D Vitamini: Varlık İçinde Çekilen Yokluk D vitamini insan vücudunda sentezlenebilen tek vitamindir. Hayati öneme haiz kalsiyum ve fosfor elementlerinin vücuttaki düzeylerini ayarlar. D vitamini düzeyleri, 21.yüzyılda beslenme ve sağlık teknolojisi son derece hızlı ilerlemesine rağmen düşük seyretmektedir. Ülkemiz güneş ışığından zengin olmasına rağmen, insanlarımızın D vitamini düzeyi düşüktür. D vitamini eksikliği, sessiz bir salgın şeklinde bir halk sağlığı sorunu olmuştur. D vitamininin ön maddesinin yaklaşık %80-90'ı cildimizde üretilir. Kalan yüzde 10-20 lik kısım besinlerle alınır. Ardından önce karaciğerde 25 hidroksilaz enzimiyle,sonrasında böbrek tübül hücrelerindeki 1 hidroksilaz enzimi ile son işlevsel formu oluşur ve etki gösterebilir. Temelde bağırsaklardan kalsiyum ve fosfor emilimini sağlar. Ülkemizde Güneş Işığı Oranı Yeterli Ülkemiz kuzey yarım kürede 36. ve 42. enlemler arasında bulunmaktadır; bu da güneş ışınlarından ideal düzeyde yararlanılabilecek bir coğrafyada olduğumuzu gösteriyor. Buna rağmen ülkemizde D vitamin düzeyinin düşüklüğü şaşırtıcıdır. Bu düşüklüğü çözmenin yolu D vitamininden zengin beslenmeyle beraber, daha da önemlisi, güneş ışığından en doğru şekilde faydalanmamızdır. Güneş ışınlarından faydalanmak için en uygun vakit sabah saatleri ve saat 10.00- 15.00 arasıdır. Kısa kollu tişört, kısa pantolonu olan bir çocuğun günde yaklaşık 30 dakika süreyle dışarıda güneş ışığı altında kalması, yeterli düzeyde D vitamini sentezlenmesini ve depolanmasını sağlayacaktır. Ev içinde yaşam, kapalı giyim tarzı, güneşin zararlı etkilerinden koruyucu yüksek faktörlü kremlerin gereksiz fazla kullanımı, mevsimsel değişiklikler gibi nedenlerle güneşi bol bir ülke olmamıza rağmen, adeta varlık içinde vitamin yokluğu yaşıyoruz. Besinlerle birlikte alınan D vitamini, ince bağırsağın son kısmı olan ileumdan emilir bu yüzden Crohn hastalığı gibi bu bölgeyi tutabilen hastalıklar eksikliğine neden olabilir. Obezitede ise artan yağ dokuda depolanan D vitamini dolaşıma katılamayacağından diğer bir eksiklik nedenidir. D Vitamini Eksikliği D vitamini eksikliği çocuklarda rikets hastalığına, erişkinlerde de osteomalazi denilen çok ciddi kemik hastalıklarına yol açar. Raşitizm çarpık bacaklar, diş gelişiminde gerilik, kaslarda zayıflık yorgunluk görülür. Osteomalazi ise kaburga kemiklerinde, omurganın alt kısımlarında, bacaklarda ağrı, kas zayıflığı ve spazmları, kemiklerin kolayca kırılması şeklinde kendini gösterebilir. Toplumumuzda bazı ebeveynler çocuklarına yürütücü, diş çıkarıcı, iştah açıcı etkisi varmış gibi yanlış düşüncelerle bilerek veya bilmeyerek yüksek dozda vitamin takviyesi yapıyor. Vücutta aşırı biriken kalsiyum böbrekler başta olmak üzere birçok organa zarar veriyor. D vitamini reseptörü hücre içerisinde olan bir steroid hormondur ve genleri etkileyerek çalışır. Bu yüzden hekim kontrolünde çok dikkatlice kullanılmalıdır. D vitamininin bilinen bu kemik kas sistemindeki klasik etkilerinin dışında birçok önemli farklı fonksiyonunun olduğu anlaşılmıştır. Yapılan in vitro ve in vivo çalışmalar göstermiştir ki D vitamini eksikliğinin ateroskleroza, hipertansiyona, tip 2 diyabete yol açan mekanizmaların tetiğini çektiğidir. 25 D vitamin düzeylerinin obezite, metabolik sendrom ve diyabetle ters orantılı olduğu belirlenmiştir. Günümüzde vücuttaki D vitamin düzeyini gösteren en iyi test kandaki 25 D vitamini ölçülmesidir. D Vitamini Eksikliği Yorgunluğa Neden Olabiliyor Müzmin yorgunluk hisseden kişilerde yapılan çalışmalarda, bu kişilerin de vitamin D düzeyi düşük bulunmuştur. Burada altta yatan mekanizma eksiklik sonucu, hücresel düzeyde mitokondriyal oksidatif kapasitenin azalmasıdır. Eksikliği günlük faaliyetlerimizi yapabilmemize bile engel olacaktır. Kalp Damar Sistemine Olumlu Etkileri D vitamini etkisini hücre içindeki reseptörlerine bağlanarak yapar. Reseptörün olduğu her yerde etkilidir. Bağışıklık sistemi üzerine de önemli etkileri var. Çalışmalar göstermiştir ki, lenfosit hücrelerinden sitokin salınımını azaltır. Böylece antienflamatuar etkiyle, makrofajların köpük hücrelerine dönüşümünü durdurarak damar duvarını korur. Hem de aterosklerozun bir basamağı olan damar duvarındaki düz kas hücrelerinin çoğalmasını azaltır. Çalışmalarda aktif D vitamininin kalp kası hücrelerinin relaksasyonunu hızlandırdığı ve kalbin diyastolik fonksiyonlarını iyileştirdiği gösterilmiştir. Otoimmün Hastalıkları Engeller D vitamini vücutta inflamasyonu engelleyici maddelerin salgılanmasını azaltarak, antiinflamatuar etki gösterir. Aktif D vitamini bağışıklık sisteminin düzenleyicisi konumunda CD4 T hücrelerinin, regülatör T hücrelerine dönüşümünü artırır. Bunun eksikliği durumunda regülatör T hücrelerinin sayısı, aktivitesi azalır ve otoimmün hastalıkların gelişmesi hızlanır. Kanserden Koruyucu Etkileri Olabilir Aktif D vitamini, hücreler arası iletişimi güçlendirdiği için hızlıca kontrolsüz bölünmelerini engellemektedir. Damarlanmayı azaltarak kanser hücrelerinin beslenmesini engeller. Beslenemeyen kanserli hücrelerde bir süre sonra yok olmaktadır. D vitaminin anti kanserojen etki gösterdiği hakkında çalışmalar sürmektedir ancak şu an kanser tedavisinde kullanılamazlar. Ne Zaman Güneşlenmeliyiz? Mart ekim ayları arasında, 10:00 -15:00 saatleri arası, güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde, ultraviyole B'den faydalanmak için en uygun zamandır. Bu saatlerde her gün ortalama 10-15 dakika koruyucu güneş kremi kullanmadan diz dirsek aşağılarını güneşlendirmek yeterli olacaktır. Esmer tenli kişilerin melanin denilen pigmenti daha fazla olduğu için, sarışınlara göre biraz daha fazla güneşlenmelidir. Hangi Besinler D Vitamininden Zengin ? Somon, uskumru, sardalya, ton balığı gibi yağlı balık türleri, yumurta sarısı, süt, brokoli, yeşil soğan, maydanoz, su teresi vitamin D yönünden zengindir ve tüketilmelidir. Ancak hiçbir besin tek başına günlük ihtiyacı karşılayacak kadar vitamin D içermemektedir. Bu nedenle güneş ışığı temel kaynaktır ve yeterince faydalanılırsa ilave D vitamini almaya gerek yoktur.


Dakikalar İçinde DNA Analizi Yapabilen Yeni Bir Cihaz Geliştirildi Kulak temizleme çubuklarını hepimiz biliriz, kulağa zarar verip vermediği yıllardır tartışılan bu çubukların artık yeni bir görevleri var. Genomumuzda geniş ölçekli DNA analizi yapmak için ihtiyacımız olan tek şey sadece bir çubuk yardımıyla ağzımızdan biraz tükürük alıp bir cihaza yerleştirmek. Amerika'da Washington Üniversitesi ve NanoFacture Nanomühendislik Şirketi bir araya gelip insan DNA'sını daha etkili ve hızlı bir şekilde çıkarıp analiz etmenin bir yolunu buldular. Bilim insanları genom analizlerinde ilerlemeler kaydederken karşılaştıkları en önemli sorunlardan biri tükürükteki onca maddenin içinden DNA'yı seçip ayırmaktır. Bu süreç çok zahmetli olmasının yanında maliyetiyle de araştırmacılara büyük bir maddi yük oluşturuyor. Tüm dünyadaki DNA analizlerinin maliyeti toplandığında bu rakam her sene 3 milyar doları buluyor. İleri Okuma: Gen Değil Genom Değiştiriliyor Washington Üniversitesi'nde Doçent Dr. Jae Hyun Chung liderlik ettiği bir mühendislerden oluşan bir ekibin yeni geliştirdiği cihaz geleneksel yöntemlerden farklı bir çalışma ilkesine sahip. Geleneksel yöntemlerde özetle hücreler önce parçalanıp içindeki DNA dışarıya çıkartılır ve santrifüj işlemiyle diğer maddelerden ayrılır. Ancak yaklaşık 30 dakika süren bu işlemlerde çok sayıda kimyasal maddenin kullanılması gerekir. Dakikalar İçinde DNA analizi Dr. Jae Hyun Chung ve ekibi sıvı örneğini inceleyen ve sıvının içinde elektrik alan yaratabilen mikroskobik algılayıcılar tasarladılar. Oluşturulan elektrik alan molekülleri kendi etrafına topluyor. Büyük parçacıklar algılayıcının ucuna çarpıyor ve aniden yön değiştirip uzaklaşıyor ancak DNA büyüklüğündeki moleküller algılayıcıya yapışıp ayrılmıyor. Bu teknolojiyi kullanılarak algılayıcının üzerine yapışan DNA'yı algılayıcıdan ayırıp temizlemek sadece dakikalar sürüyor. Cihaz şu an bir defada dört ayrı insan DNA'sını temizleyebilme kapasitesine sahip olsa da ileri ki zamanlarda geniş çaplı ölçümler için bu sayı bir defada 96 örneğe kadar çıkarılabilir. Dr. Chung'un ekibindeki mühendisler ayrıca yine yukarıda bahsettiğimiz algılayıcıların kullanıldığı kalem büyüklüğünde bir cihaz tasarladılar. Bu cihaz hastaların evinde kendi başına DNA analizi yapmasına olanak tanıyor. Kişilerin tek yapması gereken ağız içinden bir damla tükürük almak ve cihaza koymak. Bundan sonra hastanın yapması gereken tek şey çıkan sonucu hastaneye veya doğrudan laboratuvara göndermek. DNA'dan Hastalık Teşhisi DNA analizinde kullanılacak cihaz hastalık teşhisi ve adli tıp araştırmalarında kullanılmak üzere öncelikle hastanelere ve araştırma laboratuvarlarına tahsis edilecek. Dr. Chung DNA çıkarmanın sanılandan çok daha zor olduğunu belirtiyor. NanoFacture şirketi KNR Systems şirketi ile geçtiğimiz Nisan ayında üretimlere başlamak için bir anlaşma imzaladı.


İşten ve Yaşamdan Zevk Almanın Yolları Dale Carnegie Dale Carnegie etkili söz söyleme sanatları konusunda uzmanlaşmış, bu konuyla ilişkili olarak kendi enstitüsünü kurmuş Amerikalı yazardır. Bu kitabı dışında 'Dost Kazanma ve İnsanları Etkileme Sanatı' kitabı da yazarın en bilinen kitabı diyebiliriz. Carnegie, iş yaşamında karşımıza çıkabilecek olan sorunları teker teker, biyografilerle ilişkilendirerek bizlere aktarıyor. Bu atıflar sayesinde, örnekler ve durumlar çok daha akılda kalıcı hale gelmiş oluyor aslında. Kendinizi keşfetmek, kendimiz olmak, çalışma alışkanlıkları, insanlarla ilişkiler kurmak, Socrates'in sırrı gibi günlük hayatta, iş yerinizde kullanabileceğiniz birçok tüyo ile kitabı bitiriyorsunuz. Yazar: Dale Carnegie Çeviri: Gülsen Şensoy Sayfa sayısı: 160 Yayınevi: Epsilon


Dans Etmenin Büyüsü ve Beyin için Önemi İnsanoğlunun en eski eğlence ve kültür araçlarından biri danstır. Sahneye çıkarız ve vücut hareketlerimizi tek başımıza veya çiftimizle müziğin ritmine uydururuz. Dans türlerinin neredeyse hepsi ince motor hareketleri gerektirir: parmak uçlarında hareket, bilek kıvırmaları, kendi etrafında dönmek. Vücudun tüm bunları bir ahenk içinde yapması için beynin tüm hareketleri organize etmesi ve planlaması gerekir. Beynin tüm bu koordinasyonu başarılı bir şekilde yerine getirmesi için bazı nöral mekanizmalar vardır. Dans ve dans hareketleri sadece fizyolojik olarak değil psikolojik olarak da beyni etkileyen etkenlerdir. Hareket ettiğimizde nöronlarımız bazı hormonların salgılanmasını sağlayarak kasların kasılmasını ve kan basıncının artmasını tetiklerler. Bunu adrenalin ve noradrenalin gibi hormonları salgılayarak yaptıklarında bizim aynı zamanda heyecan duymamıza da neden olmuş olurlar. Kaslarda hareketin meydana gelmesi için nöronlardan motor modülleri adı verilen kas gruplarına sinyallerin gitmesi gerekir. Beynin Çok Sayıda Bölgesi Aynı Anda Çalışıyor Dansta yapılan istemli hareketler beynin motor korteksinden gelen sinyallerle gerçekleşir. Motor korteks aynı zamanda prefrontal korteksle beraber çalışarak hareketlerin planlaması, kontrolü ve uygulanmasında da görev alır. Motor korteksten çıkan sinyaller aşağı doğru inmeye başlar ve omuriliğin 20 milyon nöronundan geçtikten sonra el, ayak gibi ilgili vücut organlarına iletilir. İlginç bir şekilde hareket ne kadar küçük olursa motor kortekste o kadar fazla nöron ateşleniyor. Motor hareketlerin düzenlenmesinde görev alan bir diğer bölge beden duyu korteksidir. Beyin korteksinin ortalarında yer alan bu bölge başlıca el-göz koordinasyonundan sorumludur. Beynin iç kısmında bulunan bazal ganglia ise diğer beyin bölgeleriyle iletişim kurarak motor hareketin koordinasyonunda rol alır ve vücudun duyusal bilgilere karşı tepki vermesini sağlar. 30 yıldır profesyonel olarak dans eden Samira Shuruk tüm bu süreçleri alışkanlık olarak niteliyor. Hem bazal ganglia hem de beyincik hafıza, hareket ve alışkanlıkta kilit görev alan bölgelerdir. Dansta motor hareketlerin icra edilmesinin yanında hafıza, planlama ve öğrenme de büyük yer tutar. Beyincik omurilik ile beyin arasında bir köprü görür. Beyincik hacimce küçük bir yapıdır ancak sinir sistemindeki nöronların yarısı burada bulunur. Bu küçük bölümün görevi farklı yerlerden gelen sinyalleri birleştirerek hem hareketin gerçekleştirilmesini sağlamak hem de yapılan hareketin kontrolünü sağlamaktır. Dans Kas Hafızasını Güçlendiriyor Dans etmek birçok açıdan beyin işlevlerini geliştiriyor. Hareketler bir süre sonra uzun dönem hafızaya atılıyor ve düşünmeksizin icra ediliyor. Daniel Glaser bu durumu tanımlarken düşünmek ve yapmak arasında bir kısayol oluşturulduğunu söylüyor. Dansın 2. adımından sonra hep sol ayağınızı öne atıyorsanız artık bu şekilde kodlanıyor ve düşünmeksizin bir refleks gibi dansta sol ayağınız önce çıkıyor. Kas hafızasının bir olumsuz yönü var ki o da yanlış bilgiyi doğrusundan ayırt edememesidir. Eğer öğrenirken yanlış bilgiyi kodlarsanız silmek de aynı oranda zor olabilir. Ancak beyin her başarılı hareketten sonra endorfin salgılayarak beynin doğru bilgiyi kaydetmesini sağlıyor ve ödül mekanizmasını devreye sokarak bizi keyifli hissettiriyor. Cerebral Cortex dergisinde yayınlanan bir araştırma balerinlerin yaptığı ardışık dönme hareketlerinin beyincik büyüklüğünü artırdığını ve dönmeye bağlı baş dönmesi hissini azalttığını gösteriyor. Baş dönmesi iç kulakta yer alan yarım daire kanallarından kaynaklanır. Yarım daire kanallarının içindeki küçük tüyler ve sıvı dönüşlere karşı hassastır. Sürekli kendi etrafımızda dönüp bir anda durursak bu sıvı içerde hala dönmeye devam eder ve baş dönmesi hissi yaşatır. Planlı Hareket İşi Bozabilir Kas hafızasına geri dönersek, ne zaman müziği duyup düşünmeden dans etmeye başlasak beyincik hemen devreye girer ve hareketleri koordine eder. Eğer bu noktada hareketleri planlı bir şekilde yapmaya çalışıp araya prefrontal ve motor korteksi sokarsak hareketlerimiz akıcılığını kaybedecektir.


Depresyondan Parkinson Hastalığı'na Dansın İyileştirici Gücü Çocukken vücudumuz sürekli hareket halindedir. Koşar, zıplar sürekli oyun oynar ve dans ederiz ama büyüdüğümüzde neden durgunlaşırız? Neden vücudumuz ile aramıza mesafe koyup kendimizden izole oluyoruz? Vücudumuz hareket etmek üzere evrimleşti ama biz günün büyük bölümünü oturarak veya yatarak geçiriyoruz. Tarihin hiçbir döneminde insanlar bu kadar hareketsiz, sakin bir hayat sürmediler. Hayatımıza biraz hareket ve dans kattığımızda neler olacağını görelim. Kendim de aktif olarak dans ettiğim için az sonra okuyacaklarınızı birebir tecrübe de ettim. İnsan beyninin ne kadar karmaşık ve anlaşılması zor bir organ olduğunu biliyoruz. Son yıllarda ortaya çıkan bulgular beyin ve vücudun birbirini etkilediğini gösteriyor. Bağırsak bakterileri, kaslarınız, diğer iç organlarınız sürekli beyninizi etkiliyor. Zihinsel olarak sağlıklı bile olsanız kaslarınız pasif kalması veya bağırsak bakterilerinizin yok olması beyninizi de tehlikeye sokuyor. Tam anlamıyla sağlıklı olmak için her yönden kuşatıcı bir şeyler yapmalıyız. Şimdi vücudun neye ihtiyacı olduğunu anlamak için geçmişe bir bakalım. İnsanın İhtiyacı Evrimsel Geçmişinde Saklı Türümüz Homo sapiens'in yaklaşık 200.000 yıllık tarihi vardır. Bizden önceki insan ve diğer primatlarla beraber yaklaşık 2 milyon yıllık bir geçmişe sahibiz. Bu zamanın çok büyük bir kısmında göçebe bir hayat sürdük ve sürekli oradan oraya yürüdük. Yürüyüş ve spor bu yüzden bizim için elzem bir öneme sahiptir. İnsanlar avcı hayvanlardan korunmak için çeşitli silah aletleri yapmaya başladılar. Daha ince motor becerilere sahip olanlar daha güzel ve kullanışlı aletler yaptılar. Bu insanların soylarını devam ettirme olasılığı diğerlerinden daha yüksekti. El, ayak ve vücut kullanımı bu noktada önemli olmaya başladı. Vücut kullanımını ve bazı zihinsel becerileri öğrenmenin diğer yolu da oyunlardı. Hayvanların birçoğu da oyun oynayarak öğrenir. Sanayi devrimi ve elektriğin keşfiyle beraber çok büyük bir gürültünün ortasına düştük. Uyku düzenlerimiz değişti, kulaklarımız daha önce hiç alışık olmadığımız makine sesleri duymaya başladı. Oysa biz binlerce yıldır kuşların, hayvanların, kısacası doğanın sesini duymaya alışmıştık. Bunun için önerilen en iyi uygulama yogadır. Zihnimizi gürültüden kurtarıp sakinleştirmemiz gerekiyor. İnsanlık Tarihi Kadar Eski Bir Uygulama: Dans Ülkemizde her yörenin kendine has bir dans çeşidi var. Her ülkenin her kabilenin kendilerini diğer toplumlardan farklı kılacak dansları var. Dansı bu kadar özel ve yaygın yapan nedir? Bütün danslar bir müzik eşliğinde ritim ile beraber icra edilir. Genellikle toplumun bütün üyeleri dansa katılır. Evrimsel geçmişimize baktığımızda dansın önemli bir rolü olduğunu görüyoruz. İnsanları kaynaştırıcı, zihinsel yetileri güçlendirici bir şeyler olmalı ki yüzyıllar boyunca hiç bitmeden günümüze ulaşabilsin. İnsanların dans etmelerindeki en önemli nedenlerden biri dansın duygusal hallerini değiştirmesidir. Gününüz stresli geçmiş ve biraz üzgün olabilirsiniz. Dansa başladığınızda her şeyi unutuyorsunuz. Kalabalık bir grubun içindeyseniz duygularınızı paylaşabileceğiniz insanlar var. Başkalarıyla sohbet etmek, birlikte karmaşık dans hareketleri yapmak size mutluluk veriyor, stres ve anksiyetenizi düşürüyor. Dans figürleri öğrenip onları doğru bir şekilde yaptığınızı fark etmek özgüveninizi de yükseltiyor. Yeni Figürler Hafızanızı Canlı Tutuyor Dans etmeyi öğrendiğinizde zamanla yeni figürler, yeni stiller öğrenmek istiyorsunuz. Farklı dansçıları pür dikkat izliyorsunuz ve yaptıkları figürleri aklınızda tutmak için kendinizi zorluyorsunuz. Vücudunuza yeni bir şeyler öğretmek algı dünyanızı genişletiyor, ruhunuzu öfori duygusu ile dolduruyor. Elleri, ayakları ve vücuttaki kasları koordineli olarak kullanmaya başladığınızda vücudunuz hakkında daha fazla kontrol sahibi oluyorsunuz. Aslında nöronlarınız kaslarınızdan gelen ve kaslara giden sinyalleri daha fazla işlemeye başlıyor. Sürekli yaptığınız yürüme, yazı yazma gibi eylemler için çok fazla nöral işlem gerekmez. Nöronlar zaten bu işleri yapmaya alıştığı için zorlanmazlar. Ancak yeni bir motor hareket öğrendiğinizde hareketin çözümlenmesi, doğru icra edilmesi ve hata kontrolü için beynin ve beyinciğin normalden çok daha fazla çalışması gerekir. Beyninizi dinç tutan da bu aktif çalışmadır. 2016 yılında İsrail'den Haifa Üniversitesi ve Amerika'dan İllinois ile Michigan Üniversiteleri'nde çalışan araştrımacılar motor hareketler ile duyguların nasıl kontrol edildiğini gösteren bir makale yayınladılar. Araştırmaya göre küçük zıplamalar ve ritmik hareketler mutluluk duygumuzu artırıyor, stres seviyemizi düşürüyor. Zıplamak ve ritmik bir şekilde dans etmek kasların serbest bir şekilde hareket etmesine olanak tanır. Proprioreseptif uyaranlar aldığında beyin kasların aktif bir şekilde çalıştığını ve rahatlamış olduğunu anlar ve böylece stres seviyemiz de azalır. Dans etmek depresyona karşı güzel bir koruyucu ilaç olabilir. Parkinson Hastalığı'nda Dansın Etkisi Latin dansları olsun, yerel halk dansları olsun hepsi temel olarak müziğin ritmi ile koordineli belirli adım örüntüleri ve hareketler içerir. Hem vücudunuzu hem de bilişsel kapasitenizi zorlamalısınız. Dans ederken kas gücü, denge, koordinasyon gibi beden gücü gerektiren şeylerin yanında bellek, dikkat ve görsel uzamsal bilgi işleme süreçleri de aktif çalışır. Müziğin ritmini yakalamak için gerekli müzikalite ise yine farklı beyin egzersizidir. 6 18 aydır dans eden insanlar üzerinde yapılan araştırmalar bu kişilerin dans etmeyenlere kıyasla daha iyi dikkat ve hafızaya sahip olduğunu gösteriyor. Yukarıda uzunca bahsettiğimiz beyin plastisite süreçleri de beklendiği üzere dansçılarda daha yüksek çıkıyor. Japonya'da Yeshiva Üniversitesi'ndeki bilim insanları yaş ortalaması 76 olan 201 kişilik bir katılımcı grubunu 40 haftalık dans programına aldı. 40 haftanın sonunda gönüllülerin hafıza ve diğer bilişsel işlevlerinde ciddi artışlar görüldü. Parkinson hastalığında en büyük sorunlardan biri düşmektir. Hastaların kas kontrolü ve dengeleri zayıfladığı için düşme riskleri artar. Dengeyi ve kaslar üzerindeki hakimiyeti artırmanın en iyi yollarından birisi dans terapisidir. İsviçre'de Lucerne Üniversitesi'nde çalışan Dawn Rose ritme uyarak hareket eden Parkinson hastalarında hareket kontrolünde daha iyiye gittiğini gördü. Bu hastaların dans etmesi hem onların daha iyi hissetmesini sağlıyordu hem de vücutlarını daha iyi kullanmalarına yardımcı oluyordu. Dans Ettiğimizde Beynin Hangi Bölgeleri Çalışır? Kısa yanıt her bölge olacaktır. Şimdi bu beynin her bölgesini biraz ayrıntılandıralım. Öncelikle dansın başlaması için müzik gereklidir. Beynin işitme korteksi müziği duyacak ve diğer serebral korteks bölgeleriyle bu bilgiyi paylaşacak. Müziğin içindeki ritim çıkarılır ve buna uygun bir şekilde figürler planlanır. Bu noktada frontal korteks yoğun bir şekilde çalışır. Adımların başlaması için gerekli motor hareketler birincil motor korteksi başta olmak üzere diğer korteks bölgeleri ile koordineli bir şekilde planlanır. Öğrenilen her figür ve dans hareketi hipokampusu çok meşgul ettiğinden zaman içinde hipokampuse yeni nöronlar takviye edilir ve hacmi büyür. Beynin hafıza merkezi gün geçtikçe gelişir. Ayrıca motor hareketlerin kontrolünde görevli presantral girus ve beynin iki yarım küresini birbirine bağlayan korpus kallozum da danstan nasibini alır. Vücudun her tarafını kontrol etmek için iki beyin yarım küresi çok iyi iletişim kurmalıdır.


Çok Keyif Aldığımız Her Şey Risk: Davranışsal Bağımlılıklar Sabahları içmeden kendinize gelemediğiniz o kahve, girmezseniz kendinizi eksik hissettiğiniz o sosyal medya, oynamadan aklınızın kaldığı o oyunlar... Bir kereden bir şey olmaz diyerek başladığınız şeyler sizin de zamanınızı olması gerekenden fazla mı alıyor? Yakın zamana kadar bağımlılık, ilaç niteliğindeki bir maddenin beyni etkilemesinden kaynaklanan; ruhsal, fiziksel ya da sosyal sorunlara yol açmasına rağmen kullanılmaya devam edilen ve durdurulamayan bir kronik beyin hastalığı olarak görülmekteydi. Birçok kriter hala geçerli olsa da artık bağımlılık için kimyasal madde şartı yok. Sinsice yaklaşan bu terim alışveriş, internet, oyun, seks ve yeme gibi birçok durum için de kullanılır hale geldi. Her ne kadar bağımlılık konusunun araştırma geçmişi çok eskiye dayanmıyor olsa da beynimizin ödül sistemi var olduğundan beri bağımlılığın da var olduğundan bahsedebiliriz. Ödül sistemini uyaran her şey bizde hızlı bir haz, mutluluk, doyum sağlar, insanoğlu olarak bize haz veren şeylere yönelme eğilimde olduğumuz için de bu uyarıcılara doğru keyifle çekiliriz. Alışveriş yaptığınızda mutlu oluyorsanız, kendinizi her mutsuz hissettiğinizde alışverişe yönelmeniz işten bile değildir, tanıdık geldi mi? Nasıl Bağımlı Oluruz? Belki havalı göründüğünü ve okulda popüler olmanızı sağlayacağını düşündüğünüz için sigara içtiniz, belki canınız sıkkınken tüm moral bozukluğunuzu yok edecek olan bir alışverişe çıktınız ya da tüm dertlerinizi unutturan bir seks deneyimi yaşadınız. Hepsi beyninizdeki ödül sistemini uyardı ve bu davranışlar size kendinizi daha iyi hissettirdi. Kaygılıydınız, gergindiniz ve bunu yok edecek bir maddeyle veya bir davranışla tanıştınız. Size rahatlık hissi veren nörokimyasallar salgılandı ve artık söz konusu keyif verici deneyim sizin için bir ilaç haline geldi. Evet, bağımlılığın en özet hali bu. Beynimizin korku ve öfke merkezi olarak bilinen amigdalanın ise bağımlılıkta rolü büyüktür. Keyif verici bir nesne denendikten sonra akkumbens çekirdeğinden ani bir dopamin salgılanır ve haz duyulmaya başlanır. Sonrasında amigdala bunun ödüllendirici bir deneyim olduğunu öğrenir ve saklar. Bu nesneyle tekrar karşılaştığında ise bunun haz verici bir deneyim olduğunu hatırlayarak beynin üst kısmına gönderir. Dopamin ile taşınan bu gönderi artık korteksin kapısındadır. Prefrontal korteksteki üç bölüm de bağımlılık sürecinde aktif role sahiptir. Orbitofrontal korteks dürtüleri tanımlama işlevine sahiptir, bu bölge yeterince iyi çalışmadığında duygular ile mantık arasındaki denge bozulur. Ventromediyal korteks dürtünün algılanması ve anlamlandırılması ile ilişkilidir; kullanılacak madde veya deneyimin birey için zararlı mı yararlı mı değerlendirilmesi burada yapılır. Dorsolateral prefrontal korteks ise gelen veriyi analiz ederek davranışa dönüşüp dönüşmeyeceğine karar veren kısımdır. Bağımlılık oluştuktan sonra nesnenin özlenmesini orbitofrontal, değerlendirilip sağlıklı mı değil mi değerlendirilmesini sekteye uğratan ventromediyal ve sonunda bireyi yeniden madde veya deneyime yönelten kısım dorsolateral olmaktadır. Bağımlılıkta Risk Faktörleri Neler? Madde ve davranışsal bağımlılıklar gençlerde ve ergenlerde sıkça görülmektedir. Ergenler tepkiseldir ve bu sebeple risk almaları daha kolaydır. Bunun sebebi ise beyin gelişimi ile ilgilidir. 2-6 yaş arasında sinaps oluşumu hızlıdır ve beyinde çok sayıda nöron oluşur. Ancak 13-14 yaşlarına geldikçe bu fazla oluşan nöronlar budanır. Yani beyindeki bağlantı yolları sadeleşir ve bu budanma sürecinde ergenler risk almaya daha yatkın olmaya başlar. Ergenlik dönemindeki bir diğer madde bağımlılığına etki eden faktör ise yukarıda da bahsi geçen prefrontal kortekstir. Prefrontal korteks beynin doğru karar alma mekanizmasını çalıştıran kısmıdır ve irademizi bu bölge güçlendirir. Ancak bu bölge ortalama 25 yaşına kadar gelişmeye devam eder, bu sebeple ergenlerde irade gücü henüz tam gelişmiş değildir. Bu da bağımlılıktaki risk faktörlerinden biri haline gelir. Davranışsal Bağımlılıklar Hangileri? En başta da belirttiğimiz gibi bağımlılık artık uyarıcı/uyuşturucu maddelerle tanımlanacak kadar kısıtlı bir konu değil. Alışveriş bağımlılığı, ilişki bağımlılığı, seks bağımlılığı, egzersiz bağımlılığı, oyun/kumar bağımlılığı gibi birçok davranışsal bağımlılık türü araştırmacıların ilgisini çekmekte ve literatüre kazandırılmak üzere araştırmalar yapılmaktadır. Günümüzde birçok çocuk ve ergen internet bağımlılığı yolunda adım adım ilerlemekte, birçok genç egzersiz bağımlılığını fit görünmek adı altında normalleştirme, birçok kişi ise alışveriş bağımlılığını ihtiyaç diyerek geçiştirmektedir. İnternet bağımlılığı: 90'lı yılların sonundan 2012'ye kadar olan zamanda doğan ve günümüzde çok tartışılan Z kuşağı, akla interneti getirmektedir. Emek ve sorumluluk gerektirmemesi, istenilen yerden ulaşılması interneti oldukça çekici hale getirir; birçok insan için internet sosyalleşme mekanıdır, özellikle göz teması kuramayan ve çekingen kişiler için internet çok çekici görünür çünkü istediğinizde istediğiniz kişiyle online olarak yazışmak, yüz yüze, göz göze iletişimden çok daha kolaydır. Hayır diyemeyenlerin aracıdır internet, anında cevap beklemediğinden düşünüp tartıp cevap verebilmek, günlük hayatta her şeye evet diyerek kendinden feragat edenleri kurtarır. Bir grubun parçası olmak kolaydır, günlük hayatta ortak hobilerin bulunduğu insanlarla karşılaşmak zor olsa da internette bunları bulabilmek çok daha kolaydır. Yeni bir kimlik ve aynı zamanda kimliksizliktir. İstediğiniz kişi olabilirsiniz, bunu yaparken var olan kimliğinizden kimsenin haberi de olmayabilir. İnternet, bu sebeplerle insanı kendisine çekmektedir. Bu da özellikle günümüz gençlerini internet bağımlılığına açık hale getirmektedir. Seks bağımlılığı: Bazı kaynaklarda hiperseksüelite olarak da geçen seks bağımlılığında da diğer bağımlılık türlerinde olduğu gibi kompulsif davranışlar vardır. Kişiler olumsuz sonuçlarına rağmen kişiler cinsel dürtü, davranış ve düşüncelerini kontrol edemezler. Burada dikkat edilmesi gereken şey, birden fazla partneri olan ve rastgele cinsel ilişki kuranların cinsel bağımlılık kapsamında incelenmediğidir. Alışveriş bağımlılığı: Normal bir alışverişin aşırı boyutu olarak kabul edilen alışveriş bağımlılığında yine dürtüsel ve tekrarlayıcı düşünceler ve davranışlar vardır. Bireyler yanında para olmamasına veya kartının limitinin dolmasına rağmen alışveriş yapma isteklerine karşı gelemezler. Egzersiz bağımlılığı: Egzersiz yararlı ve sağlıklı bir davranış olarak bilinse de fazlası olduğunda egzersiz bağımlılığı konusu gündeme gelir. Egzersiz bağımlılığında bireyler ruhsal ve fiziksel olarak kendilerine zarar verecek kadar, kompulsif bir şekilde egzersiz yaparlar. Yüksek performans beklentisi olan sporcular, beden imajını fazla önemseyenler ve genç kadınlarda riskin daha fazla olduğu bulunmuştur. Sizler de Bu Sözleri Kullanıyor musunuz? Bir kereden bir şey olmaz... İstersem bırakırım... Alt tarafı oyun... Bu sefer son... Söz, bırakacağım... Bu kimseye zarar vermiyor... Benim bir sorunum yok... Bunu bu kadar kullanıyor olmamın suçlusu ben değilim... Bağımlı bireyler bağımlı oldukları konusunda yeterli içgörüye sahip değildir. Bu sebeple yukarıda söylenen sözler aslında birer bahane değil, bireyin kendileri konusunda hissettiği gerçek hisleri olabilir. Çünkü gerçekten bunun son olduğunu düşünürler, çünkü gerçekten istedikleri takdirde bırakabileceklerini hissederler. Ancak madde bağımlılığı kadar davranışsal bağımlılıklar da bireyin günlük hayatını sekteye uğratarak psikolojik, sosyolojik ve ekonomik hasarlara neden olur.


Decoding Annie Parker Annie Parker genç ve güzel bir kadındır. Annie küçükken annesini meme kanserinden kaybetmiştir. Sevdiği bir kocası ve çocuğuyla yaşarken kız kardeşini de bu hastalıktan kaybeder. İlerleyen yıllarda ilerleyen meme kanseriyle kendisi mücadele etmek zorunda kalacaktır. Meme kanserinin bilim literatüründeki yeri ve lise mezunu bir kadının hastalığını yenmek için kendini bilime nasıl adadığını göreceksiniz. Belgesel niteliğindeki bu film hem meme kanseriyle ilgili genel bilgiler veriyor hem de hasta gözünden kanserin ne kadar hayat karartıcı olduğunu gözler önüne seriyor. IMDB Puan: 7.5/10 Yönetmen: Steven Bernstein Senaryo: Adam Bernstein, Steven Bernstein, Michael Moss Yapım: 2013 Ülke: Amerika Tür: Dram Süre: 91 dakika |Samantha Morton |Annie | Maggie Grace |Sarah | Alice Eve |Louise | Rashida Jones |Kim | Helen Hunt |Mary-Claire King | Marley Shelton |Joan Parker | Corey Stoll


Delilik taşı Tablodaki yazıda Efendim, delilik taşlarını çıkarın, benim adım kısır daksund yazıyor.


Demans Tedavisi Yaşlılarda Nasıl Olmalıdır? Evrenin en çarpıcı gerçeklerinden biri hepimizin yaşlandığı ve bir gün öleceğidir. Yaşlanmak güzeldir öyle göründüğü kadar kötü değildir aslında. Yaşlanmayı güzel olmaktan çıkaran hastalıklardır. Yaşlı insanlarda en sık görülen rahatsızlıklardan biri demanstır. Alzheimer hastalığı gibi bazı demans türleri tedavi edilemezken bazıları tedavi edilebilir. Bu yazımızda yaşlı hastalarda demans tedavisi için neler yapılabileceğinden bahsedeceğiz. Demans belki tamamen ortadan kaldırılmasa da çok önemli ilerlemeler kaydedebiliriz. Demansı tespit etmek hangi tür olduğunu belirlemek kolay bir iş değildir. Bir kişiye demans hastası demek için sayacağımız bilişsel işlevlerden en azından ikisinin hasarlı olması gerekir. Doktorlar demans tedavisi başlamadan önce hastaların bellek, dil, odaklanma ve problem çözme becerilerini test ederler. Ailede benzer vakalar olup olmadığı incelenir. Maalesef günümüzde herhangi bir laboratuvar testi kişinin demans olup olmadığını söyleyemiyor. Demansın Teşhisi Nasıl Yapılır? Az önce hastanın bilişsel işlevleri değerlendirilir ve en az ikisinin hasarlı olması beklenir demiştik. Bu işlevlerin değerlendirilmesi çok önemlidir. Bellek, oryantasyon, neden-sonuç ilişkisi kurma, dikkat ve dil becerileri ayrıntılı olarak test edilir. Bunun yanında refleksler, duyular ve denge hissi de kontrol edilir. Kişinin hangi becerileri daha çok zayıflamışsa tanı da ona göre koyulur. Doktorun koyduğu tanı Alzheimer hastalığı veya frontotemporal demans gibi demansın bir alt türü olacaktır. Demans tedavisi de koyulan tanıya göre yapılır. Birçok vakada doktorlar beynin radyolojik taramasını görmek isterler. Bilgisayarlı tomografi , manyetik rezonans görüntülemesi veya pozitron emisyon taraması teşhis konusunda çok yararlıdır. BT ve MR beynin herhangi bir dokusunda kanama veya sızma olup olmadığını gösterir. PET ise beyin faaliyetini ve beta amiloid plaklarının varlığını ortaya çıkarır. Radyolojik görüntülemeler ve nöropsikolojik profile bakıldıktan sonra doktor kan değerlerini de görmek isteyebilir. Tiroid hormonları ve biyokimya değerleri beyin işlevi konusunda çok aydınlatıcı olabilir. Özeğin B12 vitamini eksikliği veya tiroid bezinin yeterince çalışmaması bilişsel işlevleri çok etkiler. Nadir de olsa omurilik sıvısı da incelenebilir. Demans Tedavisi Nasıl Yapılmalı? Çoğu demans türünün kesin bir tedavisi yoktur ama belirtiler ile başa çıkmanın yolları vardır. Burada kesin bir demans tedavisi aramak yerine demansı nasıl yönetebileceğimizden konuşacağız. Yaşlanmak başlı başına beyni çok yıpratan bir etken. Bunun yanına çeşitli hastalıklar, stres gibi şeyler de eklenince beyin bunlarla başa çıkamaz oluyor. Demans halk dilinde bunama olarak biliniyor. Birçok insanda görülmesine rağmen tıptaki ismi çok kullanılmaz. Demans tedavisi için elimizde çeşitli ilaçlar, terapiler ve tavsiyeler var. İlaçlardan başlayalım. Demans Tedavisi için Kullanılan İlaçlar Doktorlar demansı kontrol altında tutmak ve geriletmek için bazı ilaçlar kullanılır. Bunlardan başlıcaları kolinesteraz inhibitörleri ve nörotransmitter düzenleyicilerdir. Kolinesteraz inhibitörleri bellek ve karar vermede görevli kimyasal moleküllerin miktarını artırır. Çoğunlukla Alzheimer hastalığında reçete edilse de vasküler demans, Parkinson hastalığının tedavisinde de kullanılır. Hastalarda bulantı, kusma ve ishal gibi yan etkiler görülse de faydasının yanında yan etkiler çok hafif kalıyor. Demans için kullanılan diğer bir ilaç Memantin glutamatın faaliyetini düzenleyerek öğrenme ve belleği tamir etmeye çalışıyor. Glutamat beyinde en çok kullanılan uyarıcı nörotransmitter maddedir. Bazı vakalarda memantin yukarıda bahsettiğimiz kolinesteraz inhibitörler ile kullanılır. Etkili olduğu ispatlanmış bir ilaçtır. En yaygın yan etkisi ise baş dönmesi hissidir. Bunların haricinde kişiye özel belirtilerin ortadan kalkması için ilaçlar da yazılabilir. Örneğin uykusuzluk çeken birine pasiflora gibi bir ilaç yazarak rahat uyuması amaçlanabilir. Bunların reçetelendirilmesi sizin durumunuza göre doktor tarafından belirlenir. Uygulanabilecek Terapiler Terapi deyince hemen sizi bir divana yatırıp anlıyorum, hmm, anlıyorum diyen birini gözünüzde canlandırmayın. Demans tedavisi ve yönetiminde çeşitli terapiler çok önemli rol oynar. Çevreyi değiştirmek, hastanın günlük hayatta sorunlarla nasıl başa çıkacağını öğrenmesi elzemdir. Bu yöntemler ilaç gerektirmediği için yan etkisi de yoktur. Demans hastalarına uygulanan terapilerin başında iş terapisi yer alır. Terapist burada evi nasıl daha güvenli hale getirebileceğinizi ve basit işleri daha kolay yapmanızda size yardım eder. Telefona daha kolay ulaşmak, eşyaları hatırlamayı kolaylaştıracak şekilde yerleştirmek hastaların çok işine yarar. Düşme riskini ve kaza olasılığını mümkün olduğunca azaltmak için de evin yeniden tasarlanması gerekebilir. Hastaların unutkanlık ve odaklanamama sorunları olabilir. Bunun için çevredeki dikkat dağıtıcı unsurları asgari seviyeye indirmeliyiz. Gürültünün bize hiçbir faydası yok. Hastayı gürültülü ortamlardan uzak tutmalıyız. Hastaların ne zaman yardıma ihtiyacı olacağı belli olmaz. Evlerinin güvenlik sistemi olmalı ve kolayca ulaşabilecekleri bir telefon veya bir komşu bulunmalıdır. Hastaların işlerini kolayca yapmaları için bunlar adım adım planlanmalıdır. Bu konuda da bir terapist çok yardımcı olabilir. Yapılandırılmış bir görev listesi kişinin işlerini daha kolay yapmasını ve özgüveninin artmasını sağlayabilir. Demans Tedavisi için Evde Uygulanabilecekler Demansın belirtileri ve hastanın davranışsal sorunları zaman içinde artabilir. Birey ile ilgilenirken bazı hususlara dikkat etmekte yarar var. Örneğin hastanın etrafındaki kişilerin iletişim esnasında göz teması kurması çok önemlidir. Cümleleri yavaş yavaş söyleyerek karşımızdakinin anlamasını beklemeliyiz. Anlayışı kolaylaştırmak için jest ve mimiklerden yararlanmalıyız. Hastaların düzenli yürüyüşe çıkartılması ve egzersize teşvik edilmesi gerekir. Spor ve egzersiz beyne daha fazla oksijen ve glikoz gitmesini sağlar. Bilişsel işlevleri iyileştirerek hayat kalitesini artırır. Beynin yanında kalp damar sağlığını da güçlendirir. Sağlıklı insanlarda yapılan araştırmalar egzersizin demans riskini azalttığını gösteriyor. Alzheimer hastalığının ilerleyişini yavaşlayabilir ve depresyon belirtilerini de azaltabiliyor.


Demans Tedavisinde Psikososyal Müdahaleler Çok Etkili Olabilir Siz de son yıllarda demans hastalığını duyup acaba ben de yaşlılıkta bu hastalığa yakalanacak mıyım dediniz mi? Onlarca yıldır yapılan araştırmalar sonucunda demans için çok sayıda ilaç ve teknik bulundu fakat elimizde kesin olarak hastalığı engelleyecek bir sonuç alamadık. Demans, otizm, şizofreni gibi hastalıkların salt biyolojik hastalıklar olmadığı olayın sosyal yönünün de azımsanmayacak derecede önemli olduğu gerçeğini kabul etmeye başladıktan sonra psikososyal müdahaleler geliştirerek daha iyi sonuçlar almaya başladık. Öncelikle neden psikososyal müdahalelere gerek duyduğumuzu ikinci olarak da geliştirilen psikososyal müdahale yöntemlerine gelin birlikte bakalım. Psikososyal Müdahaleler Neden Gerekli? İlaçların belirli tip hastalıklar için oldukça başarılı olduğunu söyleyebiliriz. Ancak son yıllarda dünya nüfusunun artması, teknolojinin gelişmesi, genetiği değiştirilmiş besinlerin tüketilmesi gibi nedenlerden ötürü yapısını ve neden oluştuğunu anlayamadığımız hastalıklar arttı. Davranışın beyni değiştirdiği araştırmalar sonucu bulgulanması, bizleri belirli bir yere kadar götüren ilaçların yanına insanın sosyal varlık olması psikososyal müdahalelerin de iyileşme için gerekli olduğu anlaşılmıştır. Davranışsal Müdahaleler Davranışsal müdahale klasik ve edimsel koşullanmaya dayalı öğrenme tekniğidir. Yapı itibari ile genel durumlar için olmasa bile özgül durumlarda oldukça işe yarayan bir tekniktir. Bu müdahale konusunda net bir şeyler söylemek için erken çünkü çalışmaların çoğaltılması gerekir. Davranışsal müdahaleler özgül durumlarda kullanılan psikososyal müdahale yöntemidir. Duygu Odaklı Müdahaleler Anımsama Terapisi: Hastalar için yakın zamanlı olayların hatırlanması oldukça zor olsa da geçmişte yaşanılan olaylar hatırlanabiliyor, özellikle olumlu ve başarılı anılar daha kolay hatırlanabiliyor. Anımsama terapisi de tam olarak burada devreye giriyor, grup terapisi şeklinde hastalar bir araya getiriliyor ve geçmişte olumlu ve başarıları anlatılıyor bu sayede hastalar daha güçlü, özgüvenli ve değerli hissedebiliyor. Ancak geçmişe bağlı kalınmayıp geçmiş olayların günlük olaylarla bağdaştırmasına yardımcı olunmalıdır. Terapi, grup içinde karşılıklı geri bildirim vermeye, kişiler arası iletişime ve yeni arkadaşlıkların kurulmasına ortam yaratmaktadır. Bireyin güçlü ve başarılı yönlerini hatırlatıp benlik saygısının arttırıldığı psikososyal müdahale yöntemidir. Geçerlileştirme Terapisi: Avrupa'da demanslı bireylere sunulan en yaygın ilaçsız tedavi yöntemidir. Temel amaç hastaların stres düzeylerini azaltıp onların empati kurma becerisini arttırma hedeflenmiştir. Bu sayede bireylerin iç görüsü arttırılarak benlik saygısı, yaşam değeri, sözel ve sözel olmayan iletişim ve fiziksel iyi oluş geliştirilmektedir. Her bireyin değerli ve özel oluşuna vurgu yapan psikososyal bir müdahale yöntemidir. Biliş Odaklı Terapiler Gerçeklik Yönelimi: Bilişsel aktiviteyi arttırmak hedeflenmiştir. Aile fotoğraflarındaki insanlar hakkında konuşmak, yapboz, duyu uyarımı, kısa soru-cevap oyunları, egzersiz ve hareket, müzik, şarkı, boyama ve el sanatları aktiviteleri, bingo, satranç oyunu, masa başı oyunları , geleneksel oyunlar , hatırlatmayı sağlayacak oda düzenlemesi , gibi aktivitelerle zihinsel kapasitenin arttırılması hedeflenen psikososyal müdahale yöntemidir.


Demiyelinizasyon Miyelin kılıfları, merkezi ve periferik sinir sisteminde birçok sinir hücresini çevreler. Sinirsel uyarıların iletilmesini hızlandırırlar. Demiyelinizasyon sinir hücrelerinin miyelin kılıflarının hasar gördüğü bir sinir sistemi hastalığıdır. Miyelini etkileyen hastalıklar etkilenen sinirlerdeki sinyallerin iletilmesini bozar. İletim yeteneğinde azalma, hasar görmüş sinirlerde duyu yitimi, hareket, biliş veya diğer işlevlerin eksikliğine neden olur. Belirtiler sinir sisteminin herhangi bir yerindeki açıkları yansıtabilir. Bazı demiyelinizasyon hastalıkları öncelikle periferik sinirleri etkileme eğilimindedir, diğerleri ise esas olarak merkezi sinir sistemini etkilerler. Merkezi sinir sisteminde en sık etkilenen bölgeler beyin, omurilik ve optik sinirlerdir. Demiyelinizayona; bağışıklık sisteminin neden olduğu durumlar, metabolik durumlar , antipsikotik ilaçlar, travma, genetik koşullar, toksinler ve B12 vitamini eksikliği gibi etkenler neden olabilir.


Deney Tüpünde Türleşme Gözlendi Evrim milyonlarca yıllık süreçte gerçekleşen bir olaydır. Normalde insan hayatı gibi kısa sürelerde türlerin evrimini gözleyemeyiz. Ancak bazı istisnalar mevcut. Amerika'da California ve Michigan Üniversiteleri'nden araştırmacılar türleşme üzerine yeni deneyler yapıyorlardı. Türleşme, bir türün iki türe bölünmesiyle sonuçlanan, Charles Darwin tarafından öne sürülen bir evrimsel süreçtir. Deneylerin üzerinden bir ay geçmişti ki bilim insanları ilginç bir olay gözlemlediler. Science dergisinde yayınlanan araştırmada Yard. Doç. Dr. Justin Meyer ilk önce iki reseptör kullanarak E. Coli bakterisini enfekte edecek bakteriyofaj lambda virüsünü yetiştirdiler. Daha sonraki zamanlarda araştırmacılar petri kabındaki virüse iki tip hücre verdiler. Virüsler saldıracakları hücreye özel reseptör türünü kullanarak o hücreyi enfekte edeceklerdi. Ancak beklenmeyen bir şey oldu! Bakteriyofaj lambda iki yeni türe bölündü ve her bir tür kendi reseptörüne sahipti. Başlangıçta iki reseptöre sahip olan virüs şimdi birer reseptöre sahip iki yeni virüs haline geldi. Türleşme Çok Yavaş Gerçekleşir Türleşme süreci araştırması çok zor olan bir süreç ve doğada çok yavaş gerçekleşiyor. Gözlemleyemeyeceğimiz kadar çok yavaş. İnsanlar gözleriyle görmeden bu sürece inanmakta zorluk yaşıyorlar ve anlamsız sözlerle evrimin önemini azaltmaya çalışıyorlardı. Lenski deneyi gibi bu araştırma da evrimin ne kadar gerçek olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Artık şüpheci olmaya gerek yok. Her şey ortada. Meyer bu deneyler sayesinde türleşme olup olmadığı konusunda kimsenin şüpheye kapılmasına imkan kalmadığını belirtiyor. Daha da önemlisi eskiden test edemediğimiz şeyleri artık test edebilir konumdayız. Darwin Yine Haklı Çıktı!


Deneyim Beyni Nasıl Değiştirir? Sizce zengin imkanlarda yetişen çocuklarla kısıtlı imkanlarda yetişen çocukların beyinlerinde farklılık olabilir mi? Bu farklılıkların doğal sonucu nedir? Bu yüzden mi daha başarılılar? Deneyim beyinde nasıl bir iz bırakıyor, aslında bugün bile bu konu hakkında az şey biliyoruz. Farklı Bir Çevre Farklı Bir Deneyim Rosenzweig, Bennet ve Diamond 1972 yılında bir deney yaptılar. Bu deneyde farklı çevreler dolayısıyla farklı deneyimler beyinde farklılıklara yer açıyor mu? sorusuna cevap aradılar. Bu deneyin detaylarına girmeden önce size bazı önbilgiler vermem gerekiyor. Araştırmacılar bu deney için 10 yılı aşkın süre çalışmışlar ve insan beyni kullanmak mümkün olmadığından fareleri denek olarak kullanmışlar. Bilim insanlarının farelerle çalışmalarının bazı nedenleri var. Farelerin küçük dolayısıyla yer kaplamayan canlılar olması, laboratuvar farelerinin hızlı ve sık üremeleri, maliyetlerinin az olması gibi nedenlerin dışında insanları bazı koşullara mecbur bırakmanın daha büyük bir etik problem olması da bunun sebebi. Örneğin bu araştırma için insanları bazı koşullarda yaşamaya mecbur bırakıp daha sonra otopsi yapmak imkansız. Laboratuvar fareleri ise deneyler için üretiliyor ancak deney için herhangi bir hayvan kullanılmasına karşı olan görüşlerin de var olduğunu söylemek gerekir. Bu etik tartışması uzun bir yazının altında tartışılabilecek kadar karmaşık bir konu. Bu nedenle bu konuyu şimdilik kapatıp başka bir yazıya saklıyoruz. Araştırmanın temel olarak amaçları ise kısıtlı çevrede yaşayan fareler ile zengin çevrede yaşayan farelerin beyin büyümelerinde farklılık olup olmadığını gözlemek. Fareler Farklı Ortamlarda Test Ediliyor Bilim insanları fareler için üç farklı ortam yaratmış. Standart, yoksullaştırılmış ve zenginleştirilmiş. Standart ortam, yeterli görülen miktarda su, yem ve arkadaş fareler. Yoksullaştırılmış ortam, yeterli görülen miktarda su, yem, tek başına fare ve izole edilmiş küçük bir kafes. Zenginleştirilmiş ortam ise yeterli görülen miktarda su, yem, oyun oynayabilecek 6-8 fare ve oyun alanı. 12 fare bu ortamlara rastgele atanmış ve 4 ile 10 hafta arasında değişkenlik gösteren süre boyunca yaşamalarına izin verilmiş. Bu farklı muamele süresi sonrasında herhangi bir farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla beyinlerine otopsi yapılmış. Bütün deney düzeneklerinin etik kurallar içerisinde olduğunu vurgulamamız gerekiyor. Beyin Korteksi Her Farede Aynı Değil Size bu çalışmayı sunmamın en önemli nedenine geldik. Sonuç kısmına. Otopsiden sonra üç bilim insanı zenginleştirilmiş ortamda yaşayan farelerin beyinlerini fakirleştirilmiş ortamda yaşayan farelerden birçok yönde farklı buldu. Zenginleştirilmiş ortamda yaşayan farelerin beyin korteksi fakirleştirilmiş ortamda yaşayan farelerin beyin korteksinden daha ağır ve kalın bulundu. Beyin korteksi dediğimiz tabaka, beynin deneyimine yanıt veren ve tüm duyusal girdilerden sorumlu olan bölgedir. Nöron adı verilen beyin hücrelerinde anlamlı bir farklılık görülmüştür. Görselde de görüldüğü üzere fakir ortamda yaşayan farenin nöronu zengin ortamda yetişen farenin nöronundan daha az bağlantı kurmuştur. Son olarak nöronlar arası iletişimi sağlayan ve sinaps adı verilen bağlantı noktaları zenginleştirilmiş ortamda yetişen farelerde yüzde 50 daha büyük olduğu bulunmuş. Araştırmadan sonuçla şunu söyleyebiliriz, zenginleştirilmiş çevrede yaşayan farelerin nöron ve sinapsları genişlemiş, beyin aktiviteleri artarak beyin korteksi önemli ölçüde büyümüştür. Burada size çok önemli bir kavramdan bahsetmek istiyorum. Nöroplastisite. Nöroplastisite kavramı temel olarak deneyimlerimizin beynimizdeki yarattığı fiziksel değişim olarak tanımlanabilir. Bu deneyde de gördüğümüz üzere çevremiz beynimiz dolayısıyla benliğimiz üzerinde çok etkilidir. Yeni Bir Deneyim Yeni Sinapslara Yol Açıyor Bu deneyden sonra sonuçlar laboratuvar ortamında tekrar tekrar kontrol edildi ve birkaç kez tekrar edildi. Bunu yapmalarının sebebi güçlü bir sebep-sonuç ilişkisi kurmaktı. Çünkü bu deney beynin ağırlığı değişmez inancına meydan okudu, tekrar tekrar yapılan kontrollerle deneyim ile beynin ağırlığını arasında sebep-sonuç ilişkisi kurdu. Deneyim beynin ağırlığını değiştirebilir!


Dengeli Beslenme Nasıl Olur? Dengeli beslenme uzun süreli olarak sağlığın devamını sağlayan ve bu süre içerisinde besin eksikliği oluşum riskini en aza indirecek şekilde her besinden tüketmeyi sağlar. Besin ve Beslenme Konseyi, 1958 yılında ABD'de besinleri 4 grup altında toplanmasının uygun olduğuna karar verdi ve 1985 yılında 'Besin Piramidi' olarak kullanımı sağladı. Daha sonra Türkiye'de bu beslenme piramidi 'Dört Yapraklı Yonca Modeli' olarak şekillendi. Bu 4 grupta; birincisi, sebze ve meyve grubu, ikincisi süt ve süt ürünleri grubu. Üçüncüsü tahıl grubu ve son olarak da kurubaklagil ve et grubu yer aldı. Yeni basımı 2015 yılında yapılmış olan, Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünün katkılarıyla yazılmış olan Türkiye'ye Özgü Beslenme Rehberi'nde dengeli beslenme ve besin grupları ile ilgili temel bilgilere göz atabilirsiniz. Her ülkenin beslenme örüntüsü profili kendine özgü derneklerle şekil almıştır. Avusturalya'nın sağlıklı beslenme rehberi ise şöyledir. Bu yazıda 5 grup derken bahsettiği de; aslında aynı besinlerin farklı konumlandırılmasını gösteriyor; süt ve süt ürünleri, sebze, tahıllar, meyve ve kurubaklagil ve ettir. Dengeli Beslenme Nasıl Sağlarız? Farklı besin ögelerinden, yeteri kadar aldığımız takdirde, aslında vücudumuz için gerekli olan makro ve mikro besinlerin girişini sağlamış oluyoruz. Bu sayede, vücutta gerçekleşen biyokimyasal yolaklarda sorun olmadan, hastalık oluşmadan önlem almış oluyoruz aslında. 'Everything in moderation' ve 'Variety is the key' kalıplarının neden eskimediğini buradan da anlayabiliriz. Çünkü çeşitlilik ve miktar, diyet konusunda yanlışlarımızın temelini oluşturuyor. Sebze ve Meyve Cildi Parlaklaştırıyor Örnek olarak bir çalışmada, yüksek meyve ve sebze tüketen kadınlarda; ciltlerinin daha sağlıklı ve parlak olduğu bulunmuş. 12.000 Avusturalyalı arasında yapılan başka bir çalışmada ise, 5 yıldan fazla süre yüksek sebze meyve tüketen kişilerde, iyi oluş, mutluluk ve yaşam doyum düzeyi daha fazla olduğu görülmüş. Gelelim diğer bir kavrama; Beslenme Referans Değerleri denilen kavram kişinin yaş grubu, hamilelik, laktasyon gibi durumlara göre alması gereken vitamin, mineral vb değerini gösterir. Avusturalya sağlık araştırmasında, halkın tüketimleri ile almaları gereken seviyeleri incelemişler. Sonuç olarak, neredeyse nüfusun tamamında protein, C vitamini, B12 vitamini, fosfor ve selenyum seviyesi uygun çıkmış. Fakat, kalsiyum, iyot, kadınlarda özellikle demir ve folik asit eksik çıkarken; tuz tüketiminin de erkekler %76, kadınlarda %42 fazla olduğu bulunmuş. Besinlerin Oranına Dikkat Etmek Lazım Önleyici olarak besinleri kullanmak sonradan oluşabilecek ciddi komplikasyonları önemli oranda etkiler. Belki rahatsızlığınız en temelinde bir besin eksikliği vardır? Not: Ne kadar dengeli ve sağlıklı besleniyorsunuz testi yapmak ister misiniz? Sonuç 38'den yukarıda ise dengeli besleniyorsunuz demektir. İlgili bağlantı: http://healthyweightweek.com.au/the-healthy-eating-quiz/


Depresyon Belirtileri Nelerdir? Hepimizin hayatta üzgün olduğu anlar vardır. Stres, kaygı, üzüntü hayatımızın içindeki çok olağan şeylerdir. Önemli olan bunların uzun süreli devam etmemesi ve kendini depresyona çevirmemesidir. Bazen farkında olmasak da birçoğumuz depresyon belirtileri gösteriyor. Örneğin, aniden başlayan karın ağrıları ve öfke duygusu depresyon belirtileri olabilir. Siz farkında olmasanız da depresyona girebilirsiniz. Amerika'da California Üniversitesi'nde çalışan Dr. Richard Kravitz depresyonun her zaman üzüntü şeklinde ortaya çıkmadığını söylüyor. Hastalar bazen içinde bulundukları durumun depresyon olduklarını düşünmek istemezler. Bunun sebeblerinden biri depresyonun zayıflık olarak görülmesidir. Biri depresyona giriyorsa bu karakterindeki bir zayıflık olarak algılanabiliyor ama aslında durum hiç öyle değil. İnsanlar ruh hallerinde değişim seziyor veya dışarıdan bu yönde eleştiri alıyorsa aşağıda saydığımız belirtilerden bazılarını dikkate almalılar. Depresyon belirtileri görülmeye başlandıktan sonra tedavi ne kadar erken başlarsa iyileşme süreci o kadar hızlı oluyor. Başlıca Depresyon Belirtileri Hastalar Acı Çeker Zihinsel rahatsızlıklar fiziksel ağrılara neden olabilir. Beden ve zihin birbiriyle çok yakın ilişki içindedir. Araştırmalara göre üzgün insanların %75'i aynı zamanda kronik ağrılardan şikayetçidir. Kanada'da Pain dergisinde yayınlanan bir çalışmada depresyon hastalarının daha fazla sırt ve boyun ağrısı yaşadığı görülmüştür. Hastalarda sırt ve boyun ağrılarının yanında karın ağrıları da görülebilir. Bazı vakalarda depresyon belirtileri baş ağrılarına veya ağrı hassasiyetinin artmasına yol açabilir. 2008 yılında Archives of General Psychiatry dergisinde yayınlanan bir araştırma mutsuz insanların daha duygusal olduklarını ama acı duygusuyla başa çıkmakta daha çok zorlandıklarını belirtiyor. İştahınız Artabilir Etrafınızdakiler son günlerde şekerli yiyecekleri daha fazla tükettiğinizi söylüyorsa altta yatan nedenleri irdelemek gerekebilir. Hoşumuza giden yiyecekler dopamin ve serotonin nörotransmitterlerin seviyesini yükseltir. Dopamin artışı bizim bir şeyden keyif almamızı sağlar. Serotonin artışı aslında bize mutluluk vermez. Bu çok yaygın bir inanıştır. Anca serotonin olması gerekenden az seviyede olması bizi depresif yapabilir. Depresyon belirtileri arasında serotonin ve dopaminin az seviyelerde bulunması önemli bir yer tutar. Obesity adlı dergide yayınlanan bir çalışmaya göre çok fazla stres ve depresyon yaşamak kilo almaya neden olabilir. Bunun nedeni yiyecek ve içecekler ile beynimizdeki azalan nörotransmitterleri artırmaya çalışmamızdır. Bir olaya üzüldünüz ve serotonin seviyeniz düştü. Bunu tekrar artırmak için sürekli bir şeyler yemeye, içmeye yönlenebilirsiniz. Tabii ki durum hiçbir zaman bu kadar basit değil ancak daha kolay anlaşılması için bu şekilde anlatılabilir. Çabuk Öfkelenebilirsiniz İnsanlar gergin ve stresli olduklarında çok çabuk kızabilirler. Bu birçoğumuzun yaşadığı ve bizzat deneyimlediği bir durumdur. Eğer bu gerginlik ve çabuk öfkelenme uzun süreli devam ederse depresyon belirtileri arasında görülebilir. 2013 yılında JAMA Psychiatry dergisinde bu konuda bir çalışma yayınlandı. Depresyonlu hastaların %54'ü etrafa karşı kızgın, öfkeli ve düşmanca davranma eğilimi gösteriyordu. Depresyona giren herkesin tepesinin tası atmıyor ancak öfkelenmesi sağlıklı insanlara göre daha kısa sürüyor. Boşluktaymış Gibi Hissedersiniz Sabah uyandığınızda yatağınızdan neden kalkarsınız hiç düşündünüz mü? Hepimiz ya işe gideriz, ya kahvaltı yaparız, belki arkadaşlarımızla buluşuruz. Her ne yaparsak yapalım kalkmak için bir motivasyonumuz vardır. Depresif insanlarda kalkmak için bir neden yoktur. Depresyondayken insanlar kendilerini zombi gibi hissedebilir. Etraflarına karşı soğuk ve ruhsuz davranabilirler. Hatta kendilerine destek olmayan insanlara bile sırt çevirebilirler. Fazla Alkol Tüketimi


Depresyon Hakkında Az Bilinenler Depresyon var ya da yok diyebileceğimiz tek yönlü bir olay değil. Çok fazla nedeni ve bu süreçte yer etkili olabilen çok sayıda değişkene sahip. İnsanlarda depresyon görülmesini mekanik bir cihaz arızası gibi ele almamalıyız. Travma, genetik etkenler, beyin kimyasında yaşanan dengesizlikler bazen sevdiğiniz birini kaybetmek bile depresyona sebep olabilir. Bizi depresyona sürükleyebilecek o kadar çok neden var ki bunların birçoğunu farketmeyiz bile. En azından bazı neden olabilecek unsurları bilmekte fayda var diye düşündük. 1) Mevsim değişiklikleri Eğer gündüzlerin kısaldığı sonbahar günlerinde kendinizi daha yorgun ve halsiz hissediyorsanız mevsime bağlı duygusal rahatsızlık yaşıyor olabilirsiniz. Bu rahatsızlık kişide depresyon yaratabilir ve genellikle kış ile sonbahar aylarında görülür. Bazı araştırmacılar güneş ışığı miktarındaki değişim yüzünden vücudun biyolojik saatlerinde hasar oluşabileceğini iddia etmektedir. Güneş ışığına bağlı olarak melatonin ve serotonin miktarlarındaki dalgalanmalar da kişinin kendini halsiz hissetmesine neden olabilir. Tabi bunlar sadece birer varsayım. 2) Tiroit hastalığı Depresyon psikolojik ve duygusal olduğu kadar fiziksel bir rahatsızlıktır. Depresyon denilince akla hep beyin ve sinir sistemi gelir ama tiroit bezi de bazen depresyona neden olabilir. Tiroit bezi yeteri kadar hormon üretmediğinde hipotiroidizm adlı durum ortaya çıkar ve depresyona, kilo alımına, konsantrasyon sorunlarına ve cinsel arzuda azalmalara neden olabilir. İnsanlar bu durumlarda tiroit ilaçları almaları gerekirken antidepresanlara yönelirse sorun daha da büyüyecektir. 3) Mineral Eksikliği Vücudumuzu aslında o kadar az tanıyoruz ki! Yediğimiz yiyecekler beynimizi, genetik yapımızı her şeyimizi etkiliyor. D vitamini veya omega 3 yağ asitlerini yeterince almadığımızda beyin kimyamız depresyona meyilli olabiliyor ve bilişsel işlevlerimiz düşüyor. Balık veya çerezlerle yağ asitlerini almayan kişilerde yorgunluk, halsizlik gibi belirtilerin görülme ihtimali daha fazladır. Depresyonu önlemek için protein takviyesi, B vitaminleri, kalsiyum, fosfor almak yeterli değildir, özellikle meyve sebze gibi lifli yiyecekler depresyonu, bunamayı ve stresi önlemede çok gereklidir. 4) Tükenmişlik Uzun mesai saatleri ve trafik sorunları arasında evden işe gelmek birçok kişi için yeterli değil. İnsanlar iş yerlerindeki çalışmalarını maddi manevi olarak yanlarında taşıyor ve beyinlerini sürekli endişeli planlarla dolduruyorlar. Sonuç olarak birçok kişi günümüzde iyi bir maddi gelire sahip olmasına rağmen tükenmişlik yaşıyor. Bu tükenmişlik durumunun depresyonla yakından bir ilişkisi var ve belirtileri birbirleriyle çok uyuşuyor. Bundan kurtulmanın yollarından en güzeli kitap okumaktır. 5) Kurşun zehirlenmesi Kurşun ve diğer zehirli kimyasallara maruz kalmak anksiyete ve depresyon dahil birçok sağlık sorunlarına yol açabilir. Yapılan araştırmalar çocukların maruz kaldığı kurşunun yıllar sonra bile çeşitli rahatsızlıklara yol açtığını gösteriyor. 6) Televizyon dizilerinin bitmesi Televizyonda çok güzel diziler oynuyor. Kurtlar Vadisi'nden bahsetmiyoruz tabi. Yerli yapımlardan da çok güzel dizilerimiz var ancak dünya çapında düşünüldüğünde bazı diziler daha ön plana çıkıyor. Favori dizinizin bitmesi ise o dizideki karakterle kurduğumuz bağın da bitmesi anlamına geliyor ve bu durum kişilerin gerçek dünyaya dönmelerini zorlaştırabiliyor. Bu alanda çok fazla araştırma olmamasına rağmen 2009'da Avatar'ı izleyen pek çok sinemasever kurgu dünyasının gerçek olmadığından ötürü üzgün olduklarını belirtmişlerdir. 7) Bulunduğunuz yer


Depresyon ve Stres Engelleyici Akımlar ile Durdurulabilir Bilim insanları stres ve depresyon dediğimiz duygu-durum değişikliğinin izini sürmek için fareler üzerinde bazı testler uyguladılar. Araştırmalarda depresyon benzeri davranış biçiminin dopamin ve benzeri hormonların görevli olduğu beynin ödül mekanizmasından kaynaklandığı bulundu. Depresyon; ödül mekanizmasında çalışan nöronların içindeki iyon dengesizliğinden ve elektriksel etkinlik bozukluğundan kaynaklanıyor. Araştırmacılar ayrıca bu durumun tersine çevrilip çevrilemeyeceği sorusunun yanıtı aramaya çalıştı. Depresyon İyon Dengesizliğinden Oluşuyor Araştırmacılar anti-depresan ilaçlarının takip ettiği depresyonu bastırma yöntemi yerine elektriksel etkinlikteki bozukluğa sebep olan iyon dengesizliğini dengelemeye çalıştılar ve başarılı da oldular. Farelerin ilgili nöronlarında iyon dengesizliği ortadan kalkar kalkmaz, farelerdeki endişe, içine kapanıklık gibi stres belirteci olarak görülen davranışların kaybolduğu gözlendi. Araştırma ekibinin lideri Ming Hu Han araştırmayla ilgili şu sözleri söylüyor: Bizi şaşırtan şey aslında bu nöral ağdaki nöronların çevresel dirence karşı kendi elektriksel etkinliklerini kendileri ayarlayabilen bir iç denge sistemine sahip oluşlarıydı. Araştırmacılar optogenetik yöntemlerle nöronları ışıkla uyararak ödül mekanizmasındaki nöronların elektriksel aktivitelerinde oynamalar yapabiliyorlardı. Bu tekniklerle nöronların çevresel direnci strese karşı güçlendirilip zayıflatılabiliniyordu. Ancak kimse hala çevresel direncin hücreler seviyede nasıl çalıştığını bilmiyordu. Cevabı bulmak için araştırmacılar sosyal strese maruz kalan farelerin elektriksel etkinliklerine daha fazla odaklanma kararı aldılar. Stres oluşturacak bazı davranışlara maruz kalan farelerin bir kısmı herhangi bir nörolojik hasar almazken bazılarında depresyon benzeri davranışlar belirmeye başladı. Depresyon Serotonin ve Dopamin Eksikliğinde Ortaya Çıkabiliyor Ödül mekanizmasında görevli nöronlar stres sonrası haz duygusunu veren ana molekül olan dopamin salgılıyorlar ve bu mekanizmanın yer aldığı ventral tegmental alan nöronlarda oluşan elektriksel akımla anormal bir şekilde uyarılıyordu. Elde edilen bulgulara göre nöronlarda gözlemlenen elektriksel faaliyet beklenenden çok yüksekti. Strese dirençli fareler herhangi bir depresyon belirtisi göstermemesine rağmen onlarda gözlenen bu elektriksel faaliyet bile beklenenin çok üstündeydi. Ancak dirençli farelerin nöronlarının engelleyici potasyum kanal akımlarında eş zamanlı bir artış belirmişti. Bu verilerden yola çıkarak araştırmacılar dirençli hayvanlardaki uyarıcı akımın engelleyici akımla karşılaşarak nöronların kendi içinde bir dengeleme mekanizması kurabileceği hipotezini kurdular. Bu çerçeveden baktığımızda, stresten oluşan yüksek elektriksel akım nöronun kendi içindeki bir ters akım tarafından söndürülüyor ve nöron tekrar eski dengeli haline dönüyordu. Bu hipotezin doğruluğunu test etmek için ekip 5 gün boyunca ventral tegmental alandaki nöronlardaki uyarıcı akımı arttırmak için farelere bir ilaç verdi. İlk aşamada tahmin edildiği gibi bu alandaki nöronların uyarılmasıyla fareler daha fazla sosyalleşti. Engelleyici Akımlar Depresyonu Engelledi Hücresel seviyede bu durum incelendiğinde hem uyarıcı hem de engelleyici akımlarda bir artış olduğu görüldü. Böylece fare depresyona girmekten kurtulmuş oldu. Farelerin aldığı ilaç klinik olarak bipolar rahatsızlığının depresif aşamasında tedavi amaçlı kullanılıyor. Sosyal strese bağlı gelişen anormal uyarıcı elektriksel akım strese dirençli farelerde belirli bir süre sonra kendi ters akımını yaratarak kendi kendini söndürüyor. Bu ters akım farenin herhangi bir nörolojik hasar almasını önlüyor. Major Depresyon Tedavisi için Umut Verici Gelişmeler


Depresyondayım! Ama Nutella Yememeliyim... Depresyondayım deyip mutfağa koşuyor ve buzdolabı önünde daha fazla vakit geçirip en yakın çikolata kavanozuna sarılanlardan mısınız? Ya da her şeyden elini eteğini çekip, yatağınızda yorgana sarılı tavana bakanlardan mı? Evet, depresyon bizi bu hallere itiyor olabilir, ama gücün içimizde olduğunu bilerek özellikle nasıl ve ne yememiz gerektiğini bizim belirlememiz gerekiyor. Depresyona giriş veya çıkış için herhangi bir diyet bulunmasa da, depresyon sürecini daha kontrol altında tutmamıza yarayan birkaç diyet önerisi paylaşacağız bu yazıda. Umarım, daha genelleşmemiş bu tavsiyeler kimilerimize yarar. Diyet ve Depresyon İlişkisi Bu ilişki son yıllara kadar bilinmese de Avustralyalı birkaç bilimci sayesinde, en çok konuşulan konular arasında sayılır. BMC Medicine'de yayımlanan bir çalışmaya göre, orta- ağır depresyonda olan grup insan, daha sağlıklı bir diyet örüntüsü sayesinde duygu durumlarında iyi yönde değişimler olmuş. Çalışmada, yalnız başına diyet tedavisi alan kişilerde depresyon semptomlarının azaldığı görülmüş. Kişilere spesifik, 12 haftalık ve birebir olarak diyetisyenle görüşecek şekilde bir program hazırlanmış. Bu tedavi edici diyet içeriğinde, daha az işlem görmüş gıdalar eklenirken, rafine gıdalar, tatlı, kızarmış besinler çıkartılmış. Sonuçta, diyeti uygulayanların %32'den fazlası bu semptomlarda gerilemeyi görmüşler. Diyetimize Neler Eklenebilir? - Selenyum: Düşük selenyum seviyesi daha kötü bir duygu durumla ilişkilendiriliyor; bu yüzden selenyum açısından zengin olan özellikle tam tahıllı gıdalar, brazil nuts ve bazı deniz ürünleri tüketilebilir. - D vitamini: Oldukça popüler olan D vitamini, eksikliğinin birçok hastalık için risk olduğunu söyleyen makalelerle karşımıza çıkar. Bunlardan en çok görülenlerinden biri depresyondur. Besinsel kaynağı olarak somon, tuna ve uskumru balığı dense de alınan en kaliteli yol günde 15 dakikalık bir güneş ışığının tenle temasıdır. - Omega 3 Yağ Asidi: Yetersiz omega 3 yağ asidi tüketiminin depresyona neden olduğu ile ilgili çalışmalar mevcuttur. Omega 3 kaynakları olarak; somon balığı, sardanya, tuna ve uskumru; keten tohumu ve yağı, chia, ceviz ve badem diyebiliriz. Omega 3 yağ asidi, beyin için esansiyel yağ miktarını artırır, miyelin kılıfı, nöronları korur; beynin en yüksek seviyede çalışmasını devam ettirir. Eksikliği de, duygu durum bozukluğu veya beyin hastalıklarının ortaya çıkmasına neden olur. Depresyondayım diyenler bu yiyeceklerden bol bol tüketmelidir. - Antioksidanlar: Serbest radikallerle savaşan antioksidanlar, A, E ve C vitaminleri ve çinko, selenyum ve bakır minerallerini kapsar. Serbest radikaller, infalamasyon, erken yaşlanma ve hücre ölümlerine neden olan, vücutta farklı hücrelerde gelişebilen moleküllerdir. Serbest radikallerin bu etkilerinden kurtulmak için antioksidan miktarı artırılmalıdır. Ayrıca psikiyatrik hastalıklardaki stresle ilişkili semptomları azaltmaya yardımcı olur. - B vitaminleri: Özellikle depresyon gibi diğer duygu durum bozukluklarında önemli bir yeri olan bu grupta en popüler olanlar; folat(B9) ve B12 vitaminidir.. Genel olarak B grubu vitaminlerini içeren besinler; yumurta, et, tavuk, balık, süt, tam tahıllılar, istiridyedir. Diğerlerinden biraz daha farklı olan folat için de; koyu yeşil yapraklı sebzeler, meyve, yağlı tohumlar-ceviz, badem, fındık- fasülye, süt ürünleri, et ve tavuk, deniz ürünleri ve yumurta kaynaklarıdır diyebiliriz. Kısaca, dengeli bir tabak ve besin örüntüsü folat ihtiyacımızı karşılar. - Çinko: Tat algısının oluşumu, bağışıklık sisteminin gelişimi ve depresyona etkisi olan çinko ihtiyacımız; tam tahıllı besinler, fasülye, yağlı tohumlar-ceviz, badem, fındık- istiridye tüketimi ile sağlanabilir. Bazı klinik durumlarda, antidepresanların etkinliğinin artması için çinko supplementasyonları önerilebilir. - Proteinden Zengin Besinler: Triptofandan yüksek besinler, serotonin döngüsünü sağlarlar; bu da depresyona karşı savaşta önemli önlemler arasındadır. Triptofan amino asidinden zengin yiyecekler olarak; hindi, ton balığı, mercimek verilebilir. Depresyondayım Diyenler Bunlardan Uzak Dursun - Kafein: Bazı kişilerde uyumayı zorlaştırabilir ve anksiyete semptomlarını tetikleyebilir; bu yüzden çok tüketilmemelidir. Tüketildikten sonra saatler boyu sistemimizi etkilemesi yüzünden, tüketimi azaltılabilir veya belki öğleden önce kahve içilebilir. - Alkol: Yüksek miktarlarda tüketimi, panik atak ve depresif epizotlara neden olabilir. Ayrıca kişinin duygu durumu ve depresyon semptomlarını da uyarabilir. - Rafine Gıdalar: Yüksek kalorili paketli besinler de depresyon semptomlarını etki edebilir. Şeker miktarı fazla ve rafine karbonhidrat içeren besinler ani duygu durum geçişlerine neden olabilir. Besin yoğunluğu yüksek yani kalorisine göre içerdiği besin öğelerinin yoğunluğu daha fazla olan besinlerin tüketimi, duygu durum ve enerji seviyesi açısından daha iyi denge sağlıyor. - İşlenmiş Yağlar: mısır özü yağı ve aspir yağı gibi yüksek omega 6 içeren yağların fazla tüketimi beyinde inflamasyonu kolaylaştırabilir ve depresyon semptomlarını artırabilir. Depresyonda Diğer Oyuncular - Duygu durum demişken gut florasını unutmamak gerekir. Bağırsağımızdaki yararlı bakterilerin artışının daha iyi bir duygu durumla ilişkili olduğu; bunun prebiyotiklerle-yani besinlerle- ve probiyotik besinlerle-yoğurt, kefir gibi- sağlanabildiği ve depresyona iyi geldiği ile ilgili çalışmalar mevcut. - Obez kişiler, depresif olmaya daha yatkınlar ve depresyonda olan kişiler daha çok obez olma eğilimindeler. Bu belki, hormonal değişiklikler ve bağışıklık sisteminin dengesizliği yüzünden depresyona sebep oluyor. - Bu yüzden önlemi başta alalım, Dünya Sağlık Örgütü'nün de önerdiği gibi günde 150 dakikalık bir fiziksel aktivite ile duygu durum ve depresif semptomları azaltalım. - Bir diğer konu ise uyku. Vücudun doğal uyku döngüsünde, duygu durumla ile ilgili belli kimyasallar yayılır ve bunun kafein, yüksek ışığa maruziyet, gündüz-gece ayrımının karışımı bu döngüde bozulmaya neden olur. Günde ortalama 7-8 saat uyuyan kişiler, bu konuda daha iyi cevap veriyor. Bu öneriler depresyonla savaşta kesin sonuçlar vermeyebilir. Ancak, depresyondayım diyorsanız içinizdeki bu karanlığı aydınlatmak için bir yerden başlamalısınız.


Derin Uyku Durumunu Taklit Etmek Belleği Geliştirebilir Gece uykunuzu iyi alırsanız gün içinde beyniniz daha iyi çalışır. Bu herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Japonya'da RIKEN Beyin Bilimleri Enstitüsü'ndeki araştırmacılar bazı bilgilerin derin uyku esnasında düzenlenmesini kontrol eden bir beyin ağı keşfetti. Dünyanın en prestijli dergilerinden biri olan Science'ta yayınlanan çalışma bize çok fayda sağlayabilir. Bu ağın çalışma mekanizmasını istediğimiz şekilde manipüle ettiğimizde belleği geliştirme imkanımız doğacak. Aslında uykuda bazı bilgilerin pekiştirilip bazılarının silindiğini çok uzun zamandır biliyoruz. Sorun şu ki, bu sisteme dışarıdan müdahale etmek çok riskli. Ya gerekli olan bilgileri silip, gerekli olmayanları sonsuza kadar saklarsanız. Bu tür durumlar beynin iç dinamiklerine, psikolojiye çok zarar verebilir. Kişi, doğal uykusunda belki de travmatik anılarını siliyor ama yanlış bir müdahale onları kalıcı hale getirebilir. Bilim insanları bu durumun üstesinden gelmek için var güçleriyle çalışıyorlar. Keşfettikleri bu uyku ağını doğru bir şekilde manipüle edebilirse uykuda istedikleri bilgiyi sağlamlaştırıp, istenmeyenleri silebilirler. Derin Uyku Esnasında Bellekte Ne Oluyor? Dr. Masanori Murayama liderliğindeki ekip, farelerin dokunma duyularını kullanarak belirli zeminleri öğrenmelerini ve birbirlerinden ayırt etmelerini sağladı. Farelerde zeminin yapısı ile ilgili sinyaller beyinlerinin motor bölgelerinden çıkıp daha düşük seviyeli dokunma alanlarına gidiyordu. Yapılan araştırmalar neticesinde ekip bu yukarıdan aşağıya sinyal iletim mekanizmasının zeminle ilgili kodlanan bilgilerin uyku esnasında pekiştirilmesini düzenlediğini ortaya çıkardı. Bilgilerin pekiştirilmesi ise uykunun derin uyku olarak bilinen 3. ve 4. aşamalarında gerçekleşiyordu. Şimdi çalışmanın nasıl yapıldığından kısaca bahsedelim. Araştırmacılar bellek pekiştirilmesini ölçmek için deneyde kullandıkları farelere özel bir görev hazırladılar. Hayvanlar birbirinden farklı zeminlere sahip olan odalara sırayla girmeli ve buradaki nesneleri bulmaları gerekiyordu. Odalardan biri düz bir zemine sahipken, diğeri pürüzlü özel bir dokuya sahipti. Fareler önce düz zeminli odaya girdiler ve aradıkları şeyleri buldular. Bundan sonra bazı fareler normal bir şekilde uykuya yatırıldı ve sonra pürüzlü zemine sahip odaya bırakıldı. Beklendiği gibi fareler hala düz zeminli odayı hatırlıyordu ve pürüzlü zeminde aradıklarını bulmak için daha fazla zaman harcadılar. Tepeden Tabana Nöral Ağı Araştırmacılar tepeden tabana ağının uykuda bellek pekiştirilmesinden sorumlu olup olmadığını anlamak için farelerin uyku düzenlerinde bazı değişiklikler yaptılar. İlk önce fareler uykudan mahrum kalarak belleklerinin bundan nasıl etkilendiği araştırıldı. Normalden az uyuyarak ikinci odaya giren fareler ilk girdikleri odayı daha az hatırlıyordu. Bu yüzden aradıkları şeyleri bulmak için tam uyuyan farelerden daha fazla zaman harcadılar. Ekip bir sonraki aşamada non-REM uykusu sırasında tepeden tabana nöral ağını etkisiz hale getirdi ama uyku süresi azaltılmadı. Bu sefer hayvanlar tıpkı az önceki uykudan mahrum kalan fareler gibi davranmaya başladı. Odanın içinde sürekli geziniyorlar ve ilk girdikleri odayı hatırlamakta zorlanıyorlardı. Araştırmacılar burada tepeden tabana nöral ağının non-REM uykusunda bellek için çok önemli bir görevi olduğunu keşfetti. Tepeden tabana nöral ağının non-REM uykusundaki önemi çok büyüktür. Gün içinde öğrendiğimiz bilgilerin derin uyku esnasında pekiştirilmesi beyin bölgeleri arasındaki yavaş dalgaların senkronizasyonu ile olur. Görünüşe göre bu dalga senkronizasyonunun olduğu yerlerden biri de tepeden tabana nöral ağı. Özellikle prefrontal korteks ve talamus arasındaki yavaş dalga senkronizasyonu bellek için çok önemlidir. Araştırmacılar tepeden tabana nöral ağının üst ve alt bölgelerinde bulunan beyin alanları arasındaki senkronizasyonu sekteye uğrattıklarında bilgilerin pekiştirilmesi zorlaşıyordu. Terapi İçin Kullanılabilir


Ders Kitapları Değişebilir Çünkü Bu Ökaryotun Mitokondrisi Yok! Liselerde hatta üniversitelerde bile ökaryotların tüm organellere sahip olduğu anlatılır. Siz de muhtemelen bu şekilde öğrenmişsinizdir. Bu organellerden biri hücrenin enerji fabrikaları olan mitokondrilerdir. Mitokondrilerin ökaryotlarda nasıl oluştuğunu merak ediyorsanız bu yazımıza bakabilirsin. Ancak şimdi başka bir konuya değineceğiz. Mitokondrisi olmayan bir ökaryot! Araştırmacılar Current Biology dergisinde yayınladıkları çalışmalarında mitokondriye dair hiçbir iz bulunmayan bir ökaryot canlı keşfettiklerini duyurdular. Düşük oksijenli ortamlarda ökaryotlar gelişmiş mitokondrilere değil de daha düşük seviyeli mitokondrilere sahiptir. Oksijen az olduğu için mitokondrilere binen yük de az olacaktır. Şimdiye kadar hep bütün ökaryotların mitokondriye sahip olduğu düşünülüyordu. Çünkü mitokondriler enerji üretiminin yanında programlı hücre ölümü gibi pek çok hayati hücresel olaya da dahil oluyordu. Çek Cumhuriyeti'nde Charles Üniversitesi'ndeki bilim insanları ilk defa mitokondrisi olmayan bir ökaryotik mikroorganizma keşfettiler. İleri Okuma: Mitokondriyel DNA Nasıl Oluştu? Monocercomonoides cinsine ait organizmalar 80 yıldan fazla bir süredir biliniyorlar ancak mitokondrileri olmadığı yeni keşfedildi. Bu canlılar Giardia ve Trichomonas insan patojenleriyle akrabalar. Araştırmacılar bu mikroorganizmaların bir de genetik dizilimine baktılar ve sonuçlar yine hayret vericiydi. Monocercomonoides genomunda mitokondriyel proteinlerin hiçbiri yer almıyordu. Mitokondrinin olmaması bir yana bu canlılarda mitokondriyel proteinlerden bir tanesi bile yoktu. Ders Kitapları Değişebilir Monocercomonoides cinsi organizmalar sitozolik sülfür mobilizasyon sistemleri sayesinde mitokondrisiz de hayatlarına devam ediyor görünüyorlar. Bakteri aldıkları bu sistem sayesinde mitokondriyel işlevleri taklit ederek enerji üretebiliyorlar. Prokaryot canlılardan kazandıkları sitozolik sülfür mobilizasyon sistemi mtokondrilerin yokluğunu telafi ederek biyologları şaşırtıyor. Şimdiye kadar mitokondri veya benzeri yapılar olmadan enerji üretmenin imkansız olduğunu düşünüyorduk. Monocercomonoides canlıları ise bu varsayımımızın yanlış olduğunu gösterdi. Bilim insanları şimdi keşfettikleri bu canlıların tüm biyolojik işlevlerini araştırmaya koyuldular.


Dijital Haplar Nedir? Her şeyin dijitalleşmeye başladığı günümüzde dijitalleşme ilaç sektörüne de yansıyabilir mi? Teorikte çevremizdeki pek çok biyolojik sistem dijital dünyaya entegre edilebildiğine göre ilaç sektörü de bir o kadar dijitalleşebilir diyebiliriz. Ancak bu durum ne yazık ki pratikte o kadar kolay değil. 1950'lerden bu yana geliştirilmeye çalışılan bu teknoloji geçtiğimiz senelere kadar pek mümkün gözükmüyordu. Ancak son iki sene içerisinde üzerinde pek çok ilerleme kat edilen dijital haplar özellikle Japon ilaç şirketi Otsuka'nın geliştirdiği Abilify MyCite adlı ilacını piyasaya sürümesiyle adından oldukça sık söz ettirdi. Ayrıca son zamanlarda pratik olarak hastalar üzerinde ve klinik çalışmalarda da oldukça sık kullanılmaya başlandı. Peki nedir bu dijital hap? Geçtiğimiz senelerde FDA tarafından ilk kez onaylanan bu haplar içerdikleri mikroçipler sayesinde günümüzde rutin olarak ilaç kullanması gereken hastaların ilaç takibini hasta inisiyatifine bırakmadan takip edebilmemizi sağlıyor. Birden fazla türü geliştirilen dijital haplar pek çok amaca hizmet ediyor. Bunlardan kısaca bahsetmemiz gerekirse: Sindirim sisteminin çeşitli bölgelerinde durabilen mikro kameralar sayesinde o bölgeyi görüntülememizi sağlayabiliyorlar, düzenli ilaç kullanımı konusunda yetersiz kalan hastaların ilaç takibini ve sindirim sisteminde bulunan gazların miktarını ölçerek çeşitli sindirim sistemi rahatsızlıkların teşhisinde kullanılıyorlar. Dijital Hapların Çalışma Mekanizması İlaç takibi amaçlı kullanılan dijital haplar ağız yoluyla vücuda alındıktan sonra içerdikleri mikroçiplerde bulunan ve kullanım amacına göre farklılık kazanan silikon, bakır ve magnezyum gibi maddelerden yapılan sensörleri sayesinde tükürük veya mide asidi gibi çeşitli sindirim sağılarıyla karşılaşınca aktifleşen bir mekanizmaya sahiptirler. Aktifleşeceği vücut salgısı kullanılacağı amaca göre programlanan bu mekanizma aktifleştiği zaman yaydığı elektromanyetik sinyaller sayesinde vücudun göğüs kafesinin sol alt kısmına yaslanan yama biçimindeki elektronik alıcıya ilacın alınıp alınmadığı, alındıysa saat kaçta alındığın ve ne kadar dozda alındığına yönelik bir veri akışı sağlıyor. Bu elektronik alıcıya gelen veriler çeşitli mobil aktarım yöntemleri sayesinde çeşitli mobil cihazlara veya oluşturulabilecek merkezi bir veri tabanına gönderilebiliyor. Teşhis amaçlı kullanılan dijital haplar ise vücuda alındıkları anda içerdikleri insan vücuduna zararsız gümüş oksit pilleri sayesinde dokulara ve organlara zarar vermeden sindirim sisteminde kolayca yol alırken mikroçiplerinde bulunan kameraları ise geçtiği yerleri kayda başlıyorlar ta ki sindirilebilir sensörleri çeşitli sindirim salgılarına maruz kalıp sindirilene kadar. Bu sayede sindirim sisteminin çeşitli bölgelerini endoskopiye gerek kalmadan kolayca görüntüleyebilme şansı yakalayıp çeşitli sindirim sistemi rahatsızlıklarına kolayca teşhis koyabilmekteyiz.


Dikkat Eksikliği Tedavisi Nasıl Olmalı ve Nelere Dikkat Edilmeli? Bir türlü odaklanamamak artık hepimizin sorunu haline geldi. Telefonunuza bakmadan veya başka bir işle ilgilenmeden kaç dakika odaklanabiliyorsunuz? Dikkat eksikliği hem çocukları hem de yetişkinleri ciddi manada tehdit ediyor. Bebeklik döneminde de nadir olarak rastlanan dikkat eksikliğinde hassas olunmalıdır. Bu soruna yetişkinlik döneminde de rastlanmaktadır. Yetişkinlerde görülen sorunlarda, uygulanan dikkat eksikliği tedavisi daha hızlı ve olumlu sonuçlar verecektir. Dikkat eksikliği sorununda, yardım almak için mutlaka alanında uzman kişileri tercih etmelisiniz. Dikkat eksikliği, tedavi edilmediğinde hem sosyal hayatta hem de eğitim hayatında sorunlara yol açacaktır. İlerlememiş vakalarda kişi kendi kendini tedavi edebilse de dikkat eksikliği tanısını anlamak yine deneyim, bilgi ve çok dikkatli bir şekilde gözlem gerektirecek bir konu olmuştur. Çocuklarda rastlandığında yardım alınmadan atlatılmayan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu , tanılı ya da tanısız çocuğun ve ebeveynlerinin hayatını olumsuz olarak etkileyecektir. Dikkat eksikliği yaşayan çocukların dikkati kolay kaçarak, ayrıntıları çabuk unutmaktadır. Organize olmakta sık sık sorunlar yaşayarak, bir aktiviteyi sürdürmekte zorlanmaktadırlar. Çok hareketli ve kıpır kıpır olabilecekleri gibi tam aksine daha yavaşta olabilirler. Komutlarda takip sorunu, dürtüsel davranışlar gözlemlediğiniz bir çocukta anında uzman yardımına başvurmalısınız. Dikkat Eksikliği Tedavisi İlaçsız Nasıl Yapılır? Öğrencilerin düşmanı ve çoğu kesimin kolay kolay anlayamadığı dikkat eksikliği sorunu, özel eğitimlerle ilaçsız olarak tedavi edilebildiği gibi farklı tanılarda ve durumlarda uygulanacak dikkat eksikliği tedavisi ilaçlı olacaktır. İlaçsız uygulanacak dikkat eksikliği tedavisi için beyin egzersizleri yapmak ve fiziksel egzersizlere önem vermek gerekir. Beyin egzersizleri yapmanın dikkat eksikliği sorununa anından etki etmesi, tembelleşen beyinin yeniden farklı işlevlerde çalışmasından kaynaklanır. Beyin egzersizleri yapmak için bulmacalar çözülebilir, bilmeceler ve düşünmeye dayalı akıl oyunları oynanabilir. Zamanla dikkat eksikliğinin ortadan kalkmasını sağlayacak olan beyin egzersizleri, her gün belli aralıklarla uygulanmalıdır. Fiziksel egzersizler yine vücudun daha hızlı kan pompalamasını sağlayacak ve beyne daha çok oksijen ulaştırılacaktır. Böylelikle fiziksel faaliyetler ile hormon salgılanması daha sağlıklı olacak ve beyin hücreleri buna bağlı olarak gelişecektir. Özellikle çocuklarda ilaçsız yöntem uygulanarak dikkat eksikliği tedavisi sağlanacaksa yüzme, tenis, basketbol, dans, bale, gibi spor aktivitelerinden en az biri yapılmalıdır. Ayrıca bu sayede beden sağlığınızı da korumuş olursunuz. İlaçlı Dikkat Eksikliği Tedavisi Her sorunda olduğu gibi dikkat eksikliğinde de ilk olarak ilaçsız yöntemlere başvurmak gerekir. Ama farklı ve alanında uzman kişilerce tanı konulmuş dikkat eksikliği sorunlarında, başvurulan dikkat eksikliği tedavisi ilaç kullanılarak uygulanmalıdır. Kullanılan ilaçların bir kısmı merkezi sinir sistemine doğrudan etki eden sentetik uyarıcılardan oluşmaktadır. İlaçlı tedavinin etki gösterebilmesi yaklaşık bir yıllık süreci kapsamaktadır. Kimi vakalarda ise daha uzun yıllar kullanım gerekecektir. Çocuklar için reçete yazılabildiği gibi yetişkinlerin ilaçlı tedavi edilmesi için de reçete yazılabilmektedir. Dikkat eksikliği tedavisinde kullanılan ilaçların bazıları ritalin, concerta, adderal, klonidin, pemolidin, karbamazepin ve antidepresan ilaçlardır. Türkiye'de çocuklarda ilaçlı tedavi yöntemine başvurulduğunda sıklıkla concerta ve ritalin reçetesi verilir. Concerta ve ritalin dikkat eksikliği ilacı olarak dikkat işlevleri üzerinde doğrudan etkili olmaktadır. Her ilaçta görülen ve yalnızca doktorların yazabildiği dikkat eksikliği ilaçlarının yan etkilerini gözlemlemek gerekir. Uyku düzensizliği, iştah bozukluğu, karın ağrısı, baş ağrısı, sağlıklı beslenme alışkınlıklarının bozulması ve bazı tiklerin oluşması gözlemlenebilecek etkilerdir. Erken Teşhis Önemlidir! Dikkat eksikliği sorunlarının son yıllarda oldukça artış göstermektedir. Bilinçli ebeveyn ve uzman eğitimciler tarafından erken teşhis dikkat eksikliği tedavisi sonuçlarına daha kolay ulaşılmasını sağlar. Erken yaşta müdahale edildiğinde ilaçlı ya da ilaçsız tedavi yöntemleri uygulanmaktadır. Çocuk yaşta görülen genellikle öğrenme problemleri ile baş gösteren dikkat eksikliği, ayrıca hiperaktiviteye de bağlı olabilir. Dikkat eksikliği sorunu tedavi edilmediğinde ve ertelendiğinde özgül öğrenmeye dönebilir. Ciddi oranda akademik sorunlarla baş etmek zorunda kalan çocuk, içine kapanabilir, arkadaşlarıyla iletişimlerinde sorunlar yaşayarak sosyal problemler yaşayabilir. Bu problem ile yetişen kişi ilerde zayıf kişilik yapılarından dolayı sorunlarla hayat boyu baş etmek zorunda kalırlar. Erken teşhis ile tanı konulan dikkat eksikliği, ilaçsız yöntemlerle kolaylıkla çözülebilecektir. İlerlemiş ve üzerinden zaman geçmiş dikkat eksikliği sorunlarında tabi ki durum daha da zorlaşarak, ilaçlı yönteme başvurulacaktır. İlaçlı tedavi yöntemi için uzman hekiminin yönlendirmesi ve reçete yazması gerekir. İlaçlı tedavi yöntemi ayrıca ilaçsız yöntemlerle de birleştirilerek kullanılabilinir. Kaynaklar https://www.nimh.nih.gov/health/topics/attention-deficit-hyperactivity-disorder-adhd/index.shtml https://www.cdc.gov/ncbddd/adhd/index.html


Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Hakkında Bilinmesi Gerekenler Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu , bir kişinin dikkatini görev ve sorumluluklarına vermekte ve verilen dikkatin sürdürülmesinde güçlük yaşaması sorunudur. DEHB'li bireyler çok hareketli, konuşkan olabilir veya dürtüsel özellikler gösterebilirler. Çocuklarda ise sınıfta ayakta dolaşmak veya sürekli hareketli olmak şeklinde belirtiler gözlemlenebilir. DEHB, sosyal ve akademik veya mesleki işlevlerin önemli alanlarını etkileyebilir ve okul performansı ve kişisel ilişkilerde zorluklarla sonuçlanabilir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı koymak için net bir test yoktur. Doktorlar belirtileri eleme ve gözlem yoluyla tanı koyar. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu 3 kategoriye ayrılır. Hangi belirtilerin ağırlıklı olarak gözlemlendiğine göre sınıflandırılmıştır. Bunlar farklı teşhisler olarak nitelendirilmez, sadece etkilerin yönetilmesine yardımcı olmak amacı taşır. Dikkat Eksikliği - Bir görevi dikkatsiz yapma ve hata eğiliminin fazla olması - Odaklanmada zorluk - Diğer insanlar konuşurken dinliyormuş gibi yapmak - Zaman yönetimi ve görev organizasyonu yapmada güçlük - Sık sık eşya kaybetmek - Görevleri tamamlamayı unutmak - Uzun süreli odaklanma gerektiren görevlerden kaçınma veya hoşnutsuzluk duyma. - Talimatları yerine getirmekte zorluk Hiperaktivite - Aşırı konuşma - Israrcı kıpırdanma, el veya kol hareketleri - Başkalarının etkinliklerine sık sık izinsiz girme - Sıra olmakta güçlük Birleşik Tip Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtilerinin aynı anda görünmesi durumudur. Günlük yaşamda uyum problemleri yaşamaları olasıdır. DEHB Teşhisi Nasıl Konur? Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun erken çocuklukta başlayıp etkilerinin yaşam boyu sürdüğüne dair bir görüş birliği bulunmaktadır. DSM-5te başlangıç yaşı ölçütü 12'dir. DEHB'i karakterize eden tanı ölçütlerinden altı veya daha fazla semptoma 6 aydan uzun süredir sahip olma durumunda muhtelemen DEHB teşhis edilebilir. Türkiye'de her 10 çocuktan birinde DEHB bulunmaktadır. Amerika'da Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü'ne göre, DEHB olan çocukların çoğu ilkokul çağında tanı almaktadır. Amerikan Pediatri Akademisi çocukların en 4 yaşına kadar teşhis edilmemesini önerir. Bununla beraber bazı kişiler ergenliğe hatta yetişkinliğe kadar tanı alamayabilir. Hiçbir belirli tanı testi DEHB'i tanımlayamaz. Doktorlar işitme veya görme sorunları gibi diğer olası nedenleri dışlamak için muayeneler yapar. Ebeveynler, bakım veren ve öğretmenler tarafından çocuğun davranışları hakkında ayrıntılı bilgi vermesi gerekecektir. DEHB belirtileri depresyon, kaygı bozukluğu, öğrenme güçlüğü ve uyku sorunu belirtileriyle benzerlik gösterdiği için karıştırılabilir. Kız çocuklarında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtilerini tanımak önemli! Yapılan araştırmalar sonucunda oğlan çocuklarının kız çocuklarına oranla daha fazla DEHB tanısı aldığı belirlenmiştir. DEHB'in kızlarda nadiren meydana gelen 'erkek hastalığı' olduğuna dair yanlış bir inanış ortaya çıkmıştır. Oysaki ana belirtiler kız ve oğlan çocuklarında da aynıdır. Oğlan çocukları öfke ve hayal kırıklıklarını fiziksel ve sözlü olarak ifade ederken kız çocukları içe atma eğilimindedir ve kız çocuklarında belirtiler daha hafif şekilde gözlemlenebilir. Kız çocuklarında dikkat eksikliği daha yaygın görülür, dürtüsellik eşlik edebilir. Bir kız çocuğu yetişkinliğe kadar DEHB tanısı almazsa başka zorluklarla karşı karşıya olma riski taşıyabilir. Bu risklerden bazıları: - Düşük özgüven - Problem çözmede mantık yerine düzensiz duyguların yönlendirdiği baş etme stratejileri geliştirmek - Yüksek stres seviyesi ve anksiyete bozukluğu - Depresyon Dr. Ellen Littman DEHB'li bir kızın ergenlik ve genç erişkinliğe girerken tanı almaması veya tedavi görmemesi durumunda, kaçınılmaz olarak bir uyum sorunu ile karşılaşacağını söylüyor. Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Tedavisi


Neden Konuşuruz? İletişimin ve Dilin Evrimi Hayatımızın neredeyse her alanında yaptığımız bu şeyi neden yaptığımızı hiç düşündünüz mü? Neden konuşmaya ihtiyaç duyuyoruz? Konuşmadan yaşamak mümkün olur muydu? Öncelikle bu işi nasıl yapar hale geldiğimize bakmak, aklımızdaki soru işaretlerini yok etmeye yardımcı olabilir. Gelin, bu konuya biraz evrimsel yaklaşalım. İnsanlar, vahşi doğada rakiplerine göre fiziksel olarak daha güçsüzdür. Avlanmak ve diğer hayvanlara yem olmamak için güçlü pençeleri, sivri boynuzları veya büyük, keskin dişleri yok. Bu yüzden hayatta kalabilmek ve neslimizi devam ettirmek için alet kullanmak ve birbirimizle işbirliği yapmak zorundayız. Bu durumlara örnek olarak, tarım öncesi dönemde kadınların toplayıcılık ve çocuk bakımıyla, erkeklerin de avcılıkla uğraştıkları biliniyor ve tarihi çağlar kullandığımız aletlere göre ayrılmıştır. Dolayısıyla yaşamak için birbirine ihtiyaç duyan, sosyal varlıklarız. Edindiğimiz bilgiyi diğerlerine aktararak türümüzün devamını sağlayabilmişiz. Tabii bu da dil ile mümkün olmuş. Neden Sadece İnsanlar Konuşuyor? Peki ama, diğer işbirliği yapan canlılar neden bir dile sahip değil? diyeceksiniz. Çok doğru. Dünyada insanlar dışında işbirliği yapan canlılar da var. Örneğin; karıncalar buldukları besinleri yuvalarına hep birlikte taşıyor, arıların türlerine göre kovanlarında farklı görevleri var, kuşlar ötüşerek iletişim kuruyor. Bu canlıların da birbirleriyle iletişim kurması gerekiyor ama bunu kendi tarzlarında yapıyorlar. Bizimkine benzer sembolik bir dilleri yok. Bunun sebebi biz insanların, bu canlılara göre daha karmaşık bir sosyal yapıya ve kişilerarası ilişkilere sahip olmamız. Kendimizi ifade edecek daha karmaşık bir sisteme ihtiyaç duymuş olabiliriz. İnsan dışındaki diğer canlıların iletişimi, daha çok bir çeşit koşullanmaya dayanıyor olabilir. Avustralya Ulusal Üniversitesi'nde yapılan bir çalışmada biyologlar, bir kuş türünü onlara tanıdık seslere maruz bırakarak 2 gün boyunca eğitmişler. Aynı zamanda kuşların üzerine yırtıcı bir kuşun model planörünü fırlatmışlar. Bu sesleri yırtıcı kuşlarla eşleştiren kuşlar, 8 oyundan sonra sesleri duyduktan sonra kaçmayı öğrenmiş ve biyologlar yabancı sesler çaldıklarında kaçmamışlar. Bu araştırma bize, diğer canlıların insanlara göre daha basit bir iletişim kurduklarını gösteriyor. Dilin Evrimi Dilin evrimi için literatürde iki farklı yaklaşım var. Bunlardan ilki, daha yaygın olarak benimsenen, dilin evrimsel bir adaptasyon olduğunu belirten görüş. Az önce biraz bahsettiğimiz bu yaklaşım, Stephen Pinker ve Paul Bloom tarafından ortaya atılmış. Bu görüş, çevresel koşullar daha karmaşık hale geldikçe bilgi aktarımının daha da zorlaşması ve buna bağlı olarak, sembolik bir dil oluşturmaya ihtiyaç duymuş olduğumuzu savunur. İnsanlar nasıl daha iyi yaşamını sürdürebileceklerine dair yeni bilgiler öğrendikçe bunları yeni nesle aktarabilmek için daha fazla sembol ve temsil kullanmaları gerekmiş. Böylelikle kullanılan dil, zamanla bir ağaç gibi büyüyerek, dallanıp budaklanarak günümüzdeki haline ulaşmış. Noam Chomsky'nin ortaya attığı diğer görüş ise dilin, diğer evrimsel süreçlerin bir adaptasyonu olarak değil, aslında evrimin bir yan ürünü olarak ortaya çıktığını savunur. Bu durum, Darwin'in Ön Adaptasyon adını verdiği durumla benzerlik gösteriyor. Ön Adaptasyon Nedir? Ön adaptasyon, bir türün adaptasyon için geliştirdiği bir özelliği, başka bir amaçla kullanabiliyor olmasıdır. Örneğin kuşlar, soğuktan korunabilmek için doğal seçilimle birlikte tüyler kazanmışlar ve bu tüyleri uçmak için kullanabilmişlerdir. İnsanlar da zorlu koşullara uyum sağlamak için aletler geliştirmişler ve bu olay zaman içinde beyinlerinin gelişmesine dolayısıyla sembolik bir dil üretebilmelerine yol açmış ve böylece beyin gelişiminin sonucu olan bu özelliği birbirleriyle iletişim kurmak için kullanmışlardır. Günümüz insanının evrimsel sürecine baktığımızda, beynin gittikçe büyüdüğünü görebiliyoruz. İlk alet kullanmaya başlayan atalarımız olarak bilinen Homo habilislerden sonra beynimizin konuşma alanları olan Broca ve Wernicke alanlarının gelişmesi, bu görüşe bir kanıt olarak gösteriliyor. Chomsky, çocukların okulda anadillerinin kurallarını öğrenmeden önce, bu kuralları konuşurken uyguladıklarına dikkat çekmiş. Bununla dil bilgisinin zaten beyinde olması gerektiği sonucunu çıkarmış. Yani, dil beynimiz geliştikçe gelişmiş. Yeni Bir Dil Öğrenmenin Beyne Etkileri Yeni bir dil öğrenmenin beynimize olan yararları günümüzde herkesçe konuşuluyor. Bunun sebebi iki dil arasında geçiş yaparken beynimizin prefrontal korteksinde farklı bir beyin aktivitesini harekete geçirmesi. Aynı zamanda dil, olayları tahmin etmek, neden-sonuç ilişkisi kurmak, anıları düzenlemek ve davranışları planlamak gibi zihinsel süreçlerin gelişiminde önemli bir araç. Sonuç olarak, beynimiz geliştikçe dil becerimiz gelişiyor ve yeni bir dil öğrendikçe de beynimiz gelişiyor.


Dinlenmek Sadece Uyumakla Mı Mümkündür? Her gün başa çıktığınız zorluklar, canınızı sıkan olaylar, sağlık sorunları, gelecek kaygısı gibi stres altında kalmanıza sebep olan problemler sizleri uykunuzdan mahrum bırakabilir. Peki, bedeninizi ve zihninizi uyumak dışında nasıl dinlendirebilirsiniz? 2019 yılında TedxAtlanta'da gerçekleştirilen bir konuşma sırasında Dr. Saundra Dalton-Smith asıl yorgun hissetmenize sebep olan durumları ele almış ve bu sorunlara 7 çözüm yolu önermiştir. Aslında hepimizin bildiği bu enfes ipuçlarına bir göz atalım. 1. Fiziksel dinlenme Pasif ya da aktif olarak bedeninizi dinlendirebilirsiniz. Uyumak veya şekerleme yapmak pasif fiziksel dinlenme olarak sayılırken, aktif fiziksel dinlendirme ise vücudunuza uyguladığınız bir restorasyon gibidir. Yürüyüş, yoga, gevşeme ve masaj dolaşım sisteminizi düzenleyerek rahatlamanızı sağlar. 2. Zihinsel dinlenme Çalışırken saat başı ara veren, kırmızı ışıkta durduğunda gökyüzüne bakan veya derin bir nefes alıp hayallere dalan var mı? Önceden planlayacağınız kısa aralar sayesinde zihninize yavaşlamanın önemini hatırlatabilirsiniz. Ayrıca yatağınıza yattığınız zaman aklınızı kurcalayan, sizi uyumaktan alıkoyan şeyleri başucunuzda yer alan bir not defteri veya not kağıtlarına yazmanız da zihninizi dinlendirmenize yardımcı olacaktır. 3. Duyumsal dinlenme Parlak ışıklar, bilgisayar ekranları, bulunduğunuz ortamda maruz kaldığınız gürültü ve kalabalık gerçekleştirilen görüşmelerin hepsi algılarımızın tepetaklak olması ve bitkin hissetmemiz için yeterli sebeplerdir. Çözümü ise çok basit; 1 dakikalığına gözlerinizi kapatıp derin nefes alıp vermek. Günün sonunda veya kendi belirlemiş olduğunuz bir saatte bütün elektronik cihazlardan kendinizi soyutlayarak duyularınıza yaşam hakkı verebilirsiniz. Zihniniz kendinizi soyutlamayı ve yaptığınız faaliyet durgunluğunu onu dinlendirme amacıyla yaptığınızı fark ettiği an duyularınızın gördüğü zarar tersine dönmeye başlayacaktır. 4. Yaratıcı dinlenme Sorunlara çözüm bulmakla yaşayan veya yeni fikirleri ortaya çıkartmakla debelenenler için bu dinlenme türü çok önemlidir. Ayasofya'yı, Yerebatan Sarnıcı'nı, Peri bacalarını veya Pamukkale Travertenlerini ilk gördüğünüz zaman neler hissettiniz? Bırakın duygularınız açığa çıksın. Bir park veya güneşi teninizde hissetmeniz bile yaratıcılığınızı harekete geçirebilir. Yaratıcı yönlerinizi dinlendirmekten bahsederken sanattan keyif almayı bilmekte yer alır. Çalışma alanınızı bakmaya doyamadığınız eserler veya fotoğraflarla süsleyerek onların sizin için konuşmasına, ilham kaynağınızdan güç almasına izin verin. Haftada 40 saat aynı ortamda boşluğa bakarak veya düzensizliğin ortasında bulunarak yaptığınız şeyle ilgili tutku dolu olmayı beklemeyin hele ki alışılmışın dışında fikirler arıyorsanız kendinizi hiç kandırmayın! 5. Duygusal olarak dinlenmek Hani bazı arkadaşlarınız vardır gelmiş geçmiş en iyi dost diye adlandırdıklarınız. Onlardan bir ricanız olduğunda dürüst olarak 'hayır' demek yerine gönülsüzce 'evet' demek durumunda kalanlar. İşte bu arkadaşlarınız yalnız kaldıkları zaman kendilerini değersiz, takdir edilmeyen ve daha da kötüsü başkaları tarafından kullanılmış hissederler. Bu kişilerin duygusal olarak dinlenmeye ihtiyaçları vardır. Bu duygusal dinlenme bir süreç olarak değerlendirilerek, bireyin kendine vakit ayırması ve bir sınır yaratması anlamına gelir. Bu sayede ilerleyen zamanlarda benzer olaylar karşısına çıktığı zaman kendi duygularını karşısındakine çekinmeden aktarabilecek ve karşısındakini memnun ettirme amacıyla yerine getirdiği davranışlara bir son verecektir. Bu süreç gerçekten cesaret ister. Duygusal olarak dinlenmiş bir insan 'Bugün nasılsın?' sorusu sorulduğu zaman 'İyi hissetmiyorum.' cevabını verebilen ve susmak, yaşadıklarından kaçmak yerine içerisinde bulunduğu zorlukları karşısındakine anlatabilendir 6. Sosyal olarak dinlenmek Duygusal olarak dinlenmeye ihtiyaç duyan çoğu birey aynı zamanda sosyal olarak dinlenmeye de ihtiyaç duyar. Kendinizi sosyal olarak dinlendirme aşamasında etrafını olabildiğince pozitif ve sizi destekleyen insanlarla doldurmalısınız. Kişilerle sanal ortamda görüşmeniz gerekse bile bu kişiler sayesinde içerisinde bulunduğunuz zor durumlarda kendinizi daha rahat hissedebilir, onlardan aldığınız destekle olaylara odaklanmayı başarabilirsiniz. 7. Manevi dinlenme Bu dinlenme türü fiziksel ve zihinsel aktivitelerin ötesinde bağlanma, derin bir aidiyet, sevgi, kabul ve amaç duygusu hissetme yeteneği olan ruhsal bir dinlenmedir. Bu dinlenmeyi hissedebilmek için kendinizden daha büyük olduğuna inandığınız bir şeyle meşgul olarak günlük rutininize dua, meditasyon veya topluluk katılımı ekleyin.


Dirençli Epilepsi Tedavisinde Vagal Sinir Uyarımı Epilepsi tarih boyunca insanların hayatlarında olan bir hastalıktır ve tarih boyunca gerek dini gerekse geleneksel tıbbi olmayan yöntemlerle tedavi edilmeye çalışılmıştır. İlerleyen zamanlarda başta Hipokrat olmak üzere daha sonraları Galen epilepsi hastalığının ilahi bir ceza olmadığını beyinle ilişkili bir bozukluk olduğunu belirtmişlerdir ve ancak bilimsel tedavi yöntemleriyle iyileştirilebileceğinin üzerinde durmuşlardır. Günümüzde gelişen bilim ve teknoloji sayesinde epilepsi tedavisinde de olumlu gelişmeler yaşanmaktadır. Yeni nesil antiepileptik ilaçların keşfi, ketojenik diyet ve vagal sinir uyarımı bu gelişmelere dahil edilebilir. Epilepsi tedavisi öncelikli olarak çeşitli antiepileptik ilaçlarla yapılmaktadır, uzman hekimler hastanın sahip olduğu nöbet türüne, yaşına ve cinsiyetine bağlı olarak minimum düzeyde yan etki oluşturabilecek uygun ilaçlarla epileptik nöbetleri önlenmeye çalışırlar. Dirençli Epilepsi ve Tedavi Yaklaşımları Nöbetler öncelikle bir çeşit antiepileptik ilaçla tedavi edilmeye çalışılır, nöbetler önlenemezse birbiriyle uyumlu olacak şekilde birden fazla ilaç kombinasyonu ile tedavi önerilir. İlaçlarla tedavi sağlanmadığı zamanlarda cerrahi yöntemlerle yüksek oranlarda nöbetsizlik sağlanabilmektedir ancak öyle epilepsi türleri var ki tüm bu müdahalelere rağmen hastada nöbetsizlik durumu sağlanamamakta ve hastada sudep riski artmaktadır. Bu tür tedaviye dirençli epilepsi hastalarına, alternatif bir tedavi yöntemi olan vagal sinir uyarımı ile çözüm bulunabilmektedir. Epilepsi birçok nedene bağlı gelişebilen beyinde bir gurup nöronun senkronize elektriksel boşalımlarına bağlı, tekrarlayan epileptik nöbetlerle karakterize yaygın kronik bir hastalıktır. Uygun şeçilmiş en az iki antiepileptik ilaç kullanılmasına rağmen ortalama ayda bir veya daha fazla nöbet geçirme en az üç ay boyunca nöbetsiz bir dönemin olmaması ilaca dirençli epilepsi olarak tanımlanmaktadır. Epilepsi hastalarının çoğunda tek antiepileptik ilaç ile nöbet kontrolü sağlansa da epilepsi hastalarının yaklaşık % 20-30'u ilaca direnç göstermektedir. Vagus Siniri Kranial sinirler, beyinden çıkar ve kafatası tabanındaki boşluklardan geçerek baş ve boyuna dağılan 12 çift sinirdir. Vagus siniri 10. Kranial sinirdir ve sinirlerin en uzunu aynı zamanda en geniş yayılıma sahip olanıdır. İç organlara motor, duyu ve parasempatik lifler taşıyan geniş etki alanlarına sahip bir sinirdir. Kafatasından çıktıktan sonra dil kökü, yutak, gırtlak, yemek borusu, göğüs boşluğunda kalp, akciğerler, bronşlar ve soluk borusuna, karın boşluğu içinde karaciğer, safra kesesi, yemek borusu, böbrekler, mide, bağırsak ve pankreasa dallar verir. Olası bir vagus siniri hasarı sonucunda, hasarın olduğu bölgeye ses kısıklığı, nefes darlığı, yutma güçlüğü, kalp ritminde düzensizleşme, solunum yolunu kontrol eden kasların felci sonucu ölüm görülebilir. Vagal Sinir Uyarımı Vagal sinir uyarımı epilepsi cerrahisi için uygun olmayan veya epilepsi cerrahisi uygulanmış ancak başarısızlıkla sonuçlanmış olan ilaca dirençli epilepsili hastalarda özel bir tedavi yöntemi olarak uygulanmaktadır, bu yöntem boyun bölgesine implante bir jeneratör ve sarmal elektrodların sol vagus sinirini devamlı veya aralıklı olarak uyarması temeline dayanır. Vagal sinir uyarımı yöntemi 30 yıldır dirençli epilepsi tedavisinde kullanılmaktadır ve hastaların yaklaşık %50'sinde nöbet sayısı ve süresinde belirgin azalmalar görülmektedir. Vagus sinir uyartılarının nöbet sıklığını nasıl azalttığı sorusu henüz tam olarak yanıt bulamamıştır, vagal sinir uyarımının inhibitör nörotransmitterler olan GABA ve glisin oranlarını artırarak ve eksitatör nörotransmitterleri azaltarak antiepileptik etki yaptığı düşünülmektedir. Vagal Sinir Uyarımının Olası Yan Etkileri Vagal sinir uyarım cihazı implantasyonu düşük riskler taşıyan bir ameliyat ile gerçekleştirilmektedir ve 12 yaşından büyük, dirençli epilepsisi olan hastalara uygulanmaktadır. Her tedavi yönteminde olduğu gibi bu operasyon sonucunda da bazı yan etkiler gözlenebilmektedir VSS'ye bağlı en sık gözlenen yan etki ses kısıklığı ve ses değişikliğidir. Bunun yanı sıra implantasyon alanında enfeksiyon, öksürük, boğazda ve dilde ağrı hissi, yorgunluk, uykusuzluk, bulantı ve baş ağrısı görülebilir. Sonuç Olarak;