Nano Roketler Sayesinde, Gökyüzündeki En Parlak Yıldız Olan Sirius'a Sadece 69 Yıl İçinde Ulaşabiliriz! Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir. Eğer enerjisini fotonlardan alan nano boyutlarda bir uzay aracı tasarlıyorsanız -hele bir de onu ışık hızına yakın hızlara çıkartmayı hedefliyorsanız- onu nasıl yavaşlatabileceğinizi bilseniz iyi edersiniz. Bu endişe, küçük bir yıldızın etrafında dönen ufacık bir gezegende yaşayan, bizden 4.36 ışık yılı uzaktaki Alfa Centauri'ye ulaşacak uzay araçları yapmayı hedefleyen hırslı astrofizikçilerin kafasında yer alıyor. Bu bilim insanlarının yapmayı hedefledikleri temel şey, nano büyüklükte ve itkisinin lazer ile sağlandığı bir uzay aracı... Tabii Alfa Centauri bize en yakın yıldız sistemi olmasına rağmen, Max Planck Enstitüsünde Güneş sistemi araştırmaları çalışan Rene Heller'a göre, insanlığın nano elçisinin yapacağı bu seyahat, en kısa süreli seyahatimiz olmayabilir. Heller ve ekibi, gökyüzündeki en parlak yıldız olan Sirius'a yapılacak bir yolculuğun (bize uzaklığı Alfa Centauri'nin uzaklığının 2 katı olsa da) çok daha kısa süreceğini öne sürüyor. Peki ya gerçekten, nasıl bize çok daha uzak olan bu yıldıza daha kısa sürede gidebileceğiz? Cevap nano elçimize nasıl itki sağlayacağımızı ve ardından da onu nasıl yavaşlatacağımızı açıklayan hipotezlerde yatıyor. - İnsan Bedeni ve Zihni, Mars Yolculuğuna Hazır mı? Mars'a Gitmek İstiyorsak, İnsan Bedenin Aşması Gereken Engeller Nelerdir? - Rusya'nın Ukrayna İşgali ve Sonrasında Gelen Yaptırımlar, Avrupa Uzay Ajansı'nın "Rosalind Frankin" Mars Rover Projesi'ni Erteleyecek! - Işık Yelkenlisi: Yelkenli Uzay Araçları Sayesinde Mars'a 20 Günde, Alpha Centauri'ye 20 Yılda Gidebiliriz! Dünya konuşlu lazerler ile uzay aracının yelkenleri hedef alınarak itki sağlamayı hedefleyen bu sistemin, aşağıdaki videoda animasyon halini görebilirsiniz. Üretilmesi planlanan nano uzay aracının, ışık hızının %20'sine kadar hızlandırılması ve Alfa Centauri'ye 20 yıllık bir sürede ulaşması planlanıyor. Ancak, bu düşüncedeki problem, böylesine yüksek hızlara kadar hızlandırdığımız uzay aracını yavaşlatmanın neredeyse imkansız olması. Yani şu anki öngörülerimize göre, yapılacak bu yolculuk, uzay aracımızın sahip olduğu hızdan dolayı hiçbir şeye bağlanmaya zaman bulamamasıyla, bu sebepten ötürü de yıldız sisteminden geçip gitmesiyle sonlanacak. Alfa Centauri dünya benzeri gezegenlerden biri olan Proxima-b'ye ev sahipliği yapıyor. Bu yüzden, bu çalışmanın önemi göz önünde bulundurulduğunda, uzay aracımızın başarısız olası çok utanç verici bir şey olur. Elçimizin Alfa Centauri'ye yaklaşırken yeteri kadar yavaşlaması ve Alfa Centauri'yi gözetlemesi için çalışan Heller ve ekibi, farklı gemi tasarımı içeren bir alternatif ile karşımıza çıktı. Kreosus'ta her 10 'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar. Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar. YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz. Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın! Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir. Yukarıda bahsettiğimiz, itkisi lazer ile sağlanan bir uzay aracı yerine; Güneş'ten gelen fotonların onu Alfa Centauri'ye göndermesi için, Güneş yelkenlerine sahip bir gemi tasarladılar. Planlarına göre, gemi hedefine doğru ilerlerken, Alfa Centauri'den gelen fotonlar sayesinde yavaşlayacak. Bu gerçekten etkileyici bir fikir, ancak minimum hızını hesaba katarsak -yavaşlama süresini hesaba katmadan- yolculuğu yaklaşık 140 yıl sürecek. Tabii tahmin edebileceğiniz gibi, 20 yıl içerisinde Alfa Centauri'ye gitmeyi planlayan astrofizikçiler için, 120 yıllık bir gecikme, oldukça büyük bir gecikme. Bu konseptte bir uzay aracını tasarlarken odaklantığımız temel nokta, kendi yaşam süremizce Alfa Centauri'yi ziyaret edebilmek. Bu programın başındaki astrofizikçi Avi Loeb'in National Geographic'e verdiği röportajdaki sözleri göz önünde bulundurulduğunda, gecikmenin, projenin temel amacına aykırı olduğu anlaşılıyor. Şimdi ise Heller ve ekibi, Loeb'in endişesini dindirecek bir çalışmaya imza attı. Yeni bir çalışmayla, hipotezlerini düzenlediler ve yeterli miktarda hızlanma ve yavaşlama ile yıldızlararası bir yolculuğu modellediler. Alfa Centauri'den tam 16 kat daha parlak olan Sirius'a yapılacak bir yolculuk bunu sağlayacak özelliklere sahip. Hesaplarına göre yalnızca 69 yıl içerisinde Sirius'a gitmek mümkün. Ortaya koyulan çalışmalar henüz diğer bilim insanları tarafından değerlendirilmemiş olsa da Avi Loeb, çalışmaların yenilikçi ve ilgi çekici olduğunu düşünüyor. Loeb, ayrıca çalışmaların uygulanması için oldukça dikkatli şekilde işlenilmesi gerektiğini de ekliyor. Eğer bu fikir uygulanabilirse, yıldızlararası yolculuğa çıkmaya çok yaklaşacağız.


Gökyüzüne bakan herkesin ilk fark ettiği şeylerden biridir bu parlak yıldız. Çünkü baktığınız zaman diğerlerine kıyasla belirgin bir şekilde daha parlak görünür. Bu nedenle halk arasındaki genel bir yaygın kanıdan dolayı, birçok kişi onun kutup yıldızı olduğunu düşünür. Fakat aslında kutup yıldızı oldukça sönük bir yıldızdır, hatta metropoller gibi ışık kirliliğinin aşırı olduğu yerlerde onu görmek neredeyse imkansızdır. Gökyüzünde gördüğünüz bu parlak yıldız ise aslında muhtemelen bir yıldız değil, bir gezegendir. Pek muhtemelen de ya Venüs ya da Jüpiter'dir. Muhtemelen diyoruz, çünkü tam olarak ayırt etmek için ufak ayrımlara dikkat etmemiz gerek. Bunu anlayabilmek için de birkaç ufak şey bilmemiz gerekiyor. Bunları bir kere öğrendiğinizde gökyüzündeki parlak yıldızın ne olduğunu kolaylıkla anlayabilirsiniz. Gökyüzünde gördüğünüz parlak yıldız, muhtemelen bir yıldız değil, Venüs ya da Jüpiter'dir. Güneş ve Ay'ı hepimiz çocukluğumuzdan itibaren rahatlıkla tanıyabildiğimiz için bunları liste dışı bırakacak olursak, gökyüzündeki en parlak yıldız ve en parlak diğer gök cisimlerinin sıralaması şu şekildedir. Bu noktada yıldızların parlaklıkları ile ilgili kısa birkaç noktaya dikkat çekmek gerek. Eğer listeye bakacak olursanız görünür parlaklık sıralamasının negatiften, pozitife gittiğini göreceksiniz. Yani sayı değeri daha düşük olanlar, aslında daha parlaklar. Bu biz astronomların, kadir değerini tanımlayış biçiminden kaynaklanan bir durum . Eğer listedeki yıldızların teknik isimlerine dikkatlice göz gezdirecek olursanız çoğunun harfi ile başladığını göreceksiniz. Alfa harfi, Yunan alfabesinin ilk harfi olduğundan dolayı, o takım yıldızın en parlak yıldızına bu harf verilir. Örneğin Betelgeuse , Orion takım yıldızının en parlak üyesidir. Bir diğer dikkat çekici nokta, bu parlaklıkların bazılarının bir minimum bir de maksimum değeri olması. Bu durum bazı yıldızların değişen yıldızlar dediğimiz sınıfa ait olmasından kaynaklanır. Gerek bir çiftli yıldız sisteminin birbirini örtmesi durumunda parlaklığın değişmesi, gerekse astrofiziksel süreçlerden dolayı yıldızın periyodik olarak şişip büzüşmesinden kaynaklanır.


Dünya'nın atmosferi; çeşitli atomları, molekülleri ve toz parçacıklarını barındırır. Bildiğimiz üzere, yeterli enerjiye sahip her foton, uygun atomun bir elektronunu uyartabilir. Bu durumda foton, enerjisinin bir kısmını kaybederek yoluna devam edecektir. Eğer algılayıcılarımız bu fotonu ölçerse, aslında kaynaktan çıkan değerine sahip olmayan bir değer ölçecektir. Bu durum, atmosferik soğurma olarak adlandırılır. Eğer yer konuşlu bir teleskoptan gözlem yapıyorsak, atmosferik soğurmayı hesaba katmalıyız. Esas soru, hangi enerjiye sahip fotonların, atmosferden ne kadar etkilendiğidir. Atmosferde bulunan maddeleri bildiğimize göre, onları uyartabilecek fotonların sahip olması gereken enerjileri de bilebiliriz. Böylelikle atmosferin, bize hangi dalga boylarında gözlem yapma imkanı sunduğunu anlamış oluruz. Bu yüzden bazı gözlemleri, yalnızca atmosfer dışından yapabiliyoruz. Çünkü atmosferimizde bulunan maddeler, belirli dalga boyları için hiç geçirgen değil . Figür 1, kabaca atmosferik soğurmanın hangi dalga boylarında gerçekleştiğini gösteriyor. Bu görsel, elektromanyetik spektruma çok geniş bir açıyla baktığı için, detaylar görünmüyor. Eğer aralıklara yaklaşacak olursanız, bunların da kendi içerisinde kısmen geçirgen olduğu bölgeler görebilirsiniz. Özellikle kızılöte bölgesinde böyle bantlar vardır. Gama, X-Işını ve moröte gibi yüksek enerjili dalga boyları, yer konuşlu teleskoplarla gözlenemez. Bu fotonların enerjileri çok fazla olduğu için, çok kolay etkileşime girerler. Aslında böyle bir durum olduğu için şanslıyız, çünkü bunlar bizim için oldukça zararlı ışımalar. Zararlı olması beklendik bir şeydir, çünkü doğal olarak maruz kalmak zorunda olduğumuz ışımalar değil. Doğal ortama göre evrimleştiğimiz için, dolayısıyla bunların tehlike teşkil etmesi beklendik bir şeydir. Görünür bölge ise atmosferden kısmen geçer. Kısmen aslında biraz abartılmış bir kelime olabilir. Görünür bölge büyük ölçüde atmosferden sorunsuzca geçer, fakat görünür bölge derken, tıpkı diğerleri gibi bir aralık, bir bant belirtiriz. Yani belirli bir enerji aralığı söz konusudur. Dolayısıyla bandın bir ucuyla diğer ucu durumdan farklı bir şekilde etkilenebilir. Özellikle, yüksek enerjili mavi dalga boyları bu durumdan daha çok etkilenir. Bu yüzden; UBV fotometrik filtrelerini kullanırken, görsel bölgenin ortalarına denk düşen V filtresiyle elde ettiğiniz görüntüler oldukça temizken, B filtresinde görüntüdeki gürültü artar. U filtresinde ise gürültü oldukça fazladır. Uzun radyo dalga boylarında atmosferin opak olmasının sebebi, özellikle 10 MHz'in altındaki dalgaların, iyonosferdeki elektron yoğunluğundan etkilenmesinden kaynaklanır. Bu frekansa sahip dalgalar, iyonosferden geriye yansıtılır. Fotonların maddeyle etkileşimi, oldukça kapsamlı bir konudur. Bir foton; bir atomun elektronunu bir üst enerji seviyesine atlatabilir, Compton veya Rayleigh saçılması gerçekleşebilir, fotoelektrik olay gerçekleşebilir, molekülleri titreştirebilir veya döndürebilir. Bu etkileri ayrıca incelemenizde fayda var. Burada basitçe, bazı temel dalga boylarının madde ile nasıl etkileştiğini ele alarak, atmosferde ne gibi durumlarla karşılaşabileceğini anlamaya çalışacağız. Kızılötesi ile moleküller üzerinde titreşimler oluşmasına neden olabilir. Kızılöte, mikrodalgalara göre daha çok, görünür bölgeye göre daha az soğurulur. Kızılötesi soğurulma, moleküllerde titreşimlere sebep olduğu için, günümüzde kızılötesi ısıtıcılar kullanabiliyoruz. Aynı zamanda deriye görünür bölgeden daha çok işlediği için, cilt altı damar yapılarının görüntülenmesinde de kullanılabilir. Görünür bölgedeki elektronlar ise çoğunlukla uyartılmalardan sorumludur. Birçok farklı atomun elektronunu bir üst enerji seviyesine geçirmek için uygun enerji aralığına sahiptir. Dolayısıyla görünür bölge için, elektron geçişlerinden sorumludur demek iyi bir yaklaşımdır. Moröte ise, atmosfer tarafından önemli ölçüde engellenen, moleküler bağları bozabilecek ve atomları iyonlaştırabilecek potansiyele sahiptir. Bu yüzden doğrudan moröte ışınıma maruz kalmak, cilt üzerinde ciddi olumsuz etkilere sahiptir ve kanser riskini artırır. Hatta gözdeki lens üzerinde de etkili olduğundan, katarakta sebep olur. Atmosferimizde bulunan ozon tabakası, moröte için güçlü bir bariyerdir. Ozon (O3) tabakasında moröte büyük ölçüde kullanılır. Bu yüzden, ozon tabakasının varlığı, bizim için hayati bir öneme sahiptir. X-ışınları ise oldukça yüksek enerjili fotonlar olduklarından, elektronu atomun yörüngesinden fırlatıp iyonlaştırmak için gerekli enerjiden fazlasına sahiptirler. Bu yüzden X-ışınları iyonize edici radyasyon kategorisinde değerlendirilir. Atomu iyonlaştırmak için gerekli enerjiden fazlasına sahip olması durumunda, elektronu atomdan kopardıktan sonra, belirli bir saçılma açısıyla, yoluna daha düşük enerjili bir foton olarak devam eder . Atmosferik soğurulmadan sorumlu başlıca moleküller; ozon (O3), su buharı (H2O), karbondioksit (CO2), karbonmonoksit , azot (N2) ve oksijendir (O2).


Astrofiziksel herhangi bir kaynak hakkında edinebileceğimiz bilgiler, onlardan gelen ışığı inceleyerek başlar. Elektromanyetik spektrumda , ışığın görünür bölgesi, devasa bir okyanusta bir bardak su kadar bir alanı ifade eder. Bu yüzden yalnızca görsel bölgede çalışmak, elde edebileceğimiz bilgilerin de çok ufak bir miktarına ulaşabileceğimiz anlamına gelir. Bu yüzden astronomlar ve astrofizikçiler için görsel bölge dışı astronomi büyük bir önem teşkil ediyor. Işık, bir elektromanyetik radyasyon olduğundan, ışığın doğasını anlamak, gözlemlediğimiz kaynağın özelliklerini anlamak için oldukça önemlidir. Bazen koşullar, istenilen gözlemin yapılmasına engel olur. Bu yüzden alternatif yeni metotlar geliştirmek gerekir. Bu gözlem metotları foton kaynaklı olabileceği gibi, foton kaynaklı olmayanlar da vardır. Foton kaynaklı yaptığımız gözlemler, elektromanyetik spektrumdan da bildiğimiz üzere herhangi bir dalga boyunu ifade eden seviyelere karşılık gelir: Radyo dalgaları, mikrodalga, kızılöte, görünür bölge, moröte, X-ışını ya da Gama ışını. Bunun yanında foton kaynaklı olmayanlar: Gravitasyonel dalgalar ve nötrinolardır. Her dalga boyundan foton, farklı bir enerjiye sahip olduğu için, farklı maddeler üzerinde farklı etkilere sahiptir. Kaynaktan çıkan bir foton, yolculuğu sırasında bir atom veya molekülle karşılaşıp onu uyartabilir ya da molekülün ayrışmasına sebep olabilir veya kırılım ya da saçılıma uğrayabilir. Yaptığımız gözlemin, her şeyi barındıran kozmos içinde yapıldığını hatırlayın, dolayısıyla tüm çeşitliliklerle karşılaşmamız kaçınılmaz. Görsel bölge, en basit gözlemsel metotları barındırır. Görsel bölgeyi biz kendi içerisinde parçalara böleriz. Hatta bu parçalama şekli yalnızca bir tane değildir ve araştırdığımız özelliğe göre değişir. Genellikle UBV fotometrik sistemi kullanılır. Burada U moröte , B mavi , V ise görünür kelimelerine karşılık gelir. Moröte her ne kadar görünür bölge dışında olsa da, burada görünür bölgenin moröte ile olan sınırından bahsediyoruz. Aynı zamanda bu sistem UBVRI olarak da genişletilir . Buradaki R kırmızı , I ise kızılötedir . Yine buradaki kızılöte, hemen kırmızı dalga boylarının sınır bölgesine gelir. Görsel bölgede yaptığımız bu parçalama sayesinde, kullandığımız UBVRI filtreleri, ışığın sadece belirli dalga boylarını geçirerek, cismin o bölgede ne kadar parlak olduğuna bakar. Örneğin B filtresinde elde ettiğimiz parlaklık değerini V parlaklığından çıkararak B-V parlaklığını tanımlarız. Bu bir yıldızın rengi hakkında önemli bilgiler verir. Eğer B-V değeri pozitifse, B'nin sayısal değeri, V'den daha büyüktür. Astronomide parlaklıklar ters sayısal değerlere sahip olduğu için, kadir değeri yüksek olan B demek, B bölgesinde daha sönük bir cisim demektir. Örneğin B=13.2 kadir, V=12,7 kadir olsun. Bu durumda cisim V bölgesinde daha parlaktır. Böylelikle mavi bir yıldız için B-V'nin negatif olması gerektiğini görürüz. Bu sistemin getirdiği bilgiler bu konunun kapsamı dışında olduğundan, ayrıca bir başlık altında inceleyeceğiz. Görsel bölgenin dışındaki alanlar ise, bilgi bakımından oldukça doludur. Örneğin kızılöte, görsel bölgeye göre daha büyük dalga boylarına sahip olduğundan, yıldızlararası gaz ve toz ortamından etkileşmeden rahatlıkla geçebilir. Böylelikle, görsel bölgede ışık alamadığımız yeni yıldız oluşum bölgelerini, kızılötede gözleyebiliriz. Bazı kaynaklarda doğal olarak mikrodalga yayarlar . Bu yapıların fiziksel özellikleri, bize oradan olan biten hakkında bilgi verirken, aynı zamanda bu yapının spesifikliği sayesinde kozmolojik uzaklık ölçümleri yapmak mümkün olur. Benzeri bir şekilde kozmik mikrodalga arka plan ışıması de, 2.7 Kelvin sıcaklığındaki bir ışıma olduğundan, gözlemleri mikrodalga bölgede yapılır. Tüm bunlarla ve diğer bölgelerle ilgili detayları, ayrıca kendi başlıkları altında inceleyeceğiz. Geçtiğimiz yıllarda, Einstein'ın 100 yıl kadar önce öngördüğü gravitasyonel dalgaların keşfi, astronomide yepyeni bir alanın doğmasına sebep oldu. Özellikle karadelikler gibi, ışık elde edemediğimiz astrofiziksel cisimler, gravitasyonel dalgalar yaymaktadır. Bu sayede, foton kaynaklı gözlem yapamadığımız, haliyle hakkında bilgi edinmekte çok zorlandığımız cisimlerle ilgili bilgi edinmemiz mümkün olmaya başladı. Bunun yanında uzun zamandır bildiğimiz, nükleer tepkimeler sonucunda ortaya çıkan ve maddeyle neredeyse hiç etkileşmeyen nötrinolar da ayrı bir gözlem alanıdır. Bunlar madde ile çok az etkileşime geçtiklerinden, sürekli içimizden geçip gitmekte ve bu yüzden hayalet parçacıklar olarak adlandırılmaktadır. Fakat ender de olsa etkileşirler ve bunları da yakalayıp gözlemlerini yapmak için çeşitli gözlem araçları kurmuş durumdayız. Hangi enerjiye sahip, hangi türden nötrinoların, hangi nükleer tepkimeler sonucunda açığa çıkacağını laboratuvarlarımızdan bildiğimiz için, yaptığımız nötrino gözlemleri bize, gerçekleşen nükleer tepkimeler hakkında bilgi verirler. Hatta bu yüzden başlangıçta Güneş için öngördüğümüz modellerin, Güneş'ten gelen nötrino kaynaklı gözlemlerle uyuşmadığını fark ettik ve bu durum nötrino problemi olarak anılmaya başlandı. Bu problem 2002 yıllarında çözülerek bir Nobel ödülü getirdi.


GüneşGüneş'ten gelen ışımanın yalnızca %8'den az bir bölümü 150-400 nanometre aralığındadır. 300 nanometreden küçük dalga boylarında Güneş'in yaptığı ışıtma ise, toplam ışımasının yalnızca %1'i kadardır. Moröte aralığında 200 nanometreden büyük dalga boylarında, fotosferik süreklilik, esas soğurma çizgileri üzerine biner. Hidrojenin Balmer (365 nm) ve Lyman (91.2 nm) serileri, sürekli soğurmaya katkıda bulunur. Güneş'e ait moröte gözlemlerin çoğu, sıcaklığın yükseldiği kromosfer tabakasında başlar, Güneş'ten gelen moröte ışımanın çoğu bu katmandan gelir. Diğer yandan, Güneş lekeleriyle ilişkili parlak yapılar olan fakülaların gözlemi yakın morötede yapılır. Bununla birlikte, özellikle Güneş tutulması sırasında koronaya kadar ulaştığı gözlenebilen, parlak yapılar olan fışkırmaların gözlemleri de moröte bölgelerde yapılır. Biliyoruz ki, moröte nispeten yüksek enerji bölgesinde yer alan bir dalga boyu aralığıdır. Her cisim sıcaklığından ötürü bir kara cisim ışıması yaptığından, sıcaklığı fazla olan bölgelerin morötede ışıma yapmasını bekleriz. Güneş'in en dış katmanı olan koronasında sıcaklık 106 Kelvin derecelere ulaştığı için bu bölgenin gözlemi de moröte ve X-ışını bölgesinde yapılabilir. Aynı zamanda koronanın şekli, Güneş'teki aktivite çevrimine oldukça bağlıdır. Maksimum dönemindeyken korona, Güneş diskinin etrafında daha simetrik bir yapı gibi görünürken, minimum döneminde ise daha çok Güneş'in ekvator düzlemi üzerine yayılmış biçimdedir. Enerjik olaylardan söz ederken, Güneş'te gerçekleşen parlamaları es geçmek olmaz. Bu parlamalar saniyede 1027 ile 1032 erg düzeyinde enerji açığa çıkarabilir. Neredeyse tüm dalga boylarında gözlenen parlamalar, moröte bölgede de genellikle 1-103 nm aralığında çalışılır. - Ortamdaki aerosoller tarafından fotonların saçılması, - Atmosferde morötede ışığın soğurulması, - Atmosferde bulunan gazın uyartılması ve bunu takiben floresans ile salma işleminin gerçekleşmesi, - Kimyasal reaksiyonlara sebep olan fotoiyonizasyon ve fotoayrışma işlemlerinin gerçekleşmesi. Aynı zamanda moröte, H2O'yu H ve OH'a ayırabilir. Bunun yanında CO de karbon ve oksijene ayırılabilir. Yani en basit yaklaşımla moröte, moleküller üzerinde oldukça önemli bir etkiye sahiptir. Bunun yanında Güneş'te maksimum sırasında Venüs'ün iyonosferi, yüksekliğini artırır ve elektron sıcaklığı da neredeyse iki katına çıkar. Güneş'ten gelen moröte fotonlar, Dünya'nın atmosferinin orta ve üst katmanlarını etkileyecek yeterlilikte enerjiye sahiptir. Özellikle Güneş'in aktivitesi sırasında meydana gelen iyonosferik elektron yoğunluğu değişimleri, EUV dalga boyu aralığında gözlenir. Morötenin Dünya atmosferi üzerine en önemli etkisi, ozonun oluşum sürecidir. O2 ile etkileşime giren moröte ışınlar, bu molekülü oluşturan oksijen atomlarını birbirinden ayırabilir. Aynı zamanda bir oksijen molekü (O2) ile bir oksijen atomunu birleştirerek ozonun (O3) oluşmasına sebep olur. Bu reaksiyon sırasında araya katalizör görevi gören başka moleküller de girer, fakat onlar değişmeden çıkar. Bu yüzden Dünya'nın atmosferinde bulunan ozon miktarı, doğrudan Güneş'ten gelen moröte ışınımın miktarıyla bağlantılıdır. Mars'ın atmosferinin çoğu CO2 oluşur. Mars, her ne kadar ince bir atmosfer tabakasına sahip olsa da, atmosferinde bulunan yüksek oranda karbondioksit, moröte ışınımın yüzeye ulaşmasını önemli ölçüde engeller (özellikle 200 nanometreden kısa dalga boyuna sahip moröteyi). Atmosferdeki CO2 ile etkileşen moröte ışınım, aynı zamanda atmosferik parlamaya da sebep olur. Bu parlamadaki gözlemden yola çıkarak, buna sebep olan hidrojenin kaçma miktarı ile ilgili hesaplamalar yapılabilir. Merkür, Güneş'e yakın olması sebebiyle, Güneş'ten oldukça etkilenir. Yapılan çalışmalar, genç Güneş'in (0.5 - 1 milyar yıl) sebep olduğu güçlü Güneş rüzgarları ve EUV ışınımının, Merkür'ün erken atmosferini süpürdüğünü öne sürmektedir (Ribas et al. 2004). Bu yüzden Merkür'ün oldukça kararsız, ince bir atmosferi bulunur. Güneş rüzgarlarının Merkür'e uyguladığı basınç, Dünya'ya uyguladığından 7 kat daha fazladır. Gaz devi olan gezegenlerin, kayaç yapılılara göre oldukça büyük olduklarını biliyoruz. Bunun yanında aynı zamanda özellikle Jüpiter, oldukça ilginç renk dağılımları da gösteriyor. Atmosferinin çoğu, hidrojen ve helyumdan oluşuyor fakat bunun yanında metan, amonyak, H2S ve su da bulunuyor. Jüpiter, Güneş'e uzak olmasından dolayı, çok az Güneş ışınına maruz kaldığından oldukça soğuk bir gezegendir. Bu sebeple yalnızca uçucu olan moleküllerin atmosferin üst katmanlarında bulunup, gelen moröte ışınımla etkileşmesini bekleriz. Zaten Güneş'ten uzak olması sebebiyle az bir ışınım alan Jüpiter, bir de düşük oranda yayınlanan moröteden yine de oldukça etkilenir. Sıcak ve Büyük Kütleli YıldızlarYıldız oluşumlarındaki dinamikler ve yıldızların çeşitli fiziksel özellik dağılımları, aynı zamanda farklı çeşitlilikte olayların vuku bulmasına neden olur. Bunlardan biri de Be yıldızlarıdır. Be yıldızları, 10,000 K ile 30,000 K etkin sıcaklığa sahip olan, saniyede 200 kilometre gibi oldukça yüksek dönüş hızına sahip, ışıtma sınıfları III ile V arasında değişen yıldızlardır. Şiddetli yıldızlar rüzgarları gösterirler ve önemli ölçüde kütle kaybı yaşarlar. Bu sebeple, yıldızın etrafını saran bir gaz diski bulunur. Bildiğimiz üzere bir yıldız için oldukça sıcak olan bu yıldızlar, yüksek enerjili ışımaları Güneş'ten çok daha fazla yapacaktır. Özellikle etrafını saran bir gaz diski de bulunduğundan, salınan bu yüksek enerjili ışımanın diski etkilemesini bekleriz. Gerçekten de bu durum öyledir ve Be yıldızları, etraflarındaki yıldızlararası ortamı, saldıkları moröte ışınımla iyonize ederler. Bu etkileri birkaç yüz parseğe kadar erişebilir. Bu yüzdendir ki Be yıldızları, galaksilerin kollarındaki gazı ısıtmada oldukça önemli bir rol oynarlar. Yıldız rüzgarlarıyla kütle kaybı oldukça önemlidir. Büyük kütleli yıldızlar, kütlelerin neredeyse yarısını bu şekilde kaybedebilirler. Bu yüzden galaksi evrimi üzerinde oldukça önemli bir role sahip olacakları açıktır. Beyaz CücelerBeyaz cüceler, Güneş benzeri kütleye sahip yıldızların, ömürlerinin sonunda dış katmanlarını uzaya salarak gezegenimsi bulutsu geçirdikten sonra geriye bıraktıkları, sıcak bir çekirdekten oluşan yıldız artıklarıdır. Beyaz cüceler, ömürleri boyunca soğumaya devam ederler, herhangi bir gelişim göstermezler. Bu yapılar oldukça sıcak olduklarından, morötede onları incelemek bize önemli bilgiler verir. Beyaz cüceler üzerinde yapılan moröte araştırmalar sayesinde; hidrojence zengin, 40,000-50,000 K sıcaklığa sahip DA yıldızlarında, ağır elementlerin varlığı gözlenmiştir. Bunun yanında birçok yıldız sisteminin çiftli sistemler halinde bulunduğunu biliyoruz. Bu bileşenlerden birinin kütlesinin farklı olması durumunda, kütlesi fazla olan bileşen önce evrilir ve beyaz cüce aşamasına gelebilir. Yine moröte gözlemler sayesinde, beyaz cüce bileşene sahip olduğundan şüphelenilen çift sistemlerin gözlemleri gerçekleştirildi. Bunun yanında, ortaya çıkan EUV akısı, etkin sıcaklığın ve yüzeydeki kütle çekimin güçlü bir fonksiyonu olarak ifade edilebilir. Bu sayede EUV bölgede gözlenen akı, bu parametreler hakkında önemli ölçüde bilgiler verecektir. Yüzeydeki kütle çekimin ölçülmesi, kütlesi bilindiği takdirde yarıçapın belirlenmesi; yarıçapın bilinmesi takdirinde kütlenin belirlenmesi anlamına geldiğinden oldukça önemlidir. SüpernovalarSüpernovalar, büyük kütleli yıldızların ömürlerinin sonlarında geçirdikleri şiddetli patlamalardır. Yıldızda gerçekleşen nükleer reaksiyonlar sonucu hidrojenden başlatılan türetmeyle gelişen tüm elementler, bu patlamayla galaksi ortamına yayıldığından, yıldızlararası ortamın metalce zenginliğinden sorumludurlar. Tip Ia süpernovalar, spektrumlarındaki hidrojen eksikliği ile karakterize olmuşlardır. Bir beyaz cüce bileşenin etrafında oluşan toplanma diskiyle, beyaz cüceye madde aktarımı sonucunda ortaya çıkarlar. Tip Ia süpernovalar, kozmoloji açısından oldukça önemlidir. Çünkü, spesifik bir ışıtma profiline sahiptirler. Eğer bir gök cisminin, evrenin herhangi bir yerinde aynı ışımayı göstereceğini bilirseniz, ölçtüğünüz ışımadaki azalmadan onun uzaklığını bulabilirsiniz. Bu sayede Tip Ia süpernovalar, kozmolojide standart mumlar olarak kullanılır. Çok parlak olmaları sebebiyle, çok uzaklardan görünebilmeleri de ayrı bir avantaj sağlar. Tip Ia süpernovalarla ilgili önemli bir durum da, moröte spektrumlarının frekansla hızlı bir şekilde düşmesidir. Bu sebeple kısa dalga boylarında (<250 nm) Tip Ia süpernova gözlemi oldukça zordur. Tip II süpernovalar ise, 8 Güneş kütlesinden büyük kütleli yıldızların ömürleri sonunda gerçekleşir. Tip Ia süpernovaların aksine, spektrumlarında hidrojen çizgileri gösterirler. Aynı zamanda süpernova öncesi oluşan çevresel materyal ile etkileşime giren püskürük, güçlü salma çizgileri oluşturur. Örneğin 124 nanometrede N V ve 155 nanometrede C IV. Aynı zamanda Tip II süpernovalar, güçlü sürekliliğe sahip, öne çıkan hidrojen çizgileri ve geniş P-Cygni çizgileri ile üst üste gelir. Yıldızlararası Ortam Yıldızlararası ortama dair gözlemler oldukça önemlidir. Her şeyin başında, galaksi içerisindeki gaz ve toz dağılımını ifade ettiğinden, galaksinin evrimi, yıldızların yaşamları hakkında oldukça önemli bilgiler taşır. Yıldızlararası maddeye dair yapılan moröte gözlemleri sayesinde büyük miktarlarda H2 molekülleri keşfedildi. Ağır element bolluklarının sanılandan daha az olduğu bulundu. Eksik olan elementler ise, yıldızlararası toz parçacıkları tarafından tutulmuş durumdalar. Aynı zamanda nükleer süreçlerle ilgili araştırmalarda kilit rol oynayan döteryum bolluğu belirlendi. Bunun, büyük patlamadan kalan döteryum olduğu düşünülmektedir. Bu yazı, Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü'nde, Melike Afşar hocamız tarafından verilen Non-Optical Astronomy dersi için hazırladığı ders notlarından derlenerek hazırlanmıştır. İçerisindeki bilgileri, fazla detaya girmeden ayıklamaya çalıştım. Bunlara ek olarak olabildiğince, konuyla alakası olabileceğini düşündüğüm kaynakları da ilgililer için ekledim.


