Mikrobiyota 101 Mikroplara Kısa Bir Bakış Hepimizin vücudunda trilyonlarca bakteri yaşıyor. Vücudumuzdaki bu misafirlerin de çoğu bağırsaklarımızda bulunuyor. Bize çok sayıda yararı bulunan mikropların bütününe mikrobiyota diyoruz. Mikrobiyotanın öneminden artık hepimiz haberdarız; vücudumuzda bizden daha çok bakteri yaşarken, iyi- kötü bakteri savaşının skorunun ruh halimizin de dahil olduğu birçok durumu etkilediğini biliyoruz. Ayrıca, prebiyotik ve dirençli nişastadan zengin beslenmenin iyi bakterileri artırdığını da. İleri Okuma: Depresyon Yeme Alışkanlıklarını Nasıl Etkiler? Bağırsakta bulunan mikrobiyota insanların sindirim kanalındaki sadece bakteri değil aynı zamanda mantar, parazit ve virüslerin de oluşturabileceği kolonilerdir. Yapılan araştırmalara göre, nasıl düşüneceğimizi ve nasıl hissedeceğimizi etkilerler. İyi mikroorganizmalar ile kötü mikroorganizmalar bir denge içerisinde kalın bağırsakta yaşarlar.Fakat bu alanda kötü mikroorganizmalar sayıca artarlar ise, vücutta bir inflamasyon oluşur, bu da sağlığın psikolojik yönü açısından depresyon ve anksiyete gibi sorunlara neden olabilmektedir. İleri Okuma: İnflamasyon Nedir? Mikrobiyota mı Mikrobiyom mu? Tanımlamalar önemlidir; özellikle tıp terminolojisi için. Her ne kadar sık sık birbirleri yerine kullanılsalar da, farklı kelimelerdir. Mikrobiyom, mikrobiyal hücrelerdeki genleri kapsar.Mikrobiyom, durağan değildir; çevresel faktörler aracılığıyla değişebilir. Bu değişiklik çocukluk döneminde en fazladır, yaş arttıkça giderek azalır. Hastalıklar, antibiyotik kullanımı, ateş, stres, yaralanma ve diyetinizdeki değişiklikler mikrobiyomunuzdaki mikropların karışımını etkileyebiliyor. Mikrobiyota ise aynı bir yağmur ormanındaki hayvan, bitki vb canlıların beraber yaşaması gibi kendi ekosistemini oluşturur. Temel olarak 4 mikrobiyotaya sahibiz. 1- Deri Mikrobiyotası 2- Ağız Mikrobiyotası 3- Vaginal Mikrobiyota 4- Gut Mikrobiyotası; mide- bağırsak yolundaki bu mikrobiyotanın ağırlığı 0.5- 2 kg arasında değişmektedir. Ayrıca buradaki mikropların üçte biri tüm insanlarda ortak iken, kalan üçte ikilik oran her insanda değişmekte ve bu da bizi biz yapan etmenler arasında yer almaktadır. Peki, Nasıl Kullanalım? Prebiyotik ve probiyotiklerle ilgili yapılan çalışmalar son hızla devam ederken, bilemediğimiz konular arasında olan bir konu da ne kadarının işe yaradığıdır. Belli bir miktar önerilemez, kullanılması tavsiye edilemez. Ayrıca, hangi spesifik probiyotiğin depresyonu bastıracağı da henüz bilinmeyenler arasında. Bu yüzden besinle tedavi edebildiğimiz, ya da daha doğru olan bir yargı olarak, hastalık başlamadan besinlerle sağlığımızı koruduğumuz şekilde, prebiyotikleri her öğünümüze ekleyerek bu konu hakkında daha iyi bir makale çıkana dek bekleyebiliriz. Prebiyotik & Probiyotik Besinler sayesinde çözebileceğimiz sorunları işler ciddileşmeden halletmekte fayda var. Bu yüzden dengeli beslenerek, her öğünde bir prebiyotik veya probiyotik besini tüketirsek miktar konusunda düşünmemize gerek kalmaz. Yazacağım besinlerden sonra, aslında bu besinleri hep gördüğümüzü ve tükettiğimizi anlayacaksınız; Türk Mutfağı bu beslenme türü için harika bir örnek. Prebiyotiklere, bağırsağımızda bulunan iyi bakterilerin tükettiği yiyecekler diyebiliriz; soğan, sarımsak, enginar, yulaf, tam tahıllı ürünler, kuşkonmaz, muz, fasülye, arpa. Yalnız bu besinleri çiğ halleri ile yemeniz daha doğru olur. Eğer daha önce beslenmenizde bunlar yoksa başlarda biraz şişkinlik yapabilir, fakat zamanla bünyeniz alışacaktır. Probiyotik olarak ise, yoğurt, kefir, salamura sebzeler,turşu tüketilebilir. Bunlara alternatif olarak eğer yabancı mutfaklara hakimseniz, miso, tempeh-Endonezya Mutfağından, kimchi-Kore Mutfağından tüketebilirsiniz. Gördüğünüz gibi, dengeli tabaklarda birisini görebilirsiniz. Ayrıca, posalı/Lifli besinlerin sindirimi ile polifenol denilen bir bileşik ortaya çıkar. Polifenoller prebiyotik gibi davranabilirler, bağırsaktaki sağlıklı bakteri sayısını artırabilirler. Meyve, sebze, bitter çikolata ve çay iyi bir polifenoldür. 'Miktarlara dikkat et!' cümlesi beslenme biliminde aklınızdan çıkmamalı! Biz mikrobiyota konusunun da bir bitişi vardır illaki diye düşünürken, daha yeni yayınlanan, taptaze bir habere göre bu olay daha bitmemiş...daha yeni başlıyormuş. Parkinson Hastalığı ve Bozulmuş Bakteri Topluluğu University of Luxembourg'dan Eco-Systems Biology Group at the Luxembourg Centre for Systems Biomedicine başındaki Prof. Paul Wilmes'e göre, Parkinson Hastalığının başlamasından çok daha önce, hastalığın erken safhalarında bağırsaktaki bakteri kolonisinde birtakım farklılıklar oluşuyor. 'Dual Hit' adı verilen hipoteze göre, bilinmeyen bir patojen iki yolla vücuda giriyor; birisi burundan birisi de mide-bağırsak yolundan. Bir kere gelişinde bile, patolojik süreç başlıyor, alfa sinüklein proteinin yanlış katlanmasına neden oluyor. Bu da ileride Lewy Cisimciklerinin oluşumuna zemin hazırlıyor. Artık Parkinson Hastalığı süreci başladığı için, nöronların kaybı görülüyor. İleri Okuma: Bağırsak Bakterileri Beyin Hastalıklarında Rol Oynuyor Yapılan deneyde ise, 76 Parkinson hastasından, 78 sağlıklı kontrol grubundan ve ayrıca 21'i de idiyopatik REM Uyku Davranışı Bozukluğu- sebebi, bu kişilerde ileride Parkinson Hastalığı görülme riski fazla olmasıdır- olan kişiden burun ve bağırsak kanalından örnek alınıyor. Mikrobiyota, Depresyon ve Parkinson Sonucunda her 3 grupta da anlamlı olarak farklı bakteri kültürü bulunuyor. Eco-Systems Biology Group'dan Dr. Anna Heintz-Buschart Parkinson hastalarının mikrobiyotaları, sağlıklı gruptakilerden farklı. diye belirtiyor. Aynı farklılık İdiyopatik REM Uyku Davranışı Bozukluğu hastalarında da mevcut. Örnek olarak, bazı bakteriler bir bölgede çok iken, bazı yerlerde az gibi. Ama bu farklılık, nazal-burun yolunda anlamlı olarak farklı bulunmamış, sadece bağırsak kanalında bulunmuş. Çalışma ayrıca, mikrobiyotanın depresyon gibi Parkinson Hastalığı'nın non-motor semptomları ile ilgili olduğunu yayınladı. Araştırmacılar şimdi, bu bilgiler ışığında bakterileri Parkinson hastalığının tedavisinde nasıl kullanabileceklerini düşünüyor ve bununla ilgili daha çok araştırma yapılmasının gerektiğini söylüyor. Kilo Alıyorum, Suçlu Bağırsak Bakterilerim Mi? Mikrobiyota bu kadar bizi biz yaparken, her türlü araştırma için kullanılmaya başlandı. Mesela biz hiç yemesek de bizi kilo aldıran bu bakteriler olabilir mi? Görünen o ki, böyle sonuçlar çıkabilir. Obez ve fit ikizlerle yapılan bir çalışmada, ikizlerin bağırsak bakterileri analiz edilmiş ve sonucunda, fit olan ikizlerdeki bakteri çeşitliliğinin daha fazla olduğu bulunmuş. Dediğimiz gibi, bu sadece olabilecek bir seçenek. Kesin neden bu değil; obezite çok yönlü ve kompleks bir hastalıktır, hastalıklar hastalığıdır; ona yaklaşırken tek bir neden aramak, onu çözmenizi zorlaştırır. Bu çalışma bize, tekrar obezitenin karmaşık yapısını çıkarmıştır; genetik, çevresel faktör, sedanter yaşam, yeme bozukluğu gibi etkenleri sıralarken bir de mikrobiyota mı çıktı? Ah bilim! Başka bir çalışmada, ikiz farelere obez ve zayıf kişilerin mikropları aşılanmış ve sonucunda obez kişinin mikroplarını alan farelerde kilo alımının daha fazla olduğu ve bağırsak bakteri çeşitliliğinin daha fazla olduğu bulunmuş. Olası mekanizmalarla ilgili soruyu ise Fransız araştırmacılar cevaplamış; iştah mekanizmasının uyarılması. Mikroplar, besin verildikten 20 dakika sonra, iştah regülasyonunda hormonları oyuna dahil ediyor yani mikrobiyotanız ne kadar çeşitli ise hormonlar o kadar etkin ve doyurucu diyebiliriz; ayrıca bu iştah hormonlarını farelere verdiklerinde de iştahlarının azaldıklarını görüyorlar. Yavaş yemek yemenin önemini tekrar hatırlamış olalım; yavaş yiyelim ki bağırsak bakterilerimiz iştah hormonlarının üretimini artırsın! Yo-yo diyet durumunda -sık zayıflama diyeti uygulanması ile verilen kiloların her bir deneme sonrası artması bir nedenin de bağırsaktaki bakteri çeşitliliğini azaltmasından dolayı oluştuğuna yönelik araştırmalar mevcut. Yani siz yeni diyetinizi denerken, bakterileriniz hala önceki diyetin sersemliğini üzerinden atamamış gibi düşünebilirsiniz.Bu kısımda nasıl bir diyet uygulayarak zayıfladığınız da önemli bir meseledir. Kısacası, çeşitli beslenmek bakteri çeşitliliğini artırır; ama bu her zaman kilo vereceğinizi göstermez. Fakat, bu beslenme düzeni ile kronik hastalıklara yakalanma ihtimaliniz azalacaktır. Çözüm Besinlerde! Bakteri çeşitliliğini artırmak için beslenme şu için elimizdeki en güçlü ve sağlıklı koz. Prebiyotikler bu konudaki en popüler arkadaş. Bitkisel besinlerin çeşitliliği, bakteri çeşitliliğini artırıyor fakat soğan, pırasa, sarımsak, enginar, kuşkonmaz, yulaf ve arpa bunların başında geliyor. Ayrıca, dirençli nişasta grubundan kuru baklagiller, yeşil muz ve pişirilmiş ve ardından soğutulmuş patates de harika bir bakteri kaynağı olarak biliniyor. Prebiyotik içeren besinlerin dışında da dikkat etmemiz gereken şeyler var. Sağlıklı bir bireyin en yakındaki eczaneye koşup, probiyotik almasına gerek yok; sofranızı zenginleştirmeniz yeterlidir. Ama bu konuda sorularınız var ise, almanız gerektiğini düşünüyorsanız önce bir gastroenteroloğa danışmanızda fayda var. İyi diyet çeşitliliği artırabildiği gibi, bir için tüketilen fast food, Batı tipi diyet çeşitliliği azaltabiliyor. Bu yüzden 'diyet' kelimesi önemli, diyet yaşam tarzı demektir; diyetiniz hem size uymalı, kişiye özel olmalı, sizi aç bırakmadığı gibi aslında en önemli işi de her türlü makro ve mikro besin ögesi içeriğiyle, sizi hastalıklardan korumalıdır. En büyük etkiyi şeker içeriği fazla ve lif içeriği düşük olan Batı Tipi Diyet yapıyor, çeşitliliği azaltıyor. Bunun yerine bitkisel beslenmeye ağırlık veren, yüksek lif içerikli diyet tüketmemiz gerekiyor. Başka bir diyet tipi ise birçok hastalık tipinde kullanılan Akdeniz Diyeti. Sağlıklı yağlar , yüksek lifli, antioksidan ve polifenol içeren besinler , vejetaryen beslenmenin başlıca protein kaynağı ve yüksek lif içeriği ile kuru baklagiller, süt ürünleri, ceviz, badem, fındık gibi yağlı tohumlar ve omega 3 içeriğiyle balık artık tabaklarımızda daha çok yer almalıdır. Emin olun ağzınıza attığınız her farklı bir çeşit besin, bağırsaklarınızda daha mutlu bir sona ulaşıyor.


