verdiğini belirtmek de gerekli. Deneyin Bilimsel Doğruluk ve Güvenilirliği Ne Kadar? Deneyde bahsi geçen ve Su Kristali denen şeyleri aslında hepimiz yakından tanıyoruz. Her ne kadar New-Age ve sözde-bilimle uğraşanlar daha mistik göründüğü için su kristali terimini tercih etseler de bahsedilen su kristalleri aslında bildiğimiz buz. Bu deneyi değerlendirirken en başta düşünmemiz gereken şey fizik kuralları. Su, ya da kimyasal adı ile H2O, iki hidrojen atomu ile bir oksijen atomunun kovalent bağ yapmasıyla oluşur. Sıvı haldeki tüm su molekülleri aynı yapıdadırlar. Su, ancak donduğunda kristalleşir ve her bir kristal kristalleşme anındaki diğer fiziksel koşullara, bulunduğu yere, ısıya, basınca göre farklı şekiller alabilir. Kar tanelerini anımsayın. Isı artınca kristaller eridiğinde ise gene er biri aynı forma sahip su moleküllerine dönüşürler. Sıklıkla bilim adamı olmadığını kendisi de ifade etmeyi seven Masaru Emoto deneylerinde suyu dondurmuş ve oluşan kristallere mikroskopla bakmış, daha sonra da çektiği pekçok resim arasından kendi teorisi ile uyumlu olan güzel ve çirkin resimleri seçmiş, bunlardan da bir kitap yazmış. Yani aslında beğenmediği pek çok resimi elediğini kendisi de açıkça söylüyor. Deney yapıldığı tarihten beri Double-Blind ya da çift kör denen teyit yöntemi uygulanmadığı için eleştiriliyor. Tekrar edilen denemelerde de Emoto'nun sonuçlarına ulaşılamamış. Halen dünyadaki Skeptisizm hareketinin öncülerinden kabul edilen Jame Randi tarafından kurulan James Randi Eğitim Vakfı 2003 yılında Emoto'ya deneyinden elde ettiği sonuçları kontrollü bir double-blind çalışma sonunda yeniden elde etmesi ve dokümante ettirmesi halinde 1.000.000 USD ödül önermiş. Ancak halen Emoto bu teklifi kabul ederek deneyini tarafsız hakemlerin önünde tekrarlamaya gönüllü olmuş değil, 1.000.000 USD de bir kenarda bekliyor. Ticari Bağlantılar Neler? Masaru Emoto, kitabın yayınlanmasını takiben kurduğu HADO isimli şirket aracılığı ile internet üzerinden su satıyor. Indigo Water adı altında piyasa sürülen bildiğimiz suyun 8 oz, yani 230 ml'si 35 USD. Kabaca bir hesap ile suyun bir litresinin 150 USD 'ye satıldığını bulabilirsiniz. Fiyatın fahişliğini biraz olsun örtbas etmek için, 8 oz'luk bu şişedeki güzel sözler söylenmiş bu suyun 8 galon (yaklaşık 30 litre) su ile karşıtırılarak tüketilmesi önerilmiş. İddiaya göre Japonca güzel sözler öğrenen kristaller, diğer kristallere öğretebiliyor. HADO firmasının web sitesindeki tanıtım yazısı şöyle: A geometrically perfect water with the Message your body is waiting to receive. Dr. Emoto's Indigo Water contains eight ounces of highly charged hexagonally structured concentrate. TÜRKÇESİ: Vücudunuzun beklediği mesajı içeren, geometrik olarak mükemmel bir su. Dr. Emoto'nun Indigo Water'ı 8 ons yüksek oranda şarj edilmiş ve heksagonal olarak yapılandırılmış konsantre içeriyor. Bir litre içme suyunu 150 USD'ye satmak için epey New-Age terminolojisi gerekli doğal olarak. Emoto'nun kristalleri What The Bleep Do We Know isimli New-Age içerikli filmde de karşımıza çıkıyor. Filmin ciddiyeti ile ilgili en önemli kıstas ise filmdeki ana konuşmacılardan biri olan JZ Knight. Film sırasında bir bilim kadını imişçesine bilimsel konulardan ve quantum fiziğinden bahseden bu bayan aslında evinin mutfağında 35.000 yaşındaki Ramtha isimli savaşçı bir Atlantisli'nin ruhuyla iletişime geçtiğini iddia bir ev hanımı. Marleene Matlin'in başrolünü oynadığı bu belgesel benzeri New-Age film Masaru Emoto'nun kristallerinin tüm dünyaya tanınmasına büyük katkıda bulundu. 2009 yılına kadar 10 Milyon Dolar hasılat yapan filmin HADO Indigo Water suyunun satışlarını da artırdığını tahmin etmek zor değil. Yaygınlık Kitap ve film nedeniyle sadece e-posta olarak değil her tür medya ortamında inanılmaz derece yaygın bir konu. Arkadaş sohbetlerinden, New-Age ağırlıklı grup toplantılarına, bu konulara ilgi duyan kişilerin web sitelerinden kitapçı raflarına dek hemen her yerde karşılaşmak ne yazık ki mümkün. Notlar - http://www.masaru-emoto.net/english/e_ome_annai.html - http://www.altmeduniversity.com/ - http://web.archive.org/web/20060202105450/www.newageretailer.com/for-retailers/emasaruemoto_web.pdf - http://hado-energie.nl/hado_water.php


Başlığı genelde Cerrahpaşa Üniversitesi İşitme Cihazı Dağıtıyor ya da SEMA ONAY Cerrahpaşa Tıp Fakültesi olan bir e-posta ile Cerrahpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin işitme engelli fakir çocukların tedavi masraflarını ve işitme cihazı giderlerinin karşıladığı iddia ediliyor. İçerik 2006 yılının sonlarından beri internette dolanan bir e-posta bu. İçeriği şu şekilde: BU BİLGİYİ YAYABİLİR MİYİZ?Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı olarak 12 yaş altı işitme problemi olan maddi durumu kötü hiçbir sağlık güvencesi olmayan fakir çocukların tüm tedavisini ve kullandıkları işitme cihazını ücretsiz karşılayacağız. Çevrenizde bu tür çocuklar varsa lütfen benim telefonumu verin. SEMA ONAY Rektör asist. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Yurtiçi Yayın Koordinatörü Cep Tel: 0543 291 XX XX 0532 504 XX XX Bu mail sizin için hiçbir şey ifade etmiyor olabilir ama, belki de ulaştıracağınız bir kişinin vasıtasıyla bile hiç tanımadığınız bir çocuğun umudu, zor dünyasında bir ses olabilirsiniz, elimizden geldiği kadar çok kişiye iletelim lütfen.. Doğruluk Yalan! 😦 Yorum Bu posta 2006 yılından beri pekçok kişi tarafından tüm arkadaş listelerine iletiliyor. Mesajda ismi geçen kişi Cerrahpaşa Üniversitesi Rektör Yardımcısı değil, bölümde çalışan tıbbi sekreter. Verilen telefonlar da bu kişinin ve birlikte çalıştığı bir başka bayan sekreterin özel cep telefonları. Sonuç mu? İşitme engelli olan fakir aileler bu kişilerin cep telefonunu binlerce defa arayarak yardım talebinde bulunmuşlar. İnsanların sahte e-postalarda ümitlenmesi çok kötü bir şey, ama ortada olmayan bir vaat nedeniyle iki insanın özel cep telefonunun internetteki binlerce kişiye arayın komutuyla dağıtılması da aynı derecede kötü bir durum. Bir an e-postada yazan cep telefonunun sizin telefonunuz olduğunu düşünürseniz durumun ciddiyetini daha net anlayabilirsiniz. Bu e-postayı düşünmeden forward eden kişilerin kendilerine ilk sorması gereken soru şu aslında: Kurumsal olarak böyle bir karar alınmış olsa bile, neden iletişim yolu olarak kişilerin özel cep telefonu verilsin? Sizce Cerrahpaşa Tıp Fakültesi buna benzer bir kapmanya yapsa idi bunu e-postalarda bir kişisel telefonun aranmasını talep ederek mi duyururdu, yoksa kendi web sitesinde veya bir basın açıklaması ile mi? İşte bu sorgulayıcı bakış açısıyla e-posta programlarımızdaki FWD tuşuna basmadan önce biraz düşünsek bu iki insanı binlerce kişinin tacizinden kurtarmak mümkün olurdu. Bu e-posta ile ilk defa 2007 yılında karşılaşınca içerdiği hurafe işaretleri nedeniyle şüphelenerek kimseye iletmeyip hastaneden olayın yalan olduğu bilgisini edinmiş ve çevremize de iletmiştik. Ama buna rağmen e-posta dolanmaya devam etti ve en son 2009 yılı başlarında tekrar posta kutumuza düştü. Böylece bu web sitesine girmeyi de hak etti. 13 Ağustos 2006 tarihli Zaman Gazetesi bu duyurunun asılsız olduğuna ilişkin bir haber de yapmış aslında. İlgili haberde ilgili e-postada adı ve telefonu geçen mağdur Sema Onay ile yapılan bir röportaj da var. Bu haberden kısa bir alıntı: ...Aranmaktan da rahatsız olduğunu dile getiren tıbbi sekreter, İnsanlar bu bilginin geçerli olmadığını öğrenince ağlıyor. Ben bu duruma daha çok üzülüyorum. Arayan insanlardan bana mail atmalarını istedim. Bu e-mail kimlere gitmişse teker teker bilgilendirici bir mail attım. O kadar çaresiz kaldım ki. Çok zor durumdayım. diyor.Daha önce bu tarz bir uygulama gerçekleştirdiklerini ifade eden Sema Onay, yaklaşık 100 çocuğa yardım ettiklerini söylüyor. O faaliyet sırasında da bu tarz bir e-mail atılmadığını belirten tıbbi sekreter, Arayan insanlara maddi durumlarını soruyorum. Yeşil kartları olup olmadığını öğreniyorum. En azından bir yol göstermeye çalışıyorum. Benim annem de rahatsız. Bu nedenle çok küçük yaşlardan itibaren hastanelerde dolaştım. Onun için gelen insanların derdiyle geldiğini biliyorum. Bu düşüncede olmasam uğraşmazdım. Telefonumu da kapattırdım. diye konuşuyor... Yaygınlık İnanılmaz yaygınlıkta. 2006 yılında konuyu yalanlayan haberlere rağmen hala ortalıkta dolanıyor. Ama en üzücüsü bu e-postanın Türk Sakatlar Derneği web sitesinde dahi duyuru olarak yer alması. - Türkiye Sakatlar Derneği : http://www.tsd.org.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=7438&Itemid=3291 - Tümgazeteler.com: http://www.tumgazeteler.com/?a=2252796 - Gerçeklerimiz.com: http://www.gerceklerimiz.com/isitme-problemi-olanlar-12-yas-alti-icin/ - Habberci.com: Sağlık haberleri alt başlığında yer almış. http://www.habberci.com/Saglik/Cerrahpasa-tip-fakultesinden-ucretsiz-isitme-cihazlari - Denizli ASTV: http://www.denizliastv.com/Haberler.asp?haber=devam&id=83 - Haberveriyoruz.com: Yazar postanın başına Cerrahpaşa'daki bir arkadaşıma danıştım, olay gerçekmiş ifadesini eklemeyi ihmal etmemiş!http://www.haberveriyoruz.com/news/123/ARTICLE/6833/2009-05-04.html - Hukuki.net: http://www.hukuki.net/forum/showthread.php?t=44133 Kaynaklar - Cerrahpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı Sekreterliği


Her yıl, 27 Ağustos'a yaklaştıkça hortlayan ve e-posta hesaplarında, facebook'ta ya da diğer internet ortamlarına dolanmaya başlayan bir efsane var. İçerik: Ömrünüzde yalnızca 1 kez görme şansına sahipsiniz! 27 Ağustos'taki bu muhteşem olayı takvimlerinize not alın...Dünya 27 Ağustos 2007 yi bekliyor. Mars gezegeni Ağustostan itibaren geceleri gökyüzünün en parlak cismi olacak. Mars çıplak gözle dolunay kadar büyük görünecek... Mars Dünyaya 34,65 milyon mil yaklaştığında en büyük göründüğü gün olacak. 27 Ağustos gecesi 00:30'da gökyüzünü izleyin.Dünyanın iki ay'ı varmış gibi görünecek. Mars'ın Dünyaya bu kadar yakın geçeceği bir sonraki tarih 2287 ... Arkadaşlarınızla bunu paylaşın. Çünkü; bugün hayatta olan kimse bu olayı tekrar göremeyecek. Doğruluk: Yalan. 🙂 Detay: Bu posta ilk defa 2003 yılında ortaya çıktı. O tarihten beri de her yıl Ağustos ayı yaklaşırken tarih içinde bulunulan yıl olarak güncellenmiş bir şekilde yeniden ortaya çıkıyor. Temmuz ayında en hızlı yayılımı başlıyor ve Eylül ayından sonra da bir yıl sonra ortaya çıkmak üzere ortadan kayboluyor. Postanın içeriğinde Mars çıplak gözle dolunay kadar büyük görülecek deniyor. İlkokul'dan beri öğrendiğiniz güneş sistemini gözünüzün önüne getirin; Ay, Dünya ve Mars'ın yerlerini ve boyutlarını düşünün. Bu yazılan size akla yakın geliyor mu? Mars gezegenini eğer gerçekten ay kadar yakında göreceğimiz bir gün gelirse, o gün buralarda olmak istemediğinizden emin olabilirsiniz. Zira Ay sadece dünyanın %1'i büyüklüğünde iken Mars dünyanın yaklaşık yarısı kadar çapa sahip, kütle olarak ise dünyanın %15'i kadar büyük bir gezegen. Ay kadar büyük görülebilmesi kendi yörüngesinin dışına çıkması ve dünyaya gereğinden çok yaklaşmış olması gerekiyor. Bir an Dünyanın %1'lik kütlesine sahip Ay'ın Dünyada yarattığı gelgit olaylarını düşünün. Bir an bu e-postada anlatılan olayın gerçekleştiğini ve bir 27 Ağustos akşamı Ay'dan çok daha büyük kütleye sahip olan Mars gezegeni dünyaya iddia edildiği kadar yaklaştığını var sayalım. Böyle bir durumun gerçekleşmesi halinde kütle çekim kanunları gereği Mars'ın Ay'dan çok daha büyük olan kütlesi dünyayı kendi yörüngesinden oynatacak ve korkunç büyüklükte gelgit olayları ortaya çıkacaktır. Olur da bu iddia gerçekleşirse o gün gezegen seyretmekten daha büyük sorunlarımız olacağı bir gerçek. E-postanın ekinde, nereden geldiği belli olmayan, Mars gezegeni ile hiç bir ilgisi de olmayan mavi bir gezegen resmi var. Resmin bilgisayarla yaratılmış olması da muhtemel. Ancak görevini başarılı bir şekilde yerine getiriyor, ilgi çekmeyi ve iletiyi alan kişilerin bir an olsun bilimsel gerçekleri göz ardı ederek resmin büyüsü ile e-postayı başkalarına göndermelerini sağlıyor. 27 Ağustos 2003 Dünya Mars Yakınlaşması Bu e-postanın çıkış noktası 27 Ağustos 2003 tarihinde meydana gelen gerçek bir yakınlaşma. 27 Ağustos 2003 tarihinde, saat 9:51:13 'de Mars dünyaya 56 milyon km (0.372719 AU) yaklaşarak 60.000 yıldır en yakın gözlenebildiği konuma geldi. Daha önce bu kadar yakın olduğu tarih ise M.Ö. 57617 yılı idi. Bir sonra bu kadar yakın olacağı tarih ise 2287 yılı olacak. Bu yakınlaşmada Mars gökyüzünde oldukça parlak kırmızı bir yıldız olarak gözlenebildi. Hatta dikkatle bakıldığında küre şeklini de çıplak gözle seçmek mümkündü. 2003'teki tarihi yakınlaşmanın ardından benzer bir yakınlaşma 30 Ekim 2005 tarihinde yaşandı. Bu tarihte Mars dünyaya 69 Milyon km yaklaştı. 2005 yılındaki yakınlaşmada Mars 2003 yılındaki gözlemlere göre %20 daha küçük gözlendi. Ancak bu küçülmenin çıplak gözle çok fark edilebilecek bir küçülme olmadığını belirtmekte yarar var. Ancak her iki yakınlaşma da amatör astronomlar için bulunmaz bir fırsat oldu, teleskopları ile Mars'ı her zamankinden çok daha büyük gözleyebildiler. İleri tarihli yakınlaşmaların uzaklık değerlerini ve 2003 yılındaki yakınlaşmayla olan farklarını görmek için SEDS tarafından hazırlanan çizelgelere bakabilirsiniz. Yaygınlık 2003 yılında bu e-posta ilk defa ortaya çıktığında internette inanılmaz bir yaygınlığa sahipti. Yıllar geçtikçe hurafenin e-postalarda dolaşması azalmasa da internetteki sayfaların sayısı azalıyor. Sevindirici olarak da bu e-postayı yalanlayan sayfaların sayısı gün geçtikçe artıyor. Aşağıda konu ile ilgili tartışmaların bulunduğu iki bilim ve astronomi sitesi mevcut. Her ikisinde de foruma ilk önce hurafe olan bilgi yazılmış, ancak daha sonra alttaki tartışmalar ve yerinde açıklamalarla konu aydınlanmış. - http://www.gokbilim.com/forum/viewtopic.php?f=3&t=94 - http://www.bilimfeneri.gen.tr/phpBB2/viewtopic.php?p=22581 Notlar - http://tr.wikipedia.org/wiki/Mars_ - http://tr.wikipedia.org/wiki/Gelgit


