Kaçış Sendromu: Ataklar ve Tekrarlayan Krizlerle Dolu Bir Hastalık Nadiren karşılaşılan bu hastalık bir ani şok hissiyatına ve bazı tehlikeli krizlere sebep olmaktadır. Bir diğer adıyla Capillary Leak Syndrome olan kaçış sendromu bu rahatsızlığı keşfeden kişinin soy ismiyle de bilinmektedir. Hayatınız için tehlikeli bir sürece sebep olan bu hastalık kılcal damarlardan damar dışına geçen bazı maddelerden kaynaklanmaktadır. Ardından da vücudun bazı bölümlerinde şişlikler meydana gelmektedir. Şok etkisiyle de bilinen bu hastalık nedeniyle kan basıncındaki düşüklük ön plana çıkmaktadır. Bulaşıcı özelliği olmayan bu hastalık için kaçış sendromu hangi doktor bakar araştırılmasına gidildiğinde ise kardiyoloji bölümü yer almaktadır. Kaçış Sendromu Belirtileri Kaçış sendromuna sahip olan kişiler için ilk zamanlar belirtiler ortaya çıkmaz ve kişi normal bir yaşam sürdürmeye devam eder. Belirtiler nedensiz ataklar sonucunda sinyallerini vermeye başlar. Ataklar arası sürenin ne kadar olacağı tam olarak bilinmemektedir. Fakat hastalığın daha belirgin duruma geldiğinde ise; - Kan basıncındaki değişiklik - Bulantı ve kusma - Sindirim sisteminde bozukluklar - Karın ve eklem ağrıları - En belirgin belirti olarak da şok etkisi ve şişlikler gibi bazı belirtilere rastlanmaktadır. Nasıl Teşhis Edilir? Hastanın yaşamış olduğu bazı belirtiler ve şikayetler doğrultusunda gerekli bulgular sonucunda kaçış sendromu teşhisi konulabilir. Kaçış sendromu teşhis ve tedavi aşamasında hastalarda yapılan kapsamlı tetkikler sonucunda olumlu sonuçlar elde edilebilir. Tansiyon düşüklüğü ise kan basıncına bağlı olarak bu tetkiklere cevap verebilecek en önemli teşhis olarak görülmektedir. Bunlar dahilinde hastanın şikayetlerine neden olabilecek herhangi başka bir rahatsızlığı olup olmadığı konusunda kesin bulgular edinilmeli ve gerekli tedavi için vakit kaybı olmaması önemlidir. Kaçış Sendromunda Erken Teşhisin Önemi Her hastalık için önemli olan erken tedavi süreci kaçış sendromu için de olumsuz gelişebilecek bazı durumları dahilinde oldukça büyük bir öneme sahiptir. Bunun için gereken tetkik ve tanı testleri uygulanmalı bir an önce tedavi sürecine gidilmelidir. Yaşanılan ataklar nedeniyle vücudun bazı bölümlerinde meydana gelen hasarlar belki de zamanla daha büyük bir sorun haline gelebilir. İlk olarak yapılması gereken doku ve organlara zarar verme ihtimalini düşünerekten hastalığın sebep olduğu atakların önüne geçmektir. Antibiyotik ve enfeksiyon ilaçlarının da bazen bu yönde kullanıldığı görülür. Belirttiğimiz tansiyon düşüklüğünü dengede tutmak adına hasta için tansiyon izleme formları düzenlenerek veya bazı ilaçlar kullanılarak gidişat kontrol altına alınır. Hasta için alerjik bir rahatsızlık teşkil edebilecek her türlü maddelerin tespit edilmesi ve tedavi süreci boyunca kaçınılması gerekir. Kaçış Sendromu Tedavisi Tam anlamıyla hastalık için herhangi kesin bir tedavi yöntemi tüm çalışmalara rağmen bulunmasa da hastalığın getirecek olduğu ve yaşam fonksiyonlarını olumsuz yönde etkilemesinin önüne geçmek için gerekli önlemler alınmaktadır. Kişinin yaşamış olduğu ataklar derhal kontrol altına alınmazsa bu ataklar kişi için kalıcı hasarlara neden olur ve kişinin hayatını olumsuz etkiler. Bu yüzden doktorlar hasta kadar yakınları için de bu süreç için gerekli bilgilendirmenin yapılmasını üstlenir. Tedavi sürecinde hastalar hem fiziksel hem de psikolojik olarak etkilenmektedir. Önemli bir role sahip olan psikiyatristler hastanın bu süreçte olumsuz etkilenmesinin önüne geçmesinde yardımcı olmaktadır. Hastanın henüz ataklar sırasında sağlığında herhangi bir sorun yoktur ve nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Yaşanılan şikayetler de günlük hayatımızda da bazı nedenlere bağlı olarak yaşadığımız şikayetler ile benzerlik gösterdiği için anlamakta zorluk çekilir. Kaçıs Sendromu Kalıtsal mıdır? Bu hastalığa neden olan etkenler tam anlamıyla bilinmese de genel olarak hastalar üzerinde yapılan tetkikler ve araştırmalar sonucunda genetik olmadığı kanısına varılmıştır. Ayrıca kaçış sendromuna neden olabilecek bazı durumların da varlığından söz etmek mümkündür. Bunlar; - Böbrek yetmezliği - İlaçların yan etkileri - Kanser tedavisi için kullanılan yöntem ve ilaçlar olarak sıralanabilir.


Kadın Beyni ve Erkek Beyni Diye Bir Kavram Yoktur Sizin beyninizin cinsiyeti ne? Dişi beyinli misiniz yoksa erkek beyinli ya da ortaya karışık mı? Ticari olarak çok kullanılan bir kavram daha tarihe karıştı. Yapılan çalışmalar gösteriyor ki beynin bazı bölgelerinde cinsiyete bağlı farklılıklar olmasına rağmen hiç kimse kadın beyni ve erkek beyni diye bir ayrım yapamaz. Aslında cinsiyete bağlı olan farklılıklar bile hala tartışma konusu. Bu konuda da tam bir mutabakata varılabilmiş değil. Cinsiyete özgü bazı farklar var diyelim. Örneğin kadınlar daha iyi empati yapar, erkekler daha iyi problem çözer. Ancak iyi empati yapmanız sizi dişi beyinli yapmaz. Nasıl ki beyninizin sağ ve sol yarımküresini baskın olarak kullanmıyorsunuz, aynı şekilde beyin dişi veya erkek olarak da tanımlanamaz. Maalesef ısrarla kadın beyni, erkek beyni diye anlatanlar var. İleri Okuma: Empatinin Biyolojik Kökeni ve Beyindeki Yeri Kadınlar ve Erkekler Farklı Şekilde Düşünebiliyorlar Ama Bu Beyne Cinsiyet Atfetmek İçin Yeterli Değil Uzun bir süredir kadın ve erkeklerin farklı beyin yapılarına sahip olduğu düşünülüyordu. Daha önceden yapılan çalışmalar bu görüşü doğrulayan bazı kanıtlar sunmuştu. 2014 yılındaki bir araştırma erkeklerin beyin yarımkürelerinin içinde daha fazla bağlantı olduğunu, kadınların ise beyin yarımküreleri arasında daha fazla bağlantı olduğunu öne sürmüştü. Başka bir çalışma ise böyle bir ayrım yapabilmenin mümkün olmadığını öne sürdü. Kadın beyni ve erkek beyninin farklı şekilde düşündüğü ile ilgili kanıtlar var ama bu beyne cinsiyet atfetmek için yeterli değil. Örneğin, dil bilimci Deborah Tannen 20 yıl boyunca kadınların ve erkeklerin konuşmalarının kayıt ve analizini yaptı. Bu çalışmalarda Tannen kadınların ve erkeklerin farklı şekillerde düşünüp dili farklı kullandıklarını keşfetti. - Erkekler dili daha çok fikirlerini ifade etmek ve problem çözmek için kullanıyor. Kadınlar ise dili daha çok endişelerini, günlük deneyimlerini ve sıradan düşüncelerini paylaşmak için kullanıyor. - Erkekler dili grup içindeki bağımsızlıklarını ve yerlerini korumak için kullanıyor. Kadınlar dili bağlantı kurmak ve yakınlık duygusu yaratmak için kullanıyor. - Erkekler problemlere saldırırken kadınlar dinlemeyi, destek vermeyi ya da anlayış göstermeyi tercih ediyor. Erkek veya Kadın Beyni Birbirinden Üstün Değil Tannen, düşünme şekillerini yansıtan erkek tarzı ya da kadın tarzı dil kullanımlarında birinin diğerinden daha iyi olmadığına dikkat çekiyor; iki tarz birbirinden sadece farklı, üstünlük diye bir şey yok. Tannen ayrıca kadın ve erkeklerin bu farklılıkların farkında olmaları ve duyguların incinmesini ve yanlış anlaşılmaları azaltarak cinsiyetler arasındaki iletişimi artırmaya dikkat etmeleri gerektiğini ekliyor.


Yeni Bir Çalışmaya Göre Kadınlar Daha Aktif Bir Beyne Sahip Onlarca yıldır süregelen bir tartışma var. Hangi cinsiyetin beyni daha üstün? Aradaki farklar neler? Muhtemelen siz de bunu merak ediyorsanız. Birçok zaman kadınlar ve erkekler kendi cinsiyetlerinin daha üstün bir beyne sahip olduğuna inanmayı tercih eder. Günümüzde ise herhangi bir cinsiyetin diğerinden üstün olmadığını görüyoruz. Bazı farklılıklar elbette olabilir. Evrimsel süreçte kadınlar ve erkekler farklı roller üstlendi. Bunun doğal olarak bazı sonuçları ve gereksinimleri olacaktır. Bütün bunlar da kadın ve erkeklerin nörolojik yapısına ve işlevine yansımış olabilir. Amerika'da ismini Dr. Daniel Amen'den alan Amen Klinik 46,034 beyin taramalarını karşılaştırarak kadın ve erkek beyinleri arasındaki farkları bulmaya çalıştı. Ekip çalışmada tek foton emisyon bilgisayarlı tomografi teknolojisini kullanarak şimdiye kadar yapılmış en kapsamlı analizlerden birini gerçekleştirdi. 9 farklı klinikten toplanan veriler sonucunda çalışma Journal of Alzheimer's Disease'de kendine yer buldu. Kadınlar ve Erkekler Arasındaki Farklar Çalışmanın yürütücü psikiyatrist Dr. Daniel Amen cinsiyet temelli beyin farklarını ortaya çıkarmada çok önemli bir iş başardıklarını belirtiyor. Kadınlar ve erkekler arasında nörolojik farklılıklar Alzheimer hastalığı gibi rahatsızlıklarda çok işimize yarayabilir. Ayrıca SPECT gibi beyin görüntüleme teknoloji sayesinde hastalıkları daha iyi anlayabilir ve daha kesin tedaviler geliştirebiliriz. Araştırmanın sonunda ekip kadınların birçok beyin bölgesi erkek beyninde daha aktif olduğu bulundu. Özellikle odaklanma ve davranış kontrolünde görev alan prefrontal korteks daha etkin çalışıyordu. Ayrıca duyguların yönetilmesi, anksiyete ve ruh hali üzerinde etkili olan limbik korteksin de kadınlarda daha faal olduğu görüldü. Beynin görsel bilgiyi ve koordinasyonu işlemekten sorumlu beyin bölgeleri ise erkeklerde daha aktifti. Nöronların ne kadar çalıştığını doğrudan ölçme imkanımız yok aslında. Biz sadece hangi bölgenin kan akışı daha fazla ise o bölgenin daha çok çalıştığı yorumunu yapıyoruz. Koşarken beyninizin motor bölgelerindeki kan akışı daha fazla olurken, müzik dinlerken kan işitsel bölgelere kayabilir. Hangi bölge daha çok çalışıyorsa kan akışı o bölgede yoğunlaşır. Hastalıkları Tedavi Etmek Kolaylaşacak 119 sağlıklı gönüllü ve psikiyatrik hastalıkları bulunan 26,683 hastanın katıldığı araştırmada 128 beyin bölgesi incelendi ve karşılaştırıldı. Çalışmaya katılan hastaların psikiyatrik rahatsızlıkları çok geniş bir yelpazeye yayılmıştı. Bunlar arasında beyin travması geçirmiş olanlardan tutun, şizofreni, bipolar, hiperaktivite yaşayanlara kadar çok sayıda hasta vardı. Cinsiyetler arasındaki nörolojik farklılıkları anlamak kadınlar ve erkekleri etkileyen beyin hastalıkları konusunda bize ışık tutacak. Örneğin, kadınlar Alzheimer hastalığından daha fazla etkileniyor. Peki ama neden? Bu tür soruları yanıtlamak için kadın beyninin erkeklerden hangi noktada farklı olduğunu anlamamız gerekiyor. Sadece Alzheimer hastalığı da değil. Kadınlar daha kolay depresyona giriyorlar. Anksiyete yaşama riskleri daha yüksek. Öte yandan erkeklerin dikkat eksikliğine bağlı hiperaktivite riski çok daha yüksek.


Kadınlar Seks İle İlgili Ne Düşünüyor, Nasıl Hissediyor? Seks neredeyse tüm kadınlar için çok özel bir eylemdir. Birçok kadın, seksi aşk ve bağlanmanın en derin noktasına koyar. Toplumsal tabuların sebebiyle az dile getirilse de kadınlar için seks çok önemlidir. Erkeklerin orgazm olması çok kolay ve hızlı olabilirken, kadınlarda bu durum daha karmaşıktır. Kadınlar seks esnasında orgazm olabilmek için duygusal olarak da uyarılmalı ve memnun olmalıdır. Erkekler sadece bir defa orgazm olup boşalabilirken, kadınlar arka arkaya birçok defa orgazm olabilir. Kadınların cinselliği yaşayış ve ifade etme şekli sıklıkla erkek partnerlerinden çok farklıdır. Bu yazıyı okuyan bir erkeğin kafası karışabilir. Erkeklerde penisin uyarılması zevk almak için yeterliyken kadınlarda da sistemin aynı şekilde işleyeceğini düşünür. Erkek ve kadın vücutları arasındaki hormonal farklılıklar da çoğu zaman göz ardı edilir. Şimdi bu farklara göz atalım ve kadınlar seks ile ilgili nasıl düşünüyor sorusuna yanıt bulmaya çalışalım. Seks Beyinde Başlar Erkekler partnerlerinin yeteri kadar cinsel istek duymadığını gördüklerinde hayal kırıklığına uğrayabilirler. Peki birbirini seven iki kişi arasında cinsel istek neden oluşmaz? Burada kadınların hormonal sisteminin erkeklerden daha farklı olduğuna dikkat etmeliyiz. Herkesin bildiği başlıca iki tane cinsiyet hormonu var: östrojen ve testosteron. İleri Okuma: Östrojen Nedir? Östrojen kadınlarda daha çok salgılanırken, testosteron erkeklerde daha çok salgılanıyor. Testosteron her iki cinsiyette de cinsel isteği uyandırıyor ancak farklı miktarlarda salgılanıyor. Erkek cinselliğe her daim hazırken kadının istek duyması, seksi hayal etmesi ve onunla ilgili fantezi kurmasına bağlı oluyor. Bu yüzden erkekler tek gecelik ilişkileri daha fazla talep ederken, kadınlar seks partnerlerine duygusal olarak da bağlanmak istiyor. İleri Okuma: Seksle Aşk Arasındaki İlişkinin Bilimsel Temeli Arzu Etmek Kadar Arzu Edilmek de Çok Önemlidir Cinsel sağlık ve ilişkiler konusunda uzman Meredith Chivers'a göre kadınlar için orgazmın temelinde arzu edilmek yatıyor. Kadınlar çekici bir erkekle karşılaştıklarında kendisini beğenip beğenmediğini merak ediyor. Kozmetik sektörünün bu kadar büyük olmasının sebeplerinden biri de kadınların kendilerini daha güzel ve çekici göstermek istemesidir. Bu son 50 yılda ortaya çıkan bir durum değil. Yüzlerce yıldır kadınlar gözbebeklerini büyütmek için bazı bitki özleri kullanıyor. Bellerini ve ayaklarını küçültmek için özel korseler ve ayakkabılar giyiyor. Kadınlar seks ve beğenilme konusunu çok ciddiye aldıklarından yüzlerce yıldır başka kadınlarla yarışıyor ve erkeklere kendilerini güzel göstermeye çalışıyorlar. İleri Okuma: Seksi Olmanın Bilimi Anlaşılması Zor Bir Konu Kadınlar seks konusunda çok sabit bir fikre sahip olmayabilir. Kadınlar seks yapmayı sever ama cinsel istekleri çok kolay kaçabilir. Günün yorgunluğu, baş ağrıları veya stres gibi etkenler bir anda her şeyi bitirebilir. Erkeklerdeki testosteron gibi bir itici güç çok az olduğundan kadınlarda yapılabilecek en iyi şeylerden biri cinsel isteği engelleyen unsurları yok etmektir. Erkekler ev işlerine ve çocukların bakımına yardım ederek kadınların yükünü azaltabilirler. Kadınlar yatağa yattıklarında memnun olmak ve güzel deneyimler yaşamak isterler. Ancak uyarılana kadar yeterli cinsel isteğe sahip olamayabilirler. Az önce saydığımız yorgunluk gibi etkenler cinsel isteği azaltmada büyük rol oynar. Bazen bir kadının uyarılması 45 dakikaya kadar uzayabilir. Kadınlar seks ile ilgili fanteziler kurarlar ama uyarılmaları ve orgazma ulaşmaları erkekler kadar kolay değildir. Seks, Aşkın Bir Parçasıdır Sevgilinizle nasıl vakit geçirirsiniz diye bir soru sorulsa ne yanıt verirdiniz? Sohbet etmek, beraber gezmek, alışveriş yapmak, yemek yemek, hediye alıp vermek, sinemada film izlemek vb. eylemler herkesin yaptığı şeylerdir. Cinsellik de bunun bir parçasıdır aslında. Bizim kültürümüzde kadınlar seks konusunda biraz ikilemde kalabiliyor. Biyolojik olarak bunu sürekli istiyor ancak toplumsal tabulardan dolayı bunu gizlemek zorunda kalıyor. Cinsellik konusunda çiftler birbirine daha açık olursa engeller çok daha kolay aşılabilir.


Kadınlar ve Erkekler Farklı Şekillerde Düşünüyor Çiftlerin zaman zaman kavga etmeleri ve tartışmaları olağan bir durumdur. Birbirlerini seven insanların anlaşamamalarındaki en büyük etkenlerden biri karşı tarafın nasıl düşündüğünü anlayamamamalarıdır. Kadınlar ve erkekler birçok zaman aynı şekilde düşünmez. Evrimsel süreçte de farklı fikirler türün hayatta kalma olasılığını artırır. İki taraf birbirlerini tamamlarsa hayat daha kolay olur. Birbirimizi biraz daha anlasak her şey daha güzel olacak. Tıpkı kültürlerin düşüncelerimizi etkilemesi gibi cinsiyet farkları da düşüncelerimizi etkiler. Dil bilimci Deborah Tannen 20 yıl boyunca kadınların ve erkeklerin konuşmalarının kayıt ve analizini yaptı. Bu çalışmalarda Tannen kadınların ve erkeklerin farklı şekillerde düşünüp dili farklı kullandıklarını keşfetti. - Erkekler dili daha çok fikirlerini ifade etmek ve problem çözmek için kullanıyor. Kadınlar ise dili daha çok endişelerini, günlük deneyimlerini ve sıradan düşüncelerini paylaşmak için kullanıyor. - Erkekler dili grup içindeki bağımsızlıklarını ve yerlerini korumak için kullanıyor. Kadınlar dili bağlantı kurmak ve yakınlık duygusu yaratmak için kullanıyor. - Erkekler problemlere saldırırken kadınlar dinlemeyi, destek vermeyi ya da anlayış göstermeyi tercih ediyor. Kadınlar ve Erkekler Kelimeleri Farklı Şekilde İşliyor Tannen, düşünme şekillerini yansıtan erkek tarzı ya da kadın tarzı dil kullanımlarında birinin diğerinden daha iyi olmadığına dikkat çekiyor; iki tarz birbirinden sadece farklı, üstünlük diye bir şey yok. Tannen ayrıca kadın ve erkeklerin bu farklılıkların farkında olmaları ve duyguların incinmesini ve yanlış anlaşılmaları azaltarak cinsiyetler arasındaki iletişimi artırmaya dikkat etmeleri gerektiğini ekliyor. Kadınlar ve erkekler dili farklı kullanmakla kalmıyor, beyinleri de dili farklı şekilde işliyor. Araştırmacılar manyetik rezonans görüntüleme tekniğini kullanarak kadın ve erkeklerin farklı dil görevlerini yerine getirirken hangi beyin bölgelerinde daha çok hareketlilik olduğunu araştırdı. Araştırmalar bazı dil görevleri esnasında kadınlarda hareketliliğin sağ ve sol yarımkürelerde neredeyse eşit miktarda meydana geldiğini gösteriyor. Buna karşılık erkeklerin kelime işleme süreçlerinde hareketlilik sadece sol yarımkürede oluşuyor. Erkek beyninin dili kadın beynine göre farklı işlediğini gösteren ilk araştırma budur.


Kafa Travması Yaşamak Demansın Ortaya Çıkmasına Neden Olabilir Demans, genellikle 50 yaşının üzerinde ortaya çıkan ve çoğu kez yavaş yavaş ilerleyen, beynin bilgi, davranış ve gündelik yaşamını sürdürme konularında gösterdiği yetersizliktir. Farelerin beyinlerinde kafa travması olduğunda buna tepki olarak salgılanan küçük parçacıklar, iltihaplanmanın nasıl yayıldığını açıklamaya yardımcı olur ve nihayetinde demans geliştirme riskini artırır. Kafa yaralanmaları, daha sonraki hayatta giderek bilişsel sorunlara ve dejeneratif beyin hastalığına neden olabilmektedir. Çapı mikrometre olan gizemli parçacıklar, daha önce travmatik beyin hasarı olan insanların omurilik sıvılarında bulunuyordu, fakat işlevi bilinmiyordu. Maryland Tıp Fakültesi Tıp Fakültesi'nden Alan Faden ve meslektaşları, mikroglia adı verilen harekete geçirilmiş glia hücrelerin, beyin hasarına yanıt olarak bu mikro parçacıkları salgıladığını keşfetti ve yara alanının kendisinin de ötesinde inflamasyon yaymak için faaliyet gösterebileceğini gördü. Bu gizemli parçalar yaralanmamış hayvanlara enjekte edildiğinde beyin iltihabına bile neden olabilirler. Gizemli parçacıkların etkileri Parçacıklar, hücrelere tutunan ve iltihabı tetikleyen interlökinler gibi kimyasallarla paketlenmiş reseptörlere ve genlerin tüm takımlarını açıp kapatabilen RNA fragmanlarına sahiptir. Faden, sedasyonlu farelerin beyinlerine zarar verdiğinde, mikropartiküller kafa travması gibi olaylarda hasar alanının çok ötesine yayılma özelliğine sahip olduğundan dolayı bölgedeki tüm dokulara etki edebilmektedir. Kültürlenmiş mikroglial hücreler üzerine yapılan daha fazla deney, mikro parçacıkların dinlenme mikrogliasını harekete geçirerek daha fazla iltihabı tetikleyebildiğini ortaya koydu. Nitekim Faden, yaralanmış hayvanlardan gelen mikro parçacıkları yaralanmamış hayvanların beyinlerine enjekte ettiğinde iltihabı yaymışlardır. Bu, yaralanmamış farelerden gelen mikropartiküller enjekte edildiğinde gerçekleşmez. Geçen yıl bunama ile bağlantılı olabilecek olağandışı mikroglia keşfeden Laval Üniversitesinden Marie-Eve Tremblay, Bu parçacıkların travmatik beyin hasarı olmayan hayvanlarda bile iltihaplanma etkisini ikna ediyor diyor. Mikroglianın diğer parçacıkları da salgılayabileceğini düşünüyor. Diğer mikro parçacık alt gruplarının anti-enflamatuar ve ön onarım etkileri tarafından dengelenip dengelenemeyeceğini merak ediyorum diyor.


Silahlı Yaralanmalar Sonucu Oluşan Kafa Travmasında Hayatta Kalma Şansını Ölçen Yeni Bir Skorlama Sistemi Geliştirildi Bireysel silahlanmaya karşı mücadele yürüten Umut Vakfı, basına yansıyan verilere dayanarak hazırladığı 'Türkiye Silahlı Şiddet Haritası'nda, 2016 yılında 2720 bireysel silahlı olayın gerçekleştiği, bu olaylarda 2056 kişinin hayatını kaybettiğini, 1961 kişinin de yaralandığı kaydetti. ABD de ise 2014 yılında, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkez'ine göre ateşli silahlı olaylar 33,736 kişiyi öldürdü. Massachusetts tıp fakültesinden Dr.Muehlschlegel ve arkadaşları, silahlı yaralanma sonrası, bir kişinin kafa travması olsa bile hayatta kalma şansını tahmin etmede yardımcı olacak son teknoloji bir araç geliştirdi. Hayatta kalma şansını tahmin eden araç, SPIN-Skoru anlamına gelen SPIN-Skoru olarak adlandırıldı ve hayatta kalma şansını %96 doğrulukla tahmin ediliyor. Refleksleri Güçlü Olanların Hayatta Kalma Şansı Daha Yüksek Araştırmacılar SPIN puanını geliştirmek için, bir travma merkezinin geriye yönelik 10 yıllık başvurularında, çoğunlukla silah yaralanmaları nedeniyle oluşan kafa travmalarını inceledi. Ekip özellikle hastaneye başvuran hastaların ilk başvuruları ile 6 ay sonraki hayatta kalma ilişkilerini inceledi. Araştırma, ışık refleksi sağlam, acı hissi korunmuş ve sesli uyaranlara yanıt veren kişilerin daha yüksek hayatta kalma oranına sahip olduğunu gösterdi. Çalışmada, SPIN puanları 4 ile 52 arasındaydı ve daha yüksek puanlar sağkalım şansı daha yüksek olarak gösteriyordu. 35 ve üstü puan alanların %98'i hayat kalma şansı vardı, ancak 20 veya daha az skoru olan hastaların sadece %3'ü hayatta kaldı. Çalışma grubunda 16 veya daha az SPIN skoru olup hayatta kalan hasta yoktu. Çalışmanın başyazarı Susanne Muehlschlegel, Ateşli silah yaralanması, travmatik beyin yaralanmalarının en önemli nedendir. Bu tür yaralanmalar sonucu hayatta kalmayla ilgili bilgimizin çoğu, siviller arasındaki çatışmalardan değil, savaş alanlarından. Bu yüzden ortalama kişinin hayatta kalma şansını daha iyi tespit edebilmek, doktorların ve ailelerin tıbbi tedavi konusunda önemli kararlar almasına yardımcı olabilir. dedi. Hazırlayanlar : Serap Kaya Kaynaklar - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27784772 - www.medicaldaily.com/can-you-survive-being-shot-head-new-tool-could-predict-chances-living-after-402636


Kahve içmemek Neden Baş Ağrısı Yapar? Bu yazımız kahve tiryakilerine özel. Ben kafeinli sabah kahvemi içmediğimde başım ağrıyor. Belki aynı şey sizde de oluyordur. Peki, kahve içmemek neden baş ağrısı yapıyor diye düşündünüz mü? Bu durum aslında kahveye özel değil, bazı kişiler çay içmediğinde de baş ağrısı yaşıyor. Çay veya kahve içmemek psikolojik olarak değil gayet fizyolojik olarak bir baş ağrısı yapıyor. Şimdi kahvenin içindeki kafeinin etkisine ve kafeinsizliğin neden baş ağrısı yaptığına değinelim. Favori içeceğimiz kahvenin içindeki kafein uyarıcı bir maddedir. Kan beyin bariyerine aşıp beyne girdiğinde adenozin reseptörlerine bağlanır ve onları etkisiz hale getirir. Adenozin reseptörleri beyni sersemleten, uykumuzu getiren proteinlerdir. Bunlar, sabah mahmurluğumuz ve gece uykumuzun gelmesinde çok önemli bir paya sahiptir. Adenozin reseptörleri engellendiğinde uykumuz kaçar, kendimizi enerjik hissederiz. Araç kullanma, sınava hazırlanma ve ders çalışma zamanlarında içilen kahve çok işe yarar. Bu yüzden yüzlerce yıldır çok rağbet gören bir içecektir. Kahvenin Birçok Yan Etkisi Vardır Tabi yararlı ve kullanışlı diye çok abartmamak lazım. Aşırı kahvenin pek çok yan etkisi vardır. Kalp çarpıntısı, düşünceleri toparlayamama ve uykusuzluk bunlardan bazılarıdır. Kafeinin bir diğer yan etkisi de bağımlılık yapıcı olmasıdır. Her güne 2 bardak kahve ile başlayan müptelalar kahve içmediğinde kendini yorgun hissedebilir ve huysuz olabilir. Buna yoksunluk belirtileri deniyor. Çoğu insan bu belirtileri yaşamamak için günlük kahve içme alışkanlıklarını sürdürürler. Kahve içmemek bir de baş ağrısı yapabilir. Aslında bu kafeinsizliğin en yaygın yoksunluk belirtisidir. Genelde günübirlik olan bu baş ağrıları çok nadir olarak haftaya yayılabilir. Sürekli kafein alarak tansiyonunu yükselten biri kafein almadığında tansiyon tipi baş ağrılarına yakalanır. Migreni olan kişilerde kahve içmemek migren ataklarını tetikleyebilir. Kahve içmemek Tansiyon Tipi Baş Ağrıları Yapıyor Vücudumuzun alışkın olduğu hipotalamus tarafından belirlenen bir kan basıncı var. Kahve içmemek alışkın olduğunuz tansiyona ulaşamamanıza neden oluyor. Baş ve yüz de tansiyona en duyarlı bölgelerden ikisi olduğu için baş ağrıları çekiyoruz. Beynimizin tam olarak ne olduğunu bilmesi için belirli yerlerden sinyaller alması gerek. Baş bölgesi tansiyonun düşük olduğunu söylüyor olabilir ama neden baş ağrısı yaşamak zorundayız diye sorabilirsiniz. Bununla ilgili ortaya atılan bir görüş beynin gelen sinyalleri yanlış algılayarak baş ağrısı olarak yorumlamasıdır. Şahsi fikrim bu görüş bana çok mantıklı gelmiyor ancak beynin sinyalleri yanlış yorumlaması ilk defa karşılaşılan bir olay değil. Yoksunluk Belirtileri Yoksunluk belirtilerinin şiddeti kişinin ne kadar bağımlı olduğuna ve kafein tüketimini ne kadar kestiğine göre değişiyor. Her sabah 2 bardak kahve içenler, bir bardak içenlere kıyasla kahve içmediklerinde daha şiddetli baş ağrıları çekebiliyor. 2 gün kahve içmeyenler de bir gün kahve içmeyenlere kıyasla belirtileri daha sert yaşıyor. Diğer taraftan biraz kafein alımı bile yoksunluk belirtilerini hissedilemeyecek seviyeye geriletebiliyor. Kahve müptelası olup gün içinde kahve içemiyorsanız küçük bir espresso baş ağrılarınızı giderebilir. Eğer baş ağrılarınız başladıysa hemen kendinize bir kahve yapın. 30 dakika içinde baş ağrılarınızın kaybolduğunu göreceksiniz. İşin bir de psikolojik boyutu vardır. Kahve tiryakisi olup yoksunluk belirtileri gösterenler üstünde ilginç bir deney yapılmıştır. Avustralya'da Sidney Üniversite Psikoloji Bölümü araştırmacıları yoksunluk belirtileri gösteren katılımcılara kafeinsiz kahve verdiler. Kafein eksikliğini kafeinsiz kahve ile gideremezsiniz. Fizyolojik olarak mümkün değil ama katılımcılar baş ağrılarının azaldığını ve kendilerini daha iyi hissettiklerini bildirdiler. Psikolojik olarak rahatlamak mümkün olabilir ama kendi kahvenizi kendiniz hazırlıyorsanız bu pek işe yaramayacaktır. Kafeinin Ağrı Kesici Özelliği Var Eğer çantanızda bir ağrı kesici varsa prospektüsünde hangi maddeleri ihtiva ettiğine bakın. Orada kafein göreceksiniz çünkü kafeinin ağrı kesici özellikleri vardır. Araştırmalar parasetamol gibi ağrı kesici maddelerin kafein ile birlikte formüle edildiğinde daha etkili olabileceğini gösteriyor. Örneğin Geralgine K ağrı kesicisini ele alalım. Bu ilacın içinde 500 mg parasetamol ve 30 mg kafein bulunur.