Bradikardi Nedir, Hangi Belirtileri Gösterir? Kalp ritim bozuklukları birçok kişide görülebiliyor. Belki sizde de farkında olmadığınız bir aritmi olabilir. Kalpteki ritim bozukluklarından biri bradikardidir. Kalp atışlarının dakikada 60'tan az olması bradikardi olarak değerlendirilir. Sağlıklı insanlarda dinlenme halinde kalp ritmi 60 ila 100 arasındadır. 100'den fazla olduğu durumlar da yine ritim bozukluğu sınıfına girer. Buna taşikardi denir. Kalp Nasıl Kan Pompalar? Ritim bozukluklarını anlamak için kalp ritminin nasıl oluştuğunu anlamalıyız. Kalbin kan pompalaması için kanın kalpte birikmesi gerekiyor. Bunun için kaslar önce gevşer. Yeterince kan toplandığında kalp kasları kasılır ve kanı akciğer ve tüm vücuda gönderir. Bir kalp atışının başlaması için kalpteki sinüs nodundan elektriksel sinyaller çıkar. Elektrik akımı sinüsten atrioventriküler noda gelir. Yani, sinyaller kalbin orta-üst bölgesinden aşağı doğru akar. Buradan kalbin alt ucundaki His demetine gelir ve elektrik akımı sağlı sollu bütün kalp kaslarına yayılır. Kalp kasları böylece aşağıdan yukarı doğru kan pompalar. Bradikardi olduğunda bu kan pompalama işlevi daha yavaş gerçekleşir. Sporcularda bu durum normal kabul edilebilir. Gün içinde hatırı sayılır bir zamanda fiziksel hareket yaptıkları için vücut o nabzı temel alır. Düzenli egzersiz yapan insanların kalpleri daha etkili bir şekilde kan pompalar. Bu yüzden onların kalp atışlarının az olması bir sağlık sorunu teşkil etmez. Ancak masa başı iş yapan ve spor yapmayan biri için dakikada 60'tan kalp atımı bazı sorunlar yaratır. Kalbin az atması vücuda yeteri kadar kan gitmemesi anlamına gelir. Bradikardi hafife alınmaması gereken bir kalp anormalliğidir. Sinüs nodunun elektrik sinyallerini üretirken yaşadığı bir sorundan ortaya çıkabilir. Bunun yanında elektrik akımının atrioventriküler noddan his demetine aktarımında bir sorun yaşanmış olabilir. Bazı ilaçların kullanımı da geçici bradikardiye neden olabilir. Örneğin Inderal, Tenormin, Verelan gibi ilaçların yan etkilerinden biri bradikardidir. Bradikardi hastalarının tıbbi geçmişini iyi incelememiz gerek. Tiroid hormonlarının düşüklüğü, düşük vücut sıcaklığı ve kanda yüksek potasyum seviyesi görülen kişilerde de bradikardiye rastlanabilir. Bradikardi Belirtileri Bradikardi belirtilerini tahmin etmek hiç zor değildir. Vücuda yeteri kadar kan gitmediğinde ne olur? Yorgunluk, halsizlik gibi belirtiler en sık karşılaşılan sorunlardır. Hastalar odaklanmada zorluk çekerler, çünkü beyne de az kan gidiyor. Yukarıda saydığımız tıbbi rahatsızlıklar varsa ek belirtiler de olacaktır. Örneğin hipotiroidiniz olduğunu düşünelim. Böyle olunca halsizliğin yanında kabızlık, kas krampları ve kilo alımı da yaşayabilirsiniz. Cildiniz ve saçınız çok kuru olabilir. Bradikardide hastalar kısa süreli fiziksel faaliyette bile kolayca yorulurlar. Hemen nefes nefese kalabilirler. Bu belirtiler sizde varsa düzenli olarak nabzınızı ölçmenizi tavsiye ederiz. En kısa zamanda da bir doktora gitmelisiniz. Kesin Teşhis Nasıl Koyulur? Bayılma, sürekli halsizlik gibi şikayetler ile doktora gittiğinizde size ailenizde kalp hastalığı geçiren var mı diye soracaktır. Hastanın aile öyküsünün alınması çok önemlidir çünkü bu tip şikayetlerin çok sayıda sebebi olabilir. Bayılma kardiyolojik kökenli olabileceği gibi nörolojik kökenli de olabilir. Önce hastanın fizik muayenesi yapılır, kullandığı ilaçlar ve şikayetlerin ne zaman başladığı sorulur. Fizik muayenede doktor kalp ritmini bizzat kendisi ölçer ve atışların düzenini kontrol eder. Doktor hareket etmenizi veya oturmanızı söyleyebilir. Tiroid sorunlarından şüphelenirse tiroid belirtilerine bakacaktır. Örneğin boğazı muayene ederek bezlerin şişkinliğini kontrol eder. Saçların ve cildin ne kadar kuru olduğunu inceler. İleri tetkiklerde elektrokardiyografi çekilerek hastada bradikardi değerlendirmesi yapılır. Belki EKG çektirmişsinizdir. Çok kolay ve hızlı bir görüntüleme yöntemidir. Kalbin atışları bir kağıt üstüne dökülür. Bazı bradikardi türleri EKG'de belli olmayabilir. Böyle durumlarda ambulatuvar EKG çekilir. Bu testte hasta Holter adı verilen giyilebilir bir EKG cihazını üstüne geçirir. Holter genellikle 24 saat boyunca hastanın üzerinde kalır. Eğer bradikardinin belirtileri sık sık olmuyorsa Holterin süresi uzayabilir. Bradikardinin halsizlik, yorgunluk gibi belirtileri ortaya çıktığında Holterin kayıt düğmesine basmalısınız. Bu şekilde en net kalp ritmi elde edilir. Bradikardi Nasıl Tedavi Edilir? Sağlıklı bir atlette bradikardi için çoğu zaman tedaviye ihtiyaç duyulmaz. Bu kişilerin kalp atışları normalden az olsa bile vücut yeterli miktarda kanı alır. Hastaların günlük hayatlarını zorlaştıracak bir belirtileri bulunmuyorsa doktorlar hemen ilaç tedavisine başlamayabilir. Bunun yerine hasta önce takip edilir. Eğer sinüs nodunda veya atriyoventriküler nodda bir bozukluk varsa o zaman tedavi gerekir.


Broca Afazisi Beyin 1,5 kg kütleli bir organdır demek ne kadar basit bir tanımlama olurdu değil mi? Senfoni orkestrasını düşünelim, içerisinde birden fazla müzik aleti ve müzisyeni bulundurması ve hepsinin organize olup bizlere eşsiz bir müzik keyfi sunması, orkestra şefi önderliğinde olmaktadır. Beynimiz için de bunu söylemek mümkündür. Fakat hepimiz çok şanslı değiliz. Beyindeki farklı bölgelerin hasar alması sonucu temel işlevlerimizden bazılarını yerine getiremeyebiliyoruz. İletişim bunun en iyi örneklerinden biridir. En basit tanımıyla kendimizi ifade etmemizi sağlayan bir araçtır diyebiliriz. Broca afazisi, beynin sol yarımküresinde Broca alanı adı verilen bölümün hasar görülmesiyle ortaya çıkan konuşma bozukluğudur. Broca Alanı: İletişimin Merkezi İletişimi sağlayan en önemli organımız dildir. Dilimizi ne kadar etkili kullanıyoruz? Kendimizi ne kadar iyi ifade edebiliyoruz? Bu gibi soruların cevaplarını araştırmak yerine daha temel bir konu üzerinde duracağız. Düşünsenize arkadaşlarınız hararetli bir şekilde dün akşamki maçı tartışıyorlar. Sizin de söylemek istediğiniz birçok şey var. Fakat sadece 'tan' diyebiliyorsunuz. Evet, tek bir kelime üç harfli 'tan, tan, tan, tan' bununla hayatınızı devam ettirmek nasıl olur? Bu durumu yaşamış biri bu dünyadan göçtü gitti. Neler yaşadı? İlk önce afazi kavramını ele alalım. Beynimiz sağ ve sol yarım kürelerden oluşmaktadır. Dil şebekesiyle ilgili olan bölüm sol yarım küredir. Broca Afazisi ise beynin sol yarım küresinde dil ile ilgili olan bölümün hasar alması sonucunda oluşur. Fransız hekim ve antropolog Pierre Paul Broca patoloji alanında çalışmış ardından öğretim üyesi olarak kariyerine devam etmiştir. Broca, adını ilk olarak Mösyö Tan vakasıyla duyurmuştur. Peki nedir bu Mösyö Tan vakası? Mösyö Tan Vakası Broca Afazisi Leborgne adlı hasta bir bacağında flebit gelişmesiyle yattığı servisten Broca'nın servisine nakledilir. Leborgne tek bir hece tan diyebilmektedir. Leborgne'in bacağındaki flebitten ziyade ün kazandığı tan kelimesi Broca'nın ilgisini çekmiştir. Mösyö Tan bir süre sonra ölür. Broca tarafından otopsisi yapılır. Broca hastasının beyninde konuşma bozukluğuna sebep olan hasarı aramaktadır. Yapılan otopsi sonucunda beynin sol frontal lobunda bir çukurlaşma ve erime olduğu gözlemlenmiştir. Broca'ya göre bu bölge konuşmadan sorumlu bölgedir. Broca Biz sol beynimizle konuşuruz demiştir. Bu bölgeye bugün Broca Alanı denmektedir.


Bugün Ne Yesem? Haftalık Besin Dengesini Sağlamak Bugün ne yesem derdi pek çoğumuzun ortak sorunu. Menü planlamak herkes için çok önemlidir ama herkes bu konuya aynı özeni göstermez. Evet, belki bazılarımız için zevkli bir alanı oluştursa da, kimileri için yarın ne yiyeceğini ayarlamak biraz işkence olabiliyor. Bu yazımızda bu işlemi biraz planlı bir eylem haline getirip, hem sağlıklı beslenmeyi işin içine ekleyeceğiz hem de bunu ekonomik olarak da bizim için kolaylaştırmaya çalışacağız. Dengeli beslenme yazımızda, sağlıklı beslenmenin ne kadar kolay olduğunu, sadece biraz zamanlama meselesi olduğunu görmüştük. Şimdi iş, bu bilgileri kullanarak planlama yapmakta. Evimizdeki besinlerle, bizim için doğru olan beslenme düzenini sağlayıp, aynı zamanda bir diğer önemli konu olan besin israfını da engelleyebiliriz. Nasıl Başlanır? İlk adımımız, haftalık olarak menünüzü planlayın. Bu ekstra marketi gidiş gelişinizi, harcama yapmanızı engeller. Bu sayede, ekonomik olarak da ne kadar ödediğinizi bilirsiniz. Bugün ne yesem diye düşünürken dışarıdan hazır bir şeyler söylemek aklınıza gelebilir ama bu her zaman yapılacak ekonomik bir şey değildir. İkincisi, toplu alış veriş imkanı indirimleri artırabilir. Yetiştirilen besinlerin kaynağına gidebiliyorsanız, ona uğrayın. Belki sağlıklı ürünleri üreten kimselerle yakınlık kurmak, hem daha fazlasını erişmenizi sağlar hem de uygun fiyata alımı kolaylaştırabilir. Üçüncü adım, besin israfını minimize etmektir. Bu biraz evdeki şefin yaratıcılığına ve besinleri değerlendirme şekline göre değişir. Fakat artık internet bize 3-5 dakikalık videolarla bile pratik yemekler hazırlatabiliyor. Kullanmadığımız, artan yemekler için tarifler olduğu gibi, besinleri pişirme ve saklama yöntemleri de bu konuda konuşulması gereken hususlardandır. Ayrıca, 'Zamanım yok, yemek pişiremem!' diye mutfaktan kaçmak, onun yerine fast- food tarzı besinlere yönelmek ekonomik olarak yorucu olmasının yanı sıra, mikrobiyatamız, ileriki dönemdeki sağlığımız için risk taşır. Tüm bunları düşündüğümüzde, sağlıklı beslenmek diyetisyenden reçete edilmesi gereken bir ilaç gibidir. Bu 3 adım dışında, birkaç numara daha var... - Haftalık menü yaptıktan sonra, bir süre sonra belki bu aylık listeler haline getirilebilir. Uzun vadeli menüler sizi bugün ne yesem derdinden kurtarır. Hem sağlıklı hem planlı yaşarsınız. - Alışveriş yaparken, aklınıza daha iyi alternatifler gelir ise- siz fasülye için plan yapmıştınız ama önünüzdeki enginar taze ve hoş görünüyor gibi- planlarınızı belki bir gün için kaydırabilirsiniz. Fakat bunun gerçekten sağlıklı bir tercih olacağı konusunda emin olun. Marketin indirimli paketli ürün reyonunun yanından bile geçmeyin! - Alış veriş sonrası, ilk önce daha dayanıksız besinler kullanılmalıdır. Daha sonra, ambalajsız ürünler ve donmuş yiyecekler tüketilebilir. - Kilerinizi, dondurucunuzu ve buzdolabınızı yeni yiyecekler almadan önce kontrol edin, eğer varsa ilk önce onları kullanın. - Hazır paketli ürünleri listeye almıyoruz bile! Onlar yerine hem kendiniz hem de çocuğunuz için meyve, smoothieler sadece alternatif- süt, ev yapımı buzlu meyveli çaylar, maden suyu tüketilebilir. Meyveler ve Sebzeler - Kök sebzeler düzgün bir şekilde depo edilirse ömürleri daha fazla olur. Daha dayanıksız meyeve, sebze için de donmuş olanlar alınabilir. Marul gibi dondurulmayacak sebzeleri ilk kullanacak yiyeceklerde bitirmeye çalışabilirsiniz. Ayrıca, sebzeleri satın aldıktan sonra, küçük parçalara bölüp dondurabiliriz. Kullandıklarımızdan arta kalanları, diğer yemekler için stok yapmış oluruz. - Meyveleri olgun halleriyle tükettik diyelim, ama hafif eskimiş olanları ne yapacağız? Bunun için frozen'lar, smoothie'ler güzel bir yol olabilir. İstediğiniz oranda istediğiniz meyveleri karıştırıp bir ara öğün alternatifi yapabilirsiniz veya dondurup bir ev yapımı dondurma belki? - Bitkisel proteinler-kuru baklagiller diyebiliriz; hayvansal proteinlerden-et, tavuk, balık- ekonomik olarak daha uygundur. Kuru baklagilleri-mercimek, nohut gibi- haşlayıp salatalara eklemek, besin değerini ve çeşitliliğini artırır. Ayrıca yumurta hayvansal protein olmasına rağmen daha ulaşılabilirdir. - Bazı besinleri dehidrate etmek suyunu almak çözüm olabilir. - Kalan besinleri, doğru şekillerde muhafaza ettikten sonra bir sonraki kullanımda tüketilebilir.


Büyüme Hormonu Nedir ve Nasıl Artırılır? Genç kalmak, zinde olmak, harika bir vücuda sahip olup hayat dolu dolu yaşamak. Bu istekler hepimizin zihninde dönüp duran şeyler. Bunları yapmak için oyunu kurallarına göre oynayıp bazı kilit etkenlere dikkat etmemiz gerekiyor. Bunlardan biri de insan büyüme hormonu. Büyüme hormonu beyinde hipofiz bezinden salgılanan küçük bir proteindir. Kana karıştıktan sonra bütün vücudu dolaşır ve çok önemli etkilere sahiptir. İşlevinin büyüklüğünden dolayı hipofiz bezi, sindirim sistemi ve pankreastan salgılanan bir dizi hormon tarafından kontrol altında tutulur. Büyüme Hormonunun Görevleri Uykumuzu yeteri kadar aldığımızda, egzersiz yaptığımızda hipofiz bezi büyüme hormonunun miktarını artırır. Normal koşullarda gece saatlerinde gündüze kıyasla daha fazla salgılanır. Vücudun kendine bakım yaptığı saatler gece dinlenme saatleri olduğu için bu durum normaldir. İsminden de anlaşılacağı üzere temel görevi vücudun büyüme ve gelişimini sağlamaktır. Büyüme hormonunun en çok salgılandığı yaşlar ergenlik zamanlarıdır. Bir anda boyumuzun uzayıp serpildiğimiz zamanlar. Ergenlikten sonra ise orta yaşa doğru bir azalma eğilimi vardır. Büyüme hormonu bütün vücudu gezer. Çocuk ve gençlerde kemik ile kıkırdak dokusunun büyümesini uyarır. Yaşa bağlı olmaksızın tüm insanlarda protein üretimini, yağ dokusunun tüketimini tetikler. İnsülin ile yakın ilişki içinde çalışan bu hormon kandaki şeker seviyesinin artmasını sağlar. Bu etkileri nedeniyle sporculardan, zayıflamak isteyenlere kadar pek çok insanın ilgisini çekiyor. Bu Hormon Neden Gerekli? Bebeklikten itibaren insan vücudu sürekli bir büyüme ve gelişim gösteriyor. Boy uzuyor, vücut hatları şekilleniyor ve daha pek çok değişiklik oluyor. Bütün bunların arkasında ise büyüme hormonu yer alıyor. Bu hormon yeteri kadar üretilmediğinde çocukların boyu olması gerekenden kısa kalabiliyor. Böyle durumlarda doktorlar dışarıdan ilaç olarak hormon tedavisine başlayabilirler. Büyüme hormonunun yetersiz kaldığı durumlarda kemikler çok zayıflar ve kolayca kırılabilir. Dışarıdan hormon verildiğinde bu kırılmalar engellenir ve kas kütlesi artar. Hatta gelecekte kalp hastalıkları riski bile azalır. Ancak hormon tedavisinin de yan etkileri olabilir. Klinik araştırmalar hastaların %30'unun ödem, kas ve eklem ağrısı, yüksek kan şekeri ve karpal tünel sendromu yaşadığını gösteriyor. Yaşlanmaya Karşı Büyüme Hormonu Gençliğimizde bize çok faydalı olan bu hormonu yaşlandığımızda alsa yine fayda görür müyüz? Büyüme hormonunun en önemli etkilerinden birinin yaşlanmayı yavaşlatması olarak düşünülüyordu. Bu konuda çok sayıda çalışma yapıldı. 1989'dan sonra yapılan 31 kaliteli araştırmanın sonuçlarına göre hormon tedavisi alanlarda biraz kas artışı gerçekleşti. Ancak kolesterol, trigliserit, solunum kapasitesi, kemik yoğunluğu ve kan şekeri seviyelerinde hiçbir değişim gözlenmedi. Diğer taraftan hormon tedavisi alanlarda yukarıda saydığımız yan etkilerin birçoğu ortaya çıktı. Büyüme hormonunun yaşlanma karşıtı etkisi olduğu uzun yıllardır söyleniyor. Bunun en büyük nedeni bu hormonun hücrenin kendi kendini tamir etmesini sağlamasıdır. Kas ve kemik yoğunluğunun azalması yaşlılıktaki önemli sorunlardan biridir. Vücudun iskelet ve kas sistemini güçlendirmek de yaşlıların daha iyi performans göstermesine olanak tanıyabilir. Ancak FDA'nın yaşlanmaya karşı ve atletik performansı artırmak için büyüme hormonu kullanılmasını onaylamadığını belirtelim. Büyüme Hormonu Nasıl Artırılır? Dışarıdan takviye olarak büyüme hormonu alabileceğinizden bahsetmiştik. Bu hormonu hem damar yolu hem de hap ve sprey olarak alabilirsiniz. Ancak dışarıdan yapay hormon almak yerine vücudunuzun daha fazla büyüme hormonu üretmesini sağlayabilirsiniz. Bunun için belli başlı bazı yöntemler var. Hepsinin ortak noktası ise vücudunuzun sağlığına dikkat etmeniz. Yağ Kütlenizi Azaltın Obez insanlardan alınan biyosıvılarda daha az büyüme hormonuna rastlanmıştır. Bu da aşırı kilolu kişileri ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya getiriyor. Büyüme hormonunun hücresel tamir ve zinde kalmak ile ilgili olduğunu söylemiştik. Vücudunuzda ne kadar yağ olursa o kadar hantallaşacaksınız ve bu hormonu daha az üreteceksiniz. Eğer yağlı bir göbeğiniz varsa hemen ondan kurtulmaya çalışın çünkü büyüme hormonunu artırmanın olmazsa olmazlarından biri göbeksiz olmak. Aralıklı Orucu Deneyin Öncelikle burada bahsettiğimizin Ramazan orucu değil, tıbbi oruç olduğunu bilmenizi isteriz. Tıbbi oruçta ne zaman yemek yiyeceğiniz bellidir ve su içmek serbesttir. Çok uzun süreler oruç tutmak sağlığınıza zarar verebiir ama 12-16 saatlik oruçlar büyüme hormonu seviyelerini artırabiliyor. Yemek yemeyerek kan şekeri seviyesini dengede tutarız ve insülin üretimini mümkün olduğunca aza indirgeyebiliriz. İnsülinin yokluğu büyüme hormonunun ortaya çıkması için harika bir zemin hazırlar. Araştırmalar bir günlük aralıklı orucun bile büyüme hormonunun miktarını %300'e kadar artırabileceğini gösteriyor. Uykunuzu İyi Alın Büyüme hormonunun yeterli miktarda salgılanması için vücudun iyi durumda olması gerekir. Bunda uykunun rolü büyüktür. Büyüme hormonunun en fazla salgılandığı zamanlar gece yarısından sonraki saatlerdir. Vücudun sirkadyen ritmi ile endokrin sistemi birbirine bağlı çalışırlar. Melatonin gibi başka hormonlar da biyolojik ritmimize bağlı olarak salgılanırlar. Yatmadan önce bilgisayar ve telefon ekranlarından çıkan mavi ışığa maruz kalmamaya çalışın. Geç saatlerde kafeinli içecekler tüketmek de uyku kalitenizi düşürebilir. Şeker Tüketiminizi Gözden Geçirin Vücudun temel enerji kaynağının glikoz olduğunu hepimiz biliyoruz. Hücrelerimiz enerjiyi ilk olarak karbonhidrattan alıyor ama bunun fazlası bünyeye zarar veriyor. Özellikle kısa zincirli şekerler tüketip kan şekeri yükseldiğinde vücut hemen insülin salgılıyor. Kana karışan insülin şekerin hücrelere girmesini sağlayarak kan şekerini düşürüyor. Bu insülin dalgaları çok sık ve güçlü olduğunda tip 2 diyabetin kapısı aralanıyor. Ayrıca kanda insülin arttığında büyüme hormonu seviyeleri düşmeye başlıyor. Bu yüzden kan şekerini çok yükseltmeyecek şekilde beslenirsek büyüme hormonunun kandaki miktarını da artırabiliriz. Yüksek Yoğunluklu Egzersiz Önceki paragraflarda büyüme hormonu alan yaşlıların kas kütlesinin arttığından bahsetmiştik. Bu hormonun temel görevi zaten kas ve kemik dokusunu artırmak ve güçlendirmektir. Bunun da en güzel yolu egzersiz ve spordur. Vücudunuzdaki büyüme hormonunun miktarını artırmak istiyorsanız spor yapmak en iyi yöntem olacaktır. Tüm egzersizler vücudu belli miktarlarda çalıştırır ama en yüksek verimi yüksek yoğunluklu antrenmanlardan alabilirsiniz. Kaslarınızı geliştirmek için onları zorlamalısınız. Bu şekilde vücudunuz daha fazla hormon salgılayacaktır. Yatmadan Önce Yemek Yemeyin


Cabir bin Hayyan Ebu Musa Cabir bin Hayyan 721'de İran'da doğmuş fen bilgini; simyacı, kimyacı ve eczacı; fizikçi, astronom ve astrolog; tıp ve fizik tedavi uzmanı; mühendis, coğrafyacı, filozof ve sufidir. Kimya biliminin babası olarak bilinir. Sufi yönü İslam'ın şia mezhebinde imam Cafer-i Sadık'ın öğrencisi olmasından gelir. 400'ü aşkın eser bıraktığı rivayet edilir ancak 20 tanesi günümüze ulaşabilmiştir. 12. yy'da Latince'ye çevrilmiş eseri Kitab al-Kimya simya ve kimya kelimelerinin kökeni olmuştur. Aristoteles'in dört unsur görüşünden hareket eden Cabir, var olan her şeyin bu dört unsurdan oluştuğunu, bu unsurların temel nitelikleri farklı olduğu için de bunların birleşmesinden oluşan maddelerin farklı özelliklerine sahip olduğunu belirtmiştir. Cabir bin Hayyan İlk Kimya Deneylerini Yapmıştır Cabir, kimya çalışmaları sırasında ilk kez bazı kimyasal işlemler gerçekleştirmiştir. Doğal olarak bu kimyasal işlemlerde kullandığı aletleri de kendisi geliştirmiştir ve böylece kimya teknolojisinin gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Cabir'in gerçekleştirdiği işlemlerin en önemlileri buharlaştırma, damıtma ve kireçleştirmedir. Buharlaştırma maddedeki farklı kısımların ayrışabilir hale getirilmesi, damıtma çözünebilir maddelerin özel bir düzenek ve özel araçlar yardımıyla saflaştırılması ya da temizlenmesi, kireçleştirme ise maddeleri yüksek sıcaklıkta yakarak ve toz haline getirerek bir metaldeki çözünmeyen maddeleri ayırmaktır. Cabir bin Hayyan'ın, yaptığı bu kimyasal işlemler sonucunda element görüşünün oluşmasını sağlamış, özellikle oran, orantı ve ölçü üzerinde durarak da kimyanın nicel bir bilim olmasını amaçlamıştır. Cabir bin Hayyan bütün maddeleri 3 ana grupta toplamıştır - Alkol gibi uçucu gazlar - Altın, gümüş, bakır ve kurşun gibi metaller - Bazı boya maddeleri gibi, uçucu ve metalik olmayan ara maddeler Cabir bin Hayyan'a göre, bütün maddeler doğada saf olarak bulunmaz ama damıtma işlemiyle onları saflaştırmak olanaklıdır; ayrıca sadece cansızları oluşturan maddeler değil, canlıları oluşturan maddeler de damıtılabilir. Söylediğine bakılırsa, suyu 700 defa damıtmış ve sonuçta bu unsurdaki ıslaklık niteliğini yok ederek, sadece soğuk niteliğini içeren saf elementi elde etmeyi başarmıştır. Organik kökenli maddeleri damıtmak suretiyle, Cabir'in çeşitli boyalar, yağlar ve tuzlar elde ettiği bilinmektedir. Cıva Kükürt Kuramı


Santiago Ramon y Cajal ve Nöron Doktrini Şu eşsiz zarafetiyle dallanıp budaklanan hücreye bir bakın. Çoğumuz onu, sinirbilime giriş konularında sıklıkla rastladığımız bir kelimeyle tanıyor: Nöron. Her ne kadar biz bu hücreleri, hep varmış gibi bilsek de, aslında uzun süreler boyunca varlığından haberdar bile değildik. Nöronun ilk şeklini Santiago Ramon Cajal tanımladı. 1889'da bir konferansta duyurduğunda modern sinirbilimin de kapılarını araladı. Gelin, kısaca bu keşfin ardına bakalım. 1830'lu yıllarda Alman bilim insanları, tüm canlıların hücrelerden oluştuğunu iddia ettikleri bir hücre teorisi öne sürdüler. O sıralarda, sinir sisteminin detaylarını incelemeyi sağlayacak güçte mikroskoplar yoktu. Bu nedenle, bu teorinin sinir sistemine uyarlanıp uyarlanamayacağı muğlaktı. Bazı bilim insanlarına göre, vücudun diğer parçaları gibi sinir siteminin de hücrelerden oluşması gerekirdi. Bazılarına göre ise, sinir sistemi tamamen sıralı ağlardan oluşan bir dokudan ibaretti. Mikroskoplarda ve kimyasal boyama yöntemlerinde gelişme kaydedildikçe, sinir sisteminin gizemi de yavaştan çözülmeye başladı. En önemli gelişmelerden biri de, Camillo Golgi tarafından keşfedilen ve siyah tepkime adı verilen bir boyama tekniğiydi. Bu teknikte, sinir dokusu potasyum bikromat ve amonyak ile sertleştirilmesinin ardından gümüş nitrata batırılır. Siyah tepkime, sinir dokusundaki birkaç nöronu rastgele renklendirir. Hücreler bir bütün olarak boyanır ve böylece şekilleri bir siluet olarak görünür hale gelir. Cajal Doku Örneklerini Birbirleriyle Karşılaştırdı 1880'lerde İspanyol Santiago Ramon y Cajal, Golgi'nin renklendirme tekniğini kullandı. Bu sayede birçok hayvandan topladığı doku örneklerini birbiriyle kıyasladı. Cajal, doku örneklerinin solüsyona iki kez batırıldığı yeni bir yöntem denedi. Bu yöntemle, sinir hücrelerini daha koyu bir şekilde renklendirmeyi başardı. Böylece onları daha detaylı inceleme fırsatı bulmuştu. Cajal, 1889'daki bir konferansta beynin aslında hücrelerden oluştuğunu duyurdu. Nöron Doktrini adı verilen bu düşünceye göre; temelde sinir sisteminin yapısal ve işlevsel birimleri nöron adlı hücrelerdir. Bu çalışmalarından ötürü Cajal ve Golgi'ye 1906 yılında beraber paylaştıkları Nobel Fizyoloji & Tıp ödülü verildi. Golgi, nöronların keşfedilmesini sağlayan bir yöntem bulmuş olmasına rağmen, ironik bir şekilde hala sinir sisteminin sıralı ağlardan oluştuğunu savunuyordu. Böylece Cajal, modern sinirbilimin babası olarak kayıtlara geçti. Vücudun Mesaj Taşıyıcıları İnsan beyninde yüzlerce hatta binlerce çeşitte nöron bulunmaktadır. Bu nöronların şekilleri, türleri ve boyutları da birbirinden farklıdır. Ancak işlevlerine göre, genel olarak üç kısma ayrılır: Duyu nöronları, ara nöronlar ve motor nöronları. Duyu nöronları duyu organlarından aldığı bilgileri beyne taşımakla sorumludur. Organlara ve kaslara sinyal göndermekle sorumlu olanlara motor nöronlar denir. Ara nöronlar belli noktalarda konumlanmış nöronlar arasında bilgi iletmekten sorumludur. Bu muazzam çeşitliliğe rağmen nöronların çoğunun ortak, temel özellikleri vardır. Her bir hücrenin kendine has görevlerinin olduğu belli kısımları vardır. Bunlar genel olarak üçe ayrılır: Dendrit: Kelime anlamı Yunanca'da ağaç anlamına gelmektedir. Hücre gövdesinden yayılan dallardır. Dendritler nöronların girdi birimleridir. Diğer hücrelerden aldığı sinyalleri, hücre gövdesine göndermeden önce işler. Hücre Gövdesi/Soma: Dentritlerden alınan farklı türden sinyalleri işleyerek çıktı oluşturur. Hücrenin işlevlerini gören ve çeşitli türde bulunan proteinlerin, üretimini sağlayan ve içerisinde DNA'nın saklı olduğu uzun bir molekül olan çekirdek, somada yer alır. Akson: Aksonlar, nöronların farklı kısımlarından çıkan liflerdir ve nöronun çıktı birimini oluştururlar. Aksonun en baş kısmında, elektrik sinyalleri oluşturulur. Bu sinyaller, ardından diğer hücrelere iletilmek üzere hücre gövdesinden taşınır. Aksonun sonunda terminaller bulunur. Bunlar nörondan çıkan sinyalleri, çoklu hedef hücrelerine gönderirler. Günümüzde ise her nasılsa bu impulsların, nöronun herhangi bir kısmından çıkıp her iki yöne de iletilebildiğini görüyoruz. Çok İyi Organize Edilmiş Bir Düzen Nöronlar yaklaşık %50'i bulan bir çoğunlukla, beyincikte bulunur. Kabuktaki hücreler, tıpkı uzman bir askeri birlik gibi oldukça muntazam bir şekilde düzenlenmiş katmanlardan oluşur. Beynin bu kısmında iki tüp hücre bulunur ve bu durum nöronların ne kadar çeşitli olduğunu göstermektedir. Purkinje türü nöronlar, beyinde bulunan en uzun hücre tipidir. Geniş ve düz olmanın yanı sıra oldukça mükellef bir yapıya da sahiptirler. Granül hücre, ise Purkinjenin tersine, beyindeki en küçük hücre tipidir. Hücre gövdesinden çıkar çıkmaz ikiye ayrılan tek bir liften oluşurlar. Hücre gövdesinden sonra, dikey yönde Purkinje hücrelerin dendritlerine ulaşırlar. Her bir Purkinje hücresi yaklaşık olarak 250 bin granül hücre lifiyle iletişir. Serebral korteks de katmanlardan oluşur ve her biri iyi düzenlenmiş nörondan oluşur. Her katmanın en dışında bulunan bir diğer tip hücre de piramit hücrelerdir. Her milimetrenin binde biri kadarında, kendini tekrarlayan düzenli bir dizilime sahiptir. Yapısal olarak katmanlarda ve beynin diğer kısımlarında değişkenlik gösterirler. Ancak yine de, hepsinin temelde piramide benzer şekilleri vardır. Dendritleri aşırı miktarda dallanmıştır. Aksonları ise beynin diğer kısmındaki hücrelere ve katmanlara ulaşacak kadar genişler haldedir.


Canlıların Beyin Büyüklükleri


Carl Gustav Jung Carl Gustav Jung 1875'te İsviçre'de doğmuştur. Analitik psikoloji biliminin kurucusu olan Jung, Sigmund Freud ve Alfred Adler ile birlikte derinlik psikoloji bilim dalını da kurmuşlardır. Psikolojide içedönüklük ve dışadönüklük kavramları ilk kez Jung tarafından kullanılmıştır. Basel Üniversitesi'nde tıp profesörü olan büyükbabasının adını taşıyan Carl Gustav Jung İsviçreli bir papazın oğludur. 1895 yılında Basel'de tıp eğitimi almaya başladı ve 1900 yılında Eugen Bleuler'in asistanı olarak Burghölzli'de psikiyatrist olarak hizmet verdi. Doktorasını 1902 yılında tamamladı. Konu okült fenomenler ve onların psikoloji ve patolojiyle bağlantılarıydı. Paris'te 6 ay Pierre Janet ile bilgilerini derinleştirdi. 1903 yılında Emma Rauschenbach ile evlendi. Carl Gustav Jung, Freud ile Birlikte Çalıştı 36 yaşında Uluslararası Psikanaliz Birliği'nin ilk başkanı oldu. Psikolojik analizlerinde astrolojiden de yararlanan Carl Gustav Jung, Sigmund Freud'la beraber üzerinde çalıştığı toplumsal bilinçaltı kavramı ile de tanınır. Ancak Jung hiçbir zaman için Freud teorisini tamamen benimsemedi. Aralarındaki ilişki 1909'da Amerikaya yaptıkları bir gezi sırasında soğuklaşmaya başladı. Birinci Dünya Savaşı Jung için oldukça acı veren bir kişilik testi dönemi olmuştur. Bu aynı zamanda, dünyanın şimdiye kadar gördüğü kişiliğe dair en ilginç teorilerden birinin de başlangıcını oluşturur. Savaştan sonra Jung bir çok yer gezdi; Afrikadaki, Amerikadaki ve Hindistandaki kavimleri inceledi. 1946'da emekli oldu ve 1955'de eşinin ölümünden sonra gözlerden uzak yaşadı. 6 Haziran 1961'de Zürih'te öldü. Carl Gustav Jung sadece psikoterapi bilim dalını değil, aynı zamanda psikoloji, teoloji, etnografi bilimi, edebiyat ve güzel sanatları da etkiledi. Psikoloji bilim dalında kendisi tarafından bulunan ve yapılan kavramlar geniş ölçüde kabul gördü. Örneğin; kompleks, içe dönük ve dışa dönük, gölge, arketip , kolektif bilinçdışı, anima, animus. Gölge bilinçdışındaki bir arketiptir. Bilinç ve benliğin karşıtı, tersidir. İstenilmeyen, kabul görmeyen tüm kişisel özelikler gölge arketipine dahil olmaktadır. Örneğin, kişi kendini ince olarak tanımlıyorsa onun gölgesi kaba ve katıdır. Acımasız birinin gölgesi çok ince ve şefkatlidir. Kendini çirkin olarak tanımlayan kişinin gölgesi güzel olmaktadır.


Carl Sagan Carl Sagan Amerikan astronom, kozmolog, astrofizikçi ve astrobiyologtur. Venüs'ün yüksek yüzey sıcaklıklarının keşfedilmesinde büyük rolü olmuştur. Çoğunlukla bilim dünyasında dünya dışı yaşamla ilişkilendirilir ve halk arasında da bu konuya olan ilgisi ve çalışmalarıyla popüler olmuştur. 600'den fazla makale ve 20'den fazla kitabın yazarı olan Sagan 1980'de ödüllü bir belgesel olan Cosmos'u da seslendirmiştir. Amerikan tarihinin en çok izlenen Cosmos belgeseli 60 farklı ülkede en az 500 milyon insan tarafından izlenmiştir. 9 Kasım 1934'te Brooklyn'de doğan Carl Sagan, Musevi bir ailenin oğlu olarak yetişmiştir. Babası terzi, annesi ise ev kadını olan Sagan, üniversite eğitimini 1955 yılında Amerika'da Chicago Üniversitesi'nde tamamlamıştır. 1 yıl sonra fizik üzerine master yapan ünlü bilim insanı, daha sonraki yıllarda astrofizik ve astronomi alanında doktora yapmıştır. Carl Sagan Astrobiyolojinin Önemli İsimlerinden Biridir


Charles Bonnet Sendromu Charles Bonnet Sendromu , bilişsel yetileri yerinde fakat görme kaybı yaşayan kişilerin görsel sanrılar yaşadığı sendromdur. 1760 yılında Charles Bonnet tarafından büyükbabasının katarakt ameliyatından sonra gerçekleşen görme sanrıları üzerine tanımlanmıştır. Ameliyattan sonra insanlar ve nesneler durup dururken görünüp kayboluyor, büyüyüp küçülüyordu. Evindeki duvar halılarına baktığı zaman tuhaf bakışlı insanlar ve hayvanlardan oluşan, beyninden kaynaklandığını fark ettiği acayip dönüşümler görüyordu. Hayali Şekiller Görüyorlar Bu fenomen maküler dejenerasyon, diyabetik retinopati, kornea hasarı veya katarakt gibi görme bozukluklarında sıkça görülmektedir. Bu sendroma sahip kişiler aslında genelde gerçek olmadıklarını bildikleri nesneler, insanlar, geometrik şekiller görürler. Öyle ki bazı kişiler iki minyatür polisin cüce bir caniyi küçük bir cezaevi aracına bindirişi, dalgalanan şeffaf hayaletimsi cisimler, ejderhalar, başlarına çiçek takan insanlar pırıltılı güzel melekler, küçük sirk hayvanları, palyaçolar, cinler, periler gibi düşsel dünyanın sınırlarını zorlayan, gülünç şeyler gördüklerini ifade etmişlerdir. Hastalar sanrıları görürken diğer kişiler tarafından her zaman kolayca düzeltilebilir. Yalnızlık Çok Önemli Bir hastaya gördüğünün sanrı olduğunu söylerseniz bunu hemen kabul edecektir. Zaten genelde bunun bir sanrı olduğunu bilirler. Yalnızlık ve sıkılganlık da bu sanrılarda önemli bir etkendir. Tabii ki hastanın kişiliği ve psikolojisi de bundan bağımsız düşünülemez. Sıkça küçük bir kız ve erkek çocuğu gören yaşlı ve çocuksuz bir adam ve kısa bir süre önce kaybettiği kocasını haftada üç kez gören kadın bu durum için güzel örneklerdir. Sanrılar kısa ve uzun süreli gerçekleşebilir. Araştırmalara göre düşük görme kaybı yaşayan hastalar daha çok geometrik şekiller ve yansımalar görürken yüksek görme kayıplarında daha ileri sanrılar yaşanmaktadır.


Charles Darwin -2 Charles Darwin 12 Şubat 1809 doğumlu İngiliz doğa araştırmacısı ve jeologtur. Bilim dünyasında evrim teorisine yaptığı katkılarından dolayı evrimsel biyolojinin kurucusu olarak bilinir. Bu teoride Darwin tüm türlerin tek bir ortak atadan geldiğini göstermektedir. Alfred Russel Wallace ile yayınladığı bir makalede evrimin dallanarak gelişen mekanizmasının doğal ve yapay seçilim sonucu oluştuğunu kanıtlamıştır. Charles Darwin'in Türlerin Kökeni Kitabı Charles Darwin en önemli evrimsel araştırmalarını Türlerin Kökeni kitabında toplayarak evrim teorisini 1859'da yayınladı. Çok uzun bir zaman halkın ve bilimsel çevrelerin çoğu Darwin'in öne sürdüğü evrim teorisini bir gerçek olarak kabul etti. 20. yüzyılda yapılan ileri düzey genetik analizler evrimsel biyolojide Darwin'in mekanizmalarından daha fazlası olduğunu gösteriyor. Tüm bunlara rağmen Charles Darwin'in kurucu babası olduğu evrim bilimi tüm dünyada kabul görmektedir. Bugün dünya üzerinde en çok tartışılan ve konuşulan konulardan biri olan evrim ve Darwin'in temellerini attığı evrim teorisi tüm çarpıcı kanıtlara ve gerçeklere rağmen bilimdışı çevrelerce kabul edilmemektedir. Evrimsel biyolojinin gerçeklerini günlük hayatımızda sürekli yaşarken özellikle ülkemizdeki bireylerin bu gerçeği kabul etmemeleri doğrusu oldukça şaşırtıcı geliyor. Tıp Eğitimi Yerine Doğa Bilimlerini Tercih Etti Darwin'in doğaya ve canlılara olan ilgisi İngiltere'de Edinburgh Üniversitesi'ndeki tıp eğitimini aksatmasına sebep oldu. O, tıp eğitimi yerine suda yaşayan omurgasız canlıları araştırmaya başladı. Cambridge Üniversitesi'nde yapılan doğa çalışmaları da onun doğa bilimlerine olan tutkusunu körükledi. Daha sonrasında ünlü bir jeolog olarak beş yıllık bir gemi yolculuğuna çıktı. Bu yolculuğu sırasında yayınladığı yazıları ve fikirleriyle popüler bir yazar olmayı başardı. 1856'nın başına kadar Darwin yumurta ve tohumların okyanus türlerini yaymak için suda seyahat edip edemeyeceğini araştırdı. Darwin'in bazı arkadaşları bunun mümkün olduğunu bazıları ise mümkün olmadığını düşünüyordu. Charles Lyell, Darwin'in söylediklerinden etkilenmişti. Bir defasında Alfred Russel Wallace'ın bir makalesini okurken yazılanların Darwin'inkilere çok benzediğini farketti. Hemen arkadaşını uyardı ve bulgularını yayınlaması konusunda ısrarcı oldu. Darwin, Wallace'ın araştırmalarının kendisi için bir tehdit olmadığını düşünmesine rağmen 5 Eylül 1857'de Amerikan botanikçi Asa Gray'e kendi fikirlerini anlatan bir yazı gönderdi. Bu yazı insanın kökeni ve cinsel seçilimi konu alıyordu. Aralık ayında Darwin kitabının insanın kökenini inceleyip incelemediği ile ilgili bilgi almak isteyen Wallace'tan mektup aldı. Bu konuyu etraflıca anlatmaktan çekindi.


Charles Darwin Charles Darwin 12 Şubat 1809 doğumlu İngiliz doğa araştırmacısı ve jeologtur. Bilim dünyasında evrim teorisine yaptığı katkılarından dolayı evrimsel biyolojinin kurucusu olarak bilinir. Bu teoride Darwin tüm türlerin tek bir ortak atadan geldiğini göstermektedir. Alfred Russel Wallace ile yayınladığı bir makalede evrimin dallanarak gelişen mekanizmasının doğal ve yapay seçilim sonucu oluştuğunu kanıtlamıştır. Charles Darwin'in Türlerin Kökeni Kitabı Charles Darwin en önemli evrimsel araştırmalarını Türlerin Kökeni kitabında toplayarak evrim teorisini 1859'da yayınladı. Çok uzun bir zaman halkın ve bilimsel çevrelerin çoğu Darwin'in öne sürdüğü evrim teorisini bir gerçek olarak kabul etti. 20. yüzyılda yapılan ileri düzey genetik analizler evrimsel biyolojide Darwin'in mekanizmalarından daha fazlası olduğunu gösteriyor. Tüm bunlara rağmen Charles Darwin'in kurucu babası olduğu evrim bilimi tüm dünyada kabul görmektedir. Bugün dünya üzerinde en çok tartışılan ve konuşulan konulardan biri olan evrim ve Darwin'in temellerini attığı evrim teorisi tüm çarpıcı kanıtlara ve gerçeklere rağmen bilimdışı çevrelerce kabul edilmemektedir. Evrimsel biyolojinin gerçeklerini günlük hayatımızda sürekli yaşarken özellikle ülkemizdeki bireylerin bu gerçeği kabul etmemeleri doğrusu oldukça şaşırtıcı geliyor. Tıp Eğitimi Yerine Doğa Bilimlerini Tercih Etti Darwin'in doğaya ve canlılara olan ilgisi İngiltere'de Edinburgh Üniversitesi'ndeki tıp eğitimini aksatmasına sebep oldu. O, tıp eğitimi yerine suda yaşayan omurgasız canlıları araştırmaya başladı. Cambridge Üniversitesi'nde yapılan doğa çalışmaları da onun doğa bilimlerine olan tutkusunu körükledi. Daha sonrasında ünlü bir jeolog olarak beş yıllık bir gemi yolculuğuna çıktı. Bu yolculuğu sırasında yayınladığı yazıları ve fikirleriyle popüler bir yazar olmayı başardı. 1856'nın başına kadar Darwin yumurta ve tohumların okyanus türlerini yaymak için suda seyahat edip edemeyeceğini araştırdı. Darwin'in bazı arkadaşları bunun mümkün olduğunu bazıları ise mümkün olmadığını düşünüyordu. Charles Lyell, Darwin'in söylediklerinden etkilenmişti. Bir defasında Alfred Russel Wallace'ın bir makalesini okurken yazılanların Darwin'inkilere çok benzediğini farketti. Hemen arkadaşını uyardı ve bulgularını yayınlaması konusunda ısrarcı oldu. Darwin, Wallace'ın araştırmalarının kendisi için bir tehdit olmadığını düşünmesine rağmen 5 Eylül 1857'de Amerikan botanikçi Asa Gray'e kendi fikirlerini anlatan bir yazı gönderdi. Bu yazı insanın kökeni ve cinsel seçilimi konu alıyordu. Aralık ayında Darwin kitabının insanın kökenini inceleyip incelemediği ile ilgili bilgi almak isteyen Wallace'tan mektup aldı. Bu konuyu etraflıca anlatmaktan çekindi.


Charles Whitman Vakası: Tümör İnsana Neler Yaptırabilir? Charles Whitman 25 yaşında, 138 IQ sahibi bir mimarlık öğrencisiydi. İçindeki karşı konulmaz şiddet isteği sonucu yaptığı katliamda kendiyle birlikte 16 ölü ve 33 yaralı vardı. Polis, kuledeki dehşetli saldırısından sonra ölü ele geçirilen Whitman'ın evine gitti ve tablonun görünenden çok daha ağır olduğunu gördü. Charles Whitman annesini ve uykusunda bıçaklamak suretiyle karısını katliamdan önceki gece öldürmüştü. Polis evde Whitman'ın birkaç notunu buldu: Kendimi şu günlerde tam olarak anlayamıyorum. Aklı başında ve zeki bir genç olarak tanınmaktayım. Ama son zamanlarda birçok sıra dışı ve mantıksız düşüncenin kurbanı olmuş durumdayım. Karım Kathy'yi bu gece öldürmeye, ancak üzerinde çok uzun süre düşündükten sonra karar verdim. ... Onu çok seviyorum, ayrıca her erkeğin düşlediği türden, çok iyi bir eş de oldu bana. Bunu yapmama neden olacak mantıklı hiçbir neden gelmiyor aklıma. Bir keresinde bir doktorla iki saat kadar konuşup, ona çok güçlü biçimde hissettiğim şiddet duygusunun altında ezildiğimi anlatmaya çalıştım. O seanstan sonra Doktor'u bir daha görmedim. O zamandan beri bu zihinsel çalkantıyla tek başıma mücadele etmekteyim ve görünen o ki, hiçbir yararı yok. Her Şey Otopside Ortaya Çıktı Yapılan otopsi ise bilinmeyen bir gerçeği gözler önüne serdi. Charles Whitman'ın beyninde bir tümör vardı! Gliyoblastam tümör, talamus denilen yapının alt kısmından çıkıp hipotalamusa uzanıyor ve amigdala olarak bilinen üçüncü bir yapıyı sıkıştırıyordu. Amigdala, özellikle de korku ve saldırganlık, merkezinde olmak üzere, duygu mekanizmasının düzenlenmesinden sorumludur. 1800'lerin sonlarına gelindiğinde, araştırmacılar amigdalanın hasar görmesiyle duygusal ve toplumsal rahatsızlıklar yaşandığını keşfetmişlerdi. 1930'lu yıllarda ise Heinrich Klüver ve Paul Bucy adlı biyologlar, amigdalası zarar gören maymunlarda korkusuzluk, duygusal körelme ve aşırı tepki gibi bir dizi belirti ortaya çıktığını gösterdiler. Amigdalası hasarlı dişi maymunların annelik davranışları bile bozuluyor, bu maymunlar sıklıkla yavrularını ihmal ediyor ya da onlara fiziksel tacizde bulunuyorlardı. Sağlıklı insanlarda ise amigdalanın etkinliği, özellikle ürkütücü yüzler gördüklerinde, korkulu anlar ya da toplumsal fobiler yaşadıklarında artar. Sonuçta Whitman'ın kendisiyle ilgili sezgileri -beynindeki bir şeylerin davranışlarını değiştirdiği gerçekten de son derece isabetliydi. Tümör Davranışları Değiştirmişti Whitman'daki değişimi fark eden başkaları da vardı. Yakın arkadaşı Elaine Fuess Tümüyle normal göründüğünde bile, içindeki bir şeyleri denetlemeye çalıştığı izlenimini veriyordu diye anlatmıştı. O bir şeyler tahminen Whitman'ın içindeki öfkeli, saldırgan zombi programlar topluluğuydu. Daha sakin ve akılcı olan taraflar, tepkisel, şiddete eğilimli taraflarla mücadeleyi sürdürse de tümörle gelen hasar dengeyi öyle bozmuştu ki, savaş artık adil olmaktan çıkmıştı. Peki, Charles Whitman'da beyin tümörü bulunmuş olması, onun acımasız cinayetleriyle ilgili duygularınızı değiştiriyor mu? Kendisi o gün ölmemiş olsaydı, onun için normalde uygun göreceğiniz cezaya bir etkisi olur muydu? Suçlu Kim? Bu tümör, onu ne ölçüde suçlu bulduğunuzu etkiliyor mu? Beyninde bir tümör geliştiği için davranışların kontrolden çıkan kadersiz kişi, belki de siz olamaz mıydınız? Öte yandan, tümörlü kişilerin baştan suçsuz sayılması ya da işledikleri suçlardan aklanmaları gerektiği sonucuna varmak da tehlikeli olmaz mıydı? Kuledeki beyin tümörlü adam, bizi aslında suçtansorumlu tutulabilirlik sorununun tam kalbine götürmektedir. Adli bir ifade kullanacak olursak, bu adam yaptıklarından sorumlu tutulabilir miydi? Kendisine hiç seçim hakkı tanımayan yollarla beyni hasar görmüş bir kişi, ne ölçüde kabahatlidir?


