Arka plandan geçen bu benekler, hemen hemen bütün yörünge videolarında vardır. Herhangi bir Uzay İstasyonu canlı yayınında veya yörüngede astronotların çektiği görüntülerin çoğunda bunlara rastlarsınız. Öyle ki, bazen 5 dk'lık bir videoda onlarcası geçer. Burada sanki Dünya görüngesi uzaylı istilasına uğramış gibi görünüyor ama, bütün profesyonel/amatör astronomlar ve bilimle bilimsel metod ekseninde ilgilenen herkes bu uçuşan nesnelerin UFO olmadığını biliyor. Dünya çevresinde binlerce uydu yer alıyor. Bu uyduların bir kısmı orta boy bir masa büyüklüğündeyken, önemli bir bölümü de bir otomobil, hatta minibüs büyüklüğünde. Sayıları ise belirttiğimiz gibi çok fazla. Örneğin 1960'lardan beri sadece iletişim amaçlı fırlatılan sivil uydu sayısı 400'ün üzerinde. Askeri uyduların sayısı ise bunun birkaç katı kadar. Bir uydu, nadiren görev süresi bittikten sonra Dünya'ya düşerek yok edilir. Bu hem masraflı, hem de yeryüzünde yaşayan biz insanlar için tehlikelidir. O yüzden pek azı hariç hemen hepsi yörüngede dolanmayı sürdürüyorlar. Ayrıca başarısız uçuşlardan ve uzay araçlarının atılan ikinci ve üçüncü roket kademelerinden kalan binlerce hurda parça da yörüngede dolaşmayı sürdürüyor. Bu parçaların sayısı o kadar fazla ki, aralarında uzay uçuşlarına zarar verme ihtimali olan yaklaşık 7.000 hurda parça, şu an hem NASA, hem de ESA ve RSA tarafından takip ediliyor. Bu uyduların önemli bir kısmı, yeryüzünden çıplak gözle bile izlenebilir parlaklığa erişiyorlar. Hatta çoğu zaman bilgisiz gözlemciler bu yapay uyduları UFO sanıp ihbarda bulunabiliyor. Aynı şekilde, yörüngede yer alan uzay araçlarından yapılan çekimlere de bu uydular oldukça parlak biçimde girebiliyorlar. İşte, NASA'nın ufo kayıtları diye lanse edilen görüntüler, arkaplandan hızla geçen askeri ve iletişim uydularıyla, hurdalardan ibaret. Açıklama bu kadar basitken, bunun ardında gizem aramak akıl karı değildir. Bu geçen benekler yıllardır çekilen tüm yörünge kayıtlarında zaten bolca mevcuttur. Dileyen hepsini izleyebilir, çünkü çoğu zaten youtube gibi video sitelerinde ve uzay ajanslarının resmi adreslerinde yüklü ve halka açık. Bunu yeni birşeymiş gibi sunmak ahmaklık, bunu yeni görmek ise sadece konuyla çok ilgili olmadığınızın işareti, hepsi o kadar. Yapay uydu gözlemi, uyduların sayısı ve yörüngeleri hakkında daha fazla bilgi almak için şu siteyi tavsiye ederek konuyu kapatalım. Bilim insanları, yakın bir zaman ön... Güneş Sisteminin en büyük ikinci ge... Şarlatanlık: Güneş Seyri İle Doğaüstü Güç Kazanmak!


Mavi Bilye adıyla anılan ve 1972 yılında Apollo programı sırasında çekilmiş olan fotoğrafı çoğunuz bilir. Zamanla gezegenimizin en ünlü görüntüsü haline dönüşen bu fotoğrafın günümüz versiyonu NASA tarafından Deep Space Climate Observatory uydusu kullanılarak 43 yıl sonra yeniden çekildi. Üstteki kapak fotoğrafında, bu yeni mavi bilye imajını görüyorsunuz. Deep Space Climate Observatory uzay aracı, Güneş Sistemi'nin iklimini gözlemlemek amacıyla 2015 yılının başlarında uzaya fırlatılmış ve yaklaşık 1.5 milyon kilometre uzağımızda yer alan Lagrange noktasındaki yörüngesine yerleştirilmişti. Araç, bilimsel gözlem enstrumanları haricinde yüksek çözünürlüklü bir teleskop/kamera sitemine de sahip. İşte bu kamerayı kullanan bilim insanları, gezegenimizin 1.6 milyon km uzaklıktan son derece detaylı bu görüntüsünü almayı başardılar. Fotoğraf aslında 3 farklı pozun bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş. Yeni Mavi Bilye fotoğrafı, Afrika ve Hint Okyanusu'nu odağına alan ilk fotoğrafın aksine, kuzey ve güney Amerika'nın birleşim bölgesini ve Karayip adalarını odak noktası olarak almış. Bulut oluşumları ise, görüntünün büyük bölümünü örtmüş halde. DSCOVR ekibi, önümüzdeki aylarda bu atmosfer etkilerini ortadan kaldırarak daha net görünümlü fotoğraflar elde ederek bunları paylaşacaklarını dile getiriyor. Fotoğrafın yüksek çözünürlüklü dev boyutlu versiyonuna şu linkten ulaşabilirsiniz. Bilindiği gibi büyük veya küçük her... 14 Şubat 1990 tarihinde Güneş Siste...


