Hafızayı Güçlendiren Yiyecekler Nelerdir? Hafızayı güçlendiren yiyecekler çok fazladır ancak bazıları çok daha önemli. Beynin 60%'ının yağ olduğunu göz önüne alırsak ceviz ve balıktaki yağları tüketmenin önemi daha iyi anlaşılacaktır. Depresyon, dikkat dağınıklığı gibi rahatsızlıkların temelinde inflamasyon yatar. Bu yüzden bunların giderilmesi için antioksidanların dengeli bir şekilde tüketilmesi gerekiyor. Ceviz Omega-3 Yağ Asitlerini Bolca İçerir Söz konusu eğer beyin sağlığı ise cevizi listenin en üstünde yer alan yiyecek olarak düşünebilirsiniz. İçerdiği yüksek miktarda omega-3 yağ asitleriyle ceviz mutlaka düzenli tüketmeniz gereken bir yiyecektir. Cevizin içinde yer alan omega-3 yağ asitleri üzerinde yapılan araştırmalar bu molekülün yetişkinlerde bilişsel perfomansı önemli ölçüde artırdığını gösteriyor. Yaş ilerledikçe beynimiz günden güne daha kötü çalışmaya başlıyor. Bu bir gerçek. Yaşlanmaya bağlı olan bu performans düşüklüğünü engellemede ceviz bize yardım edebilir. Ayrıca bir araştırmaya göre düzenli omega-3 yağ asidi alan annelerin çocukları ileride daha zeki oluyor. Bu yiyecek ile ilgili büyük resme baktığımızda cevizin beynimiz için ne kadar önemli ve düzenli tüketilmesi gereken bir besin olduğunu görüyoruz. Hafızayı Güçlendiren Yiyecekler Arasında Çikolata Olmazsa Olmaz Çikolatayı sevmeyen insan yok gibidir ama aynı zamanda çikolatanın kimyası ile ilgili de çok az şey bilinir. Hangi türünde ne kadar kakao bulunur, hangi maddeler vardır gibi sorular birçok kişinin zihnini kurcalayabilir. Görselde gördüğünüz aslında çikolatanın içeriğinin çok az bir kısmı. Kakao parçacıkları tıpkı kafein gibi zengin bir flavonoid ve alkaloid kaynağıdır. Çikolatanın sağlığa yararlı olmasının başlıca nedenlerinden biri de bu flavonoid kaynağı olan kakaodur. Bu flavonoidler beyin sağlığı için çok yararlıdır. Balık Beyin Sağlığı Yanında Kalp İçin de Çok Faydalıdır


Hamilelik Psikolojisi ve Bebeğin Anne Üzerindeki Etkileri İnsan, doğumu ve gelişimi en geç sürede tamamlayan bir canlıdır. Fizyolojik tanımı bir yana bıraktığımızda hamilelik vücudunuzun kontrolünüz dışında olduğu, alanı başka biriyle paylaştığınız anlamına geldiği yeni bir durumdur. Biyolojiniz bu küçük misafire adapte olmaya anında başlasa da siz onu henüz hissedemez veya bir bağ kuramayabilirsiniz. Hamileliğin bir süreç olduğunu ve bu süreç içersin de bir takım değişikliklerin zamanla ve kademeli olacağı göz önünde bulundurulunca bu durum gayet doğal ve normaldir. Hamileliği dinamik ve statik olmayan bir süreç olarak kabul ettiğimizde meydana gelebilecek psikolojik ve fizyolojik değişimleri gözlemliyor olmamız gerekmektedir. Yaşamımızı geçirdiğimiz yerler, mensubu olduğumuz kültürler, genetik faktörlerimiz bir olmadığı için duyguları deneyimleme düzeylerimiz farklıdır. Bu sebeple kimileri hamileliği gergin ve savunmasız hissedebilirken kimileri de daha rahat geçirebilmektedir. Üstelik bu durum yalnızca hamile bireye özgü değil; onun çevresindeki eşi ve diğer yakınları içinde geçerlidir. Erkeklerden farklı olarak, bir kadının psikolojik durumu dinamiktir ve hamilelik süresince değişebilmektedir. Gebelik sırasında kadın vücudu muazzam hormonal değişikliklere uğrar. Bu hormonal değişiklikler hissettiğiniz duygulara katkıda bulunur. Bu duyguların inişlerini ve çıkışlarını anlamak önemlidir. Yaygın Duygusal Değişiklikler Nelerdir? a) Kaygı: Hamilelik sırasında hormonal değişiklikler beyninizdeki kimyasalları etkiler ve bu durum ilgili merkezleri harekete geçirerek kaygınızı tetikleyebilir. Sizi endişelendiren her şeyi kontrol edemezsiniz ancak zihninizin kontrolü sizin elinizdedir -ki burada otokontrol kelimesini kullanmak doğru olacaktır.- Yeni bir durum belirsizlik yaratır ve bu belirsizlik bireyde kaygı yaratabilir. Kaygı bir miktar iyidir; bizleri geleceğe hazırlar ve olaylar karşısında ihtimalleri düşünmemizi sağlar. Ancak, her şeyin fazlası zarar olabileceği gibi endişenin de fazlası ruhsal ve fizyolojik dengemizi bozabilir. Bu endişeler günlük aktivitelerimizi sekteye uğratmaya başladığında patolojik bir hal alır. Bu noktalarda uzman desteği almak doğru olacaktır. Bütün bu değişimler aynı zamanda yeni bir role ebeveynliğe sizi hazırlar. Eşiniz ve siz ebeveynler olarak daha önce deneyimlemediğiniz bir role ve kimliğe sahip oluyorsunuz. b) Ruh hali: Hamileliğin yaratmış olduğu hormonal değişiklikler ruh halinizin değişmesinin ana nedenidir. Bir an heyecanlı hissediyor iken birkaç dakika sonra endişeli hissetmek mümkündür. Bu süre zarfında duygusal inişler ve çıkışlar doğaldır. c) Unutkanlık: Hamilelik bir kadının vücudunu değiştirebileceği gibi zihinde de farklılar meydana getirebilir. Organize etme, muhakeme yeteneği konusunda çok iyi olsa bile hamile kadın küçük şeyleri hatırlamakta güçlük çekebilir. Ancak tüm bunların geçici olduğunu bilmekte gerekir. d) Fiziksel görünüm: Hamilelik boyunca doğru kilo alımı bebeğin ve annenin sağlığı açısından oldukça önem taşımaktadır. Bunun yanı sıra aşırı kilo alımı fiziksel görünümünüzün değişmesine neden olacağı için kendinizle aranıza mesafe koymanıza sebep olabilir. Bu fiziksel dönüşüm karşısında endişelenebilir, depresif hissedebilirsiniz. Hamilelik Sürecini Nasıl Daha İyi Hale Getirebiliriz? Hemen hemen her kadın hamileliği esnasında aynı duyguları paylaşır, aynı şeyleri yaşarlar. Her gün yeterli miktarda uyumak, dengeli beslenmek, hamile egzersiz ve yogaları yapmak süreci oldukça kolaylaştırabilecek faaliyetlerdir. Hamilelerde 4. aydan ve 6. aya kadar genel bir mutluluk duygusu gelişir. İlk üç ayların vermiş olduğu sabah bulantıları, baş dönmeleri, yorgunluk vb. azalmış olur. Bunun yanı sıra bebek artık anne karnında dışarıdan bir yumru gibi görünmeye başlar. Bu noktada beden imajınız ve fiziksel görünümünüz hakkında farkındalık kazanabilirsiniz. Belki kısa bir süreliğine endişe duyabilirsiniz bu durumu doğal kabul etmeniz sağlıklı olacaktır. Hamileliğiniz boyunca düzenli olarak jinekoloğunuza görünmeniz ve duygusal konularınız hakkında da çekinmeden konuşmanız faydalı olacaktır. Gebeliğinizi rahat ve sakin bir şekilde geçirirseniz bebeğiniz de rahat ve sakin bir atmosferde gelişiyor olacaktır. Daha önce deneyimlenmemiş yeni bir durumun bireyde kaygı uyandırabileceğini yukarıda dile getirmiştik. Tokofobi: Hamile Kalma Korkusu Hamilelik psikolojisi hakkında detaylı bilgilere sahip olmak kişinin bilinçli bir hamilelik geçirmesine ve kaygılarının azalmasına neden olur. Tüm bu faaliyetleri yerine getirip kaygılarının üstesinden bir türlü gelemeyen bireyler olabilir. Hamile kalmaya veya doğum yapmaya karşı bir korku ve kaygı geliştiren kişilerde tokofobinin varlığından söz edilebilir. Peki nedir bu tokofobi? Tokofobi, en genel tanımıyla hamile kalma veya doğum yapma korkusudur. Patolojik bir korku haline geldiğinden ötürü fobik bir kavram olarak ele alınmaktadır. Literatürde ilk kez 1897'de Knauer tarafından tanımlanmıştır. Tokofobi patolojik bir gebelik korkusudur ve doğumdan kaçınmaya yol açabilir. Birincil ve ikincil tokofobi ayrımı yapılmıştır. Birincil tokofobi daha önce hamileliği deneyimlememiş olan kadının doğum korkusudur. Doğum korkusu ergenlik veya yetişkinlik yaşamında başlamış olabilir. Kadın cinsel ilişkiden haz alsa da gebeliği geciktirmek adına doğum kontrol hapları gibi hamileliği önleyici bir takım yollara başvurabilir veya hamile kalsa bile kürtaj gibi gebeliği sonlandırıcı çözümleri yaşama geçirebilir. Üstelik bu sorunundan eşine bahsetmez ise çiftler arasında problemler baş gösterebilir. İkincil tokofobi ise önceki gebenin hamileliği esnasında veya sonrasında onu travmatize eden olayların ortaya çıkarmış olduğu tiptir. Travmatik olaylara ölü doğum, düşük örneklerini verebiliriz. Tokofobi henüz yeni bir kavram olduğundan ötürü araştırmalar ve resmi yönergeler yetersiz olsa da tedavi planın da bütüncül ve çok yönlü bir yaklaşım ideal olacaktır. Tedaviye yardımcı olması açısından gebeyi hamilelik hakkında kaygı yaratan unsurlar hakkında bilgilendirmek ve gebenin hangi tür tokofobi yaşadığını belirlemek faydalı olacaktır. Hamilelikte Vücudun Değişime Uğradığı Bir Yer: Bağırsak Florası Uzm. Dr. Koray Çoğul gebelik ve fizyoloji arasındaki ilişki hakkında şu noktaya değinmektedir; Gebelerde genellikle atlanan ve önemli sağlık problemlerine yol açacabilecek olan durumlardan bir tanesi de barsak florasındaki değişikliklerdir. Hormonal değişikliğin yanı sıra gebelik boyunca kötü beslenme riskinin artması nedeni ile çoğunlukla gebelerin barsak florası değişir. Bu değişiklikler genelde olumsuz yönde olduğu için gebeler olması gerekenden daha fazla kilo alır ve geçirgen barsak açısından daha riskli bir gruba dahil olurlar. Geçirgen barsağı olan ve kötü beslenmeye devam eden kişiler ekstra birçok hastalık açısından risk altındadır. Geçirgen barsaklardan kana karışan bazı gıda maddeleri nörotoksin benzeri etki yaparak bir takım psikolojik problemlere yol açabilir. Kötü beslenme, hormonal değişiklikler, hayat tarzı ile ilgili değişiklikler stresin yarattığı inflamasyonun vücuda oluşturduğu yükün yanı sıra toksin benzeri etkilerin oluşturduğu psikolojik değişimle baş etmek oldukça zordur. Bu oluşabilecek strestle baş edebilmek gebeler içinde çok önemlidir. Bunun için gebeliğin başından itibaren dengenin bozulmasına neden olabilecek her durum hesaplanmalı ve profesyonel yardım alınmalıdır. Hamileliğin Nörobilimi: Hamilelik Beyin Aktivitelerini Nasıl Değiştirir? Gelişmekte olan bir embriyonun rahme yerleşmeye başladığı andan itibaren annenin fizyolojisi değişmeye başlar. 2016' da Hollanda ve İspanya'da bir araştırma ekibi hamilelik sırasında beynin içinde neler olduğunu inceleyebilmek adına manyetik rezonans görüntüleme tekniğini kullanarak bir dizi araştırma yaptılar. Araştırmacılar kadınlar hamile kalmadan önce ve hamile kaldıktan sonraki MR görüntülerini karşılaştırdılar. Sonuçlara göre hamilelik beynin gri maddesini, hücre gövdelerini ve sinir hücrelerinin sinapslarını içeren pembesi gri dokuyu küçülttüğünü buldular. Dahası hacim kaybının doğumdan iki yıl sonraya kadar devam ettiği görüldü. Östrojen ve progesteron gibi hormonlar büyük olasılıkla hamilelik sırasında beyin yapısındaki aktiviteyi değiştiren hormonların başında gelmektedir. Hamilelik beyni olarak adlandıran gebelik esnasında unutkanlık, dikkatsizlik ve zihinsel bulanıklılık hissi hamilelerde ortak şikayet olsa da tüm çalışmalar hamilelik sırasında bilişsel yeteneklerde düşüş olduğunu desteklemiyor. Bazı araştırmacılar bu beyin değişikliklerinin anne adayının bebeğine bakmaya daha hazır hale getirdiğini öne sürüyor.


Hangi Çocuk Daha Zekidir? En Büyüğü mü En Küçüğü mü? Kaç kardeşsiniz? 2, 3 mü yoksa tek çocuk musunuz? Hangi çocuk daha zekidir, ilk olan mı yoksa sonuncu mu? Bazı ailelerde ortancalar daha şanslıdır. İlginç ama bir o kadar da doğru olan önce doğan çocukların okulda daha başarılı oldukları gerçeğiyle ilgili ortaya atılmış birçok teori var. Yapılan araştırmalar neticesinde ilk çocukların okulda daha başarılı olmalarının altında yatan sebep doğrudan ebeveynler. Joseph Hotz ve Juan Pantano adlı iki araştırmacı tarafından elde edilen verilere göre anne ve babalar ilk çocuklarıyla daha fazla ilgileniyorlar ve bu da çocuklara daha iyi notlar getiriyor. İlk çocuktan sonra anne ve babada rahatlama duygusu ortaya çıkıp sonraki çocuklarda daha serbest davranıyorlar. Hangi Çocuk Daha Zeki Sorusuna İstatistiklerİlk Çocuk Diyor ama Ortada Kesin Kanıt Yok Bu yazdıklarıma karşı çıkan çok sayıda okuyucu olduğunu biliyorum ancak uluslar arası istatistiki bilgiler bazı gerçeklerin su yüzüne çıkmasında çok yardımcı oluyor. Bu veriler ışığında görülüyor ki Dünya'nın çoğu yerinde ilk doğan çocuklar daha yüksek IQ seviyesine sahip ve okulda başarı oranları ikinci ve üçüncü çocuklara kıyasla daha yüksek. 1979'da yapılan araştırmalarda annelerin ilk çocuklarını daha başarılı olarak gördüklerini söylüyor. Sonraki çocuklar ise annelerinin gözünde daha ortalama bir konumda yer alıyor. İnanması zor ama durum böyle. Şimdi neden ilk çocukların daha başarılı, sonrakilerin daha vasat olduğuyla ilgili teorilere göz atalım. - Bölünmüş Dikkat Teorisi: Kardeşlerden büyük olanı aile içinde daha fazla vakit geçiriyor ve bununla paralel olarak ebeveynlerinden daha fazla ilgi görüyor. Küçük kardeşler ise doğduğundan itibaren hiçbir zaman bütün ilgiyi kendi üzerinde toplayamıyor. - Zararlı Gen Teorisi: İlk çocuklarda gözlenen yüksek IQ seviyesini açıklayan güçlü kanıtlar bizi sonraki çocukların kusurlu genleri almış olabileceği inanışına götürüyor. - Bıkkınlık Teorisi: Bazı ebeveynler ilk çocuğu zor büyütmenin yaşattığı tecrübeyle daha fazla çocuk sahibi olmak istemezler. Bu durumda sonraki çocukların kötü performansı genetik değil seçim yanlılığından kaynaklanır. - Öğretecek Kimse Yok Teorisi: Kardeşler arasında en büyük olanı küçüklerine öğretecek sürekli bir şeyleri vardır ve bu teorinin temeli bu öğretme kabiliyetine dayanır. En büyük kardeşin sahip olduğu bu öğrenme yetenekleri onların öğrenme yeteneklerini geliştirmelerine ve okulda daha başarılı olmalarına yardımcı olur. - Tembel Ebeveyn Teorisi: Bu teoriye göre ilk çocuklarında çok çabalayan ebeveynlerin sonraki çocuklarda artık bu çabadan bıkmaları ve diğer çocuklara nispeten daha az ilgi göstermeleri yatıyor. Birçok Uzman Ebeveynlerin Tembelleştiğini Savunuyor Hotz ve Pantano son teoriyi daha mantıklı ve akla yatkın buluyor. Aileler çocuklarının başarısını artırmak için evde sıkı kurallar koyarlar . Çocuklar kötü not aldıklarında ise ebeveynlerde genelde bir cezalandırma eğilimi görülmektedir. Hotz ve Pantano anne ve babaların sert tavırlarla başladığını ancak zaman içinde mücadele etmekten bıkıp bu tavırlarını gevşettiklerini söylüyor.


