Alzheimer Hastalığında Müzik Terapisi Çok Etkili Oluyor Alzheimer bir unutkanlık hastalığıdır. TÜİK'in verilerine göre Alzheimer hastalığına yakalananların sayısı yıldan yıla artıyor. Bunda yaşlı nüfusun artmasının da önemli bir payı vardır. Yapılan araştırmalarda şu an için hastalığın kesin bir tedavisi bulunamamıştır. Bu hastalıkta hem genetik hem de çevresel etkenlerin rol oynadığı kesin olarak bilinen bir durumdur. Beyin hücrelerinin programlanandan daha erken ölmesi Alzheimer hastalığının bir sebebidir diyebiliriz. Beyindeki sinir hücrelerinin ölmesiyle birlikte beyin sinyallerin iletimindeki problemle beraber zamanla hastalık oluşur. Alzheimer hastalarında eşyalarının yerini unutma, konuşma ve anlamada zayıflama, kişilik ve davranış değişiklikleri gibi belirtiler görülür. Bu hastalığın başlangıçta hafif bir unutkanlık vardır ve hastanın çevresel ve genetik etkilerine göre artarak devam eder. Yaşın artması, Alzheimer için bilinen en önemli risk faktörüdür. Bu yaşa bağlı değişiklikler, beynin belirli kısımlarının küçülmesini, iltihaplanmasını, serbest radikal denilen dengesiz moleküllerin üretilmesini ve hücrelerde enerji üretiminin parçalanmasını içerir. Bunun yanında depresyonun çok uzun sürmesi beyinde inflamasyon yaratarak Alzheimer hastalığının oluşumuna katkı sağlayabilir. Depresyon hastalığında beyinde ciddi değişiklikler oluşur. Depresyondaki kişide beyindeki bilgi akışı yavaşlar ve hayatta mutlu, huzurlu hissetmenizi sağlayan hücre grupları görevlerini yerine getiremez duruma gelir. Eğer bu depresyon durumu tedavi edilmezse kişinin Alzheimer hastası olması yüksek bir olasılıktır. Müziğin Hastalığa Etkisi Müziğin tüm bireylerin psikolojik sağlığı için faydalı sonuçlar doğurduğu bilinen bir gerçektir. Bu doğrultuda, Alzheimer hastalarında değişen duygu durumları ve davranış değişiklerinde olumlu etkisi olduğu tespit edilen müzik türlerinin dinletilmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir. Araştırmalar müzik dinlemenin dopamin ve serotonin gibi duygularımızın oluşumunda rol oynayan hormanları etkilediğini gösteriyor. Özellikle serotoninin eksikliğinde depresyonun ortaya çıktığı biliniyor. Bu etkenlerin de etkisiyle birlikte kesin bir tedavisi bulunmayan bu hastalığın etkilerini azaltacak müzik terapisi kullanılmıştır. Neuropsychiatry dergisinde yayımlanan bir makalede müzik terapisinin ne kadar önemli olduğunu gözler önüne seriyor. Jose Enrique de la Rubia Orti ve arkadaşlarının yaptığı çalışmaya İspanya'nın Valencia kentinde yaşayan hafif düzeyde 30 Alzheimer hastası katılmıştır. Bu katılımcıların sosyo-ekonomik düzeyleri ve eğitim düzeyleri birbirine oldukça yakındır. Katılımcılar üç ay boyunca, haftada iki kez müzik tedavisi alan bir müdahale grubuna (15) ve müzik tedavisi almayan kontrol grubuna (15) ayrılmışlardır. Veriler göstermiştir ki müzik tedavisi almayan grupta, kontrol öncesi ve sonrası değerler arasında herhangi bir temel duygu ölçütünde önemli bir fark olmamıştır. Bununla birlikte, müdahale grubunda , müdahale öncesi ve sonrası karşılaştıran tüm duygularda önemli bir iyileşme gözlemlenmiştir. Ayrıca karşılaştırılan sonuçlarda, müdahale gruplarındaki hastaların müzik tedavisi uygulandıktan sonra mutluluk ve üzüntüde önemli bir iyileşme olduğunu göstermiştir. Burada şu sonuca varıyoruz; müzik terapisi, mutluluk durumunu arttırıyor ve hafif Alzheimer hastalarında üzüntüyü azaltıyor. Böylece Alzheimer hastalığının ilerlemesi engellenmiş oluyor. Hastalar Ne Tür Müzik Dinlemeliler? Hastalığın tedavisinde kullanılan müziğin türü de oldukça önemli bir unsurdur. Kendi hayatınızda da göreceğiniz üzere tempolu ve olumlu sözler içeren müzikler sizi daha çok rahatlatıp üzerinizde olumlu etkiler bırakır. Öfke durumunu bastırmak içinse rahatlatıcı müzikler dinlemeniz her zaman işe yaramıştır. Aynı durum Alzheimer hastaları içinde geçerli bir durumdur. Hastanın dinlediği müziğe verdiği tepki de oldukça önemlidir. Sevdiği, kendisinin de müziğe eşlik ettiği parçalar seçilmesi de hastayı rahatlatır ve güven duygusu verip rahatlatır.


Alzheimer Hastalığından Koruyan Fonksiyonel Besinler Alzheimer hastalığı yaşlılık çağında görülme yaygınlığı son yıllarda artış gösteren demans türündeki hastalıklar içerisinde en çok görülenidir. Günümüzde bilinen bir tedavisi yoktur. Nöroloji ve psikiyatri alanında birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen Alzheimer hastalığının etiyolojisi temellendirilememiştir. Buna karşın risk grupları ve bağıl etkenler konusunda önemli belirlemeler yapılmıştır. Bu yazımızda Alzheimer hastalığının sık görüldüğü gruplar ve nedenlerini kısaca özetledikten sonra fonksiyonel besinler ve sağlıklı beslenme ile Alzheimer hastalığı riskini nasıl en aza indirebilirsiniz genel hatlarıyla açıklayacağız. Alzheimer Hastalığı Riski Yüksek Gruplar - Cinsiyet: Alzheimer hastalarının ülkemizde ve tüm dünyada üçte ikisini kadınlar oluşturmaktadır. - İleri Yaş: Demans grubunda değerlendirilen birçok hastalıkta olduğu gibi yaşlı bireylerde daha yüksek oranda görülmektedir. Dünya genelinde tüm hastalar değerlendirildiğinde 85 yaş ve üzeri grup yüksek risk barındıran bireylerdir. - Genetik Özellikler ve Aile Öyküsü: Hemen her rahatsızlıkta olduğu gibi nörolojik hastalıklarda da ailesinde benzer hastalık öyküsü bulunanlar yüksek riskli grup içerisindedir. Alzheimer Hastalığı ve Beslenme İlişkisi Nedenleri henüz belirlenememiş olan ve tedavisi bulunmayan nörolojik temelli bir rahatsızlığa yakalandıktan sonraki süreç ne yazık ki kolay değil. Alzheimer hastalığının önüne geçilememesindeki en büyük etkenlerden biri de somut belirtileri bulunmamasıdır. Unutkanlık, en basit günlük ögeleri hatırlayamama yakın ve uzak hafızada nadir rastlanılan zayıflıklar gibi hasarların yavaş yavaş ve sinsi sinsi zihni ele geçirmesidir. Peki, Alzheimer hastalığından korunmak için neler yapılmalı? Beslenmemizde hangi besinlere yer vermeli hangilerini azaltmalıyız? Dilerseniz bu besin ögeleri ve besinleri sıralayalım. Omega 3 Yağ Asitleri: Alzheimer hastalığı ve birçok ileri yaş dönemi rahatsızlığının etiyolojik kökeni oksidasyona uğramış ve yıpranmış vücut hücreleri ile esnekliğini ve genişliğini kaybetmiş damarlardır. Kalp ve beyin sağlığının en büyük düşmanı olan damar tıkanıklığının önüne geçmek için doymuş yağlardan uzak durmak ve doymamış yağ asitlerini tüketmeye alışkanlık haline getirmek gerekmektedir. Omega 3 yağ asitleri hem nörotransmitter madde taşınımını yapan nöron hücreleri için hem de tüm beden damarları için en faydalı yağ asidi grubudur. Bu nedenle omega üçten zengin yağlı deniz balıkları, ceviz, fındık gibi yağlı tohumlar ve semizotu gibi besinler Alzheimer hastalığından korunmada olmazsa olmazlar arasındadır. Flavonoidler: En güçlü antioksidanlar olan flavonoidler birçok meyve ve sebzede ve bitki çaylarında bol miktarda bulunmaktadır. Serbest radikal birikimini önleyen flavonoidler hücre hasarını önlerken aynı zamanda hücrelerin yenilenme sürecini de hızlandırmaktadır. Yeşil çay en zengin flavonoid ve antioksidan kaynaklarının başında gelmektedir. Yabanmersini, böğürtlen, karadut, kiraz gibi koyu renkli meyveler de flavonoid ve antioksidanca zengin meyvelerdir. Hangi Vitaminler Önemli? C Vitamini: Bağışıklık sistemi başta olmak üzere her konuda vücudumuzun en büyük destekçisi olan C vitamini vücuttaki oksidasyona karşı bir kalkan olurken serbest radikallerin verdiği zarara karşı da hücre içi ve dışı dokuları korumaktadır. Beyinde zararlı madde birikimini önleyen C vitamini koruyucu ve temizleyici etki göstermektedir. C vitaminin önde gelen kaynakları ise turunçgiller, çilek, patates, biber, kuşburnu gibi meyve ve sebzelerdir. E Vitamini: E vitaminin sinir sistemi ve sinir hücreleri üzerinde koruyucu ve güçlendirici etkisi vardır. Antioksidan rolü güçlü olan E vitamini, yağda çözünen bir vitamin olup biyoyararlılığı en güçlü olan formu alfa tokoferol formudur. Badem ceviz gibi yağlı tohumlarda ve avokado gibi yağ oranı yüksek meyvelerde bol miktarda bulunmaktadır. B Vitamini: B vitaminleri nörolojik metabolizmadaki etkin rolleri nedeniyle Alzheimer hastalığı, MS gibi birçok hastalığa karşı koruyucu görev üstlenmektedir. Plazma B grubu vitaminlerindeki eksiklikler bilişsel fonksiyonların nedenlerinden biri olarak görülmektedir. B12 vitamininin hafıza üzerindeki etkisi oldukça yüksektir. Burada dikkat etmemiz gereken nokta sadece hayvansal gıdalarda bulunan bu vitaminden uygun dozda alırken hayvansal ürünlerin yağ miktarını da dengeli şekilde ayarlamaktır. Alzheimer Hastalığında Genel Diyet Yaklaşımı


Alzheimer Hastalığını Tespit Edecek Kan Testi Geliştiriliyor Alzheimer hastalığını muhakkak duymuşsunuzdur. Beyinde tau proteinlerinin birikmesi sonucu nöronların ölümüne yol açan nörodejeneratif bir rahatsızlıktır. Kanser gibi ciddi rahatsızlıklarda erken teşhis ne kadar önemliyse Alzheimer hastalığında da bir o kadar önemlidir. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa doktorlar da hastanın beynini o kadar fazla koruyabilecektir. Şu an büyük belirtiler görülmeden hastalığı teşhis edemiyoruz. Yani hastada ciddi hafıza kaybı gibi sorunlar görülmeden hiçbir doktor şu kişi Alzheimer hastasıdır diyemiyor. Ancak Mayo Clinic, Rochester Üniversitesi ve Banner Alzheimer Enstitüsü'nde çalışan bilim insanları hastalığı çok önceden belirleyebilecek bir kan testi geliştiriyorlar. Geliştirilen yeni teknikte kandaki beyaz kan hücreleri inceleniyor ve Alzheimer hastalığına özgü bir DNA olup olmadığına bakılıyor. Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda test, Alzheimer ve Parkinson hastalığını bile birbirinden ayırt etmeyi başardı. Şimdi kötü haberi verelim. Test yakın zamanda piyasaya çıkmayacak. FDA'den onay alma süreci ve klinik çalışmalar birkaç yıl daha sürecek gibi görünüyor. Alzheimer Hastalığını 18 Yıl Önceden Tespit Edebiliyor Alzheimer hastalığının en önemli belirtileri kafa karışıklığı, hafıza sorunlar ve diğer bilişsel işlev eksiklikleridir. Hafıza sorunları yaşadığınızda hasta olduğunuzu anlıyorsunuz ama aslında Alzheimer hastalığı bundan 18 yıl önce başlıyor. Düşünsenize Alzheimer tanısı konmadan 18 yıl önce hasta olacağınızı bilseniz hayatınız ne kadar farklı olurdu. Araştırmacılar kan testini farklı insan grupları üzerinde defalarca denediler ve her seferinde başarılı sonuçlar aldılar. Banner Alzheimer Enstitüsü'nde çalışan Paul Coleman yakın gelecekte Alzheimer hastalığını yıllar öncesinden tespit edebileceklerini belirtiyor. Tabii bu durum hastalığın yıkıcı etkilerini engellemek için doktorlara ve hastalara çok büyük imkanlar sunuyor. Alzheimer Hastalığından Korunmamıza Yardım Edebilir Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre 5 milyon Amerikan vatandaşı Alzheimer hastalığıyla beraber yaşıyor. Dünyada da Alzheimer hastalığının görülme oranı oldukça yüksek. Özellikle 60 yaşın üstüne çıkıldığında hastalığın görülme sıklığı oldukça artıyor. Hastaların kendi kendine bakması oldukça zorlaşıyor. Hafıza kayıpları başta pek önemsenmeyebilir ama zaman içinde insanlar eşinin, çocuklarının isimlerini bile unutabiliyorlar.