ABD Uzay Ajansı NASA'nın bir sonraki Güneş Sistemi misyonu için seçtiği finalistler, önceden gerçekleştirilmiş bazı projeler hakkında daha kapsamlı araştırmalar yapmayı amaçlıyor. NASA'nın gerçekleştirmeyi planladığı yeni görevler; birkaç uzay aracının daha önce gittiği yerlere gitmek olacak. 20 Aralık 2017 tarihli basın telekonferansında açıklandığı üzere; ajansın seçim sürecindeki iki finalistinin hedefi; ya Satürn'ün uydusu Titan'a ya da 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızına geri dönmek olacak. İlk finalist olan Dragonfly görevi; 2025 yılında fırlatılıp Satürn'ün en büyük uydusu olan Titan'a 2034 yılında varacak olan drone benzeri araçları göndermek olacak. Daha önce Titan yüzeyine iniş gerçekleştirilen NASA'nın Cassini-Huygens görevi, Titan'ın sıvı etan ve metan içeren göllere ve nehirlere sahip olduğunu ve ayrıca yaşama olanak sağlayan bir kimyaya sahip olabileceğini göstermişti. Laurel, MD'deki Johns Hopkins Uygulamalı Fizik Laboratuvarı'nın baş araştırmacısı Elizabeth Turtle, hayat için gerekli bileşenlerin olduğunu bildiğimiz çevrede prebiyotik kimyanın ne derecede ilerleyeceğini test edebiliriz diye açıklıyor bu görevi. Diğer bir finalist olan Kuyruklu Yıldız Astrobiyoloji Keşif ve Örnek Getirme görevinde ise; ESA tarafından gönderilmiş olan Rosetta Uzay Aracı tarafından haritalandırılan 67P Kuyruklu Yıldızı'nın yüzeyinden, 100 gram örnek toplamak için 2025'ten önce bir uzay aracı fırlatılacak ve bu araç 2038 yılında Dünya'ya dönecek. Cornell Üniversitesi baş araştırmacısı Steven Squyres, Rosetta'nın haritalama çalışmasının; kuyruklu yıldızın bir parçasını yakalamayı amaçlayan çok zor bir aktivite için başarı şanslarını önemli ölçüde arttırdığını söyledi. Her proje, görev kavramlarının daha da geliştirilmesi için fon alacak ve Temmuz 2019'da; NASA, hangi görevin yapılacağını ilan edecek. Biri Satürn'ün uydusu Enceladus'un gayzerlerinde hayat izi arayacak olan, diğeri de Venüs'e inmeyi amaçlayan diğer iki göreve ise; gelecekteki yarışlara hazırlanma amacıyla, karmaşık teknoloji sorunları ile uğraşmak adına fon verilecek. Çok bilinen bir şehir efsanesi, ABD... Rosetta, Avrupa Uzay Ajansı t... NASA Uzaylıları Biliyor Ama Halktan Gizliyor! Kimi zaman üstad İlber Ortaylı'nın ... Uzun yıllardır James Webb Uzay Tele...


