Epilepside Jeneralize Nöbet Türleri Epilepsi elektriksel sinyal bozukluklarıyla ilgili kronik bir hastalıktır. Nöronlar arasında bilgi iletimi aksiyon potansiyeli sayesinde gerçekleşir. Nöronların hücre içi ve dışındaki iyon yoğunlukları birbirinden farklıdır. Aksiyon potansiyeli esnasında sodyum ve potasyum iyonları hücre zarı üzerinden geçiş yaptığından ani olarak zarın elektriksel yükü değişir. Aksiyon potansiyeli protein yapılı iyon kanalları, enzimler ve sodyum, kalsiyum, potasyum, klor gibi iyonların kontrolünde sistematik bir şekilde gerçekleşir. Bu olaylar sayesinde salgılanması gereken nörotransmitterler salgılanır. Sinaptik aralıktan geri çekilmesi gereken nörotransmitterler enzimler aracılığıyla işlevsiz hale getirilir. Vücutta yerine getirilmesi gereken görevler denge halinde gerçekleştirilir. Bu iyonların hücre içi ve dışında bulunması gereken miktarlardan daha fazla ya da daha az oranlarda bulunması veya iyon kanallarının işleyişinin bozulması ve daha birçok farklı sinirsel bozukluk durumunda sinirsel iletişimde anormallikler gelişir. Nöronal ağlarda bu eksitasyon ve inhibisyon dengesinin çeşitli nedenlerden dolayı bozulması durumunda epilepsi hastalığı ortaya çıkabilir. Epilepsi belirtileri bebek, çocuk ve yetişkin insanlarda farklı şekillerde görülebilir. Yaygın olan belirtiler aşırı tükürük salgılanması, titreme, bilinç yitimi, bayılma, nefes darlığı, yere düşme, dokularda ve yüzde morarma, hareketlerini kontrol edememe, nefes kesilmesi, otururken uzaklara dalma, uyku hali, kriz sonrası şaşkınlık ve idrar kaçırma. Hastalarda bu belirtilerin bir veya bir kaçı bir arada bulunabilir. Belirtiler kişiden kişiye farklı sıklık ve şiddette olabilir. Epilepsi hastalığı herhangi bir tetikleyici etken olmadan beynin epileptik nöbet geliştirmesiyle karakterize edilir ancak her nöbet geçiren kişi epilepsi hastası olarak tanımlanmaz. Epilepsi Sınıflaması Epilepsi nöbet türlerine ve etiyolojilerine göre iki şekilde sınıflandırılır. Etiyolojik sınıflandırmaya göre epilepsiler semptomatik, kriptojenik ve idiyopatik olarak sınıflandırılır. Beyin tümörleri, beyin dokusu iltihabı gibi oluşum nedeni bilinen epilepsilere semptomatik epilepsi denir. Semptomatik bir nedene bağlı olduğu düşünülen fakat ne olduğu bilinemeyen epilepsilere kriptojenik epilepsi, genetik yatkınlığa bağlı olarak gelişen epilepsiler de idiyopatik epilepsi olarak tanımlanır. Temel sınıflandırma jeneralize ve parsiyel nöbet türlerine göre yapılır, uluslararası epilepsi topluluğu bu hastalıktaki karmaşayı gidermek ve ortak bir terminoloji geliştirmek için uzun süren çalışmalar sonucu 1981 yılında nöbet sınıflaması oluşturdular. Teknolojik gelişim ve bilimsel araştırmalar sonucunda çeşitli yıllarda sınıflama yenilenerek geliştirildi. En son 2017 yılında yapılan sınıflandırma ile nöbetler jeneralize, parsiyel ve epileptik spazmlara ek olarak parsiyel-jeneralize kombine edilmiş epilepsiler şeklinde tanımlanmıştır. Parsiyel Nöbetler Parsiyel nöbetler beynin belirli bir odağında başlar ve sonlanır. Çeşitli parsiyel nöbet türleri vardır, basit parsiyel nöbette bilinç açıktır ama bu durum nöbetin engellenebileceği anlamına gelmez, kompleks parsiyel nöbetlerde bilinç kaybı gözlenir. Bazı parsiyel nöbetler beynin tümünün etkilendiği jeneralize nöbetlere dönüşebilir ya da basit parsiyel başlangıçlı bir nöbet kompleks parsiyel nöbete dönüşebilir. Hastanın nöbet sırasında yaşadıkları beynin etkilendiği bölgeye göre değişiklik gösterir. Kompleks parsiyel nöbetlerde bilinç kaybının yaşanması kişinin her zaman sarsıntılı bir nöbet geçireceği anlamına gelmez, hasta nöbeti hatırlamaz ve kısa süreli hafıza kaybı yaşayabilir. Nöbet sırasında hasta çevresindekiler tarafından dikkatli gözlemlenmediğinde hastanın bilincinin yerinde olduğu sanılabilir. Kompleks parsiyel nöbetler otomatizmler ile beraber seyredebilir. Nöbet bittikten sonra kendine geldiğinde hiçbir şey hatırlamaz. Jeneralize Nöbet Jeneralize nöbetlerde beynin tümü elektriksel deşarjdan etkilenir. Jeneralize nöbet, tonik-klonik absans, tonik, atonik ve miyoklonik nöbetler olmak üzere 5 alt grup içerir. Jeneralize tonik- klonik nöbetler Halk arasında sara hastalığı denilince akla gelen nöbet türüdür. Nöbeti geçiren kişinin vücudu kaskatı kesilir ve ardından tüm kasları kasılıp gevşemeye başlar. Bilincin tekrar yerine gelmesi ve hastanın kendini toparlaması nöbetin şiddetine ve süresine bağlıdır. Nöbet sonrası kişi şaşkın halde olur, şiddetli kas ağrıları ve baş ağrısı yaşar. Nöbet bir veya iki dakika sürer. Nöbet beş dakikadan uzun sürerse veya kişi ilk kez nöbet geçiriyorsa hemen tıbbi yardım almak gerekir. Absans Nöbetler Absans nöbetleri kısa süreli bilinç kaybı, ifadesiz bakışlar ve ani duraksama ile karakterizedir. Absans nöbetleri çocukluk çağında erişkinlere göre daha yüksek oranlarda meydana gelir. Sıklıkla 6-12 yaş arasında görülür ve kız çocuklarda daha sık rastlanır. Bazen günde yüzlerce kez böyle nöbetler görülebilir. Bu durum çocukların eğitim hayatlarını da olumsuz etkileyebilir, nöbet sırasında konuşulanı duymama ve ifadesiz bakışlar çocukta davranış bozukluğu olduğu düşüncesini yaratabilir. Bu nöbet türü tipik ve atipik absans nöbetleri olmak üzere ikiye ayrılır. Tipik absans nöbetleri idiyopatik jeneralize epilepsiler grubunda yer alır. Tipik absans nöbetlerinin klasik belirtileri ani başlayıp ani sonlanan bilinç kaybı ve ardından boş bakma, aktivite sırasında durma, gözlerde kırpıştırma, yüz ve ellerde otomatizmalar şeklindedir. Tipik absans nöbetleri başlangıç yaşı açısından çocukluk(6-7) çağı ve juvenil (12) absans nöbetler olmak üzere iki gelişim çağında sınıflandırılırlar. Atipik absans nöbetleri, başlangıcı ve bitişi ani olmayan, beraberinde kas tonusu değişikliğiyle ve miyoklonilerle seyreden nöbettir. Tedaviye daha zor cevap verir. Bunlar genellikle juvenil miyoklonik epilepsi ile ilişkilidir. Atonik absans nöbetleri Olduça seyrek görülen bir türdür. Başlangıç yaşı genellikle 18 aylık-5 yaşları asında olur ve erkeklerde kadınlardan daha fazla görülmektedir. Nöbet tipi kollarda miyoklonik sıçramayla birlikte düşmelerdir. Miyoklonik Absans Nöbetler Uyanma ile gelen miyokloniler en karakteristik ve baskın nöbet şeklidir. Bunlar sıklıkla sabahları olmak üzere uyanmayı takiben 1 saat içinde veya kısa bir uykudan uyandıktan sonra ortaya çıkarlar. Miyokloniler başlıca kollarda düzensiz, ani şok tarzında hızlı hareketlerdir. Hastaların 'ellerde titreme veya atmalar' olarak tarif ettikleri sıçrayıcı hareketler şeklinde hissedilir. Miyokloniler hastanın elindeki objeleri atma, fırlatma şeklinde düşürmesine yol açarak beceriksiz, sakar görünmesine sebep olabilir. Miyoklonilere bilinç kaybı eşlik etmez. Miyoklonik absans nöbetleri ani başlar ve ani sonlanan nöbetlerdir. Hastalığın başlangıç yaşı birkaç aylıktan ergenliğe uzanır ve kızlara oranla erkeklerde daha sık gözlenir. Hızlı nefes alıp verme ve aralıklı ışık uyarımı miyoklonik absans nöbetlerini tetikleyebilir. Sonuç


Epilepside Tamamlayıcı Ve Alternatif Tıbbın Yeri Epilepsi dünya genelinde her yaş grubundan yaklaşık 70 milyonu insanı etkileyen ve nöbetlerle karakterize olan yaygın kronik sinirsel bir hastalıktır. Epilepsi tedavisi öncelikli olarak 30'un üzerinde olan çeşitli antiepileptik ilaçlar aracılığıyla sağlanmaktadır. Uygun ilaç tedavisiyle hastaların büyük çoğunluğunda nöbet kontrolü sağlanmasına rağmen diğer üçte birinde ilaca karşı direnç görülmektedir. Ayrıca epilepsi hastalarının yaklaşık %30-40'ı klasik antiepileptik ilaç kullanımından kaynaklanan sayısız yan etkilerden mustarip olmaktadır. Epilepsi cerrahisi, ilaca dirençli epilepsili hastalarının sınırlı bir kısmı için değerli bir seçenek olmaktadır ancak, devam eden ilaca dirençli epileptik nöbetler, artan morbidite ve mortalite ile ilişkili olması nedeniyle, hastaları sorunları için geleneksel olmayan tedavi seçenekleri aramaya yöneltmiştir. Binlerce yıldır epilepsili bireyler, doğal olarak kabul edilen ve birçok durumda genellikle güvenli kabul edilen çeşitli bitkiler ve şifalı otlar kullanmışlardır. Tamamlayıcı ve alternatif tıp, modern tıbbın ayrılmaz bir parçası olmayan sağlık ve tıbbi uygulamalar olarak tanımlanmaktadır. Tamamlayıcı ve alternatif tıp, yüksek, orta ve düşük gelirli ülkeler de dahil olmak üzere dünya çapında yaygın olarak kullanılmaktadır. Tamamlayıcı ve alternatif tıp, epilepside farmakolojik tedaviyi emosyonel kontrole ve stresin azaltılmasına katkıda bulunarak tedavi edebilir ve sonuç olarak nöbet yönetimini ve kontrolünü ve yaşam kalitesini iyileştirebilir. Maneviyat, dindarlık ve inanç egzersizi, psikiyatrik semptomlar , nörolojik bozukluklar ve zihinsel sağlık için potansiyel tamamlayıcı ve yardımcı tedaviler olarak kabul edilebilir. Spiritüel Ve İnanç Perspektifinden Epilepsi Epilepsi, din ve hurafeler tarih boyunca birlikte değerlendirilmişlerdir. Buna en büyük örneklerden birisi 1792 yılında Norveç'te doğan ve 84 yıl yaşamış Wise-Knut'tur. Onun şiddetli ve tedavi edilmemiş epilepsi hastalığı vardı, bu rahatsızlık onda dinsel semptomlar gösteriyordu. Nöbet sonrası ruhsal uyanış hayatında dönüm noktasını oluşturuyordu. O, sesler duyuyor ve dinsel halüsinasyonlar görüyordu, bu sıra dışı yeteneklerin ona Tanrı tarafından verilmiş bir hediye olduğunu düşünüyordu. Onun hikayesi, dinler tarihinde mistik ve dinsel figürler arasında epilepsi bağlantısını akla getirmiştir. Kardec, Ruhlar kitabında epilepsi hastalarının serebral kortekste meydana gelen epilepsi atakları sırasında yaşadıkları psikolojik ve duygusal stresin bu tür sanrılara neden olabileceği belirtilmektedir, ayrıca fiziksel ve ruhsal acı ahlaki ve ruhsal gelişim için önemlidir. Kişiler fiziksel ya da ruhsal acıyı iyi bir şekilde özümseyebilir ve bununla baş edebilirse, beyin sağlığını koruma ve delilikten uzak durma şansı yakalayabilirler dolayısıyla intihara eğilim daha düşük olur. Epilepside zihinsel ve ruhsal rahatsızlıklardan dolayı intihar olanları yüksektir bu nedenle din inanç ve ruhsal dünya fiziksel ve zihinsel sağlığı korumada epilepsi hastalarının kurtarıcısı olabilmektedir. Geleneksel olarak bu stratejiye başa çıkma denmektedir. Bu durumun epilepsi hastalığının yararına sonuçlar sağladığı gösterilmiştir. Başa çıkma stratejileri zihinsel ve davranışsal tekniklerle psikolojik ve duygusal sorunları çözmede araç olarak kullanılmaktadır. Dünya Genelinde Uzman Hekimlerin Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Görüşleri Yakın zamanda verileri yayımlanan, Türkiye'nin dahil olmadığı 25 ülkeden katılım sağlayan 1112 nörolog ve psikiyatristlere yönelik çevrimiçi olarak gerçekleştirilen anket ile farklı kültür ve inanışa sahip hekimlerin, hastalarına tamamlayıcı ve alternatif tıbbı önerip önermediği ve bu tür uygulamaların nöbet kontrolüne yardımcı olabilirliği gibi çeşitli sorulara yanıt vermeleri istenmiştir. Anket sonucuna göre; Egzersiz yapmak Doktorların yaklaşık beşte ikisi, egzersizin nöbetlerin tedavisinde yardımcı olabileceğine inanıyordu ve epilepsili hastalar için en sık önerilen Tamamlayıcı ve alternatif tıp tedavilerinden biriydi. Egzersizin zihinsel sağlık, biliş ve beyin işlevi üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Egzersizin epilepsili hastalar üzerindeki faydalı etkileri insan ve hayvan çalışmalarında gösterilmiş olsa da altında yatan mekanizmalar hala tam olarak anlaşılamamıştır. Uzmanların çoğu, kontrollü epilepsi hastalarında, tüplü dalış, paraşütle atlama ve yükseklikle ilişkili diğer sporlar dışında egzersiz uygulamasında herhangi bir kısıtlama olmaması gerektiğine inanmaktadır. Nöbet türleri, sıklığı ve tetikleyicileri dikkate alınarak bireysel bir risk değerlendirmesi çerçevesinde kontrolsüz nöbet geçiren kişiler için daha geniş kısıtlamalar uygulanabilmektedir. Bitkisel İlaçlar Ankete katılan doktorların yaklaşık beşte biri, epilepsili kişilerde bitkisel ilaçların nöbet tedavisinde yardımcı olabileceğine inanmaktadır. Bitkisel ilaçlar, Orta Doğu, Afrika, Avrupa, Asya ve Amerika da dahil olmak üzere birçok ulus ve kültürde epilepsi tedavisi için asırlık bir tıbbi uygulama olmasına rağmen, insanlarda çoğu bitkisel ilacın etkinliği ve güvenliği hakkında sağlam bir kanıt bulunmamaktadır. Ayrıca bitkisel ilaçların kullanımında ülkeler arasında farklılıklar bulunmaktadır. Gelişmiş ülkelerde, bitkisel ilaçlar esas olarak nöbetleri kontrol etmek, Antiepileptik ilaçların olumsuz etkilerini azaltmak ve genel sağlığı korumak için kullanılırken, gelişmekte olan ülkelerde, bitkisel ilaçlar genellikle geleneksel Batı ilaçlarının yerine kullanılmaktadır. Akupunktur Ankete katılanların çok azı akupunkturun epilepside iyi bir tamamlayıcı ve alternatif tıp seçeneği olduğuna inanmışlardır. Akupunktur, çok çeşitli hastalıklarda uygulanan basit ve güvenli bir geleneksel şifa yöntemidir ancak, akupunkturun etkinliğine ilişkin mevcut klinik araştırmalar küçük, heterojen ve kayırma sapma riski yüksek olduğu için hekimler epilepsili hastalarda bunu bir tedavi seçeneği olarak desteklememektedir. İbadet Doktorların yaklaşık %12'si duaların nöbetleri tedavi etmede yardımcı olabileceğine inanmışlardır. Bilindiği kadarıyla literatürde duaların, maneviyatın veya dindarlığın nöbet önleyici etkileri hakkında hiçbir kanıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Orta batı Amerika Birleşik Devletleri'nde 228 epilepsi hastası üzerinde yapılan bir çalışmada, dua ve maneviyat, tamamlayıcı ve alternatif tıbbın en yaygın kullanılan şekli olarak görülmektedir. İran'da yapılan bir başka çalışmada ise önceki çalışmaya benzer sonuçlar gösterilmiştir. Maneviyat ve dindarlık uygulaması, olumlu bir başa çıkma stratejisi ve ruh sağlığı ve yaşam kalitesi üzerinde faydalı etkiler sağlayabilmektedir. Sağlık çalışanları, bireysel inançlara saygı göstererek maneviyattan yararlanabilirler. Cin çıkarma Doktorların %2'den azı epilepside tamamlayıcı ve alternatif bir tıp seçeneği olarak cin çıkarma ayinine inanmaktadır. Nijerya'da epilepsisi olmayan 365 kişi ile yüz yüze yapılan bir görüşmede, katılımcıların %81'inde geleneksel tıp ilk tercih edilen tedavi seçeneği olmuş ve tedavi yaklaşımları arasında bitkisel preparatlar (%68), manevi cin çıkarma (%34) ve tedavi yaklaşımları yer almıştır. Özel kültürel diyetler (%29). Literatürde epilepsi tedavisinde etkili bir seçenek olarak cin çıkarmayı destekleyen hiçbir kanıt bulunmamaktadır. Biofeedback Mevcut çalışmada, doktorların yaklaşık dörtte biri biofeedback'in nöbetleri tedavi etmede yardımcı olabileceğine inanmışlardır. Biofeedback, invaziv olmayan ve görünüşte olumsuz etkisi olmayan bir terapötik seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer Yöntemler Psikolojik okuma ve masaj terapisi, yalnızca bu ankete katılan birkaç uygulayıcı tarafından epilepsi tedavisi için değerli seçenekler olarak kabul edildi. Şu anda, epilepsili hastalarda bu terapötik seçenekleri değerlendiren hiçbir çalışma bulunmamaktadır. Epilepsi hastalarının tedavi planında uygulanması önerilen diğer bazı tamamlayıcı ve alternatif tıp seçenekleri vardır; bunlar çalışmaya dahil edilmemiştir. Bu küresel ankette, dünya çapındaki çoğu doktorun tamamlayıcı ve alternatif tıbbın epilepsili hastalarda nöbetlerin tedavisinde genel olarak yardımcı olabileceğine inandığı gözlemlenmiştir. Önceki çalışmalar, tamamlayıcı ve alternatif ilaçların nöbet önleyici etkinliğine benzer yüksek oranlarda inandığını göstermiştir. Sonuç olarak,


Epilepsili Hastalarda Alkol Tüketiminin Etkisi Epilepsi dünya genelinde 70 milyon insanı etkileyen, gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde görülme sıklığı daha fazla olan kronik nörolojik bir hastalıktır. Epilepsi tekrarlayan epileptik nöbetlerle karakterizedir, tanı ve tedavi süreci hastalığın birden çok etkene bağlı olarak meydana gelmesinden dolayı karmaşıktır. Beyin tümörleri, beyin travmaları, iltihaplar, genetik faktörler ve henüz tanımlanamayan nedenlerden dolayı kişide epilepsi hastalığı ortaya çıkabilir. Epilepsi çeşitli psikolojik bozuklukları da beraberinde getirebileceğinden erişkinlerde aşırı alkol tüketimi gibi yanlış yönelimlere neden olabilir. Epilepsi Nedir? Epilepsi tedavisi mümkün olabilen bir hastalıktır. Beyindeki nöronal ağların işleyişinde genetik yada metabolik bozukluklar sonucu bir grup nöronun senkronize aşırı elektriksel deşarjları sonucunda beyin geçici olarak işlevsiz hale gelir. Bunun sonucunda meydana gelen nöbet sırasında, nöbet türüne göre hasta geçici olarak bilincini kaybeder ya da bilinçli bir şekilde kriz anının geçmesini bekler. Alkol tüketimi ve epilepsi arasında karmaşık bir ilişki vardır. Epilepsi hastalarında alkollü içeceklerin tüketimini içeren birkaç çalışma bulunmaktadır. Bununla birlikte epilepsi tanılı kişilerde alkol tüketme düzeylerini inceleyen az sayıda çalışma vardır ki bunlar da eski sonuçlar veya küçük örnek boyutlarıyla sınırlıdır. Halk arasında sarhoşluk etkişi yaratan tüm içkiler için yaygın olarak kullanılan alkol terimi kimyasal bir tanımdır. Karbon atomuna doğrudan bir hidroksil grubunun bağlanması sonucunda alkoller meydana gelir. Alkoller renksiz, kokulu organik kimyanın geniş bir sınıfını içeren bileşiklerdir. İçki yapımında kullanılan tek alkol türü ise etanol(C2H5OH) kimyasalıdır. Sağlık problemleri, gelecek kaygısı, eğitim ve ekonomik yetersizliklerden dolayı içkiye yönelim söz konusu olabiliyor. Kararında tüketilen içkinin yararı olabileceği gibi aşırı alkol tüketimi bağımlılığa neden olabilir. Yapılan araştırmaların çoğunluğu günde 1-2 kadeh hafif alkollü içki tüketiminin kalp- damar hastalığına faydalı olduğu görüşündedirler ayrıca kırmızı şarabın kalp- damar hastalığı üzerindeki etkisinin abartıldığı ve diğer alkollü içeceklerden farksız olduğu söylenmektedir. Aşırı Alkol Tüketimi ile İlişkili Hastalıklar Alkol tüketiminin olumlu yanlarının olmasına rağmen, aşırı tüketimi ailesel ve çevresel ilişkileri bozabileceği gibi kişiyi psikolojik çöküntüye ve yalnızlığa itebilir. Tüm bunların yanı sıra hastalıkların meydana gelmesi ya da sönümlenmiş bir hastalığın yeniden tetiklenmesine neden olabilir. Aşırı alkol tüketimi fetal alkol sendromu, hemorajik inme, hipertansiyon, kalp atışında ritim bozukluğu hatta ani ölümlere yol açabilir. Epilepsi hastalarında alkol tüketimi nöbet oluşumunu tetikleyebilir. Günümüzde alkol tüketen epilepsi hastalarının tutum ve davranışları hakkında az bilgi vardır. Yapılan bir çalışmada ayarında alkol tüketen bireylerde epileptiform EEG aktivitesinin bir süre baskılandığını ancak daha sonraları kandaki alkol seviyesi düştükçe Epileptiform EEG aktivitesinin tekrar yükseldiği gösterildi. Bir diğer çalışma ise akut alkol tüketiminin inhibitör GABA nörotransmitterlerini aktive ederek merkezi sinir sistemi uyarılabilirliğini baskıladığını göstermiştir. Fareler üzerinde yapılan deneysel etanol çalışmasında da başlangıçta etanolün antikonvülzan özelliği gözlendi daha sonra nöbet eşiklerinde geçici bir düşüş ve nöbetlere karşı aşırı duyarlılık oluştuğu bildirildi. Alkol tüketimiyle ilişkili epileptik nöbetler semptomatik epilepsili hastalarda kriptojenik veya idiyopatik epilepsi hastalara göre daha sık nöbet geçirebilirler. Alkol Tüketimi Beyin Yapısını Etkileyebilir


Epilepsinin Binlerce Yıllık Tarihi Epilepsi, insanları büyüleyen, korkutan, hakkında efsaneler yaratılmasına neden olan antik bir hastalıktır. Merkezi sinir sistemi ile ilgili bilgiler henüz aydınlatılmamışken, epileptik nöbetler büyük bir mitler örtüsü ile sarmalanmış halde duruyordu. Antik çağlarda epilepsi hastaları şeytanların çarpması veya tanrıların cezalandırması ile ilişkilendirilmiş ve toplumsal izolasyona, kötü davranışlara maruz kalmışlardır. Epilepsi hastaları her ne kadar günümüzde de toplumdan soyutlanmış halde olsalar da maruz kaldıkları negatif ayrımcılık 20. Yüzyılın ortalarında teknolojinin gelişmesiyle beraber bu hastalıkla ilgili bilgilerin artmasıyla son bulmuştur. Epilepsi en az 24 saat arayla en az 2 nöbetle sonuçlanan beyin hastalığı olarak tanımlanmaktadır. Epilepsi çok eski geçmişiyle ve sosyal etkileriyle benzersiz bir hastalık halinedir. Epilepsinin tarihi, Mezopotamya'da bulunan ve 4000 yıl kadar eskiye dayanan Akad tabletlerine kadar uzanmaktadır. Tabletin üzerinde; boynu sola dönmüş, elleri ayakları gergin, gözleri faltaşı gibi açılmış, bilinci olmadan ağzından köpükler fışkıran bir insan tasviri bulunmaktadır. Epilepsinin ruhani bir hastalık olduğu kanısı yaklaşık milattan önce 5. Yüzyıla kadar su götürmez bir gerçek olarak kabul ediliyordu. Ta ki Hipokrat'ın bu hastalığın diğer hastalıklardan bir farkı olmadığını ve beyin kaynaklı bir hastalık olduğunu 'kutsal hastalık üzerine' adlı kitabında belirtene kadar. Hipokrat epilepsi için manevi olmayan bir temeli ilk açıklayanlardan birisiydi ancak yazık ki onun bu görüşleri ilerleyen yıllardaki epilepsi hastalarına bakış açısını değiştirmede etkili olmamıştır. Epileptik nöbetleri sarmalayan bu belirsizlik ve hastalığın kökenlerinin yanlış anlaşılması, tarih boyunca toplumun bu hastalığa olumsuz bakışı üzerinde dikkate değer etkilere neden olmuştur. Hipokrat'ın epilepsinin bir beyin hastalığı olduğuna ilişkin açıklamaları, nihayet Avrupa'da 17. Yüzyıldan başlayarak ve bin yıl boyunca artarak devam eden bir hız kazanmıştır. Epilepsinin Toplumsal Algısı Genel olarak tonik- klonik bir nöbetin görünümü insanlarda korku ve panik etkisi yaratabilir. Nöbetlerin gizemi binlerce yıldır tartışılmaktadır. Birçok teori ve yanlış anlaşılma epilepsi hastalarında aşılması zor engellere yol açmaktadır. Tarih boyunca sıklıkla, epileptik nöbetlerin, şeytan çıkarma veya diğer dini ve manevi tedavileri gerektiren, vücudu istila eden kötü ruhlardan kaynaklandığı düşünülmüştür. Antik çağlardan nispeten günümüze kadar epilepsi hastaları haklarından mahrum bırakılmış ve ayrımcılığa maruz kalmıştır. 20.yüzyılın ortalarına doğru Amerika Birleşik Devletleri'nde birçok eyalet epilepsi hastalarının evlenmesini yasakladı ve hatta öjenik kısırlaştırmayı teşvik etti. Restoranlar dahil olmak üzere birçok kamusal alanda, 1970'lere kadar epilepsi hastalarına hizmet vermeme hakkı sahipti. Bu ayrımcı yasalar epilepsili insanların daha da damgalanmasına neden oldu. Epilepsi hastaları sıklıkla damgalanmayla karşı karşıya gelmektedir ve sonuç olarak ihtiyaç duydukları tedavi sürecinden kendilerini mahrum bırakabilmektedirler. Sonuç olarak;


Epstein-Barr Virüsü Multipl Skleroz'un Ana Sebebi Olabilir Nörolojinin en önemli hastalıklarından biri olan Multipl Skleroz'un temel sebebini bulmada çok önemli bir adım atıldı. Amerika'da Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Bölümü'nde çalışan araştırmacılar Epstein-Barr virüsü ile oluşan enfeksiyonun MS gelişiminin ana nedeni olabileceğini keşfettiler. Bu durumda eğer EBV enfeksiyonlarını engelleyebilirsek MS oluşumunu başlamadan bitirme şansına erişebiliriz. Multipl Skleroz Nedir? MS merkezi sinir sisteminde beyin ve omuriliği etkileyen ciddi bir nörolojik hastalıktır. Bağışıklık sisteminin hücreleri nöronlardaki miyelin kılıfa saldırarak tahribata neden olur ve nöronların düzgün çalışmasını engeller. Bir zaman sonra hasar gören elektrik tellerinin işlev görememesi gibi sinir lifleri de işlevini kaybetmeye başlar. Zaman içinde sinir sisteminde kalıcı ve büyük hasarlar meydana gelir. Multipl Skleroz'un belirtileri hasar gören sinir liflerine göre değişkenlik gösterir. Bazı hastalar yürüme yetisini bile kaybederken bazılarında semptomlar daha yavaş ortaya çıkar. Şimdiye kadar MS için herhangi bir tedavi bulunamamıştır. İyileşme sürecini hızlandırmaya veya hastalık esnasında yaşam kalitesini yükseltmek için bazı ilaçlar verilse de hastalığı durdurmak tam anlamıyla mümkün değildir. Epstein-Barr virüsü ile MS arasındaki ilişki aslında yeni ortaya atılmadı. Yıllardır EBV enfeksiyonları ile MS hastalığı arasındaki bağlantı araştırılıyordu ama net kanıt bulunamıyordu. Şimdi ilk defa Science dergisinde yayınlanan makale ile bu bağlantı keşfedilmiş oldu. MS hastalığının epidemiyolojisinde bu çok ciddi bir adım çünkü sadece EBV enfeksiyonlarını önleyerek MS hastalığını başlamadan engelleyebiliriz. Epstein-Barr Virüsü MS'e Nasıl Sebep Oluyor? Epstein-Barr virüsü ile MS arasındaki ilişkiyi bulmak ise hiç kolay olmadı. Araştırmacılar yıllardır belirli enfeksiyonların MS'e neden olabileceğinden kuşkulanıyordu. Şüpheliler arasında EBV'nin yanı sıra herpes virüsü gibi patojenler de vardı. Diğer yandan EBV yetişkinlerin çok büyük bir çoğunluğunu da enfekte ediyor. Ancak MS çok nadir görülen bir hastalık. Araştırmacıların analizlerine göre MS belirtileri EBV enfeksiyonundan yaklaşık 10 yıl sonra başlıyor. MS ile EBV arasındaki ilişkiyi net olarak belirlemek için araştırmacılar orduda görevli 10 milyondan fazla insanı mercek altına aldı ve bunların arasında 955 MS hastası tespit etti. Araştırma ekibi gönüllülerden iki yılda bir kan örneği aldı ve ordu görevleri boyunca kanlarındaki EBV'nin durumunu ve MS gelişimini izledi. Araştırmanın bu kolunda Epstein-Barr virüsü ile enfekte olan askerlerde MS riski 32 kat daha yüksek bulundu. Diğer virüslerle olan enfeksiyonlar sonrasında MS riskinde herhangi bir farklılık tespit edilmedi. EBV'yi Engellersek MS'i Ortadan Kaldırabiliriz MS hastalığında nöronlardaki miyelin kılıfının harap olduğunu ve parçalandığını söylemiştik. Miyelin kılıfı parçalanırken yapısında bulunan nörofilament hafif zincirler de kana karışır ve bunlar MS'in biyobelirteci olarak işlev görür. Bir kişinin kanında bu filament parçalarının bulunması nöronlarda harabiyet olduğuna işaret eder. Araştırmacılar gönüllülerin kan örneklerini incelediklerinde Epstein-Barr virüsü ile enfekte olan askerlerin kanlarındaki nörofilament hafif zincirinde artış olduğunu fark ettiler. Araştırmacılar bunun üzerine EBV ile MS arasındaki doğrudan bir ilişki olduğu sonucuna ulaştılar çünkü bu durum EBV harici başka bir risk etkeni ile açıklanamıyordu. Neden EBV enfeksiyonu ile MS başlangıcı arasındaki süre çok uzun? Bilim insanları bu durumun hastalığın belirtilerinin çok yavaş olması ve başlangıçta fark edilmemesi olarak yorumluyor. EBV vücuda girdikten sonra bağışıklık sistemi uyarmaya ve immün yanıt oluşmasına neden oluyor. Bir yerde bağışıklık sistemi merkezi sinir sisteminin hücrelerine de saldırıyor olmalı. Her EBV enfeksiyonu da MS'e neden olmuyor. Belki vücuttan tam olarak atılamayıp gizli bir şekilde kalan virüs tekrar tekrar küçük enfeksiyonlara neden olup kronik bir immün tepkiye neden olabilir. Böyle bir durum da yıllar içinde MS'nin ortaya çıkmasına yol açabilir.