Son birkaç yıldır yurtdışında aşı karşıtları ile koruyucu hekimlik yanlılarının mücadelesini izliyor ve bu sorunu gelişmiş ülkelerde tartışacak konusu kalmamış toplumun suni bir sorunu olarak görüyordum. Tam Türkiye'de bu tip bilimsel bir dayanağı olmayan halk sağlığını tehdit eden bir akımın mevcut olmadığına sevinirken, yavaş yavaş aşı karşıtlığı hareketinin oluşmakta olduğunu izliyorum. Durum böyle olunca da özellikle de internet ortamındaki asılsız iddia ve sansasyonların üzerine gidip onları çürütme işi Yalansavar'a düştü. Konu uzun ve karmaşık, bu nedenle birkaç bölümde işlemeye çalışacağım: Aşılar son 300 yıl içinde, koruyucu hekimlik alanında yapılan en önemli tıbbi buluş. Bulaşıcı hastalıklara karşı aşı benzeri uygulamalar, tarihte 17. yüzyıla dek uzanıyor. O zamanlar insanlığın başbelası olan çiçek hastalığından korunmak için, aktif çiçek hastalığı geçiren bir kimsenin iltihaplı ayralarından alınan sıvı kurutuluyor ve kurumuş tanecikler deride yara açılıp buraya ekiliyor, ya da enfiye gibi burna çekiliyormuş. Bu yöntem epey yüksek bir ölüm riski taşısa da, eğer öldürmezse uygulayan kişinin çiçek hastalığına yakalanmasını engellediği için epey yaygınmış. 18. yüzyılda hastalardan alınan iltihap yerine hasta ineklerden alınan lenf düğümleri aynı iş için kullanılmaya başlamış. Aşılanma kelimesinin ingilizcesi olan vaccination, latince inek anlamına gelen vacca kelimesinden köken alıyor. Günümüzde halen, aşılar sayesinde yılda yaklaşık 3 milyon kişi ölümden, çok daha fazlası da verem, çocuk felci, difteri, boğmaca, menejit gibi sakat bırakan veya kronikleşen hastalıklardan korunuyor. Çok daha önemlisi, 20. yüzyıldaki dünya çapında WHO himayesinde yapılan aşılama kampanyaları ile her yıl yaklaşık 50 MILYON kişinin ölümüne yol açan çiçek hastalığı ortadan kaldırıldı. Eğer 1974 yılından önce doğduysanız bu korkunç hastalığın aşısını kolunuzda çiçek şeklinde görebilirsiniz, ama 1974 ve sonrası yıllarda doğanlarda aşı izi yok, çünkü hastalığın kökü kuruyunca aşılama ihtiyacı kalmadı. Neden aşılanmalıyız? Bu sorunun en basit cevabı şu: Çünkü aşılar hayat kurtarıyorlar. Şanslıyız, çünkü aşılama programları ve gelişmiş tıp sayesinde artık eskiden her aileden 3-5 kişinin ölmesinin rutin sayıldığı bulaşıcı hastalıkların ortadan kalktığı bir çağda yaşıyoruz. Etrafınıza bir bakın, ince hastalık'tan ölen duyuyor musunuz? Ya da çiçek hastalığından ölen? Ben çocukken çocuk felci nedeniyle tekerlekli sandalyede olan ya da koltuk değneği ile gezen sınıf arkadaşlarım vardı. Bir önceki nesilin ise çocukları, kardeşleri çocuk felci, menejit gibi hastalıklardan ölüyorlardı. Annenize, anneannenize sorun, size anlatacaktır. Şimdiki çocukların sınıfında çocuk felçli sınıf arkadaşları yok, çocuk felci nedir onu bile bilmiyorlar. Onun için bugün 70-80 yaşına kadar sağlıklı yaşayabiliyorsak, çocuklarımız kuşpalazı, kızamık, verem, çocuk felcinden ölmüyorlarsa bunu aşılara borçluyuz. Bu hastalıkları artık görmüyor olunca aşıların etkisi de unutuluyor, gelin biraz anımsayalım. Çocuk Felci : - Kalıcı sakatlık nedeni olan ciddi viral bir hastalık. - Su ve yiyecekle geçiyor, barsaklardan emileren santral sinir sistemine gidiyor.200 kişide bir oranında kalıcı felç yapma ihtimali var. - Felç olan hastaların %5-10'u solunum kasları da felç olduğu için ölüyor. - Aşılama programları sayesinde 1980'lerdin sonunda yılda 350 000 vakadan yaklaşık 1600 vakaya gerilemiş durumda. Kızamık: - Solunum yolu ile geçen çok bulaşıcı viral bir hastalık. - İlk belirtiler 10-12. günde ortaya çıkıyor: ateş, burun akıntısı, gözlerde kızarıklık ve ağız içinde beyaz noktacıklar. - Birkaç gün sonra yüzde döküntü başlıyor ve vücuda yayılıyor. - Zatürre, ağır ishal, körlük ve SSPE denen beyin iltihabına bağlı kalıcı zeka geriliğine neden olabilir. - Son yıllarda MMR aşısı sayesinde sıklığı %78 oranında azalmış olmasına rağmen ( 2000'lerde yılda 773 000 ölümden, 2008 yılında yılda 164 000 ölüme geriledi) aşılanma oranları düşen bölgelerde görülme sıklığı artıyor. Menenjit : - Neisseria menegitidis isimli bir bakteriye bağlı olarak ortaya çıkan ciddi beyin zarı iltahabı. - Bakteri insandan insana öksürme veya konuşma sırasında solunum yolundan havaya fırlayan damlacıklarla geçiyor. - İlk belirtileri ense sertliği, yüksek ateş, ışıktan rahatsız olma,sersemlik hali, baş ağrısı ve kusma. - Erken tanı konsa bile tipik olarak hastaların %5-10'u belirtilern başlamasından 24-48 saat içinde ölüyor. Kalan hastaların %10-20'sinde kalıcı beyin hasarı, sağırlık, öğrenme güçlüğü gibi sekeller kalabiliyor. Bağışıklık Sistemi nasıl çalışır? Peki, nasıl oluyor da aşılar işe yarıyorlar? Bunun için kısaca bağışıklık sistemimizin nasıl çalıştığını anımsamakta fayda var. Her bebek, dış ortamdan gelecek yabancı mikro-organizmalara karşı savaşacak bir bağışıklık sistemine sahip olarak doğar. Farklı hücreler, salgı bezleri, organlar ve kan ile lenf sıvılarının bütününden oluşan bağışıklık sistemi, vücuda bir yabancı bir antijen girdiğinde bu giren işgalcilerle savaşmaya yarayan antikor denen proteinler üretir. Antikor üretimi oldukça karmaşık bir süreçtir, pekçok farklı çeşit hücrenin ortaklaşa çalışması sonucunda üretilir. Normal, sağlıklı bir bağışıklık sistemi bizler farkında bile olmadan her gün binlerce saldırıya maruz kalır ve milyonlarca antikor üretebilir. Antikorlar, bir kez işgalci antijenlerle karşılaştıklarında yok olurlar, ancak bu antikorları üreten plazma hücreleri yok olmaz ve hafıza hücreleri haline gelirler.Bu hafıza hücreleri, ilk karşılaştıkları antijenleri hatırlarlar ve aynı antijen tekrar vücuda girdiğinde bu defa eskisine göre çok daha kısa bir sürede etkili antikoru üretebilirler. Aşılar, hastalık içeren bakteri ve vürüslerin antijenlerinin tamamını ya da bir kısmını içeren bileşiklerdir, ancak hastalığın kendisine sebep olmamaları için içerdikleri vürüs ya da bakteriler ya ölü ya da iyice zayıflatılmış haldedirler. Böylece kas içi veya deri altına enjekte edildiklerinde hastalık yapmazlar, ancak bağışıklık sistemi için gene de yabancı antijenler olduklarından bağışıklık sisteminin aktif hale getirerek antikor üretimi yapılmasını sağlarlar. Aşılanmanın ardından hafıza hücreleri oluşur, ve ileride aşılanan kişinin hastalık yapan etkenle karşılaşması halinde bu hücreler hızlıca aktif hale geçerek yüksek miktarda antikor üretirler. Böylece aşılanan kişi, vücuduna giren hastalık yapıcı etkene yenik düşmeden, hastalanmadan, bağışıklık sistemi sayesinde bu virüs veya bakteriyi hızla ortadan kaldırabilir. Aşıların nasıl üretildiklerini görmek için şuraya bakabilirsiniz. Peki, son 50 yılda milyonlarca insanın hayatını kurtarmış, yüzlerce yıldır güvenle uygulanan, nasıl çalıştığı bilimsel olarak sayısız araştırma ve yayın ile son derece net ve açık olarak bilinen bu koruyucu hekimlik yöntemi nasıl oldu da 21. yüzyılda en büyük tartışma konularından biri haline geldi? Bunun için lütfen okumaya devam edin. Bir sonraki bölüm: Aşı Karşıtı Hareket ve Dr. Andrew Wakefield. Kaynaklar: - Hviid et al. (2003). Association Between Thimerosal-Containing Vaccine and Autism. Journal of American Medical Association. - American Academy of Pediatrics. (2011). - Begley, S., & Interlandi, J. (2009, March 2). Anatomy of a Scare. Newsweek. - Center for Disease Control. Immunization Safety and Autism- Thimerosol and Autism Research Agenda. Retrieved from CDC Website: http://www.cdc.gov - Department of Health and Human Services Center for Disase Control. (2011). Vaccines & Immunizations. Retrieved from Center for Diesae Control Web site: http://www.cdc.gov/vaccines/ - Fombonne, E. (2009). Epidemiology of pervasive developmental disorders. Pediatric Research, 65(6), 591-8. - Fombonne, E., Zakarian, R., Bennett, A., Meng, L., & McLean-Heywood, D. (2006). Pervasive Developmental Disorders in Montreal, Quebec, Canada: Prevalence and links with immunizations. Pediatrics. - Geier, D. A., & Geier, M. R. (2003). A Case Series of Children with Apparent Mercury Toxic Encephalopathies Manifesting with Clinical Symptoms of Regressive Autistic Disorders. Journal of Toxicology and Envionmental Health. - Glazer, S. (2003, Jun 13). Increase in Autism. CQ Researcher. - Gross, L. (2009, May). A Broken Trust: Lessons from the Vaccine-Autism Wars. Public Library of Science, 7(5). - Halsey, N. A., & Hyman, S. L. (2000). Measles-Mumps-Rubella Vaccine and Autistic Spectrum Disorder. Report From The new Challenges in Childhood Immunizations Conference . Oak Brook, Illinois. - Horton, R. (2004). A Statement by the editors of the Lancet. The Lancet, pp. 820-821. - Kaiser Research Institute. (2004, Feb 25). Letter from Kaiser Research Institute to Mark Geier M.D. - Koch, K. (2000, Aug 25). Vaccine Controversies. CQ Researcher. - Madsen, K. M., Hviid, A., Vestergaard, M., Schendel, D., Wohlfahrt, J., Thorsen, P., . . . Melbye, M. . A Population Based Study of Measles, Mumps, and Rubella. Vaccination and Autism. (2002) New England Journal of Medicine. - Mutter, J., Naumann, J., Schneider, R., Walach, H., & Haley, B. (2005). Mercury and Autism: Accelerating evidence? Neuroendocrinology Letters. - Offit, P. A. (2008). Vaccines and Autism revisited: The Hannah Poling Case. New England Journal of Medicine. - Offit, P.A. (2010) Autism's False Prophets: Bad Science, Risky Medicine and the Search for a Cure. Colombia University Press. - Omer, S. B., Salmon, D. A., Orenstein, W. A., deHart, P. M., & Halsey, N. (2009). Vaccine Refusal, Mandatory Immunization, and the Risks of Vaccine-Preventable Diseases. NEJM. - Park, A. (2008, June 2). How Safe Are Vaccines? Time. - Parker, S. K., Schwartz, B., Todd, J., & Pickering, L. K. . Thimerosal-Containing Vaccines and Autistic Spectrum Disorder: A Critical Review of Published Original Data. Pediatrics. - Schecter, R., & Grether, J. (2008). Continuing Increases in Autism Reported to California's Developmental Service System: Mercury in Retrograde. Arch gen Psychiatry. - Smith, M. J., Ellenberg, S. S., Bell, L. M., & Rubin, D. M. (2008). Media coverage of the MMR vaccine and Autism controversy and its relationship to MMR immunization rates in the US. Pediatrics. - Sugarman, S. D. (2007). Cases in Vaccine Court Legal Battles over Vaccine and Autism. New England Journal of Medicine. - The Collage of Physicians in Philadelphia. (2011). The History of Vaccines. Retrieved from The History of Vaccines: - World Health Organization. (2007). Prevent. Protect. Immunize.