Mars'a yapılan ilk insanlı yolculuğa hoş geldiniz, şu an 2032 yılındayız. Önünüzde ise sizi milyonlarca, milyarlarca kilometrelik bir uzay boşluğu bekliyor. Önümüzdeki 18 ay boyunca her yerinde neredeyse her an kum fırtınaları oluşan, ortalama sıcaklığı -55 derecede seyreden ve tüm atmosferi zehirli karbondioksit gazından meydana gelen bir gezegene hayatınızın en heyecanlı yolculuğunu yapacaksınız.. Mars'ta Nasıl Yaşayacağız kitabının yazarı Stephen Petranek ve Nat Geo'nun MARS belgeseli oyuncularından Clementine Poidatz size bu yolculukta eşlik edecekler. 15 Aralık Çarşamba günü saat 20.30'da Zorlu PSM Drama sahnesi'nde bu muhteşem yolculuğa hep birlikte tanık olacağız. Oscar ödüllü yönetmen Ron Howard ve Brian Grazer'ın yapımcılığını üstlendiği MARS belgeselinden yola çıkılarak düzenlenen Nat Geo Live: Mars'ta Yaşamak etkinliğinde, Selma Ergeç'in moderatörlüğünde, insan ırkı olarak Mars'a nasıl gideceğimizi, ilk kolonimizi ne koşullarda kuracağımızı, hayatımızın devamlılığını hangi esaslar üzerine kuracağımızı ve hepsinden önemlisi Mars'ta nasıl yaşayacağımızı Stephen Petranek ve Clementine Poidatz ile tartışacağız, belgeselden büyüleyici görüntüler izleyeceğiz. Mars'a ayak basmamıza 20 yıldan az bir süre kaldı ve Nat Geo Live: Mars'ta Yaşamak bu dev adımı atmamızı sağlayacak mühendis ve bilim insanlarının zihinlerine bir pencere açıyor!


Biz evrende küçüğüz ama, küçücük de olsak; bilim vasıtasıyla koca evreni anlayabilecek zihnimiz, beynimiz var! Amacımız, bilimi anlatmak. İnsanlara bilimin anlaşılması zor, korkulacak bir öcü değil, her zaman denklemlerle ve anlaşılmaz matematiksel işaretlerle dolu olmayan, aslında çok da zor olmayan bir şey olduğunu göstermek. Basitçe bilimi anlatmak. Astronomi hakkında yazmamızın, konuşmamızın, heyecanlanmamızın enerjisi; ilgimizden hevesimizden ve merakımızdan geliyor. Ama bu ilgi ve merakın dışa vurumu, kendi birikimlerimizi geniş kitlelere aktarabilmenin yolu, hep konferans salonlarında yapılan sunumlarla, ya da bilim platformlarında ulaşması zor konumlara gelip yazma hakkı elde etmekle sınırlıydı. Bağımsız hareket edildiğinde ise, ulaşılabilen kitle her zaman çok sınırlı kalıyordu. Danışmanlığını Erciyes Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. İbrahim KÜÇÜK'ün yapacağı seçici kurul; ERÜ Öğretim Görevlisi Yrd. Doç. Dr. Nurten Filiz AK, NASA Jet İtki Laboratuarı'nda astrofizikçi olarak görev yapan Dr. Umut YILDIZ, Gröningen Üniversitesi Doktora Ö. Kürşad YILDIZ, Akdeniz Üniversitesi Astrofizik Y.L.Ö. Merve YORGANCI, Fen Bilgisi Öğ. Erdal TAŞGIN Amatör Astronom Zafer EMECAN ve Türkiye'nin en iyi teleskop yapım ustası Nurcan Örtügen GÖK gibi birbirinden değerli isimlerden oluşuyor. Sesini duyurmak, bilgisini göstermek isteyen bilimseverlerin; astronomi, astrofizik, astrokimya ve astrofiziğe olan yeteneklerini göstermeleri için bir fırsat sunmak. Bu bilgileri ile hem çevrelerinde, hem de ülke genelinde tanınıp takdir edilebilmelerini sağlayarak kendilerini iyi hissetmelerini sağlamak. Katılımcıların üretecekleri eğlenceli ve yaratıcı içeriklerle hem kendilerinin, hem çevrelerinin, hem de kendilerini izleyecek olanların bilime olan ilgisini artırmak, insanlarımıza bilimsel özgüven aşılamak. Tanıtım videomuzu bizim için hazırlayan Canberk Karaerkek'e Kozmik Anafor ve Erciyes Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü olarak teşekkür ederiz. #NeBilim Astronomi Yarışması Halk Oylaması Başladı!


Türkiye'nin ilk online astronomi ve astrofizik etkinliği olan 2.5 Dakikada #NeBilim yarışmasının halk oylaması başladı! Erciyes Üniversitesi Astronomi Bölümü ve Türkiye'nin en büyük popüler astronomi platformu olan Kozmik Anafor'un işbirliği ile düzenlenen, danışmanlığını Erciyes Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. İbrahim KÜÇÜK'ün yaptığı, seçici kurulu; ERÜ Öğretim Görevlisi Yrd. Doç. Dr. Nurten Filiz AK, NASA Jet İtki Laboratuarı'nda astrofizikçi olarak görev yapan Dr. Umut YILDIZ, Gröningen Üniversitesi Doktora Ö. Kürşad YILDIZ, Çanakkale Üniversitesi Y.L.Ö astronom Tamer AKIN, Akdeniz Üniversitesi Astrofizik Y.L.Ö. Merve YORGANCI, Fen Bilgisi Öğ. Erdal TAŞGIN ve Amatör Astronom Zafer EMECAN'ın yaptığı yarışmada, sizin oylarınız katılımcıların aldığı oyların %50'sini belirleyecek. Bugünden itibaren her gün, yarışmacıların başvuru tarihi sıralamasına göre bir veya iki video yayınlanarak oylamaya sunulacak. Lise ve üniversitelerdeki sınavlar nedeniyle yoğun istek üzerine başvuru tarihi uzatılan #NeBilim katılımları 31 Mart 2017 tarihine kadar sürecek. Yayınlanan yarışma videolarını görmek için bu linkten Kozmik Anafor'un Youtube kanalını, Kozmik Anafor'un facebook sayfasını ya da bu linkten NeBilim yarışmasının Facebook sayfasını takip edebilirsiniz. Youtube üzerinden videonun kendisine veya yukarıda belirtilen Facebook sayfalarında yapılan paylaşımlarda beğendiğiniz katılım videosu için beğendim butonuna basılarak oy verebilirsiniz. Dislike oy ve yorumları geçerli sayılmayacak, sadece beğeni ifade eden, olumlu verilen puanlar değerlendirilmeye alınacaktır. Katılımcılar, katılım videolarının Youtube linkini paylaşarak oy almak için kendi imkanları ile de duyurular yapabilirler. Yahut Kozmik Anafor ve #NeBilim resmi sayfalarına destekçilerini yönlendirip bu sayfalarda yayınlanan katılım videolarının beğeni almasını teşvik edebilirler. Örneğin yarışmacı; kendi videosunu dilediği her yerde paylaşıp bu videoma Youtube üzerinden oy verebilir misiniz? diyebilir. Yahut, Kozmik Anafor ve NeBilim Facebook sayfalarında videom yayınlandı, şu linkten girip izleyebilir, beğenebilirsiniz şeklinde duyuru yapabilir. Bu şekilde yapılan duyurularda, videonun kendisine ve facebook sayfalarımızdaki paylaşımlara gelen oylar geçerli sayılacaktır. Ancak, resmi Youtube kanalı ve ilgili resmi sayfalar haricinde yayınlanan videolara alınan beğeniler geçerli oy sayılmayacaktır. Yani, yarışmacı benim videom xyz Facebook grubunda yayınlandı, o grupta n2 kadar beğeni almıştı diyerek oy hakkı iddia edemez. Sadece bizim sayfalarımızdaki beğeniler ve Youtube videosuna verilen like'lar geçerli oy sayılacaktır. Oylama ile ilgili; oy satın alınarak, bot vs kullanılarak hile yapıldığı tespit edildiğinde ilgili katılımcı yarışma dışı bırakılacaktır. Meade teleskopları Türkiye Distribütörü Astromed, Ege Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Topluluğu ve İstanbul Teknik Üniversitesi Astronomi Kulübü'nün de desteklediği; astronomi, astrofizik, astrobiyoloji; kısaca uzay, evren ve yaşam hakkındaki bilginizi herkese gösterebileceğiniz 2.5 Dakikada NeBilim yarışmamıza kimlerin katılabileceğini öğrenmek için buraya, katılım kuralları ve örnek videomuzu izlemek için bu linke, seçici kurulumuzu tanımak için ise bu linke tıklayarak gerekli bilgileri alabilir, yarışmamız hakkında güncel bilgileri https://www.facebook.com/2.5DakikadaNeBilim/ sayfasına abone olarak takip edebilirsiniz. Katılım videolarınızı, mail adresine gönderebilir, aklınıza takılan konuları Kozmik Anafor ve NeBilim Facebook sayfalarına mesaj yoluyla sorabilirsiniz. #NeBilim Yarışması Halk Oylaması Sona Eriyor!