Ergenlik Dönemi ve Risk Alma Davranışı Gençlerimiz son zamanlarda lüks düşkünü oldular. Davranışları son derece saygısız ve otoriteye karşı geliyorlar. Yaşlılara hiç saygıları kalmadı, tüm yaptıkları oradan oraya gezmek ve dedikodu... Ebeveynleri ile zıtlaşıyorlar ve sürekli konuşmaları bölüyorlar, arsızca yemek yiyor ve öğretmenlerini çıldırtıyorlar sözlerini komşu Ayşe teyzeden duymaya alışık olsak da bu sözlerin sahibi M.Ö. 8. yüzyılda yaşamış Hesiod. Aradan neredeyse 3000 yıl geçmiş olmasına rağmen ergenler ile ilgili şikayetlerin değişmemiş olması, bu dönemin özelliklerinin zamandan bağımsız olduğunu bize gösteriyor. Ergenlik bir kimlik ve hayatın anlamının arandığı dönemdir.(Ericson,1968) Dünya nüfusunun beşte birini 10-19 yaş grubu (1,2 milyar) oluşturmaktadır. (WHO,2002) Ergenlik üç alt dönemden oluşuyor. - Erken Ergenlik Dönemi (10-13 yaş): Genellikle insan hayatının ruhsal gelişim en sorunlu, mutsuz dönemidir. - Orta Ergenlik Dönemi (14-16 yaş): Akran grup faaliyetleri ve alt kültür oluşumu ile karakterizedir. - Geç Ergenlik Dönemi (17-19 yaş): Erişkin tip davranışların gelişmeye başladığı dönemdir. Risk Alma Davranışı Sonucunda fiziksel, sosyal ve psikolojik bir sorun gelişme olasılığını arttıran davranışlara risk alma davranışı denir. Sigara ve alkol içmek, diyet ve sağlık, cinsel davranış... Sağlıklı risk alma davranışı, ergenlik döneminin doğal bir parçasıdır. Ancak takibi ve değerlendirilmesi çok önemlidir. Bu dönemde yapılacak doğru ve yanlışlar kişinin bütün hayatını etkileyecektir. Sağlığı Riske Atma -Ekonomik güçlük -Kötü okul başarısı -Antisosyal rol modelleri -Düşük benlik saygısı, umutsuzluk algısı -Ailede fiziksel ve ruhsal hastalık öyküsü, ergenin risk alma davranışını olumsuz etkilemektedir. Ülkemizde çocuk acile başvuran hastaların %15'ini ergenler oluşturmaktadır. Bunların %50'si acil olmayan nedenlerle başvurur. Bu tür davranışlar ruhsal sorunlara bağlı olarak gelişebilmektedir. Pediatristler sağlığını riske atan ergenlerin saptanması ve olası ruhsal sorunlarla ilişkisini ayırt etmede önemli bir konumdadır. Ergenle bu süreçte işbirliği yapılması sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar. Hazırlayan : Serap Kaya Kaynaklar Brynes JP. Changing Views on the Nature and Prevention of Adolescent Risk Taking (Ed: D. Romer. Reducing Adolescent Risk Towards an Integrated Approach, USA, 2003 Adölasan sağlığı II,Sempozyum Dizisi No:63 Mart 2008; s.55-59 One thought on Ergenlik Dönemi ve Risk Alma Davranışı Güzel bir yazı olmuş. Devamını bekliyoruz.


Ergenlikte Alkol Kullanımı Beyindeki Elektriksel Aktiviteyi Değiştiriyor Doğu Finlandiya Üniversitesi ve Kuopio Üniversitesi Hastanesi'nde yapılan ve Addiction Biology'de yayınlanan yeni bir araştırmaya göre, ergenlikte uzun süreli alkol kullanımının, kortikal uyarılabilirliği ve beynin işlevsel bağlantılarını değiştirdiği ortaya çıktı. Bu değişiklikler fiziksel ve zihinsel açıdan sağlıklı ama ciddi düzeyde alkol kullanan ergenlerde gözlemlendi. Ergenler ve Alkol araştırmasının bir bölümünü oluşturan çalışma, ergenlikle alınan fazla alkolün korteksin elektriksel aktivitesi ve uyarılabilirliği üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Çalışmada, ergenlik döneminde şiddetli içki içen 27 ergende ve az sayıda veya hiç alkol kullanımına sahip olmayan yaşça ve cinsiyetçe uygun ve eğitim eşleştirmeli 27 kişilik kontrol grubu üzerinde bir izleme gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların, çalışmanın başında 13-18 yaşlarında oldukları bildirilmiştir. 23-28 yaşlarına geldiklerinde, katılımcıların beyin aktivitesi eşzamanlı elektroensefalografi kaydı ile birlikte transkraniyal manyetik stimülasyon kullanılarak analiz edildi. TMS'de, kortikal nöronal hücreleri aktive etmek için manyetik darbeler kafaya yönlendirilir. Bu manyetik atımlar kafatası ve diğer dokuları geçmektedir ve TMS uygulanan kişi için güvenli ve ağrısızdırlar. Yöntem, korteksin farklı bölgelerinin elektriksel uyarıya nasıl tepki verdiğini ve farklı bölgeler arasındaki işlevsel bağların neler olduğunu analiz etmeyi sağlar. Dolaylı olarak, yöntem, kimyasal iletimi, diğer bir deyişle, arabulucu işlevini analiz etmeyi de mümkün kılar. Uzun süren alkol kullanımının etkileri ergenlik çağında daha önce bu yöntemle incelenmemiştir. TMS nabzına verilen kortikal yanıtın, alkol kullananlar arasında daha güçlü olduğu ortaya çıkmıştır. Kortekste elektriksel aktivitenin yanı sıra GABA'nın da sinir iletim sistemi ile ilişkili daha büyük aktivite gösterdiği ortaya konulmuştur. Bu aktivitenin gruplar arasında beyindeki farklı bölgelere nasıl yayıldığı konusunda da farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Daha önce yapılan araştırmalar uzun süreli alkol kullanımının GABA sinir iletim sisteminin işleyişini değiştirdiğini göstermiştir. GABA, beyindeki ve merkezi sinir sistemi fonksiyonunu inhibe eden en önemli nörotransmitterdir ve GABA'nın anksiyete, depresyon ve çeşitli nörolojik rahatsızlıkların patogenezinde rol oynadığı bilinmektedir.


Ergenlikteki Yeme Davranışı Tüm Hayatı Etkiliyor Sınav stresi, aile veya arkadaşlarla iletişimsizlik- uyuşamama, farklı bir ortam arama, bireyselleşme sürecinde yol kat etmeye çalışma, karşı cinsle ilişki kurma, dürtüsel gereksinmede ve duygu yoğunluğunda artma ve bunlara bağlı olarak yeme davranışının değişmeye başlaması... bir ergenin yaşamına hoş geldiniz. Hepimiz bu yollardan geçtik, geçiyoruz. Bir birey olarak yaşama katılma süreci tabii ki de zor olacaktı; iş başında olan hormonlar, psikososyal süreç diyebiliriz. İlerisi Adına Önlem Almak Avustralya'da RMIT Üniversitesi'nden Amy Reichelt'in çalışmasına göre adolesanların maruz kaldıkları yetersiz/kötü beslenme, ilerideki yeme düzenini ve dürtüsel davranışı bozuyor. Bunu da dopamine bağlı ödül sinyali ve bir inhibitör nörotransmitter olan GABA ile yapıyor. Bu iki nörotransmitter adolesanlık boyunca da yapım aşamasında olan nörohormonlardandır. Abur cubur dediğimiz besinler, enerjisi yoğun fakat besin öğeleri açısından fakir besinlerdir; fiyatlarının uygunluğu, reklamlardaki sıklık, kolay satın alma gibi özelliklerinden dolayı özellikle genç nüfus açısından çok tercih ediliyor. Adolesanlar da bu genç nüfusta en çok tüketenlerden. Abur cubur besinler, hiperkalorik olmasını sağlayan başlıca doymuş yağlar ve rafine şekerlerdir; ki bu da obezite için ayrı bir risk faktörüdür. Ayrıca, hiperfaji dediğimiz sürekli tüketim davranışı da ergenlik boyunca gözlemlenebilen davranışlardandır. Dopamin.. Diyetin ödül arama davranışında devamlı ve önemli etkisi vardır. Yüksek şeker-yağ içeren ödüllendirmeler mezokortikolimbik sistemde dopamin artışı sağlar, yolağı fazla derecede uyarır ve reseptör üretiminde fark yaratan değişikliklere neden olur. Değişen dopaminerjik sinyal, yeme davranışı üzerinde etkili olarak zevk veren yiyeceklerde artış ve ödül cevabında eksikliğe neden olur. Diyet ayrıca davranışsal motivasyonda da değişikliklere neden olur. Yüksek sükroz tüketen dolesan erkekler-erişkin değil- Progresif Oran Görevi'nde daha az motive oldukları görülmüş.


Erkekler Gebe Olursa: Sempatik Gebelik Hamilelik, bulantılar, aşerme, emzirme ve hatta bebeği doğurma işlerini artık erkeklerin yaptığını bir canlandırın gözünüzde. Caddelerde karnı şiş halde yürüyen, çarşıda hamile kıyafetleri bakınan ya da parkta bebeğini emziren erkekler. Oldukça tuhaf görüntüler olduğu muhakkak. Sempatik gebelikte ya da bir diğer adıyla Couvade Sendromu'nda işler, tam olarak böyle olmasa da benzer olgular için imkan yaratıyor. Couvade sözcüğü 1865'te antropolog E. B. Taylor tarafından oluşturulmuştur. Fransızca sözcük anlamı kuluçkaya yatmak olan couver fiilinden türetilmiştir. Terim olarak, çeşitli kültürlerde dişinin hamileliğine erkeklerin uyum sağlarken sergilediği ritüelleri belirtmek için kullanılmıştır. Sempatik Gebelik Asırlardır Var Tarihsel açıdan yaklaşıldığında, sempatik gebeliğin izinin Antik Mısır'a kadar uzadığı belirtilmiştir. Bebek doğunca erkeğin doğum sancıları çekip yatağına çekilmesi, zamanını temizlenme ve perhizle geçirmesi görülen davranışlardandır. Doğum sancılarından muzdarip olup yatağa düşen erkekler, Cantabrililerde de görülmüştür. Bunların yanı sıra benzer olarak Papua Yeni Gine, Tayland, Rusya ve Çin'in bazı alt kültür gruplarında ve Amerika'nın birçok yerli kabilesinde de görülmektedir. Sempatik gebelik, hamile annenin tecrübe ettiği davranış ve belirtilerin bazılarını erkeğin de sergilemesidir. Bu belirtilerin çoğunu kilo artışları, hormon düzeylerinde değişiklikler, sabah yorgunlukları ve uyku düzensizlikleri oluşturur. Bazı uç örneklerinde doğum sancıları, doğum sonrası depresyon ve burun kanamaları yaşayan erkekler de mevcuttur. Dikkat çeken diğer belirtilerde karın ağrısı, memelerde büyüme, genişleme ve sertlik, kurulaşan göbek, iştahta değişiklik ve kilo alma vardır. Niteliksel bir çalışmada 35 kadar belirtinin bulunduğu gösterilmiştir. Sempatik Gebelik Nedenleri Bu gebelik türünü açıklamada hem psikolojik hem de fizyolojik yaklaşımlar mevcuttur. Psikolojik teoriye göre kaygı, yalancı kardeş çekişmesi, fetüsle özdeşleşme, babalık hakkında kararsızlık veya doğurma kıskançlığı gibi çeşitli etkenler rol oynamaktadır. Fizyoloji perspektifinden bakıldığında, bazı çalışmalar hamile bir eşle aynı evde yaşayan erkeklerde hormonal değişimlerin gözlendiğini göstermiştir. Bu hormonlar arasında prolaktin, kortizol, estradiyol ve testosteron vardır. Bu değişiklik, genel olarak hamileliğin ilk üç aylık döneminin başlangıcında görülmekte olup doğum sonrası haftalar boyunca da devam etmektedir.


Erkekler Seks İle İlgili Ne Düşünüyor, Nasıl Hissediyor? İlişki, cinsel istek, arzu gibi konularda hep kadınlar merak edilir, onlar konuşulur. Yüzyıllar boyunca kadınların anlaşılamayacağı, ne istediklerinin bilinemeyeceği gibi sözler söylenmiştir. Hep kadınları konuşuyoruz ama erkekler seks konusunda neler hissediyor, bu konuya nasıl bakıyor hiç merak ettiniz mi? Erkeklerin hamilelik derdi yok. Kadınlar kadar toplumsal baskı da görmüyorlar. Hal böyle olunca herkes erkeklerin cinsel ilişki konusunda daha rahat olduğunu düşünüyor. Erkekler seks konusunda ne düşünüyor, nasıl hissediyor biraz bakalım. Erkekler Seks Konusunda Rahattır Kadınların sekse nasıl yaklaştığıyla ilgili yazımızda seksin kadın beyninde başladığını yazmıştık. Erkeklerde bu biraz daha aşağılara iniyor. Seks vücutta başlıyor. Erkeklerin cinsel istekleri çok daha fiziksel bir şekilde kendini belli ediyor. Vücutlarında dolaşan testosteron seli ufak bir dokunuşta bile vücudu uyarmaya yetiyor. Eşlerini veya sevgililerini çıplak bir şekilde görmek onları cinsel bir şekilde uyarabiliyor. Testosteron değişimlerinin yoğun yaşandığı ergenlik çağlarında neler olduğunu siz düşünün. İleri Okuma: Kadınlar Seksle İlgili Ne Düşünüyor, Nasıl Hissediyor? Erkeklerin hepsi sekse aynı şekilde bakmazlar. Kimisi için bu doldurulması gereken bir boşluktur, kimisi için bir açlık. Bazı erkekler seksi bir ilişkinin parçası olarak görürler. Ortalama bir erkek için cinsel ilişkiye girme arzusu çikolata istemek gibi bir şeydir. Tatmin olmayı, mutlu olmayı, doymayı hedefler. Birçok erkek tek bir partnerle yetinmez. Bunun evrimsel yönlerinin olduğu da tartışılıyor. Seks Enerji Verir Seks, erkeklere enerji verir. Cinselliği yaşamak, cinsel hormonların kanda yoğun bir şekilde akması erkeklerin kendilerini heyecanlı hissetmelerini sağlar. Testosteron, adrenalin, oksitosin gibi hormonlar yatakta daha zinde hissetmelerine neden olur. Erkekler seks yaptıkları zaman günlük hayatın monotonluğundan kurtulmuş gibi hisseder. Stresli bir günün ardından cinsel ilişkiye girmek onların fantezi dünyalarını süsler. İleri Okuma: Testosteron Nedir? Heyecanlandırır Erkekler için seks en heyecan verici deneyimlerden biridir. Erkek, orgazmın doruğuna ulaşıp boşalana kadar çok keyif alır ve heyecan duyar. Zevk alması kadınlardan çok daha kolay olduğu için vücudu tam bir zevk alma makinesi gibidir. Basit dokunuşlar ve penisinin uyarılması kalbinin hızlı hızlı atması ve terlemesi için yeterlidir. Erkekler seks konusunda çok daha rahat oldukları için zihinleri herhangi bir engelle karşılaşmaz. Ona cinselliği çağrıştıracak bir eşya, resim veya bir gülücük bile heyecanlanmasını sağlayabilir. Aşkın Somut Hali Erkeklerin partnerlerinin zevk aldığı zamanlar seksin en tatmin edici olduğu anlardır. Partnerlerini her daim memnun etmek isterler. Eşine veya sevgilisine aşık erkekler seks yapmayı aşklarını ifade etme şekli olarak görebilir. Cinsel ilişkiyi nasıl daha iyi hale getirebileceklerini düşünürler. Çiftler birbirini daha iyi tanıdıkça aralarındaki çekim de artacaktır. Erkekler sevgili olarak partnerlerini memnun etmek için ellerinden geleni yapmaya çalışır. Seksten sonra erkekler kendilerini dünyanın sorunlarından uzaklaşmış hisseder. Partnerlerinin kollarına güvenli bir liman bulmuşçasına girerler. Bağlanma, güven, sevgi, tutku... Cinsellik bütün bunların bir birleşimidir.


Erkeklerin Beğendiği 5 Kadın Tipi Erkeklerin beğendiği kadın tiplerini öğrenmenin neden popüler olduğunu anlamak kolaydır. Sosyolojik evrimimiz topluma uyum sağlamak için kendimizi beğendirmek üzerine kuruludur. Kadınlar da erkekler de hem eş bulmak hem de içinde yaşadıkları topluma daha kolay uyum sağlamak için beğenilmek isterler. Bu çok normal bir durum. Bu yazımızın konusu erkeklerin beğendiği ideal kadının fizyolojik özellikleri ve davranış biçimleridir. Kadınların ve Erkeklerin Beğendiği Kişi Evrim ile Belirlendi Aşağıda bahsettiğimiz maddelerin hepsi bilimsel araştırmalar tarafından ortaya konmuştur. Sadece ortalamayı yansıtmaktadır, herkesi kapsar diye bir kural yok. Böyle düşünmeyen erkek ve kadınlar da mutlaka mevcuttur. Erkekler gibi kadınların kafasında da bir ideal erkek modeli vardır. Bunun da temelinde evrimsel seçilim yatar. Erkekler kalçası belinden hafif geniş kadınları tercih eder çünkü bu kadının daha doğurgan olduğunun işaretidir. Kadınlar da geniş omuzlu ve güçlü erkekleri daha çekici bulabilir çünkü onları dış tehditlere karşı koruyabilir. Günümüzde dış tehdit pek kalmadı ama evrimsel bir bakış açısıyla baktığımızda bu çok makul bir düşüncedir. Bugün sosyoekonomik konum eş seçiminde daha büyük önem taşıyor ama eş seçim kriterlerimiz on binlerce yıl önce şekillendi. Tamamen bilimsel çalışmaların ışığında kadın erkek ilişkileri ve ilişkilerin evrimsel kökenleri gün geçtikçe daha çok aydınlanıyor. Hem erkekler hem de kadınlar karşı cinsin aslında hangi özellikleri çekici bulduğunu merak ediyor. Birçok kişi erkeklerin ilgisini çekmenin güzel kokmak veya kısa bir etek giymek kadar basit olduğunu düşünüyor. Bu alanda yapılan çalışmalar durumun bir mini etek giymekten daha karışık olduğunu ortaya koyuyor. Örneğin bir kadının giysisinin rengi ne kadar uzun giyindiğinden daha önemli olabilir. İşte size bilimsel kanıtlara dayanan erkeklerin beğendiği 5 kadın tipi. Belirli bir tip makyaj yapan kadınlar Erkekler makyaj yapan kadınları çekici bulmalarına rağmen makyajın ne kadar yoğun olduğu ve nasıl olduğu aslında daha önemlidir. Bir randevulaşma sitesi ve telefon uygulaması olan Zoosk 1200 kadının profilini analiz etti. Erkeklerin tamamen doğal görünümlü kadınları mı yoksa makyajlı kadınları mı tercih ettiğini bulmaya çalıştı. İncelemede göz farı süren kadınların sürmeyenlere nazaran erkeklerden 139% daha fazla mesaj aldıkları görüldü. Ruj sürmek ise bir kadının buluşma şansını sade dudaklara göre 119% artırabiliyordu. Diğer taraftan Zoosk kullanıcıları arasında yapılan bir anket ilginç bir sonuç ortaya koydu. Renkli veya koyu makyaj yapan kadınların doğal görünmedikleri gerekçesiyle daha az mesaj aldıklarını gösteriyor. Doğru bel/kalça oranına sahip kadınlar Kadınlarda bel/kalça oranı çekiciliğin belirlenmesinde çok önemli bir etkendir. Bel/kalça oranı hem erkek hem de kadınlarda sağlıklı olmanın bir göstergesiyken kadınlarda ayrıca doğurganlıkla da ilişkilidir. Bilimsel araştırmalar da bel/kalça oranının birçok sağlık durumunun göstergesi olduğuna işaret ediyor. Örneğin östrojen seviyesi, obezite riski, diyabet gibi çeşitli hastalıklara olan yatkınlığı gösterebilir. Kadınlar için en uygun bel/kalça oranı 0,7 iken, erkekler için ise 0,9'dur. Bu oran da on binlerce yıl boyunca şekillenmiş evrimsel bir mirastır. Kadının bel bölgesindeki yağlanma çok önemli bir sağlık göstergesidir. Kalçanın belden biraz geniş olması da çocuk doğurma potansiyeli olduğunu gösterir. Evrimsel süreç insanların sağlıklı olup olmaması ile ilgilenmez. Önemli olan tek bir şey vardır: Üremek. Neslin devamı bütün canlıların evrimsel sürecinde en önemli basamağı oluşturur. Kırmızı giyen kadınlar Erkekler kadınların göz ve dudak renklerine pek takılmazlar. Kıyafetlerinin renkli, özellikle kırmızı olması onlar için oldukça çekicidir. Rochester Üniversitesi'nden psikologlar erkeklere kırmızı ve beyaz çerçevelerde kadınların bir dizi fotoğraflarını gösterdiler. Hangi kadınları ne kadar hoş bulduklarını sordular. Araştırmanın ikinci aşamasında aynı kadınlar bu sefer sadece mavi veya kırmızı gömlek giyinmiş halde erkek katılımcılara gösterildi. Uzmanlar arkasından şu soruyu sordu: Cebinizde 100 dolarınız var ve bu kadınla buluşacaksınız. Buluşmanızda ne kadar para harcamayı düşünüyorsunuz? Kırmızı çerçevede yer alan veya kırmızı gömlek giyen kadınlar erkekler tarafından daha çekici bulundu. Onlarla harcanacak para miktarı da daha fazla çıktı. Hoş kadınlar Halk arasında serseri diye tabir edilen erkek tipinin kadınlar tarafından çok beğenildiği bir sır değildir. Ancak erkekler karşı cins için aynı görüşte değiller. Bu konudaki bir çalışma ilk romantik buluşmada erkeğin, partnerinin isteklerine olan cevap verebilirliğinin kadın açısından az bir önem arz ettiğini gösteriyor. Kadınların karşı cinsin ihtiyaçlarına olan duyarlılığı ve cevap verebilirliği ise tam tersine erkeklerin uyarılmasını ve ilgisini daha çok artıyor. Kadının çekiciliği onun erkeğin gözünde ne kadar kadınsı göründüğünü etkiliyor. Erkeklerin beğendiği kadın ile uzun süreli mi yoksa kısa süreli bir ilişki mi düşüneceğini belirliyor. Tiz sesli kadınlar Ses tonu ve sözler buluşmalarda her iki cins için de çok büyük bir önem teşkil ediyor. Araştırmalar kadınların erkeklerde derin, tok bir ses tonu aradığını gösteriyor. Buna karşın erkeklerin beğendiği kadın tipi ise tiz sesli kadınlardan oluşuyor. Bunun sebebinin ses tonu ile vücut büyüklüğü arasındaki ilişki olduğu düşünülüyor. Erkeklerdeki derinden gelen tok sesler daha iri bir gövdeyi, kadınlardaki tiz sesler ise daha minyon bir vücut yapısını çağrıştırır.


Erkeklerin Sünnet Olmasının 4 Faydası Erkeklerin sünnet olması neredeyse her Türk erkek çocuğuna yapılan bir işlemdir. Sizin tanıdığınız erkeklerin de büyük çoğunluğu küçüklüğünde sünnet olmuştur. Bu işlem erkek olmanın bir gereği sayılır ve ülkemizde çok şaşalı düğünler yapılır. Bu işlem doktorlar ve ebeveynler arasında çok tartışılan bir konudur. Bununla birlikte bilim insanları arasında da hala artıları ve eksileri tartışılmaktadır. Amerika'da Chicago Üniversitesi'nde çalışan bilim insanları sünnetin erkeklere birçok yararı olduğunu söylüyor. Araştırmacılara göre penisin üst kısmındaki deri tabakasının alınması penisin işlevini artırıyor. Çoğu erkekte sünnet cinsel memnuniyeti artırırken, cinsel ilişki kazalarını da azaltıyor. Erkeklerin sünnet olması ile ilgili araştırmalar onlarca yıldır devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün bu konuda çok önemli veriler sunuyor. WHO'nun raporuna göre sünnet işlemi kadın erkek cinsel ilişkilerinde HIV riskini neredeyse %60 oranında azaltıyor. Artıları ve Eksileriyle Sünnet İsteğe bağlı sünnet penisin ucunda, idrar çıkış deliğini kapatan ve o bölgede kapalı boşluk oluşturan cilt katlantısının kesilerek alınmasıdır. Bu bölge HIV enfeksiyonlarına çok yatkın bir alandır. Araştırmacılar sünnetten sonraki 6 ve 24 aylık süreçlerde erkeklerin cinsel memnuniyetini ve cinsel sağlığını incelediler. Gerçekten bu işlem yapılmaya değer mi? Terazinin bir kefesine artıları diğerine eksileri koyduğumuzda artılar mı ağır basıyor? Gönüllü olarak sünnet olmuş 360 erkek üzerinde yapılan bir araştırma yürütüldü. Erkeklerin %98'i cerrahi işlemden sonra cinsel memnuniyetlerinin oldukça üst seviyede olduklarını belirtti. Bu erkeklerin cinsel partnerleri olan kadınların çoğunluğu (%98) da benzer açıklamalarda bulundu. Kadınlar da sünnetin cinsel işlevde bir sorun meydana getirmediğini belirtti. Erkeklerin 3'te 2'si sünnet sonrası seksten daha fazla keyif aldıklarını bildirdiler. Aynı zamanda seks kazaları da sünnetten sonra daha az meydana geliyordu. 2014 yılında yapılan bir çalışmada bilim insanlar erkeklerin boşalma süresi üzerine sünnetin nasıl bir etkisi olduğunu araştırdı. Sünnet ile derileri alındıktan sonra erkeklerin boşalma süresi ortalama 20 saniye daha fazla uzuyordu. Araştırmacılar sünnet olmanın penis duyarlılığını azalttığından dolayı boşalma süresini geciktirdiğinden şüpheleniyorlar. Cinsel Memnuniyet Artıyor Penisin deri kısmının alınması cinsel hazzı artırmakla kalmıyor. Aynı zamanda hem partnerlerinin daha fazla tatmin olmasını sağlıyor hem de iki tarafın cinsel sağlığını koruyor. 2011 yılında yapılan bir araştırmada çiftlerde HPV oranına bakıldı. Sünnet olan yetişkin erkeklerde ve partnerlerinde HPV enfeksiyonları daha az görüldü. Ne kadar az erkek bu virüsten etkilenirse, virüs o kadar az kadına geçiyor. Bir diğer sonuç da kadınların yaklaşık %40'ının partnerleri olan erkeklerin sünnet olmasından memnun olmasıdır. HIV riskini azaltmada sünnetin etkili olduğunu az önce söylemiştik. Aslında sadece HIV değil, pek çok cinsel yolla bulaşan hastalık riski penise yapılan bu cerrahi operasyon ile düşürülebiliyor. Amerika'da Hastalık Kontrol Merkezi de çok önemli bir araştırma yürüttü. Buna göre genital iltihap ve papilloma virüsü enfeksiyonlarının sünnetle azaldığı ortaya çıktı. 2009 yılında Uganda'da yapılan bir araştırma sünnetin genital iltihap riskini %25, HPV riskini ise %35 azalttığını gösteriyor. İnsan papilloma virüsü eğer engellenmezse kansere bile yol açabilen bir virüstür. HIV enfeksiyonu ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıkları önlemede güvenli seks ve sünnet olmak kilit etkenlerdir. Biz demiyoruz, bilim insanları diyor.


Dişi Zebra Köpekbalığında Erkeksiz Üreme Görüldü Sadece biz insanlar değil, galiba doğadaki tüm dişiler erkeklere ihtiyaç duymadan kendi başlarının çaresine bakmaya çalışıyorlar. Erkeksiz üreme çalışmaları insanlara özgü değil. Avustralya'da Townswille'de bir akvaryumda yaşayan dişi bir zebra köpekbalığı erkeğine ihtiyaç duymadan kendi yavrusunu dünyaya getirdi. İlk defa 1999'da akvaryuma partneriyle konan bu köpekbalığı 2012'ye kadar partneriyle beraber iki düzine yavru doğurdu ama 2012'de ayrıldılar. 2016'nın başlarında ise dişinin üç bebeği daha oldu. Queensland Üniversitesi'ndeki araştırmacılar bu durum için bazı açıklamalar yapmaya çalıştılar. Bunlardan biri; dişi erkeğin spermlerini sakladı ve daha sonra onları kendi yumurtalarını döllemek için kullandı. Ancak genetik testler yavru köpekbalıklarının sadece annelerinden DNA aldıklarını gösteriyor. Yani eşeysiz üreme olduğu kesin. Zaten köpekbalıklarının da içinde olduğu bir hayvan grubunun eşeysiz üreme yapabildikleri biliniyordu. Ancak erkek partnerinden ayrıldıktan sonra erkeksiz üreme özelliği kazanan bir köpekbalığı duyulmuş, görülmüş şey değildi. Bilim insanları hala daha dişinin nasıl ürediğini bulmaya çalışıyor


Erken Yaşlanma Nasıl Oluyor? Şu ana kadar kayıtlara geçen en yaşlı insanlar 113 ve 122 yıl yaşadı. Ne kadar uzun yaşayacağımız ve vücudumuzun ne kadar hızlı yaşlanacağı %50 oranında genetik etkenlere bağlıdır. Diğer %50 ise beslenme alışkanlığı, egzersiz, hayat tarzı ve hastalıklar gibi çevresel etkenlere bağlıdır. Geçtiğimiz 20-30 yılda ömür beklentisindeki sürekli artışın başlıca sebebi, iyileştirilmiş toplum sağlığı ve hastalıklara karşı bulunan yeni tedavi yöntemleridir. Bilim insanları elimizdeki imkanları göz önüne aldığımızda ortalama insan ömrünün 85'i aşamayacağını düşünüyor. Araştırmacılar bunun yerine ömür beklentisindeki büyük artışların bundan sonra erken yaşlanma sürecinin kendisinin yavaşlatılmasından gelmesi gerektiğine inanıyor. Erken yaşlanma süreci, organların çalışmasına etki eden belli genleri ve proteinler ile vücut organlarının ve DNA'ya rastlantısal olarak zarar veren toksik moleküllerin doğal üretiminin birleşiminden meydana gelir. Bu tür zararlar, zamanla vücudun kendi kendini onarma becerisini aşar ve hastalık ile ölüme karşı yükselen bir hassaslıkla sonuçlanır. Genler Erken Yaşlanma Konusunda Çok Etkili Örneğin, hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda hayat süresini %200-600 arttıran düzinelerce gen tespit edildi. Çok yaşlı insanların (ortalama 98) üzerinde yapılan çalışmalar şaşırtıcı sonuçlar ortaya koyuyor. Bilim insanları iyi kolesterol üretimini artıran ve dolayısıyla kalp damar sistemini geliştiren, erken yaşlanma sürecini yavaşlatan bir geni ortaya çıkardı. Bu, çok yaşlı insanlardaki erken yaşlanma sürecini yavaşlatan düzinelerce genetik faktörü tespit eden araştırmalardan sadece bir tanesi. İyi bir beslenme düzeni, egzersiz yapma, stresi azaltma, olumlu bir tavra sahip olma ve ilave ilaçlar almak gibi alışkanlıklar, hayat kalitesinin artmasına ve 100 yaşına kadar yaşamaya yardım etse de bunların hiçbirinin kendi başına yaşlanma sürecini yavaşlatarak insanların 130 yaşına kadar veya daha fazla yaşamasını sağladığı kanıtlanmadı.


Erken Yaşta Yabancı Dil Öğrenimi İlk yabancı dili kaç yaşında öğrenmeye başladınız? Standart ilköğretim sisteminde çocuklarınıza 10 yaşında ingilizce öğretmeye başlıyorlar ama özel okullarda daha erken. İstanbul'da International College'da bazı çocuklar 8 yaşında 10 11 dil biliyorlar! Çağımızda erken yaşta yabancı dil öğrenimi hem eğitim hem de bilişsel gelişim açısından oldukça kritik bir konudur. Başka toplumlarla iletişim kurma ve dünyaya açılma artık neredeyse zorunlu bir ihtiyaçtır. Yabancı dilin erken yaşlarda edinilmesi birçok açıdan ele alınabilir. Erken yaş kavramı genel olarak 5-12 yaş arası kabul ediliyorsa da yabancı dil öğrenimi doğumdan itibaren başlayabilecek bir süreçtir. Özellikle 3 yaşına kadar olan öğrenimde yeni dil aksansız, anadilmiş gibi konuşulabilir. Bu yetenek çocuklarda 6-7 yaşına kadar devam eder ve sonrasında azalır. Bunun sebebi nörofizyolojik altyapıdır. Beynin dil öğrenmeden sorumlu bölgeleri bu yaşlarda oldukça aktiftir. Ayrıca bu yaşlarda öğrenilen dil beynin motor konuşma bölgesinin bulunduğu yarım küre kodlanacağı için aksansız konuşma çok daha kolay olacaktır. Yabancı Dil Öğrenimi 3 Yaşına Kadar Başlamalı Bu bilgilerden yola çıkarak özellikle 3 yaşına kadar en azından bir yabancı dilin uygun şekilde öğretilmesi gerektiğini düşünüyorum. Tabi öğrenilen dile/dillere daha sonra da maruz kalmak ve alıştırma yapmak önemli olacağından sistemli bir uygulama gerekebilir. Örneğin 3 yaşına kadar aksansız şekilde iki dil öğrenen çocuk ilerleyen dönemlerde bu dillerden birine maruz kalmazsa aksanında sorun yaşayabilir. Bunu önlemek için görsel-işitsel eğitim programlarının kullanılabileceğini düşünüyorum. Araştırmalar erken yaşta yabancı dil öğreniminin problem çözme yetilerini de güçlendirdiğini göstermektedir. Bu çocuklar ileri ki eğitim hayatlarında daha başarılı olmaktadırlar. Bilişsel gelişim açısından da oldukça önemli katkıları vardır. Aileler erken yaşta ikinci bir dilin öğrenilmesinin anadil becerilerine zarar vereceğinden korkmaktalarsa da araştırmalar tam tersini söylüyor. Öğrenilen dil, anadil becerilerini bozmuyor aksine güçlendiriyor. Yabancı Dil Öğrenimi Kültürü Geliştiriyor Tüm bu bilgiler çocuğu sadece akademik hayatta başarılı bir birey olarak yetiştirmek için uygulanıyor gibi anlaşılabilir. Fakat zihnimizi dünyaya açmak, başka kültürleri anlayabilmek bize sosyal açıdan da büyük artılar kazandırır. Kişisel kanaatim bu durumun empatiyi geliştirebileceği ve beynimizdeki sabit fikir duvarlarını yıkabileceği yönünde. Tahammülsüzlük çağında başka bireylerin, toplumların düşüncelerini anlamak çok değerli olacaktır.


Eroin ile İlgili Bilinmeyen Gerçekler Eroin ile ilgili televizyonlarda, internette hep acı haberler görmüşsünüzdür. Belki siz veya yakınlarınızdan biri de hayatının bir döneminde bu uyuşturucuyu kullanmıştır. Özünde haşhaş bitkisinden üretilen bu madde morfinin biraz değiştirilmiş halidir. Bitkiden çıkartıldığı için doğal olduğunu düşünüyorsanız haklılık payınız var ama bu eroinin yarattığı zararları telafi etmiyor. Şimdi dünyanın en bağımlılık yapıcı opiat maddesi hakkında konuşacağız. Haşhaş bitkisinin bazı bölümlerinden kodein ve morfin çıkartılır. Kodein, morfine göre daha az bağımlılık yapıcı bir moleküldür. 19. yy'ın sonunda Alman kimyager Felix Hoffmann morfini asetilledi. Bu şekilde kodein üretmeye çalışırken morfinden kat kat daha etkili eroini elde etti. Kimyasal ismi diasetilmorfin olan bu molekül şu anda en hızlı etki eden opiat maddesidir. Vücuda girdiğinde çok hızlı bir şekilde beyne ulaşır ve bir dizi fiziksel ve psikolojik etkiye yol açar. Bu etkilerin birçoğu ise sağlık açısından tehlikeli durumlar yaratır. Çakır Keyif Hali Damardan enjekte ettiğinizde eroin hemen beyne ulaşır ve size öfori dediğimiz bir çakır keyif hali yaşatır. Bu evrede kişi gayet hoşnut, memnun bir hayat sürer ve sonrasında birkaç saat boyunca uyku mahmurluğu ile uyanıklık arasında kalır. Gözleri yarı açık, anlamsızca gülümseyen kişi tabiri caizse çakır keyif olmuştur. Eroin size keyif vermesinin yanında yarı uykulu bir hale de sokar. Bunun sebebi sakinleştirici bir madde olmasından kaynaklanır. Eğer ki kullanıcı dozu fazla kaçırırsa derin uykuya girebilir ve onu sarssanız bile uyandıramazsınız. Zaten eroini kullanan kişi de bunu istiyor diyebilirsiniz. Uyuşturucunun amacı zaten keyif vermektir ama bu keyif hali aşırı doza ve ölüme giden ilk adımdır. Uyku sersemliğinin diğer bir zararı ise kişinin bilincini kaybetmeye başladığı yerdir. Uyuşturucu aldığınızda bilinciniz kayboluyorsa komaya girme ihtimaliniz artıyor demektir. Bilincini yitiren bir uyuşturucu kullanıcısının nefes alışları yavaşlar, hatta bazen durabilir. Şiddetli Kaşınma Eroin Kullanımının Bir Yan Etkisidir Eroin kan beyin bariyerinden geçip nöronlara ulaştığında hemen morfine dönüştürülür ve opioid reseptörlerine bağlanır. Opioid reseptörlerinin uyarılması da öfori, telaş ve deride sıcaklık hissinin ortaya çıkmasını sağlar. Opioidlerle bağlantılı olarak eroinin bir yan etkisi ise şiddetli kaşınma isteğidir. Sakinleştirici maddeler deriyi rahatsız edecek histaminin salgılanmasını tetikler. Histamin aslında vücudun alerjik tepkilerde ürettiği bir maddedir. Alerjinizin olduğu bir yiyeceği yediğinizde derinizin kızarması ve kaşınmasının sebebi histamindir. Eroin ve diğer opiat maddeler histaminin salgılanmasını tetikler. Bu şekilde deride çok şiddetli bir kaşınma isteğine sebep olurlar. Eroin Bir Zamanlar Ülke Çapında Satılıyordu Eroin ilk defa 1874 morfinden türetildi ancak 1898'de Alman Bayer Şirketi tarafından tıpta kullanılmaya başlandı. Tıbbi işlemlerde bir ağrı kesiciye ihtiyaç vardı ve eroin çok iyi bir ağrı kesiciydi. Bayer'de bir kimyacı morfin yerine kullanılabilecek daha sağlıklı bir ağrı kesici üzerinde çalışıyordu. Bu ağrı kesicinin daha az yan etkisi ve daha az bağımlılık yapıcı özelliğinin olması amaçlanıyordu. Bir arkadaşından morfini asetilleyerek kodein elde edebileceğini öğrenmişti. Ancak kazara iki kere asetilledi ve diasetilmorfini, yani eroini sentezledi. 20. yy'ın başlarında öksürük şurubu gibi sıradan ilaçlar bile eroin içeriyordu. Amerika gibi büyük ülkelerde çok geniş çapta satılmaya başlandı. Doktorlar bu ilaçları kullanan hastaların daha iyi uyuduklarını söylüyordu. Yalan söylemiyorlar veya ilaç şirketleri için çalışmıyorlardı. Gerçekten eroin iyi uyutuyordu. Hem de morfinden daha az bağımlılık yapıcıydı. Yıllar içerisinde doktorlar eroinde farklı bir özellik keşfetmeye başladı. Daha az bağımlılık yapıcı diye düşündükleri eroin aslında öyle değildi. Morfinden 2-3 kat daha tesirli olan ve beyin tarafından hızlıca emilen eroinin bağımlılık yapma etkisi de çok daha fazlaydı. 90'larda Bir Eroin Modası Vardı 1990'lı yılların ortalarında orjinal ismiyle heroin chic adlı bir moda rüzgarı esiyordu. Solgun bir ten rengi, gözlerin altında koyu çizgiler ve koyu renk dudaklar ile karakterize bu moda akımı eroin kullanımının vücuda etkilerini yansıtıyordu. Eroinin vücuda etkileri Amerikan moda dünyasında kendini gösterirken sokakta da eroinin başka bir türü satılıyordu. Kolombiya'dan gelen bu eroin Asya'dan gelenlere nazaran çok daha ucuz ve saftı. Ucuz ve kolay ulaşılabilir birçok üründe olduğu gibi eroinin de satışları bir anda artmış ve kullanıcılar çoğalmıştı. Eroin kullanımı yaygınlaştıkça ölümler de artmaya başlamıştı. 1997 yılında bir moda fotoğrafçısının aşırı doz eroinden ölmesi üzerine ucuz eroin sorunu gün yüzüne çıktı. Sokakta ölen yüzlerce kişi onlar için önemli değildi ama moda dünyasından bir ismin ölmesi tüm dikkatleri çekti. Hemen başkan Bill Clinton olaya müdahale etti ve eroin modasını yansıtan tüm resim ve reklamların toplatılmasını istedi. Eroin Kaçakçılığının İnanılmaz Yöntemleri Lucy filmini izleyenler hemen hatırlayacaktır. Filmde Lucy adlı karakter bir maddeyi taşıması için seçiliyor. Paket ameliyatla Lucy'nin vücuduna yerleştiriliyordu. Lucy vücudunun içinde paketi taşırken sızma oluyor ve süper güçlere sahip oluyordu. Aslında buna benzer yöntemler yıllar önce gerçek olarak denendi. Uyuşturucu kuryeleri yasa dışı uyuşturucu ticareti yapmak için bazen aşırı tehlikeli yöntemlere başvurabiliyorlar. Mayo Clinic Proceedings dergisi 2009 yılında çok önemli bir vaka yayınladı. Makale 50 yaşındaki bir kadının vücudunun içine eroin paketi yerleştirerek Amerika'ya uyuşturucu sokmaya çalıştığını belirtiyor. Kadının midesinde her biri 12 gram eroin içeren 50 paket küçük paket vardı! Her bir paketi yutarak midesine indirmeyi planlıyordu. Daha sonra da gideceği yere vardığında kusarak paketleri geri çıkaracaktı. Kadının uyuşturucu taşımaktan sabıkası olduğu için havaalanında görevliler ondan şüphelendi ve durdurdu. Aslında uyuşturucu kullanıp kullanmadığından şüpheleniyorlardı. Bu yüzden standart kan testi, fiziksel muayene yaptırmak istediler. Muayene ve kan testi sonuçları normal çıkmıştı ama tomografi görüntüleri aynı şeyi söylemiyordu. Bilgisayarlı tomografi kalın bağırsakta tuhaf dikdörtgen bir şeyler olduğunu gösteriyordu. Doktorlar gerekli müdahaleleri yapıp eroin paketlerini çıkardı. Kurye kadını yetkililere teslim ettiler. Eğer eroin paketlerinden bir tanesi sindirim sisteminde sıkışsaydı veya açılsaydı inanılmaz büyük sorunlara neden olabilirdi. Tek bir paketin sızması bile kadını komaya sokmaya yetebilirdi. Eroinin Üç Farklı Rengi Vardır Eroin denilince aklınıza beyaz bir toz geliyor olabilir. Aslında bu uyuşturucunun kahverengi ve siyah renkli satılanları da vardır. Eroinin rengi hangi ülkeden geldiğine ve nasıl üretildiğine göre değişiyor. Kolombiya'dan gelen eroin genelde kahverengi oluyor. Pakistan ve Afganistan'dan gönderilenler de kahverengi rengini alıyor ve çoğunlukla Avrupa'da satılıyor. Beyaz toz şeklinde satılan versiyonu ise daha saf halidir ve Güneydoğu Asya'dan gelir. Beyaz toz şeklinde satılan bu eroini bulmak diğer eroinlere kıyasla daha zordur. Öncelikle daha pahalıdır. İlk bakışta şeker, un veya süt tozundan bile ayırt etmekte güçlük yaşarsınız. Siyah renkli eroin ise bu versiyonunun tek üreticisi olan Meksika'dan gelir. Soğuk ortamda katı halde bulunan bu madde tıpkı bir şeker görünümündedir ama sıcak ortama geçtiğinde yapışkan bir hale bürünür. Bu madde endüstriyel işlemler ile üretildiği için çok saf değildir ve düşük kalite uyuşturucu olarak değerlendirilir. Kimyasal yapısı da eroinin diğer formlarından ziyade opiuma benzer. Bebekler Opiatlara Bağımlı Olarak Doğabilirler Okuduğunuzda sizi şaşırtacak bir gerçek ama bebekler annelerinden bağımlılığı miras olarak alabilir. Annesinin rahminde eroine maruz kalan bir bebek uyuşturucu bağımlısı olarak dünyaya gözlerini açabilir. Bunun için annenin illa da hamileyken eroin kullanmış olmasına gerek yok. Bir kadın gebelikten önce eroini bırakmış ama yoksunluk belirtileri için bir opiat ilaç alabilir. Bu kadın opiat maddenin yarattığı bağımlılık hissini bebeğine aktarabiliyor. Neonatal yoksunluk sendromunda bebek de yoksunluk belirtileri göstermeye başlıyor. Bebeğin yoksunluk belirtilerini gidermek için opiat madde alması gerekiyor. Yoksunluk çeken bebeklerde doğumu takip eden 72 saat içinde birçok belirti görülmeye başlıyor. Bunların başlıcaları aşırı ağlama, kilo alma, ateş, huzursuzluk ve kusmadır.


Erotomani: Benden Haberi Yok, Öyleyse Kesin Bana Aşık Çoğu kadının hayallerini süsleyen bir Johnny Depp olmuştur. Çoğu erkeğin de hayallerini süsleyen bir Angelina Jolie. Genellikle, bu ünlüleri uzaktan beğenip takdir etmekle yetiniriz. İleriye gitmek için pek bir girişimde bulunmayız. Gündelik hayatımızdaki benzeri durumda olanlar içinse 'platonik aşk' tanımlaması uygun görülür. Bu durum için de elden gelecek pek bir şey yoktur. Ancak, kimimiz için olay burada sona ermemektedir. Erotomani Nedir? Erotomania, bireyin içinde bulunduğu ve oldukça ender rastlanan delüzyonlardan biridir. Bu delüzyonda kişi, daha önce hiç tanışmadığı birinin kendisine karşı romantik duygular beslediğine inanır. Bu inanış, genelde, yüksek statüden olup ünlü sınıfındaki kişilere yöneliktir. Ancak bazı durumlarda, tamamen yabancı biri için de aynı inanış ortaya çıkabilir. Aksini gösteren kanıtlar olmasına rağmen, kişi kendisine aşık olunduğu fikrinden caymaz. Ve ünlü bir politikacının, oyuncunun, şarkıcının veya tamamıyla yabancı birinin kendisine aşık olduğunu sanmaya devam eder. Erotomani, tek başına tanısı konan bir bozukluk değildir. Genelde, beraberinde delüzyonel bozukluklarla birlikte teşhisi konmaktadır. DSM'ye göre delüzyonlar, bir ilacın kullanılmaması ve şizofreni tanısının alınmaması halinde ortaya çıkmalıdır. Ayrıca, bireyin delüzyonlar dışında başka tuhaf bir davranışı da olmamalıdır. Ayrıca erotomanik durum, kimi zaman şizofreni gibi bazı psikiyatrik bozuklukların belirtilerinden biri olarak görülebilir. Erotomani'nin Belirtileri Nelerdir? Erotomani'nin en önemli belirtisi, bir başkasının kendisine aşık olduğunun zannedilmesidir. Siz sevgili platonikler, lütfen sakin olun. Bu belirtilerin eşlik ettiği diğer belirtiler de var. Bunlar: - Erotomanik birey, hedef kişinin , kendisine gizli mesajlar yolladığını düşünür. Örneğin televizyondaki spikerin, gizli bir yöntemle kendisiyle iletişime geçtiğini düşünür. - Hedef kişinin sürekli kendisini takip ettiğini, ona mektuplar yazdığını düşünür. Öyle ki, bu takipler ve iletişime geçme girişimleri, kendisinin de istemeyeceği düzeydedir. - Ayrıca ne kadar aksini gösteren kanıt olursa olsun, yine de hedef kişinin kendisine aşık olduğu fikrinden cayamaz. Hatta, hedef kişi umursamaz davranırsa bu erotomanik bireyin daha da cesaretlenmesi için bir davet olarak kabul edilir. Danışman psikolog Glenn Wilson erotomaniyi şu şekilde özetlemektedir: ...genelde ünlüler veya doktor, avukat gibi yüksek statüdeki bireylerin kendilerine aşık olduğunu düşünürler. İlgilerini belli etmek için de gizli sinyaller gönderdiklerini sanırlar. Örneğin, sevdikleri renkte bir kravat giymeleri erotomanikler için aşk işaretidir. Kendileriyle medya aracılığıyla veya telepatiyle iletişime geçildiğini düşünürler. Aldıkları bu sinyaller sonrasında kendileri de; mektuplar, hediyeler ve telefon çağrılarıyla karşılıkta bulunurlar. Eğer bunlar reddedilirse bunu, yasak aşkları için uygulanan bir taktik olarak görürler. Erotomanikler, bu ilişkiyi engellediğini düşündükleri kişi karşısında oldukça tehlikeli olabilirler. Çoğunlukla kadınlarda görülen bu durum, erkeklerde ve homoseksüel bireylerde de görülür. Ayrıca, erkek erotomanikler, tehlike arz eden gruptadırlar. Örneğin, Amerikan başkanı Ronald Reagan'ı vuran John Hickley, Taxi Driver filminde gördüğü Jodie Foster'ı etkilemek için bu cinayeti işlemişti. Bu bozukluk, esasında birçok rahatsızlığın da belirtilerini göstermektedir. Bu bozuklukta görülen kontrolü kaybetme durumu, evrimsel olarak çiftleşmeyi engelleyen durumlara karşı sergilenmesi gereken riskli davranışlardır aslında. Ancak gizlice takip etmeler ve erotomani, genelde yalnızlık ve düşük özgüven haline obsesyon, delüzyon ve antisosyal kişilik bozukluğunun da eklenmesiyle ortaya çıkmaktadır. Psikotizmle ilişkili bulunan güçlü aile tarihçeleri, durumun genetik yönünün bulunduğunu ortaya koymaktadır. Erotomani'nin Tedavisi Var Mıdır? Bazı vakalarda antipsikotik ilaç tedavisi işe yaramıştır. İlaç tedavisi, psikoterapi ile paralel yürütüldüğünde olumlu sonuçlar elde edilmiştir.


Erteleme Sanatı John Perry Tao Te Ching'in felsefesi 'büyük görevleri bir dizi küçük eylemlerle başarmak' ve 'küçük ve uygulanabilir adımlar aracılığıyla sürekli gelişimi hedefleyen Kaizen adlı Japon felsefesi ile belki en nefret ettiğiniz özelliğiniz olan 'erteleme' ile nasıl başa çıkabileceğinizi anlatan enfes bir kitap. Erteleme Sanatı için olay şundan ibaret; artık 'to do list' olarak adlandırılan' yapılacak şeyler listenize, her şeyi yazıyorsunuz. Evet, her şeyi. Kitaptan bir örnek verelim. 7. Bir fincan kahve daha doldur. 8. Kanepeye değil masaya otur. 9. Bilgisayarı aç. 10. E- postana göz atma. 11. İnternette gezinmeye başlama. 12. Belgelerime git. 13. Dummet'in kitap eleştirisini aç. Yaptığınız bu minik işler, daha sonra büyük işler için güven oluşturacaktır. Yani yapılacaklar kadar yapılmaması gerekenler de yer almalı listede.


Eski Sevgiliniz ile Arkadaş Kalabilir misiniz? Çoğu kişinin arkadaş kaldığı bir eski sevgilisi vardır ve eski sevgiliyle arkadaş kalma durumu toplum arasında en çok fikir ayrılığına düşülen konulardan biridir. 2004 yılında yapılan NBC.com'da yapılan online bir ankete katılan kişilerin 48%'si eski sevgilileriyle arkadaş kaldıklarını, 18%'si arkadaş kalmaya çalıştıklarını ama başaramadıklarını söylemiştir. Burada konumuz arkadaş kalmaya çalışıp bir türlü başaramayan toplumun 18%'lik dilimi. Eski Sevgiliniz Hala Aklınızda mı? Öncelikle belirtmeliyim ki eski sevgiliniz ile arkadaş kalamazsınız diye bir şey kesinlikle iddia etmiyorum. Bazı kişiler çok iyi bir şekilde eski sevgilileriyle arkadaş kalabiliyorlar, özellikle ayrılık anlaşmalı gerçekleşirse. Öncelikle kişinin eski sevgilisiyle neden arkadaş kalmak istediği sorusundan başlayalım. Son zamanlarda yapılan YourTango.com'da yer alan bir anket sonucuna göre katılımcıların %71'si eski sevgililerini çok fazla düşündüklerini itiraf etmişlerdir. İlişkisi olmayan kişilerin %57'si eski sevgililerini düşünmenin onların yeni bir aşka yelken açmasına engel olduklarını belirtmiştir. Bunun doğruluğuna ne kadar inanıyorsunuz? Eğer aklınızda hala eski sevgiliniz varsa geleceğinize odaklanmak gerçekten zor olabilir mi? Sevgililer ayrıldıktan sonra bir anda hayatlarında bir boşluk hissederler ve kısa ve uzun süreli acı çekerler. Sevgilisinden ayrılan kişiler çoğunlukla çikolata gibi yiyecekleri daha sık yemeye başlar. Bunun sebebi ayrılıktan dolayısıyla ortaya çıkan üzüntünün kaynağı olan serotonin azlığının çikolata, muz gibi yiyeceklerle artırılabilmesinden kaynaklanır. Serotonin Ne İşe Yarar? Serotonin halk arasında mutluluk hormonu olarak bilinen beyindeki bir monoamin nörotransmitter (5-HT) maddedir. Muz gibi yiyeceklerde bolca bulunan triptofandan üretilen serotonin hormonu sindirim sisteminde, kan hücrelerinde ve merkezi sinir sisteminde çok önemli görevler üstlenir. Her ne kadar popülaritesini beyindeki mutluluk ve iyi hissettirme görevlerine borçlu olsa da vücuttaki serotoninin 90%'ı sindirim sistemindeki enterokromaffin hücrelerinde bulunur ve bağırsak hareketlerini düzenlemek için kullanılır. Serotonin Eksikliği Ölümcül Olabilir Serotonin başlıca sindirim sisteminde görev almasının yanında, beynimizdeki nöron ağlarını düzenleme özelliğine sahip önemli bir hormondur. Bu nöron ağları sirkadyan ritimler, algılama gibi önemli işlevler dahil olmak üzere çok önemli görevleri vardır. Bu molekülün salgılama mekanizmasının düzenlenmesi birçok rahatsızlıkta kullanılan tedavi metotlarından biridir. Bir nörotransmitter olarak büyüme, üreme, davranış ve yaşlanma gibi çok geniş bir yelpazede vücudun çeşitli bölgelerinde görevlere sahiptir. Bu hormonun eksikliği üzerine yapılan çalışmalar serotonin eksikliğinin ölümcül olacağını göstermiştir. C. elegans solucanlarında yapılan deneylerde serotonin hormonun çeşitli maddelerle azaltılması sonucu solucanlarda obezite ve değişik gelişim bozuklukları ortaya çıkmıştır. Aslında depresyondan obeziteye kadar neredeyse tüm rahatsızlıkların serotonin salgılama sistemiyle bir ilişkisi vardır.


Esrarın Etkileri Nelerdir? Esrar Kullanımının Tehlikeleri Onun birçok ismi var. Günlük dilde ona esrar diyoruz. Uluslararası konuşmalarda marijuana olarak biliniyor. Ot çekmek olarak bilinen şeyde ot kelimesi esrarı niteliyor. Bilimde ise ona kanabis adı veriliyor. Türkiye'de esrarın elde edildiği kenevir bitkisini yetiştirmek dahi yasak. Esrarın etkileri ile ilgili internette çok değişik bilgiler bulabilirsiniz. Biz iki gruba rastladık. Bunlardan biri marijuananın aslında kanser hücrelerini öldürmek de dahil pek çok faydasının olduğunu söylüyor. Buna göre marijuanın kullanılması gerektiği belirtiliyor. Diğeri ise marijuanın uyuşturucu kategorisinde değerlendirilip yasaklanmasını belirtiyordu. Bu konuyu bir araştıralım dedik ve gördüğünüz infografiği hazırladık. Bu arada bir not düşelim, kanabis tıpta kullanılıyor. Birçok insan hayatının bir döneminde esrar ile tanışmıştır. Amerikalı yetişkinler arasında yapılan anketlerde her 3 kişiden 1'inin marijuanayı denediği anlaşılıyor. İnfografikte de gördüğünüz gibi esrarın etkileri hem olumlu hem de olumsuz birçok şeyi kapsıyor. Hafıza ve koordinasyon bozuklukları marijuananın olumsuz bozukluklarından bazılarıdır. Buna karşın anksiyeteyi azaltması, ağrı hissini düşürmesi ise olumlu olarak karşılanabilir. Esrarın Etkileri Fiziksel Olarak Nasıl Hissedilir? Marijuana Cannabis sativa adlı kenevir bitkisinden türetilir. İçindeki delta 9-tetrahydrocannabinol adlı aktif maddeyle sizi çakır keyif yapar. Marijuananın içindeki THC ve diğer maddeler beyin ve vücudun çalışma şeklini ciddi biçimde değiştirebilir. Vücuda girdiği anda esrarın etkileri sinir sistemi başta olmak üzere bağışıklık sistemine kadar uzanır. Marijuananın daha ilk soluğunda THC hemen kana karışır ve etkisini göstermeye başlar. THC merkezi sinir sisteminde haz merkezlerini hedef alır. Bu kimyasal molekül seks esnasında ne hissediyorsanız size aynısını yaşatır. Beyniniz hazzı hissetmemizi sağlayan dopamin salgılar ve nöronlar bir süre sonra bunun müptelası olur. Bunun dışında yiyeceklerle alınan esrarın etkileri vücuda alındıktan bir süre ortaya çıkar. Midede parçalanması ve sindirilmesi zaman alacağından THC hemen açığa çıkmayacak ve kana karışmayacaktır. Esrarın etkileri ise 3 4 saatten sonra kaybolur. Marijuana içmek bazen 3 saate kadar nabzınızı iki katına çıkarabilir. Bu yüzden hastanelerin acil servis bölümüne çoğu kez marijuana kullanıp kalp krizi geçirmiş insanlar gelir. Ayrıca kan basıncını düşürür, kanamayı hızlandırır ve kan şekerini etkileyebilir. Solunum yoluyla alınan marijuananın akciğer kanserine yol açıp açmadığını henüz bilmiyoruz. Marijuana akciğerleri rahatsız ediyor, bu bir gerçek. Esrar kullananlar daha fazla öksürük ve benzeri akciğer rahatsızlıklarına yakalanıyorlar. Ancak akciğer kanseri ile marijuana arasında net bir bağlantı kurulabilmiş değildir. Esrarın Etkileri Herkeste Aynı Değildir Esrarın etkileri kişiden kişiye göre farklılık gösterir. Yukarıda bahsettiğimiz gibi THC'yi vücudunuza alış biçiminiz de etkisinin ne kadar sürede ortaya çıkacağını değiştirir. Şimdi bu kimyasalın kana karıştığında size neler yapabileceğinden bahsedelim. Öncelikle baştan söyleyelim, bu sigara veya alkol almaya benzemiyor. Esrarın etkileri sigaradan biraz farklıdır. İkisi de keyif verir ama ben sigara içtiğinde halüsinasyon gören biri ile karşılaşmadım. Esrar halüsinasyon görmenize neden olabilir, zaman algınızı değiştirebilir, sizi gergin, endişeli yapabilir. Esrar aldığınızda renkler daha canlı görülür, duyularınız daha çok keskinleşir. Çok rahatlamış hissedersiniz ve dünyayı umursamazsınız. İnsanların esrar tüketmelerindeki sebepler bunlardır ama esrarın etkileri bundan çok daha fazladır. Araştırmacılar marijuananın beyni ve vücudu nasıl etkilediğini tam anlamıyla çözemediler. Etken maddenin beyinde dopamin nöronlarını uyardığını, kana nasıl karıştığını biliyoruz ama tüm yolakları henüz bilmiyoruz. Özellikle gençlerde ve çocuklarda esrarın nasıl etki ettiğinin çok iyi anlaşılması gerekiyor. Uyuşturucu kullanma yaşı gün geçtikçe düşüyor. Mark Manson Ustalık Gerektiren Kafaya Takmama Sanatı kitabında 13 yaşında okulda marijuana ile yakalandığını yazıyor. Uyuşturucu maddelere erişim her geçen gün daha kolay oluyor ve bizim acilen bir şeyler yapmamız gerekiyor. Beyne ve Vücuda Çok Zarar Verebilir Esrarın etkileri ile ilgili araştırmalar esrar kullanımından sonraki 24 saat boyunca beynin pek iyi çalışmadığını gösteriyor. Özellikle öğrenme, bellek ve dikkat merkezleri hasar görüyor ve aksaklıklar ortaya çıkıyor. Uzun süreli kullanımda da beynin eskisi kadar iyi çalışmadığını gösteren kanıtlar var. Şizofreni ve başka zihinsel rahatsızlığı olanların marijuana kullanma eğilimi sağlıklı insanlardan daha fazladır. Araştırmacılar kanabis kullanımı ile bazı zihinsel rahatsızlıklar arasında bağlantılar keşfetti. Örneğin bipolar bozukluk, major depresyon ve çocukluk anksiyetesi bunlardan bazılarıdır. Esrarın etkileri sadece zihni değil, vücudu da kapsıyor. Kanıtlar çok fazla olmasa da bazı araştırmalar marijuananın testis kanserine neden olabileceğini söylüyor. Şimdiye kadar akciğer, baş ve boyun kanseri ile marijuana arasında bir ilişki kurulamadı. Ancak daha önceden belirttiğimiz gibi bu alanda yeterince çalışma yapılmadı. Esrarın tam etki mekanizması bilinmiyor. Kanser ile ilgili elimizde yeterli bulgu yok. Ancak esrarın akciğerlere zarar verdiğini kesin olarak biliyoruz. Özellikle nefes yoluyla esrar içen kişilerde öksürük ve balgam en ciddi rahatsızlıkların başını çekiyor. Kanabisin Yararları


Eşya ve İnsan Nuri Bilgin İnsan çevresiyle sürekli etkileşimde olup hem kendisini hem de çevresini mütemadiyen değiştirmektedir. Kendisi değiştikçe çevresini değiştirir, çevresini değiştirdikçe kendisi de bundan etkilenir. Türkiye'nin en önemli sosyal psikologlarından Nuri Bilgin 1991 yılında kaleme aldığı Eşya ve İnsan kitabında insanın eşya ile olan ilişkisini konu alıyor. Bu kitap bu alanda yazılmış en değerli Türkçe kaynaklardan biri. Her ne kadar kitabın basım yılı yaklaşık 20 yıl öncesine dayanıyor olsa da içerdiği bilgiler hala güncelliğini koruyor. Üsküdar'da bir arkadaşıma kitap bakınırken rafta tesadüfen tozlar içinde bu kitabı buldum. Nur Bilgin'in kitaplarının yeni basımlarının olmadığını bildiğimden ötürü kitabı hemen aldım. Nuri Bilgin'in kitapları çok ayrıntılarla bezenmiş ve okuyucuya çok fazla bilgi vermeyi amaçlayan eserlerdir. Hocanın daha önceden okuduğum Siyaset ve İnsan kitabı da böyleydi. 400 sayfa ve 12 bölümden oluşan bu kitapta eşyanın algılanışından, sınıflandırılması ve reklamlara kadar her konu işleniyor. Kitap daha önsözüyle beni etkilemeyi başarıyor. Nuri Bilgin önsözde insanın kendisiyle çalışacak bir araca ihtiyacı olduğundan bahsediyor. Ancak kendi elimizle yarattığımız aletler sonunda bizi kendilerine bağımlı kıldılar. İnsan kökünden koparılıp iğdiş edildi ve gittikçe bu eşyalar arasında yalnızlığa mahkum edildi. Endüstrileşme ve kitle üretim yöntemleri araç olan eşyaları amaç haline getirdi. Yer Yer Sıkıcı Olabiliyor Kitap eşya ile aklınıza gelebilecek her şeyi anlatıyor. Evrimsel süreçte ilk eşyaların nasıl olduğundan tutun da gelecekte kullanılabilecek eşyalara kadar bir sınıflandırma sunuyor. Eşyaların onarım süreçlerinin farklı gelir grubundaki insanlar için aynı anlama gelmediğini anlatıyor. Bazı bilgiler çok ilgi çekici olurken bazıları sıkıcı olabiliyor. Yukarıda bahsettiğim gibi kitap çok ayrıntı içeriyor. Bu alanla ilgili insanlar için bu çok tatmin edici olabilir ama ben biraz sıkıldım. Eşyalar zaman içinde eskidiği ve aşındığı için onarım ve yenilemeye muhtaçlar. Eski eşyanızı onarmayı mı yoksa yenisini almayı mı düşünürsünüz? Yazar bu noktada eşya, insan ikilemine zaman etkenini de katmış ve ilginç bir sonuç çıkarmış. Doğu toplumlarında zaman döngüsel olduğu için eşyanın bakımı daha öncelikli. Batı toplumlarında ise zaman doğrusal olarak algılandığı için eşya tamir gerektirdiğinde onarmak yerine yenisi alınıyor. Kitabın içinde eşya ve insan arasındaki ilişkiyi anlatan bunun gibi çok sayıda bilgi bulacaksınız.


Etnometodoloji Nedir? Kökenleri dikkate alındığında etnometodoloji terimi, insanların gündelik yaşamlarını sürdürürken kullandıkları yöntemler anlamına gelir. İnsanların rasyonel olmalarının yanı sıra günlük yaşamda biçimsel mantığı değil pratik akıl yürütmeyi kullanıldığı düşünülür. Bir diğer tanım olarak: toplumun sıradan üyelerinin kendilerini içinde buldukları durumları anlamlandırmalarına, bu durumun içinde kendilerine çözümler üretmelerine ve bu durumlara göre hareket etmelerine aracılık eden sağduyuya dayalı bilgi bütününün ve prosedürler ve dikkate alışlar dizisinin araştırılması (Heritage, 1984:4; Linstead, 2006). Harold Garfikel ve Etnometodoloji Serüveni Etnometodolojinin sosyolojide özel bir yeri olmasını büyük ölçüde Garfikel'in başarısıdır. 1950'ler ve 60'larda, bir dizi yazıyla bu temel yaklaşımın ana hatlarını çizen Garfinkel'dir ve günümüzde temel etnometodolojik şahsiyet konumunu sürdürmektedir. Garfinkel ve etnometodologlar, sosyolojinin nesnel yapılara yönelik geleneksel ilgisini yeni bir biçimde ele almaya çabalamışlardır (Mynard ve Clayman, 1991). Garfinkel'in etnoyöntemler hakkında temel görüşlerinden biri, bu yöntemlerin düşünümsel bir şekilde açıklanabilir olduklarıdır. Açıklamalar, eyleyenlerin spesifik durumları izah etme biçimleridir (Bittner,1973; Orbuch,1997). Etnometodologlar, açıklamaların sunuluş ve başkaları tarafından kabul ediliş biçimlerine olduğu kadar insanların açıklamalarını çözümlemeye de çok ilgi gösterdiler. Etnometodologların konuşmaları çözümleme ile meşgul olmalarının nedenlerinden biri de budur. Bir örnek vermek gerekirse, bir öğrenci hocasına sınava neden girmediğini izah ederken bir açıklama getirmektedir. Öğrenci, bir olayı hocasına anlamlı hale getirmeye çalışmaktadır. Etnometodologlar, bu açıklamanın doğasıyla ilgilenir fakat daha genel olarak öğrencinin açıklama getirmesine ve hocanın onu kabul etmesine veya reddetmesine aracılık eden açıklama pratikleri (Sharrock ve Anderson, 1986) ile ilgilenirler. Etnometodolojinin Çeşitlenmesi


Evdeki Kimyasallar Bebeklerin Beyin Gelişimini Nasıl Etkiliyor? Çocukluğumuzda evde temizlik yapılırken tuz ruhu ve çamaşır suyunu karıştırıp nasıl da öksürülürdü, hatırladınız mı? Liseye gidip de azıcık kimya bilgisi kazandıktan sonra ailesini uyarmayan yoktur herhalde. Varsa geç kalınmış bu uyarıyı şimdiden yapsın! Evet, ebeveynlerimizi uyardıysak şimdi asıl meselemize gelelim: Evde küçük çocukları olan ebeveynler ve o çocukların evdeki kimyasallar ile olan ilişkisi. Ohio State Üniversitesi'nde yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, zararlı kimyasallar kullanılan evlerde yaşayan çocukların dil gelişimlerinde gecikmeler olduğu görülmüş. Teste tabi tutulan çocukların ailelerindeki eğitim seviyeleri ve ebeveynlerin gelirleri de dikkate alınmış. Bilim insanları bu araştırmayı 190 aile üzerinde yapmış. Annelere hem hamilelikleri sırasında hem de bebeklerin doğumundan 14-23 ay sonra kimyasal kullanımları sorulmuş. Ebeveynlerin yaşadıkları yerdeki pestisit kullanımları ve genel kirliliğin etkileri da raporlanmış. Çocukların dil gelişimlerini ölçümlemek için, 14-23 aylıkken ve 20-25 aylıkken bazı bilişsel testler yapılmış. Bu standartlaştırılmış testlerde çocukların insanları ve nesneleri tanıması, yönleri takip etmesi ve nesneleri/fotoğrafları isimlendirmesi üzerine gözlemler yapılmış. Testlerin sonuçlarına göre ise bu küçük yaştaki çocukların dil gelişimlerinde, yaşadıkları çevredeki zararlı maddelerin doğrudan etkisi olmadığı gösterilmiş. Fakat doğumdan sonra kullanılmaya devam edilen ev temizliğindeki kimyasalların iki yaş civarındaki çocukların dil gelişimindeki doğrudan olumsuz etkileri kanıtlanmış. Kimyasallar ve Beyin Bu çalışmada, ailelerin doğum sonrasındaki kimyasal kullanımının hamilelikteki kadar önemli olmadığını düşündüklerini de kaydetmişler. Hamilelik sırasındaki kimyasal kullanım oranı %20 iken, hamilelik sonrasında bu oran %30'lara çıkmış. Aradaki fark sizce ne kadar küçük ya da büyük? Gelin bunu hem kimyasal hem de nörolojik yönden biraz inceleyelim. Kimyasal tepkimeleri düşündüğümüzde farklı ürünler ortaya çıkabilir. Örneğin çamaşır suyunun herhangi bir asitle örneğin limon suyu ve sirke tepkimeye girmesiyle beraber zehirli bir gaz olan klor gazı ortaya çıkar. Bu gaz solunum sistemimiz için zararlıdır. Eğer bu gaza çok fazla maruz kalacak olursak ölümcül de olabilir. Çamaşır suyunun tuz ruhuyla karıştırılması da kloramin buharı oluşacaktır ya da daha tehlikeli ve ölümcül olan hidrazin gazı açığa çıkacaktır. Kloramin gazı açığa çıktıktan sonra gözlerimiz ve solunum sistemi organlarıyla diğer iç organlarımıza kadar taşınabilir beyin de buna dahil! İşte bu kloramin gazı, tam da yazının başında da söz ettiğim ebeveynlerimizi öksürten gaz. Kloramin etkisine örnek verecek olursam şu çalışmanı sonuçlarına bir göz atabiliriz: 2003'te yapılan bir çalışmada klor gazına maruz kalan kadınlarda göz açıp kapatmada, renk ayırmada, kelime bilgisinde klor gazına maruz kalmayanlara göre bir bozulma olduğu gözlemlenmiş. Beyin gelişimi yavaşladıktan sonra bu gibi sonuçlar doğuran bu zararlı gazlar kim bilir çocuklar üzerinde ne kadar etkilidir, değil mi? Şimdi gelelim çocuklara. Uzun yıllar süren sinirbilim çalışmaları insan beyninin 25 yaşına kadar gelişmeye devam ettiğini belirtse de erken çocukluk dönemlerinde beyin gelişiminin daha hızlı ve dinamik bir süreçte gerçekleştiğini, bu dönemde oluşabilecek herhangi bilişsel problemlerin otizm veya şizofreni gibi hastalıklara yol açabileceğini göstermiştir. Bu gelişim sürecinde beyindeki gri ve beyaz maddenin yapısı ve fonksiyonelliği kadar, genetik ve çevresel faktörlerin de etkisi bulunmaktadır. Eğer erken gelişim dönemindeki çocuklar bu kimyasallarla doğrudan etkileşimdeyse veya temizlik yapan ebeveynlerin yakınında bulunuyorsa, yukarıda bahsettiğim kimyasal tepkimeler sonucu oluşan gazlardan etkilenmesi hiç de tahmin edilmesi zor bir olay değil.


Evrenin Yüzde Dördü Richard Panek Biliyorum dedi Nick. Bilmiyorsun dedi babası. -Ernest Hemingway


Son Çalışmalar Evrensel Bebek Dilinin Özelliğini Ortaya Koyuyor Tüm dünyada anneler, çocuklarına rutin diyalog şekillerinden çok daha farklı konuşuyor ve Princeton Enstitüsü'nden araştırmacıları bu vokal kaymanın sebebini araştırdı. Anneleri, çocuklarıyla konuşurken anne veya bebek dili olarak bilinen özel konuşma moduna geçerler. Bu biraz abartılı ve biraz müzikal bir konuşma şeklidir. Yetişkinlerin kulağına saçma gelse de araştırma, bebeklerin hecelerin ve cümlelerin bulmacasını çözmesine yardımcı olmak için dil öğrenmede, bu farklı konuşma tarzının önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Araştırmacılar, annelerin temel ses özelliklerini, örneğin bebekleri ile konuşurken ses tonusu ve kelime seçimi olarak değiştirdiklerini bir süre biliyorlardı. Ancak şimdi, Piazza ve ekibi tını olarak adlandırılan, daha ince bir değişiklik tespit ettiler. Sesin tınısı, aynı frekansta olduğu halde kaynaklar farklı ise seslerin farklı olarak algılanmasıdır. Piazza'ya göre, Tını, bir sesin eşsiz kalitesi olarak tanımlanıyor. Barry White'ın ipeksi sesi, Tom Waits'in çakıllı albümünden farklı geliyor ikisi de aynı notayı söylese bile. Her bir annenin vokal parmak izini analiz etti Piazza ve meslektaşları, çocukların erken dil edinimi sırasında çevrelerindeki seslerde yapıyı nasıl bulduklarını öğrenmek için ebeveynlerin bebek konuşmaları sırasında fark etmeden ayarladıkları ses yapısındaki değişikliklere odaklandılar. Araştırmacılar, 7 ila 12 aylık bebekleriyle oynarken ve kitap okurken, 12 İngilizce konuşan anneyi., ayrıca deneyde görevli araştırmacılar ile konuşurken kaydetti. Bilim adamları daha sonra, mel frekanslı cepstrum adlı bir önlem kullanarak, her bir annenin vokal parmak izini analiz etti. Bu anneler arasında çok tutarlı, her ikisi de bu modlar arasında gitmek için aynı kaymayı kullanıyor. dedi Piazza. Her bir annenin benzersiz vokal parmak izini kısaca bir ses tonu ölçümü ile analiz edildikten sonra araştırmacılar, bir bilgisayarın bebek ve yetişkin tarafından yönlendirilen konuşmalar arasındaki farkı güvenilir şekilde söyleyebileceğini keşfettiler. Annelerin konuşma tonlarının yeterince farklı olduğunu buldular; bir bilgisayar algoritmasının, bebeğe ve yetişkinlere yönelik konuşmayı, kaydedilen konuşmanın sadece bir saniyesini kullanarak bile güvenilir şekilde sınıflandırmayı öğrenebileceğini gösterdiler. Konuşmalar arasındaki tonda meydana gelen değişiklikler evrensel bir iletişim biçimini temsil edebilir Araştırmacılar bu etkinin diğer dillerde de aynı şekilde olup olmadığını araştırmak için; İspanyolca, Rusça, Lehçe, Macarca, Almanca, Fransızca, İbranice, Mandarin ve Kanton dili de dahil olmak üzere dokuz farklı dilde konuşan 12 anneden oluşan başka bir gruba da aynı testi uyguladı. Dikkat çekici bir şekilde, İngilizce konuşan annelerde görülen ton değişiminin diğer diller arasında tutarlı olduğunu tespit ettiler.


FAAH Geni İle Mutlu Olmak Davranışlarınız, düşünceleriniz, mutluluklarınız, neşeleriniz hepsi DNA'nızın içinde saklıdır. Bilim insanları mutluluğun sırrını ararken bir genle karşılaştılar: Yağ asidi amid hidrolaz geni. Mutlu olmak için çok şey gerektiğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Sadece tek bir gen bile büyük değişikliklere yol açabilir. Bazı milletler üstünde yapılan genetik araştırmalar FAAH'ın özel bir DNA allelinin mutlu olmak ve acıyı azaltmada etkili olduğunu gösteriyor. 2000 2014 yılları arasında yapılan anketlerden yola çıkarak çeşitli ülkelerin ortalama olarak ne kadar mutlu oldukları tespit edildi. Amerika'da Yale Üniversitesi'nde çalışan popülasyon genetiği uzmanı Dr. Kenneth K. Kidd bu konuda uzun süre araştırmalar yaptı. Ekip ülkelerin DNA'larında allel frekanslarını inceledi ve sonuç olarak önemli bir bağlantı buldular. Mutlu Olmak Çok Zor Değil İnsanların inançlarına, kültürlerine, yaşadıkları ülke ve iklimle bakıldı. Her türlü veri değerlendirildi. Sonunda araştırmacılar bir ulusun mutluluğu ile FAAH geninin rs324420 varyantının A alleli arasında bir bağlantı keşfettiler. Mutlu insanların büyük bir çoğunluğunda bu allel ortak olarak bulunuyor. Bu allel anandamid adlı nörotransmitter maddenin kimyasal parçalanmasını engelliyor. Anandamid beyinde memnuniyet duygusunu tetikliyor ve ağrıyı azaltmaya yardım ediyor. Bunun anlamı FAAH geninin daha fazla olması veya daha aktif olması mutluluğu artırabilir. Rs324420 allelinin fazla olduğu ülkeler kendilerini daha mutlu olarak ifade ettiler. Kuzey Avrupa Güney'den Daha Mutlu A allelinin yaygın olduğu ülkeler arasında Gana, Nijerya gibi Batı Afrika ülkeleri, Meksika, Kolombiya gibi Latin Amerika ülkeleri yer alıyor. Ayrıca araştırmacılar İsveç gibi Kuzey Avrupa ülkelerinde A allelinin Güney Avrupa ülkelerine kıyasla daha yaygın olduğunu belirtiyor. Bu allelin daha az bulunduğu ülkeler ise Irak, Ürdün gibi Arap ülkeleridir. Tabii mutluluk sadece tek bir gen alleline bağlı olarak değişen bir kavram değildir. Bugün siz konusu allelin İsviçre'de daha fazla bulunup, Arabistan'da daha az bulunması Arapların İsveçlerden daha az mutlu oluşunu açıklamaya yetmez. Aradaki fark genetiğin açıklayabileceğinden çok daha fazladır.


Fagositoz Hücre zarında özelleşmiş bir yolla büyük parçacıkların hücre içine alınmasına endositoz denir. İki tür endositoz vardır: Pinositoz ve fagositoz. Pinositoz, hücre dışı sıvı içeren çok küçük veziküllerin hücre içine alınmasıdır. Fagositoz bakteri, hücre ya da doku yıkımı sonucu oluşan parçalar gibi büyük partiküllerin hücre içine alınmasıdır. Hücrenin dış ortamdaki katı bir maddeyi içine alması ve sindirmesidir. Hücrenin yemesi anlamına gelir. Fagositoz bakteri , hücre ve doku yıkım ürünleri gibi büyük taneciklerin hücre içine alınmasıdır. Hücre içine alınan katı cisimler veziküllerin içinde lizozoma taşınır ve buradaki asidik enzimler ile sindirilir. Bazı faktörler fagositozu etkiler; fagozite edilecek parçacığın yüzeyi pürüzlü ve pozitif yüklüyse hücre içine kolay alınır. Bağışıklık Sisteminde Fagositoz Fagositoz, moleküller yerine büyük parçacıkların hücre içine alınması dışında pinositoza benzer biçimde gerçekleşir. Yalnızca belli hücreler fagositoz yapabilirler, bunların en önemlileri doku makrofajları ve bazı akyuvarlardır. Bu işlem bakteri, ölü bir hücre ya da doku artıkları gibi fagosite edilecek bir partikülün üzerindeki büyük polisakkarit ya da proteinlerin fagosit üzerindeki reseptörlerine bağlanmasıyla başlar. Bakterilerin üzeri zaten belirli özel antikorlarla kaplıdır, bu antikorlar bakteriyi birlikte sürükleyerek fagosit üzerindeki reseptörlerine bağlanırlar. Antikorların bu aracılık işlevine opsonizasyon denir. Opsoninlerin varlığı fagositozu kolaylaştırır. Opsoninler; fagositozu kolaylaştıran antikorlardır. Örneğin bir makrofaj hücre kalıntılarını, yabancı maddeleri, mikropları, kanser hücrelerini ve yüzeyinde belirli proteinlere sahip olmayan her şeyi fagositozla yutup sindirebilir. Makrofajlar tüm vücutta sürekli devriye gezerler ve olası patojenleri yakalamaya çalışırlar. Fagositoz şu aşamalarda gerçekleşir 1. Hücre zarındaki reseptör, parçacık yüzeyindeki ligandına bağlanır. 2. Bağlantı noktasındaki zar saniyeden daha kısa bir sürede içe doğru çökerek parçacığı tümüyle çevreler. Giderek daha fazla sayıda reseptör liganda bağlanır. Tüm bu olaylar fermuarın kapanmasına benzer biçimde hızla gerçekleşir ve zar kapanarak fagositik vezikülü oluşturur. 3. Sitoplazmadaki aktin ve diğer kontraktil fibriller fagositik vezikiilü çevreler ve üst bölümüne yakın kısımda kasılarak vezikülü hücre içine çekerler.


Kendinizi Keşfetme Yolculuğunuzda Farkındalık Neden Önemlidir? Karşınıza geçsem ve size 'bir tehlike karşısında kendinizi nasıl savunurdunuz?' diye sorsaydım sahi nasıl cevap verirdiniz? Kalıp o tehlikeyi ortadan kaldırmaya mı yoksa o tehlikeden olabildiğince uzaklaşmaya mı çalışırdınız? Kimimiz kalıp 'korkusuzca' savaşmayı tercih ederken, elbette bir kısmımız kaçıp gitmek isteyecektir. Fakat günümüzde kutsanmış 'korkusuzluk' kavramı, kaçmayı tercih edenlerin toplum tarafından güçsüz olarak damgalanmasına sebep olacağından kalıp savaşmak istemeyenlerimiz de bu sınırları belirlenmiş oyun içinde savaşmak için kendini zorlayacaktır. Gerçekten bize 'tehlike' olarak öğretilen durumlara karşı savaşmak bir güç göstergesi midir? Savaş kelimesinin devletlerin siyasal ilişkilerini keserek silahlar ile birbirlerine karşı mücadele girişimi şeklinde tanımlayacağımız politik anlamı vardır. İkinci bir anlam olarak savaş kelimesi uğraşma, kavga ya da mücadele olarak TDK tarafından tanımlanmıştır. Bizlerin de gözümüzü açtığımız andan ölene kadar kendimiz ve çevremiz ile bitmeyen savaşımızın kazananı kim, bunu düşüneceğiz. Ebeveynlerimizden Öğrendiklerimiz Bizi Nasıl Yönlendiriyor? Savaş kavramı bizlere tam bir ambivalans duygu şeklinde kusursuz olarak ebeveynlerimiz tarafından aktarılmaktadır. Yani savaş kavramı bizim için hem çok kötü anlamlar taşımakta hem de çok iyi anlamlar barındırmaktadır. Bu kavram karmaşası bizim birçok konuda kendimiz ve çevremiz ile savaşımızın da başlangıç noktasını oluşturmaktadır. Ebeveynlerimiz bir yandan 'kavga etmeyin evladım, neden inatlaşıyorsun, yarısını da kardeşe ver, beraberce oynayın bakalım, arkadaşa vurulur mu hiç?' nasihatleri ile toplum normlarınca kabul gören davranışların yapılanmasını desteklerken, yine aynı toplumun beklentilerinden olan 'Pes etme sakın yavrum! Tuttuğunu koparan biri ol! Kararını ver ve yolunda kararlı bir şekilde ilerle! Hiçbir şeyden korkma!' Birçok konuda başarılı olmak için savaşmayı, pes etmemeyi öğrettiler. Bize güçlü olmayı 'hayalimiz' olan şeyler için vazgeçmeden savaşmayı öğrettiler. Savaşmak! Evet tam olarak bu kelime bize ailelerimiz tarafından olumlu bir davranış gibi iliklerimize kadar işlendi. Savaş! Sakın pes etme! Çınladı durdu kulağımızda. Biz dışarıdaki dünyaya gücümüzü göstermek için savaşa dururken, uzaklaştığımız benliğimiz ise gittikçe ruhsuzlaşıp, su verilmemiş bir çiçek gibi solmaya, içten içe çürümeye başlamıştır bile. Bu savaşma kavramı o kadar işlenmiştir ki zihinlere her okuduğumuzu, her duyduğumuzu bu bilgi koduyla anlamaya başlamışızdır. Örneğin, evrim süreci ile ilgili kulaktan dolma bilgiye sahip herhangi bir kişiye 'Evrim Nedir?' diye soracak olsak bize muhtemelen, yine savaşçının gücünü zihnimize kodlayacak olan 'güçlü olan hayatta kalır' şeklindeki cevabını verecektir. Fakat bu genel kanının aksine evrim bize 'uyum sağlayanın' hayatta kalacağını söylemektedir. Demek istediği kısaca bir çevre var bir de sende var olanlar var. Sen elinde var olanlarla çevreye uyum sağlayabildiğin kadar varsın. Sende var olanı adapte edebildiğin kadar varsın. Biz ise 'savaş' bilgimizle ile tüm durumlarımızı yorumlamaya çalışıyoruz. Aslanlar ve Kaplumbağalar Hayatın içinde savaşı düşündüğümde aklıma hep aslanlar ve kaplumbağalar gelir. Aslan gibi yırtıcı hayvanlar tehlike olarak gördükleri her durum için, bu diğer erkek aslanlara güç gösterisinde bulunmak da dahil savaşırken, kaplumbağalar ise tehlike karşısında kabuklarına çekilirler. Peki, hangi davranış doğru? Ya da her ikisi de mi yanlış? Ya da doğru ve yanlış diye bir şey yok, sadece koşullar ve bu koşullara verilecek doğru tepkiler mi var? Aslana olmayan kabuğuna çekilmeyi öğretmek ile kaplumbağaya tehlike karşısında savaşmayı öğretmek bize muhtemelen farklı bir sonuç vermeyecektir. Her iki durumda da var olan potansiyellerini göz ardı etmenin sonucunda yaşanacak bir hüsran var. Ama neyse ki hayvanlar bizler gibi değiller de kendi potansiyellerinin sonuna kadar hakkını veriyorlar. Bu yüzden en güçsüz diyeceğimiz hayvanlar bile milyonlarca yıldır adaptasyonlarını sağlayarak hala varlıklarını devam ettirebiliyorlarken, bizler düşük benlik farkındalığı yüzünden kendi varlığımıza son verecek gibi duruyoruz. Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta kendi farkındalığımıza ulaşıp aslanlardan mı kaplumbağalardan mıyız farkına varmak. Bakınız 'karar vermek' demiyorum çünkü muhtemelen çoğumuz adının 'heybetinden' olsa gerek bize 'güçlü' olarak öğretilen gruba dahil olmak için kendi potansiyellerimizi ayaklar altına almayı tercih edeceğiz. Psikoterapinin Hedefi: Farkındalık Psikoterapilerin en temel hedefi 'farkındalığın arttırılmasıdır' Çünkü birçoğumuz ihtiyaçlarımızın, potansiyellerimizin farkına varmadan hayat serüvenimizi tamamlarken bir sürü pişmanlığı da beraberimizde götürmek zorunda kalıyoruz. Biz gerçekten kimiz? Farkındalık işte bu aşamada çok kritiktir. Bunun farkına varmak varoluşumuzun da anlamına varmamızı sağlayacaktır. Kim bilir belki bunun adı 'özgürlük' tür. Bilindiği gibi günümüzde birçok psikolojik rahatsızlığın altında yatan ana sebeplerden biri de düşük farkındalıktır. Psikoterapilerin de ilk hedefleri arasında kişinin farkındalığını arttırmak yatar. Kendi küçük dünyamdan klasikleşmiş doğu- batı karşılaştırmasını yaptığımda benim gördüğüm daha çok kendini tanıyan ve tanımakla kalmayıp kendi istediği her neyse onun ardında gitme cesareti gösteren bireylerin batı toplumunda sayıca fazla olmasıdır. Yani sevdiğin, yapmaktan keyif aldığın şeylere kıymet vermek, onlara emek verip gelişimini sağlamak, emekleriyle yeteneklerini büyütebilen insanların sayıca fazla olması toplumun şekillenmesine de büyük oranda katkı sağlamakta. Farkındalık Potansiyelinize Ulaşmanıza Yardımcı Olabilir Ülkemizde yapılan çalışmalarda üniversite seviyesindeki öğrencilerin karamsarlık, yapılanlardan zevk alamama, mutsuzluk ve gelecek kaygısı gibi güçlükler yaşadıkları sonuçlarına ulaşılmıştır. Şunu kendimize sormamız gerekiyor, 'ben gerçekten kendi potansiyelimin farkında mıyım? Kendime kaldırabileceğimden çok fazlasını mı yüklüyorum, yoksa potansiyelimin çok altında mıyım? Bu farkındalıklar için herkesin yaşam koşullarına, kişilik özelliklerine bağlı olarak farklı birçok yol bulmak mümkün. Son birkaç yıldır benim için bu farkındalığımın artmasında önemsediğim bir ayrıntı var. İlgilendiğim konuların geçici bir heves mi yoksa gerçekten benim ilgim ya da yeteneğimden kaynaklı olması ayrımına şu şekilde varmaya çalışıyorum; o konuya harcadığım mesainin sonunda yaşadığım tatmin duygusuna odaklanıyorum. İnanılmaz yorucu saatler geçirmiş olmanıza rağmen, duygusal olarak hala kendinizi iyi hissediyorsanız bu sizin için bir ipucu olabilir. Bunun yanında kısacık bir vaktin bile sizin için tahammül edilemez olması, yapmak zorunda olduğunuz şeyleri düşünelim. Yaptığınız işlerin toplum tarafından sınıflandırılmış büyük/küçük, önemli/önemsiz yaftalarına aldırış etmeden onları besleyip, büyütelim. Yolun sonunda bizi bekleyen güzel duygular var. Farkındalık Kendi Kendini Gözlemlemek ile Başlar Birey kendini gözlemeye başlamasıyla, aslında kendi farkındalık sürecini de başlatmış olmaktadır. Kişi yapabileceklerinin farkında olmaya başladığında ise bu doğrultuda çalışmalar içine girmeye başlayacaktır.


Farklı Dalga Boylarında Evren Nasıl Görünüyor? Astronomi 1000 yıl önce çıplak gözle yıldızlara bakmaktan veya 300 yıl önce olduğu gibi sadece teleskopla uzayı incelemekten çok daha farklı bir noktaya geldi. Elimizdeki teknoloji sayesinde ROSAT, Fermi Teleskopu, Planck Teleskopu gibi aletlerle evreni insan gözünün göremeyeceği dalga boylarında inceleyebiliyoruz. Görünür ışık spektrumunda bakarsanız 300,000 galaksinin yer aldığı bir evren fotoğrafını böyle görürsünüz. Belki çıplak gözlerimizle baktığımızda evreni saf haliyle göremiyoruz ama farklı mercekler yardımıyla evren hakkında çok daha fazla bilgi alabiliyoruz. İşte bu merceklerden bazıları altında evrenin görüntüsü.