Birinci bölümde Aşılar, Bulaşıcı Hastalıklar ve Bağışıklık Sistemimiz ile ilgili genel bilgilerden bahsetmiştim. Bu bölümde Aşı Karşıtı Hareket, bu hareketi tetikleyen kişi olan Dr. Andrew Wakefield ve bu grubun öne sürdüğü Aşılar otizme neden oluyor! iddialarını inceleyeceğiz. Aşılara ilişkin şüphe ve korkuların kaynağı taa 1800'lü yıllara uzanıyor. Zaman içinde dini, hijyenik veya politik pek çok aşı karşıtı akım doğmuş. Bu akımlıların günümüzde en etkin olanları aşıların otizm hastalığına neden olduğunu ileri sürüyor. Aşılar ve otizm hakkındaki iddialar aslında bağımsız iki noktadan başlamasına rağmen günümüzde birbiri ile iç içe girmiş, kaynaşmış halde. Bunlardan ilki Dr. Andrew Wakefield'in başlattığı MMR aşısı ile ilgili kaygılar ikincisi ise aşılara eklenen koruyucu bir madde olan Timerosol hakkındaki şüpheler. Dr. Wakefield, MMR aşısı ve Timerosol ile ilgili detaylara girmeden önce, bilimin ve bilimsel çalışmaların nasıl yapıldığını anlamak ve otizm hastalığının ne olduğunu kısaca anımsamakta fayda var. Bilim Nasıl Çalışır? - Bir bilim adamı, araştırdığı konuyu önce gözlemler. - Daha sonra bu gözlemler doğrultusunda, gözlediklerini açıklayacak bir hipotez ortaya atar. - Ardından bu hipotezi test eder. - Hipotezini teyit ettiğinde bunu akademik yayınlar aracılığı ile akamedik çevrelere aktarır. - Daha sonra dünyanın başka yerlerindeki başka bilim adamları aynı hipotezi kendi yaptıkları çalışmalarla tekrar tekrar test ederler. Zira bilimsel olarak geçerliği kanıtlanan bir hipotezi tesadüfi bulgudan ayıran en önemli özelliği tekrar edilebilir, ve tekrar edildiğinde aynı sonucu veriyor oluşudur. - Yapılan yeni çalışmalar ilk hipotezi destekledikçe hipotez sağlamlaşır ve teori haline gelmeye başlar. - Aksi bir durum olduğunda, yani hipotez yapılan tekrarlanan deneylerle çürütüldüğünde, iyi bir bilim adamının yapması gereken şey geriye bir adım atmak, hipotezini gözden geçirmek ve meslektaşlarının bulguları ışığında gözden geçirmek ve düzeltmek, ya da o hipotezin yanlış olduğunu kabul edip bir başka hipotez ileri sürmektir. - Hipotezler teoriye dönüştüklerinde bile farklı bilim adamlarında tekrar tekrar denenenerek sınanırlar. Zira bilimsel gerçeklerin en önemli özellikleri, tekrarlanan deneylerde aynı sonucu veriyor olmalarıdır. - Tekrar tekrar onanan teoriler, artık bilim çevreleri tarafında oybirliği ile doğru kabul edilen bilimsel gerçekler olarak kabul edilirler. Aşı karşıtı hareketin iddialarını değerlendirirken, bilimsel yöntemin nasıl işlediğini aklınızda tutmanızda yarar var. Otizm ve Benzer Sendromlar Otizm, diğer insanlarla iletişim azlığı, azalmış sosyal etkileşim, empati yoksunluğu, zayıflamış iletişim yetileri ve terarlayan davranış paternler ile kendisini gösteren nörolojik bir gelişim kusuru. 1960'lı yıllara dek tek bir hastalık kabul edilen otizm, son yıllarda benzer belirtilerle seyreden Asperger Sendromu, Rett Sendromu ve benzer hastalıklar ile birlikte Yaygın Gelişim Bozuklukları hastalık grubunun içinde yer alan bir varyant olarak kabul ediliyor. Klasik otistik çocukların yaklaşık yarısında zeka ve konuşma gerliği gözlenirken, otizmin hafif bir formu olan Asperger Sendromu'unda bu oran oldukça düşük. Asperger sendromlu kişiler içine kapanık, insan ilişkileri zayıf egzantirik kimseler olarak algılanıyorlar, bu nedenle de tanı konması oldukça güç bir durum. Bu grup hastaların bir kısmında savant özellikler denilen ileri matematiksel veya diğer yetiler mevcut olabiliyor. Ünlü bilim adamı Nikola Tesla, aktör Dan Akroyd, Daryl Hannah ve Wikileaks'in kurucusu Jullian Assange Asperger Sendromu olduğu söylenen ünlü üsümler arasında geçiyor. Otizm konusundaki spekülasyonların artmasının başlıca nedeni 1980'lerde 1000 çocukta 0.47 olarak izlenen otizm sıklığının 1990'larda 150 çocukta 1 gibi yüksek bir orana yükselmiş olması. Bilim adamları bu artışın bir nedeninin daha önce tanı konamayan Asperger Sendromu gibi hafif otizm spektrumunda yer alan ve önceleri sadece egzantirik ve çekingen olarak algılanan kişilerin artık otizm hastları içinde sayılması olduğunu sanıyorlar. Her ne kadar otizm hakkında yapılan çeşitli çalışmalar, hastalığın nedenlerini genetik ve biyokimyasal ve gebelik sürecinde fötüsün karşılaştığı fiziksel faktörler üzerine odaklanmış olsa da, henüz otizm'e neden olan faktörlerin tam olarak bilinememesi, hastalığın bebek doğduğunda anlaşılmayıp tanının 4-5 yaşında konabiliyor olması ve artan yaygınlık otizm hakkında sıklıkla karşımıza çıkan çok sayıdaki komplo teorisinin nedeni. Ancak şu konuda tüm tıp ve bilim dünyası hemfikir: Aşılar ve otizm bağlantısını ilk ortaya koyan kişi İngiliz hekim Dr. Andrew Wakefield. Dr. Andrew Wakefield Bir İngiliz gastroenteroloji uzmanı olan Dr. Andrew Wakefield, 1998 yılında 12 çalışma arkadaşı ile birlikte, dünyanın önde gelen tıp dergilerinden birinden olan Lancet dergisinde MMR aşısı ile otizm arasında bir bağlantı olma ihtimalini öne süren bilimsel bir bir makale yayınladı. Bu makalede, MMR aşısınındaki canlı virüsün barsak mukozasının geçirgenliğini artırarak kana, oradan da beyine geçtiğini, ve böylelikle otizme neden olduğunu iddia ediyordu. Bu iddianın dayanağı olarak da makalenin yazıldığı klinik çalışmada yer alan 12 çocuğun (evet, sadece 12!) hepsinde de otizm bulgularının MMR aşılamasından bir ay sonra ortaya çıktığı, hepsinin barsak biyopsilerinde ortak bulgular olduğu gösteriliyordu. Wakefield ve arkadaşlarının çalışmasında ciddi metodoloji problemleri vardı ve bu nedenle bilimsel çevreler tarafından şüphe ile karşılandı. Her şeyden önce çalışma sadece 12 çocuk üzerinde yapılmıştı. O yıllarda İngiltere'de ayda 50.000 çocuk MMR aşısı olurken, bu bağlantının sadece 12 çocukta gösterilmesi verilerin tesadüfi olma ihtimalini düşündürüyordu. Çalışmada, bilimsel deneylerde altın kriter sayılan kontrol grubu yoktu, bulgular MMR aşısı olmayan çocuklardan alınan örneklerle karşılaştırılmamıştı. İlaveten makale yazarlarının teorisinin kaynağında yatan barsaktan kana, oradan da beyine geçen zehirli maddler saptanmamış veya MMR aşısına ait kalıntılar saptanmamıştı. İlerleyen yıllarda başka bilim adamları tarafında yapılan otizm'in olası genetik nedenleri üzerine yapılmış daha güvenilir çalışmalar mevcuttu ve araştırmalarda hastalığın genetik olduğu ihtimalini güçlendiren bazı verilere rastlanmıştı. Makaledeki bu zayıf noktalara rağmen, sansasyonel bir konu olduğu için, medya organları makale bulgularını haber yapmaya başladılar. Anne -babalar arasında yayılan endişe ve ardından panik dalgası nedeniyle 1998 -2003 yılları arasında İngiltere'de MMR aşılanma oranları %92'den %80'e geriledi. İzleyen yıllarda, en başta bahsettiğimiz bilimin çalışma şekli nedeniyle Wakefield ve ekibinin vardığı sonuçları tekrar etmeyi hedefleyen pek çok birbirinden bağımsız bilimsel çalışma yapıldı, ama Wakefield'in sonuçlarını bir daha tekrar etmek mümkün olmadı. Yapılan çalışmaların, yazılan makalelerin sayısı yüzlerce. Bu konuyu merak ediyorsanız dünyadaki tıbbi çalışmalara ait makalelerin derlendiği Amerikan Ulusal Tıp Kütüphanesi PubMed web sitesine gidip tüm makalelere bakabilirsiniz. Anahtar kelimelere aşılar ve otizm yazdığınızda 500'den fazla makale geliyor, ki bu sadece başlangıç. Ancak sanıyorum Wakefield'in çalışmasındaki 12 örnek vaka ile karşılaştırmak adına yapılmış en kapsamlı çalışmalara değinmek yerinde olacak: - Danimarka'da yapılan 1991-1998 yılları arası doğan 500.000 çocuk üzerinde yapılan bir çalışma MMR aşıları ile otizm görülme sıklığı arasında bir ilinti olmadığını, hastalık sıklığının aşılanmış ve aşılanmamış çocuklarda aynı olduğunu saptadı. - Kanada'da 1987-1998 yılları arası doğan 28,000 çocuk üzerinde yapılan bir çalışma, MMR ve otizm gelişimi arasında bir neden sonuç ilişkisi olmadığını saptadı. - Finlandiya'da 1982-1996 yılları arasında yapılan ve 1.8 milyon çocuğu kapsayan çok geniş kapsamlı bir çalışmada MMR aşısı olan 1.8 milyon çocuktan 174 tanesinde çeşitli yan etkiler görülmesine rağmen -ki bunlar enfeksiyon ve benzeri otizmle ilgisiz yan etkiler-, aşılama ile otizm arasında bir bağlantı bulunadığı saptandı. Wakefield'in düşüşü 2004 yılında Wakefield'in orjinal çalışmasının altında yatan bazı gerçekler gün ışığına çıktı. Hepsi son derece ciddi etik sorunlar ve çıkar çatışmaları içeren bu gerçeklerin en belli başlılarına bakalım: - Bu tip bilimsel çalışmalarda örnek vakaların rastgele seçilmesi gerekirken, Wakefield'in üzerinde çalıştığı 8 çocuktan 5 tanesi aşı üreticilerine toplu dava açan aynı avukatın müşterileri idiler. - Bilimsel çalışmalarda, etik olarak, her tür maddi desteğin çalışmalanın tarafsızlığını korumak için ilan edilmesi gerekirken, Wakefield'in bu çalışma sırasında bu 5 çocuğun avukatından 50.000 İngiliz Sterlini para kabul ettiği ve bu maddi yardımı çalışma ile ilgili hiç bir yerde beyan etmediği saptandı. - En önemlisi, bu araştırma sırasında Wakefield'in aslında bir rakip Kabakulak aşısının patenti için başvuruda bulunduğu, yapılan çalışmanın kullanmakta olan aşıyı karalama ve Dr. Wakefield'in ortağı olduğu firmanın aşısını piyasa sürmek amaçlı olduğu saptandı. ...Panel, Dr. Wakefields'in araştırmaları sırasında pek çok etik sınırı aştığını tepit etmiştir. Halk sağlığı üzerine doğrudan etkisi olabilecek bir araştırmanın sonuçlarını yayınlarken dürüst davranmamış ve bilimsel verileri meslektaşlarından gizlemiştir. Araştırmada kullanılan LAB fonlarını açıklamamış ve bu konuda yanıltıcı beyanatlarda bulunmuştur. Daha da önemlisi araştırmaya ödenek sağlayan kişilere olan sorumluluğunu yerine getirmemiş ve bu ödenekleri kendi çıkar ilişkileri doğrultusunda yönetmiştir. Bir doğum gününde çocuklardan kan alırken son derece duyarsız davranmış ve mesleği ile bağdaşmayacak kadar saygısız bir şekilde küçük çocukları strese sokmuş ve onlara ızdırap vermiştir....... tüm bu hususlar göz önüne alındığında, Dr. Wakefield'in adının tıbbi kütükten silinmesine karar verilmiş olup.... 2011 yılında dünyanın önde gelen prestijli tıp dergilerinden British Medical Journal'da, Wakefield vakasındaki karmaşık dolandırıcılığı tüm detaylarına kadar inceleyen iki bölümlük bir makale yayınladı. Artık doktor olmayan Andrew Wakefield, şu anda Amerika'da yaşıyor ve halen aşı karşıtı lobi üzerinden geçimini sağlıyor. Amerika'daki Aşı Karşıtı Hareket Amerika'daki aşı karşıtı hareketin güçlenmesinde Andrew Wakefield' in neden olduğu sansasyona ilaveten başka nedenler de var. Amerika'da aşılarda 1930'lardan beri civa kökenli bir bileşik olan Timerosal koruyucu olarak kullanılıyordu. 1997 yılında İngiltere'deki MMR aşısı histerisinden bağımsız olarak FDA, 6 aylık bebeklere yapılan aşılar sonucunda bu bebeklerdeki kan Timerosol değerlerinin 187.5 mikrogram'a çıkabileceğini duyurdu. Artık civa'nın olası toksik etkileri bilindiği için, Amerika Pediatri Akademisi ve Amerika Halk Sağlığı Enstitüsü ortak karar alarak o tarihe kadar zararlı bir yan etkisi saptanmamış olsa da Mart 2001 tarihinde önlem olarak grip aşısı haricindeki aşılardan Timerosol maddesini çıkardılar. Her ne kadar AAP'nın önlem olarak yaptığı bu girişim tamamen olası bir yan etkiye karşı önlem amacıyla yapılmış olsa da, MMR ile ilgili haberlerin arttığı zamanda yapılan bu uygulama halkta genel bir huzursuzluk ve endişe yarattı ve anne babalarda aşıların yan etkileri konusunda şüphe tohumları ekmeye yetti. Jenny McCarthy İngiltere'de lisansını kaybeden ve doktorluk yapmaktan men edilen Andrew Wakefield'in ABD'ye yerleşmesi ile eş zamanlı olarak, otistik bir oğlu olan eski playboy modeli Jenny McCarthy otizm konusunda bir kitap yazmaya karar verdi. McCarthy, bu kitabın yazmadan kısa bir süre öncesine kadar oğlunun otistik olduğu gerçeğini red ediyor ve oğlunun telepati vb gibi doğa üstü güçleri olan bir İndigo Çocuk olduğunu iddia ediyordu. Hatta Indigo çocukların doğa dışı akıllı varlıkların dünyadaki re-enkarnasyonu olduğunu iddia eden bu bilim-dışı doğaüstü akımın öncülüğünü yapmış ve indigomoms.com isimli bir web sitesi kurmuştu. Otizm ile ilgili yazdığı kitabın tanıtımından hemen önce bu web sitesi yayından kaldırıldı. Kitap tanıtımı için Amerika'nın en çok izlenen programlarından biri olan Oprah Show'a çıkan Jenny McCarthy, kendi ifadesi ile Google'da arama yaparak kendisini eğitmiş -her fırsatta Google üniversitesinden mezun olduğunu ifade ediyor-, anne içgüdüleri ile çocuğuna gereken tedaviyi hissetmiş ve buğday ile süt içermeyen bir diyet yardımı ile oğlunun otizmini tedavi etmiş. Jenny McCarthy, aşılar ve otizm arasında bir ilinti olmadığını ispat eden milyonlarca vaka üzerinde yapılan çalışmalara rağmen halen Amerika'daki Dr. Wakefield sempatizanlarının başında geliyor. Ancak son yıllarda sayıları gittikçe artan ve aşıların güvenilirliğini tekrar tekrar kanıtlayan bu çalışmalara rağmen 12 kişilik etik olmayan bir çalışmayı kamuoyuna gerçek diye dayattığı için de epey ciddi eleştirilere maruz kalmakta. Dr. Mark Gier ve Dr. David Geier Aşılar ve otizm ilintisini popüler medya, komplo teorisyeni ciddiyetsiz web siteleri veya bilimin yanında batıl inancın kol gezdiği forumlar haricinde ciddi tıbbi kaynaklar ve PubMed kütüphanesinden okumak istediğinizde aşıların otizmle bir ilgisi olmadığı sonucuna varmış binlerce çalışmanın yanısıra, bunun aksini iddia eden az sayıda çalışma bulacaksınız. Biraz dikkat ederseniz çok da güvenilir olmayan bu çalışmaların büyük sıklıkla Dr. Mark ve Dr. David Geier'la ait olduğunu görebilirsiniz. Eğer biraz aşı karşıtı web sitesi okursanız bu ikilinin Wakefieldin yanısıra referans alınan iki doktor olduğunu görebilirsiniz. Bu yaygınlık ve bol referans gösterilme nedeniyle kısaca Dr. Geier'lerin kim oldukları ve şu an ne yaptıklarına da değinmekte fayda var. Baba-oğul olan Dr. Mark ve Dr. David Geier'in dosyaları da Dr. Wakefield'dan farklı değil. Dr. Mark Geier, hekim olmasına rağmen pediatri, endokrinoloji veya otizm üzerine uzman bir hekim değil. Oğlu David Geier ise doktor olmamasına ve sadece biyoloji bölümünden mezun olmasına rağmen yakın zamana kadar Dr. ünvanını gayet rahatlıkla kullanıyor ve yasalara karşı gelerek hasta muayene ediyordu. Bu ikili yazdıları birkaç makalede testosteronun civayla bir bileşik oluşturduğu, ve bu bileşiğin kan beyin bariyerini geçerek beyinde birikerek otizme neden olduğunu iddia ettiler. Onlara göre otistik çocuklar aslında çok fazla testerteron salgılayarak erken ergenliğe giriyorlar, aşılardan aldıkları Thimerosol maddesindeki civa ile hormonları etkileşime geçiyor ve bu nedenle de otizme yakalanıyorlardı. Bu desteksiz iddialarla yola çıkan Dr. Geier ikilisi, Lupron isimli bir ilacın otizmi tedavi ettiğini iddia ederek bu tedaviyi oldukça çok sayıdaki otistik çocuğa uygulamaya başladılar. Sorun şu ki, kullandıkları ilaç olan Lupron, prostat kanseri hastalarına veya ciddi hormonal bozukluğu olan ergenlere verilen, hipofiz salgısını baskılayan çok güçlü bir ilaç ve geri dönülmez kimyasal kastrasyon yapabiliyor. İlaç, bu yan etkisi nedeniyle genelde cinsel taciz suçlularına cinsel dürtülerini kalıcı olarak bastırmak için kullanılıyor. Baba-oğul Geier'ler bu bilimsel herhangi bir destekleyici verisi olmayan, hiç bir tedavi protokolünde yeri olmayan ve dahası onaylanmamış kendi uydurdukları bu tedavi yöntemini çok sayıda çocuk üzerinde denediler. Bu işlemi onay ve lisansları olmadan kendi bodrumdan bozma kliniklerinde yaptılar. Dahası da var. Bilimsel literatürde peer review denen bir kavram vardır. Bilimsel bir çalışmayı anlatan makalelerin, bir bilimsel dergide yayınlanmadan önce makale konusunda yetkin diğer bilim adamları veya bir kurul tarafından onaylanması gerekir. Makaleler, ancak bu onaydan geçerlerse yayınlanabilirler. Bu mekanizmanın amacı abuk subuk, bilimsellikten uzak çalışmaların uluslarlarası bilim yayınlarını meşgul etmesini engellemek ve yayınlanmaya değer bulunan çalışmaların en azından belirli güvenilirlik ve bilimsellik standartlarına sahip olmasını sağlamaktır. Peki bu mekanizmaya rağmen Dr. Mark ve David Geier'in makaleleri nasıl oldu da seçkin bilimsel dergilerde yayınlandı? Bunun cevabı Lupron tedavisi ile ilgili açılan araştırma sonunda açıklığa kavuştu. Dr Geier ve oğlu'nun makalelerinin hepsini onaylayan Instutitional Review Board of Chronical Illness isimli komite'nin Dr. Mark Geier tarafından kurulmuş düzmece bir komite olduğu, Mark Geier'ın komite başkanı olarak kendisini atadığı ve IRB kurulunun adresinin de Dr. Geier'ın ev adresi olduğu ortaya çıktı! Kişinin kendi yazdığı bilimsel çalışmanın bilimselliğini gene kendisinin onaylaması kulağa pek de etik gelmiyor, değil mi? Sonuçta, tüm bunları göz önünde bulunduran Maryland Eyaleti Tıp Kurulu, Mart 2011'de bir genelde yayınlayarak Dr. Geier'in hekimlik yapma lisansını lağvetti ve kendisine ve doktorluk yapma lisansı olmadan hasta tedavi eden oğlu David Geier'e ağır yaptırımlar uyguladı. Bu karara zemin hazırlayan 9 hastanın detaylı tedavileri ve Dr. Geier'ın yaptığı etik dışı diğer uygulamaların detaylı dökümü için Maryland Tıp Kurulu'nun ilgili karar tutanağını okumanızı öneririm. Bu bölümde Aşı karşıtı hareketi başlatan ve destekleyen isimler ve bu isimlerin yetkinliklerinden bahsettik. Bu kişiler herkesin okumasına açık olan bilimsel verileri göz ardı edip hala ellerinden tutarlı ve geçerli veri olmadan aşıların otizm yaptığını iddia ederek kamuoyunu ve anne-babaları yanlış bilgilendirmeye devam ediyorlar. Bu isimlerin ortak özellikleri ise çok bariz: ya konu ile ilgili eğitim ve bilgi birikiminden yoksunlar, ya da içinde bulundukları çıkar ilişkileri nedeniyle bilimsel gerçekleri görmezden geliyorler ve hatta etik dışı uygulamalara başvurmaktan da çekinmiyorlar. Bir sonraki bölümde sıklıkla karşılaştığımız Aşı Karşıtı İddialar ve bu iddiaların bilimsel yanıtlarını işleyeceğiz. Bizi izlemeye devam ediniz! Kaynaklar: - Hviid et al. (2003). Association Between Thimerosal-Containing Vaccine and Autism. Journal of American Medical Association. - American Academy of Pediatrics. (2011). - Begley, S., & Interlandi, J. (2009, March 2). Anatomy of a Scare. Newsweek. - Center for Disease Control. Immunization Safety and Autism- Thimerosol and Autism Research Agenda.Retrieved from CDC Website: http://www.cdc.gov - Department of Health and Human Services Center for Disase Control. (2011). Vaccines & Immunizations.Retrieved from Center for Diesae Control Web site: http://www.cdc.gov/vaccines/ - Fombonne, E. (2009). Epidemiology of pervasive developmental disorders. Pediatric Research, 65(6), 591-8. - Fombonne, E., Zakarian, R., Bennett, A., Meng, L., & McLean-Heywood, D. (2006). Pervasive Developmental Disorders in Montreal, Quebec, Canada: Prevalence and links with immunizations. Pediatrics. - Geier, D. A., & Geier, M. R. (2003). A Case Series of Children with Apparent Mercury Toxic Encephalopathies Manifesting with Clinical Symptoms of Regressive Autistic Disorders. Journal of Toxicology and Envionmental Health. - Glazer, S. (2003, Jun 13). Increase in Autism. CQ Researcher. - Gross, L. (2009, May). A Broken Trust: Lessons from the Vaccine-Autism Wars. Public Library of Science, 7(5). - Halsey, N. A., & Hyman, S. L. (2000). Measles-Mumps-Rubella Vaccine and Autistic Spectrum Disorder. Report From The new Challenges in Childhood Immunizations Conference . Oak Brook, Illinois. - Horton, R. (2004). A Statement by the editors of the Lancet. The Lancet, pp. 820-821. - Kaiser Research Institute. (2004, Feb 25). Letter from Kaiser Research Institute to Mark Geier M.D. - Koch, K. (2000, Aug 25). Vaccine Controversies. CQ Researcher. - Madsen, K. M., Hviid, A., Vestergaard, M., Schendel, D., Wohlfahrt, J., Thorsen, P., . . . Melbye, M. . A Population Based Study of Measles, Mumps, and Rubella. Vaccination and Autism. (2002) New England Journal of Medicine. - Mutter, J., Naumann, J., Schneider, R., Walach, H., & Haley, B. (2005). Mercury and Autism: Accelerating evidence? Neuroendocrinology Letters. - Offit, P. A. (2008). Vaccines and Autism revisited: The Hannah Poling Case. New England Journal of Medicine. - Offit, P.A. (2010) Autism's False Prophets: Bad Science, Risky Medicine and the Search for a Cure. Colombia University Press. - Omer, S. B., Salmon, D. A., Orenstein, W. A., deHart, P. M., & Halsey, N. (2009). Vaccine Refusal, Mandatory Immunization, and the Risks of Vaccine-Preventable Diseases. NEJM. - Park, A. (2008, June 2). How Safe Are Vaccines? Time. - Parker, S. K., Schwartz, B., Todd, J., & Pickering, L. K. . Thimerosal-Containing Vaccines and Autistic Spectrum Disorder: A Critical Review of Published Original Data. Pediatrics. - Patja A, Davidkin I, Kurki T, Kallio MJ, Valle M, Peltola H. (2000). Serious Adverse Events After Measles-Mumps-Rubella Vaccination During A Fourteen-Year Prospective Follow-Up. Pediatr Infect Dis J. - Schecter, R., & Grether, J. (2008). Continuing Increases in Autism Reported to California's Developmental Service System: Mercury in Retrograde. Arch gen Psychiatry. - Smith, M. J., Ellenberg, S. S., Bell, L. M., & Rubin, D. M. (2008). Media coverage of the MMR vaccine and Autism controversy and its relationship to MMR immunization rates in the US. Pediatrics. - Sugarman, S. D. (2007). Cases in Vaccine Court Legal Battles over Vaccine and Autism. New England Journal of Medicine. - Sutcliffe, James S. (2008). Insight into the pathogenesis of Autism. Genetics. - The Collage of Physicians in Philadelphia. (2011). The History of Vaccines. Retrieved from The History of Vaccines: - World Health Organization. (2007). Prevent. Protect. Immunize. tekrar merhaba Isil .. malum fazla uzun yazamiyoruz yorumlar kismina ve maalesef yazinin ilk bolumunde yonelttigin sorulara dair cevabi linkler ve calismalar birikmis olmasina ragmen kisisel nedenlerden dolayi o bolumu daha sonra revisit edecegim gibi duruyor .. bu yazinda degindigin konu, kurulus, arastirma ve isimlerle ilgili asagidaki bilgilendirici yazinin konuyu olmasi gereken perspektife oturtmada faydali olacagini dusunuyorum. ThimerosalScandalFINAL.PDF erişimi için tıklayın yine yazinin altinda cite edilen Paul A. Offit ve the new england medical journal icin kaleme aldigi Vaccines and Autism Revisited The Hannah Poling Case adli yaziyi ve implikasyonlarini bu yeni bilgi isiginda tekrar okumani rica ediyorum. Bu kisi kimdir, hangi asinin patentine sahiptir, ilac ve ecza endustrisi ile baglari nelerdir, cocuklarin ayni anda 100,000 asi olabilecegini soylerken (ki bu rakami daha sonra 10,000'e indirmistir) sence yukarida verdigin semaya uygun bir bilimsel arastirma mi yurutmustur yoksa daha ziyade cuzdaninda bulunmasini arzuladigi para miktarini dusleyerek mi boylesi bilimdisi soylemlerde bulunabilmistir? Uzmani/yoneticisi oldugu alanda su ana kadar tek bir hasta kabul etmisligi ve tedavi etmisligi var midir? Tam olarak hangi sebeple bu kisinin gorus ve yorumunu dikkate almaliyiz? Ilac ve asi endustrisi ile devletin saglik kuruluslari/tip okullari ve karar alma mekanizmasindaki hukumet gorevlileri arasidaki su gecirmez baglar nelerdir ve tek bir otizm davasi icin bile haklarinda suc hukmu bulundugu takdirde kapilarinda yiginla bekleyen diger davalar sonucu bu kisi ve kuruluslarinin ugrayacagi maddi kayip ne olacaktir? .. cevabi halen tam verilememis bir diger soruyu da beraberinde getiriyor aslinda bu: asiyi vuran doktor/hemsire ve asiyi saglayan firmalar neden yasal kovusturmadan muaftir? bir de senden ricam, amerika ve dunyanin geri kalan populasyonlarinda otizm gorulme oranlarini karsilastirmak ve nedenleri konusunda fikir sahibi olmak babinda, amerika'da uygulanan asi takvimi ve adedi ile diger ulkelerin uygulamalarini da ekleyebilir misin siteye? .. hatta meshur civanin dunya capinda hangi ulkelerde hangi tarihlerde yasaklanmis oldugunu da belirtirsek belki amerika'da gorulen yuksek oranli norolojik dosorder'lar konusunda daha iyi bir fikrimiz olur...ha tabii bir de amish'ler gibi asi uygulanmamis toplumlar uzerinde yapilan karsilastirmali arastirmalar varsa bunlarin sonuclari da belki okuyucularin ilgisini ceker.. bir de, asilar gibi cevresel faktorleri hic suclamamiz gerekiyor ya, otoriteler bir baglanti yok diyor bize, e o zaman onlarin asilari bozuk degilse olsa olsa bizim genetigimiz bozuktur, tam olarak hangi gendir bu hastaliga neden olan? .. bu bir predisposition mi yaratir hastalik icin yoksa predetermined midir bu hastaliklar? .. yoksa belki epigenetic effect denilen bir baska unsuru da mi denkleme eklememiz gerekir?


Bu sitenin 'yazar' kadrosuna sonradan katılmış bir kişi olarak ilk 'informal' blog yazımı yazıyorum... 'Informal' blog yazısından ne kastediyorum? Yeni formatımıza kadar olan yazıları incelerseniz bir farklılık göreceksiniz. Daha önce biraz daha 'wiki' formatında makaleler yazılıyordu bu sitede. Tabi bu içerik amatör bir çalışmayla yürütülecek gibi değil. Duyduğumuz her yalanı en ince ayrıntısına kadar incelemek, bu sitede içerik üretimini oldukça yavaşlatıyor. Arada benzer yazılar yazacağız. Özellikle İlt:, Fw: ve bir arkadaş söyledi mesajlarınızı bekleriz, keyifle inceler yalanlarız... Geçtiğimiz haftalarda bir skeptics in the pub toplantısı düzenledik. Çok keyifli zaman geçirdik. Burada Yalansavar hakkında da konuşmuş olduk ve daha serbest yazabiliriz diye düşündük. Bu konuda önerilere, eleştirilere ve konuk yazarlara kapımız ardına kadar açık. Bu arada o gün konuştuğumuz ünlü kuşkucu yazar Michael Shermer'in İnanan Beyin kitabı Türkçe'ye çevrilmiş... İkinci çocuğun doğumuyla birlikte boş zaman kavramının bana son derece uzaklaşmış olması bir yana, bu kitap okunması gereken kitapların başında. Şu aralar Shermer'ın Evrim ve Yaratılışçılık kitabını okuyorum ve anlatım çok akıcı , içerik zengin... Beynin inanmakla ilgili süreçleri gerçekten ilgi çekici. Basit bir test yapalım; Aşağıdakilerden hangisinin gerçek, hangisinin külliyen yalan olduğunu söyleyebilir misiniz? - Beş yaşında hamile kalan bir kız çocuğu çok sağlıklı bir erkek çocuğu doğurdu. - Bir yaşının altında bebekler bal yememelidir. - Hamile atların idrarı, düşük önleyici ilaç yapımında kullanılır. - Bir kadın aynı anda iki erkek tarafından hamile bırakılabilir. Bunlar benim kişisel geçmişimden 'bilgi kırıntıları'... Ortak yanları, ilk duyduğumda külliyen yalan olduklarını düşünmem. Oysa hiçbiri de yalan değil. 3 yaşında adet görmeye başlayan ve 5 yaşında hamile kalan bir kızın dramı gerçek. Balda bulunma olasılığı yüksek olan bir bakteri 1 yaşının altında botulizm yapabiliyor. Premarin adlı ilaç hamile atların idrarından yapılıyor . Heteropaternal superfecundation diye nadir görünen bir durum, birden fazla yumurtanın birbirine yakın zamanda gerçekleşen cinsel birleşmelerle döllenmesi olarak tanımlanıyor. Skeptik yaklaşım sergileyenlere karşı genelde önyargı ile yaklaşılır. Bizler şüphe ettiğimiz için eleştirilir, sürekli anti-tez üretmekle 'itham' ediliriz . Oysa buna benzer birçok hikayeye doğrudan inanmaktansa birazcık çaba gösterip doğru/yanlış/şüpheli gibi yargılara ulaşmayı tercih ederim. Az sayıda olayda külliyen yalan dediğim şeylerin doğru çıkması aslında epey keyiflidir. Önyargılar hiç yok dersek de yalan olur. Belirli bir süre sonra, kuşku duymak belli örgüler oluşturuyor. Örneğin 125 sayfa boyunca adaçayının faydalarını sıralayan büyüklerimiz, bu bitkide bulunan bazı maddelerin hamilelerde düşük riskini arttırdığını bilmezler. Aynı teyzeler amcalar yeşil çaya, bargamot çayına veya ıhlamura sararlar ama 'aslında mucize ilaç köşedeki markette' yaklaşımına alerjim var. Bu minvalde en karşı olduğum olay; doğadan gelen herşeye yeşil ışık yakalım kitlesi. Bu insanlara naturalistler, doğalcılar falan da diyebiliriz ... Saçma sapan çaylar, garip tatlandırıcılar, kremler vs. Doğadan geliyorsa kanser yapmaz, zararlı olamaz değil mi? Zaten ilaçların hepsi de doğadan gelmiyor mu? İlaç şirketleri parayı ilaca verelim diye bunları kötülüyor habire değil mi? Babam şu hikayeyi hep anlatır. Adamın birisi, sedef hastasıymış. Günün birinde ona 'doğal' bir ilaç önermişler. Güzelavrat otunun tohumlarını alıp kaynatmış ve yuvarlamış. Kıpkırmızı bir vücut, şiddetli ateş ve yüksek nabızla kendinden geçmiş bir halde acile gelir. Ne yaptığını bilmedikleri için babam semptomlara göre şanslı bir tahmin yürütmüş ve tedavi edebilmişler. Zavallı adamcağızın bilmediği, o doğal ilacın yüksek bir miktarda 'doğal' atropin içerdiğiymiş. Zehirlerin büyük bir kısmı organik temellidir. Birçok kişinin inorganik sandığı siyanür aslında organik bir maddedir ve başta badem olmak üzere kirazdan brokoliye kadar birçok bitkide üretilir. Paraselsus, Tüm maddeler zehirdir, ilacı zehirden ayıran dozudur der . Asıl anahtar nokta burada. Atropin bu anlamda bir zehir sayılabilir. Ama uygun dozlarda, örneğin ritm bozukluklarını düzeltmekte kullanılır. O uygun dozlara yıllarca süren klinik çalışmalar sonucunda ulaşılmıştır. Aktarınızı en son hangi 'doğal' maddeyle deney yaptığını gördünüz? Örneğin hint yağının ülserli hale getirilmiş farelerdeki etkilerini gözlemleyen bir 'şifalı bitki' uzmanı var mıdır? Peki herhangi bir tarım bakanlığı yetkilisinin böyle bir klinik çalışma sorguladığını gördünüz mü? Herhangi bir bitkisel kökenli şifa kaynağının şifa dağıttığını söylerken sakız, şeker ve salçalarla aynı kurumdan onay almasını yadırgayan yok mu? Benzer şekilde, 'enerji' kelimesi geçer geçmez sırtımdaki tüyler diken diken olur ve hemen pozisyon alırım. Hayatında fizik kitabı görmemiş, elektromanyetik ışıma ile iyonize edici radyasyonu birbirinden ayıramayan starbucks insanının floresan ışıkta bile evrensel bir enerji bulma çabasının hikayesidir bu. Suyun, koltuğun, laminat parkenin ve hatta zakkum çiçeğinin bile olayları değiştiren bir enerjisi vardır. Alerjik olduğum örgüler böyle uzayıp gider. Temelde şüpheci yaklaşım; merak etmek, öğrenmek, mantık yürütmek, araştırmak gibi araçları refleks olarak kullanmak olarak özetlenebilir. Ne yazık ki; gittikçe azalan, internet'in yaygınlaşması ile bilgiye ulaşma refleksinin tembelleşmesiyle tehlikeli bir seviyeye inen bir refleksimiz. Şüpheci yaklaşımın önündeki temel engellerden birisiyse eğitim sistemimizin giderek daha da kötüye gidiyor olması ve toplumsal algımızın bilmek ve okumaktan, duymak ve seyretmeye yönelmesi. Çevremdeki insanların giderek daha çok konu hakkında yanlış bilgilere sahip olduğunu ve bu durumu düzeltmek için hiçbir girişimde bulunmadıklarını görüyorum. Bunu test etmek için ciddi bir haber sitesinde bilim haberlerine ait yorumları izlemek yeterli. 2011 yılı biterken halen 'teori'nin bilim adamlarının masasında doğrulanmayı bekleyen A4 kağıtlardan oluştuğunu iddia eden insanlar var. Geçen hafta 'Sıçanların bencil olmadıkları bulundu' haberini bencil gen teorisinin yıkan bulgu olarak algılayan insanlar gördüm . Bilimsel metodolojiden uzak durmak bir marifet değil. Aynı zamanda araştırmak, okuduğunu mantık süzgecinden geçirmek ve soru sormak sizi eksik insan yapmaz. Özetle, herkesin olduğu gibi skeptiklerin, bilim insanlarının ve bilim yayıncılarının da önyargıları olabilir. Nasıl bilim kendi içerisinde kurduğu karmaşık mekanizmalarla hatayı eleme yeteneğine sahipse; bizler de günlük yaşantımıza eklediğimiz basit reflekslerle doğru bilgiye erişebiliriz. Yukarıda verdiğim örneklerde doğru bilgiye ulaşmam birkaç dakikamı aldı. Yalansavar ekibine katılma sebeplerimden birisi buydu. Yanlış bilmekten çok korkan birisiyim ve bundan korkmayanlara karşı üç beş satırlık bir mücadele alanı açabiliyorsam tatmin olabilirim... Meraklısına notlar: - Dünyanın en genç annesi ile ilgili analiz . - Botulizm konusunda Türkçe ve İngilizce bilgiler . - Premarin, PREgnant MARe urINe kısaltmasından gelir - Farklı babalardan olma ikizlerle ilgili ilginç haber


Aşılar ve Komplo Teorilerini detaylı incelediğimiz yazı dizisinin birinci bölümde Aşılar, Bulaşıcı Hastalıklar ve Bağışıklık Sistemimiz ile ilgili genel bilgilerden bahsetmiş, ikinci bölümde de Dr. Andrew Wakefield ve Aşı Karşıtı Hareketi incelemiştik. Bu dizinin son bölümünde ise bu hareketin sıklıkla çeşitli iletişim ortamlarında öne sürdüğü Aşı Karşıtı İddialar ve bu iddiaların bilimsel dayanaklarını sorgulayacağız. Aşı Karşıtı Hareket, daha önceki bölümlerde bahsedilen bulaşıcı hastalıklarla ilgili net verilere, ve aşıların güvenli olduğunu gösteren yüzlerce hatta binlerce çalışmaya rağmen, hala aşıların zararlı olduğunu iddia etmekten çekinmiyor. Aşı karşıtı lobinin iddiaları nedeniyle, aslında otizm araştırmalarına yönlendirilebilecek kaynaklar boşa harcanıyor, sonuç olarak ortaya çıkan tablo hem otistik çocuklara hem halk sağlığına zarar veriyor. Aşı karşıtlarının iddialarının en belli başlı ortak özelliği adeta Limbo dansını anımsatması. Aşı karşıtı iddiaların dinamiği şöyle işliyor: - Genelde bilimsel desteği olmaksızın bir iddia ortaya atılıyor. - Halk sağlığı , bulaşıcı hastalıklar uzmanları, bilim dünyası ve diğer araştırmacılar bu iddiayı bilimsel verilerle çürütüyorlar. - İlk iddia çürütüldükten hemen sonra, Aşı karşıtı lobi bu defa ilk iddiasını ya değiştiriyor, ya da yeni bir iddia ortaya atıyor. - Ortaya atılan her iddia bilimsel verilerle şüpheye yer bırakmayacak şekilde veriler ile kanıtlandıktan sonra yerine yenisi, bir yenisi, bir yenisi geliyor. - Çoğu zaman da, ilk iddia sahipleri kendilerine sunulan bilimsel verileri çürütecek karşı veriler sunmak yerine, aşılama yanlısı kişileri karalayarak Adam Karalama Safsatası ve diğer kişisel saldırılarla iddialarını ispatlama yöntemine başvuruyorlar. Gelin sıklıkla dile getirilen aşı karşı iddialara bir göz atalım... Aşılar işe yaramıyor, zaten bulaşıcı hastalıklar aşılardan önce düşüşe geçmişti. Benim şahsen en fantastik bulduğum iddia bu. Ne zaman duysam aklıma meşhur yazar Andrew Lang'ın güzel sözü gelir: Bilgi sahibi olmayan insanın istatistikleri kullanması, bir sarhoşun sokak lambalarını kullanması gibidir: aydınlanmak için değil, destek almak için.... Aşı karşıtı lobinin sıklıkla olsa öne sürdüğü bu iddia, birkaç dakikalık bir Google araması ile çürütülecek nitelikte. Her ne kadar birkaç dakika içinde bu iddianın asılsız olduğunu bulmanız zaten mümkünse de, ekteki tabloda sık rastlanan bulaşıcı hastalıkların aşı geliştirilmeden önceki ve sonraki karşılaştırmalı oranları mevcut. Muhtelif aşı karşıtı web sitelerinde görülen, bulaşıcı hastalık oranlarının aşılardan önce düştüğünü ve aşıların etkisiz olduğunu iddia eden grafiklere gelince. Bunların çoğunda grafiği hazırlayan kişinin, istediği görseli elde etmek için çeşitli hilelere başvurduğunu görüyoruz. En sık kullanılan yöntemlerden biri basitçe aşılama tarihini değiştirmek. Bir diğeri ise verilerin alındığı kaynaktaki grafiklerle oynayıp, istenen verileri alıp, istenmeyenleri bırakarak yeni grafikler oluşturmak. Kısa bir örnekle görelim: Solda görmüş olduğunuz grafik, Avusturalya Aşı Karşıtları Derneği web sitesinde yer alan ve Kızamık hastalığının görülme sıklığını gösterdiğini iddia eden bir grafik. Herkese önerdiğim bir şey var, bir iddiayı araştırıyorsanız, verileri MUTLAKA kaynağından gidip teyit edin. Yoksa her zaman veriyi sunan kişinin manipulasyonuna maruz kalma riskini taşırsınız. Bu grafiğin altında, grafikteki verinin Kanada Halk Sağlığı Merkezi'nden alındığı not düşülmüş. Gidip, verinin esas grafiğine bakalım, bu grafiğe ne kadar benziyor görelim. Sağda, aynı grafiğin esas yayınlandığı bilimsel makaledeki halini görüyorsunuz. Dikkatinizi çeken birkaç şey olmalı. Birincisi, asıl grafikte 1959 yılı ile 1968 yılları arasında Kızamık verisi toplanmadığı, bu nedenle de o yıllar için elde veri olmadığı belirtilmiş, ve grafikteki o alan boş bırakılmış. Ancak aşı-karşıtı grafiği hazırlayan kişi, bu detayı bildirmeyi gerekli görmediği gibi olmayan veriyi kendince doldurarak grafiğinde 1959 yılında aslında var olmayan suni bir düşüş yaratmış durumda. İkincisi de, aslında orjinal grafikte 68 adet veri noktası olmasına rağmen, aşı-karşıtı grafiği hazırlayan kişi bu noktalardan istediği etkiyi verecek 8 adedini kullanmış. Tekrar sağdaki orjinal grafiğe ve üzerine oturtulmuş kırmızı alana bakarsanız, grafiği hazırlayan kişinin uyanık bir şekilde en yüksek veri noktası olan 1935 yılından, aslında veri olmayan ve orjinal grafikte boş görülen 1959 yılına nasıl düz bir çizgi çektiğini ve olmayan bir düşüşü suni olarak yarattığını görebilirsiniz. Biraz araştırma ile benzer pek çok örnek bulmanız mümkün. Andrew Lang'ın kulakları çınlasın. Bulaşıcı hastalıkların çoğu ölümcül değil, boşuna aşı oluyoruz. Bu iddiaya aslında ilk bölümde epey değinmiştim. Ama sık karşılaşılan iddialardan biri olduğu için tekrar değinmekte yarar var. Aşı karşıtı lobi, sıklıkla çocukluk hastalıkların normal bir yaşam süreci olduğunu, çocuklar aşılanmasalar bile çoğunun iyileşeceğini, bu nednele aşıların gereksiz olduğunu savunuyorlar. Ancak bu doğru değil. Bugün, çocukluk çağına ait hastalıklara ait ciddi komplikasyonları etrafta görmememizin en büyük sebebi başarılı olmuş genel aşılama kampanyaları nedeniyle bu hastalıkların toplumda görülme sıklıklarının oldukça azalmış olması. ABD'de halen aktif Kızamık geçiren hastaların %20'sinin hastaneye yatmasını gerekiyor. Kızamık olanların %17'sinde orta kulak enfeksiyonları, zatürre veya şiddetli ishal gelişiyor. Vakaların yaklaşık %6'sı zatürreye dönüyor ve ölenlerin çoğu da bu gruptan. Halen, günümüzde bile Kızamık ölüm oranı 1000 kişide bir. Dünya Sağlık Örgütü'nin verilerine göre aşılama yapılmadığında yılda 2,7 milyon çocuğun Kızamıktan öleceği öngörülebilir. Bir başka örnek Boğmaca. Boğmaca son derece ciddi bir hastalık. Öksürük krizi nedeniyle solunum durması, yemek yiyememe, şiddetli kusma gibi sorunlara neden olabiliyor. Küçük bebeklerde ise zatürre, beyin hasarı, nöbet geçirme ve zeka geriliğine neden oluyor. Aşısı olmasına ve aşı çok yüksek oranda koruma sağlamasına rağmenö neredeyse hiç görülmezken son yıllarda aşı karşıtlarının propagandası sağolsun dört bir yanında düşen DTaP aşılanma oranları nedeniyle gelişmiş ülkelerde ile ard arda salgınlar başladı. Japonya'da 1970 yılında %80 olan aşılanma oranının %20ilere düşmesi nedeniyle 1979'da 13.000 Boğmaca vakası görüldü, bunların 45'i ölümle sonuçlandı. 2010 yılında, aşı karşıı lobinin çok güçlü olduğu ABD California eyaletinde 9.143 adet Boğmaca vakası görüldü. Bu hastaların 10 adedi -ki tamamı bebek- hastalığa bağlı komplikasyonlar nedeniyle yaşamını kaybetti. Bu, California'da, son 63 yılda görülen en büyük Boğmaca salgını. Aşılanma oranları arttıkça otistik çocuk sayısı da artıyor, demek ki aşılar otizme neden oluyor. Evet, gerçekten de grafiklere bakarsanız otizmin toplumda görülme sıklığı gün geçtikçe artıyor. Ve aynı zaman dilimi içinde, tıptaki gelişmeler sayesinde bulaşıcı hastalıklara karşı geliştirilen aşı sayısında da artış var. Peki, her iki sayının da aynı anda artması aralarında bir neden-sonuç ilişkisi olduğunu gösterir mi? İnsanoğlu, elindeki verilerebakıp en kısa yoldan belli sonuçlara varmak üzere evrimleşmiş. Bu nedenle bu yanılgıya hepimiz zaman zaman düşüyoruz. Oysa istatistik derslerinde öğretmenlerin kulağınıza ilk küpe ettiği ilk prensip şudur: İki değişken arasındaki korelasyon, neden sonuç ilişkisi olduğunu göstermez. Bunun ne demek olduğunu kısaca inceleyelim: Diyelim ki A ile B aynı anda, aynı zaman diliminde artış gösteriyor. Aralarında böyle bir ilinti olması, A'nın B'ye neden olduğunu, iki değişken arasında mutlaka neden-sonuç ilişkisi bulunduğunu göstermez. Her iki değişkenin birlikte artması birkaç farklı şekilde açıklanabilir: - A değişkeninde artma, B'de de artışa neden oluyor olabilir. Sadece bu durumda iki değişken arasında korelasyona ilaveten bir neden-sonuç ilişkisi olduğunu söylemek mümkün. Örneğin, içilen sigara sayısı arttıkça akciğer kanseri olma ihtimali de artar ve klinik deneylerle kanıtlanmıştır ki sigara içmek akciğer kanserine neden olur. - B değişkenindeki artma, A'da artmaya neden oluyor olabilir. Örneğin, bir yangındaki itfaiyeci sayısının artışı ile, yangının büyüklüğü arasında bir korelasyon vardır. Bu korelasyona bakıp, daha çok itfaiyecinin yangın alanına gelmesinin yangını büyüteceğini söyleyemeyiz. Tam tersine, yangın büyük olduğu için ortada daha çok itfaiyeci vardır. - Hem A, hem B değişkenlerinin artışı, bilinmeyen ve farkına varılmamış bir üçüncü C değişkenine bağlı olabilir. Örneğin, bir sahil şehrinde aylık dondurma satışları ile aylık denizde boğulma sayıları yıl içinde birlikte artıp azalıyor ise bu korelasyon, dondurma tüketiminin boğulmaya neden olduğu anlamına gelmez. Her ikisinin de artış nedeni muhtemelen havanın ısınmasıdır. - A ve B değişkeninin aynı anda artış veya azalış göstermesi tamamen tesadüf olabilir. Firefox internet tarayıcı kullanan kişi sayısı ile cadılık dinine inanan kişi sayısı birlikte artmaktadır. Bu korelasyona bakıp, Firefox kullanmanın cadılığa neden olduğunu söyleyemeyiz. - Unutulmaması gereken, aynı anda gözlenen iki durumun arasında her zaman bir neden-sonuç ilişkisi olmadığıdır. MMR aşısı otizme neden oluyor. Bu iddianın nasıl ortaya çıktığını bir önceki bölümde detaylı olarak anlatmıştım. Bu iddiayı destekleyen herhangi bir bilimsel çalışma olmadığı gibi, ilk olarak bu iddiayı ortaya atan Dr. Andrew Wakefield'in yazdığı makalenin ve deney verilerinin düzmece olduğu, verilerin manipule edildiği bugün kanıtlanmış durumda. Ancak bu süreç içinde Wakefield'in savını incelemek amacı ile yapılan tüm bilimsel çalışmaları derleyen şu makaleye bakabilirsiniz. Evet, tahmin ettiğiniz gibi, makalelerin hiç birinde aşının otizme neden olduğu yönünde bir neden- sonuç ilişkisine rastlanmadı. Ama hala benzer çalışmalar yapılıyor. Derler ya bir deli bir kuyuya taş atar, ama kırk akıllı çıkaramaz. Aşıların içine konan cıva otizme neden oluyor. Bir önceki bölümde de bahsetmiştim. Amerika'da 1930 yıllarında aşılara koruyucu ve mikrop öldürücü bir olarak civa kökenli bir bileşik olan Timerosal ekleniyordu. FDA, 1997 yılında bebeklerdeki kan Timerosal değerlerinin 187.5 mikrogram'a çıkabileceğini duyurdu bunun da sağlık sorunlarına neden olabileceği konusunda endişesini dile getirdi. Amerika Pediatri Akademisi ve Amerika Halk Sağlığı Enstitüsü ortak karar alarak o tarihe kadar zararlı bir yan etkisi saptanmamış olsa da Mart 2001 tarihinde önlem olarak grip aşısı haricindeki aşılardan Timerosal maddesini çıkardılar. Thimerosal, bir etil-cıva bileşeni. Bugüne kadar olan cıva zehirlenmesi çalışmalarında da herhangi bir toksik etkisi kanıtlanmış değil. Zehirli olduğu bilinen metil-civa bileşiklerinin aksine vücutta birikmiyor ve kısa sürede atılabiliyor. Binlerce çocuk üzerinde yapılan incelemeler, pekçok çalışmanın ortak sonuçları üzerinden yapılan istatistik analizler timerosal içeren aşıların herhangi bir yan etkisi olmadığını gösterdi. Ancak, AAP ve Halk Sağlığı Enstitüsü kamuoyundaki hassasiyet nedeniyle ve aşı karşıtı lobinin baskısı nedeniyle aşılardan Timerosal maddesini çıkardılar. Normalde, aşılardaki Timerosal ile otizm arasında bir neden sonuç ilişkisi olması halinde, aşılardan Thimerosal'in çıkarılması sonucunda ne görmeyi beklersiniz? Bu durumda toplumdaki otizm sıklığının azalması beklenir değil mi? Ancak gözlenen durum bu değil. Otizm görülme sıklığı toplumda hala artmaya devam ediyor ve yüzlerce çalışmayla aşıların bir etkisi olmadığı kanıtlanmış olmasına ramen hala otizmin gerçek nedenini bulmak için harcanması gereken kaynakları aşı karşıtı lobinin iddialarını çürütmek için aynı çalışmaları defalarca yeniden yapmak için tüketiyoruz. Aşıların içinde toksik maddeler var. MMR aşısı ve Thimerosal iddiaları fos çıkınca, aşı karşıtı lobinin son toksik kalesi bu iddia. Ancak adından da anlaşıldığı gibi altı oldukça boş. Aşılarda toksik maddeler olduğu iddia ediliyor, ama ne bu maddelerin ne olduğu, ne de ne şekilde zararlı oldukları konusunda bir veri sunulmuyor. Aşılar toksik, işte o kadar! Bu serinin ilk bölümünden beri aşıların güvenli olduğunu gösteren pekçok veri ve kaynağa burada yer vermeye, veya linklerle okuyucuyu kaynakların aslına yönlendirmeye çalıştım. Aşıların güvenilirliğine ilişkin pek çok veri, internette halka açık bir şekilde duruyor. Tek yapmanız gereken biraz araştırmacı bir ruha sahip olmak ve doğru ve güvenilir kaynaklarda araştırma yapmak. Aşı karşıtı lobinin web sitelerinde ise bu tip verilere ve güvenilir raporlara rastlamak mümkün değil. Onlar, daha çok yandaki resim gibi insanların duygularına yönelik, onları korkutmak için hazırlanmış bol fotoşoplu propoganda malzemeleri kullanıyorlar. Limbo dansı yapmaya devam ediyoruz yani. Aşı olmak bireysel bir karardır. Ben çocuğumu aşılatmıyorum, riskini de alıyorum. Sanılanın aksine aşılanmak bireysel bir karar değildir. Aşılar, Halk Sağlığı uygulamaları içinde toplum sağlığını en çok etkileyeni. Kişiler kendilerini veya çocuklarını aşılamayı bireysel bir karar olarak görüyor olsalar da aldıkları karar sadece kendilerini değil, toplumu da etkiliyor. Burada Herd Immunity yani Toplum Bağışıklığı denen kavramdan söz etmekte fayda var. Bir toplumdaki bireyleri bir salgından korumak için o toplumda bağışıklık sahibi bireylerin sayısının belli bir orana ulaşması gerekiyor. Aşılanmak istese de aşılanamayak kimseler var: bağışıklık sistemi yetmezliği olanlar, kanser tedavisi görenler,organ nakli hastaları, kronik kan kastaları, çok yaşlılar, hamileler, çok küçük bebekler... Bu kişilerin hastalanmaması için toplumda bağışıklık sahibi bireylerin belli bir orana ulaşmasi gerekiyor. Bu oran hastalıktan hastalığa değişiyor ve bu orana Toplum Bağışıklık Eşiği deniyor. |Hastalık |Geçiş Şekli |R0 |Toplum Bağışıklık Eşiği |Difteri |Salya |6-7 |%85 |Kızamık |Hava |12-18 |%83 94 |Kabakulak |Havadan damlacıklarla |4-7 |%75 86 |Boğmaca |Havadan damlacıklarla |12-17 |%92 94 |Çocuk Felci |Ağız-dışkı |5-7 |%80 86 |Kızamıkçık |Havadan damlacıklarla |5-7 |%80 85 |Su Çiçeği |Sosyal temas |6-7 |%83 85 Aşılama, bu nedenle hastalık yayılmasına karşı bir bariyer oluşturuyor. Toplumdaki aşılı kişiler sayesinde aşılanamayan kişilerin hastalık etkeni ile karşılaşma ihtimali azalıyor, böylelikle hastalanmaktan hatta belki de ölmekten korunuyorlar. Kısaca aşılanma sadece aşı olan kişiyi değil, temasta olacağı küçük bebekleri, yaşlıları, çevresindeki hamileleri ve kanser hastası olan yakınlarını da koruyor. Toplumdaki bağışık insan sayısı Toplum Bağışıklanma Eşiği'nin altina düştüğünde ise risk altındaki bu kişilerin hastalik kapma ihtimali yükseliyor. İlaveten, aşı olmuş olsalar bile, aşılanan bireylerin hastalığı kapma ihtimali ortaya çıkıyor. Şu güzel animasyon, Toplum Bağışıklık Eşiği'nin nasıl çalıştığını detaylı ve görsel olarak anlatıyor. Aşıları savunan doktorlar ilaç firmalarından rüşvet alıyorlar. İlaç firmaları ve devlet aşılarla ilgili olumsuzluklar örtbas ediyor, el altından otistik çocukların ailelerine para vererek onları susturuyor. Ve gelelim komplo teorisyenlerinin en çok sevdiği Adam Karalama saldırısına.... Bu görüşe göre, aslında aşıların güvenilirliğini gösteren bütün veriler düzmece. Aşıların güvenli ve hatta faydalı olduğunu savunan bütün doktorlar sabah akşam daha çok bebek ölse ve sakat kalsa da daha zengin olsam. diye ellerini ovuşturuyor, hepsi psikopat, katil. İlaç firmaları bu görüşe karşı çıkan doktorlara yüksek meblağlarda sus payı öderken, bu görüşü destekleyenleri de ihya ediyorlar.... Evet, ilaç firmalarının zaman zaman etik olmayan davranışlar gösterdiği, kimi zaman işine gelmeyen bazı araştırma sonuçlarını hasır altı ettiği bir gerçek. Ama bunun gibi olaylar, kamuoyundan takip ettiyseniz mutlaka bir şekilde ortaya çıkıyor: ya firma içindeki etik değerleri yüksek kimseler tarafından dışarı bilgi sızdırılıyor, ya da bağımsız bilimsel komiteler aynı konulu deneyler yapıp, lanse edilen sonuçları bulamadıkça ilaç firmalarının foyası öğreniliyor. Epey sağlam bir hayal gücü gerektirmesine rağmen bu iddiayı olası kabul ediyorsanız şu soruların cevabını da düşünmeniz yerinde olacaktır: - Milyonlarca çocuğu içeren bağımsız hekimlerce dünyanın dört bir yanında yapılmış çalışmaların hepsinin aynı sonucu vermesi için kaç bin kişiye kaç paralık rüşvet verilmiş olması gerekir? - İlaç firmaları ne kadar ekonomik olarak güçlü olurlarsa olsunlar, bu kadar çok kişiye sus payı verebilmeleri matematik ve finansal olarak mümkün müdür? - İlaç firmaları aslında çocuklar aşılanmasalar ve bulaşıcı hastalıklara yakalansalar bu çocukların tedavisinde kullanılacak solunum ilaçları, anti-viral, antibiyotik vb ilaçlarından çok daha fazla kar etmez mi? - Dünyadaki tüm ciddi tıp otoritelerinin, üniversitelerin ve tıp merkezlerinin, Dünya Sağlık Örgütü'nün, muhtelif ülkelerdeki Halk Sağlığı Başkanlıklarının, bağımsız çalışan milyonlarca hekimin, araştırma görevlilerinin, halk sağlığını iyileştirmek amacıyla kurulmuş Bill & Melinda Gates Vakfı veya Sınır Tanımayan Doktorlar gibi hayır amaçlı organizasyonların tamamının bu komploya alet olması, bu insanların tamamının kötü olduğunu bile bile aşılamayı savunup önermesi mantıklı mıdır? - Bu insanlar arasında bir tane helal süt emmiş, vicdanı temiz ya da vaz geçtim sadece ünlü olmak isteyen insan yok mudur ki bu foyayı belgeleri ile ortaya çıkarsın? - Bu düzenin dışında kalmayı başarmış ve bilimsel anlamda kabul görecek özelliklere sahip bir çalışma yaparak bu iddiaları bilimsel olarak kanıtlayacak dürüst bir doktor yok mudur? Varsa nerdedir ve neden bu kadar senedir gizlenmektedir? Michael Shermer, İnanan Beyin kitabında komplo teorilerinin çok güzel bir analizini yapmış. Bu kitabı fırsat bulup okumanızı şiddetle öneririm. Diyor ki, bir komplo , ne kadar çok insanla planlanıyorsa, o komplonun başarısız olma ihtimali o kadar yüksektir. Yani dahil olan kişi sayısı arttıkça, komplo ile ilgili bilginin dışarı sızdırılması kaçınılmazdır. Tarihteki tüm gerçek komplo örnekleri de bunu ispat etmekte. Aşı karşıtlarının sıklıkla ortaya attığı bir diğer iddia da aşı nedeniyle otistik olan çocukların ailelerine el altından para vererek susturulması. Nedense, bu iddiaya ait herhangi evrak, veri ya da tanık mevcut değil. İddia edilenin aksine, aşılara yönelik yan etkiler ABD devleti tarafından ciddi ve son derece şeffaf olarak izleniyor. 1988 yılında the National Childhood Vaccine Injury Act of 1986 (Public Law 99-660) uyarınca bir ulusal aşı tazminat programı (National Vaccine Injury Compensation Program uygulamaya sokuldu. 2 Milyar Dolar ödeneği hazır olan bu mahkeme, 2007 yılında 1999-2007 yılları arasında dosyası açılmış 5000 iddiayı inceledi. Duruşma boyunca mahkeme tarafından aşılar ve otizm konusunda yapılmış birbirinden bağımsız 939 akademik çalışma, textbook ve binlerce insanın ifadesi alındı. İki yıl süren davanın sonunda mahkeme aşılar ile otizm arasında herhangi bir bağlantı olmadığı kararına vardi. Bu tazminat programı ile ilgili detaylı bilgiye, görülen davalar sonucunda ödenen tazminatların detayı ve bu fonun detaylı gelir/gider belgeleri de web sitesinde mevcut. Bu mahkemeye 1988- 2012 yılları arasında otizm için 2151 başvuru olmuş, tek bir vakaya tazminat ödenmiş, ki ona da ödenen tazminat otizm nedeni ile değil, bir başka yan etki nedeniyle. ) Ya gerçek yan etkiler? Bu serinin üç bölümünde aşı karşıtı lobi tarafından öne sürülen desteksiz iddiaları, veri ve kaynakları ile çürütmeye çalıştık. Ancak unutmamamız gereken nokta şu: Kullandığımız her ilacın, aşılar da dahil nadiren de olsa görülebilen yan etkileri olabilir. En sık görülen aşı yan etkileri : aşının uygulandığı bölgede ağrı, kızarma, şişme, baş ağrısı, kas ve eklem ağrısıdır. Bazı aşılar, üretim sürecinde yumurta kullanıldığından, yumurta allerjisi olan kimselere allerji yapabilirler. Bu nedenle mutlaka her aşılama doktor bilgi ve gözetiminde yapılmalıdır. Aşılara bağlı çok nadir olarak görülen ciddi bir durum olan Guillain-Barre Sendromuna ilişkin detayları, Domuz Gribi ve Komple Teorileri başlıklı yazımızdan öğrenebilirsiniz. Yaşantımızda aldığımız kararları, o kararlar sonunda maruz kalacağımız riskin büyüklüğü ile değerlendirirerek veririz. Örneğin, aşılanmamış çocukların geçirdiği enfeksiyon hastalıklarına bağlı komplikasyonlar, aşıların yan etkilerine göre çok ciddi ve fazla sayıda. Çocuğunuzu aşılatmanın riski, her gün trafik kazalarında binlerce kişinin öldüğü modern çağda onu arabaya bindirip herhangi bir yere götürmekten çok ama çok daha az. Kısaca, eğer çocuğunuzun sağlıklı olmasını ve sağlıklı bir toplum içinde büyümesini istiyorsanız aşılarını yaptırmayı ihmal etmeyin. Son Söz Aşı karşıtı hareketin düştüğü yanılgılardan çıkaracağımız önemli bir ders var aslında. Herhangi bir konuda yargıya varırken içine düşebileceğimiz en tehlikeli durumlardan biri Onaylama Önyargısı 'tır. İnsan, psikolojik olarak genelde önce bir fikir oluşturur, daha sonra bu fikri destekleyecek verileri toplar. Fikriyle çelişen verileri görmezden gelir, fikrini destekleyenleri ise benimser. Onaylama önyargısı bizi kısırdöngüye sokar ve alternatif görüşlere gözlerimizi kulaklarımızı kapamamıza, uçlara sürüklenmemize neden olur. Yapmamız gereken, bilime duyguların ve önyargıların yön vermesini önlemek, ve inandığımız şeylerin ardında tarafsız, sağlam ve bilimsel veri ve kanıtlar olup olmadığını kontrol etmektir. Kaynaklar: - Hviid et al. (2003). Association Between Thimerosal-Containing Vaccine and Autism. Journal of American Medical Association. - American Academy of Pediatrics. (2011). - Begley, S., & Interlandi, J. (2009, March 2). Anatomy of a Scare. Newsweek. - Center for Disease Control. Immunization Safety and Autism- Thimerosol and Autism Research Agenda.Retrieved from CDC Website: http://www.cdc.gov - Department of Health and Human Services Center for Disase Control. (2011). Vaccines & Immunizations.Retrieved from Center for Diesae Control Web site: http://www.cdc.gov/vaccines/ - Fombonne, E. (2009). Epidemiology of pervasive developmental disorders. Pediatric Research, 65(6), 591-8. - Fombonne, E., Zakarian, R., Bennett, A., Meng, L., & McLean-Heywood, D. (2006). Pervasive Developmental Disorders in Montreal, Quebec, Canada: Prevalence and links with immunizations. Pediatrics. - Geier, D. A., & Geier, M. R. (2003). A Case Series of Children with Apparent Mercury Toxic Encephalopathies Manifesting with Clinical Symptoms of Regressive Autistic Disorders. Journal of Toxicology and Envionmental Health. - Glazer, S. (2003, Jun 13). Increase in Autism. CQ Researcher. - Gross, L. (2009, May). A Broken Trust: Lessons from the Vaccine-Autism Wars. Public Library of Science, 7(5). - Halsey, N. A., & Hyman, S. L. (2000). Measles-Mumps-Rubella Vaccine and Autistic Spectrum Disorder. Report From The new Challenges in Childhood Immunizations Conference . Oak Brook, Illinois. - Horton, R. (2004). A Statement by the editors of the Lancet. The Lancet, pp. 820-821. - Kaiser Research Institute. (2004, Feb 25). Letter from Kaiser Research Institute to Mark Geier M.D. - Koch, K. (2000, Aug 25). Vaccine Controversies. CQ Researcher. - Madsen, K. M., Hviid, A., Vestergaard, M., Schendel, D., Wohlfahrt, J., Thorsen, P., . . . Melbye, M. . A Population Based Study of Measles, Mumps, and Rubella. Vaccination and Autism. (2002) New England Journal of Medicine. - Mutter, J., Naumann, J., Schneider, R., Walach, H., & Haley, B. (2005). Mercury and Autism: Accelerating evidence? Neuroendocrinology Letters. - Offit, P. A. (2008). Vaccines and Autism revisited: The Hannah Poling Case. New England Journal of Medicine. - Offit, P.A. (2010) Autism's False Prophets: Bad Science, Risky Medicine and the Search for a Cure. Colombia University Press. - Omer, S. B., Salmon, D. A., Orenstein, W. A., deHart, P. M., & Halsey, N. (2009). Vaccine Refusal, Mandatory Immunization, and the Risks of Vaccine-Preventable Diseases. NEJM. - Park, A. (2008, June 2). How Safe Are Vaccines? Time. - Parker, S. K., Schwartz, B., Todd, J., & Pickering, L. K. . Thimerosal-Containing Vaccines and Autistic Spectrum Disorder: A Critical Review of Published Original Data. Pediatrics. - Patja A, Davidkin I, Kurki T, Kallio MJ, Valle M, Peltola H. (2000). Serious Adverse Events After Measles-Mumps-Rubella Vaccination During A Fourteen-Year Prospective Follow-Up. Pediatr Infect Dis J. - Schecter, R., & Grether, J. (2008). Continuing Increases in Autism Reported to California's Developmental Service System: Mercury in Retrograde. Arch gen Psychiatry. - Smith, M. J., Ellenberg, S. S., Bell, L. M., & Rubin, D. M. (2008). Media coverage of the MMR vaccine and Autism controversy and its relationship to MMR immunization rates in the US. Pediatrics. - Sugarman, S. D. (2007). Cases