Raynaud Fenomeni Raynaud fenomeni erkeklerin yaklaşık %5'inin ve kadınların aşağı yukarı %8'inin soğuk veya aşırı stres ile karşılaştıklarında öncelikle ellere kan akımının aralıklı olarak azaldığını belirtir. Vazospazmlar; parmaklar, burun ucu, kulaklar ve ayrıca peniste görülebilir. Raynaud fenomeninin görülme sıklığı ve belirtilerinin şiddetindeki artışla sigara içimi arasında ilişki bulunmaktadır. Belirtiler 15 ila 25 yaşları arasında görülmeye başlar; en çok soğuk iklimlerde yaygındır. Belirtiler çoğu kez deri renginde üç aşamalı değişikliği kapsar. İlk olarak deri soluk veye beyaz , soğuk ve uyuşuk olur. Bunu derinin mavi hatta mor olduğu siyanotik bir dönem izler, bu süre boyunca azalmış kan akımı şiddetli ağrıya yol açabilir. Kan akımı düzelir, düzelmez parmaklar çoğu kez koyu kırmızı olur, şişme ve sızlama görülebilir. Birincil Raynaud fenomeni veya Raynaud hastalığı, altında yatan başka bir hastalığı olmayan kişide belirtilerin idiyopatik görünümünü ifade eder. Bu gibi olgularda vazospastik ataklar, soğuk veya strese normal bir yanıtın sadece bir abartısı olabilir. İkincil Raynaud fenomeni veya Raynaud sendromu; skleroderma, lupus, romatoid artrit, Sjögren sendromu, karpal tünel sendromu ve anoreksi gibi bir diğer hastalık yüzünden bu belirtilerin varoluşunu ifade eder. İleri Okuma: Anorekside Son Tedavi Yöntemleri Nedir? Raynaud Fenomeni Tedavisi


Reddedilmek İle İlgili Tuhaf Gerçekler Birisi tarafından reddedilmek kuşkusuz üzücüdür özellikle psikolojik sağlımıza zarar verir. Reddedilmenin duygularımız, düşüncelerimiz ve davranışlarımız üzerinde çeşitli etkileri mevcuttur. Bu yazımızda bu etkileri ve reddedilmeyle ilgili belki bilinmeyen gerçekleri konuşacağız. Reddedilmek beyinde fiziksel acı olarak algılanabilir. Yapılan araştırmalarda reddedilme duygusu yaşayan katılımcıların beyinlerinin fonksiyonel manyetik rezonans taramaları yapıldığında sadece reddedilen kişilerin fiziksel acı yaşadıklarında etkinleşen beyin bölgelerinin de etkinleştiği saptanmıştır. Beyinlerimiz aslında reddedilme ve fiziksel acıya benzer şekilde tepki veriyor. Ağrı Kesici Duygusal Acıları da Dindiriyor Tylenol adlı ilacı kullanmayanımız yoktur herhalde. Her zaman bir köşede duran, nezle olunduğunda ilk başvurduğumuz ilaçtır. Tylenol'un bilmediğiniz bir başka yararı duygusal acıların ortaya çıkmasını engelleme özelliğidir. Araştırmacılar katılımcılara reddedildikleri bir tecrübelerini hatırlamalarını istemeden önce katılımcıların bir kısmına Tylenol veriyor diğerine plasebo etkisi yaratacak hap şeklinde şeker veriyor. Tylenol alan kişiler şeker alan kişilere göre daha az duygusal acı yaşıyorlar. Ancak yine de sevgilinizden ayrılınca Tylenol almayın, daha güzel yöntemler var. Reddedilmenin evrimsel süreçte bize çok önemli yararları da olduğunu itiraf etmemiz gerekir. Avcılıkla geçindiğimiz günlerde, kabileden dışlanmak, reddedilmek ölüm cezasına eş değerdi. İnsanların yalnız başlarına uzun süre yaşamaları mümkün değildi. Evrimsel psikologlar dışlanma riskiyle karşı karşıya kaldığında beynin bizi alarma geçirmesi için bir uyarı sistemi geliştirdiklerini düşünüyorlar. Dışlanma tehlikesi belirdiğinde beyin hemen topluma göre hareket ederek davranışlarını değiştirip uyum sağlayabilmeli. Reddedilmek Aidiyet İhtiyacımızı Bozuyor Duygusal acıları fiziksel acılardan daha güçlü hatırlarız. Örneğin iki durumu karşılaştıralım. 1 ay önce yanlışlıkla parmağınızı kestiniz ve aynı gün sevgilinizden ayrıldınız . Ayrıldığınız zamanki duygusal acıyı parmağımızın kesilmesinden daha iyi hatırlar ve tekrar tecrübe ederiz. Reddedilme bizim bir şeye aidiyet ihitiyacımız bozuyor. Neden futbol takımı tutarız, okulda sosyal gruplarımız olur hiç düşündünüz mü? Cevap insanın kendini bir gruba ait olma yalnız olmama ihtiyacında yatar. Reddedilme dışlanma durumlarında ise bu ihtiyacımız bozulur ve kendimizi yalnız hissederek mutluluğumuz baltalanabilir. Mezunlar gününde eski arkadaşlarınızla bir araya gelmek size aidiyet hissini tekrar yaşattığından bu özel günler çok sevilir. Reddedilmek agresifliği ve öfkeyi tetikliyor 2001 yılında Amerika'da yapılan bir araştırmaya göre reddedilme yetişkin bireylerde uyuşturucudan, fakirlikten ve çete üyeliğinden daha büyük tehlike arzediyor. Küçük reddedilmeler bile tabiri caizse insanların içindeki şeytanın ortaya çıkmasına sebep olabiliyor, özellikle ergenlik dönemlerinde. Reddedilmeler bazen özsaygımızı sorgulamamıza hatta yitirmemize sebep olabilir. Özellikle kadın erkek ilişkilerinde reddedilen taraf kendinde hata bulmaya eğilimli hale gelir ve bu durum özgüvenini ve özsaygısını yitirmesine sebep olabilir. Böyle durumlarda kendimizi suçlarız, bir yerlerde hata yaptığımızı düşünürüz ve kendimizi değersiz hissedebiliriz halbuki cevap çoğu zaman daha basittir. Belki kusurlu olan karşı taraftır. Bu zamanlarda mantıklı karar veremediğimizi göz önünde bulundurmamız gerekir. Reddedilmek Zekanızı Etkileyebilir


Rene Descartes Rene Descartes 1596 doğumlu Fransız filozof, matematikçi ve bilim insanıdır. Descartes modern batı felsefesinin babası olarak kabul edilir ve şu an bile yazılanların çoğu onun çalışmaları üzerine yazılır. Özellikle İlk Felsefe Üzerine Düşünceler hala çoğu üniversitenin felsefe bölümünde standart bir kaynak olarak kabul edilir. Descartes'ın matematiğe katkısı da aynı derecede belirgindir; uzaydaki bir noktayı bir numaralar seti olarak işaretleyebilmeyi ve cebirsel denklemleri iki boyutlu koordinat sisteminde geometrik şekiller olarak göstermeyi sağlayan Kartezyen koordinat sistemi, ismini Descartes'tan alır. Descartes belki de en çok, Metot üzerine konuşmanın 4. ve Felsefenin İlkelerinin 1. bölümlerinde geçen cogito ergo sum şeklindeki felsefi cümlesiyle tanınır. Rene Descartes Modern Felsefenin Kurucu Babasıdır Rene Descartes Düşünüyorum, öyleyse varım önermesiyle kendi beninin bilgisini sezgisel olarak kendiliğinden açık ve seçik kabul etti. Tanrı'nın, matematiksel bilginin ve dış dünya üzerine edindiğimiz bilgilerin geçerliliklerini kendi beniyle olan ilişkilerinden yola çıkarak kurdu ve böylece özne merkezli modern felsefenin kurucu babası olarak ünlendi. Descartes, 1628'den itibaren, 15 yıl süren geziler, savaşlar ve serüvenlerden sonra yerleştiği Hollanda'da, batı düşüncesini altüst eden bir felsefe sistemi kurdu. Öğrendiğinin, gördüğünün, duyduğunun, inandığının hepsini birden büsbütün silerek, her şeyden kuşkulanmaya başladı. Yalnız tek bir şeyden emindi: düşüncenin varlığı. Buradan hareketle, evrenin açıklamasını yaptı. Herkes Latince Yazarken O Fransızca Yazıyordu Yöntem üzerine konuşmada hep karmaşıktan basite inerek, gerçeği kuşatmaya yarayacak kuralları bir bir saydı. Felsefeyi, bütün inceleme kitaplarının Latince yazıldığı bir çağda, Fransızca yazarak ve sağduyu dünyada en iyi bölüştürülmüş şeydir diyerek, herkesin, uzman olmayanların bile anlayabileceği bir duruma indirgedi. Descartes her tür araştırmanın pratik niteliği üzerinde ısrarla durur. Ona göre en önemli bilimlerden mekanik, insanlara yardım edecek makineleri yapma sanatı; tıp, vücudu ve ruhu tedavi etme sanatı; ahlak, mutlu yaşama sanatıdır.


Renk Körlüğü Olanlar Renkleri Nasıl Görüyor? Renk körlüğü çok sık duyduğumuz ama tam olarak ne olduğunu anlayamadığımız bir rahatsızlık. Baş ağrısı, diş ağrısı, miyop, astigmat daha sık rastlanılan rahatsızlıklar ama renk körlüğü hem nadir görülüyor hem de genetik bir kısmı var. Bu konuda bilgilenmek için insanlar ya bolca şey okuyor ya da renk körlüğü simülasyonuna giriyorlar. Yukarıdaki görselde farklı tür renk körlüğüne sahip insanların gökkuşağındaki renkleri nasıl algıladığını görüyorsunuz. Şimdi bu rahatsızlığı ve türlerini biraz daha yakından inceleyelim. Renk körlüğünün erkeklerde görülme oranı %8, kadınlarda ise %0.5'tir. Yani her 12 erkekten 1'inde görülürken, kadınlarda bu oran 1/200'dür. Erkeklerde görülme sıklığı kadınlara göre 16 kat daha fazladır çünkü X kromozomunda taşınır. Dünya'da 180 milyon kişi renk körlüğü yaşıyor. Bu rahatsızlık gözümüzdeki renk algılamaktan sorumlu koni hücrelerinin renkleri algılamamasından dolayı ortaya çıkar. Renk körlüğünün en yaygın formu kırmızı-yeşil renk körlüğüdür. Aslında bu tip adlandırmalar yanlıştır ama halk arasında sıkça kullanılır. Bütün renk körlüğü türleri tüm renk spektrumunu etkiler ve birkaç renge indirgenemez. En sık karşılaşılanlar rahatsızlıklardan biri olan protanopide hasta kırmızı rengi algılayamaz. Görselde bunun örneğini görüyorsunuz. Kısmi ve tam renk körlüğü gibi dereceler var Döteranomali yeşili algılamadaki zayıflık anlamına gelir. Bu hastaların görüşlerinde yeşil renk çok az algılanır ancak az da olsa kendine bir yer bulur. Eğer hasta döteranopiden muzdarip olsaydı yeşili hiç göremeyecekti. Renk körlüğünün de kendi içine dereceleri var. Hastalar renkleri zayıf algılayabilir ya da hiç algılayamayabilir. Döteranopi ve protanopide hastalar kırmızı ve yeşil rengi ayırt etmekte çok zorluk yaşarlar. Kırmızı-yeşil renk körlüğü adı buradan gelir.


Renk Körlüğü Renk körlüğü bir canlının görme merkezinde özel bir pigment molekülünün bulunmaması veya gerektiğinden az bulunmasıdır. Bu eksiklik sonucunda çeşitli renklerin çevresindeki renkler ayırt edilemez. Renk körlüğü için en yaygın test, renkli noktalardan yapılmış bir zeminde, benzer renkli noktalardan oluşan şekiller içeren levhalardan oluşan İstihara kartlarının kullanıldığı testtir. Özellikle kullanılan renkler nedeniyle, şekiller renk körü bir kişiye zemin ile aynı görülecek şekilde yapılmıştır. Renk körü olan bazı bireyler, bazı renkleri ayıramazken, diğer bireylerde sadece bir renk zayıflığı bulunur. Prot-, döter- ve trit- ön ekleri, sırasıyla kırmızı, yeşil ve mavi koni sistemlerinin kusurunu gösterir. Renkli görmenin normal olduğu kişilere trikromat denir. Dikromatlar, sadece iki koni sistemine sahip kişilerdir; bunlarda protanopi, döteranopi veya tritanopi bulunabilir. Monokromatlar yalnız bir koni sistemine sahiptir. Dikromatlar sadece iki temel rengi karıştırarak kendi renk spektrumlarını eşleştirebilirken, monokromatlar tek bir temel rengin yoğunluğunu değiştirerek oluşturur. Renk körlüğü kalıtsaldır


Renkler Vücudumuzun Biyolojik Saatini Düzenliyor Evimizin duvarında asılı olan duvar saati veya kolumuzda taşıdığımız kol saati gibi vücudumuz da güneş ışığına bağlı olarak çalışan son derece hassas bir iç saate sahiptir. Bu saat hayatımız için o kadar önemlidir ki tiktakları uyku saatlerimizden beslenme alışkanlıklarımıza kadar neredeyse her metabolik olayda duyulabilir. Vücudun iç saatinin yapısını inceleyen bilim dalı olan kronobiyoloji temel olarak beyin ve diğer organların nasıl bir saat gibi işlev gösterdiğini aydınlatmayı amaçlıyor. Vücudumuzun iç saatini şekillendiren unsurlar nelerdir? Tabi ki en temelde evrim yatar çünkü milyonlarca yıldır tüm canlıların doğaya uyum göstermesini sağlayan da yine bu süreçtir. Evrimsel süreçte ise güneş ışığı organizmaların uyuyup uyanmasında, yemek bulmasında ve dolayısıyla onların iç saatinin şekillenmesinde çok etkili olmuştur. Hal böyleyken gün batımındaki güzel renkler de hoş manzaradan daha fazla anlamlı olabiliyor. Renkler Biyolojik Saati Farklı Şekilde Etkiliyor İngilitere'de Manchester Üniversitesi'nde sıçanlar üstünde yapılan araştırmalar güneş ışığının içindeki farklı renklerin hayvanlardaki biyolojik saat üzerinde farklı değişikliklere neden olduğunu gösterdi. Çevresel uyumun aydınlatılması açısından çok önemli görülen araştırmanın yürütücüleri insanlarda da benzer etkilerin görülebileceğini düşünüyor. Vücudun 24 saatlik zamanının düzenlendiği sisteme sirkadyen ritmi denir. Güneş ışığının sirkadyen ritmini suprakiyazmatik çekirdek üzerinden etkilediği uzun zamandır biliniyordu. Ancak şimdiye kadar sadece gelen ışık miktarının canlı metabolizmasını etkilediği düşünülüyordu. Güneş ışığının içinde barındırdığı farklı renk tayflarının da biyolojik saat üstünde etkili olduğu kronobiyoloji sahasında birçok yeni kapı açacaktır. Renkler Suprakiyazmatik Çekirdeği Hedef Alıyor Araştırma ekibi tüm omurgalılarda biyolojik saatin düzenlenmesinde temel görevleri üstlenen suprakiyazmatik çekirdek adlı bir beyin bölgesine odaklandılar. Bu alan gün içindeki ışık miktarına göre beyinde elektriksel ve kimyasal ritimlerin 24 saat boyunca dengede tutulmasından sorumludur. Gözden giren ışık miktarının SKÇ'yi etkilediği biliniyor ancak araştırmacılar renklerin de bu bölgenin düzenleyici rolü üzerinde etkisi olup olmadığını merak ettiler. Bilim insanları hayvanları farklı yoğunlukta ve renkte ışığa maruz bıraktıktan sonra SKÇ'lerindeki nöronların elektriksel faaliyetini ölçtüler. Bu alandaki nöronların en az dörtte biri renklerdeki değişikliklere güçlü yanıtlar verdi. Özellikle şafak söktüğünde ortaya çıkan diğer renklere göre daha kısa bir dalga boyuna sahip olan mavi ışık nöronları diğer renklere göre daha farklı bir şekilde uyarmıştı. Ekip bir sonraki aşamada renk değişikliklerin nasıl bir etkisi olduğunu anlamak amacıyla farelerin kafesleri etrafında LED ışıklarıyla yapay bir gökyüzü oluşturarak gece ve gündüz döngülerini taklit etmeye çalıştılar. Renk Değişikliği Vücut Isısını Değiştirdi Sıçanların vücut sıcaklığı gece boyunca çok üst seviyelere çıkar. Bilim insanları yapay gökyüzünde renk değişikliği yaptıklarında sıçanların biyolojik saatlerinde de çeşitli bozulmalar meydana geldi. Sıçanların vücut ısıları doğal halinden 30 dakika önce en yüksek seviyeye ulaştı. Vücut ısısının düzenlenmesinde yaşanan bu değişimin biyolojik saatten kaynaklandığından emin olmak gerekiyordu. Bunun için araştırmacılar yapay gökyüzü ortamında tutulan sıçanların suprakiyazmatik çekirdek dokusunu incelediler. Bu bölgenin nöronlarının elektriksel faaliyetine bakarak araştırmacılar biyolojik saatin normalden daha hızlı veya yavaş çalıştığını tespit edebiliyorlar. Yapılan incelemeler sonrasında vücut ısısında gerçekleşen zaman kaymasının biyolojik saat kaynaklı olduğu görüldü. Renkler Klinikte Çok İşimize Yarayacak


Renkler: İnsanlarda Uyandırdıkları Etkiler ve Anlamları Renkler bireyler üzerinde psikolojik etki yaparak anlam üretmede, anlamın algılanmasında ve bilinçaltını etkilemede önemli rol oynamaktadır. Ayrıca toplumlar da geçmişten günümüze renklere çeşitli toplumsal ve sembolik anlamlar yükleyerek düşünce ve ideolojilerinin ifade biçimini oluşturmuşlardır. Farklı kültürler, zaman içerisinde kendilerine farklı renk semboller yaratmışlardır. Örneğin, Amerika'da yaşayan Kızılderililer için siyah cehennemi ve ölümü, beyaz ise barış ve mutluluğu temsil eder. Siyah batıda yas ve matemi anlatırken Japonya'da mutluluğu temsil eder. Almanya'da 3. Reich yönetimi sırasında, homoseksüeller mora yakın renkte bir işaretle damgalanıyordu. Fransa'daki homoseksüeller ve travestiler ise kendilerini les violets olarak nitelendirmişlerdi. Renklerin Anlamları Kültüre Göre Değişebilir Asya'da Hindular arasında ise kırmızı ve sarı kutsal renkler olarak rahipler tarafından tercih edilirken mavi sevilmeyen renk olarak algılanmıştır. Katolik rahipleri siyah giyerken Tibet lamaları safran sarısını tercih etmişlerdir. Ortaçağ giysilerinde mor rengi seçen başpiskoposlar, hiyerarşik olarak yükseldiklerinde cüppelerindeki mor tonlar ve beneklerin sayısı da artmakta idi. Psikoposlar leylak rengi giyinirken, erguvan giysili kardinaller, ayrıca mor ametist taşı olan bir yüzük takıyorlardı. Katolik inancına göre eflatun, büyük perhiz sırasında ve Noel'de, doğru yola dönüş, tövbe ve pişmanlığı simgelemiştir. Renk tercih ve kullanımlarında toplumsal alışkanlıkların ve içinde yaşanılan kültürün de rolü bulunur. Örneğin, bir toplumda açık, neşeli renkler gençler tarafından, doygun, parlak olanlar yetişkinler tarafından, yumuşak ve pasteller yaşlılar tarafından tercih edilmiştir. Diğer taraftan koyu renkler kışın tercih edilirken, açık renkler yazın tercih konusudur. Sosyal düzeyi ve statüsü yüksek sosyal gruplar tarafından pastel renklerden oluşmuş renk kombinasyonları tercih edilirken, düşük gelir grupları tarafından parlak renklerin tercih edildiği saptanmıştır. Mavi rengin ise daha çok entelektüel kişiler tarafından tercih edildiği saptanmıştır. Enerji ve heyecan veren kırmızı ülke bayraklarının 45%'ine hakimken, sakinleştiren mavi 20%'sinde yer almaktadır. Renkler Dinlerde de Önemlidir İslam kültüründe de yeşil renk, üstün bir nitelik kazanmıştır. İslamiyet'te yeşil rengin önemi, göçebe bir hayat sürmeleri ve doğanın yeşermesinin hayvan sürülerini otlağa çıkarma zamanı olarak kendileri için yaşamsal bir önem taşımasından kaynaklanır. Ayrıca günümüzde yeşil renk doğayı simgeleyen çevreci bir renk olarak da algılanmaktadır. Gökyüzü açık mavi renk ile simgeleştirilirken, mavi-yeşil de güneşin doğduğu kutsal yönün simgesi olmuştur.


Renklerin Psikolojik Etkileri ve Kullanım Alanları Gökkuşağı gibi rengarenk bir odada mı daha mutlu olursunuz yoksa her tarafı mat griye boyanmış odada mı? Renklerin birey tarafından algılanması, daha çok psikolojik duygularla ilintilidir. İnsan farkında olmasa da, içinde bulunduğu durumu, iç dünyasını, o sıradaki duygularını seçtiği renkler aracılığıyla ortaya koyar. Renkler insan psikolojisi üzerinde duygusal etki yaparak, insanın zihinsel durumunu, fiziksel performansını ve sosyal davranışını etkiler. Örneğin parlak renkler, kullanıldıkları ortamda neşe ve heyecan arttırıcı bir etki yaparken, pastel renkler dinlendirici etki yapar. Görsel algılamada da renk kodları, anlam üretme, anlamın algılanması ve bilinçaltını etkilemede önemli rol oynamaktadır. Renk ve Biçim Bütünlüğü Nesneler ile renkleri arasında organik bir bağ bulunur. Örneğin bir nesnenin rengi, içinde bulunduğu ortamın aydınlığına göre değişse bile, o nesnenin rengi ile olan ilişkisi değişmez. Nesneler görsel olarak daima renk ve biçim bütünlüğü ile tanımlanır. Biçim renkten daha etkin bir iletişi aracı olarak önde görülse de, renk biçimi tamamlayan, ona görsel kimlik kazandıran vazgeçilmez bir unsurdur. Renkli bir nesnenin birey üzerinde yarattığı etki incelenirken, o nesnenin formu da önem taşır.Yuvarlak düzeydeki bir renk, köşeli bir düzeydeki renkten farklı bir etki yapar. Örneğin, karayolları trafik işaret levhalarında yer alan biçimler renklerle daha çok anlam kazanır. Kırmızı bant çerçeveli üçgen, yasaklama, kısıtlama işareti olarak, yuvarlak şekiller ise sınırlandırma işaretleri olarak kullanılırlar. Soğukluk ve Sıcaklık Duygusu Renkler birey üzerinde soğukluk ve sıcaklık duygusu da uyandırabilirler. Sıcak renkler, dalga boyu yüksek olan sarı, kırmızı ve turuncudan oluşur. Bunun yanı sıra dalga boyu daha düşük olan soğuk renkler ise mavi, mr ve yeşildir. Sıcak renkler çabuk algılanabilir ve görünebilir olduğu için yakınlık, soğuk renkler ise uzaklık hissi yaratır. Sıcak renkler izleyeni uyarır, neşelendirir, metabolizmayı hızlandırarak güç ve dinamizm kazandırır; fazlası ise heyecan, yorgunluk, şiddet ve odaklanma güçlüğü yaratabilir. Soğuk renkler ise yatıştırıcı ve dinlendiricidir; güven, huzur, sorumluluk, düzen, ferhalık, özgürlük gibi duygular uyandırır. Soğuk renkler aşırı dozda kullanıldıklarında ise kasvetli, hatta moral bozucu, tembellik, ağırkanlılık, hayalperestlik gibi bir etki yaratabilir. Renklerin Tipografi Uygulamalarındaki Önemi Grafik tasarım uygulamalarında renk bir tasarım elemanı olarak önem taşır. Görsel hiyerarşiyi organize etmek aşamasında önemli bir etmendir. Renk; çizimleri, tipografiyi görünür hale getirebileceği gibi, etkisiyle onların önüne degeçebilmektedir. Renk ve ton değerlerinin bilinçli olarak kullanımı, tipografiyi kolay okunur hale getirerek; biçimleri ön ve arka planda algılatıp farklı uzaklık, yakınlık ve derinlik duyguları yaratırlar. Görsel iletişim açısından marka, logo, ambalaj, web tasarımı gibi kullanım alanlarında tasarımcılar rengi davranışları motive etmek, çağrışım yapmak, yönlendirmek, uyarmak, sürekliliği sağlamak ve bir duyguyu dışa vurmak için kullanırlar. Ambalaj tasarımında formdan önce algılananrenk ürüne kimlik kazandırır. Algıyı Kolaylaştırır Renkler bireylerin toplum düzenindeki yönlendirilmelerinin ve konumlandırılmalarının simgeleri olmuşlardır. Dikkat, uyarı, yasaklama, kodlama gibi pek çok işlev yüklenerek kolay algılama, hatırlama ve toplumda oryantasyonu sağlama gibi sözsüz iletişimi sağlamaktadır. Güvenlik işaretlerinde kırmızının yasak, tehlike alarmı, yangınla mücadele, sarının uyarı, mavinin zorunluluk, yeşilin ilk yardım ve normal durumu göstermesi gibi. Renklerin birey üzerinde duygusal etkileri bulunduğu gibi, kullanıldıkları mekanlar üzerinde de etkileri bulunur. Renk, mekana büyük, küçük, sıcak, soğuk, enerjik, sıkıcı, sakinleştirici olmak gibi birtakım özellikler kazandırır.Çalışma ortamlarında ise verimlilik, yaratıcılık, yönlendirme, motivasyon, rahatlama, pozitif enerji, hijyen duygusu renk kullanımı ile yaratılmaktadır. Renklerin Koku ve Tat Alma Duyuları Üzerinde Etkileri Vardır Yapılan çeşitli deneylerde renklerin bireylerin koku ve tat alma duyuları üzerinde de etkili olduğu saptanmıştır. Örneğin, sarı ve yeşilin ekşi, turuncu, sarı ve kırmızının tatlı; pembenin şekerli; marina mavi ve yeşilin acı; gri, soluk yeşil ve açık mavinin tuzlu tatları çağrıştırdığı, turuncunun baharat tadını, yeşilin yerine göre acı veya çam kokusunu, eflatunun ise parfüm kokusunu çağrıştırdığı saptanmıştır. Reklam uygulamalarında da iyi kokular açık, saf ve yumuşak renklerle ifade edilirken, kötü kokular ise koyu, sıcak renklerle ifade edilir. Renklerin bireyler tarafından algılanmasındaçeşitli kişisel faktörlerin de rol oynadığı söylenebilir. Bu tür kişisel faktörler arasında, bireyin cinsiyeti, yaşı, ait olduğu sosyal çevre, kişisel karakter özellikleri sayılabilir. Renklerin Anlamları Kültüre Göre Değişebilir Renk tercih ve kullanımlarında toplumsal alışkanlıkların ve içinde yaşanılan kültürün de rolü bulunur. Örneğin, bir toplumda açık, neşeli renkler gençler tarafından, doygun, parlak renkler yetişkinler tarafından, yumuşak ve pastel renkler yaşlılar tarafından tercih edilmiştir. Diğer taraftan koyu renkler kışın tercih edilirken, açık renkler yazın tercih konusudur. Sosyal düzeyi ve statüsü yüksek sosyal gruplar tarafından pastel renklerden oluşmuş renk kombinasyonları tercih edilirken, düşük gelir grupları tarafından parlak renklerin tercih edildiği saptanmıştır. Mavi rengin ise daha çok entelektüel kişiler tarafından tercih edildiği saptanmıştır. Enerji ve heyecan veren kırmızı ülke bayraklarının 45%'ine hakimken, sakinleştiren mavi 20%'sinde yer almaktadır. Psikolojik Güdüler ve İhtiyaçlar Renklerin bireylerin çeşitli psikolojik dürtü, güdü ve ihtiyaçları üzerinde de etkili olduğu yapılan çeşitli deneylerle ortaya çıkarılmıştır. Bu tür etkilere örnek olarak açlık, susuzluk, cinsiyet, temizlik, annelik , prestij , çağdaşlık ve profesyonellik gibi özellikler sayılabilir. Örneğin, açlık duygusu üzerinde turuncu, açık sarı, kırmızı, açık kahve rengi ve kırmızının olumlu etki yaptığı, yeşil, mavi ve turkuvazın susuzluk duygusunu arttırdığı, mavi ve beyazın temizlik ve sağlık duygusunu arttırdığı saptanmıştır. Yapılan çeşitli araştırmalarda, eflatun, şarap kırmızısı, altın sarısı ve siyah gibi renklerin prestije önem veren kişiler tarafından tercih edildiği görülmüştür. Günümüzün çağdaş ve modern tüketici grupları tarafından da metalik renklerin tercih edildiği saptanmıştır. Renklerin Reklam Uygulamaları Açısından Diğer Önemli Etkileri - Markanın fark edilme ve tanınmasını sağlar. - Logonun okunaklığını arttırır. Renkler, kelimelerin, amblemlerin, logo ve diğer yazılı metinlerin okunaklığını arttırarak, ilgi ve dikkat çekici bir etki yapar. - Markaya kişilik kazandırır. Her marka müşterileri açısından taşıdığı renk kombinasyonu ile algılanır ve hatırlanır. - Markanın tanınmışlığını arttırır. Bir markaya özgü renkler, benzer markalar arasından o markanın kolaylıkla fark edilmesini sağlar. - İkna gücünü arttırır. Renkler uyandırdıkları psikolojik etkiler nedeniyle, bir ürünün daha taze, daha canlı görünmesini ya da hoşa gitmesini sağlayabilir. Örneğin yeşil zemin üzerinde bir parça kırmızı et daha kırmızı ve iştah açıcı görünebilir.


Restoran Aydınlatması Yemek Seçimini Etkileyebiliyor Günlük hayatta seçimlerimizi belirleyen farkında olduğumuz ya da olmadığımız birçok etken mevcut. Çok basit bile olsa bir karar alırken çevresel etkiler altında kalıyoruz. Her gün kaçınılmaz şekilde yaptığımız yemek seçimlerinde ise restoran aydınlatmasının etkili olduğu bulundu. Mum ışığında bir akşam yemeği romantik olabilir ama sağlıksız seçimler yapmanıza ve planladığınızdan daha fazla yemenize neden olabilir. Cornell Üniversitesi'nde yapılan çalışmaya göre müşteriler loş ışıklı restoranlarda yaptıkları yemek seçiminin daha az farkında oluyorlar. Aydınlık ortamlarda ise bilişsel olarak daha çok uyarılmış ve seçimi daha bilinçli yaptıkları için sağlıklı yiyeceklere yönleniyorlar. Loş Işıkta Yiyenler Farklı Yiyecekler Tercih Etti Çalışma için 4 farklı zincir restoranın 160 müşterisine anket uygulandı. Katılımcıların yarısı aydınlık, yarısı loş ışıklı ortamda akşam yemeği yedi. Aydınlık ortamda yemek yiyen katılımcıların yaklaşık yüzde 16 ile 24'ü arası, ızgara ya da fırınlanmış balık, tavuk, sebze gibi yemekleri seçtiler. Loş ışıklı ortamda yiyenlerin seçimleri ise genel olarak kızartmalardan ve tatlılardan yana oldu. Araştırmacılar bu yemeklerin kalorilerini hesapladıklarında loş ışıklı ortamda yemek yiyenlerin aydınlık ortamda yiyenlere oranla yüzde 39 daha fazla kalorili yemek yediklerini gördü. Araştırmacılar aydınlık ortamda seçimlerimizin farkında olarak daha doğru kararlar verdiğimizi düşünüyorlar. Restoran aydınlatması gerçekten karar verme sürecinde çok etkili. Loş ışıklı ortamda bilişsel uyarılmamız az olduğu için seçimlerimizi daha az farkında olarak yapıyoruz. Bunu test etmek için 700 üniversite öğrencisiyle yeni bir çalışma yaptılar. Aynı şekilde öğrencilerin yarısı aydınlık yarısı loş ışıklı ortamda akşam yemeği yedi. Fakat öncesinde kafein plesebosu almışlardı ve uyarılmış, canlı hissediyorlardı. Bu sefer sonuçlar iki farklı ortamda yapılan seçimler için anlamlı şekilde farklı çıkmadı. Yani seçimlerimizi etkileyen, seçimi yaparken bunun ne kadar farkında olduğumuzdu. Ortamın aydınlatması gibi rahatlatıcı müziklerin de yeme davranışı üzerinde etkili olduğu görüldü. Rahatlatıcı müziklerin çaldığı ortamlarda insanların daha yavaş ve diğer ortamlara kıyasla yüzde 14 daha az kalorili yemek yediği görüldü.


Retiküler Formasyon Son 20 dakika içinde yaptığınız her şeyi düşünün. Sadece bir bilgisayarın önünde otursanız bile muhtemelen küçük hareketler yapmışsınızdır. Nefes alıp verdiniz mi? Öksürdünüz mü? Muhtemelen bunları otomatik olarak düşünmeden bile yaptınız. Ancak yine de bu küçük hareketleri retiküler formasyon olmadan yapamazdınız. Retiküler formasyon beyin sapında bulunan ve beyin sapı boyunca devam eden bir oluşumdur. Retiküler formasyon nörotransmitterleri üreten birkaç hücre grubuna ev sahipliği yapar. Nörotransmitterler nöronlar arasındaki iletişimi ve sinyal aktarımını sağlar. Bu nöronal popülasyonlar, merkezi sinir sistemi boyunca geniş bağlantılara sahiptir. Beyindeki faaliyetin düzenlenmesinde rol alırlar. Retiküler formasyon içinde dopamin ve asetilkolinin en büyük üretim fabrikaları yer alır. Bu hücre gruplarına çekirdek adı verilir. Örneğin arkuat çekirdeği, rafe çekirdeği. Retiküler Formasyon Nörotransmitter Sentezinde Rol Oynuyor Nörotransmitterler tüm bu alandaki çekirdeklerde üretilir. Duyusal algılama, motor faaliyet ve davranışsal tepkileri modüle etmede görev alır. Merkezi sinir sisteminin en önemli bileşenlerinden biridir. Retiküler formasyon nöronları ayrıca kafa sinirlerinin motor çekirdeklerini oluşturur. Bu çekirdekler, yüz ve kafa içindeki motor hareketlerden sorumludur. Bunun yanı sıra organların otonom işlevleriyle ilgili motor hareketleri de içerir. Örneğin yutma, kusma, öksürme, hapşırma, solunum ritmi ve kan basıncının kontrolü burada yapılır. Bu açıdan hayati öneme sahiptir diyebiliriz. Retiküler formasyonun görevlerini toparlayacak olursak retiküler aktive edici sistem ile bilinç ve uyarılmayı sağlar. Retiküler formasyon etkinliği arttıkça duyusal sinyaller serebral kortekse daha fazla uyarı yollar. Böylece kişide uyanıklığı sağlar. Bu sistem bedenimiz ve organlarımızdan gelen duyuların kontrolünü yapmamızı sağlar. Sadece duyu değil iskelet kası hareketlerimizi de denetler. Biyolojik ritmimizin düzenini ve hormonal sistemimizin kontrolünde görev alır.


Retinada Yeni Bir Miyop Hücresi Keşfedildi! Her yeni güne uyandığınızda gökyüzündeki güneşe bakıp onu selamlıyor musunuz? Ya da gün içerisinde kaç insan yüzü görüyorsunuz ? Akşam uyumak için başınızı yastığa koyduğunuzda gözlerinize teşekkür edin. Gün boyu hiç sızlanmadan çalışıyorlar ve onların değerini sadece bozulduğunda anlıyoruz. Miyop da gözlerimizin değerini anladığımız rahatsızlıklardan bir tanesi. Retinada, görsel dünyayı algılamak için kullandığımız tüm bilgileri bir arada toplayan yaklaşık 50 tür retinal gangliyon hücresi vardır. Bu hücrelerin her biri, alan içindeki herhangi bir noktada renk veya hareket gibi farklı görsel bilgi sağlar. Miyop Tedavisi İçin Önemli Bir Adım Bilim insanları retinadaki işlev bozukluğunda miyopa neden olabilecek bir miyop hücresi keşfettiler. Northwestern Üniversitesi Phinberg Tıp Fakültesi'ndeki baş araştırmacı ve oftalmoloji asistanı Greg Schwartz çalışma ile ilgili Bu keşif, miyopu kontrol etmek için yeni bir terapötik hedefe yol açabilir'' ifadesini kullandı. Yeni keşfedilen retina hücresinin ışığa karşı oldukça duyarlı olmasının yanında bu hücreler gözün nasıl büyüdüğünü ve geliştiğini de kontrol edebiliyor. Hücre göze çok uzun bir süre büyüme sinyalini iletiyorsa, görüntüler retina üzerine odaklanmamakta, bu da sadece yakını görmeye ve bir ömür boyu gözlük veya kontakt lenslerin kullanımına sebebiyet vermektedir. Schwartz, Gözün çocukluk döneminde doğru zamanda büyümesini durdurması gerekiyor dedi. Uzun süredir retinanın görüntüyü göze odaklamak için bir sinyal içerdiği ve bu sinyalin çocukluk döneminde göz büyümesini düzgün bir şekilde düzenlemek için önemli olduğu biliniyordu. Fakat yıllardır hiç kimse hangi hücrenin hangi sinyali taşıdığını bilmiyordu. Potansiyel olarak önemli eksikliğin bulunduğunu ve bu hücrenin aslında bu görevi yapan hücre olduğu açıklandı. Miyop ON Delayed Hücrelerden Kaynaklanıyor Olabilir Schwartz gittikçe parlayan ışığa karşı tepki vermekte geç kalmasından ötürü bu hücrelere ON Delayed ismini verdi. ON Delayed hücreleri bir görüntünün odak noktasına gelip gelmediğine dair hassas bilgileri veren ve test edilen diğer birçok hücre tipine nazaran benzersizdi. Sinir devresi, bu hücrenin retina içindeki diğer hücrelere nasıl bağlandığı ve bu eşsiz duyarlılığı elde ettiğini ortaya koyan diyagram olarak nitelendirildi. Kapalı ışık tayfı, insan gözünde bu fotoreseptör gruplarını etkinleştiren, retina üzerinde yapay bir zıtlık görüntüsü eşdeğeri oluşturan yüksek kırmızı / yeşil kontrasta sahiptir. Schwartz, ON Delayed retina gangliyon hücresinin insan versiyonunun bu gibi desenler tarafından aşırı uyarılabileceğini ve gözün aşırı büyümesine neden olduğunu, bunun da miyopa neden olacağını söyledi. Sırada Hayvan Modelleri ve Genetik Analiz Var Çalışmayı yapmak için mikroskobik cam elektrotlar kullanılarak, bir foton, retinadaki hücrelerden gelen elektrik sinyallerini kaydederken, dijital bir projektöre ışık desenleri sunuldu. Bir sonraki hedefin bu hücreye özgü bir gen bulmak olduğunu belirten bilim adamları bu çalışmayı fare modelleri üzerinde yapacaklarını belirttiler.


Risperdal Nedir? Hangi Yan Etkiler Görülür? Risperdal bazı zihinsel rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanılan psikiyatrik bir ilaçtır. Özellikle şizofreni, bipolar bozukluk gibi duygudurum bozuklukların tedavisinde sıkça reçete edilir. Duygudurum bozukluklarında hastanın düşünme mekanizması hasar gördüğünden günlük yaşantısında sorun yaşayabilir. Risperdal bu noktada hastanın daha berrak bir şekilde düşünmesini ve günlük hayata daha aktif katılmasına yardımcı olur. Jenerik ismi risperidon olan bu ilaç atipik antipsikotik ilaç sınıfında yer alır. Psikiyatrik rahatsızlıkların pek çoğunda beyin kimyası dengesini yitirmiştir. Risperdal da beyin kimyasını tekrar dengeleyerek tedaviye yardımcı olur. Risperdal nedir sorusunun kısa bir yanıtını verdikten sonra doz ve yan etkilerden bahsedelim. Risperdalin dozu hastanın yaşına, medika durumuna, tedaviye yanıt verme oranına ve kullanıdığı diğer ilaçlara göre değişir. Doktor muayenesinde hekime kullandığınız tüm ilaçları ve mevcut sağlık durumunuzu söylemeniz gerekir. Kullandığınız reçeteli/reçetesiz ilaçlar, hatta bitkisel takviye gıdalar bile büyük önem taşır. Varsa eğer kullanılan diğer ilaçlar ve bu ilacın yan etkilerinden kaçınmak için doktor risperdala düşük dozda başlayabilir. Doktorunuza danışmadan herhangi bir doz değişikliğine gitmemelisiniz. Hangi Yan Etkiler Görülür? Risperdalin en sık görülen yan etkileri uyuşukluk, bulantı, denge kaybı, kilo alma, yorgunluk ve baş dönmesidir. Hastaların büyük çoğunluğunda bu yan etkilerin görülmesi beklenir. Ancak yan etkiler çok kötüleşirse mutlaka doktorunuza görünmelisiniz. Baş dönmesi ve denge kaybı düşmelere neden olabileceği önemlidir. Bu tür durumlarda bir yere yaslanın veya oturun. Yukarıda saydığımız yan etkiler gözünüzü korkutmasın. Bunların hepsi hastada görülecek diye bir kural yoktur. Çoğu hasta yan etkileri iyi bir şekilde yönetebiliyor ve hayatlarına daha iyi bir şekilde devam ediyor. Bir ilacın hastaya reçete edilmesi için faydaların zararlarından çok daha fazla olması gerekir. Aynı şekilde ilacın yetkili kurumlardan onay alma sürecinde de risk/fayda değerlendirmesi yapılır ve faydası daha fazla olan ilaçlar piyasaya çıkar. Risperdal kullanımından sonra ciddi yan etkiler görmeye başlarsanız derhal vakit kaybetmeden doktorunuza durumu bildirin. Bunlar yutkunma güçlüğü, kas spazmları, titreme, anksiyete gibi duygudurum bozuklukları ve uykuda nefesin kesilmesidir. Bunlar yorgunluk, baş dönmesi gibi yan etkilerden çok daha ağırdır ve doktorun durumdan haberdar olması çok önemlidir. İlacın kullanımının ve dozunun hastanın medikal durumuna ve kullandığı diğer ilaçlara bağlı olduğunu söylemiştik. Risperdalin diğer bir yan etkisi nadir de olsa kan şekerini artırmasıdır. Diyabeti olan hastalarda ciddi yan etkilere yol açabilir bu durum. Eğer kan şekerinizin kontrolsüzce yükselmesinden şikayetçiyseniz, sık sık idrara çıkma ve susuzluk yaşıyorsanız bunu doktorunuza mutlaka söylemelisiniz. Halihazırda diyabetiniz varsa doktorunuzun yönlendirmesiyle düzenli kan şekerinize baktırabilirsiniz. Ayrıca doktorunuz diyabet ilaçları, egzersiz ve özel bir diyete başlamanızı da önerebilir. Risperdal şeker metabolizmasını sıkça etkileyen bir ilaçtır. Kan şekerinde ve trigliseritte artışa veya kilo alımına neden olabilir. Diyabetle birleştiğinde bu yan etkiler kalp ve damar sağlığını da olumsuz etkileyebilir.


Ritalin Gibi Uyarıcı İlaçları Alırken 2 Defa Düşünün! Üniversitenin en yoğun dönemindesiniz. Bir yandan final sınavları, bir yandan projeler ve ödevler sıkıştırıyor ve zaman yetmiyor. İstediğiniz verimde çalışamıyorum diye şikayet ederken bir arkadaşınız bir ilaçtan bahsediyor. Adı Ritalin, bir tane içtiğinizde 6 saat aralıksız ders çalıştırdığını söylüyor. En çok ihtiyacınız olduğu anda Hızır gibi yardımınıza yetişecek bir ilaç. Ritalin gibi uyarıcı ilaçlar gerçekten çok etkilidir ama bu ilaçların yan etkileri ve vücuda uzun vadede verdiği zararlar da hafife alınacak gibi değildir. Ritalin, Concerta gibi psikoaktif ilaçlar aslında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yaşayan kişilere yazılan kırmızı reçeteli ilaçlardır. Öğrenciler sınav zamanları bunları bir şekilde temin edip ders çalışmak, odaklanmayı artırmak ve yaratıcılığı geliştirmek için kullanır. Çalışma ilacı olarak da adlandırılan bu ilaçların doktor gözetiminde olmadan kullanılması çok tehlikeli ve yasadışıdır. Araştırmalar tüm bu risklere rağmen her 5 öğrenciden 1'inin sınav dönemlerinde bu haplara yöneldiğini gösteriyor. Ritalin Beyne Ne Yapıyor? Wisconsin Üniversitesi'ndeki araştırmacılar onlarca yıldır üstünde araştırma yapılan Ritalin dosyasını açtı ve enine boyuna çalıştı. Çalışmalardan elde edilen bulgular doğru miktarda ritalinin prefrontal korteksteki nöronların işlevlerini düzenlediğini ve daha iyi çalışmasını sağladığını gösteriyor. Prefrontal korteks dikkat, karar verme, odaklanma ve bellek ile ilgili olan beyin bölgesidir. Çalışma ilaçlarının bu bölgeyi hedef alması aslında hiç de şaşırtıcı değil. Kırmızı reçeteyle satılan bu çalışma ilaçlarının en büyük sorunu bağımlılık yapması ve ciddi yan etkilere neden olmasıdır. Bu etkilerden kaçınmak için doktor kontrolünde ritalinin çok düşük dozlarda kullanılması gerekir. Az miktarlarda kullanıldığında çalışmalar ritalinin beynin bağımlılık ve uyarılma merkezini uyarmadığını gösteriyor. Tabii bu kadar düşük dozda ilacın uyarıcı özelliği de ortaya çıkmıyor. Bu da kullanan kişiler için istenen bir durum değil. İlacın etkisini gerçekten hissetmek için kullanıcılar kimi zaman farkında olmadan aşırı doza kaçabiliyor. İşte bu noktada ilacın etken maddelerinin yan etkileri kendini göstermeye başlıyor. Bilişsel işlevlerin zayıflaması, beyindeki nörotransmitter dengesinin bozulmasıyla başlayan süreç beyinden çıkıp kalp çarpıntısına kadar uzuyor. Doz Çok Önemli Farelere Ritalin vererek beyin üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışmada ekip farelerin beynine elektrotlar yerleştirdi ve nöronların faaliyetini gözlemledi. Farelere az miktarda, terapötik dozda Ritalin verildiğinde hipokampüslerinin ve prefrontal kortekslerinin daha iyi çalıştığı ve nöronların faaliyetinin arttığı gözlendi. Diğer taraftan, daha yüksek dozlarda nöronlar çalışmayı tamamen durdurdu ve gelen sinyallere tepki vermemeye başladı. Sitemize gelen bir mailde bir Ritalin kullanıcısı şunları söylüyordu: Odaklanmam artıyor ama anlama kabiliyetim düşüyor, duygularım baskılanıyor, robot gibi hissediyorum. DEHB hastalarında kullanılan terapötik dozdaki Ritalin gerçekten işe yarıyor çünkü beynin dürtü kontrolünü artırarak işlevini düzenliyor. Nöronların davranışsal sinyallere olan tepkileri iyileşiyor ve bellek, biliş ve dikkat süreçlerinde önemli gelişmeler gözleniyor. Tüm bunlar doktorun önerdiği dozlarda gerçekleşiyor. Öğrenciler ise genellikle yüksek dozlarda ilaç kullanımına gittikleri için bilişsel işlevlerinde hasarlar meydana geliyor ve prefrontal korteksteki nöronlar hatalı çalışıyor. 2011 yılında Amerika'da yapılan bir ankette yaşları 18 ila 25 arasında değişen üniversite öğrencilerinin %5'i Adderall ve Ritalin gibi psikoterapötik ilaçlar kullandıklarını söylemişlerdir. Yüzde 5 ilk başta gözünüze küçük gibi görünebilir ancak bu sayı kokain kullanımından daha büyük bir sayıdır. 50,000 kişinin okuduğu bir üniversitede 2,500 kişi Ritalin kullanıyor. Artılar mı Daha Çok Eksiler mi? Metilfenidat gibi uyarıcı etken maddeler içeren çalışma ilaçları öğrenciler için tasarlanmadı. Bu ilaçlar DEHB hastaları ve dikkat eksikliği çeken kişilere yardım etmek için üretildi. DEHB hastalarının beyinlerinde yeterince dopamin olmadığı düşünüldüğü için bu ilaçlar mezolimbik ödül yolunu hedef alacak ve dopamin üretimini artıracak şekilde üretildi. Sağlıklı insanlarda dopamin yeterince salgılandığından bu kişilerin Ritalin kullanması onlarda bir yandan coşku, öfori diğer yandan huzursuzluk görülmesine neden olabilir. Yine dopamin artışına bağlı olarak iştahsızlık da görülebilir. Psikoaktif ilaçların tek başlarına bilinçsiz kullanımı bile tehlikeliyken bazen öğrenciler bunları alkol ve diğer ilaçlarla beraber kullanıyor. Böyle durumlarda tehlikenin boyutu bir kat daha artıyor. Ders çalışmak için sınav haftalarında düzenli Ritalin kullanan kişiler ilacı bıraktıklarında neye uğradıklarını şaşırıyor. Beyin kimyası ve dopamin salgılama sistemi bozulduğu için vücut aşırı bir bitkinlik hali ve depresyon yaşayabiliyor. Ritalin Birçok Beyin Bölgesine Müdahale Ediyor Odaklanmayı artırmak için Ritalin pek çok beyin bölgesine ve kimyasal moleküle müdahale ediyor ve kısa süreli olumsuz etkilere de yol açıyor. Bunların başlıcaları tansiyonun yükselmesi, nabzın hızlanması, sinirlilik ve uykusuzluktur. İlaçlar sadece bir defa kullanılsa bile bu yan etkilerin görülme riski yüksektir. Yan etkiler henüz bitmedi, çok daha kötüleri var! Adderal üstündeki araştırmalar bu ilacın halüsinasyonlara, dürtüsel davranışlara, paranoyaya ve huzursuzluğa neden olabileceğini gösteriyor. Yan etkilerin listesi daha çok uzun ama hepsini buraya yazmamız mümkün değil. Öğrenciler bu ilaçları kullandıkları zaman akla ilk gelen yan etkiler olmuyor. Yarınki final sınavında bana ne yardım edebilir? Adderall ile Zekanızı Artırmayı Düşünüyorsanız Yanılıyorsunuz Ritalin Bağımlılık Yapabilir Hadi 10 günlük bir final dönemini atlattık diyelim. Ritalin, kahve ve iyi beslenmeyle istediğimiz notları aldık ama ya sonra. Ritalini bırakınca her şey bitiyor mu? Uzun vadeli etkilere de bir göz atalım. İlk sırayı bağımlılık alıyor. Yukarıda ritalinin dopamin üretimini artırdığını söylemiştik. Dopamin daha fazla haz duymak demek. Bütün uyuşturucu ve keyif verici maddeler mezolimbik ödül yolunun merkezindeki akkumbens çekirdeğini ve ventral tegmental alanı hedef alır. Psikoaktif ilaçlar da burayı uyararak sizin keyifli hissetmenize neden olurken, aynı zamanda sizi kendilerine bağımlı hale getirebilirler. Çalışma ilaçlarının en büyük zararlarından birisi de antidepresanlarla birlikte kullanıldığında ortaya çıkar. Araştırmalar antidepresanlar birlikte kullanıldığında bu uyarıcı maddelerin anksiyeteye, depresyona, yeme bozukluklarına hatta ölüme bile neden olabileceğini gösteriyor. İlaçların hangi dozları terapötik dozdur; bunları yazmamayı tercih ediyoruz. Çünkü okuyucu bizi referans alarak kendi metabolizmasına uygun olmayan miktarlarda ilaç alarak kendine zarar verebilir. Bu tür ilaçları kullanmanın tek bir güvenli yolu vardır: Doktorunuza danışmak. Ancak şunu belirtmekte yarar var; 20 mg'dan fazla alıyorsanız yüksek dozda Ritalin tüketiyorsunuz demektir. Aşırı Doz Metilfenidat Kullanımı


Robotlar İşimizi Elimizden Alır Mı? Sizde muhtemelen robotların insanların yaptıkları işleri yapan videolarla karşılaşmışsınızdır. Yemek yapan robot , ev yapan robot... İzlemesi keyifli olan bu videolar bir süre sonra insanın aklına biraz ürkütücü olan bir soruyu getiriyor. '' BU ROBOTLAR YA BENİM İŞİMİ BENDEN ALIRSA'' Bugün yapay zekada çılgınca bir gelişim var ve bunun yanında hızla artan otomasyon. Bu iki gelişme bugün ki akıllı robotları ortaya çıkarıyor. Patronlar fabrikalarında insan çalıştırmak istemiyor. Çünkü insan PAHALI. Yıllık izin alabilen, hastalandığında rapor alıp işe gitmeme ihtimali olan, haftada en az bir gün çalışmayan, günde sadece 8 saat çalışabilen insanlar yerine bu 7-24 yılın her günü çalışabilecek akıllı robotları kullanmaları patronlar açısından gayet makul. Çünkü daha çok para kazanmak istiyorlar. Zaten günümüzde yüksek oranda işsizlik oranı bu gelişmelerle daha sancılı bir hale geliyor. Günümüzdeki koşullar ve gelişmelere bakarak 3 tane senaryo yazmaya çalışacağım. SENARYO 1 Hızla gelişen yapay zeka ve otomasyonla işsiz kalan insanlar para kazanamaz ve bir şeyler satın alamaz ; insanların bir şey satın alamaması demek , şirketlerin bir şey satamaması demek buda onların otomatik olarak batması anlamına geliyor. İşte ilk defa Karl Marx ın ortaya çıkardığı bu döngüye insanlar çok güveniyorlar. Eğer kendileri işsiz kalırsa , şirketlerin batacağına o yüzden de şirketlerin buna izin vermeyeceğini düşünüyorlar. Ancak hesaba katmadıkları bir şey var. Dünyada gelir seviyesinde tepedeki %10 tüketimin %90 nın gerçekleştirirken Geri kalan %90 lık kesimde %10 luk tüketim gerçekleştiriyor. Yani şirketler %90 lık bir kitleyi umursamayabilirler . Ve acımasızca davranabilirler .. Bunun sonucunda işsizler ordusuyla kimilerine göre de gereksizler diye bir grup oluşabilir . Bunlarda savaş kıtlık salgın gibi bir çok kötü durum doğurabilir. SENARYO 2 Robotlar yüzünden bazı işler yok olacak ama bunun yanında yeni meslekler ortaya çıkacak. Yapay tavuk üreten laboratuvarlarda X mesleği gibi. Ancak yeni çıkan meslekler , kaybolacak mesleklerin istihdam açığını kapatamayacak ve bu açık gittikçe artacak. İşsizlik artacak. Bunun için Evrensel Temel Gelir dediğimiz günümüzde bazı ülkelerde uygulana her aileye kendi ihtiyaçlarını karşılayacak belli bir miktar para verilmesi çözüm ortaya konulacak. Otomasyonda artan verimlilikle şu an üzerinizde bulunan kıyafet 50 tl yerine 5 tl olacak. Bazı fabrikaların karanlık olacağı söyleniyor. Bu sebeple 1 fabrikanın aydınlanma için elektrik kullanmayacağını düşünürsek ne kadar çok kar yapacağına düşünebiliriz. Buda Evrensel Temel Gelir dediğimiz kavramın gerçekleşmesini sağlayacak. SENARYO 3 Teknolojinin işsizlik yaratacağı tarihte ilk kez karşılaşılan bir durum değil. 19 yy.da İngiltere de Kraliçe Elizabeth dikiş makinelerini kullanılmasını istemiyordu. Çünkü eğer diliş makineleri kullanırsa eskiden 10 kişinin yapacağını 1 kişi dikiş makinesiyle yapabilecekti. Buda büyük işsizliğe neden olacak ve siyasi istikrarı bozma ihtimalini ortaya çıkaracaktı. Oysa hiç de öyle olmadı. Dikiş makinelerini kullanılmasıyla üretimde çok büyük verim sağlandı ve buda giysilerin fiyatını düşürdü. Fiyatlar düşünce talepte artmaya başladı. Daha fazla dikiş makinesiyle çalışan insana ihtiyaç duyuldu işsizlik artmadı. İlk ATM'lerin kullanılmaya başlamasıyla çoğu kişi vezne görevlilerin işsiz kalacağına düşünüyordu . Oysa ATM'ler daha az maliyetle daha çok iş yapılmaya başlandı ve daha fazla yerde banka açılmaya başlandı. Vezne görevlisi olarak çalışan sayısı aksine arttı. Bugün vezne görevlileri para çek yatır gibi basit işlemler yerine müşteri problemleri hizmetleri gibi görevleri yerine getiriyorlar. 20 yy dan 21. Yy geçtiğimizde sadece tek bir meslek yok oldu. Asansör görevlisi .


Roman Okumak Beynimizi Nasıl Etkiler? Roman okumak ve yazmak yüzyıllar öncesine dayanan insanların çok sevdiği eylemlerden biridir. Romanları bu kadar vazgeçilmez yapan şey aslında kendimizi onlardaki kahramanların yerine koymamızdır. Roman okumak ile ilgili şimdiye kadar birçok araştırma yapıldı ancak teknolojinin gelişimi bize artık daha fazla bilgi sunuyor. Şimdi romanlarda gizli kalmış başka bir biyolojik sır açığa çıkartılıyor. Birçok insanın hayatımı değiştirdi dediği en az bir tane öyküsü vardır. Emory Üniversitesi'ndeki bilim insanları bu hisle ilgili olabilecek bazı biyolojik ipuçlarına rastladılar. Roman okuduktan sonra geçen birkaç gün boyunca beyinde bazı değişimler yaşanıyor. Ancak bu değişimler gazete okurken gerçekleşen değişimlerden daha büyük ve kayda değer çapta değişimler. Pompeii Romanı Okutuldu Prof. Gregory Berns'in ekibi işlevsel manyetik rezonans görüntüleme tekniğini kullanarak beyinde roman okumayla ilgili bölgeleri tespit ettiler. Daha önceden yapılmış olan çalışmalar bireyin romanları okuması esnasında beynindeki bilişsel süreçlerini incelemeye odaklanmıştı. Bu çalışmada ise okumanın beyindeki uzun vadedeki etkileri incelendi. Araştırmacılar 21 lisans öğrencisi üzerinde yapmış oldukları deneyde güzel bir olay örgüsüne sahip olmasından ve sürükleyiciliğinden dolayı 14 gün boyunca Pompeii romanının etkisini incelediler. Pompeii Robert Harris'in 2003 yılında yazdığı İtalya'nın antik zamanlarında geçen ve gerçek hayattan esinlenerek yazılmış bir romandır. Romanda Vezüv yanardağının patlayıp insanların hayatlarının nasıl sona erdiği anlatılıyor. Romanın başkarakteri Pompei'nin dışında yaşayan genç bir erkek. Adam yanardağının patlayacağını seziyor ve sevdiği kadını kurtarmak için zamanla yarışıyor. Kitaplar Hayatımızı Şekillendiriyor Dr. Bern gerçek olayları kurgusal ve dramatik bir şekilde anlattığı için bu kitabı seçtiklerini ifade ediyor. Bu tür sür sürükleyici bir roman okumak araştırma açısından büyük bir öneme sahipti. Sürükleyici ve güçlü bir olay örgüsü olan kitaplar çoğumuzun hayatlarını şekillendiriyor ve kişiliğimizi oluşturmamıza yardım ediyor. Çalışmada ilk 5 gün boyunca katılımcılar uykudan uyandıktan sonra beyinlerinin fMRI görüntüsü alındı. Beynin dinlenmiş halde çekilen bu görüntüleri sonraki değişimleri ölçmek için temel alındı. İlk 5 günden sonra katılımcılara roman her biri yaklaşık 30 sayfadan oluşan 9 bölüm halinde verildi. Katılımcılar her günün akşamında o günün bölümünü okuyordu ve tüm sayfaları okuduklarından emin olmak için küçük sınavlara tabi tutuldu. Tüm sayfaları okuduklarından emin olduktan sonra ekip her sabah tüm katılımcıların beyinlerinin dinlenme durumundaki fMRI görüntülerini çektiler. Romanlar bittikten sonraki 5 gün de ilk 5 gün gibi tüm katılımcıların beyinlerinin fMRI görüntüleri yine aynı saatlerde alındı. Roman Okumak Beyindeki Bağlantı Sayısını Artırıyor Elde edilen sonuçlar beynin dili kavrama ile ilgili bölgesi olan sol temporal korteksindeki bağlantı sayısında büyük bir artış olduğunu gösteriyor. Katılımcıların fMRI taramaları roman okuduktan sonraki gün yapılmasına rağmen her gün beyinlerindeki bağlantı sayısı artmaya devam etti. Dr. Bern bu durumu gölge etkisi olarak tanımlıyor. Bağlantı sayısındaki artışın görüldüğü bir diğer bölge beyinde duyuların algılanmasından sorumlu olan birincil duyu korteksi. Sadece koşmayı düşünmek bile bu bölgedeki koşuyla ilgili nöronları harekete geçirmeye yetiyor. Kendimizi Romandaki Ana Karakterin Yerine Koyuyoruz Beyindeki fiziksel etkinlikler ve hareketten sorumlu bölgelerdeki nöral değişimler gösteriyor ki roman okurken okuyucu kendini ana karakterin yerine koyuyor ve onun yaptığı şeyleri yapıyor. Kişilerin kendini ana karakterin yerine koyduğu biliniyordu ama elde edilen bulgular okuyucunun beyninde eylemsel olarak da ana karakteri taklit ettiğini gösteriyor.


Rusya ve Toplumsal Alkolizm Bir içki bir ülkeyle nasıl özdeşleşir? İnsanları içmeye ne iter ve uzun vadeli etkileri nelerdir? Rusya üzerinden çıkarımlar. Hiçbir ülkenin milli içkisi Rus votkası kadar meşhur değildir. Bir ülkenin alkol tüketimiyle tanınır hale gelmesinin bedeli nedir? Tarihini inceleyerek başlayalım. 15. yüzyılın sonunda tahıl tarımının artması ve damıtma yöntemlerinin gelişmesi ile içki üretimi hızla arttı. Bu dönemde Rus Çarları, Korkunç İvan'dan itibaren, sektörün ne kadar karlı olduğunu fark ettiler. Devlet teşvikiyle açılan sayısız damıtımevleri giderek artan talebi karşılıksız bırakmadı. 1600'lü yıllarda özel üretimin yasaklanması ve bütün damıtımevi gelirinin devlete bağlanması, Çarların, kontrolsüz alkolizmde hiçbir olumsuzluk görmemesinin kanıtıydı. Bu gelişmelerle votkanın fiyatı ve kalitesi ülkenin her yerinde standart hale geldi. Fiyat ve kalitedeki tutarlılık votkanın para birimi gibi kullanılmasına yol açtı. Bunun etkileri Türk limanlarında dahi görülmüştür. Bazı Çarlar korkunç boyutlara ulaşan alkolizmle mücadele etmeye yeltendi fakat her türlü girişim kraliyet ailesinin diğer fertleri tarafından engellendi. İçki sektöründeki devlet tekeli ufak istisnalarla 200 yıl boyunca sürdü. Bu istisnalardan faydalanan iş insanlarından biri Pierre Smirnoff'tu, soyadı tanıdık gelmiş olmalı. Çarlar, gelirlerinden ve toplumun yönetime itiraz edemeyecek kadar ayyaş olmasından memnundu fakat ayıltıcı bir gelişme kapıdaydı; Rus-Japon Savaşı. Cephedeki askerlerin zil zurna sarhoş olup sızdıkları yerde süngülendiği söylentileri Saint Petersburg'taki baş sorumluları hoşnut etmemiş olmalı ki II. Nikolay 1914 yılında votka üretimini yasakladı. Ülkenin gelirinin üçte birinin uçup gitmesiyle büyük savaş öncesi askeri yetersizlikler baş gösterdi. Yaşa dışı alkol üretimi, çarların sorumluluğunu devraldı. Tahıl değer kaybettiği için tarım durma noktasına geldi ve şehirlerde ciddi ekmek kıtlıkları yaşandı. 1917 yılının Kadınlar Günü'nde her yaştan insan protestolara katıldı. Ertesi hafta Kraliyet Ailesi tahttan çekildi ve Bolşevik İhtilali'nin sonucunda Lenin başa geçti. Yeni yönetim halkın güdülmesine yarayabilecek her türlü araç ve kavrama karşıydı. Halkın özgür iradesini, katı yasalar koyarak koruyacaklardı. Yasa dışı alkol üretenler devrim düşmanı ilan edildi ve birçoğu işletmelerinde polis tarafından vurularak öldürüldü, dükkanları ise yakıldı. Proletaryanın böbrekleri üzerine devlet kurmayacağız diyen Lenin seferberlik ilan etti. Seferberlik ile köy halkının bütün tahıllarına el konuldu. Arta kalan tahıl, bir sonraki sene ekmeye bile yetmeyecek miktardaydı. Dolayısıyla insanlar hasatlarını saklamaya başladı. Halkın, devletten neler çektiğinden 4 yıl sonra haberdar olan hükümet el koyma politikasını, vergiye almaya çevirdi. En dar zamanlarda bile yasa dışı votka damıtmayı başaran köy halkı, bu sistemle biraz olsun demlenebiliyordu. Ekim Devrimi'nde Çarlara yaba sallayan vatandaşları, alkol ürettikleri için hapse tıkmak onları güdülmekten pek kurtarmamıştı. Lenin'in idealleri kendisiyle birlikte öldü. Hemen ardından başa geçen Stalin; Çarların votka tarifini aldı, üzerine kızıl orak ile çekici koydu ve çok düşük kar marjıyla satışa sundu. Tahıl tarımı düzene girmiş, yasa dışı alkol üretimine gerek kalmamıştı ve devlet ciddi bir gelir elde ediyordu. Bunun karşılığında ise sadece halkın sağlığından ve farkındalığından gidiyordu. Hükümet rahatsızlık duymamış olacak ki bu düzene Gorbaçev'e kadar kimse karışmadı. Kronik alkolizmin geri dönmesiyle gopnik denilen kesim ortaya çıktı. Bu kesim Sovyetlerin inşa ettiği devasa apartmanlarda yaşayan, ağır işlerde çalışan insanlardan oluşuyordu. Eğlence imkanlarının kısıtlı olduğu dönemlerde çareyi arkadaşlarıyla içmekte bulan gopnikler kronik alkolizmin en gözle görünür sonuçlarından biridir. Beraber sarhoş olmanın karşılıklı güven anlamına gelmesi bu kültürden çıkmıştır. Rusya'ya yapılan devlet ziyaretlerinde örneklerine rastlayabilirsiniz. İnsanlara içmenin haricinde hiçbir seçenek sunulmaması öyle boyutlara ulaşmıştır ki Rusların algısında bira, yakın zamanda gazozdan alkollü içeceğe terfi etmiştir. Çalışmak ve uyumak arasında sıkışıp kalmış insanlar, haklı olarak uyanık oldukları zaman aralığını ayık olarak geçirmekten sakınmıştır. Bu sebeple yakın geçmişe kadar üretilen votka şişelerinde kapak yerine folyo vardır çünkü açılan şişenin bitmeden kapatıldığı görülmemiştir. Toplumsal alkolizmin sonuçlarına doğum istatistikleri örnek olarak verilebilir. Stalin yönetiminden 1970'lere kadar bebeklerin umulan yaşam süresi o kadar düşmüş, ölü doğum oranları öylesine artmıştır ki Sovyet hükümeti 80'lerin sonuna bu verileri gizli bilgi olarak sınıflandırmıştır. Buna karşılık olarak 80'li yılların sonunda Gorbaçev'in emriyle votka üretimi yarıya indirilmiş ve fiyatına ciddi zamlar yapılmıştır. Fakat bu girişim de başarısız olmuştur. Şekerden yapılan ev yapımı votka üretimi arttığı için şeker kıtlığı yaşanmıştır. İnsanlar zamlanmış içkileri alabilmek için saatlerce sırada beklediğinden mesailerde aksamalar olmuştur. Birkaç yıl süren bu kısıtlama ölü doğum, boşanma ve şiddet olaylarında olumlu gelişmelerle sonuçlanmıştır fakat 90'lı yılların başında devlet ciddi bir cari açık verdiği için bu kısıtlamalar kaldırılmıştır. Kısa bir süre içinde istatistikler eski, kasvetli haline dönmüştür. Bildiğimiz üzere, Misha'nın başarısız girişimleri sadece alkol ile kısıtlı kalmayacaktır. Dağılan Sovyetler Birliği'nin ardından insanlar yüzyıllık alkol özlemlerinin giderilmesini istiyordu. Dönemin hiperenflasyonu bile buna engel olamamıştır. Neredeyse her ürün 2000 kat zamlanırken votka sadece 600 kat zamlanmıştı. Votka almak, ısınmak için parayı yakmaktan daha mantıklı hale gelmişti. Ücretsiz votka iddiaları dolaşırken çiçeği burnunda Başkan Boris Yeltsin, alkol üzerindeki devlet tekelini kaldırıp Rus pazarını dünyaya açık hale getirdi. The Financial Times gazetesi bu hamleyi kendilerini içkide boğmak isteyen bir ülke için politik intihar olarak değerlendirecekti. Talebi gören dış yatırımcılar pazara akın etti ve ucuz, metil alkolden hallice votkaları piyasaya sürdü. İçki kaynaklı ölümler her 100 binde 500 kişiyi buldu. Erkeklerin tahmini yaşam süresi 57.6 yıla düştü (Türkiye'de 75.3). Yerel üreticileri korumak için hükümet, ithal içkilere büyük vergi yükümlülükleri getirdi fakat üretim talebe yetişemedi. Vergiden muaf olan kurumlar statülerinden faydalanarak korkunç miktarda alkolü ülkeye getirdiler. Günümüzdeki durumu özetlemek gerekirse, Putin hükümeti insanların kaçak içkiye yönelmesini engellemek için votka vergilerini yıllık düzenlemeler ile sabit tutuyor. Devletin elliden fazla damıtımevinin hissedarı olduğu iddialarını göz önünde bulundurursak, yakın zamanda Rusların alkolü bırakacağını söyleyemeyiz. Fakat istatistikler olumlu yönde, tünelin ucundaki ışık diyebiliriz. Erkeklerin ortalama ömrü 60'ın üzerinde, ev içi şiddet ve alkol kaynaklı ölümler düşüşte. Ayrıca yeni ekonomi planında alkol ve petrol gelirlerine verilen önem hiç olmadığı kadar az. Bu verilerin zamanla daha da iyiye gideceğinin göstergesi ise yeni jenerasyonun alkole yaklaşımı. Votka, gençler tarafından alt sınıf içki olarak görülüyor. Git gide daralan ekonomiyle beraber hem daha az alkollü içkiler tercih ediliyor hem de toplam tüketim düşüyor.


Rüyaların Şifresi Çözülüyor Bu güne kadar gördüğümüz rüyalardan sürekli anlamlar çıkarmaya çalışsak da onlar bizim için hep bir gizem olarak kalmıştır. Tarih boyunca rüyalarla ilgili çok şey yazılıp çizilmesine rağmen kimse kesin kanıtlarla bu olayın arkasındaki sır perdesini aralayamamıştı. Japonya'da bir grup bilim insanının yaptığı çalışmalar neticesinde beyin tarama teknolojisi kullanılarak gördüğümüz rüyaların içerikleri çözüldü. Gördüğümüz rüyaların ne anlam ifade ettiği geldiğini bulmak mümkün olabilecek. Rüyaların İç Yüzü fMRI ve EEG Teknikleriyle Araştırılacak Kyoto Üniversitesi İleri Düzey Haberleşme Araştırma Merkezi sayısal sinirbilim laboratuvarında çalışan Prof. Dr Yukiyasu Kamitani ve ekibi işlevsel manyetik rezonans görüntüleme tekniğini kullanarak uykudaki üç kişinin beyin yapılarını taradılar. Tarama esnasında kişilerin beyin dalgaları elektroensefalografi yöntemiyle sürekli olarak kaydedildi. Araştırmacılar uykunun ilk aşamalarıyla ilişkili beyin dalgalarını her tespit ettiğinde hemen katılımcıları uyandırıyor ve onlara rüyalarında ne gördüklerini soruyordu. Uykunun ilk evrelerinde görülen rüyalar bilim literatüründe hipnagojik imgeleme olarak tanımlanıyor. Beyin dalgalarıyla ilişkilendirilen her rüya not alındıktan sonra katılımcılar tekrar uyumaya devam ediyordu. Bu işlem her gün 3 saat aralıklarla 7 10 defa tekrarlandı ve 3 saatlik sürelerde katılımcılar saat başına 10 kere uyandırıldı. Katılımcıların hepsi saatte 6 7 rüya gördüklerini söylüyorlardı ve araştırmacılar toplamda 200'ü aşkın rüyadan oluşan bir veri tabanı elde etti. Rüyaların Çoğu Sıradan Şeylerden Oluşuyor Katılımcıların bildirdiği rüyaların çoğu onların günlük işleriyle ilgiliydi. Katılımcılardan biri rüyalarından birini şöyle açıklıyor Rüyamda bir fırına gitmiştim. Bir ekmek aldım ve sokağa çıktım sonra fotoğraf çeken birini gördüm. Başka bir katılımcı ise Ben bir tepenin üstünde büyük bir heykel gördüm ve tepenin aşağısında evler, yollar ve ağaçlar vardı diyor. Kaydedilen rüyalardan bazıları ise ünlü bir oyuncuyla tanışmak gibi sıra dışı unsurlar barındırıyordu. Dr. Kamitani ve ekibi katılımcıların söylediklerinden anahtar sözcükler oluşturmak için 'Wordnet' adlı sözlük işlevine sahip bir veri tabanı kullandılar ve bu sözcükleri 20 kategori altında topladılar. Örneğin, çok sık karşılaşılan sözcüklerden bazıları kadın, erkek, araba, bilgisayar gibi kelimelerden oluşuyor. Bir sonraki aşamada araştırmacılar oluşturulan her bir kategoriyi temsil eden fotoğraflar belirlediler. Bu fotoğraflar katılımcılara gösterilirken, ekip tekrar fMRI tekniğiyle katılımcıların beyin yapısını taradılar ve hangi bölgenin etkin olduğunu incelediler. Bu noktada araştırma ekibi katılımcıların uyandırıldığı ve fotoğraflar gösterildiği zaman olmak üzere iki farklı fMRI tarama sonucuna sahip oldu ve bu sonuçları birbirleriyle karşılaştırdılar. Rüyalar ile Görsel Korteksler Arasında İlişki Kuruldu Araştırmacılar renk zıtlığını ayarlama gibi görüntülerin ilk işlendiği yer olan beynin V1, V2, V3 alanlarındaki hareketliliği ve ardından nesne tanımlama gibi daha üst düzey görsel işlev alanlarını incelediler. 2008 yılında Dr. Kamitani ve ekibi beynin görsel işlev alanlarında nesnelerin görüntülerini oluşturmayı ve bunun mekanizmasını çözmeyi başarmışlardı. Şimdi ise onlar beynin daha üst seviyedeki işlem merkezlerinde rüyaların ne anlama geldiğini çözebiliyorlar. Araştırmayla ilgili Dr. Kamitani şunları söylüyor Rüyaların içeriklerini sınıflandırdıktan sonra bu sınıf içindeki görüntülerin rüyada olup olmadığını tahmin etmek için bir model oluşturduk. Katılımcıların uyandırılmasından sonraki 9 saniye boyunca gerçekleşen beyin etkinliğini inceleyerek bir kişinin rüya görüp görmediğini tespit edebiliyoruz.


Sabah Erken Kalkmak İsteyenlere Bu yazımızı saat 6'da kalkmak zorunda olup çalar saat ile kavga edenler için yazıyoruz. Bazı insanlar vardır, istedikleri saatte uyanmakta hiç zorluk çekmezler, uykuları da hafiftir. Gelelim yazımızın baş karakterlerine, yatağına çivilenmiş olup da yorganın altından kalkmak için bin bir mücadele veren insanlara. İlk alarm çalar, ertelenir. İkinci alarm çalar, saate bakılır daha 10 dk var deyip susturulur, alarm 5. kez çaldığında lanet olsun dedikten sonra ilk ciddi kalkma girişimi yapılır. Bir 5 dakika da yatakta boş boş oturduktan sonra ciddi anlamda uyanmaya başlarsınız. Böyle olmak zorunda mı? Siz de İbni Sina, Leonardo Da Vinci veya Isaac Newton gibi az uykuyla verimli çalışabilirsiniz. Sabah 8-8:30'da iş başı yapan veya derse giden kişiler saat 7'de kalksalar da 5'te kalksalar da işlerine yetişebilirler ama 5'te kalkıp fazladan birkaç saat zaman kazanmak uzun vadede size muazzam bir kazanç sağlar. Her sabah kısa bir spor, 15-20 sayfa kitap okuma veya bir belgesel izleme çok yararlı olacaktır. Birçok yazar herkesin uyuduğu sabahın erken saatlerinde uyanıp o sessizliğin büyüsünü kullanarak yaratıcı metinler çıkarmıştır. Uykunun süresi ve ne kadar kolay uyanabildiğiniz kısmen çevresel kısmen de genetik faktörlerden etkilenir. Uyuma şartlarınız, yatmadan önce yediğiniz/içtiğiniz gıdalar, uyanma konusunda ne kadar istekli olduğunuz ve psikolojik durumunuz uyanmanızı etkileyen en önemli unsurlardır. Eğer ciddi anlamda erken kalkmak konusunda kararlıysanız aşağıda yazdıklarımızı denemenizi öneririz. Sabahları erken kalkmak için en önemli kural istekli olmak ve kaliteli bir uyku çekmektir. Uyku düzeninizi bir anda değiştirmeniz çok zordur hatta imkansıza yakın desek yanlış olmaz. Bugünlerde saat dilimi ile ilgili tartışmaların haksız olmadığını söylemekte fayda var. Saat 8'e doğru güneş ışığı aldığımız için bu uyanmamızı ciddi şekilde etkilemektedir. Kahve, Işık, Kortizol ve Meşguliyet Uyanmamızı kolaylaştıran ve beynimizi açan en önemli unsurlar bunlardır. Uyanmak ile ilgili yapılacakları ikiye ayırmamız gerekiyor; uyku öncesi ve uyku sonrası. Alarmı saat 5'e kurdunuz ve saat çaldı. İlk olarak ışığı açın ve beyninize günün başladığını haber verin. Eğer masanızın yanında bir bardak su bulundurup uyandığınızda hemen içerseniz bu vücudunuzu da uyaracak ve uyanmanızı kolaylaştıracaktır. Beyin ve vücut ilk sinyalleri aldığında uyanmak için bir girişim yapacak ancak devamı gelmezse uyku tatlı gelip tekrar uykuya dalabilirsiniz. Ben şahsen uyanır uyanmaz yüzümü bile yıkamadan önce bilgisayarımı açıyorum. Beynin uyanması için en kritik etken meşguliyettir. Eğer zihin iş yapmazsa hemen kendini bırakacaktır. Vücudunuz uykudan uyandıktan sonraki ilk 1-2 saat boyunca kortizol adlı bir hormon salgılar. Kortizol stres hormonu olarak bilinir, vücut strese girdiğinde salgılanır. Beynin savaş ya da kaç davranışının üretilmesinde çok etkilidir. Neden beyin uyanır uyanmaz kortizol salgılıyor? Vücudun güne hazır olması için harekete geçmesi gereklidir. Kasların çalışması ve farkındalığın artması bu açıdan çok gereklidir. Bu noktada vücudu harekete geçirecek olan da kortizoldür. Kortizolün etkisi 1 veya 2 saat sürerken eğer bir iş ile meşgul değilseniz öğlene doğru uykunuzun gelmesi olasıdır. Çünkü gece az uyudunuz ve beyniniz şu an bunu telafi edecek imkan ve zamana sahip. Bu noktada uyumamak için kahve içmek en uygun çözüm olarak karşımıza çıkıyor. Balzac, Voltaire gibi ünlülerin uyanık kalmak için çok kahve tükettikleri biliniyor. Atatürk de her sabah bir türk kahvesi içerdi. Kahve adenozin reseptörlerini kapatıp adenozinlerin reseptörlere bağlanmasını engelleyerek uyuşukluk ver sersemlik hissinin kaybolmasını sağlar. Sabah yataktan kalktığınızda ilk işlerinizden birisi ışığı açmak olsun. Işığın önemini asla hafife almayın. Evrimsel süreçte beyinlerimiz güneş ışığı ile uyumlu olarak uyuyor ve uyanıyordu. Güneş ışığının ortadan kalkması melatonin hormonunun salgılanmasını tetikleyerek insanların uykusunu getiriyor, güneş ışığının sabah gözlerden içeri girmesi ise insanların uyanmasını tetikliyor. Maalesef ülkemizde bu sene saatlerin geri alınmaması sonucu GMT+3'te kalarak tüm vatandaşlar ciddi sıkıntılar yaşıyor. Saat 8'de gün aydınlanıyor! Uykudan uyanmak için yukarıda saydığımız bütün bunlar yeterli olmayabilir. Bir de uyku öncesi rutinlerimizi ayarlamamız gerekebilir. Öncelikle ne kadar uykuya ihtiyacınız olduğunu tespit etmelisiniz. Herkes 2 saat uykuyla günü geçiremeyebilir, bazıları 6 saat uyuyunca vücudun dengesini sağlar. Şahsen ben 6-7 saat uykuya ihtiyaç duyuyorum ve bundan az uyuduğumda gün içinde eksikliğini hissediyorum. Uykuyu etkileyen bazı etkenleri inceleyelim. Yatmadan önce midenin dolu olması veya ne ile dolu olduğu nasıl bir uyku çekeceğimizi belirlemede çok önemlidir. Midenin yağlı yiyeceklerle dolu olması kanın karın bölgesinde toplanmasına ve derin uykuya geçişte zorluk yaşanmasına neden olabilir. Ancak gece 12'de yatan birisinin saat 9'da yemeyi bırakması ve yatmadan yarım saat evvel peynir, yoğurt vb. süt ürünlerini tüketmesi uykuyu rahatlatacaktır. Bu gıdaların içindeki triptofan amino asidi uyumaya yardımcı olur. Ayrıca uyumaya yakın etrafımızdaki ışıkları azaltarak beyne uyku zamanının yaklaştığını hissettirmek de uykunun kalitesini artıran bir başka etkendir. Yapılan bilimsel araştırmalar uyumadan hemen önce maruz kalınan ekran ışığı ve sokak ışıklarının bile REM uykusunu bozduğunu gösteriyor.


Yeni Bir İlaç Sayesinde Kök Hücrelerle Saç Çıkarmak Mümkün 30 yaşından sonra birçok insan saçlarının dökülmesinden şikayet eder. Özellikle erkeklerin saç kökleri kadınlardan iki cm daha kısa olduğu için saçları daha fazla dökülür. Kök hücre alanında çalışan bilim insanları saç çıkarmak için yeni bir yöntem keşfetti: ilaçlarla kök hücreleri uyarmak. Ekip bu çalışmasıyla dünyanın en prestijli dergilerinden biri olan Nature Cell Biology'de kendine yer buldu. Amerika'da Los Angeles California Üniversitesi'nde çalışan bilim insanları saç kökündeki kök hücreleri uyararak yeni saçların çıkmasını sağladı. Heather Christofk ve William Lowry liderliğinde yürütülen araştırmada saçı olmayan veya bazı nedenler yüzünden saçları dökülen insanların saçları tekrar çıktı. Araştırmacılar saç çıkarmak için yeni geliştirdikleri ilacı kullandılar ve çok etkili bir şekilde sonuç aldılar. Saç dökülmesi sadece yaş ile beraber gelmiyor bazen hormon dengesizliği, stres ve kemoterapi tedavisi de saçların dökülmesine neden olabiliyor. İnsanlar bu tür durumlarda saç çıkarmak için türlü türlü yönteme başvurabiliyor. Kök Hücreler Ömür Boyu Yaşar Saç diplerindeki kök hücreler uzun ömürlü hücrelerdir. Derinin altında bulunurlar ve ömür boyu varlıklarını sürdürürler. Normalde aktif olmayan bu hücreler yeni saç çıkacağı zaman hızlıca aktifleşerek saç çıkmasını sağlar. Saçları çıkarmak için gerekli bu kök hücrelerin faaliyeti çok sıkı bir şekilde denetlenir. Fazla olması kişiyi rahatsız edebileceği gibi, azlığı da saç dökülmesine neden olur. UCLA'da rejeneratif tıp ve kök hücre araştırma merkezinde bir süredir çalışan ekip saç köklerindeki kök hücre metabolizmasının diğer deri hücrelerinden farklı olduğunu gördü. Hücre metabolizması bölünmek, enerji üretmek ve çevreyle etkileşime girmek için besin moleküllerini kullanır. Her besin molekülünün yıkımı sırasında enerji açığa çıkarken, yan ürünler de oluşur. Bu yıkım sürecinin ilk aşamasında önce pirüvat meydana gelir. Hücreler oluşan pirüvatı ya mitokondriye gönderirler ya da laktik asite dönüştürürler. Saç Çıkarmak İçin Laktik Asit Buraya kadar her şey her hücrenin yaptığı sıradan olaylardı. Araştırmacılar kök hücrelerde şunu öngördüler. Eğer kök hücre mitokondrilerinin pirüvat alımı genetik olarak azaltılsa ve hücreler pirüvattan daha fazla laktik asit üretirse ne olur? Laktik asit hep kaslarda yorgunluk yapıcı madde olarak bilinir ama onlar da hücreler tarafından enerji elde etmek için kullanılır. Laktik asit saç çıkarmak için kullanılabilir mi? Ekip fareler üstünde yaptıkları deneylerde laktik asit üretimini engellediklerinde kök hücrelerden yeni saç oluşumunun tamamen durduğunu gördü. Utah Üniversitesi'nde çalışan başka bir ekip ise bunun tam tersini yaptı. Onlar da farelerin kök hücrelerinde laktik asit üretimini hızlandırdılar ve daha fazla saç çıktığını gördüler. Laktik asitin saç çıkarmak için kullanılabileceği kimin aklına gelirdi ki? Bu molekülün sayısını azaltmak veya artırmak yeni saç hücrelerinin miktarını doğrudan etkiliyor. Derinin üstünden uygulanabilecek ilaçlarla saç diplerindeki kök hücrelerin metabolizması değiştirilirse herkesin daha gür saçları olabilir. Şimdi yeni geliştirilen ilacın özelliklerine ve ne yaptığına bakalım. Biraz moleküler bilgi vereceğiz. İki Tane İlaç Var Farelerin derilerine uygulanan iki ilaç var. İkisi de kök hücreleri farklı şekillerde uyararak laktik asit miktarını artırıyor. Bunların ilki RCGD423 adlı ilaç. Hücre içinde JAK-Stat adlı bir sinyal mekanizmasını harekete geçiriyor. Bu mekanizma hücrenin dışarıdan aldığı sinyalleri çekirdeğe ve oradan DNA'ya iletmekle görevlidir. Diğer bir deyişle RCGD423 DNA'nın çalışma şeklini değiştiriyor. Çalışmalara göre JAK-Stat yolağının etkinleştirilmesi laktik asit üretimini artırarak kök hücreleri harekete geçiriyor. Bu şekilde kök hücrelerden yeni saçlar çıkıyor. Diğer ilaç pirüvatın mitokondriye girişini engelleyerek hücreyi laktik asit üretmeye zorluyor. İsmi UK5099 olan bu ilaç da saç çıkarmak için kullanılan etkili bir yöntem.


Saç Rengi Sağlığı Nasıl Etkiler? Canınız sıkıldığında saçınızı boyatır mısınız? Hepimiz merak ederiz, acaba saç rengi ile sağlık arasında bir ilişki var mıdır? Yıllardır yapılan araştırmalar saç renginizin birçok kişilik özellikleriyle bağlantılı olduğunu gösteriyor. Örneğin, esmerler daha eğlencelidir. Çoğu insan saç renginin sadece kişiye karizmatik özellikler verdiğini düşünür ve kişiliğe nasıl etkileri olduğunu pek umursamaz. Aslında saç renginiz sizin hakkınızda çok şey söylüyor sadece siz bunun farkında değilsiniz. Sarışınlar Sarı saç dünyada en popüler ikinci saç rengidir ve sıklıklar insanlar arasında güçlü bir cazibe etkisiyle bağdaştırılır ve cinsel arzu uyandırır. Men's Health dergisi tarafından yürütülen bir çalışma gösteriyor ki, erkekler sarışın kadınlara diğer saç renklerine sahip kadınlardan daha fazla yardım ediyorlar. Ancak sarışınlar için bazı kötü haberlerimiz var. Bu açık saç renginin olumlu özelliklerinin yanında sağlık açısından beraberinde getirdiği ciddi sorunlar da var. Önce sarı saç renginizin kaynağından başlayalım. Sarı Saç Rengi Bazı Sorunlara Yol Açabilir Sarı saç rengi vücutta melanin pigmentinin eksikliği sonucunda oluşur, bu yüzden sarı saçlara sahip bireylerin çok büyük çoğunluğu açıtken rengine sahiptir. Melanin pigmentinin eksikliği başta deri ve gözler olmak üzere vücutta çeşitli sorunlara yol açabilir. Sydney Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmaya göre sarışın ve mavi gözlü kişilerin yaşa bağlı maküler dejenerasyon rahatsızlığı geçirme riskleri çok fazladır. Bu rahatsızlık 50 yaş ve üstü kişilerde kalıcı görme kaybına neden olan başlıca etkenlerden biridir. Hemen endişeye kapılmayın, gözlerinizi uzun süre güneşten koruyarak bu rahatsızlığın oluşmasını engelleyebilirsiniz. Ayrıca açık renk ten ve göz rengine sahip insanlar sarışınlarla bir araya gelme eğilimi gösterdikleri yine yapılan psikolojik araştırmalar sonucunda kanıtlanmıştır. Deride melanin eksikliğinin yarattığı sağlık sorunlarından bir diğeri de melanoma riskidir. Melanoma melanin pigmentlerinin aşırı çoğalmasından kaynaklanan bir kanser türüdür. Esmerler Kahverengi saç rengi dünyada en çok görülen ve en kalın saç tipidir. Ancak bu sizi yanıltmasın, saçın kalın olması çok fazla bulunacağı anlamına gelmez. Aslına bakılırsa esmerler sarışınlardan ve kızıl saçlılardan daha az miktarda saça sahiptir. Women's Health dergisinin yaptığı bir araştırmaya göre esmerlerde, özellikle kahverengi saçlılarda, saç dökülmesi riski diğer saç renklerine sahip bireylere oranla oldukça yüksek. Koyu saç rengi nasıl oluşuyor? Saç renginin melanin pigmentinden kaynaklandığından bahsetmiştik. Deride ve saçta melanin pigmentlerinin yoğun bir şekilde bulunması saç ve ten renginin koyulaşmasının temel etkenidir. Esmerler Deri Hastalıklarına Daha Az Yakalanır Esmer olmanın bir avantajı bu kişilerin daha az deri rahatsızlıklarına yakalanmasıdır. Ancak melaninin kötü yanı sizi nikotin bağımlılığına karşı daha meyilli yapmasıdır. Nikotin deride melanin pigmentlerinde biriken bir molekül. Melanin diğer kötü özelliği vücuda alınan nikotinin parçalanmasını yavaşlatmasıdır. Bunun anlamı esmerlerin içtikleri sigara vücutta daha fazla kalıyor ve bu kişilerin sigara bağımlılığından kurtulmaları diğer kişilerden daha zor. Esmerlerle ilgili bölümümüzü güzel bir bilgiyle kapatalım. Men's Health dergisinin yapmış olduğu bir araştırma sonuçları erkeklerin evlilik tercihlerinde sarışınlardan ziyade esmer kadınları tercih ettiklerini gösteriyor. Psikolojik araştırmalar koyu saç renginin güvenirlikle bir bağlantısı olduğunu söylüyor. Kızıl Saçlılar Sizin de tahmin edebileceğiniz gibi kırmızı saç dünyada en nadir görülen saç rengidir. Ortaçağ Avrupa'sında bu insanları cadı diye yakmasalardı dünya daha renkli bir yer olabilirdi. BBC'nin verilerine göre dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 2'si doğal kızıl saç rengine sahip ve bunların da çoğunluğu Kuzey Avrupa'da yaşıyor. Women's Health dergisinin araştırma raporları kızıl saçlı insanların özgüvenlerinin daha yüksek olduğunu ve bu özelliğin onları daha ateşli ve tutkulu yaptığını söylüyor. Men's Health dergisi kızıl saçlı insanların sarışın ve esmerlerden daha hareketli bir cinsel hayata sahip olduklarını iddia ediyor. Kızıl Saç Rengi Bazı Nörodejeneratif Hastalıkları Beraberinde Getirebilir Kızıl saçlı bireylerin Parkinson hastalığına yakalanma riski daha yüksektir. Kızıl saçlıların parlak saçlara sahip olmasını sağlayan mutasyon onların dejeneratif hastalıklara yakalanma riskini de arttırıyor. Ayrıca bu kişilerin vücutları sarışın ve esmerlerden daha fazla D vitamini üretiyor bu da yeterli güneş ışığı alamamanın bu kişiler için pek bir sorun teşkil etmeyeceği anlamına geliyor.


Sadece İnsanlarda Bulunan Beyin Bölgesi Yüzyıllardır bilim insanlarının merak ettikleri soruların başında insanları diğer canlılardan ayıran nedir sorusu gelir. Geçtiğimiz sene Leuven ve Harvard Tıp Fakülteleri'nde çalışan araştırmacıların yürüttüğü ortak bir projede sadece insan beyin korteksinde bulunan iki nöron ağı bulunmuştu. Şimdi ise Oxford Üniversitesi bilim insanları en yakın akrabalarımızda bile bulunmayan bir beyin bölgesi keşfettiklerini duyurdular. Bulunan beyin bölgesinin karar verme süreçleri ve üst düzey planlama işleriyle ilgili olduğu biliniyor. Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Bölümü'nden Prof. Matthew Rushworth sadece insan beynine özgü bir bölge tanımladıklarını ve bu bölgenin bilişsel yeteneklerle ilgili olduğunu ifade ediyor. Bilişsel Yetenekler Konusunda Farklılaşıyoruz 25 kişinin katıldığı araştırmada, katılımcıların beyinlerinde bilişsel yeteneklerle ilgili olduğu bilinen ventrolateral frontal korteksteki kritik bölgeler manyetik rezonans görüntüleme tekniğiyle tespit edildi. Çalışmada ayrıca bu bölgelerin beynin diğer kısımlarıyla ilişkisi de araştırıldı. Son olarak insan beyinlerinin MRI taramaları 25 makak maymununun beyin taramalarıyla karşılaştırıldı. Ventrolateral frontal korteks sadece insanlarda ve diğer primatlarda bulunuyor ve en gelişmiş dil ve bilişsel işlevlerden sorumlu. Bu bölgede bazı kısımların zarar görmesi çeşitli psikiyatrik hastalıklara sebebiyet verebiliyor. Beynin bu bölgesinin iyi anlaşılması başta psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde olmak üzere daha birçok alanda beyinde gerçekleşen değişiklikleri daha iyi çözümlememize anlamamıza yardım edecektir. Rushworth beyni birbirine bağlanmış nöral gruplardan oluşan bir mozaik olarak tanımlıyor. Ekip araştırmalarında beynin neredeyse yarısını kaplayan frontal bölge üzerinde yoğunlaşıp, buradaki nöron sayısı ve nöronların konumlarını belirlemeye çalıştılar. Rushworth her bir nöral grubun bağlantılarına baktıklarını ve bu nöronların beynin diğer bölgeleriyle olan iletişimlerini incelediklerini söylüyor. Bu bağlantılar beynin bir bütün halinde çalışmasını ve görevini mükemmel bir şekilde yerine getirmesini sağlamakla beraber nöral gruplar için bir nevi parmak izi niteliği taşıyor. Yani bir grubu diğer gruptan ayıran şey beynin geri kalanıyla yaptıkları bu bağlantılar. Eşsiz Bir Beyin Bölgesi: Lateral Frontal Pole Prefrontal Korteks Ekip insan ventrolateral frontal korteksinin MRI görüntülerini aldıktan sonra bu bölgeyi 12 alana ayırdı. 12 alanın her biri beynin bir bölgesiyle kendine özgü bir şekilde bağlantı kuruyor. Araştırmacılar maymun beyinlerinde bu alanlara karşılık gelen yerlere baktılar ve 12 alandan 11'inin beynin diğer kısımlarıyla insandakine benzer bağlantılara sahip olduğunu gördüler. Geriye kalan tek bölge olan lateral frontal pole prefrontal korteks maymun beyninde bulunmuyordu, sadece insana özgüydü. Makalenin başyazarı olan Franz-Xaver Neubert araştırmayla ilgili şu sözleri söylüyor İnsan frontal korteksinde en yakın akrabalarımız olan maymunlarda bile karşılığı olmayan bir bölge keşfettik. Bu bölge aynı zamanda stratejik planlama, aynı anda birden fazla iş yapabilme ve karar verme süreçleriyle yakından ilişkili. Araştırma ekibi ayrıca insanda beynin işitsel kısımlarının prefrontal korteks ile çok iyi bağlantılı olduğunu ancak makak maymunlarda bu bağlantının çok daha zayıf olduğunu keşfetti. Araştırmacıların yeni hipotezi bu bağlantıların bizim konuşma ve konuşmaları anlama yeteneklerimiz için çok önemli olduğunu söylüyor.


Sağ Beyniniz mi Baskın Sol Beyniniz mi? Cevap: İkisi de Değil Beyniniz eşsiz bir yapıdır ama hangi yarımküresini daha fazla kullandığınızı biliyor musunuz? Belki de eşit kullanıyorsunuzdur. Amerika'da Utah Üniversitesi bilim insanlarının yaptığı son araştırmaya göre insanların sağ beynini ya da sol beynini daha fazla kullandığına dair hiçbir kanıt yok. Beyniniz bir bütündür. Sol veya sağ tarafı fazla kullanmak ise hemisferik dengesizliğe yol açabilir. Bugüne kadar hep sol beyni baskın kişilerin dil öğrenmede ve sayısal hesaplamalarda iyi olduğu, sağ beyni baskın olan kişilerin ise müzik, resim gibi sanatsal alanlarda daha başarılı olduğu düşünülüyordu. Kitaplarda, internette, televizyonda ve daha birçok yerde mutlaka sağ ve sol beyin loblarının farklarını görmüşsünüzdür. Bir kişi matematikte başarılıysa ona hemen analitik düşünüyor ve sol beyni baskın etiketi yapıştırırız. Müzikte başarılı birini gördüğümüzde ise aynı şeyi bu sefer sağ beyin için yaparız. Yıllardır popüler kültürde yer etmiş diğer bir konu da kişilik özellikleri. Bu sağ ve sol beynin baskınlık meselesi kişilik özelliklerimize de yansıtılmış durumda. Sağ beyni baskın kişiler yaratıcı, duygusal kişilikleriyle, sol beyni baskın kişiler mantıklı ve gerçekçi oluşlarıyla bilinir. 2 yıllık bir çalışma süresince bilim insanları sadece özelleşmiş bazı işlevleri beyinde görüntüledi. Özelleşmiş kelimesinden kasıt bir işlevin beynin sağ veya sol yarım küresinde sadece tek bir bölgeye ait olmasıdır. Araştırmacılar MRI tekniğini kullanarak yaşları 7 ve 29 arasında değişen 1011 kişinin beyin görüntülerini inceledi. Bilim insanları her katılımcının beyinlerinde özelleşmiş olduğu düşünülen binlerce bölge üzerinde ölçümler yaptılar. Elde edilen bulgular gösteriyor ki, bazı işlevler beynin sadece bir yarım küresinde olabiliyor ancak katılımcıların hiçbirinde beynin bir yarım küresinin diğerinden daha baskın olduğu tespit edilemedi. Sağ Veya Sol Beyniniz Daha Etkin Olacak Diye Bir Kural Yoktur Araştırma ekibinin lideri Dr. Jeff Anderson konuyla ilgili şunları söylüyor Bazı beyin işlevlerinin beynin sadece bir yarım küresine ait olduğu kesinlikle doğru. Konuşma etkinliği sol yarım kürede, dikkat etkinliği sağ yarım kürede olmaya meyillidir ancak insanlarda sağ beyin daha etkin veya sol beyin daha etkin olacak diye bir kural yoktur. Araştırmacılar çalışmaya katılan kişilerin MR görüntülerinden elde ettikleri beyin taramalarından bir veri tabanı oluşturdular. Anderson ve ekibi beyin dalgalarındaki hareketliliğe bakarak bir bölgedeki beyin etkinliğini diğeriyle kıyaslayabiliyorlardı. Araştırmada bilim insanları beyni 7000 farklı bölgeye ayırarak hangi bölgenin daha fazla özelleşmiş olduğunu incelediler. Bütün bağlantılar incelendikten sonra ve sol ve sağ beyin için özelleşmiş bağlantı sayıları toplandı. Ortaya çıkan sonuçta araştırmacılar neden bir bağlantının sağ ya da sol beyinde özelleşmiş olduğuna dair modeller geliştirdiler. Hangi Taraf Daha Baskın Derdi Sona Erdi Araştırmanın sonuçları çok heyecan vericiydi, üstüne kitaplar yazılan sağ beyin sol beyin baskınlığı artık çürütülmüş durumda. Beynin sadece bir yarım küresinde özelleşmiş işlevler olabilir ama bu kişinin o beyin yarım küresini daha etkin bir şekilde kullanıyor anlamına gelmez. Ekipte henüz yüksek lisans öğrencisi olan Jared Nielsen çalışmayla ilgili şu sözleri kaydediyor Herkes kişilik özelliklerinin tamamıyla sağ ve sol beyinle alakalı olmadığını anlamalıdır. Belki de kişilik beynin bir yarım küresinin daha fazla bağlantı içermesinden değil, iki yarım küre arasındaki bağlantıların çeşidi ve sayısından kaynaklanıyor olabilir.


Sağlık Raporu Nasıl Alınır? Sağlık raporu kişilerin sağlıklı olup olmadığının belirlenmesi amacıyla genellikle kurumlar tarafından talep edilen tıbbi bir belgedir. Belge içerisinde başvuran kişiye ait kimlik bilgileri, muayene sonucu ve ilgili hekimin imzası bulunmaktadır. 2021 yılı itibariyle Türkiye'de en sık olarak evlilik, ehliyet ve askerlik için sağlık raporu istenmektedir. Bunların dışında daha az sıklıkta silah, üniversite kaydı, yüzme havuzuna giriş, memurluk, yurt dışına çıkış gibi nedenlerden ötürü sağlık raporu talebi olmaktadır. Tüm bu raporların birçoğu aile sağlığı merkezlerinde aile hekimleri tarafından verilmektedir. Tek hekim kaşesinin yeterli olmadığı durumlarda ise daha kapsamlı sağlık kurumlarına başvurulur. İşte sağlık raporu almak için başvurulabilecek kurumların listesi: - Aile sağlığı merkezleri - Devlet hastaneleri - Özel hastaneler Sağlık raporu almak için ilk önce kimliğiniz ve vesikalık fotoğrafınız ile sağlık kurumuna başvurmalısınız. Başvurduğunuz hekim sağlık raporunun istenme sebebine göre muayenesini şekillendirip tamamladıktan sonra raporunuzu verecektir. Bu muayene içerisinde fizik muayene olarak söylediğimiz elle muayene, gerekli görülmesi halinde kan tahlilleri ve ileri görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. 2021 yılının başlarında tüm rapor çeşitleri için e-rapor sistemine geçildi. Daha önceden imzalı ve kaşeli kağıt olarak verilen raporlar artık doğrulanabilir barkodlarla birlikte online ortamda verilmeye başlandı. Bu durum hem hekimin hem de hastasının işini oldukça kolaylaştırdı. Örnek vermek gerekirse ehliyet almak için sağlık raporu isteyen vatandaşlar önceden hekimden yazılı belge alıp sürücü kurslarına götürmekte idi. Şu anda ise raporlar hekim tarafından imzalandıktan sonra online olarak gönderiliyor. Bu sayede hem kağıt israfının önüne geçiliyor. Hem de başvuran kişi raporuna istediği zaman e-devlet üzerinden ulaşabiliyor. Sürücü kursu ise raporu doğrudan görebiliyor. Sağlık Raporları Ne Kadar Süre Geçerli Olur? Sağlık raporu geçerlilik süresi alınan raporun türüne göre değişiklik göstermektedir. Örneklendirmek gerekirse sürücü belgesi almak için verilen raporlar 6 ay geçerli olurken, akli meleke durumunu gösteren raporlar 1 haftaya kadar geçerli olabiliyor. Bazı raporların geçerlilik süresini ise raporu veren hekim kendi belirler. Aldığınız sağlık raporunun ne kadar süreyle geçerli olduğunu merak ediyorsanız altta yer alan yorum kısmına yazarsanız sizler için cevaplamaya çalışacağım. Bu hususta tüm raporlara genelleme yapmak yanlış olacaktır. Sağlık Raporu E-Devletten Alınır mı? Günümüzde e-devlet üzerinden çok fazla sayıda işlem gerçekleştirilebiliyor. Online ortamda bu kadar farklı işlem yapılabiliyorken haliyle insanların aklına raporumu e-devletten alabilir miyim sorusu geliyor. Hemen bu konuya açıklık getirelim. Hiçbir sağlık raporu e-devlet üzerinden alınamaz. Hekime muayene olunmadan rapor alınması durumu söz konusu değildir. Askerlik raporu almak için ilk önce e-devlet üzerinde askerlik başvurusu yapılması gerekmektedir. Bu başvuruda kişilere bir takım sağlık soruları sorulur. Bu gibi durumlar nedeniyle insanlar haklı olarak bu sorulara cevaplar vererek sağlık raporu alabileceklerini düşünebilmektedirler. Oysa bu sadece ön başvurudur. Ücretsiz Sağlık Raporu Nasıl Alınır? Bu soru da çok sık olarak karşılaştığım sorulardan bir tanesi. Sağlık raporları aile sağlığı merkezlerinde hiçbir ücret alınmaksızın verilir. Devlet hastanelerinde ise bazı raporlar dışında ücret istenmez. Sağlık raporu ücreti genellikle özel hastanelerde olur. Ödenen miktar hastaneden hastaneye değişiklik gösterir. Bu noktada önerebileceğim şey rapor almaya gideceğiniz kurumu telefonla arayarak rapor için ne kadar ücret talep edildiğini öğrenmeniz olacaktır. Bir başka yazıda görüşmek dileğiyle. Esen kalın. 2 thoughts on Sağlık Raporu Nasıl Alınır? Merhaba ben e devletten kisisel bilgi formunu doldurdum kronik hastayim ve daha sonra nöroloji dahiliye ve gozden randevumu aldim ama aile hekimine gitmedim direk devlet hastenesinden basladim noroloji raporu verdi dahiliye ve goz kaldi simdi benim merak ettigim her brans ayri rapor mu verecek yoksa birlestirilecekmi yada birlesecekse ben sonuca nasil varacagim ne yapmam gerekecek tekrar e devletten form doldurmam gerekli mi yaptigim basvuru dahiliye ve gozde de gozukur mu kaydettim, eve gidince okuyacağım teşekkürler.


