Aslında resmi adı bu olmasa da Nevada eyaletinin çöllerinde 51. Bölge diye bilinen askeri bir test bölgesi mevcut ama bu askeri alanı dünyaca ünlü bir yer haline getiren 1950'lerden beri anlatılan komplo teorileri. Bu komplo teorilerinin en bilineni de 1947'de New Mexico'daki Roswell kasabası civarında düşen sözde bir UFO'nun parçalarının ve kurtarılan uzaylı dostlarımızın gizlice 51. Bölge üssüne getirilip, ABD'li uzmanlarca burada saklanması ve incelenmesi. Bence tamamen hayal ürünü olan bu ve benzeri komplo teorileri özellikle internetin de etkisiyle popüler kültürün odağı olmaya devam ediyor ve bu teorilere gerçekmiş gibi inanan birçok insan var. Hatta geçen aylarda sosyal medya üzerinden meraklıları Storm Area 51 yani 51. Bölgeye baskın adı altında bir kampanya başlatıp binlerce kişiyle bu bölgeye akın etmeyi planlamışlardı. 2 milyona yakın kişi kampanyaya destek sözü vermesine rağmen ancak 150 kişilik küçük bir grup üssün kapısına gelip ET'nin kuzenlerini kurtarmaya çalıştı ama yeşil antenli minik dostlarımıza maalesef ulaşamadılar. Las Vegas'ın yaklaşık 130 kilometre kuzey batısındaki bu bölge 1950'lerde soğuk savaş döneminde yüksek irtifada gözlem yapabilen U-2 keşif uçaklarının üretim ve testlerinin yapılması amacıyla CIA tarafından kurulmuş gizli bir askeri üs. O zamanlar üssün kurulduğu alana Paradise Ranch yani Cennet Çiftliği adı verilmiş ve birçok gizli askeri havacılık projesinin merkezi olmuş. Ayrıca UFO'lar olmasa da çeşitli yollarla soğuk savaş döneminde ele geçirilen Sovyet savaş uçaklarının teknolojileri burada incelenmiş ve bu sayede özellikle F-4 Phantom uçaklarına Sovyet MIG-17 sistemlerine üstünlük sağlayacak birçok modifikasyon yapılmış. Yani soğuk savaş döneminin en aktif askeri alanlarında biri. Orasını bilemeyiz ama ben yıllar önce bir test için bu üsse gittiğimde hiç ET'ye benzer kimseye rastlamadım... Gerçi sağdaki küçük köhne binanın camından bakan sanki pörtlek gözlü bir şey gördüm gibi ama olamaz, yok yok ben yanılıyorumdur kesin. Aman ha, yarın NASA mühendisi, 51. Bölge'de uzaylı gördüm diye açıklama yaptı, flaş flaş diye haber çıkmasın. Dünya bizim, dışarıdan kimseyi almıyoruz şimdilik. Bu yazı, ilk olarak Jineps gazetesinde yayınlanmış, Sırrı Oğuz'un izniyle buraya eklenmiştir.


Daha başlığı okuyunca yok canım...! dediğinizi duyar gibiyim. Son günlerde bu tür senaryolar yazılıyor. Konunun uzmanları da ancak gülüp geçiyor. Benzer tepkiler acaba 3G ve 4G zamanında niye olmadı? İnsanoğlu yeni şeylere bazen tepki verir ancak 5G için özel bir durum seziyorum. Şunu baştan söyleyelim. 5G bir kablosuz teknolojinin adıdır. Ne demek kablosuz teknoloji? Arada kablo olmadan iki aletin haberleşmesi, konuşması, bilgi aktarması manasına geliyor. Hayatımızda kablosuz teknolojileri uzun süredir zaten kullanıyoruz. 3G, 4G, WiFi, WiMax, Bluetooth, arabaların ve televizyonların uzaktan kumandaları vs. Bunların birbirinden ne farkı var? Protokolleri farklı ama bizim açımızdan veri iletim hızları, download hızları, frekans bantları farklı. Niye G? Kablosuz teknolojileri Generation kelimesi ile ifade ediyorlar. 1G, 2G, 3G, 3.5G hepsi bu teknolojilerin geldiği noktayı ayırt etmek için kullanılan sayılar. Endüstri 1.0, 2.0, 3.0, 4.0 gibi. Covid-19, 5G yüzünden olabilir mi? 5G, bir kere her yerde mevcut değil. Türkiye'de daha yok. Çünkü BTK lisans vermedi. Bu koronavirüs niye var o zaman? İran'da 5G mi var? Koronavirüs'ü yayılmasını buna bağlayanlar tutarlı şeyler söylemiyorlar. Radyasyonu iki sınıfta incelemek daha doğru. İyonlaştıran radyasyon, iyonlaştırmayan radyasyon. 5G, ikinci gruba giriyor. Radyasyon miktarı yeterince düşük güçte olduğu için bizi pişirmesi mümkün değil. Ayrıca radyasyon baz istasyonuna uzaklığımızın karesi ile düşüyor. Dolayısıyla cep telefonundan çıkan sinyal baz istasyonundan gelen sinyalin bir milyon katı desem abartmış olmam. Yani bu da mantıklı değil. Bakalım. Band içinde milimetre dalgası var. 30 GHz ve 60 GHz. Wi-Fi standardının 802.11ad versiyonu 60 GHz kullanıyor. Bazı polis radarları 30 GHz kullanıyor. O zaman onlar da zararlı. Zararı konusunda hücreleri etkilediğine dair çalışmalar var. 3G ve 4G de etkiliyor. Ancak toplamda bu zararlar şuna sebeb oluyor demek çok zor. Daha çok çalışma gerekecek. Hayatımızda herşeyi en ucuza getirmeye çalışırız. Ankara'dan İstanbul'a git, az benzin harca. Tutup Bolu tüneli yerine Bolu dağını tırmanır mısınız? Keyif yapacaksanız başka ama bir yerde enerjimi bitiren birşey varsa ben ondan kaçarım. Çok özel uygulamalar için kullanabilirim. Teknoloji geliştirirken şu iki şeye dikkat ederim. Az enerji kullanayım, fakat çok yüksek hızı yakalayayım. Öbür türlü avantajlı olmaz. Size iki seçenek sunsam, elimde bir teknoloji var, 1 GB film var, senin teknolojin 1 saatte download ediyor, benimkisi 1 dakikada. Servis fiyatları da aynı. Hangisini tercih edersiniz? 5G için kullanılan güç değerleri diğerleri için kullanılandan daha fazla değil. Ama hızı daha fazla. Bir kısım insanlar bu frekansların sağlık açısından inceliyor, bir kısım insanlar da bu frekansları en düşük güç seviyesinde nasıl kullanırım diye çalışıyor. Şöyle bir eleştiri de var. 5G'yi savunanlar genelde bu teknoloji üzerine çalışıyor. Ekmeklerini ilgilendirdiği için yoğurdum ekşi demiyor. Bendeniz bu konular üzerine çalışmıyorum. Bu konuları çalışan bir şirketle anlaşmam da yok. Bu frekansların zararını ispatlamak belki birkaç yüzyıl sürecek. Sigarayı mesela ispatladılar, sonra önlem almaya başladılar. Ama hala biliyoruz ki 100 yaşında sigara içmiş ama sağlıklı insanlar var. Bu tür vakalara bakarak sigara sağlığa zararı yoktur diyemeyiz. Ama istatistiki olarak bakıldığında zararı artık biliniyor. Bununla birlikte insanoğlunun zararını bildiği o kadar çok şey var ki. Mesela gıdalar içine konan ve gıdanın ömrünü uzatan katkı maddeleri. Kullandığımız sabun veya şampuanlardaki katkılar derimize zarar veriyor. Plastikler. Kozmetikler. Mesela fazla kilolar kaliteli yaşamı direk etkileyen faktör. Eklemlere zarar. Dünyada cep telefonundan ölen var mı bilmem ama fazla kilolardan ölen çok. Mesela kanepede öylece yatmak, televizyon izlemek zararlı. Arada bir hareket etmeniz lazım. Düzenli beslenmiyorsanız, o da zararlı. Şekeriniz var ama siz hala baklava yiyorsunuz, zararlı. Şehrin havası kirli, kükürtlü, zararlı. Alkol içiyorsunuz, zararlı.


Uzun zaman önce çok, çok uzak bir stüdyoda George Lucas fantastik bilimkurgu dünyasını daha sonra uzun süre etkileyecek bir film yarattı. Çoğumuzun bildiği üzere bu yapım Star Wars yada Yıldız Savaşları serisinden başka bir şey değildi. 40 yıl sonra bile filmlerde gösterilen fikirler bugün bilim kurgu türünün yapı taşlarını oluşturmaktadır. Serinin son filmi olan Güç Uyanıyor ile hayranlar ışın kılıçları, uzay ötesi araçları, havada asılı sürülen araçları görmekten aşırı derecede mutlu olacaklardır. Bu markanın ardındaki bilim ve teknoloji; köklerini fanteziden alsa da bunların uzun süregelen çekiciliği birçok bilim insanı ve mühendis için ilham verici olmuştur. Bu yazımızda Star Wars'ı bilim kurgudan gerçek bilime çevirebilecek birkaç önemli örneğe bakacağız. Star Wars konusunun göbeği, geniş gökadada ticaret yollarıyla bağlı ötegezegenlerin varlığından oluşur. Ama 1995'e kadar, ki bu süre ilk filmden neredeyse 20 yıl sonraya dek gelir, Güneş Sistemi ötesinde keşfedilecek ötegezenler hakkında kesinlikle bir şey bilmiyorduk. Şu ana kadar 2000'den fazla ötegezegen keşfedildi ve NASA'nın Kepler Teleskobu 2011 yılında iki yıldız etrafında dönen tıpkı Luke Skywalker'ın memleketi olan gezegen Tatooine'ye benzeyen ilk gezegeni keşfetti. Kepler 16-b olarak sınıflandırılan yaşamsal alanın olmadığı bir gaz devi. Ancak 2012 yılında teleskop, ikili yıldız sistemlerinde yaşama elverişli koşullara sahip alana çok yakın iki gezegen daha keşfetmek için kullanıldı. Yaşama elverişli bölge, gezegen etrafında suyun sıvı halde akabileceği alan olarak isimlendiriliyor. Filmlerde Han Solo'nun Millennium Falcon'u gibi uzay gemileri birbiriyle ışık yılları uzaklıktaki Güneş sistemleri arasında ulaşım yapabiliyor. Star Wars'a göre uzay ötesi itici sistemleri, gökadalar arasında yol alanları gölgesel boyut olan ve uzay ötesi olarak adlandırılan boyuta zıplatıyor ve gerçek uzayda kısayol sağlıyor. Filmler bunun hakkındaki detaylar hakkında belirsiz olsa da uzay ötesi fikri ve ışık hızından öte ulaşım gerçek bilimden temelini alıyor diye ekliyor ışıktan hızlı ulaşım olasılıklarını araştıran Fizikçi Eric Davis. Bu yılın başlarında NASA'nın Johnson Uzay Merkezi yerleşkesinde bulunan Eagle Works adlı laboratuvar göründüğü kadarıyla bu etkiyi açığa çıkararak vakumda bükülmeler yaratan, bir bükme sürücüsü yarattığını ileri sürdü. Ancak bilim kurgu sevenler için üzülerek söylemeliyiz ki, bu laboratuvarın yayımlanmayan buluşları şüpheyle karşılandı. Işıktan hızlı ulaşım optimistiği Davis ise bu buluşları acayip ve sorgulanabilir olarak nitelendiriyor. Bunlar şu an spekülatif konseptler olarak kalıyor çünkü daha ileriye dönük kuramsal çalışmalar altında yer alıyor ve bunları gerçekleştirebileceğimiz teknoloji henüz öngörülemiyor. Ulaşım sağlayan solucan deliklerini ve bükücü sürücülerini ortaya çıkaracak teknolojiyi geliştirmek 50 ila 300 yıl sürebilir. Konseptsel olarak daha az sorun çıkaran Star Wars'da yer alan ulaşım şekli, gerçek olmaya çok daha yakın. Birçok firma filmlerde speeder olarak bilinen havada asılı bir şekilde ulaşım sağlayan araçları geliştirmeye çalışıyor. Kaliforniya'da yer alan Aerofex isimli şirket, havada asılı duran ve motorsiklet gibi kullanılabilen diye tasvir edilen Aero-X aracını geliştirdi. Araç havadayken saatte 72 kilometreye kadar çıkabiliyor. Hız tutkunlarına gelince, Birleşik Krallık'ta bulunan Malloy Havacılık'ın hava motorsikleti aynı irtifada saatte 274 kilometre hıza ulaşmayı planlıyor. Hem Aerofex'in hem de Malloy Havacılık'ın hava motorsikletleri benzin ile çalışıyor. Ancak çevre bilincine sahip Star Wars hayranları yakında fütüristik ulaşım araçlarına sahip olabilir. Macaristan'ın Milli Uygulamalı Bilim Enstitüsü Bay Zoltan Nonprofit Ltd. elektrikle çalışan trikopter Flike'ı geliştirdi. Umutlarınızı söndürmek gibi olmasın ama üç aracın da halen sıkı bir geliştirme aşamasında olduğunu hatırlatmakta fayda var. Star Wars aleminin bir diğer sürekli var olan özelliği droidlerdir. Bunlar kişisel hizmetçiler, pilotlar, teknikerler ve hatta asker olabilen robotlardır. Bugünlerde otomasyonlu askeri dronlardan Google'un sürücüsüz araçlarına ve robotsal ameliyat asistanlarına varan birçok analoji var. Bu yaz robotlar, Birleşik Devletler Savunma İleri Araştırma Proje Ajansı 'nın zorlu robotik finallerinde yarıştı. İnsansı robotlar, araç sürme, kapı açma, basamak çıkmak ve vanayı kapatmak gibi karmaşık engelleri aştı. Robotların çoğu yarışmada başarılı bir performans sergiledi ancak bu makineler yarı-otonomdu yani insan oparatörler robotları kontrol ediyordu. Dolaysıyla mekanik olarak bu robotlar, hantal Star Wars droidlerin yerini tutsa da; robotları onlar kadar zeki yapmaya hala vakit var diye ekliyor, Florida'daki İnsan ve Makine Algılama Enstitüsü takımının liderlerinden Jerry Pratt. Bu takımın yarışmalarda ikinci sırayı aldığını da eklemekte fayda var. Zor kısım yapay zekada'' diyor Pratt. Öyle bir noktaya geliyoruz ki sensörler insan görüşünden iyi olmasa da nerdeyse o kadar iyi. Ancak robotların neye baktılarını anlamak çok zor. Bir kahve fincanınına bakıp onun ne olduğunu ve içine sıvı koyduğun bir şey olduğunu anlamak. Bir insan tarafından el ile kodlanmadıkça hala bu noktada değiliz ve ne olması gerektiğini söylemek çok güç. Star Wars teknolojisinin en simgesel ancak inanılması en zor parçalarından biri ışın kılıçlarıdır. Işığı oluşturan fotonlar her zaman kütlesiz ve birbiriyle etkileşime girmeyen parçacıklar olarak düşünüldü. Bu yüzden efsanevi ikili karşılaşmalarda çarpışan ışınların olma olasılığı bir hayli düşük. Davis, bu etkiyi gerçek hayatta yaratmanın bambaşka bir şey olduğunu söylüyor. Işın kılıçları kurgusal ve hiçbir zaman geliştirilemeyecekler.'' Karmaşık ve kriyojenik ekipmanlar kullanılarak 0,6 metre hapsedilmiş kuantum gazını ışın kılıcının ucundan üretmek pratik değildir. Işın bazlı silahlara gelince bütün bu çalışmalar kaybolmamış oluyor. Bilim insanları Star Wars'taki blaster silahlarına benzer silahlar geliştirmeye çok yakınlar. Hatta, Amerika Birleşik Devletleri Donanması havadaki dronları ve küçük botları etkisiz hale getirebilen gemi bazlı silahın yeteneklerini gösterdi. Bu yaz Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri ise donanmanın silahından beş kat daha güçlü, jet ve askeri araçlara sığabilecek lazer bazlı silahı denemeye başladı. Işık ayrıca Star Wars'tan bir diğer ilginç teknolojiyi taklit etmeye yardım edebilir: Çekici ışınlar. Bu ışınlar, görünmeyen ve objeleri kapan, hapseden ve hareket ettiren enerji alanı. 2010'un başlarından beri bilim insanları, ışın yoğunluğundaki küçük partikülleri çekip itmeye yarayan sıradışı lazerler yaratıyorlar. Daha geçen yıl, Avusturalya Ulusal Üniversitesi, simit şeklinde lazer kullanarak içi boş cam küreleri 20 santimetre kadar sürükleyerek, çekici ışınlarla ilgili son rekoru elde etti. Bu uzaklık bir önceki deneyden 100 kat daha fazladır. Daha birkaç ay önce Birleşik Krallık'taki Bristol Üniversitesi'nden bir takım ses dalgalarının, çekici ışın kaynağı için ileride ışığın rakibi olabileceğini gösterdi. Bilim insanları, kütle çekim kuvvetini alt eden ve polyester küçük topların havada kalmasını sağlayan düşük basıncı, bir dizi küçük hoparlörden hassas zamanlanmış ses dalgaları çıkararak yaratmayı başardı. Emperyal Yıldız Parçalayıcısı'nın takip edici ışınlarında hapsolduğunuzda ve kaçınılmaz lanetinizle yüz yüze geldiğinizde, düştüğünüz durumu belirtmek için hologram aracılığıyla mesaj göndermekten başka daha iyi bir yol yoktur. Asırlardır üç boyutlu illüzyonu sağlamak için özel tasarlanmış camlar kullanılsa da, kendiliğinden ayakta duran holografik videolar üretmek zor olmuştur. Geçtiğimiz yıllarda, John Pepper tarafından 19.yy'da icat edilen ve hayalet illüzyonu veren eski bir sahne kandırmacası tekrar gözden geçirildi. Bunun en önemli örneği vefat eden rapçi Tupac Shakur'un 2012'de Coachella Müzik Festivali'nde hayata geri döndürülmüş gibi olması gösterilebilir. Bunu gerçekleştirmenin metodu ise süper ince, çıplak gözle görünmeyen ve projektörden görüntüleri yansıtan bir foilin sahneden 45 derece açıyla asılmasında yatıyor. Eğer sahne önünde durursanız bu hile size üç boyutlu görüntü illüzyonu veriyor. Çıtaya daha yakın olan ise Voxon tarafından yapılan Voxiebox'dur. Üç boyutlu modeller yüzlerce yataysal yüzey alanlarına dilimlendikten sonra çok hızlı bir projektör bunları aşağı ve yukarı hareket eden düz bir ekrana ışınlıyor. İnsan gözü bu görüntüleri birbiriyle harmanlıyor ve hareket edebilen ve herhangi bir açıdan görülebilen üç boyutlu görüntüler oluşturuyor. Bütün Star Wars alemini kenetleyen konsept ise Jedi şövalyelerine sihirsel güçlerini veren ve iyi ile kötü arasındaki savaşa arka plan sunan kuvvettir. Bu yılın başlarında Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda çalışan bilim insanları, bu fenomen için arkada şüphe bırakmayan bir kanıt bulduklarını açıkladılar. Ancak, jedi hayranları için bu 1 Nisan şakasından başka bir şey değildi.


2016 yılının en önemli gök olaylarından biri olarak görülen Merkür'ün Güneş'in önünden geçişini 9 Mayıs 2016 Pazartesi günü izleyebileceğiz. 14:10 itibariyle Güneş diskinin doğusundan başlayacak olan geçişin son kısımlarını Güneş'in batacak olmasından dolayı gözlemleyemeyeceğiz. Geçiş sırasında Merkür, tutulma gözlüğüyle izlense dahi teleskopsuz görülemeyecek. Bu noktada, Güneş'e çıplak gözle veya Güneş filtresiz teleskoplarla bakmanın körlüğe neden olabileceği uyarısını da yapmadan geçmeyelim. 8 Kasım 2006 tarihinde ülkemizden gözlemlenemeyen bir önceki Merkür geçişi bu yıl çeşitli illerde düzenlenen etkinliklerle herkes tarafından gözlemlenebilecek. Düzenlenecek etkinliklerle ilgili detaylı bilgilere ulaşmak için aşağıdaki linklere tıklayabilirsiniz. Ayrıca düzenlenecek etkinliklere katılma imkanı olmayanlar şuradan canlı yayın ile Merkür geçişini izleyebilirler. Bir sonraki en yakın Merkür geçişi ise 11 Kasım 2019 tarihinde gerçekleşecek. İyi seyirler! Yaz saati, kış saati, saatler ileri...


Bundle, son dönemin en yenilikçi kişisel mobil haber okuma uygulamalarından biridir sizi dünyanın dört bir yanından en popüler haber mecralarının içerikleriyle buluşturur. Şık tasarımı, kolay kullanımlı arayüzü ve binlerce blog ve web sitesine hızlı ulaşımı sayesinde Bundle size her yönüyle sıradışı bir haber okuma deneyimi sunar. Türkiye dahil 30'dan fazla ülkede kullanıcılarına binlerce haber kaynağı sunan Bundle, sade tasarımı, haberlere hızlı erişimi ve kullanım kolaylığı ile rakiplerinden ayrışıyor ve kullanıcılarına alışılmışın dışında ayrıcalıklı bir okuma deneyimi sunuyor. Kozmik Anafor ve Bundle içerik ortaklığı sayesinde Kozmik Anafor artık Bundle Türkiye'de bilim kategorisinde önerilen kaynaklardan biri oldu. Bundle uygulamasını iPhone ve iPad için App Store'dan, Android telefon ve tabletler için Google Play'den ücretsiz olarak indirebilirsiniz. Daha önce iki bölüm halinde tanıttı... Dünyada Star Wars, James Bond, Harr...


Biliyorsunuz, homeopati tavşanın suyunun suyu diye tabir edeceğimiz, hiçbir tedavi edici özelliği bulunmayan bir dolandırıcılık, pardon sözde tedavi yöntemi. Ancak, üstteki fotoğrafta gördüğünüz gibi, bilimsel görünsün amacıyla çoğunlukla boynuna steteskop asmış bir doktorun olduğu görsel kullanılarak satışa sunuluyor. Uyduruk homeopatik ilaçların placebo diye tabir edilen sahte ilaçlardan tedavi oranı açısından hiçbir farkının olmadığı biliniyor. Zaten, homeopati ilaçlarının placebo ilaçlardan daha etkili olduğuna dair yapılmış tek bir bilimsel çalışma bile bulunmuyor. Yani, X homeopati ilacı, aspirinden Y kat daha etkilidir şeklinde yapılmış hiçbir bilimsel test, analiz, çalışma vs yok. Homeopatinin tedavi edici özelliği, tümüyle uydurma verilere, bol süslü laflara, new age inanç uydurmalarına dayanıyor. Bir süredir, ülkelerde yer alan yasal boşluklardan faydalanarak uyduruk ilaçlarla insanları kandırarak büyük paralar kazanan homeopati firmaları ve homeopat denilen sözde hekimlerin önüne, artık devletler bazında engeller konulmaya başlandı. Daha öncesinde ingiltere örneğini duyurduğumuz homeopati dolandırıcılığına dur deme girişiminin bir sonucu da ABD'de alındı. Artık, ABD'de homeopati ilacı adı altında satılan şeylerin üzerinde: Bu tedavi yöntemi modern tıp tarafından kabul edilmez ibaresi bulunmak zorunda. ABD Federal Ticaret Komisyonu, üzerinde ek olarak: Tedavi ediciliğine dair hiçbir bilimsel kanıt yoktur ve yüzyıllar öncesinin eski teorilerine dayanır ibaresinin de yer almasını istediği homeopatik ürünlerin, tezgah üzerinde özendirici biçimde satışa sunulmasına, reklamının yapılmasına da sınırlamalar getireceği dile getiriliyor. NASA Uzaylıları Biliyor Ama Halktan Gizliyor! Kimi zaman üstad İlber Ortaylı'nın ... Evrende yaşamın sadece dünya ile sı...


Merkür Projesi ABD'nin Sovyetler Birliği ile girdiği uzay yarışı yıllarında başlatmış olduğu ilk insanlı uzay uçuşu projesidir. Aşağıdaki toplu fotoğrafta astronotlar üzerlerinde o tarihlerdeki göz kamaştırıcı uzay elbiseleri ile poz veriyorlar. Bu alüminyum folyo ışıltılı elbiseler, daha sonraları güvenlik problemi ve ciddi eksikler barındırıyor olmaları sebebi ile baştan aşağı değiştirildi. Arkada soldan ilk sırada uzaya çıkan ilk Amerikalı olan Alan Shepard. Onun yanında da daha sonraki tarihlerde Apollo 1 testi sırasında kapsülde yanarak hayatını kaybedecek olan Virgil Grissom Onun yanında da uzaya tek başına giden son Amerikalı Gordon Cooper yer alıyor. Önde soldan ilk sırada 6 tam yörünge turu atan Walter Schirra, onun yanında sağlık problemi sebebi ile Merkür görevinden çıkarılan fakat sonrasında Apollo programlarında üst düzey görevler alan ve Apollo-Soyuz işbirliği projesi kapsamında uzaya giden Donald Slayton. Onun yanında Dünya yörüngesindeki ilk Amerikalı olan Albay John Glenn ve yanında 3 tam yörünge turu atan Scott Carpenter.


Açık yıldız kümesi, aynı moleküler buluttan doğmuş sayıları binlerce olabilen ve birbirleri arasında zayıf kütle çekimsel etkileşim bulunan yıldız topluluklarıdır. Aynı moleküler bulutta oluştukları için yaşları ve kimyasal bileşenleri hemen hemen aynıdır. Bu sebeple yıldız evrimini anlama konusunda önemli bir rol oynarlar. Yalnızca aktif yıldız oluşum bölgelerine sahip spiral ve düzensiz gökadalarda bulunurlar. Genç açık yıldız kümeleri, çevrelerinde içlerinde oluştukları moleküler bulutunu da barındırabilir. Fakat küme içindeki büyük kütleli yıldızların şiddetli ışıma gücü sebebiyle bu bulut zamanla dağılır. Açık yıldız kümelerinden en bilindik olanı çıplak gözle de görülebilen Pleiades (M45) ya da diğer adıyla Ülker açık yıldız kümesidir. Açık kümeler gökada çevresinde dolanmalarını gerçekleştirirken bazı yakınlaşmalar sonucunda, birbirlerine düşük kütle çekimsel kuvvet ile bağlı olduklarından üye kaybedebilirler. Çoğu açık yıldız kümesi yüz milyonlarca yıl bir arada kalırken, çok fazla yıldız içeren büyük kütleli kümeler için bu süre milyarca yılı bulabilir. Ancak, küme önünde sonunda dağılmaya mahkumdur. Gökyüzünde gördüğünüz hemen her yıldız, geçmişte böylesi bir kümenin üyesi idi; yıldızımız Güneş bile. Gökadamızda bilinen 1.000'in üzerinde açık yıldız kümesi bulunuyor ve bu sayının kat kat daha fazlası olabileceği tahmin ediliyor. Bu açık kümeler, büyük çoğunlukla gökada düzlemi üzerinde yer alırlar. Küresel kümelerin aksine şişim bölgesinde bulunmazlar. Gökada düzleminden 100-200 ışık yılı kadar uzakta, gökada merkezinden ise 50.000-60.000 ışık yılı uzakta yer alabilirler. Açık kümeler çoğunlukla Samanyolu diski üzerinde dağılmışken, küresel kümelerin buranın dışında kaldığını görebiliyoruz. M92, M2, M15 küresel kümeleri gökada düzleminden oldukça uzakta iken açık kümeler gökada düzlemine oldukça yakın. Gökada merkezine yakın bölgede gelgit kuvveti daha fazladır. Gökada merkezinde daha yoğun halde bulunan büyük moleküler bulutlar, kümenin dağılma oranını artırır. Bu da açık kümelerin dağılması üzerinde önemli bir etki yaratır. Kümenin gökada merkezine daha yakın bölgesinde bulunan yıldızlar, bu gelgit etkisiyle erken yaşlarda kümeden kopmaya, kümenin gökada merkezinden uzak bölgesinde bulunan üyelere göre daha yatkındır. Açık yıldız kümelerini HR diyagramında noktaladığımızda yıldızların çoğu ana kol üzerinde yer alır. Daha erken evrilen bazı büyük kütleli yıldızların ana koldan yavaş yavaş ayrılmaya başladığı görülür. Aynı moleküler buluttan yaklaşık aynı zamanda doğdukları için bu ayrılma çizgisi doğrudan kümenin yaşı ile ilişkilidir. Yukarıdaki HR diyagramında M67 ve NGC 188 açık yıldız kümelerinin elemanları noktalanmış. Çoğu üyeleri anakol üzerinde olmasına rağmen anakoldan ayrılma yolu rahatlıkla görülebiliyor. M67'nin ayrılma kolunun ise NGC 188'den farklı bir noktada başladığı görülüyor. M67'de daha sıcak yıldızların bulunduğu bölgeden başlarken NGC 188'de daha soğuk yıldızlardan başlıyor . Bu, M67'nin daha genç bir küme olduğunu gösterir. M67 ilerleyen zamanlarda daha sıcak yıldızlarını evrim yoluna koymuş olacak ve NGC 188 gibi bir hal alacak. Açık kümeler HR diyagramında noktalandıklarında bir anakol çizgisi verirler. Fakat bu çizgi yıldızlararası ortamdan ötürü yolda soğrulmaya uğrayarak bir miktar kızıllaşır. Dolayısıyla kümenin anakolu, gerçek anakol çizgisinden ötelenmiş olarak bulunur. Bu ötelenme miktarı, ışığın ne kadar yoğun bir ortamdan geçtiği ve ne kadar yol boyunca bu ortamda soğrulduğu ile doğrudan ilişkilidir. Eğer kümenin konumundan ortamdaki soğurma katsayısını hesaplayabiliyorsak, kümenin uzaklığını da hesaplayabiliriz.


Neredeyse bütün bilim dalları iç içe olan astronomi en eski ama kendisini sürekli güncellemesiyle en yeni bilim dallarından biridir. Geleceğin meslekleri arasında gösterilen uzay hukuku, uzay mimarisi, asteroid madenciliği gibi alanlarda ülkeler personel yetiştirmek istiyor ise astronomi eğitimine gerekli önemi vermek zorundadır. Adli astronomi de gelişmek için kendisine yatırım bekleyen adli bilim dalıdır. Adli astronomi, gökyüzünün geçmiş zamanlarda olan görünümünü ve gök cisimlerinin konumlarını göstermeye yarayan adli bilimin bir dalıdır. Adli bilimde, edebiyatta, tarihsel olaylarda ve sanat tarihinde adli astronomi kullanılmaktadır. Ülkemizde bazı davalarda astronomi, adaletin sağlanmasında katkı sağlıyor. Bu alanda Kandilli Rasathanesi'ne gerekli davalarda başvurular olmaktadır. Örneğin; 1992 yılında bir asteğmen, bir yüzbaşına fiziksel şiddet uyguluyor. Asteğmen kendisini savunduğunda havanın çok karanlık olduğunu ve kişinin yüzünü göremediğini, bu nedenle onun bir er olduğunu düşünerek dövdüğünü ifade ediyor. Burada astronomi devreye giriyor ve kavganın olduğu gün Ay'ın dolunay evresinde olduğu belirleniyor. Bu bilgiden hareketle o tarihte hiçbir ışık kaynağı olmasa da insanların birbirlerinin yüzünün seçilebileceği anlaşılıyor. Bir trafik kazası olduğunu düşünelim. Bu kazanın davası kazadan 3 ay sonra görüldü diyelim. Eğer kaza yapan kişi; Hava çok karanlıktı, etrafta aydınlatmalar yoktu, bu yüzden göremedim gibi bir ifade kullanıyorsa burada devreye yine adli astronomi giriyor. O dönemde Ay'ın hangi evrede olduğu önemli. Kaza yapan kişi asteğmenin durumuna düşebilir. Van Gogh'un tablosu ile adli astronomi arasında bir bağlantı bulmakta zorlanmış olabilirsiniz. Ancak aslında, Van Gogh'un ünlü eserlerinden birisi olan Evening Landscape with Rising Moon tablosundaki gizem adli astronomi sayesinde çözülmüştür. 2003 yılında SWT fizik profesörleri Donald Olson ve Russell Doescher, İngiliz Profesör Marilynn Olson ile birlikte Sky & Telescope dergisinin Temmuz 2003 sayısında bu ünlü tablo hakkında bir makale yayınladılar. Tablonun tam olarak ne zaman resmedildiği bilinmemekteydi. Bu tabloda ilk zamanlarda dağın arkasından Güneş'in battığı düşünülmüş. Tablonun üzerinde derin bir çalışma yapan bilim insanları; oradaki gök cisminin Güneş değil Ay olduğunu; Ay'ın doğmaya başladığını, tabloda yer alan buğdayın hangi tarihler arasında hasat edileceği, bu tabloda çizilmiş yerin gerçek bir yer olduğunu, Ay'ın resimde yer alan bölgeden tam olarak hangi günde doğacağını ve bazı diğer önemli sonuçları adli astronomi sayesinde bulabilmişlerdir. Benzer biçimde, geçmiş yıllarda oluşmuş meteor olaylarını incelerken de aslında yine adli astronomiye başvurmuş oluyoruz.


Bazı takımyıldızlar farklı kültürlerde çeşitli isimler ile anılırken Akrep Takımyıldızı için bu durum geçerli olmamıştır. İsmi konusunda genel olarak kültürler arası bir söz birliğinden bahsetmek mümkündür. Sadece eski Türkler ''Kuyruklu'' ya da ''Uzun Kuyruklu'' olarak isimlendirmiştir. Ne zaman nereye bakacağımızı bilmek gökyüzü gözlemciliğinin altın kuralıdır. Akrep de Temmuz Ağustos aylarında güneş battıktan hemen sonra güney ufkunda kendini gösterir. Avcı ile olan husumetinden ötürü geç saatlere kadar kalamayacağını tekrar hatırlatalım. - Antares / 1,05 - Shaula Scorpii / 1,60 - Lesath u Scorpii / 2,70 - Acrab Scorpii / 2,60 - Dschubba Scorpii / 2,35 - Sargas Scorpii / 1,85 - Scorpii / 1,85 - Girtab Scorpii / 2,35 - Alniyat t Scorpii / 2,80 - Zubeneschamali Arapça - Zubenelgenubi Arapça - Brachium Latince Akrep Takımyıldızından bahsederken Antares'e değinmeden geçmeyelim. Antares gökyüzünün en parlak 15. yıldızı, takımyıldızının ise en parlak yıldızıdır. Dolayısıyla bu yönde yapılacak gözlemlerde önemli bir referans noktasıdır. Ömrünün son demlerine gelip kırmızı dev aşamasında olan Antares'i bizatihi diğer yıldızlardan ayırt etmek oldukça kolaydır. Kızılımtırak rengi bize Mars gezegenini hatırlatır. Zaten adı da Mars ile bağlantılıdır. Mars gezegeninin eski Grekçede adı Ares iken Antares de ''Anti-Ares'' birleşimiyle isimlendirilerek, isminde hem benzerlik hem de karşıtlık barındıran tek yıldız olmuştur. Antares'in takımyıldızdaki konumu, bildiğimiz akrep hayvanının kalbinin vücudunda bulunduğu anatomik pozisyona benzerlik göstermektedir. Hem bu benzerlik hem de takımyıldızdaki en parlak yıldız olmasından ötürü Antares ''Akrep Kalbi'' olarak unvan almıştır. Bunların yanı sıra Akrep Takmıyıldızı uygun gözlem şartları altında basit bir dürbünle bile gözlemlenebilecek baş kısmında M4 ve M80, iğne/kuyruk kısmında Kelebek Kümesi ve Ptolemy/Batlamyus Kümesi gibi önemli gök yapılarını ihtiva etmektedir.


Albedo, bir cismin yüzeyine gelen ışığı geri yansıtma kapasitesidir. Teoride, mükemmel yansıtıcıların albedosu 1, ışığı tümüyle soğurup yansıtmayan cisimlerin albedosu 0 değerini alır. Ancak pratikte ne mükemmel bir yansıtıcı, ne de mükemmel bir soğurucu vardır. Bu nedenle her cismin albedosu 0 ile 1 arasında numaralandırılır. Gökbilimde albedo , kendi ışığını üretemeyen gökcisimlerinin başka kaynaktan aldığı ışığı yansıtma gücü olarak tanımlanmaktadır. Bu kaynak, bizim sistemimizde yıldızımız Güneş'tir ve albedo, gökcisimlerinin Güneş ışığını yansıtma kapasitesini belirtmek için kullanılır. Güneş'ten gelen ışınların yüzeye çarpma açısı, yüzeyinin pürüzlü olması, atmosferi, yüzeyinin kimyasal özelliği gibi durumlara bağlı olarak albedo değişiklik göstermektedir. Uydumuz Ay'ın beyazlığı yaklaşık 0.12'dir. Yani yüzeyine çarpan Güneş ışığının yalnızca %12'sini yansıtır. Aslında bu rakam oldukça özeldir, çünkü 0.12'lik albedo değeri o cismin ışığı çok kötü yansıttığını gösterir. Örneğin, taş kömürünün beyazlığı da 0.12 civarındadır. Yani Ay aslında kömür kadar kadar kötü bir yansıtıcıdır. Bir karşılaştırma için, gökyüzünün en parlak gezegeni Venüs'ü ele alabiliriz ki Venüs'ün albedosu 0.75'tir. Gezegenimize hem yakın olması hem de bu yüksek yansıtıcılığı sayesinde gökyüzünde çok parlak biçimde görünür. Bu yüksek yansıtıcılığın sebebi, Venüs'ü tümüyle kaplayan kalın bulutlar nedeniyledir. Ancak, Güneş Sistemi'nin en büyük albedosu Venüs'te değil, Satürn'ün uydusu Enceladus'tadır. Bu değer ise neredeyse üst sınır olan 0.99'dur. Yüzeyi tümüyle su buzu kaplı olan Enceladus, bir kartopu gibi beyazdır ve üzerine düşen ışığın çok büyük bir kısmını geri yansıtır. Eğer Ay, Enceladus kadar iyi bir yansıtıcı olsaydı, geceleri sokak lambası kullanmamıza gerek kalmayacak kadar aydınlık dolunaylar yaşayabilirdik. Dünya yüzeyi, ne tam bulutlu, ne de tam anlamıyla bulutsuzdur. Bu nedenle albedosu da değişiklik gösterir. Ancak ortalama albedosu 0.30 civarında kabul edilir. Jüpiter ve Satürn gezegenleri 0.34'lük albedo oranıyla birbirine oldukça benzerler. Uranüs 0.29, Neptün ise 0.31'lik albedosuyla Dünya'nın yansıtıcılığına eşdeğer bir yapıya sahiptir.


Hıristiyan mitolojisindeki baş melek Michael'in adıyla da anılan Aldebaran, Boğa takımyıldızında dünyadan 65 ışık yılı uzaklıkta bir kırmızı dev yıldızdır. 0,87 kadir parlaklığı ile geceleyin gökyüzünün en parlak yıldızlarından biridir. Gece gökyüzünde Pleiades yıldız kümesiyle beraber görülebilir. Adını Arapça'daki El deberan dan alır, takip eden, izleyen demektir. Pleaides'i takip ettiği için bu isim verilmiştir. Zaten Aldeberan kelimesi de dübür kelimesiyle aynı kökten gelir, dübür de arka, kıç, demektir. Boğa takımyıldızının Alfa'sı, Elif'i yani en parlak yıldızıdır. Yön bulmada kullanılmışlığı vardır. Orion Takım Yıldızı'nı ayakları yere basar şekilde düşünürsek yayının sağ üst köşesindeki parlak yıldızdır. Boğa takımyıldızı içinde bulunur. Doğru mu buldum acaba? diye düşünenlerdenseniz bulduğunuz yıldızın etrafına bakın. Eğer 6-7 yıldızdan oluşan üçgen benzeri bir yapı varsa ve bulduğunuz yıldız da bu üçgenin bir parçasıysa doğru buldunuz demektir. Takımyıldızlar sembolize edilirken, Aldebaran kızgın boğanın kırmızı gözüdür. Aldebaran gökyüzünün en parlak 13. yıldızıdır. Bize 65 ışık yılı uzak olmasına rağmen bu denli parlak olmasının sebebi bir kırmızı dev olmasındandır. Dikkatli bakıldığında parlak beyaz renkli gözükmez birçok yıldız gibi. Hafif sarımsı, turuncumsudur. Şu andaki kütlesi, Güneş'in 1.7 katı kadardır ancak, kırmızı dev evresinde olduğu için çapı Güneş'ten yaklaşık 44 kat daha büyüktür. Bu haliyle, Güneş'ten yaklaşık 520 kat daha fazla ısı ve ışık yayar. Aldebaran, yüz milyon yıla yakın bir süre daha yavaş yavaş genişlemeye ve parlaklaşmaya devam edecek. Sonrasında ise usulca dış katmanlarını uzaya saçarak bir gezegenimsi bulutsu oluşturacak. Bulutsunun merkezinde ise şu anki enerji üreten çekirdeği bir beyaz cüce olarak açığa çıkacak. Bunun da ardından geçen birkaç milyon yıl içinde bulutsu dağılacak, hala onbinlerce santigrat derece sıcaklığa sahip olan beyaz cüce tek başına ortada kalacak. Nihayetinde, bu beyaz cüce de milyarlarca yıl boyunca yavaş yavaş soğuyarak gözden kaybolacak, yok olacak.


68 yıl aradan sonra, Dünya'ya en yakın konumda gözlemlenebilecek olan Dolunay, 25 Kasım 2034 tarihine kadar bir kez daha bu kadar yakın gözlemlenemeyecek. Süper ay, ufka yakın olduğu sürece, yeryüzündeki tüm objelerin arasından doğal olmayan bir büyüklükte görülecek. Gökyüzündeki bu şölene, tanıklık etmek istiyorsanız, 14 Kasım 2016 Pazartesi akşamı İstanbul Eyüp'teki Ali Kuşçu Uzay Evi Dolunay Gözlemi eşsiz bir fırsat sunuyor. Not: Herkese açıktır, kayıt gerekli değildir. Bu poz, dün gece (29 Ağustos 2015) ... Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali 2022 Kayıtları Açıldı! 7 yıldır Kozmik Anafor Astronomi Pl...


Dediysem de sarhoş değil, yoksa yörüngesinde bir o yana bir bu yana sallanırdı. Lovejoy bir kuyruklu yıldız ama, tüm kuyruklu yıldızların aynı kimyasal kompozisyonda olduğu tahmin ediliyor. Geçen yıl benim de bol miktarda fotoğrafını çektiğim yeşil etekli Lovejoy kuyruklu yıldızının 30 metrelik dev radyoteleskop ile mikro dalga boylarında tayfını alan bir grup astronom, içkilerde kullanılan etil alkolün varlığını saptadılar. İstanbul'da 28 kişiyi öldüren kaçak içkilerdeki metil alkol değil, aman dikkat. Yapılan hesaba göre Lovejoy saniyede 500 şişe şarabı uzaya bırakıyor. Şarap değil de rakı üzerinden hesaplasalardı, şişe sayısı doğal olarak düşecekti. Mikro dalga boylarında bir çok frekansa bakanlar başta bildiğimiz şeker olmak üzere 21 adet karmaşık organik molekül buldular. Bir organik molekülün karmaşık sıfatını alması için altı veya daha fazla atomdan oluşması gerekiyor. Yaşamın yapı taşları organik moleküller olduğunu bildiğimize göre yeryüzüne yaşamı yoksa kuyruklu yıldızlar mı getirdi sorusu her zaman sorulur. Araştırmacılar kuyruklu yıldızdan her saniye 20 ton suyun da uzaya bırakıldığını hesapladılar. Yaklaşık 3,8 milyar yıl önce, büyük bombardıman sırasında gezegenimize bol miktarda asteroid ve kuyruklu yıldız çarpmıştı. Yeryüzündeki okyanuslar o çarpışmaların bir sonucu mu diye gökbilimciler tartışırlar. Bu tartışmada, suyun hepsi olmasa da büyük kısmının kuyruklu yıldızlar tarafından getirildiği konusunda bir fikir birliği var.


ALS, yani Amyotrofik Lateral Skleroz sebebi bilinmeyen üst ve alt motor nöronlarının yapısal bozukluğu ile ortaya çıkan bir bölgeden başka bir bölgeye geçebilen, tedavi edilemez ve hastayı gün geçtikçe güçten düşüren bir hastalıktır. Yani ALS hastalarının gün geçtikçe hareket yetenekleri kısıtlanır. Hiç şüphesiz birçoğumuz ALS hastalığını ünlü fizikçi Stephen Hawking ile tanıdık. Stephen Hawking, 8 Ocak 1942 tarihinde Oxford'da doğmuştur. Oxford Üniversitesi'nden birincilikle mezun olmuş ve Cambridge Üniversitesi'nde kozmoloji alnında doktorasını yapmıştır. Alanında ki başarılarının yanında sportif faaliyetlerde de aktif olmuştur. Ancak genç Hawking'e hayatının en önemli dönüm noktalarından birinde iken evrenin nasıl oluştuğuna ilişkin ilk fikir birikimleri bu dönemde oluşmuştur.- ALS tanısı konuldu. Doktorlar Hawking'e 2-3 yıl aralığında ömür süresi olduğunu söylediler. Ancak durum böyle olmadı Hawking'in hastalığı çok yavaş şekilde seyir aldı. Hawking, henüz 21 yaşında doktora yapan genç bir Fizikçi idi. O umutsuzluğa kapılmak yerine daha çok çalışmayı tercih etti. Çalışmanın önemini tüm insanlığa; Çalışmayı asla bırakmayın. Çalışmak size bir anlam ve amaç verir. Bunlarsız bir hayat boştur. sözleriyle anlatmıştır. 20. yüzyılda Einstein'den sonra gelen en büyük deha olan Stephen Hawking tamamiyle yürüyemez ve konuşamaz hale geldiğinde çalışmalarını ve yazdığı kitapları tüm dünyaya Intel'in tasarlamış olduğu özel bir tablet sayesinde sunmuştur. Intel tarafından tasarlanan özel tableti sayesinde evrenin sırlarını çözmek için çalıştı. O'nun en önemli çalışmlarından biri olan Hawking Işıması, kara deliklerin dalgalanmasıyla ortaya çıkan enerji parçacıklarının etkileştiği ve birbirilerini yok etmesiyle ilgili yaptığı çalışmadır. Ünlü Fizikçi'nin en önemli yeteneklerinden biri ise, çözümleri hesaplama veya deney ihtiyacı olmaksızın göselleştirebilme yetisidir. Ünlü deha, 2007 yılında özel geliştirilmiş bir uçak içinde yer çekimi olmayan ortamı deneyimledi. Bu deneyim ona, yer çekimsiz ortamda bulunan ilk felçli insan niteliğini kazandırdı. Hawking için özel tasarım bir tabletten bahsetmiştik. Şimdi bu tabletin ne tür yazılımlarla nasıl çalıştığını inceleyelim. Hawking, 1997 yılından ölümüne kadar tekerlekli sandalyesinden çalışmalarını sürdürdü. Sandalyenin koluna yerleştirilmiş bir tablet bulunmaktaydı. Bu tablet tekerleri döndüren motorlara güç kaynağı olan pillerle çalışmaktaydı. Hawking, hastalığı sebebi ile geçirdiği bir anomali sonucunda soluk borusundan yapılan ameliyat sebebi ile konuşma yetisini de kaybettiğinden Intel'in oluşturduğu özel bir yazılımla Hawking yanağını oynatarak tabletteki imleci hareket ettirebiliyordu ve konuşmalarını bu tabletten çıkan robotik bir ses ile duyuruyordu. Peki bu sistem yanak hareketlerini nasıl takip ediyordu? Bunun için kızıl ötesi ışınlar kullanılıyordu. Bu kızıl ötesi ışınlar kullanılarak üretilen kızıl ötesi bir göz ünlü dehanın gözlük çerçevesine yerleştirilmişti. Bu özel sisteme Hawking için algoritmalardan oluşan bir yazılım eklenmiştir. Bu yazılıma Hawking'in nasıl konuştuğu eklenmişti. Hawking'e, derslerinde veya konferanslarında yalnızca ilk harfi tabletine yazarak kalan harflerin doğru ve tam manasıyla tamamlanması gibi bir kolaylık sağlıyordu. Onun için özel tasarlanmış tablet, tabletinin bulunduğu elektrikli sandalye ve yazılımlar onun dünyaya çalışmalarını duyurmasını, kitaplarının yazılmasını ve konferans metinlerinin hazırlanmasını sağlıyordu. 14 Mart 2018 tarihinde kaybettiğimiz Stephen Hawking hayatının son günlerine kadar sandalyesinde çalışmalarına devam etti.


Netflix'in yeni dizisi Altered Carbon'un esinlendiği; siberpunk türünün başarılı örneklerinden biri olan Takeshi Kovacs serisinin ilk kitabı Değiştirilmiş Karbon, İthaki Yayınları tarafından Türkçeye kazandırıldı. Kitap, insanların ışık hızının altında yol alan gemilerle, nesiller süren yolculuklar sonucu başka yıldız sistemlerine gidip kolonileştiği bir zaman diliminde geçiyor. Aslında sürükleyici polisiye bir hikayenin distopik bir toplum yapısı altında bilim kurgu ile harmanlandığı hikayeyi özel kılan; insanlığın bilinç aktarımı yoluyla neredeyse ölümsüzlüğe ulaştığı bir geleceği anlatıyor olması. Hikaye, ölümsüzlüğün bile sınıf farkları üzerinden biraz adaletsizce dağıtıldığı bu dünyada; öldürülen çok zengin bir ölümsüzün kendisini katilini bulması için kahramanımız Takeshi Kovacs'ı kiralamasıyla başlıyor. Kardeş Youtube platformumuz Feza Gezginleri'nden Can Akdağ, bu ses getiren kitap için kapsamlı bir inceleme videosu hazırladı. Yukarıda yer alan videoyu izledikten sonra sizleri bir sürpriz de bekliyor. Yapılacak olan çekilişte, iki kişi kitabı kazanma hakkı elde edecek.


Astronomi veya astrofizik konularında genel kültürü yüksek olan herkes, bu soruya şöyle cevap verecektir: Altın dahil olmak üzere, demirden ağır tüm elementler süpernova patlamaları sonucu meydana gelmiştir. Bu cevap doğru evet, ancak eksik kalıyor. Altın ve gümüş, süpernova patlamaları sırasında oluşur. Ancak, bu patlamalar sırasında oluşabilecek altının miktarını hesapladığımızda; evrende gözlemlediğimiz altın ve gümüş gibi ağır elementlerin oranı fazla çıkıyor. Oysa evrende daha az altın, daha az gümüş, daha az platin, tungsten, kurşun veya cıva olması gerekiyordu. Yani ömrünün sonuna gelen yıldızların oluşturduğu süpernovalar, bugün gözlemlediğimiz ağır elementleri oluşturmak için yeterli değiller. O halde, bu altının olması gerekenden fazla olan kısmı, başka bir biçimde oluşuyor olmalı. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki, Altın, Gümüş, Cıva gibi ağır elementlerin asıl büyük miktarının oluşum yeri, daha önceden bir süpernova şeklinde patlayarak nötron yıldızına dönüşmüş iki yıldızın tekrar yeni bir süpernova patlamasına yol açacak biçimde çarpışması. Yani, nötron yıldızlarının çarpışması sonucu bu bildiğimiz ağır elementlerin normal süpernova patlamalarıyla oluşamayacak olan gözlemlediğimiz miktarını meydana geliyorlar. Nötron yıldızı çarpışmaları evrende çok nadir görülür. Fakat böylesi ağır iki kütlenin çarpışması o kadar büyük bir enerji açığa çıkarır ki, bir süpernova patlamasında oluşandan çok daha fazla miktarda tungsten, platin, altın, cıva, gümüş ve kurşun açığa çıkar. Bir nötron yıldızı çarpışması çok şiddetli gerçekleştiği için bu elementlerin tümü büyük bir hızla uzay boşluğuna saçılır. Çarpışma sonrasında çoğunlukla iki yıldızdan geriye bir şey kalmaz, tümüyle yok olurlar ve içerdikleri büyük miktarda (3-4 Güneş kütlesi) madde yeni yıldız oluşum bulutsularına karışır. Tüm elementlerin nasıl oluştuğu ve şu anda evrendeki bolluk miktarı ile ilgili bu yazımızı okursanız daha geniş bilgi alabilirsiniz. Not: ilk olarak 2016 yılında yayınlanan bu yazımız, düzenlenip güncellenerek tekrar yayına sunulmuştur.


Hayal etmekte bile zorlandığımız sonsuz uzayın derinliklerinde bir yerde bize benzeyen ya da benzemeyen başka varlıkların yaşıyor olabileceği düşüncesi bizleri daima heyecanlandırdı. Bu düşüncenin bizi mest etmesine engel olamıyoruz. Onlarla bir şekilde iletişime geçmek, yalnız olmadığımızı kesin olarak bilmek ya da onlara sesimizi duyurmak ne kadar da muhteşem olurdu, öyle değil mi? Kimilerine göre öyle, ancak Stephen Hawking gibi kimi bilim insanlarına göre Dünya'mızdan başka diyarlara sesimizi duyurma fikri, risklerini düşününce pek de mantıklı bir hareket olarak görülmüyor. Yine de bazı bilim insanları bunu benimseyerek önemli çalışmalarda bulunmuşlar. Nitekim Carl Sagan'ın öncülük ettiği uzay araçlarına yerleştirilmiş altın ve alüminyum plaklar projeleriyle başka Dünya'lara sesimizi duyurma çabamız çoktan başlamış halde. 1971 yılında NASA, dış gezegenler hakkında bilgisizliğimizi gidermek amacıyla Pioneer Programı'nı başlattı. Pioneer Programı, Pioneer 10 ve Pioneer 11 uzay araçlarını içermekteydi. Pioneer 10 aracı 3 Mart 1972'de Cape Kennedy üssünden fırlatılmadan önce ABD'li gökbilimci Carl Sagan'ın aklına aracın üzerine bir mesaj iliştirme fikri geldi. Çünkü Pioneer 10 uzay aracının Jüpiter'i araştırdıktan sonra onun çekim kuvvetiyle Güneş sisteminin dışına savrulması bekleniyordu. Sagan'a göre yıldızlararası yolculuğa çıkacak bu aracın üzerine konulacak bir mesaj, olası uzaylı bir medeniyet için oldukça değerli olabilirdi. Ancak Pioneer 10 uzay aracı herhangi bir yıldıza doğru ilerlememekteydi. Araç, Avcı ve Boğa Takımyıldızlarının yakınlarında, hiçbir cismin olmadığı bir boşluğa doğru ilerleyecekti. Mesajın herhangi uzaylı bir medeniyetin eline geçmesi, onların ancak aracı yakınlarından geçerken tespit ettikten sonra yanına gidip mesajı teslim almaları durumunda gerçekleşecekti. Carl Sagan bu durumu okyanusta bir kazazedenin şişe içinde okyanusun rastgele bir yerine pusula göndermesine benzetiyor. Aşağıdaki görselde gördüğünüz mesaj, Carl Sagan ve ressam eşi Linda Salzman tarafından tasarlandı. Amaç uzaylılara kendimizi ve gezegenimizi tanıtmak, nerede olduğumuzu söylemekti. Bu yüzden mesajın erkek ve kadın figürleri haricinde kolayca anlaşılabilecek bir yanının bulunduğunu söylemek zor. İçerisinde oldukça kompleks ancak aynı zamanda basit mesajlar içeren bu mesaj, 15 x 23 cm boyutlarında altın ile kaplı alüminyum bir plağa işlendi ve Pioneer 10'un anten taşıyıcıları üzerine yerleştirildi. (Aynı mesaj 1973'te Pioneer 10'un ikizi sayılan Pioneer 11 üzerine de yerleştirilmişti.) Mesajın boşlukta, Dünya'ya oranla daha az aşınmaya uğrayacağı düşünüldüğü için yüz milyonlarca yıl sağlıklı kalabileceği varsayıldı. Mesajın içeriğine ve neler söylediğine özetle bir bakalım. Mesajın sol üst tarafında halter benzeri şekil, nötr hidrojen atomunun paralel ve anti-paralel proton ve elektron dönüşleri arasındaki geçişi temsil ediyor. Evrende en bol bulunan element olduğundan Hidrojenin şematik olarak gösterilmesi tercih edildi. Hidrojen atomunun temsil edildiği şeklin altında ise tuhaf saçılımlı yapı, ikili sistemde Güneş sisteminin 14 pulsara göre uzaklığını ve dönüş sıklığını gösteriyor. Bunun hemen altında Güneş sisteminin temsil edildiğini ve uzay aracının çıkış noktasının gösterildiğini kolayca anlamış olmalısınız. Pioneer 11'in sonradan yönünün değiştirilmesi sonucunda üzerindeki bu şemanın geçersiz kaldığını da söyleyelim. Gezegenlerin alt ve üstlerindeki işaretler ise gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıklarına gösteriyor. Bütün bu mesajlar ve temsiller arasında en dikkat çeken şeklin erkek ve kadın figürleri olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Uzaylıların bulması halinde, onlar için de büyük olasılıkla mesajın en şaşırtıcı ve en ilgi çeken tarafı bu şekil olacaktır. Bu resim Carl Sagan'ın eşi Linda Salzman'ın Yunan heykelleri ve Leonardo da Vinci'nin çizimlerinden esinlenerek tasarlanmıştı. Ancak Sagan ve eşi Salzman, bu çizimden ötürü olumlu yorumlardan çok feministlerden, eşcinsellerden, askerlerden ve sanatçılardan yığınla olumsuz eleştiri almışlardı. Bu sözlerden yalnızca birkaç yıl sonra 1977'de NASA, Pioneer Programı'nın devamı olarak dış Güneş sistemini araştırma amacıyla Voyager Programı'nı başlatacaktı. Pioneer araçlarında olduğu üzere Voyager araçlarının da dış Güneş sistemini araştırdıktan sonra yıldızlararası yolculuğa çıkacakları bilindiğinden Carl Sagan daha önce yaptığını tekrarlamak istedi. Voyager 1 ve Voyager 2'ye de altın plaklar konulacaktı ancak bu yeni plaklar Pioneer plaklarının üst modelleri olacaklardı. Carl Sagan plakların içeriği için geniş bir komite oluşturdu ve plağın içerisine Güneş sistemindeki gezegenlerin, Dünya'mızın, vücut ve vücut yapımızın, DNA'mızın, yeni doğan bebeklerin, ailelerin, hayvanların, ağaçların, yaprakların, böceklerin olmak üzere 115 fotoğraf koyuldu. Ayrıca plak 39 adet gök gürültüsü, rüzgar, balina, kuş, dalga sesleriyle birlikte 55 dilde uzaylılara selam mesajları da içeriyordu. Türkçe kaydedilen selamlama mesajı ise; Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah-ı şerifleriniz hayır olsun.'' şeklindeydi. Plağa 22 adet de müzik eklendi. Buraya tıklayarak plağın içerisine konulmuş bütün fotoğraflara ulaşabilirsiniz. Voyagerlara yerleştirilmiş olan plağın kapağında fotoğrafta görebileceğiniz üzere daha önce Pioneer araçlarına da çizilmiş olan pulsar haritası bulunmaktadır. Sağ altta, yine Pioneer araçlarında da yer verilmiş olan hidrojen atomunu görebilirsiniz. Pulsar haritasının üzerindeki ve plağın sağındaki çizimler ile plağın nasıl çalıştırılacağı anlatılmıştır. Erkek ve kadın figürlerine ise gelen yoğun eleştiriler sonunda izin verilmemiştir. Altın kaplama bakırdan yapılan plak, yarılanma ömrü 4.46 milyar yıl olan Uranyum-238 ile kaplanmıştır. Voyager 1, bugün Zürafa takımyıldızı yönünde ilerlemekte ve yaklaşık 40.000 yıl sonra Gliese 445 yıldızına 1.5 ışık yılı kadar yakından geçecek. 40.000 yıl insan ömrüyle kıyaslandığında oldukça uzak bir gelecek olarak gözükebilir ancak evrensel ölçeklerde 40.000 yıl yalnızca bir andan ibarettir. 40.000 yılı altın plakların uzun ömrüyle kıyaslarsak aslında herhangi uzaylı bir medeniyetin plağı bulması çok da düşük bir ihtimal değil. Gelişmiş uzaylı bir medeniyetin plağı bulup çalıştırmayı başardıktan sonra seslerimizi dinleyip, fotoğraflarımıza bakacağı anı bir hayal edin. Ya da biz, bugün binlerce hatta milyonlarca yıl önce gönderdikleri mesaj sayesinde evrenin çok uzaklarda bir yerinde yaşadığını bildiğimiz bir medeniyetten böylesi bir mesaj alsaydık, ne yapardık? İnsanlık, neler düşünür ve neler hissederdi? Acaba amaçları Carl Sagan'ın tasvir ettiği üzere bir toz tanesinin geçici bir süreliğine hakimi olmak isteyen o insanlar neler hissederdi? İnsanlık olarak, o saatten sonra Dünya'nın aynı anda hem çok küçük hem de çok büyük olduğunu, aynı anda hem çok değerli hem de çok değersiz olduğumuzu anlayabilir miydik? Belki de gerçekten altın plaklar, sonsuz uzay okyanusunda savrulmakta olan bir mesajdan çok, kendimize gönderdiğimiz anlam dolu mesajlardır. El ele, sınırın ötesine ve yalnız. (4) Sagan, C. (2013) Kozmik Bağlantı. Say Yayınları. Bu yazımız, sitemizde ilk olarak Mart 2016 tarihinde yayınlanmıştır. 4 Mart 1979 tarihinde Voyager 1 uza... Büyük bilim insanı Carl Sagan, Mars...


Geçtiğimiz günlerde (16 Aralık 2020) Çin Ulusal Uzay Ajansı'nın Chang'e-5 uzay aracı Ay'dan topladığı 2 kilogramlık taş ve toprak örnekleriyle Dünya'ya döndü. Böylelikle Çin, Amerika ve Sovyetler Birliği arasında geçen Uzay Yarışı (1957-1975) döneminden beri Ay'dan örnek getiren ilk ülke oldu. Bizler de Kozmik Anafor olarak bu vesileyle Chang'e-5'in de dahil olduğu Çin Ay Keşif Programı'nı genel hatları ve detaylarıyla ele almak istedik. Çin'in Ay programını çok detaylı biçimde el aldığımız programımızı aşağıdan veya bu linke tıklayarak izleyebilirsiniz. Eğer izlemeyi değil, okumayı tercih ediyorsanız, sayfayı kaydırıp okumaya devam edebilirsiniz. Chang'e Projesi olarak da bilinen Çin Ay Keşif Programı, Çin Ulusal Uzay Ajansı tarafından yönetilen, Ay'a yörünge sondaları, gezgin araçlar ve örnek toplayıcı araçlar göndererek Ay'dan taş ve toprak örnekleri getirmek üzere oluşturulan bir uzay programıdır. Sürdürülen projenin Ay'ın jeolojisi ya da Güneş Sistemi'nin oluşumu hakkında bilimsel açıdan son derece önemli bir program olduğunu söylemek mümkün. Ancak projenin gerçekleştirmesinin bir diğer sebebi olarak Çin'in uzay teknolojileri alanında deneyim kazanarak, projenin sonrasında Ay'a insanlı yolculuk veya Mars görevleri gibi misyonlara ön hazırlık yapması gösterilebilir. Program, ismini Çin mitolojisindeki Ay Tanrıçası Chang'e'den almaktadır. Chang'e Projesi 2003 yılında başlatılan bir program olmasına rağmen, ilk uçuş 24 Ekim 2007'de gerçekleştirilmişti. Aslında Çin için bir Ay Keşif Programı'nın gerekli olduğu ülkenin bilim insanları ve uzmanları tarafından 1991 yılında dile getirilmeye başlanmıştı. 1998 yılında ise Çin Ulusal Ajansı tarafından resmi olarak tanımlandı ve çalışmalara başlandı. 24 Ekim 2007'de, programın ilk aşamasında Xichang Uydu Fırlatma Merkezinden fırlatılan Ay sondası Chang'e-1, 5 Kasım 2007'de Ay yörüngesine ulaştı ve yaklaşık 1 yıl içerisinde Ay yüzeyinin tamamının haritasını çıkardı ve fotoğraflar gönderdi. Araç aynı zamanda Ay yüzeyinin yüksek çözünürlüklü ve üç boyutlu haritasını da çıkardı. Chang'e-1, daha önceki görevlerde haritalandırma ve analizlere dahil edilmeyen Ay'ın kuzey ve güney kutupları üzerinde de analizler gerçekleştirdi. Chang'e-1 ile ilk defa Ay'daki kimyasal elementleri analiz etmek üzere uzaktan algılamalı mikrodalga radyometresi kullanıldı. Toplam 1 yıl aktif tutulması planlanan Chang'e-1 Ay sondası, 1 yıl 4 ay 4 gün görev yaptıktan sonra kontrollü olarak Ay yüzeyine düşürüldü. Projenin birinci aşaması dahilinde, 1 Ekim 2010 tarihinde fırlatılan Chang'e-2, 100 kilometre yükseklikteki Ay yörüngesinde görev yapmak üzere gönderildi. Tasarım anlamında Chang'e-1 ile büyük oranda benzerlik taşıyan Chang'e-2, bazı teknik iyileştirmelerinin yanı sıra daha gelişmiş bir yerleşik kameraya da sahipti. CNSA, Chang'e-2'yi Ay yörüngesindeki görevlerini başarıyla gerçekleştirdikten sonra 25 Ağustos 2011'de L2 Lagrange noktasına yerleştirerek, NASA ve ESA'dan sonra bu bölgeyi ziyaret eden üçüncü uzay ajansı oldu. Bu bölgede Çin'in daha sonraki aşamalarda kullanmak üzere oluşturduğu uydu izleme ağını test eden sonda, 2 Nisan 2012'de 4179 Toutatis asterotine yakın geçiş yapmak üzere bölgeden ayrıldı. Tehlikeli olabilecek gök cismi kategorisinde olan asteroitin 3.2 kilometre yakınından net fotoğraflarını çeken Chang'e-2, 200 milyon kilometreden fazla mesafe kat ederek Çin'in derin uzay izleme teknolojilerini test etmesine olanak sağladı. CNSA'nın verdiği bilgilere göre 300 milyon kilometre mesafe kat edecek kadar yeterli yakıta sahip Chang'e-2, 2029 yılında Dünya'ya yeniden yaklaşacak. Projenin ikinci aşaması dahilinde 1 Aralık 2013'te fırlatılan Chang'e-3, önceki sondalardan farklı olarak robotik bir iniş aracı olarak tasarlandı. 6 Aralık 2013'de Ay yörüngesine yerleşen araç, 14 Aralık 2013'te ise Ay yüzeyine yumuşak iniş gerçekleştirerek, Sovyetler Birliği'nin Luna 24 aracıyla 1976 yılında gerçekleştirdiği inişten bu yana, Ay'a iniş yapan ilk araç olmuştur. İniş aracı üzerine 50 mm çapında bir teleskop da yer alır. Ay'ın ekzosfer tabakası ince ve oldukça yavaş hareket eden bir yapıda olduğu için, Ay yüzeyinden gözlem yapmak Dünya'ya kıyasla oldukça sağlıklıdır. İniş aracında bulunan teleskop da bu sayede değişken yıldız, kuasar ve blazar gözlemleri yapmak üzere yakın morötesi tayfını algılayacak biçimde donatılmıştı. Teleskop, 13 kadire kadar sönük gök cisimlerini gözlemleyebildi. Chang'e-3 ayrıca Ay toprağında analiz gerçekleştirmeyi mümkün kılan uzatılabilir kola da sahipti. Yüksek enerjili ultraviyole kamerası ile donatılan Chang'e-3, Güneş aktivitelerinin Dünya'nın manyetosferi üzerine olan etkilerini gözlemleyebildi. Spektrometre cihazı, kameraları ve Ay yüzeyinin 100 metre altına kadar araştırma olanağı tanıyan yer altı radar ekipmanları ile daha sonra Ay'dan örnekler alıp Dünya'ya getirecek olan Chang'e-5'in bir benzeriydi. Chang'e-3 ayrıca Ay yüzeyinde daha önce keşfedilmemiş ilmenit bakımında zengin, siyah bir mineral kaya olan bir tür bazalt tespit etti. Chang'e-3, iniş aracıyla beraber bir de Yutu gezgin aracını yanında taşıyordu. Adını Çin mitolojisinde Ay tanrıçasının beslediği Ay tavşanı Yutu'dan alan gezgin araç, 6 tekerlekli ve 1.5 metre ölçüsünde küçük bir yapıdaydı. İniş aracında olduğu gibi enerjisini Güneş panellerinden sağlayan Yutu, aşırı soğukla başa çıkabilmek için plütonyum-238 ile desteklenen radyoizotoplu ısıtıcıya sahiptir. Güneş panelleri ve radyoizitoplu ısıtıcı birimi sayesinde 30 yıl yetecek kadar enerjiye sahip olan Yutu'nun uzun süre Ay yüzeyinde ilerlemesi planlansa da inişinden 42 gün sonra arızalandı ve hareket edemedi. Yine de Dünya'ya veri aktarmaya devam edebildi. Projenin ikinci aşamasının devamında Çin, Chang'e-4 iniş aracını ve yanında taşıdığı Yutu-2 gezgin aracını 3 Ocak 2019'da Ay'ın arka yüzüne indirmeyi başardı. Bu aynı zamanda insanlığın Ay'ın arka yüzüne gerçekleştirdiği ilk başarılı araç inişiydi. Ancak burada bir sorun karşımıza çıkıyor. Çin, Ay'ın arka yüzündeki araçlarıyla nasıl iletişim kuracaktı? İşte bunun için Çin, iniş ve gezgin araçlarını göndermeden aylar öncesinde Queqiao adındaki iletişim uydusunu Lagrange 2 noktasındaki Ay yörüngesine göndermişti. Böylece Ay'ın arka yüzündeki araçlardan veriler önce iletişim uydusuna, daha sonra Dünya'ya aktarabiliyordu. Chang'e-4'ün Ay'ın daha önce incelenmemiş arka yüzüne inmesi, bu bölgenin yapısı hakkındaki detayları öğrenmek açısından son derece önemli. Chang'e-4 görevi ayrıca mikrouyduları da barındırıyor. Ancak bu mikrouydulardan biri Ay yörüngesine yerleşmekte başarısız oldu. Diğeri ise 31 Temmuz 2019'a düşük frekans bandında analiz yapmaya devam etti ve sonrasında Ay yüzeyine düştü. Chang'e-4 görevinin en ilginç ve heyecan verici taraflarından biri de şüphesiz mikro Ay ekosistemi deneyiydi. Chang'e-4 bunu gerçekleştirmek için yanında 18 cm uzunluk ve 16 cm çapında bir silindir götürdü. Silindirin içerisinde bitki tohumları ve böcek yumurtaları yer alıyordu. Planlanan şey, tohumların büyümesi ve böceklerin yumurtaların içinden çıkması sonucu silindir içerisinde bir minik bir ekosistem yaratılmasıydı. Deney pamuk tohumu, patates, kolza tohumu, çiçekli bitki, maya ve meyve sineği yumurtaları olmak üzere 6 tip organizmadan oluşuyordu. Ay'daki bu kapalı sistem düşük kütleçekimi ve radyasyon dışında yaşam için dünya benzeri uygun bir ortam yaratabilirdi. Plana göre sinekler yumurtalardan larva olarak çıkarsa, larvalar karbondioksit üretecek, bitkilerse fotosentez yoluyla oksijen üretip filizlenecekti. Maya ise karbondioksit ve oksijen dengesini koruyacak, sinek artıkları ve ölü bitkilerden kalanları sinekler için besin kaynağına dönüştürecekti. Planlandığı üzere inişten birkaç saat içerisinde silindirdeki sıcaklık 24 santigrat dereceye ayarlandı ve tohumlara su verildi. 12 gün sonra pamuk, kolza ve patates tohumlarının filizlendiği duyuruldu ancak yalnızca pamuğun fotoğrafı paylaşıldı. 100 gün boyunca sürdürülmesi planlanan biyosfer deneyi, başlamasının 9 gün sonrasında Ay'daki -52 santigrat derecelik düşük sıcaklık nedeniyle silindirdeki sıcaklığın korunamaması nedeniyle sonlandırıldı. Yine de bu deney 9 gün boyunca önemli veriler elde edilmesini sağladı. Chang'e-4 görevinin ilginç detaylarından biri ise Amerika ve Çin işbirliği konusunda... Çin'in geçmişte uydu görevlerinin, kıtalararası balistik füze geliştirmek üzere teknolojik altyapı sağlamak için yapıldığının düşünülmesi üzere Amerika, Çin Ulusal Uzay Ajansı'nı NASA'nın diğer ülkelerle gerçekleştirdiği işbirliği politikalarından çıkarmıştı. 2011'deki bu karardan sonra ilk defa Çin, NASA ile işbirliğine olumlu yaklaşarak Chang'e-4'ün enlem, boylam ve iniş zamanı bilgilerini LRO tarafından gözlemlenmesi için paylaştı. Ayrıca Çin, Amerika'nın gerçekleştireceği gelecek Ay görevlerinde Chang'e-4 sondasının ve Queqiao iletişim uydusunun NASA tarafından takip edilmesine izin verdi. 23 Kasım 2020'de fırlatılan Change'5, 1 Aralık'ta Ay'a inişini gerçekleştirmişti. 16 Kasım 2020'de ise Ay toprağından aldığı 2 kilogram ağırlığındaki örneklerle görevini başarıyla tamamladı. Böylece Çin, 1976'da Sovyetler Birliğinin Luna 24 aracından sonra Ay'dan örnek getiren ilk ülke oldu. Servis modülü, iniş aracı, tırmanma modülü ve örnekleri taşıyan geri dönüş modülünden oluşan Chang'e-5'in bütün bu parçaları, misyonun başarılı olması için farklı görevlere sahipti. Servis modülü Ay yörüngesinde dönmeye devam ederken Ay yüzeyindeki iniş aracı Ay toprağından örnekler aldıktan sonra bunları tırmanma modülüne aktardı. Tırmanma modülü ise itki sistemi sayesinde iniş aracından ve dolayısıyla Ay'dan ayrılarak yörüngede bekleyen servis modülüne geri döndü. Tırmanma modülünden servis modülüne aktarılan 2 kilogramlık Ay örnekleri, geri dönüş modülüne aktarıldı. Bu aşamadan sonra ise geri dönüş modülü servis modülünden ayrılarak Dünya'ya olan yolculuğuna başladı. Dünya atmosferine giriş yaptıktan sonra planlanan iniş bölgesine başarılı bir iniş gerçekleştirilen Chang'e-5, görevini başarıyla tamamlamış oldu. Şimdiye dek başarılı ilerleyen Chang'e Projesinin bir sonraki ve üçüncü aşama görevleri Chang'e-6 ve Chang'e-7 ile Ay'ın güney kutup bölgesinden örnek toplayıp Dünya'ya geri getirmek, olacak. 2027'de gerçekleştirilmesi planlanan Chang'e-8 görevinin detayları ise ilerleyen zamanlarda belirli olacak.


Andromeda galaksisi Andromeda takımyıldızında bulunan, Dünya'dan yaklaşık olarak 2.5 milyon ışık yılı uzaklıkta olan spiral bir galaksidir. Genellikle Büyük Andromeda Nebulası olarak anılır, aynı zamanda Messier 31, M31, NGC 224 olarak da bilinir. Andromeda Galaksisi, galaksimize en yakın spiral galaksidir fakat en yakın galaksi değildir. Andromeda Galaksisi Samanyolu Galaksisi'ne saniyede yaklaşık olarak 68 mille yaklaşıyor (saniyede 110 kilometre). Güneşimize de bağıntılı bir şekilde saniyede yaklaşık 190 mille yaklaştığı ölçülmüştür. Bu durum Andromeda'yı, gözlemlediğimiz ışığı maviye kayan birkaç galaksiden biri yapıyor. Andromedanın teğetsel ya da yüzeysel kısımlarının hızı, galaksinin yaklaşma hızından çok daha küçüktür ve bundan dolayı Samanyolu ile direk olarak yaklaşık 4 milyar yıl içinde çarpışması bekleniyor. Bu çarpışmanın muhtemel sonucu galaksilerin birleşip dev eliptik bir galaksi oluşturması ya da muhtemelen geniş diskli bir galaksi oluşturmasıdır. Böyle olaylar galaksi gruplarında bulunan galaksiler arasında sıkça olmaktadır. Dünyanın ve Güneş sisteminin çarpışmadan sonraki kaderi şimdilik tahmin edilemese de, galaksi birleşmelerinde yıldızların çarpışma olasılığının çok çok düşük olduğunu belirtmekte yarar var. Galaksiler birleşmeden önce, Güneş Sisteminin Samanyolu'ndan dışarı savrulması, ya da daha öncesinde M31'e katılması gibi küçük bir ihtimal söz konusu. Elbette tüm bunların yaşanmama ihtimali, yıldızımızın ve bizim hiçbir şey olmamış gibi birleşen galakside varlığımızı sürdürmemiz de çok büyük bir olasılık. Ancak olasılıklar ne olursa olsun, Güneş Sistemi'nin çok büyük ihtimalle bir arada kalacağını ve zarar görmeyeceğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Eski bulgular Samanyolunun daha fazla kara madde ve kütle içerdiğini önerse de, Andromeda Galaksisi büyük bir ihtimalle Yerel Grup içinde kütlesi en fazla olan galaksidir. 2006 da Spitzer Uzay Teleskobundan yapılan gözlemler M31'in 1 trilyon yıldız içerdiğini açığa çıkardı: yani, 200-400 milyar yıldız içerdiği tahmin edilen Samanyolu'ndan en az 2 kat daha fazla sayıda yıldız içermektedir. Andromeda Galaksisi 3.4 kadirle Messier nesnelerinin en parlaklarından biridir. Bu da onu aysız gecelerde orta bir ışık kirliliğinde bile çıplak gözle gözlemlenebilir yapmaktadır. Gökyüzünde dolunaydan 6 kat kadar geniş alan kaplamasına rağmen, sadece daha parlak olan merkez bölgesi çıplak göze, dürbünlere ya da küçük teleskoplara görünebilir. Chandra X Işını Gözlemevi'nden ve d... Olası Dünya dışı uygarlık bizi kola... Bir yıldız, ait olduğu galaksiden d...


Sokakta aylak aylak dolaşıyor veya evinizin balkonunda komşuları dumana boğma pahasına arkadaşlarınızla mangal yapıyorsunuz. Birden o da ne? Gökyüzünde bir UFO, yani tanımlayamadığınız bir uçan cisim belirdi. Gördüğünüz şey bir uçak olabilir. Geliş açısına bağlı olarak uçaklar son derece inandırıcı biçimde ufo'lara benzeyebilir. Hele ki akşam üstlerinde iniş hazırlığı sırasında ve farları size dönük olarak geliyorsa, uzun süre boyunca havada asılıyormuş izlenimi yaratır. Dönüş yaptığında ise birden gözden kaybolmuş gibi olur. Uçak olsa sesini duyardım demeyin, çünkü bir yolcu uçağının sesini ancak çok alçaktan geçerken duyabilirsiniz. Çok güçlü motorlara sahip savaş jetleri hariç, 1 km uzağınızdan geçen hiçbir yolcu uçağının sesi duyulmaz. Yukarıdaki videoda inandırıcı bir ufo görüntüsünün nasıl gerçekte bir uçağa ait olduğunu görebilirsiniz. Bazen yere yakın yapay uydular gündüz vakti bile aşırı parlak hale gelebilir. özellikle iridyum uyduları, gökyüzünde birden belirip bir süre hareket ettikten sonra aniden kaybolan çok parlak bir cisimmiş gibi görünebilirler. Amatör astronomların çok sevdiği ve internetten üzerlerinden geçecekleri saati takip edip fotoğraflamaya bayıldığı bu uydular, sıradan insanlar için uçan daire algısı oluşturabilir. Bu fenomeni gördüğümüz gökyüzü parçasından böyle bir uydu geçip geçmediğini kontrol edin. internette yapay uyduların bulunduğunuz bölgeden geçiş saatlerini gösteren çok sayıda site var. Venüs Venüs Venüs... Bu gezegen sandığınızdan çok daha parlaktır. Hava aydınlıkken, ortada tek bir yıldız olmadığında bile çok parlak görünür ve çoğunlukla ufka yakın konumda olduğu için atmosferik etkiler nedeniyle hareket ediyormuş gibi izlenimi yaratır. Son yıllarda moda olan, herkesin bir tane edinmeye başladığı Quadcopter'lar aşırı derece inandırıcı ufo taklidi yapabiliyorlar. Bir ufodan bekleyebileceğiniz havada sabit durma, aniden farklı yönlere çok hızlı hareket edebilme, inanılmaz manevralar yapma, hızla yükselip alçalıp aniden ışıklarını söndürerek kaybolma yetenekleri vardır. İnsanları kandırıp eğlenmek için 8-10 tane dronu sürü halinde senkronize uçurarak sizle kafa bulmaya bayılan bir sürü insan var. Uyanık olun, kandırılmayın. Bilgisayarlar ve video yazılımları çok gelişti. Artık amatörler bile olağanüstü gerçekçiliğe sahip videolar hazırlayabiliyorlar. Hatta çoğu amatör bu videolarında ikna edici bir kurgu ile gerçeğinden ayırd edilemez yapımlar ortaya koyabiliyor. Bunların bir kısmının ufocularla ilgisi olmasa da, bazıları ilgi çekmek ve ünlü olmak için yaptıkları kurguları gerçekmiş gibi internete yüklüyor, basına veriyor. Asla cisme zoom yapmayın. hele digital zoom hiç yapmayın. Görüntü netleşmeyecek, aksine bulanıklaşacak ve anlaşılmaz hale gelecektir. Eğer cep telefonu ile çekim yapıyorsanız, bizim uçan dairecilerin televizyonlarda üzerinde tartıştığı hiçbir şey anlaşılmayan yamru yumru bulanak görüntülerden fazlasını elde etmeniz pek mümkün olmayacaktır. Kameranızın otomatik odaklama sistemi varsa iptal edin, netlik ayarını elle manuel olarak kendiniz yapın. Kameralar gökyüzünde boşlukta duran minicik cisimlere otomatik netlik ayarı yapmakta çok zorlanırlar, elinize bulanık bir videodan başka birşey geçmez. Kamerayı elinizde olabildiğince sabit tutmaya gayret edin. Cismi takip etmeye çalışmayın. mümkünse kamerayı sabit bir yere koyup o şekilde çekim yapın. Eğer bunu yapmazsanız, yine o meşhur titrek ve bulanık görüntülerden başka bir şey elde edemezsiniz. Cisim ufka yakınsa, görüntünün bir kısmına yeryüzündeki sabit bir nesneyi de almaya çalışın. Böylelikle kaydınızı izleyecek uzmanların cismin hareketlerini takip edebileği sabit bir referansları olur. Çekim yaparken bulunduğunuz yeri , hangi yöne baktığınızı, tarihini ve saatini dile getirin. Böylelikle o gün, o saat, o semtte, o yönde olabilecek ufo harici fenomenler ile sizin çekiminiz karşılaştırılabilir. Eğer bulunduğunuz yerde çok fazla ufo görüyorsanız ve bunu sizden başka pek gören yoksa, en yakın psikiyatristten randevu alın. Zihin rahatsızlıkları, kalp böbrek akciğer rahatsızlıkları kadar normaldir, utanılacak gizlenecek şeyler değildir. Psikolojik destek almaktan utanmayın.


10 Nisan 2017 tarihinde, Antalya Anadolu Lisesi Fizik Kulübü'nün davetlisi olarak katıldığımız panelde, kurucumuz amatör astronom Zafer Emecan'ın anlatımı ile yaklaşık 2.5 saat süren bir sunum ve söyleşi etkinliği gerçekleştirdik. Son dönemlerde sıkça keşfedilmeye başlanan ve ilgi uyandıran ötegezegen türlerini, keşif yöntemlerini ve bu gezegenlerde yaşam ihtimalini anlattık. Ardından, gelecekteki ikinci yuvamız olacak Mars'a yolculuğu ve orada nasıl bir koloni kurabileceğimizi konuştuk. Bu sunumlarımızın ardından gerçekleştirdiğimiz soru cevap söyleşisinde ise, öğrencilerimizin uzay, evren ve astronomi bilimi alanındaki merak ettikleri soruları cevaplandırdık. Antalya Anadolu Lisesi fizik kulübüne, okul yönetimine, öğretmenlerimize ve yoğun ilgi gösteren tüm öğrencilerimize, astronomi bilimine verdikleri değer ve misafirperverlikleri için çok teşekkür ederiz. Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali 2017 Etkinlik Takvimi Güncellendi! 25 Aralık Cuma günü, Saat 16:00-17:... Ali Kuşçu Uzay Evi, gökyüzünde nele...


22 Kasım 2017 tarihinde, Kozmik Anafor Astronomi Platformu olarak, ülkemizin en başarılı liselerinden biri olan Antalya Anadolu Lisesi'nde bir panel ve söyleşi etkinliği düzenledik. Antalya Anadolu Lisesi Fizik Topluluğu'nun davetlisi olarak katıldığımız panel etkinliğinde, kurucumuz amatör astronom Zafer Emecan ve Tübitak Ulusal Gözlemevi uzman astronomu Kadir Uluç yer aldı. Kadir Uluç, Türkiye'nin şu an için tek gözlemevi konumunda bulunan Tübitak Ulusal Gözlemevi'nin kuruluş aşamaları ve faliyet gösteren dev teleskoplarımız hakkında bilgi verip, içinde yaşadığımız evreni mikro düzeyden makro boyutlara kadar anlattıktan sonra söz alan Zafer Emecan, Güneş Sistemi dışında keşfedilen ötegezegenleri, dünya dışı yaşam ihtimalini ve bilim insanlarının kullandığı ötegezegen keşif yöntemlerini örnekledi. 21 Şubat 2017 tarihinde, Rize Fatma... Son iki yıldır, resmi olarak davet ...


Evrim Ağacı'nın kadim yazarlarından Arsel Berkat Acar'ın öncülüğü ile gerçekleştirilen Bilimseverler Buluşması etkinliği, ilk kez 5 büyük şehirde birden gerçekleştiriliyor. Not: Kapak fotoğrafı, birinci Antalya bilimseverler buluşmasında bir araya gelen Evrim Ağacı'ndan Arsel Berkat Acar, Burak Çankaya, Kozmik Anafor'dan Zafer Emecan ve çoğunluğu Antalya Anadolu Lisesi öğrencilerinden oluşan bilim tutkunu okurlara aittir. Türkiye Uzay Ajansı , Milli Uzay Programı Açıklandı! Türkiye Uzay Ajansı , 9 Şubat ... 25 Aralık Cuma günü, Saat 16:00-17:... 10 Nisan 2017 tarihinde, Antalya ...


24 Mart 2017 tarihinde, Antalya Has Okulları'nın davetlisi olarak; ekibimizden Merve Yorgancı, Zafer Emecan ve Erdal Taşgın'ın katılımıyla 7 saat süren bir panel ve gözlem etkinliği düzenledik. Öğrencilerin, velilerinin ve Antalyalı gökbilim tutkunlarının yoğun katılımı ile gerçekleşen etkinliğimizde, Güneş Sistemi dışında keşfedilen ötegezegenler, yaşam ihtimali ve Mars'taki geleceğimiz üzerine konuştuk, merak edilen sorulara yanıt vermeye çalıştık. Akşam olduğunda ise, beraberimizde getirdiğimiz iki profesyonel teleskobumuzla öğrenci ve velilerimizle birlikte gökyüzünü gözlemledik. 30 Mart 2018 Cuma günü, Çanakkale B...


Şu aralar basın ve sosyal medyada, ABD'de doktorasını yapan bir Türk öğrencinin yeni bir galaksi keşfettiği ve adının galaksiye verildiği haberleri yayınlanıyor. Bu konuyu, şu linkten ulaşacağınız yazımızda doğru biçimde işlemiştik. Ancak, ortada gerçek bir keşif ve isim vermenin söz konusu olmadığını belirtmemiz; nedensiz yere bazı okurlarımızdan keşfi küçümsediniz yorumları almamıza neden oldu. Oysa biz bir bilim platformuyuz ve hiçbir başarılı çalışmayı küçümsemeyiz, kıymet veririz. Bizler, bilimsel çalışmaların halka doğru biçimde iletilmesi ile görevliyiz. Bununla beraber, ilgili haberlerde dile getirilen çalışma saygıyı hakediyor. Ancak, benzerine ülkemizde de sıklıkla rastlanan ve bizce normal ve sıradan bir gözlem çalışmasından ibaretti. Sebebini bilmediğimiz bir biçimde, ülkemiz sınırları içinde aynı çalışmaları ve başarıları elde eden çok fazla bilim insanı varken, bazı kişiler şanslı biçimde basında, hatta Dünya basınında yer alıp büyük bir şöhret yakalayabiliyorlar. Bu yazımızda, bir süre önce Antalya'daki Tübitak Ulusal Gözlemevi'nde gerçekleştirilen ama basında hiç görmediğiniz, ulusal medyanın, hatta sosyal medyanın görmezden geldiği çok daha büyük ve önemli iki keşif haberini vermek istiyoruz. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nde konuşlandırılmış RTT150 teleskobundan yapılan tayf gözlemlerinde bir süpernova kalıntısı içerisinde sıcak bir kaçan yıldız keşfedildi. Ayrıca, önceden bilinmeyen 47 tane galaksi kümesinin tanısı yapıldı. 65 galaksi kümesinin de kırmızıya kaymaları tayfsal yöntemle ölçüldü. TUG'un keşifleri Dünya'nın saygın bilimsel dergilerinde yayınlandı ve atıflar almaya başladı. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nde konuşlandırılmış RTT150 teleskopundan 9 ve 10 Ağustos 2013 tarihlerinde yapılan tayf gözlemlerinden, S147 isimli süpernova atığında yer alan, HD 37424 numaralı, yüksek uzay hızına sahip B0.5 tayf türünde bir anakol yıldızı keşfedildi . Keşif yıldızın geçmişe götürülen yörünge izlerinden, 30 bin yıl önceki yerinde PSR J0538+2817 isimli bir atarca yani pulsar vardı. Buna göre, ömrünü süpernova patlamasıyla tamamlayan isimsiz bir çift yıldızın bileşenlerinden biri şimdi gördüğümüz atarca ve diğeri de bu keşif yıldızıdır. TÜBİTAK TUG' da yürütülen proje gözlemlerinden elde edilen kaçan yıldızın keşif çalışması Discovery of an OB Runaway Star Inside SNR S147 başlıklı makale ile Dünya'ya duyuruldu. Türkiye'den , Almanya ve Amerika'dan başta Baha Dinçel ve arkadaşlarının bu çalışması çok okunan astronomi ve astrofizik dergisi Monthly Notices of the Royal Astronomical Societyde Nisan 2015 tarihinde yayımlandı. Keşif makalesi, çok kısa süre içinde atıflar almaya başladı. TUG Müdürü Prof. Kırbıyık, Galaksi kümesi keşfi ile ilgili olarak şu açıklamayı yaptı: Galaksi kümesi, kütle çekimi sayesinde birbirlerine bağlı 100'den fazla galaksinin oluşturduğu kümedir. 10 milyar yıl önce oluştukları sanılmaktadır. Galaksi kümelerinin evrendeki dağılımı homojen değildir, kimi bölgelerde sıklık gösterirken kimi bölgelerde seyrektir. Galaksi kümeleri, 10-100 milyon Kelvin sıcaklığında değişen, yoğunluğu çok düşük olan ve X ışını yayan gaz içerirler. X-ışın uydularının yakaladığı veya başka yöntemlerle bulunan bu kaynaklar TUG RTT150 gibi yer teleskopları gözlemleri ile desteklenmektedir. TÜBİTAK TUG'un galaksi kümeleri keşif çalışması Planck Intermediate Results. XXVI. Optical Identification and Redshifts of Planck Clusters With the RTT150 Telescope başlıklı makale ile Dünya'ya duyuruldu. TÜBİTAK TUG'dan Dr. İrek Hamitoğlu ve arkadaşlarının bu çalışması çok okunan astronomi ve astrofizik dergileri arasında yer alan Astronomy & Astrophysicsde Ekim 2015 tarihinde yayımlandı. Keşif makalesi, yayınlandığı sadece ilk ay içinde bile sekiz atıf almayı başardı. 31 Aralık 2016 - 2 Ocak 2017 tarihl... Türkiye Uzay Ajansı , Milli Uzay Programı Açıklandı! Türkiye Uzay Ajansı , 9 Şubat ...


Hayır, bu gördüğünüz tek bir gökada değil. Evrende sıkça görülen çarpışan gökadalara bir örnek. Tam uzaklığını henüz hesaplayamamış olsak da, bizden 45 ila 65 milyon ışık yılı arası bir uzakta olduğunu düşündüğümüz bu ilginç gök cismi, NGC 4039 ve NGC 4038 isimli iki gökadanın birleşmesinin ileri safhadaki bir görüntüsüdür. Yapılan tahminler, iki galaksinin yaklaşık bir milyar yıl önce çok yaklaşarak birleşmeye başladıklarını, 500-600 milyon yıl önce ise birbirlerinin içinden geçtikleri ve bünyelerindeki gazlar ile yıldızların böylesine anten biçimli iki uzantı oluşturarak saçılmaya başladıkları şeklinde. Bu galaksiler, önümüzdeki 1-2 milyar yıl boyunca bu şekilde birkaç iç içe geçiş yaşadıktan sonra, momentumlarını kaybedip kütle çekimsel denge aşamasına geçerek tek ve dev bir sarmal galaksi haline gelecekler. Galaksi birleşmelerinin en önemli faydası, iki galaksinin kütle çekiminin içerdikleri gazı sıkıştırarak çok yoğun ve şiddetli bir yıldız oluşumunu tetiklemesidir. Sol üstteki yakın çekim fotoğrafta da bunu net biçimde görüyorsunuz. Bu kaotik birleşme döneminde, her iki galakside de hemen her çeşit yıldız meydana gelir. Milyonlarca kısa ömürlü, 1 ila 15 milyon yıl yaşayabilen dev yıldız oluşur ve bunlar süpernovalar halinde yok olurlar. Bu süpernovalardan saçılan malzeme, yıldızlararası gazı ağır elementler bakımından zenginleştirir ve daha küçük uzun ömürlü yıldızları oluşturacak bulutsularda yıldız oluşumunu tetikler. Buralarda oluşan Güneş benzeri ve daha küçük yıldızların çevrelerinde böylece karasal gezegenlerin oluşumu kolaylaşır, hızlanır. Bu birleşme, belki de milyarlarca hayat dolu yeni yıldız sisteminin oluşmasına neden olacak. Kimbilir, belki bu milyarlarca sistemin yüzbinlercesinde gelişkin, hatta zeki canlılar meydana gelecek. Bizim yıldızımız Güneş de, Samanyolu'nun geçmişte yaşadığı böylesi birleşmelerden birinde oluşmuş olabilir. Merak etmeyin, eğer oralarda yaşayan zeki canlılar varsa, şu an ne olduğunun farkında bile değillerdir. Bu birleşme o kadar yavaş gerçekleşiyor ki, canlıların ömürleri bunları gözlemlemeye yetmez. Onlara göre, galaksileri kendilerini bildiklerinden beri hep böyle: Hiç değişmedi. Zaten galaksi birleşmelerinde yıldız çarpışmaları veya tehlikeli biçimde yakınlaşmalar çok nadir gerçekleştiği için, pek azı hariç herkes hayatından memnun. Kimbilir, belki şanslılarsa; birkaç milyar yıl içinde tekrar yeni oluşacak dev galaksinin çekim gücüne kapılarak yeni galaksi içindeki yine hep buradaydık diyecekleri yerlerine dönerler. Derin Bir Nefes Alın, içimizdeki yı... Bir yıldızın doğumu, çetin ve uzun ...


Spitzer Uzay Teleskopu, gökyüzüne 200 saatten fazla bakarak uzaydaki yolculuğu 13 milyar yıl sürüp Dünya'ya ulaşan antik galaksilerin ışığını topladı. Bu antik galaksilerden bize gelen ışık, kaynağını o kadar uzun süre önce terk etmişti ki, görüntü üzerine çalışan araştırmacılar zamanda eski kozmik geçmişe dönmek durumunda kaldılar. Araştırma ekibi, Spitzer verilerini kullanarak 135 tane uzak galaksiyi gözlemlediler ve büyük patlamadan 1 milyar yıl sonra oluşan ve ışığı bize 13 milyar yıl sonrasında ulaşabilen bu cisimlerin tahmin edilenden daha parlak olduğunu buldular. Bu 135 galaksi, özellikle hidrojen ve oksijen gibi galaktik gazlarla haşır neşir olan radyasyon tarafından yaratılan kızıl ötesi ışığın iki dalga boyunda parlaktı. Bu da galaksilerin yüksek derecede iyonlaştırıcı radyasyon yaydığını gösteriyor. Erken dönemdeki evrende, bu tarz radyasyon, bol miktardaki nötr hidrojene çarptığı zaman onu iyonlaştırdı, yüklü parçacıkları açığa çıkarttı ve ilk yıldız oluşumlarıyla örtüşen yeniden iyonlaştırma dönemini başlattı. Evrenin kökenleri üzerine çalışan ve astronominin bir dalı olan gözlemsel kozmolojideki en büyük sorunlardan biri, erken evrende bütün hidrojeni etkileyen bu iyonlaşmış radyasyonu üreten şeyin ne olduğu gizemidir. Bu gözlemlenen antik galaksiler ise, araştırmacıların çalışmalarını doğru yönde ilerletmesine yardımcı olabilirler. Çünkü şu anda gözlemlediğimiz ışıkları, evrenin bugünkü nihai halini almaya başladığı dönemden hemen sonraki zamanlarda yol almaya başladı. Bu yeni bulgular, evrenin bu ilk milyar yıllık dönemde nasıl evrimleştiği hakkında bize bir takım detayları veriyor. Ancak Spitzer'in ulaşabileceği en erken dönemlerde oluşmuş ilk yıldızları anlayabilmek için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor. Araştırmayı yapan ekip, James Webb Teleskobu fırlatılıp kullanılmaya başladığında, bu olayın eksik parçaları ve evrenin kökeni ile ilgili diğer soruların yanıtlarını vereceğini düşünüyor.


Tahmin edeceğiniz üzere, görselimizin alt sırasında yer alan kafatasları bizim UFO'cular tarafından uzaylı ziyaretçilere ve başka mistik gizemli sırlara örnek olarak gösteriliyor. Değil mi ki uzun kafatası büyük beyin, büyük beyin yüksek zeka, yüksek zeka da uzaylı demek. Pek büyük bir sır değil aslında. Dünyamızda bazı kültürlerde, kafa uzunluğu güzel, hatta gurur duyulacak, statü kazandıracak bir şey olarak görülür. Hani bizlerin dövme yaptırması, sünnet olması, kaşa göze göbeğe piercing taktırması gibi. İşte bunlar da çeşitli yöntemlerle çok küçük yaşlardan itibaren kafatasını sarıp sarmalayıp sıkıştırarak çocukların uzun kafalara sahip olmaları için uğraşıyorlar. Bu kültürel olgu herkesçe bilinmesine rağmen, geçmiş dönemde yapılan bu uygulamalardan kalma kafatasları uzaylılardan, farklı insan türlerine kadar pek çok mistik hikayeye esin kaynağı olmaya devam ediyor. Çünkü biliyorlar ki, dünya kültürlerine meraklı az sayıda insan dışında kimse bu durumun nedenini araştırmayacak, uydurdukları saçmalıklara inanacak. Bu, tıpkı bazı toplumlarda görülen boyun uzatmak ve eski Japon geleneklerindeki genç kızların ayaklarını küçültmek için uygulanan işlemler gibi kültürel bir olgu. Günümüzde de hala kimi kabile topluluklarında kafatası uzatma geleneği devam ediyor. Bu kabilelerin kafataslarını uzatmak, yani uzun kafalara sahip olmak için uyguladıkları yöntem oldukça basit. Kafatası uzatılmak istenen kişi, bebekliğinden itibaren başı, homojen biçimde değil de, sadece sivri bir yapı oluşturacak şekilde arkaya doğru büyüyebilmesi için sıkıca sarmalanıyor. Bu sıkı sargılar, kişi artık yetişkin yaşa gelene ve kafası yeterince çekici görünen uzunluğa erişinceye kadar uygulanmaya devam ediyor. Yani gördüğünüz gibi, yüzyıllar, binyıllar öncesine ait bulunmuş olan uzun kafataslarının uzaylılarla, farklı insan türleriyle ilgisi yok. Sadece, insanın estetik yargılarından kaynaklanan ve günümüzde de bazı toplumlarda devam ettirilen bir gelenekten ibaret. Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbi... Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbi...