Multivitamin Takviyelerini Bırakabilirsiniz Çünkü İşe Yaramıyorlar Halsizliğe, gribe, nezleye karşı multivitamin alıyoruz. Baze hiçbir şeyimiz olmasa bile insanlar sağlıklarını artırmak için multivitamin takviyelerine başvuruyor. Peki gerçekten işe yarıyor mu? Hala daha multivitaminlerin kesin olarak işe yaradığını gösteren bir çalışma bulunmuyor. A, B, C, D, E ve K vitaminleri piyasada çok popülerler ancak yeni bir çalışmaya göre kalp sağlığınıza hiç etki etmiyorlar. 5 farklı ülkede milyonlarca insandan elde edilen sağlık bilgilerine göre multivitamin almak kalp krizi, felç ve diğer kalp damar hastalıklarından ölüm oranını azaltmıyor. Kalp krizi geçirme riskiniz varsa multivitamin alıp almamanız pek önemli değil. Araştırmanın bulguları Amerikan Kalp Birliği'nin kılavuzlarıyla da uyum gösteriyor. Amerikan Kalp Birliği herhangi bir kalp damar hastalığını önlemek için vitamin veya mineral takviyelerinin kullanılmasını tavsiye etmiyor. İleri Okuma: Vitamin Mineral İhtiyacınız Gerçekten Karşılanıyor mu? Multivitamin Takviyeler Sadece Para Kaybı Kim ne derse desin, insanlar bunları umursamıyor. Şu anda Amerikan halkının %30'a varan kesimi multivitamin ürünlerine başvuruyor. Bu ürünleri kullananların birçoğu kalp hastalıklarını önlemek için kullandıklarını belirtiyor. Artık net olarak bu yöntemin işe yaramadığını söyleyebiliriz. Ancak insanları ikna etmek hiç de kolay değil. Bilimsel araştırmalar gerçekleri ne kadar ortaya çıkarırsa çıkarsın insanlar yine sağlıklarını iyileştirme pahasına bu tür işe yaramaz takviyelere paralarını harcayacaklar. Alabama Üniversitesi'nde çalışan araştırmanın baş yazarı Dr. Joonseok Kim insanları ikna etmenin çok zor olduğunu belirtiyor. Vitamin ve mineral takviyelerinin kalp damar hastalıklarını engellemediğini anlatmak hiç basit bir iş değil. Eğer araştırmanın bulguları medyada geniş yankı bulursa belki bu kişiler hastalıkları engellemek için kanıtlanmış yöntemlere başvururlar. Kalp damar hastalıklarını engellemenin en iyi yollarından biri kaliteli beslenme, sigaradan uzak durmak ve spor yapmaktır. İleri Okuma: Omega 3 Haplarının Kalp Damar Hastalıklarına Hiçbir Faydası Yok Fazla Vitamin İdrar Yoluyla Dışarı Atılıyor Ekip, şimdiye kadar kalp hastalıkları riski ve mineral, multivitamin takviyeleri arasındaki ilişkiyi konu alan 18 yayını inceledi. Bu takviyelerde en az 3 tane vitamin veya mineral olması gerekiyordu. Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Fransa, İsveç ve Almanya'da 2 milyondan fazla insanın sağlık verilerine bakıldı. Tüm katılımcılar ortalama 12 yıl boyunca takip edildi. Böyle bir çalışmayı yapmak hiç kolay değildir. 5 farklı ülkede onlarca bilim insanı yıllar boyunca insanları takip ediyor ve sonuçları kaydediyor. Tüm verilere göz attığımızda gönül rahatlığıyla multivitamin ve mineral desteklerinin kalp krizi, felç veya diğer kalp damar rahatsızlıkları riskini azaltmadığını söyleyebiliriz. Kalp hastalıklarını azaltan birçok şey var ama bu besin takviyeleri onlardan biri değil. Multivitamin ve mineral takviyeleri çok nadir durumlarda vücuda zarar verirler. Çoğu zaman kana karıştıkları gibi fazlası idrar yoluyla vücuttan atılır. Doktorlar kalp hastalığı riski yüksek kişiler için bilimsel olarak kanıtlanmış yöntemler önerirler. Örneğin hafta 2 gün tempolu yürüyüş, belirli yiyeceklerden uzak durma, meyve sebze ağırlıklı beslenmek bunlardan bazılarıdır. Multivitamin ve Diğer Takviyeler Yeterince Kontrol Edilmiyor


Munchausen Sendromu Hastalık Hastalığının Başka Bir Boyutu Munchausen sendromu, hasta bireyin ailesinden ,arkadaşlarından ve sağlık personelinden ilgi görebilmek için kendine zarar vermesi, hastalık bulgularını taklit etmesi ve sık sağlık kuruluşu değiştirmesi durumudur. Bu sendrom ilk olarak 1951 yılında Asher tarafından tanımlanmıştır. Hastalık adını 1720-1797 yılları arasında yaşamış, Karl Fredrich von Munchausen'den almıştır. Munchausen Alman Baronuydu ve Rus ordusunda paralı süvariydi. Rus-Osmanlı savaşından dönüşte arkadaşlarına, komşularına kahramanlıklarıyla ilgili öyküler anlatmaya başlamışlar. Öyküleri o kadar abartılmış ki, sonunda yalan olduğu ortaya çıkınca yalancılığıyla ünlenmiştir. Bu nedenle yalan hastalık öyküleri anlatanları tanımlayan sendroma ismi verilmiştir. Nedeni Tam Olarak Bilinmiyor Her ne kadar Munchausen sendromunu genetik, sosyal ve ailevi birçok görüşe dayandırılsa da nedeni bilinmemektedir ve bu kişiler genelde geçmişinde yeterince ilgi görmemiş veya yakın bir zamanda yalnız bırakılmış, ailesini kaybetmiş, işsiz kalmış, erkek bireylerdir. İlgi yoksunluğundan dolayı ilgi toplayabilmek için hasta rolüne girerler ve bu rolde çok inandırıcıdırlar. Kendilerine seçtikleri hastalığın taklidini o kadar iyi yaparlar ki en zeki doktorları bile kandırabilirler. Hastaların öyküsü yalanlarla doludur, sahte isim verebilir, laboratuvar testlerini değiştirebilirler. Hatta hasta olduğunu inandırabilmek için gırtlaklarını keserek kan kendilerine kusturabilir, derilerinde kesikler açabilir, kendilerine insülin vererek kan şekerini düşürerek şoka girebilir kendilerini digoksin gibi kalp ilaçlarıyla zehirleyerek kalp krizi bile geçirebilirler. Eğer bu kişilerin yalanları doktorlar tarafından fark edilirse hastaneyi ve çalışanları suçlar, hasta olduğuyla ilgili yalanlar söyler, hemen her zaman doktorlar ve hemşirelerle şiddetli tartışmalardan sonra kendi kendine ayrılır, başka bir sağlık kurumuna giderler. Bu döngü bir psikiyatrist tanı koyana kadar onlarca hatta bazı vakalarda yüzlerce olacak kadar sürer. Munchausen Sendromu By Proxy Munchausen sendromunun alt türü olup çocuğun ebeveynlerinin veya çocuktan sorumlu kişilerin gerçekte olmadığı halde çocukta hastalık üretmesi sonucu ortaya çıkan her türlü durumu tanımlar. Çocuğun sorumluluğunu üstlenen kişinin ürettiği hastalık sonucu veya tanı ve tedavi uygulamaları sonucu zarar görür. Çocukta fizyolojik olarak kolaylıkla açıklanamayacak acayip bulguların varlığında ve bu bulgular sadece sorumlu kişilerin yanında oluyorsa bu sendromdan şüphelenilmelidir. Bu kişiler çocuğu cezalandırmak veya çocuğa zarar vermek için değil, çevreye çocukla ne kadar ilgili olduklarını göstermek ve çevrenin takdirini kazanmak için yaparlar. Her ne sebeple olursa olsun çocuklarda ciddi sakatlıklara ve ölüme kadar gidebilecek hastalıklara sebep olurlar. Bu durum çok ciddi bir çocuk istismarıdır ve kanunen suçtur. Munchausen Sendromu Tedavisi


Mustafa Kemal Atatürk Mustafa Kemal Paşa, Soyadı Kanunu'ndan (1934) itibaren Atatürk (19 Mayıs 1881, Selanik 10 Kasım 1938, İstanbul), Türkiye Cumhuriyeti'nin 1923'ten 1938'e değin görev yapmış kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı, mareşal ve daha evvelinde bir Osmanlı subayıdır. Türk Ulusal Hareketi'nin Lideriydi Atatürk, I. Dünya Savaşı sırasında bir ordu subayıydı. Savaş sonunda Osmanlı İmparatorluğu'nun yenilgisini takiben Türk Kurtuluş Savaşı'ndaki Türk Ulusal Hareketi'ne önderlik etmiştir. Kurtuluş Savaşı sürecinde Ankara Hükümeti'ni kurmuş, askeri eylemleriyle İtilaf Devletleri tarafından gönderilen askeri güçleri bozguna uğratmış ve Türkleri zafere götürmüştür. Daha sonra eski Osmanlı İmparatorluğu'nu modern ve laik bir ulus devletine dönüştürmek için politik, ekonomik, toplumsal ve kültürel reformlar başlatmıştır. Liderliği altında binlerce yeni okul inşa edildi. İlköğretim ücretsiz ve zorunlu hale getirildi. Kadınlara sivil eşitlik ve politik haklar verildi. Köylülerin sırtına yüklenen ağır vergiler azaltıldı. Atatürk Hakkında 379 Eser Yazıldı


Mutfağınızda Kullandığınız Yağ Gerçekten Sağlıklı mı? Her pazartesi diyete başlayıp kendinize şunu yemeyeceğim, bunu içmeyeceğim diyenlerden misiniz? Diyette yasaklar yoktur, sadece kısıtlamalar vardır. Bu konuyu her besin grubu için konuşabiliriz çünkü her besinin içerdiği bir bileşen bizi toksik düzeyde etkileyebilir veya ileride oluşabilecek bir hastalığın gelişiminde rol oynayabilir. Bazı bilim insanlarına göre, bunlardan en önemlisi yağdır. Kullandığınız yağ sağlığınız için en önemli unsurlardan biridir. Yağın türü ileride çok ciddi hastalıklara yakalanmanızı sağlayabilirken; bir başkası tam tersi etkiye sahip olup koruyucu etki gösterebiliyor. Harvard T.H. Chan School of Public Health'in Epidemiyoloji ve Beslenme departmanında profesör olan Walter Willet, tereyağ hakkında süren çalışmasından, yağlardan bahsetmiş. 2014 yılında Annals of Internal Medicine'de yayınlanan meta analiz çalışmasında, her ne kadar da her yağ kalp damar hastalıklarına yol açar dense de; Willet bu çalışmanın sorununu şöyle açıklıyor: Çalışmada, yağlara özel olarak- doymuş yağ gibi- karşılaştırmada yapmadan, tek sayfaya özetlemeye çalışmışlar; doğru analiz yapamamışlar.


Mutluluğun Nörokimyası Mutluluğu nasıl tanımlarsınız? Başarı? Sevdiğiniz arkadaşlarınızla güzel bir akşam yemeği ya da uzun zamandır aradığınız bir kitaba ulaştığınız an? Örnekleri yazının sonuna kadar sıralamadan mutluluğun yazıldığı kadar kolay ortaya çıkan bir his olmadığını da belirterek başlayalım. Mutluluk hissinin oluşabilmesi için uyaranların etkisiyle beynimizde ve bedenimizde birçok mekanizma devreye girer. Şimdi mekanizmaları incelemeden önce beden ile duygusal tepkiler arasındaki bağlantının keşfine yolculuğa çıkalım. Eski Yunanlılar, beden ile duygusal tepkiler arasındaki bağlantıyı keşfeden ilk kişiler arasındaydı. İnsanlar arasındaki kişilik farklılıklarını açıklamak için dört humus; kan, balgam, siyah safra ve sarı safra kavramını ortaya koydular. Dört humusun da her insanda bulunduğunu ve bireylerde dikkate değer kişilik özelliklerini oluşturan bir farklılık yarattığını düşünüyorlardı. Dört humus kavramına biraz daha derinlemesine bakacak olursak şu bilgileri ediniriz. Büyük miktarda kan varlığı, kişinin daha enerjik ve daha neşeli olduğunu yansıtıyordu. Çok fazla miktarda balgam kusurlu, serin ve kayıtsız davranışları ifade ediyordu. Dalak tarafından atıldığı düşünülen siyah safranın bir insanı melankolik veya depresif kılacağı, çok fazla sarı safra ise basit ya da öfkeli bir mizacı simgeliyordu. Bu görüşlerden uzun yıllar sonra fiziksel ve duygusal davranışlar arasındaki bağlantıya bir kez daha odaklanılmaya başlandı. 21. yüzyılda sinirbilim alanı mutlulukların diğer her duygusal deneyimde olduğu gibi uyarıcı etkiler ile beyindeki elektrokimyasal reaksiyonların bir sonucu olduğunu ortaya koydu. Bu sonuç, sinirbilim devriminin bir parçasıydı. Beşinci devrim ise insanlığın ve doğamızın anlayışında Copernicus, Darwin, Freud ve dört humus kavramı için temel oluşturan DNA' nın keşfiydi. DNA'nın keşfi Francis Crick'in şaşırtıcı hipotezi üzerine kuruluydu: Sevinçler ve hüzünler, anılar ve hırslar, kişisel kimlik ve özgür irade duygusu aslında geniş bir davranıştan daha fazlası değildi. Bu davranışlar sinir hücrelerinin bir araya gelmesi ve iletişime geçmesiydi. Bu fikir, sıçanların ve daha sonra insanların beyinlerinde bir ödüllendirme sisteminin varlığının 1960'lardaki keşfi ile desteklendi. Ödül merkezi uyarıldığında, beynin zevk uyandırıcı kimyasallarının serbest bırakılması ile bağlantılı bir dizi bölge harekete geçirilir. Sistemin merkezinde akkumbens çekirdeği bulunur. Beynin bu kısmı, kahkaha ve öfori gibi mutluluk duygularıyla ilişkili karakteristik davranışlardan sorumludur. Akkumbens çekirdeği, serebral korteksten gelen keyifli sinyallere cevap verir ve ventral tegmental alanını keyifli hisler için yakıt olarak kullanır. VTA, sistemdeki çekirdeği ve diğer bölgeleri, zevkle ilişkili bir hormon olan dopamin ile doldurur. Beynin diğer bölgeleri ödüllendirme sistemini tamamlar ve sadece ödül merkezinin amacını değil, belki de mutluluğun kendisinin temelini ortaya çıkarır. Ödül yanıtı sırasında, prefrontal kortekste harekete geçer: Bu, bireyin göreve dikkatini vermesini ve ödülün yol açtığı görevi tekrarlamasını sağlar. Sevdiğiniz bir yemeği yediğinizde, uzun süredir üzerinde çalıştığınız araştırmanız başarı ile sonuçlandığında ya da sevdiğiniz bir kişi ile geçirdiğiniz güzel bir günün ardından rahatlama hissi yaşarken, bu uyaranlar serebral korteks tarafından ödüle layık görülebilir. Başka bir deyişle, evrim teorisinin de ışığında bu uyaranlar faydalıdır. Beyinlerimiz sonuçta bu uyarana yol açan her türlü davranışı tekrar yapmayı öğrenir. Bu durumda mutluluk gibi duyguları, bir organizmanın hayatta kalma şansını artıran motivasyonlar olarak ta tanımlayabiliriz. Dopamin gibi hormonların bizler üzerinde oluşturduğu zevk ve mutluluk hissinin mekanizması henüz tam olarak belli değildir. Ancak tarihin bu noktasında, bilim dopamin ve zevk arasında bir bağlantı olduğunu göstermeyi başarmıştır. Mutluluk hissi oluşturan başlıca nörotransmitterlerin salınımının engellendiği veya azaltıldığı testlerde, zevk hissi veya sevdiğimiz yemeği yediğimizde uyarılan ödül merkezinin aynı etkiyi oluşturmadığı ve işlevlerinin azaldığı da tespit edilmiştir. Yanı sıra, bir durumdan veya tecrübeden de keyif alacağımızı öngörebiliriz. Bu öngörü sırasında dahi dopamin düzeylerinin arttığı gözlemlenmiş ve bize zevk veren davranışları yapma kabiliyetimizin daha da güçlendiği ortaya çıkarılmıştır. Bununla birlikte, mutluluk sadece haz verici bir his değildir. Bundan çok daha karmaşıktır. Araştırmalar aynı zamanda progesteron, oksitosin ve testosteron gibi diğer hormonları, başkalarıyla birlikteyken iyi hissetme ve bağlılık duygusunun oluşması gibi mutluluğun diğer yönlerini üretmeyle de ilişkilendirmiştir.