Harvey Cushing'in Asırlık Beyin Koleksiyonu Yeni Araştırmalarda Kullanılacak Nöroşirürjinin babası Yale üniversitesinden MD. Harvey Cushing bilim için çok değerli bir hediye bıraktı; şimdi Cushing'in beyin koleksiyonu aktif araştırmalar için kullanılıyor. MD Maya Lodish ve 5 yaşındaki kızı Yale Tıp Fakültesindeki bir odaya girdiklerinde yüzlerce kavanozu görünce şaşkına döndüler. Oda berrak bir sıvı içine yerleşmiş ve sarı ışıkla aydınlatılmış beyinlerle doluydu. Beyinlerin yanında hastaya ait ameliyat fotoğrafları vardı; kafasının arka tarafı pantolon dikişiyle dikilmiş bir adamın resmi bunlardan biri. Ulusal Sağlık Enstitüsünde pediatrik endokrinolog olan Dr. Lodish, Ne kadar çılgın bir tesadüf, Kariyerimi Cushing hastalığı olan çocuklar üzerinde çalışmaya adadım ve işte burada onun ameliyat ettiği beyinlerle birlikteyim dedi. Beyin Cerrahisinin Babası: Harvey Cushing Bu koleksiyon 1900 yılların başında yaşamış modern beyin cerrahisinin babası Dr. Harvey Cushing tarafından toplanan geniş koleksiyonun bir parçasıdır. Beyinler ülkenin ilk beyin ameliyatlarına sahip hastalarına aitti. Dr. Lodish , Cushing Center koordinatörü Terry Dagradi ile , çocuklarda hipofiz tümörlerinin arkasındaki genetik temelleri araştırmak için kullanmayı planlıyor. Hipofiz tümörleri, beyin tabanında yer alan ve vücudun hormon salınımından sorumlu olan hipofiz bezinin aşırı büyümesine neden olan adenom oluşu olarak tanımlanır. Hipofiz bezinin aşırı büyümesiyle başka kortizol olmak üzere birçok hormonun aşırı üretimine neden olur ve büyüme geriliği, şeker hastalığı, hipertansiyon gibi çoklu hastalıkların görülmesine sebep olur. Çocuklarda özellikle büyüme hormonunun fazla salgılanması ciddi fizyolojik sorunlar oluşturmaktadır. İleri Okuma: Cücelik


Hasarlı Beyin Sinyalleri Nöroçipler İle Geriye Döndürülebilecek Lobachevsky Üniversitesi araştırmacılar, sağlıklı beyin hücrelerine sinyal iletebilen ve sinyal alabilen nöroçipler yaratmaya çalışıyorlar. Bu nöroçipler beyindeki hasar gören kısımların görevlerini yerine getirebilecek. Yapay bir nörondan beyin dokusunda yer alan canlı hücrelere sinyaller göndermek yeni bir buluş değil. Nitekim daha öncesinde deneyler gerçekleştirildi ve aralarında sinirsel arabirim oluşturma imkanı gösterildi. Günümüzde de DBS gibi bazı hastalıkların tedavisinde kullanılıyor. Bu sefer yapılmak istenen biraz farklı. Beyin Hücrelerinden Sinyal Alabilen Yapay Bir Nöron Ürettiler UNN Radyofizik Fakültesi bilim insanları ve mühendisleri, beynin hasarlı bölgelerinin yerini alması amaçlanan cihazlarda kullanılabilecek yapay bir nöroçip yaratmaya çalışıyor. Beyin hücrelerinden sinyal alabilen yapay bir nöron ürettiler. Şimdi ise UNN bilim insanları kendilerini en az 100 suni sinir hücresini içeren dünyanın ilk sinir ağı haline getirmek için üç yılda iddialı bir hedef oluşturdu. Suni nöroçipler geliştirerek, kaybolmuş iletimin geri gelmesini sağlayacağız Lobachevsky Üniversitesi Radyofizik Fakültesi Radyofizik Fakültesi Araştırma Görevlisi Mikhail Mishchenko'ya göre, nöroçip geliştirme sürecindeki bir sonraki önemli aşamasının oluşturulabilmesi için sinyallerin bir nörondan diğerine geçişinin mekanizmalarının anlaşılması gerekiyor. Örneğin, insanlardaki felç doğasını inceledikten sonra, bu tür vakaların hepsinin sinir sisteminin düzgün çalışmamasını ve sinyallerin artık olağan şekilde iletilmemesiyle ilgisi olduğunu biliyoruz. Suni nöroçipler geliştirerek, kaybolmuş iletimin geri gelmesini sağlayacağız. diyor Mikhail Mishchenko.


İnternetten Hastalık Belirtilerine Bakmak Vahim Sonuçlar Doğurabilir Hepimizin canı kıymetlidir. Küçük bir ağrımız olsa hemen hazreti Google'a yazar, kendimizdeki hastalıkları teşhis etmeye başlarız. Kendimizdeki hastalık belirtilerine bakmak neredeyse hepimizin yaptığı bir şeydir. Artık belirtiler lösemiyi mi gösterir yoksa nadir görülen bir hastalığı mı bilemiyorum. Bize de sık sık ben de şunlar görülüyor, ne tavsiye edersiniz, bir arkadaşımda böyle oldu acaba ne yapmalıyım gibi mailler geliyor. Ne olduğunu bilmediğiniz veya rahatsız olduğunuz tıbbi bir durumunuz olduğunda yapılacak en doğru iş doktora gitmektir. İnternetten kendinizle ilgili yapacağınız araştırmaların sizi yanlış yönlendirme riski vardır. Kendinde gördüğü belirtileri internette arayan hastalar çok çeşitli sonuçlar bulabilir. Yaptığı araştırmalardan kendince bir tedavi planı bile çıkarabilir. Kafasında tüm bu düşüncelerle giden hastalar hekimlere ciddi baskı uygulayabiliyor. Hasta yaptığı araştırmalardan kendisiyle ilgili bir yargıya çoktan varmış. Hekim kendi kafasındaki şeyle uyuşmayan bir şey söylediğinde bilişsel uyumsuzluk yaşıyor ve hekimi ikna etmeye çalışıyor. Ülkemizde bu durum en çok antibiyotik reçetesi yazdırma ve acil serviste serum taktırmada yaşanıyor. Bilinçsiz antibiyotik kullanımı da günümüzde ciddi bir sorun olmaya başlayan antibiyotik direncini doğurdu. Hastalar Doktorlara Baskı Uyguluyorlar Doktora sürekli istediğini yaptırmaya çalışan hastalar bir yerden sonra doktorları da bezdirebiliyor. Sağlık çalışanları hiç memnun olmayan hastaların kendilerine zarar verecek şeyler istediklerini söylüyorlar. Hastalar doğru olan tıbbi uygulamayı, ilacı değil internetten bulup getirdiği şeylerin uygulanmasını istiyor. 2016 yılında yapılan geniş çaplı bir araştırma anibiyotik kullanımıyla ilgili şaşırtıcı bir sonuca ulaştı. Hastalara yazılan antibiyotiklerin üçte biri viral enfeksiyonlar için verilmişti. Oysa ki antibiyotikler virüsleri hiç etkilemez, bakteri kökenli enfeksiyonları tedavi etmek için tasarlanmıştır. Örneğin, grip olduğunuzda antibiyotik alırsanız hiçbir faydasını görmezsiniz. Grip zamanla iyileşebilir ama bu antibiyotiğin değil vücudun bağışıklık sistemi sayesinde olur. Hastalar İnternette Gruplaşıp Birbirine Tavsiye Veriyor İnternet deyince yalnızca Google aklınıza gelmesin. Facebook'ta ve başka platformlarda hastaların birbirleriyle konuşup bilgi alış verişi yaptığı gruplar var. Buralarda herkes birbirine bir şeyler söylüyor, tavsiyeler veriyor. Bunlardan en sık karşılaştığımız şeker kanser hücrelerini besler yalanıdır. Kendi hastalarımızda ne yaparsak yapalım bunun önüne geçemiyoruz. Hastalar kendileri gibi olan başka bir hastanın dediği yanlış bir bilgiyi bütün uzmanların söylediklerinin önüne koyuyor. Pew Araştırma Merkezi'nin raporuna göre Amerikalıların %35'i internette araştırma yaparak kendileri hakkında teşhis koymaya çalışıyor. Bizde durum farklı mıdır? Hiç sanmıyorum. Sağlık Bakanlığı'nın yayınladığı kamu spotuyla antibiyotik kullanımı bir miktar azaltıldı. Ancak halkımızın daha fazla bilinçlenmesi gerekiyor.


Hastalıklar Nöron Transfer Ederek Tedavi Edilebilir Beyindeki nöronların hassasiyeti ve ölen nöronların yerine yenilerinin gelmesinin zor bir süreç olmasından dolayı Lüksemburg Üniversitesi'nde çalışan araştırmacılar beyne nöron olacak şekilde programlanmış deri hücreleri nakletmeyi denediler. Altı ay süresince yapılan bu nakletme işlemi sonunda nöronlar beyinde tam anlamıyla işlevsellik kazandı. Uzun süre hayatta kalabildikleri için başarılı görülen bu işlem hastalıklı nöronların sağlıklı olanlarla değiştirilebileceği yeni tedavilerin de kapısını aralamaktadır. Özellikle Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklar için en büyük sorun nöron kaybıdır. Bu durumda bu tedavinin odak merkezinde bu hastalıklardan muzdarip insanlar yer alacaktır. Vücut Hücreleri Nöronlara Dönüştürülerek Hastalıklar Tedavi Edilecek Araştırma ekibinin liderliğini üstlenen Prof. Dr. Jens Schwamborn nörodejeneratif hastalıklarda kullanılmak üzere çeşitli hücreleri nöronlara dönüştürerek bunları beyne nakletmek için uzun süredir çalışıyordu. Hastalıklı ve ölü nöronları sağlıklı nöronlarla değiştirmek mümkün fakat en uygun koşulları sağlamak için yoğun bir şekilde çalışmak gerekiyor. Eğer bu nöron nakletme işlemleri bir gün tam anlamıyla işlevsel bir şekilde yapılırsa Parkinson gibi hastalıkların etkileri en aza indirilebilir. Schwamborn hücre terapisinin bir gün mutlaka gerçekleşeceğini ve hastalıklar üzerinde başarıyla uygulanacağını söylüyor. Çeşitli hücreler üzerinde yürütülen araştırmaların son aşamasında deri kök hücrelerini tekrar programlayarak nakledilebilir uygun nöronlara dönüştürmek mümkün oldu. Fareler üzerinde yapılan araştırmada hücreleri kullanılan farelerin hiçbiri hipokampüslerine ve beyin kortekslerine nakledilen nöronlara karşı ters bir tepki göstermedi ve 6 ay sonra bile uygulanan işlemin herhangi bir yan etkisi görülmedi. İleri Okuma: Hipokampüs Nedir? Hipokampüse Nöron Yerleştirilebilir Nöronları diğer vücut hücrelerinden ayıran çok önemli bir nokta var. Örneğin deri hücreleri birbirleri arasında yığılma yaparken nöronlar sürekli sinaptik bağlantılar kuruyor ve nöronların işlevselliğini bu sinaptik bağlantılar belirliyor. Bir nöronun sayıca 10,000'e varan sinaptik bağlantı yapabilme potansiyeli bu hücrelerle çalışmanın zorluğunu oluşturuyor.


Yeni Geliştirilen Teknolojiyle Hava Durumu Değiştirilebiliyor İnsanlar binlerce yıldır senenin belirli zamanlarında yağmur yağdırmak için çeşitli yöntemlere başvuruyorlardı. Yağmur duasını duymuşsunuzdur. Hava durumu istenildiği gibi gitmediğinde, kuraklık olduğunda insanlar son çare olarak topluca yağmur duasına çıkarlardı. Bu uygulama günümüzde belli yerlerde hala devam ediyor olabilir. Tabii duadan daha etkili yöntemler var. Nihayet Çin'de yeni geliştirilen bir teknoloji ile hava durumu manipüle edilerek yağmur yağdırıldı. Yağmur yağdırmayı başaran teknolojiler ile beraber insan doğaya biraz daha hükmeder oldu. Çin Meteoroloji İdaresi ülkenin 960,000 km2'lik bölümünde yağmur ve kar yağışlarını artırmak istiyordu. Bulut ekme teknolojisi adını verdiklerini sisteme 168 milyon dolar yatırım yaptılar. Böylece hava durumunu istedikleri şekilde manipüle etmeyi başardılar. Adından anlaşılabileceği gibi yeni geliştirilen teknoloji gerçekten bulut ekiyor. Hava Durumu Nasıl Değiştiriliyor? Çin önce dört tane yeni uçak aldı ve elindeki mevcut 8 uçağını bu iş için yeniden biçimlendirdi. Yeni geliştirdiği teknolojiye uygun olacak şekilde bazı özellikler ekledi. Bunlara ek olarak bulutların üzerine yağmurun yağmasını sağlayacak maddeler serpiştirmesi için 900 roket sistemi kurdu. Yağmur yağdıracak bu maddelerin içinde gümüş iyodürden kuru buza kadar çok çeşitli maddeler bulunuyor. Bulutlara bu kimyasal maddelerin katılması onların yoğunlaşma sürecini hızlandırıyor ve sıcaklığını düşürerek yağmur yağmasını sağlıyor. Bu tekniğin yağmur yağdırma niteliği bilimsel olarak henüz ispatlanmamış olmasına rağmen Çin'e düşen yağmur miktarını 55 milyar metreküp artırdı. Özellikle Çin'in batı kesimlerinde şimdiden çok fayda sağladı. İşe yaradığını biliyoruz ancak tam olarak şöyle olduğu için yağmur yağıyor diyemiyoruz. Hava durumu ve yağmurun kontrol edilmesi ekolojik güvenlik, su kaynaklarının eşit dağılımı ve kuraklıkla mücadele gibi pek çok konuda bize yardım edebilir. Özellikle Çin'in batı bölgesinde su kıtlığı ciddi bir sorun olmaya başlamıştı. Bulut Ekme Teknolojisi Havaya bulut ekme olayı yıllardır konuşulan bir konu ama nasıl yapılacağı tam olarak bilinmiyordu. Öyle ya hava durumu istediğimiz gibi oynayabileceğimiz bir şey değildi. Onu dilediğimiz gibi değiştirsek bile bu değişimin sonuçları çok daha beter felaketleri getirebilir. Araştırmacılar tüm çalışmalarına rağmen aradıkları bilimsel dayanakları maalesef bulamadılar. Ancak bu onları yıldırmadı ve kanıt yetersizliğine rağmen işe koyuldular. Çin ilk defa 2008 yılında Beijing Olimpiyatları esnasında yağmur yağmasını önlemek için gökyüzüne içinde birçok madde olan 1000 tane roket yolladı. Kimse olimpiyatların fırtınalarla mahvolmasını istemiyordu. Çinli bilim insanları gökyüzüne fırlattıkları roketlerle gerçekten yağmur yağmasını engellemeyi başardı.


Havadan Solunan Ölüm: Sinir Gazı Kimyasal silahlar bugün de komşu ülkelerimiz dahil birçok masum insan üzerinde kullanılıyor. Bu silahların geçmişi I. Dünya Savaşı'na kadar gitmektedir. Almanlar tarafından klorin gazının bulunduğu bidonların kapaklarının açılması ve rüzgara bırakılarak gazın dağılması yöntemi ile kimyasal savaş başlamıştır. Sonrasında birçok devlet bu savaşa katılmış ve ciddi kayıplar yaşanmıştır. 1925 yılında imzalanan Cenevre Protokolü ile kimyasal gazların savaş sırasında kullanılması yasaklandı. II. Dünya Savaşı süresince çoğu devletin elinde büyük miktarda bulunmasına rağmen kimse kimyasal silah kullanmamıştır. Zaman içinde dünyada yaygın bir üretim ve depolama piyasası oluştu. Bu yazımızda bahsedeceğimiz sinir gazı Almanlar tarafından 1930 yılında bulunmuş ve II. Dünya Savaşı esnasında geliştirilmiştir. Sinir gazı solunum, enjeksiyon ya da deriden nüfuz yoluyla vücuda girip nöronlara etki eden kimyasal bir maddedir. Genellikle kimyasal silah olarak kullanılan bu maddeler başlıca Tabun, Soman ve Sarin'dir. Peki, bu kimyasal maddeler nasıl etki ederler? Nöronların birbiri iletişiminde kullandıkları nörotransmitter ajanlar, sinapslardan salınarak diğer nörona aktarılır. Merkezi sinir sisteminde iletilen uyarı kas-sinir kavşağında asetilkolin aracılığıyla ulaşır. Postsinaptik reseptörleri uyardıktan sonra asetilkolin esteraz enzimi yardımıyla yıkılır. Yukarıda bahsettiğimiz Tabun, Soman ve Sarin ise sinapslardaki asetilkolin esteraz enzimini geri dönüşümsüz bloke ederek toksik düzeylerde sinaptik boşluklarda Asetilkolin birikimine neden olurlar ve sürekli uyarıma yol açarlar. Klinik etkileri alınan doza bağlı olarak dakikalar veya saatler içinde belirginleşebilmektedir. Sinir gazları su ve yağlı bileşiklere benzediklerinden, renkleri ve kokuları olmadığından dolayı tespit edilmeleri çok zordur. Daha çok hastanın bulgularından yola çıkarak tanı konur. Farklı sistemlere etkileri nedeniyle çeşitli klinik tablolar oluşturur. Kaslarda istemsiz kasılma, bayılma hissi ve sersemleme, nöbet, koma gelişimi, solunum kaslarında felç ve buna bağlı solunum yetmezliği, bulantı, kusma, ishal, yüksek tansiyon, diyafram felci, görme bozuklukları ve ışık hassasiyeti gibi doza bağlı dramatik bulgular oluşturmaktadır. Sinir gazlarının yarılanma ömrü; Soman için birkaç dakika, Sarinde 5 saat, Siklosarinde 22 saat, Tabun ve VX gazında ise 40 saattir. Yani maruz kalındığında etkisini 1-10 dakika içinde göstermeye başlar, günlerce ortamda etkisini sürdürür.


Hayal Edebildiğin Her Şey Gerçek Hergün çalışmak zorunda olduğunuz birçok ders, öğrenmeniz gereken anlam veremediğiniz konular , bunları en hızlı şekilde göstermeniz gereken parçalar halinde tek sınav. Gerçekten de hazırlanması zor. Ortada bir bilinmezlik buna rağmen kurulan hayaller var ve ben bunları Pablo Picasso 'nun dediği gibi algılıyorum: Hayal edebildiğimiz her şey gerçek. Ya da gerçekleri mi tahayyül ediyoruz? Hani diyor ya Cedric Eğer ... yaşındaysanız ve ... ise hayat çok zor! İşte tam anlatmak istediğimi anlatıyor.Cümlenin nokta konmuş yerlerine istediğinizi yazabilirsiniz. Herkese hayatın zor geldiği bir zaman vardır elbet. Ben bugün üniversiteye girme çabasında olanlar için yazıyorum. Çünkü; gerçekten önemli kararlardan biri ve düşünce olarak en yoğun olduğunuz dönemler belki de. Hangi mesleği ,hangi şehri seçsem?Bunca hayalini kurduğum şey acaba benim için doğru mu? Hiçbirini istemiyorum ki şimdi ne olacak? İstediğim mesleğe puanım yetmiyor acaba tekrar mı hazırlansam? Gibi birçok düşünce vardır kafanızda. Bütün bunların dışında sadece sıralamaya bakarak yargılandığınız toplum baskısı , aslında çok ihtiyacınız olsa da maruz kaldığınız tavsiyeler vardır. Ama bence en çok istenilen şey anlaşılmaktır. Ben sizi çok iyi anlıyorum çünkü aynı hisleri tam üç yıl önce ben de yaşadım ve o kadar anlamlandırmışım ki çok tazeler. Her sınav dönemi geldiğinde o zamanları değerlendiriyorum ve her seferinde duygularım güçleniyor. Ben de kendimce doğru bulduğum için hala kullandığım ve işe yaradığını gördüğüm bazı tecrübelerimden bahsetmek isterim. Şimdi geçmişe baktığımda hazırlanan arkadaşlarımı tekrar tebrik ediyorum. Bu çok zorlu bir maraton. Bir insan neden her gün kalkıp sabahtan akşama kadar en hızlı ve doğru şekilde test çözer ki? Tabi bunun öncesi bir sürü evre var. Maalesef ben anlamlı olduğunun farkına varamadan çalıştım bazı derslere Bu bir süre sonra çok sıkıcı oluyor. Ama o enerji bitmemeli ki zaman daralıyor. Sevsem bile sınav için çalışmak zorundayım bu da yoruyor , insanı dersten soğutuyor. Peki bu duygulara rağmen nasıl çalıştım ben? O zamanlar bilmiyordum ama şimdi birkaç öğrendiğim şeyle daha rahat anlayabiliyorum. Düşünceni Değiştirirsen Duygun da Değişir Benim için bu sınavda başarı iyi bir sıralama değil. Hayal ettiğin yeri kazanmada.Ben sıralamaya bakarsak görece başarılı biriyim ama hayal ettiğim mesleği okuyorum. Tabii ki sadece hayal ederek olmuyor. Ben hayalleri aracın yakıtına benzetiyorum. Gitmek istediğimiz bir yer var ve o hedefe götürecek araç bu yakıtın varlığı kadar götürüyor. Ben bu kadar önemsiyorum. Psikolojinin bilişsel psikoloji diye bir alanı var ve orada düşüncelerini değiştirirsen duyguların da değişir diye bir düşünce var. Ben bunu çokça tecrübe ettim. Bu hayaller sayesinde duygularım dolayısıyla hormonlarım sayesinde enerjim değişti. Bu kötü anlamda da olabilir. Arabanızın yakıtının bittiğini hissedip başkalarının yakıt vermesini de bekleyebilirsiniz. İşe yarar. Ama bunu çok güzel anlatan bir atasözümüz var :Elden gelen öğün olmaz o da vaktinde bulunmaz. Yani bizim halk arasında gaz verme dediğimiz şey ne kadar uzun vadeli olabilir ki!Bize uzun vadeli şeyler lazım ki işe yarasın.İşte buna da biz psikolojide içsel motivasyon diyoruz.Kısa süreli olan ve dışarıdan gelen ama enerjinizi yükselten şeyler de dışsal motivasyon.Tabi ki çok işe yarar ama amacınıza ulaşana dek dışsal olanı kullanmak az önceki örneğe benzer.Bu arada içsel motivasyonunuzun yüksek olması demek arabanın son gaz yola devam etmesi demek de değil. Şoförün de dinlenmeye ihtiyacı var! Şoför sağlıklı olduktan sonra yakıt sıkıntısı olmadıktan sonra hedefine güzel bir şekilde varabilir. Nasıl Hayal Kurmalı? Bize hep denir hayal kur, hedefini yüksek tut, hedefini çalıştığın yere as...Ama benim dediğim iç motivasyonumuzu artıran hayal kurma fazlasıyla gerçekler üzerine kurulmuştur. Ben de hala işe yarar. Ben ihtiyaca yönelik hayal kurarım ve ihtiyaç olunan bir şey için çabaladığınızda vazgeçmeniz çok zor oluyor.Düşünsenize bir iş için sizden yardım bekliyorlar ve taşın altına elinizi çoktan koymuşsunuz ihtiyacın farkına vardıktan sonra çabalamamanın vicdan yükü çok ağır olsa gerek. Evet ülkemizde ihtiyaç olunan birçok şey var ama hepsine yetişmemiz mümkün değil. Yetişsek bile başarılı olmamız çok zor. O yüzden vardığımızda gerçekten katkı yapacağımız ihtiyaçlar seçmeliyiz.Peki nereden bileceğiz bize nerede ihtiyaç var? Bence bunun için ilk önce kendimizi tanımamız sonra çevreyi tanımamız lazım. Hiçbir kaygınız olmasa ne olmak isterdiniz? Bunu neden isterdiniz? Gerçekten oraya gitseniz orası daha da mı iyileşir? Sonra ülkemiz koşullarında o mesleğe bakın o şartlarda çalışmak ister misiniz?Ve son olarak nasıl bir hayat istediğinize bakın. Tabii gerçekçi olmayı unutmayın. Hepsi birbiriyle uyum içindeyse eğer neden sizin mesleğiniz olmasın? Size ihtiyacı olduğunu düşündüğünüz yerlere en güzel katkıyı sağlayabilmek için fedakarlık etmeyi göze almanız zor olmuyor.Çünkü kendinize ters olmayan bir şey yapmışsınız bu yüzden çelişki yaşamıyorsunuz zevk alarak yapıyorsunuz, koşulları bilerek tercih ettiğiniz için fazla beklentiye girmiyorsunuz en iyi katkı sağlamak için hep kendinizi geliştirme çabasındasınız ve bence en huzurlu yanlarından biri.


Hayalet Ağrı 1551 yılında, Ambroise Pare adlı bir askeri cerrah, ... hastaların uzuvları kesildikten çok uzun zaman sonra, hala, bu cerrahi ile yitirdikleri yapılarında ağrı duyumsadıklarından ısrarla yakınmaktalar ki, bunu yaşamamış kişiler bunu hayretle karşılamakta ve inanılmaz bulmaktadır diye kaydetmiştir. Belki de bu kayıt, hayalet ağrının en eski ve ilk betimlemesidir. Hayalet ağrı, cerrahi müdahaleyle kesilmiş ya da kazara kopmuş bir uzvun hala varmış gibi ağrımasıdır.Amputasyon geçirenlerin %50-80'i, yitirilmiş bölümlere ait bu hayalet duyumları genellikle ağrı biçiminde deneyimlemektedir. Hayalet duyumlar, vücudun uç bölgeleri dışındaki beden bölümlerinin, örneğin meme, diş , göz yuvalarının çıkarılması sonucu da ortaya çıkabiliyor. Hayalet ağrının kökenini açıklamak üzere sayısız teori geliştirilmiştir. Günümüzdeki en geçerli teori, duyusal girdilerden yoksun kalındığında, beynin yeniden düzenlendiğine ilişkin verilere dayandırılmaktadır. Talamusun ventral posterior çekirdeği bu dönüşüme bir örnektir. Bacağı kesilmiş hastalarda, tek nöron kayıtları, daha önce bacak ve ayaktan duyusal girdiler almakta olan talamus bölgesinin artık kalça ve üst bacağın uyarılmasına yanıt verdiğini göstermiştir. Başka araştırmacılar, beden duyu korteksindeki yeni topografiyi ortaya koymuştur. Örneğin, bazı kolu kesilmiş kişilerde, yüzün farklı bölümlerinin ovulması, yitirilmiş uzantının ellendiği duyumuna neden olmaktadır. Tedavi nasıl oluyor?


Hayatınızın Amacı Bilişsel İşlevlerin Zayıflamasını Engelliyor Bu hayatta yapmak istediğiniz en önemli şeyi düşünün. Dünyayı gezmek olabilir, yıllardır düşlediğiniz işi kurmak olabilir. Belki de bir yazlık satın alıp kafa dinlemek istiyorsunuz. Her ne olursa olsun hayatınızın amacı sizin beyninize doping etkisi sağlıyor. Yeter ki bir hedefiniz olsun. Amerika'da Rush Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapılan bir araştırmaya göre hayatınızın amacı Alzheimer hastalığına bağlı oluşan amiloid plakları ve düğümleri yok edebilir. Araştırmada beyinlerinde düğüm ve plak birikmiş olduğu halde büyük hedefleri olan kişilerin hedefleri daha az olan kişilerden daha iyi bilişsel kavrama gösterdikleri kaydedildi. Bu çalışma gösteriyor ki, hayattaki hedeflerimiz, varmak istediğimiz noktalara olan çalışma azmimiz bizi beyindeki plakların ve düğümlerin zararlı etkilerinden koruyor. Belirli bir amacı olan etkinlikler yaşlılıkta bile bizim bilişsel yeteneklerimizi artırabiliyor. İleri Okuma: Alzheimer Hastalığı Nedir? Hayatınızın Amacı Beynin Zayıf Düşmesini Engelliyor Bu çalışmada Dr. Patricia A. Boyle ve ekibi herhangi bir nörolojik rahatsızlığı olmayan ve hayatını kaybetmesi beklenen 246 kişi üzerinde çalıştı. Hastalar öldükten sonra hepsine beyin otopsisi yaptı. Tüm katılımcılar ayrıntılı bilişsel testler ve nörolojik testlerin yer aldığı yaklaşık 10 yıllık bir klinik değerlendirmeye tabi tutuldu. Ayrıca hayatın amacı ve tecrübelerinden öğrendiklerinin dereceleriyle ilgili sorulara da yanıt verdiler. Ölümden hemen sonra beyin plaklarının ve düğümlerinin miktarları ölçüldü. Bundan sonra, araştırmacılar hayattaki amacın amiloid plakları ve düğümleri fazla olan kişilerde bile idrak seviyesini düşürmediğini gördüler. Beyindeki plaklar ve düğümler Alzheimer hastalığı olan kişilerde çok yaygındır. Bu plaklar ve düğümler beyinde hafızaya ve diğer bilişsel işlevlere zarar verirler. İleri Okuma: Amiloid Beta Peptidi ve Amiloid Plakları Boyle araştırma ile ilgili şunları söylüyor: Bilişsel işlevleri birçok faktör etkiler ve beyindeki Alzheimer hastalığı değişikliğini ölçmek için kullanılan beyin numunelerini bulmak oldukça zor olduğu için bu çalışmalar oldukça zorlayıcıdır. İdrak gücünü arttıran artıran faktörleri belirlemek hızla yayılan Alzheimer hastalığının yarattığı sağlık sorunlarıyla mücadelede yardımcı olacaktır. Alzheimer Hastalığı Alzheimer hastalığı ile ilgili de bilgi vermek doğru olacaktır. Bu rahatsızlık bunama vakalarının 60-70%'inden sorumlu bir nörodejeneratif hastalıktır. Beyin sapında bulunan noradrenalin salgılanan lokus seruleus ve yavaş yavaş ilerler. İlk görülen belirtiler kısa dönem hafızanın zayıflaması, ufak tefek olayları unutmaktır. Hastalığın ilerleyen evrelerinde dil sorunları, konumsal becerinin zayıflaması , ruh halindeki değişiklikler, motivasyon kaybı ve kendine bakamama gelir. Hastalık ilerledikçe daha fazla nöron ölür ve en sonunda ölüme sebebiyet verir. Hastalığın yayılma hızı kişiden kişiye göre değişmesine rağmen ortalama olarak teşhisi takiben 3 ila 9 yıl sonra hastalar vefat ederler. Alzheimer hastalığının nedeni tam olarak anlaşılamadı ancak hem genetik hem de çevresel etkenlerin rol oynadığı kesin olarak biliniyor. Beyin ve vücut egzersizi, obeziteden kaçınmak gibi önlemler Alzheimer riskini azaltabilir.


Hayvan Araştırmaları


Pazarlamada Kullanılan Hayvan Resimleri, Türlerin Hayatta Kalma Oranları Hakkındaki Algıları Çarpıtıyor Dünyanın en gösterişli hayvan türlerinin birçoğu kısmen yok olma tehlikesi altında. Çünkü çoğu insan, popüler duruşlarının hayatta kalmayı garanti ettiğini düşünüyor. PLOS Biology'de yayınlanan yeni bir uluslararası çalışma kaplanların, aslanların, kutup ayılarının ve diğerlerinin popüleritesinin aslında türlerin düşüşüne katkıda bulunabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, en gösterişli 10 hayvanı tanımlamak için çevrimiçi anketler, okul anketleri, hayvanat bahçesi web siteleri ve animasyon filmlerinin bir kombinasyonunu kullandılar. Sonuçlara göre sıralama kaplanlar, aslanlar ve filler, zürafalar, leoparlar, pandalar, çitalar, kutup ayıları, gri kurtlar ve goriller şeklideydi. Oregon Devlet Üniversitesi'nden çalışmanın ortak yazarı Profesör William Ripple, Seçilen en karizmatik 10 hayvanın hemen hepsinin avlanma ve kükreme gibi karşılaştığı büyük bir tehdit karşısında doğrudan insanlar tarafından öldürüldüğünü görmek beni şaşırttı diyor. Paris Üniversitesi'nden başyazar Franck Courchamp, Bu hayvanların çoğu, popüler kültür ve pazarlama materyallerinde, doğadaki hallerine kıyasla daha iyi bir şekilde yansıtılarak aldatıcı bir sanal popülasyon haline geldidiyor. Gerçek Hayvan Sayısı ile Algıladığımız Aynı Değil Araştırmacılar, ortalama bir Fransız vatandaşının, Batı Afrika'da yaşayan yabani aslan sayısından daha fazla sayıda aslanı fotoğraflar, çizgi filmler, logolar ve markalar aracılığıyla göreceğini keşfetti. Makalede, tehdit altındaki türlerin pazarlama amaçlı imajlarını kullanan şirketlerin, türlerin korunmasını desteklediklerini ve türlerin korunmasına yönelik harcamaların bir kısmını karşıladıkları hakkında bilgi veriyor. Nesli tükenmekte olan türlerin koruma çabaları sayısız olsa da, sonuçlar tatmin edici değil. Bu gösterişli hayvanların durumu için alarm veriliyor. Çünkü - Yaban hayattaki kaplanların miktarının, şu an tarihteki populasyonunun %7'sinden az olduğu ve en az üç alt türün Bali, Javan ve Hazar kaplanlarının soyunun tükenmiş olduğu tahmin edilmekte. - Afrika'da neredeyse her yerde aslanlar azalmakta, şu anki popülasyonunun, tarihi seviyelerinin %8'inden az olduğu tahmin edilmekt Avrasya'da sadece 175 tane var olduğu düşünülüyor ve bunların hepsi Hindistan'da. - Afrika ormanı filleri son 9 yılda %62 oranında azalırken, savan fillerinin tarihi nüfusunun %10'undan daha az olduğu düşünülüyor. - Kalan 2000'den az panda popülasyonu, şu an tarihteki alanlarının %1'inden daha azına sahip ve gelecekteki durumları iklim değişikliği nedeniyle belirsiz. Amerika Birleşik Devletleri'nde Amazon'da satılan tüm oyuncakların yaklaşık yarısı (% 48.6), bahsettiğimiz bu 10 gösterişli hayvandan biri. Fransa'da 2010 yılında yaklaşık 800.000 Zürafa Sophie oyuncağı satıldı ki bu sayı, Afrika'daki yaşayan zürafa sayısının sekiz katı.


Hayvanlar Düşünebilir mi? Hayvanlar düşünebilir mi? Düşünürlerse ne hakkında düşünürler? Bu soru binlerce yıldır tarihteki en büyük zihinlerin kafasını meşgul etmiştir. Yunan tarihçiler ve yazarlar Plutarch ile Pliny, yanıtı hala meçhul olan bu meşhur soru hakkında yazmışlardır. Yüzyıllar boyunca, felsefenin devleri tarafından da pek çok çözüm üretilmiştir. Bir köpek bir yol boyunca yürümekte ve sahibini aramaktayken yolun üçe ayrılan kısmına gelir. Köpek önce sola yönelir, havayı koklar ve sahibinin bu yoldan gitmediğini anlayarak geri döner. Sonra, sağa yönelir, havayı koklar ve yine anlar ki sahibi bu yoldan da gitmemiştir. Ardından köpek zafer edasıyla ortadaki yola yönelir ve havayı koklamaz. Köpeğin kafasının içinde ne oldu? Büyük filozoflardan bazıları için bu soruya takılmanın hiçbir faydası olmadı. Fransız denemeci ve filozof Michel de Montaigne, Köpek açıkça fark etti ki, kalan tek olasılık ortadaki yoldan gitmekti, bu nedenle köpekler soyut düşünebilir sonucuna varmıştır. St. Thomas Aquinas 13. yüzyılda bunun tersini savunmuştur: Soyut düşünme gibi görünen aslında gerçek düşünme değildir. Zekanın yüzeysel görünüşüyle aldanabiliriz. diye açıklamıştır. Yüzyıllar sonra, hayvanlar düşünebilir mi sorusu hakkında John Locke ve George Berkeley arasında ünlü fikir düellosu olmuştur. John Locke Hayvanlar soyutlayamaz diye görüşlerini bildirmiştir. Berkeley ise Eğer hayvanların soyutlaması o hayvan türü için ayırt edici özellik yapılmazsa korkarım ki insan olarak kabul edilenlerin büyük bir kısmının o hayvanlardan kabul edilmesi gerekir diye yanıt vermiştir. Filozoflar Asırlardır Hayvanlar Düşünebilir mi Sorusuna Yanıt Arıyorlar Çağlar boyunca filozoflar bu soruyu insan bilincini köpeğe empoze ederek analiz etmişlerdir. Bu, insan biçimliği ya da hayvanların da insanlar gibi düşünüp davrandığını varsaymaktır. Ancak belki de asıl çözüm, bu soruya köpeğin bakış açısıyla yaklaşmaktır. Hayvanlar, dünyayı modellendirmek için kullandıkları değişkenler açısından bizden farklıdır. Dr. David Eagleman, psikologların buna umwelt ya da hayvanların gerçeği algılaması dediğini belirtmiştir. Kenenin kör ve sağır olan dünyasında, önemli sinyaller sıcaklık ve bütirik asidin kokusudur. Hayalet balıkları için önemli olan elektrik alanlardır. Yankıları algılayan yarasalar için havadaki ses dalgaları önemlidir. Her canlının çevreyi kendine özgü algılayışı vardır ve o canlı, algılarıyla dış gerçekliği kendine göre yorumluyordur. Köpeğin beyni için her yer sürekli olarak kokuların fırıl fırıl döndüğü bir ortamdır ki, bu özelliğini avlanmak ya da çiftleşmek için karşı cinsi aramada kullanır. Köpek bu kokuları kullanarak çevresini beyninde haritalandırır. Köpeğin bu zihin haritası, bizim gözle algıladığımızdan tamamen farklıdır ve farklı bilgiler içermektedir. Hayvan Bilinci Hayvanlar dış dünyayı tamamen farklı algılamalarına karşın, bizler ne yazık ki, insan bilincini hayvanlara aktarmaya meyilliyiz. Örneğin, bir köpek içtenlikle sahibine itaat ediyorsa bilinç altımız bize köpek insanın en iyi dostu, çünkü bizi seviyor ve saygı gösteriyor. diyor. Oysa köpeklerin kökeni Canis Lupus'tan geldiği ve onlar da sıkı bir hiyerarşi içinde, sürü olarak avlandıkları için, köpek size bir çeşit baskın erkek ya da sürü lideri olarak görüyor olabilir. Bir kedi yeni bir odaya girdikten sonra halıya idrarını bırakınca, biz kedinin sinirli ya da gergin olduğunu varsayıyoruz. Bir de bunun nedenini anlamaya çalışıyoruz. Oysa belki de kedi yalnızca idrarının kokusuyla, diğer kedileri uzak tutmak için bölgesini işaretliyor olabilir. Yani kedinin aslında hiç de keyfi bozuk değil; yalnızca diğer kedilere evden uzak durmalarını söylüyor. Kedi mırıldar ve kendini bacaklarınıza sürterse ona baktığınız için müteşekkir olduğunu, bunun da samimiyet ve duygusal yakınlık göstergesi olduğunu varsayıyoruz. Aslında, kedi size sürtünerek hormonunu sizin üstünüze bırakıp sizin ona ait olduğunuzu belirtmek ve diğer kedileri sizden uzak tutmak için yapıyor olabilir. 16. yüzyıl düşünürü Michel de Montaigne, bir keresinde Kedimle oynadığımda kedinin benimle değil de, benim kedimle oynadığımı nasıl bilebilirim? diye yazmıştır. Kedi insanlardan kaçıp yalnız kalmak istiyorsa bu kızgınlığın ya da araya mesafe koymanın bir göstergesi olmayabilir. Kedilerin kökeni, köpekten farklıdır ve yalnız avlanan yabani kedilere dayanır. Yabani kedilerde, köpeklerde olduğu gibi baskın erkek yoktur. Hayvanlara Fısıldayan Adam gibi televizyon programlarının türevleri de, insan bilincini ve dürtülerini hayvanlara aktarmaya çalışmamızdan doğan sorunları işaret eder. Hayvanların Duyuları ve Düşünceleri Bir yarasa da, sesler tarafından şekillenen çok farklı bir bilince sahiptir. Neredeyse kör olduğundan, sonar aracılığıyla böcekleri , engelleri ve diğer yarasaların yerini bulması için sürekli çıkardığı tiz seslerden geri bildirime ihtiyaçları vardır. Aynı şekilde, yunusların da seslerden gelen geri bildirimlere dayanan insanlardan farklı bilinçleri vardır. Yunusların frontal korteksi, beyninin diğer bölgelerine nazaran daha küçük olduğundan, bir zamanlar yunusların zeki olmadığı düşünülmüş. Ancak yunuslar bu durumu beyinlerinin tamamının çok büyük olmasıyla telafi eder. Yunusların, neokorteksini açtığımızda, altı dergi sayfası kadar alan kaplarken insanın neokorteksini açtığımızda yalnızca dört dergi sayfası kaplar. Yunusların pariyetal ve temporal korteksleri de oldukça gelişmiş olduğundan, sudaki sonar sinyalleri analiz edebilirler. Ayrıca yunuslar aynada kendi görüntülerini tanıyabilen birkaç hayvandan birisidir. Buna ek olarak, yunusların ve insanların kökenleri 95 milyon yıl önce farklılaştığı için, bu türlerin beyin yapıları da oldukça farklıdır. Yunusların buruna ihtiyacı yoktur, bu nedenle doğduktan kısa bir süre sonra beyindeki koku bölgesi kaybolur. Ancak, 30 milyon yıl önce yunuslar yiyeceğe ulaşmak için sesleri kullanmayı öğrendiklerinden, işitme korteksleri bir anda büyüdü. Yarasalar gibi, yunusların dünyaları da yankılar ve titreşimlerle dolu olmalı. İnsanlarla karşılaştırıldıklarında, yunusların limbik sistemlerinde paralimbik bölge denilen, muhtemelen güçlü sosyal ilişkiler kurmalarını sağlayan fazladan bir lob bulunmaktadır.


Hayvanlardan Tanrılara Sapiens Yuval Noah Harari Yuval Noah Harari'nin Hayvanlardan Tanrılara Sapiens kitabını okumakta biraz geç kaldım ama sonunda sıra ona geldi. Kitap başta sıradan bir evrim kitabı gibi duruyor ancak pek öyle değil. İnsanın anatomik özellikleri, milyonlarca yıllık süreçte yaşadığı değişimler veya sudan karaya çıkış filan anlatılmıyor. Herhangi bir ideoloji propagandası da yapılmıyor. Her kesimden insanın okuyabileceği, tarafsız bir dille yazılmış sadece gerçeklere dayanan bir kitap. Kitabın içeriğine geçmeden önce Harari'nin inanılmaz bilgi birikiminden ve kitabın okuyucularına özel yapmış olduğu değişikliklerden bahsedeyim. Kitabın İngilizce ve Türkçe'si biraz farklı. Harari üşenmemiş, her dilin okuyucusunun daha kolay anlayacağı şekilde örnekler veriyor. Kitabı okurken Türkiye ve Anadolu'dan çokça bahsedilmesinden hoşnut kalmıştım. Bunun tesadüf olduğunu düşünürken, yayıncının notunda yazarın kitabın yayınlanacağı ülkeye özgü değişiklikler yaptığı anlatılıyor. Sapiens'in Devrimleri Kitabın ilk sayfasında evrenin tarihi çok kısa bir şekilde anlatılıyor ve hemen arkasından insanın tarihi Bilişsel Devrim ile başlıyor. Homo sapiens'in tarihinde en önemli olaylar Bilişsel Devrim (70,000 yıl önce), Tarım Devrimi (12,000 yıl önce) ve Bilimsel Devrim (500 yıl önce). Bugün bütün insanların kökeni 6 milyon yıl önce bir dişi maymuna dayanıyor. Bu maymunun iki tane kızı oldu. Birisi tüm şempanzelerin atası olurken, diğeri de tüm insanların büyükannesi oldu. 6 milyon yıl önce başlayan serüvende dünyanın çeşitli bölgelerinde farklı farklı insan türleri oluştu. Avrupa'da ve Batı Asya'da Neandertaller olarak bilinen Homo neandertalis türü yaşıyordu. Doğu Asya taraflarında Homo erectuslar vardı. Endonezya'daki Java adasında Solo Vadisi insanları olarak bilinen Homo soloensis yaşıyordu. Bunlardan başka, boyları ancak 1 metreye ulaşan ve 25 kg'ı geçmeyen Homo floresiensisler de vardı. Ayrıca Sibirya'da Denisova mağarasındaki fosillerde Homo denisova adlı insan türüne de rastlandı. Dünyada Homo rudolfensis ve Homo ergaster gibi daha pek çok insan türü yaşadı. DNA analizlerinden bunların Homo sapiens'ten farklı olduklarını biliyoruz. Bilişsel Devrim Yukarıda saydığımız insan türleri birbirini ardınca evrimleşmedi. Dünya aynı anda pek çok insan türüne ev sahipliği yapıyordu. Ta ki Homo sapiens kardeşlerini keşfedene kadar. 70,000 yıl önce yaşanan bilişsel devrim Homo sapiens'in düşünme becerilerini diğer insan türlerinden yukarıya taşıdı. Bunun avantajları olduğu kadar olumsuz tarafları da var. Ancak diğer türleri yok ederken hiç şüphesiz bize çok fayda sağladı. Afrika'dan yola çıkan Sapiens Avrupa'ya vardığında orada kendisine benzeyen Neandertallerle karşılaştı. Neandertallerin yok olmasıyla ilgili meşhur teorilerden biri Sapiens'in onları yok ettiğidir. Çünkü Neandertaller göz ardı edilemeyecek kadar bize benziyor ancak hoş görülemeyecek kadar da bizden farklıydı. Homo soloensis günümüzden 50 bin yol önce yok oldu. Homo denisova da bundan kısa süre önce dünyadan kalktı. Bize en yakın insan ırkı olan Neandertaller'in ise 30 bin yıl önce soyu tükendi. Buzul çağını bile atlatmış olan Neandertaller Sapiens karşısında çaresiz kalmıştı. Kitapta Homo sapiens'i bu denli başarılı kılan özellikleri okuyorsunuz. İnsan ırkları arasındaki değişimleri ve mücadelelerden sonra Homo sapiens'in doğası ayrıntılı bir şekilde anlatılıyor. Kitapta avcı toplayıcı olduğumuz dönemlerde nasıl yaşadığımız, bizi bir arada tutan etkenler masaya yatırılıyor. Beynimiz büyürken kaslarımız güçsüzleşiyordu. İnsanların sosyal bağları ve nasıl topluluk oluşturdukları çok güzel bir biçimde işleniyor. Bu kurallar bugün bile karşımıza çıkmakta. Tarım Devrimi Kitabın bir sonraki bölümünde 12,000 yıl önce gerçekleşen Tarım devrimi var. Devrim diyoruz ama Harari bunun yarardan çok zarar getirdiğini savunuyor. Bu bölüme özellikle dikkat etmenizde fayda var. Avcı toplayıcı olarak günde 50 çeşit yiyecek tüketirken çiftçi olarak tüm hafta boyunca 2-3 çeşit yiyecek tüketmeye başladık. Bugün beliniz veya boynunuz ağrıyorsa bunu Tarım devrimine borçlusunuz. 12,000 yıl önce başlayan Tarım devriminden günümüze doğru geliyoruz. İlk uygarlıklar, paranın doğuşu, dilin gelişimi gibi konuları okuyoruz. Tabii artık işin içine dinler de girmeye başladı. İnsan toplulukları büyüdükçe onları idare etmek için hayali düzenler oluşturmak gerekiyor. Roma İmparatorluğu'nu bir arada tutmak için Romalı kavramı, cumhuriyet kavramı türedi. Bunların hepsi bizim yarattığımız hayali düzenlerden bazıları. Bilimsel Devrim Binlerce yıl içinde nüfus da zamanla artarken günümüzden 500 yıl önce Amerika ve Avustralya'nın keşfiyle beraber Avrupa emperyalizmi doğuyor. Bilimsel devrim de tam bu zaman başlıyor. Sanayinin çarkları dönerken kapitalizm bilime katalist görevi görüyor. Bunu bir örnekle açıklayalım. İngiliz denizci James Cook uzak ülkelere seyahat ederken mürettebatının bir hastalıktan dolayı öldüğünü görüyor ve denizlere açılmaya çekiniyor. James Lind'in iskörbüt hastalığını keşfetmesi ve mürettebatın bundan dolayı öldüğünü anlaması üzerine işler değişiyor. İskörbüt sebze, meyve yemeyen kişilerde C vitamini eksikliği yüzünden ortaya çıkıyor. Cook tayfasına ara ara meyve sebze yedirdiğinde iskörbüt hastalığının görülmediğini farkettiğinde uzak denizlere açılıp Avustralya'yı fethediyor. Sömürgeci devletler bilimi daha çok destekliyor ve bilim sayesinde daha fazla sömürebiliyor. Bu bir kısır döngü şeklinde günümüze kadar ilerliyor. Harari'nin insan psikolojisi ve hayat tarzına yaptığı yorumları çok beğendim. Genelde okuyucuya soru soruyor. Kendi düşüncelerini net yargılarla anlatıp okuyucuya bir fikir empoze etmeye çalışmıyor. Kitabın tümüne baktığımızda Sapiens'i okumanızı ve okutturmanızı şiddetle tavsiye ederim.


Helicobacter Pylori Helicobacter Pylori, mide ve oniki parmak bağırsağına yerleşen gram negatif bir bakteridir. İnflamasyona yani yangıya neden olur. İnflamasyon sonucunda mide ve bağırsakta ülser ile kansere neden olabilmektedir. Keşfedilene dek özellikle ülserin nedeni sigara, alkol ve aşırı baharat tüketimine bağlanıyor ve hastalığın semptomlarını azaltıcı tedavilerde bulunuluyordu. Ancak 1982 yılında Avustralyalı bilim insanları Barry Marshall ve Robin Warren tarafından tanımlanan bu bakterinin insanlarda kronik gastrite ve ülsere neden olduğu ortaya çıktı. Peki asidik bir ortam olan midede Helicobacter Pylori'yi yaşatan ne olabilir? Bakteri mide iç duvarına, mukus tabakasına kendini gömer! Bunla birlikte bol bol da üreaz enzimi üretir. Bu enzim bakterinin kan damarlarından aldığı üreyi karbondioksit ve amonyağa parçalayarak bakteri çevresinde nötral bir ortam oluşturur. Tedavi sürecinde antibiyotikler tercih edilmektedir ancak diğer pek çok bakteride olduğu gibi Helicobacter Pylori'de de antibiyotik direnci artmaya devam edebileceği için tedavide farklı stratejiler uygulanması gerekebilmektedir. Antibiyotik tedavisine yardımcı olarak alınan probiyotiklerde bulunabilen bütirat üreten bakteriler H. Pylori'yi bastırıcı bir etki yapmaktadır. Yoğurtta bulunan laktik asit bakterilerinden Lactobacillus ve Bifidobacterium da H. Pylori üzerinde eradikasyona neden olmakta yani öldürücü etki göstermektedir. Helicobacter Pylori'nin yaklaşık 60.000 yıl önce insanlar tarafından Afrika dışına taşındığı düşünülmektedir. Tanımlanmasının ardından en başta Campylobacter pyloridis diye isimlendirildi. İsmi ardından Campylobacter pylori'ye çevrildi. Pylori, mideyi oniki parmak bağırsağına bağlayan bir yapı olup anlamı Yunancada bekçidir . 1989 yılında yapılan yeni çalışmalarla birlikte bakterinin ismi Helicobacter'e çevrilmiştir. Helicobacter Yunancada spiral anlamına gelmektedir. İn vitro araştırmalarda yağ asitlerinin H. Pylori'ye olan inhibe edici etkileri görülmüş ancak in vivo etkisi henüz kanıtlanmamıştır. Helicobacter Pylori ve Ülser Ülser midenin iç kısmında sancıya sebep olan yaralı bölgedir. Midenin iç yüzündeki belirli bir kısmın aşınması sonucu meydana gelen yaraya mide ülseri denir. Midenin iç kısmında mukusu üreten hücrelerden oluşan bir tabaka bulunur. Mukus, mideyi mide asitlerinden ve sindirim sıvılarından korur. Bu koruyucu tabaka zarar gördüğü zaman ülser ortaya çıkar. İnsanlardaki mide ve on iki parmak bağırsağı ülserleri başlıca mide salgılarının mukozayı sindirmesi ve bu bölgenin tahrişini önleyen mukoza bariyerinin yıkılması ile ilişkilidir.


Hemogram Nedir, Neden Yapılır? Hemogram, diğer bir deyişle tam kan sayımı doktorun kandaki hücreler hakkında bilgi sahibi olmak için istediği testtir. Tam kan sayımında kandaki her bir hücre tipinden ne kadar bulunduğu tespit edilir. Bunun yanında hemoglobin gibi önemli moleküllerin miktarı incelenir. Hemogram ülkemizde genellikle teknisyenler tarafından medikal cihazlarda yapılır. Hemogram sonuçları doktor veya alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilir. Kan değerlerini ölçmek için tıpta 19. yüzyıldan beri çeşitli testler uygulanıyor. Zaman içinde teknolojinin de gelişmesiyle kan sayımları daha hızlı ve daha doğru sonuçlar vermeye başladı. 1950'lerde otomasyon teknolojisi gelişti. Bununla birlikte hemogramlar tıbbi cihazlarda kolaylıkla yapılabilir hale geldi. İnsanların kan dolaşımında üç tür hücre bulunur. Bunlar beyaz kan hücreleri , kırmızı kan hücreleri ve trombositlerdir. Bu sözcüklere muhtemelen aşinasınızdır. Kandaki bütün hücrelerin miktarları belirli değer aralıklarında olmalıdır. Normalde eksik veya fazla bulunan hücre tipi bize bir sorun olduğunu gösterir. Bu bazen bir hastalık göstergesi olabileceği gibi bazen sadece bir belirti olarak karşımıza çıkar. Hemogram doktorların en sık istediği testlerden biridir. Kişinin genel sağlığını gösteren yaygın bir ölçüttür. Hemogram Ne İşe Yarar? Hemogram neredeyse bütün hastalıklarda, ameliyat öncesinde kişinin genel sağlığını görmek için yapılır. Sadece hastalar değil, sağlıklı insanların da rutin olarak hemogram testi yaptırmaları tavsiye edilir. Örneğin hemoglobin seviyesinin normal değer aralığının altında çıkması kansızlık olarak değerlendirilebilir. Bunun yanında ilaç kullanan bireylerde ilacın bedeni nasıl etkilediği de başlıca hemogram vasıtasıyla öğrenilir. Kısacası hastalık ve ilaçların takibini yapmada hemogram bizim çok kullandığımız bir araçtır. Kan nakline ihtiyaç duyan hastalarda hemogram testi tedavinin uygulama zamanının belirlenmesi açısından yardımcı olabilir. Hastanın kırmızı kan hücresi ve trombosite ihtiyacı olduğu durumlarda hemogram testi aynı gün yapılmalıdır. Vücuttaki kan değerlerinin yakın zamanlı takibi kan naklinde çok önemlidir. Hemogram Nasıl Yapılır? Kan alma uzmanı veya hemşire damardan kan alarak ilgili test tüplerini doldurur. Bu özel tüpler kanın pıhtılaşmasını engelleyici EDTA içerir. Böylece kan analiz edilmeye hazır halde kalır. Damardan çekilen kan örneği hemen laboratuvara gönderilir. Burada tıbbi cihaza konarak analiz edilir. Geçmiş yıllarda kan örnekleri pipet yardımıyla mikroskop camlarının üzerine konur ve mikroskop altında incelenirdi. Bugün ise otomatik cihazlar yardımıyla bu iş çok daha hızlı yapılabiliyor. Günümüzde tam kan sayımını elle yapan kurumlar çok azaldı. Tüm dünya en iyi teknolojiyi kullanma konusunda birbiriyle yarışıyor. Kan sayımları birden fazla türde yapılmaktadır. Bunlar arasında en yaygın olanı tam kan sayımı yani hemogramdır. Hemoglobin ve trombositin yer almadığı teste lökosit sayımı denir. LDC'de her bir parametre ayrıntılı olarak incelenir. Beyaz kan hücreleri nötrofil, bazofil, monosit, eosinofil ve lenfositlerden oluşur. Gelişmiş testlerde bu hücrelerin kandaki miktarının yanında dağılım oranını da görebilirsiniz. Hemogramda Hangi Değerlere Bakılır? Normal bir tam kan sayımında beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri, hemoglobin, hematokrit ve trombosit değerleri incelenir. Bunları şimdi hep beraber ayrıntılı olarak ele alalım. Beyaz Kan Hücreleri Hemogram testinin en üst sırasında beyaz kan hücrelerinin miktarını gösteren WBC yazar. Bu beyaz kan hücrelerinin toplam miktarını gösterir. Beyaz kan hücrelerinin yüksek çıkması enfeksiyon işareti olabilir. Nötrofiller Kanda fazla miktarda nötrofil çıkması çoğunlukla enfeksiyon olduğunu gösterir. Kısa süreli viral enfeksiyonlarda da artış gösterebilir. Nötrofiller bağışıklık sisteminin önemli elemanlarından biridir. Kemik iliğinde kök hücrelerden üretilerek kan dolaşımına katılırlar. Lenfositler Viral enfeksiyonlarda sayıları hızla artabilen vücudun bağışıklık sistemi elemanlarından biridir. Kronik lenfotik lösemide de ismini duymuş olabilirsiniz. Bu lösemi türünde vücut çok fazla lenfosit üretir. HIV enfeksiyonu olduğunda vücuttaki lenfosit miktarında azalma olabilir. Monositler Monositler bağışıklık sisteminin elemanlarından biridir. Sıtma, ateş, tüberküloz ve bakteriyel enfeksiyonlarda artış gösterirler. Monosit miktarı kandaki diğer göstergelere oranla daha az önemsenir. Eozinofiller ve bazofiller de sayıları çok az bulunan bağışıklık sistemi elemanlarıdır. Eozinofiller parazit enfeksiyonlarında, astımda ve alerjik reaksiyonlarda artış gösterirler. Bazofiller ise lösemi gibi kemik iliğine bağlı rahatsızlıklarda ciddi miktarda çoğalırlar. Kırmızı Kan Hücreleri Hemogram sonucunda kırmızı kan hücrelerinin sayısı bir litrede ne kadar bulunduğu üzerinden gösterilir. Demir eksikliği gibi durumlarda kırmızı kan hücrelerinin sayısı düşük çıkabilir. Doktorlar bu gibi durumlarda demir takviyesi yazabilirler. Hemoglobin Hemoglobin kanda oksijen taşıyan moleküldür. Hemoglobinin normalden düşük çıkması kişinin anemi olduğunu gösterir. Hematokrit Hematokrit, kırmızı kan hücrelerini oluşturan toplam kan hacmini gösterir. Ortalama Eritrosit Hacmi Kırmızı kan hücrelerinin kandaki ortalama hacmini gösterir. MCV normal değer aralığının altında veya üstündeyse anemi buna göre mikrositik veya makrositik olarak sınıflandırılır. Eğer MCV normal aralığın içindeyse anemi normasitik olarak değerlendirilir. Aneminin haricinde başka rahatsızlıklar da MCV'yi etkileyebilir. Örneğin talasemi, alkolizm, kemoterapi, B12 vitamin eksikliği ve folik asit eksikliği. Trombositler Trombositlerin temel görevi kanda pıhtılaşmayı sağlamaktır. Normal değerin çok altında görülmesi istenmeyen bir durumdur. Kemoterapi görecek hastalarda mutlaka belirli bir değerin üstünde olmalıdır.


Ölümsüz Kadın Henrietta Lacks ve Meşhur HeLa Hücreleri Günümüzde birçok hastalığın çözümüne sebep olmuş ve hayata 31 yaşında gözlerini yummuş olan Henrietta Lacks'ın ölümsüz hücreleri şuan sizin de yanınızda olabilir ona şöyle seslenmek daha doğru olur: HeLa! Henrietta Lacks Kimdir? Tam adı Loretta Pleasant olan Henrietta Lacks, 1920 yılında Amerika'nın Virjinya eyaletinde sosyo-ekonomik durumu düşük tütün çiftçiliğiyle uğraşan bir ailenin kızı olarak dünyaya geldi. Ailedeki on çocuktan biri olan Henrietta döneminin zorlukları sebebiyle okulunu 6.sınıfta bırakmak zorunda kalmış ve büyükbabası, Henrietta ve kuzeni David Lacks'i birlikte büyütmüştür. Yardımseverliği, neşesi ve güzelliği ile bilinen Henrietta, David ile kimsenin evleneceğini tahmin etmezken 20 yaşında evlenmiş 5 çocuğa sahip olmuş ve dönemin siyasi sebeplerinden dolayı siyahi aile tütün çiftçiliği mesleğine devam etmişlerdir. Henrietta, 31 yaşındayken son çocuğu Joseph'in doğumu sonrası vücudunda farklılıklar hissetmiştir eliyle yaptığı tetkikte rahminde bir düğüm hissettiğini kuzenleriyle paylaşmış fakat rahminin alınacağı korkusuyla doktora ve tedaviye sıcak bakmamıştır. Fakat daha sonraları vajinal kanamaları ve idrar kanamalarının devam ettiğini farkeden Henrietta, Johns Hopkins Hastanesi'nde tedavi görmeye karar vermiştir. Yaşadığı sürecin tıbbi kayıtları birçok sağlık görevlisi tarafından kolayca yazılıp geçilebilmişse de düşündüğümüzde yaşadıkları boğaz düğümletecek cinsten. Henrietta'nın anne olamama korkusunu ve yaşadığı tedavi sürecini tahmin etmeye çalışsak da dönemin hastanesinin gözünden kaçmıştı bile. Yapılan tetkikler sonrasında Henrietta'nın 1.evre rahim ağzı kanseri olduğu anlaşıldı. Afro-Amerikanlar İzinsizce Deneysel Araştırmalarda Kullanılıyordu O dönemde hastanede çalışan ve kötü huylu hücrelerin vücut dışında büyümesi için çalışmalar yapan George Gey'i bu durumdan haberdar etmişlerdir. George Gey kanser tedavilerinin çözümünü bulmak umuduyla o dönemden itibaren hastalardan doku almaya başlamıştır. Döneminin Afrika kökenli Amerikalıları tedavi eden tek bir hastane olan Hopkins, doku örneklerini onay almadan kullanılmasının yaygın olduğu bir dönemde bunu uygulamıştır. Yaşadığımız dönemde uygulanmaya çalışılsaydı birçok etik sorunlara, adli süreçlere tabi tutulacağı kesindi ama bu kısma şimdilik girmeyelim. Haksızlıklara uğrayan siyahi kesim bu şekilde yine örselenmiş ve renk ayrımıyla insana değerinin olmadığını o dönemlerde yine göstermiştir. Hastalığının ilk sürecinde anestezi ile operasyona alınan Henrietta'nın rahmine içi dolu bir radyum tüp yerleştirilir. Yaşadığı acıyı tarif etmek her kadın için zor olacağa benziyor. Eş zamanlı olarak rahimden alınan dokular heyecanla George Gey'e ulaşmıştı. Tedavi sonrasında Henrietta'nın çocuk sahibi olamayacağını söylediklerini bildirmeleri dışında aslında böyle bir durum yoktu ve annelik hissini kaybedeceğini bile bilmeyen Henrietta gelecek için birçok tüp bebek tedavisine mucize olmuştu bile. Test tüpleri HeLa olarak isimlendirilmiş şekilde Dr.Gey'e gelmiş ve görüldüğü üzere HeLa hücrelerinin ikiye katlanarak çoğaldığı, normal hücrelerden 20 kat daha hızlı büyüdükleri, hücrelerinin sürekli olarak kendi kendilerine çoğalabildiğini, insan vücudu dışında ölmeden laboratuvar ortamında üreyebildiği hücreler olduğunu farketmişlerdir. Henrietta'nın hücrelerini özgün yapan şey de, bilim insanlarının bir insan üzerinde yapılması mümkün olmayan deneyleri yapma olanağı sunmasıdır. Bilim insanları deney süresince hücreler ölse bile, sonsuz büyüyen HeLa deposuna geri dönüp çalışmaya yeniden başlayabilmektedirler. HeLa Hücreleri HeLa hücreleri, saklanmaları ve aktarmaları kolay hava yoluyla transfer edilebilen, çok dirençli ve çalışılacak en kolay hücrelerdir. Bahsettiğimiz hücre hattı ilk kez 1952 yılında transfer edilmiş ve aynı yıl çocuk felci aşısının bulunmasına sebep olmuştur. Bundan sonrasında HeLa hücreleri birçok ilke imza atmış ve sıra şöyle devam etmiştir: 1962'de uzaya gönderilen ilk hücre olarak yer çekimsiz ortamın insan hücreleri üzerinde etkilerini incelemeye neden oldu, nükleer radyasyona maruz bırakılan HeLa hücrelerinin radyasyona karşı tepkisi incelendi, tüberküloz hastalığının insan hücreleri üzerine olan etkilerini ve tüberküloz aşı geliştirilmesini sağladı, HIV'in insan hücrelerinde hangi bölgelere karşı spesifik olup olmadığı araştırıldı, HeLa klonlanan ilk hücre olarak tarihe geçti ve insan hücreleri ile fare hücrelerinin hibritleştirilmesiyle ilk türler arası hibrid ortaya çıktı. Bu genetik yapı, genetik haritalamayı ve oluşabilecek kan gruplarını test etmeyi sağladı ve Dr. Gey amacına ulaştı. HeLa kanser araştırmalarına ve ilaçların gelişmesine, denenmesine olanak sağladı. Tüm bunlar olurken Henrietta'nın ailesi bunların hepsinden habersiz hayatlarına devam ediyorlardı ve Dr. Gey'in laboratuvarında sorunlar oluşmaya başladı HeLa hücrelerinin onlar için dezavantajı ve ailesinin de dediğine göre Henrietta'nın laneti ortaya çıkmıştı. HeLa hücreleri laboratuvardaki diğer hücre kültürlerine de bulaşmaya başlamıştı. Adeta ailesinin yaşadığı haksızlıklara karşı boyun eğmeyen Henrietta çoktan başlarına bela olmuştu. Çalışmalarını ilerletmek isteyen dönemin doktorları Henrietta hayata gözlerini yumduktan sonra ailelerine ulaşıp ''Sizde de annenizin taşıdığı kanser olabilir kan almamız ve araştırmamız gerek'' gerekçesiyle onlardan habersiz çözüm arayışına girmişlerdi bile. Annelerinin hücrelerinin birçok insana umut olduğunu öğrenen aile, HeLa hücrelerinin satışı olduğu halde ailesinin hücreler adına resmi hiçbir hak talep edememesi ve Henrietta'nın ailesinin maddi olanaksızlığı ve acı kayıpları aileyi darmadağın etmişti. Fakat daha sonraları bunu çözümsüz bırakmak istemeyen azimli biyolog yazar Rebecca Skloot ailenin acı dramını ve aslında Henrietta'nın kim olduğunu anlatarak bir kitap yazmış ve tüm dünyayı aydınlatmıştır. Bu kitap ve araştırmalar esas alınarak Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı 2017 yılında filme uyarlanmış ve başrolünü Oprah Winfrey oynamıştır. 31 yaşında yakalandığı rahim kanserini yenemeyen Henrietta hayatını kaybetti ama hücreleri milyonlarca kişiye mucize ve ışık oldu hala günümüzde hücre hatları kullanılan Henrietta kim bilir belki sizinle de tanışmıştır? Ölümsüz kadın Henrietta Lacks hepimizi derin bir hüzne ve umuda boğmuş sonsuzluğa ulaşmıştır bile. Teşekkürler Henrietta ! Kaynaklar https://www.researchgate.net/publication/328880617_Turkish_Journal_of_Life_Sciences_Henrietta_Lacks'in_Olumsuzlugu_Tip_Tarihinin_Gilgamis_Destani_Immortality_of_Henrietta_Lacks_the_Epic_of_Gilgamesh_of_the_History_of_Medicine_Cagri_ZEYBEK_UNSAL_Nukhet www.bilimoloji.com/tutun-ciftcisinin-olumsuz-hucreleri/ gaiadergi.com/henrietta-lacksin-olumsuz-hayati/ 2ladd.com/2019/01/olumsuz-hela-hucreleri-nedir-ve-neden-onemlidir/ onkder.org/text.php?&id=758


Hepatit ile İlgili Bilmeniz Gereken 6 Şey Hepatit hastalığını bir şekilde duymuşsunuzdur. Dünyada her gün 4,000 kişi hepatitten dolayı hayatını kaybediyor ancak bu hastalığı yeterince tanımıyoruz. Her gün binlerce insanı öldüren bu hastalık HIV ve AIDS'ten bile yüksek bir ölüm oranına sahiptir. Özellikle karaciğeri etkileyen bu virüsler daha sonrasında karaciğer kanseri ve siroz riskini de artırıyor. Bundan 5 yıl önce 28 Temmuz gününün Dünya Hepatit Günü olarak kabul edilmesine karar verildi. Belki bu şekilde hastalığın yaygınlığı ve tedavisi ile ilgili toplumda bir farkındalık oluşturabiliriz. Etrafınızda belki hiç hepatit hastası yoktur çünkü Türkiye bu konuda yüksek riskli ülkeler arasında değil. Ancak bu hastalık sandığınızdan çok daha yaygın. Dünyada 400 milyon insan her gün hepatit B ve C virüsleriyle beraber yaşıyor. Bu yüzden bu hastalığın ne olduğunu, nasıl bulaştığını ve hastalıktan nasıl korunabileceğimizi öğrenmekte fayda var. Şunu da belirtelim, virüs kaynaklı hepatit tamamıyla önlenebilir bir rahatsızlıktır. Ancak enfeksiyonları önlemek için çaba harcamamız gerekiyor ve şu an bunu yeterince yapamıyoruz. Hepatiti iyi bir şekilde tanısak ve gerekli çabayı göstersek her gün 4,000 insanın hayatını kurtarabiliriz. Hepatit Nedir? En kısa tanımıyla hepatit, karaciğerde oluşan inflamasyondur. İnflamasyona halk arasında iltihap denir. Virüs kaynaklı olabilir, bakteri kaynaklı olabilir. Bunun yanında mantarlar, alkol, bazı ilaçlar veya toksik maddeler de hepatite yol açabilir. 5 Tür Hepatit Virüsü Vardır Hepatit A virüsü genellikle yediğimiz yiyeceklerin veya içtiğimiz suya karışarak vücuda girer. Besinler hastanın dışkısıyla kirlenir ve bu şekilde virüsler insandan insana yayılabilir. Bu kanalizasyon kanalıyla da olabilir, tuvalet temizliğinin yeterince yapılmaması sonucu da enfekte olmuş kişilerden çevredeki kişilere bulaşabilir. A virüsleri ile oluşan hepatitin doğrudan bir tedavisi yoktur. Tek yapabileceğimiz şey bağışıklık sistemini güçlendirmek ve beklemek. Vücut zaten 3 ay içinde virüsle savaşıp onu yok edebilir. Hepatit B kan ve diğer vücut sıvıları yoluyla bulaşan bir virüstür. HIV'de olduğu gibi korunmasız cinsel ilişki ve vücuda giren iğnenin birden fazla kullanımı virüsün en büyük yayılma sebebidir. Ayrıca hamile kadınlar da bu virüsü çocuklarına bulaştırabilirler. Vücudun bağışıklık sistemi A virüsünde olduğu gibi bu virüs ile de savaşır ancak virüs, kronik hepatit B'ye yol açabilir. A virüsü kısa süreli hastalığa neden olduğu için ciddi bir sorun yaratmıyordu. kronik hepatit B'de işler değişiyor. Bu hastalık uzun süreli olduğu için siroz ve karaciğer kanserine neden olabilir. Hepatit D virüsü sadece B virüsünü vücudunda bulunduran insanlarda görülür. Bu virüs için herhangi bir antiviral ilaç geliştirilememiştir. Uzun süreli varlığı siroz riskini artırır. Hepatit E virüsü yediğimiz ve içtiğimiz besinler ile vücuda girer ama nadir olarak görülen bir virüstür. Bir kişiden diğerine bulaşması diğer virüsler kadar kolay değildir. Hepatitin Belirtileri Hastalar, çoğu zaman virüs kaptıklarını ve hasta olduklarını farketmeler çünkü belirtiler yavaşça gelişir. Önce kaslar ağrımaya başlar, sonra ağrı eklemlere sıçrar. Yüksek ateş, halsizlik, mide bulantısı ve baş ağrısı da zamanla ortaya çıkan diğer belirtilerdir. Bunlar çok tipik hastalık belirtileridir ve nezle belirtilerine de çok benzer. Ancak nezle kısa sürede iyileşirken kronik hepatitte belirtiler bir türlü gitmez. Enfeksiyon ilerledikçe aşırı yorgunluk hissi, karamsarlık, hatta depresyon bile görülebilir. Hepatit Aşıları A ve B virüsleri için bilim insanları bazı aşılar geliştirdiler. Eğer hepatitin yaygın görüldüğü riskli ülkelere gidiyorsanız bu aşıları mutlaka yaptırmalısınız. Maalesef C, D ve E virüsleri için herhangi bir aşı geliştirilememiştir. Hangi Ülkeler Risk Altında Eğer Hindistan, Afrika, Uzak Doğu, Doğu Avrupa, Orta ve Güney Amerika'yı ziyaret ediyorsanız A virüsü için aşı yaptırmanızda fayda çünkü bu bölgelerde A virüsü yaygın olarak görülüyor. B virüsü ise daha çok Afrika'nın Sahra Çölü civarındaki bölgelerde görülüyor. Hepatitten Nasıl Korunabiliriz?


Her Nöron 1000'den Fazla Mutasyon Taşıyor Olabilir Vücudun tüm hücreleri doğumdan sonra aynı kaldığı sanılır ancak organlar gibi hücre genomları da çok hareketlidir. Amerika'da Howard Hughes Tıp Fakültesi'nde yapılan araştırmalar nöronların yakınlarındaki hücrelerden farklı olarak 1000 mutasyona sahip olduklarını gösteriyor. Mutasyonların çoğu ise beyin gelişimi tamamlandıktan sonra genler etkin olarak kullanıldığı esnada gerçekleşiyor. Bu durum genler üzerinde gerçekleşen mutasyonların nöroplastisite ile ilgili olabileceğini gösteriyor. Genom Arkeolojik Kayıt Gibidir Boston Çocuk Hastanesi'nde çalışan araştırmacı Christopher Walsh buldukları genlerin çoğunun çok hassas ve mutasyona yatkın genler olduklarını söylüyor. Doğal bir şekilde gerçekleşen mutasyonların normal beyin işlevlerini tam olarak nasıl etkilediği henüz bilinmiyor. Belki bir rahatsızlığa sebep oluyor belki de yapılmakta olan işlevin daha iyi hale gelmesine katkı sağlıyor henüz bilmiyoruz. Walsh ve ekibi hücreler arasındaki mutasyon dağılımını inceleyerek beynin nasıl geliştiği ile ilgili yeni bilgiler öğrenmeye başladılar. Walsh'ın deyimiyle Tek bir nöronun genomu o hücrenin arkeolojik kaydı gibidir. Ortak mutasyonların şablonunda hücre genomunda ne olduğunu görebiliriz. Şu an biliyoruz ki yeteri kadar hücreyi incelemiş olsaydık, insan beyninin tüm gelişim basamaklarını çözebilirdik. Beynin içinde çok çeşitli şekillerde, boyutlarda hücre birbiri içine geçmiş bir şekilde işlev gösterir. Bu karmaşık yapının oluşmasında nöronların ve diğer beyin hücrelerinin bir yerden başka bir yere göç etmesi çok etkilidir. Bilim insanları yüzyıllardır beynin bu gelişmiş yapısının nasıl oluştuğunu çözmeye çalışıyorlar. Hücreler arası farklılıklarda rol oynayan en önemli etkenlerden birisi de hiç şüphesiz genetik malzemedir. Daha önceki bir yazımızda 2013 yılında nöronların DNA farklılığı bulunduğunu yazmıştık. 21. yüzyıla kadar nöronlardan yeterli DNA'yı izole edip tüm dizilime bakamıyorduk. Bu yüzden hücreler arası genom karşılaştırması pek mümkün olmuyordu ancak teknolojinin gelişmesiyle artık nöronlar arasındaki DNA farklarına bakmak eskisine nazaran çok daha kolay yapılabiliyor. Hem Nöronlar Hem Kalp Hücrelerine Bakıldı Araştırmacılar öldükten sonra beyin sağlığı bozulmamış üç kişiden aldığı örneklerde 36 nöronun genomunu izole ettiler ve dizilediler. Ayrıca nöron genomlarının diğer vücut hücreleriyle olan farklarını görmek için her bir bireyin kalp hücrelerinin DNA'sını da dizilediler. Her bir hücrede 3 milyar baz olduğunu göz önüne aldığımızda, araştırmacıların yaptıkları iş sonunda inanılmaz büyük bir veriyle karşı karşıya kaldığını görüyoruz. Tüm incelemeler sonucunda her bir nöron genomunun kendine özgü olduğu ortaya çıktı. İncelenen bütün nöronlar 1000'den fazla nokta mutasyonuna sahip ve bazı mutasyonlar birden fazla hücrede ortak olarak bulunuyor. Nokta mutasyonu DNA'da sadece bir baz üzerinde gerçekleşen mutasyonlardır. Doğanın yöntemleri bazen tahmin edebileceğimizden çok daha karmaşık çıkabiliyor. Mutasyonlar Kansere Yol Açabilir Walsh bu mutasyonların kanser mutasyonları olduğunu düşündüklerini söylüyor. Kansere yol açan mutasyonlar genellikle hücre bölünmesi esnasında hatalı kopyalanan DNA kısımları yüzünden ortaya çıkıyor. Ancak nöronlarda görülen mutasyon türleri çok daha farklı bir yapıya sahipti. Bu mutasyonlar hücre bölünmesi esnasında değil hücre normal işlevini yerine getirdiği esnada ilgili geni kullanırken oluyordu. Nöronlar hücre bölünmesi geçirmezler, DNA'ları kopyalanma için açılmadığından çoğu zaman iyi bir şekilde korunur ve kapalıdır. Bir hücre genini mRNA üretmek için açtığında, yani kapalı olan DNA yapısını gevşettiğinde RNA Polimeraz enzimi gelir ve o genden mRNA üretir. Sonraki süreçlerde de mRNA'dan protein üretilir. Mutasyonların yerlerine ve çeşitlerine baktıklarında araştırma ekibi çoğu DNA mutasyonunun bu açılma sürecinde olduğunu buldular. Bu da demek oluyor ki bu genler kullanıldığı esnada mutasyona uğramışlar. Mutasyonlar Kök Hücreler Farklılaşırken Oluyor Tespit edilen mutasyonların çoğu tek bir nörona özgü iken az sayıda mutasyonun birçok nöronda ortak olarak bulunduğu görüldü. Bunun anlamı nöral kök hücreler farklılaşıp çoğalırken, yani bölünme esnasında bazı mutasyonlara uğradılar ve birden fazla hücrede aynı mutasyonlar oluştu. Bu süreç doğumdan önce nöron üretiminin çok hızlı gerçekleştiği zaman olan bir olaydır. Doğumdan önce hücreler bölünürken ve göç ederken gerçekleşen mutasyonlar bize nöron genomlarının ne kadar erken değişmeye başladığını gösteriyor. Bu tür keşifler sayesinde bilim insanları beyin gelişiminin aşamalarını da çok daha ayrıntılı inceleme imkanı bulabilirler. Walsh'ın ekibinde yer alan araştırmacı Mollie Woodworth şu sözleri söylüyor: Ortak bir mutasyon taşıyan hücrelerin birbirleriyle ilişkili olduğunu biliyorduk, bu yüzden yetişkin nöronların gelişim zamanında birbirlerinden ne kadar farklı olduklarına bakabildik. Beyin oluşumundan çok daha önce hücrelerde gerçekleşen ilk mutasyonları saptayabildik ve belirli mutasyonlara sahip hücrelerin farklı mutasyonlara sahip hücrelerin yanına yerleştiğini bulduk. Aynı mutasyonlara sahip hücreler özellikle yan yana gelmiyorlar. Ekibin yaptığı genom ve hücre haritaları gösteriyor ki genetik olarak birbirine yakın hücreler çok uzak bölgelere dağılıyorlar ama genomları birbirine hiç benzemeyen hücreler ise çok yakın komşu oluyorlar. Araştırmacılar bir nöronun kalp hücresine bile komşu nörondan daha çok benzediğinin altını çiziyor! Çoğu Mutasyon Zararsız Çıktı


Hidrosefali Hidrosefali beyin ventriküllerinin arasında veya beyin zarının altında beyin omurilik sıvısının anormal birikmesi sonucu oluşan durumdur. Bu bozukluğun sonucunda birikmiş sıvı kafatasına veya beyin dokularına doğru çok fazla bir basınç oluşturur. Yaşlı insanlarda ortaya çıktığında bağ ağrısı, çift görme, denge eksikliği, kişilik değişikliklerine neden olabilir. Doğuştan gelen hidrosefali bebeklerin kafa büyüklüklerinde anormal bir büyümeye neden olur. Hidrosefalinin diğer belirtileri kusma, uyku hali, titreme nöbetleri ve gözün aşağıya kaymasıdır. Doğuştan ortaya çıkan hidrosefalinin en büyük nedeni akuaduktal stenoz adı verilen bir durumdur. Beyin omurilik sıvısının geçtiği 3. ve 4. ventriküller arasındaki yol çok dar olduğunda sıvı burada birikmeye başlar. Zamanla da şişerek beyin dokularına baskı yapmaya başlar. Hastalığın diğer nedenleri fetüsün anne karnında gelişimi esnasında olan hatalar, beyin tümörü, Dandy-Walker sendromu ve Arnold-Chiari yanlış oluşumudur . 4 Çeşit Hidrosefali Vardır Hidrosefali doğuştan gelen bir kusur olabileceği gibi yaşamın ileri zamanlarında da ortaya çıkabilir. Bu bozukluğun doğuştan ortaya çıkması için nöral tüp kusuru olması gerekir. Bunların haricinde diğer nedenler arasında menenjit, beyin tümörleri yer alır. Tıpta hidrosefalinin tanımlı 4 tipi vardır. Bunların belirlenmesi için doktorlar tarafından tıbbi görüntüleme teknikleri uygulanır ve muayene yapılır. Dünya'da her 1,000 yeni doğan bebekten bir ya da ikisi hidrosefali yaşıyor. Gelişmekte olan ülkelerde görülme olasılığı daha fazladır. Bunun en büyük nedeni muhtemelen hamilelik esnasında annenin yeterince beslenememesi ve gerekli mineral ile vitaminleri alamamasıdır. Örneğin folik asit eksikliğinde bebekte nöral tüp bozuklukları görülebiliyor. Hamileliğin başından itibaren anne aile hekimi ile sürekli iletişim halinde olup doktorunun tavsiyelerini ve önerdiği besin takviyelerini almalıdır. Hidrosefali Tedavisi


Empatide Başka Bir Deneyim: Hiper Empati Kelime olarak geniş bir deneyim yelpazesini ifade etmek için kullanılan empatiyi, duygu alanında çalışmalar yürüten araştırmacılar genellikle başkalarının ne düşündüğünü veya ne hissettiğini hayal edebilme yeteneği ile birlikte diğer insanların duygularını algılama yeteneği olarak tanımlar. Aşırı empati ya da hiper empati durumunda ise birey, empatik bağ kurduğu kişi ya da kişilere hem ayna hem de sünger olmayı içeren bir deneyim yaşar. Diğer insanların acılarını sadece hissetmez aynı zamanda o acıyı fiziksel olarakta yaşarlar. Bu acı, bireyde kaygıya neden olan ve karşı tarafın ihtiyaçlarına maruz bırakan türde bir acıdır. Hiper empati sendromuna daha detaylı değinmeden önce aşağıda empati türlerine kısaca değinilmiştir. İki Tür Empati Araştırmacılar genellikle iki tip empati ayrımını benimserler. Bunlar bilişsel ve duygusal empatidir. Bireyin bir başkasının duygularını ne kadar iyi algılayabildiği ve anlayabildiği ağırlıklı olarak bilişsel empatinin alanını oluşturur. Aynı zamanda empatik doğruluk olarak da bilinen bilişsel empati Hodges ve Myers' a göre kişinin nasıl hissettiği de dahil olmak üzere başka bir bireyin zihninin içeriği hakkında daha eksiksiz ve doğru bilgiye sahip olmayı içerir. Bilişsel empati süreçleri genel olarak; başkasının duygularını anlama ve algılama, kurgusal karakterlerle özdeşleşme eğilimi ya da bir durumu zihinde hayal gücü becerisi , başkalarının bakış açısını anlayabilme ve algılayabilme ve bazen bu becerinin belirli istenen sonuçlara ulaşmak için stratejik olarak kullanımı gibi deneyimleri kapsar. Empati Becerilerini Geliştirmek Anlaşılan o ki zihinsel süreçlerin hakim olduğu bilişsel empatinin kontrollü kullanımı, bireyde sağlıklı empatik süreçlerin devam ettirilmesinde kilit bir role sahip. Bireyin, empatik süreçleri sağlıklı biçimde devam ettirebilmesi; diğer insanların duygusal deneyimlerini içselleştirmesinden çok anlaması, algılayabilmesi ve doğru davranışlar oluşturmasında yatıyor. Bu açıdan bilişsel empati becerilerini geliştirmek ve etik kullanmak büyük önem arz etmekte. Duygudan yoksun bırakılmış bilişsel empatik süreçler bireyin kontrolünü kaybederek manipülatif davranışlar geliştirmesine neden olabilir! Bir başka empati türü duygusal empati ya da primitif empati; duygusal bulaşmadan kaynaklanan öznel bir durumdur. Genellikle bilinçsiz ve otomatik olarak gerçekleştirilir. Duygusal empati becerileri; duygusal deneyimleri paylaşmak, bir başkasının acısını içselleştirerek, sıkıntılı hissetmek, diğer insanlara yardım etmeye belirgin şekilde gönüllü olmak şeklinde özetlenebilir. Hiper Empati Sendromu Empatik süreçlerde diğer insanların acılarını, hislerini doğru algılayabilmek ve uygun davranış şekilleri geliştirmek daha çok bilişsel empatik süreçleri ifade ederken çok büyük oranda tabiaten gerçekleşen başkalarının bu deneyimlerini içselleştirerek yaşamaya sebep olan süreçler duygusal empatinin sonucu olarak gerçekleşir. Peki duygusal empati ne dereceye kadar işlevsel? Duygusal empatinin sınırları çizilebilir mi? Diğerlerine acı veren deneyimleri; kendi beden ve ruh sağlığı bütünlüğümüze zarar vermeden içselleştirmek mümkün mü ya da ne dereceye kadar doğru? Duygusal empatik yönü ağır basan bireyler ne gibi tehlikelerle karşı karşıya? Fazla doz empati yapmak bizi yıpratır mı? Bu sorular üzerine kafa yoran bazı araştırmacılar aşırı duygusal empatik süreçleri hiper empati sendromu olarak tanımlayarak bu durumla ilgili bazı çalışmalar yapmışlardır. Az sayıda kaydedilmiş vaka olması hiper empati hakkında bilgi edinmeyi zorlaştırmaktadır. Kayıt altına alınmış vakalarda hiper empatik bireylerde gözlemlenen bazı durumlar aşağıda listelenmiştir. Bu durumlar her zaman ortaya çıkmayabileceği için kişiden kişiye değişebilmektedir. İşte bazı öne çıkan belirtiler; - Ayna dokunuşu sinestesizi, - Yüksek duygusal ve fiziksel hassasiyet, - Fiziksel duyumların, duygulara eşlik etmesi, - Kolay uyarılma hali, - Zayıf benlik algısı ve tekrarlayıcı davranışlar. Hiper empati sendromu tanısı almış olmak kişinin tedaviye muhtaç psikolojik bir rahatsızlığı olduğu anlamına elbette gelmiyor. Burada önemli olan hiper empatik bireyin bu deneyimlemelerin ne kadarını, ne sıklıkta ve ne yoğunlukta yaşadığıdır. Yukarıda ifade edilmiş durumları sık sık deneyimlediğinizi düşünüyor ve kronik yorgunluğunuzun sebebini kestiremiyorsanız sebebi belki sizin de hiper empatik olmanızdır! Uzmanlar bu durum size acı vermeye ve hayat kalitenizi düşürmeye başladığında bir profesyonelden yardım almanızı öneriyor. Hiper empatinin doğası üzerine yakın gelecekte daha kapsamlı çalışmalar yapılması olası. Bu çalışma, yararlanılan kaynaklar ışığında konuya giriş niteliğindedir. Herkese sağlıklı günler! Kaynaklar https://lesley.edu/article/the-psychology-of-emotional-and-cognitive-empathy Thomas Allen Chris , Rogers, Kimberley, Isabel Dziobek, Jason Hassenstab, Oliver T. Wolf, and Antonio Convit. Who cares? Revisiting empathy in Asperger syndrome. Journal of Autism and Developmental Disorders, volume: 37, no. 4 (2007): 709-715. blog.teleosleaders.com/2013/07/19/emotional-empathy-and-cognitive-empathy


Hipnoterapi Hipnoterapi, farklı bir bilinç hali olan hipnozun kullanıldığı tamamlayıcı bir terapi türüdür. Hipnoz günümüzde birçok kişi tarafından tedavi edici olduğuna inanılan bir yöntemdir. Hipnozun herhangi bir rahatsızlıkta etkili bir tedavi yöntemi olduğuna dair elimizde yeterince kanıt yok. Ancak hipnoza başvuran birçok hasta bunun çok işe yaradığını belirtiyor. Tedavi sürecinde plasebonun da büyük etkisi olabilir. Bunun yanında bilim insanları hipnozun rahatlatıcı etkisinin hastaların ruh hali üzerinde fark yaratabileceğini düşünüyor. Hipnoterapinin kullanım alanları arasında birçok beden ve beyin rahatsızlıkları yer alıyor. Örneğin, huzursuz bağırsak sendromu , sigarayı bırakmak, kilo vermek, anksiyete bozuklukları hipnoterapinin iyi geldiği rahatsızlıklardan bazılarıdır. Hipnoterapi IBS'ye İyi Geliyor Beyin ve beden arasındaki ilişki her geçen gün daha fazla aydınlatılıyor. Son yıllarda ikinci beynimiz olarak lanse edilen bağırsaklarımızın zihnimizi çok fazla etkilediği ortaya çıktı. Huzursuz bağırsak sendromu ciddi karın ağrılarına neden olan bir rahatsızlıktır. Bazı araştırmalar hipnoterapinin IBS'den kaynaklanan karın ağrılarına yardım ettiğini gösteriyor. Elimizde çok fazla kanıt yok ancak İngiltere'deki National Institute for Health and Care Excellence'a göre başka tedavilere yanıt vermeyen IBS hastaları için hipnoterapi bir çözüm olabilir. İleri Okuma: Bağırsak Bakterilerinin Beyin ve Vücut İçin Önemi Cilt Rahatsızlıkları Dermatoloji alanında bazı araştırmalar hipnoterapinin çocuklukta ortaya çıkan egzamalar için yardımcı olabildiğini gösteriyor. Egzamaların görülme nedenleri çok farklı olabilir ancak stresten dolayı çıkanlarda ilaçlar ile birlikte hipnoterapinin etkili olabildiğini biliyoruz. Stresten kurtulma konusunda birçok yöntem işe yarayabilir. Bunlardan biri de hipnoterapidir. Anksiyete, Hamilelik ve Doğumda Hipnoterapi Hipnoz ve benzeri tekniklerde çalışma koşullarından dolayı yeterli kanıt bulunamasa da anksiyete tedavisinde hipnoterapi yaygın olarak tavsiye edilir. Bazı çalışmalarda hamilelikteki anksiyeteyi azaltmada hipnoterapinin etkili olabileceği gösterildi. Doğum esnasında kadınların ağrısını azaltmak için de hipnoterapinin kullanılabileceği belirtiliyor. Bu gibi konularda tabii ki daha fazla araştırma yapılmalı. Şimdilik, hipnoterapi umut vadediyor. İleri Okuma: Anksiyete Nedir, Nasıl Tedavi Edilir? Kanıt Yetersizliği Ne Anlama Geliyor? Az önce saydığımız durumlarda hipnoterapi kullanabilirsiniz ancak bu yöntemin klinik olarak tavsiye edilmesi için elimizde yeterince kanıt yok. Anksiyeteniz varsa hipnoterapi almak belki size iyi gelebilir ancak anksiyetesi olan her hastanın reçetesine hipnoterapi yazamayız. Bir yöntemin bütün doktorlar tarafından onaylı bir şekilde kullanılması için çok geniş bir hasta popülasyonunda çok sayıda kontrollü deneye ihtiyacı vardır. Hipnoz ve bunun klinik kullanımıyla ilgili yetkili kurumlar tarafından şu ana kadar hiçbir düzenleme ve kısıtlama getirilmemiştir. Yapılan araştırmalar çoğunlukla az sayıda insanla ve kötü deney koşullarında gerçekleşti. Hal böyle olunca hipnoterapinin yararlılığı da bir türlü gün yüzüne kavuşturulamadı. Eğer isterseniz deneyebilirsiniz, bunun bir antidepresan kadar yan etkisi olmayacağı aşikar. Sadece aşağıdaki güvenlik ve uygulama bilgilerini dikkatlice okuyun. Hipnoterapide Güvenlik Konuları Bazen doktorlar, dişçiler, psikologlar ve danışmanların uyguladığı hipnoterapiyi günümüzde biraz eğitim almış herkes uygulamaya başlamıştır. Maalesef bu işin yasal şartları yeterince iyi düzenlenmediğinden ve denetlenmediğinden hipnoterapistler kendilerine çok iyi bir ortam buluyorlar. Örneğin, İngiltere'de hiçbir hipnoterapist herhangi bir eğitime veya bir organizasyona katılmak zorunda değildir. Her önüne gelen hipnoz uyguladığı bu ortamda kimden terapi aldığınıza çok dikkat etmelisiniz. Hipnoterapiye başvurmadan önce kiminle görüştüğünüze bakın. Size terapi yapacak kişinin sağlık konusundaki geçmişini araştırın. Bir doktor mu yoksa lise mezunu, hiç eğitim almamış birisi mi? Bugün İngiltere'de çok sayıda hipnoterapist İngiltere Psikoterapi Derneği gibi profesyonel derneklere üyedir. İleri Okuma: Hipnoz Ne İşe Yarar? Hipnoterapistinizi araştırırken araştırmanız gereken bir diğer konu ücrettir. Bu konuda ülkemizde standart bir ücret maalesef bulunmuyor. Yurtdışından örnek vermekle yetineceğiz. Genellikle özel bir hipnoterapi oturumu bulunduğunuz ülkeye göre 50 ila 90 euro veya pound arasında değişiyor. Bunun çok altında veya çok üstünde bir ücretle terapi alan kişiler olağandışı bir uygulamayla karşılaşabilirler. Sakıncalar ve Riskler Nelerdir? Şimdi hipnozla ilgili izlediğiniz bütün filmleri unutun. Kimse sizin zihninizi ele geçirmeyecek ve sizi bir şebek gibi oynatmayacak. Tamamen hipnoz olduğunuzda bile istemezseniz, terapistin söylediklerini yapmak zorunda değilsiniz. Gerekli olduğunu gördüğünüz anda kendi kendinizi hipnozdan çıkarabilirsiniz. Bu konu filmler ve televizyon gösterileri tarafından çok çarpıtılmış durumda. Sanki terapist her katılımcının beyninizi yıkayacak gibi bir algı oluşturuyorlar. Siz hipnoz olmak istemediğiniz taktirde hipnoz olmazsınız.


Sigarayı Bırakmak veya Diş Ağrısını Azaltmak İçin Hipnoz İşe Yarar mı? İnsanların vücuduna bir tür güç geçirmek yoluyla çeşitli rahatsızlıkları tedavi edebildiğini iddia eden Anton Mesmer; 1700'lü yılların sonunda Paris'te çok ünlenmişti. Mesmer bu güce hayvansı çekicilik diyordu. Hayvansı çekiciliğin tedavi edici özelliği o kadar büyüleyiciydi ki Fransız Bilim Akademisi konuyu araştırmak için bir komisyon kurdu. Komisyon ise bu gücü tanımlayamadığı için onu yasakladı. Bugün biz bu güce hipnoz diyoruz. Hipnoz bir araştırmacının, klinik tedavi uzmanının ya da hipnozcunun bir kişiye duyu, algı, his, düşünce veya davranışlarında değişiklik yaşayacağını telkin etmesidir. Hipnozun eğlence amaçlı kullanılabildiğini, insanların gönüllü olarak sahneye çıkıp Paul'ün Elvis taklidi yapması gibi sıra dışı ve genelde komik şeyler yaptığı gösterilerde görmüşsünüzdür. Ancak hipnozun tıpta, diş hekimliğinde tedavi etme ve davranış düzeltme konularında ciddi ve yasal kullanım alanları vardır. Hipnoz; tıpta ve diş hekimliği alanlarında hipnotik analjezi yoluyla hastanın rahatlamasını, ağrılarının azalmasını, korku ve endişelerinden kurtulmasını ya da ölümcül hastalıklarla başa çıkabilmesi için motivasyonunun artırılmasını sağlayabiliyor. Hipnoza karşı hassas olan hastalar ağrı kesici ve gevşetici telkinlere daha iyi tepki veriyorlar. Hipnoza karşı daha duyarlı olan denekler, hipnoz altındayken hipnoza karşı daha az duyarlı olan deneklere göre belirgin şekilde daha az ağrı hissettiklerini söylüyor. Deney sırasında deneklerin kolları bağlanarak kollarına kan gitmesi önlendi ve bu şekilde ağrı uyarımı yaratıldı. Araştırmacılar hipnotik analjezi esnasında katılımcıların beyninde ne olduğunu ise ancak yakın zamanda çözebildiler. Araştırmacılar PET taramalarını kullanarak denekleri hipnotize ettiler ve ellerini ılık ya da can yakacak kadar sıcak suya sokmalarını istedikten sonra, beynin farklı bölümlerindeki hareketliliği ölçtüler. Acının daha rahatsız edici olduğu yönündeki hipnotik telkinler frontal lobdaki anterior singulat korteksin faaliyetinin azalmasına yol açtı. Acının daha az rahatsız edici olduğu yönündeki telkinler ise aynı bölgedeki beyin faaliyetinin artmasına sebep oldu. Buna karşılık acının daha az ya da daha fazla rahatsız edici olduğu yönündeki telkinler ağrı duyumunu gösteren parietal lobdaki beden duyuları korteksinin faaliyetini hiçbir şekilde etkilemedi. Diğer bir deyişle, hipnotik analjezi altındaki denekler acıyı hissediyorlar, ancak acıdan ne kadar rahatsız oldukları hipnotik telkinlerin acıyı daha az ya da daha çok rahatsız edici olarak belirlemesine bağlıdır. Hipnotize edilen katılımcıların düşünce ya da beklentileri, acı algılarını değiştiriyor. Bazı bilim insanları hipnozun sigarayı bıraktırıcı etkisi olabileceğini düşünmüş ve bunu hastaları üzerinde denemiştir. Araştırmacılar katılımcılar üzerinde üç farklı yöntem uyguladı ve bir de hiçbir şey uygulanmayan kontrol grubu ile beraber onları dört gruba ayırdı. İlk grup davranış terapisi aldı, ikinci grup sağlık eğitimi aldı ve sigaranın zararları hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirildi, üçüncü grup ise hipnotize edildi ve sigarayı bırakması telkin edildi. 3 haftadan sonra davranış terapisi ve sağlık eğitimi alanların %40'ı sigarayı bırakırken, hipnoz alanların sadece %30'u sigarayı bıraktı. Kontrol grubunda ise kimse sigarayı bırakmadı. Bu sonuçlar bize gösteriyor ki, üç haftalık hipnoz sigarayı bıraktırma konusunda temel sağlık eğitiminden bile daha etkili değil.


Hipokampus Nedir, Beyinde Hangi Görevlerden Sorumludur? Hipokampus hafıza açısından çok kritik bir role sahip beyin bölgesidir. Şekli deniz atına benzer. Hipokampusta nöron ve sinapslarının nasıl organize olduğu hücresel ve sistemsel ölçüde yoğun bir araştırmaya tabi tutulmuştur. Şüphesiz bunda yeni nöronların hipokampuse katılışının gerçekleşmesi de çok önemlidir. Aynı zamanda bu bölge beyin yapıları arasında kriz/nöbetlere, kalp ve damar sorunlarına en hassas yapıdır. Şeker hastalığından Alzheimer hastalığına kadar pek çok hastalıkta hipokampus çok etkilenir. Hipokampusun Tabakalı Yapısı Hipokampus beynin medial temporal lobunda limbik sistemin çok önemli bir üyesidir. 3 büyük alandan oluşur: Dentat girus, CA1, 2 ve 3 alanlarıyla birlikte Ammon boynuzu ve subikulüm. Bir de glutamaterjik granül hücreleri, piramidal nöronlar ve nöropil üzerinde bulunan bir ana tabaka vardır. Burası dağınık sayıda çok sayıda GABAerjik ara nörondan oluşur. Nöropil çoğunlukla miyelinsiz akson, dendrit ve glia hücrelerinden meydana gelir. İçerisinde bolca sinaps bulundurur. Hipokampuse bilgi akışının temel kaynağı yakınında bulunan entorhinal kortekstir. Bunda temel olarak granül hücreleri görev alır. 2014 yılında fizyoloji alanında verilen Nobel ödülü bu bilgi akışını keşfeden kişiye verildi. Moser çifti entorhinal korteks ve hipokampus arasındaki çift yönlü sinyal alışverişi ile çevre algısının nasıl oluştuğunu açıkladılar. Ammon boynuzunda dentat girusunu CA3'e, CA3'ü CA1'e, CA1'i subikulüme bağlayan üçlü bir glutamaterjik ağ mevcuttur. Burada mosi fiberleri ve Schaffer kollateral lifleri köprü görevi görür. Hipokampusun dışarıya elektriksel sinyal gönderdiği kapısı subikulümde yer alır. Sinyaller forniks üzerinden çeşitli limbik yapılara ve entorhinal kortekse gider. GABAerjik ara nöronlar temel hücre ve nöropil tabakaları arasında konuşlanmış çok çeşitli nöronlardan oluşur. Hipokampus ve Hafıza Belleğe yeni bilgilerin girilmesinde hipokampus çok kritik bir rol oynar. Hafıza türlerinin çoğunda hipokampusun bir görevi vardır. Ancak anlamsal bellek gibi türlerde hipokampus çok fazla katkı sağlamayabilir. Hipokampusun zarar görmesi depolanan bilgilerde herhangi sorun oluşturmaz. Ancak yeni bilgilerin girilmesini zorlaştırabilir. Hipokampus burada bir kargo şubesi gibi davranır. Bütün bilgileri kendinde toplar ve her bilgiyi önemlilik derecesine göre dağıtır. Hayvan araştırmaları hipokampus ve entorhinal korteksteki yer hücrelerinin belirli bir yere girildiğinde ateşlendiğini gösteriyor. Bu nöronların çoğu baş hareketlerine ve gidiş yönüne de çok hassaslar. Ayrıca olfaktori korteksler ve hipokampus arasındaki etkileşimler kokular arasında ayrım yapmamızı sağlıyor. Koku sinyalleri entorhinal korteks üzerinden bir yol izleyerek hipokampuse giriyor. Entorhinal korteks ve hipokampus aralarında çift yönlü bilgi alış verişi ile organize bir çevre analizi yapıyor. Bulunduğumuz yerlerin haritalarını çıkarıyor. Yapılan araştırmalar yer hücrelerinin çevre planını temsil eden haritalar gibi işlev gördüğünü ortaya çıkardı. Hipokampus ve Temporal Lob Epilepsileri Hipokampus epilepsideki titreme nöbetlerine en duyarlı beyin bölgelerinden biridir. Buradaki nöron ölümleri, aksonların savrulması, granül hücrelerinin dağılması hipokampal sklerosise neden olabilir. Hipokampusun içindeki hilar mosi hücrelerinin ölümü lifli dokuyu dentat girus ve granül hücre dendritlerine yönlendirir. Bölgedeki bu düzenleme hücrelerde aşırı elektriksel faaliyet neden olarak titreme nöbetlerine yol açabilir. Bazı nöronların gereksiz faaliyeti yüzünden titremeler oluşabilir. Alzheimer Hastalığı


Hipotalamus Nedir, Ne İşe Yarar? Hipotalamus kelime anlamı olarak talamusun altında demektir. İsminden de anlaşılacağı üzere beyinde talamusun hemen altında yer alır. Yaklaşık bir badem büyüklüğünde olup çoğunlukla gri maddeden oluşur. Bu da ortalama bir beyin ağırlığının 1/300'üne denk gelir. Hipotalamus tüm memelilerde bulunur ve 3. ventrikülün tabanı ile kenarlarını oluşturur. Bilim insanları hipotalamusun pek çok hücre grubundan oluştuğunu ve her nöron popülasyonunun farklı görevleri olduğunu tespit etti. Örneğin preoptik alanı kapsayan anterior kısım kadınlarda doğurganlığı ve kızışma döngüsünü düzenliyor. Ayrıca bu bölüm ısıya duyarlı nöronları sayesinde tirotropin salgılatıcı hormon salgılanmasında da rol oynuyor. Anterior hipotalamusun alt kısmında yer alan suprakiazmatik çekirdek sirkadyen ritmini düzenliyor. Bu alanın uzantısı olan paraventriküler çekirdek ise beslenme ve diğer metabolik olaylar ile ilgileniyor. Ventromedial hipotalamus ise arkuat çekirdek ile beraber yiyecek alımını ve enerji ihtiyacını kontrol eden beynin doygunluk merkezini kontrol ediyor. Yaşlanmanın hipotalamus üzerinde yarattığı tesir biraz ilginçtir ve hala araştırılmaktadır. Dişi farelerde yapılan bir araştırmada normal yaşlanma süresince hipotalamusun bazı bölümleri insüline benzer büyüme hormon reseptörü 1'in (IGF-1R) üçte birini kaybetmiştir. Kalori kısıtlamasına tabi tutularak IGF-1R reseptörlerinin aktif kalmasına çalışıldığında ise IGF-1R taşıyan immünoreaktif hücrelerinin sayısı daha da azalmıştır. Hipotalamusun Görevleri Hipotalamusun vücuttaki en temel görevi homeostazı düzenlemektir. Özellikle belirli bazı nöral devreler uzun süreli enerji dengesini, glikoz kullanımını, tuz ve su dengesini, vücut sıcaklığını, uyku/uyanıklık döngüsünü ve kan basıncını kontrol etmekten sorumludur. Bu anlamda hipotalamus merkezi sinir sistemi, endokrin ve otonom sinir sistemi arasında bir köprü görevi görür. Hiptalamus bütün işlevlerini yaparken vücudun metabolik ürünlerinden gelen ipuçlarını kullanıyor. Bu ürünler hormonlar, besinler, tuzlar vb. maddelerdir. Bu maddelerin miktarları, çeşitli doku ve organlardan gelen sinyallerle birleştirilerek bir değerlendirme yapılır. Sonrasında vücudun neye ihtiyacı varsa o yönde bir karar alınıp uygulamaya konur. Örneğin çok terleyip su kaybettiğinizde hipotalamus bunu engellemek için böbreklerden daha fazla su emilimi yapılması gerektiği emrini verir ve ilgili hormonların salınımını başlatır. Hipotalamus beynin merkezi bir yerinde olmasından ötürü çok sayıda beyin bölgesiyle bağlantı halindedir. Özellikle merkezi sinir sisteminde yer alan beyin sapı, limbik ön beyin, amigdala, Broca alanı ve serebral korteks bunların içinde en önemlileridir. Bütün bu bölgeler ile olan iletişimde leptin, girelin, insülin gibi hormonlar, sitokinler, glikoz ve uzun zincirli yağ asitleri dahil olmak üzere çok sayıda metabolik ürün hipotalamusa girer. Hipotalamus Doğru Çalışmazsa Ne Olur?