Alzheimer Hastalığının Başlangıç Noktası Bulundu: Lokus Seruleus Eğer yakınlarınızdan biri Alzheimer hastasıysa eğer bu hastalığın hayatı ne kadar mahvettiğini biliyorsunuzdur. Onlarca yıldır bilim insanları Alzheimer hastalığının nedenlerini ve tedavi yöntemlerini araştırıyorlar. Ancak elimizde hala kesin tedavi budur diyebileceğimiz bir ilaç veya teknik yok. Alzheimer hastalığı ilerlediği zaman kişinin sevdiklerini unutmasına bile yol açabiliyor. Yapılan araştırmalarda nihayet hastalığın başlangıç noktası bulundu: Lokus seruleus! Lokus seruleus beyinde noradrenalinin üretildi beyin bölgesidir. Bu alan Alzheimer hastalığının gelişiminde kritik bir rol üstleniyor olabilir. Southern California Üniversitesi'nde yapılan araştırmalar bu bölgenin hastalığın sıfır noktası olduğunu gösteriyor. Noradrenalin Üretim Merkezi: Lokus Seruleus Lokus seruleus beyin sapında bulunan küçük bir bölgedir ama noradrenalin salgıladığı için çok sayıda metabolik işlevle bağlantılıdır. Örneğin kalp-damar ve dolaşım sistemi, dikkat, bellek, bilişsel işlevler ve yeni bilginin algılanması lokus seruleusun dahil olduğu olaylardan bazılarıdır. Ayrıca bu bölge stres ve anksiyetenin düzenlenmesine de katılır. Başlıca görevlerinden bir tanesi hem hormon hem de nörotransmitter olan noradrenalin salgılamaktır. Noradrenalin aracılığıyla dolayı savaş ya da kaç tepkisinin gerçekleştirilmesine yardımcı olur. Nöradrenalin vücutta nabzı, kan şekerini ve kanın akış hızını etkileyebilir. Bu hormon omurilik, serebral korteks ve limbik sistemde çok önemli görevler üstlenir. Şimdi Alzheimer hastalığının en önemli belirtilerine göz atarsak, ilk gözümüze çarpan tau proteinleri olur. Tau proteinleri genç yaştan itibaren nöronlar arasında birikmeye başlayabilir. Ne zaman nöronların çalışmasına engel olurlar, işte o zaman hastalık haline gelir. Tau proteinlerinin birikmesi sonucu ortaya çıkan nörofibriler yumaklar oluşur. Bunlar Alzheimer hastalığının ilk belirtilerinden biridir ve lokus seruleusta başlar. Hangi Etkenler Lokus Seruleusa Zarar Verir? Araştırmalardan elde edilen bulgulara göre bu bölge uyku eksikliğinden çok etkileniyor. Kişinin uykusuzluk çektiği zamanlarda düzgün çalışmıyor. Yetersiz uyumak lokus seruleustaki nöronlara zarar veriyor. Araştırmacılar bu bilgiden yola çıkarak, derin uykuya giremeyen veya bu evrede yeterince kalmayan kişilerin Alzheimer hastalığına daha yatkın olduğunu düşünüyor. Araştırmacılar lokus seruleusun bir şekilde Alzheimer hastalığının ilerlemesi ile bağlantılı olduğunu biliyordu. Bu yıllardır bilinen bir şeydi ama her şeyin başladığı yerin burası olup olmadığı kesin değildi. Bilim insanları hep noradrenalin ile nörodejenerasyonun peşini kovaladılar. Şimdi noradrenalinin Alzheimer belirtilerini engelleyebileceğini gösteriyor. Fareler ve sıçanlar üstünde yapılan çalışmalara göre Alzheimer hastalığında lokus seruleustaki noradrenerjik nöronların faaliyeti azalıyor. Bu yüzden hastalığın seyrini engelleyebilecek noradrenalin hormonu da daha az üretiliyor. Araştırmacılar şimdi noradrenalin miktarını artırarak neler yapabileceklerini düşünüyorlar. Belki hastalığın yarattığı inflamasyon ve nörodejenerasyonu engelleyebilirler. Bu şekilde Alzheimer hastalığının tedavisinde önemli bir adım atılmış olur. Alzheimer hastalığını engellemek için illa da hücresel temelli bir terapi şart değil. Biz de kendi çabalarımızla bir şeyler yapabiliriz. Noradrenalin üretmek için yapılacak en güzel şeylerden biri egzersiz ve spor yapmaktır. Zihinsel olarak bizi zorlayan bulmacalar çok faydalı olabilir. Düşünmeye sevk edecek zihinsel egzersizler de noradrenalin üretimini tetikler. Nedir bu etkinlikler? Bir kitap okumak, müzik aleti çalmayı öğrenmek, yabancı dil öğrenmek, satranç oynamak! Daha önceden Alzheimer hastalığını öğrenmede ikinci bir dil öğrenmenin önemini yazmıştık. Beyni sürekli dinç tutarak birçok nörodejeneratif hastalığı kendimizden uzaklaştırabiliriz.


Alzheimer Nedenleri Nelerdir? Dikkat Etmeniz Gereken Noktalar! Son zamanlarda bağırsaklarımız için ikinci beyin terimini sıkça kullanmaya başladık. Bağırsaklar bu terimin hakkını veriyor gibi gözüküyorlar. Alzheimer hastalığı gibi sorunlar ilk olarak beyinde başlar. Böyle hastalıklarda bağırsaklar belirtileri artırabilir. Bunun için bedenimizdeki sorunlara bütüncül yaklaşmamız gerekiyor. Alzheimer nedenleri beynimizin değil de bağırsaklarımızın içinde olabilir mi? İsveç'te Lund Üniversitesi'nde yapılan bir araştırma bağırsak bakterileri ile Alzheimer hastalığı arasında ilişki buldu. Bağırsaktaki bakteriler Alzheimer hastalığının ilerlemesini hızlandırabiliyor. Araştırmacılara göre bu sonuçlar, Alzheimer hastalığının önlenmesine ve tedavisine yönelik yeni fırsatların kapılarını açıyor. Mikrobiyota Alzheimer Nedenleri Arasında Olabilir Bağırsaktaki bakteriler bağışıklık sistemi, bağırsak mukozası ve beslenme arasındaki etkileşim yoluyla nasıl hissettiğimiz üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Bağırsak mikrobiyotasının bileşimi, Alzheimer gibi hastalıklar üzerinde araştırma yapmak için büyük önem taşır. Bağırsak mikrobiyotasının bileşiminin tam olarak nasıl oluştuğu bakterilere, genlerimize ve beslenmemize bağlıdır. Araştırmacılar, hem sağlıklı hem de hastalıklı fareler üzerinde çalıştılar. Alzheimer hastalığı olan farelerin sağlıklı farelere kıyasla farklı bir bağırsak bakteri bileşimine sahip olduklarını keşfettiler. Bağırsakta bakterileri ile hastalık arasındaki ilişkinin daha iyi test edilmesi gerekiyordu. Bunun için tamamen bakteri içermeyen farelerde Alzheimer hastalığını incelediler. Bakteri içermeyen farelerin beyinlerinde beta-amiloid plak miktarında azalma görüldü. Beta-amiloid plaklar, Alzheimer hastalığında sinir liflerinde oluşan topaklardır. Bilim insanları Alzheimer nedenleri arasında beta amiloid plaklara çok önem veriyorlar. Bağırsaktaki Bakteriler Beta Amiloid Plaklarını Artırabiliyor Araştırmacılar bağırsak florası ile hastalığın oluşumu arasındaki bağlantıyı açıklığa kavuşturmaya çalıştılar. Bunun için bağırsak bakterilerini, hastalıklı farelerden mikropsuz farelere aktardılar. Farelerin, sağlıklı farelerden bakteri alıp almadıklarına kıyasla beyninde daha fazla beta-amiloid plak geliştirdiklerini keşfettiler. Dr. F.Hallenius, Bağırsaktaki bakteriler ile Alzheimer hastalığı arasında doğrudan nedensel bir bağ olduğunu gösterdiği için çalışmamız benzersiz açıklamasını yapıyor. Ek olarak, bakteriden tamamen yoksun olan farelerin beyninde çok daha az beta-amiloid plak geliştirdiğini de belirtmiştir. Alzheimer nedenleri üstünde çalışan ekip için bu bulgu harika bir ilerlemedir. Sonuçlar Alzheimer hastalığının önlenmesine yönelik yöntemlerin araştırılmasına başlanabilineceği anlamına geliyor. Araştırmacılar, Alzheimer hastalığının gelişiminde bakterilerin rolünü araştırmaya başladı. Yeni probiyotikler ile bağırsak mikrobiyotasının düzenlenmesi Alzheimer hastalığında yeni tedavi seçenekleri sunabilir. Alzheimer Hastalığı'nın Hücresel Boyutu Alzheimer hastalığı kısa süreli hafıza kayıplarıyla başlar. İlerleyen zamanlarda motivasyon kaybı, konuşma güçlükleri gibi ciddi bilişsel işlev bozuklukları görülebilir. Sebebi tam bilinmiyor ancak hem genetik hem de çevresel etkenlerden ortaya çıkıyor. Kadın ve erkeklerde farklı hızda ilerleyebiliyor. Nöronlarda bozulmalar sonucu amiloid plakları oluşuyor. Bunun yanında hücre içi iskeletin temel parçası mikrotübüller üzerindeki tau proteinleri nörofibriler yumaklar oluşuyor. Artık nöron tamamen işlev göremez hale geliyor. Alzheimer Hastalığı Lokus Seruleusta Başlıyor Alzheimer nedenleri ve hastalığın nasıl ilerlediği ile ilgili araştırmalar lokus seruleusu gösteriyor. Lokus seruleus beyinde noradrenalinin üretildi beyin bölgesidir. Bu alan Alzheimer hastalığının gelişiminde kritik bir rol üstleniyor olabilir. Southern California Üniversitesi'nde yapılan araştırmalar bu bölgenin hastalığın sıfır noktası olduğunu gösteriyor. Lokus seruleus beyin sapında bulunan küçük bir bölgedir ama noradrenalin salgıladığı için çok sayıda metabolik işlevle bağlantılıdır. Örneğin kalp-damar ve dolaşım sistemi, dikkat, bellek, bilişsel işlevler ve yeni bilginin algılanması lokus seruleusun dahil olduğu olaylardan bazılarıdır. Ayrıca bu bölge stres ve anksiyetenin düzenlenmesine de katılır. Başlıca görevlerinden biri hormon ve nörotransmitter olan noradrenalin salgılanmasıdır. Adrenalin salınımı savaş ya da kaç tepkisinin gerçekleştirilmesine yardımcı olur. Nöradrenalin vücutta nabzı, kan şekerini ve kanın akış hızını etkileyebilir. Bu hormon omurilik, serebral korteks ve limbik sistemde önemli görevler üstlenir. Alzheimer Hastalığının Başlangıç Noktası Bulundu: Lokus Seruleus Fazla Uyumak Beyne Zarar Veriyor Alzheimer nedenleri üzerine bir araştırma da Amerika'da Boston Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapıldı. Dr. Sudha Seshadri yürüttüğü çalışmada Alzheimer hastalığının gelişmesine uzun uyku süresinin etkisini araştırdı. Araştırmacılar Framingham Kalp Çalışması verilerini inceledi. FHS, 1948 yılında, MA, Framingham kasabasında yaşayan 30 ila 62 yaşları arasındaki 5.220 erkeği ve kadınları kaydettirerek başlayan büyük bir topluluk araştırmasıdır. Çalışmanın asıl amacı kalp damar hastalıkları için risk etkenlerini belirlemektir. Ekip, 9 saat veya daha fazla süreyle düzenli olarak uyuyan kişilerin 10 yıl içinde Alzheimer hastalığına yakalanma olasılığının, 9 saatten daha az uyuyanlara kıyasla 6 kat daha fazla olduğunu buldu. Çalışma da ayrıca daha uzun uyuyan kişilerin beyin hacminin daha küçük olduğunu keşfetti. Gözlemlerle çalışma arasında nedensellik ilişkisi kurmak çok doğru olmaz. Ancak araştırmacılar aşırı uykunun demans ile birlikte gelen nöronal değişikliklerin bir nedeni olmaktan ziyade muhtemelen bir belirtisi olduğuna inanmaktadır. Yani uyku saatlerini azaltarak demans oluşumunu önlemek muhtemel değil.


Alzheimer, Parkinson ve Huntington Hastalığı Ortak Özeliğe Sahip Etrafınızda hiç Alzheimer veya Parkinson hastası olan birisi var mı? Alzheimer, Parkinson ve Huntington hastalığı en çok bilinen nörodejeneratif hastalıklardandır. Bilim insanları bu hastalıklarla ilgili çalışmalarını hastalığa özgü proteinleri araştırarak yapıyordu. Alzheimer hastalığında tau proteinleri, Parkinson hastalığında alfa-sinüklein proteinleri ve Huntington hastalığında huntingtin proteinleri hücreden hücreye yayılır ve sonunda hücre ölümüne yol açar. Fakat Amerika'da Loyola Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmada bu üç hastalığın hücre ölümüne yol açarken ortak bir yöntem izlediği keşfedildi. Bu araştırma Alzheimer, Parkinson, Huntington ve diğer nörodejeneratif hastalıkların beyinde yayılmasını, beyin işlevlerini nasıl bozduğunu açıklamaya yardımcı olabilir ve bir nörodejeneratif hastalığa karşı etkili tedavi yönteminin diğer nörodejeneratif hastalıklar için de geçerli olabileceğini düşündürmektedir. Nörodejeneratif hastalıklar beynin farklı bölgelerini etkiler ve beyin hücrelerinin ölümüne sebep olur. Parkinson ve Huntington harekete dayalı işlevleri etkilerken Alzheimer hafızaya dayalı işlevleri etkiler. Üç hastalık da hala tedavi edilemez niteliktedir. Loyala Üniversitesi Mikrobiyoloji ve İmmünoloji Bölümü'nde Doçent olarak görev yapan Edward Campbell ve çalışma arkadaşları tarafından yapılan çalışma Acta Neuropathologica'da yayınlandı. Campbell, Beyin hücrelerinin protein yığınlarını parçalama kabiliyetini arttırmak iyi bir tedavi yöntemi olabilir. Bu yöntemle bir nörodejeneratif hastalığı tedavi edebilirsek diğer iki hastalığı da tedavi edebiliriz dedi. Yanlış Katlanmış Proteinler Campbell ve arkadaşları, yanlış katlanmış protein yığınlarının sağlıklı nöronları nasıl işgal ettiğini araştırdılar. Araştırmada proteinlerin hücrelerdeki küçük bölmelerin içine girdiğini gözlemlendi. Proteinler daha sonra veziküllerden sitoplazmaya dağılarak sitoplazmada işlev bozukluğuna yol açarak nöronlara zarar verir veya onların parçalanmasına sebep olur. Bu çalışma, yanlış katlanmış protein yığınlarının veziküllerin içine girmesine hücrenin nasıl tepki verdiğini de gösterdi. Hücreden kopan veziküllerin ve protein kümelerinin bir araya gelmesiyle veziküllerin yanlış katlanmış proteinleri parçaladığı anlaşıldı. Campbell, Hücrenin proteinleri parçalamaya çalışması çiviyi sindirmeye çalışan mideye benziyor dedi.


Alzheimer Hastalarında Hafıza Kaybı Tamir Edildi Alzheimer hastalığı o kadar yaygınlaştı ki artık çoğumuz, çevremizde bir Alzheimer hastası görür hale geldik. Hastalardaki en büyük sıkıntı ise yaşadıkları hafıza kaybıdır. Bilim insanları şimdi bu hafıza kaybını engellemek ve tedavi etmek için var güçleriyle uğraşıyorlar. Alzheimer Hastalığı toplumumuzda yaygın görülen hafıza kaybı ve düşünme sorunlarıyla kendini gösteren bir rahatsızlıktır. Mutlaka sizin de etrafınızda bir Alzheimer hastası vardır ve bu rahatsızlığın ne kadar zor olduğunu biliyorsunuzdur. Amerika'da California Los Angeles Üniversitesi ve Buck Enstitüsü'ndeki araştırmacılar manyetik rezonans ve nöropsikolojik testleri kullanarak tedavi gören Alzheimer hastaların ne kadar ilerleme kaydettiğini gördü. İleri Okuma: Alzheimer Hastalığı Nedir? Hafıza Kaybı için Özel Bir Terapi Alzheimer hastalıkları erkenden teşhis edilmiş 10 hasta öncelikle programlı ve kişiselleştirilmiş bir terapiye tabi tutuldular. Terapi sayesinde hastaların beynindeki nörodejenerasyon büyük oranda durduruldu. Bu çok sevindirici bir sonuçtu ama terapinin bilişsel değerleri de en az bir o kadar değerliydi. Başlangıçta Alzheimer hastalığının karakteristik özelliği olan hafıza kaybı neredeyse ortadan kaybolmuştu. Araştırmacılar, terapi programında hastaların diyetini, egzersizini, uyku süresini ve kalitesini, aldıkları vitamin takviyesini bile kontrol ettiler ve bunların yanında beyin kimyalarını dengede tutmak için çok çalıştılar. Tüm bunların sonucunda da Alzheimer hastalığının erken aşamada teşhis edildiği hastalarda hafıza kaybı ortadan kaldırıldı. Araştırmaya katılan hastaların hepsinde ya orta düzeyli bilişsel hasar ya da önceden teşhis edilmiş Alzheimer hastalığı bulunuyordu. UCLA'da ve Buck Enstitüsü'nde çalışan Prof. Dr. Dale Bredesen hastalıkları yüzünden işi bırakmak zorunda olan çalışanların tedaviden sonra işe geri döndüklerini söylüyor. Bu çok sevindirici bir haber. Hafıza kaybı yüzünden birçok hasta işini kaybediyor. Bu durum hastaların moralini de çok bozuyor elbette. Hastaların tekrar işine ve sağlıklarına kavuşması hastalığın tedavisi için de çok önemli bir gelişme. İşe geri dönen hastaların takibi yapıldığında bu kişilerin hayatına daha güzel bir şekilde devam ettikleri görülüyor. Hipokampüsün Hacmi Büyütüldü Dr. Bredesen ve ekibinin iyileştirdiği hastalardan biri vardı ki, ekip için çok özel bir yeri vardı. 66 yaşındaki bu adamın beyninde glikoz kullanımı azalmış ve kendisine Alzheimer hastalığı teşhisi konmuştu. Manyetik rezonans görüntüleri de hipokampüsün çok küçüldüğünü gösteriyordu. Hipokampüs bildiğiniz gibi beyindeki hafıza merkezidir. Hipokampüsün küçülmesi en önemli hafıza kaybı işaretlerindendir. Ekip 10 aylık bir tedavi sürecinden sonra hastanın hipokampüs hacmini %17'den %75'e kadar çıkarmayı başardı. Bu gerçekten harika bir başarıydı. İleri Okuma: Hipokampüs Nedir? Başka bir hasta ise 49 yaşında kelimeleri bulmakta ve yüzleri tanımakta güçlük çeken bir kadındı. Tedavi sürecine girdikten sonra bazı nöropsikolojik testlerden geçti. Hastaya ilk teşhis konulduğunda bilişsel işlevlerinde azalma olduğu söylenmiş ancak daha çok başlarda olduğu için Alzheimer önleme programına alınmamış. Araştırma ekibi bu hastayla birkaç ay ilgilendikten sonra kadının okuma, yön bulma, hatırlama ve yüz tanıma gibi zihinsel işlevleri kayda değer ölçüde arttı. Artık herhangi bir bilişsel işlev bozukluğu göstermiyor. Alzheimer Hastası Sayısı Artıyor