Işık kirliliğin olmadığı bir yerde, temiz bir gökyüzünün altında yıldızları izleyip de sonsuzluk hissine kapılmayanımız yoktur herhalde. Yıldızların titreşerek parladığı, Samanyolu'nun kemer gibi uzandığı bir manzaraya tanıklık etmiş pek çok kişi, tam da o an gökyüzü hakkında daha çok şey öğrenmek istediğini fark edecektir. Çoğu kişi; yıldızları, gezegenleri, bulutsuları veya galaksileri daha iyi tanımak için mutlaka bir teleskoba sahip olmak gerektiğini düşünür. Ancak tam aksine, çıplak gözle gökyüzünde çok daha fazla nesneyi gözlemleyebilir, tanıyabilir ve gökyüzünü daha iyi öğrenebilirsiniz. Üstelik elinize bir dürbün veya teleskop aldığınızda ekipmanınızı verimli kullanabilmeniz için öncesinde mutlaka çıplak gözle gökyüzünü çok iyi tanımış olmanız gerekir. Çıplak gözle gökyüzünde en azından bir miktar gökcisminin, nerede olduğunu bilmeden, hemen ekipmanlarla gözleme girişiyorsanız, muhtemelen gökyüzünde dikkate değer pek bir şey göremezsiniz. Gökyüzünde çıplak gözle takımyıldızlarını, gezegenlerin hareketlerini, Ay'ın evrelerini, yıldız kümelerini, ikili yıldızları, bazı bulutsuları, Samanyolu'nun bulutsu yapısını ve hatta Andromeda galaksisini bile gözleyebilirsiniz. Fakat bunların bir kısmı için, şehirden uzak bir yerlere gitmeniz gerekebilir. Eğer işe takımyıldızların konumlarını öğrenerek başlarsanız; bu sizin bulutsuların, galaksilerin veya diğer pek çok gökcisminin konumunu kolayca bulmanızı sağlayacaktır. Ne kadar da mühim bir şey deyip geçmeyin, gökyüzü devasa bir alandır ve özellikle büyük yakınlaştırmalar yapıyorsanız, hedefe nişan almak gerçek bir problem haline dönüşebilir. Takımyıldızlar sayesinde gökyüzü oldukça basit ve gözlemler için de kullanışlı bir şekilde haritalandırılmış haldedir. Takımyıldızlarının konumlarını, hayali sınırları içerisinde neler barındıklarını öğrenmek için gök atlasları veya dijital ortamda ücretsiz bir şekilde kullanabileceğimiz gökyüzü görüntüleme uygulamalarını kullanabiliriz. Örneğin masaüstü bilgisayarlarda ücretsiz olarak erişebileceğiniz Stellarium programı, bu iş için kuşkusuz en iyi çözümlerden biridir. Gökcisimlerinin konumlarını bilmeyen pek çok kişi, Andromeda galaksisinin gerçekten de çıplak gözle gözlenebileceğinin farkında değildir. Çünkü bu galaksi, bakılması gerekilen noktaya odaklanılmadığı sürece gökyüzünde çok da belirgin değildir. Ancak gökyüzünde büyük bir alan kaplayan Andromeda takımyıldızındaki yıldızların konumlarını bildikten sonra bu galaksiyi bulmak ve gözlemek çok kolaydır. Andromeda galaksisini çıplak gözle gözlemek, özellikle onu ilk defa fark eden bir gözlemci için son derece etkileyici ve muhteşem bir deneyimdir. Elbette Andromeda galaksisini görebilmemiz için, ışık kirliliğin çok düşük olduğu bir yerde gözlem yapıyor olmamız gerekir. Gökyüzünü iyice tanıdıktan sonra, dilerseniz bu aşamada bir dürbün satın alıp yavaş yavaş ekipman kullanımına alışmaya başlayabilirsiniz. Dürbün de neyin nesi deyip geçmeyin. Gerek amatör, gerek profesyonel; astronomiye ilgi duyan herkesin olmazsa olmazıdır. En büyük avantajı geniş bir açıyla, pratik bir şekilde size ortamı görme imkanı sağlamasıdır. Böylelikle hedefinizi daha kolay bulabilirsiniz. Bir dürbün sayesinde çıplak gözle gördüğünüz nesneleri daha detaylı görebilirsiniz. Dürbün sayesinde görünmeyen yıldızlar görünür hale gelir. Çıplak gözle orada varlığını hiç hissetmediğiniz bulutsuların bir anda görüntüde belirdiğini fark edersiniz. Tek yıldız gibi görünen yıldızların aslında çift yıldız olduğunu hatta birer küresel yıldız kümesi olup yüzlerce yıldızın o noktada olduğunu görerek büyülenebilirsiniz. Üstüne üstlük yeni başlayanların en sık yaptığı hata yakınlaştırmaya önem vermektedir. Eğer derin uzayla ilgileniyorsanız, yakınlaşmayı aklınızdan atmalısınız. Öyle ki çoğu kişi, daha az yakınlaştırma yapabilmek için ekipmanlarını buna göre seçer. Çünkü yakınlaştırma yaptıkça, ışığı kaybedersiniz. Yani görünen cisim sayısı azalır. Bütün mesele açıklıktadır . Bunu yağmurda bir bardak suya veya bir bardak kovaya su doldurmak olarak düşünebilirsiniz. Kovanın ağzı daha büyük olduğu için daha fazla su toplayacaktır. Yani daha büyük açıklık, daha fazla ışık, daha fazla gökcismi demektir. Örneğin, 8x40 gibi mütevazı bir büyütme oranına sahip dürbünle neleri gözleyebileceğimizden biraz bahsedelim. Gerçekten sabırlı ve istekli bir gözlemciyseniz 8x40 dürbün ile Galileo uyduları olarak da bilinen Jüpiter'in dört büyük uydusunun Jüpiter etrafındaki hareketlerine tanıklık edebilirsiniz. Evet, bu dört uydunun hareketi gece boyunca fark edilebilirdir! Her baktığınızda yerleri değişebilir. Hatta bunları not ederek hangisinin gezegene daha yakın olduğunu bulabilirsiniz. Avcı takımyıldızındaki Orion bulutsusunu, Andromeda takımyıldızındaki Andromeda galaksisini gözleyebilir, Ay yüzeyinde çıplak gözle görülmesi son derece zor olan bazı büyük kraterlerin yerlerini ve Ay denizleri adı verilen bölgeleri öğrenebilirsiniz. Bunun yanında çıplak gözle de bulutsusu belli olabilen Ülker açık yıldız kümesinin elemanlarını tek tek seçebilir ve bulutsu manzarasının keyfini çıkarabilirsiniz. Bunlar gibi pek çok bulutsuyu, açık veya küresel yıldız kümelerini ve galaksileri görebilirsiniz. Çıplak gözle yerlerini öğrendiğiniz takımyıldızlarına bu dürbünle baktığınızda, daha önce göremediğiniz çok fazla yıldızı da gözleme ve öğrenme şansı bulabilirsiniz. Dürbün seçerken şunu unutmayın, yakınlaştırması az açıklığı çok bir dürbün sizi uzayın derinliklerine götürür. Yakınlaştırması çok bir dürbün alırsanız, titreşimin önüne geçmek için ellerinize değil harici bir tripoda ihtiyacınız olacaktır. Genellikle 10x'den sonrası için bir tripod gerekir. Aksi takdirde en ufak titreşimde görünen cisimler görünmez hale gelebilir. Gökyüzünü iyice tanıdıktan sonra gezegenleri yakından görmek ve daha detaylı gözlemler yapmak konusunda ısrarcıysanız, bu aşamada bir teleskop almayı tercih edebilirsiniz. Ancak unutmayın, 5.000 10.000 TL civarında bir teleskopla dahi yapabileceğiniz gökyüzü gözlemleri oldukça sınırlı ve zahmetlidir. üpiter'in kuşakları, Satürn'ün halkası ve Venüs'ün evrelerini gözlemlemek dışında gözlemeye değer başka bir gezegen bulamazsınız. Örneğin, Mars'ı bile ancak küçük, kırmızı bir nokta şeklinde izleyebilirsiniz ki bu pek de keyifli bir gözlem olmayacaktır. İleri fotoğrafçılık teknikleriyle detaylar birazcık belirgin hale getirilebilir. Elbette böyle bir teleskopla pek çok galaksinin, bulutsunun ve yıldız kümesinin gözlemini de yapabilirsiniz. Ancak teleskobunuzla istediğiniz gökcismini gözlemek öyle kolay değildir. Teleskop kullanmayı öğrenmiş olsanız dahi tek bir gökcismini gözlemek için bile saatlerinizi harcamanız gerekebilir. Tabii ki bütçeden biraz daha fedakarlık edip, bir go-to kundağa sahip teleskop da alabilirsiniz. Özetle, teleskop satın almaya karar vermeden önce verdiğiniz paranın karşılığını alabilmek için gökyüzünü ne kadar iyi tanıdığınızı, kullanımı son derece zahmetli olan teleskobunuza ne kadar vakit ayırabileceğinizi mutlaka gözden geçirip, muhakemesini iyi yapmanızda fayda vardır. İyi bir teleskop satın almak için gerekli bütçeye sahipseniz ve astronomiye gerçekten hevesli olduğunuzu düşünüyorsanız zaten teleskop kullanmanın zorluğu ve zahmetleri sizi durduramayacak, tam aksine teleskop başında sabırla geçirdiğiniz saatler ve sabahladığınız o günler size keyif verecektir.


Okyanusta yaşayan canlılar genelde tuhaf göz yapıları ile bilinir. Bunlar arasında deniz tarağı, en ilginç görüş sistemlerinden birisine sahiptir. Çift kabuklu yumuşakçalardan olan deniz taraklarının 200 gözü vardır. Bu gözlerin her birisi ışığı odaklayan bir lens yerine ayna kullanır. Biyologlar 1960'dan beri bu içbükey aynaların guanin kristalinden yapıldığını biliyor. Guanin kristali, balık pulundan deve derisine kadar birçok yerde görülen çok yüksek yansıtıcı özelliğe sahip bir maddedir. Bilim insanları, incelenecek örnekleri hızlıca donduran ve şeklinin bozulmadan kalmasını sağlayan bir mikroskop sayesinde deniz tarağının gözüne daha yakından bakma fırsatı buldular. Elde edilen sonuç küçük aynaların ve kristallerin mozaiğini ortaya koyuyor. Her ayna tabakalı bir yapıya sahip ve ışığın dalga boylarını ortama yansıtıyor ve onlara çevrelerinin mekansal bir görüntüsünü veriyor. Bizim gözlerimiz bir kamerayı andırır. Işığı retinaya odaklayan bir lens kullanır. Deniz tarakları ise araştırmaya bakılırsa başka bir teknolojiyle benzerlik gösteriyor: Newton tarafından üretilen türünün ilk örneklerinden yansıtıcı bir teleskopa. Kendisi araştırmaya dahil olmayan nörobilimci Gaspar Jekely biyoloji ve optiğin buluşmasını, Bu gözlerde bana göre Newton ve Darwin bir araya gelmiş. diyerek açıklıyor. Bir deniz tarağının dünyayı nasıl gördüğünü tam olarak bilmemiz hala zor ancak bilim insanlarına göre bu deniz taraklarının yüzerken hareketlerini kontrol etmelerini sağlayan keskin bir kenardan görüş olmalı. Tek retina önümüzdeki manzaranın net görüntüsünü verirken deniz tarağının çift retinası kenarların daha iyi bir görüntüsünü elde etmeyi mümkün kılar. Bu periferik görüş etraflarında neyin durgun neyin hareket halinde olmalarını sağlar. Sonuç olarak deniz tarağı kendi eşsiz göz yapısıyla evrimleşmiş görünüyor ve bizler de bunu kullanarak görüntüleme ve algılama uygulamalarındaki optik cihazlar için yeni teknolojiler geliştirebiliriz. Söz konusu araştırma Science dergisinde yayımlandı. Kreosus'ta her 10 'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar. Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar. YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz. Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın! Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.


22 Temmuz 1822 tarihinde, Habsburg hanedanlığına bağlı Silezya eyaletindeki Hyncice köyünde yaşayan çiftçi Anton Mendel ve karısı Rosine'in bir erkek çocukları oldu. Ona Johann adını verdiler. Tek erkek çocuk olan Johann, ileride kalıtım biliminin öncüsü olan bir botanikçi, doğa bilgini ve din adamı Gregor Mendel olacak ve Mendel Kalıtım Yasaları ile genetik bilimini yeni bir boyuta taşıyacaktı. Anton Mendel, oğlu dünyaya geldiği sıralar küçük bir toprak parçasını ekip biçiyor, kendi ağaçlarında meyve yetiştiriyor ve arıcılık yapıyordu. Johann da küçük yaşta bahçe işleriyle ilgilenmeye başlamıştı. Bu okulda öğrenciler aynı zamanda meyve ağaçlarından binlerce tohum toplayarak nesli iyileştirecek fideler elde etmek üzerine görevlendiriliyor, bunlar üzerinde dersler görüyorlardı. Böyle bir ortamda yetişen Johann, çoktan botaniğe merak salmıştı ama onu asıl heyecanlandıran ve meraklandıran şey, aynı bitkinin farklı renkte veya şekilde türlerinin olmasıydı. Bunu gözlemledikçe Johann'ın botaniğe olan ilgisi artmaya başlamıştı. Öğretmenleri, Johann'ın ilgisini ve zekasını fark edince, onun Lipnik'te daha iyi bir okula gönderilmesini sağladılar. Johann orada da çok başarılı olunca bir sonraki yıl Opava'da daha ileri düzeydeki Gymnasium'a gönderildi. Mendel'i Gymnasium'a göndermek, ailesi için bir hayli zor oldu. Borçları vardı ve okulun masrafını ödeyemiyorlardı. Ama Mendel'in başarısı ailesini ikna etmişti ve babası, yaşlanmış olmasına rağmen, oğlunun tarlada çalışmasını istemek yerine kendisi çalışmaya devam ederek Johann'ın eğitimine daha fazla katkı sağlamaya çalıştı. Johann, kendi harçlığını çıkarmak için arkadaşlarına özel ders bile vermeye başlamıştı. Mendel'in Gymnasium'daki eğitimi 6 yıl sürdü. Gymnasium'dayken yazdığı bazı dizeler ise bugün hala elimizde. Mendel bu satırlarda, yazıya dökülmüş sözün gücünden övgüyle söz ediyor ve bilimsel bilginin dünyayı boş inançtan kurtaracağı inancını dile getiriyor. Mendel 7 Eylül 1843 tarihinde, 21 yaşındayken rahip adayı olarak manastıra girdi ve geleneğe uygun olarak kendine yeni bir ad seçti: Gregor. Bugün de onu bu adla tanıyoruz. Kendini dine adamanın bazı işleri yoluna sokacağına dair umudu vardı. Günümüzde çoğu kişi, rahip olarak manastıra giren birinin dünya işlerinden elini eteğini çektiğine inanır. Oysa Mendel, doğa bilimleriyle daha yakından ilgilenmeye başladı. Çünkü bu manastır doğa bilimlerine gereken önemi veriyor, tüm imkanları sağlayabiliyordu. Manastırdaki ilk yılında üstlerinin istekleri doğrultusunda klasik dersleri okudu. Daha sonra zamanının çoğunu doğa bilimlerine ayırma fırsatı buldu. Bu alana, tanıdıkça daha da derinleşen bir ilgi duyduğunu söylüyordu. Öğretmen olmak istediği için devletin sınavlarına girme kararı almıştı ama yeterince teorik eğitim alamamıştı. Bu sebeple sınavı geçmesi zor oldu. Girdiği sınavın birinde jeolojiyle ilgili bir yazı yazmış, ancak önemli konuları yeterince ayrıntılı anlatmadığı için reddedilmişti. Charles Darwin'in evrim kuramını ortaya atmadan 8 yıl önce yazdığı bu yazıda dünyanın ilk zamanları hakkında şunları yazmıştı; Bitkiler ve hayvanlar çoğaldı, yaşam çeşitlendi; ilk canlıların bir kısmı yenilere ve daha kusursuz olanlara yer açılması için yok oldular. Bir başka yerde de; Ateşi yanmaya ve atmosferi hareket etmeye devam ettiği sürece yaratılışın tarihi de sona ermeyecektir. şeklinde anlatıyordu. Mendel üniversitede, bitki fizyolojisi ve hücre bilim konularında uzman olan bilim insanlarıyla tanışma fırsatı yakaladı. Sonraki yıllar uzun uzun yazıştığı Karl Nageli'yi de bu sıralar tanımıştı. Mendel hakkında bildiğimiz bilgilerin en büyük kaynağı bu yazışmalardır. Mendel bu dönemle aynı zamanda fizik profesörü ve Doppler Etkisi'nin kaşifi Christian Doppler ile de tanıştı. Doppler ve Fizik Enstitüsü'ndeki diğer öğretmenlerle olan tanışıklığı onun doğa olaylarının matematiksel analiziyle de tanışmasını sağladı. Mendel, Viyana Üniversitesi'nde eğitimini sürdürürken bitki melezleme çalışmalarına başlamıştı. Başlangıçta, tartışmalı sonuçlara varmak istemiyorsak bu çeşit deneylerde kullanacağımız bitki grubunu çok dikkatli seçmeliyiz diye yazmıştı. Araştırmalarına çok önemli bir bulguyla başlamış ve ondan yararlanmıştı. Bu bulgu, bitkilerin de bir cinsiyeti olduğuydu. O zamana kadar insanlar, bitkilerde üreme ve çiçeklenmenin kendiliğinden olduğunu düşünüyordu. Mendel öğrencilerine bu olayı anlattığında bazıları kıkırdardı. O ise, Aptalca davranmayın, bunlar son derece doğal şeyler derdi. Mendel araştırmasının amacını açıklamak istiyordu. Daha sonraları bu amacı şu şekilde belirtti; Özelliklerin bir kuşaktan diğerine nasıl geçtiğini kesin olarak belirlemek. Bunun, organik varlıkların gelişim tarihi açısından asla küçümsenmemesi gereken bir soru olduğunu yazmıştı. İlk deneylerinde seçtiği bitkiler Pisum cinsinden bezelye çeşitleriydi. Bu seçiminin sebepleri; Pisum'dan birbirinden rahatlıkla ayırt edilebilen kısır olmayan melezler elde edilebilmesi, bu bitkide çapraz döllenmenin kolaylıkla önlenebilmesi ve hem bahçede hem de serada kolaylıkla yetiştirilebilmesiydi. Ayrıca çok hızlı yetişen bir bitki türüydü. Mendel, deneylerinde iki alışılmadık yaklaşım benimsedi. Öncelikle, bitkileri, araştırdığı özelliklerin sabit olduğundan, yani kuşaktan kuşağa geçtiğinden emin olmak için iki yıl süreyle sınadı. Daha önce melezleme deneyleri yapan botanikçiler böylesi süreklilik testleri uygulamamıştı. İkincisi, Mendel özellikleri kuşaklar boyu değişmeden kalan sabit melezlerle, atasal özelliklerin bazı kuşaklarda değişiklik gösterdiği değişken melezleri birbirinden özenle ayırıyordu. Mendel, Pisum bitkisinin değişik soylarının 7 özelliğini araştırdı. Bunlar arasında çiçeklerin sap üzerindeki konumu, sap boyları arasındaki farklılıklar, olgunlaşmamış kapçığın rengi, olgun tanenin biçimi ve tohum kabuğunun rengi vardı. En çok dikkat çeken çalışması, tanenin biçimi üzerindeki çalışmaları oldu. Klasik bir deneyde Mendel, düzgün yuvarlak taneleri olan bir Pisum'u buruşuk taneli bir çeşitle çaprazladı. İlk kuşak ürünün (F1) tamamı düzgün taneliydi. Mendel ardından bu düzgün bezelyeleri tohum olarak kullandı ve bunlardan yetişen (F2) kuşağı bitkilerini inceledi. Sonuç olarak 5474 düzgün tane ile 1850 buruşuk tane elde etti. Bu yaklaşık olarak üçte birlik bir orandı. Mendel F2 kuşağının tohumlarını ektiğinde buruşuk tanelerden yetişen bitkilerin tamamının buruşuk olduğunu gördü. Düzgün tanelerden yetişenlerin ise üçte biri düzgün taneli, geriye kalan üçte ikisi buruşuk taneliydi. Bunların oranı da ilki gibi 3'e 1 şeklindeydi. Mendel her seferinde dikkate değer ölçüde benzer sonuçlar elde ediyordu. Buraya kadar, Mendel'in çalışmalarının farklı bir yanı yoktu. Mendel'in asıl önemli çalışması bu bulguları matematiksel olarak analiz edip, yazıya dökebilmesi olmuştu. İşte tam bu noktada, Gregor Mendel genetik biliminin temelini atmıştı! Düzgün tane özelliğine Mendel, baskın olan dedi. Bu terim sonra dominant, baskın olarak değişti. Pisum bitkisinin F1 kuşağında kaybolan ancak sonraki kuşaklarda yeniden ortaya çıkan buruşuk tane özelliğine ise çekinik dedi. Mendel, baskın özelliği büyük harfle, A şeklinde gösterdi. Çekinik özelliği de küçük a ile gösterdi. Böylece, iki baskın öğesi olan AA, bir baskın öğesi olan Aa, iki çekinik öğesi olan da aa şeklinde gösteriliyordu. Genetikçiler bugün de bu gösterimi kullanır. Mendel deneyler sonucunda anne babaların ve döllerin her farklı özelliğinin ayrı ayrı öğeler tarafından belirlendiğini buldu. Bugün bunlara gen diyoruz. Her özellik için belirli bir öğe vardı. Bu saptama Birinci Mendel Yasası'nı, yani Ayrışma İlkesi'ni oluşturdu. Mendel'in vardığı bir başka sonuç, genlerin ayrı ayrı, birbirini etkilemeden bir kuşaktan sonraki kuşağa aktarılıyor oluşuydu. Bu olgu da Bağımsız Kalıtım Yasası olarak, İkinci Mendel Yasasını oluşturdu. Melez bir bitkideki her bir farklı özellik, anne baba bitkilerdeki diğer tüm farklılıklardan bağımsızdır diyordu. Örneğin; saç rengiyle ilgili gen ile göz rengiyle ilgili gen birbirinden bağımsız olarak sonraki kuşağa aktarılır. Bu yasa daha sonra Amerikalı biyolog Thomas Hunt Morgan'ın gen bağlantısı adı verilen olguyu keşfetmesi sonucunda geliştirildi ve iki ya da daha çok genin, aynı kromozomun üzerinde birbirine çok yakın yer alması durumunda gen bağlantısının ortaya çıkabileceği ve yakın genlerin birlikte alınabileceği sonucu ortaya çıktı. Mendel'in elde ettiği üçüncü sonuç, bir ögenin her zaman bir diğerine baskın olduğuydu. Göz rengi gibi atadan alınan bir özellik, biri anneden biri babadan gelen o özellikle ilgili iki genin etkileşimiyle belirleniyordu. Baskın olan gen, kendini dış görünüşte gösteriyordu. - Kalıtım yoluyla geçen her özellik bir gen tarafından belirlenir. Belirli bir özellikle ilgili farklı genler allel olarak adlandırılır. Örneğin; göz rengini belirleyen gen için anneden mavi göz alleli, babadan kahverengi göz alleli alınabilir. Baskın olan allel, gene baskın olarak etki eder ve yavrunun bu özelliği taşımasını sağlar. - Her birey, bitki veya hayvan; her özellik için birini annesinden ve birini babasından aldığı iki dizi gene sahiptir. - Genler, mutasyona uğramadığı sürece bir sonraki kuşağa olduğu gibi aktarılır. Her kuşağın özellikleri önceki kuşağın gen bileşimlerinin karışarak yeniden düzenlenmesi sonucu oluşur. - Gen allelleri baskın ya da çekinik olabilir. Bir özellikle ilgili iki baskın allel ya da tek baskın allel alan bireyde o baskın özellik ortaya çıkacaktır. Çekinik bir özelliğin ortaya çıkması için bireyin iki çekinik allel alması gerekir çünkü ortamdaki baskın allel, çekinik özelliğin hükmetmesine izin vermeyecektir. Çekinik özellik ancak ve ancak sadece çekinik allelerin bulunması durumunda ortaya çıkabilir. Mendel'in durumu 4 Ocak 1884 günü ağırlaştı ve iki gün sonra sabahın erken saatlerinde öldü. Ölüm sebebi ise kronik böbrek iltihabı ve aşırı kalp büyümesi olarak kayda geçmişti.


"Talihsiz astronom" olarak anılan Guillaume Le Gentil'nin hikayesi; kendisinden çok daha eskilere, 1677 yılına dayanmaktadır. 1677 yılında ünlü İngiliz astronom Edmond Halley, Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığını hesaplamak için ilginç bir metot önerdi. Metot; Dünya ile Güneş arasındaki uzaklığı hesaplamak için yaklaşık yüz yılda bir sekiz yıl aralıklarla iki kez gerçekleşen Venüs geçişini, Dünya'nın farklı noktalarından gözlemlemeyi gerektiriyordu. Birçok bilim insanı bu geçişin gözlemlenebileceği dünyanın çeşitli yerlerine yolculuklar düzenledi. Bu deneme genel anlamda bir hayal kırıklığı ile sonuçlansa da sanıyoruz ki hiçbir bilim insanı, Le Gentil kadar hüsrana uğramamıştı. Çünkü Le Gentil, büyük fedakarlıklarına ve azmine rağmen gözleme tam anlamıyla katkıda bulunmayı başaramamıştı. Her ne kadar Venüs'ün geçişini gözlemlemek için çıktığı yolculukta Le Gentil'in başına pek çok felaket gelse de kendisi; M32, M36 ve M38 olarak bilinen Messier gök cisimleri ile Guillaume Le Gentil 3 olarak anılan karanlık bulutsuyu kataloglayan astronomdur. Guillaume Le Gentil; Fransız Bilim Akademisi tarafından 1761 yılında gerçekleşecek olan Venüs geçişini gözlemlemek üzere atanmıştır. Le Gentil, Hindistan'da bulunan Pondicherry Adası'na gitmek üzere yola koyulur. İlk olarak şu anki adıyla Mauritius Adası'na varır. Bu sırada Yedi Yıl Harbi sürmektedir ve Büyük Britanya ile Fransa arasındaki sömürge yarışı dolayısıyla savaş patlak vermiştir. Bu sebeple Le Gentil, daha da doğuya gitmenin pek mümkün olmadığını öğrenir. Mauritius Adası'nda yaklaşık bir yıl kaldıktan sonra nihayet Pondicherry'ye geçmenin güvenli olan bir yolu bulunur. Ancak bu kez de muson ikliminin azizliğine uğrar ve dinmek bilmez rüzgarlardan dolayı yaklaşık beş hafta boyunca okyanusta salınıp dururlar. En sonunda Hindistan'a vardıklarında adanın İngilizler tarafından işgal edildiğini ve bu sebeple adaya çıkmanın mümkün olmadığını öğrenirler. Bunun üzerine Le Gentil, gözlemi gemiden yapmaya karar verir. Bu karar, astronomik anlamda pek yerinde değildir çünkü suyun üstünde duran bir gemide sabit durmak mümkün değildir. Bu sallantılı ortam, gözlemlerin düzgün bir şekilde yapılmasını ve olumlu veriler toplanmasını oldukça zorlaştırmaktadır. Yılmak bilmeyen Le Gentil, 8 yıl sonra yeniden gerçekleşecek olan Venüs geçişini gözlemlemeye karar verir ve Fransa'ya dönmek yerine uzunca bir süre Madagaskar'da kalarak bu bölgenin doğu kıyısını inceler. Burada, bölgenin haritasını çıkarmak için zaman harcar. Le Gentil, 1769 yılına yaklaşırken ikinci geçişi gözlemlemek üzere Manila'ya geçmek ister. Ancak Manila'nın Le Gentil'in casus olduğunu düşünen İspanyol yöneticisi yüzünden burayı da terk etmek zorunda kalır. Savaş, 1763 yılında sona ermiştir ve Pondicherry yeniden Fransa'nın hakimiyetine geçmiştir. Bu nedenle Le Gentil, bir Portekiz gemisiyle kaçarak Pondicherry Adası'na doğru yola koyulur. Gözlemden yaklaşık bir yıl önce Pondicherry'ye varır. Buradaki yönetici, Guillaume Le Gentil için bir ziyafet verir, daha sonra ise gözlemevi kurulması için yer seçmesini ister. Gözlemevini kuran Le Gentil, gözlem gününe kadar vakit geçirmek için bu kez şaşırmayacağınız bir uğraş seçer ve Hint astronomisi çalışır.


Aslında sadece akşamlara özgü değildir bu durum. Güneş ufka kavuştukça, giderek kızıllaşır. Sabahları ufkun altında doğarken de aslında aynı kızıllık vardır. Fakat mevcut alışık olduğumuz hayat, bizlere çoğunlukla gün batımlarını görme fırsatını tanıyor. Gündüz Güneş'in doğuşuyla uyansak da, muhtemelen hazırlık telaşesinde oluyor ve manzaranın güzelliğini kaçırıyoruz. Bazen sabahın o erken saatlerinde yürürken, yeni bir günü aydınlatan Güneş'in o içimizi ısıtan ışığıyla aydınlanma şansını yakalıyoruz. Bu durum Güneş'e özgü bir olay değildir. İşin dramatik yanını bir kenara bırakıp, bu güzel sanatın ardındaki bilimi inceleyecek olursak, aslında olayın basit bir açıklaması olduğunu görüyoruz. Ufka yaklaşan her gök cismi, aslında olduğundan biraz daha kırmızı görünür. Bunun iki önemli sebebi vardır. Birisi bu olaya sebep olan bir fizik yasası, diğeri ise bunu hissetmemizi sağlayacak koşulların gerçekleşiyor olması. Burada bilinmeyen ve kafa karışıklığına neden olan şey, gök cisimlerinin rengini "tek renk" olarak gibi düşünmektir. Aslında Güneş, bütün dalga boylarında ışıma yapar. Bunu kara cisim ışıması olarak ifade ederiz . Onlara rengini veren şey yaydığı farklı dalga boylarında ve farklı miktarlardaki ışığın karışımıdır. Bu nedenle hiçbir zaman yeşil yıldız görmeyiz . Bunun bu kadar belirgin olmasını sağlayan koşul ise Dünya'nın küresel olmasıdır. Dünya küresel olduğu için, ufka baktığımızda önümüzde yer alan atmosfer katmanı, başucu noktasına baktığımızda gördüğümüz katmandan çok daha kalındır. Bu sebeple ufka yakın cisimlerden gelen ışık, daha kalın bir atmosfer tabakasından geçmek zorunda kalır. Dolayısıyla ufka yakın bir cismin ışığı, mavi ışığını daha çok saçar, bu yüzden daha kırmızı görünür. Açıkça anlaşılıyor ki, olayın gün batımı ya da gün doğumu olmasıyla bir alakası yok. Cismin ufka yaklaşması, kırmızı görünmesi için yeterlidir. Bu sebepledir ki, çok parlak bir yıldız gibi görünen Venüs de bundan etkilenir ve oldukça kırmızı bir şekilde görünebilir. Kreosus'ta her 10 'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar. Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar. YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz. Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın! Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir. Rayleigh Saçılması, gelen fotonun dalga boyu, atmosferde bulunan parçacıkların boyutundan en az 10 kat büyükse baskın olarak gerçekleşir (parçacık boyu <1/10 ). Eğer parçacıkların boyutu, dalga boyundan büyük olursa Mie Saçılması gerçekleşir. Bu durumdan dolayı, dalga boyu düşük olan yüksek enerjili mavi ışık, dalga boyu büyük olan kırmızı ışığa göre daha çok saçılır. Rayleigh Saçılımı sırasında fotonlar enerji kaybetmediğinden, bu bir elastik çarpışma olarak düşünebilir. Eğer saçılan fotonun enerjisi, ilk enerjisine göre daha fazla veya az ise bu Raman Saçılımı olarak adlandırılır. olduğundan, dalga boyu azaldıkça, saçılmanın etkisi de üssel olarak artar. Eğer kırmızı dalga boyu ile mavi dalga boyu arasındaki farkı buraya koyacak olursak, aradaki orantıyı yaklaşık olarak elde edebiliriz.


Güneş İletişimimizi Engellediği İçin Curiosity Mars Tatiline Çıkacak! Dikkatli bir şekilde, o dönemde Mars araçlarımızla iletişim kurmayacağız, çünkü iletişim bağlantısında önemli bir düşüş bekliyoruz ve uzay araçlarımızdan birinin bozuk bir emri uygulamasını istemiyoruz.Evet, kesinlikle pahalı Curiosity ve Opportunity araçlarını yanlışlıkla bir Mars hendeğine yöneltmek istemiyoruz. Güneş, Mars görüşümüzü tam olarak engellemeyecek olsa da, verilerin gezegene ulaşması zorlaşacak, çünkü yıldızın yüzeyinden çıkan hale - kavurucu iyonize gazlar - sinyali karıştırmak için yeterlidir. Ancak bu, Güneş'in aradan çıkmasını beklerken araçların da oldukları yerde bekleyeceği anlamına gelmiyor. Sonunda radyo sessizliği olsa bile, kilitlenmeden önce Mars ekibi bir dizi komut hazırlayıp gönderecek. NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'dan Mars Programı'nın baş mühendisi Hoppy Price, "Yörünge araçları bilimsel gözlemlerini yapıyor ve veri iletiyor olacak" diyor. "Yüzey araçları ise sürülmeyecek, ancak gözlem ve ölçümler devam edecek." Ve veriler bize geri gönderilecek, böylece ekipler tüm Mars keşif görevlerinin nasıl geçtiğini kontrol edebilecekler. "Telemetri almaya devam edeceğiz, bu nedenle araçların durumu hakkında her gün bilgi sahibi olacağız" diyor Edwards.Ancak, yer ekipleri kesinlikle iletişimde de büyük tasarruf sağlıyorlar. Curiosity ekibi, hafta sonu operasyonları durdurdu ve aracı şu anki arama hedefi olan Vera Rubin Ridge'deki bir yamaca park etti. Bu arada büyük kardeş Opportunity, Endeavor Kraterinin yakınında dinleniyor. Mars'ın Güneş tarafından yaklaşık 26 ayda bir bloke edildiği göz önüne alındığında bu, araçların tekerleklerini silkelediği ve mavi gün batımını seyrettiği ilk keyif çatma olayı değil. Aslında bu, araçların verdiği en uzun ara bile değil. 2013'te Curiosity neredeyse bir ay kendi başının çaresine bakmıştı. Tıpkı şimdiki gibi, Mars yüzeyinden hiç denetimsiz geçiş yapmamıştı. Araştırmacılar yaklaşık 400 milyon kilometre uzaktaki kontrol merkezlerinden her şeyi yakından izlediği halde araçların başını belaya sokabileceğini düşünürsek Curiosity'nin yaptığı kesinlikle akıllıcadır. Ama nihayetinde, yalnızca Mars'ta dolaşmakla bir yere varılmaz, önemli olan topladığımız bilgiyle ne yapacağımızdır.


Dünya, Güneş'e 1 Metre Daha Yakın veya Uzak Olsaydı Donmaz veya Yanmazdık! Dünya, Güneş'e 1 santim/metre/kilometre bile daha yakın olsa sıcaktan kavrulur, 1 santim/metre/kilometre uzak olsa soğuktan donardı. Dünya Güneş'e şu anda olduğundan biraz daha yakın veya daha uzak olsa, dikkate değer herhangi bir değişim yaşanmazdı. Zaten Dünya, Güneş etrafındaki yörüngesi boyunca Güneş'e milyonlarca kilometre yaklaşıp uzaklaşmaktadır. İddia, tamamen hatalıdır. Kozmolojiye yönelik teolojik bir argüman olarak kusursuzluk argümanının ve hassas ayar argümanının bir uzantısı olarak, Dünya'nın "kusursuz bir dengede" olduğu iddiasını kullanmak isteyenlerce geliştirilmiş bir iddiadır. Dünya yörüngesinin kusursuz bir noktada olduğunu, eğer bu yörüngenden başka herhangi bir yörüngede olacak olsaydı yaşamın başlayamayacağına yönelik hatalı varsayımdan ileri gelmektedir. Yaygın kanının aksine, Dünya ile Güneş arasındaki mesafe sabit değildir. Bırakın 1 metre yakınlaşmayı, eliptik yörüngesi nedeniyle yıl içinde Dünya Güneş'e birkaç milyon kilometre yakınlaşır ve tekrar uzaklaşır. Her yıl kış mevsiminin başlangıcında Güneş'e uzaklığımız 147.500.000 kilometre iken, yaz başlarken 152.500.000 kilometredir. Aradaki fark 5 milyon kilometredir! Bu uzaklık iddia edilen 1 metrelik değişimin tam 5.000.000.000 (5 milyar) katıdır! Dahası, Dünya'nın yörüngesi Güneş etrafında kusursuz bir elips de değildir. Dünya, eliptik olarak çizilen yörüngesi üzerinde bir o tarafa, bir bu tarafa durmaksızın yalpalar. Bu yalpalama hareketi, buradaki yazımızda net olarak gösterilmektedir. Birkaç metreyi bulabilen bu yalpalama, kısa süreli yakınlaşma ve uzaklaşmaların da herhangi bir etkisi olmadığını doğrulamaktadır. Yani Güneş'in Dünya üzerindeki asıl yakıcılığını belirleyen şey, Dünya'nın mesafesinden ziyade, Güneş ışınlarının gezegene düşüş açısıdır. Zaten bu nedenle Hayat Bilgisi derslerinden itibaren birçok temel bilim dersinde mevsimlerin ana nedeninin Dünya'nın Güneş'e olan yakınlığı/uzaklığı değil, eğikliği olduğu vurgulanır. Buna ek olarak, lisedeki coğrafya derslerini dikkatlice dinleyen biri, Güneş ışınlarının daima dik ya da dike yakın açılarda geldiği yerlerin "tropikal kuşak" olarak adlandırıldığını ve bu bölgelerin ne kadar sıcak olduğunu bilecektir. Öte yandan yıl boyunca yataya çok yakın açılarla ulaştığı her iki kutup dairesinin de buzullarla kaplı olduğunu da anımsayacaktır. Kreosus'ta her 10 'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar. Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar. YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz. Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın! Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir. - % 25'i bulutlar ve atmosferden uzaya yansır, - % 25'i dağılır, - % 15'i atmosfer tarafından emilir, - % 8'i yerkabuğundan uzaya yansır, - % 27'si yeri ısıtır. Işınların geliş açısı konusuna dönersek: Dik ya da dike yakın açılarla geldikleri tropikal kuşakta yansıma, dağılma ve emilim etkileri - atmosferin dikine katedilmesi daha kısa süre süreceği için - çok fazla olmayacağından, güçlerini fazla kaybetmeden yer kabuğuna ulaşır ve daha fazla ısıtırlar. Öte yanda ise kutup enlemlerine yaklaştıkça, ışınlar atmosfer içinde yataya yakın bir açıyla daha uzun mesafe katettikleri için daha fazla dağılır ve emilirler. Ayrıca atmosferin dış katmanlarına çok dar bir açıyla girdikleri için yansıma etkisi de fazla olur. Tüm bu etkiler bir araya gelince, dik gelen bölgeler ile yatay geldiği bölgeler arasında aşina olduğumuz majör sıcaklık farkları oluşur. Bu noktada; Güneş'e 1 metre değil, 1 milyon kilometre yaklaşsak bile kavrulmayacağımızı, aslolanın Güneş ışınlarının dünyaya geliş açısı olduğunu öğrendiniz. Dünya'nın Güneş'e biraz daha yakın veya uzak olmasının her şeyi sonlandıracağına yönelik sahte iddiayı diğer birçok mitten ayıran bir özellik, aslında kısmen "deneysel" olarak iddianın hatalı olduğunu rahatlıkla ispatlayabiliyor olmamızdır. Mart 2011'de meydana gelen 9.0 büyüklüğündeki deprem öylesine güçlüydü ki Dünya'nın dönüş hızını arttırarak günleri 1.8 mikrosaniye kısaltmakla kalmadı, gezegenimizin kendi etrafında dönerken eksen eğikliği nedeniyle yalpalama miktarına tam 17 santimetre ekleme yaptı! Bu da, Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketi sırasında kendi etrafındaki her bir dönüşünde Güneş'e fazladan 8.5 santimetre yaklaşıp, fazladan 8.5 santimetre uzaklaşması demektir. Hepimiz halen burada olduğumuza göre, iddia uydurmadır. Bu kadar basit. Üstelik bu, ilk defa da olmuyor. 2004'te Hint Okyanusu ve Sumatra bölgesinde meydana gelen 9.1 büyüklüğündeki deprem gibi diğer birçok deprem Dünya'nın yalpalamasına değişen miktarlarda eklemeler yapar (örneğin bu sözünü ettiğimiz son deprem 9 santimetre kadar ekleme yapmıştır). Mitin, yukarıda verilen bilgiler ışığında güncellenerek yayılan halinde, Dünya'nın genel yörüngesindeki değişimlerin söz konusu yıkıcı etkilere sahip olacağı iddia edilmektedir. Yani Dünya Güneş'e 5 milyon kilometre yaklaşıp uzaklaşabilir. Ancak 5 milyon kilometre değil de, 5.000.001 kilometre yaklaşacak olsa yanacağı, benzer şekilde 1 kilometre fazladan uzaklaşacak olsa donacağı iddia edilmektedir. Bu da tamamen hatalıdır. Her yıldızın kütlesine ve parlaklığına göre değişen, suyun yüzeyde sıvı halde kalmasının mümkün olduğu bir "yaşam kuşağı" bulunur. Buna Goldilocks Bölgeleri adı verilir. Güneş'in yaşam kuşağı, ortalama tahminlere göre, kendisine yaklaşık olarak 108 milyon kilometre (0.725 Astronomik Birim, AB) uzaktaki bir yörüngeden başlayıp 448 milyon kilometreden (3 AB'den) biraz daha uzak bir yörüngeye kadar devam eder. Garanti olması adına, en güncel verilerle 2013 yılında yapılan çok daha tutucu tahminler, dış aralığı 250 milyon kilometre (1.67 AB) kadar uzağa çekmektedir. Kabaca 140 milyon kilometre genişliğe sahip bu yörünge aralığında, Dünya gibi uygun fiziksel ve kimyasal yapıya sahip gezegenler üzerinde yaşam için gerekli şartlar sağlanabilir. Dünya'yı alıp Güneş'ten şu anda olduğuna kıyasla 20 milyon kilometre uzaklaştırsanız bile donmayız. Tabii ki bunun nasıl yapıldığı önemlidir. Bir anda Dünya'yı yerinden 20 milyon kilometre oynatacak olursanız, büyük ihtimalle canlılığın çoğunun soyu tükececektir, evet. Fakat arda kalanlar, bu ani değişime bile evrim sayesinde adapte olup hayatta kalabilirler ve canlı çeşitliliğini yeniden inşa edebilirler, bu ihtimal vardır. Ancak eğer ki Dünya'nın yavaş yavaş 20 milyon kilometre uzaklaşmasından söz ediyorsak (örneğin yılda 1 metre ilerlerse), yaşam bu kademeli değişime yine evrim sayesinde uyum sağlayacak; türlerin bir kısmı elense de çoğu evrimleşerek varlıklarını sürdürecektir . Bu mesafede ortalama sıcaklık daha az olacaktır, mevsimler farklılaşacaktır ama her şey donup veya yanıp da yok olmayacaktır. Dünya'mızın yörüngesindeki büyük bir değişim iklimlerimizi etkileyecektir ve birçok türün soyunu tüketecektir. Ancak Dünya üzerindeki yaşamı tamamiyle yok etmek için Dünya'nın yörüngesinin yüz binlerce kilometre değişmesi gerekir. Hatta bu bile yeterli olmayabilir! Ola ki Dünya'yı Güneş'e en uzak yörüngesinden 97.500.000 kilometre uzağa itecek olursanız, ya da Güneş'e en yakın yörüngesinden 37.500.000 kilometre yakınına getirirseniz... Yani Goldilocks Bölgesi dışına ulaşırsanız... Evet, artık bu noktadan sonra uzun vadede belki yaşamın sıkıntı çekmeye başladığını görürsünüz, çünkü gezegenimizde su, sıvı olarak var olamamaya başlar. Bu nedenle suya bağımlı olan yaşam, çok ciddi sıkıntılar yaşamaya ve kitlesel olarak kırılmaya başlar . Ancak artık bu verdiğimiz sayılar o kadar büyük aralıklardır ki, o "1 santimetre" ya da "1 metre" iddiasının verdiği "mucizevi havayı" katamaz. Dolayısıyla pek de dikkate değer bir anlamı yoktur. Eğer ki Dünya söz konusu yaşam kuşağı içerisinde olmasaydı, yaşam bir başka gezegende başlayacaktı ve o zaman o gezegenin "mucizevi bir noktada" olduğunu düşünecektir. Benzer şekilde, belki şu anda Evren içerisinde bize benzer şekilde zeki yaşam formları var ve kendilerinin tam da olması gereken yerde, özel olarak konumlandırıldıklarını düşünüyorlar. Bu, algıda seçicilik, az sayıda örnekten genellemeler yapma ve benmerkezciliğin ürünü olan hatalı ve çarpık bir görüştür. Goldilocks Bölgesi İçinde Olmak, Yaşamı Garanti Etmez: Dünya'nın Yörüngesi Özel Değildir! Bilim insanları, şimdiye kadar keşfedilmiş yüzlerce gezegenin çok azının, yıldızının yaşam kuşağı içinde olduğunu belirtiyorlar. Tabii burada bahsettiğimiz yaşam kuşağı dünyada yaşayan biz insanlar, hayvanlar, bitkiler ve mikroskobik canlıların yaşamasına izin veren yaşam şartlarını işaret ediyor. Yani referans biziz. Yoksa bilmediğimiz gök cisimlerinde, bizim yaşayamayacağız şartlarda yaşayan farklı yaşam formları olabilir. Motor sesinin büyüsüne kapılmış bir genç ve onun, dünyayı Şahlanan At efsanesi ile tanıştıran büyük tutkusunun hikayesi. Büyük ilgi gören Dahiler Sınıfı serisi ENZO FERRARİ: HIZIN EFENDİSİ ile devam ediyor. Bunlar, her biri kendi yöntemiyle; kelimeleriyle, icatlarıyla, seçimleriyle ve hatta kaderleriyle dünyayı değiştirmiş kadınların ve erkeklerin hayat hikayeleri; şaşkınlık ve hayranlık duymanızı sağlayacak, hayal gücü ve merak duygunuzu harekete geçirecek büyüleyici hikayeler. Dahiler Sınıfı serisi bu özel insanları çocuklarla (9 yaş ve üstü) tanıştırmak üzere tasarlandı. İlk olarak yayımlandığı İtalya'da büyük övgü toplayan ve ardından pek çok dile çevrilen Dahiler Sınıfı, minik ebadı, renkli illüstrasyonları, bilgiyi heyecan ve macerayla birleştiren anlatımıyla çocukların kolay okuyacağı, zor unutacağı, onlara öğrendiklerinden daha da fazlasını merak ettirecek bir seri. Ancak "yaşam kuşağı" tanımı sadece, bir gezegenin yüzeyinde sıvı su barındırabilme kriterini içermiyor. Bir gezegende bildiğimiz anlamda yaşamın gelişebilmesi için önemli bir kriter daha var: O da bir atmosfere sahip olması... Mesela Merkür'ün yörüngesini ele alırsak, Güneş'e çok yakın (ortalama 57.9 milyon km) olduğu için; Güneş rüzgarı diye isimlendirdiğimiz manyetik fırtınalardan korunamaz. Çok güçlü Güneş rüzgarları, Merkür'ün yüzeyinde atmosfer oluşturabilecek gazların varlığına izin vermez, silip süpürür. Merkür'ün bir atmosfere sahip olmamasının diğer bir sebebi ise çok küçük olmasıdır. Bu yüzden de, atmosferini Güneş rüzgarlarına dayanabilecek bir güçle tutmaya yeterli kütle çekimine sahip değildir. Son yıllarda epey gündemimizde olan Mars'a gelirsek... Dünya'nın yörüngesinin pek de özel olmadığının en güzel kanıtı, "burnumuzun dibindeki" Kızıl Gezegen Mars'ın varlığıdır. Mars da, Dünya gibi Güneş'in yaşanabilir bölgesinin içerisindedir. Ancak sorunu, bu bölgenin sınırlarında yer alıyor olmasıdır. Dolayısıyla daha riskli bir doğaya sahiptir. Buna rağmen, gerçekten de Mars'ta da muhtemelen bir zamanlar Dünya'dakine benzer yaşam bulunmaktaydı. NASA'nın gezegen üzerinde yaptığı her yeni keşif, bu olasılığı doğrulamaktadır. Fakat sonradan bir şeyler ters gitti ve Mars'ın üzerindeki yaşam yok olduğu gibi, gezegen de büyük oranda yaşanamaz bir hal aldı. Ayrıca hem Merkür hem Mars, küçüklükleri yüzünden çabuk soğumuşlardır ve sıcak bir çekirdekleri yoktur. Sıcak bir iç çekirdek ve eriyik bir dış çekirdeğin birbirlerinden farklı hızlarda dönerken yaratacağı dinamo etkisinden de yoksunlardır. Bu da Merkür'ün manyetik alanı olmadığı, Mars'ın manyetik alanının de çok zayıf olduğu anlamına gelir. Eğer Güneş rüzgarlarını saptıran ve etkisini azaltan bir manyetik alanınız yoksa, atmosferinizi koruyamazsınız. Ayrıca dikkatli olmak lazım: "Yaşamın sıfırdan başlaması" ile "Var olan yaşamın zorlu değişimlere uyum sağlayarak evrimleşmesi" arasında dağlar kadar fark vardır! Dünya'nın var olan yörüngesinden sapmasıyla, en başından beri farklı bir yörüngede var olması başka şeylerdir. Canlılığın en temel özelliği göreceli olarak yüksek miktarda evrimleşebilir olmasıdır; ancak biyokimyasalların söz konusu hızı, biyolojik varlıklara nazaran daha yavaş ve düşüktür. Dolayısıyla farklı bir Dünya yörüngesinde canlılık sıfırdan başlayamayabilirdi; ancak var olan canlılık evrim sayesinde değişimlere rağmen yaşama tutunabilirdi. Canlılığın sıfırdan başlamaması durumunda bile, daha önce dediğimiz gibi, bambaşka bir gezegende başlayabilir, kendilerinin özel olduklarını düşünebilir ve "Evrim Ağacı" gibi bir bilim oluşumu neden bunun özel olmakla hiçbir alakası olmadığını izah etmeye çalışabilirdi.


Elektrikli sistemler, kendi içinde farklı kaynaklarla desteklenir. Temelde hepsinin mantığı benzerdir. Bir şekilde iyonlaştırılan nötr gaz, genellikle iyonlaşma enerjisi yüksek bir soy gaz, elektrik alan ile hızlandırılarak atılır. Kullanılan tipe göre, sadece pozitif iyonlar atılır veya ısıtılan gaz, pozitif ve negatiflerle birlikte atılır. Yeni elektrikli sistemlerde "iyodin" de kullanılmaya başlanmıştır. İyodin katı halde depolanır, oda sıcaklığında gaz haline gelir ve iyonlaşma süreci benzer şekilde devam eder. İyonlaştırma süreci, elektrikli sistemlerde farklılık gösterir. İyon iticiler olarak adlandırılan tip, Amerika'da ve Rusya'da 1900'lerin başında neredeyse eş zamanlı olarak ortaya çıkmıştır . İlk elektrikli uzay aracı SERT-I, 1964'te Amerika tarafından denenmiştir . İyon iticilerde nötr gaz, bir oda içinde elektronlar ile bombardıman edilerek iyonlaştırılır ve oluşan pozitif iyonlar, odanın çıkışına konulan ızgaralara voltaj verilerek hızlandırılır. Elektronlar, bu ızgaralar tarafından itilirken, pozitifler dışarı atılır ve bu esnada araç Lorentz kuvveti ile hızlandırılmış olur. Radyofrekans iticiler ile nötr gazı iyonlaştırma ise, ilk olarak Almanlar tarafından denenerek; EUREKA ve ARTEMIS uzay araçlarında kullanılmıştır . Bu tipte, radyo dalgaları üretilerek, bir antenden odanın içindeki gaz iyonlaştırılır. Atomlara bağlı elektronlar, belli frekanslarda gazdan koparılır ve oluşan pozitif iyonlar iyon iticilerde olduğu gibi ızgaralar ile hızlandırılarak atılır. Mikrodalga iticiler, Japonlar tarafından denenmiştir ve Hayabusa görevi 2010'da başarıyla tamamlanmıştır . Çalışma mantıkları radyo frekans iticilerle benzerdir, bu kez daha yüksek frekanslı güç kaynakları dalga yayar ve bu dalgalar gaza yönlendirilir. İyonlaşan gazdaki pozitif iyonlar, ızgaralı yapı ile atılabilir veya ayrı bölmede ısıtılıp, basınç farkından yararlanarak nozülden nötr olarak atılabilir. Bu son tip, mikrodalga ısıtıcılı iticiler olarak adlandırılır . Son elektrikli itici tipi olarak manyetik alan yardımıyla gazı iyonlaştıran, elektrik alan ile hızlandırıp atan Hall iticiler tanıtılacaktır ve bu tip, günümüzde önemli uzay görevleri için en çok tercih edilen ve üzerinde çalışılan modeldir. Hall iticilerde ızgara bulunmaz, bu sebeple ızgaraların iyonlar tarafından tahrip edilmesi ve iticinin ömrünü azaltması sorunuyla karşılaşılmaz. Bu tip, ilk olarak 1970'lerde Sovyet Rusya'da denenmiştir. Sovyetler'in dağılması ile Amerika'ya gelen bilim insanları, bilgilerini de aktarmıştır ve 1990'dan sonra, önce Amerika'da sonra Avrupa'da Hall itici geliştirme süreçleri hızlanmıştır . Hall iticiler de iyon atar fakat iyonlaşma için gereken elektronlar, itici dışında bulunan bir elektron kaynağından sağlanır. Manyetik alana takılan elektronlar ortamdaki nötr gazla çarpışır ve gazı iyonlaştırır. Ortamdaki elektronlar, pozitif voltajlı anota doğru ilerlerken iyonlar itici dışına, düşük voltajlı bölgeye doğru hızlandırılır. İticinin içinde farklı fiziksel oluşumlar gözlemlenir ve bunların açıklaması başka bir yazıda yapılacaktır. Elektron kaynakları anlatılırken de genel kullanım alanları açıklandıktan sonra, oyuk katottan çıkan elektron hareketleri, Hall itici örneği üzerinden anlatılmaya devam edilecektir. Elektron kaynakları nötr gazı iyonlaştırmak ve atılan pozitif iyonları nötrleyerek uzay aracının yüklenmesini engellemek amacıyla kullanılır. Kaynaklar, iticilerin tipine bağlı olarak DC güç kaynaklarıyla, RF veya mikrodalga üreten güç kaynaklarıyla çalıştırılır. Bu elektron kaynaklarına katot adı verilir. Elektrik devresinin bir ucunda anot diğer ucunda katot var gibi düşünürsek katottan çıkan elektronlar anota doğru yol alır. Hall itki sistemlerinde, uzay aracının derin uzaya uzun süre seyahat etmesi amaçlanır. Bu sistemde kullanılan katot da aynı şekilde uzun ömürlü ve dayanıklı olmalıdır. Yolculuk süresince, az güç harcayarak uzun süre gitmek esas olduğundan,oyuk katot uzak görevler için idealdir. Oyuk katot, belli bir sıcaklık seviyesine geldikten sonra, içinde bulundurduğu yayıcı malzemeden fazla elektronlar koparmaya başlar. Bu süreç başladıktan sonra, dışarıdan güç vermeksizin kendiliğinden devam eder. Katotun malzemeleri yüksek sıcaklığa dayanmalıdır ve yayıcı malzemenin ne kadar süre elektron salmaya devam edeceği uzay görevlerinin süresini belirleyebileceğinden önem taşır. Elektron saçan malzeme olarak LaB6 daha çok tercih edilir. Bunun sebebi, daha düşük sıcaklıklarda elektron atmaya başlaması ve uzun ömürlü olabilmesidir. Şekil 2 ve 3'te farklı malzemeler karşılaştırılmıştır. LaB6 daha kullanışlı bir malzeme olarak öne çıkıyor. Bu malzemenin yüksek sıcaklıkta, yüzeyden kopan elektronları, katot içinde kendiliğinden ve sürekli bir yayılıma sebep olur. Bu fazla elektronlar katotun oyuk kısmında eşit yüklü bir plazma yaratır. Oluşan fazla elektronlar, tutucu yardımıyla hızlandırılarak dışarı atılır ve bu elektronlar Hall iticilerde iyonlaşmayı ve sonrasında hızlanmayı sağlar. Oyuk katottan çıkan elektronlar, Hall iticide bulunan anota doğru akarak devreyi tamamlarken, Hall iticiden yayılan nötr gazı da iyonlaştırır. Bu iyonlar ise Lorentz kuvveti ile itici dışına atılırken itki sağlanır. Katotun elektron atarken iç plazmasında ve tutucu yüzeyinde meydana gelen değişimler ise itici sisteminden bağımsız değildir, çünkü atılan katot elektronu miktarı, katotun karşısında gördüğü tutucu voltajına, anot voltajına ve akan nötr gazın debisine bağlıdır. İçteki plazma voltajının ve tutucu voltajının etkisi Şekil 4'teki gibidir. Soldaki nokta modunu simgeler ve ileride açıklanacaktır. Tutucu üzerinde iki tip kılıf oluşabilir: Birisi elektronları çekerken, birisi iter. Bu fark, eşit yüklü plazmadan gelen elektronların enerjisi ile alakalıdır. Elektron enerjisi, elektron sıcaklığı ile ifade edilir. Oluşan kılıf yapılarına göre, katot iki farklı modda çalışır. Uzayan modda katot plazmasının ileriye doğru parlak bir şekilde uzandığı görülür. Nokta modda ise, katot çıkışında daha az parlak bir nokta görülür. Şekil 5, kendi deneylerimizden aldığımız fotoğraftır. Üstteki nokta modu, alttaki diğeridir. Tel kafes pozitif voltaj vererek anotu taklit etmesi için konulmuştur. İki mod arasındaki geçiş katot plazması ile ilgilidir ve bu mod geçişleri gazın debisi değiştirilerek çok net gözlemlenir. Şekil 6, tasarlanan deney düzeneğini ve akışın miktarına göre katot çalışmasının değişimini gösteriyor. Şekilde anot voltajının ve akımının değişimi görülüyor. Anot akımının, elektron akımına eşitlendiği de gözden kaçmamalı, çünkü başta da belirtildiği gibi, katottan çıkan elektronlar,anota akar ve devreyi kapatır. Katotun karşısında, tutucudan daha yüksek voltajlı pozitif yüklü bir anot varken, elektron akımını belirleyen de bu anot olur. Anot tüm kapasite ile (Şekilde 1.2 A) elektron çekerken, tutucunun üzerinde kılıf oluşumu gözlenmez çünkü kılıf, pozitif yüklü tutucunun enerjisi düşük elektronları geri üzerine çekmesi ile oluşur. Kılıf olduğu sürece, tutucu potansiyeli artma eğilimindedir, çünkü tutucunun görevi, katot içindeki elektronları çekip dışarı fırlatmaktır. Bu elektronlar da yeterli enerjiye sahip olmalı ki; Hall iticiye doğru gittiklerinde nötr gazın iyonlaşma enerjisine sıcaklıkları yeterli gelsin. Kılıf yokken tutucu potansiyeli düşüktür. Eğer elektronlar kılıfta birikseydi; yarattıkları negatif voltaj tutucunun işlevini yerine getirmesine engel olurdu. İtici çalışması sırasında, tutucu devre dışı kalır, çünkü çekmek için gereken pozitif potansiyel anot tarafından sağlanır. Yukarıdaki deneyde de gözlemlendiği gibi, anot voltajı, yüksek elektron çektiği anda düşük ölçülür. Bu mod nokta modudur. Uzayan modda, yüksek tutucu voltajı ile hızlandırılan yüksek enerjili elektronlar, tutucu ile LaB6 arasında çok fazla pozitif iyon oluşumuna sebep olurlar. Bu iyonlar, katot iç duvarlarında oluşan ikili kılıf adı verilen başka bir oluşumla duvarlara doğru hızlanır ve çarparlar. Sonuç olarak; katot duvarlarında fazla aşınma gözlemlenir ve bu katot ömrünü azaltır. Katot iç duvarlarındaki ikili kılıf Şekil 7'deki gibidir. Hızlı hareket eden elektronlar iç duvarlarda birikir ve pozitif iyonları üzerlerine çekerler. Bunun sonucunda, hemen üstlerinde bir de pozitif kılıf oluşur. LaB6'ten kopan elektronlar, pozitif kılıfa çekilirken, pozitif yükler de duvardaki, negatif kılıfa çekilir. Katotun iç mekanizmalarını anlamak, onu daha iyi tasarlamak için önemlidir. Uzun ömürlü olmasını sağlamak için seçilen elektrik ve ısı yalıtkanı malzemelerin dayanıklılığı da başlıca tasarım etkenlerindendir. Katot, iyi çalıştığı sürece itki sisteminin iyileştirmesi yapılabilir. Özellikle amacımız ve hayalimiz uzaya gitmeye hazır bir sistem tasarlamak ise, çalışmanın teorik arka planına da hakim olmak gerekir. Bunları bilerek doğru malzemelerle katotu vakum tankında test etmek de; çalışmasını doğrulamanın bir aşamasıdır ve bu konuda yol almaya devam ediyoruz. Martinez-Sanchez, M. and Pollard, J. E., "Spacecraft Electric Propulsion-An Overview," Journal of Propulsion and Power, Vol. 14, No. 5, 1998, pp. 688-699. Choueiri, E. Y., "A critical history of electric propulsion: The first 50years (1906-1956)," Journal of Propulsion and Power, Vol. 20, No. 2, 2004, pp. 193-203. Sommerville, J. D., "Hall-Eect Thruster{Cathode Coupling: The Effect of Cathode Position and Magnetic Field Topology," Ph.D. Thesis, Michigan Technological University, Houghton, MI, USA, 2009. Yavuz, Burak, E. T. and Celik, M., "Prototype Design and Manufacturing Method of an 8 cm Diameter RF Ion Thruster." Recent Advances in Space Technologies , 2013 6th International Conference on. IEEE, Istanbul, Turkey, June 2013. Arbor, MI, USA, September 2009, IEPC-2009-21. Yildiz, M. S. and Celik, M., "Evaluation of Plasma Properties in a Microwave Electrothermal Thruster Resonant Cavity Using Two Fluid Global Model," 51st Joint Propulsion Conference, Orlando, FL, USA, July 2015, AIAA 2015-3926. Hofer, R. R. and Jacobson, D., "Development and Characterization of High-Eciency, High-Specic Impulse Xenon Hall Thrusters," NASA/CR,2004-213099, USA, 2004. Courtney, D. G., "Development and Characterization of a Diverging Cusped Field Thruster and a Lanthanum Hexaboride Hollow Cathode," M. S. Thesis, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, MA, USA, May 2008. Goebel, D. M., Watkins, R. M., and Jameson, K. K., "LaB6 Hollow Cathodes for Ion and Hall Thrusters," Journal of Propulsion and Power, Vol. 23, No. 3, 2007, pp. 552-558.


Dünyada bilinen ilk üniversiteyi Platon kurmuş ve kesin olmayan bir bilgiye göre girişine şöyle yazdırmıştı: Ageometretos medeis eisito!. Türkçe karşılığı Geometri bilmeyen giremez!. Böyle bir söz yazılı mıydı değil miydi bilinmez ama bu anlayışın antik yunan filozoflarında ve sonrası bilim insanlarında kabul gördüğü bir gerçek. Çünkü kendisinden önce ve sonra gelen filozoflar mantığın önemini iyice kavramış, düşünce sistemlerinin temeline oturtmuşlar ve bu sayede modern bilimin temelini atmışlardı. Pisagor, Euclid, Eratosthenes geometriyi kullanarak ellerindeki kısıtlı imkanlara rağmen harikalar yaratan bu matematikçilere yalnızca birkaç örnektir. Gelelim geometriyle dönemin teknoloji adına zor şartlarına meydan okuyan bir başka bilim insanına, Edmond Halley. Halley'i en çok adının verildiği kuyrukluyıldız ile tanıyoruz. Ancak tabii ki kendisi bundan çok daha fazlası. Kendisinin güney yıldızlarından Ay'ın çekim alanına, Dünya'nın manyetik alanından geometriye birçok konuda çalışması bulunuyor. Bunların hepsinden tek bir yazıda bahsetmek mümkün olmadığından, eski Yunan filozoflarından bu yana birçok insanın merak ettiği astronomik birimin yani Dünya ile Güneş arasındaki uzaklığın nasıl hesaplanabileceğine dair metodundan bahsedeceğiz . Halley metodu ile astronomik birim, yani Güneş ile Dünya arasındaki mesafenin hesaplanması aslında oldukça basit bir gözleme ve sıradan trigonometrik hesaplara dayanıyor. Bunun için öncelikle, yöntemimizin ne olduğunu inceleyip, ardından hesabımızı kuralım. Bu metot Venüs'ün Güneş önünden geçerken, Dünya'nın farklı yerlerinden aynı anda gözlemlenmesine dayanıyor . Şekilde görüldüğü gibi, kuzeyden ve güneyden aynı olayı gözlemleyen iki gözlemci, Venüs'ü farklı açılardan görecek ve bu nedenle Venüs'ün güneş üzerinden geçtiği süreyi ve Güneş üzerinde kat ettiği yolu farklı ölçeceklerdir. Bu bilgiye dayanarak 1 AB'yi metre cinsinden hesaplayabilmek için trigonometriden ve Kepler yasalarından yararlanmak gerekiyor. Kepler'in üçüncü yasasına göre, gezegenlerin yörünge periyodunun karesinin, gezegenin yörüngesinin yarı büyük eksen uzunluğunun küpüne oranı sabittir. Bu da bizim, gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıklarını göreceli olarak bilmemizi sağlar. Örneğin Venüs'ün Güneş'e uzaklığı, Dünyanın Güneş'e uzaklığının 0.72 katıdır. Bu bilgiyi, iki gezegenden de Güneş'i kapsayan bir üçgen çizerek, üçgenleri oranlama için kullanabiliriz. Tabanları aynı olan bu iki üçgenlerdeki özdeşliği kullanabiliriz. Yüksek oranlarını biliyor olacağız (0.72). Kreosus'ta her 10 'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar. Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar. YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz. Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın! Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir. Aşağıdaki görsellerin gerçek ölçeğe göre olmadığına dikkat ediniz. Şimdi Kepler'in üçüncü yasasından yola çıkarak V açısının, D açısının 0.72'ye bölümüne eşit olduğu sonucuna varabiliriz. 1 AB'yi hesaplayabilmek için ayrıca A ve B gözlemcileri arasındaki mesafeyi de bilmemiz gerekiyor. İşte burada da devreye basit bir trigonometrik hesap giriyor. Buradaki gibi küçük açılar söz konusu olduğunda tan(1/2 A) = 1/2 tan demek mümkündür. Öyleyse, Burada V açısı gözlemsel olarak ölçülebilir bir açıdır, keza Dünya üzerindeki A ve B noktası arasındaki mesafeyi de ölçebiliriz. Bu nedenle Dünya ile Venüs arasındaki mesafe bu şekilde hesaplanabilir. Fakat ilgilendiğimiz şey Dünya ile Venüs arasındaki mesafe değildir, Dünya ile Güneş arasındaki mesafedir. Bir şekilde bunu dönüştürmemiz gerekir. Yine Kepler'in üçüncü yasasından yardım alarak Dünya-Venüs arası mesafenin, Dünya-Güneş arasındakinin 0.28 katı olduğunu bulabiliriz. Dünya Güneş arası mesafeye 1 AB demiş ve Venüs ile Güneş arasındaki mesafeyi 0.72 AB olarak bulmuştuk. Dolayısıyla Dünya ile Venüs arasındaki mesafe 1-0.72=0.28 AB olur. olarak, Dünya ile Venüs arası önceden ölçülen mesafe yerine konulduğunda, rahatlıkla bulunur. Halley bu metodu geliştirip 1742 yılında yaşamını yitirdi, yani 1761 yılında gerçekleşecek olan Venüs geçişini göremeden...


Hanoi kulelerinin çözümü için en basitten ilerleyelim ve yalnızca bir disk olduğunu düşünelim. Bu durumda yalnızca bir hamlede bu diski sağ tarafa alarak problemi çözebiliyoruz. Peki iki disk olduğu durumda ne oluyor? Amacım, sağ tarafa bu iki diski almak. Eğer küçük olanı sağ tarafa koyarsam, bu durumda büyük olanı ortaya koymak durumunda kalırım, bu da işleri uzatır. Oysa ki ben, en büyük olan diski sağ tarafa koymayı hedefliyorum. Bu durumda küçük diski ortaya koyar, ardından büyük olanı sağa koyar, ardından da ortaya koyduğum küçük diski, sağda bekleyen büyük diskin üstüne koyarım. Böylelikle üç hamlede problem çözülmüş olur. Bir disk için bir hamle, iki disk için üç hamle yeterli oldu. Hanoi kulelerinde üç disk için, yukarıdaki görselde çözüm gösteriliyor. Fakat bundan önce dikkatinizi çekmek istediğim nokta, çözdüğümüz iki soruda, yaptığımız hamlelerin nasıl olduğu? Bir diskte, ilk hamlemiz sağ sütuna oldu. İki diskte ise ilk hamlemiz orta sütuna oldu. Üç diskte ise ilk hamlemiz sağ sütuna olacak. Dikkat edin, problem aslında kendi içerisinde alt problemlere ayrılmış durumda. Güzel bir dinamik programlama örneği. İki diskte, iki diski de sağ tarafa almak istiyorum. Öyleyse önce bir disk için problemi çözmeliyim. Bir disk için problemi çözdüğümde, geriye fazladan olan ikinci disk kalacak. Bunu da hedef konum olan, sağ sütuna koyabilirim. Öyleyse bir disk için problemi, ortada çözmeliyim. Aynı mantığı üç disk için düşünelim. Üç diski sağ tarafa taşımak istiyorum. Öyleyse iki diski ortada toplamalıyım ki, fazladan olan en büyük disk sağ tarafa gelebilsin. İki diski ortada toplayabilmek için ise, bir üstteki adımın geçerli olduğunu göreceksiniz. Küçük olanı en sağa almalıyım ki, ikinci disk ortaya gelebilsin. Bu yüzden, üç diskli problemde, ilk hamle en sağa koyarak başlıyor. Üç diskli problemin çözümünde, ilk hamlenin, bir diskli problemin çözümü, üçüncü hamlenin de iki diskli problemin çözümü olduğuna dikkat edin. Üç disk problemi, yedi basamakta çözüldüğüne göre, dört disk problemini çözerken, yedinci basamakta üç disk problemini çözmüş olmalıyız. Dört Diskli Problemin ÇözümüHanoi kulelerinde dört diskli problemin çözümü de ele aldıktan sonra, konunun rahatça kavranacağını düşünüyorum. Daha önce bahsettiğimiz gibi, ilk önce yapmamız gereken hamleyi bulmalıyız. Bir diskte sağda, iki diskte ortada, üç diskte sağda başlamıştık. Öyleyse dört diskte ortada başlamalıyız. Çünkü en küçüğü ortaya alırsak, bir büyüğünü en sağa alıp, küçüğü de onun üstüne alarak, üç hamlede Hanoi kulelerinin iki disk problemini çözmüş oluruz. Bundan sonra işlem üç disk problemini çözmek olur. Orta kısım boş olduğuna göre, üçüncü disk buraya gelir. En sağdaki küçük disk sola geçer, ortanca ortaya gelir ve küçük tekrar ortaya gelir. Böylelikle üç disk problemi çözülmüş olur ve işte işin açıklaması. Üç disk problemini çözdük ve üç disk de ortada. Böylelikle dördüncü ve en büyük olanı sağa koyabilirim. İşte tam bu sebepten ilk hamleyi ortaya yaptık. Bu noktadan sonrası, sanki en sağda büyük bir disk yokmuş gibi düşünülerek çözülebilir. Amaç, ortadaki üç diski sağa almaktır. Küçük sağa alınır, ortanca sola, ardından küçük sola, büyük sağa. Böylelikle problem iki diske düşer. Küçük ortaya, büyük sağa, küçük sağa ve problem çözülmüştür. Hamle sayılarına dikkat etmenizi istiyorum. Birinci hamle ile bir disk problemini çözdük, üçüncü hamle ile iki disk, yedinci hamle ile üçüncü disk problemini çözdük. Toplamda 15 hamle ile, dört disk problemini de çözmüş olduk. İşin matematiğine inebiliriz. FormülasyonHanoi kulelerinde dört disk problemininin çözümü 15 hamlede gerçekleşti, üç diskin 7, iki diskin 3, bir diskin 1. Burada yakalayacağımız nokta, aslında yukarıdaki algoritmada geçiyor. Dikkatle inceleyelim. Üç diski ortada toplamamız 7 hamle almıştır, bundan sonraki 1 hamle, dördüncü diske sağa almaktır. Sonraki hamle ise, 7 hamlede üç diski, bu en büyük diskin üzerine almaktır. Yani yapılan işlem sayısı 7+1+7=15'tir. Benzeri şekilde üç disk problemini ele alalım. Üç disk probleminde, ilk 3 hamle ile iki disk problemi çözülür, 1 hamle ile büyük disk hedefe konulur, sonraki 3 hamle ile iki disk üstüne eklenir. Yani yapılan işlem sayısı 3+1+3 = 7'dir. Yani aslında daha alt problemlere ayrılmış şekilde yazacak olursak, dört disk problemi 7+1+7 şeklinden aşağıdaki şekle gelir. Aslında üç disk probleminin çözümü olan (3+1+3) de (1+(1)+1)+1+(1+(1)+1) şeklindedir. Böylelikle ifade, halini alır. Problemin nasıl iç içe olduğu, çok daha belirgin bir şekilde ortaya çıktı. Eğer bu sonuçları doğru şekilde formülize etmek istersek, $x$ disk sayısı olmak üzere, minimum hamle sayısı $m$ aşağıdaki şekilde hesaplanabilir. Böylelikle x=1 için m=1, x=2 için m=3, x=3 için m=7, x=4 için m=15, x=5 için m=31, x=6 için m=63... olarak bulunur. Hanoi kulelerinin mantığını bir kez kavradığınızda, fazla hamle sayısından ötürü sıkılmayacağınız kadar çok diskli problemini, sorunsuz bir şekilde tek seferde tamamlayabilirsiniz.


Hanta virüs Nedir? Çin'deki Ölümlerin Ardından Yalan Haberler Halka Korku Salıyor! Korona virüse benzer yeni bir salgın hakkındaki yalan haberler, internette dolaşmaya devam ediyor. Hanta virüsvakalarının artışı ile ilgili yazılar, COVID-19 ile boğuşurken dünyanın başka bir hastalık tarafından tehlike altında olabileceği konusunda uyarıyor. Hantavirüs ciddi bir mesele ancak Koronavirüs ile karşılaştırılmamalı. Ancak yapılan uyarılar abartılmış durumda. Hantavirüsün tehlikeli bir virüs ailesinden olduğu düşünülse de yeni koronavirüs ile karşılaştırılması pek doğru değil. Ayrıca şu anda hiçbir bölge bu virüsün tehlikesi altında değil. Aslında Hanta virüs yeni keşfedilmiş bir virüs değil. On yıllardır biliniyor ve daha uzun süredir aktif halde. İnsandan insana kolayca geçmiyor, sadece kemirgenlerin vücut sıvılarının tüketilmesi yakalanmanıza yol açabilir. Dünya, Hanta virüsün üstesinden gelebilmek için aşılar da dahil olmak üzere Korona virüse göre çok daha hazır durumda. Yalan haberlerin yayılması, insanları korkutucu haberler paylaşmaya iterek koronavirüs salgını korkusunu daha da alevlendiriyor gibi görünüyor. Bu yüzden salgından dolayı endişeli olan kişilerde ne yazık ki gereksiz bir kaygıya neden olması oldukça muhtemel gibi duruyor. İnternette haberleri okuyan bir kişi, Tüm dünya halen COVID-19 ile uğraşırken, yeni bir virüs kapımızda algısına kapılıyor. Evet, ölümü göz önüne aldığımızda anlatılanlara hak veriliyor. Çin devlet gazetesi Global Times, bir adamın Shandong Eyaleti'ndeki işyerine giderken öldüğünü bildirdi ve ardından konuyla ilgili atılan bir tweet yalnızca Twitter'da yaklaşık 15.000 kez paylaşıldı ve örnek olması için birçok ekran görüntüsü alındı. Ayrıca buradan da tüm dünyaya yayıldı. Ölüm raporu doğru olmakla birlikte, bu virüsün koronavirüs salgını ile benzer olduğuna dair herhangi bir iddia şimdilik asılsız görünüyor. Hantavirüs şüphesiz çok ciddi bir hastalık ailesinden.Çok şiddetli semptomlar yaşanabilir ve bu semptomların da ne yazık ki ölüme neden olduğu bilinmektedir. Kreosus'ta her 10 'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar. Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar. YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz. Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın! Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir. Çeşitli sendromlara neden olan bu virüsler, farklı kemirgenlerin yaydığı bir virüs ailesinden geliyor. Hanta virüs; Amerika, Avrupa ve Asya'da bulunsa da bölgelere göre farklı sendromlar ve semptomlar görülebiliyor.


Evrim Ağacı Blog, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Her Evrim Ağacı üyesi, Evrim Ağacı Blog üzerinden kendi köşe yazılarını, denemelerini ve makalelerini özgürce yayınlayabilir. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, Evrim Ağacı Blog üzerinden yayınlanan blog yazılarının içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan blog yazılarını herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz bilgiler içeren blog yazılarını, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha isabetli ve bilimsel değeri yüksek blog yazılarını kendiniz kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz. Eleonora Gullone'un Palgrave Macmillan Hayvan Etiği Serisinin bir parçası olarak yayınlanan Hayvan Zulmü, Antisosyal Davranış ve Saldırganlık: Bağlantıdan Daha Fazlası adlı kitabı, farklı istismar türlerini bağlayan güçlü empirik kanıtların olduğunu gösteriyor. Günümüzde, hayvanlara ve insanlara yönelik davranışlar arasında büyük bir bağ olduğu düşünülüyor. Bu kitap ise hayvanlara ve insanlara olan istismar türleri arasındaki ilişki konusunda, birçok okuyucumuzun ilgisini çekebilecek oldukça kapsamlı bir kaynak. Melbourne'daki Monash Üniversitesi Psikoloji Bölümünde Doçent Doktor olan Eleonora Gullone, kitabını çok sayıda akademik araştırmayla destekliyor. Bu yaklaşım, hayvan istismarı ve antisosyal davranış arasındaki bağ konusunda bildiklerimizi ve bilmediklerimizi analiz edebilmemizi sağlıyor. Aradaki bağlantı, kişiler arası şiddetin sıklıkla hayvanlara şiddet ile birlikte veya birbirini takip ederek meydana geldiğini ve bunu bize gösterebilecek işaretleri de görmezden geldiğimizi anlatmaktadır. Gullone'un kitabı, "Hayvana Şiddetin Tarihsel ve Güncel Olarak Kavramsallaştırılması", "Antisosyal Davranışın Gelişimi", "Biyolojik ve Bireysel Farklılığın Risk Faktörleri", "Çevresel Risk Faktörleri" ve "Hayvan Zulümünün Etiyolojik Hesapları" gibi 10 başlıktan oluşuyor. Son bölümünde bazı genel sonuçlara ulaşıyor ve gelecekteki araştırmalarda nelerin gerekli olduğunu vurguluyor. Daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulan bir alan, hayvana şiddet davranışının gelişimidir. Bunun sebebi, hala hayvana şiddetin normatif gelişimini inceleyen bir çalışmanın olmamasıdır. Daha fazla kültürler arası çalışmaya gereksinim vardır çünkü "Hayvana şiddetin sapkınlık olarak kavramsallaştırılması, kültürün hayvanlara olan davranış standartlarına göre her zaman geçerli olmayabilir." Hayvan zulmü hakkında daha fazla araştırmaya yapmaya ihtiyacımız var ve hayvanların yasal sistemlerdeki mülkiyet statülerini kaldırmamız da oldukça önemlidir. Şu anda hayvanlar da tıpkı bir bisiklet, sırt çantası gibi birer mülk olarak kabul edilmektedir. Sonuç olarak, Gullone'un hayvana şiddet ve diğer suçlar arasında güçlü ampirik bağlar olduğu fikri oldukça ciddiye alınması gereken bir konu olarak kendini göstermiştir. Gullone kitabını şu sözlerle noktalamıştır: ... yasalar, suçluları, işledikleri suçun ciddiyetine göre, belirli bir suçun hedef türüne dayalı ayrımcılık yapmadan cezalandırmalıdır. (Syf.139) Ona göre, farklı istismar ve şiddet türleri arasındaki sağlam bağlantı nedeniyle, bu konudaki bir algı farklılığından insanlar dahil olmak üzere bütün canlılar yararlanacaktır. Bu alana dair fazla bilgim olmamasına rağmen fazlasıyla okumaya değer bir kitap olduğunu düşünüyorum. Kitap, hayvanlara daha fazla yasal koruma sağlanmasının ve hayvana şiddetin olduğundan çok daha fazla ciddiye alınmasının gerekliliğini gözler önüne seriyor ve bu sayede, yazarın da dediği gibi yarar sağlayanlar yalnızca insanlar da olmayacaktır. - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 - 0 İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.