Türkiye'nin ilk online astronomi ve astrofizik etkinliği olan 2.5 Dakikada NeBilimin start almasına çok az kaldı. Erciyes Üniversitesi Astronomi Bölümü ve Türkiye'nin en büyük popüler astronomi platformu olan Kozmik Anafor'un işbirliği ile düzenlenen etkinliğin amacı; astronomi ve astrofizik konularında bilgisini, tiyatral bir şova dönüştürerek herkese kanıtlamak isteyenlere, bunu yapabilecekleri bir fırsat sunmak! Danışmanlığını Erciyes Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. İbrahim KÜÇÜK'ün yapacağı seçici kurul; ERÜ Öğretim Görevlisi Yrd. Doç. Dr. Nurten Filiz AK, NASA Jet İtki Laboratuarı'nda astrofizikçi olarak görev yapan Dr. Umut YILDIZ, Gröningen Üniversitesi Doktora Ö. Kürşad YILDIZ, Akdeniz Üniversitesi Astrofizik Y.L.Ö. Merve YORGANCI, Fen Bilgisi Öğ. Erdal TAŞGIN Amatör Astronom Zafer EMECAN ve Türkiye'nin en iyi teleskop yapım ustası Nurcan Örtügen GÖK gibi birbirinden değerli isimlerden oluşuyor. #NeBilim ile ilgili detaylar ve katılım koşulları çok yakında duyurulacak. #NeBilim Astronomi Yarışması Halk Oylaması Başladı!


Erciyes Üniversitesi Astronomi Bölümü ve Kozmik Anafor'un birlikte düzenlediği, Meade Teleskopları Türkiye Distribütörü Astromed'in desteklediği, teleskop ödüllü 2.5 Dakikada NeBilim yarışması katılımları 31 Mart'ta sona ermiş, yarışmacıların videoları halk oyuna sunulmuştu. 3 Mayıs 2017 Çarşamba gece yarısı itibarıyla, halk oylaması sona eriyor. Dereceye giren yarışmacılarımız, 18 Mayıs'ta Erciyes Üniversitesi'nde Uzaybimer ve Aster'in de katkılarıyla bir astronomi şenliği şeklinde düzenlenecek final etkinliğinde sahne alacaklar. Yarışmacılarımızın videolarını aşağıdaki linkten izleyebilir, Youtube üzerinden like vererek son gün oylamasına siz de katılabilirsiniz. 13 Kasım 2018 Salı günü, Kilis'te ç...


Sadece 2.5 dakikalık eğlenceli, keyifli, yaratıcı ve basit bir video çekip, astronomi, astrofizik, astrobiyoloji veya astrokimya; kısacası uzay, evren ve yaşam üzerine bildiklerinizi anlatarak katılabileceğiniz teleskop ödüllü #NeBilim etkinliğimize başvurular devam ediyor. Erciyes Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü ve Kozmik Anafor'un işbirliği ile gerçekleştirilen bu yarışmaya, 13 yaşın üzerindeki öğrenci, öğretmen, emekli, ev hanımı veya işçi herkes katılabileceği gibi; üniversite kulüpleri, ortaöğrenim ve liseler de bir veya birkaç öğrencileri ile kulüp veya okullarını temsilen katılabilirler. 1. 25 Aralık 2016 itibarıyla, ekran önünde görülen tek kişi veya 2 kişinin birlikte yarışmacı olduğu bir video ile katılım mümkündür. Videolar, https://www.kozmikanafor.com/iletisim/ adresinden ulaşacağınız mail adresine gönderilmelidir. 2. Video, özgün, tiyatral, bilimsel, eğlenceli olmalı ve süre olarak 2.5 dakikayı geçmemelidir. 3. Videoda eğer bir obje üzerinden örnekleme yapılarak konu anlatılacaksa, bu obje tek bir tane olmalıdır. Örneğin balonlar, oyuncaklar, aletler veya konu hakkında katılımcı tarafından yapılmış maketler gibi... Katılımcı, videosu sırasında bir deney de yapabilir. Ancak bu deney, videonun 2.5 dakikalık süresinin yarısından fazla süremez. 4. Video içerisinde NeBilim kelimesi başlangıç veya sonda kullanılmalı. Bu kelime, isteğe bağlı olarak yarışmacının kendi ürettiği sloganına veya konu başlığına da entegre edilebilir. 5. