T Hücresi T hücreleri, hücresel anormallikler ve enfeksiyonları denetleyen, bağışıklık sistemimizin korunmasında önemli bir rol oynayan beyaz kan hücresi türüdür. T hücresi bağışıklık sistemi için gereklidir. Normalden daha düşük sayıda T hücresinin yıkıcı etkileri HIV/AIDS gibi hastalıklarda çok belirgindir. Birkaç farklı T hücresi vardır. Genel olarak iki farklı türe bölünebilirler. İlk olarak katil T hücreleri enfeksiyona maruz kalmış veya kanserleşmiş hücreleri avlar ve yok eder. İkinci olarak ise yardımcı T hücreleri bağışıklık sisteminin tepkisini düzenler ve bağışıklığın tüm bölümlerinde önemli rol oynar. T Hücresi Ne Yapar? T hücrelerinin görevlerine açıklık getirecek olursak vücudumuzda; - Yabancı istilacılar için hücre içi ortamını denetler, - Virüs kaynaklı veya bakteriyel olarak enfekte olmuş hücreleri doğrudan öldür komutunu üstlenir, - Kanserli hücreleri yok etmek için savaşır, - Hastalığa neden olan etkenleri zararsız duruma getirmek için vücudun oluşturduğu antikor denilen yapının etkinleşmesine yardımcı olur ve uzun yıllar önce vücutta karşılaşılmış olan mikropları hatırlayıp önlemini alır.


T-İnsan Ufuk Tarhan Uzun zamandır kendinizi gelecekle ilgili düşüncelere dalarken mi buluyorsunuz? Bu düşüncelerde kaybolup, varoluş amacınızla birtakım değişiklikler yapmak mecburiyetinde mi kalıyorsunuz? Çünkü içinizde bir ses diyor aslında; 'geleceğimi kendi haline bırakamam!' Belki de... yeni bir bakış açısı kazanmamız gerekiyordur? Belki de ileriye bakıp odaklanmak, geçmişin negatif etkisini üzerimizden atıp, Türkiye'nin ilk kadın fütüristi Ufuk Tarhan'ın sesine kulak vermemiz gerekiyordur. Kendinize güzel bir gelecek kılavuzu olarak edineceğiniz T-İnsan adlı bu kitap, harika bir başucu kitabı olacak. Hayatınıza yeni tanımlar kazandıracak. Örneğin; sizin için artık başarının tanımı değişebilir. 'Başarı: Sırf sen varsın diye bir başkasının mutlu olma hali.'


Taijin Kyofusho Taijin kyofusho ya da TKS gözlerini dikip bakma, kızarma, rahatsız edici bir koku yayma, rahatsız bir yüz ifadesi takınma veya ellerin titremesi gibi münasebetsiz sosyal veya fiziksel davranışlarla başkalarını rahatsız etme korkusu ile karakterize edilen bir tür sosyal fobidir. Birçok Batılı gözlerini dikip bakarak, rahatsız edici bir koku salarak veya kızararak başkalarını rahatsız etmekten utansa da taijin kyofusho; yoğun, mantık dışı, hastalıklı bir korku olması, yani gerçek bir fobi olması ile bundan ayrılır. Asyalılar taijin kyofusho belirtilerinden kaçınmaya çalışırken sosyal etkileşimlerden tamamen kaçınabilir. Japonca taijin-kyofu kelimesinin birebir karşılığı kişiler arası ilişki korkusudur. Taijin Kyofusho'nun Görülme Sıklığı Araştırmalar taijin kyofusho Japon üniversite öğrencilerinde en sık tedavi edilen üçüncü psikiyatrik bozukluk olduğunu gösteriyor. Taijin kyofusho, 5/4'lük bir oranla erkeklerde kadınlara oranla daha fazla görülüyor. Hastaların çoğunda, son 40 yıl içinde değişen bir birincil semptom görülüyor. İlk başta kızarma korkusu birincil semptomdu, ancak bunun yerini göz teması kurmak veya gözlerini dikerek bakmak aldı. Buna karşılık Batı kültüründe göz teması kurmak çok yaygın bir şeydir; eğer sosyal etkileşimlerde göz teması kurmazsanız çekingen veya sosyal becerilerden yoksun olarak değerlendirilirsiniz. Taijin kyofusho, kişiler arası etkileşimlerin insanın hayatında önemli bir rol oynamaya başladığı ergenlik döneminde başlar. 20'li yaşlardan sonra bireyler uygun sosyal davranışları öğrenmiş olduğu için taijin kyofusho bu yaşlardan sonra nadiren görülür. TKS, Japonya'ya özgü olan sosyal etkilerden gelişir. Kültürel Değerler


Talamus Talamus, serebral korteks ve orta beyin arasında, beyin sapının hemen üzerinde bulunan gri maddeden oluşan küçük bir yapıdır. Talamusun ana işlevi, motor ve duyu sinyallerinin serebral kortekse aktarılmasıdır. Talamusun birçok görevi vardır. Sıcaklık, ışık ve fiziksel dokunuşa duyarlılığımızı yönetir, görsel, işitsel ve motor bilgi akışını kontrol eder. Motivasyon ve uyku-uyanıklık süreçlerinde rol oynar. Kol ve bacak gibi uzuvlarımızda denge ve proprioseptif duyuyu kontrol eder. Propriosepsiyon vücudumuzun farkındalık duygusu olarak tanımlanır. Talamus bunlar sayesinde tetikte olmamızda ve dikkat mekanizmasında rol oynar. Talamus Hangi Görevlere Sahiptir? Talamus sıklıkla bir geçiş istasyonu olarak tanımlanır. Serebral kortekse doğru ilerleyen tüm duyu bilgisi önce talamusa gelir. Sadece koku sinyalleri doğrudan talamusa gelmez. Onun haricindeki duyu sinyalleri talamustan kortikal bölgelere aktarılır. Talamus, belirli bilgi türleriyle başa çıkmak için işlevsel uzmanlıklara sahip olan birkaç çekirdeğe bölünür. Duyu bilgisi bu nedenle talamusa gider. Buradan duyu verilerini işlemek üzere uyarlanmış çekirdeğe yönlendirilir. Daha sonra, o çekirdekten kortekste ilgili alana bilgi gönderilir. Örneğin, retinadaki görsel bilgilerin nihai durağı görsel işlem merkezi görsel kortekstir. Buraya gitmeden önce sinyaller talamusun lateral çekirdeğine gider. Koku sinyalleri talamusa gitmez denir ancak bu yanlış bir bilgidir. Burundan çıkan koku sinyalleri iki yolak üzerinden serebral kortekse ulaşır. Bunların biri talamus üzerinden geçer, diğeri geçmez. Koku sinyalleri kortekse gitmek için talamusu atlayabilir ama kesinlikle gitmez diyemeyiz. Talamus beyinde duyu sinyallerini ilgili bölgelere dağıtan bir merkez istasyonu gibidir. Güncel araştırmalar bundan daha fazlasını söylüyor. Talamusa gelen bilgiler nihai hedeflerine gönderilmeden önce burada işlemden geçiyor. Sinyallerin işlenmesinden elde edilen bilgiler geri beslemeli sistemde kullanılıyor. Talamus ile serebral korteks her daim bilgi alış verişi yaparlar. Talamus Uyku ve Belleği Nasıl Etkiliyor? Gece yatağa yatıp uyuduğunuzda beyninizin bazı bölgeleri hala çok etkin bir şekilde çalışmaya devam eder. Hatta belirli işleri yapmak için sizin uykuya dalmanızı beklerler. Uyku ve uyanıklığı düzenlemede etkin bir rol üstlenen talamus da bu beyin bölgelerinden biridir. Uykuda ve uyanıkken talamusun içindeki hücre grupları ile serebral korteks arasında sürekli talamokortikal beyin dalgaları gidip gelir. Uyanıkken bilinci oluşturduğu düşünülen bu dalgalar, uykuda ise bilincin kapalı olmasını ve bellek süreçlerini düzenler. Örneğin gün boyunca öğrendiğimiz bilgilerden yararlı olanlarını kaydetmemiz, işe yaramayanları silmemiz bu beyin dalgaları sayesinde gerçekleşir. Yapılan araştırmalar serebral korteks alanlarının yanı sıra hipokampusun de talamusla bağlantıda olduğunu gösteriyor. Talamusun ön bölümleri hipokampus ile sürekli etkileşim halindedir. Bunlar sayesinde konumsal belleğin ve duyuların algılanmasında görev alıyor. Konumsal bellek, insanlarda olay hafızasının başlıca bileşenlerinden biridir. Örneğin sevgilinizle ilk tanıştığınız ve buluştuğunuz yeri hatırlıyorsanız bunu konumsal belleğinize borçlusunuzdur. Araştırmalardan elde edilen kanıtlar talamus ile temporal lob arasında ciddi bağlantılar olduğunu gösteriyor. Talamus Zarar Görürse Ne Olur?


Tanrı İnancı ve Beynin Evrimi Bizim toplumumuzda, başka toplumlarda farklı görüşteki insanların sürekli birbirleri ile kavga halinde olduğunu görüyoruz. Bu durum çok yeni değil. Binlerce yıldır insanlar birbirleri ile mücadele ediyor, savaşıyor, hatta birbirini acımasızca öldürüyor. İnsanlık tarihine baktığımızda tanrı inancı ve dinler hem insanlığa hizmet etmiş hem de çok sayıda savaşın çıkış kaynağı olmuştur. Bir süredir insanların neden bir tanrıya inandığını ve bir din sahibi olduğunu araştırıyordum. Bu yazımda insanın ilk atalarından başlayarak milyonlarca yıllık evrim sürecinde tanrının nasıl başladığını ele alacağım. Öncelikle belirteyim, tanrı var mı yok mu, en doğru din hangisi gibi konulara girmeyeceğim. Tanrı inancı nasıl ortaya çıktı, onu anlatmaya çalışacağım. Yaklaşık 6 milyon yıl önce hominidler en yakın kuzenlerimiz şempanzelerden ayrıldılar. Biz maymunlardan filan gelmedik. Onlarla birlikteliğimiz 6 milyon yıl önce ayrıldı. Bundan sonraki süreçte hem insanlar hem de şempanzeler kendi evrimsel yolculuklarına çıkmışlardır. İnsansı sınıfında değerlendirilen ilk tür olan Homo habilis yaklaşık 2 milyon yıl önce ortaya çıktı. Homo habilis türü diğer hayvanlardan daha zekiydi, beyni daha büyüktü (630 cm3). Alet kullanabiliyorlardı ve sezgisel bir fizik bilgisine sahiptiler. Ancak Homo habilis kendisi ile ilgili düşünemiyor, eylemlerinin arkasındaki iradeyi fark edemiyordu. Zeki bir beyne sahiptiler ama zihinleri çok boştu. Tanrı İnancı İçin İlk Koşul: Özfarkındalık İnsan beyninin büyümesi ve karmaşıklaşması tanrı inancı için olmazsa olmaz koşullardan biridir. Bizden başka herhangi bir hayvanın ibadet ettiğini göremezsiniz. Dua ettiğine rastlamazsınız. Kendisinden yüce bir tanrıya inanmak için gelişmiş bir beyin ve zeka gereklidir. Hayvanlar da alet kullanabilir. Bazılarının hafızası sizi şaşırtabilir. Bazı hayvanlar bizim sahip olmadığımız duyulara sahiptir. Ancak bütün bunlar özfarkındalık olmadan bir anlam ifade etmez. İnsan beyni gelişmeye devam ediyordu. 1,8 milyon yıl önce ortaya çıkan Homo erectus ateşi kontrol altına alan ilk hominindir. Beyni Homo habilisten daha büyüktü (ortalama 1000 cm3). Yiyecekleri pişirmek evrimsel süreçte bize çok büyük avantaj sağlamıştı. Hem ateş etrafında sosyalleşiyorduk hem de yiyeceklerden daha fazla verim alınıyordu. Ateş besinlerdeki mikroorganizmaları da öldürüyordu. 1,5 milyon yıllık sürede Homo erectus özfarkındalık geliştirmeye başladı. Artık kendisinin farkına varmaya başladı. Düşünebilmek Üzerine Düşünmek Hepimiz aynanın karşısına geçip kendimiz ile ilgileniriz. Saçımızı düzeltiriz, yüzümüzü, kıyafetlerimizi inceleriz. Bizim için çok olağan olan bu durum çoğu hayvanda yoktur. Şempanzeler ve orangutanlarda da özfarkındalık vardır. Gorillerde ise çok nadir olarak görülür. Ancak özfarkındalığı olan insan hariç diğer tüm canlılar kendisine olan ilgisini hemen yitirir. Beynimiz, özellikle bilişsel işlevlerden sorumlu frontal ve parietal alanlar büyürken bir yandan da kendimizin farkına varmaya başladık. Homo erectus 1,5 milyon yıl boyunca varlığını sürdürdü. Kendisinin farkına varmayı başardı ama muhtemelen başkaları hakkında düşünemiyordu. Kendisi hakkında düşünebilmesine rağmen düşünebildiği üzerine de düşünemiyordu. Evrimsel yolculuğumuzda ismini çok duyduğunuz türe geldik: Neandertaller. Avrupa'da yaşamış olan Neandertaller 230.000 ila 40.000 yılları arasında yaşadılar. Homo erectus 1000 cm3 beyin hacmine sahipken Neandertaller 1480 cm3'lük bir hacme ulaştılar. İnsan beyni daha zeki oluyordu. Zekanın yanında farklı özellikler de kazanıyordu. Bakın, insanın yüzbinlerce yıllık evrimsel sürecinde temel ihtiyaçlarından ve hayatta kalmaya çalışmasından başka bir şey bulunmadı. Popülasyonun azlığı, iklim koşullarının çetinliği ve beyin gelişimi insanın Maslow piramidinde ilk üç basamağı geçmesine izin vermiyordu. Başkalarının Düşüncelerini Anlama Becerisi Neandertaller mükemmel avcılardı. Taş aletler, kemikten yapılma silahlar üretebiliyorlardı. Güçlü fiziksel yapıları, zekaları ile birleşince buzul çağında bile hayatta kaldılar. Tarihte ilk kez Neandertallerin birbirlerine ilgi ve bakım gösterdikleri kabul edilir. Ölüleri defnettikleri ortaya çıkmıştır. Bazı araştırmacılar ölüm sonrası inancının Neandertallerde ortaya çıktığını önce sürmüştür. Ancak ölüleri gömmek hayvanların onları yemesini engellemek için de olabilir. Neandertallerde görülen en çarpıcı gelişim başkalarının düşüncelerini anlayabilmektir. Tanrı inancı için bir başkasının düşüncelerini anlayabilmek kilit rol oynar. Bütün dinler empatiye çok değer verir. Şimdiye kadar her şey Neandertaller için iyi gidiyordu. 200.000 yıl boyunca hayatta kalan bu türün sonunu ise yine başka bir insan türü getirecekti. Onlar, bizim atalarımız Homo sapiensti. Buraya kadar olan bilgilerimizi ve dinlerin emrettiklerini bir karşılaştıralım. Dinlerde hep iyi huylar tavsiye edilir. Anne ve babaya yardım edeceksin, öldürmeyeceksin, hırsızlık yapmayacaksın, yalan söylemeyeceksin. Bütün bu eylemler gelişmiş bir beyin ve zeka düzeyini gerektirir. Neandertallerden önce insanlar birbirlerine zorunlu haller dışında ilgi bile göstermiyordu. Herkes o gün karnını doyurmanın peşindeydi. Dinler için gerekli koşullar Homo sapiens döneminde sağlandı. Homo sapiens Ortaya Çıkıyor Homo sapiens türü 200.000 yıl önce Afrika'da ortaya çıktı. Onlara dair elimizdeki ilk kanıtlar yaklaşık 160.000 yıl önce bir su aygırı sürüsünü katlettiğini gösteriyor. Şahsi düşüncem türümüz hiçbir zaman barış yanlısı değildi. Büyük hayvanları avlayacak güçlü silahlar yapıyorlardı. Uzun mesafeler kat ediyor, ilkel bir sesli iletişim yöntemi kullanıyordu. Homo sapiens ile ilgili bulunan bir başka çarpıcı şey ise süs eşyalarıdır. 100-115 bin yıl önceye tarihlenen kolyeler başka insanların düşüncelerini çok net algılayabildiğimizi gösteriyor. Dini düşünceler için gereken altyapı neredeyse tamamlandı. İnsanlar artık sosyal olarak daha aktifler. Süsleniyorlar, göç ediyorlar, beraber avlanıyorlar. 60.000 yıl önce Afrika'dan çıkıp bütün dünyaya yayılmaya başladılar. Antartika dışında bütün kıtalarda Homo sapiensin ayak izlerine rastlamak mümkündür. Her şey iyi güzel ama bu ölen insanlar ne oluyor? Homo sapiens 40.000 yıl öncesine kadar bu soruyu sormamıştı. Beyin korteksi yeterince gelişmediği için insanlarda otobiyografik bellek olgunluğa ulaşmamıştı. Geçmiş, şimdi ve gelecek arasındaki bağlantıyı kuramıyor, çoğunlukla günlük yaşıyordu. Otobiyografik bellek geliştikçe önce hayatta kalmak için ne kadar hayvan avlaması gerektiğini düşünmek oldu. Yerleşik hayat başlamadığı için ölülerini gömüp yollarına devam ediyorlardı. Tanrı İnancı İçin Son Basamak da Aşılıyor Modern insan 40.000 yıl önce ortaya çıktı. Otobiyografik belleğin gelişimi ile dinlerin bütün altyapısı sağlandı. Ölüm sonrası yaşamı tasavvur etmek için gereken bellek de gelmişti. İnsanlar artık tanıdığım bu adama ne oldu, kocam nereye gitti?, ölünce bana ne olacak gibi sorular sormaya başladı. İnsan, tarihte ilk kez öleceğinin farkına vardı. Ölümün sürekli hatırda tutulması dinlerde de sıkça karşımıza çıkan bir durumdur. Peki, öyleyse neden tanrı inancı ve dinlerin ortaya çıkışı son 6-7 bin yılda gerçekleşti. Neden? Bu sorunun yanıtı yerleşik hayat ve tarım devriminde saklıdır. 12.000 yıl önce başladığı düşünülen tarım devrimi ile insanlar yerleşik hayata geçmeye başladılar. Bu tarihten önce neden geçmediler diye sorabilirsiniz. Aslında tarım bir devrim değildir. İnsanlar bu tarihten önceki binlerce yıl boyunca bitki yetiştiriyordu ama geniş çapta bir tarım yoktu. Çünkü hava soğuktu. İklim koşullarının kötü olması nedeniyle geniş çapta tarım çok ertelendi. Zaten ilk tarımsal faaliyetler de bereketli hilal olarak adlandırılan sıcak Mezopotamya bölgesinde başlamıştı. Tanrılar Ölen Atalarımızdan Türedi İnsanlar binlerce yıl boyunca sevdiklerini gömdüler ama arka bahçelerine değil. Öleni gömüyorlar ve göç ediyorlardı. Yerleşik hayata geçen insanlar artık ölen sevdiklerini unutmuyorlar, hep hatırlıyorlardı. Bir süre sonra zorda kaldıklarında onlardan yardım istemeye başladılar. Otobiyografik belleğe sahip insanlar ölen atalarından yardım istemeye ve zaman içinde onlara tapınmaya başladılar. Tanrı inancı ve dinlerin doğuş noktası burasıdır. Bunun yanında rüya görmek ve rüyalara anlam yüklemek de dinlerin doğuşunu hızlandırmıştır. Yerleşik hayata geçen insanoğlu yine rahat durmamış ve birbiri arasında mücadele etmeye başlamıştı. Mücadelenin tarafları atalarından yardım istiyorlardı. Galip gelenin ataları daha büyük ve yüce kabul ediliyordu. Tanıdık geldi mi? İnsanlar büyük topluluklar oluşturdukça yardım istenilen ve ibadet edilen atalar da gelişti. Zamanla bu atalar tanrılara dönüştü. Sosyolog Herbert Spencer'ın ifadesiyle Her dinin kökeninde atalara ibadet vardır. Tanrı inancı insanların zorluklar karşısında yardım istemelerinden ve birbirlerine üstünlük sağlamaya çalışmalarından ortaya çıktı. İnsanlar atalarının yanına eşya koymaya başladılar. Onların mezarlarını süslemeye başladılar. Mısır'da firavunlar mezarları için piramitleri inşa ettiler. Ölen ataların ruhları arasındaki hiyerarşi binlerce yıl içinde tanrıları doğurdu. İlk Tanrıların Görevi İhtiyaçlarımızı Karşılamaktı İlk tanrılar ihtiyaçlara yanıt veren cinstendi. Bana ibadet edeceksin diye tutturmuyorlardı. Öyle bütün görevleri tek bir tanesine vermek de yoktu. Var oluş amaçları insanlara hizmet etmekti. Yazılı kayıtlara geçmiş ilk tanrı Mezopotamya'daki su tanrısı Enki'dir. Bir diğeri tahıl tanrısı Dumuzi'ydi. Zaman içinde tanrılar devlet yönetimine de karışmaya başladılar. Savaşlarda tanrılar büyük söz sahibi olmaya başladı. Tapınaklar çok büyük önem kazandı. Devlet görevlileri tanrılar ile müttefik olmanın kendilerine çok yarar sağladıklarını keşfetti. Günümüzde bu taktik hala işe yarıyor. Yaklaşık 4.500 yıl önce tek tanrılı dinler ortaya çıkmaya başladı. 2.800 yıl önce ise modern dinler ve tanrılar son şeklini almaya başladı. Tarım devriminin başlangıcında 5 milyon olan nüfus artık 200-300 milyona çıkmıştı. Küçük kabileler ile başlayan evrimsel yolculukta insanlar imparatorluklar kurmaya başlamıştı. Büyük imparatorluklar da büyük tanrılar ve büyük dinler gerektiriyordu. Dinlerin Ortak Özellikleri Büyük dinlerin hepsi temelde beş özellik taşırlar. Birincisi, insanın ölüm sonrası yolculuğuna yanıt vermeyi amaçlarlar. İkincisi aynı dine mensup kişilerin birbirlerine psikolojik destek vermesini sağlar. Bu destekler bir afet olduğunda yardım şeklinde de tezahür edebilir, haçlı savaşlarında Papa'nın çağrısı şeklinde de. Üçüncüsü dinler bulundukları toplumun tüm hayatını yönetmeyi amaçlar. Dördüncüsü, dinlerin başarısı o toplumdaki üyelerinin başarısı ile belirlenir. Son olarak da yeni dinler, kendilerinden önceki dinlerden izler taşır.


Taşikardi Nedir, Hangi Belirtileri Gösterir? Kalp vücudumuzdaki şüphesiz en önemli organımızdır. Birkaç saniye kan pompalamasa vücudumuzda hemen hissedilir etkiler oluşur. Yavaş atsa sorun, hızlı atsa sorun oluyor. Sürekli belli bir hızda pompalanması için çaba harcanır. Kalp ritminin normalden daha hızlı olduğu durumlar taşikardi olarak adlandırılır. Bir ritim bozukluğu olan taşikardi uzun yıllardır araştırılıyor ve bunun için birçok ilaç geliştirildi. Kalp atım hızınızın veya tansiyonuzun yükselmesi her zaman kötü değildir. Örneğin egzersiz yaparken veya yoğun stres yaşadığınızda nabzınız hızlanabilir. Bu tür durumlar sağlık için ciddi bir tehlike oluşturmaz. Ancak iş taşikardi durumuna geldiğinde dikkat etmemiz gerekir. Taşikardide dinlenme esnasında kalp normalden daha hızlı atar. Kalp atışlarını belirleyen etken elektriksel sinyallerdir. Kalp dokusundaki elektriksel sinyallerde bir anormallik olduğunda taşikardi ortaya çıkar. Kalp ritminde bozukluk olması aslında çok ciddi bir sorundur ve hemen tedaviye başlanmalıdır. Bazı taşikardi vakalarında hastada hiçbir belirti gözlenmez. Dışarıdan bakıldığında hasta gayet sağlıklı görünür. Ancak tedavi edilmezse taşikardinin kalp yetmezliği, inme, ani kalp krizi gibi sorunlara yol açma riski vardır. Kalp Nasıl Çalışır? Taşikardinin ve aritmi gibi diğer ritim bozukluklarının vücuda vereceği zararı anlamak için kalbin nasıl çalıştığına bakmalıyız. Kalbin elektriksel sistemini anlarsak taşikardiyi de daha kolay anlarız. Belki lisede biyoloji dersinde görmüşsünüzdür. Kalp 4 odacıktan oluşur. Atriumlar üstteki odacıklar, ventriküller alttaki odacıklardır. Kalp ritmi sinüs nodu adı verilen sağ atriumun hemen altındaki bir yapı ile düzenlenir. Kalp atımını oluşturan her elektriksel sinyal sinüs nodundan çıkar. Sinüs nodundan çıkan elektriksel sinyaller atrioventriküler noda ulaşırlar. Sinyallerin ventriküle gitmeden önceki durağı burasıdır. Elektrik sinyalleri ventriküllerdeki kaslara ulaştığında kasılma ve kanın pompalanması başlar. Bu sistemin aksamadı durumunda ritim bozuklukları görülmeye başlanır. Taşikardi veya kalbin normalden yavaş atması olan bradikardi ortaya çıkabilir. Taşikardi Belirtileri Kalbin yeterince kan pompalaması için odacıkların kanla dolması için biraz zaman gerekir. Hızlı atımın en önemli tehlikesi kalbin vücuda yeterince kan pompalayamamasıdır. Bu durumda organlarınız oksijen ve glikozdan mahrum kalır ve çok sayıda metabolik sorun meydana gelir. En sık karşılaşılan sorunlar nefes darlığı, baş dönmesi, göğüste huzursuzluk hissi ve göğüs ağrısıdır. Bazı taşikardi türleri hiç belirti göstermeden sinsice ilerler. Böyle bir durumda sadece doktor muayenesi veya EKG gibi bir görüntüleme testi doğru sonucu verir. Taşikardinin yarattığı olumsuz sağlık durumları kesinlikle hafife alınmamalıdır. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi bazı türler ölümcüldür. Göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi belirtiler farklı rahatsızlıkların göstergesi de olabilir. Böyle belirtiler ile karşılaştığınızda hemen doktora gitmeyi veya ambulans çağırmayı ihmal etmeyin. Tıbbi durumları kesinlikle ihmal etmeyin, bir hastanede profesyonel hizmet alın. Taşikardi Türleri Taşikardinin çok farklı türleri vardır ancak temelde 5'e ayrılır. Bunların hepsinde kalp normalden hızlı atar ancak rahatsızlığın kökeni ve nedeni farklıdır. Taşikardinin en yaygın türleri atriyal fibrilasyon, atriyal çarpıntı, ventriküler taşikardi, supraventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyondur. Atrial fibrilasyon kalbin üst odacıklarında oluşan düzensiz elektrik akımları yüzünden ortaya çıkar. Atriumdaki elektrik akımları düzensiz ve zayıf kasılmalara neden olduğu için kalbin işleyişini bozar. Bazı durumlarda kalıcı olabilirken bazı vakalarda tedavi edilmezse ömür boyunca devam edebilir. Taşikardinin en yaygın görülen tipi atrial fibrilasyondur. Çoğu hastada başka bir kalp hastalığı veya yüksek tansiyon ile beraber görülür. Kalpteki yapısal anormalliklerin rol oynadığı düşünülüyor. Bunun yanında aşırı alkol kullanımı, hipertiroidi ve kalp kapakçığı sorunlarının da katkısı olabilir. Atrial çarpıntı yine atriumlarda kalp atımlarının hızlı olmasından kaynaklanır. Ancak atrial fibrilasyondan farklı olarak kalp atımları düzenlidir. Atriyal çarpıntının görülme nedeni atriumlardaki kan dolaşımının düzensizliğidir. Hızlı atımlar bazen zamanla düzelirken bazen tedaviye ihtiyaç duyulabilir. Hastalar bazen hem atriyal fibrilasyon hem de atriyal çarpıntıyı beraber yaşayabilirler. Ventriküler Taşikardiler Supraventriküler taşikardi kalbin alt odacıkları olan ventriküllerin üstündeki bir yerden kaynaklanan aşırı hızlı atımlardır. Genellikle doğuştan kaynaklanan yapısal sorunlardan dolayı oluşur. Kalbin içindeki elektriksel sinyallerin birbiri üstüne gelmesi sonucu bir karışıklık olur. Bu düzensizlik de kalbin fazla hızlı atmasına neden olabilir. Ventriküler taşikardi kalbin ventriküllerindeki elektriksel dengesizlik sonucu ortaya çıkar. Bir kalbin kasılması için kan ventriküllere dolar ve buradan atriuma çıkar. Ancak kan çok hızlı pompalandığında ventriküllere yeteri kan dolmaz. Bu yüzden metabolik sorunlar ortaya çıkabilir. Ventriküler taşikardi epizotları bazen birkaç saniyelik zaman dilimlerinde çıkabilir. Bunlar zararsız olabilir ama birkaç saniyeden uzun süren epizotlar hayati tehlike yaratabilir. Ventriküler fibrilasyonda hızlı ve düzensiz kalp atımları görülür. Taşikardinin bu türünde kalp işlevini yeterince yapamayabilir. Eğer kalp atımları dakikalar içinde normal ritmine dönmezse durum ölümcül bir hal alabilir. Bu tür vakalarda doktorlar elektrik şok ile hastaya defibrilasyon yapabilirler. Kalp krizi esnasında veya sonrasında hastanın kalbine elektrik şok verilmesi fibrilasyon vakalarında olur. Ventriküler fibrilasyon hastası birçok kişi önemli bir kalp hastalığı veya elektrik çarpması yaşamıştır. Taşikardi Neden Ortaya Çıkar? Kalpte elektriksel dengesizliği ortaya çıkmasında çok sayıda etken rol oynar. Bunlar taşikardiye neden olabilir de olmayabilir de. Özellikle kalpte doğuştan gelen veya sonradan oluşan yapısal sorunlar çok etkilidir. Bunun yanında anemi, yorucu egzersizler, çok fazla stres, sigara ve alkol tüketimi de taşikardiye neden olabilir. Dolaşım sistemini etkileyen çoğu şey taşikardi için bir risk etkenidir. Kafeinli içecekler ve kokain gibi uyarıcı maddeler bile tehlikeli olabilir. Ayrıca kalbin elektriksel sisteminde iyon dengesizliği ve aşırı aktif bir tiroid de sorun yaratabilir. Taşikardiden Nasıl Korunabiliriz? Koruyucu hekimlik günden güne daha çok önem kazanıyor. Bir hastalık çıktıktan sonra onu tedavi etmek kolay olmayabilir. Bunun yerine rahatsızlığın başlangıcından önce neler yapabileceğimizi düşünmeliyiz. Ailenizde taşikardi yaşayan varsa veya yukarıda saydığımız bazı risk etkenlerine sahipseniz bu konuya önem vermelisiniz. Hali hazırda bir kalp rahatsızlığınız bulunuyorsa sağlığınızı korumak için bazı önlemler almakta fayda var.


Tat Duyusu Nasıl Çalışır? Pek çok yarışmada en fazla acı biberi kimin yiyeceği konusunda bir oyun bulunur. Peki neden tatlı veya ekşi konusunda değil de acı konusunda insanlar yarışa tutulur? Acı yerken neler hissederiz? Nasıl Tat Alıyoruz? Ağzımıza aldığımız lokmanın dilimiz üzerinde bulunan tat reseptörlerini uyarması ile beyne gönderilen sinyaller sayesinde yediğimiz yiyeceğin tadına varırız. Bir yiyeceğin ekşi, tatlı, tuzlu veya acı olup olmadığını dilimiz üzerinde tek bir bölgede bulunmasa bile bazı bölgelerde yoğunlaşan reseptörler aracılığıyla anlarız. Bu reseptörler dışında dilimizde bir de umami reseptörü bulunur. Umami kelimesi Japonca kökenli olup lezzet anlamına gelir. Bir kimya profesörü, en sevdiği yiyeceğin dört tat duyusu dışında bir tada sahip olduğu düşüncesiyle araştırıp bir takım kimyasal analizler yapması sonucu monosodyum glutamat maddesini elde etmiştir. Ancak dilimiz üzerinde de monosodyum glutamatı algılayan tomurcukların olduğu ise bundan yıllar sonra keşfedilecektir. Monosodyum glutamat doğrudan lezzet hissi yarattığı için sıkça kullanılmaktadır. Bu beş reseptörün dışında son zamanlarda yapılan araştırmalarla oleogustus adında yeni bir reseptör keşfedilmiştir. Bu reseptörün neyle ilgili olduğunu tahmin etmeyi kolaylaştırmak adına tereyağlı pilavın kokusunu aldığınızdaki heyecanı ve ağız sulanmasını hatırlatmak isterim. Evet, kendisi yağ reseptörü. Ancak henüz altıncı tat reseptörü olarak literatürde yerini almış değil. Tat ve Koku Arasındaki İlişki Tereyağının kokusu bile bu kadar iştahı açıyorsa tat konusunda kokunun da etkisi yadsınamaz. Bu sebepledir ki grip olunduğunda kişinin koku duyusu azalır ve yediği şeylerden tat alamaz hale gelir. Bunun dışında çeşitli sebeplerden kaynaklanan koku körlüğü durumuna sahip kişiler için yediği yiyeceğin lezzetini alamama durumu sürekli olmaktadır. Dilimizin üzerinde bulunan yağ reseptörü hariç beş reseptörden bahsettik. Dil üzerinde yalnızca tat reseptörleri bulunmaz aynı zamanda sıcaklığı algılayan podimadal nosiseptör adlı yapılar da bulunur. Nosi eki Latince'de zararlı uyaranları ifade etmede kullanılır ve bu reseptör de ağrılı uyaranları algılamaktadır. Örneğin sıcak bir yiyeceği soğumasını beklemeden ağzınıza attığınızda dilinizde bir yanma hissedersiniz. Bu hissin sebebi nosiseptörlerin uyarılmasıdır. Bu sayede bir sonraki lokmada daha tedbirli davranırsınız. Evrimsel Bir Adaptasyon: Kapsaisin Acı biberin içinde bulunan kapsaisin adlı bir madde normalde sıcağa duyarlı bu reseptörleri uyarır ve ağzınızda yanma hissine yol açar. Beyniniz ağzınızda sıcak bir madde olduğu hissine kapılır. Bu sebeple kalp atış hızı artar ve terlemeye başlarsınız. Beyin, vücut ısısını düşürmek adına burun akıntısı, gözlerin yaşarması ve terlemeye yol açar. Benzer etki mentol içeren yiyeceklerde de olur. İçerisindeki bir madde soğuğu algılayan reseptörleri etkiler ve ferahlama hissi oluşur. Podimadal nosiseptörler yalnızca dil üzerinde yer almaz, aynı zamanda burun ve deri üzerinde de bulunur. Acı biberi hassas bir kısma sürdüğünüzde yanma hissinin oluşması da bu yüzdendir. Acı biberin ağrı reseptörünü uyarması beynin onu tehlikeli madde olarak görmesinden kaynaklı olabilir. Peki bazı insanlar buna rağmen acıyı neden tercih eder bu konuda ortak bir yargı olmasa da oluşturduğu adrenalin hissinin hoşa gidiyor olması cevap olarak düşünülebilir. Acı Biber Neden Acı?


Tek bir Fotoğrafla Kolesterol Testi Hindistan'da yapılan araştırmalar sonucunda araştırmacılar kan örneği yerine hastanın elinin görüntüsünü kullanarak yeni bir kolesterol testi geliştirmeyi başardılar. Görüntü bir dijital kamera yardımıyla elde ediliyor ve bu resim kolesterol seviyelerinin önceden bilindiği bir veritabanındaki görüntülerle karşılaştırılıyor. Çalışmayı yürüten ekip bu yeni vücuda müdahale gerektirmeyen yöntemi şöyle anlatıyor. Çalışmanın temeli her bir hastanın elinin fotoğraflarını ve kan örneklerinden tespit edilen kolestrol seviyelerini kullanarak bir veri tabanı oluşturmak ile başlıyor, çünkü kolesterolün odak noktası kişinin parmaklarındaki kırışıklıklar. Ekip görüntü işleyen bir bilgisayar programı geliştirdi ve bu program yeni hastadan alınan bir görüntüyü veritabanında bulunan binlerce görüntüyle karşılaştırıyor ve eşleşen sonuca göre kolesterol seviyesini tespit ediyor. Kandaki kolesterolün miktarını ve tipini ölçmek kalp rahatsızlıklarında önemli bir risk faktörü. Vücut tarafından hormon üretiminde ve hücre yapımında kullanılmayan fazla kolesteroller damarların iç duvarlarında birikiyor ve kan akışını bozarak kalp rahatsızlıklarına sebebiyet veriyor. İyi Kolesterol Kötü Kolesterol Hastaların daha doğru ve kesin bir sağlık yardımı alması için HDL , LDL ve trigliserit arasındaki farkı tespit eden daha belirleyici testler gerekiyor. Ancak yinede toplam kolesterol miktarı ilk aşamada yararlı bir göstergedir. Damarlarda plak oluşumuna neden olan kötü kolestrol LDL'dir. Kolesterol seviyelerindeki değişimler deri üzerinde yapılan incelemelerle ortaya çıkarılabilir. HDL neden iyi diye sorarsanız, HDL'nin görevi, vücutta biriktiğinde yağ oluşturan yağ parçalarını yıkımı için karaciğere götürür. LDL tam tersi olarak onları damarlarda biriktirip ileride yaşanabilecek kalp hastalıkları için tetikleyici hale getirir. Siz her doymuş yağı yüksek besin tükettiğinizde, spor yapmadığınızda ve bir de genetiğinizde varsa bu işlemi kolaylaştırmış olursunuz. Doğal zeytinyağı, domates ve kırmızı meyveler gibi antioksidan deposu olan besinler tüketildiğinde, insanlarda HDL miktarı artıyor. Klinikte Çok Faydalı Bir Yöntem


Telefon ve Bilgisayarlar Bizi Herkesten İyi Tanıyor Bilgi çağını yaşadığımız 2018 yılında elinizdeki akıllı telefonunuza bir daha bakın. Elinizde tuttuğunuz cihaz internete bağlanmasanız bile konumunuzu belirliyor. Yazdığınız kelimelerden ne yazacağınızı tahmin edebiliyor. Yüz tanıma sistemi sayesinde kimlerle fotoğraf ve video çektiğinizin farkında. 1960'da Ay'a gönderilen uzay mekiğinin işlemcisinden onlarca kat daha güçlü işlemcilere sahip bu cihazlar artık kontrol edilmekten ziyade insanları kontrol eder hale geldi. İnsanlar yemek yerken telefonlarını masada tutuyorlar, otobüste, minibüste, dolmuşta herkesin elinde bir telefon var. Evde ise telefon tahtını bilgisayarlara kaptırabiliyor. Sosyal ağ çılgınlığı tüm dünyada etkisini göstermeye devam ediyor. Facebook Beğenileri Analiz Ediliyor Sosyal ağlara bu kadar bağımlı olmamız, zamanla onları bize en yakın nesne haline getiriyor ve telefon ve bilgisayarların bizi herkesten iyi tanımasına kapı açıyor. Cambridge Üniversitesi'ndeki araştırmacılar sadece kişilerin Facebook beğenilerini dikkate alarak kişilerin analizini yapabilecek bir sistem geliştirdiler. Bu sistemden elde edilen sonuçlarla kişilerin yakın arkadaşları ve akrabalarından toplanan sonuçlar, kişilerin kendi kendilerini değerlendirmesiyle karşılaştırıldı ve sonuç olarak bilgisayarların insanları herkesten daha iyi tanıdığı ortaya çıktı. Telefon ve Bilgisayarlar Kişilik Analizi Yapabilir Proceedings of the National Academy of Science adlı dünyanın saygın araştırma dergilerinden birinde yayınlanan bu araştırmaya göre gelecekte bilgisayarlar sosyal ağları kullanarak kendi veritabanlarını kurabilir ve saniyeler içinde insanların kişilik özelliklerini belirleyip, buna uygun tepki verebilir hale gelebilir. Bu durum ise yapay zekaya sahip robotların yükselişine duygusal zeka faktörünü de ekleyerek gel deyince gelen, git deyince giden robotlardan ziyade, toplumsal yeteneklere sahip bir yapay zekaya sahip robotların ortaya çıkmasına olanak sağlayabilir. Her filmini izlediyseniz eğer bu konu sizde ufak bir çağrışım yapacaktır. Her filmindeki gibi bir yapay zekanın gerçeğe dönüşmesinin gayet mümkün olduğu bu araştırmayla kanıtlanmıştır. 86,220 Facebook kullanıcısının katıldığı araştırmada, her bir katılımcı 100 soruluk bir anket doldurmuştur. myPersonality adlı uygulama yardımıyla gerçekleştirilen bu anket ile beraber kullanıcıların beğenilerine de erişim sağlanmıştır. Bilim insanlarının geliştirdiği algoritma her bir beğeni durumunu bir kategoriye koyuyordu. Örneğin, siz tasavvuf ile ilgili bir sayfayı beğendiyseniz, algoritma sizin uyumluluk derecenizi artırıyordu. Tasavvufun temel prensibi her şeyin tanrıdan geldiğini bilmek olduğu için tasavvufla ilgilenen insanın da uyumlu olması beklenebilir. Ankette yapılan 100 sorunun ardından algoritmadan çıkan sonuçlar kaydedildi. Anketin haricinde ise 17,622 katılımcı bir arkadaşı veya ailevi yakını tarafından, 14,410 kişi ise birden fazla yakını tarafından değerlendirildi. Her Şeyimiz İnternette Olduğundan Mahremiyet Kavramı Kalkıyor


Fazla Televizyon izlemek Tansiyonu Yükseltiyor Neredeyse hepimizin evinde bir veya iki tane televizyon vardır. Akşamları ailecek başına geçer sevdiğimiz dizi, film ve programları izleriz. Ama kaç saat? Avrupalı çocuklar üzerinde yapılan bir araştırma ekran başında 2 saatten fazla zaman harcayıp televizyon izleyen çocukların tansiyonunun 30%'a kadar artabildiğini gösterdi. Çalışma ayrıca hiç hareket etmeyen veya günde 1 saatten az fiziksel aktivitede bulunan çocuklarda da bu riskin 50%'e çıkabildiğine işaret ediyor. Bu ve bunun gibi araştırmalar çok küçük yaşlardan itibaren sporu hayatımıza dahil etmemiz gerektiğini ve toplumsal olarak buna yatırım yapmamız gerektiğini vurguluyor. Televizyon izlemek Çocukların Kan Basıncını Artırıyor Bilim insanları yıllardır genç insanlarda obezitenin nedenlerini araştırıyorlar Televizyon izlemek gibi hareketsiz şeyler ile kilo alımı arasında doğrudan bir bağlantı var. Bu uzun süredir biliniyor. Şimdi ise İspanya'da Zaragoza Üniversitesi'nden ve Brezilya'da Sao Paulo Üniversitesi'den bilim insanları televizyonun başka bir zararını tartışıyorlar. Araştırmanın sonuçlarına göre düzenli televizyon izlemek ile yüksek kan basıncı yani tansiyon arasında bir ilişki var. Ne kadar çok televizyon izlerseniz tansiyonunuz da o kadar yükselebiliyor. İleri Okuma: Obezite Demans Riskini Artırıyor Araştırmacılar bir dizi faaliyetin çocukların sağlığını nasıl etkileyeceğini araştırdılar. Bazıları sportif, hareketli etkinliklerdi, bazıları ise çok sakin, oturduğumuz yerden yapabileceğimiz türdendi. Çalışmaya 8 farklı ülkeden yaşları 2 ila 10 arasında değişen 5,221 çocuk katıldı. Bu kapsamlı araştırma tam iki yıl sürdü ve sonunda çıkan makale International Journal of Cardiology dergisinde yayınlandı. Yüksek Tansiyon İleride Kalp Hastalıklarına Yol Açabilir Makalede çok önemli bilgiler yer alıyordu. İki yıl boyunca televizyon izlemek de dahil sakin faaliyetlerde bulunan çocukların tansiyonu normalden daha yüksek çıkmıştı. Yüksek tansiyon ileride çok ciddi kalp damar hastalıklarına davetiye çıkarabilir. Örneğin hiç beklenmedik bir anda kişi iskemik kalp rahatsızlığı yaşayabilir. Araştırmacılar çocukların kesinlikle günde iki saatten fazla televizyon, bilgisayar veya telefon başında kalmamaları gerektiğini belirtiyor. Anne ve babalar oyun ve diğer eğlence işlerinde çocuklarına bir sınır koymalılar. Aksi takdirde sınırını bilmeyen çocukların kan basıncı %30'lara kadar artabiliyor. Maalesef sakin, hareketsiz bir hayat tarzı teknolojinin gelişmesiyle beraber çocuklarda daha sık görülmeye başlandı. Hareketsiz kalmak sadece çocukları değil, yetişkinleri de tehdit ediyor. Araştırmacılar elde ettikleri verileri incelediklerinde fazla televizyon izleyen yetişkinlerde de tansiyonun yüksek olduğunu farketti. Bu konuda yapılan farklı çalışmalar küçükken tansiyonu yüksek olan çocukların yetişkin olduklarında kalp damar hastalıklarına yakalanma ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor. Günde Bir Saatten Fazla Egzersiz Yapılmalı


Temas Sporlarında Yolun Sonu Demans Olabilir Başrolünde Will Smith'in oynadığı 2015 yapımı Concussion filmini izleyenler bu yazıda anlatacaklarımı az çok tahmin edeceklerdir. Will Smith'in her zamanki asaletiyle boy gösterdiği bu film, Dr. Bennet Omalu'nun mesleki adanmışlığını konu ediniyor. Filmin en çarpıcı yönü ise gerçek bir hikayeden uyarlanmış olması. Dr. Omalu, Amerika'nın Pittsburgh şehrinde adli patolog ve nöropatoloji uzmanı olarak görev yapan oldukça başarılı bir hekimdi; ancak bir dönem o da Meyve veren ağacı taşlarlar gerçeğinden payına düşeni alanlardan oldu. Nedeni ise Amerika gibi futbolun araçtan çok amaç haline geldiği bir yerde futbol kaynaklı beyin hasarını anlatmak gibi kutsal bir göreve soyunmuş olmasıydı. Aslında her şey Ulusal Futbol Ligi hücum oyuncularından Mike Webster'ın ölümüyle başladı. Mike, ligteki performansıyla göz dolduran oyuncuların başında geliyordu. Takıma liderlik edip oyunu yönlendirmek gibi bir misyonu vardı ve takımın hücumdaki en büyük gücüydü; bu yüzden ona demir lakabı verilmişti; ancak gelin görün ki, Mike 50 yaşına geldiğinde birden başka birine dönüştü. Şiddetli baş ağrısı, kafa karışıklığı ve unutkanlık gibi şikayetleri vardı. Gaipten sesler duyuyor, eşini ve çocuğunu bile tanımıyordu. Şiddete eğilim gösterecek kadar asabi biri olup çıkmıştı. Davranışları üzerindeki otokontrolü kaybetmişti, sadece dürtüleriyle hareket ediyordu. Tek dileği birazcık da olsa uyuyabilmekti; ancak yaşadığı şey her neyse bunu imkansız hale getiriyordu. Kendi kendini tedavi etmek için aşırı dozda ilaç kullanmaya başladı. Ne yaparsa yapsın içinde bulunduğu girdaptan kurtulamıyordu. Mike, yaşadığı acının tahammül sınırlarını aştığı bir anda hayatına son vermeyi seçti. Herkes onun bu ani ölümünün arkasındaki sır perdesinin bir an önce aralanmasını istiyordu. Bu denli sağlıklı birinin 50 yaşında kendini bile unutacak hale gelmesinin makul bir açıklaması olmalıydı. İşin ilginç tarafı ise rutin beyin taramalarında herhangi bir anormalliğin saptanamamasıydı. Mike'ın intiharı, Amerikan futbolu için bir daha hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı yeni bir dönemin başlangıcı olacaktı... Kronik Travmatik Ensefalopati: Uzun Süreli Travmaya Bağlı Beyin Hasarı Mike Webster'in otopsisi Dr. Omalu tarafından yapıldı. Şaşırtıcı şekilde otopsi sonucu da normaldi. Mike'ı intihara sürükleyen haleti ruhiyeyi açıklamaya yarayan en ufak bir ip ucu bile bulunamamıştı; ama Dr. Omalu işin peşini bırakmadı. Mike'ta tekrarlayıcı kafa travmalarına bağlı olarak gelişen bir tür demansın varlığından şüpheleniyordu. Bunun için beyin dokusundan kesitler aldı ve bazı özel boyama yöntemlerini kullanarak mikroskop altında incelemeye başladı. Sonuçta kuşkularında haklı çıktı; zira Mike'ın beyni kafasına balyozla vurulan birinin beynini andırıyordu. Bunun nedeni ise beyninde ciddi derecede tau proteini birikimi olmasıydı. Tau proteini, istila ettiği bölgelerdeki nöronal ağları işlevsiz hale getiriyordu. Bu da tıpkı Mike'ta olduğu gibi çeşitli bilişsel ve davranışsal değişiklikler ile duygudurum bozukluklarının açığa çıkmasına neden oluyordu. Amerikan futbolunun ne kadar sert ve acımasız bir spor olduğu hepimizin malumu...Futbolcular maçı kazanmak için beyinlerini adeta birer silah olarak kullanıyor. Kafa kafaya çarpışmalar, yumruklar, dirsekler derken oyucular her maçta sayısız travmaya maruz kalıyor. Mike da sahadaki pozisyonu gereği çoklu kafa travmalarının merkezindeki isimdi. Tüm profesyonel futbol hayatı boyunca astronomik sayıda travmaya maruz kalmıştı. Mike Webster vakası, Dr. Omalu ve ekibi tarafından The Journal of Neurosurgery dergisinde Ulusal Futbol Ligi Oyuncularında Kronik Travmatik Ensefalopati başlığıyla yayınlandı. Yazılanlar hem futbol hem de bilim dünyasında bomba etkisi yarattı. Futbol gibi devasa yatırımların yapıldığı bir sektörün bunu sindirmesi hiç de kolay olmadı. Mike, Kronik Travmatik Ensefalopati tanısı alan ilk Amerikan futbol ligi oyuncusu olsa da onun gibi daha niceleri vardı... Kronik Travmatik Ensefalopati İçin Tek Risk Etkeni Amerikan Futbolu Değil! Kronik Travmatik Ensefalopati , hafif şiddetteki tekrarlayıcı kafa travmalarına bağlı olarak zaman içerisinde gelişen nörodejeneratif bir hastalıktır. Tekrarlayıcı travma öyküsü olanların yaklaşık %30'unda KTE olduğu bildiriliyor. Tekrarlayıcı kafa travmaları ile beyin sarsıntısı arasındaki ilişkiye dikkat çekiliyor. KTE hastalarının %80'inden fazlasında beyin sarsıntısı gerçekleşmiş durumda. Tek bir sarsıntı KTE oluşumuna sebep olmuyor; ancak çoklu beyin sarsıntılarıyla KTE arasında sıkı bir ilişki olduğu biliniyor. Sporcularda KTE'nin erken belirtileri 30 ve 50 yaş arasında ortaya çıkıyor ve zamanla kötüleşiyor. İleri düzeyde KTE'si olan vakaların hemen hemen hepsinde klinik tabloya demans da eşlik ediyor. Tekrarlayıcı travma maruziyeti KTE gelişimi için gereklidir; ama tek başına yeterli değildir. Tekrarlayıcı travma öyküsü olan her sporcuda KTE gelişmiyor. Yıllarca süregelen kafa travmalarının klinik belirti verecek düzeyde nöronal yıkıma sebep olması için bir eşik değerine ulaşması gerekiyor; ama bu değer net olarak tanımlanmış değil. Travmaların şiddeti ve sıklığı, genetik yatkınlık, sporcunun travmaya maruz kalmaya başladığı yaş, saha içindeki pozisyonu ve emeklilik yaşı, KTE gelişimini tetikleyici rol oynayan başlıca etkenler... KTE terimini ilk kez bu yazıda Amerikan futbolunun içerisinde duymuş olabilirsiniz; ancak KTE'nin geçmişi 1920'li yıllara kadar uzanıyor. İlk olarak boksörlerde keşfedilen bir hastalık kendisi. O dönemlerde pugilistik demans ya da boksör demansı adıyla biliniyordu. Sonradan bu tür bir nörodejenerasyonun sadece boksörlere özgü olmadığı görüldü. Hafif şiddetteki travmalara uzun süre maruz kalan sporcularda izlenen nöropatolojik değişikliklerle birlikte KTE terimi daha yaygın kullanılmaya başlandı. Artık biliyoruz ki buz hokeyi, profesyonel güreş, ragbi, dövüş sporları ve futbol gibi spor dallarında da tespit edilen KTE vakaları mevcut. Futbolun zararsız bir spor olduğunu düşünüyorsanız bu bölümü iki kere okuyun! Böyle düşünmenizin sebebi muhtemelen Amerikan futbolu ve boks ile beyin hasarı arasındaki ilişkinin daha bilindik olması. Futbol ile KTE terimlerini aynı cümle içerisinde pek duymuyorsunuz; çünkü futbolun yönetici kesimi bu konuya kayıtsız kalmayı özellikle tercih ediyor. Futbol kaynaklı olası bir beyin hasarının tespiti durumunda futbolun imajı zedelenebilir. Dahası sektörün futbolculara tazminat ödemesi gerekir. Milyon dolarların havada uçuştuğu bir sektörde yöneticiler futbolun popüleritesine gölge düşmesini göze alamaz tabi! Futbol ve KTE konusunda İngiltere'de kısmen de olsa bir farkındalık oluştuğunu söyleyebilirim. En azından futbol federasyonları böyle bir tehlikenin varlığını kabul etmiş durumda. Türkiye için bu konu henüz gündemde değil. Belki aşağıdaki örnekler KTE ve futbol ilişkisine dikkatleri çekmeye yardımcı olabilir. İngiliz klüplerinden West Albion'un futbolcusu Jeff Astle'in 2002 yılında daha 59 yaşında ölmesi pek çok spekülasyona neden oldu. Ölüm sebebinin Alzheimer olduğu düşünülüyordu. Astle'nin beyni, 2014 yılında patolojik incelemeye tabi tutuldu. Beyni Alzheimer'la açıklanamayacak kadar dejenere olmuş durumdaydı. Astle, KTE tanısı alan ilk futbol oyuncusu olarak kayıtlara geçti. Onun futbol oynadığı dönemde toplar plastik değildi, deriden yapılıyordu. Islak çimlerde top daha da ağırlaşıyordu. Astle ise kafa golleriyle ünlü bir futbolcuydu. Kafasına aldığı tekrarlayıcı darbeler onun sonunu hazırlamıştı. Brezilya milli takımının 1958 ve 1962 yıllarında dünya kupasını kazandığı kadroda yer alan efsanevi defans oyuncusu Hilderaldo Bellini bir başka örnek. 2014 yılındaki ölümünün ardından ona da KTE tanısı kondu. Şu an bildiklerimiz, kafa toplarında daha aktif olan defans ve forvet gibi mevkilerdeki oyuncuların KTE için risk taşıdığı yönünde. Demansa Doğru Uzanan Yol: Kortikal Atrofi ve Anormal Tau Birikimi KTE'de beynin ağırlığında azalma söz konusu. Bu azalma, frontal ve temporal korteks ile medyal temporal lobun atrofiye uğramasından yani küçülmesinden kaynaklanıyor. Hastalık ilerledikçe hipokampus, amigdala ve entorhinal korteks gibi yapılardaki atrofi daha belirgin hale geliyor. Sağ ve sol hemisferin birbirinden haberdar olmasını sağlamak gibi ulvi bir görevi olan corpus callosum da incelmiş durumda. Aşağıdaki görselde ileri düzeydeki bir KTE hastasının beynini görüyorsunuz. KTE'de sadece nöron kaybı yoktur, TDP-43 proteini ile hiperfosforile olmuş tau proteininin nöronal ve glial hücreler içerisinde birikmesi bir başka patolojik durumdur. Tau'nun hücre içerisinde birikmesiyle nörofibriler yumaklar olarak adlandırılan iplik benzeri yapılar oluşur. Erken evrede nörofibriler yumaklar sadece frontal lobtaki damar çevrelerinde yoğunlaşıyor. Hastalık ilerledikçe parietal ve temporal loblar da tutulmaya başlıyor. İleri evre KTE'de ise tüm kortikal loblar ile beyin sapı ve serebellum, tau proteini tarafından tamamen ele geçirilmiş durumda. Tau proteininin beyinde yarattığı etkiyi mutfak borusundan aşağı beton harcı dökmeye benzetebiliriz. Sertleşen harcın mutfak borusunu tıkaması gibi tau birikimi de beyni içten dışa doğru sıkıştırmaya başlıyor. Böylece KTE hastalarını demansa götüren yolun fitili ateşlenmiş oluyor. Kronik Travmatik Ensefalopati'nin Ayırıcı Tanısı İçin Otopsi Tek Seçenek! Hali hazırda KTE'nin ayırıcı tanısında kullanılabilecek bir biyobelirteç bulunmuyor. KTE belirtileriyle doktora başvuran birinin Alzheimer ya da frontotemporal demans tanısı alması işten bile değil; ancak KTE belirtilerinin özellikle 30 ve 50 yaş arasında ortaya çıktığını ve yavaş ilerlediğini unutmayın. Frontotemporal demans ise 45-65 yaşlarında ortaya çıkıyor ve hızlı seyrediyor. Hafif şiddetteki tekrarlayıcı travmalar beyin kanaması gibi yapısal lezyonlar meydana getirmez; bu yüzden kişinin BT sonucuna bakılarak KTE tespit edilemez. MRI da KTE tanısı için tek başına yeterli değildir, sadece travmaların beyindeki etkilerini ortaya koymak için kullanılabilir. Örneğin; Volümetrik MRI yoluyla KTE'de beynin çeşitli bölgelerinde meydana gelen atrofiyi saptamak mümkün. Kesin tanı içinse tek seçenek otopsi. Son dönemde PET taramalarının tau protein birikimini saptayabildiğini gösteren klinik çalışmalar ortaya konsa da bu yöntemin geçerliliği hakkında kesin konuşmak için daha çok erken. Otopsi bulgularına gelince; tau birikimi sadece KTE'ye özgü değildir, Alzheimer tipi demansta da kendini gösterir; ancak KTE'yi diğer nörodejeneratif hastalıklardan ayıran bir şey var: Tau proteininin düzensiz yerleşimi! Tau öncelikle korteksin yüzeyel tabakalarını etkiliyor. Bu bölgelerdeki olukların derin kısımları ile küçük kan damarlarının etrafı KTE'de ilk tutulan yerler. Kronik Travmatik Ensefalopati'de Koruyucu Önlemler Şart! KTE tedavisi tıpkı diğer demans türlerinde olduğu gibi klinik belirtileri hafifletip kişinin günlük yaşamını destekleme üzerine kurulu. Bunun yanı sıra koruyucu önlemlere kafa yormakta fayda var. KTE'de temel etken tekrarlayıcı travma maruziyeti olduğuna göre bu maruziyetin en aza indirgenmesi gerekiyor. Bunun için boks ve güreş gibi sporlardaki oyun kurallarında değişikliğe gidilebilir ya da mevcut kurallar daha etkin bir şekilde uygulanabilir. Futbolda kullanılan top teknolojisinde de yenilikler gerekebilir. Tıpkı Amerikan futbolunda olduğu gibi bizde de futbolcular saha içerisinde kask taksa fena olmaz. Yakın gelecekte bunun kaçınılmaz olduğunu düşünüyorum. Gelecekteki çalışmalar her şeyden önce KTE'nin sporcular hayattayken teşhis edilmesi üzerine yoğunlaşmalıdır. Sözün özü;


Tembellikten Kurtulmak İçin 4 İpucu Hepimizin sadece yatmak istediği, her şeyden elini ayağını çektiği zamanlar olmuştur. Bazı kişiler ise bunu çok sık yaparlar. Tembellikten kurtulmak istiyor ama bir türlü başarılı olamıyorsanız yeni alışkanlıklar edinmenizin zamanı gelmiş demektir. Bilim insanları tembellikten kurtulmak için işe yarar, kanıtlanmış bazı öneriler sunuyor. Bunları yaptığınız takdirde üretkenliğiniz ve çalışkanlığınız mutlaka artacaktır. Yapılacaklar Listesi Hazırlayın Yüzlerce yıldır insanlar yapılacaklar listesi hazırlıyor. Bu tür listelerin hayatımızın pek çok alanında etkili olduğu sır değil. Örneğin geçen gün Leonardo Da Vinci'nin yapılacaklar listesini okudum. Milan'ın haritasını çıkar, şu ustayla şu konu hakkında konuş gibi birçok madde vardı. Bir liste hazırlamak ne yapacağınızı unutmamanızı sağlar. Eğer gün içinde 5 şey yapacağım derseniz ve bunu not alırsanız. Beyniniz kendini bu yapılacak işlere göre ayarlar. Tembellikten kurtulmak için yapılacaklar listesi hazırlamak etkili bir çözümdür. Listeyi istediğiniz gibi doldurabilirsiniz. İsterseniz sadece çok önemli işlerinizi yazın, isterseniz gün içindeki çok sayıda işinizi not alın. Her halükarda bu liste sizin zaman yönetiminizi daha iyi yapmanızı sağlayacaktır. Arkadaşlarınızla Zaman Geçirin, Onların Eve Çağırın Çalışmaya bile vakit bulamazken bir de arkadaşlarımla mı zaman öldüreyim diyorsanız yanlış düşünüyorsunuz. Uzmanlar, arkadaşlarınızı eve çağırmanızın sizin iyi alışkanlıklar edinmenize yardımcı olacağını söylüyor. İş yerinden veya okuldan 5 arkadaşınız evinize gelecekse önce biraz temizlik yapar, evi toplarsınız dimi? Yemek de yapacaksanız eğer iyi bir market alışverişi gerekir. Arada sırada bu tür ev temizliği, alışveriş gibi rutin işleri yapmak sizin daha hareketli ve canlı olmanızı sağlar. Pasiflikten kurtuldukça tembellikten kurtulmak da kolaylaşır. İş ve Okul Hayatınızı Düzenli Olarak Gözden Geçirin Hayatta işler hep istediğimiz gibi gitmez. Bazen hiç olmadık zamanlarda işler sarpa sarabilir ve bizi zor durumlara düşürebilir. Eğer hayatımızda neler olup bittiğinin farkına varmazsak hedeflerimize ulaşamayabiliriz. Hayatınızın kontrolü sizde mi? Yaşantınıza şöyle bir bakın. İstediğiniz neleri yapıyorsunuz, neleri yapamıyorsunuz? Durumunuzu gözden geçirmek tembellikten kurtulmak için en çok ihtiyacınız olan şeylerden biri. Eğer sorunu saptayamazsanız, çözümü bulamazsınız. Ne aradığını bilmeyen, bulduğunu anlayamaz. Tembellikten Kurtulmak İçin Dinlenmeyi Unutmayın


Tercih Dönemi Tavsiyeleri Hangi Bölümü Seçmeliyim? Hepimizin beklediği o heyecanlı dönem geldi. Biz de sizin gibi yakınlarımızla, arkadaşlarımızla sürekli bu konuyu konuşuyoruz. Tercih döneminde öğrenciler nereleri seçmeli? Hangi meslekler gelecek vaadediyor, hangileri Türkiye'de yok olmaya yüz tuttu? Bunları biraz irdeleyelim. Ben 2010 yılında İzmir Yüksek Teknoloji Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümüne girdim. Üniversite yıllarımda 15 kongreye katıldım, 5 farklı kurumda 10 laboratuvarda çalıştım. Bu tartışmaları yıllardır dinliyorum, dinliyorum. Size doğru veya yanlışı değil, sadece gördüklerimi ve bildiklerimi aktaracağım. Genel Tavsiyeler - Tercih seçiminizi yaparken öncelikle dürüstçe kendinizi tanıyın. Parayı ne kadar seviyorsunuz? Emir altında çalışmaya ne kadar dayanabilirsiniz? Özgürlük, para, keyif, zorluk... Meslek seçiminizi yaparken en çok bu gibi etkenlere bakmalısınız. Bazı meslekler para getirir ama meşakkati çoktur, örneğin; tıp. Bazılarının parası azdır ama çok rahat edersiniz, örneğin kütüphanecilik . - İş imkanlarına bakın. 25 yaşında üniversiteyi bitirdiğinizde kendi şirketinizi bile kuracak olsanız şirket kültürü ve işleyişini öğrenmek için kurumsal bir yerde çalışmanızı tavsiye ederim. Bizim Türkiye'de temel bilimlere değer verilmiyor, çünkü fakir bir ülkeyiz. Kısa vadede kar getirecek uygulamaları yapmaya odaklıyız. Bu da haliyle iş imkanları konusunda mühendislerin, avukatların daha şanslı olduğu anlamına geliyor. - Tercih edeceğiniz okulun nerede olduğuna ve sizi ne kadar ileriye taşıyacağına bakın. Bazı okullar sanayi ile iç içedir bazıları ise akademisyen yetiştirir arkadaşlar. - Yurtdışı imkanlarına bakın. Erasmus gibi bir nimetten olabildiğince faydalanmaya çalışın. - Yüksek lisans, doktoraya devam edecekseniz not ortalaması çok önemlidir ama özel sektörde kimse derslerden neyle geçtiğinize bakmaz. Ne kadar aktif ve üretken olduğunuza bakarlar. - Meslek sahiplerinin bir odası, derneği var mı inceleyin. Hakkınız yendiğinde sizi kim savunacak? Örneğin psikologların böyle oluşumları var. Hatta etik konuları çiğneyen psikologları meslekten men bile edebiliyorlar. Keza gıda mühendisleri de haklarını aramada çok başarılılar. Moleküler Biyoloji ve Genetik Tercih döneminin en tartışmalı ve popüler konularından biridir. Bir güruh bu bölümde iş olanaklarının kısıtlı olduğundan bahseder; yerden göğe kadar haklılardır. Bir güruh bu mesleğin para için yapılmaması gerektiğini savunur, seviyorsan yap bence derler; bunlar genelde 1. ve 2. sınıf öğrencileridir. MBG ve biyoloji mezunu tanıdıklarımın %80'i master ve doktora yapıyor. Kalanlar ise özel sektörde çalışıyor ve kendi işlerini kurdular. Bankacı olan bile var. Maalesef akademisyenlik kadroları Türkiye'de ağzına kadar dolu. Bırakın kendi ülkemizdekileri yerleştirmeyi Amerikalardan gelen akademisyenler bile Türkiye'de çalışmak istiyor. Neden mi çünkü Türkiye kalıcı kadro veriyor. İş garantisi var. 9 Eylül Üniversitesi'ne bağlı İzmir Biyotıp Genom Merkezi'nde çalışan Güneş hoca bunu bizzat kendisi söyledi. Yurtdışından öyle harika CV'ler geliyor ki şaşırıyoruz diyor. Yurtdışındaki üniversiteler süreli sözleşme yapıyor. Performansını beğenmedi mi yolları ayırıyor. Bizim burada bir kişi üniversiteye kapağı attı mı hiçbir şey yapmasın yine de parasını tıkır tıkır alıyor. Tubitak'ın yurda dönüş programı ile de yurtdışında çalışan Türk araştırmacılar üniversitelerde yar. doç.'luk kovalıyor. Akademide inanılmaz bir rekabet var. Burada hayatta kalmanız çok zor. Özel sektörde klinik araştırma şirketlerinde , ilaç şirketlerinde ve medikal pazarlama şirketlerinde kendinize yer bulabilirsiniz ama maaşlar epey düşük ve %80'i İstanbul'da. Eğer ailenizin maddi imkanları çok iyiyse yurtdışında bir programa girebilirsiniz ama o kalabalığın arasından sıyrılmak için çok çalışmak gerekecek. Bugün Amerika'da burslu bile okumaya kalksanız bayram için ailenizi ziyaret etmeniz size 3,000 lira uçak ücretine patlıyor. Ayrıca Amerika'da projeniz bittiği anda yeni bir projeye başlamak zorundasınız. Proje bulamadıkları için Türkiye'ye dönen birçok insan tanıyorum. Bilgisayar Mühendisliği Piyasada çok bilgisayar mühendisi var, iş bulamam diyorsanız yanılıyorsunuz. Her gün mail kutuma web developer aranıyor, front-end developer aranıyor gibi bilgisayar mühendisleri arayan mailler geliyor. Sanırım bir yazılımcı aramayan bir şirket görmedim. Bugün bir mimar olun, bir avukat olun, psikolog olun kendi websitenizi açmalısınız, güvenlik yazılımları kurmalısınız. Mesleğinizi icra etmek için farklı yazılımları kullanmak zorundasınız. Bilgisayar mühendisliği hala daha çok revaçta olan bir bölüm. Aynı şekilde makine, elektronik, inşaat, gıda vb. mühendislikler de öyle. Bilgi ve Belge Yönetimi


Test çözmek için en iyi zaman


Testosteron Testosteron erkeklerin cinsel sağlığı ve üreme sisteminin gelişmesi için çok gerekli olan bir cinsiyet hormonudur. Erkeklerdeki en önemli hormonlardan biridir. Aslında erkek hormonu olarak bilinmesine rağmen tüm insanlarda salgılanır. Testosteronun kadınlardaki üretilme miktarı erkeklerden daha düşük seviyelerde olur. Bunun yerine kadınlarda östrojen daha fazla salgılanarak dişil özelliklerin ve üreme sisteminin ortaya çıkması sağlanır. Benzer şekilde erkeklerde de östrojen salgılanır ancak bu, kadınlarda üretilenden çok daha düşük miktarlarda olur. Testosteron androjen adlı erkek hormon grubuna ait olan bir steroid hormondur. Erkeklerde başlıca testislerde olmak üzere böbreküstü bezlerinde de az miktarda üretilir. Testosteronun vücutta ne kadar üretileceğini ve salgılanacağını beyindeki hipotalamus ve hipofiz bezi belirler. Burada direksiyonu tutan hipotalamustur. Hipofiz bezine gerekli talimatları verir ve o da ne kadar testosteron üretileceğini testislere iletir. Beyin ve diğer organlar arasındaki iletişim sürekli kan dolaşımında gezinen hormonlar aracılığıyla olur. Testosteronun Görevleri Testosteronun vücuttaki ilk görevi anne karnında fetüsün cinsel organlarının düzgün bir şekilde gelişmesini sağlamaktır. Vücudun organları tam anlamıyla geliştikten sonra ergenlikte ikincil cinsiyet özellikleri ortaya çıkar. Birey ergenliğe ulaştığında testosteronun diğer organları düzenlemesiyle sesin kalınlaşması, penis ve testislerinin büyümesi, vücut kıllarının çıkması gibi erkeksi özelliklere sahip olmaya başlar. Erkeklerde ergenlik çağı 11-12 yaşlarında başlar, 18-20 yaşlarında son bulur. Bu zaman diliminde testosteronun vücutta faaliyet göstermesi boyun birden uzamasına ve kasların gelişmesine yol açar. Geçtiğimiz 10 yılda yapılan araştırmalar testosteronun cinsel isteği ve sperm sayısını arttırmada önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Hep cinsellik ile ilişkilendirilir ama testosteronun diğer metabolik işlevleri düzenlemede kayda değer görevleri vardır. Örneğin, depolanan yağın vücuttaki dağılımı, kırmızı kan hücrelerinin üretimi, kas kütlesinin büyüklüğü ve gücünü düzenlemek testosteronun önemli görevlerinden bazılarıdır. 2008 yılında Frontiers of Hormone Research dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre testosteron erkeklerde osteoporoz riskini azaltmaktadır. Kadınlarda, erkeklerde üretilen testosteronun 1/10'u veya 1/20'si üretilmektedir. Testosteron Eksikliğinde Ne Olur?


Tetrakromasi: Renkleri Çok İyi Ayırt Etmek Kadınlar ve erkekler arasında konuşulan farklardan biri de renk algısıdır. Erkekler genelde bu tür ayrıntılara pek dikkat etmeyen taraf olarak gösterilirken kadınların ise son derece titiz davrandıkları resmedilir. Çoğumuz papatyaya baktığında sadece beyaz ve sarı renklerini görürüz ama Concetta Antico adlı sanatçı papatyada bir gökkuşağı görüyor. Kendisi bir tetrakromat olan Antico gözlerinde ışığı emen reseptörlerinin fazlalığı sayesinde normal bir insanın görebileceği renklerin 100 kat fazlasını ayırt edebiliyor. Normal bir insanın 2-3 renk görebildiği bir nesnede o renklerin onlarca farklı tonunu görebiliyor. Tetrakromasi Renk Görmeyi 99 Kat Artırıyor Yapılan araştırmalar ortalama bir insanın yaklaşık 1 milyon rengi görebildiğini ve ayırt edebildiğini gösteriyor. Ancak tetrakromatların gözlerinde renkli görmelerini sağlayan koni hücrelerinden bir grup fazla var. Koni hücrelerinin sayısının artması göz tarafından algılanan ışık ve beyne gönderilen sinyal miktarını da arttırıyor. Sonuç olarak beyin gelen bu renk sinyallerini de işliyor ve renk algısı tetrakromatlarda 1 milyondan 99 milyona çıkıyor. İnsan gözü renkli görmeyi sağlayan koni hücreleri ve siyah beyaz görmeyi sağlayan çomak hücrelerini içeriyor. Normal bir insanda 3 tip koni hücresi varken bayan Antico gibi tetrakromatlarda koni hücrelerinden 4 çeşit var. Dünyada belirlenen tetrakromatların sayısı çok az ama buna sebep olan genetik mutasyon Avrupa kökenli kadınların 47%'sine kadar görülebiliyor. Bu durumda çoğu kadın tetrakromat olup çok sayıda rengi görebiliyor ama birçoğu bundan habersiz yaşıyor. Mutasyonlar Erkekleri Renk Körü Yapıyor X kromozomunda meydana gelen mutasyonların sebep olduğu bu durum kişilerin daha fazla veya az sayıda renk görmesini sağlıyor. Bu mutasyonlar erkeklerde ortaya çıktığında çoğunlukla onları renk körü yaparken kadınlarda ters etki yaparak gördükleri renk çeşidini arttırıyor. Antico sahip olduğu renk ayırt etme yeteneğini kullanarak çok etkileyici doğa ve hayvan resimleri çiziyor. Sanatçı bu şekilde insanların doğaya ve çevrelerindeki renklere daha farklı bir şekilde bakmalarını amaçlıyor. Kaliforniya ve Nevada Üniversiteleri tarafından yapılan bir araştırmada Antico'nun renk ve resim yapma becerileri ile başka insanların bu renkleri algılama düzeyleri incelendi. Çalışmaya katılanlar arasında Antico'nun yanı sıra kendisindeki genetik mutasyondan haberi olmayan ve resim çizmeyen başka bir tetrakromat da vardı. Bilim insanları Antico'nun fazladan bir koni hücre grubuna sahip olduğu ve resim yaptığı için renkleri daha iyi algılayacağını ve tonlamalar arasında daha çok fark bulacağını öngördü. Yapılan deneylerin sonunda tahminlerinde haklıydılar. Bayan Antico mutasyona sahip olmayan kişilere kıyasla renk tonlamalarını daha iyi ayırt etmişti ancak renkleri algılama düzeyi katılımcıların arasında bulunan tetrakromatlardan da yüksekti. İlerleyen günlerde yapılan araştırmalar Antico'nun resim sanatı ile uğraşması genetik mutasyonlardan kaynaklanan görüş yeteneğini daha da ileriye taşımış ve renk algısı sanatçı olmayan diğer tetrakromatlardan bile daha iyi olmuştu. Antico kendisinden başka kimsenin görmediği bir dünyayı görmenin kendisini çok şaşırttığını belirtiyor. Kendisinde tetrakromasi olduğunu ilk keşfettiğinde bunun ne anlama geldiğini tam anlayamamış. Kendisinin gördüğü renklerle etrafındaki insanların gördüğü renkler arasındaki farkı tam olarak kavrayamamış. Tetrakromasi nedir? Normal insanlarda mavi, yeşil ve kırmızıyı algılayan üç tip koni hücresi vardır. Tetrakromasi bu üç tip koni hücresine ilaveten bir tip koni hücresi daha eklenmesiyle ortaya çıkan durumdur. Gözde yer alan 4. koni hücre grubu farklı dalgaboylarını da algılar ve diğer koni hücrelerinden gelen bilgiyle birleştirilip harmanlandığında renk algısı inanılmaz boyutta artabilir. Bu sadece insanlarda olan bir özellik değil. Balık, kuş, amfibi, sürüngen ve böcekler de dahil olmak üzere birçok canlı tetrakromattır. Örneğin kırmızı balık kırmızı, yeşil, mavi ve morötesi ışığı algılayabilen koni hücrelerine sahiptir. Daha fazla veya farklı koni hücresinin olması evrimsel süreç içinde canlıların ihtiyacı ve hayatta kalma gibi etkenlere göre nesilden nesile aktarılan özelliklerdir. Burada şöyle bir ekleme yapmak uygun olacaktır. Günümüz genetik biliminin geldiği nokta bir organizmadan diğer bir organizmaya laboratuvar koşullarında gen aktarımını mümkün kılıyor. Eğer kırmızı balıktan ilgili genleri insanlara naklettiğimizde insanlar da morötesi ışığı görebilme kabiliyetine sahip olabilirler. Antico'nun Kızı Bu Mutasyon Yüzünden Renk Körü


The Theory of Everything Her Şeyin Teorisi The Theory of Everything filmi ünlü fizikçi ve kozmolog Stephen Hawking'in hayatını ve onun bilinmeyen nörodejeneratif hastalığının gelişimini anlatıyor. Film Jane Hawking'in yaşadığı zorluklar ve Stephen Hawking'in etkileyici bilimsel çalışmaları üzerine odaklanıyor. Filmde Hawking'in ALS hastalığı ile ilgili çok fazla bilgi verilmemesine rağmen film akıcılığını kaybetmiyor. ALS, amiyotrofik lateral skleroz, beyinde ve omurilikteki nöronlara saldıran bir nörodejeneratif rahatsızlıktır. Hawking'te ALS'nin belirtileri 20'li yaşlarında başlar ve doktora göründüğünde kendisine 2 yıllık ömrü kaldığı söylenir. Bu belirtilerden bazıları hareket kabiliyetinde azalma ve kas kontrolünün zayıflamasıdır çünkü beyindeki motor nöronlar ölmeye başlar. Stephen Hawking o zaman hiçbir tedavi imkanı bulunmayan ALS hastalığına rağmen bugün hala yaşamaktadır. IMDB Puan: 7.8/10 Yönetmen: James Marsh Senaryo: Anthony McCarten, Jane Hawking Yapım: 2014 Ülke: İngiltere Tür: Biyografi, Dram, Romantik Süre: 123 dakika |Oyuncu |Rol | Eddie Redmayne |Stephen Hawking | Felicity Jones


Bilim Uğruna Yabancılaşan Üç Hayat: Three Identıcal Strangers 30 Kasım 2018 İngiltere yapımı olan Tim Wardle'ın yönettiği, Grace Hughes-Hallett tarafından senaryonun uyarlandığı Three Identical Strangers adlı belgesel birbirlerinin varlıklarından 19 yaşına kadar haberdar olmayan üçüzlerin gerçek hikayesini konu ediniyor. Başrollerinde Robert Shafran ve David Kellman'ın anlatıcı olarak oynadığı film, ülkemizde pek bilinmese de bilimsel etik açısından bir hayli önemli bir yer teşkil etmektedir. Senelerdir araştırma konusu olan ve hala tam anlamıyla yanıt bulunamamış 'nature versus nurture' yani 'doğaya karşı yetişme' hakkında yapılan bir çalışma esnasında birbirlerinden ayrılan üçüzlerin trajedisini anlatılıyor. Film 12 Temmuz 1961 yılında doğan üçüzlerin, tamamen tesadüf olarak 19 yaşında birbirlerini bulmasıyla başlıyor. Seneler sonra birbirini bulan üçüzler fiziksel olarak tamamen benzemekle birlikte, yaşantı ve zevk anlamında da birçok ortak noktaları olduğunu fark ediyorlar. Film bu noktada genlerin davranışlar üzerine etkisine dikkat çekiyor. Dikkat Çekici Üçüzlerin Hikayesi Zengin, orta halli ve fakir olmak üzere üç farklı aile tipinde büyüyen üçüzlerin hepsinin kendilerinden büyük 21 yaşında kendileri gibi evlatlık birer kız kardeşi olduğu da öğreniliyor. Ülke çapında büyük yankı uyandıran üçüzler pek çok programa katılıyorlar. Birbirlerini bulduktan sonra kelimenin tam anlamıyla yedikleri içtikleri ayrı gitmiyor diyebiliriz. İşleri, evleri, eğlenceleri tamamen ortak ve 7/24 birlikte zaman geçirmeye başlıyorlar. Başta dikkat çekilen benzerlikleri yerini, film süresince yavaş yavaş farklılara bırakıyor ve yetiştirmenin davranışlar üzerindeki etkisi de tam olarak burada ortaya çıkıyor. Başlarda sorgulamadan 19 yılın acısını çıkarmaya çalışırken zamanla evlatlık verilirken neden ailelerine üçüz olduklarının söylenmediğini araştırmaya başlıyorlar. Üçü de aynı kurumdan evlatlık alınan üçüzler kendilerini kendi tabirleriyle 'deney faresi' gibi hissedecekleri birtakım şeylerle birlikte bunu yaşayanın bir tek kendileri olmadıklarını da öğreniyorlar. Film biyoetik veya daha da genel bir tabirle bilimsel etik açısından ne kadar doğru veya yanlış işler yapılabileceğini, bilim uğruna canlıların hayatlarını, değerlerini heba etmenin ahlaki ve vicdan açısından ne tür sonuçlar doğurabileceğini gösteren, bilimi hayatının az da olsa parçası haline getirmiş olan her insanın izlemesi gereken başyapıt düzeyinde olmakla birlikte, yaşanmış ve anlatılan en ilginç hikayelerden biri olma özelliğiyle de bir hayli dikkat çekiyor. Yaptığımız her işte nerede durmamız gerektiğini anlamak için de muazzam bir örnek teşkil ediyor. Bireysel sorumluluk farkındalığı ve başka canlıların hayatına ne düzeyde dokunabilmek gerektiğini anlamak için lütfen izleyin, izlettirin. IMDB Puan : 7,7 /10 Yönetmen: Tim Wardle Senaryo: Grace Hughes-Hallett Yapım: 2018 Ülke: İngiltere Tür: Dram, belgesel, biyografi


Tik Bozuklukları Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Genellikle çocuklarda görülen istem dışı, tekrarlayıcı, ani ve belli bir düzeni olmayan göz kırpma, omuz silkme, boğaz temizleme gibi garip hareket ve sesler tik olarak adlandırılır. Sürekli tekrarlanır ve rahatsızlık vermeye başlarsa tik bozuklukları olarak değerlendirilir. En fazla boyun ve yüz kaslarında görülür. Hareket şeklinde kendini gösterenler motor tik, ses çıkarma şeklinde ortaya çıkanlar ise vokal tik olarak adlandırılır. Kızlara göre erkeklerde daha fazla görülür. Başlı başına bir hastalık olduğu gibi başka hastalıkların belirtisi olarak da ortaya çıkabilir. Tiklerin oluşumunda ruhsal sıkıntılar direkt rol oynamaktadır. Hastaların büyük bir kısmının ailelerinde ve okullarında problemler yaşandığı görülmektedir. Ebeveynlerin özellikle annenin katı tutumu dikkat çekmektedir. Bu tür annelerin çocuğunu mükemmelleştirmeye yönelik despot tavırlar sergilediği ve çocuğunu cezalandırdığı görülmektedir. Daha birçok hastalıklarda ve problemlerde olduğu gibi bu hastalık da çocukluk çağındaki bu travmaların yankısı olarak ortaya çıkar. Tik Bozuklukları Neden Görülür? En baskın nedeni biyolojik yatkınlıktır. Ailelerinde tik problemi olan çocuklarda daha sık görülür. Çevresel etkenler sonucunda da ortaya çıkabilir. Çevresel etkenler biyolojik yatkınlığı tetikleyebilir. Hastalığın ortaya çıkışı tam olarak aydınlatılmış değildir ancak yapılan bazı çalışmalar bir nörotransmitter olan dopamin metabolizmasıyla ilgili olduğunu göstermiştir. Basit tik bozukluğu genellikle sağlıklı çocukların %12-14 ünde 3-10 yaşlarında görülür. Bir yıldan kısa sürede kendiliğinden kaybolur. Kronik tik bozukluğu genellikle sadece motor, nadiren sadece vokal tikle şekillenmekte olup bir yıldan uzun sürer. Tourette Sendromu Tourette Sendromu birçok motor ve en az bir vokal tikin bir arada bulunmasıyla ortaya çıkar. Adını doktor Georges Gilles de la Tourette'den almıştır. Nörobiyolojik kalıtsal bir hastalıktır. Nedeni beyin gelişimi ve nörotransmitter bozukluklarıdır. Tourette sendromlu hastalarda tiklerin yanı sıra hiperaktivite, dikkat eksikliği ve koprolali , ekolali durumları gözlenir. Koprolali çocuğun toplumdan daha çok uzaklaşmasına ve sosyal ortamını kaybetmesine neden olur. Toplumdan kopan çocuk daha çok agresifleşir ve tiklerinde artış görülür. Down Sendromlu ve otizmli bireylerde touretteye yakalanma riski sağlıklı bireylere göre daha yüksektir. Tourette sendromu obsesif kompulsif bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi rahatsızlıklarla akrabalık gösterir. Birçok Tourette sendromlu kişiler bu rahatsızlıklara da sahiptir. Bir kişinin Tourette sendromlu sayılması için bahsedilen belirtilerin 18 yaşından önce başlaması gerekmektedir. Belirtiler zamana, koşullara ve kişinin duygu durumuna göre şekillenebilir. Kaygı, stres, korku ve üzüntü durumlarında tikler şiddetlenirken resim yapmak, şarkı söylemek, müzik aleti çalmak, spor yapmak gibi uğraşlar sonucunda belirtiler azalabilir veya bir süreliğine yok olabilir. Frandel'e göre utangaçlık ve kapris hastaların belirtici özelliklerindendir. Kanner ise bu kişileri şöyle tanımlar: Alıngan, zeki, bilinçli, huzursuz, dengesiz ve bencil. Tik Bozuklukları Tedavisi Tik tedavisinde psikolojik ve tıbbı müdahale koordineli bir şekilde ilerlemelidir. Kesin sonuç alınabilecek bir ilaç tedavisi olmasa da psikoterapi ilaçlar ile desteklenip olumlu sonuç alınabilir. Burada aile bireylerine büyük sorumluluk düşmektedir. Tedavi sürecinde çocuğa güvenli ve stresten uzak bir ortam oluşturulmalı ve baskıcı yöntemlerden uzak durulmalıdır.


Tip 2 Diyabet Vücudunuza Nasıl Zarar Veriyor? Hayatımızda her gün daha fazla karşımıza çıkan bir hastalık. Modern hayat bize muazzam bir rahatlık sağlıyor ama vücudumuz bu kadar rahata alışkın mı? Evrimsel süreçte atalarımız yiyeceği zar zor buluyor, onun için de çok enerji harcaması gerekiyor. Biz ise marketten istediğimizi alıp yiyebiliyoruz. Bazen de aşırıya kaçıyoruz. Kan şekerinin bu durumlarda ani olarak yükselmesi ise çeşitli rahatsızlıklara neden olabiliyor. İşe diyabetin ne olduğunu anlatmakla başlayalım. Yediğimiz şekerli gıdaların kana karışmasıyla kan şekerimiz yükselir. Kan şekeri yükseldiğinde pankreastan insülin salgılanarak fazla şekerin hücrelerde depolanması istenir. Kan şekeri çok yükseldiğinde salgılanan insülin miktarı da fazla olur. Eğer bu durum sık sık yaşanırsa tıplı dalgaların kayalara çarpıp onları aşındırması gibi insülin de hücrelerdeki insülin reseptörlerini aşındırır. Sonunda da tip 2 diyabet olarak adlandırılan hastalık ortaya çıkar. Tip 2 diyabetin temelinde insülin direnci yatar. Tip 2 Diyabet Nedir? Tip 2 diyabet hastalarında hücreler insüline karşı çok hassas olmadığı için kanda dolaşan şekeri depolamakta zorluk çekerler. Bu yüzden hastaların kan şekeri sıklıkla normalden yüksek olup, bu durum hiperglisemi olarak adlandırılır. Hastaların metabolizması da karbonhidratı enerjiye çevirmekte çok zorlanır. Kan şekeri hücrelere giremeyip kanda dolaştıkça inflamasyona neden olur ve çeşitli rahatsızlıklar ortaya çıkabilir. Hem de ciddi rahatsızlıklar. Örneğin körlük, kalp damar rahatsızlıklar, organ yetmezlikleri bunlardan bazılarıdır. Tip 2 diyabet yaşa bakmaz. Her yaştan insanda görülebilir. Şu an dünyadaki her üç insandan birinin diyabetinin farkında olmadığı tahmin ediliyor. Hangi Belirtilere Bakmalısınız? Tip 2 diyabet diğer rahatsızlıklar gibi değildir. Kendisine özgü bir erken belirtisi yoktur. Kişinin sürekli çok susaması diyabete işaret edebilir. Bunun yanında ağız kuruluğu, iştahın artması, sık sık idrara çıkmak ve sıradışı kilo değişimleri de tip 2 diyabet belirtisi olabilir. Kan şekerinin artması ise baş ağrılarına, bulanık görmeye ve halsizliğe neden olur. Hastalık ilerledikçe daha ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Tip 2 diyabet tedavisi zamanında başlamazsa idrar yolu enfeksiyonları, iyileşmesi zor yaralar, deride kaşıntı görülebilir. Bunlar da daha ileri sağlık sorunlarına neden olur. İdrar yolu enfeksiyonu idrar yaparken yanma hissine ve idrarı zor yapmanıza yol açar. Bu şekilde zincirleme olaylarla tip 2 diyabet hayat kalitenizi çok düşürür. Tip 2 Diyabet Cinsel Hayatınızı da Etkiler İnsülin dalgaları hücrelere vurdukça hücre zarındaki insülin reseptörlerini sersemletirler. Zaman içinde cinsel organlardaki kan damarları ve sinirler de bundan nasibini alır ve zarar görürler. Hücreler zarar gördükçe hassaslıkları azalır ve cinsel memnuniyet düşmeye başlar. Hastalarda orgazm olamama sorunları baş gösterir. Kadınlarda vajinal kuruluk da ortaya çıkar. Diyabetli hastaların 3'te 1'i cinsel sorunlar yaşadıklarını söylemişlerdir. Erkeklerde bu sayı daha yüksektir. Tip 2 diyabet hastası erkeklerin %35 70'i hayatlarının bir döneminde ereksiyon problemi yaşamışlardır. Tip 2 Diyabet Nasıl Önlenir? Bu hastalığın tam bir tedavisi mümkün olmasa da ortaya çıkmadan önce engellemek için bazı şeyler yapabiliriz. Zararlı alışkanlıklarımız, hayat tarzımızdaki yanlış uygulamalar tip 2 diyabet riskini artırır. Özellikle kilolu olmak, az hareket etmek diyabetin en büyük tetikleyicilerindendir. Bunun yanında kırmızı et, yağlı ve şekerli yiyecekler ağırlıklı bir beslenme tarzı, yüksek kolesterol ve trigliserid seviyesi de hastalığın ortaya çıkma olasılığını artırır. Spor yapmak, meyve sebze ağırlıklı beslenmek ve az yemek sağlıklı olmanın ön koşullarıdır. Kontrol edebileceğiniz risk etkenlerini saydık. Bir de elinizde olmayan şeyler. Örneğin genetik yapınız. İspanyol kökenliler, Afro Amerikanlar,Amerika'nın yerlileri ve Asyalılar tip 2 diyabete daha yatkındır. Biz Türkler White yani beyaz ırklara giriyoruz. Yani genetik olarak tehlikeli grupta değiliz. Aile öykünüz de riski belirlemede çok büyük önem taşır. Bir ebeveyni veya kardeşi diyabet olan kişinin kendisi de risk altındadır. 45 yaşı diyabette kritik yaşlardan biridir. 45 yaşından sonra tip 2 diyabet riski artmaya başlar. Her zaman genç kalamazsınız. İnsülin Hormonu Tam Olarak Ne Yapar? Yukarıda kısaca bahsettik. İnsülin vücutta karbonhidrat moleküllerinin hücre içine alınmasını sağlayarak şekerin enerjiye dönüştürülmesine yardımcı olur. Şeker moleküllerinin parçalanması ağızda tükürüğün içinde bulunan amilaz enzimi ile başlar. Midede sindirim tam olarak gerçekleştikten sonra glikoz, fruktoz gibi karbonhidrat monomerleri kana karışır. Kan şekeri yükselmeye başlayınca pankreas hemen şeker seviyesini dengelemek için insülin pompalar. Böylece hem kan şekerinin düzeyi dengelenir hem de hücreler gıdalarını alır. Ancak şeker seviyesinin çok yükselmesi çok fazla insülin ihtiyacını doğurur. Bir anda yüksek doz insülin kana karışınca insülin reseptörleri zamanla hassasiyetlerini kaybeder ve insülin direnci baş gösterir. İnsülin direncine sahip hücreler artık insüline yanıt vermezler ve kandaki şeker hücrelere düzgün bir şekilde girmez. Tip 2 diyabet tedavi edilmediği takdirde pankreas zamanla insülin üretimini azaltır ve çok ciddi hayati sonuçlar ortaya çıkabilir. Tip 2 Diyabet Nasıl Teşhis Edilir? Eğer diyabetten şüphelenmenizi gerektirecek belirtiler gösteriyorsanız doktorunuz sizden hemogram ve A1c testi isteyecektir. 2 3 ay boyunca kan şekeriniz takip edilir ve hangi belirtiler yaşadığınız dikkatlice not alınır. İdrarda glikoz çıkması da diyabetin belirtilerinden biridir. Kan şekeriniz sürekli yüksek çıkıyorsa bunu kontrol altına almak için özel bir diyet uygulamanız gerekebilir. Kilo vermek ve günlük karbonhidrat alımınızı sınırlandırmak hayat kalitenizi artıracaktır. Hastaların bunu tek başlarına yapması pek kolay değildir. Doğru diyeti uygulamak için bir diyetisyenden yardım almak hastalar için en sağlıklı yoldur. Egzersiz ve Sakinlik Çok Yararlıdır Çok klişe bir cümle haline geldi ama yine de söylemek zorundayız. Egzersiz sağlığınız için çok faydalıdır. Stres yapmak vücudunuz için çok zararlıdır. Spor salonuna gidip 1,5 saat vücut geliştirme yapmanıza gerek yok. Her gün 30 dakika yürüyüş yapmanız bile çok iyi gelecektir. Yaşlı hastaların romatizma, eklem rahatsızlıkları yüzünden yorucu spor yapmaları kolay olmuyor. Bu gerçeği ben de kendi yakınlarımda yaşıyorum. Ancak yaşlı hastaların yürüyüş yapması, daha genç olanların günde 5-10 dakika bile olsa koşu yapmaları vücudu zinde tutar. Hafif egzersizler bile fazla yağdan kurtulmanıza, tansiyonu düşürmenize yardımcı olur.


TMS Tedavisi Nedir, Ne İşe Yarar ve Riskleri Nelerdir? TMS tedavisi git gide daha popüler olan ve klinik araştırmaların yoğunlaştığı bir tedavi türüdür. Transkraniyel manyetik uyarım tekniği nöronlara müdahale etmeyi amaçlar. Bu teknikte kafanızın üstünde bir bobin yerleştirilir. Bobine elektrik akımı verilerek manyetik alan yaratılır. Bu şekilde nöronların elektriksel faaliyetini değiştirilmeye çalışılır. Bilim kurgu filmlerinde sıkça karşımıza çıkan beyne elektrik vermenin farklı bir şekli diyebiliriz. Bu yöntemde tDCS gibi doğrudan elektrik akımları verilmez. Oluşan manyetik alan nöronların elektriksel işleyişine etki eder. Özellikle major depresyon belirtilerini gidermek için kullanılan bir yöntemdir. Depresyon antidepresanlar ve psikoterapi gibi yöntemler ile tedavi edilmeye çalışılır. Bunlar işe yaramadığında TMS tedavisi çare olabilir. TMS Tedavisi Nasıl Yapılıyor? Psikiyatristiniz size depresyon tanısı uyguladı ve denediğiniz birçok yöntem işe yaramadı. En sonunda doktorunuz TMS tedavisi denemeye karar verdi. TMS oturumuna başladığınızda teknisyen başınızın üstüne elektromanyetik bir bobin yerleştirir. Bobin alın bölgesine yakın olacak şekilde konumlandırılır. Bobin sürekli manyetik dalgalar yayar ve beyninizin frontal bölgesindeki nöronları uyarır. Frontal bölgedeki hücreler kişiliğimizi ve ruh halimizi kontrol eder ve düzenler. Burada meydana gelebilecek hasarlar depresyon gibi rahatsızlıklıklara neden olabilir. Bazı kişilerde nöronların uyarılması, bazılarında ise nöron kümelerinin susturulması gerekebilir. TMS'in depresyon belirtilerinde nasıl iyileşme sağladığı tam olarak bilinmiyor. İşin fizyolojik ve biyolojik boyutu henüz çözülemedi. Depresyona neden olan temel etkenin nöronların hücre zarlarındaki elektriksel dengesizlik olduğu düşünülüyor. Eğer bu düşünce doğruysa dışarıdan yapılacak müdahale ile nöronların elektriksel faaliyetini düzenleyebilir. Tam bir tedavi olmasa bile depresyonun belirtileri azaltılabilir. Bilim insanları nasıl olduğunu tam olarak bilmese de TMS tedavisi gerçekten işe yarıyor. Bu tedavi seçeneğini deneyen hastaların bir süre sonra belirtilerin azaldığını söylüyor. Hastalar zaman içinde kendilerini daha iyi hissediyor. TMS Tedavisi Hangi Riskleri Taşıyor? Transkraniyel manyetik uyarımda manyetik dalgaların verilmesi hayati bir risk taşımaz. Tekrarlayan uyarımlarda ciddi bir risk veya yan etki görülmedi. Hastalar için tamamen güvenli bir yöntemdir. Vagus siniri uyarımı, derin beyin uyarımında olduğu gibi cerrahi işlem uygulanmaz. EEG'deki gibi kafaya elektrot yerleştirilmez. Bazı filmlerde elektrokonvulsif terapi gören hastaların nöbet geçirdiğini görmüş olabilirsiniz. ECT'nin böyle bir yan etkisi vardır ama TMS'in böyle bir yan etkisi yoktur. Sadece kişiden kişiye göre değişen ufak tefek yan etkiler görülebilir. Yaygın Görülen Yan Etkiler Nelerdir? Öncelikle şunu belirtmeliyiz, TMS'in hiçbir yan etkisi kalıcı değildir. Uayrım bittikten kısa süre sonra yan etkiler kaybolmaya başlar ve zaman içinde sürekli azalır. Yaygın görülen yan etkiler: - Bağ ağrısı - Uyarım yapılan alın bölgesinde rahatsız/huzursuz hissetme - Yüzde karıncalanma veya spazm - Denge kaybı, bayılma hissi - Nadir görülen yan etkiler - Nöbetler - Mani, özellikle bipolar bozukluk hastalarında - Uyarım esnasında kulak koruyucusu yoksa duyma kaybı TMS'ye Nasıl Hazırlanmak Gereklidir? Transkraniyel manyetik uyarım almadan önce doktor muayenesi gereklidir. Doktorunuz sizi fiziksel ve psikolojik olarak muayene etmelidir. Muayene ve laboratuvar testlerine bakılarak hasta değerlendirilir. Bundan sonra TMS'nin güvenli ve etkili bir yöntem olup olmayacağına karar verilir. Psikiyatrik muayene ise depresyonun derecesini anlamak açısından önemlidir. Yukarıda bahsettiğimiz gibi TMS tedavisi herkese uygulanmaz. Genellikle ilaç ve psikoterapiden fayda görmeyen hastalara uygulanır. TMS'e başlamadan önce doktorunuzu bazı konularda bilgilendirmelisiniz. Hamile olup olmadığınızı, vücudunuzda herhangi bir tıbbi cihaz bulunup bulunmadığını söylemelisiniz. TMS'de manyetik alana maruz kalacağınız için bu cihazların üzerinizde bulunması sorun yaratabilir. Bu yüzden stentler, implant uyarıcılar, implant vagus siniri veya derin beyin uyarıcıları sorun yaratabilir. Beyin faaliyetini takip eden elektrotlarla oturuma başlamak tavsiye edilmez. Kullandığınız bütün ilaçları doktorunuza söyleyin. Ayrıca bitkisel takviyeler, vitamin ve mineral desteklerinin hangi dozda kullanıldığı önemlidir. Ailenizde epilepsi geçiren biri olup olmadığının bilgisini verin. Epilepsi hastaları sık sık nöbet geçirdiği için ailenizde epilepsi hastalığı olması sizi risk grubuna sokabilir. Bunların yanında geçirdiğiniz bütün fiziksel ve zihinsel rahatsızlıklarınızı doktorunuza anlatmalısınız. Tedaviden Ne Beklemeliyiz?


Tourette Sendromu Nedir, Kalıtımsal mıdır? Tourette sendromu kendini tikler ile belli eden bir nörogelişimsel bir rahatsızlıktır. Sürekli tikleri olan bir Tourette hastası görmüş olabilirsiniz. Bu sendromda hastanın el ve ayak tiklerinin yanında en az bir tane sesli tiki de vardır. Bazen küfrederler bazen farklı şeyler söyleyebilirler. Tabii bunların hepsi istemsiz şekilde gelişir. Bir Tourette hastası otobüste yolculuk yaparken bir anda küfür etmeye başlayabilir. Bu yüzden hastalar toplum içinde kalmakta ve sosyalleşmekte çok güçlük yaşarlar. En yaygın tikler göz kırpma, öksürme, boğazı temizleme ve yüz hareketleridir. Tourette sendromu tik bozukları spektrumunun bir parçasıdır. Tikler kronik veya geçici olabilir. Tourette hastaları ile yaşayan insanlar bir süre sonra bu tikleri farketmemeye başlar. Ancak ilk defa görenler için çok sıradışı gelebilir. Tiklerin neden olduğu tam olarak bilinmiyor. Tourette sendromu hem genetik hem de çevresel etkenlerin kombinasyonu sonucunda meydana gelir. Vakaların çoğunda belirtiler hafiftir. Tourette sendromu çocuklukta başlar ve ömür boyu devam eder. İlaç tedavisi birçok zaman gerekmez. Tourette Sendromu Belirtileri Sendromun en önemli belirtisi tiklerdir. Bunlar basit ve karmaşık olarak ikiye ayrılır. Basit tikler ani gelişen kısa tekrarlı hareketlerdir. Sürekli göz kırpma, yüz kaslarının oynaması, omuz silkme bunlardan bazılarıdır. Burun çekmek ve boğaz temizlemek de sesli tiklerden bazılarıdır. Karmaşık tikler birkaç kas grubunun beraber çalıştığı koordine hareketlerdir. Yüz ekşitmek basit bir tik iken hem yüz ekşitmek hem de başını sallamak karmaşık bir tiktir. Zıplamak, nesneleri tutmak, eğilmek de karmaşık tiklerdendir. Sesli tiklerin karmaşık olanları sözcük ve deyimlerden oluşur. Hastaların en çok zorlandıklar tikler kendilerine zarar veren yumruk atma gibi hareketlerdir. Bazı kişiler durduk yere kendilerine vurabilirler. Toplum içinde etraflarına aşağılayıcı sözler veya küfürler edebilirler. İstemsizce küfür etme koprolali olarak ifade edilen bir tıbbi durumdur. Hastaların yaklaşık %10-15'inde görülür. Tiklerin bazıları dürtülerden kaynaklanarak ortaya çıkar. Hastalar sürekli o tiki yapma dürtüsü yaşar. Hastaların tik yaşaması onlar için oldukça rahatsız edicidir. Ancak bu tiklerin anksiyete veya heyecan ile beraber görülmesi çok daha sıkıntılı olur. Giyilen kıyafet de tiklerin görülmesini tetikleyebilir. Örneğin sıkı bir kravat veya şal takılması boyun tiklerini harekete geçirebilir. Tiklerden kaçış uykuda bile yoktur. Uykuda daha az görülürler ama tamamen kaybolmazlar. Çocukluktan Yaşlılığa Tourette Sendromu Tourette sendromu genellikle çocuklukta ortaya çıkar ve erken yetişkinliğe doğru ilerler. Yetişkinlikte tam şeklini aldıktan sonra ömür boyu devam eder. Hastaların %10-15'inde rahatsızlık sürekli ilerleyen ve hayatı olumsuz etkileyen bir seyir izler. Rahatsızlıkta en büyük sorunun tikler olduğunu söylemiştik. Bu tikler bazen kaybolup bazen tekrar gelebilir. Çeşitli türde, sıklıkta ve şiddette görülebilir. İlk belirtiler sıklıkla baş ve boyun bölgesinde başlar ve gövdeye doğru iner. Kaslardan sonra sesli tikler başlar ve en son karmaşık tikler gelir. Tourette sendromu belirtileri istemsiz bir şekilde ortaya çıkmasına rağmen bazı kişiler bunları gizleyebilir veya baskılayabilir. Bireyler tiklerini tamamen kontrol edemeseler de etkilerini en aza indirmek için çabalayabilir ve bunu başarabilirler. Ancak bu hiç kolay değildir. Tikleri baskılamak ve onları yönetmek kişide gerginliğe neden olur. Kıyafet gibi çevresel etkenlere bağlı tikler istemli gibi görünür ama onlar da istemsiz oluşur. Bunları yönetmek hiç kolay değildir. Tourette Sendromunun Kökeni Tourette sendromunun tam nedeni bilinmiyor ancak bilim insanları belirli beyin bölgelerinde anormallikler tespit ettiler. Bu anormalliklerin genetik ve çevresel etkenlerin birleşiminden ortaya çıkabileceği düşünülüyor. Özellikle bazal ganglia, frontal lob ve serebral korteks sağlıklı insanlardan farklıdır. Ayrıca bu bölgeleri birbirine bağlayan yolaklar ve nörotransmitterlerde de sorunlar vardır. Dopamin, serotonin ve noradrenalin gibi nörotransmitter mekanizmaları tam olması gerektiği gibi çalışmaz ve hücresel iletişimi gerçekleştirmez. Beynimizde bazı nörotransmitterler nöronları uyarırken bazıları susturur. İkisi de çok önemlidir çünkü faal olmaması gereken bir nöron kümesi ateşlenirse tikler ve istenmeyen hareketler oluşabilir. Tourette Sendromu Nasıl Tespit Edilir? Bir kişinin Tourette sendromu tanısı alması için en az 1 yıl boyunca sesli ve motor tikler göstermesi gerekir. Bunun yanında başka nörolojik ve psikiyatrik durumlar tanı koymada doktorlara yardım eder. Sıradışı tiklerin ve hareketlerin tespit edilmesi ve sınıflandırılması kolay olmayabilir. Bunları ancak alanında uzman doktorlar yapabilir. Tourette sendromu için herhangi bir kan, idrar testi gerekmez. Manyetik rezonans görüntüleme gibi beyin görüntüleme tekniklerine de ihtiyaç yoktur. Çok nadir durumlarda tomografi, MRI veya EEG kullanılabilir. Tourette sendromu için tiklerin en az 1 yıl boyunca görülmesi gerekiyor dedik ancak 3 aydır böyle tikler yaşayan bir çocuğunuz olduğunu düşünün. Doktora gittiğinizde ve doktor size 9 ay daha bekleyelim dese ne hissedersiniz. Hekimlerin bir süre bu belirtileri gösteren kişilere Tourette sendromu tanısı koyması az görülen bir şey değildir. Bu rahatsızlığa aşina olmayan kişiler için çok can sıkıcı bir durumdur. Hastanın yakınları tiklerin nedenini ve bu konuda neler yapabileceklerini bilmek isterler. Sürekli göz kırpma, boğazı temizleme tikleri ebeveynler tarafından göz sorunları veya alerji olarak da yorumlanabilir. Tourette Sendromu Nasıl Tedavi Edilir? Tikler kişinin kendine ve çevresine ciddi bir zarar vermediği sürece herhangi bir ilaç kullanımına gerek yoktur. Ancak tikleri bastırmak için geliştirilmiş ilaçlar da vardır. En yaygın kullanılanları psikotik hastalıklar için kullanılan nöroepileptik ilaçlardır. Haloperidol ve pimozid gibi ilaçlar sıklıkla tercih edilir. Maalesef hiçbir ilaç Tourette hastalarının derdine derman olmaz. Belirtilerin tümünü ortadan kaldıracak bir ilaç henüz geliştirilmedi. Tourette sendromu için kullanılan ilaçların bazı yan etkileri de görülür. Yan etkiler ciddi boyuta vardığında ilacı dozu yavaş yavaş azaltılır, bazen tamamen kesmek gerekebilir. En sık görülen yan etkiler kilo alımı, uyuşukluk ve bilişsel işlevlerdeki azalmadır. Bunun yanında titremeler, duruş bozuklukları ve Parkinson hastalığındaki belirtiler de görülebilir. Dozun kontrollü olarak azaltılması ile bu yan etkiler ortadan kaldırılabilir. Kalıtımsal mıdır? En çok merak edilen sorulardan biri Tourette sendromunun genlerle taşınıp taşınmayacağıdır. İkizler ve aile bireyleri üstünde yapılan araştırmalar bunun kalıtımsal bir bozukluk olduğunu gösteriyor. Tourette sendromunda otozomal dominant bir gen etkili olduğundan anne veya babadan birinde olması çocuğu risk altına alıyor. Ancak kalıtım mekanizması Mendel genetiğinden çok daha karmaşıktır. Tourette sendromunda bazı genler etkili olmasına rağmen çevresel etkenler de çok önemlidir.


Yeni Transistörler İşlem Yaparken Öğrenebiliyor Türünün ilk örneği olan insan beyninin özelliklerinden esinlenerek yapılmış bir cihaz çok hızlı bir şekilde paralel işlemleri büyük bir ustalıkla yapabiliyor. Paralel işlem yapmak ne demek önce onu açıklayalım çünkü bu teknoloji yakın zamanda bilgisayar dünyasında devrim yaratacak. İzmir'de yaşadığım için buradan örnek vereceğim. Urla'dan Konak'a doğru hareket etmek üzere arabanıza bindiniz ve radyoyu açtınız. Bir yandan arabayı sürüyorsunuz ve bir yandan radyoda Azerbeycan cumhurbaşkanının, birinci yardımcılığına eşini getirdiği gerçeğini öğreniyorsunuz ve çok şaşırıyorsunuz. Bir yandan araba sürerken diğer yandan cumhurbaşkanının yaptığı işe aynı anda tepki vermek bir paralel işlem örneği. Günümüz işlemcileri bunu yapamıyor, onlar her bir işlemi kısa sürede ama tek tek yapacak şekilde geliştirildiler. Yeni Transistörler İnsan Beyninden Esinlenerek Geliştirildi İnsan beyni yaklaşık 86 milyar nörondan ve irili ufaklı çeşitli hücrelerden oluşuyor. Bu hücreler sinaps adı verilen bağlantılarla birbirine bağlıdırlar. Sinapsların bir ağ gibi ördüğü insan beyninde sürekli yeni bağlantılar oluşup eski bağlantılar yok edilir, bir diğer deyişle beyinde dinamizm hiç bitmez sürekli yapım ve yıkım devam eder. Harvard Üniversitesi Mühendislik ve Uygulamalı Bilimler Fakültesi bilim insanları sinapsların davranışını taklit edebilen bir transistör geliştirdiler. Transistörler elektronik cihazlara gelen akımı azaltmak veya arttırmakla yükümlüdürler. Her elektronik aletin harcadığı elektriksel güç farklıdır ve bunun ayarını sağlayan cihazlar transistörlerdir. Yeni üretilen bu öğrenebilen transistör devredeki bilgi akışında değişim yapabiliyor ve değişen sinyallere karşı fiziksel olarak uyum sağlıyor. Transistörler Yeni Bir Yapay Zeka Türü Olabilir Modern malzemelerdeki sıra dışı özellikler kullanıldığında sinaptik transistör yeni bir yapay zeka türünün başlangıcı olabilir. İnsanlar sürekli teknolojide hıza odaklanıyorlar ama hız güç kaybına neden oluyor. Elektronik dünyasındaki yeniliklerle enerji tasarrufu sağlanarak cihazlardan daha fazla verim elde edilebilir. Gelin doğada en verimli çalışan cihaza bakalım: İnsan beyni. Etrafınızda gördüğünüz, kullandığınız, içinde yaşadığınız tüm nesneler 20 Watt'lık bir gece lambası kadar enerji harcayan bir organ vasıtasıyla oluşuyor. Araştırma ekibinde doktora sonrası öğrenci olan Jian Shi geliştirdikleri transistorün insan beynindeki sinapslarla aynı özellikleri taşıdığını belirtiyor. Ne zaman bir nöron harekete geçse başka bir nöron hemen cevap veriyor ve aralarında sinaps kuruluyor veya var olan sinaps güçleniyor. Nöronların aralarında ne kadar fazla etkileşim olursa bağlantı o kadar güçlü oluyor. Sinaptik transistörlerin ve nöronların yer aldığı birleşik bir sistem dünyada bu güne kadar görülmemiş bir performansa ulaşabilen yeni bir teknolojinin kapısını aralayabilir. 80 Nanometre Kalınlığında Biyolojik sinapslarda kalsiyum iyonları ve reseptörleriyle gerçekleştirilen etkiler, sinaptik transistörlerde oksijen iyonlarıyla gerçekleştiriliyor. Voltaj uygulandığında bu iyonlar 80 nanometre kalınlığında samaryum nikelattan yapılmış kristal bir örgüden girip çıkıyor. Örgünün iki ucu sinapslardaki akson ve dendrit görevini görüyor. İyonların değişen yoğunluğu transistorün iletkenliğini arttırıp azaltarak akımı ayarlıyor. Sinaptik transistörün geleneksel silikon transistörlerden birçok üstün tarafı mevcut. Hepiniz bilgisayar dilini bilirsiniz, 0 ve 1'den oluşur. Bu 0 ve 1'de oluşan elektronik dile ikili kod sistemi denir ve hemen hemen her algoritmada bu kod kullanılır. Sinaptik transistörler bu koddan bağımsız çalışabiliyorlar. Şimdiye kadar transistörler ya açık ya da kapalı olmak zorundaydı, ya 0 ya da 1. Ancak biyolojik sinapslar kapalı ve açık olmaktan ziyade çok sayıda farklı durumda olabiliyorlar ve bu özellik sinaptik transistörlerde de kullanılıyor. Transistörler Kendi Hafızalarına Sahip Yararına gelelim, ani bir elektrik kesintisiyle oyunda kaldığınız yeri kaydedemeden bütün bilgiler siliniyordu ancak sinaptik transistörlerin kendi hafızaları var. Aniden güç kesilip kapatılsalar bile her şeyi hatırlıyorlar. Ayrıca bu yeni transistörler enerji bakımından da oldukça tasarruflular.


Transkraniyal Manyetik Uyarım Transkraniyal manyetik uyarım beynin bir bölümünde yer alan nöronların elektriksel faaliyetlerini değiştirmeye yönelik bir tekniktir. İçinden elektrik geçen bir bobin ilgili beyin bölgesine yaklaştırılır ve bobinden yayılan manyetik dalgalar nöronların hücre zar potansiyelini etkiler. Bu şekilde etkin olmayan nöron grubu etkinleşir ve araştırmacılar da bunun ne gibi etkileri olacağını araştırırlar.


Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Bağırsak Bakterileri Travma Sonrası Stres Bozukluğu deyince akla ilk gelen muhtemelen Amerika Birleşik Devletleri yapımı film ve dizilerdir; ama biz şimdi bu konuyu da bağırsaklara bağlayalım. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nedir? Travma Sonrası Stres Bozukluğu savaş, açlık gibi kişinin beyninde iz bırakabilecek korkutucu olayların sonucunda ortaya çıkar. Kişiyi ve ailesini, kişinin işgücünü olumsuz etkiler. Bu olaylar; savaşlar, patlamalar, afetler (deprem, sel, yangın, saldırı, tecavüz, işkence, kazalar, aile içi şiddet veya çocukluk döneminde yaşanan taciz olabilir. Genellikle olaydan bir ay sonra ortaya çıkar. Travma sonrası stres bozukluğunun başlıca belirtileri iş hayatında ve sosyal hayatta güçlükler yaşanması ve günlük olağan işleri yapamamaktır. Belirtiler dört gruba ayrılır: istenmeyen anılar, kaçınma davranışı, düşünme ve davranışta olumsuz değişiklikler, fiziksel ve duygusal tepkilerdeki değişimlerdir. Bu olayların sonucunda da kişilerde; uykusuzluk, kabuslar, olayla ilgili anıların rahatsız edici biçimde sık sık hatırlanması, sürekli olarak olayın tekrarlanacağı korkusu ve bu nedenle diken üstünde hissetme, kolay irkilme, çabuk sinirlenme, gelecek ile ilgili plan yapamama, yabancılaşma , olayı hatırlatan durumlarda huzursuz olma ve bu durumlardan kaçınma görülebilir. Güney Afrika, nüfusunun %70'inden daha fazlası ile yaşam süresi boyunca travmatik bir olay yüzünden acı çeken 10 ülke arasında. Bu olaylar, anksiyete ve stresle ilişkişi hastalıkların artışına katkıda bulunuyor. Travma yaşayan Güney Afrikalılar (nüfusun %3,5'i, 1.4 milyon kişi); sonunda travma sonrası stres bozukluğu geliştiriyorlar. TSSB, çoğu kişide doğal olarak iyileşse de, bazı kişiler artık tehlike ortada olmasa da geriye dönüş gibi , stres ve endişe ile semptomları hissedebilir. Bu da kişilerde günlük hayatta aksamalara neden olur. İşin daha da derinine inersek... TSSB'de aslında her hastalıktaki gibi genetik, epigenetik ve çevresel etkenlerin bu sürece olumlu veya olumsuz katkıları olduğunu biliyoruz. Yeni bir çalışmaya göre başka bir faktör de etkili olabilir. Psikiyatrik hastalıklara sahip kişilerin vücutlarında yüksek derecelerde inflamasyon görülür;bilimciler hala bu inflamasyonun nasıl oluştuğunu bilmiyor ama mikrobiomun bu işte bir rol oynadığı düşünülüyor. Araştırmacılar, strese maruziyetin mikrobiomda değişikliklere neden olduğunu ve inflamasyon ve bağışıklık moleküllerinin seviyesinin arttığını buldular. Ve bir başka çalışma.. Bu sonucun bulunması üzerine, araştırmacılar TSSB'li ve normal kişilerin mikrobiyotasını incelemişler; sonucunda TSSB'li kişilerde, inflamasyon ve bağışıklık sistemini düzenleyen spesifik bakteri topluluğunda eksiklik bulmuşlar. Şu an için net bir şekilde, bu hastalık bakteri eksikliği yapar veya bakteri eksikliği bu hastalığa neden olur denemiyor. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Beyni ve Bağırsakları Nasıl Etkiler? Mikrobiyotadan önceki yazımızda uzun uzun bahsetmiştik. Bu ilişkinin bir tanesi de bağırsak-beyin-mikrobiyota aksı. Bu; mikrobiyotanın birçok mekanizma ile beyin fonksiyonlarını ve davranışları etkiler. Bu, enterik sinir sistemi ile bağlantılıdır; yani milyonlarca sinir hücresi bağırsak duvarındadır. Ayrıca beyni de etkileyen birçok hormon, bağışıklık sistemi molekülleri ve toksinler üretir. Bu ilişki iki yönlüdür. Yani bu stres ve duyguların da bağırsak mikrobiyotasını etkileyebileceğini söyler. Stresle salgılanan hormonlar mikrobiyotayı ve bağırsak duvarının bütünlüğünü etkiler; ki bu bakterilerin ve toksinlerin kan akımına karışımını sağlar. Ve ardından inflamasyon süreci... University of Colorado Boulder'da çalışan araştırmacılar, bu sefer travma yaşayan ama TSSB geliştirmeyen kişilerin mikrobiyotalarına bakmışlar. TSSB'li kişilerin mikrobiyotalarında kontrollerle kıyaslandığında 3 tane bakterinin kombinasyonunun seviyesi az bulunmuş; Actinobacteria, Lentisphaerae ve Verrucomicrobia. Araştırmacılar bu bulgulara dayanarak, bu 3 spesifik bakteri grubunun TSSB hastalarında inflamasyona kadar oluşan sürece neden olduğunu düşünüyorlar. Çocukluk Travması?! Belki bu mikrobiyotadaki değişiklikler erken yaşta bir çocukluk travmasına bağlı olarak oluyordur. Çocukluk travması yaşayan kişilerin sayısı, anksiyete ve strese bağlı bozukluğa sahip insanların sayısından daha fazladır. Başka bir çalışmada, çocuklukta geçirilen travmanın fazlalığı, normal veya daha az travma geçiren kişilerle kıyaslandığında Actinobakter ve Verrucomikrobia bakterilerinin anlamlı olarak daha düşük miktarda üretilmesine neden oluyor. Daha çok çalışmanın da hala gerek olduğu vurgulanmış.


Travma ve Stres Tepkisinin Nöroanatomisi Bazı insanların büyük depremlerde ya da terör saldırıları esnasında daha ne olduğunu bile anlamadan kendilerini balkondan aşağıya attıkları görülmüştür. Biraz düşünürsek aslında bunun ne kadar mantıksız olduğunu kavramamız muhtemeldir. Depremde ölme ihtimaliniz belki çok katlı bir binadan atladığınızda ölme ihtimalinizden daha bile az olabilir. Peki buna rağmen neden bu kadar çok insanın bu mantıksız seçimi yaptığına tanık oluyoruz? Cevap aslında çok basit: Hayatta kalma arzusu. Beynimiz büyük bir olay yaşadığımızda ilk anda mantıklı düşünmez, tek düşündüğü sizi hayatta tutmaktır ve bunun için de elinden geleni yapar. Bunun sonucu balkondan aşağıya atlamak kadar büyük ve muhtemel ölümünüz ile sonuçlanacak bir tepki de olabilir, irkilmek kadar küçük bir tepki de. Bu ani tepkileri verirken beynimizde neler olup bittiğini anlamak için bazı bölümleri ve bunların rollerini anlamamız gerekir. Bunlardan birincisi olan amigdalanın pek çok farklı rolü var ama en önemlilerinden biri savaş ya da kaç tepkisini tetiklemesi. İkinci bölümümüz ise tam amigdalanın üzerinde yer alan deniz atı şeklindeki hipokampus. Hipokampus olayları daha durum çerçevesinde değerlendirmemizi sağlayan, nispeten daha mantıklı ve daha aklı başında bir bölge. Diyelim ki çok yüksek bir ses duydunuz. Bu ses duyusal talamus tarafından algılanır. Duyusal talamus çok hızlı bir şekilde Bir ses var mesajını amigdalaya gönderir. Amigdala çok fazla düşünmez, tek amacı sizi hayatta tutmak olduğundan en kötü senaryoya göre hareket eder ve sizi durumdan kurtarmaya çalışmak için savaş ya da kaç mekanizmasını devreye sokar. Dolayısı ile yüksek sesi algıladığınız ilk anda aniden sıçrayabilir, masanın altına saklanabilir ya da kendinizi yere atabilirsiniz. İşte gerçekten korkunç bir durum olup olmadığını anlamaya çalışmadan verdiğimiz bu ilk tepki amigdala tepkisidir. Duyusal talamus amigdaladan çok kısa bir süre sonra durumu hipokampus ve kortekse de iletir. Burada duyulan sesin durum ve bağlam ile alakası ayrıntılı bir biçimde değerlendirilir. Sadece bir kapı çarpması olduğuna kanaat getirilirse rahatlar ve hayatımıza normal bir biçimde devam ederiz.