Kahverengi Yağları Artırmak Obeziteyi Tedavi Edebilir mi? Bir düşmanı kendi silahıyla vurmak belki de en iyi taktiktir. Obezite, gittikçe daha fazla yağın depolandığı bir hastalıktır. Peki, bu yağları yine yağlarla vuruşturarak yok edebilir miyiz? Vücuttaki yağlar çeşitli şekillerde kullanılır. Bazen bir molekülün yapısını oluşturur bazen de enerji gereksinimi için yakılır. Besinler ile aldığımız yağın belli bir kısmı ise sonradan kullanılmak üzere vücutta depolanır. Metabolizma, yağları zor günlerde kullanmak için saklar; fakat bir noktadan sonra tip 2 diyabet, obezite gibi bazı ciddi sorunlar baş gösterebilir. Gerçi tip 2 diyabetin bir hastalık olmadığını, bir yaşam şekli bozukluğu olduğunu iddia edenler de var. Peki, bütün yağlar kötü müdür? İşte orada işler biraz değişebilir. Vücudumuzda İki Çeşit Yağ Bulunur Vücutlarımızda iki çeşit yağ bulunur. Beyaz yağlar ve kahverengi yağlar. Obezitede biriken yağlar, beyaz yağlardır. Fakat bir diğer yağ çeşidi olan kahverengi yağlar obezite ile mücadele de beyaz yağlara karşı kullanılabilir. Kahverengi yağlar, yakıtı ısıya dönüştürebilir. Fare gibi küçük hayvanların dondurucu soğuklarda bile hayatta kalmasını sağlayan işte bu yağlardır. Vücudumuz kahverengi yağları kullanarak muazzam miktarda enerji üretebilir. 100 gram kahverengi yağın tamamen yanması için 3400 kalori gerekir. Bu az bir miktar değildir; çünkü bu miktar birçok insanın günlük aldığı kalorinin neredeyse iki katı kadardır ve obezite ile çok hızlı bir şekilde savaşabilir. Fakat vücut kahverengi yağ yakımını algılayamayabiliyor ve bunun sebepleri hakkında maalesef bir bilgimiz henüz yok. Bebekler daha fazla kahverengi yağa sahipken yetişkinler de ise durum tam tersi: daha azına sahibiz. Daha da kötüsü bu yağların tamamı neredeyse pasif bir halde bekliyor. Fakat son çalışmalar obezite ile savaş için bu yağları geliştirebileceğimizi gösteriyor. Kahverengi Yağları Nasıl Artırabiliriz? Bu konuda size iyi bir haber vermek isterdim; ama kahverengi yağları arttırmanın şimdilik- bilinen yolu sıcak bir ortam veya sıcak tutan elbiseler olmadan kendimizi çok sert bir kışa maruz bırakmak olduğunu açıklıyor bilim insanları. Bir insan soğuğa maruz kaldığında vücut alarm durumuna geçerek daha fazla ısıya ihtiyacı olduğunu belirtir. Ardından sinir sistemi kahverengi yağların hem büyümeleri hem de yanmaları için emir verir. İnsanları günlerce soğuk bir odaya yerleştirip zayıflayın demek mantıklı ve pratik bir seçenek değildir. Diğer seçenek, ilaç sayesinde yapay olarak kahverengi yağları büyüten sinir sinyalinin taklidini oluşturmaktır. Şunu da belirtelim ki aşırı derecede obez olmayan kişiler için bu seçenek pek mantıklı değildir. Sağlıklı beslenme ve hareket ile çözülecek olan bir problemi ilaç ile çözmeye çalışmak doğru bir tercih değildir. Bu durum belki ileri düzey hastalar için hayat tarzı değişikliği ile beraber yardımcı mahiyette bir seçenek olarak düşünülebilir. Bu ilaçlar kan basıncını arttırıp kalp krizini tetikleyebilir. Kahverengi yağları artırmak ile ilgili asıl problem, bu yağların bize yardım etmek için bazı şartlar istemeleri. Kahverengi yağlar obezite ile mücadelede tamamen yanabilmek için çok yüksek kan kaynağına ihtiyaç duyarlar ve ayrıca kahverengi yağların büyümesi için de sinirler aracılığıyla bir birileriyle iletişim kurmaları da gereklidir. BMP8b Proteini Beyaz Yağ Hücrelerini Kahverengiye Çevirebilir Cambridge Üniversitesi'nde çalışan Samuel Virtue ve Antonio Vidal-Puig farelerde BMP8b isimli bir protein tanımlandı. Bu molekül beyaz yağlara kıyasla kahverengi yağ hücrelerinde oldukça fazla miktardaydı. Fareler soğuğa maruz kaldıklarında bu molekül daha artmaktaydı. Bu molekül insanlarda da mevcut ve silindiğinde kahverengi yağın işlevini kaybettiği belirlenmiştir. Bu protein kanda bulunduğundan dolayı hem aktivitesinin hem de miktarının artışı için ilaç olarak kullanılabilir. İnsan testlerinden daha önce BMP8b molekülü miktarı beyaz yağlarda genetik mühendisliği kullanılarak arttırıldı ve kahverengi yağ hücrelerindeki miktar ile aynı seviyesine getirildi. Daha sonra bu beyaz yağların kahverengileştiği ve aktivitelerinin arttığı gözlemlendi. BMP8b, fareyi kahverengi yağları aktive eden sinirlerden gelen sinyallere daha duyarlı hale getirdi. Beklenmedik olan şey, BMP8b'nin ayrıca kan damarlarının sayısı ile beyaz ve kahverengi yağdaki sinir liflerinin sayısını artırmasıydı. BMP8b İlaç Olarak da Kullanılabilir BMP8b gibi gerçekten sıra dışı faktörlerin kombinasyonu insanlarda daha fazla kahverengi yağ miktarını arttırabilir ve bu güzel bir yakıt desteği olabilir. Ayrıca kahverengi hücrelerdeki sinir liflerinin artışı, beyinden gelen herhangi bir sinyalin kahverengi yağların güçlenmesine daha fazla katkıda bulunabilir.


Kalbini dinle! Beyin de öyle yapıyor Yıllar boyunca romantik komediler hep şu mesajı verdi: Kalbini dinle! Siz hala beyninizin başka kalbinizin başka şeyler söylediğini mi sanıyorsunuz? Yanılıyorsunuz!


Kalp Hastalıkları CRISPR ile Embriyo Aşamasında Siliniyor Kalbinde bazı hasarlarla doğan çocukları duymuşsunuzdur. Örneğin bazılarının kalp kulakçığı tam çalışmaz. Bu tür kalp hastalıkları ve bozukluklarına müdahale etmede çok ilerleme kaydettik. Geçtiğimiz 10 yılda bilim insanları anne karnında bile açık kalp ameliyatı yapmayı başardılar. Ancak şimdiki teknoloji bunun çok ötesinde. Kalp hastalıkları ve bozuklukları daha embriyo döneminde tedavi edilebilir. Bilim insanları bir gen düzenleme yöntemi olan CRISPR ile insan embriyolarında kalp hastalığına yol açan ölümcül bir mutasyonu kaldırmayı başardılar. Mutant gen silindikten üç gün sonra embriyolar imha edildi ancak bu ekibin başarısına gölge düşürmüyor. Artık embriyo dönemindeyken genomu temizleyip hastalıkları ortadan kaldırabiliyoruz! İleri Okuma: Parkinson Hastalığındaki Proteinler CRISPR ile 'Aydınlatılıyor' Kalp Hastalıkları Ölüme Neden Olabiliyor Bu denli büyük bir araştırma dünyanın en prestijli dergilerinden biri olan Nature'da kendine yer buldu. Yayınlanan makalede bilim insanlarının hipertrofik kardiyomiyopatiye neden olan bir genetik mutasyonu kaldırdıkları anlatılıyor. Hipertrofik kardiyomiyopati her 500 kişiden 1'inde görülen en yaygın kalıtsal hastalıklardan biri. Bu rahatsızlıkta kalbin sol ve sağ karıncıkları arasındaki bölme kalınlaşarak kalbin kan pompalamasına engel oluşturuyor ve ölüme bile neden olabiliyor. Bilim insanları 58 insan embriyosu üzerinde yaptıkları çalışmada CRISPR'ın başarı oranının oldukça yüksek olduğunu ifade ediyor. 58 embriyonun 42'si bu yöntemle 5 gün içinde mutasyondan kurtuldu. Bu da demek oluyor ki gen düzenleme tekniği %72 verimle çalışıyor. Gen düzenleme teknolojilerinin henüz başlangıç aşaması olduğu günümüzde hiç de fena bir rakam değil. İleri Okuma: CRISPR İle İlk Defa Bir Kan Hastalığı Tedavi Edildi Araştırmayı yürüten ekipte bulunan Dr. Juan Carlos Izpisua Belmonte CNN'e verdiği röportajda embriyodaki tüm hücrelerin iyileştiğini ve düzeltildiğini söylüyor. CRISPR tekniği çok güvenli ve etkili bir şekilde çalışıyor. Ekip şimdi başka genler üzerinde de çalışmalı ve daha başka kaç hastalığı tedavi edebileceklerini görmeliler. CRISPR ile Tüm Genom Temizlenebiliyor CRISPR daha önceden de yazdığız gibi insan genlerinin silinmesine veya değiştirilerek onarılmasına imkan tanıyan bir teknoloji. Aslında DNA'mıza zarar geldiğinde tamir mekanizmaları da aynı işi yapıyor ancak anne babadan hasarlı gen geldiğinde bu pek mümkün olmuyor. DNA'nız kimyasal maddeler veya radyasyonla bozulduğunda düzeltilebilir. Peki en başta anne ve babanızdan hasarlı gen aldıysanız. Araştırmada kullanılan embriyolar kalp hastalığı geni taşıyan erkeklerin spermi ile mutant gen taşımayan kadınların yumurtalarının döllenmesi ile oluşturuldu. Bilim insanlarının hatalı genleri değiştirerek veya silerek insan embriyolarını düzeltme çabaları ilk değil. Bu araştırmanın ilgi çekici tarafı ise çok fazla sayıda embriyo kullanılarak hem ne yapabileceğimizi görmemiz hem de CRISPR'ın verimliliğini ölçmemiz oldu.


Kalp Krizi Riski Eğitimsiz İnsanlarda 2 Katına Çıkıyor Ailenizde kalp krizi geçirmiş birisi varsa hemen elinize bir kitap alsanız iyi olur. Avustralya'dan bir araştırma ekibi kalp krizi ile eğitim seviyesi arasında nasıl bir bağlantı olduğunu merak etti ve ortaya ilginç bir sonuç çıktı. Herhangi bir okul diploması olmayan insanların kalp krizine yakalanma riski üniversite mezunlarına göre iki kat daha fazlaydı. Avustralya Ulusal Üniversitesi'nde yapılan araştırmalar kalp krizi riski ile ilgili çok çarpıcı sonuçlar ortaya koyuyor. Araştırmacıların yayınladıkları makale International Journal for Equity in Health dergisinde yayınlandı. Eğitim Seviyesi Düştükçe Kalp Krizi Riski Artıyor Toplamda 267,153 erkek ve kadının dahil olduğu çalışmada katılımcılar 5 yıl boyunca izlendi. Eğitim seviyesi düştükçe insanların kalp krizi veya inme yaşama ihtimali de artıyordu. 45-64 yaş arasındaki bireylerde hiç eğitim almamış olan kişilerin kalp krizi riski üniversite diplomalı kişilere göre yaklaşık %150 daha fazlaydı. Bu aslında 2 katından bile daha fazla demektir. Eğitim ve bunun sonucunda insanların bilinçlenmesi sağlığı etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Eğitim seviyeniz nerede yaşadığınızı, ne yiyip içtiğinizi, yaptığınız iş gibi hayatınızdaki pek çok şeyi etkiler. Bu yüzden eğitim öğretim düzeyimizi yükseltmek halk sağlığı için yapabileceğimiz en önemli işlerden biridir. Üniversite ve daha yüksek eğitim alan kişilerle orta seviyeli alan kişileri kıyasladığımızda kalp krizi riski orta seviyeli grupta %70 daha yüksek çıkıyordu. Kalp krizi riski bulunan 100 üniversiteliye karşılık 170 lise mezunu insan. Eğitim seviyesinin insan sağlığını ne ölçüde etkilediği bu araştırma ile bir kez daha gözler önüne seriliyor. örneğin orta yaştaki kişiler incelendiğinde liseyi bitirmemiş kişilerin inme geçirme ihtimalinin üniversite mezunlarından %50 daha fazla olduğunu görüyoruz. Kalp krizinden bahsetmiyoruz, bu inme geçirme ihtimali. Aynı durum lise mezunlarında bakıldığında bu kişilerin inme geçirme ihtimali üniversite mezunlarına kıyasla %20 daha fazla çıkıyor. Kalp Krizi Riski Azaltılabilir Hem eğitim kalitesi hem de gelir durumu sağlığı etkileyen önemli unsurlar. Araştırmalara baktığımızda bu etkenler ile kalp damar sağlığı arasında bir doğru orantı olduğunu görüyoruz. Kalp krizi riski doğru beslenme, spor gibi faaliyetler ile azaltılabilir. Ancak burada şöyle bir handikap var. Sağlık konusunda bilinçlenmek eğitim ve bilgi düzeyiyle gelen bir şey. Eğitim düzeyi burada kendini hissettiriyor. Bilgi, eğitim düzeyini yüksek tutan kişiler sağlıklarına daha fazla dikkat ediyor ve yapmaları gerekenlere daha fazla özen gösteriyor.


Kalp Krizinin Belirtileri Nedir? En Önemli 7 Belirti! Kalbin yeteri kadar oksijen alamayarak ölmesine kalp krizi denir. Günlük olarak yapılan iş alınması gereken oksijen miktarını belirler. Oksijen kalp damarları tarafından getirilir. Damarda bir tıkanıklık veya daralma varsa kalbe oksijen gidişi kısıtlanır. Besini oksijen olan kalp, beslenemez ve doku ölür. Kalp, kan pompalayamayacak kadar işlevselliğini yitirir. Sonuç olarak ortaya kalp hastalıkları ve kalp krizi çıkar. Kalp krizi hastaya ciddi zararlar verebilir. Bu yüzden kalp krizinin belirtileri hakkında bilgi sahibi olmalıyız. Sağlık çok ciddi bir meseledir. Vücudumuz aslında sürekli kendisi ile ilgili bize bir şeyler anlatır. Damarlar tıkanmaya başladığında çarpıntılar olabilir. Çok ileri boyutta eller titreyebilir. Kendi vücudumuzla ilgili farkındalığımızı artırmalıyız. Kalp Krizinin Belirtileri Önlem Almamızı Sağlar Kardiyolog Nieca Goldberg, kalp krizinin belirtileri ile ilgili bazı açıklamalar yapıyor. Menopoz sonrası ilk 10 yılda kalp krizi riskinin arttığını söylüyor. 35 yaştan sonra gerçekleşen her 4 kalp krizinden 1'inin ölümle sonuçlandığını bildiriyor. Farkedilemeyen, farkedilse bile umursanmayan kalp hastalıkları önceden ipuçları verir. Kalp krizinin belirtileri ile ilgili bu 7 maddeye çok dikkat edin. Bacakta ve Ayak Bileklerinde Şişlikler Bacak ve ayak bileklerinde şişlikler genelde çok ayakta kalmaktan dolayı şişer. Ancak bu şişlikler kalp kapakçığı sorunlarının da göstergesi olabilir. Ödem oluşumları da konjestif kalp yetmezliğinin belirtileri arasında yer almaktadır. Gittikçe artan ve vücudun üst kısımlarına yayılmaya başlayan şişliklerin olması halinde çok geçmeden doktora başvurulması daha sağlıklı olacaktır. Baş Ağrıları Son olarak hissettiğiniz baş ağrısına çözüm için ne yaptınız? Hemen bir ağrı kesici alıp geçmesini mi beklediniz? Çoğu baş ağrısı yalnızca halsizlik ve stres kaynaklı olabilir. Bunun yanında boyun tutukluğu, kırgınlık, baş dönmesi, kan pıhtılaşmaları varsa kalp krizinin belirtileri olarak görülebilir. Vücudunuzda gizlice yer edinmiş bir kalp rahatsızlığınızın olabilme ihtimaline karşı doktora görünmede yarar vardır. Yorgunluk Farkedilmesi zor olan belirtilerden biri olan yorgunluk stres, depresyon, çok çalışma, vb. sebeplere de dayanabilir. Ancak bizim burada bahsettiğimiz yorgunluk, normalden çok daha fazladır. Hasta aşırı derecede belirgin bir yorgunluk hisseder. Mesela düzenli spor yapan, dengeli beslenen, sağlıklı bir insan merdiven çıkarken aniden durabilir. Kişi çabucak yoruluyorsa bu normal bir yorgunluğun aksine kalp krizinin belirtileri olabilir. Kişi grip olmamasına rağmen, grip olmuş kadar yorgun hissediyorsa, o halde kalp oksijen sıkıntısı çekmekte ve yeterli beslenememektedir. Mide Krampları Çoğu kişi kalp ağrısının sol kol ya da göğüste olacağını düşünür. Ama ağrı merkezi noktadan her yere yayılır. Normalde kalple ilgili durumlarda mide krampları çokça görülür. Ancak bu mide florası ekşidiği için de oluşmuş olabilir. Eğer bu ağrı daha önce de meydana geldiyse büyük ihtimalle kalp, mideye sinyal gönderiyor demektir. Baygınlık Yataktan aniden kalkma gibi ani hareket durumlarında ya da açlık durumlarında kan basıncının düşmesi sonucu oluşabilir. Kalp kapağı hastalıkları kan akışını bozar. Kalbin çok hızlı veya çok yavaş atmasına ya da aort zedelenmelerine sebebiyet verir. Bunlar da bayılmaya yol açabilir. Baş Dönmesi Birçok belirtide olduğu gibi nadir görülen baş dönmelerinde endişelenmeyi gerektirecek bir durum yok. Aniden kalkma, dehidrasyon gibi nedenlerden dolayı günlük hayatta baş dönmesi görülmesi normaldir. Ancak bu dönmeler sıklıkla meydana gelir hale dönüştüyse sorun oluşturur. Atardamarı bloke etmek ve kalp kapakçığının bozduğu kan akışı baş dönmesine yol açar. Üst Sırtta Baskı Günlük hayatta çokça kişinin başına gelen bir olay: Sanki göğsünde bir fil oturuyormuş gibi hissetmek. Fakat bu baskı üst sırt bölgesinde de meydana geliyor olabilir. Bu da kalp krizinin belirtileri arasında yer alır. Kalp krizinden korunmak için - Sağlıklı Beslenin - Ailenizdeki Kişilerin Sağlık Sorunlarını Öğrenin - Düzenli Olarak Doktor Kontrolüne Gidin - Sigara, Alkol gibi Zararlı Alışkanlıkları Bırakın - Sakinleşin, Stresten Uzak Durmaya Çalışın. - Kan Basıncınızı Dengede Tutun - Kolesterole Dikkat Edin - Uyku Düzeninizi Gözden Geçirin - Egzersiz Yapmayı Unutmayın - Günde 1 adet aspirin tüketimi .


Kalp Yetmezliği Bağırsak Bakterilerine Zarar Veriyor Kalbimiz belki de en değerli organımızdır. Böbreklerin biri olmadan yaşayabiliyoruz. Elimiz veya ayağımız olmasa da yaşayabiliyoruz. Hatta beyin ölümü gerçekleşse bile vücut tamamen ölmeyebiliyor. Ancak kalp işlevini yitirdiğinde ölüm kaçınılmaz oluyor. Kalbin işlev görememesi olarak bilinen kalp yetmezliği ile ilgili araştırmacılar çok önemli bulgulara ulaştılar. Kalp yetmezliği olan hastaların bağırsakları incelendiğinde birçok yararlı bakteri grubunun sağlıklı insanlardakinden daha az bulunduğu görüldü. Hastaların bağırsaklarındaki bakteri çeşitliliği olması gerektiği kadar yüksek değildi. İlk başta bağırsaklar ile kalp arasındaki bağlantının nasıl olduğu anlaşılmayabilir ama bağırsaklar neredeyse her şeyin merkezinde yer alıyor. Bağırsaklardan emilen moleküller kanın içeriğini zenginleştirir. Ayrıca buradaki bakteri florası ürettikleri diğer maddelerle de vücudun doğru bir şekilde çalışmasına yardımcı olur. Eğer yararlı bakterilerin sayısı azalacak olursa vücutta daha yetersiz bir kan akışı olacaktır. Alman bilim insanları kalp yetmezliği olan insanlarda bağırsak bakterilerinin nasıl değiştiğini ve neler olduğunu araştırdılar. Kalp Yetmezliği Olan Hastalar ile Sağlıklı Kişiler Karşılaştırılıyor Çalışmada öncelikle hastaların ve sağlıklı kişilerin bağırsaklarından numuneler alındı ve bakteri floraları karşılaştırıldı. Profesör Norbert Frey'in liderliğinde yürütülen bu araştırmada hastaların bağırsaklarında olması gerekenden daha az sayıda ve türde bakteri olduğu görüldü. Nöronlardaki miyelin kılıfının hazırlanmasında bile bu bakteriler rol oynuyor. Bunların miktarı ve çeşidinde olan değişiklikler birçok rahatsızlığa yol açabilir. Örneğin tip 1 diyabette de bakteri florasının değiştiğini biliyoruz. Ekip bu bilgilerden yola çıkarak hangi bakterilerin yok olduğunu araştırmaya başladı. Çalışmada aydınlığa kavuşturulamamış olan önemli bir nokta var. Evet bazı bakteriler yok oldu ama kalp yetmezliği ortaya çıktığında mı bakteriler ölüyor yoksa bakterilerin ölmesi mi kalp yetmezliğini tetikliyor? Şimdilik bu soru tam olarak yanıtlanabilmiş değil. Kesin olan bir şey var ki yararlı bakterilerin ölmesi ile kalp yetmezliği görülmesi arasında kesin bir bağlantı var. Eğer bakterilerin azalması bunu tetikliyorsa bakterileri koruyarak kalp yetmezliği riskini azaltabilir miyiz? Bakteriler Nelerden Etkilenir? Bağırsak bakterilerimiz yediğimiz, içtiğimiz, soluduğumuz havadan, kafamızdan geçen düşüncelerden bile etkilenebilir. Çok naif bir yapısı var. Örneğin bir vegan et yemeye başlarsa üç gün içinde bakteri florası değişmeye başlıyor. Bakterileri incelemek de bu açıdan çok zor. Bu popülasyonu etkileyen o kadar çok şey var ki siz tek bir etkeni alarak acaba bu etkiler mi diye araştırmanız güçleşiyor. Araştırmacılar kıyas yaparken kullandıkları bakteri örneklerini standart diyetle beslenen insanlardan aldılar. İlaçlar da bakterileri doğrudan etkiliyor ve birçok zaman onları öldürüyor. İlk zanlımız antibiyotikler. Bu ilaçlar bakterilerin hücre duvarını, zarını veya enzimatik mekanizmalarını hedef alırlar. Bakteriyel enfeksiyonlarda düşman istilacıları öldürmek için aldığımız antibiyotikler müttefiklerimizi de öldürebilir. Bu açıdan katılımcıların en az üç ay öncesine kadar herhangi bir ilaç almamış olmaları gerekiyordu. Bunun yanında sigara içmek, cinsiyet ve yaş gibi diğer etkenler de değerlendirilmeye katıldı. Bakterilerin Azalması Hastalığın Nedeni mi Sonucu mu? Hastalardaki bakteri popülasyonun azalması çok büyük önem taşıyor. Sadece teşhis aşamasında değil; tedavi konusunda da bundan faydalanarak bazı terapiler geliştirebiliriz. Kalp yetmezliğinin tedavisinde öncelikle hangi bakteri cinsleri azalıyor tespit edildi. Ekip aylar süren araştırmalar neticesinde Blautia ve Collinsella türlerinin ortadan kaybolduğunu ve bütün kalp yetmezliği hastalarında bu bakterilerin olmadığını gördü.


Kan Beyin Bariyeri Nedir, Hangi Görevleri Vardır? Kan beyin bariyeri dolaşım halindeki kan ile merkezi sinir sistemi içindeki hücre dışı sıvıyı birbirinden ayırır. Bu bariyer oldukça yüksek geçirgenliğe sahip yapıdır. Bu yapı sıkı bağlar ile birbirine bağlanmış endotel hücreler tarafından oluşturulmuştur. Kan beyin bariyeri su, bazı gazlar ve yağda çözünebilen moleküllerin pasif difüzyonla geçişine izin verir. Glikoz ve amino asitlerin taşınması ise aktif taşıma ile yapılır. Kan beyin bariyeri birçok mikroorganizmanın ve nörotoksin maddenin geçişine izin vermez. Astrositler kan beyin bariyerinin oluşması ve düzgün çalışması için çok gereklidir. Bu yapı tüm beyni kapsar ancak sirkumventrikular organlar adlı küçük bir beyin bölümünde yoktur. Bunun amacı kanda çeşitli zehirli maddeler tespit edilirse bu bölge hemen alarm durumuna geçer. Kusma gibi zehri dışarı atmak için çeşitli davranışlar görülür. Kan Beyin Bariyeri Ne Yapar? Kan beyin bariyerinin üstünde bolca kılcal damar bulunur. Normal kan dolaşımında görülmeyen bir biçimde etraflarında sıkı bağlantılar mevcuttur. Endotel hücreler, bakteriler gibi çok küçük canlıların bile difüzyonunu engellemeye çalışırlar. Bunun yanında hidrofilik veya yapıca çok büyük moleküllerin beyin omurilik sıvısına geçişi de engellenir. Sadece oksijen, karbondioksit, hormonlar gibi hidrofobik maddelerin dizfüzyonuna izin verilir. Kan beyin bariyerindeki hücreler glikoz gibi metabolik ürünleri aktif taşıma yaparak alırlar. Aktif taşıma esnasında birçok protein kullanılır. Kan Beyin Bariyeri Zarar Görürse Ne Olur? Kan beyin bariyerinin zarar görmesi veya işlev görememesi halinde birçok hastalık ortaya çıkabilir. Bunlardan ilki menenjittir. Menenjit beyin ve omuriliği çevreleyen zarın iltihaplanmasıdır. Menenjitin en büyük sebebi Streptokokkus gibi patojenler yüzünden oluşan enfeksiyonlardır. Bunlar kan beyin bariyerini aşıp beyin zarına ulaşırsa inflamasyona neden olabilirler. Beyin zarındaki tahribat da menenjite yol açabilir. Menenjiti tedavi etmek için kullanılan antibiyotikler inflamasyonu daha çok artırabilir. Bakteriler bu durumda hücre duvarlarından lipopolisakkaritleri salgılarlar. Beyin kimyasını değiştiren lipopolisakkaritler beyne daha fazla zarar verebilir.


Kan Grubu Hafızayı Etkileyebilir AB Grubuna Sahip Kişilere Kötü Haber Vermont Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapılan araştırmalar nadir bulunan kan gruplarına sahip bireylerin hayatlarının ileriki aşamalarında hafıza sorunları yaşamalarının daha muhtemel olduğunu gösteriyor. Neurology adlı saygın bir dergide yayınlanan bu araştırmaya göre AB kan grubuna sahip kişiler diğer kan gruplarına sahip kişilerden neredeyse iki kat daha fazla risk taşıyor. Bilişsel işlevleri hedef alan bu risk etmeni hafıza, öğrenme ve algılama gibi çok sayıda süreci kapsıyor. Araştırmacılar aslında kan grupları ve damar sağlığı arasında daha önceden bir ilişki bulmuşlardı. Örneğin, bu alandaki bazı araştırmalar O kan grubuna sahip bireylerin kalp hastalıklarına yakalanma riskinin diğer kan gruplarından daha düşük olduğunu gösteriyor. Son zamanlarda yapılan çalışmalar bu kez bu kişilerin hafıza kaybı ve bunamaya diğer kişilerden daha meyilli olduğuna işaret ediyor. Bu durumda kan gruplarının kişinin beyin ve vücut sağlığında hem olumlu hem de olumsuz etkileri olduğu çıkarımını yapabiliriz. Araştırma ekibi Amerika'da yaşayan 30000 siyahi ve beyaz yetişkin bireylerin kanlarını analiz ettiler. Üç buçuk yıllık çalışma süresince bilişsel hasara sahip 495 birey hiç hafıza sorunu olmayan 587 kişiyle karşılaştırıldı. AB Kan Grubu Bilişsel İşlevlerde Daha Fazla Sorun Yaşıyor Çalışmanın sonuçları istatiksel olarak değerlendirildiğinde bilişsel işlevlerinde hasar görülen kişilerin 6%'sı nadir bulunan bir kan grubu olan AB grubuna sahiptir. AB kan grubuna sahip tüm bireyler incelendiğinde ise tüm popülasyonun 82%'sinin hafıza, dikkat gibi bilişsel işlevleri yerine getirmede diğer kan gruplarına göre daha fazla sorun yaşama riski taşıdığı ortaya çıkmıştır. Kan gruplarının haricinde pıhtılaşmada rol oynayan bir protein olan faktör VIII'in kişiler arasındaki seviyelerini ölçen araştırmacılar, yüksek miktarda bu proteine sahip bireylerde bilişsel işlev bozukluğunun görülme olasılığının daha yüksek olduğunu kaydettiler. Dahası bu protein AB grubu bireylerde O grubu bireylerden daha fazla bulunuyor. Felç Riski Daha Yüksek AB kan grubuna sahip bireylerin kanlarının pıhtılaşma özelliklerinin diğer kan gruplarından daha farklı olduğu gerçeği düşünülürse bu araştırmanın sonuçları bizler için çok şaşırtıcı gözükmemektedir. Araştırma ekibi daha önceden AB kan grubunun felç ile olan yakın ilişkisini de ortaya çıkartmıştır. Faktör VIII'ün fazlası kanda pıhtılaşmaya neden oluyor. Eğer stres gibi etkenlerden dolayı pıhtılaşma beyinde gerçekleşirse damarlar tıkanabiliyor ve kişi felç olabiliyor. Bu durum kalp damarlarında gerçekleştiğinde ise hasta kalp krizi geçirebiliyor.


Kan Şekeri Yükseldiğinde Mitokondriler Görev Değiştiriyor Herkesin bildiği gibi mitokondrinin hücredeki görevi enerji sağlamaktır. Enerji üretimi ve solunumun yanı sıra mitokondriler yemek sonrası kan şekeri yükseldiğinde de faaliyete geçiyorlar. Amerika'da Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacılarının bulgularına göre şeker kanda ani olarak yükseldiğinde mitokondriler hemen durumu anlıyor. Hücrenin enerji santralleri temel görevlerinin yanında hücrede çeşitli işlevlerde de rol oynuyorlar. Araştırma dünyanın saygın bilim dergilerinden biri olan Cell'de yayınlandı. Mitokondrilerin şeker metabolizmasındaki rolünü daha iyi anlarsak tip 2 diyabet gibi birçok rahatsızlığı tedavi etmede önemli adımlar atmış oluruz. Kan Şekeri Nöronları Nasıl Etkiliyor? Çalışmanın amacı beyindeki nöronların kanda şeker seviyesi yükseldiğinde nasıl tepki verdiklerini görmekti. Kan şekeri, pankreastan salgılanan insülin hormonu ile düzenlenir. Kan şekeri arttığında vücut insülin salgılayarak fazla şekerin hücreler depolanmasını ve bu şekilde kanın yoğunluğunun azalmasını sağlar. Yapılan bu çalışma bazı nöronlardaki mitokondrilerin sistemik glikoz kontrolünde çok önemli bir role sahip olduğunu gösteriyor. Ekibi şaşırtan bir başka nokta, mitokondriler sadece glikozun geldiğini anlamakla kalmıyor. Vücudun işini kolaylaştıracak bazı değişikliklerde de sahne alıyor. Kan şekeri arttığında bazı proteinler üreterek hücrenin şeklini ve işlevini değiştirmesini sağlayabiliyor. Araştırmacılar fareler üzerindeki yaptıkları deneylerde UCP2 adlı mitokondriyal proteinin kan dolaşımındaki şekeri algılamaktan sorumlu olduğunu gösterdi. Kanda şeker var veya yok; UCP2 adlı proteine sahip hücreler bunu bilebiliyor. UCP2 Glikozu Algılayabiliyor Araştırma ekibinin lideri Prof. Sabrina Diano bir basın açıklamasında kan şekeri seviyeleri yükseldiğinde mitokondrilerin alarma geçtiğini bildiriyor. Örneğin yarım tepsi baklava yediniz ve kan şekeriniz hızlıca yükselmeye başladı. Mitokondrilerde bulunan UCP2'lar bunu algılıyor ve nöronların şekillerini ve işlevlerini değiştiriyor. Burada ekibi en çok şaşırtan şey nöronların glikoz seviyelerine verdikleri tepki değildi. Vücutta normal olmayan bir şey olduğunda hücreler sıradışı tepkiler verebilir. Ancak kan şekeri yükseldiğinde UCP2 içeren küçük bir nöron topluluğu kandaki glikoz seviyelerine çok büyük müdahalelerde bulunabiliyordu.


Kan Vermek Neden Bu Kadar Streslidir? Kan verirken fiziksel varlığımıza karşı ölümcül bir tehdit olmamasına rağmen milyonlarca insan bayılma noktasına gelecek kadar strese giriyor. Birçok kişi aşırı kan korkusunun 10 yaşından önce travmatik bir olayla başladığını bildiriyor. Bu travmatik olay, koşullanma yoluyla kanı, zihinsel olaylar ve aşırı fizyolojik tepkiler zincirini tetikleyen güçlü bir duygusal uyarıcı haline getiriyor. Örneğin, 7-8 yaşlarında babanızın baş parmağını kestiğini görürseniz, bu sizde bir travma meydana getirip ömür boyunca kan korkusu yaşamanıza neden olabilir. Tabii bu kesin böyle olacak diye bir kural yok. Kendi vücudunuz veya başka birinin vücuduna gelen zarar potansiyel olarak tehdit edici bir durum olarak algılanır. Bu potansiyel tehditlerin ilk yorumlanması birincil değerlendirme olarak adlandırılıyor. Birincil Değerlendirme Birincil değerlendirme; bir durum karşısında, potansiyel olarak stresli bir durumun gerektirdikleri ile bizim bu gereklilikleri karşılama becerimizi karşılaştırdığımız ilk öznel değerlendirmemizi tanımlar.


Kanser Aşısı Tümörü Yok Etmek İçin Bağışıklık Sistemini Eğitiyor Kanser birçoğumuzun hayatının gerçeği oldu. Belki siz bir yakınınızı kansere feda etmiş olabilirsiniz. 2000'den önce kanser tedavisi için kemoterapiler geliştirilmişti. Kemoterapi hala yaygın olarak kullanılıyor ancak yeni nesil ilaçlar da geliştirildi. Şu an piyasada akıllı ilaç olarak tabir edilen immünoterapilerin klinik araştırmaları yapılıyor. Kendim de dahil olduğum bu çalışmalarda çok güzel sonuçlar alınıyor ama yeterli değil. Araştırmacılar şimdi kanser aşısı ile bağışıklık sistemini eğitmeyi planlıyorlar. Normalde bağışıklık sistemi kanserli hücreleri yok etmeyi başaramazlar. İmmünoterapiler de aslında bağışıklık sisteminin kanser hücresini kendi başına yok edebilmesini amaçlar. Ben bir PDL-1 inhibitörü üzerinde çalışmıştım. PDL-1 bir reseptör protein. Kanser hücrelerinde bulunuyor ve öldürücü T hücrelerinin kanser hücresine yaklaşmasını engelliyor. Bağışıklık sistemi bu protein yüzünden kanser hücresine nüfuz edemiyor. Dışarıdan immünoterapi ile bu protein inhibe ediliyor ve bağışıklık sisteminin tümörü yok etmesi hedefleniyor. Ancak immünoterapiler her kanser türünde çok başarılı değiller. Kanser Aşısı T Hücrelerini Tümör Dokusuna Getiriyor Amerika'da Mount Sinai Üniversitesi'ndeki araştırmacılar non-Hodgkin lenfomasında bir kanser aşısı geliştirdiler. Bu aşı bağışıklık sistemini uyarıcı bazı ajanlar içeriyor. İnatçı kanserleri yenmede hepimizin umudu haline geldiler. Bazı kanser vakaları var kemoterapi, radyoterapi ve immünoterapi işe yaramıyor. Hasta ölüme terkediliyor. Avrupa'da birçok hasta tedavi umudu bulamadığı için Türkiye'ye geliyor. Bu kanser aşısı vücutta tümör dokusuna uygulanıyor ve dokuyu hedef bölge haline getiriyor. In situ vaccination adı verilen teknik ile kanser hücreleri sürekli bağışıklık sistemine sinyal gönderiyor. Bildiğiniz bir fabrika gibi bağışıklık sisteminin ilgisini çekecek maddeler üretmeye başlıyor. Kanda sürekli devriye gezen T hücreleri bu sinyalleri yakaladığında takibe başlıyor. Sinyallerin kaynağını bulduğunda taarruz başlıyor. Diyelim ki ilk birlikler kaybetti. Kanser hücreleri üretime devam ettiği için daha fazla T hücresi o bölgeye intikal ediyor. Sınırsız Hücre Bölünmesini Durdurulmalı Araştırmacılar bu kanser aşısı ile beyaz kan hücrelerinin bütün hedef dokuları yok edebileceğini ifade ediyor. T hücrelerinin kanseri hedef alması kolay değil. Hedef alsa bile yok etmesi çok zor. Kanser vücutta çok farklı bir profil çiziyor. Petri kabında kanserli hücreleri yok edebilen moleküllerin %99'u vücutta yok edemiyor. Kanser aşısının başka ilaçlarla kombine olarak kullanılması belki başarı şansını artırabilir. Sağlıklı bir hücre, bölünme sürecini kontrol eder. Sınırsızca büyümez ama kanser hücreleri tabiri caizse büyümek için büyür. Sınırsız bir bölünme kapasitesi vardır. Bugün kanser laboratuvarlarında kullanılan HeLa hücreleri 1940'larda yaşayan bir kanser hastasının hücreleridir. Hücreler hala bölünmeye devam ediyor. Kanser hücreleri, hücre döngüsünde kontrol noktalarını etkisiz hale getirir. Artık onları denetleyecek kimse yoktur. Halen geliştirilmekte olan çok sayıda ilaç bu kontrol noktalarını tekrar aktif hale getirmeye çalışıyor. Kontrol noktalarını hedef alan immünoterapiler başarılı olduğunda T hücrelerinin kanserli dokuyu yok etmesi daha kolay oluyor. Ancak bu savaşın kazanılması hiç kolay değil. Kanser vücudun kendi hücrelerini siper olarak kullanıyor. İçeri giren molekülleri ABC taşıyıcı proteinleri dışarı püskürtüyor. Bir yandan da vücudun damar yolunu kendini besleyecek şekilde değiştiriyor. Tedavi edilmesi en zor kanser türlerinden biri de non-Hodgkin lenfomasıdır. Kanser Aşısı Umut Veriyor Bu tümör kanser aşısı için biçilmiş endikasyonlardan biridir. T hücreleri normal şartlar altında, hatta tedavi alan hastalarda bile tümör dokusunu tanımıyor. Eğer kanser aşısı kan kanserinin bu türünde FDA onayı alırsa tüm dünyada çok ses getirecek. Elde ettiğimiz ilk sonuçlar çok olumlu. Bu tedavi şu ana kadar 11 hastaya uygulandı ve tümör dokusunda önemli küçülmeler görüldü. Bu tedavi sayesinde hücreler hem anti-tümör T hücre yanıtı geliştirdiler hem de büyük oranda yok oldular. Aşının içinde vücuda bazı uyaranlar ve dendritik hücreler veriliyor. Dendritik hücreler hücre işaretleyicilerini T hücrelerine tanıtmaktan sorumlular. Kanser hücrelerinden gelen sinyallerle beraber T hücreleri uyarılıyor ve ilgili bölgeye gidiyor. Dendritik hücreler önce dışarıdan verilen bir uyaran sayesinde tümör dokusuna gidiyorlar. Bu noktada ikinci uyaran devreye giriyor. İkinci uyaranın sayesinde kanserli hücreler aranıyor anlamına gelen antijenler salgılıyor. Dendritik hücreler bu sinyali alıp bağışıklık sistemindeki diğer arkadaşlarına bildiriyorlar. Ekibi toplayan hücreler toplu bir şekilde kanserli dokuya saldırıyor.


Kanser Belirtileri Nelerdir ve Ne Zaman Doktora Gitmeliyiz? Kanser binlerce yıldır insanlığın peşini bırakmıyor. Kalp hastalıklarından sonra en yaygın ölüm sebebi olan kanserin tam bir tedavisi de henüz bulunamadı. Ancak erken teşhis ve etkili tedavi yöntemleri çok işe yarayabiliyor. İnternetin yaygınlaşmasıyla mesafeler kısaldı ve kanser belirtileri hakkında artık daha fazla şey öğrenebiliyoruz. Bu belirtilerin erken farkedilip tedaviye başlanmasıyla başarı şansı yükseliyor. Genellikle kanser herhangi özel bir belirti vermeden başlar. Kanser belirtileri başka birçok hastalığın belirtisiyle karıştırılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta kanser belirtileri başladığında bunun farkına varmak ve bir taramadan geçmektir. Çoğu kanser taraması belirli yaş gruplarına özeldir ve bunların yapılıp yapılmayacağını doktorunuz karar verir. Sigara ve çok alkol kullanan, güneş ışığına fazla maruz kalan, ailesinde kanser öyküsü olan kişiler kanser belirtileri hakkında yeterince bilgi edinmelidir. Kanser ile mücadele etmenin en iyi yolu onu önlemek ve erken teşhis etmektir. Kanser Belirtileri Derideki Değişiklikler Vücudunuzun herhangi bir yerinde ortaya çıkan noktalar deri kanserinin bir belirtisi olabilir. Ancak doğal benleriniz ile bunları karıştırmamaya dikkat edin. Doğal benleriniz düzgün şekilli, dimetrik ve homojen renkte olur. Deri kanserinin bir işareti olan noktalar ise genellikle şekilsiz yapıdadır ve diğer noktalara benzemez. Eğer bu tür sıradışı bir oluşum farkederseniz doktorunuza muayene olun. O gerekli fiziksel incelemeyi yapacak gerekirse o bölgeden bir biyopsi alacaktır. Kesin sonucu patoloji raporu verir. Rahatsız Edici Öksürük Sigara içmiyorsanız ve sürekli bir öksürük şikayetiniz varsa sebebi üzerinde biraz düşünmek gerekir. Muhakkak her öksürük kanser belirtisi olarak değerlendirilmez. Astım, grip gibi hastalıklar da öksürüğe neden olur. Ancak hırıltılı, rahatsız edici öksürük kanser belirtileri arasında yer alır. Özellikle öksürüğünüzden kan geliyorsa mutlaka bir doktora görünmelisiniz. Akciğerlerinizden alınacak mukus örnekleri ve tomografi çekimleri akciğer kanseri olup olmadığınız hakkında daha kesin sonuç verir. Meme Değişiklikleri Kadınlardaki en yaygın kanser türlerinden biri meme kanseridir. Meme yapısı hormonlardan çok etkilenir ve buradaki çoğu değişiklik kanser anlamına gelmez. Ancak tüm bunlara rağmen anlamlandıramadığınız değişikliklerde doktorunuza başvurmayı ihmal etmeyin. Herhangi bir şişlik, sertleşme, ağrı, kızarıklık veya meme ucunda anormallik kontrol edilmelidir. Doktorunuz elle muayene ettikten sonra mamogram, MR çektirmenizi ve biyopsi yaptırmanızı isteyebilir. Ailesinde kanser öyküsü olan kişilerin bu testleri düzenli olarak yaptırması istenir. İşeme Problemleri Yıllar ilerledikçe vücudumuz da yaşlanıyor ve boşaltım sistemimiz eskisi kadar iyi çalışmayabiliyor. Yaşlı insanlar daha sık idrara çıkabilir, boşaltım hızları daha yavaş olabilir. İdrar çıkarmadaki kronik sorunlar prostatın büyüdüğünün işareti olabilir. Kanser belirtileri arasında işemede zorluklar da önemli bir yer tutar. İdrar yaparken çok zorluk yaşamanız prostat kanserinin bir işareti olabilir. Doktorlar bu tür durumlarda PSA testi isterler. Bu testin sanıldığı kadar etkili sonuç vermediği ortaya çıktı. Prostat kanseri tanısı koymanın kesin yolu biyopsi örneği almaktır. Prostat Kanseri Taramasında PSA Testi Ne Kadar Etkili Oluyor? Karın Şişkinliği Yemekten sonra şişkinlik yaşamanız beslenme düzenizden veya gün içindeki stresten kaynaklanabilir. Yemek sonrası şişkinlik pek çoğumuzun yaşayabileceği bir şeydir. Hemen paniğe kapılmak yersizdir ama hiç iyiye gitmiyorsa ve beraberinde sürekli yorgunluk, ağrı varsa şüphelenmek gerekir. Uzun süreli yorgunluk, kilo kaybı ve karın ağrısı kanser belirtileri olabilir. Özellikle yumurtalık kanseri teşhisinde bu tür belirtiler önemlidir. Lenf Düğümlerinin Şişmesi İnsan vücudunda 125 adet lenf düğümü vardır. Bağışıklık hücrelerinin üretildiği bu küçük bezelye şekilli lenf düğümleri koltuk altında, boyunda ve vücudunun pek çok yerine bulunur. Genellikle grip gibi bakteriyel ve viral enfeksiyonlarda şişer. Ancak lenf düğümlerinin sürekli şişmiş halde olması lenf kanseri ve löseminin de bir işareti olabilir. Bu tür uzun süreli şişkinliklerde doktorunuza danışmayı ihmal etmeyin. İdrar veya Dışkıdan Kan Gelmesi Tuvaletinizi yaptıktan sonra makattan kan gelmesi çoğu zaman basur nedeniyle olur. Hemoroid hastaları makattan ne kadar ve nasıl kan geldiğini bilirler. Hemoroid inflamasyon sonucunda damarların şişmesiyle ortaya çıkar. Dışkı biraz sert olduğunda damarlardan kan gelmesine neden olabilir. Bazı durumlarda kolon kanseri de dışkıdan kan gelmesinin nedeni olabilir. İdrarda kan görülmesi ise böbrek veya mesane kanserinin bir işareti olabilir. Testislerdeki Değişim Testislerinizin son zamanlarda şiştiğini veya belirli bir bölgesinde yumrular oluştuğunu düşünüyorsunuz hemen bir doktora görünün. Testis kanserinin en yaygın belirtisi acısız bir yumru oluşumudur. Ağrı olmadığı için çoğu kişi doktor muayenesine gerek duymaz ama erken teşhis hayatınızı kurtarabilir. Böyle bir şüpheniz varsa doktorunuz testislerinizi muayene edecek ve ultrason ile tümör olup olmadığına bakacaktır. Yutkunma Güçlükleri Yutkunma güçlüklerinin en büyük nedeni soğuk algınlığı, grip gibi hastalıklarda bademciklerin şişmesidir. Böyle durumlarda su içmek bile ızdırap haline gelir. Grip 1 hafta veya 10 gün içinde geçer, boğaz şişkinliği ve yutkunma güçlüğü de biter. Ancak haftalar süren yutkunma güçlüğü farklı bir hastalığın belirtisi olabilir. Doktorunuz fiziksel muayene ve diğer testleri yaparak yemek borunuz ile ilgili ileri tetkikleri yapar. Yutkunma güçlükleri ve boğaz ağrıları kanser belirtileri olabilir. Sıradışı Vajinal Kanama Doğurganlığa sahip bütün kadınlar belirli aralıklarda regl olurlar ve kanama yaşarlar. Adet dönemlerinin haricinde olan kanamaların pek çok nedeni olabilir. Adet dönemlerinizin haricinde sürekli kanama yaşıyorsanız jinekolojik onkoloji bölümünde bir doktora muayene olmalısınız. Uterus, serviks ve vajinanızda herhangi bir sorun olup olmadığına bakacaklardır. Eğer menopoz olduysanız ve vajinal kanamalarınız varsa hemen bir doktora gitmelisiniz. Sürekli Yorgunluk Hissi Hepimiz akşam eve geldiğimizde yorgun hissederiz. Sabah yorgun kalkmak muhakkak bir sağlık sorunudur. Bunun çok sayıda nedeni olabilir. Uyku apnesi, kaliteli uyumamak yorgun kalkmamıza yol açabilir. Gün içinde sürekli yorgun hissediyorsanız ve bu durum uzun süredir devam ediyorsa lösemi gibi kanser türlerinin işareti olabilir. Bazı kolon ve mide kanserlerinde de hastalar kan kaybettiğinden hemoglobin seviyesi düşer. Hemoglobinin düşmesi anemiye ve yorgunluğa neden olur. Dinlenmek yorgunluğunuza çare olmuyorsa bir doktora görünmelisiniz.


Kanser Hücreleri Laboratuvarda Ölürken Vücutta Neden Ölmüyor? Hemen her gün şu madde kansere karşı etkili, şunu yapmak kanseri yok ediyor tarzında haberlere denk geliyoruz. Kanser hücreleri laboratuvarda patır patır dökülürken neden onkoloji koridorlarındaki hasta sayısı azalmıyor? 1995 yılında İstanbul Üniversitesi'nin Cerrahpaşa hastanesi, İstanbul Okmeydanı hastanesi gibi kaliteli merkezlerde yılda 3.000 yeni hasta dosyası açılırken artık yılda 8.000 hasta dosyası açılıyor. Dünyada her yıl 14 milyon insan kansere yakalanıyor ve bunların 8,2 milyonu hayatını kaybediyor. 2030 yılında 22 milyon yeni kanser vakasının çıkması bekleniyor. Onca bilimsel araştırma kansere karşı tedavi önerirken kanser hücreleri neden öldürülemiyor? Burada gerçek bilim ile popüler bilim arasında bir çizgi çekmemiz gerekiyor. Bir bilim haberini ele alalım. Başlığı Kanserin Tek İlacı Zerdeçal olsun. Böyle bir başlık gerçekten var! Takvim gazetesi, okuyanların gözlerini kanatan bu başlığı 11 Nisan 2017'de atmış. Hastalara kemoterapi, radyoterapi, immünoterapiler boşuna veriliyor. Zerdeçal yeseler her şey hallolacak. İlaç şirketleri de bir tane antikor geliştireceğim diye boşuna milyonlarca euro para harcıyor. Bilimsel Araştırmaları Nasıl İncelemeliyiz? Bir araştırmayı değerlendirmek için belirli kriterler vardır. Zerdeçal kansere iyi geliyor olabilir. Ancak çalışma in vitro mu yoksa in vivo ortamda mı yapılmış. Diğer bir deyişle zerdeçalın etkisi petri kaplarında mı yoksa gerçekten canlı organizmanın içinde mi uygulanmış. Zira kanser hücreleri in vitro ve in vivo koşullarda çok farklı davranıyorlar. İkinci etken hangi hücre tipinde ve canlı organizmada denenmiş olduğudur. Üçüncü etken zerdeçalın kendisi mi uygulanmış yoksa etken maddesi mi verilmiş. Belirtmekte fayda var, araştırmalarda neredeyse her zaman etken madde verilir. Dördüncü olarak zerdeçalın etken maddesinden ne kadar miktar verildiğidir. Aslında listeyi daha uzatabiliriz ama şimdilik bu kadarı yeter. Petri Kabında Çalışmak ile Canlı Organizmada Çalışmak Aynı Değildir İlk maddeyi mercek altına alalım. In vitro çalışmalar in vivo çalışmalardan daha az maliyetlidir. Petri kabındaki hücreler yemek istemez su istemez. Bakımı kolaydır. İnkübatöre koyarsınız, bekler, gıkı çıkmaz. Etik kurul izni gerektirmez. Bu çalışmalarda kafa rahattır. Oysa in vivo çalışmalarda canlı organizma kullanıldığı için dünya kadar masraf çıkar. Örneğin farelerde yumurtalık kanseri araştırıyorsunuz. Hayvan deneyleri için sertifikanız var mı? Etik kuruldan izin aldınız mı? Demek istediğim okuduğunuz bilim haberlerinin çoğu in vitro koşullarda yapılmıştır. Bir petri kabında kanser hücreleri saldırıya çok açıktır. Hücreler için zararlı pek çok madde ile öldürülebilir. Üzerine kaynar su dökseniz hücreler yine ölür. Eee, kaynar su kansere iyi geliyor diye haber yapabiliyor muyuz? İleri Okuma: Bu Tedavi Yan Etkisiz Bir Şekilde Tümörü Yok Ediyor Kanser Hücreleri Vücutta Kolayca Öldürülemez Laboratuvar ortamında hücreleri öldürmek araştırmanın ilk adımıdır. Petri kabındaki kanser hücreleri açık alanda savunmasız askerlere benzer. Yok etmek kolaydır ama vücudun içinde bu hücreler çok daha etkilidir. Vücudun bütün sistemlerini kendi amaçları için kullanırlar. Siz damar yoluna kemoterapi ilacı gönderirsiniz onlar içeri almaz diğer hücreler dağıtırlar. Petri kabında maddeyi almak zorundaydı ama vücudun içinde kendi askerleri bu maddenin onlara gelmesini engeller. Kanser hücreleri bağışıklık sistemini kendi istekleri doğrultusunda kullanır. Radyoterapi ile bir bölgeyi yok ederseniz hemen başka organa sıçrayabilir. İlaçla kökünü kazıdım dersiniz, birkaç kanser kök hücresi 6 ay sonra yine koca bir ordu yaratır. Farelerde veya başka canlılarda denenmiş kanser ilaçlarının insanlarda aynı etkiyi göstereceği de kesin değildir. Buna da çok dikkat etmek gerekir. İnsan vücudu diğer canlılardan çok daha karmaşıktır. Başka model organizmalarda tümör daha kolay yok edilebilir. İleri Okuma: Yeni Nanodiskler Kanseri Tedavi Etmek İçin Kullanılabilir Kanser Hücrelerini Öldürmek İçin Doz Yeterli Olmalı En önemli konulardan biri de etken maddenin ne olduğu ve ne kadar verildiğidir. Bitkilerde bulunan çok sayıda fitokimyasal maddenin kanser hücreleri üzerinde öldürücü etkisi vardır. Tümörü öldürücü etkiye sahip olmak bir maddenin tedavi amaçlı kullanılması için yeterli değildir. İlk olarak ağız yoluyla aldığınız maddelerin ne kadarının kana karışacağını bilemezseniz. Hadi diyelim kana karıştı. Karaciğerde parçalanmadan durabilecek mi? Bitkisel yiyeceklerdeki çoğu fitokimyasal madde karaciğerin gazabına uğrayarak hemen yok edilir. Literatürde ufak bir arama ile kanser hücrelerini öldürdüğü kanıtlanan yüzlerce molekül bulabilirsiniz. Ancak Amerika'daki Ulusal Kanser Enstitüsü'ne göre şu an kanseri tedavi edebilen hiçbir bitkisel madde yoktur. Ağızdan Alınan Besinler Yeterli Etkiyi Göstermiyor Zerdeçal, zencefil, soğan, sarımsak hepsi kanser hücreleri üzerine suikast yapabilecek elemanlara sahiptir. Düzenli orduları suikast yaparak yenemezsiniz. Sizin de düzenli ordulara ihtiyacınız vardır. Zerdeçal tümöre karşı çok etkilidir ama petri kabındaki hücrelerde. Ağızdan alınan zerdeçalın büyük çoğunluğu kana karışmaz. Damardan verildiğinde de kırmızı kan hücrelerini parçalayabilir. Bunun yanında karaciğeri de çok yorar.


Kanser İlaçları Neden Hep Aynı Saatlerde Alınmalı? Dünya'nın Güneş etrafında bir dönme süresi var. 24 saatlik bu döngüde vücutlarımız da kendini güneş ışığına göre ayarlıyor. İnsanlar gün içinde zamanı anlamak için hep saatlere başvurmuyorlardı. Evrimsel tarihimizin büyük bir bölümünde güneşe bakarak vakti tayin ettik. Fizyolojik yapımız da kendini buna göre ayarladı. Güneş kaybolup karanlık çöktüğünde uykumuz geldi. Sabah güneş ışığı ile birlikte uyanmaya başladık. Aslında tüm canlılar için biyolojik saat için en önemli konulardan biridir. Bu yazımızda bu konuyu kanser ilaçları ve sağlımız açısından irdeleyeceğiz. Vücudumuzun biyolojik saatini bozduğumuzda jet-lag dediğimiz durumu yaşıyoruz. Bir afallıyoruz, bir süre kendimize gelemiyoruz. Sürekli yorgunluk, halsizlik bazen de baş ağrıları çekiyoruz. Biyolojik ritmin uzun süreli bozulmasında ise çok daha ciddi rahatsızlıklar ortaya çıkıyor. Bunlardan bir tanesi de kanser. Yeni bir çalışma sirkadyen ritmi bozmanın kanserin büyümesini tetikleyebileceğini gösteriyor. Ancak bir de iyi haberimiz var. Her gün aynı saatlerde alınan kanser ilaçları daha etkili bir tedavi sunabilir. Sirkadyen Ritim En Önemli Mekanizmalardan Biri Biyolojik ritmi bozmak kanser gelişimine neden oluyorsa kimler risk altında? Hiçbir gün aynı saatte uyuyup uyanamayan benim gibiler ciddi risk altında ondan eminim. Bunun yanında vardiyalı işçiler, nöbeti olan çalışanların da dikkat etmesi gerekiyor. Bu kişilerde vücut bir türlü dengesini bulamıyor. RNA'lar hep farklı zamanlarda çalışmak zorunda kaldığı için hücresel stres ortaya çıkıyor. Amerika'da Pensilvanya Üniversitesi'nde çalışan araştırmacılar sirkadyen ritmin kanseri nasıl etkilediğini gösterdiler. Biyolojik ritmin bozulması ile hücresel ve metabolik mekanizmaların nasıl değiştiğini ortaya çıkardılar. İlk olarak hücre kültüründe dekzametazon adlı bir hormon ile hücrelerin biyolojik saatini bozdular. Dekzametazon kortikosteroid bir moleküldür. Kortikostereoidler vücutta stres anlarında doğal olarak salgılanırlar. Bazı Kanser İlaçları CDK 4/6 Proteinlerini Hedef Alıyor Araştırmacılar hücre kültüründe dekzametazon verdikleri hücrelerin DNA analizini yaptılar. Özellikle CDK 4/6 proteinleri kodlayan genlerde ciddi değişim vardı. Görevin ilk kısmı tamamlandı. Biyolojik saat bozuldu. CDK 4/6 proteinlerinin normalden çok fazla üretildiği görüldü. CDK'nın açılımı cyclin dependent kinase'dir. Hücre bölünmesinde kritik moleküllerden biri olan bu proteinler kontrolsüz bölünmede söz sahibi olabilir. Bazı kanser ilaçları doğrudan CDK 4/6 proteinlerini inhibe ederek çalışırlar. Şimdiye kadar palbosiklik adlı bir meme kanser ilacı üzerinde deneyler yürütüldü. Bu ilaç doğrudan CDK 4/6 protinlerini hedef alıyor. Ancak ilacın alım saati değiştiğinde etkinliği de değişiyor. İlacın sürekli aynı saatlerde alınması daha etkili sonuç veriyor. Hem farelerde hem de insanlarda yapılan araştırmalar kanser ilaçları ve sirkadyen ritim arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarıyor. Biyolojik Ritim Bozukluğu Nasıl Engellenir? Elde edilen bulgular artık biyolojik ritmin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Gece vardiyaları, anormal uyku, kronik stres sirkadyen ritmimizi bozuyor. Artık bunların sadece baş ağrısına yol açmadığını biliyoruz. Hayatımız tehlikede. Kanser ilaçları ve fizyolojimiz, kısacası neredeyse her şey biyolojik ritmimizden etkileniyor. Sağlığımızı korumanın başlıca yolu ise uyku uyanıklık seviyemizi düzenlemekten geçiyor. Bunun yanında egzersiz yapmak ve gözümüze giren ışığı kontrol altına almamız gerekli. Kanser hastalarının da tümör gelişimini önlemek için hep aynı saatlerde kanser ilaçları alması tavsiye ediliyor. İlaçların gün içinde hep aynı saatlerde alınarak etkinliğinin artırılması kronoterapinin sahasına giriyor. Kronoterapi çok yeni bir disiplin değil. Bu yazıyı yazarken ben de yeni öğrendim ama bununla ilgili yazılan makalelerin tarihi 1981'e kadar gidiyor. Sirkadyen ritmini anladıkça temel hücresel mekanizmaları da daha iyi çözümlüyoruz. Tabii patolojik vakalarda etkili bir tedavi bulma şansımız da aynı oranda artıyor. Araştırmacılar şimdi biyolojik ritmin hasar gördüğü gece işçileri ve jet-lag mağdurlarında hasarı onarmanın peşindeler. Tedavi Mümkün Değil mi?


Bu Kanser Tedavisi Yan Etkisiz Bir Şekilde Tümörü Yok Ediyor Kanser binlerce yıldır bizi ve sevdiklerimizi hedef alıyor. Maalesef bugüne kadar %100 kesinlikte bir kanser tedavisi geliştiremedik. Şu devlet hastanelerinde uygulanan kemoterapi yöntemi, vücudun kendi sağlıklı hücrelerini de öldürerek çok fazla yan etki yaratıyor. Kemoterapi ya da radyasyon tedavisi gören kişiler iyileştikten sonra çok zor toparlanıyorlar. Bilim insanları bazen bakterileri, bazen virüsleri kullanarak çeşitli tedaviler deniyorlar. Maalesef etkili bir kanser tedavisi geliştirmek çok zor çünkü kanserin 200'den fazla türü var. Çok karmaşık bir yapıya sahip olan kanseri ortadan kaldırmak için bilim insanları alternatif bir kanser tedavisi geliştirdiler. Araştırmacılar vücudun bağışıklık sistemini tetikleyerek tümörü yok etmeye çalışıyorlar. Geliştirdikleri bu kanser tedavisi çok düşük bir yan etki riskiyle tümörü çok etkili bir şekilde yok ediyor. Şimdiye kadar yapılan bütün testler çok güzel geçti. Eğer böyle giderse yan etkisi çok fazla olan kemoterapi ve radyasyon hastanelerden kalkabilir. Yeni Bir Kanser Tedavisi: CICD Kaspazdan Bağımsız Hücre Ölümü olarak adlandırılan yöntem hastalığın ilerleyen yıllarda nüksetme ihtimalini de neredeyse sıfıra indiriyor. Kanser hastalarında hastalığın nüksetmesi ciddi bir sorun olabiliyor. Örneğin filmlere konu olan kanser hastası Annie Parker'a 4 defa meme kanseri teşhisi konmuştur. İleri Okuma: Meme Kanseri Ekip, çalışmada CICD kullanarak kolorektal kanser modeli üzerinde çalıştı ve çok güzel sonuçlar elde etti. Tüm kanser türlerinde olmasa da benzer kanser modellerinde de olumlu sonuçlar alabileceklerini düşünüyorlar. Eğer CICD tekniği daha iyi optimize edilirse belki ileride tüm tümörlü dokular bu şekilde yok edilebilir. Çalışmanın yürütücüsü Dr. Stephen Tait'e göre bu yöntem, kanser tedavisi ve istenmeyen yan etkileri ortadan kaldırmada devrim niteliğinde olacak. Elde edilen bulgular CICD'in çok büyük bir potansiyeli olduğunu gösteriyor. Şimdi yapılması gereken şey mekanizmayı daha iyi optimize ederek CICD'in tedavi edici potansiyelini genişletmek olacak. CICD'in Farkı Nedir? Kanseri yok etmede kullandığımız geleneksel yöntemlerin büyük çoğunluğu apoptoz adlı programlı hücre ölümü mekanizmasını kullanarak çalışıyor. Kemoterapiler, immünoterapiler ve diğer birçok yöntem hücrenin kaspaz proteinlerini harekete geçirerek kendi kendisi öldürmesini amaçlıyor. Dışarıdan kimyasal ajanı ver, hücrenin kendi kendisini öldürmesini sağlar. Kulağa güzel geliyor. Apoptoz tümör hücrelerini yok etmek için kullanılıyor ancak aslında sağlıklı hücreler için de hayati bir mekanizmadır. Örneğin, bir hücre bakteri veya virüsler tarafından istila edildiğinde hemen apoptoza giderek kendi kendisini yok etmeye çalışır. DNA'da onarılamayacak kadar çok mutasyon olduğunda da hücre kanserleşme sürecine girme ihtimaline karşı kendi kendini öldürebilir. Apoptoz Çok Etkili Olmayabiliyor Apoptozu dışarıdan tetiklemek kolay değildir. Birçok zaman tümör dokusunun tamamı yok olmuş görünse bile bazı hücreler apoptozdan kaçmayı başarabilir. Böyle durumlarda kanser aylar, yıllar sonra bile nüksedebilir. İşin kötüsü apoptozdan kaçan bu hücreler artık aynı ilaca karşı direnç kazanabilir. Doktorlar geçen sefer bu ilaç işe yaramıştı diye düşünürken yeni hücreler o ilacı tanımışlardır. Yeni geliştirilen kanser tedavisi CICD ise isminden de anlaşılacağı gibi kaspaz proteinlerini ve apoptozu kullanmıyor. Hastanın bağışıklık sistemi hücrelerini uyararak kanserli hücrelere saldırmasını sağlıyor. Kanserde dokulara dışarıdan müdahale etmek yerine, hali hazırda var olan bir yok etme mekanizmasını kullanmak daha iyi sonuçlar veriyor. Tümör dokusu vücutta sürekli sinyal yayıyor. Biz göremesek de bağışıklık hücreleri bunu tespit edebiliyor. Güçlü bir bağışıklık sistemi karşımıza harika bir kanser tedavisi olarak çıkıyor.


Yeni Nanodiskler Kanser Tedavisinde Kullanılabilir Kanser sizi hayatınızın herhangi bir anında yakalayabilecek tedavisi zor bir hastalıktır. Bazı araştırmalar tamamen şans eseri oluştuğunu söylüyor, bazıları ise bizim suçumuz olduğunu. Dünyada her yıl neredeyse 13 milyon insan kansere yakalanıyor ve büyük çoğunluğu yeterli tıbbi yardımı alamıyor. Kanser tedavisinde artık ileri teknoloji de işin içine girdi çünkü böyle bir hastalıkla başa çıkmamız çok zorlaştı. Yapay zeka bile kullanılıyor. Amerika'da Michigan Üniversitesi'nde çalışan bilim insanları tümörleri yok etmek için nanodiskler kullanmaya başladı. Kanser Tedavisinde Çok İşe Yarayabilir 10 nanometre boyutundaki diskler tümör hücrelerini yok etmesi konusunda vücuda rehberlik ediyor. Bir anlamda bağışıklık sistemi kanserli hücreleri yok etmek üzere eğitiliyor ve saldırılar daha etkin bir şekilde yapılıyor. Her bir nanodisk tümöre özgü antijenleri barındırıyor ve vücuda girdiğinde T hücrelerini savaşa çağırıyor. Kanserli dokuya yerleşen nanodiskler antijenleri kana saldıklarında T hücreleri bunu farkediyor ve tümöre doğru yola çıkıyor. Araştırmacılar farelerde test ettikleri bu yöntem sayesinde tümörleri 10 gün içine yok etmeyi başardı. Uzun Süreli Bağışıklık Oluşuyor Nanodiskler ile kanserin yok edilmesini konu alan bu araştırma ünlü bilim dergisi Nature Materials'te yayınlandı. Nanodiskler şimdiye kadar fareler üzerinde test edildi ve harika sonuçlar alındı. Bu nanodiskler 70 gün sonra farelerin vücuduna tekrar verildiğinde hala benzer tümör hücrelerini yok edebilme kapasitesine sahipti. Aşının halka açılması için bir süre beklememiz gerekiyor. Tabii ki henüz tüm testler yapılmadı ama bilim insanları bağışıklık sistemini tetikleyerek kanseri yenmek için harika şeyler yapıyorlar. Bu ve benzeri teknolojiler ile bağışıklık sistemi kanser hücrelerini uzun süre tanıyabiliyor. Bildiğiniz su çiçeği, kızamıkta olduğu gibi kansere karşı kazanılmış bağışıklık oluşuyor.


Kaos'un İçinde: Bilinç Akışı Tekniği Arkanıza yaslanın ve bir dakika boyunca aklınızdan geçen her şeyi düşünün, bilinciniz üretmeye devam etsin , siz bir seyirci gibi akışını izleyin. Tam bir kaos değil mi? Bilinç akışı yöntemi; roman ve hikaye yazımında kahramanın zihninden geçenleri aralıksız olarak ve seri halde, belli bir sıraya koymadan olduğu gibi aktarmaya çalışan bir edebi anlatım tekniğidir. Bilinç akımında zaman algısı tümüyle alışılmışın dışındadır. Zaman, sadece bizim biçimlendirme ve değerlendirmemizle bir anlama bürünebilir. Çünkü zaman bizim ona verdiğimiz değerle anlamlıdır, her zaman ve her durumda görecedir. Bu yüzden bir günde bir hayat yaşanabilir. Örneğin Virginia Woolf'un Mrs. Dalloway'ı tek bir günde geçer, tıpkı James Joyce'nin Ulysses'i gibi. Anlatımda düz, kronolojik bir sıra izlenmez. Geçmiş, gelecek ve içinde bulunulan an iç içe geçmiştir. Öyküsel zamanda çok önemli şeyler olmaz. Kahraman ya bir vitrinin önünde ya da deniz kenarındadır. Bazen de duvardaki bir lekeye dalıp gitmiştir. Yazar bu fotoğrafta aradan çekilir, kahramanın bilinci devreye girer. Her şey geçmişte yaşanmış ve geçmişin izdüşümleri şimdiki ana yansımıştır. Bu bir anlamda insanın geçmişini yeniden yaşamasıdır. Geri dönüşlerle, halihazırdaki geçmişin izleri, çağrışımları, etkileri anlatılırken, yaşanan ve geçmiş, zihinde adeta birbirine karışmıştır. Nesneler, görüntüler bireye bir şeyler çağrıştırırken, içinde bulunulan an, geçmişte yaşanan ve gelecekte yaşanacak olan olayları anlamaya kapı aralar. Hazırlayan : Serap Kaya Kaynak: Lavrence E. Bowling, Bilinç Akışı Tekniği Nedir? , Yeni Dergi, Mayıs 1965, Sayı 8 Modernist Fiction. Lexington: University of Kentucky, 1992, p. 55; Oxford Dictionary of Literary Terms, p. 212.


Kapı Kontrol Teorisi: Zihnimiz Ağrıyı Nasıl Azaltır? Baş ağrısı çok rahatsızlık verici olmasına rağmen, başka bir işe odaklandığınızda azalabilir veya kaybolabilir. İş yerindeyken kendimizi yorgun hissetmeyiz ve bir yerimiz ağrımaz. Ancak eve geldiğimizde ne kadar yorgun olduğumuzu farkederiz. Bu fenomen psikolojide kapı kontrol teorisi ile açıklanıyor. Kapı kontrol teorisi, ağrı ile ilgisi olmayan sinyallerin ağrı sinyalleri ile yarıştığını söylüyor. Dikkatin başka yere yönlendirilmesi ile beyne ulaşmaya çalışan ağrı sinyalleri engelleniyor. Bu yarışma, aktarılabilen akımların sayısını kısıtlayan bir darboğaz ya da nöral kapı oluşturuyor. Diğer bir deyişle, kişinin dikkatini başka bir yere odaklaması ile ağrıyla alakasız akımların sayısını artırır. Bu yüzden ağrı ile ilgili akımların beyne geçişi zorlaştırılır. Sonuç olarak ağrı sinyalleri azaldığından ağrı hissi zayıflar. Nöral kapı fiziki bir yapı değildir. Bunu bir yarış gibi düşünün. Ağrıyla ilgili akımlar ve ağrıyla ilgili olmayan akımlar ile ağrı sinyalleri arasındaki yarış olarak tanımlayabiliriz. Kapı Kontrol Teorisi Birçok Olayı Açıklıyor Kapı kontrol teorisi bir faaliyete odaklandığınızda başka sinyallerin beyne giremeyeceğini söylüyor. Girse bile işlenmeyecek, ona göre bir tepki verilmeyecek. Bu faaliyetin oluşturduğu sinir akımları nöral kapıyı kapatır ve ağrı akımlarının geçmesine izin vermez. Bu yüzden baş ağrısından veya bir yaralanmadan kaynaklanan ağrıyı fark edemeyebiliriz. Ancak daha az odaklandığınız zaman ağrı ile ilgili olmayan sinir akımlarının sayısı azalır. Nöral kapı açılır ve ağrı akımları beyne ulaşabildiği için ağrıyı tekrar hissetmeye başlarsınız. Kapı kontrol teorisi ile ilgili gerçek hayattan bir örnek verelim. Bir amerikan futbol oyuncusu önemli bir maçın son 6 dakikasını kırık bir bilekle nasıl oynayabilir. Kapı kontrol teorisi ile bu durumun nasıl gerçekleştiğini anlayabiliyoruz. Futbolcunun oyuna olan konsantrasyonu ve maça karşı hissettiği duygusal bağ kapıyı kapatıyor. Omurilikteki nöral kapılar ağrıyla ilgili olmayan sinyaller vasıtasıyla kapanıyor. Burada duygusal etkenlerin önemi çok büyüktür. Ağrı Algısı Değişiyor Kapanan nöral kapılar yaralı bilekten gelen ağrı sinyallerinin geçmesine engel olduğu için ağrı hissinin önüne geçer. Maç bittikten sonra ise oyuncunun konsantrasyonu ve duygusal durumu normale geri döner. Nöral kapılar açılır, kırık bileğinden gelen sinir akımları beyne ulaşır ve oyuncu ağrıyı hissetmeye başlar.


Kaptopril Yüksek Tansiyon Tedavisinde Nasıl İşe Yarıyor? Kalbinizi en çok yoran rahatsızlıklardan biri yüksek tansiyondur. Kanın damarlardan pompalanması daha çok güç gerektirir ve damarlardaki kan basıncı artar. Hortumla su sıktığınızı düşünün. Basıncı artırırsanız zaman içinde hortum yıpranmaya başlar. Yüksek tansiyonda da damarlar yıpranmaya başlar ve kalp damar hastalıkları oluşabilir. Kalp krizi, inme gibi ciddi sağlık sorunları bunlardan bazılarıdır. Kaptopril yüksek tansiyonun tedavisinde kullanılan etkili ilaçlardan biridir. Bu yazımızda kaptoprilin geliştirilme aşamasını ve yüksek tansiyonun tedavisinde nasıl çalıştığını göreceğiz. Kaptopril yüksek tansiyon ve bazı kalp yetmezliği durumlarında kullanılan etkili bir anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörüdür. ACE, vücuttaki sıvı miktarını kontrol etmekle görevli renin-anjiyotensin-aldosteron sisteminin çok önemli bir elemanıdır. Başlıca görevi damarların daralmasını sağlayarak kan basıncını artırmaktır. Nasıl hortumu sıktığınızda su daha hızlı çıkıyorsa, damarları daralttığınızda da kan daha hızlı akacaktır. Renin Anjiyotensin Sistemi Renin böbreklerde juxtaglomerular hücrelerden salgılanan ve kan dolaşımında anjiyotensinojeni anjiyontensin 1 molekülüne parçalayan bir hormondur. Akciğer kan dolaşımında anjiyotensin 1 ACE tarafından damarların daralmasını sağlayan anjiyotensin 2'ye dönüştürülür. Anjiyotensin 2 düz kaslar üzerinde etkili olarak damarların kasılmasını sağlar ve damarlardaki direnci artırır. Kalp de buna karşılık kan akışını olması gerektiği seviyede tutmak için basıncı artırır. Tansiyonun renin anjiyotensin sistemi ile yükselmesi bu şekilde gerçekleşir. Anjiyotensin 2 böbrek üstü bezleri üzerinde etkili olarak aldosteron salınımını tetikler ve böbreklerde sodyumun geri emilimini artırır. Sodyumun kana girişi arttıkça kan basıncı da artmaya başlar. Bu durum merkezi sinir sistemini etkileyerek kişide su içme isteği uyandırır. Ligand Temelli İlaçların İlk Örneklerinden Biri Kaptopril 1977 yılında geliştirildiğinde devrim niteliğinde bir ilaç olarak görülüyordu. Çalışma mekanizmasının yenilikçi olması o devirde kaptoprilin çok rağbet görmesini sağladı. Nobel ödüllü John Vane'in keşifleri üzerine kurulu bu ilaç bugün hala piyasada satılıyor. Yüksek tansiyon hastaları yıllardır kaptopril sayesinde tansiyonlarını kontrol altında tutabiliyor. Ligand temelli ilaç tasarımlarının ilk başarılı örneklerinden biri olan kaptopril çok incelemeye tabi tutuldu. Dünyanın çok sayıda ülkesinden araştırmacı kaptoprilin nasıl çalıştığını inceledi. Öyle ya ilaçta bir yanlışlık bulsalar hemen piyasadan çektirebileceklerdi. Her yıl piyasaya çok sayıda ilaç sürülür ve bu ilaçlar bağımsız araştırmacılar tarafından inceleme altına alınır. Bazen çok ilginç sonuçlar çıkabiliyor. Örneğin yıllardır ağrı kesici olarak kullanılan parasetamolün empatiyi azalttığı keşfedildi. Kaptopril Hangi Molekülleri Hedef Alıyor? Kaptopril iki molekülü hedef almak üzere geliştirildi. Bunlardan biri renin diğeri ise ACE'dir. İleryen yıllarda ACE inhibitörü olarak piyasaya sürüldü. Miguel Ondetti, Bernard Rubin ve David Cushman 1960'lı yıllarda John Vane'in keşiflerini devam ettirdi. 1967'de anjiyotensin 1 enziminin anyijotensin 2'ye dönüşümünün akciğerdeki kan dolaşımında gerçekleştiği keşfedildi. Bundan bağımsız olarak Sergio Ferreira bradikinin proteininin akciğer kan dolaşımında ortadan kaybolduğunu buldu. Akciğer dolaşımında hem anjiyotensinin dönüşümü hem de bradikinin yok olması aynı enzim tarafından yapılmalıydı. Bradikinin güçlendirici faktörü kullanılarak anjiyotensin 1'in anjiyotensin 2'ye dönüşümü akciğer dolaşımında engellenebiliyordu. İlerleyen zamanlarda BPF'nin bir engerek yılanı türünün zehrinde bulunan bir peptit olduğu keşfedildi. Artık bu peptit daha kolay bulunabilecekti. Kaptopril de bu peptidin biraz değiştirilmesi ile geliştirildi ve ACE'yi inhibe etme özelliği kazandı. Kaptopril temel olarak iki amaç için kullanılır. Birincisi bu yazının da ana konusu olan damarları genişleterek kan basıncını düşürmek, ikincisi bazı böbrek işlevlerinin engellenmesi. Damarların genişlemesi kan basıncını düşürerek kalbin üzerine binen yükü azaltır. Damarlar daraldığında kalp birim zamanda dokuların ihtiyacı olan kanı pompalamak için daha çok çalışmak zorunda kalır. Bu durum yüksek tansiyon, kalp yetmezliği gibi sağlık sorunlarının çıkış noktasıdır. Kaptoprilin bir diğer faydası diyabetik nefropatide böbreklerin sağlıklı çalışmasını sağlamaktır. Kaptoril Kullanımında Olası Yan Etkiler Vücudumuza aldığımız çoğu ilacın yan etkisi vardır. İlaçlardan ziyade meyve ve sebzelerin bile yan etkileri, advers olayları vardır. Örneğin kuru fasulye bağırsaklardaki bakterileri besleyerek onların gaz yapmasına neden olur. Kaptopril de diğer ACE inhibitörlerine benzer advers olaylara sahiptir. Bunların en yaygını öksürüktür. Hastalarda yaygın olarak döküntü ve tat almada değişiklik görülebilir. Bunlar çok ciddi yan etkiler olmadığı için mazur görülebilir. Kaptoprilin farmakokinetik yapısı çok iyi değildir. Yarılanma ömrü kısa olduğu için günde 2 3 defa içilmesi gerekebilir. Bu da yan etkilerin ortaya çıkma sıklığını artırabilir. Söz gelmişken farmokinetiğin de tanımını yapalım. Farmokinetik bir ilaç vücuda girdikten sonra ilacın nasıl etkilendiğini araştırır. Bir de ilacın vücudu nasıl etkilediğini araştıran farmakodinamik vardır. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır. Kaptoprilin hastalarda öksürüğü tetiklemesinin nedeni kanda potasyum, bradikinin seviyesinin yükselmesi idrarda protein görülmesi gibi metabolik etkenlerdir. Yazının başında kaptoprilin bazı böbrek işlevlerini engelleyebileceğinden bahsemiştik. Kısa süreli böbrek işlevlerinin bozulması da advers olaylardan biridir. Bunların yanında kaşınma, baş ağrıları, taşikardi, göğüs ağrıları, çarpıntı ve halsizlik de hastalarda görülebilir. Kaptopril Testi


Karar Verebilme Özgürlüğüne Sinirbilimsel Eleştiri Kendinizi alışveriş merkezinde kıyafet seçerken hayal edin. Etrafınızda bir sürü seçenek var. Tüm seçenekleri değerlendirdikten sonra mavi pantolonu almaya karar verdiniz. Bu kararınızı nasıl verdiniz? Susadınız ve odanızdan mutfağa doğru adım attınız, mutfağa vardığınızda elinize bardağı alıp ona sürahiden su doldurdunuz. Bardağı ağzınıza doğru götürüp suyu içtiniz. Bardağı tekrar yerine bırakıp odanıza döndünüz. Bu hareketlerin ne kadarını düşünerek ve bilinçli yaptınız? Tüm bu soruların cevabını birlikte arayalım. Bilinci Anlamlandırmak Bilincin tam olarak ne anlam ifade ettiği felsefeciler ve bilim insanları tarafından hala tartışılmakta. Bilinç nedir sorusunun birden fazla cevabı var. Bilinç genel olarak, insanda farkındalığın, duygunun, algının ve bilginin merkezi olarak kabul edilen yetidir. Zihnin kendi içeriklerinin farkında olduğu, içe bakış yoluyla bilinen, duyumları, algıları ve anıları ihtiva eden bölümüdür. Başka bir tanımda bilinç, öznenin duygularına, algılarına, bilgilerine ve kavrayışına bağlı olarak kendini anlama, tanıma ya da bilme yetisidir. Mavi Pantolonu Almaya Nasıl Karar Verebildin? Pek çok kıyafet denedin. Çevrendekilere sana en çok yakışanın hangisi olduğunu sordun ve en sonunda mavi pantolonu almaya karar verebildin. Bu kararı verirken beyninde hangi mekanizmalar çalıştı? Bu sorunun cevabını David Eagleman, Beyin Senin Hikayen adlı kitabında şöyle açıklıyor: Beyinde, görevi dünyaya ilişkin değerlendirmelerinizi sürekli güncellemek olan küçücük, eski bir sistem vardır. Bu sistem, orta beyindeki küçük hücre gruplarından oluşur ve bu hücrelerin özelliği de, dopamin adı verilen nörotransmiterin dilini konuşmalarıdır. İleri Okuma: Beyindeki Nörotransmiterler Beklentilerinizle gerçekliğiniz arasında bir uyuşmazlık olduğunda, orta beyindeki bu dopamin sistemi, durum için biçilen değeri yeniden değerlendirmeye yarayan bir sinyal yayınlar. Bu sinyal sistemin geri kalanına, işlerin beklenenden iyi mi yoksa kötü mü sonuç verdiğini bildirir. Beyinin geri kalanı da bu öngörü hata sinyalinin etkisiyle beklentilerini, bir dahaki sefer gerçekliğe daha yakın olacak şekilde ayarlayabilir. Dopamin, bir hata düzeltici; değerlendirmelerinizi mümkün olduğunca güncel halde tutan kimyasal bir değer biçme uzmanıdır. Dopaminin de etkisiyle, kararlarınızı, gelecek ile ilgili gözden geçirilmiş tahminler temelinde öncelik sırasına koyabilmektesiniz. Karar vermede devreye giren dopamin salgılayıcı nöronlar ventral tegmental alan ve substantia nigra adı verilen çok küçük iki beyin bölgesinde yoğunlaşmıştır.(3) Yani pantolonun ücretini ödeyip kasiyere teşekkür ettikten sonra ventral tegmental alanınıza ve substantia nigranıza da dopamin salgıladığı için teşekkür etmelisiniz. İleri Okuma: Dopamin Karar Verme Özgürlüğüne Sahip Misin? Ne kadar özgürsün diye sorulunca herkesin aklına Başkasının özgürlüğünün başladığı yerde kadar cevabı gelir. Bir karar verirken ne kadar özgür olduğumuz sorusu pek aklımıza gelmez. Sinirbilim alnında özgürlük hakkında yapılan en iddialı deney Kaliforniya Üniversitesi Psikoloji Bölümünde bilinç araştırmalarında öncü bir bilim insanı olan Benjamin Libet'in özgür irade deneyidir. Benjamin Libet, özgürlüğü bilinç kavramı üzerinden sorguladı. Size doğru hızla gelen bir arabanın altında kalmaktan son anda kurtulduğunuzu düşünün. Arabadan hızla kaçarken gerçekten bilincinize danışarak mı kaçtınız? Libet, refleks -bilinç- karar verme mekanizmalarını daha iyi anlayabilmek için deneyler yaptı. Portekizli gazeteci ve yazar Jose Rodrigues Dos Santos, Sülyman'nın Anahtarı kitabında Libet deneyini şu şekilde özetler: Libet, beyin yüzeyini elektrotlarla uyararak deneğin hissettiğini söylediği elektrik uyarısını algılamasının sadece yarım saniye sürdüğünü ispatlayarak işe başladı. Ki bu da bilincimizin gerçekliğe göre daima yarım saniye geri kaldığı anlamına geliyordu. Libet bu kadarla kalmadı. Beynin bilince danışacak zamanı olsa neler olacağını araştırdı. Misal içimizden biri pencereden bakmaya gitse, bu karar ani bir tepki gerektirmez. O halde karar süresi nasıl gerçekleşir? Libet bunu öğrenmek için, başka bir deney yaptı. Deneklerden bileklerini oynatmalarını istedi. Böylece üç şeyi ölçebildi: Deneklerin bileklerini oynatmaya bilinçli olarak karar verdikleri anı, beyin aktivitesinin başladığı anı ve son olarak, bileğin oynadığı anı. Deney şaşırtıcı sonuçlar verdi. Libet gerçekleşen ilk olayın beyin aktivitesinin başlangıcı olduğunu keşfetti. Ardından, 350 milisaniye sonra bilinçli karar alınmıştı ve 200 milisaniye daha sonra da bilek oynuyordu. Bu deney bilinçli kararın eylemin kaynağı olamadığını açıklıyor. Beyin önce bir karar alıyor, sonra bilinci bu konuda bilgilendiriyor. Tourette Sendromu Karar verebilme ve özgür iradeyi sorgulatan bir diğer sebep de tourette sendromudur. Tourette sendromlu bir kişi dilini çıkarıp, yüzünü buruşturup birine kötü sözler söyleyebilir; Üstelik bunların hiçbiri onun seçimi değildir. Sendromun sık görülen belirtilerinden biri, kişinin ağzından küfür ya da ırkçı hakaretler gibi toplumsal olarak kabul edilemeyecek sözcük ya da ifadelerin kaçtığı talihsiz bir davranış biçimiyle kendini belli eden koprolalidir. Hastaların talihsizliği, ağızların çıkan sözcüklerin, genellikle o durumda söylemek isteyebilecekleri son şey olmasıdır; çünkü koprolaliyi tetikleyen durum, ağızdan çıkan sözü normalde yasak kılacak bir kişiyi ve da şeyi görmeleridir. Sözgelimi, obez bir insan görmek, Tourette sendromlu kişiyi Şişko! diye bağırmaya zorlayabilir. Düşüncenin yasaklanmışlığı, onu bağırarak dile getirme zorunluluğunu doğuran niteliğin ta kendisidir. Tourette sendromuna özgü motor tikler ve uygunsuz ifadeler, özgür irade olarak adlandırdığımız süreçle üretilmemektedir. Dolayısıyla bir Tourette hastasında öğreneceğimiz iki şey vardır Birincisi, incelikli ve karmaşık edimler, özgür iradenin dışında da gerçekleşebilir. Bunun anlamı, kendimiz ya da bir başkasında karmaşık bir hareketi gözlemekle, bunun ardında özgür iradenin yattığı sonucuna varamayacağımızdır. İkincisi, Tourette hastasının yaptığı şeyi yapmama; beyninin başka bölümlerinin verdiği kararı özgür iradeyle bastırma veya geçersiz kılma şansı yoktur. Özgür iradenin ve yapmama özgürlüğünün yokluğunda eksikliği duyulan şey, özgürlüktür


Karar Verme Sürecinde Göz Bebeklerinize Neler Oluyor? Trafik ışıklarında durmak ya da birilerini boğulmaktan kurtarmak için dondurucu suya atlamak da dahil olmak üzere günlük sorunlarımızın çoğunda belirsizlik karşısında ani kararlar almamız gerekebilir. Karar verme süreçlerimizde rol oynayan nörotransmitterlerin bu sırada beyinde işlevsel halde olacağı düşünülüyor. Peki karar vermedeki belirsizlik sürecinde gözlerimiz bir sinyal verir mi? Hollanda'da Amsterdam Üniversitesi'nde ki araştırmacılar insanlarda göz bebekleri boyutlarının ölçümlerini kullanarak böyle bir sinyal verildiğinin kanıtlarını buldular. Göz bebeklerinin boyutu çeşitli nedenlerle değişebilir, en yaygın olarak bilineni ışık seviyelerindeki değişiklik sonucunda göz bebeklerinin boyutunun değişmesidir. Bir insanın harekete geçtiği veya zihinsel çaba harcadığı zamanlarda göz bebeklerinin genişlediği de bilinir. Bilişsel işlemlerin göz bebeklerinin genişlemesi üzerindeki etkisinin, nöronlar arasındaki iletişimi sağlayan nörotransmitterlerin geniş çaplı salınımıyla tetiklendiği düşünülmektedir. Serotonin, dopamin ve noradrenalin gibi bu nörotransmitterlerin, kararların belirsizlik altında alındığı durumlarda, yani 'kararsızlık' ile ilgili olduğu da düşünülmektedir. Gözbebeklerinde Artan Genişleme Araştırmalarında, sinirbilimci Anne Urai ve meslektaşları, karar verme anındaki belirsizlik sinyallerinin göz bebekleri boyutunda hızlı değişimlere neden olup olamayacaklarını incelediler. Ayrıca seçim esnasında meydana gelecek değişiklikleri öngörebilecekler mi bunu da test ettiler. Araştırmacılar, bir bilgisayar ekranının önündeki karanlık bir odada oturan 27 katılımcının göz bebeklerinin çapını ölçmek için kızılötesi bir kamera kullandı. Katılımcılara, ekranda gösterilen ve zorluk derecesi değişen hareketli görüntüler hakkında hızlı kararlar vermek zorunda kaldıkları bir görev verildi. Her cevaptan sonra, katılımcılar seçimlerinin doğru olup olmadığını gösteren bir ton duymak için üç saniye kadar beklediler. Araştırmacılar, bir kişinin kararlarının doğruluğundan en az emin olduğu ve hala geri bildirim beklemesi durumunda göz bebeklerindeki genişlemenin en büyük oranda olduğunu keşfetti. Yapılan seçimleri, daha önceki kararlarımız ve yaptığımız davranışlar büyük ölçüde etkiliyor. Çalışmada, göz bebeklerindeki genişlemenin seçim tekrarında azalmayı özellikle öngördüğü ortaya koyuldu. Karar Verme Sürecinde Belirsiz Kararları İzleme