Mutluluk Hapı Antidepresanların Karanlık Yüzü Teknoloji çok hızlı ilerliyor ve insanlık git gide topraktan uzaklaşmaya başlıyor. Tüm bunların sonucu olarak stres hayatımızın köklü bir parçası haline geldi. Eski zamanlarda stres yok muydu mutlaka vardı ancak günümüzde stres çok farklı bir boyut almış olabilir. Bir de artık hayatımızda antidepresanlar var! Antidepresanlar hem Türkiye'de hem de dünyanın birçok ülkesinde en çok yazılan ilaçlardan biri haline geldi. 2012 yılında Türkiye'nin yıllık antidepresan kullanımı 37 milyon kutuya ulaştı (http://bit.ly/2c8KIXZ). Antidepresanların kullanıcı sayısı da 8 milyona çıktı (http://bit.ly/2bLUazn). Meclis gündemine bile gelen antidepresanlar birçok kişi için mutluluğa giden kestirme yol olarak görülüyor. Ancak bu mutluluğun faturası beklendiğinden daha ağır olabilir. İntihar Düşünceleri Antidepresan Kullananlarda Daha Fazla Görülüyor Danimarka'da Nordic Cochrane Merkezi'nde çalışan araştırmacılar bir rapor yayınladılar. Buna göre ilaç şirketleri araştırmalarda antidepresanların yan etkilerini gizliyorlar! Standart süreçte bir araştırmanın tüm bulguları derlenip FDA gibi düzenleyici kurumlara gönderilmelidir. Sonrasında bu kurumlarca ilacın etkinliği ve verimliliği tartışılmalıdır. Bazı klinik çalışmaların ayrıntılı incelenmesi sonucunda intihar düşüncelerinin ve agresif davranışların görülme sıklığının arttığı görüldü. Özellikle seçici serotonin geri alım inhibitörü ve serotonin/norepinefrin geri alım inhibitörleri incelendi. SSRI kullanan kişiler antidepresan kullanmayanlara kıyasla iki kat daha fazla yan etki yaşadı. 2001 yılında da buna benzer bir olay yaşandı. GlaxoSmithKline'ın Paxil adlı ilacının da zararları gizlenmiş ve yararlı etkileri çok abartılmıştır. British Medical Journal'de yayınlanan bir çalışma ilaç deneylerindeki yanlışları konu almıştı. Bu rapor bilim insanlarının nasıl taraflı bir şekilde rapor yazdıklarını göstermiştir. İlaç araştırmaları ayrıntılı incelendiğinde kavramların da yanlış bir şekilde aksettirildiği görüldü. Örneğin bir antidepresanı kullanan kişide intihar düşüncesi oluştuğunu varsayalım. Bu durum depresyonun ağırlaşması veya duygusal eğilimleri artırır şeklinde yazılıyordu. Kara Kutu Açılıyor University College London'da Dr. Moncrieff de konuyla ilgili önemli açıklamalar yapıyor. Antidepresanların zararlarının tam olarak rapor edilmediğini o da doğruluyor. Araştırma sonuçlarının editörlere gönderilen kısmında çok seçici davranılıyor. Makalede tüm biyolojik süreçler kılıfına uygun bir şekilde yazılıyor. Ancak nihayetinde bu verileri manipüle etmek demektir ve suç teşkil eder. Gizlenen araştırma sonuçları bu kadar önemliyse, bunlara nasıl ulaşıldı? Araştırmacı Peter Gotzsche tüm verilere ulaşmanın hiç kolay olmadığını söylüyor. Öncelikle Avrupa İlaç Kurum'dan 2007 yılında antiobezite haplarının araştırma sonuçlarını istediler. EMA çok net bir şekilde isteklerini reddetti ve araştırmacılara hiçbir raporu vermedi. EMA haplarla ilgili ticari gizlilik konusunu öne sürüyordu. Ancak ortada gizlilik gerektiren hiçbir durum yoktu. Ekip yaptıkları araştırmanın insan sağlığı için çok önemli olduğunu söylemesine rağmen EMA yönetim kurulu hiç ilgilenmedi. Araştırmacılara Bürokratik Engeller Avrupa Parlamentosu bu tür bilimsel araştırmalar için bir şikayet amiri seçmiştir. Bu görevliye ısrarla istek ve şikayet dilekçeleri gitti. Bütün bu uğraşların sonucunda 3 yıl sonra araştırma ekibi istedikleri raporlara ulaşabildiler. Bu durumun akabininde EMA hemen bir açıklama yaptı. Zaten yakında verileri halka açık hale getireceklerini ve ortada gizleyecek bir şey olmadığını ilan etti. Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu 2004 yılında birçok antidepresana uyarı yazısı koydurmuştu. Çünkü antidepresan kullanımı ile intihar düşüncelerinin ortaya çıkmasının bağlantılı olduğu birçok araştırma tarafından ispatlanmıştı. Şüphesiz birçok antidepresanın yan etkilerinin tam olarak ne kadar olduğu biliniyor. Ancak EMA yetkilileri bunlara hiçbir uyarı yazısı koymayı düşünmediler. Antidepresanlar Sorgulanıyor Antidepresanlar hakkında BMJ'de yayınlanan da dahil tüm araştırmaları bir araya getirelim. Büyük resme baktığımızda bu ilaçların artıları ve eksileri ile ilgili çok ciddi sorular çıkıyor. Bazı çalışmalar antidepresanların plasebo etkisinden fazlasını verdiğini gösteriyor. Ancak manipüle edildiği gerçeği de araştırmaların tekrar değerlendirilmesini zorunlu kılıyor. Moncrieff konu hakkında şunları aktarıyor: Benim görüşüm, antidepresanların etkili olduğu ile ilgili gerçekten güçlü kanıtlara ihtiyacımız yok. Elimizde onların zararlı olabileceğine dair pek çok kanıt var. Bu yüzden bu şu anki durumu tersine çevirmeli ve onları reçetelere yazmayı bırakmalıyız. Antidepresanları yerden yere vurduktan sonra neden bu kadar çok tükettiğimizi sorgulayalım. Antidepresanlar bir psikiyatrist tarafından yazılır. Hekiminiz gerek görmedikçe size antidepresan yazmaz. Bu yazımızda hekimlerin veya dergi editörlerinin davranışlarını eleştirmiyoruz. Çok arkada klinik çalışma verilerini değiştirenleri konuşuyoruz. Doktorunuz size antidepresan yazdıysa onu kullanın. Çünkü bir ilacın yararı zararından fazla değilse doktorunuz size reçete etmez.


Mutsuzluk Neden En Uzun Süren Duygudur? İnsan vücudunda duygular kontrol edilemez bir şekilde belirli hormon ve nörotransmitter maddelerin varlığı sonucunda ortaya çıkarlar. Duygular bir balık misali anlık olarak yakalaması oldukça zor ve güçtür. İnsanlar bazen sebepsiz yere üzülürler, hüzünlü şarkılar çoğu kişi tarafından sevilir. Mutsuzluğun şaşırma, korku hatta sıkılma duygusundan bile 240 kat daha uzun sürebileceğine inanabiliyor musunuz? Daha derine indikçe araştırmacılar bu süre farkının insan hayatında daha önemli olaylarla ilişkilendirilebileceğini düşünüyor. Kısa süreli duygularla kıyaslandığında üzerinde düşünme süresi ve önem derecesi arttıkça mutsuzluk gibi duygular daha kalıcı oluyor. İleri Okuma: Hüzünlü Müzikleri Neden Severiz? Mutsuzluk Gibi Duygular Hayata Uyum Sağlamamızı Kolaylaştırıyor Her bir duygumuz belirli bir olayla başlar ve genellikle duygunun başlangıcını tanımlamak kolaydır. Ancak bu durum hep böyle devam etmeyebilir. Belirli bir duyguyla başlayan süreç zaman içinde farklılaşabilir tamamen farklı bir hal alabilir. Bazen duygunun yoğunluğu birden bire ortadan kalkabilir ve geri gelmeyebilir bazı zamanlar ise daha güçlü bir şekilde tekrar ortaya çıkabilir. Belçika'da Leuven Üniversitesi'nde yapılan araştırmalarda bilim insanları 233 lise öğrencisine son zamanlarda yaşadıkları duygusal olayları zamanlarıyla birlikte kaydetmelerini söyledi. Katılımcılar arasındaki kız erkek oranı neredeyse yarı yarıyaydı ve yaş ortalaması 17'ydi. Araştırmacılar daha sonra katılımcılara duygularınızla nasıl başa çıkıyorsunuz gibi detaylı yanıt gerektiren sorular sordu. 27 Duygudan En Uzun Süreni Mutsuzluk Gelelim araştırmanın sonuçlarına. Katılımcıların bahsettiği söz konusu 27 duygudan en uzun süreni mutsuzluk çıkarken, utanç, şaşırma, korku, tiksinme, can sıkıntısı, küçük düşürme gibi duygular çok daha kısa süreli olduğu görüldü. Mutsuzluk duygusu eğer yoğun yaşanırsa diğer duygulardan 240 kat daha uzun sürebiliyor. Araştırma ekibi aynı zamanda benzer duygular arasında duygunun yaşanma süresinin önemli bir ayırıcı unsur olduğunu da keşfetti. Örneğin, suçluluk duygusu utançtan daha uzun sürerken, endişe duygusu da korkudan daha uzun süreliydi. Bir duygunun süresini belirleyen daha önemli bir unsur onun hayatımızdaki öneminden geliyor. Genellikle kısa süreli duyguların hayatımızdaki önemi çok fazla olmuyor ve üzerinde pek düşünülmüyor, diğer taraftan uzun süreli duygular hayatımızı şekillendirmede önemli bir yere sahiptir. Uzmanlar duygunun süresini ve yoğunluğunu belirleyen etkenin bu duygunun bağlı olduğu olayların veya seçimlerin hayatımızda karşımıza çıkma olasılığı olduğunu söylüyor. Bir diğer deyişle bir duyguyla ilgili olaylar hayatımızda ne kadar çok yer ediyorsa o duygu daha uzun süreli oluyor. Kadınlar Duygularını Daha Uzun Yaşıyor


Müziğin Tekrar Eden Kısımlarını Neden Severiz? Hayatın bir vazgeçilmez bir parçası olan müzikle ilgili bilinmeyen ve merak edilen çok önemli bir nokta var. Bir şarkının veya melodinin için tekrar tekrar çalan kısımları insanlar neden seviyor? Zaten şarkının o bölümünü bilmiyor muyuz? Bir dakika önce dinlediğimiz yeri dinlemekten neden keyif alıyoruz. Psikologlar insanların tecrübe ettikleri şeylere doğru eğilimleri olduğunu söylüyorlar. Bu durum 1960'larda Robert Zajonc tarafından salt maruz kalma etkisi olarak tanımlanmıştır. Görünen o ki kişiler müzik dinlerken burayı daha az önce dinlemiştim yerine bu kısmı çok seviyorum diye düşünüyorlar. Salt maruz kalma etkisinden büyük müzikte tekrarın özel rolünü gösteren başka etkenler de var. İleri Okuma: Müzik ve Beyin Normal Konuşmalar Şarkı Haline Getirildi California Üniversitesi'nde çalışan psikolog Diana Deutsch bazı konuşma kayıtlarını şarkı haline getirmeyi amaçladı ve araştırmasında kişilere bu sesleri çeşitli şekillerde dinletmiştir. Seslerin sıradan konuşmadan hiçbir farkı yoktu ama bazen imkansız denecek kadar kulağa tuhaf gelebilmekteydi. Deutsch araştırmasında konuşmalardaki birkaç kelimeyi tekrarlar haline getirmek istedi ve bu kelimeler bir nevi şarkının içinde nakarat görevi gördü. Dinleyici tekrarlayan kısma geldiğinde konuşmadan çok bir şarkı dinliyormuş gibi görünüyordu. Dönüşüm gerçekten tuhaftı. Başta günlük konuşmadan hiçbir farkı olmayan sesler birkaç sözcüğün tekrar etmesiyle şarkı gibi algılanmaya başlanmıştı. Tekrar aslında kişilerin algısal nöral ağlarını değiştirerek seslerin müzik olarak algılanmasını sağlıyor, kelimeler kulağa şarkı sözleri gibi geliyor. Deutsch'un yaptığı deney müzikalleştirmenin dikkatimizi sözcüklerin anlamından parçanın akışına ve ritmine nasıl yoğunlaştırdığını gösteriyor. Müziğin İçindeki Tekrarlar Tahmin Etmeyi Kolaylaştırıyor Müziği müzik yapan öğelerden biri de aslında tahmin yürütmedir. Müziğin içinde hiç tekrar olmadığında dinleyici şarkı içindeki hiçbir söz ve melodiyi tahmin edemez. Ancak müziğin içinde tekrarların olması kişilerin tahmin yürütmesini kolaylaştıracağından onların daha hoşnut olmalarını sağlayacaktır. Örneğin, Ayten Alpman'ın Söyle Buldun mu adlı meşhur şarkısında söyle kelimesini duyduğunuz anda sözlerin devamını içinizden söylemeye başladığınızı fark edecek ve içten içe bundan keyif alacaksınız. Tahminler Doğru Çıkınca Dopamin Salgılanıyor Müzikten keyif almamızı sağlayan beyin bölgesi akkumbens çekirdeğidir. Akkumbens çekirdeği korpus striatumun sınırında bulunur ve hipotalamusun arka tarafında kalır. Beynin iki yarımküresi de kendi akkumbens çekirdeğine sahiptir. Bu çekirdekler merkez ve kabuk olarak iki yapıdan oluşur. Her birinin ayrı hücre morfolojisi ve işlevi vardır. Müzik dinlemek nükleus akkumbens aracılığıyla ödül merkezini uyarır ve bizim keyif almamızı sağlar. Amidgala ve diğer beyin alanlarıyla beraber duygudurumumuzu yönetir. Merkez ve kabuk kısımlarında çeşitli dopamin reseptörleri yer alır: D1 tipi ve D2 tipi medium spiny nöronları. Medium spiny nöronları 200-300 tane dendrite sahiptir ve bu şekilde çok sayıda nöronu birbirine bağlayabilir. Akkumbens çekirdeğinin yapısındaki farklı dopamin reseptörleri farklı bilişsel işlevlerin gerçekleştirilmesine imkan sağlar. Bu işlevlerden bazıları motivasyon, memnuniyet, haz alma, ödül, öğrenme ve hatta bağımlılık. Son yıllarda yapılan araştırmalar akkumbens çekirdeğinin korku, dürtüler ve plasebo etkisinde aktif olduğunu göstermiştir.


Çocuklara Müzik Aleti Çalmayı Öğretmenin En Kolay Yolu: Suzuki Yöntemi Teknolojinin alabildiğine yaygınlaştığı günümüzde çocuklarımızı telefondan, bilgisayardan uzaklaştırıp çeşitli hobilere yönlendiremiyoruz. Örneğin çocuğa bir müzik enstrümanı çalmayı öğretmek, satranç öğretmek bazen imkansız hale geliyor. Onun için bilgisayarda oyun oynamak daha eğlenceli görünüyor ama hem beyin gelişimi hem de sosyalleşmesi açısında ebeveynler çocuklarına çeşitli beceriler kazandırmak istiyorlar. Çocuklara bir müzik enstrümanı çalmaya öğretmek için 1940'larda Japon bir kemancı ve öğretmen olan Shinichi Suzuki çok başarılı bir yöntem geliştirdi. Suzuki yöntemi adı verilen bu teknik 1960'ların ortalarında Amerika'ya getirildiği ve o zamandan beri dünyanın birçok ülkesinde çocuklar, anne babalar ve öğretmenler tarafından büyük bir hevesle kullanılıyor. Suzuki'nin çocuklara çeşitli enstrümanları çalmayı öğretmeye yönelik yöntemi aslında psikolojideki sosyal bilişsel öğrenme ilkelerine çok benziyor. 1986 yılında Albert Bandura gözlem yoluyla gerçekleşen sosyal bilişsel öğrenme ilkelerini açıkladığında büyük ses getirmiş ve psikoloji alanında adından epeyce söz ettirmişti. Sosyal bilişsel öğrenmede çocuklar sadece gözlemleyerek belirli davranış kalıplarını öğrenebiliyorlardı. Buna en iyi örneklerden biri 13 aylıkken televizyondaki golf oyuncularını izleyerek golf oynamayı öğrenen Jack'tir. Jack sadece 13 aylıkken 5 metreden topu deliğe sokabiliyordu. Suzuki yöntemi ile Bandura'nın sosyal bilişsel öğrenme ilkeleri birbirleriyle çok örtüşüyor demiştik. İkisinin en büyük ortak özellikleri dikkatli gözlem, belleğe kaydetme, gözlemlenen davranışı taklit etme ve davranışı gerçekleştirmek için çocuğun güdülenmesidir. Dikkat Örneğin çocuğunuza keman çalmayı öğretmek istiyorsunuz. Öncelikle çocuğunuza siz rol modeli olmalısınız. Suzuki, anne babalara sadece çocuk, anne babasına baktığında ve dinlediğinde keman bilgilerini öğretmelerini öneriyor. Çocuk yerde yuvarlandığında, yerinde zıpladığında, geri geri yürüdüğünde ya da konuyla ilgisiz şeylerden bahsettiğinde anne babalara durmalarını söylüyor. Çocukları Suzuki yöntemine başlatmak için önerilen yaş kızlar için 3, erkekler için ise 4. Ancak anne babalar, 3-4 yaşındaki çocukların dikkatlerini toplama süresinin genellikle 30 saniye ila birkaç dakika arasında olmak üzere kısıtlı olduğu konusunda uyarılıyor. Hafıza Suzuki, anne babalara, bilgileri çocukların anlayabileceği şekilde vermelerini söylüyor. 3 4 yaşındaki bir çocuğun sözel becerileri ya da hafızası tam anlamı ile gelişmediği için, sözel talimatlara fazla yer verilmez. Bunun yerine çocuğa keman dersi, oyun ve egzersiz yoluyla verilir. Örneğin, çocuklara kemanı nasıl tutacakları, yayı nasıl tutacakları ve parmaklarını nasıl basacakları, önce ellerin kullanıldığı oyunlarla öğretiliyor. Çocuklar, nota okumayı ancak büyüdüklerinde ve keman çalma konusunda biraz teknik kazandıktan sonra öğreniyorlar. Taklit Etme Suzuki yöntemi için çocukların, fiziksel olarak istenen davranışları yapabilecekleri ve öğretmen ile anne babalarını taklit edebilecekleri en erken yaş olan 3 4 yaşlarında keman dersine başlamaları öneriliyor. Kızlar fiziksel olarak erkeklerden daha erken olgunlaştıkları için, daha erken başlayabiliyor. Başka enstrümanların gerektirdiği fiziksel beceri daha fazla olduğu için, başlama yaşları değişiyor; piyano, 4 5 yaş, çello, 5 yaş, flüt, 9 yaş. Tahmin edebileceğiniz gibi 3 4 yaşındaki çocuklar, önce minyatür enstrümanlarla başlıyor ve büyüdükçe daha büyük enstrümanlara geçiyor. Güdülenme Suzuki, anne babaların en önemli rolünün, çocuğu anne babanın yaptıklarını gözlemlediği ve taklit ettiği için ödüllendirmek olduğuna dikkat çekiyor. Suzuki, küçük çocukların motivasyonunu yüksek tutmak için çeşitli yöntemler öneriyor: Çocuk için faal ve ilgili bir model olun, çocuk için eğlenceli olan keman oyunları oynayın, rekabet içeren oyun ve derslerden kaçının ve çocuğu asla ulaşabileceği seviyenin ötesine itmeyin.


Ritmi Takip Ederek Müzik Dinlemek Beyni Geliştirebilir Yolda yürürken, ders çalışırken, spor yaparken çok sıradan işlerimizde dahi çoğumuz müzik dinleriz. Araştırmacılar buradan yola çıkarak hareket ve müziği birleştirmenin beyin işlevleri için yararlı olduğunu düşünmeye başladılar. Müzik dinlemek ile ilgili yapılan araştırmalar ritmi takip ederek müzik dinlemek ile bilişsel işlevler arasında pozitif bir bağlantı olduğunu keşfetti. Sinirbilim uzmanları son araştırmalarında müziğin ritmine göre hareket etmenin beynin hareket işlevlerini olumlu etkilediğini ortaya çıkardılar. Avrupa Birliği tarafından desteklenen 'Beat Health' adlı proje müziğin ritmik uyarımının hareket ve yürüyüş üzerindeki yararlarını ortaya çıkarmayı hedefliyor. Müzik Dinlemek ve Ritmi Takip Etmek Çok Yararlı Beynin hareket işlevlerinden sorumlu motor nöronlarının koordinasyonu vücuttaki tüm hareket işlevlerini yöneten mekanizmadır. Motor nöronlarında gerçekleşen hasarlar distoni gibi günlük hayatı çok zorlaştıran rahatsızlıklara sebebiyet verebiliyor. Parkinson hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklarda da beynin motor nöronları zarar görebiliyor ve titreme, kas sertliği, yürümekte zorlanma gibi çeşitli rahatsızlıklar oluşabiliyor. Projenin en son aşamasında bireylere müzikal ritim sağlayabilecek bir akıllı telefon uygulaması geliştirmek yer alıyor. Bu uygulamanın yarattığı ritim beynin motor nöronlarının performansını artırabilecek. Böylelikle basit bir akıllı telefon sayesinde yürüyüşlerimizden egzersizlere kadar çok sayıda kas faaliyetinden daha fazla fayda sağlayabileceğiz. Ayrıca, ilerleyen zamanlarda internet tabanlı bir bilgi paylaşım ağının yürürlüğe konması da planlanıyor. Bu sayede bireylerin hareket performansı araştırma merkezine gönderilerek uygulamanın daha da geliştirilmesi mümkün olacak. Aslında bireyler bu uygulamayı kullanırken projenin tüm verilerine ulaşabiliyor ve kendi durumlarını istedikleri zaman denetleyebiliyorlar. Akıllı Telefon Uygulamaları Geliştiriliyor Projenin başlangıç aşamasında araştırmacılar öncelikle hareket üzerinde ritmik uyarımın etkisini iyice anlamaları gerekiyor. Ancak bu sayede geliştirilecek uygulamadan en yüksek düzeyde verim alınabilir. Projenin bir sonraki aşamasında tüm verilerin toplandığı ve internet üzerinden verilerin bütün kullanıcılarla paylaşılabileceği bir bilişim platformu oluşturmak var.


Müzik Eğitimi Neden Bu Kadar Önemli? Müziği sevmeyenimiz yoktur sanırım, anlık bile olsa hafif bir müzik açılması o an neşemizi yerine getirebilir. Ciddi bir müzik eğitimi alan kişiler için müzik çok daha fazla anlam kazanıyor. Son yapılan araştırmalar çocuklarda müzik eğitimi ile diğer bilişsel kabiliyetler arasında güçlü bir bağlantı olduğunu gösteriyor. Kanada Ontario'da McMaster Üniversitesi'nde çalışan Laurel Trainor ve ekibi müzik eğitimi alan ve almayan okul öncesi çocuklarda kıyaslamaya dayalı bir araştırma yürüttüler. Eğitim alan çocukların beyinleri ses tanıma testlerine daha fazla cevap verirken, eğitim almayan çocukların beyinlerinde bu oran gözlenmedi. Çalışma müzik eğitiminin çocukların beyinlerinde işitsel korteksi geliştirdiğini gösteriyor. Bu zaten beklenen sonuçtu asıl soru: Müzik eğitimi düşünme ve algılama gibi kabiliyetleri nasıl etkiliyor? Müzik Eğitimi Beyni Geliştiriyor Trainor bu soruya da evet diyor. Bir ya da iki yıllık bir müzik eğitimi bile hafıza ve dikkat seviyelerinde artışa sebep oluyor. Bunun nedeni herhangi bir müzik aleti kullanırken beynimizin dinleme ve hareket yeteneklerini beraber kullanmasından kaynaklanıyor. Bir müzik aleti çalarken beyninizin nerdeyse tamamını kullandığınızı biliyor muydunuz? Gelin beraber bakalım. Notayı karşınıza aldınız, beyninizin arka lobu ve birincil görsel korteksiniz çalışıyor. Çalacağınız notanın ön hazırlığını yaptınız bu esnada planlamayla ve karar vermeyle ilgili olan ön lob çalışıyor. Çalmaya başladığınız an duyma ve hafızayla ilgili olan yan loblar devreye giriyor. Aynı zamanda kas hareketlerinizden sorumlu paryetal lob ve beyincik de devrede. Neyse daha fazla uzatmayalım müzik dinlerken değil ama müzik çalarken beyninizin çok fazla yeri büyük bir dikkatle çalışmak zorunda. Bilişsel İşlevler Daha İyi Oluyor Harvard Üniversitesi bilim insanlarında Gottfried Schlaug da müzik eğitiminin bilişsel etkilerini araştıranlardan biri. Schalug erken yaştaki müzik eğitiminin gelişmiş hareket ve işitsel yeteneklere ayrıca bunlarla beraber sözlü ve sözsüz akıl yürütme yeteneklerinin önünü açtığını söylüyor. Disleksik çocuklarda yapılan araştırmalar ise müzik eğitimi ile dil gelişimi arasındaki güçlü ilişkiyi gözler önüne seriyor. Temel müzik algısını geliştiren bir müzik uğraşı disleksik çocuklarda bazı dil gelişimi bozuklarını iyileştirebiliyor. Schlaug müzik kulağı olmayan bireylerde ön ve yan loblar arasında bulunan 'arcuate fasciculus' adlı kavisli bir lifli bölge yok denecek kadar azdır. Bu bölgenin azalması veya ciddi zarar görmesi afazi gibi çeşit dil sorunlarıyla ve disleksiyle bağlantılı olduğu biliniyor. 10-13 Yaş Aralığı Nöral Değişimler için Çok Önemli Ohio Üniversitesi'nde çalışan Antoine Shahin'in yaptığı bir araştırma gösteriyor ki, bir kişi anlamlı ve ahenkli sesleri defalarca dinlediğinde ilgili nöronların o seslere verdiği tepkiler diğer seslerden daha fazla oluyor. Antoine Shahin'in çalışmalar müzik dinlemeyle oluşan nöral değişikliklerin yaşla beraber arttığını ve bu artışın 10-13 yaş aralığında en yüksek düzeye ulaştığını gösteriyor. Kendim de ney üfleyen biri olarak itiraf etmeliyim en ilginç bulgular Toronto Üniversitesi'nden geliyor. Glenn Schellenberg'in araştırmaları müzik eğitiminin doğrudan bir kişiyi daha zeki yapıp yapamayacağı konusuna odaklanıyor. Aslında bu tür değerlendirmeleri yapmak çok zordur çünkü IQ seviyesine etki edebilecek birden fazla etmen mevcuttur. Aile geliri ve eğitimi dahi bu etmenlerden bazılarıdır. Schellenberg müzik dinlemenin bazı bilişsel testleri çözmede kısa süreli bile olsa kişiye yardımcı olduğunu keşfetti. Çocuklara verilen müzik derslerinin ise onlarda daha uzun süren bilişsel başarılara yol açtığını söylüyor. Yetişkinlerde de müzik eğitiminin aynı sonuçları doğurup doğuramayacağını söylemek şimdilik zor. Müzik Eğitimi Her Yaştan İnsana Yarar Sağlıyor


Müzik ve Beyin Bir müzik aleti çalmanın beyne sayısız yararı var. El-göz koordinasyonundan, sesleri daha iyi analiz etmeye kadar günlük hayatımızın bir parçası olan çoğu işlevi geliştiriyor. Ne kadar erken yaşta başlanırsa da o kadar çabuk öğreniliyor. Günde yarım saatinizi ayırarak bir enstrüman öğrenmek mümkün, en azından küçük yaştaki çocuklarımızı, kardeşlerimizi bu konuda eğitmeliyiz. Küçük yaştaki çocuklara müzik aleti çalmayı öğretmek için Suzuki yöntemini deneyebilirsiniz. Nietzsche'nin dediği gibi Müziksiz bir hayat hatadır. Müzik, Hafıza Merkezi Hipokampüsü Geliştiriyor Hipokampüs hafıza süreçlerin çok kritik bir role sahip şekli deniz atına benzeyen beyin parçasıdır. Hipokampüs nöron ve sinapslarının nasıl organize olduğu hem hücresel seviyede hem sistemsel ölçüde yoğun bir araştırmaya tabi tutulmuştur. Şüphesiz bunda yeni nöronların hipokampüse katılışının gerçekleşmesi de çok önemlidir. Aynı zamanda bu bölge beyin yapıları arasında kriz/nöbetlere, kalp ve damar sorunlarına en hassas yapıdır. Şeker hastalığından Alzheimer hastalığına kadar pek çok hastalıkta hipokampüs bundan ciddi derecede etkilenir. Müzik aleti çalarak bu bölgenin geliştirilmesi birçok hastalığın da önüne geçebilir. Nükleus Akkumbens Akkumbens çekirdeği korpus striatumun sınırında bulunur ve hipotalamusun arka tarafında kalır. Beynin iki yarımküresi de kendi akkumbens çekirdeğine sahiptir. Bu çekirdekler merkez ve kabuk olarak iki yapıdan oluşur. Her birinin ayrı hücre morfolojisi ve işlevi vardır. Müzik dinlemek nükleus akkumbens aracılığıyla ödül merkezini uyarır ve bizim keyif almamızı sağlar. Amidgala ve diğer beyin alanlarıyla beraber duygudurumumuzu yönetir. Merkez ve kabuk kısımlarında çeşitli dopamin reseptörleri yer alır: D1 tipi ve D2 tipi medium spiny nöronları. Medium spiny nöronları 200-300 tane dendrite sahiptir ve bu şekilde çok sayıda nöronu birbirine bağlayabilir. Akkumbens çekirdeğinin yapısındaki farklı dopamin reseptörleri farklı bilişsel işlevlerin gerçekleştirilmesine imkan sağlar. Bu işlevlerden bazıları motivasyon, memnuniyet, haz alma, ödül, öğrenme ve hatta bağımlılık. Son yıllarda yapılan araştırmalar akkumbens çekirdeğinin korku, dürtüler ve plasebo etkisinde aktif olduğunu göstermiştir. Beyincik


Müzik ve Beyin Uyarılarının Birlikte Çalışması Yaşlılarda Hafızayı Güçlendiriyor Hayatımızda oldukça büyük öneme sahip olan müzik kavramının beynimiz için de aynı derecede önemli olduğunu biliyoruz. Müzik, insanlarda farklı duygu ve düşüncelerin ortaya çıkmasına ve hatta beynin çalışma sisteminin değişmesine kadar varan etkiler yapabiliyor. Bilişsel yeteneklerin büyük oranda kaybedildiği Alzheimer hastalığında bile müzikle uğraşmış insanların müzikal yeteneklerinin oldukça az zarar gördüğü, neredeyse hiçbir şey hatırlamayan hastaların eskiden öğrendikleri ezgileri kolaylıkla hatırlayabildikleri biliniyor. Müzik Anıları Harekete Geçiriyor Son yapılan bir araştırma ise müziğin olumlu bir etkisini daha ortaya çıkardı. Kişinin geçmişte sevdiği müzikler, eski anılarını harekete geçirmeye yardımcı olabiliyor. Yeni çalışma raporları, cerrahi işlem gerektirmeyen beyin uyarıları ile kişinin sevdiği müziklerin birleşiminin, eski anıların hatırlanmasına yardımcı olduğunu gösteriyor. Araştırmada MCI'li yaşlı hastaların ruhsal durumunun iyileştiği gözleniyor. İleri Okuma: Müziğin Beyne Etkileri Müzik ile Beyin Uyarımı Birleştiriliyor Hafif Kognitif Bozukluk hastalarında bellek gelişimini sağlamak için müzik terapisi ile beyin uyarımı birleşimini hedefleyen ilk çalışma gerçekleştirildi. Bu çalışmanın, Alzheimer gelişme riski yüksek MCI hastaları için ekonomik ve kullanımı kolay bir tedavi geliştirmenin yolunu açabileceği düşünülüyor. Çalışma, Baycrest'in Rotman Araştırma Enstitüsü bölüm başkanı yardımcısı ve kıdemli bilim adamı olan Dr. Claude Alain tarafından yapıldı. Kafatası boyunca çok düşük yoğunlukta bir akım ileten, non-invazif ve ağrısız bir beyin uyarımı yöntemi olan Transkraniyal Doğru Akım Uyarımı ile birlikte, geçmişte keyif aldıkları müziklerin dinletildiği MCI hastaları incelendi. İleri Okuma: Alzheimer Hastalığı Araştırma, müzik dinlemenin demanslı yaşlı erişkinlerin ruh halini ve sağlığını iyileştirdiğini ve hastaların geçmiş anılarını geri getirerek sosyal etkileşime teşvik edebileceğini gösterdi. Toronto Üniversitesi'nde psikoloji profesörü olan Dr. Alain: Bir şekilde, müzik, demans hastalarında anıları harekete geçiriyor ve bu da hastaların bakıcılarla daha fazla sosyal etkileşime geçmelerine yol açıyor, diyor. Beyin uyarımının kişinin hafızasını ve dikkatini geçici olarak iyileştirdiği de gösterildi. Ancak yöntemin işe yaramasının nedeni hala belirsiz. Yöntem Üzerinde Çalışmaya Devam Edilecek Müzik; hoş zaman geçirmek, kafa dağıtmak, eğlenmek için dinlenen ses dizilerinden ibaret değildir, doğrudan beynimizi etkiler ve hayatımızı şekillendirir.


Narkolepsi Narkolepsi, genelde uyku nöbetleri ya da gün içinde kısa uyku süreçleri şeklinde görülen aşırı uyuma hali ile kendini belli eden kronik bir bozukluktur. Genelde büyük duygusal değişiklikler tarafından tetiklenen bu uyku nöbetlerine, kısa REM süreçleri ve kas kontrolünün kaybı eşlik eder. Narkolepsi hastaları, uyku nöbetlerini karşı konulamaz olarak tarif ediyor. Bir sohbetin ortasında ya da araba kullanırken, oldukça uygunsuz ortamlarda birdenbire uyuyakaldıklarını belirtiyorlar. Bu uyku nöbetleri çoğu zaman hastaların normal bir hayat yaşamalarına engel oluyor. Düşünün şimdi, İstanbul trafiğinde araba kullanıyorsunuz hiçbir sorun yok ama bir kırmızı ışıkta beklediğinizde hemen uyuyakalıyorsunuz. Arkanızdan söylenen sözler, çalınan kornaların haddi hesabı yok.


Narkolepsi Narkolepsi beynin uyku-uyanıklık döngülerini düzenleme kabiliyetini yitirmesi sonucu ortaya çıkan kronik nörolojik rahatsızlıktır. En belirgin belirtisi gündüz kendini çok uykulu hissetmedir. Sağlıklı bir kişinin 24 veya 48 saatlik uykusuzluk sonucu yaşadığı uyku hissi narkolepsilerin normal yaşantısında vardır. Narkolepsinin bir başka belirtisi katapleksi adlı ani kas gevşemeleri ve akabinde gerçekleşen gülme, ağlama gibi duygusal tepkilerdir.


Narsistik Kişiler Neden Sevdiklerini Suistimal Eder? Hayatta anlaması en zor şeylerden biri sevdiği insana zarar vermekten hiç çekinmeyen narsistiklerdir. Narsistikler ile romantik ilişki yaşayan insanlar suistimal edildiğinde çok üzülüp travma yaşayabilirler. İlişkiniz çok güzel gidiyorken ne oldu da bir anda aldatıldınız veya kandırıldınız? Narsistik kişiler kendi alanlarına girdiğinizde, sizi bir tehdit olarak görürse sizi herkesin içinde aşağılayabilirler. Hiç beklemediğiniz anda sırtınızdan vurulabilirsiniz. Bu kişilerin iç dünyalarına bir göz atalım. Etrafınızda narsistik olduğunu düşündüğünüz insanlar varsa ve benzer tecrübeler yaşamışsanız onlara güvenerek ne kadar büyük bir hata yaptığınızı düşünüyorsunuzdur. Gelecekte onlarla olan ilişkinizi gözden geçirebilirsiniz. Sizden bu insanları terk etmenizi istemiyoruz. Narsistikler toplum içinde kendilerini öne çıkarmayı seven insanlardır. Davranışları tahmin edilebilir. Buna uygun davranmalısınız. Narsistik Kişiler Nasıl Davranır? Genelde narsistik kişiler aynı davranış örüntülerini sürekli tekrar etme eğilimindedirler. Yaygın inanışın aksine çoğu sahtekar ve dolandırıcı değildir. Narsistikler sürekli narsistik olduklarını belli ederler. Bir kişinin narsisizm özellikleri taşıdığını anlamak için insan sarrafı olmanıza gerek yok. Sevgilinizin veya arkadaşınızın narsistik olup olmadığını onun davranışlarına bakarak anlayabilirsiniz. Şimdi narsistikler ile ilgili bilmeniz gereken bazı temel bilgilere geçelim. Empati Becerileri Zayıftır Narsistik insanlar hakkında ilk söyleyebileceğimiz şeylerden biri başkalarının hislerini umursamamalarıdır. Empati başkasının nasıl hissettiği ve düşündüğünü anlama kapasitesidir. Ayağına diken batmış ağlayan bir çocuğu gördüğünüzde acı çektiğini hemen anlarsınız dimi? İşte buna duygusal empati denir. Başkasının acısını anlamaktır. Başkalarıyla empati kurduğunuzda onları incitmekten çekinirsiniz. Etrafına daha duyarlı biri olursunuz ancak narsistikler böyle değildir. Sadece kendilerini düşündüklerinden etrafındaki insanları pek önemsemezler. Empati kuramadıklarından başkalarını incittiklerinde bunu anlayamazlar. Narsistiklerin sahip olduğu empati türü düşünsel empatidir. Düşünsel empati başka insanlara acı verdiğini farketmenizi sağlama becerisidir. Davranışların neticesinde başka insanların ne düşündüğünü anlamalısın. Düşünsel empati bunu gerektirir. Narsistikler de sevdikleri insanlara zarar verdiklerini anlayabilir ama umursamazlar. Zaten bu yüzden narsisizm bir kişilik bozukluğu olarak görülüyor. Narsistik Kişilerin İletişimleri Yeterince İyi Değildir Akşam annenizle kavga ettiniz diye ona zarar vermek istemezsiniz. Okulda arkadaşınızın bir davranışınıza canınız sıkıldığı için onu herkesin ortasında küçük düşürmeye çalışmazsınız. Sevdiğiniz kişilere kızsanız bile onları sevmeye devam edersiniz. Narsistiklerin ciddi sorunlarından biri de insanlarla olan iletişimlerindedir. Birine kızdığınızda bunu önce ona söylersiniz ve orta yolu bulmaya çalışırsınız. Hatta bazen alttan alıp hiçbir şey yapmazsınız. Narsistik bireyler ise bu şekilde davranamaz, hemen bir tepki göstermeye kalkarlar. Bunu yaparken eylemlerinin sonuçlarını da düşünmezler. Tüm narsistiklerin davranışları aynı değildir. Bazılarının davranışları çok sert ve kırıcıdır. Bazıları bu özelliklerini biraz törpülemeyi başarmıştır. Bu yüzden sosyal davranışları daha hoş görülebilir düzeydedir. Narsisizmde kişinin davranışlarını kontrol etmesi kolay değildir. Ancak zaman içinde gelişme sağlanabilir. Narsisizmin 3 Aşaması Herkesin sevgilisi olacak diye bir kaide yok. Narsistik insanlarda da uzun süreli bir ilişki düşünmeyenler olmasına rağmen çok sayıda kişi evlenmek ve bir aile kurmak ister. İnsanlar arasındaki iletişimi anlamada zorluk yaşadıkları için bir partner bulmada zorluk yaşarlar. Bu insanlarla birlikte yaşamak ve iyi anlaşmak kolay değildir. 1. Aşama: İlişkinin Başlangıç Aşaması Sevgilinizle başlarda harika vakit geçiriyorsunuz, ilişkinize zaman ve emek harcıyorsunuz. Maddi olarak da birbirinize fedakarlıklarda bulunuyorsunuz ama o bir anda ilgisini kaybedip sizi incitiyor. Yukarıda narsistik insanların nasıl düşündüğü ve hissettiğinden bahsetmiştik. Çok üzülebilirsiniz ancak mükemmele ulaşma arzusu içinde olan bir narsistiğin sizi üzmesi çok anormal bir davranış değildir. Her şey sizin küçük hatalarınıza gelen büyük tepkilerle başlar. İlişkinin başlarında narsistikler sevdikleri insanlarla kovalamaca oynar gibi davranabilirler. Mükemmel gördükleri insana ulaşmak da kolay olmamalı öyle değil mi? Sizi tanımak ve size yaklaşmak için kırk takla atabilirler. İlk buluşmanızdan sonra kafalarında sizinle uzun süreli bir ilişki kurmayı planlayabilirler. Önümüzdeki yaz için tatil planları kurarlar. Kaç çocuğunuz olacağı ile ilgili bile düşünebilirler. Evet bunların hepsi ilk buluşmadan sonra düşünülecek şeylerdir. Siz böyle düşünmeyebilirsiniz ancak narsistik insanlar için durum budur. 2. Aşama: İlişki Tam Anlamıyla Başlıyor Mükemmele Ulaşma Arzusu Hepimiz hata yaparız. Eskilerin dediği gibi kusursuz dost arayan dostsuz kalır. İş dünyasında bir söz vardır: Hata yapmayan insan yeterince çalışmıyordur. Sosyal ilişkilerimizde birbirimizi hatalarımızla kabul etmeliyiz. Narsistik kişiler için durum böyle değildir. Onlar orta noktayı göremezler. Karşılarındaki kişinin hata yapmasına tahammülleri yoktur. Sizinle romantik ilişkiye başladıklarında kendi zihinlerinde sizin mükemmel olduğunuzu düşünürler. Sonrasında ise yarattıkları bu imgeye aşık olurlar. Sizin yapacağınız ufak bir hata bile aşık oldukları imgeye zarar vereceğinden hatanızı anında cezalandırabilirler. Onlar kendilerini hayal kırıklığına uğratmayacak, kendileri gibi mükemmel birini bulduklarını düşünüyorlar. Karşınızdaki narsistik kişiye güvendiniz ve kanınız ısındı. Beraber geçirdiğiniz saatler artmaya başladı ve samimiyetiniz ilerledi. Artık tam anlamıyla sevgili oldunuz sayılır. Yavaş yavaş sizin daha iyi tanıyacak ve mükemmel olmadığınızı öğrenecek. Kimse mükemmel değildir ama gel de bunu narsistik birine anlat. Mükemmel olamayışınız onun kafasındaki sevgili portresine zarar veriyor. Bu noktadan itibaren sizi istediği mükemmel sevgiliye dönüştürmeye çabalayacak. 3. Aşama: Karşındakini Değersizleştirme İlişkinizin ilk günlerinde birbirinizi çok iyi tanımıyordunuz. Sürekli iltifatlar geliyor, sevgiliniz gönlünüzü almak için etrafınızda dört dönüyordu. Her şeyin harika gittiğini düşündüğünüz zamanlarda ilk eleştiriler gelmeye başladı. Narsistik kişiler sizin iyiliğiniz için yaptıkları bu tavsiyelerde sizi mükemmel bir birey haline getirmeye çalışıyordu. Bir süre sonra ise pes ederler. Sizin mükemmel olmadığınızı kabul ederler. Kendisine tapa bir insanın yanında mükemmel olmayan bir kişi olarak artık değersizleşmeye başlarsınız.


Nasıl Uyumalıyız?


Neandertaller ve Dinozorlar DNA Örneklerinden Canlandırılabilir Başlıktaki gibi dinozorları, soyu tükenmiş diğer canlılar belki Neandertalleri bile yeniden hayata döndürmek çok güzel olurdu. Bazı bilim insanları elimizdeki kök hücre teknolojileri ve DNA'larla bu işi yapabileceklerine inanıyorlar. Bir Neandertal'in DNA'sıyla o kişiyi klonlamak mümkün olabilir. Bilim insanları bu işi yapabileceklerini düşünüyorlar ama dünya buna hazır mı? Biyoetikçiler Neandertal klonlamanın etiği üzerine tartışmalar yürütüyorlar ve bunun şimdilik insanlık dışı olduğunu düşünüyorlar. Jurassic Park Gerçek Olabilir mi? Geçmiş yıllarda bilim caiması soyu tükenmiş yünlü mamutların yeniden canlandırılması fikriyle çalkalanmıştı. Biz de daha önceden Rusya'nın kuzeyinde mamut kanı bulunduğunu ve bunun mamut klonlanması tartışmalarını tetiklediğini yazmıştık. Mamut klonlayarak işe başladığımızı düşünelim. Dünyanın bir bölgesinde mamut klonlanırken, bir tarafında kaplan klonlanacak. Rekabet sürekli farklı hayvanların canlandırılması ile devam edecek. En sonunda ise Jurassic Park gibi bir hayvan parkı açılabilir. Amerika'da Harvard Üniversitesi'nde çalışan genetikçi George Church'a göre Neandertaller klonlayacak teknolojiye sahibiz. Tek ihtiyacımız ise aşırı maceraperest bir kadın! Bir kadının rahminde uygun bir Neandertal genomunu dölleyebilirsek, onu dünyaya getirebiliriz. Bu projenin ayrıntıları henüz tabii ki belirlenmedi ancak bilim insanları bunun sonuçlarını şimdiden tartışıyorlar. Church elimizdeki kök hücre teknoloji ve DNA dizileme yöntemleri ile klonlamak için her şeye sahip olduğumuzu düşünüyor. Neandertaller Neandertaller on binlerce yıl önce soyu tükenmiş bir insan türüdür. O zamandan bu zamana kalan fosillerden DNA örnekleri almak ve bunları laboratuvarda klonlamaya hazır hale getirmek çok zahmetli bir iştir. Bir de milyonlarca yıl önce yaşamış hayvanların genetik materyallerini düşünün. Neden bu kadar zahmete girelim? Kağıt üstünde bu imkansız değil ama araştırmalardan elde edilecek sonuçların harcanan emek ve paraya değmesi lazım.


Neden Esneriz? Herkesin çok aşina olduğu esnemek ile ilgili ne kadar şey biliyoruz dersiniz. Esneme beyne daha fazla oksijen gitmesini mi sağlıyor? Yoksa sadece uykumuzun geldiğini gösteren bir işaret mi? Aslında esnemeyle ilgili elimizdeki bilgiler o kadar az ki hala neden esneriz sorusunun cevabını tam olarak verebilmiş değiliz. Ancak esnemenin temellerine elimizden geldiğince inmeye çalışalım. Esnemek insanların haricinde balıklarda, sürüngenlerde ve kuşlarda da görülebilen bir davranış biçimi. Eski çağlarda Hipokrat esnemenin vücuttaki ateşi attığını düşünüyordu ancak 1980'lerden itibaren yapılan çalışmalar bunun böyle olmadığını ortaya çıkardı. Son 30-40 yıllık araştırmalar neden esneriz sorusuna bazı yanıtlar verdi ama hala bu olayın tam sebebini bulamadık. Esneme 3 aşamadan oluşur. Önce akciğerlerimize bol miktarda hava çekeriz, sonra vücudumuz gerilir ve son olarak aldığımız nefesi geri veririz. Esnedikten sonra genellikle bir rahatlama hissi yaşanır ve kişiler kendini daha mutlu hisseder. Esnemek Beyne Daha Fazla Kan Gitmesini Sağlamaz Genel inanışın aksine esnemek beyne fazla miktarda oksijen gitmesini sağlamaz. İnsan fetüsünün 12 haftalıkken esnediği görülmesiyle beraber ortaya çıkan bu mit günümüzdeki bilgilerin ışığında artık geçerliliğini korumuyor. Anne karnında bebeğin bulunduğu ortam amniyon sıvısıyla kaplıdır ve bebek oksijeni anneden plasenta yoluyla alır, bir diğer deyişle esnese bile amniyon sıvısından bebeğe herhangi bir oksijen geçemez. Esnemenin vücuttaki işlevi henüz tam olarak belirlenemedi ama elimizde birkaç ipuçları var. İlk uyandığımız zaman, sıkıldığımızda ya da uyuyamadığımızda daha sık esniyoruz. Esnemenin en önemli görevinin bizi sürekli tetikte tutmaya yardımcı olmak olduğu düşünülüyor. Ayrıca primatlar arasında esnemek sözlü olmayan bir iletişim aracı olarak kullanılıyor. Birini Esnerken Görmek Bizi Esnetebilir Esnemek ile ilgili tuhaf ama bir o kadar da güzel bir bilgi verelim, bu meret bulaşıcı. Birini esnerken görmek bizde de esneme eylemini tetikleyebiliyor. Hatta bazen esnemekle ilgili düşünmek bile esnememize sebep olabilir. Daha kesin sınırlar içinde tarif etmek gerekirse esnemek bir gönülsüz taklit etme durumudur. Bazı bilim insanları esnemenin bu özelliğinin sosyal etkileşimleri ilerletmek için gelişmiş olabileceğini düşünüyor. Hayvanlar aleminde esnemek av ve avcı hayvanlarda da kendini gösteriyor. Avcılar açısından bunun amacı avının bir dinlenme uykusuna çekilmesini sağlamak olabilir böylece avcının avını uykuda veya dinlenme anında yakalayıp öldürmesi daha kolay olabilir. Av durumundaki hayvanlar açısından ise kendi grubunun tüm üyelerinin aynı anda uykuya dalmasını teşvik ederek, grubun bireylerine yalnız başına saldırılmasını engellemek olabilir. Neden Esneriz Sorusunun Yanıtına Gittikçe Yaklaşıyoruz


Nefes Alma Şekliniz Duygularınızı ve Davranışlarınızı Etkiliyor Hepimiz günlük yaşantının içinde sık sık hava almaya çıkmak kalıbını kullanıyoruz. En çok ihtiyacımız olan şey derin derin nefes alırken ki içimize dolan huzur hissi belki de. Hava almaya çıkmanın getirdiği huzur bilim insanlarının da dikkatini çekmiş olmalı. Yeni bir araştırma nefesinizin, hafızanızı, bir şeyleri hatırlamanızı ve duygusal kararlarınızı güçlendiren sinirsel faaliyetleri etkileyebileceğini ortaya koydu. Nefes almak vücudumuzun oksijen ve enerji ihtiyacını karşılamanın dışında, davranışlarımızı ve beynimizin işlevini de etkiler. Nefes Alma Şekliniz Hafızanızı Etkiliyor Bilim insanları nefes alıp vermenin insan beyninde duygusal yargıları ve hafızayı güçlendiren elektriksel aktiviteler oluşturduğunu ilk defa keşfettiler. Nefesin davranış üzerindeki bu etkileri, nefesinizin teneffüs edilip edilmediğine, burundan mı yoksa ağızdan mı nefes aldığınıza da bağlıdır. Bilim insanları beyin cerrahisi için planlanan epilepsili yedi hastayı incelerken beyindeki bu farklılıkları keşfettiler. Ameliyattan bir hafta önce bir cerrah, nöbetlerin çıkış yerlerini belirlemek için elektrotları hastanın beyinlerine yerleştirdi. Bu, bilim insanlarının doğrudan beyinlerinden elektrofizyolojik veriler elde etmelerine izin verdi. Kaydedilen elektrik sinyalleri, beyin aktivitesinin solunum ile farklılaştığını gösterdi. Aktivite duyguların, hafıza ve kokuların işlendiği beyin bölgelerinde meydana geldiği sonucu ortaya çıktı. Bu keşif bilim insanlarını, bilişsel işlevlerden, korku duygusundan ve bellekten sorumlu beyin alanlarının nefes yoluyla etkilenebilir olup olmadığını sormaya yöneltti. Dünyanın en ünlü dergilerinden Journal of Neuroscience'da 6 Aralık 2016'da yayımlanan habere göre; Northwestern Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Görevlisi Christina Zelano, nefes alma sırasında amigdala ve hipokampüsün faaliyetinde büyük çapta bir farklılık olduğunu belirtti. Nefes almanın, limbik sistemin tamamında, koku korteksinde, amigdalada ve hipokampüste nöronları uyardığını keşfettik. dedi. İleri Okuma: Hipokampüs Burundan Nefes Alma Daha Etkili Araştırma, bireylerin nefes alma sırasında gördükleri nesneyi hatırlama oranları nefes verme sırasında gördükleri nesneyi hatırlama oranlarından daha yüksek olduğunu gösterdi. Bireyler ağız yoluyla solunum gerçekleştirdiklerinde aynı sonuçlar gözlemlenemedi. Bilim insanları laboratuvar ortamında yaklaşık 60 kişinin nefes alıp verişini kaydederken korku veya şaşkınlık ifadesini içeren yüz fotoğrafları gösterilen deneklerden mümkün olan en kısa sürede her yüzün kendilerinde hangi duyguyu ifade ettiğini söylemeleri istendi. Denekler soluk verme esnasında korku ifade eden yüzlere karşılaştıklarından daha hızlı korku duydular. Şaşkınlık ifade eden yüzlerle karşılaştıklarında aynı etki gözlemlenmedi. Denekler ağızlarıyla nefes alırken aynı görevi yerine getirdiğinde bu etkiler azaldı. Böylece, etkinin sadece burundan solunum sırasında korkulu uyaranlara özgü olduğu ortaya çıktı. Belleğin işlevini hipokampüse bağlı olarak değerlendiren bir deneyde, deneklere bilgisayar ekranında bir nesne gösterildi ve o nesneleri hafızalarında tutması istendi. Araştırmacılar, soluk alma sırasında görülen nesnelerin daha kolay hatırlandıklarını tespit ettiler. Bulgulardan hızlı bir şekilde nefes almanın birinin tehlikeli bir durumda olduğunda bir avantaj sağladığını anlaşıldı. Nefes Sayesinde Korkuyu Yenebiliriz Zelano, Panik halindeyseniz solunum ritminiz daha hızlı olur dedi. Sonuç olarak, sakin bir durumda olduğunuzda nefes alma hızınız artacaktır. Böylelikle daha hızlı solunum ile beynimizin korkuya yanıtını olumlu yönde etkileyebiliriz ve çevredeki tehlikeli uyaranlara daha hızlı tepki verebiliriz. Araştırmanın bir diğer potansiyel anlayışı, meditasyonun temel mekanizmaları veya odaklanmış solunum üzerinde durmaktadır. Zelano, Nefes aldığınızda bir anlamda limbik ağı boyunca beyin salınımlarını senkronize ediyorsunuz dedi.


Nekrotizan Fasiit Enfeksiyonu ve Et Yiyen Bakteriler Yeryüzünün asıl sahipleri kimdir diye sorsak herkes farklı yanıtlar verir. Kimisi buna insan der ancak biyologların yanıtı bellidir: Bakteriler. Denizin en dibinde, atmosferin en üst katmanında yaşayabilen tek bir canlı türü vardır. Bazı bakteriler fotosentezle kendi besinini üretir, bazısı parazit olarak yaşar. Bir de et yiyenleri var tabii. Şimdi bu bakterilerin yarattığı nekrotizan fasit enfeksiyonuna bakalım. Bu zombileri andıran ismi ile genellikle ciddi ve ölümcül olan nadir hastalığı size en anlaşılır ve sıkıcı olmayacak şekilde aktarmak isterim. Hemen başlamadan önce hastalığı anlayabilmek için bazı konular hakkında ufak bilgi sahibi olmamız gerekmektedir. Bakteriler, ortalama birkaç mikrometre boyutunda tek hücreli mikroorganizmalardır. Çeşitli şekillere sahip olabilir ve düşünebileceğimiz her alanda mevcutturlar. Örneğin bir gram toprakta tahminen 40 milyon bakteri bulunur. Her alanda mevcut oldukları gibi hayatımızın çoğu kısmında bakteriler önemli rol oynar. Günlük hayattan örnek vermek istersek örneğin en basitinden yoğurt yapımında kullanılırlar. Tabii bu kadar küçük şeylerden ziyade bakteriler madde döngüsünde ve vücudumuzu savunmada önemli rol oynarlar. Buraya kadar hoş ama bakteriler her zaman masum değildir. Çoğu hastalığın da sebebi zararlı tür bakterilerdir. Bu hastalıklara enfeksiyon denir. Bizim inceleyeceğimiz hastalığı da cilt enfeksiyonu grubuna koyabiliriz. Nekrotizan Fasiit Nedir? Nekrotizan Fasiit hastalığının diğer bir adı et yiyen bakteri hastalığıdır. Selülite benzer şekilde çatlak, kesik, böcek ısırıkları ve yarıklardan bulaşır. Hastalığa neden olan bakteriler genellikle A grubu Streptokok bakterileridir. NF'nin tek risk etkeni bakteriler değildir. Sigara ve alkol kullanımı, bazı kortikosteroidlerin uzun süreli tüketimi ve kronik kalp hastalıkları da risk teşkil edebilir. Literatürde hastaların %60'ında diyabet bildirilmiştir. Hastalığın Evreleri Çoğu zaman gövdede, kalçadan başlayan uyluk, bacak ve ayağı içeren uzuvda ve vajina ile anüsün ortasındaki bölgede baş gösteren bu enfeksiyon, vücudun diğer yerlerinde de ortaya çıkabilmektedir. Belirtileri kızarıklık, morarma, vücut ısısının yüksek olması ve buna bağlı belirtilerdir. Nekrotizan fasiit cilt ve cilt altı yumuşak dokuları bir bakıma yiyerek doku ölümüne neden olur. Bu hastalık çoğu zaman ölümcüldür ya da bir uzvun kesilmesi ile sonuçlanır. Biraz daha tıbbi olarak açıklamak istersek üç evreye ayrılır: - Erken Evre: Elle dokunularak yapılan muayenede hassasiyet, şişlik, deride ısı artışı. - Orta Evre: Bül formasyonu, deride dalgalanma hissi. - Geç Evre: Krepitasyon, deride anestezi, kangrene varan doku ölümü. Nekrotizan Fasiit Nasıl Tedavi Edilir? Bu enfeksiyon çok ciddi ve hızlı bir medikal müdahale gerektirir. Doktorların ilk aklına gelen müdahale ameliyat veya antibiyotik uygulamaktır. Bakterinin yayılması bir şekilde engellenmeli yoksa daha fazla vücut dokusu kaybedilecek. Çok hızlı yayılan bir enfeksiyon olduğu için müdahale de hemen yapılmalıdır. Gerekirse hasta acil ameliyata alınır. Doktorlar öncesinde damardan antibiyotik de verebilirler. Tedavide antibiyotik ilk seçenektir ancak damardan verilse bile antibiyotiğin tüm bakterilere ulaşacağının bir garantisi yoktur. Bazen yeterli de olmayabilir çünkü çok fazla doku ölmüş olduğundan kan basıncı yeteri kadar yüksek değildir. Bu durumda geriye sadece ameliyat seçeneği kalır. Hastalar ameliyat esnasında kan takviyesine ihtiyaç duyabilir.


Nikotin ve Parkinson Hastalığı Arasındaki Tuhaf İlişki Sigara içiyorsanız veya içen bir tanıdığınız varsa şimdi derin bir nefes alın ve bu makaleyi dikkatlice okuyun. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre sigara içmek her yıl dünyada 6 milyon insanın ölümüne neden oluyor. Bu da demek oluyor ki eğer sigara içiyorsanız her 6 saniyede bir kişinin ölümünde parmağınız var. Tüm akciğer kanserlerinin %71'i ve kronik obstrüktif akciğer hastalıklarının %42'si tütün kullanımına bağlı olarak gelişiyor. Ancak ne tuhaftır ki sigara her zaman kötü adam olarak anılmaz. Bazen bize iyiliği de dokunur. Beklenmedik Parkinson Savaşçısı: Nikotin Sigara içmenin Parkinson hastalığına karşı koruma sağladığını söylesek ne derdiniz? Nörodejeneratif hastalıklar üzerine yapılan araştırmalar gösteriyor ki düzenli bir biçimde sigara içen kişilerin Parkinson hastalığına yakalanma riski 2 kat daha az oluyor. Benzer bir ilişki Parkinsonile kahve arasında da mevcut. Nikotin ve kahve, iki alkaloid kimyasal madde, sempatik sinir sistemini uyaran kimyasallardır. Ne nikotinin ne de kahvenin Parkinson hastalığına karşı korumada nasıl bir moleküler mekanizma izlediği henüz bilinmiyor. Ancak istatistiklerden elde edilen veriler bize mutlak bir gerçeği haykırıyor. Bu iki madde Parkinson ile savaşta etkili birer piyade askerdir. Journal of Neuroscience adlı çok ünlü bir sinirbilim dergisinde yayınlanan bir araştırma nikotinin bu hastalıktaki rolünü biraz olsun aydınlattı. Parkinson hastalığı istemsiz, kontrol dışı gelişen titremelere sebep olan bir nörodejeneratif hastalıktır. Hastaların çoğunlukla elleri titrer ve bu durum yemek yeme gibi gündelik işlevleri çok zorlaştırır. Ayrıca kasların çok sıkı olmasıyla beraber gelişen ağrı, hareket yavaşlığı ve vücut duruşundaki bozulmalar da Parkinson'un diğer belirtileridir. Bu etkilerin kaynağı dopamin hormonu üreten nöron popülasyonlarında yaşanan düşüştür. Dopamin başta mezolimbik ödül yolu olmak üzere, hareketin kontrolünde önemli bir merkez olan nigrostriatal yolakta bulunur. Bu yolaktaki dopaminerjik nöronların ölümü sonucunda hastaların motor kontrol becerileri zayıflar ve Parkinson hastalığı ortaya çıkar. Yanlış Katlanan Proteinler Parkinson Hastalığında Sorun Oluyor Dopaminerjik nöronların neden öldüğü henüz tam olarak bilinmiyor ama araştırmacılar bu hücrelerin içinde yanlış katlanmış protein yığınları keşfettiler. Proteinler normal süreçte ribozomlarda üretildikten sonra işlevsel hale gelmeleri için bir katlanma işlemine tabi tutulurlar. Sağlıklı bir hücrede proteinlerin 3'te 1'i doğru katlanmayı başaramaz ve şaperon proteinleri tarafından alıkonulurlar. Proteinler doğru katlanmak üzere tekrar belirli işlemlerden geçerler. Yine doğru katlanmayı başaramazlarsa artık tamamen yok edilirler. Parkinson hastalığında gözlenen hücrelerde olduğu gibi, yanlış katlanmış proteinler hücrenin içinde birikir ve yığınlar haline gelir. Bu protein yığılmaları hücrenin normal işleyişini bozarak ölümüne neden olur. Alzheimer hastalığında nasıl ki tau proteinleri birikerek hücrenin işleyişini bozuyorsa Parkinson'da da yanlış katlanmış proteinler işlev bozukluğuna neden oluyor. Yanlış katlanan proteinler, Parkinson, şaperon, ribozom, sigara ve nikotin... Bütün bunlar ne anlama geliyor? Nikotinin Parkinson hastalığındaki koruyucu etkisiyle ilgili araştırmayı yürüten Dr. Henry Lester sigaranın haz verici etkisinin kaynağı olan nikotinin dopaminerjik nöronları etkilediğini söylüyor. Nikotin Yanlış Katlanan Proteinlerin Zarar Vermelerini Engelliyor Araştırmacılar öncelikle normal protein katlanma sürecini etkileyerek Parkinson hastalığındaki protein birikimini tetikleyecek bir ilaç olan tunikamisini kullandılar. Tunikamisin hem proteinlerin yanlış katlanmasını tetiklediği için şaperon seviyesini artırıyor hem de hücre ölümünü tetikleyen proteinleri etkin hale getiriyor. Araştırmacılar nikotinin varlığında dopaminerjik nöronların protein katlanmasındaki yanlışlıklardan kaynaklanan hasarlara karşı kendilerini daha iyi koruduklarını keşfettiler. Dahası, hücrelerin nikotin reseptörlerini engelleseniz bile bu durum değişmiyor. Nikotin hücreye bağlanmadan bir şekilde onu etkiliyor olmalı. Ekibin düşündüğü ilk şey şu oldu; nikotin hücre zarından giriyor ve içerde farmokolojik bir şaperon proteini gibi davranarak proteinin yanlış katlanmalarını azaltıyor. Hücrede protein yığınları oluşmasını engelliyor. Bu hipotezi kanıtlamak için elbette çok daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Ancak nikotine bağlı terapilerin geliştirilmesi için çok sayıda olasılığın önünü açıyor. Egzersiz de Nikotin Kadar Faydalı


Nistagmus Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Dönüş periyodunun başlangıcında ve bitişinde, gözde görünen karakteristik sıçrama şeklinde ani harekete nistagmus denir. Nistagmus görme uyarıları ile başlatılmaz ve kör kişilerde de görülebilir. Aslında vücut dönerken gözün belirli bir noktada durmasını sağlayan bir reflekstir. Dönme başladığında, gözler dönüş yönüne ters yönde yavaş yavaş hareket ederek görsel sabitleme devam ettirilir. Bu hareketin sınırına ulaşıldığında, gözler hızla yeni bir sabitleme noktasına döner ve yeniden yavaşça diğer yönde hareket eder. Nistagmus Yatay veya Dikey Olabilir Yavaş bileşen, vestibüler labirentten gelen uyarılar tarafından başlatılır. Hızlı bileşen, beyin sapındaki bir merkez tarafından tetiklenir. Nistagmus sıklıkla yatay düzlemde gerçekleşir fakat aynı zamanda dikey veya döngüsel de olabilir. Geleneksel olarak, nistagmustaki göz hareketinin yönü hızlı bileşenin yönüyle tanımlanır. Rotasyon sırasındaki hızlı bileşenin yönü rotasyon ile aynıdır. Ancak dönüş durduğunda kupulanın dönüş yolunun aksi yönünde hareket etmesi nedeniyle nistagmusun başka bir türü oluşur. İstirahatte görüldüğünde patolojik bir bulgudur. Bunun iki örneği doğumda görülen konjenital nistagmus ve yaşamda daha sonra olan kazanılmış nistagmustur. Bu klinik vakalarda bu rahatsızlık istirahatte saatlerce sürebilir. Kazanılmış nistagmus yarım daire kanallarını etkileyen akut temporal kemik kırıklarında görülebilir. Ayrıca flokülonodüler loba zarar veren hasarlar da nistagmusun oluşumuna yardım edebilir. Bazı durumlarda fastigiyal çekirdek gibi orta hat yapıların hasarı da neden olabilir. Bunlardan farklı olarak ciddi rahatsızlıklar da nistagmusa neden olabilir. Örneğin inme, multipl skleroz, kafa travması ve beyin tümörleri bunlardan bazılarıdır. Bazı ilaçlar, alkol ve sakinleştiricilerin yan etkileri de nistagmusa yol açabilir. Nistagmus Tanısı Nasıl Konur? Bu rahatsızlık vestibüler sistemin bütünlüğünün bir tanı göstergesi olarak kullanılabilir. Vestibüler labirent işlevini test etmek için kalorik uyarı kullanılabilir. Dış kulak yolu içine ılık su (40 derece) veya soğuk su (30 derece) eklenmesiyle yarım daire kanalları uyarılır. Sıcaklık farkı, endolenfte konveksiyon akımları başlatarak kupulada harekete neden olur. Normal deneklerde ılık suyun neden olduğu nistagmusta bakışlar uyaran yönüne bakar. oğuk suyun neden olduğu nistagmusta ise aksi yöne bakar. Bu test, harf kısaltmaları ile COWS'u oluşturur. Cold water nystagmus is Opposite sides, Warm water nystagmus is Same side. Vestibüler yolakta tek taraflı lezyonu olan vakada lezyon tarafında nistagmus azalır veya kaybolur. Vertigo ve kusma olmaması için kulak enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan temizleme sıvısının vücut sıcaklığında olduğundan emin olunması önemlidir. Nistagmus Tedavisi


Noel Ağacı Sendromu Gerçek Mi? Sonbahar bitti, soğuk havalar ile beraber ailemiz ve iş arkadaşlarımız öksürmeye, hapşırmaya başladı ve kaçınılmaz olarak hastalanmak üzereyiz. Ancak, aralık ayı boyunca bizi hasta eden olağan soğukluğun dışında başka bir sebep daha var: Noel ağacı sendromu. Yılbaşı alışverişi listesinin başında yer alan çam ağaçları, ev dekorasyonumuzun muhakkak vazgeçilmezi. Ancak aynı zamanda, her aralık ayında hastanelere gelen solunum hastası sayılarının artışında da rol oynuyorlar. Noel ağacı sendromu, adından da anlaşılacağı üzere, Noel ağacınızın veya türevlerinin neden olduğu mevsimsel bir hastalıktır. Bu alerjik durum, kapatılmış bir kapalı alanda bir Noel ağacı varlığından kaynaklanmakta ve sıcak ortamlarda gelişen ve ilerleyen solunum alerjilerine neden olmaktadır. Son on yılda yayımlanan birçok haber ve makaleye göre Noel ağaçları, solunum sistemimize tahribat uyandırabilecek ve tatil eğlencemizi bozabilecek solunumsal problemlere yol açabiliyor. Küf Sporları, Alerji ve Astım Mantar sporlar, çeşitli şekil ve boyutlarda hem kapalı hem de açık havada bulunurlar. Gezegenimizde 1 milyondan fazla mantar türü bulunmakta ve 100'den fazla alerji tabloya sebep olmaktadır. Ancak asıl suçlular sadece dörttür: Alternaria, Cladosporium, Penicillium ve Aspergillus. Küf sporları kritik seviyelere ulaştığında tehlikeli hale gelir. Bu sporlara alerjisi olan bireylerin yanı sıra bu sporların maruziyetine ikincil olarak astım hastalarında atak semptomlarını tetikleyebilir. Özellikle sıcak, nemli ve karanlık ortamlar bu sporlarını çoğalması için en uygun yerlerdir. Küf Sporlarının Noel Ağacı ile Ne İlgisi Var? Literatürdeki ilk veriler 1970 yılında Dr. Derek Wyse tarafından Kanada Tıp Birliği Dergisi'nde yayınlanan Noel Ağacı Alerjisinde kalıp ve polen çalışmaları tebliğiyle başladı. Dr. Wyse alerjik insanların yaklaşık %7'sinin evlerinde bir Noel ağacı varken semptomlarında artış olduğunu keşfetti. Küf sporlarının 14 günlük bir periyot boyunca beş kat arttığını ve tatil döneminin sonunda metre küp başına 5,000 spora ulaştığını tespit etti. 2011'de Dr. Lawrence E. Kurlandsky, Syracuse'daki New York Eyalet Üniversitesi'nden meslektaşları ile birlikte daha kapsamlı bir çalışma yayınladı , Ekip üyeleri ve çalışanlarına ait 28 Noel ağacını analiz ettikten sonra % 70'inde potansiyel olarak zararlı 53 spor türü bulduk. Noel Ağacı Sendromu Belirtileri Hastaların birçoğu kliniğe öksürük, hırıltılı solunum, göğüs ağrıları, uyuşukluk, kaşıntılı burunlar ve sulu gözler gibi saman nezlesine benzer yaygın şikayetlerle başvuruyor. Çoğu durumda hastaların sadece küçük yan etkileri ve semptomları olmakla birlikte astım hastalarının solunum problemlerini daha da kötüleştirebilir ve bazı aşırı durumlarda yaşamı tehdit eden zatürre tablolarına neden olabilir. Basit Önlemler Koruyucu Olabilir Bu durum sadece gerçek bir çam ağacına sahip olduğunuzda ortaya çıkar, bu nedenle problemle mücadelenin en kolay bunun yerine bir plastik ağacı tercih etmek. Ancak bu mümkün değilse, semptomları azaltmak için ağaçları dikmeden önce yıkamak, uzun süre ortamda bulunmaktan ve ağaca yakın temastan kaçınmak koruyucu olabilir. Hazırlayan : Serap Kaya Kaynaklar http://www.annallergy.org/article/S1081-1206(11)00160-8/abstract https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1930673/ https://wexnermedical.osu.edu/blog/christmas-tree-allergy


Noradrenalin Noradrenalin, diğer bir ismiyle norepinefrin, beyin ve vücutta hem hormon hem de nörotransmitter olarak görev yapan bir katekolamin kimyasalıdır. Noradrenalin ismi genellikle İngiltere'de kullanılırken, bazen norepinefrin ismi tercih edilir. Bu nörotransmitteri etkileyen nöronlara noradrenerjik dendiği için biz noradrenalin demeyi seçtik. Noradrenalin, beyinde A1-A7 hücre grupları tarafından sentezlenir. Bunların arasında en önemlisi ise ponsta yer alan lokus seruleustur. Merkezi sinir sisteminde noradrenerjik nöronların büyük bir kısmının hücre gövdeleri lokus seruleusta toplanmıştır. Dördüncü ventrikülün tabanının yukarı kısmında ponsun dorsolateral tegmentumu içinde bulunan bu mavimtrak renkli ufak çekirdek, beyin ve omuriliğe uzanan noradrenerjik innervasyonun merkezini oluşturur. Beynin içinde nörotransmitter olarak nöronlar arasındaki haberleşmede görev alan norepinefrin beynin dışında omurilikte ve karın bölgesinde nörotransmitter olarak işlev görebilir. Böbrek üstü bezlerinden doğrudan salgılanabilen bu hormon hücre zarlarındaki ilgili reseptörlere bağlanarak hücreleri uyarır.


Nöral implantlar: Geleceğin Elektrikle Çalışan Beyinleri Dünya'da 100,000'den fazla hasta, hayatını beyin uyarım implantları sayesinde sürdürüyor ve bu sayı her geçen gün artmakta. Peki nöral implantlar ya hastalığı tedavi etmekten fazlasını yapabiliyorsa? Bilim insanlarının araştırdığı ihtimaller arasında süper hafızadan, hızlı okumaya birçok özel kabiliyet yer alıyor. 2007'de New York Presbyterian Hastanesinde çalışan hemşire Rebecca Serdans bir gece hastane nöbetindeyken ters giden bir şeyler olduğunu fark etti. Serdans'ın distoni adlı nörolojik kökenli bir kas rahatsızlığı vardı. Bu hastalık tedavi edilmediği takdirde onu zayıf düşürecek kas ağrısı ve hareket sorunlarına yol açıyordu. Serdans, hastalığı sebebiyle sürekli olarak derin beyin uyarımı adlı bir cihazla yaşamak zorundaydı. Bu cihaz Serdans'ın beyninde globus pallidus adlı bölgeye düzenli olarak elektriksel sinyaller göndererek çalışıyordu. Cihaz düzenli olarak çalıştırıldığında Serdans yürümesinde hiçbir sorun yaşamıyor ve herhangi bir ağrı hissetmiyordu. Ancak cihaz yıllar sonra bir gün aniden çalışmamaya başladı ve Serdans hemen o gün değişikliği hissetmişti. Serdans ağrıları tekrar başlayınca eskisinden farklı yeni bir çözüm arayışına girdi ve bu sefer karşısına nöral implantlar çıktı. İleri Okuma: Sibernetik İmplantlar Beyin Hasarını Onarabiliyor Nöral implantlar Manyetik Alanlardan Etkileniyor İmplantı aldıktan sonra ona manyetik alan, mikrodalga fırınları gibi cihazı etkisiz hale getirebilecek veya zarar verebilecek şeylerle ilgili ufak bir kitapçık verildi. Hatta bazı hastaların bildirilerine göre melez arabaların aküleri bile bu cihazları etkileyebiliyormuş. Serdans cihazı kullanmaya başlamıştı ama hala bacaklarında ağrı hissediyordu. Bu da gösteriyor ki sorun onun bile fark edemediği farklı bir şeyden kaynaklanıyordu. Serdans'ın aklına ilk olarak hastanedeki yoğun bakım ünitesi geldi. Çalıştığı odanın hemen yan odasında güçlü bir manyetik alan yaratabilecek MRI makinesi vardı ve bu muhtemelen onun implantının çalışmamasına sebep olmuştu. Serdans nöbetini acılar içinde bitirdikten sonra hemen doktoruna koştu ve cihaza gerekli müdahaleler yapıldıktan sonra ortaya çıkan ağrı ve diğer belirtiler hemen kaybolmuştu. Serdans doktorunun söylediklerine uyarak artık yoğun bakım ünitesinden uzak durmaya başladı yoksa nöral implantlar zarar görüyordu. Ancak ilk 2 ay içinde cihaz üç kere daha durmuştu. Cihazın dördüncü defa çalışmamasında Serdans kendini evde baygın halde bulmuştu. Bir hemşire olarak geçirdiği 20 yıldan sonra Serdans için hastaneler artık güvenli değildi. Değişik cihazlardan kaynaklanan çok fazla manyetik alan vardı ve hastanede Serdans'ın amirleri MRI sorununu ve onun neden yoğun bakım ünitesinde çalışmak istemediğini anlamamışlardı. Serdans amirleriyle ilgili olarak Onlar bu yeni tip biyonik insanlarla nasıl yaşamaları gerektiğini öğrenmek zorundalar. Nöral implantlar ile ilgili elimizden gelen bir şey yok diyordu. Nöral implantlar 5 Yıllık Motor Kontrol Sapmasını Tersine Döndürülebiliyor Dünya üzerinde 100,000'in üzerinde insan derin beyin uyarımı implantlarıyla yaşamını sürdürüyor ve bunların çoğu Parkinson hastalığına sahip kişiler. Cihaz basit bir yapıya sahip, sadece derinin altına yerleştirilen bir pile bağlı bir çift kablodan ibaret. Cihaz hastalar için bir tedavi özelliği taşımak yerine beynin yaptığı işlevi taklit ediyor. Nöral implantlar hastanın ilgili beyin bölgesine küçük elektriksel şoklar göndererek beynin yerine getirmekte zorluk çektiği işlevi telafi ediyor. Dahası bir çift kabloyla beyinde ki 5 yıllık motor kontrol sapması tersine döndürülebiliyor. Her hasta ameliyata giriş anını hatırlar ve o anda uyanıktır, öyle değil mi? Hasta o anda uyuması gerektiğini bildiği halde uyanık olma ihtiyacı hisseder.İnsan beyni o kadar çok yönlüdür ki cerrahların yönlerini bulabilmelerinin tek yolu, beynin değişik bölgelerine uygulanan elektrik dalgalarının etkisini test etmektir. Örneğin, bir merkezin hasar görmesi vücudun sol kısmını felç edebilirken, bir diğeri konuşma bozukluklarına yol açabiliyor.Cerrahlar beyin ameliyatlarında kendilerine yardımcı olması amacıyla beynin farklı bölgeleri arasında bir çeşit yol haritası oluşturmaya çalışıyor. Nöral implantlar hafızayı geliştirbiliyor Elde edilen sonuçlar oldukça umut vaat edici olmasına rağmen onlarca yıllık çalışmalara rağmen kimse tam olarak beynin nasıl çalıştığını keşfedebilmiş değil. Rebecca Serdans'ın beynine implantı yerleştiren doktor olan Dr. Kaplitt konuyu açıklarken beyni bir elektriksel devre ağına benzetiyor. Distoni adlı rahatsızlık da bu devre ağında oluşan bir sorundan kaynaklanıyor. Dr. Kapplit konuyu şöyle açıklıyor Beyne bir uyarım cihazı yerleştirdiğinizde muhtemelen cihaz anormal bilgi akışını engelleyecek ve bu anormalliği de düzelterek hastanın beyninde normal bir sinyal iletimi olmasını sağlayacak. Ancak öngördüğümüz bu sistem henüz bir teori ve bu mekanizmanın çalışma ilkeleri henüz çok açık ve net değil. Araştırmacılar konuyu detaylıca incelemek için sürekli yeni sorular sorup bunların cevaplarını arıyorlar ancak bunlar nöral implantlar ın önünü kapamıyor. Hafızayı geliştirmek, kekemeliği ve iştahsızlığı önlemek gibi pek çok konuda alınmış patentler bile var. Günümüzde yapılan bazı araştırmalar ise nöral implantlar kullanarak Alzheimer hastalığını ve ilaç bağımlılığını tedavi etme üzerine yoğunlaşmış durumda. Alzheimer, Parkinson, bağımlılıklardan sorumlu nöral ağlar hareket bozukluklarında görev alan ağlar kadar iyi anlaşılabilmiş değiller. Nöral implantların uygulama alanları içinde psikiyatri de önemli bir yere sahip. Beyin uyarımı teknolojisiyle sinirsel rahatsızlıklar tedavi edilmeye başlandığında bu gelişme son 50 yıl içinde gerçekleşen bir devrim niteliği kazanabilir. Bu gelişmelere baktığımızda nöral implantlar psikiyatri biliminin son 50 yıldaki en büyük devrimi diyebilirim Almanya'da Bonn Üniversitesi'nde Dr. Thomas Schlaepfer implantları hastaların depresyon tedavisinde kullandıklarını açıkladı. Schlaepfer'in tedavisi hareket mekanizmaları yerine ödül mekanizmalarını hedef alarak depresyonu bu mekanizmada ki bir işlev bozukluğu olarak ele alıyor. Schlaepfer konuyla ilgili şunları söylüyor İmplantlardaki umut verici gelişmelere baktığımızda beyin uyarımının psikiyatri biliminin son 50 yıldaki en büyük devrimi diyebilirim. Çünkü bu teknoloji çok az umudu kalmış hatta hayata tutunmak için hiç umudu kalmamış insanlara bile umut vaat ediyor. Şimdi konunun bilimsel, tıbbi kısmından çıkalım ve implantlara farklı bir gözle yaklaşalım. İmplantlar daha önce bahsettiğimiz gibi sadece bir adet pil ve bir çift kablodan oluşuyor yani çok ucuz bir maliyete sahipler. İmplantların tıp dünyasına getireceği ekonomik tasarruflar kesinlikle göz ardı edilemez. Dünya'nın en büyük beyin uyarım cihaz üreticisi Medtronic geçen yıl implantlardan 1.7 milyar dolar kazandı.Bu derece yüksek bir miktar elbette üretici firma için acaba cihazı çeşitli amaçlar için de kullandırabilir miyiz sorusunu akıllara getiriyor. Örneğin, şu an epilepsi hastalarında hasta nöbet geçirmeden önce ilgili elektrik sinyallerini algılayıp hastanın nöbet geçirmesini engelleyebilecek bir model üstünde çalışılıyor. Neden Sadece Hastalıkları Tedavi Ediyoruz? Schlaepfer'in asıl odaklandığı nokta beyni tekrar normal işlevlerine kavuşturmak ancak onun çalışmalarının tümü bundan ibaret değil. Zaten kendisi de itiraf ediyor, etik konuları çok önemsemeyen bir bilim insanı cihazı beyinde devamlı bir ödül, mükafat durumu yaratmak için kullanabilir. Schlaepfer buna elektriksel formda eroin almak diyor. Kulağa oldukça ilginç belki güzel- geliyor, uyuşturucu hali yaşayacaksınız ama bağımlı olmayacaksınız. Neden sadece hastalıkları tedavi ediyoruz? İnsan beynine yaptığımız müdahaleyi şimdi bir adım ileri götürelim. Eğer bir Alzheimer hastasının hafızasını tekrar yapılandırabiliyorsak, bu şekilde sağlıklı insanları da süper insan seviyelerine çıkartabilir miyiz? Araştırmacılar beyinde hafızayı ve algılamayı süper seviyelere çıkarmak için beyinde hangi merkezlerin rol oynadığını bulabiliyorlardı. Bunlar dikkat dağınıklığı, konuşma sorunları gibi rahatsızlıkları tedavi etmede yıllardır kullanılan metotlar. Son zamanlarda ortaya çıkan 'sinirsel gelişim' alanı düşünmeye dayalı deneylerin ortak bir çatı altında toplandığı bir bilim dalı olmuştur. Hafızayı yapılandırmak için tasarlanan nöral implantlar insanlar üzerinde test edilmeden önce biraz daha geliştirilmesi gerekiyor. Hafıza mekanizmasını araştıran bilim insanları fareler ve maymunlar üzerinde başarılı sonuçlar elde ettiler ve insan deneylerine başlamadan önceki ilk aşamaları atlattılar. İnsan deneyleri de başarıyla sonuçlanırsa hafıza alanında yeni bir çağ açılabilir. Sağlıklı İnsanlarda Hipokampüsü Geliştirebiliriz Geliştirilmeye çalışılan hafıza implantı beyinde hafızayla ilgili hasarlı kısımları onararak beyinde gerekli nöral bağlantıları oluşturuyor. Cihaz hastalarda hatırlama becerisinin zarar gördüğü hipokampüste kullanılmak üzere tasarlanıyor. Hafıza implantının ilerde kullanılabileceği diğer bir alan ise kısa dönem hafızayı uzun dönem hafızaya dönüştürmek. Beynimiz hafıza sistemi üç aşamalı olarak işliyor. Birincisi beynin algıladığı tüm şeyleri sadece 2 saniyeliğine tutan duyusal hafıza. Her gün yüzlerce insan yüzü görüyoruz, onlarca gereksiz konuşma duyuyoruz. Tüm bunların kaydedilip 2 saniye içinde bir süzgeçten geçtikten sonra silindiği zaman dilimi duyusal hafıza olarak adlandırılıyor. İkinci aşama kısa dönem hafıza. Bu adından da anlaşılacağı üzere aldığımız tüm bilgilerin 10 dakika boyunca tutulduğu hafıza birimidir. Buradaki bilgiler zaman içinde tekrar edilmezse beyin tarafından önemsiz olarak etiketlenir ve unutulurlar. Unutulur diyoruz ama unutma eylemi beynin o bilgileri silmesi anlamına gelmiyor. Unutmak o bilgiye olan erişimin kesilmesi anlamına gelir. Beyin ilgili nöronlar arasındaki bağı güçlendirerek çok kullandığı bilgileri ön plana alıyor. Sonuncu hafıza türü uzun dönem hafızadır. Buradaki bilgiler genellikle ömür boyu hatırladığımız kalıcı bilgilerdir. Bisiklete binmeyi öğrenen biri onu bir daha unutmaz öyle değil mi? Hafıza implantı sadece istenen zamanda kısa dönem hafızayı uzun döneme dönüştürerek bizim hayatımızı kolaylaştırabilir. Bu cihaz sayesinde hangi bilginin önemli hangisinin önemsiz olduğuna beynimiz değil biz karar verebiliriz. Çalışmalar 1960'lardan Beri Devam Ediyor Beyin uyarımının sağlıklı insanlarda da kullanılabileceği fikri ilk olarak fizyolog Jose Delgado'nun 1960'larda bu teknolojinin ilk versiyonlarını tanıttığında ortaya çıktı. Yıllarca yaptığı deja vu, cinsel uyarı ve bunun benzeri çeşitli düşünce deneyleriyle tanınan Delgado 1969'da yazdığı Aklın Fiziksel Kontrolü adlı kitabında beyin uyarımının içerdiği potansiyeli topluma da açıklayarak çok sayıda insanın bu alanla ilgilenmesini sağlamıştır. Delgado'nun asıl amacı beyin uyarım teknolojisini kullanarak daha mutlu, daha üretken ve çevreye daha az zarar veren bireylerden oluşan bir toplum oluşturmaktı.Araştırmalar ilerledikçe metotlar daha kesin ve bilimsel olmaya başladı ve Delgado'nun elde ettiği sonuçların çoğu bilim otoriteleri tarafından reddedildi.Zamanla Delgado beyin uyarım araştırmalarının utanç kaynağı olarak tanındı ve bilim dünyasında sözüne güvenilmez biri olarak hatırlanmaya başlandı. Delgado'nun çalışmaları çok çelişkili görünüp kabul edilmezken, sinirsel gelişim üzerine olan fikirleri günümüz bilim insanları için bir esin kaynağı olmuştur. Dr. Schlaepfer derin beyin uyarımının sadece tıp dünyasıyla sınır kalacağını düşünmüyor. Uygulama prosedürleri kişinin rızasıyla olduğu sürece etik açıdan beyin uyarımı herhangi bir soruna yol açmayacaktır. Eğer depresyon 12 aylık bir ilaç tedavisiyle değil de 12 saatlik bir implant kullanımıyla tedavi edilirse, hiçbir sağlık otoritesi buna karşı çıkmayacaktır, ilaç şirketleri için aynı şeyi söyleyemeyiz tabiki. Hastalar memnun kalmadığı sonuçlarla karşılaştığında anında implantı kapatma imkanına sahipler. Nöral implantlar son şeklini aldığında onlara karşı çıkmak için bir neden bulunmayacak gibi görünüyor. Beyin Uyarım Teknolojisi Beyin uyarım teknolojisinin kullanımında en büyük sorun cihazı beyne yerleştirmek için gereken ameliyat. Uygulanacak cerrahi işlem pahalı ve göz önüne alınması gereken bir beyin ameliyatı riski mevcut. Ancak beyin uyarımı her zaman bu şekilde gerçekleşmiyor. Schlaepfer derin beyin uyarımınının hala geliştirilmekte olan bir teknoloji olduğunu belirtiyor. Zaman içinde teknoloji ilerledikçe riskler elbette azalacak. Şu an geliştirilmekte olan ultrason ve elektrot tedavisi de nöral implantlar ın yarattığı sonucu verebiliyor. Kronik hastalığa sahip hastalar için beyin kontrolü, süper hafıza gibi konular ilk sırada gelmiyor. Onlar daha çok rutin tedaviler, hastalık belirtilerinin takibi ve iyileşme süreçleriyle ilgileniyor. Beyin uyarımını kullanmış olan hastaların neredeyse hepsi hastalık belirtilerinin nasıl kaybolduğunu ve beyin uyarımının onlara ne kadar çok yardım ettiğini anlatıyorlar. Alzheimer ve Parkinson Hastalıkları İçin Nöral implantlar Çok Etkili 44 yaşında olan Joe Narciso implant kullanmadan önce günde 19 hap alarak yaşıyordu. Asıl hastalığı olan Parkinson haplarının yanında bir de vücudunda ki titremeler için haplar alıyordu. Parkinson hapları onu gergin yapmıştı ve uyumasını engelliyordu. Narciso bunun üzerne uyku hapları da almaya başladı. Hapların vücutta yarattığı kimyasal karışım onu durgun ve sürekli uykulu bir halde kalmasına neden olmuştu. Hapların dozajına bakıldığında başlarda beyin uyarımının etkisi biraz hafif kalmıştı. Narciso ayrıca implantları ilaç kullanmadığı çeşitli belirtiler için de kullanıyordu. Zaman içinde Narciso implantın etkilerini daha fazla hissetmeye başladı ve sonunda hastalığından kurtulmayı başardı. İsmini vermek istemeyen bir Parkinson hastası ise Mirapex adlı Parkinson ilacının ağır yan etkilerini tecrübe ettikten sonra implant kullanmaya karar vermiş. Mirapex'in en büyük yan etkisi beyinde impuls kontrol bozukluğuna yol açıyor olmasıdır. Bu durumda hasta dürtülerine yenik düşerek kendine ve başkalarına zarar verebilecek duruma gelebiliyordu. Hasta beyin uyarımının bazı yan etkilerini yaşamasına rağmen hiçbiri Mirapex'in verdiği zararların yanından bile geçemezdi.Bir beyin implantı kullanma düşüncesi Mirapex gibi ilaçları kullanmaktan çok daha güvenliydi. Dee Linde yere düştüğünde kendini kaldıramayacak kadar bir distoni hastasıydı. Nöral implantlar ona hareket yeteneğini geri kazandırdı ama aynı zamanda Linde'nin aklını kurcalayan birçok soru bıraktı. Nöral implantlar beyin ve vücut arasındaki ilişkiyi nasıl kurabiliyordu? Linde Derinin altına implant yerleştirileceğini duyduğunuzda biraz ürkmeniz normal ama doktorlar bu konuda psikolojik olmasa bile fizyolojik olarak sizi hazırlamada çok iyiler diyor ve sözlerine şöyle devam ediyor Doktorların beynime ne yaptığıyla ilgilenmiyorum. Eğer eski hayatımı geri kazanacaksam beynime istedikleri kadar kablo yerleştirebilirler yeter ki tekrar sağlığıma kavuşayım. Doktorların beynime ne yaptığıyla ilgilenmiyorum. Eğer eski hayatımı geri kazanacaksam beynime istedikleri kadar nöral implantlar yerleştirebilirler. Yeter ki tekrar sağlığıma kavuşayım. Rebecca Serdans'ın aklında da benzer sorular var. Serdans ev temizliklerine giderek hayatını sürdürüyor ve artık tamamen hastanelerden uzak duruyor. Serdans yeni hayatını şu sözlerle açıklıyor Derin beyin uyarımı size bazı vücut işlevlerinizi geri kazandırıyor ama her şeyi geri vermiyor. Bu aletin bazen insanları benden uzaklaştırdığından endişe ediyorum. Serdans hala vücudunu sağa döndürürken biraz zorluk çekiyor, özellikle araba sürerken. Her şeye rağmen beyin uyarımı onun hayatında büyük bir öneme sahip. Serdans beyin uyarımının hayatında önemli yer ettiği bir günü şöyle anlatıyor O zamanlar hemşirelik diplomamı almak için sınavlara hazırlanıyordum. Bir süre sonra ağrılarım o kadar kötüleşti ki sınava hiç çalışamıyordum. Ağrılarımı dindirmek için hemen tek çarem olan beyin uyarımı aldım ve böylece ertesi gün finallerimi başarıyla geçip diplomama kavuştum. O günden bu yana derin beyin uyarımı Serdans'ın hayatına çok fazla şey kattı.


Normal ve Psikopat Beyinlerinin Karşılaştırılması Psikopatlık toplumdan uzak kalma, empatinin çok azalması ve anormal davranışlarla ilişkilendirilen bir davranış bozukluğudur. Şekilde gördüğünüz gibi bir psikopat ile sağlıklı bir insanın beyni, görüntüleme teknikleri ile kıyaslandığında psikopatların beyninin frontal bölgesindeki nöron faaliyetinin çok az olduğu görülür.


Nörodejenerasyonda Rol Oynayan Bağırsak Metabolitleri Keşfedildi! New York Üniversitesi'ndeki bir araştırma ekibi multipl skleroz hastalarının beyin omurilik sıvısında ve plazma örneklerinde bağırsak bakterileri tarafından üretilen yüksek düzeyde üç toksik metabolit buldu. Brain dergisinde yayımlanan bu önemli bulgular, bilim insanlarının bağırsak bakterilerinin sinir hücreleri için toksik olan bileşikler üreterek nörolojik hastalıkların seyrini nasıl etkileyebileceğini daha iyi anlamalarını sağlıyor. Daha önce pek çok araştırma beyin- bağırsak arasında bir ilişki olduğunu kanıtlamıştı ve bağırsak ikinci beyin ünvanına sahip olmuştu. Bu çalışmada, araştırmacılar MS hastalarında sağlıklı bireylere kıyasla belirli bağırsak bakterilerinin ya zenginleştiğini ya da tükendiğini buldular. Ancak bu mikropların beyinle nasıl iletişim kurduğu ve nörodejeneratif hastalık sürecini nasıl etkilediği henüz açık değil. Bağırsak Bakterileri Miyelin Kılıfın Yok Edilmesinde Rol Oynuyor Amerika'da New York Üniversitesi'nde araştırma görevlisi olan ve çalışmanın yazarı olan Hye-Jin Park Bulgularımız, MS hastalarının bağırsak bakterilerinin büyük miktarlarda p-kresol-sülfat, indoksil-sülfat ve N-fenilasetilglutamin üretip kan dolaşımına saldığını ve sonunda beyin omurilik sıvısına ulaştığını gösteriyor. Bu toksik metabolitler beyni ve omuriliği yıkıyor ve potansiyel olarak sinirleri koruyan miyelin kılıfının yok edilmesinde rol oynuyor dedi. Araştırma ekibi, New York'taki Multipl Skleroz Merkezindeki gönüllü hastalardan kan ve beyin omurilik sıvısı örnekleri aldı. MS hastalarının bağırsak mikrobiyomunun yeniden şekillendirilmesi üzerinde derin bir etkiye sahip olduğu bildirilen hastalığı modifiye edici terapi dimetil fumarat ile tedaviden önce ve sonra hastalardan örnekler alındı. MS Hastalarında DMF Miktarı 3 Kat Daha Fazla Bulundu Analiz edilen verilerle araştırmacıların, sağlıklı bireylere kıyasla dimetil fumarat ile tedavi edilmeyen MS hastalarında üç toksik metabolitin miktarının fazla olduğu tespit edildi. Ayrıca, dimetil fumarat ile tedaviyi takiben metabolitlerde bir azalma kaydettiler. MS hastalarından ikinci bir numune grubunun toplandığı Mount Sinai'deki Icahn Tıp Fakültesi'nde yardımcı doçent olan ve çalışmada yazar olan Achilles Ntranos, Bu toksik metabolitlerin yüksek seviyelerinin varlığı, MS hastalarında nörodejenerasyonun biyobelirteçleri ve laboratuvarda kültürlenmiş hücrelerin nöronal işlevini bozma yeteneği ile de ilişkilidir dedi.


Bilim İnsanları Nörodejenerasyonu Durdurmayı Başardı Sevdiğiniz birinin gözlerinizin önünde hastalık geçirdiğini hayal edin. Onu iyileştirmek için elinizden ne geliyorsa fazlasıyla yaparsınız. Peki ya eliniz kolunuz bağlıysa? Nörodejeneratif rahatsızlığa sahip pek çok hasta ve hasta yakını maalesef bu durumda ve gözü kulağı bilim dünyasından gelecek umutlu haberlerde. Bilim dünyası nörodejeneratif hastalıklarına iyi gelebilecek yeni ilaçlar arayışında. Pek çok nörodejeneratif rahatsızlığın sebebi yanlış katlanmış proteinlerin beyinde birikmesidir. Yanlış katlanmış bu proteinler Alzheimer ve Parkinson hastalıkları gibi rahatsızlıkların yanı sıra prion hastalıklarında da önemli bir etkendir. Bilim insanları nörodejenerasyonu durdurmak için onlarca yıldır yeni yöntemler deniyordu. Nihayet iki ilacın nörodejenerasyonu durdurmada çok etkili olduğu görüldü. İleri okuma: Alzheimer, Parkinson ve Huntington Hastalığı Ortak Özeliğe Sahip Nörodejenerasyona Sebep Olan Yeni Bir Yolak Bulundu Birkaç yıl önce farelerde beyin hücresi ölümüne yol açan önemli bir yolağı tespit eden bilim insanları, bu yolağı engelleyen ve nörodejenerasyonu önleyen iki ilaç buldu. İlaçlar farelerde denendi ve ilaçlardan biri zaten insanlarda kullanıma lisanslı olduğu için klinik araştırmalara hazırdı. Araştırma ekibi önce prion hastalığına sahip farelerde yanlış katlanmış proteinlerin birikiminin farelerin doğal bir savunma mekanizmasını aşırı derecede faaliyete geçirdiğini ve beyin hücrelerinde yeni proteinlerin üretimini durdurduğunu buldu. Araştırmacılar daha sonra farelerde protein üretim hızını eski haline getiren iki ilaç tespit etti: onay almış antidepresan olan trazodon hidroklorür ve antikanserojen ilaç olarak denenen dibenzoilmetan. Her iki ilaç da, prion hastalığı olan farelerin çoğunda beyin hücresi hasarı belirtilerinin ortaya çıkmasını engelledi ve frontotemporal demanslı farelerde hafızaya dayalı işlevleri düzeltti. Her iki fare modelinde de ilaçlar nörodejenerasyonun bir özelliği olan beyin küçülmesini azalttı. İleri Okuma: Frontotemporal Demans Nedir Antidepresanlar Demans Tedavisinde Kullanılabilir Leicester'deki Tıbbi Araştırma Konseyi Toksikoloji Birimi'nden ekibe liderlik eden ve şimdi Cambridge Üniversitesi'nde bulunan Profesör Giovanna Mallucci, İngiltere Demans Araştırma Enstitüsünün beş ortak yöneticisinden biridir. Malluci, Trazodonun insanlarda kullanımının güvenli olduğunu biliyoruz, nörodejenerasyona sahip farelerde beyin hücrelerinde gördüğümüz ilacın koruyucu etkilerinin Alzheimer hastalığının erken evrelerindeki insanlar için de geçerli olup olmadığını test etmek için artık klinik bir araştırma yapılabilir. 2-3 yıl içinde, bu yaklaşımın hastalığın ilerlemesini yavaşlatıp hastalığı azaltıp azaltmayacağını bilebiliriz ve bu da bu bozuklukların tedavisinde çok heyecan verici bir ilk adım olacaktır. İlginçtir ki trazodon, demansın sonraki evrelerinde hastalık belirtilerini tedavi etmek için kullanılmıştır, bu nedenle bu grup için güvenli olduğunu biliyoruz. Şimdi, ilacın erken bir aşamada hastalara verilmesinin; hastalar üzerindeki etkisini, rahatsızlığı durdurmasına veya rahatsızlığın yavaşlamasına yardımcı olup olmadığını öğrenmek lazım dedi. İleri Okuma: Mutluluk Hapı Antidepresanların Karanlık Yüzü


Nöroekonomi Nedir? Nöroekonomi, son yıllarda farklı konularda çalışan birçok araştırmacıyı bir araya getiren disiplinlerarası bir alandır. Temel olarak verilen kararlar ile aynı anda insan bünyesinde gerçekleşen biyolojik süreçler arasında bir bağlantı kurmayı amaçlamaktadır. Gerçekleşen biyolojik süreçlerin önemli bir kısmı da hiç kuşku yok ki beyinde meydana gelmektedir. Verilmekte olan kararlar ve o anda insan beyninde zamana bağlı olarak oluşan elektriksel değişimler bize önemli bilgiler verir. Bu noktada EEG ve fMRI yöntemleriyle verilen kararların beyindeki izdüşümü görüntülenmektedir. Böylece karar ve tercihleri oluşturan mekanizmalara ışık tutulması amaçlanmaktadır. Nöroekonomi Beyin Görüntüleme Yöntemlerinden Faydalanır Beyin görüntüleme için kullanılmakta olan EEG ve fMRI yöntemlerinin bazı noktalarda avantajları olduğu gibi dezavatajları da mevcuttur. Örneğin; EEG ölçümleri zamansal açıdan daha yüksek bir çözünürlüğe sahiptir. Meydana gelen aktivasyonların beyindeki konumu tahmin edilirken birtakım varsayımlar üzerinden işlemler yapılmaktadır. fMRI yöntemi ise tam tersine uzamsal açıdan daha kesin bir sonuç verir. Ancak zaman içerisinde gerçekleşen kısa süreli değişiklikleri ayırt edememektedir. Yapılan deneyin içeriğine ve amacına göre bu iki yöntemden biri seçilmektedir. Ayrıca bazı durumlarda her ikisinin de kullanıldığı deneyler bulunmaktadır. Literatüre bakıldığında ise her iki metodun da benzer sonuçlar verdiğini gösteren çalışmalar mevcuttur. İçerik olarak ise nöroekonomi birçok konuyu kapsamaktadır. Bunlardan en önemlileri risk altında belirsizlik altında verilen ekonomik kararlar, zaman tercihleri ve otokontrol, diğergamlık ve adaletli dağılımla ilgili kararlardır. Ayrıca araştırmacılar nöroekonomi ile insan davranışlarına ait çalışmalarda yeni sonuçlar elde etmeyi ve yeni ekonomik modellemeler yapmayı hedeflemektedir. Nöropazarlama da İşin İçine Giriyor