Sağlık Sektörü Neden Siber Saldırıların Hedefinde? Sağlık sektörü elinde bulundurduğu veriler dolayısıyla siber saldırganların gözdesi haline gelmiş durumda. Sağlık sektöründe yeni teknolojiler hasta bakımını ve tedavisini geliştirmek için uygulanırken siber güvenlik ile alakalı sorunlar da ortaya çıkmaya ve giderek çoğalmaya devam ediyor. Fidye yazılımları, veri ihlalleri, DDos saldırıları, e-posta üzerinden oltalama saldırıları gibi sağlık sektörüne karşı çeşitli siber saldırılar gerçekleştirilirken hepsinin yegane amacı ağ ve bilgisayar sistemlerindeki verileri ele geçirmektir. İnsan Hatası Aranıyor Siber saldırganlar gerçekleştirdikleri saldırılarda ağ ve bilgisayar sistemlerinin zayıf noktalarını keşfetmeye çalışırken aynı zamanda insan hatası faktörüne de odaklanırlar. Küçük, orta ya da büyük-ölçekli sağlık kurumları her ne kadar gelişmiş siber güvenlik sistemlerine sahip olursa olsun küçük bir insan hatası veri ihlallerine sebebiyet verebiliyor. Bireysel olarak hangi verilerin internet üzerinde nasıl seyahat ettiği konusunda bilinçlenmeden mega saldırıların yıkıcı etkisinden kaçınmak mümkün değildir. Çevrimiçi olunan andan itibaren küresel internet ile kişisel veri ve bilgiler paylaşılmaktadır. İnternet protokol adresi bu verilerin başında gelmektedir. IP adresi kullandığınız internet servis sağlayıcısı tarafından cihazınıza atanan eşsiz bir seri rakamdan oluşur ve yakın konumunuzu küresel internet ile paylaşır. IP adresi Wi-Fi yönlendiricisi resetleme gibi işlemlerle resetlenebilirken IP adresinizle seyahat eden verilerin düz metin olarak internette seyahat etmesini engelleyemezsiniz. IP adresinizi gizlemek ve verilerinizi şifrelemek için VPN kullanabilirsiniz. VPN ile Güvenlik Sağlanabilir mi? VPN teknolojisi hem sağlık kurumları hem de diğer sektörler tarafından kurum ağındaki verilerin küresel internet üzerinde düz metin şeklinde seyahat etmesini engellemek ve ağ gizliliğini sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. VPN aynı zamanda uzaktan çalışanların şirket ağına güvenli bir ağ üzerinden bağlanmalarını sağlarken bilişim departmanının ağ üzerindeki aktiviteleri kontrol etmesini sağlamaktadır. VPN kullanıldığında veri paketleri VPN sunucusunun sağladığı IP adresi ile internet üzerinde seyahat eder ve aynı zamanda ileri şifreleme yöntemleri ile şifrelenir. Bu şifreleme algoritmaları Gelişmiş Şifreleme Standardı , Veri Şifreleme Standardı ve benzeri algoritmalarla gerçekleşir. Yaygın Saldırı Yöntemleri En yaygın siber saldırı yöntemlerinden biri olan fidye yazılımı genellikle oltalama e-postaları, zararlı linkler ve kötü amaçlı yazılım içeren reklamlar aracılığıyla cihazlara yerleştirilir. Fidye yazılımı bir cihaza bulaştığı anda sistemdeki dosyaları şifreler ve şifrenin kırılması için kripto para şeklinde ödeme yapılmasını talep eder. Sağlık sektörü ve kurumlarda fidye yazılımları cihazlara bulaştığında kritik olan süreçler yavaşlar ya da tamamen işlevini kaybeder. Hastaneler fidye yazılımı saldırıları sonucunda elektronik sistemden yararlanamazlar ve medikal süreç dramatik bir şekilde yavaşlar. 2017 yılının Mayıs ayında gerçekleşen WannaCry fidye yazılımı saldırısından 70'ten fazla ülkede 200 bine yakın bilgisayarı etkilemiştir ve dünya genelinde sağlık sektörü bu saldırıdan etkilenmiştir. Antivirüs Programları Çok Önemli Fidye yazılımı saldırılarından korunmak için antivirüs programları güncel tutulmalıdır. E-postalara belirli filtrelemeler getirilmelidir. Fidye yazılımlarından korunmanın en iyi yollarından biri de cihazlardaki dosyaların ve belgelerin hem çevrimiçi hem de çevrimdışı konumlarda yedeklenmesidir. E-postalar üzerinden gerçekleştirilen oltalama saldırılarına karşı dikkatli olunmalıdır. Oltalama saldırıları rastgele ele geçirilen e-posta adreslerine ya da ''spear-phishing'' belirli kurum ve şirket e-posta adreslerine düzenlenebilir. Siber saldırganlar bir kuruma ya da kişiye karşı saldırı düzenlemeden önce e-postada taklit edecekleri kişi ya da kurumun konuşma dili, logoları gibi ince detayları araştırırlar. E-posta zararlı linkler ya da fidye yazılımı gibi kötü amaçlı yazılımlar içeren dosya ekleri içerir. Gönderici adresinin doğrulanamadığı e-postalardaki linkler kesinlikle tıklanmamalı ve dosya ekleri indirilmemelidir. Bu linkler siber saldırganlar tarafından hazırlanan sahte web sitelerdir ve kişisel veri ve bilgileri çalmaya yönelik hazırlanmıştır. Web sitenin taklit olup olmadığını anlamak her zaman mümkün değildir. Bu web sitelerin URL'si kontrol edilmeli ve doğrulanmalıdır. Bir siber güvenlik şirketi olan ExpressVPN, kurumların oltalama saldırılarına karşı çalışanları test edilmesini ve bir bilinç oluşturulması gerektiğini belirtiyor. Siber güvenliğin önemli olduğu kurumlarda bu testlerde ardarda başarısız olmak kişilerin işten çıkarılmasına dahi sebep olabiliyor. E-posta koruma sistemleri, ağ koruma sistemleri, kurum verilerine erişim yönetimi, kullanılan sağlık cihazlarının güvenliği, veri koruması ve veri kaybını önlemek gibi alınabilecek siber güvenlik önlemleri ağ ve bilgisayar sistemlerine gerçekleştirilen saldırıları engellemeye yardımcı olabilir.


Sağlık Teknolojisi Zaman İçinde Nasıl Gelişti? Tıp insan sağlığının sürekliliği, bozulan sağlığın düzeltilmesini ve hastalıklardan korunmayı da kapsayan; içinde birçok disiplini barındıran sağlık bilimleri dalıdır. 2500 yıl önce Hipokrat'ın bir sanat olarak tanımladığı tıp, günümüze kadar teknolojiyle beraber bir gelişim yoluna girmiştir. Yazının bulunmasından önce kötü tanrıların illeti şeklinde bir hastalık tanımı yapılıp çeşitli gıdaların tedavi edici özellikleri keşfedilmiş, Mısır döneminde eczacılık gelişmiş ve temizliğin insan sağlığındaki önemi farkedilmiş, Mezopotamya'da Hammurabi Kanunları'nda bazı tıp kural ve uygulamaları belirtilmiş, Çin'de akupuntur tedavi yöntemi olarak kullanılmış ve Yunan-Roma döneminde ise Hipokrat, Aristo, Galen öncülüğünde tıp cerrahi bir özellik kazanmıştır. Tıp gelişimi Orta Çağ ve Bizans uygarlığında duraklama ve gerileme dönemine girmiştir. İslam-Arap döneminde ise yeniden yükselişe geçmiş ve Rönesansta birçok dal gibi cerrahi de en parlak dönemini yaşamıştır. Leonardo Da-Vinci de anatomi resimlerini bu dönemde çizmiştir. Valerius ilk modern farmakopeyi yazmış, kimyanın öncülerinden Paracelsus çeşitli bileşikleri farmakopeye eklemiştir. Modern anatominin kurucusu Vesalius ve en büyük cerrah Pare de bu dönemin öncülerindendir. Son olarak modern dünyada teknolojinin gelişmesiyle birlikte tıp birçok yeni özellik kazandı. Sağlık teknolojisi hekimlerin çalışma alanlarını ve beceri gerektiren eylemlerini geliştirdi. Bununla beraber hastaların güvenliği arttı. Yine hastaların daha az dikiş, daha az iz, kansız ameliyat ve çabuk işe dönme beklentileri ortaya çıktı. Modern tıbbın gelişimi ile anestezi, antisepsi tanımlamaları yapıldı ve cerrahi teknolojiler kullanılmaya başlandı. Günümüzde ise laparoskopik cerrahi ve robotik cerrahi teknolojileri de kulanılmaktadır. Robotik Cerrahi Robotik cerrahi ilk olarak 2000 yılında ABD'de kullanıldı. Asıl amaç uzayda rahatsızlanabilecek bir astronotu uzaktan kumanda ile tedavi etmekti. Ancak bu bazı yükümlülükleri de beraberinde getireceğinden asıl yapılış amacı olan uzaktaki hastayı tedavi etmek için kullanılmadı. Bazıları tarafından tıpta devrim olarak nitelendirilen bu cihaz için Robot Yapımı Laparoskopik Cerrahi tanımlaması yapıldı. Cihaza Da-Vinci adı verildi ve FDA onayı aldı. Kullanımı özellikle ürolojik ameliyatlara öncülük etti. Cihaz küçük kesiler ile açılan kanallardan operasyonu gerçekleştirebiliyordu. 16 kat büyütme ve 3 boyutlu görünüm anatomik cerrahinin öğrenilmesini de kolaylaştırdı. Kolların insan eli gibi yorulmaması, daha fazla derinlik, daha fazla çözünürlük, uzaktan ameliyat şansı, hastanede kalış süresini kısaltma, daha az hemoraji, hekimin hukuksal haklarını korumaya katkı gibi avantajları içermekteydi. Ancak maliyetinin fazla olması ve dokunma hissinin olmaması gibi dezavantajları da vardı. Özellikle maliyeti kullanımını ve yaygınlaşmasını sınırladı. Bütün bu anlatılanlardan sonra akla Peki doktor ne yapıyor? sorusu gelebilir. Ancak bu cihaz doktorun kullandığı materyallerin gelişmiş biçiminden ibarettir. Sanılanın aksine ameliyatı gerçekleştiren robot değil doktorun yönlendirdiği robotik kollardır. Cerrah bilgisayar konsolu üzerinden birtakım komutlar vermektedir. Yani her hareketi bizatihi cerrah kontrol etmektedir.


Sağlıklı ve Alzheimer Hastalığı Olan Beyinlerin Karşılaştırılması Mayo clinic adlı şirketin yaptığı bu beyin görüntülemesinde normal bir beyin ile Alzheimer hastasının beyni genel işleyiş bakımından karşılaştırılmış. Hastanın beyninde nöron bozulması olduğu için haliyle faaliyet de önemli ölçüde azalıyor. Alzheimer hastalığı, bunama vakalarının 60-70%'inden sorumlu bir nörodejeneratif hastalıktır. İlk görülen belirtiler kısa dönem hafızanın zayıflaması, ufak tefek olayları unutmaktır. Hastalığın ilerleyen evrelerinde dil sorunları, konumsal becerinin zayıflaması , ruh halindeki değişiklikler, motivasyon kaybı ve kendine bakamama gelir. Hastalık ilerledikçe daha fazla nöron ölür ve en sonunda ölüme sebebiyet verir. Hastalığın yayılma hızı kişiden kişiye göre değişmesine rağmen ortalama olarak teşhisi takiben 3 ila 9 yıl sonra hastalar vefat ederler. Alzheimer hastalığının nedeni tam olarak anlaşılamadı ancak hem genetik hem de çevresel etkenlerin rol oynadığı kesin olarak biliniyor. Beyin ve vücut egzersizi, obeziteden kaçınmak gibi önlemler Alzheimer riskini azaltabilir. Alzheimer Hastalığı Lokus Seruleusta Başlıyor Onlarca yıldır bilim insanları Alzheimer hastalığının nedenlerini ve tedavi yöntemlerini araştırıyorlar ancak elimizde hala kesin tedavi budur diyebileceğimiz bir ilaç veya teknik yok. İlerlediği zaman kişinin sevdiklerini unutmasına bile yol açan Alzheimer hastalığı ile ilgili yapılan araştırmalarda hastalığın başlangıç noktası nihayet bulundu: Lokus seruleus! Lokus seruleus beyinde noradrenalinin üretildi beyin bölgesidir. Bu alan Alzheimer hastalığının gelişiminde ve önlenmesinde kritik bir rol üstleniyor olabilir. Amerika'da Southern California Üniversitesi'nde yapılan araştırmalar bu bölgenin hastalığın sıfır noktası olduğunu gösteriyor. Noradrenalin Hastalık İçin Çok Önemli


Sağlıklı Beslenme Sırları Bir Kere Pişir, Güvenle Tüket Kağıtları kalemleri hazırlayın, soru geliyor... Kalan yemeklerinizi ne kadar süre boyunca buzdolabında tutuyorsunuz? A) 1-2 gün B) 3-4 gün C) 1- 2 hafta Öncelikle... yoğun bir iş günü sonrası eve geldiniz. Evdekiler aç, siz daha da aç. Yemek yapabilecek misiniz? Muhtemelen hayır. Peki bunun için ne yapıyoruz? Hafta sonu tüm haftanın yemekleri hazırlansın! En büyük soru da aslında burada; yapılan yemekler ne kadar süre sonra güvenle yenebilir? Et grubu içeren yemekler, pizza, yahni, deniz ürünleri, çorbalar buzdolabında 3-4 gün; patatesle yapılan yemekler 3-5 gün; pişmiş sebzeler 2-3 gün ve salatalar en fazla 1-2 gün tadını ve tazeliğini korur. Sağlıklı Beslenmek İçin Birkaç İpucu; - Hafta içi yoğunsanız, cumartesi günü alışveriş yapıp pazar günü yemek yapabilirsiniz. Bu sayede hafta içi için, birçok hazır-hızlı yemekler yapabilirsiniz. - Yemekler kaldıktan sonra, onları küçük saklama kaplarına koyun ve doğrudan buzdolabına koyun. Büyük kaplara koyup, oda sıcaklığında beklettiğinizde bakteriler oluşur. - Besinleri yemek için tekrar ısıttığınızda, ne kadar tüketecekseniz o kadarını ısıtın. Eğer yapabiliyorsanız, besinleri tekrar ısıttığınızda derecesinin güvenli aralık olarak 73 derece civarında olmasını sağlayın. - Aynı yemekten sıkıldıysanız veya fazladan yaptıysanız, dondurun ve sonrası için saklayın. Çünkü dondurulmuş besinler daha fazla süre kalabilir. - Şüphe mi var? O zaman tüketmeyin. Bazen 1 hafta geçtiği halde, dış görünüşü iyi olabilir. Aldanmayın. Besin zehirlenmesi, bulantı veya kusmaya neden olabilir. Unutmayın amaç her zaman evde yapılan besinin sağlıklı ve güvenli olmasını sağlamak. Ne yediğimizi, içine neler eklediğimizi, hangi tür pişirme tekniklerini uyguladığımızı biliyor olmak, sağlıklı ve dengeli beslenme için en büyük şartlardan bir tanesidir. Cevap: B şıkkı diyebiliriz 🙂


Sağlıklı ve Depresyon Halindeki Beyinler Bunalımda olan biri ile keyfi yerinde bir kişinin beyinlerinin pozitron emisyon tomografi taramaları. PET taramaları esnasında katılımcıya damardan radyoaktif madde verilir ve maddenin vücuttaki ışıması izlenir. Şekilde gördüğünüz gibi sağlıklı bir insanın beyin işlevleri gayet iyi çalışırken bunalımda olan yani major depresyon yaşayan bir kişinin beyni ise çok pasif kalıyor. Major Depresyon Majör depresyon en az iki hafta boyunca devam eden kötü bir duygu halinde olma, hiçbir şeyle ilgilenmeme ve yaptıklarından hiçbir keyif alamama durumunu tanımlar. Buna ek olarak kişide şu belirtilerden en az dördü olmalıdır: Çok yemek yemek, çok uyumak, çok düşünmek, konsantre olmak ve karar vermekle ilgili problemler; enerji eksikliği, intihar düşünceleri ve kendini değersiz veya suçlu hissetme. Majör depresyon insanları hiç beklenmedik şekillerde ve zamanlarda etkileyebilir. Siz karşınızdaki insanın gayet normal ve sağlıklı olduğunu düşünebilirsiniz ama o kişi akşam intihar etmeyi düşünüyor olabilir. Örneğin, ünlü şarkıcı Sherly Crow, Michael Jackson'la beraber dünya turnesine çıktığını ve kendinden geçmiş 70,000 hayranının karşısında şarkı söylediğini anlatıyor. Turne bittikten sonra tekrar yalnız yaşadığı evine dönmüş ve yeni bir albüm sözleşmesi yapıp yapamayacağı konusunda endişelenmeye başlamış. Tüm bu sıkıntılar ilk depresyon nöbetini tetiklemiş ve 7 ayını yataktan çıkmadan, yıkanmadan, yapış yapış saçlarla, dışarıdan yemek ısmarlayarak geçirmiş. Amerikalı yetişkinlerin %16'sı, tıpkı Crow gibi depresyon dönemlerinden geçtiklerini belirtiyor ve kadınlar erkeklere göre 1.7 kat daha fazla depresyon yaşıyor. Depresyon Birçok Şeyden Etkilenir