Amigdala: Beyinde Korku Duygusunun Merkezi! Amigdala beynin temporal lobunda bulunan badem şeklindeki bir bölgedir. Şeklinin bademe benzemesinden dolayı bu bölgeye amigdala ismi verilmiştir. Çok küçük bir hacme sahip olmasına rağmen hayatta kalmamızda çok büyük görevler üstlenir. Bellek, karar verme ve korku, agresiflik gibi duygusal süreçlerin kontrolünde çok önemli rol alır. Beynin her iki yarımküresinde de bulunan amigdala limbik sistemin başlıca elemanlarından biridir. Amigdalanın yapısına baktığımızda nöron kümelerinden oluştuğunu görürüz. Bu kümeler çok önemli görevler icra ederler. Bunların bazıları bazolateral kompleks, kortikal çekirdek, medial çekirdek, merkezi çekirdektir. Bazolateral kompleks de kendi içinde lateral, bazal ve yardımcı bazal çekirdekler olarak üçe ayrılır. Sağ ve Sol Amigdala Arasındaki Farklar Beynin her iki yarısında da bir amigdala bulunur. Bunlar yapı olarak birbirlerinin simetrisidir. Ancak işlevsel olarak aralarında bazı farklar bulunur. Beyne elektrik akımı verilen çalışmalarda sağ ve sol amigdalanın farklı işler yaptığı görüldü. Sağ amigdala olumsuz duyguları işlemekten sorumludur. Özellikle korku ve mutsuzluk duygusu burası tarafından tetiklenen duygulardır. Buna karşın sol amigdala olumlu duyguları veya korku gibi olumsuz duyguları tetikliyor. Bazı çalışmalar sol amigdalanın beynin ödül mekanizmasında da görev aldığını gösteriyor. İki amigdala da duyguları algılama ve işleme biçimimizle ilgili özel bir işleve sahiptir. Bunların birbirlerinden bağımsız bellek sistemleri vardır. Ancak duyguları yorumlamak ve depolamak için birlikte hareket eder. Sağ yarımküredeki amigdala olumsuz duygularla ilişkilidir. Korkuya bağlı koşullanma tam olarak bu bölgede gerçekleşir. Örneğin 8 yaşında bisikletle geziyorken bir anda arkanızdan bir köpek sizi kovalamaya başladı ve siz de kaçmaya başladınız. Sağ amigdalanız hemen bisiklet üstünde köpeklere karşı sizi korkmaya koşulladı. Mis gibi travma. Sağ amigdala bildirimsel bellek ile de ilişkilidir. Bildirimsel bellek geçmiş tecrübeleriniz ile ilgili bilgileri bilinçli olarak çağırdığınız bellek türüdür. Örneğin sevgilinizle ilk buluşmanız boğaz manzaralı bir restoranda olmuştu. Bildirimsel bellek sayesinde restoranın ismini hatırlarsınız, ya da hatırlamazsınız. Bu bildirimsel belleğin alt kümesinde olaysal belleğin görev alanına girer. O restoranda yaşadığınız bütün anıların duygusal bileşenleri ise sağ amigdalanın süzgecinden geçer. Amigdalanın Gelişim Süreci Tüm insanların beyni bebeklik çağlarında çok etkin bir gelişim süreci izler. Doğumda var olan sinapsların çoğu 3 yaşına girdiğinizde kaybolur. Hayatın ilk yıllarında kadınların limbik yapıları erkeklerinkinden daha hızlı bir şekilde gelişir. Kadınlarda amigdala 1,5 yılda tam olarak gelişirken erkeklerde bu süre daha uzundur. Erkeklerin amigdalasının gelişim süreci kadınlardakinden daha yavaştır. Erkek ve kadınlardaki farklar sadece süre ile sınırlı değildir. Cinsiyete bağlı farklar hormonal ve nörolojik değişimleri de kapsar. Amigdala androjen reseptörler bakımından çok zengindir. Bu reseptörler testosterona etkili bir şekilde bağlanırlar. Testosteron reseptör bağlanması gerçekleştiğinde DNA aktivasyonu başlar. DNA'yı tetikleyecek hücre içi sinyal mekanizmaları etkinleşir. Kadınların erkeklerden daha düşük testosteron seviyesine sahip olduğunu biliyoruz. Bu durum farklı cinsiyetler arasında amigdalanın farklı büyüklükte olmasına neden olur. Amigdaladaki gri madde miktarının belirlenmesinde testosteron önemli bir rol oynar. Amigdala Ne İş Yapar? Amigdalanın en önemli görevi duyguları kodlamak, yorumlamak ve depolamaktır. Bunun için nöronların uzantıları beyinde birçok bölge ile irtibata geçer. Bunlardan bazıları hipotalamus, talamus, ventral tegmental alan, lokus seruleus, akkumbens çekirdeğidir. Bunlar arasında hipotalamus homeostazın düzenlenmesinde görev alır. Akkumbens çekirdeği ve ventral tegmental alan ödül mekanizmasında büyük görevler üstlenir. Amigdalanın medial çekirdeği koku algılamada ve feromon sürecinde görevlidir. Amigdalanın insanlarda feromon sentezlenmesinde de rol oynadığı düşünülüyor. Koku duyusuyla ilgili olarak amigdala, burun soğanı ve olfaktif korteksten bilgi alır. Duygusal Öğrenme İnsanlarda amigdalanın başlıca görevi bilgilerin duygusal bileşenleri işlemektir görev almaktır. Korku koşullanmasında korku uyaranları amigdalanın bazolateral kompleksine gelir. Burada bağlantılar oluşur. Hayatımızı etkileyecek olan uyaranlar hemen etiketlenir ve kalıcı belleğe kaydedilir. Kalıcı belleğe geçirme işlemi genelde uykuda olur. Amigdala çalışmazsa korkmamıza neden olacak uyaranlar belleğe kaydedilmez. Amigdalanın çalışmaması halinde kişi hiçbir şeyden korkmaz. Bu durum hayatı büyük tehlikeye atabilir. Örneğin safari turunda arabadan inip aslanları sevmeye kalktığınızı bir düşünün. Korkutucu olaylarda kaçınma davranışı geliştirmekten bahsettik. Ancak amigdala pozitif koşullanmada da rol oynar. Sol amigdala olumlu duyguları işlemekten sorumludur. Araştırmalar merkezi çekirdeğin zarar görmesi halinde sıçanlarda olumlu koşullanmanın azaldığını gösteriyor. Ancak bazolateral alan zarar gördüğünde olumlu koşullanma hiç etkilenmiyor. Farelerde feromonlarla yapılan deneylerde şöyle bir sonuç çıktı. Erkek farelerin feromonlarını alan dişi farelerin olfaktif sistemi harekete geçiyor. Bu durum amigdalanın kokuları işlemede rolünü gösteriyor. Olfaktif korteks ile birlikte koku duyusuna bağlı öğrenmede etkin bir rol oynuyor. Amigdala Doğru Çalışmazsa Ne Olur? Amigdalanın işlevleri konusundaki bilgilerin çoğunu lezyon çalışmalarından elde ettik. Hayvanlarda amigdalanın belirli kısımları yok edildi ve ne olduğuna bakıldı. 1888 yılında rhesus maymunları üzerinde yapılan deneyler amigdalanın çalışmadığında ne olabileceğini gösterdi. Bilim insanları önce hayvanların temporal korteksinde lezyon oluşturdular. Hayvanları teste tabi tuttuklarında ciddi sosyal ve duygusal kusurlar gözlemledi. Heinrich Klüver ve Paul Bucy amigdalası zarar gören maymunları gözlemlediler. Maymunların tanıdık nesneleri algılayamadığını, korkunun kaybolduğunu farkettiler. Ayrıca hayvanlarda aşırı cinsellik isteğinin geliştiğini kaydetmiştir. Bu davranışsal bozukluk daha sonra Klüver-Bucy sendromu olarak adlandırıldı. Sebebi amigdalanın doğru çalışmamasına bağlanmıştır. Amigdalası hasar görmüş anne maymunlar da bebekleri ile yeterli miktarda ilgilenmiyorlardı. Hayvanlar sürekli bebeklerini ihmal ediyordu. Beyin Görüntüleme Teknolojileri Sahneye Çıkıyor 20. yüzyılda beyin görüntüleme teknolojilerinin geliştirilmesiyle amigdalanın beyindeki rolü daha iyi anlaşılmıştır. Amigdala psikolojik halimiz üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Bazı çalışmalar anksiyete hastalarının daha küçük amigdalasının olduğunu göstermiştir. Birçok vakada sol amigdalanın büyümesi antidepresan veya psikoterapi ile ilişkilendirilmiştir. Literatüre göre sol amigdala anksiyete, obsesif kompülsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu ile bağlantılı bulunmuştur. 2003 yılında yapılan bir çalışmada sınırda kişilik bozukluğu olan kişilerin sol amigdalanın normalden çok daha fazla çalıştığı görülmüştür. Bu kişiler nötr yüzleri tehdit olarak algılayabiliyorlardı. Amigdala üstünde yapılan çalışmalar bu ufacık beyin bölgesini psikopatlık, sosyal fobi, bipolar bozukluk, otizm gibi pek çok rahatsızlıkla ilişkilendirmiştir. Yolda giderken birden önünüze iri yarı, yüzü maskeli biri çıktı, ne hissedersiniz? Bize zarar verebilecek bu kişiye karşı hemen bir korku hissederiz. Beynimiz savaş ya da kaç tepkisini harekete geçirir. Ben genelde kaçma davranışını daha çok seviyor ve uyguluyorum. Amigdala korku esnasında deli gibi çalışır. Ancak amigdala çalışmazsa korkuyu tanımlayamayız gibi bir şey söylemek doğru değildir. Amigdalanın haricinde korkuyu algılamada görevli başka beyin bölgeleri vardır. Cinsel Yönelim Araştırmalar beyin yapısı ve cinsel yönelim arasında bazı bağlantılar olduğunu gösteriyor. Beynin iki yarımküresi arasındaki simetri işlevsellik açısından çok önemlidir. Amigdalanın bağlantı şeması gibi özellikler cinsel yönelimimizi belirlemede etkili olabilir. Heteroseksüsel erkeklere kıyasla eşcinsel erkeklerin amigdalasında daha fazla dişil bağlantı gözlenmiştir. Eşcinsel kadınların amigdalasında da eril bağlantı yapıları heteroseksüel kadınlara oranla daha fazladır. Eğer amigdalada karşı cinse ait bağlantılar olması gerekenden fazlaysa eşcinsellikte etkili olabilir. Sosyal Etkileşim Amigdala hacmi bireylerin sosyal hayatının ne kadar fazla ve karmaşık olduğuyla doğru orantılı görünüyor. Elimizde fizyolojik olarak bir kanıt yok ancak araştırmalar olumlu ilişkiler tespit etmiştir. Daha büyük amigdalaya sahip insanların daha aktif bir sosyal hayatı vardır. Bu kişiler gördükleri yüz ifadelerine dair daha doğru çıkarımlar yapmıştır. Amigdala yüzlerdeki ifadeleri tanıyabilmemize yardımcı olur. Bu yönüyle sosyal hayatta ne kadar önemli olduğunu anlayabiliriz. Karşınızdaki insanın duygusal zekasını anlamada da bu küçük beyin bölgesi imdadınıza koşuyor. Araştırmacılar daha büyük amigdalası olan insanların duygusal zekalarının da daha yüksek olabileceğini düşünüyor. Duygusal zekanın yüksek olması da sosyal iletişim becerilerinin ve başkalarıyla uyumlu olmanın kapılarını aralıyor. Arkadaşlarınızla bir kafeye gittiniz sohbet ediyorsunuz. Bir kişi size gereğinden fazla yaklaşıyor ve kişisel alanınıza giriyor. Amigdala o anda karşınızdaki kişinin size fazla yaklaştığını bildiriyor. Amigdalası hasarlı kişiler kişisel alanı ne kadar ihlal edilirse edilsin rahatsızlık hissetmiyorlar. Mesafe algısında bir sorun yok. Amigdala hasarlı olduğu halde birisi ona çok yaklaştığında amigdala etkin çalışıyor ama kişi yakınlıktan hiçbir rahatsızlık duymuyor. Şiddet Eğilimi Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar amigdalanın şiddet ve cinsel davranışları artırdığını gösteriyor. Dışarıdan uyarımla amigdala harekete geçirildiğinde hayvanlar daha agresif oluyorlar. Böyle zamanlarda cinsel davranışlara yöneliyorlar. Amigdala lezyon yöntemiyle hasara uğratıldığında ise bunun tersi oluyor. Hayvanlar normalden daha uysallaşıyor ve cinsel istekleri azalıyor. Anksiyete Anksiyete ile amigdala fizyolojisi arasındaki bağlantı uzun bir süredir araştırılıyor. Korktuğumuzda ve öfkelendiğimizde amigdalamız harekete geçer. Daha önceden söylediğimiz gibi amigdala duyguların işlenme merkezidir. Savaş ya da kaç davranışının ortaya çıkmasında başlıca göreve sahiptir. Amigdalanın çalışmadığı durumlarda korku ve endişe hissedilemez. Etraftaki tehlikeli uyaranlara karşı amigdala anksiyete ve panik atak hissini başlatır. Çocukluk zamanlarınızda hamam böceği ile ilgili kötü bir deneyim yaşadıysanız ömrünüz boyunca onlardan korkabilirsiniz. Basit bir böcek ne yapabilir ki? Bu tür durumlara koşullanmış korku deniyor. Alında etkisiz olan bir uyaran artık korku uyaranı haline geliyor. Artık ne zaman hamam böceği görseniz amigdalanız ateşleniyor ve korkuyorsunuz. Tansiyonunuz çıkıyor, nabzınız hızlanıyor, elleriniz titriyor. Hamam böceğinden korkmuyorum ama dişçiye gittiğimde ben de bunları yaşıyorum. Gerçi benim hala çok haklı sebeplerim var.


Amiloid Beta Plakları ve Oligomerleri Amiloid beta amiloid plaklarının temel bileşeni olarak Alzheimer hastalığında çok önemli bir rol oynayan 36-43 aminoasitlik bir uzunluğa sahip peptittir. Peptitler amiloid öncül proteininden üretilir. APP beta sekretaz ve gama sekretaz enzimleri tarafından kesilerek amiloid beta peptitleri ortaya çıkar. Bu moleküller birkaç formda var olabilen çözünebilir oligomerleri oluşturmak için biraraya gelebilir. Eğer bazı oligomerler yanlış katlanırsa diğer amiloid beta peptitlerin de yanlış katlanmış oligomerlere dönüşmesine neden olabilir. Bu durum zincirleme bir tepkime oluşturarak nihayetinde bir prion enfeksiyonuna yol açabilir. Peptitlerin yanlış katlanarak birikmesi sonucu oluşan amiloid plakları nöronlar için toksik özellik gösterirler. Örneğin Alzheimer hastalığında yanlış katlanan tau proteinleri ciddi sorun yaratır. Bu tau proteinlerinin yanlış katlanması da kendinden önce yanlış katlanmış amiloid peptitleri yüzünden olabilir. İleri Okuma: Alzheimer Hastalığı Nedir? Amiloid Beta Ne Yapıyor? Yıllardır yapılan araştırmalara rağmen bilim insanları amiloid betanın ne işe yaradığını tam olarak bulamadılar. Bazı hayvan modellerinde yürütülen çalışmalarda bu peptitin eksikliği herhangi bir fizyolojik soruna yol açmadı. Birkaç çalışmada hücre içi sinyal mekanizmasında görevli kinaz enzimlerinin çalışmadığı görüldü. Kinaz enzimleri oksidatif strese karşı koruma sağlamadan tutun da transkripsiyon faktörü olarak DNA'yı etkinleştirmeye kadar birçok göreve sahiptir. İnsanlarda amiloid beta peptitlerinin yanlış katlanması kinaz enzimlerini etkiliyorsa bu durumda Alzheimer hastalığı gibi birçok ciddi rahatsızlığın ortaya çıkmasına şaşırmamalıyız. İleri Okuma: Oksidatif Stres Nedir? Beynimizin içinde gece uyurken hücrelerden çıkan atıkları temizleyen bir glimfatik sistem vardır. Glia ve lenf sözcüklerinden türetilen bu glimfatik sistem memelilerin beyninde özellikle amiloid peptitleri gibi metabolik atıkları temizler. Uyurken nöronlar biraz büzüşür ve aradaki boşluklardan atıklar kolayca süpürülür. Bu durum bilinmesine rağmen Alzheimer hastalığında glimfatik sistemin önemi ve amiloid peptitlerin temizlenme oranı hala keşfedilebilmiş değildir. Amiloid Beta Plakları Son yıllarda yapılan çalışmalar peptitlerin oligomerik formlarının Alzheimer hastalığına yol açtığını gösteriyor. Amiloid beta plaklarının zararlı olduğu biliniyordu ancak bunlar oligomer haline geçtiğinde en toksik formuna kavuşuyor. Bilim insanları iyon kanalı hipotezinde toksik peptitler ve oligomerlerin hücreye nasıl zarar verdiğini açıklıyor. Bilgisayar analizlerine göre peptitler hücre zarı içine yerleşiyor ve burada oligomerize olarak iyon kanalı oluşturuyor. Fazladan oluşan iyon kanalları nöronlara gereksiz fazla kalsiyum akışı sağlayarak hücrenin dengesini bozarak apoptoza sürüklüyor. Apoptoz hücrenin içeriden veya dışarıdan gelen sinyallerle programlı ölüme gitme sürecidir. İleri Okuma: Alzheimer Hastalığında Amloid Plakları


Amnezi Nedir, Hangi Türleri Vardır ve Nasıl Tedavi Edilir? Amnezi deyince çoğu insanın aklına unutkanlık gelir. Amnezinin en temel karakteristik özelliği derin unutkanlık durumudur. Bunun altında beyin hasarı, nörolojik bir hastalık, kalp-damar rahatsızlıkları veya psikolojik rahatsızlıklar yatabilir. Alzheimer hastalığının ileri evrelerinde yaşanılan unutkanlık durumu da bir tür amnezidir. Bu diğer bilişsel işlevlerin kaybıyla olabileceği gibi tek başına da ortaya çıkabilir. Amnezi hastaları, zeka testlerinde ortalamanın çok üstünde performans gösterebilir. Bir kişinin ileriye veya geriye dönük bazı şeyleri hatırlayamaması zekasının değil, belleğinin kusurlu oluşundan kaynaklanır. Sorun sadece bellekte ise amnezi hastaları dil ve sosyal becerilerini kaybetmezler. Uzak geçmişe ait anılarını da kolay kolay unutmazlar. Çevrenizde Alzheimer veya demans hastası varsa görebilirsiniz. Birkaç gün öncesini hatırlamakta zorluk çekerken bu kişiler 30 yıl öncesini çok kolay hatırlayabilirler. Buradaki sorun bilginin kısa dönem hafızasından uzun dönem hafızaya aktarılmasındadır. Amnezi hastaları günlük konuşmalarında pek sıkıntı çekmezler, çünkü bilgileri kısa süre belleklerinde tutabilirler. Ancak araya bir süre gidince bunları unutacaklardır. Amnezinin Tarihi Biraz geçmişe dönüp bu işin nasıl geliştiğinden bahsedelim. 1957 yılında Scoville ve Milner adlı bilim insanları H. M. adlı hastanın medial temporal lobunun amnezi ile ilişkili olduğunu keşfetti. Temporal lob beynin iki yanında bulunan hipokampusu içinde barındıran yapıdır. H.M. beyninin iki tarafındaki temporal lobları cerrahi olarak aldırdıktan sonra şiddetli hafıza sorunları yaşamaya başladı. H. M. gibi hastalar sayesinde bilim insanları amnezinin ve belleğin beyindeki yeri ile ilgili çok şey öğrendiler. Hipokampusun de içinde bulunduğu medial temporal lobta birçok bölge bellek için elzem öneme sahiptir. Bu bölgeler hala çalışılıyor ve mümkün olduğunca ayrıntılı bir şekilde belleğin haritası çıkarılıyor. Son yıllarda Nobel ödüllerinden biri de entorhinal korteks ve hipokampus arasındaki ilişkinin araştırılmasına gitti. Temporal lobun dışındaki bölgelerin hasar görmesi de belleği kötü etkileyebilir. Beyin küçük özelleşmiş alanlar halinde değil, bir bütün halinde çalışır. Araştırmacılar talamusun belirli bölgelerinin hasar görmesi sonucunda da belleğin ne kadar hasar gördüğünü merak ediyorlar. Belleğin Gruplandırılması Amnezi üstünde yapılan onlarca yıllık çalışmalar bize gösteriyor ki, bellek birden fazla sistemle çalışıyor. Bu sistemlerden hangisi zarar görürse amnezinin türü de ona göre değişiyor. Bellek türlerine kısaca değinelim. Kodlama türüne göre iki tür belleğimiz var: Bildirimsel ve örtülü bellek. Bildirimsel bellek bizim istemli çağırdığımız bilgileri depolar. Türkiye'nin başkenti neresidir diye sorulduğunda Ankara yanıtını vermeniz bildirimsel belleğinizin çalışmasıyla gerçekleşir. Örtülü bellek ise farkında olmadan çağırdığımız bilgileri depolar. Yürürken kimse ayağımı 60 cm ileri atmam gerekiyor, şimdi diğer ayağımı geri çekmem gerekiyor diye düşünmez. Tüm bunlar kendiliğinden biz farkında olmadan gerçekleşir. Amnezi sözcüğü birçok bellek hasarını niteleyen geniş bir kavramdır. Amnezi ileriye dönük olabilir, geriye dönük olabilir. Çok geniş bir yelpazede kendini gösterebilir. Şimdi amnezinin türlerinden bahsedelim. Amnezi Çeşitleri İleriye Dönük Amnezi İleriye dönük amnezi kişinin yeni bilgileri belleğinde saklayamaması durumunu ifade eder. Bu kişiler yeni birisiyle tanıştıktan sonra onu hatırlamada çok zorlanırlar, konuştukları konuları çabuk unuturlar. Yukarıda bahsettiğimiz H. M. isimli hastanın da şiddetli ileriye dönük amnezisi vardı. H. M. doktoruyla sürekli görüşüyordu ancak her seferinde konuşmalarını dakikalar sonra unutuyordu. İleriye dönük amnezinin şiddeti de kişiden kişiye göre değişkenlik gösterir. Ancak hipokampusta meydana gelen küçük bir hasar bile çok ciddi sonuçlar doğurabilir. Geriye Dönük Amnezi Geriye dönük amnezi, rahatsızlığın başlangıcından önceki bilgileri hatırlayamama durumudur. İleriye dönük amneziyle birlikte ortaya çıkabilir. Amnezinin bu türünde ileriye dönük olandan farklı olarak hipokampus ve ona yakın kortikal yapılarda meydana gelen hasarlar da amnezinin şiddetini etkileyebilir. Yakın zamanda yaşadığımız olayları hatırlamak çok zor iken uzak geçmişte yaşanmış anıları geri çağırmak mümkündür. Yukarıda da dediğimiz gibi çok eski bilgiler amneziden pek etkilenmezler. Bu olguya bilim insanları zamanla artan geriye dönük amnezi adını veriyorlar. Scoville ve Milner'in H. M. adlı hasta üzerindeki çalışmaları zamanla derecelenen geriye dönük amnezinin en iyi örneklerinden biridir. H. M. geçirdiği ameliyattan kısa süre önce yaşadıklarını hiç hatırlamazken gençliğine dair anılarını çok iyi bir şekilde hatırlayabiliyordu. Bu uzak anıların hatırlanması genellikle belleğin pekiştirilmesi adı verilen bir süreçle sağlanır. Belleğin pekiştirilmesi beyinde bilgiler oluşurken aktif olan nöral yapıların tekrar organize olması ve korteksin yeniden işlemden geçmesidir. Gün içinde tonla veri beynimize akar ama bunlardan en önemlilerini seçer, kaydederiz. Beyne aldığımız bilgileri filtreleme işleminden sonra en gereklilerini uzun dönem belleğe alma işlemine belleğin pekiştirilmesi denir. Bilgiler öncelikle medial temporal lobun hipokampus adlı bölgesinde işlenir ancak uzun dönem bellek serebral kortekste bulunur. Tam kesin değil ama elimizdeki bulgular bunu gösteriyor. Kaynak Amnezisi Amnezinin bir türü olan kaynak amnezisinde kişi bir gerçeği veya fikri hatırlayabilir ama bilginin nerede veya ne zaman öğrenildiğini hatırlamakta zorluk çeker. Bilginin kendisine erişim sağlayabilirler ancak onun nerede, ne zaman öğrenildiğine ulaşamazlar. Bunun nedeninin frontal lobda meydana gelen hasarlar sonucu beynin konumsal-zamansal bilgiyi işleyememesidir. Çoğunlukla gençlerde görülür ancak yaşlılarda da ortaya çıkabilir. Geçici Küresel Amnezi


Amsterdam'da Obezite ile Nasıl Mücadele Ediliyor? Laleleri ve bisikletleri ile bildiğimiz Hollanda'nın başkenti Amsterdam, aynı zamanda obezite ile mücadele eden ülkeler arasında. Çocukların 1/5'i hafif şişman olarak bulunmuş ve bu da ileride onlar için büyük risk taşıyor. Bu yüzden Amsterdam, su tüketimini artırıcı, Coca Cola veya Mcdonalds gibi fast food sponsorluklarını engelleyip, sağlıklı yemek pişirme sınıfları oluşturacak ve bu sayede çocuklara sağlıklı gelecek hazırlayacak. Aslında Amsterdam 2012 ve 2015 yılları arasında bu konuda çeşitli politikalar sürdürmüştü; yaptıkları değişiklikler ile hafif şişman ve obez çocuk sayısı %12 kadar düştü. Bu süreçteki en etkileyici bulgu da, bu düşüşteki en büyük oranın sosyoekonomik durumu en az olan ailelerde oluşuydu. Yeni proje için, Bijlmer'deki hafif şişman oranı ile Amsterdam'da bulunan ilk 3'deki okul olduğu için kötü şöhretli olarak bilinen De Achtsprong İlkokulu seçildi. İlk olarak değiştirilen alışkanlık, meyve suyu yerine su ve süt getirmeleri olmuş; bazı aileler meyve suyunun içinde sadece meyve olduğunu düşündükleri için başta üzgündüler, fakat onlara aslında sorun olan şeyin şeker olduğu anlatıldı. Bir diğer sorun ise abartılı doğum günü kutlamaları. Aileler adeta pastalar, kekler gibi içinde şeker ve beyaz un yığını besinlerle yarışa girmişler. Bu yüzden, buna da yasaklama geldi; okul bunların yerine yüz şekline benzeyen meyvelerden oluşan tabaklar göndermiş. Ailesi diyet uyguladığı halde banyoda çocuğunu çikolata paketi ile yakalayan anneyle konuşulduktan sonra, eğer bir çocuk yalnız başına bir yere giriyorsa, ona meyveden başka bir besin verilmemesi konusunda anlaşıldı yakınında Mcdonalds olsa bile. Avrupalılar, haftada 3 gün çocuklara meyve veya sebze verilmesine destek verdi. Ailesi Mısır'da yaşayan ve toplum için gönüllü çalışan Amira El Ashkar Mısır'ın doğusunda halk evlerinde çocuklar ve aileleri toplanıp yemek pişirme dersleri olur diyor. Fakat oralarda da kilo bir sorun. El Ashkar'a göre bunun nedeni, sağlıklı yemeğin nasıl olacağını bilememeleri. Ve son olarak, uykusuzluk. Buna bağlı olarak fazladan açlık oluyor ve hormonlarınız sizinle konuşan kişi oluyor. Amaç, sadece vergi ekleyerek buna engel olmak değil, insanın çevreyle olan bağını düşünmesini sağlamak. Amsterdam'dan obezite kırıcı birkaç öneri - Meyve suyunu yasaklayıp, çevreye olabildiğince su çeşmeleri yerleştirmek - Aileleri beraber yemek yemeleri konusunda teşvik etmek - Düşük bütçeli ailelere spor merkezi üyeliği için destek sağlamak - Fast-food sponsorluklarını reddedin. - Yemek pişirme sınıflarında, etnik çeşitliliklere göre sağlıklı besinler yapmak - Küçük çocukları motorlu araçlara bindirmektense, pedalsız bisikletlere alıştırın.


Android veya iPhone Tercihiniz Kişiliğinizi Anlatıyor Olabilir İngiltere'de Lancaster Üniversitesi'nde yapılan araştırmalar kişilik yapısı ile kullanılan akıllı telefon türü arasında bir bağlantı olabileceğini öne sürüyor. Her beş İngiliz vatandaşından dördünün bir akıllı telefonu var. Psikologlara göre artık akıllı telefonlarımızla o kadar içli dışlıyız ki sanki bizim bir uzantımız haline gelmiş gibiler. Bu da haliyle kişilik ile akıllı telefon tercihi arasında bir bağlantı olabilir mi sorusunu akıllara getiriyor. Telefon ve bilgisayarların kişilik profillerimizi nasıl tuttuğunu gösteren yazımızı da okumanızı tavsiye ederiz: https://sinirbilim.org/telefon-bilgisayarlar-bizi-herkesten-iyi-taniyor/ Araştırmacılar 500 akıllı telefon kullanıcısına kendileri hakkında bazı sorular sordu ve verdikleri cevaplarla kullandıkları akıllı telefon türü arasında bir ilişki kurmaya çalıştı. Bu çalışmaya göre iPhone ve Android kullanıcıları belirli özelliklere sahiptir. iPhone kullanıcıları - Daha genç, - Kullanıcıların çoğunluğu kadın, - Kullanıcılar telefonlarını bir statü göstergesi olarak görüyor, - Daha dışa dönük yapıdalar, - Çoğu kişi tarafından tercih edilen telefonlara sahip olmak konusunda daha az endişe duyuyorlar. Android kullanıcıları - Çoğunluğu erkek, - Daha yaşlılar, - Daha dürüstler, - Daha uyumlu bir yapıya sahipler, - Kişisel çıkarlar için kuralları yıkmaya hevesli değiller, - Zenginlik ve sosyal statü ile daha az ilgileniyorlar.


Ankilozan Spondilit Belirtileri Hasta Eğitimi İle En Aza İndirgenebilir Ankilozan Spondilit cinsiyet eğilimi bakımından erkeklerde kadınlara oranla daha sık rastlanan, omurgadaki faset eklemler ve sakroilak eklemlerin ilerleyici harabiyeti ile karakterize kronik influamatuar, romatizmal bir hastalıktır. Ankiloz katılaşma, tutukluluk anlamına gelirken spondilit iltihaplanma demektir. Eklem deformasyonlarının gelişimine neden olarak kişinin günlük aktivitelerinde aksamalara yol açar. Olguların 1/3'inde omuz ve kalça eklemleri tutulumu gözlenmiştir. İlerlemesi halinde inflamasyon kalp, böbrek ve göz gibi eklem dışı organlara sıçrayabilir. Tedaviye hasta eğitiminde eklenmesi kişilere kendilerini nasıl daha iyi koruyabileceklerini gösteriyor ve hayat kalitelerini arttırıyor. Bu önerilerden bahsetmeden önce bakalım ankilozan spondilit nasıl bir hastalık, nasıl gelişiyor, kimlerde görülüyor ve ne gibi bulgular veriyor? Seronegatif Spondiloartropatiler Ve Ankilozan Spondilit Tanısı Ankilozan spondilit köken olarak Seronegatif Spondilartropatiler denen influamatuar hastalıklar grubuna dahildir. İnflamatuar tepkimeler sağlıklı ve sağlıklı olmayan şeklinde ikiye ayrılabilir. Sağlıklı inflamatuar tepkimeler vücudu zararlı yabancı dış etken ve hastalıklara karşı korurken; sağlıklı olmayan inflamatuar tepkimeler ise vücudun yabancı faktörmüş gibi görerek vücuda zarar verir. Örneğin temiz olmayan koşullarda hazırlanmış bir besini tüketmek ya da temasa geçmek o besinle birlikte vücudumuza zararlı bakteri almamıza sebep olabilir. Sindirim sistemi ya da açık yaralar gibi deri aracılığıyla vücuda karışan bakteriler vücudumuzun savunma mekanizması immün sistem tarafından algılanır ve yok edilmeleri için tepkimeye girecek bazı kimyasal maddeler salgılar, vücut sıcaklığını arttırır. Kimi zaman yüzeysel dokuda bu tepkimeleri iltihaplanma şeklinde de görebiliriz. Bakteri topluluğu vücuttan temizlendiğinde ve zarar gören dokular onarıldığında vücut savunma mekanizması bu salgıların salınımını durdurur ve vücut sıcaklığı eski haline döner. İşte bu olay sağlıklı inflamatuar tepkimelere bir örnektir. Sağlıklı olmayan inflamatuar tepkimeler diğerleri gibi kontrol edilemez ve devamında kas, eklem ve kemik gibi dokularımıza zarar verirler. Sağlıksız inflamasyon temelli hastalıklara inflamatuar hastalıklar denir. Kronik inflamasyon ise; bu inflamasyonun belli aralıklarla durması fakat sürekli olarak kendini tekrarlaması demektir. Yani kronik inflamasyonlar süreğen bir yapıdadırlar. Seronegatif Spondiloartropatiler inflamasyonun farklı şekillerde seyrettiği, inflamasyona bağlı gelişen birçok hastalığın tamamına denir. SpA eklemsel olarak 2-4 eklemi tutan, romatoid faktörün negatif olduğu , genetik geçişin gözlendiği (HLA-B27 pozitif), ligament ve kasların kemiklere yapışma yerleri olan tendonlarda inflamasyonla karakterize bir grup hastalığın genel adıdır. Bu hastalıklar arasında ankilozan spondilit, Behçet hastalığı, Reiter sendromu, reaktif artrit, çocukluk çağı SpA'sı ve üveit gibi yangılı romatizmal hastalıklar vardır. Tanı Koyulurken Gelişmiş Testler Uygulanıyor Spondiloartropatilerin genel özellikleri arasında omurga eklemleri tutulumu sonucu sakroileit gözlemlenir. Sakroileit, omurganın bittiği segmentler olan kuyruk sokumu ile kalça kemiği arasındaki eklemin iltihaplanmasıdır. SpA'da tanı otoimmün hastalıkların tanısında ve aynı zamanda babalık testinde de kullanılan HLA-B27 testi ile konulur. Aslında HLA-B27 bağışıklıkta görevli beyaz kan hücrelerimizin üzerinde bulunan bir proteindir yani antijendir. Bu proteinlerin yapısı genetik aktarım ile belirlenir ve kişiye özgüdür. HLA-B27 testi ile alyuvarlar üzerinde bu protein tutulumunun olup olmadığına bakılır. Test sonucunun pozitif olması antijenin kanınızda varlığını gösterirken araştırmalar pozitif test sonucunun kesinlikle otoimmün bir hastalığa yakalanacağınız anlamına da gelmediğini söylemekte. Ayrıca eritrosit sedimentasyon hızı ve C-reaktif protein ölçümleri de kanda yüksek oranlarda bulunur. Düz grafi ve bilgisayarlı tomografi ile sakroileit saptanamazken manyetik rezonans görüntüleme ile sakroileit varlığı saptanabilir. İnflamasyon kaynaklı yalancı eklem genişlemesi denilen pseudowidening AS'in karakteristik radyolojik bulgularındandır. Erken Tanı Çok Önemli Ankilozan spondilitte tanı konulurken Modifiye New York Kriterleri incelenmesi, HLA-B27 testi yapılması ve diğer SpA grubu hastalıkların elenmesi gereklidir. MNY kriterleri klinik ve radyolojik bulgular olmak üzere iki başlık altında incelenir. Tanı konulurken radyografinin aktif inflamasyonu değil de kronik kemik hasarını gösterdiği unutulmamalı, erken tanı yakalamaya çalışılmalıdır. Erken tanıyı engelleyen sebeplerden biriside hastanın farklı polikliniklere muayene olması fakat romatoloji bölümüne yönlendirilememesidir. Bu durumda hasta henüz birinci basamak tedavi hizmetlerinde gözden kaçmış olur. İnflamasyon sonucu gelişebilecek fonksiyonel ve yapısal bozuklukların önüne geçebilmek adına erken tanı ciddi önem taşır. Ankilozan Spondilit Nasıl Gelişir, Belirtileri Nelerdir? Ankilozan spondilitte diğer otoimmün hastalıklarda olduğu gibi kontrol edilemeyen inflamatuar tepkimeler sonucu etkilenen bölgelerde kontrolsüz kalsifikasyon meydana gelir. Kalsifikasyon; kalsiyum tuzlarının inflamasyon gelişen bölgeye çökmesine denir. Bu durum kas, ligament gibi yumuşak dokuların sertleşmesine neden olur. Sonrasında ise tutukluluk, eklem hareket açıklığı kısıtlanmaları ve bölgesel ağrı gelişir. Başta omurga eklemleri olmak üzere kalça ve omuz eklemlerinde de etkilenim görülür. Nadir de olsa el ve ayak gibi küçük eklemleri tutabilir. Hastalığı açığa çıkaran protein HLA-B27'ye ek olarak enfeksiyonlar ve inflamatuar barsak değişiklikleri gibi faktörler vücut savunma sistemini uyarır ve buna karşı immün sistem tarafından koruyucu mediatörler ekleme/dokuya doğru kan dolaşımı vasıtasıyla ulaştırılır. Sonuç olarak iyileşme ve onarımı tetiklemek amacıyla inflamatuar tepkimeler başlatılır. Fakat enfeksiyonun otoimmün sistemdeki bozukluk tarafından tetikleniyor olması bu dokularda kontrolsüz inflamasyona ve takip eden kalsifikasyona sebep olur. Hastalığın klinik olarak ilk dört özelliği; inflamasyona bağlı bel ağrısı, tutukluluk, çevresel artrit ve tendon-ligament yangısıdır. Bunlara ek olarak fiziksel fonksiyonlarda gerileme, inflamasyona bağlı tüm omurga hareketliliğinde tutukluluk ve yavaşlama, omurga esnekliğinde azalma, göğüs ağrısı, istirahatle artan ve egzersiz ile azalan sabah tutuklukları vardır. Arıca ankilozan spondilitin hem erken evresinde hem de ileri evrelerinde sıklıkla osteoporoza rastlanır. Kemik kalitesinin azalması sonucu hastalarda omurga kırıkları gelişebilir. Duruş Bozuklukları Ve Omurga Deformasyonları Omurga; boyun, göğüs, bel ve kuyruk sokumu adı verilen 4 bölgeden meydana gelmiştir. Kafatasımızın bitiminden başlayarak kuyruk sokumu ile sonlanır ve toplamda 33 adet omurga kemiği yani vertebradan oluşur. İlk omur kafatası ile eklem yaparken son omur kuyruk sokumundaki diğer 4 omur ile yapışık, oynamaz eklem yapısındadır. Diğer her omurga kemiğinin kendisinden bir önceki ve bir sonraki omurga kemiği ile arasında eklemleşmeler görülür. Bu küçük eklemler kendileri arasında küçük eklem hareketleri yaparlar. Omurga bir bütün olarak düşünüldüğünde ise bu küçük hareketler birleşerek büyük bir gövde hareketliliği ve esnekliği sağlarlar. Ankilozan spondilitte her bir omurga kemiği arasındaki hareket farklı düzeylerde kısıtlanarak omurganın genelinde tutukluluk, eklem hareket açıklığı kısıtlanması ve duruş bozukluklarına sebep olur. Omurga bütün olarak gözlemlenmelidir, her segmentteki bozukluk bir diğerini etkiler ve tüm omurgayı etkileyen duruş bozuklukları gelişir. Omurga bir kolon gibi düşünüldüğünde 3 adet kavis göze çarpar. Bunlar; boyun omurlarının içe doğru kavisi, gövde omurlarının dışa doğru kavisi ve bel omurlarının yine içe doğru olan kavisidir. Omurlarda inflamasyona bağlı gelişen hareket açıklığı kısıtlanması ve kalça-diz-omuz eklemlerinin tutlumuna ek olarak inflamatuar tarzda bel ağrısı hareket açıklığını daha da kısıtlayarak kavislerin doğal açılaşmasını bozar. Bozulma hangi kavisten başlarsa başlasın bir diğerini de etkileyerek omurganın tamamına yayılır. Bel omurları kavisi azalma yönünde meyillenir, buna lumbal lordoz düzleşmesi ya da ütülenmiş bel manzarası denir. Takiben göğüs omurları daha fazla kavis almaya yatkın bir hal alır buna torakal kifoz artışı denir. Göğüs bölgesi etkilenimi ve devam eden inflamasyon kaburga eklemlerini de etkileyerek çökük göğüs deformitesinin gelişimine neden olur. Kişi öne doğru kambur ve basık bir göğüs duruşuna doğru eğilim gösterir ve bunun sonucunda solunum problemleri de görülür. Takiben boyunda düzleşme, omuzların öne doğru kavislenmesi, başın öne doğru daha çıkık bir duruş alması gözlemlenir. İnflamatuar Bel Ağrısının Mekanik Bel Ağrısından Farkı Mekanik bel ağrısı sinir kökü irritasyonu ve disk patolojisine bağlı olmayan ve doğuştan ağrılar dışında oluşan bel ağrılarıdır. Yapıların aşırı kullanılması sonucu görülen bozukluklar ve travmalar sonucu gelişen kas-iskelet sistemi temelli ağrılardır. Günlük aktivitelerimiz sırasında yaptığımız ters bir hareket, duru bozukluğu, ekstremite eşitsizliği, aşırı yüklenme, obezite veya bilinçsiz egzersiz gibi nedenlere bağlı olarak birçoğumuz mekanik bel ağrısına maruz kalabiliriz. Etkilenen bölgedeki kasların, bağların, eklem kapsüllerinin ve kan damarları gibi yapıların ağrıya duyarlı kısımlarının gerilerek ya da basınca maruz kalarak uyarılması sonucu ağrı hissederiz. Ekstremite eşitsizliğinde gövdeye binen yük dağılımı eşitlenerek ya da postüral duruşlar için gerekli kas dayanaklılığı ve doğru duruş sağlanarak ağrı da ortadan kaldırılabilir. Kısaca mekanik bel ağrısı için sebep olan faktör tespit edilip ortadan kaldırılması ağrıyı yenmede en büyük etken olacaktır. Fakat inflamatuar bel ağrısı sinsi başlangıç gösterir. Ağrının bu kategoriye dahil edilebilmesi için en az 3 yıldan beri devam ediyor olması gereklidir. Genellikle 40 yaş altı bireylerde gözlemlenir. İnflamasyona bağlı bel ağrısı yaşayan bireylerde sabahları uzun süreli istirahat sonunda bel tutukluluklarının arttığı gözlemlenmiştir. İlaç tedavisine ek doğru egzersiz programı çizilip uygulandığında inflamatuar tarzda bel ağrıları da ortadan kaldırılabilir. Ankilozan Spondilit Değerlendirmesi Değerlendirmede ankilozan spondilite özgü olarak kullanılan fonksiyonel ölçekler ve belirilere yönelik diğer ölçekler kullanılır. Hastalığın aktivite seviyesi belirlenerek inflamasyon baskılayıcı ilaç tedavisine başlanır ve değerlendirmeye göre egzersiz programı çizilir. Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivitesi İndeksi güvenilirliği ve geçerliliği gösterilmiş ölçeklerdendir. Eklem ağrısı ya da şişliği, bölgesel hassasiyet, spinal ağrı, yorgunluk ve sabah sertliği olmak üzere 5 belirti üzerine yoğunlaşarak hastalığın ne derecede aktif olduğu belirler. Osteoporoz değerlendirmesi için kemik mineral yoğunluğu ölçümleri yapılır. Osteoporoz gözlenen hastalarda egzersiz programı daha hassas çizilir ve kırıkları önlemek için ağır egzersiz yüklemelerinden kaçınılır. Gelişmiş olan duruş bozuklukları postür analizi ile belirlenip postür egzersizleri programa eklenir. Ankilozan spondilitin süreğen seyir gösteriyor oluşu depresyona yatkınlığı arttırır. Beck depresyon anketi ile kişinin duygu durumu belirlenerek tedavi seansları boyunca takip edilir. Böylece kişinin tedaviye verdiği cevap, memnuniyet durumu gözlemlenir, gerekli görüldüğünde terapi yükü arttırılıp hafifletilebilir. Ankilozan Spondilit Tedavisi ve Hasta Eğitimi Sinsi başlangıç gösteren bulgu ve belirtiler, yanlış poliklinik seçimi gibi faktörler birçok kişinin iltihaplanma evresinde tanı almasına neden olmaktadır. Tedavide amaç kişiyi olabildiğince erken dönemde yakalayarak, tutulan eklemlerin tam ankiloza gitmesini önlemek, omurganın var olan hareketliliğini korumak ve arttırmak, omurganın doğal kavislerini doğru açı sınırları içinde tutarak düzgün duruşu korumak, göğüs kafesi hareketliliğinin devamlılığını sağlayarak solunum problemleri ve diğer pulmoner fonksiyon bozukluklarının önüne geçmektir. İnflamasyona yönelik ilaç tedavisinin yanında günlük çizilen egzersiz programıyla hasta desteklenmelidir. Egzersizlerin solunum egzersizleri ile birlikte kombine şekilde yürütülmesi daha aktif katılım ve etkili bir tedavi sağlar. İlaç tedavisinde aspirin gibi steroid olmayan inflamasyon baskılayıcı ilaçlar , parasetamol ve opioid ağrı kesici ilaçlar kullanılır. Bunlara ek olarak modifiye edici anti romatizmal ilaç ankilozan spondilit tedavisinde kullanılmaktadır fakat etkinliği henüz kanıtlanmamıştır. DMARD kullanımına direnç gösteren vakalarda anti-TNF ilaçlara başvurulur. Anti-TNF ilaçlar ankilozan spondilit, romatoid artrit, inflamatuar bağırsak hastalıkları gibi birçok hastalıkta tedavi amaçlı kullanılmaktadır. Fakat bu ilaçlar metabolizmaya farklı formlarda bağlanabilir ve sonrasında tüberküloza kadar varan ciddi yan etkiler gelişebilme ihtimali vardır. Bu nedenden dolayı sıkı kontrol ve takip gerektirirler. Bilişsel Egzersiz Terapisi İlaçlara dayalı olmayan tedavide egzersiz, fizik tedavi ve hasta eğitimi yer alır. Bilişsel egzersiz terapi yaklaşımı ankilozan spondilit ve diğer romatizmal hastalıklarda kullanılan bir terapi yöntemidir. Tedavinin merkezine hastanın kendisini koyar, fonksiyonel kısıtlılıkları hedef alır ve bilişsel farkındalık sağlayarak kişinin kendini nasıl yönetebileceğini öğretir. Yaparken kaygı-korku duyulan bir egzersiz ya da aktivite BETY ile başarılı bir şekilde tamamlanabilir. Son zamanlarda anti-TNF ve BETY'nin kombine şekilde uygulandığı çalışmalar mevcut. Henüz az sayıdalar fakat literatüre giren çalışmalar kombine tedavi için olumlu sonuçlar vermekte. Bütün bu yaklaşımlara ek olarak hasta eğitiminin kişiye verilmesi gelişebilecek belirtilere karşı kişiyi korur ve yaşam kalitesini mümkün olan en yüksek seviyede tutar.