in Vaccine Court Legal Battles over Vaccine and Autism. New England Journal of Medicine. - Sutcliffe, James S. (2008). Insight into the pathogenesis of Autism. Genetics. - The Collage of Physicians in Philadelphia. (2011). The History of Vaccines. Retrieved from The History of Vaccines: - World Health Organization. (2007). Prevent. Protect. Immunize. - History and Epidemiology of Global Smallpox Eradication From the training course titled Smallpox: Disease, Prevention, and Intervention. The CDC and the World Health Organization. Slide 16-17. - IMS website. Top Line Pharmaceutical Market Data. (2011) - Canada Public Health Agency Website. Canada Immunization Guide. (2006) - Arlene King, Paul Varughese, Gaston De Serres, Graham A. Tipples and John Waters. (2004). Progress toward Measles Elimination: Absence of Measles as an Endemic Disease in the United States. The Journal of Infectious Diseases.Vol. 189, Supplement 1. - U.S. Department of Health and Human Services. (2011). National Vaccine Injury Compensation Program. - Institue of Medicine. (2011). Adverse Effects of Vaccines: Evidence and Causality. - Robert Webb. (2010). Analysis of Anti-Vax Graphs. Victorian Skeptics Website. - David Gorski. (2010). Vaccines didn't save us : Intellectual dishonesty at its most naked. Science Based Medicine website. merhaba. asi ile ilgili 3 yaziyi da okudum, 6 aylik bir kizim var ve asilar konusunda arastirma yapma ihtiyaci hissetmistim yazilarinizi okuduktan sonra, kabaca bir fikre sahip oldum fakat aklimda birkac soru var, sizden cok rica etsem, bir aptala anlatir gibi, bu sorulari kabaca cevaplayabilir misiniz? bu sorulari sakin tuzak sorular gibi dusunmeyin, ben cidden bilgilenmek icin soruyorum fakat ingilizcem maalesef terimsel anlamda cok yetersiz kaliyor ve bu konularda ceviri yapmaya calistigimda cumlenin sonuna geldigimde basini unutmus oluyorum 🙂 bu yuzden yardim ihtiyaci hissediyorum. ilk sorum su; asi karsiti harekette savunulan argumanlarda, asi ve otizm baglantisi en cok kullanilani ama, izledigim bazi videolarda ve okudugum yazilarda sadece otizm degil, astim, alerjiler, dikkat daginikligi/hiperaktivite gibi birtakim rahatsizliklarin da asi kaynakli oldugu soyleniyordu. hatta wakefield ile ilgili bir yaziya da suradan ulasabilirsiniz: http://vaxtruth.org/2011/08/vaccines-do-not-cause-autism/ benim o yaziya ulasma yolum ise bu video olmustu: http://www.youtube.com/watch?v=iwMBttvAu5k birilerinin asilari savunurken, su yuzyilda boyleydi, bu yuzyilda bakin boyle oldu, artik cocuklar, insanlar ölmüyor, hastaliklar bulasmiyor demesini anlayabiliyorum; fakat asilarin bazi hastaliklara engel olurken, gercekten immun sisteme hasar vermesi, alerjilere, astima vs'ye yol acmasi tamamen mi olasilik disi? ne bileyim hani bir agri kesici alirsiniz bas agriniz gecer ama bobrekleriniz hasar gorur gibi bir bakis acisi gibi dusunun lutfen bunu. neticede evet, asilar sayesinde artik verem merem olmuyoruz da, bir yandan da dogar dogmaz otoimmun hastaliklara sahip olan cocuklar yetistiriyoruz. mesela son birkac yildir cocuklarda sık gorulen bogaz/kulak agrilarinin baslangicinin hepatit asilarinin zorunlu kilinarak yapilmaya baslandigi seneler oldugunu iddia edenler var. ikinci sorum: simdi ben ne kimyagerim, ne biyologum, ne eczaciyim ne doktorum, konuyla ilgili her bilgi bana oldukca yabanci geliyor ve algilamam zaman aliyor, sunu anlamak istiyorum; tek doz hepatit asisinda 225 mg. aluminyum oldugu dogru mu? dogruysa, o aluminyumun sagliga cok zararli oldugu dogru mu? diger yandan, hepatit asisi olduktan sonra, hepatite yakalanmamanin garantisi olmadigi dogru mu? bu aluminyumun o asida ne isi var, nereye gidiyor, birikir mi? bunlari gercekten anlamak adina soruyorum, inanin bana cok uzak konular cunku. ki, hepatit asisi sadece bir ornek, ben asilarin icinde hangi metalden ne kadar var bilmek istiyorum, bu hepatit b asisini, kizim 9 ayliga kadar, 3 doz alacak. e o metalleri ne yapacak? http://vaxtruth.org/2011/08/vaccine-ingredients/ mesela bu linkteki ingredient cizelgesi gercekci midir bilemiyorum da, formaldehit nedir ya gercekten? yani iv ya da im sekilde formaldehit ve phenoxyethanol mu aliyoruz biz asi oldugumuzda? ve bu bize hic zarar vermez mi? aklim bunu almiyor sanirim. ben cocuguma bpa free, paraben free, phenoxyethanol free urunler almak icin mucadele verirken, o asiyla mi aliyor bunlari? dedigim gibi, bilmedigimden soruyorum, bu fenoksietanol, damardan alindiginda ucar gider mi? birikir mi, ani alerjik sendromlara sebep olmaz mi? mesela rotavirus asisinin icerigi bana asidan cok gunes yagi gibi geldi 😀 benim bu icerikteki ticari urunlere ciddi alerjim var mesela, sursem kizarip kasiniyorum, asiyi olunca etkilenmez miydim? ucuncu sorum: pnomokok asisi olmus bir cocuk neden zaturee gecirir, o zaman asi ne ise yarar? rotavirus asisinin icinde gene birtakim metaller varmis, onu gectim, bu asiyi olan cocuklar, rota virusten hasta olabiliyor o zaman neden oluyorlar bu asilari? ve bir rotavirus asisi, su anda 200 lira, bu da insani birtakim komplo teorilerine dair rahatlikla paranoya edebilir.


Kısa bir yalansavar yazısı kalmış notlarımda, onu da aradan çıkartalım... Birkaç yılda bir ekonomik krizin salladığı ülkemizde pazarlama ya da ekonomi 'guru'larının ağzında sakız olan bir laftır bu: Kriz, Çince'de fırsat demektir... Bu söylem, özellikle John F.Kennedy tarafından 1959 yılında dile getirildikten sonra hız kazanarak yayılmaya başladı. Google sağolsun, bu konuda fikir belirtebilecek bir uzmanın yazısına denk geldim. Victor H. Mair, Pensilvanya üniversitesinde Doğu Asya dilleri ve uygarlıkları bölümünde Profesörlük yapan bir Çince uzmanı. Orijinaline şuradan ulaşabileceğiniz yazısında bu konuya parmak basmış. Önemli birkaç paragrafı elimden geldiğince çevirmeye çalışacağım... ...Çince'de 'kriz' kelimesinin 'tehlike' ve 'fırsat' anlamlarını önplanda tutan bileşenlerden oluştuğunu yorumlamak bir bakıma hayal ürünü olarak nitelendirilebilir fakat aslında bu anlamlandırma Mandarin ve diğer Sinitic dillerde kelime yapılarının nasıl oluştuğu konusundaki temel bir yanlış anlamadan kaynaklanır... Yazarın uzun uzun detaylandırdığı konu, özetle, bu iddiayı savunanların bir kısmının; iki heceden oluşan bir kelimeyi tek heceymiş gibi göstererek 'şeklin üstü tehlike, altı fırsat' bazında bir yorum yaptıkları üzerine. Oysa kriz kelimesi Mandarin dilindeki pekçok kelimede olduğu gibi iki heceden oluşuyor. Yazar, daha anlaşılır bir örnekle İngilizce'deki 'Airplane' kelimesinin 'Air' ve 'Plane' kelimelerinden oluştuğunu ve 'Planet' kelimesiyle akraba olduğunu anlatıyor. 'Airplane' yerine kısaltma olarak 'Plane' kelimesi kullanılabilse de aslında bizim de Türkçe'den alışık olduğumuz üzere bileşik isimler bileşenlerinin anlamlarını taşımak zorunda değiller. Tıpkı 'Air' ve 'Airplane' kelimelerinin farklı anlamlara geldiği gibi. Türkçe'den örnek vermek gerekirse, 'Havaalanı', 'Havaalanı' demektir. 'Hava' ya da 'Alan' kelimeleri 'Havaalanı' demek olmadığı gibi, yalnızca 'Havaalanı' bu anlamı karşılar. Benzer şekilde 'Tehlike' ve 'Fırsat' kelimelerinin oluşturduğu bir deyim, iki anlamı da taşımaz. ...Sanırım, bizim 'kriz' anlamına gelen 'weiji' kelimemize İngilizce'den daha yakın bir örnek sunabiliriz. 'Opportunity', 'Calamity' , 'Felicity' gibi kelimelere gelen '-ity' ekini düşünelim. Bu ek; durum, nitelik veya vaziyet oluşturacak soyut isim kurmak için kullanılırken bazıları zıt olabilecek birçok anlam oluşturabilir. Benzer şekilde 'weiji ' kelimesindeki 'ji', 'jihui' kelimesindeki 'ji' ile farklı anlam ifade eder... Yazının devamı bu kelimenin kökenlerini açıklıyor. En sevdiğim kısım;


NTV medya grubunu ilk çıktığından bu yana takip ederim. Bir yandan da Twitter üzerinden en çok salladığım haber kaynağı NTV'dir. Bu, onların milliyet internet sitesinden daha kötü olduklarını göstermez. Benim onlardan beklentimin çok yüksek olması, bazı haberler karşısındaki öfkemi arttırır... Başka açıdan bakarsak, NTV Bilim köşesi, benim en eğlenceli bulduğum internet sitelerinden birisi haline geldi. Her girdiğimde saçma sapan bir haber buluyorum. Eğer yeni haber yoksa, yorumları okuyup neşeleniyorum 🙂 Bugün gördüğüm haber, son aylarda yayınlananlar arasında en komiklerinden birisiydi: Ay'ın karanlık yüzü ilk kez görüntülendi. Nereden başlasam bilemedim. Haberin metnine girmeye gerek yok aslında, başlığın kendisi bile felaket. Aslında hepsi Pink Floyd'un suçu. Ayın karanlık yüzü albümü sebebiyle değerli bilim editörlerimiz böyle yanlış bir intibaya kapılmış olabilirler. Belki romantizm sebebiyle bu başlığı atmışlar diye düşünenler olabilir. Ama haberin içerisinde ısrarla devam ediyor bu hata. Daha ilk paragraf: Ay'ın karanlık yüzüne ait görüntüler, ikiz uzay araçlarının üzerinde bulunan MoonKAM adlı kamerayla çekildi. Haber metninin son paragrafı: Ay'ın, kendi ekseni etrafındaki dönüş süresi, yörüngesinde bulunduğu Dünya'nın etrafındaki dönüş süresine eşit. Kısaca Ay'ın Ay'ın eş zamanlı-senkronize dönüş olarak bilinen oranı 1:1. Bu yüzden, Dünya'dan bakıldığında Ay'ın bir yüzü sürekli aydınlıkta, diğer yüzü sürekli karanlıkta kalıyor. Burada bir sorun daha var. Bu olayın gelgit kilitlenmesiyle ne ilgisi var? Tidal Locking olarak da bilinen bu durum ayın hep aynı yüzünü görmemize neden oluyor, ama bizim görmediğimiz tarafın karanlık olması diye bir durum yok. Çünkü ayı aydınlatan, her ilkokul çocuğunun da bildiği gibi, Güneş! Google'da yapacağınız kısa bir arama ile Far Side of the Moon makalesine eriştiğimizde, haber başlığındaki bir yalanı daha saptıyoruz. ...Ayın uzak yarımküresi ilk kez 1959 yılında Sovyet Lunar 3 probuyla fotoğraflanmıştır... Bu kadar büyük hata yapılır mı diye merak ediyorken konuyu twitter'a taşıdık ve Açık Bilim'den Tevfik Uyar, haberin aslını gönderdi. NASA Mission Returns First Video From Moon's Far Side konulu haberin nasıl karanlık yüze ve ilk görüntüye döndüğünü anlamak zor olmuyor tabi. Siz de başlıktan anlamışsınızdır, ilk görüntüden kasıt, ilk video. Geri kalanı da yazarın hayal gücü olsa gerek. Burada asıl sorun, twitter'dan bu haber eleştirilerinin aylardır dönüyor olması. Tevfik Uyar ve Ömer Cansızoğlu, Açık Bilim Radyo Programı'nda NTV haberlerine yönelik benzer eleştirileri ele aldılar. Bir çok blog yazarı bu konuyu irdeledi. Cevap gelmesi bir yana, en ufak bir düzelme göstermediler bugüne kadar. Sanırım Bilim Haberciliği ve Yayıncılığı konularında gidecek çok uzun bir yol var ülkemizde. NTV'nin Bilim dergisini kapattığı, Tübitak'ın performansının belli nedenlerle giderek düştüğü ülkemizde, Açık Bilim yayınlarının çok önemli bir boşluğu dolduracağını düşünüyorum.