Çiçek Hastalığı Nasıl Ortadan Kaldırıldı? Çiçek hastalığı yüzlerce yıl boyunca insanlığın başına bela olmuş bir hastalıktır. Ökaryot hücresinden onlarca kat daha küçük olan bir virüs insanların hayatını kabusa çevirebiliyor, hatta öldürebiliyordu. Çiçek hastalığı iki virüs türünün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Variola major ve Variola minor virüsleri hücreleri enfekte edip ciddi sağlık sorunlarına yol açıyorlardı. 20. yüzyılda virüslere karşı aşı geliştirildikten sonra hastalığın görülme oranları düşmeye başladı. Dünya Sağlık Örgütü bir eradikasyon programı hazırladı ve tüm dünyada virüsü ortadan kaldırmayı amaçladı. Son çiçek hastalığı vakası 1977'de görüldü ve 1980'de virüsün dünya üzerinde yok edildiği resmi olarak duyuruldu. Variola virüsleri vücuda girdikten sonra ilk olarak ateş ve kusma belirtilerinin ortaya çıkmasına neden oluyordu. İlerleyen zamanlarda boğaz ağrıları, deride lezyonlar ve kaşıntılar görülüyordu. Kaşıntılarla birlikte tüm vücutta içi sıvı dolu sivilce gibi apseler oluşmaya başlar. Apseler kaşıntı yapar ve kaşındığında tüm vücutta iz bırakır. Yüzünüzde onlarca apse ve sivilce çıktığını düşünün. Hayatınız boyunca o izlerle yaşamak zorunda kalıyordunuz. Çiçek Hastalığı İlk Ne Zaman Ortaya Çıktı? Çiçek hastalığının tam ne zaman ortaya çıktığı bilinmiyor. Virüslerin tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Genomumuzun %5-8'inin virüs DNA'sından oluştuğu düşünüldüğünde bunu anlamak hiç de zor değildir. Çiçek hastalığına dair ilk kanıtlar milattan önce 1500 yılına kadar uzanır. O tarihlerdeki tıbbi kayıtlarda çiçek hastalığına benzer belirtiler tarif ediliyor. Zaman zaman çiçek hastalığı salgınları çıktığı düşünülüyor. Her yıl bu hastalıktan yaklaşık 400.000 insanın öldüğü tahmin ediliyor. Çok sayıda insan göz çevresinde çıkan sivilceler yüzünden kör oluyordu ya da hayatına kötü izlerle devam ediyordu. Çiçek hastalığı tarihte karşılaştığımız en berbat hastalıklardan biridir. Sadece 20. Yüzyılda 300 milyon insanın bu hastalıktan hayatını kaybettiği düşünülüyor. Virüsün dünyadaki son 100 yılında 500 milyon insan enfekte olmuştu. 1967 yılında bir yılda virüs 15 milyon insanda görülmüştü. Diğer salgınlarla kıyaslandığında bunun nasıl vahim bir tablo olduğu görülüyor. Çiçek Aşısı Nasıl Keşfedildi? İlk aşılama çalışmaları Çin'de 10. Yüzyıla kadar uzanıyor. O tarihlerde hasta kişilerin döküntülerinden alınan irinler toz haline getirilip sağlıklı insanların burunlarına sürülürmüş. Bu şekilde hastalığın hafif şekilde seyretmesi sonrasında kişinin bağışıklık kazanması amaçlanıyordu. Bu teknik tamemen kusursuz olmasa da o tarihlerde yapılan güzel bir uygulamaydı. Benzer şekilde Türklerde de aşılama teknikleri kullanılıyordu. Hastaların döküntülerinden gelen irinleri toplayan aşıcı kadınlar vardı. Bu kişiler çocukları aşılıyor ve çiçek hastalığına bağlı ölüm oranlarının %1-2'ye düşmesine yardımcı oluyordu. İngiliz doktor Edward Jenner 18. Yüzyılda Edirne'ye yaptığı bir seyahatte Türklerde çiçek hastalığı görülme oranlarının çok düşük seyrettiğini fark etti. Sebebini araştırdığında aşıcı kadınların uygulamalarının çok etkili olduğunu gördü. 1796'da Jenner çiçek aşısının insanlardaki koruyucu etkisini gösterdi ve ilk modern çiçek aşısı geliştirilmiş oldu. Çiçek aşısının duyurulmasından çok kısa süre sonra tüm dünyada ülkeler kanunlar çıkararak çiçek aşısını desteklediler. Aşı çalışmaları ilerleyen yıllarda bazen zorunlu tutuldu, bazen ise yasaklandı. Ancak aşıların önemi 100 yıl sonra çok daha iyi anlaşıldı. 20. Yüzyılın başlarında aşı uygulayan Kuzey Avrupa ülkelerinde çiçek hastalığı artık görülmüyordu. 1950'lere gelindiğinde DSÖ çiçek hastalığını tamamen ortadan kaldırmak için bir eradikasyon programı başlattı. 1959'da yılda 2 milyon insanın ölümüne yol açan çiçek hastalığı 1980 yılında dünya üzerinden silinmişti. Bu aşının başarısıydı. Hastalığın Belirtileri Çiçek hastalığı ilk olarak tıpkı grip ve soğuk algınlığı gibi ateş, halsizlik ve kas ağrılarına neden oluyordu. Hastalık ilerledikçe virüs sindirim sistemini de etkiliyor ve mide bulantıları, kusma ve sırt ağrıları görülüyordu. Hastalığın belirgin özelliği olan deri döküntüler 12-15. günlerde çıkmaya başlıyor. Virüsün kuluçka evresi yaklaşık 12 gündür. Virüs deri hücrelerine ciddi şekilde saldırıyor. Döküntüler çıkmaya başladıktan sonra kaşıntı yapıyor ve çıkan irin virüsün daha fazla yayılmasını sağlıyor.


Çikolata Kalp ve Damar Sağlığına İyi Geliyor Hemen herkesin tutkunu olduğu, çok severek yediği siyah çikolata ile ilgili sevindirici bir bilgi de Hollanda'da ki Wageninen Üniversitesi'nden geldi. Yapılan araştırmalara göre çok önemli bir damar sağlığı göstergesi olan augmentasyon indeksini azaltıyor ve beyaz kan hücrelerinin damara yapışmasını engelliyor. Çikolatanın serotonin hormonu salgıladığı ve 'bazı nedenlerden' ötürü kalbe iyi geldiği biliniyordu ama artık bilim insanları neden sorusunu da cevaplıyorlar. Siyah çikolata beyaz kan hücrelerinin damarların duvarlarına yığılmasına engel olurken bir yandan da damarların esnekliğini yenilemesine yardım ediyor. Damar sertliği ve beyaz kan hücrelerinin damara yapışması ateroskleroz hastalığının başlıca sebeplerindendir. Dahası araştırmacılar siyah çikolatanın içindeki flavanol miktarının artmasının bu etkiyi değiştirmediğini gördüler. Flavanol birçok bitkide bulunan doğal bir antioksidandır. Kanseri engellemekten DNA'yı korumaya kadar flavanollerin insan sağlığına birçok yararı vardır. Flavanollerin çikolatanın içinde olmasının yararlarından bir tanesi de lezzetli oluşları ve bu sayede kişileri daha fazla çikolata yemeye teşvik etmeleridir. Sadece 70 Gram Çikolata Araştırma ekibinin günlük 70 gram çikolata tüketen orta yaşlı ve çok kilolu 44 erkek üzerinde yaptıkları çalışmada katılımcılar 4'er haftadan iki dönem incelemeye alındı. Bu süre boyunca katılımcılar ya özel üretilmiş yüksek flavanol içeriğine sahip siyah çikolata ya da normal çikolata tükettiler. Verilen her iki çikolatanın içerdiği kakao miktarı aynıydı. Araştırmanın iki döneminden hepsinin öncesinde ve sonrasında damar sağlığını gösteren çeşitli ölçümler yapıldı. Araştırma boyunca kilo alımının engellemek için katılımcılara yoğun enerji içeren besinlerden kaçınılması söylendi.


Cinsel İstismar Beyni Nasıl Etkiliyor? Stres Nedir ve Gerekli midir? Stres, Walter Cannon'ın tanımına göre itici veya tehdit içeren durumların algılanmasına vücudun verdiği fizyolojik bir tepkidir. Karşılaştığımız stres durumlarındaki istenmeyen uyaran metabolizmaya zarar verebilmektedirler. Ağır stres yaratan durumlarda örneğin travma sonrası stres bozukluğunda metabolizma kısa veya uzun süreli stres yanıtları üretir. İnsan beyninde stres anında kortizol, adrenalin gibi glukokotikoid, kortikotropin salan hormon ve adrenokortikotropik hormonları devreye girer. Bu durum stres dengesi için kaçınılmazdır ve kısa süreli etkileri için gereklidir. Ancak uzun sureli etkileri olumsuzdur. Ayrıca bu hormonların vücuttan alınması da istenmeyen bir durumdur çünkü bu evrimsel olarak hayatta kalma becerimizi olumsuz yönde etkiler. Uzun süreli stresin ve sinir sisteminin uzun süreli stres hormonları salgılanmasının insan ve hayvanların sağlıkları üzerinde olumsuz etkilere yol açtığı çalışmalar bulunmaktadır. İnsanlar üzerindeki etkilerine bakılırsa; ülser, diyabet, büyümenin engellenmesi, bağışıklık sistemi etkileri, bilişsel sorunlar, dikkat dağınıklığı, anksiyete, uykusuzluk, depresyon, sanrılar, hezeyanlar gibi sorunlar gözlemlenebilmektedir. Cinsel İstismar, Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Beyin? DSM-IV'e gore kişinin yaşadığı strese neden olan travmatik olaylar saldırı, tecavüz veya savaş deneyimleri gibi diğer kişilerden gelen şiddet veya tehlike içeriyorsa kişide travma sonrası stres bozukluğu gelişme olasılığını arttırır. Ayrıca travmatik olaya maruz kalan kişilerde uykuya dalma veya uykuda kalmada güçlük, sinirlilik, öfke patlamaları, odaklanma güçlüğü ile ani ses ve hareketlere abartılı tepkileri içerir. Peki günümüzde ne yazık ki sıklıkla duyduğumuz istismar nedir? İstismar beyinde hangi bölgeleri etkiler? İstismar, unutulmak, geriye atmak ve bastırılmak istenen bir olgudur. Kişi bununla baş etmeye çalışırken beyin de bir taraftan durmaz çalışmaya devam eder. Schacter (1996) uzun süren stresin glukortikoidlerin yükselmesine neden olduğunu iddia eder. Beyin görüntüleme çalışmalarında da, hipokampal hacmin bu tür popülasyonlarda ciddi oranda azaldığı gözlenmektedir. Fakat kişi gerçekten hatırlasa da, bu onları hatırlamak istememe sebepleri doğrultusunda, kendi istekleri doğrultusunda hatırlamayabilirler. Çok genel anlamda bakıldığında beynimiz dört ana bölümden oluşmaktadır: Beyin sapı diensefalon, limbik sistem ve korteks. Bilindiği üzere korteks en gelişmiş yapıdır ve bu yapıların her birinin ayrı ayrı işlevleri vardır. Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk kitabında cinsel istismara uğramış bir kız çocuğundan bahsedilmektedir ve belirtilerinin beyin yapıları ile ilişkisine dikkat çekilmiştir. Örneğin, vakalarda sıklıkla görülen tepkilerden uyku ve dikkat sorunları beyin sapı ile hassas motor kontrolü ve koordinasyon diensefalon ve korteks, belirgin sosyal gecikmeler limbik sistem ve korteks, konuşma ve dil sorunları korteks ile açıklanmaktadır. Ayrıca travma sonrası stres bozukluğu yaşayan başka vakalarda da dissosiyasyon ve hiper uyarılma tepkilerine de yer verilmiştir. İstismar gibi tüm travmatik olaylar beklenmedik bir durumdur. Günlük hayatımızdaki stres uyaranlarına karşı bir süre sonra tolerans geliştiririz. Ancak travmatik olaylardan kaçınmamız söz konusu olamamaktadır. Önceki yaşantılarımız, ailemiz, kişiliğimiz ve sosyal desteğimiz travmaya verdiğimiz tepkiler üzerinde etkili olabilmektedir. İstismar vakalarına yaklaşımda ise, kişinin olayı ne zaman ve ne kadar anlatmak istediğine saygı göstererek, yaş grubuna göre ona yardımcı teknikler sunabiliriz, drama ve resim çizme vs. göz teması, samimi ve sıcak bir dinleme ortamı kişiyi rahatlatabilmektedir. Peki Cinsel İstismar Sonrası? Cinsel istismar kişinin bedenine değil aslında beynine, yani ruhuna yaşatılan bir travma olarak düşünülebilir. Kişi kendi bedeninin içerisinde ve seçtiği güvenli alanda yaşarken beklenmedik bir durum ile kişinin hayatındaki süreklilikler bozulur. Artık o eski o değil. O beden eski beden değil ve o zihin yani o beyin eski beyin değil. Kendisinin oluşturduğu tüm yapılanmayı tersine çeviren bir travmadır. Örneğin, karınca yuvasının bozulması, arı kovanının parçalanması. İnsan tüm vücudunda ve ruhunda her bir hücrenin dağıldığını tekrar aynı şekilde toparlanamayacağını düşünür. Beyin bu yeni durumu anlamlandırmak ve kendini tedavi edebilmek için hızla çalışır ancak her bireyin çevresel ve sosyal desteği getirmiş olduğu kişilik yapılanması farklı olduğu için parçalar aynı yöntemle aynı şekilde yerine yapıştırılamaz. Travma... Tedavi edilebilir ama yaşanılanlar asla unutulamaz.


Cinsel Terapi Cinsel Terapilere Hangi Durumlarda İhtiyaç Duyulur? Cinsel terapi çiftlerin yaşadığı problemleri ortadan kaldırmak ve çözüme kavuşturmak için uygulanır. Cinsel işlev bozukluğu yaşayan çiftler bu terapi yöntemi ile sağlığına kavuşacaktır. Tedavi dışında çiftlere cinsel eğitim de bu terapi yöntemi ile verilebilir. Cinsel terapi sürecinde çiftlere ilk olarak cinsellik hakkında ön bilgilendirme yapılır. Böylece ideal bir cinsel hayatın sürecine adım atılmış olunur. Çiftler arasında cinsel iletişimin doğru sağlanması için terapiye ihtiyaç duyulabilir. Eşler arasında uyumsuzluk ve geçimsizlik terapi ile düzeltilebilir bir durumdur. Cinselliğin eşler arasında keyifli bir şekilde geçmesi için gerekli psikoterapiler uygulanabilir. Çiftler cinsellik problemi ile baş edemiyor ve gerekli destekleri almıyor ise sorun giderek büyüyecektir. Bu nedenle cinsel terapi yönteminin yeri ve önemi çok büyüktür. Cinsel döngü eşlerin uyum içerisinde geçirmesi gereken fizyolojik bir durumdur. Her bireyin cinselliğe karşı bakış açısı farklı olabilir. Bu beklentiler çiftler arasında çeşitli problemler doğurabilir. Ancak cinsel terapi ile kolay bir şekilde ve kısa sürede aşılabilir. Tedavi olmak istemeyen çiftlerin sonu boşanmalara kadar gidebilir. Bu nedenle yolun başında olan çiftler tedavi yöntemlerine mutlaka şans vermelidir. Cinsel terapi ihtiyaç duyulan nedenler doğal olarak gelişebildiği gibi psikolojik sıkıntılar sonucunda da ortaya çıkabilir. Organik ve psikolojik olarak ayrılan bu nedenlerde farklı terapi yöntemleri uygulanır. Terapi sonucu rahatsızlığın ortadan kaldırılması mümkündür. Ancak terapist ve çift sürekli iletişim içerisinde olmalıdır. Terapistin uyguladığı tedavi şekline uyum sağlayan çiftler kısa sürede çözüme kavuşur. Peki hangi durumlarda terapiye ihtiyaç duyulur? - İlaç veya madde kullanımına bağlı olan cinsel isteksizlik - Kalp damar hastalıkları, diyabet, tansiyon gibi hastalıkların oluşturduğu rahatsızlıklar - Cinsel bilgi konusunda eksiklik - Cinselliğe karşı bastırılmış duygular - Evlilik içinde yaşanan tartışmalar - Travmaya sebep olan cinsel deneyimler - Abartılı cinsel istekler - Yorgunluk, depresyon ve ağır stres - Özgüven eksikliği ve suçluluk duygusu Cinsel Terapi Sonucunda Hangi Değişiklikler Görülür? Cinsel sorunlar çiftlerin aşmak istediği ancak kendi imkanlarıyla aşamadığı sıkıntılardan biridir. Bu sorunun ortadan kalkması için uzman görüşü ve tedavisi oldukça etkilidir. Mutlu bir cinsel hayat sürdürülmesi için çiftlerin birbirlerine karşılıklı şekilde anlayışlı olması gerekir. Ancak bazı durumlarda anlaşmazlıkların doğurduğu sıkıntılar kötü sonuçlara sebep olabilir. Toplum içerisinde cinsel terapi yöntemine ön yargılı yaklaşılmaktadır. Ancak diğer tüm psikoterapi yöntemleri gibi cinsel terapi de oldukça normaldir. Kendisine bile itiraf etmekten çekinen bireyler cinsel terapi yöntemine karşı çıkabilir. Problemin ilk aşamasında bunların yaşanması normaldir. Ancak çıkmaza giren bu rahatsızlıklar sonucu çiftlerde sorun büyüyerek boşanma gibi durumlarla karşılaşılabilir. Hem erkeklerde hem kadınlarda sıklıkla rastlanan cinsel problemlerin birçok tedavisi bulunur. Bu tedaviye başlanması için ilk olarak sorunun altında yatan temel sebep öğrenilmelidir. Terapist, çift ile sohbet eşliğinde cinsel problemin oluşturduğu sorunu belirler. Daha sonra tanı konulduktan sonra doğru tedavi yöntemi belirlenir. Bu tedavi yöntemine çiftler uyum sağlamaz ise süreç uzayabilir. Bunun aksine uzmanın önerilerine uyum sağlayan çiftler kısa sürede mutlu bir cinsel hayata kavuşur. Cinsel terapi gerektiren sorunun altında yatan sebep psikolojik olabilir. Böylece tedavi edilmesi mümkündür. Biyolojik nedenlere bağlı olan cinsel sorunların tedavisi terapi ile mümkün değildir. Psikolojik nedenlere bağlı olan cinsel problemlerin tedavisi oldukça kısa sürede tamamlanır. Kesin ve başarılı sonuç alınır. Eğer siz de cinsel terapi ihtiyacı duyuyor ancak terapiye karşı ön yargılı davranıyorsanız kendinize bir şans verebilirsiniz. 2 thoughts on Cinsel Terapi Takipteyim kaliteli ve güzel bir içerik olmuş dostum. aramalarım sonunda buraya geldim ve kesinlikle işime yarayan bir makale oldu. teşekkür ederim


Cinsel Yönelim Tek Bir Gen Mi Yoksa Çevre Tarafından Mı Belirlenir? Eşcinsellik ülkemiz de dahil olmak üzere dünyanın pek çok bölgesinde bir hastalık olarak görülüyor. Ancak 1974'te dünyanın en büyük psikiyatri otoritelerinden biri olan Amerikan Psikiyatri Derneği, eşcinselliğin bir hastalık olmadığını ilan etti. Amerika'da 1974'den biraz geriye gittiğinizde cinsellik araştırmalarının gerçek anlamda 1950'lerdeki Kinsey raporuyla başladığını biliyoruz. Bir zoolog olan Alfred Kinsey o zamanlar 8.000 kişiyle görüşme yapıp kapsamlı bir rapor yazıyor. Ancak cinsiyeti keskin ifadelerle tanımlıyor. Oysaki cinsiyet ve cinsel yönelim ile ilgili son araştırmalar 2 cinsiyetten çok daha fazlasının olduğunu gösteriyor. O günden bu güne pek çok şey değişti elbet ama cevap bulamadığımız bazı soruların farkındayız. Artık kesin olarak hastalık olmadığını bildiğimiz eşcinsellik cinsel çekimin kişinin kendi cinsiyetinden kişilere yönelik olmasıdır. Cinsel yönelim ile ilgili sorular hala tam olarak yanıt bulamamıştır. Doğuştan genetik olarak mı yoksa sonradan çevrenin etkisiyle belirlendiği hala merak konusudur. Ya da genetik ise tek bir gene mi bağlı yoksa birçok gen etkili oluyor mu gibi soruların cevabını bulmayı amaçlıyoruz. Bu sorular karşısında çok farklı fikirler ortaya çıkmış, bilim insanları da ortak bir karara varamamıştır. Cinsel Yönelimin Kökleri Araştırılıyor Harvard Üniversitesi'nde Dr. Andrea Ganna liderliğinde yürütülen çalışmada insanlarda cinsel yönelimin kökenleri araştırıldı. Bu çalışmanın önemli bir özelliği şimdiye kadar eşcinsellik üzerine yapılmış en kapsamlı araştırma olmasıdır. Bu kapsamlı araştırmada ki bilim insanları, buldukları sonuçları dünyanın en saygın bilim dergilerinden biri olan Science'ta yayınladı. Bilim insanları cinsel yönelimin ardındaki genleri ve biyolojik süreçleri merak ediyordu. Bunun için İngiltere'de Biobank'ta 68.000 kişinin cinsel yönelim ve genetik profillerini incelediler. Araştırmacılar analizlerine yalnızca aynı cinsiyetten biriyle, karşı cinsinden biriyle ya da her ikisiyle seks yaptığını bildiren kişilerin verilerini dahil ettiler. Bilim insanları, elde ettiği sonuçlarda daha birçok genetik lokusun muhtemelen aynı cinsiyetten cinsel davranışı desteklediğini buldu. Ayrıca genetik faktörler arasındaki ilişkinin fazlaca karmaşık olduğunu belirtti. Ekip , Eşcinsel cinsel davranışla ilişkili genom çapında önemli lokuslar belirledik ve ortak genetik çeşitliliğin daha geniş bir katkısı olduğuna dair kanıtlar bulduk diyor. Keşif örneklerinde (UK Biobank ve 23andMe), beş otozomal lokus aynı cinsiyetten cinsel davranışla anlamlı şekilde ilişkilendirildi. Örneğin, biri koku alma duyusuyla ilgili birkaç gen içeren bir DNA dizisine yerleştirildi ve çalışmanın ilk yazarı Andrea Ganna konuyla ilgili bir başka açıklamasında Cinsel çekicilikle koku arasında güçlü bir bağ olduğunu biliyoruz ancak bu durumun cinsel davranışlarla bağlantısı net değil dedi. Cinsel Yönelim Çok Sayıda Genin Faaliyetiyle Belirleniyor Araştırma aynı cinsiyetten insanlarla seks yapma dürtüsünün birçok farklı genin çok karmaşık bir etkileşiminden kaynaklanabileceğini gösterdi. Buna göre eşcinsel davranış örüntüsü farklı genlerin bir kombinasyonu olarak ortaya çıkmaktadır yani cinsellik tek bir genden etkilenmez. Araştırmalar, farklı genetik konumların farklı genlerin bulunduğu bir kromozomdaki konumların cinsellik ve aynı cinsiyetten cinsel davranışla bağlantılı olduğunu ortaya koymuştur. Bu konuyla ilgili olarak Ganna Cinsel yönelime katkıda bulunan biyolojik faktörler büyük ölçüde bilinmemektedir ancak genetik etkiler, genetik olarak özdeş ikiz çiftlerde çift yumurta ikizlerinde olduğundan daha sık uyumlu olduğunu göstermiştir diyor. Diğer bir bilim insanı Neale, Bireyin cinsel davranışını genomundan tahmin etmek etkili bir şekilde imkansızdır ancak yine de çok önemli bir faktördür demiştir.


Cinsiyet Cinsiyet en temel anlamıyla bir türün bireylerinin üreme özelliklerine göre ayrılması için kullanılan kavramdır. Genetik olarak XX ve XY olarak ayrılır ancak tam bir cinsiyet ayrımında anatomik özellikler ve işlevsel özellikler de değerlendirilir. İnsanlarda XY kromozom sistemi cinsiyetleri belirlemede kullanılırken başka hayvanlarda farklı sistemler kullanılır. Son yıllarda yapılan araştırmalar iki cinsiyetin insanları tanımlamada yetmediğini bu sınıflandırmanın tekrar yapılıp daha geniş bir yelpazede tanımlanması gerektiğini ortaya koymuştur. Cinsiyet Farklılıkları Cinsiyet ve kadın erkek farklılıklarını konu alan çok sayıda araştırma yapılıyor. Tıpkı kültürlerin düşüncelerimizi etkilemesi gibi cinsiyet farkları da düşüncelerimizi etkiler. Dil bilimci Deborah Tannen 20 yıl boyunca kadınların ve erkeklerin konuşmalarının kayıt ve analizini yaptı. Bu çalışmalarda Tannen kadınların ve erkeklerin farklı şekillerde düşünüp dili farklı kullandıklarını keşfetti. - Erkekler dili daha çok fikirlerini ifade etmek ve problem çözmek için kullanıyor. Kadınlar ise dili daha çok endişelerini, günlük deneyimlerini ve sıradan düşüncelerini paylaşmak için kullanıyor. - Erkekler dili grup içindeki bağımsızlıklarını ve yerlerini korumak için kullanıyor. Kadınlar dili bağlantı kurmak ve yakınlık duygusu yaratmak için kullanıyor. - Erkekler problemlere saldırırken kadınlar dinlemeyi, destek vermeyi ya da anlayış göstermeyi tercih ediyor. Tannen, düşünme şekillerini yansıtan erkek tarzı ya da kadın tarzı dil kullanımlarında birinin diğerinden daha iyi olmadığına dikkat çekiyor; iki tarz birbirinden sadece farklı, üstünlük diye bir şey yok. Tannen ayrıca kadın ve erkeklerin bu farklılıkların farkında olmaları ve duyguların incinmesini ve yanlış anlaşılmaları azaltarak cinsiyetler arasındaki iletişimi artırmaya dikkat etmeleri gerektiğini ekliyor. Beyinler Kelimeleri Farklı İşliyor


Çocuklukta Maruz Kalınan Zorbalıklar Ne Gibi Sonuçlar Doğurabilir? İlköğretim yıllarında çocuklar arasında rekabet ve zorbalık nadir görülen bir olay değildir. Oyun oynarken veya bir şey istediklerinde daha güçlü veya popüler olan diğerlerini saf dışı etmek için zorbalığa başvurabilir. Aslında çocukluk zorbalığı çok farklı şekillerde kendini gösterebilir. Öğretmenlerin ve ebeveynlerin böyle bir şey gördüğünde hemen müdahale etmeleri gerekir. Aksi takdirde çocukluk zorbalığı ileride çocuğun yaşamında daha büyük sorunlara neden olabilir. Çocukluk Zorbalığı Çocukluk zorbalığı genel olarak tekrar tekrar ve kasıtlı olarak başka bir çocuğa sıkıntı verecek sözler söylemek veya davranışlarda bulunmak veya çocuğa iradesi dışı davranışlarda bulunmaya zorlamak olarak tanımlanabilir. Zorbalıklar sözlü veya fiziksel olabilir. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı en çok görülen zorbalıkları sıralamıştır. - Lakap takmak, - Alay etmek, - İftira atmak, - Vurmak-itmek, - Dışlamak, - Tehdit etmek - Eşyalarını çalmak, - Cinsel taciz - Sanal zorbalık Okul öncesi dönem temel alışkanlıkların kazanıldığı çocukların yaşam ve uyum becerilerinin geliştiği bir dönemdir. Çocukların 0-6 yaş dönemi kazanımları ilerideki yaşamını ve kişiliğini oluşturur. Kochenfender ve Ladd (1977), zorbalığın ve zorba ile mağdur arasındaki ilişkinin anaokulu döneminde başlayıp lise dönemine kadar iyice pekiştiğini belirtmiştir. Okuldaki olumsuz yaşantılar çocukların okuldan soğumasına ve uzaklaşmasına neden olmaktadır. Zorbalık Çocuğu Nasıl Etkiler? Zorbalığa karşı verilen tepki mizaç özellikleri gibi değişkenlerden dolayı farklılık göstermektedir. Zorbalığa maruz kalmış çocukların gelişimini etkileyen psikolojik ve fiziksel sıkıntılar, odaklanmada güçlük, kekemelik, okul korkusu, altını ıslatma, uyku problemleri, baş ve karın ağrıları, yetişkinlik döneminde depresyon ve düşük özsaygı, düşük sosyal uyum gibi becerilerde problemler görülmektedir. Bağımlılık sorunları agresiflik ve saldırganlık da yetişkinlikte gözlemlenen sonuçlardandır. İngiltere'de King College London tarafından 2014 yılında yayınlanan bir araştırma, zorbalığa maruz kalan çocukların olumsuz sosyal, fiziksel ve zihinsel sağlık etkilerinin 40 yıl sonra hala belirgin olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, 50 yaşındaki çocukken zorbalığa uğrayan katılımcıların, zorbalığa maruz kalmayan insanlardan daha kötü fiziksel ve psikolojik sağlıkta olma olasılıklarının daha yüksek olduğunu ve bilişsel işlevlerin daha kötü olduğunu bulmuşlardır. Zorbalık mağdurlarında işsizlik, düşük gelirle çalışma oranı ve yaşam kalitesinde düşüklük de zorbalık mağduru olmayan kişilere göre fazla olduğu saptanmıştır. Fiziksel hastalıklarda özellikle kalp rahatsızlıkları göze çarpmaktadır. Zorbalığa Karşı Nasıl Önlemler Alınmalıdır? Çocuk zorbalığa uğradığında, ebeveynlerin ve öğretmenlerin destekleyici olması ve zorbalığın devam etmemesinin sağlanması kritik önem taşır. Zorbalığa karşı çeşitli eğitim programları hazırlanmıştır. Okullarda bu programların uygulanması önemlidir. Okul ortamında okul müdürü ve öğretmenleri tarafından dikkatle uygulanan ilkeler zorbalığın tespiti ve ilk müdahalelerde yapıcı olmaktadır. - Zorbalık konulu etkinlikler düzenlemek - Çocuklarla her gün konuşmak ve onların gününü dinlemek - Olumlu örnek olacak davranışlarda bulunmak - Çocuğa zorbalığı anlatmak - Çocuğu suçlamamak, sen de aynısını ona yapsaydın dememek - Veli olarak öğretmenlerle iş birliği yapmak ve psikolog desteği almak


Çoklu Kişilik Bozukluğu Nedir? Hangi Belirtileri Gösterir? Çoklu kişilik bozukluğu filmlerde gördüğünüz bir kişinin birden fazla kişiliğe sahip olması durumudur. Aslında bu isim artık geçerliliğini kaybetti. Çoklu kimlik bozukluğu artık dissosiyatif kimlik bozukluğu olarak adlandırılıyor. Yazımızda herkesin kolayca anlaması için çoğu yerde eski ismini kullanacağız. Bu bozukluk erken çocukluktaki travmalar gibi birçok etken nedeniyle ortaya çıkabilir. Bu travmalar cinsel istismar veya fiziksel şiddet olabilir. Örneğin ebeveynlerden birinin çocuğu sürekli dövmesi ileride bir kişilik bozukluğuna neden olabilir. Çoklu Kişilik Bozukluğu Nedir? Hepimiz hayal kurarız. Birçok zaman hayallere dalıp kendimizi farklı kişiler olarak hayal ederiz. Farklı bir amaç için farklı bir hayat yaşadığımızı düşleriz. Çoklu kişilik bozukluğu bunun daha şiddetli bir halidir. Bu bozuklukta kişinin anıları, duyguları ve düşünceleri arasındaki bağlantı kaybolur. Sağlıklı bir kişinin bütün beyin işlevleri koordineli bir şekilde yürütülür. Bu bozuklukta ise duygular, düşünceler, anılar ve kimlik duygusu arasında bağ yoktur. Dissosiyatif kimlik bozukluğu zihnin travmalar ile mücadele etmek için kullandığı bir mekanizma olabilir. Babanızın sizi her gün dövdüğünü düşünün. İçinde bulunduğunuz durum çok şiddetli bir şekilde size zarar veriyor. Sürekli acı çekiyorsunuz. Ancak fiziksel gücünüz yetmediği için hiçbir şekilde kaçamıyorsunuz. Bedeniniz kaçamıyor ama zihniniz bir şekilde kaçmayı başarıyor. Bu kimlik bozukluğunun da bu şekilde geliştiği düşünülüyor. Farklı Kişiliklerin Varlığını Anlamak Sağlıklı kişiler birden fazla kişiliğe sahip olmanın nasıl bir şey olduğunu anlamayabilirler. Hatta alanında uzman olan kişilerin bile tam olarak anlaması güç olabilir. Bir kişiye çoklu kişilik bozukluğu teşhisi koyarken bile fikir ayrılıkları yaşanır. Bu bozukluk borderline kişilik bozukluğu ile karıştırılabilir. Belirtileri birbirine benzer olabilir. DSM-5'te dissosiyatif kimlik bozukluğunun yanında farklı dissosiyatif bozukluklar da tanımlanmıştır. DSM-5 zihinsel rahatsızlıkları sınıflandırmak ve anlamak için kullanılan temel kılavuzlardan biridir. İçinde dissosiyatif amnezi, benlik yitimi, gerçeklik yitimi gibi birçok dissosiyatif bozukluk tanımlanmıştır. Çoklu Kişilik Bozukluğu Hangi Belirtileri Gösterir? Adından da anlaşılacağı gibi bu bozukluğun en önemli göstergesi farklı kimliklerin varlığıdır. Kişinin davranışları bu kimlikler tarafından belirlenir. Örneğin normal hayatını yaşıyorken hasta bir anda film yıldızı gibi davranmaya başlayabilir. Anılar ile davranışlar arasında bağlantının koptuğunu söylemiştik. Kimlik değiştirdiklerinde hastalar en temel bilgileri hatırlamayabilir. Bu durum sadece unutkanlık ile açıklanamaz. Bir kimlik diğerinin anılarına ve belleğine giremeyebilir. Kişinin zihninde yaşattığı kimliklere alter denir. Alterlerin kendilerine özgü cinsiyetleri, yaşları ve ırkları olabilir. Bir alteriniz 50 yaşlarında bir kadın iken, diğeri 25 yaşında genç bir erkek olabilir. Her bir alterin yine kendine özgü jest ve mimikleri olabilir. Beden dili ve konuşma tarzı altere özgü gelişebilir. Alterler bazen hayali insanlardır. Bazı vakalarda hayvan da olabildikleri görülmüştür. Zihindeki her bir kişilik tüm davranış ve düşünceleri kontrol eder. Hangi alterin ne zaman ortaya çıkacağı tam olarak bilinmez. Bu değişim saniyelerden günlere kadar çok farklılık gösterir. Çoklu kişilik bozukluğu yaşayan biri farklı kimlikler ile beraber birçok psikiyatrik sorun da yaşayabilir. Bunlar kendini depresyon, ruh hali değişiklikleri veya intihar eğilimi ile gösterebilir. Hastalar uyurgezerlik veya uykusuzluk gibi uyku sorunları yaşayabilir. Hayat kalitesini düşüren bir başka etken anksiyete, fobiler ve panik atağın görülmesidir. Bazı kişilerde yeme bozuklukları, halüsinasyonlar veya çeşitli davranış kompülsiyonları görülebilir. Dissosiyasyon Hayatı Nasıl Etkiler? Çoklu kişilik bozukluğu bireyin hayatını derinden etkileyen bir rahatsızlıktır. Sizin de tahmin edebileceğiniz gibi normal bir hayatın yaşanması pek mümkün değildir. Hastalar benlik yitimi , gerçeklikten kopma ve amnezi ile karşı karşıya kalırlar. Benlik yitimi yaşayan hastalar kendi vücutlarına dışarıdan bakıyormuş gibi hissederler. Gerçekliğin kaybolması dünyanın gerçek olmadığı izlenimini uyandırır. Dissosiyasyonun belirtileri arasında amnezi ve kimlik değişimi büyük yer tutar. Amnezi sıradan bir unutkanlıktan çok farklıdır. Kimlik karmaşası veya değişimi kişinin kim olduğu ile ilgili kafa karışıklı yaşamasına neden olur. Hangi dini veya siyasi görüşe sahip olduğunu hatırlamakta zorluk çekebilir. Neler hoşlanıp, nelerden hoşlanmadığı ile ilgili kafa karışıklığı yaşayabilir. Ayrıca kişinin zaman ve yer algısında da bozulmalar olabilir. Çoklu Kişilik Bozukluğu Neden Ortaya Çıkar? Bu bozukluğun nedenleri tam olarak bilinmiyor ancak şüphelenilen bazı etkenler var. Öncelikle çocukluk zamanlarında maruz kalınan stres çok etkilidir. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi çoklu kimlik bozukluğu beynin bir savunma mekanizması olabilir. Özellikle 9 yaşından önce kişinin maruz kaldığı stres kişilik gelişimini etkileyebilir. Dissosiyasyon yaşayan kişilerin %99'u çocukluklarında rahatsız edici, tekrar eden ve sıklıkla hayatı tehdit edici davranışlara maruz kalmıştır. Çocukların psikolojik gelişimlerinde ebeveynlerin rolü büyüktür. Fiziksel şiddet veya cinsel istismar olmasa bile sürekli ihmal edilmek dissosiyasyona neden olabilir. Bazı araştırmalar ebeveynlerin korkutucu olduklarında çocukların dissosiyatif olabileceğini gösteriyor. Çocuğun mutlu bir yuvada büyümesi beyin gelişimi için en önemli etkenlerden biridir. Çocuğunuz önünde kavga etmemeye çalışın. Ebeveynlerin tahmin edilemeyen, dengesiz davranışları çocuğun savunma mekanizmalarını devreye sokabilir. Çoklu Kişilik Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir? Dissosiyasyonun teşhis edilmesi çok kolay değildir ve zaman alır. Dissosiyatif bozukluğu olan kişilerin teşhisten önce 7 yıl boyunca doktor gözetiminde kaldığı tahmin ediliyor. Bunun böyle olmasının başlıca sebebi çok sayıda psikiyatrik durumla karıştırılabilir olmasıdır. Psikiyatrik bozuklukların tanısı DSM-5'e göre konur. Dissosiyatif bozukluğun tanısı için de birçok belirtinin ortaya çıkması gerekir. Ancak bu belirtiler depresyon, anksiyete ve sınırda kişilik bozukluğunda da görülebilir. Şimdi bu belirtilere bakalım. - 2 veya daha çok kişiliğe sahip olmak. Bu kişiliklerin her biri kendilerine has düşünce ve algılama yapılarına sahip olmalı. - Kişi bu bozukluktan rahatsızlık duymalı veya hayatını yaşarken bazı sorunlar yaşamalı. Çalışırken, arkadaşlarıyla sohbet ederken, sosyalleşirken işlevsel bir sorun olmalı. - Kişinin dissosiyasyon nedeniyle yaşadığı rahatsızlıklar kültürel veya dini bir ritüelin parçası olmamalı. - Ortaya çıkan belirtiler doğrudan bir madde kullanımına ve başka bir hastalığa bağlı olmamalıdır. Örneğin halüsinasyon görüyorsunuz bunun sebebi esrar olmamalıdır. Bir beyin tümöründen dolayı zihinsel rahatsızlıklarınız da olabilir. Bunların çoklu kişilik bozukluğu ile karıştırılmaması gerekir. Önerilen Tedavi Yöntemleri Dissosiyatif bozukluğun maalesef hiçbir kesin çözümü yoktur. Hasta bu bozukluk ile mücadeleye kararlıysa uzun dönemli tedavi ve terapiler yardımcı olabilir. Örneğin psikoterapi, hareket terapisi gibi yöntemler etkili olabilir. İlaç tedavisi ile ilgili olarak psikiyatristiniz sizi yönlendirecektir.


Çölyak Hastalığı ve Glütensiz Beslenme Marketler son yıllarda glütensiz ekmek, cips, çikolata gibi ürünlere raflarda daha çok yer vermeye başladı. Önceleri glütensiz beslenme sadece Çölyak hastalarının ve glütenli ürünler yendiğinde rahatsızlık duyanlar için tercih edilen bir beslenme çeşidiydi. Ancak son yıllarda bir akım haline gelmiş olan glütensiz beslenme ile birlikte marketlerde ürün çeşidi artmış oldu. Peki buğday, çavdar, arpa gibi tahıllarda bulunan bir protein olan glüteni beslenmemizden çıkarmanın faydaları var mı? Glüten Nedir? Glüten buğday ve ona benzer tahıllarda bulunan proteinlerin genel ismidir. Glütenin en önemli özelliği yiyeceklerin yoğunlaşmasını ve bir arada kalmasını sağlamasıdır. Örneğin ekmeğin bütünlüğünü sağlayan ve hafifçe çektiğinizde esnemesini sağlayan madde glütendir. Simidin ekmekten daha yoğun olmasını sağlayan da içinde daha çok glüten barındırmasıdır. İleri Okuma: Glüten Neden İnsanları Bu Kadar Rahatsız Ediyor? Glütenin içinde prolamin olarak adlandırılan depo proteinler vardır. Bunlar çeşitli tahılların endospermindeki nişasta ile birleşirler. Buğday prolaminlerine gliadin ve glütenin denir. Arpa prolaminleri ise hordein olarak adlandırılır. Secalin ve avenin diye ifade edilen prolaminler de çeşitli besin maddelerinin içinde mevcuttur. Birçok kişinin bağışıklık sistemi prolaminleri pek sevmez ve alerjik reaksiyon gösterir. Alerjinin miktarı tüketilen prolamin çeşidi ve miktarına bağlıdır. Glüten Sadece Çölyak Hastalığı İçin Tehdit Oluşturuyor İnce bağırsağın glüten proteinine karşı ömür boyu devam eden ve kronik hale gelen hassasiyeti olarak tanımlanabilen Çölyak hastalığı, dünya genelinde her 100 kişiden 1'ini etkiliyor ve tek tedavi şekli glütensiz beslenmeyi daimi olarak sürdürebilmekten geçiyor. Ekmeği, yiyecekleri bir arada tutmak ve yiyeceklerin kabarık dokusunu oluşturmak amaçlı kullanılan glüten, yanlış kişiler tarafından tüketildiğinde ciddi bir hasara neden olabilecek bir moleküldür. Çölyak hastalığından muzdarip kişiler, glüten içeren bir ürün tükettiğinde ciddi boyutlarda yan etkilerini görürler. Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü'ne göre, glüten bağırsak duvarından geçerek kronik hasar, iltihap, bulantı, ishal, karın ağrısı ve bu hastalarda kusmaya neden olabilmektedir. Ayrıca Çölyak hastası olmayan kişiler de glütene karşı hassas olabilmektedir. Glüten hassasiyeti olan insanlarda Çölyak hastalığı kadar olmasa da çeşitli yan etkileri görülmektedir. Halen glüten hassasiyetinin herhangi bir biçimini başarı ile tedavi eden bir ilaç,tedavi veya tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Ancak glüten içeren bir besin tüketilmediği sürece Çölyak hastalığı ve glüten hassasiyeti olan kişiler normal ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilirler. Peki, Çölyak hastalığı teşhisi konmayan veya glüten hassasiyetine sahip olmayanlar için glütensiz beslenmenin bir yararı var mı? Glütensiz Ürünlerde Demir, Kalsiyum ve Bazı Vitaminler Daha Az Bulunuyor Glüteni tıbbi bir gereklilik duymaksızın diyetinden çıkaranlar vitamin ve diğer gerekli besin maddelerini eksik alma riskini taşımaktadır. Mayo Clinics tüketicilere glütensiz ürünlerin demir, kalsiyum, lif, tiamin (B1 vitamini), riboflavin (B2 vitamini), niasin (B3 vitamini) ve folat bakımından düşük eğilimde olduğunu bildirmiştir. Glütensiz diyet ayrıca sağlıklı tahıllardan kaçınmak anlamına geleceğinden insanlar beslenme bozukluğu riski ile karşı karşıya kalabilmektedir. Ortalama bir Amerikan diyetinde lif eksikliği vardır.diyen Leffler buğdaydan kepeğini ayırmanın bu sorunu daha da kötüleştirdiğini düşünmektedir. Bu lif eksikliğini telafi etmek için pirinç, kinoa, belli sebze,meyve ve kurubaklagiller tüketilmelidir. Harvard Halk Sağlığı Yüksekokulu'na göre beyaz pirinç, topiaco ve diğer unlarla yapılan glütensiz ekmek seçenekleri daha yaygın hale gelmeye başlamıştır. Fakat bu ürünleri kullanırken gerekli vitamin ve diğer besin öğelerinden eksik olmalarını gözden kaçırmamalıyız! İleri Okuma: Kurubaklagiller ile Tip 2 Diyabete Dur Demek


Concerta Kullanacakların Mutlaka Bilmesi Gereken Şeyler Okul sezonu açıldıkça dikkatini toplamakta zorluk yaşayan birçok kişi çözümü Concerta gibi uyarıcı ilaçlarda buluyor. Bu ilaçların hepsi bir psikiyatristin kırmızı reçeteyle yazdığı ilaçlardır. Ancak birçok şeyin olduğu gibi bu hapların da karaborsası bulunuyor. İnsanlar yasal veya yasadışı yöntemler ile bunları temin edebiliyor. Eğer bir psikiyatrist sizin Concerta gibi bir ilacı kullanmanızı öneriyorsa onu kullanın. Çünkü ilacın yararlarının yan etkilerinin getireceği rahatsızlıktan daha fazla olacağını düşündüğü için yazmıştır. Bu şekilde kullanmakta bir mahzur yoktur. Ancak kendi başınıza karar verip Concerta alıyorsanız bu yazımızı dikkatli okumanızı öneririz. Concerta Nedir? Öncelikle Concerta'nın nasıl bir ilaç olduğunu tanımlayalım. Bu ilaç başlıca dikkat eksikliğine bağlı hiperaktivite bozukluğu hastaları için yazılmıştır. DEHB'i olan kişilerin belirtilerini azaltmak için kullanılan bir merkezi sinir sistemi uyarıcısıdır. Çocuklarda, gençlerde ve 65 yaşına kadar yetişkinlerde çeşitli dozlarda kullanılabilir. Odaklanmayı artırır ve dikkat dağıtıcı dürtülerin bastırılmasına yardımcı olur. Bu yönüyle öğrenciler sınavlara çalışmak için Ritalin, Concerta gibi ilaçlara epey rağbet edebiliyorlar. Etken maddesi metilfenidattır. Metilfenidat Ritalin'in de etken maddesidir. FDA'e göre metilfenidat içeren ilaçlar bağımlılık yapıcı etkiye sahiptir. Bu yüzden insanlara kontrollü bir şekilde verilmeli ve kullanılmalıdır. Amerikan Pediatri Akademisi 6 yaşından küçük çocuklarda şu uyarıyı yapıyor. Ebeveynlerin ilaç kullanımından önce davranışsal terapi yöntemlerine başvurmasını salık veriyor. 6 yaşından sonra DEHB tedavisinde FDA onaylı ilaçlar kullanılabilir. Ancak önce davranışsal terapi yöntemlerine başvurmak daha sağlıklıdır. Amerika'da Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü ise şunu tavsiye ediyor. Hastaların Concerta gibi ilaçları terapiler ile birleştirmesinin en etkili tedavi planı olduğunu söylüyor. Concerta Nasıl Kullanılmalıdır? Öncelikle şunu belirtmeliyiz. Hangi ilaç olursa olsun bir ilacın kullanım şeklini hekim belirler. Tıpta hastalık yoktur, hasta vardır. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan sadece prospektüsüne bakarak kullanmayın. Doktorunuzdan gerekli talimatları aldıktan sonra prospektüsü okuyabilirsiniz. İlacın kullanım şekline, doz aşımında yapılması gerekenlere bakabilirsiniz. Prospektüsü okuduktan sonra bir sorunuz olursa doktorunuza veya eczacınıza sorabilirsiniz. Concerta günde bir defa yiyecekle veya tek başına ağız yoluyla alınan bir ilaçtır. İlk doz genelde sabahları alınır ve her gün aynı saatte alınması daha etkili sonuç verir. Her hap suyla beraber içilmelidir. Hapı yutmakta zorlananlar için doktorlar farklı ilaçlar önerebilirler. Haplar hiçbir zaman çiğnenmemeli veya parçalanmamalıdır. Her ilacın hesaplanan bir kana karışma hızı vardır. Bundan dolayı ilacı küçük parçalara ayırmanız kana olması gerekenden daha hızlı karışmasına neden olur. İlaç Dozları ve Tolerans İlaç 18 mg, 27 mg, 36 mg veya 54 mg'lık dozlarda alınabilir. Çocuklarda ve gençlerde 54 mg'ın üstüne çıkılmamalıdır ama yetişkinlerde 72 mg'a kadar çıkılabilir. İlacın dozu gün içinde kontrollü bir şekilde gün boyu kanda bulunacak şekilde ayarlanır. Hemen kana karışıp karaciğer tarafından parçalanmaz. Tedavi süresince doktorunuz bazen Concerta almaya ara vermenizi isteyebilir. İlaca ara verilen dönemlerde DEHB belirtilerinin ne durumda olduğunu kontrol edecektir. İlacı uzun süre kullanırsanız birçok ilaç gibi Concerta da vücudunuzda tolerans yaratabilir. İlaç toleransı olduktan sonra aldığınız haplardan bir fayda görmemeye başlarsınız. Eğer her zaman aldığınız dozun rahatsızlık belirtilerini gidermeye yetmediğini fark ederseniz hemen doktorunuza başvurun. Concerta'nın Potansiyel Yan Etkileri Vücudumuza aldığımız birçok ilacın yan etkisi vardır. Sadece ilaçlar değil, sebze ve meyvelerin bile fazla yendiğinde çeşitli yan etkileri görülür. Concerta gibi zihinsel durumumuzu etkileyen ilaçların birçok yan etkisi görülebilir. Bunların en yaygınları iştahsızlık, ağız kuruluğu, uyku bozukluğu, bulantı hissi, karın ağrısı, fazla terleme, endişe, kilo kaybı ve huzursuzluk hissidir. Nadiren de olsa çift görme, çocuklarda büyüme geriliği ve nöbet geçirme riski vardır. Çok dikkat gerektiren işler yapıyorsanız bu ilaçtan uzak durmanız gerekebilir. Araba kullanmak, kazaya neden olabilecek şekilde çalışmak ilaç kullanırken riskli olabilir. Yan etkiler ilacı kullanma zamanınıza göre farklılık gösterir. İlk başladığınız günlerde olursa veya sizi çok rahatsız ederse mutlaka doktorunuz ile görüşmelisiniz. Tıbbi Geçmişiniz Çok Önemli İlaç kullanmaya başlamadan önce ailenizde ve sizde kalp damar hastalığı olup olmadığını söyleyin. Geçmiş yıllarda Concerta alan ve kalp rahatsızlıkları bulunan bazı hastalar ile ilgili raporlar yayınlandı. Bazılarının ani bir şekilde kalp krizi geçirdiği ve öldüğü bildirildi. Bunun yanında tansiyonun yükselmesi de ilacın yan etkilerinden biri olabilir. Merkezi sinir sistemini uyaran ilaçlar nabzı ve tansiyonu artırabiliyorlar. Nabız, tansiyon, solunum hızı gibi hayati değerler hastalarda sürekli kontrol altında olmalıdır. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ve bayılma gibi belirtilerde hemen doktorunuzu arayın. Hekiminize tüm bedensel ve ruhsal şikayetlerinizi açmalısınız. Ailenizde veya sizde intihar düşünceler, bipolar rahatsızlık ve depresyon gibi rahatsızlıkların olması ciddi önem taşır. İlaç şirketi Janssen Pharmaceuticals Concerta kullanmadan bazı testler yapılmasını öneriyor. Hastalarda Tourette sendromu, bipolar bozukluk taraması yapılmasını tavsiye ediyor. Bunun yanında daha önceden başka uyarıcı ilaçlar kullanıp kullanılmadığının da kontrol edilmesi salık veriliyor. Sinir sistemi uyarıcıları çocuk ve gençlerde psikotik/manik belirtileri tetikleyebilir. Nadiren de olsa kullanıcılarda halüsinasyonların görülmesi rapor edilmiştir. Concerta, Adderall gibi dikkat eksikliği giderici ilaçların çoğu farklı amaçlar doğrultusunda kullanılabiliyor. Bu amaçların başında sınavlara hazırlanmak geliyor. Maalesef ülkemizde liseye geçiş, üniversiteye geçiş gibi sınavlar hep ezbere ve rekabete dayalıdır. Böyle olduğu için insanlar işlerini kolaylaştırmak için takviye peşinde koşuyorlar. Masa başında fizik problemleri çözmek bana hep sıkıcı gelmiştir. İşimize yaramayacak şeyleri ezberlemek hiç kimse için kolay değildir. Bunların üstesinden daha kolay gelmek için Concerta gibi ilaçlar tercih edilebiliyor.


Cotard Sendromu Cotard sendromu diğer adıyla yürüyen ceset sendromundan muzdarip kişiler kendilerinin ölü olduklarına inanırlar ve bu konuda oldukça ısrar ederler. Organlarını kaybettiklerini ya da organlarında kan olmadığını, etlerinin çürüdüğünü hatta vücutlarında kurtların gezdiğini iddia ederler. Bu iddialarını kanıtlamak için intihar girişiminde bulunabilirler. Bu yüzden zarar verici sonuçlar yaratabilen durumlar görülebilir. Bu yönüyle hastalık çevresinden ziyade kişinin kendisi için ölümcül sonuçlar barındırıyor. Kişi Ölü Olduğunu Zannediyor Cotard sendromu bir akli depresyon ve intihar eğilimleri sendromudur, öyle ki bu durumda hasta her şeyini kaybetmiş olmaktan şikayet eder; tutkularını, vücudunun bir kısmını yada tamamını, genellikle öldüğünü ve yürüyen bir ceset olduğunu düşünür. Bu hayal genellikle hastanın kendi çürümüş etlerinin kokusunu alması ve teninde kurtların gezindiğini iddia etme derecesine kadar uzar. Sonraki fenomen kronik bir şekilde insanları uykudan mahrum eden yada amfetamin/kokain psikoz acısı veren tekrarlayan bir deneyimdir. Şizofreni ve bipolar bozukluk gibi hastalıklarla bağlantılı olan sendroma yakalanan insanlar öldüklerini, etlerinin çürüdüğünü, bazen de yaşamsal organlarının ya da kanının olmadığını düşünüyor. Bazı hastalar bunu kanıtlamak için intihar ediyor. Oldukça az rastlanan sendrom 2008 yılında 53 yaşında Filipinli bir kadında görüldü. Ölü olduğunu söyleyen kadın ailesinden morga götürülmesini istemişti. Yürüyen ceset sendromu hastalarına ilaç ve beyne elektrik şokuyla tedavi uygulanıyor. Hastalık henüz yeni olduğu için kesinleşmiş bir tedavi yöntemi yoktur. İleri Okuma: Şizofreni Cotard Sendromu Çok Nadir Görülür Cotard Sendromu ise ilk defa 1880 yılında Jules Cotard tarafından tanımlanmıştır. Ender rastlanan bu sendromda nihilistik hezeyanlar, kendisine ve dış dünyaya yabancılaşma, ölümsüzlük düşünceleri, halüsinasyonlar, intihar düşünceleri ve negativizm görülür. Kadınlarda daha sık rastlanır. Başlangıç yaşı ortalama 52'dir. Hastalık nadir olarak ergenlik döneminde de ortaya çıkabilir. Çalışmalarda cotard sendromunun birçok psikiyatrik ve organik hastalıkla birlikte olabileceği gösterilmiştir. Etiyolojisinde birçok faktörün rol oynadığı düşünülen bu sendromun psikiyatrik sınıflandırma sisteminde yerini bulabilmesi için daha fazla araştırmaya gerek vardır. Cotard Sendromu Kadınlarda Daha Çok Görülüyor


COVİD-19 Aşıları Hazır Ama Toplum Hazır Mı? 2020 yılını neredeyse yaşanmaz hale getiren COVİD-19 pandemisinde mutlu sona çok yaklaştık. Çeşitli biyoteknoloji şirketlerinin ürettiği aşı adayları ilk sınavlarını başarıyla verdiler ve faz 3 denemelerden başarıyla çıktılar. Özellikle Pfizer/BioNTech'in ve Moderna'nın aşıları çok yüksek bir koruyuculuk oranıyla ipi göğüslüyor. Pfizer FDA'den acil kullanım onayını aldı. Moderna da başvuruda bulundu, muhtemelen o da acil kullanım onayını alacak. Aşılar önümüzdeki hafta İngiltere'de, Ocak ayında da ülkemizde uygulanmaya başlanacak. Ancak aşıların halkın gözündeki önemi yeterince anlaşılmış değil. Bazı komplo teorisyenleri ve aşı karşıtlığından faydalanmak isteyen akademisyenler kanıtsız ve mesnetsiz bir şekilde spekülasyon yaratarak korku iklimi oluşturmak istiyor. COVİD-19 Aşıları Güvenlilik ve Etkililik Testlerinden Başarıyla Geçti Moderna ve Pfizer'in aşılarında şimdiye kadar ilk defa kullanılan bir teknoloji kullanılıyor. Aşıların içinde ilk defa zayıflatılmış, etkisiz hale getirilmiş virüs yerine virüs genetik materyalinin belirli bir kısmından oluşan mRNA yer alıyor. Sonuçlara baktığımızda Moderna'nın faz 3 klinik araştırmasına katılan 30.000 kişiden 185 COVİD-19 vakası raporlandı. Bunların 174'ü plasebo grubunda 11'i sadece aşı almıştı. Aşı alanlar ve almayanlar arasında ciddi bir fark var. Aşı grubundaki katılımcıların hiçbirinde ciddi bir yan etki görülmemesi de aşının güvenliğini kanıtlıyor. Pfizer/BioNTech'in geliştirdiği aşı 23 Kasım'da acil kullanım onayını almıştı. Bu aşı da %95 gibi müthiş bir koruyuculuk etkisi gösterip herhangi bir ciddi advers olay görülmemişti. Oxford Üniversitesi ve AstraZeneca'nın geliştirdiği aşıda ise %62-95 arasında bir koruyuculuk etkisi gözlenmiş olup şirket acil kullanım yetkisi için gerekli belgeleri hazırlamaktadır. COVİD-19 aşısı olduğunuzda enfeksiyona karşı %100 koruma kazanmıyorsunuz. Ancak aşı olduktan sonra enfekte olduğunuzda vücudunuzda görülen hastalık belirtileri çok daha hafif oluyor. Aynı durum nezle ve grip aşıları için de geçerlidir. Aşılar hastaneye yatma ve ölüm oranlarını ciddi şekilde azaltıyor. Aşıların halk sağlığına yararlarını tartışmak gereksizdir. Aşı Karşıtları Yine Sahnede Aşıların toplum sağlığı için ne kadar önemli ve gerekli olduğunu konuşurken birçok kişi sosyal medyada ve köşe yazılarında aşı karşıtlığı yapmaktan geri durmuyor. Geçmişte çiçek hastalığını ve virüsünü aşılar sayesinde yeryüzünden ortadan kaldırmıştık. Aslında ülkemizin aşılanma oranı oldukça iyidir. COVİD-19 aşıları söz konusu olduğunda da Türk halkında aşılanmanın çok yüksek olacağına inanıyorum. Ancak bilimle hiç bağdaşmayan ve saçma argümanlarla komplo teorileri üretiliyor ve halkın aşılara bakışının olumsuz yönde evrilmesi için çabalıyorlar. Aşıların geliştirilme sürecinde sonuçları önce ilgili şirketin bilim insanları değerlendiriyor. Daha sonra onay için FDA ve EMA gibi yetkili kurumlara gönderiyorlar. Bunlar onay verdikten sonra Sağlık Bakanlığı'mız inceliyor. Aşıların güvenliği ve etkililiği çok sayıda kurum tarafından değerlendiriliyor ve hepsi onay verdikten sonra aşıların halka dağıtımı gerçekleşiyor. COVİD-19 Aşı Denemelerine Sağlık Çalışanları da Gönüllü Oldu Aşıların toplum gözündeki imajını güçlendirmek için sağlık çalışanlarımız gerçekten büyük emek sarf ettiler. Çok sayıda doktor ve hemşire aşıların klinik araştırmalarında gönüllü oldular. Virüsün canlısından önce ölüsüyle karşılaşmanın önemli olduğunu vurgulamak isterim. Sağlık Bakanlığı televizyon kanallarında klinik araştırmalara katılımın önemini anlatan reklamlar yayınladı. Binlerce insan bakanlığın çağrısına kulak verip bilime destek olmak amacıyla gönüllü olmak istediler. Aşıların güvenliliği konusunda pek çok bilimsel araştırma yayınlanırken kimi akademisyenler RNA aşısının güvenli olmadığını beyan ettiler. Ancak öne sürdükleri argümanlar lise biyoloji bilgisiyle bile çürütülebilecek seviyedeydi. Bunun yanında aşı olanların DNA'larının değişeceği gibi çok uçuk kaçık, bilimsel dayanağı olmayan spekülasyonlar da yapıldı. Aşı olduktan sonra bazı yan etkilerin ortaya çıkması çok normaldir. Kol ağrısı, kısa süreli ateş gibi belirtiler sizi korkutmasın. Bunların hepsi kolayca baş edilebilecek yan etkilerdir ve aşıların sağlayacağı faydaya kıyasla çok önemsiz kalır.