Anksiyete Bozukluğu Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Hepimizin endişelendiği zamanlar olur ama bir süre sonra geçer. Endişe ve kaygı günlük hayatın ayrılmaz bir parçasıdır. Sınavda, işte veya evde ortaya çıkan sorunlardan dolayı gergin hissedebiliriz. Anksiyete bozukluğu ise sıradan bir endişe duygusundan çok farklıdır. Aslında bu, zihinsel rahatsızlıklardan oluşan bir gruba verilen genel isimdir. Çok sayıda anksiyete bozukluğu vardır. Örneğin fobiler, panik atak veya sosyal anksiyete bozukluğu. İleri Okuma: Panik Bozukluk Nedir? Bütün anksiyete bozuklukları kişinin hayatını zorlaştırır ve baş edilmesi güç sorunlar yaratır. Anksiyetesi olan bir kişi için endişe ve korku duymak çok sıradandır. Olmadık yerlerde, beklenmedik zamanlarda anksiyete krizleri gelebilir. Gece boyu titreme ve kusma anksiyete hastalarının sık yaşadığı bir olaydır. Terapi ve ilaç tedavileriyle kısmen tedavi edilip hasta normal hayatına devam etse de anksiyete bozukluğu tam olarak bitmez. Şimdi bununla ilgili bazı bilgiler paylaşalım. Herkeste Anksiyete Bozukluğu Olabilir Anksiyete bozuklukları Amerika'da Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'ne göre toplumda en yaygın görülen zihinsel rahatsızlıktır. CDC'nin verilerine göre kadınlar bu tür rahatsızlıkları daha fazla yaşıyor. Muhtemelen bunun temel sebebi kadınların duygusal yapılarının erkeklerden daha gelişmiş olması. Başlıca 6 Tür Anksiyete Bozukluğu Var Anksiyete deyince herkesin aklına kaygı bozukluğu geliyor ancak çok sayıda anksiyete bozukluğu vardır. Bunlardan bazıları genel anksiyete bozukluğu, panik atak, obsesif kompülsif bozukluk, sosyal anksiyete bozukluğu, belirli fobiler ve travma sonrası stres bozukluğudur. Bunların her biri başlı başına bir zihinsel rahatsızlıktır ama hepsi anksiyete bozuklukları çatısı altında toplanır. Bunların haricinde agorafobi, durumsal kaygı ve seçici dilsizlik de anksiyete bozukluklarından biridir. İleri Okuma: Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir? İleri Okuma: Agorafobi Nedir? Anksiyete Belirtileri Anksiyete için belirli bir biyogösterge yok maalesef. Down sendromu gibi fazladan bir kromozom bulunması veya Alzheimer hastalığında olduğu gibi amiloid plaklarla anlaşılmıyor. Bazı belirtileri var ancak bunlar da bozukluğun türüne göre değişkenlik gösteriyor. Çoğu anksiyete türü 21 yaşından önce başlıyor. Genel olarak tüm hastalar kaygı ve uykusuzluk yaşıyor. Bunun yanında zaman zaman nefesin kesilmesi, terleme ve kalp çarpıntıları da anksiyete yaşayan bireylerde gözlenen diğer belirtiler. Toplumda Ne Kadar Yaygın? Anksiyete bozuklukları gelişmekte olan ülkelere kıyasla gelişmiş ülkelerde daha yaygın olarak görülür. Bugün özgürlükler ülkesi olarak adlandırılan Amerika Birleşik Devletleri yüksek kredi notu ve gelir seviyesiyle ekonomik olarak da gelişmiş bir ülke olarak kabul edilir. Ancak anksiyete bozukluklarının en yoğun görüldüğü ülke de yine Amerika'dır. Anksiyete Bozukluklarının Nedenleri Zihinsel rahatsızlıkların ardında tam olarak hangi etkenler yatıyor bilmiyoruz ancak bilim insanları bazı ipuçlarını yakalamayı başardı. Anne ve babamızdan aldığımız genetik yapı ve çevresel stres anksiyeteye neden olabiliyor. Ailesinde bir anksiyete geçmişi olan insanların bu tür rahatsızlıklara yakalanma ihtimali daha fazladır. Bunun yanında deprem gibi bir travma yaşayan veya sevdiği birisini kaybeden insanlarda da sonradan anksiyete bozukluklarından biri ortaya çıkabilir. Anksiyete Bozukluklarına Karşı Ne Yapabiliriz? Bilim insanları onlarca yıl boyunca anksiyete bozukluklarının beyin kimyasında ne gibi değişikliklere yol açtığını tespit etmeye çalıştılar. Araştırmalara göre tüm bozukluklarda serotonin seviyeleri düşük çıkıyordu. Serotonin ruh halini düzenlemede çok önemli bir nörotransmitterdir. Eksikliğinde kişiler hemen depresyona yakalanabilir. 2015 yılında Journal of Pharmacology'de yayınlanan bir araştırmada anksiyete bozukluklarının ortaya çıkışından sonra serotonin seviyelerinin düştüğü ortaya çıkmıştır. Serotoninin düşmesi anksiyeteye yol açmıyordu. Psikiyatristler bu yüzden birçok anksiyete hastasına serotonin geri alımını engelleyen antidepresanlar tavsiye eder. İleri Okuma: Seçici Serotonin Antidepresanları Nasıl Çalışır? İleri Okuma: Anksiyeteyi %65 Azaltan Şarkı


Bu Şarkı Anksiyete ve Stresi %65'e Kadar Azaltıyor Herkes ömrünün bazı zamanlarında stres yaşar ve bununla başa çıkmak için çeşitli stratejiler geliştirmiştir. Kimisi yürüyüş yapar, kimisi hemen bir tane antidepresan hapı alır , kimileri de müzik dinler. Bilim bu konuda yardımımıza yetişiyor ve bizi yatıştıracak ses terapileri üretmeyi sonunda başardı. Aslında müzik ile terapi yapmak bizim kültürümüze hiç de yabancı bir olay değil, zira yüzlerce yıldır Türklerde ney gibi müzik aletlerinin tedavi aracı olarak kullanıldığı biliniyor. Bağlantıda gördüğünüz Marconi Union adlı grubun Weightless şarkısı yapılan incelemelere göre anksiyete oranını 65%'lere kadar düşürebiliyor. 8 dk.'lık bir şarkının böylesine güçlü bir etkisinin olması gerçekten harika bir gelişme. Aslında grup bu şarkıyı bilerek stres ve anksiyete düzeylerini azaltacak şekilde ayarladı. Şarkının hazırlanması esnasında ses terapistleri ile olan ortak çalışmalar sonucunda şarkının ahengi, ritmi ve basları çok titizlikle ayarlandı ve dinleyicinin tansiyonunu, nabzını ve kortizol hormon seviyesini düşürüp düşürmediğine bakıldı. Stres ve anksiyetin azaltılmasına yönelik araştırmacıların yaptığı liste 10. We Can Fly, by Rue du Soleil 9. Canzonetta Sull'aria, by Mozart 8. Someone Like You, by Adele 7. Pure Shores, by All Saints 6. Please Don't Go, by Barcelona 5. Strawberry Swing, by Coldplay 4. Watermark, by Enya 3. Mellomaniac , by DJ Shah 2. Electra, by Airstream


Anlamsal Bellek


Annenin Sesi Bebeğin Beynini Nasıl Etkiliyor? Bebek daha anne karnında iken ilk olarak annesinin sesini duyar. İleriki yaşamında da yabancıların seslerini duymaktansa annesinin sesini duymayı tercih eder. Bebeğin anne karnında işitsel beyin merkezleri gelişirken çoğunlukla annesinin sesini duyduğundan onun titreşimlerine ve tonlamasına alışır. Doğumdan kısa süre sonra da annesinin sesini duyar duymaz onu sesinden tanıyabilir. Bu durum bebeğin annesini başka kadınlar arasında bile ayırt edebilmesini sağlar. 2014 yılında zamanından önce doğan bebekler üstünde yapılan bir çalışmada annenin sesini içeren bir kayıt dinlemenin emzik ile beslenen bebeğin beslenme becerilerini artırdığını ve hastanede kalınan süreyi kısalttığını gösterdi. Annenin Sesi Oksitosin Salgılatabilir Bir annenin sesi çocuğu stresli durumlarda sakinleştirebilir, stres hormonu olan kortizolün miktarını azaltabilir. Sosyal bağlılıkta büyük rol oynayan oksitosin gibi hormonların seviyesini yükseltebilir. Bilim insanları annenin sesinin bebek beyni üzerinde ne kadar büyük bir etkisi olduğunu araştırdılar. Elde edilen sonuçlara göre annenin sesi bebeğin beyninde prefrontal korteks ve sol posterior temporal bölgeyi yabancı birinin sesinden çok daha fazla uyarıyor. Bu yüksek faaliyetin sebebi olarak da bebeğin konuşma ve dinleme mekanizmalarının yaşama hazırlanması olduğu düşünülüyor. Bebeğin anne karnında ve yaşamın ilk yıllarında anne sesine duyarlı olmasının yanında çocuk yaşça büyüdüğünde bu etki devam eder. Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Daniel Abrams fMRI gibi yüksek çözünürlüklü beyin görüntüleme teknikleri kullandı. Ekip yaşları 7 ile 12 arasında değişen çocuklar üstünde deneyler yürüttü. Ekip fMRI yöntemi ile beynin kan akışındaki metabolik değişikliklerin izini sürerek hangi bölgenin o an aktif olduğunu görebiliyor. MRI makinesinin içinde çocuklara annelerinin ve yabancı kadınların sesiyle söylenmiş bazı anlamsız sözcükler dinletildi. Araştırmacılar kasten anlamsız sözcükler seçti ki çocukların beyninde anlama bağlı olarak farklı beyin bölümleri faaliyete geçmesin. Çocukların neredeyse hepsi (97%) bir saniyeden daha kısa bir sürede annelerin seslerini tanımayı başardılar. Annenin Sesi Bebeğin Ödül Mekanizmasını Uyarıyor Çocuklar annelerinin sesini duyduğunda beyinlerinde tam olarak ne oluyor? Ekip annelerinin seslerini duyduklarında çocukların beyinlerindeki ses algılama ve konuşma merkezlerinin başka insanların seslerine kıyasla daha fazla uyarılacağını düşündü. Ancak bilim insanları çok daha dikkat çekici bir şey keşfettiler. Annenin sesi amigdala, akkumbens çekirdeği, prefrontal korteks gibi ödül mekanizmasına dahil çok sayıda beyin bölgesini ve yüz şekillerini işleyen fusiform yüz alanını da faaliyete geçiriyor. Bu çeşit bir beyin uyarımı tıpkı bir parmak izi gibi değerlendirebilir. Sadece annelerinin sesi bebeğin beyninde özel bir uyarıma sahip olabilir. Araştırmalar burada sonlanmadı. Ekip sesleri algılayan beyin bölgeleri ile ruh hali, yüz işleme, ödül mekanizmasını ile ilgili olan beyin bölgeleri arasındaki bağlantı sayısının çocuğun sosyal becerileri ile doğru orantılı olduğunu varsaydı. Buna göre bu alanlar arasında ne kadar çok bağlantı varsa çocuk da sosyal ilişkilerinde o kadar başarılı olacaktı. Annenin sesi de bu alanları etkilediğinden araştırmacılar annenin sesi ile çocuğun sosyal becerileri arasında bir bağ kurmaya çalıştılar. Buna göre annenin sesinin çocuk üzerindeki etkisi çocuğun toplum içindeki iletişim kurma becerilerini etkileyebilir. Beyin Dalgaları Değişiyor


Derin Beyin Uyarımı ile Anoreksi Tedavi Edilebilir Anoreksi, kişinin normal vücut ağırlığını, minimum düzeyde olsa bile reddetmesi olarak tanımlanan, vücut şekli ve büyüklüğünü algılayışta ciddi bir hoşnutsuzluk ve kilo almayla ilgili oluşmuş yoğun bir korkunun toplamı olarak özetlenebilir. Genellikle ergenlik çağındaki kızlarda görülen anoreksi, ergen erkeklerde ve yetişkin kadın ve erkeklerde de ortaya çıkabilmektedir. ABD'de 24 milyon yetişkin ve dünya çapında yaklaşık 70 milyon insan anoreksiden etkiliyor. Bu bireylerin büyük çoğunluğu kadın olup, yeme bozukluğu olanların %90'ı 12-25 yaşları arasındadır. Hastaların %1'inde ölümcül tablolar oluştursa da, genel olarak kemik erimesi, bağışıklık sisteminde zayıflık, potasyum eksikliğine bağlı kalp sorunları gibi birçok ek belirti ortaya çıkarıyor. Buna ilaveten, anoreksiye sıklıkla depresyon gibi diğer zihinsel sağlık sorunları eşlik ediyor ve kişiler intihar eğiliminde oluyor. Nitekim anoreksik her beş ölümden birinin sebebi intihardır. Anoreksi Tedavisinde Yeni Yöntemler Yeni araştırmalar, bu zihinsel sağlık sorununu tedavi etmenin güvenli ve etkili bir yolunun olduğunu öne sürüyor. Kanadalı araştırmacılar derin beyin uyarımı adı verilen cerrahi bir tekniğin ruh hali, ağırlık ve genel refah üzerindeki etkisini 16 hasta üzerinde test ettiler. Deney sonuçları prestijli bir dergi olan Lancet Psychiatry'de yayınlandı. Kanada'daki Sunnybrook Sağlık Bilimleri Merkezi'nden Dr. Nir Lipsman liderliğindeki araştırmacılar, ortalama 18 yıldır anoreksi ile yaşayan, yaşları 21 ile 57 arasında değişen 16 kadını inceledi. Bu kadınların vücut kütle indeksi 13.8 idi ( Normal değerler: 18-25). Ayrıca daha önce birçok tedavi yöntemini denemiş ve sonuç alamamışlardı. Lipsman ve meslektaşları cerrahi olarak hastaların beyninin subkallozal singulat bölgesine elektrot yerleştirdi. Anoreksik hastalarda bu bölgenin serotonin metabolizmasında anormallik olduğu daha önceden bilinmektedir. İmplantasyondan sonra elektrotlar alanın her 90 mikrosaniyesini 5 voltluk akım ile 1 yıl boyunca uyarmak için kullanıldı. Ayrıca PET taraması ile 1 yıl boyunca beyin faaliyeti takip edildi. Anoreksi En Yüksek Ölüm Oranına Sahip Psikiyatrik Bozukluk Bu süreçte bir hastada elektrotların bulunduğu yerde enfeksiyon gelişti, bir hasta ise nöbet geçirdi. Çalışmaya 14 kişi ile devam eden ekip, implanttan üç ay sonra kilo artışlarını gözlemlemeye başladı. Çalışmanın sonunda grubun ortalama BMI'si 3,5 puan arttı. Ek olarak, altı katılımcı normal bir BMI'ya ulaştı. Araştırmacılar, periferal kortikal alanlarda sosyal algılama ve sosyal davranışla ilişkili bölge hareketliliğin arttığını PET taramaları ile gösterdi. Kanada'daki Toronto Üniversitesi'nden Prof. Andres Lozano araştımayla ilgili Anoreksi en yüksek ölüm oranına sahip psikiyatrik bozukluk olmaya devam etmektedir. Beyin işleyişini anlamlandırma çabamızın ilerlemesiyle güvenli, etkili, kanıta dayalı tedavilerin geliştirilmesi için acil bir ihtiyaç var diyor.


Anozognozi Nedir? Anozognozi kısaca vücut ve zihin işlevlerinde oluşan bozulmaları kişinin farkedememesidir. Hafızada, dil ve matematik gibi genel becerilerde, duygular ile bu duygulara verilen tepkilerde ve vücut hareketlerinde meydana gelen bozulmaları kişinin fark etmemesi durumudur. Bu durum sağ yarım kürede prefrontal lob veya hemen frontal lob arkasında bulunan parietal lobdaki bozulmalarla meydana gelir. Bugün onu çok yordum, sağ kolum ile idare edebilirim Kişi kolunu oynatamadığının farkına varmadığı gibi bunu savunacak garip bahaneler de üretebilir: Bugün onu çok yordum, sağ kolum ile idare edebilirim. Başka bir örnek verecek olursak anozognozi yaşayan felçli bir hastaya neden tekerlekli sandalyede oturduğu sorulduğunda Oturacak başka yer yoktu. diye cevap verebilir. Hastalar, hastalıklarını kabul etmek dışında her şeyi kabul edecek gibi görünürler. Hazırlayanlar: İrem Havle ve Feyza Kübra Özalper Kaynaklar - Mark Solms ve Oliver Turnbull. 2013. Beyin ve İç Dünya. 240 - Leilani Doty. Anosognosia . Caregivig Topics. 2007


Antibiyotiğin Davranış Üzerine Etkisi ve Probiyotikler Antibiyotik bakteriyel enfeksiyonları ortadan kaldırmak için kullanılan ilaçların genel ismidir. Bakteri duvarlarını parçaladığı için antibiyotiğin bakteriler üstünde ezici bir gücü vardır. Antibiyotiğin artık korku dolu etkisini hepimiz bir şekilde öğrendik; bağırsaklarımızın yapısını bozuyor; iyi bakterileri azaltıyor, hem de bazen kalıcı bir şekilde. Peki ya beynimizde de bir takım sorunlara yol açabilir mi? Antibiyotiğin Davranış Üzerindeki Etkisi Bu soru McMaster Universitesinde yapılan yeni bir araştırmanın çıkış noktasıydı; erken yaşta kullandığımız antibiyotikler beyne ne yapar sorusunu sormuşlar: Floradaki değişiklikler beyne etki eder miydi? Araştırmacılar; John Bienenstock ve Sophie Leclercq, az miktarda antibiyotiğin beyni değiştirdiğini bulmuşlar. Antibiyotiğe maruz kalan farelerin kan beyin bariyerinde değişiklikler olmuş ve frontal korteksindeki sitokin artışı pik yapmış. İşin daha da ilerisine baktıklarında farenin davranışlarında da değişiklikler olduğunu görmüşler. Daha zor bir görev verildiğinde ve sosyal durumlarda daha farklı davranmışlar; ayrıca mikrobiyotaları uyarılmayanlara göre daha agresiflermiş. Bu etkiyi düşük doz-pediatrik doz- penisilin ile gözlemlemişler. Bir probiyotik bakteri olan Lactobacillus rhamnosus JB-1, antibiyotik tedavisine eklendiğinde, davranış ve beyin biyolojisindeki değişiklikler daha az görülmüş. Bu bize, spesifik bir bakteri türünün de beyni etkileyeceğini gösteriyor. Araştırma bundan sonra bir adım daha ileriye taşınmış; acaba bu etki farklı mikroplar ekleyerek etkisiz hale getirilebilir mi? Cevap evet. İleri Okuma: Mikrobiyota Nedir? Hala Bir 'Kara Kutu' Beyin ve gut arası ilişki iki yönlü ve içine bir çok sistemi almasından dolayı hala bir çok gizem barındırıyor. Araştırmacılar, sinir sistemi üzerine olan etkilerini,bağışıklık sistemine olan etkisinden daha çok bildiklerini belirtmişler. 2011 yayınlanan bir çalışmaya göre, fareye Lactobacillus rhamnosus JB-1 verildiğinde bu pozitif etkisi görülmüş fakat vagus siniri kesildiğinde bu etki tamamen kalkmış. Bu yüzden sinir sistemi ile bağlantılı olduğunu görüyoruz. Fakat immün sistemin yokluğu veya indirek-direk etkisi ile neler olur hala bununla ilgili çalışmalara ihtiyaç var.


Antibiyotik Direncini Kırabilecek Yeni Bir Bakteri Suşu Bulundu Avcı neçe al bilse adığı ança yol bilir Divanü Lugati't-Türk'te geçen bir atasözüdür. Şimdi bu ne diyeceksiniz, haklısınız. Günümüz Türkçesinin karşılığını da verelim: Avcı ne kadar hile bilirse av o kadar yol bilir. Şimdilik bu burada dursun. Araştırmacılar İrlanda'da yöre halkının şifalı olarak bildiği bir topraktan yeni bir bakteri suşu keşfetti. Sürekli yeni bakteri suşları keşfediliyor zaten bunun nesi ilginç diyebilirsiniz, hemen söyleyelim. Bu bakteri suşu Metisilin Dirençli Stafilokok Aureus dahil olmak üzere antibiyotiklere dirençli zirvedeki 6 süper bakteri türünün 4'üne karşı etkili. Bu keşif antibiyotik direncini kırmak için bize yeni kapılar aralayabilir. Araştırmalara göre 2050'ye kadar Avrupa'da 1.3 milyondan fazla insan süper bakteriler yüzünden hayatını kaybedebilir. Tabi ben antibiyotik gerekmedikçe kullanmıyorum bana bir şey olmaz diye düşünmeyin. Size kötü bir haberim var: Hayvanlarda kullanılan antibiyotikler de vücudumuzda dirençli bakterilerin oluşmasına neden olabilir. Hatta sulardaki antibiyotik kalıntıları doğrudan ya da besin zincirine dahil olarak vücudumuza girebilir. Özetle, antibiyotiği doğrudan az alsanız bile çevresel etkenler nedeniyle yine de risk altındasınız. Dünya Sağlık Örgütü küresel anlamda en büyük sağlık ve gıda güvenliği tehlikesinin antibiyotiğe dirençli bakteriler olduğunu da belirtiyor. Antibiyotik Direncini Yok Etmek İçin Şifalı Topraklar İncelendi Yeni suşu Galler'de Swansea Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışan bir grup bilim insanı buldu. Bu yeni suşa Streptomyces sp. Myrophorea adı verildi. Analiz edilen toprak Kuzey İrlanda'nın Fermanagh bölgesinden alındı. Boho Dağları'nın olduğu bölgeden alınan bu toprak alkali bir yapıya sahip olup yörede şifalı olmasıyla ünlüdür. Araştırmacılar çoklu dirence sahip bakterileri yenmek için etno-farmakoloji olarak bilinen geleneksel yöntemler dahil yeni kaynaklara yöneliyorlar. Bilim insanları bu toprağın çevresinde, keşfedilen bakteriye benzeyen yeni bakteri suşları bulmak için araştırmalarını yoğunlaştırdıklarını da belirtelim. Araştırma ekibinde bulunan Dr. Gary Quin, bu toprağın yıllardan beri şifalı olduğunun bilindiğini belirterek kendisinin de bu bölgede daha önce yaşadığını ifade etti. Geleneksel yöntemde biraz pamuk bölge toprağından elde edilen çamura batırılır ve yaraya sürülür. Bu yöntemin diş ağrısı, boğaz ve boyun enfeksiyonları dahil çeşitli hastalıkları iyileştirdiği ifade edilmiştir. Daha önceleri (yaklaşık 1500 yıl evvel) Druidler tarafından işgal edilen toprak, 4000 sene önce de Neolitik çağdaki insanlar tarafından da işgal edilmiş. Bu işgallerin şifa amaçlı olup olmadığını bilmiyoruz; ama olma ihtimali olduğunu da belirtelim. Yeni Bulunan Suşun Ana Özellikleri Vankomisin dirençli Enterococcus faecium , metisilin dirençli Staphylococcus aureus , Klebsiella pneumonia, ve karbapenem dirençli Acinetobacter baumanii gibi bakterilerin gelişimini durduruyor. Bu bakteriler ciddi enfeksiyonlara neden olabilirler ve DSÖ tarafından çoklu direnç geliştiren dört tehlikeli tür olarak belirlenmiştir. Yeni keşfedilen suşun az önce saydığımız tehlikeleri bakterilerin büyümesini nasıl durdurduğunu bilmiyoruz. Araştırmacılar hala bakteri suşunun hangi bileşenle büyümeyi durdurduğunu çalışıyor. Streptomyces'in daha önceden birçok antibiyotik üretebildiğini biliyoruz. Muhtemelen yeni üretilen madde de bir tür antibiyotik çıkacaktır. Suş hem gram pozitif hem de gram negatif bakteriler üzerinde etkilidir. Farklı gram özellikli bu bakterilerin hücre duvarları farklı yapıdadır ve gram negatif bakterileri antibiyotiklere çok daha dirençlidir. Yeni tanımlanan suşun, patojenlerin gelişimlerini nasıl durdurduğuna dair net bir cevap yok; fakat araştırmacılar bu mekanizmayı ve içeriği çözmek için uğraşıyorlar. Yeni Bakteri Sayesinde Antibiyotik Direncini Engelleyecek İlaçlar Geliştirilebilir Professor Paul Dyson; sonuçların antibiyotik direnci ile savaş için yeni bir adım olduğunu, modern bir problem olan antibiyotik direncini yenmek için sadece bakterilerle uğraşan bilim insanlarının değil, arkeologlardan tarihçilere kadar birçok farklı meslek mensubunun bu gelişmeye katkı sağlayabileceğini belirtti. Antibiyotik direncini yenmek için geçmişin bilgeliğini araştırmalı ve bunu kullanmalıyız dedi. Araştırma takımından Dr. Gerry Quinn ise, bu keşfin yeni ilaçlara kapı aralayacağını ve çoklu direnç gösteren bakterileri yok etmek için yeni olanaklar sağlayacağını belirtti. Sıradaki hedeflerinin bu yeni antibiyotik türünün saflaştırmak ve tanımlamak olduğunu da belirten Quinn, bazı topraklardan, çoklu direnç geliştiren bakteriler için geniş spektrumlu bir antibiyotiğin de elde edilebileceğini ifade etti. Akılcı İlaç Kullanımı Sonuç olarak, binlerce yıldır buralardayız. İnsanlık, kendini korumak için sürekli yeni çareler, yöntemler arıyor. Bazı çözümler vardır ki binlerce yıllık tecrübelerden süzülüp gelmiştir. Tıbbın günümüzde çözemediği birçok sorun vardır. Bunların çözümü araştırma yapmaktan geçer; ama binlerce yıllık çözümleri de göz ardı etmememiz gerekir. Bunların doğru ve bilimsel şekilde araştırılıp şarlatanlara da fırsat verilmemesi gerekir.


Antibiyotikler Yeni Nöronların Üretimini Durduruyor! Bakteri kökenli enfeksiyonlarda çoğumuz antibiyotiklere sarılırız. Hatta hiçbir işe yaramamasına rağmen virüs kökenli hastalıklarda bile gereksiz bir şekilde antibiyotik kullanıyoruz. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı sürekli fazla antibiyotik kullanımının zararlarından bahsediyor. Antibiyotik kullanımı sıklaştıkça bakterilerin de antibiyotik direnci artıyor ve hastalığı yenmek için daha yüksek dozlara ihtiyaç duyuluyor. Şimdi ise antibiyotik kullanımının başka bir zararı bulundu: yeni beyin hücrelerinin oluşmaması. Antibiyotikler Hipokampüsü Vuruyor Bakterileri öldürmeye yetecek kadar antibiyotik alırsanız beyninizin hipokampüsündeki yeni nöronların üretimi duruyor. Son yıllarda yapılan çalışmalara göre yetişkinlerde yeni sinir hücreleri üretilebiliyor ve buna nörogenez adı veriliyor. Yetişkinlerde günde ortalama 700 sinir hücresi beynin hipokampüs adını verdiğimiz bölgesinde üretiliyor. Hipokampüs bildiğimiz üzere ruhsal durumumuzu belirleyen, öğrenme, bellek, duygular üzerinde etkin rol oynayan hayati öneme sahip bir bölge. Yani eğer yeni sinir hücreleri üretimini engelleyecek bir şey yaparsak hipokampüste bazı bellek sorunlarına yol açacak oluruz. Aynı zamanda uzun süreli stres ve depresyonda hipokampüsün hacminin küçülmesine neden olur. İnsan beyninde nöronlar kendini çoğaltamasa da nöral kök hücrelerden yeni nöron oluşumu az sayıda yapılıyor. Beynin sadece belirli bölgelerine nakledilen nöronlar sürekli araştırılıyor ancak daha nörogenez hakkında çok az bilgiye sahibiz. Üretilen yeni nöronların nakledildiği bölgelerden biri de hafıza konusunda beynimizin dinamosu olan hipokampüsün dentate girus adlı bölümüdür. Bu nöronlar sürekli faal olduğu zaman bunlardan gelen elektrik sinyalleri de nöral kök hücreleri uyararak yeni nöron oluşumunu tetikler. Beyin İşlevleri Zayıflıyor Almanya'da Berlin Max-Delbrueck Merkezi'nde çalışan araştırmacılar önce uzun süreli kullanılan antibiyotikler ile hastaların beyin işlevlerinin zayıfladığını farkettiler. Başta bunu hastalığın yerine bağladılar ve diyet, egzersizle beyin işlevlerini tekrar eski haline getirmeyi başarıyorlardı. Ekip bağışıklık sisteminin beyin hücrelerinin üretimini etkileyebildiğini gösteren bir araştırmayla karşılaştıklarında antibiyotikler konusunu da düşündüler. Acaba antibiyotikler de nörogenezi durduruyor olabilir miydi? Literatürdeki araştırmalara baktıklarında hem bağışıklık sistemi, hem beyin dokusu hem de bağırsaklardaki bakteri florasını kapsayan çok az araştırma olduğunu gördüler.


Antidepresan ilaçlar Yeni Nöronların Üretilmesini Sağlayabilir Bugüne kadar antidepresanlar ile ilgili pek iyi şeyler yazmadık. Bu yazıyı belki de antidepresan kullandığınız için okuyorsunuz. O zaman size iyi bir haberimiz var. Antidepresan ilaçlar üzerinde yapılan araştırmalar bunların hiç bilinmedik yararlarının olabileceğini gösteriyor. Genellikle stres ve depresyon ile başa çıkamayan kişilere antidepresan yazılır. Günden güne kullanımı artan bu ilaçlar ile ilgili Portekizli araştırmacılar çok önemli bulgular elde etti. İleri Okuma: Antidepresanların Karanlık Yüzü Portekiz'de Minho Üniversitesi'nde çalışan araştırmacılar klozapin adlı özel bir antipsikotik maddeyi sıçanlar üzerinde denedi. Depresyon tedavisinde kullanılan bu maddenin sıçanların beyinlerinde yeni hücrelerin oluşmasına katkıda bulunduğu görüldü. Hep beyni uyuşturuyor diye eleştirdiğimiz bir madde grubu yeni nöronların üretilmesine vesile oluyor. Sıçanlar Strese Sokuldu Ekibin yaptığı araştırma Translational Psychiatry dergisinde yayınlandı ve çok ses getirdi. Öyle ya, hiç kimse böyle bir şey beklemiyordu. Bilim insanları 5 sıçan grubu aldılar ve bunların dördünü uzun süreli strese soktular. Bir grup sıçana hiçbir şey yapılmadı ve kontrol grubu olarak tutuldu. Diğer sıçanlar ise açlığa maruz kaldı. Bazen susuzluk çektiler. Bunlar yetmedi araştırmacılar sıçanların gece gündüz dengelerini de bozdular. Birisi uykunuzda gözünüzün içine ışık tutup sizi uyandırsa siz kızmaz mısınız? Açlık, susuzluk ve biyolojik ritim ile imtihan olan sıçanlar bu duruma çok fazla dayanamadılar. Kronik stres altına giren sıçanlarımız kısa süre içinde depresif belirtiler göstermeye başladılar. İleri Okuma: Antidepresanlar Nasıl Çalışır? Deneyin ilk aşaması tamamlanmıştı; sıçanlarımızın hepsi depresif belirtiler gösteriyordu. Artık antidepresan ilaçlar almaya hazırdılar. Her bir sıçan grubu farklı antidepresan ilaçlar ile tedavi edilmeye çalışıldı. Örneğin bir grup Prozac adlı meşhur antidepresan aldı. Bir gruba Haloperidol adlı klasik bir antipsikotik madde verildi. Bir grup az önce bahsettiğimiz Klozapin alırken, dördüncü grup pek bilinmeyen bir antipsikotik maddeye maruz kaldı. Kontrol grubundaki sıçanlara ise sadece su verildi. Antidepresan ilaçlar Hayvanların Davranışlarını Değiştirdi Sıçanlara verilen tüm antidepresan ilaçların etkinlikleri hayvanların mutluluk, çaresizlik duygularını ne kadar yaşadığına ve hareketliliklerine bakarak değerlendirildi. Hayvanların yaşadığı memnuniyet duygusu, onlara verilen şekerli suyu ne kadar içtikleriyle ölçüldü. Çaresizlik ise bir havuzda yüzmeye zorlandıklarında ne kadar hızlı yüzdükleri ile değerlendirildi. Antidepresan ilaçlar aldıktan sonra bile depresif olan sıçanlar daha az şekerli su içti. Ayrıca bu sıçanlar havuzda boğulmak üzere olduklarında bunu pek umursamadılar. Araştırma ekibi depresif sıçanlarda ilginç özelliklere rastladılar. Kontrol grubuna en çok benzeyen grup Klozapin alan sıçanlardı. Bunu Prozac alan grup izledi. Sularına Haloperidol karıştırılan sıçanlar ise normale en uzak davranışlar sergilediler. Haloperidol sakinleştirici etkiye sahip bir maddedir. Bu grubun yüzmeye daha az istekli oluşu ve suda diğer gruplara kıyasla daha uzun süre kalışları bu şekilde açıklanabilir. Yeni Nöronlar Bazı sıçanlar boğuldu, bazıları yüzerek kendini kurtardı. Kimisi çok şekerli su içti, kimisi hayattan soğudu, şekere pek yanaşmadı. Şimdi gelelim sıçanların beyinlerinde neler olduğuna. Antidepresan ilaçlar alan sıçanların beyinlerinde nörogenez süreci de değişti. Sıçanların beyinlerindeki nöron sayısı artarken, hayatları kısaldı. Araştırmacılar stresin ve bu stresi ortadan kaldırmak için verilen antidepresanların daha az bağlantılı nöronların oluşumunu tetikleyebileceğini düşünüyor.


Antidepresanlar Nasıl Çalışır? Antidepresanlar depresyon, anksiyete, bipolarlık gibi psikiyatrik bozuklukların tedavisi amacıyla kullanılan ilaçlardır. Özellikle son 20 yılda kullanımı oldukça artan antidepresanların Amerika'da her 10 kişiden 1'i tarafından kullanıldığı biliniyor. 40-50 yaş arasındaki kadınlarda ise bu sayı 4'te 1'e kadar çıkıyor. Tedavi amacıyla bu denli yaygın kullanıma rağmen bilim insanları depresyonun sebeplerini henüz tam olarak bilmiyorlar. Durum böyleyken antidepresanların nasıl çalıştığını ve yan etkilerini anlamak özellikle tedavi sürecinde bilinçli bir yol izlenmesinde çok önemli bir rol oynuyor. Şimdi gelelim antidepresanlar nasıl çalışır sorusunun yanıtına. Genel Çalışma İlkeleri Nörotransmitterler sinirsel iletimlerde görevli kimyasal maddelerdir. Bu moleküller sinirsel iletim sırasında salındıktan sonra hücre tarafından geri emilir. Serotonin, dopamin gibi nörotransmitterler duygu durumlarımızı etkiler ve iyi hissetmemizi sağlar. Bu maddeler beyinde doğal olarak üretilir fakat psikiyatrik bozukluklarda üretimleri normalden az miktarlara düşebilir. Dolayısıyla duygu durumumuz bu düşüşten etkilenir. Antidepresanlar nasıl çalışır sorusuna verilebilecek en temel yanıt bu ilaçların nörotransmitter maddelerin geri emilimini önlediğidir. Böylece bu maddeler hücre dışında kalmaya devam eder. Geri emilimin durdurulması üretimin az olduğu süre boyunca kişinin iyi hissetmesini sağlar. Antidepresan Türleri ve Yan Etkileri Antidepresanlar geri emilimini önlediği nörotransmitter maddeye göre sınıflandırılır. Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörü Serotonin ponsta bulunan rafe çekirdeklerinde üretilir. Sirkadyen ritim, motor davranışlar ve zihinsel durumda etkilidir. Bir hücreden bir hücreye taşıyıcı proteinler aracılığıyla geçerler. Seçici serotonin geri alım inhibitörü türü antidepresanlar bu taşıyıcı proteinlerin çalışmasını durdurarak serotoninin sinaptik boşlukta kalmasını sağlar. Terleme, hazımsızlık, baş ağrısı, dudaklarda kuruma, uykulu olma gibi yan etkileri vardır. Serotonin ve Norepinefrin Geri Alım İnhibitörü Norepinefrin locus coeruleus isimli beyin bölgesinde üretilir. Uyku-uyanıklık, dikkat ve beslenme davranışlarında etkilidir. Aynı şekilde taşıyıcı proteinlerin inhibe edilmesi amaçlanır. Titreme, bulantı, bulanık görme, tansiyonun artması, asabilik gibi yan etkileri vardır. Norepinefrin ve Dopamin Geri Alım İnhibitörü Dopamin substantia nigra ve ventral tegmental alanda üretilir. Beynin striatum bölgesini etkiler. Motivasyon, ödül mekanizması, teşvik ve vücut hareket kontrolünde rol oynar. Diğer türlerle benzer yan etkilere sahiptir. Antidepresan ilaçlar Yeni Nöronların Üretilmesini Sağlayabilir Serotonin Antagonistleri ve Geri Alım İnhibitörleri Bu tip ilaçlar hem serotoninin geri emilmesini önler hem de hücre reseptörüne bağlanmasına engel olur. Üç Halkalı Antidepresanlar Bu türler serotonin, epinefrin ve norepinefrinin geri emilimini önler. Titreme, hazımsızlık, baş ağrısı, kalp çarpıntısı gibi yan etkileri vardır. Monoamin Oksidaz İnhibitörleri


Antidepresanların Yan Etkileri ile İlgili Şaşırtıcı Gerçekler Çok şiddetli üzüntülü dönemlerinizde siz de antidepresanlara sarılmayı düşünmüş olabilirsiniz. Tabiri caizse mutluluk hapları olarak bilinen bu ilaçlar hakkında yeterince bilgiye sahip misiniz? Bir antidepresan ilacına başlarken sorulması gereken gereken en önemli sorulardan biri antidepresanların yan etkileri neler olacak sorusudur. Sıklıkla başa çıkılabilir ver belirli sürelerle kısıtlı kalsa da antidepresanların yan etkileri birçok kişi için rahatsız edici olabiliyor. Yan etkilerden rahatsız olan kişiler ilaçları kaldıramayacaklarını düşünüp doktorlarına haber vermeden yarıda kesebiliyorlar. Piyasaya sürülen son nesil antidepresanlar olan seçici serotonin/norepinefrin geri alım inhibitörleri ve atipik antidepresanların yan etkileri hakkında konuşalım. Bu yeni antidepresanlar eski tip olan trisiklik veya monoamin oksidaz inhibitörlerinden biraz farklılar. Eski ve yeni nesil antidepresanların etki mekanizmaları farklı olduğundan gösterdikleri yan etkiler de farklı oluyor. Antidepresanların Yan Etkileri SSRI, SNRI ve atipik antidepresanlar benzer yan etkiler gösterir. SSRI serotoninin nöronlar tarafından geri emilimini engeller. SNRI norepinefrinin geri emilimini engeller. Moleküllerin etki mekanizması çok benzer olduğundan yan etkiler çok büyük farklılık göstermez. Hedef moleküller farklı olduğundan farklı zamanlarda farklı yan etkiler çıkabilir. Antidepresanların yan etkileri doktorların hangi ilaca başlamak gerektiği konusunda yardımcı olur. Bazı antidepresanlar size kilo aldırabilir, toplumdan ayrı yaşama isteği uyandırabilir. Bunun yanında gece uykularınız kaçabilir veya cinsel tatminsizlik, ereksiyon sorunları yaşayabilirsiniz. Uykusuzluk, iştah, cinsel sorunlar antidepresanlar ile beraber gelen en yaygın rahatsızlıklardır. İlacı almaya başladıktan kısa süre sonra hafif baş ağrıları ve mide bulantısı yaşayabilirsiniz. Bunlar vücudun ilaçlara olan ilk tepkisidir ve kısa sürelidir. Baş ağrıları antidepresanların yan etkileri konusunda endişe etmeniz gereken kısım değildir. Eski ve Yeni Anidepresanlar Yeni nesil antidepresan kullanıcılarının %40'ı cinsel sorunlar yaşadıklarını bildiriyorlar. Sadece Wellbutrin adlı ilacı kullanan kişilerde cinsel sorunlar görülmemiştir. Bunun dışındaki bütün antidepresanların cinsel isteksizlik, ereksiyon yaşayamama gibi yan etkileri görülebilir. Cinsel yan etkilerin görülme süresi ilaçları kullanma süresine bağlıdır. Yan etkilerin şiddeti kişiden kişiye göre değişebilir. Bazı hastalarda çok hafif görülürken bazıları cinsel isteklerini tamamen kaybedebilir. Cinsel sorunlar orgazm ve ereksiyon olamama şeklinde de ortaya çıkabilir. Bazı zamanlar ilacın dozu düşürüldüğünde bu yan etkilerin de hafiflediği görülebiliyor. İlk yan etkiler 2 hafta gibi kısa süreli olur. Yukarıda bahsettiğimiz gibi hastaların ilk birkaç hafta baş ağrıları yaşaması normaldir. Eğer bu süre zarfında yan etkiler çok şiddetli yaşanır veya 2 haftadan uzun sürerse, o zaman farklı bir hassasiyet vardır. Doktor hastaya yanlış teşhis koyup yanlış ilacı vermiş olabilir veya hastanın o ilaca karşı toleransı yok denecek kadar azdır. Bu tür durumlarda hemen doktorunuza gitmelisiniz. Önce Küçük Dozlarda Başlamak Gerekir Anksiyete ve depresyon hastalarında antidepresan kullanımı genellikle hemen tam dozda başlamaz. Beyin kimyasının alışması için ilaca küçük dozlarda başlanır ve tolerans sağlanır sağlanmaz doz yavaş yavaş artırılır. Başlangıçta küçük dozlarda bile görülen antidepresanların yan etkileri rahatsız edici olabilir. Özellikle sinirlilik ve heyecanlılık hali en yaygın yan etkilerden biridir. Zaten anksiyetesi olan birinin ilaveten bunları yaşaması hiç hoş olmaz. Eğer antidepresan almak mide bulantısı gibi şikayetler yaratıyorsa yiyeceklerle birlikte almayı deneyin. Aç karınla ilaç içmek mide rahatsızlıklarınızı daha fazla tetikleyebilir. Midenizin ilaçlara alışması gerekiyor ve bu durum biraz zaman alabilir. Bazı durumlarda öğünlerin sayısını artırmak ve her öğünde azar azar yemek mide şikayetlerine yardımcı olabiliyor. Midenizde yiyecek olması ilaçların yarattığı mide rahatsızlıklarını azaltır. Eğer antidepresanlar midenizi olumsuz etkilemiyorsa aç karınla ve tek başına almanızda bir mahzur yoktur. Antidepresanlar Ne Zaman Alınmalı? Antidepresanların yan etkileri göz önüne alındığında ilaçların en doğru alım zamanının sabah veya akşam saatleri olduğunu söyleyebiliriz. Wellbutrin ve Prozac gibi bazı ilaçlar diğer antidepresanlardan daha enerji verici veya harekete geçiricidir. Uzmanlar bu ilaçların sabah saatlerinde alınmasının daha iyi olacağını belirtiyor. Buna karşın Paxil ve Zoloft gibi antidepresanlar daha sakinleştirici etkiye sahiptir. Bunları akşam saatlerinde almanız daha sağlıklıdır. Enerji verici ilaçları akşam saatlerinde alırsanız uyku düzeninizi bozabilirsiniz. Sakinleştirici ilaçları da sabah saatlerinde almanız gün içindeki sosyal hayatınızı olumsuz yönde etkileyecektir. Bazı kişilerde ilaçları almaya başladıktan bir süre sonra vücut tam anlamıyla alışır ve bu yan etkiler ortadan kaybolur. O zaman ilaçların sakinleştirici ve harekete geçirici yan etkileri gözlenmez. Artık hasta istediği zaman ilacını alabilir. Tabii bu durum her hastada olacak diye bir kural yok. Tamamen bünye meselesi. Bazılarının beyin ve vücut kimyası uyum sağlayabilirken bazıları antidepresanların yan etkileri ile başa çıkmada çok zorlanır.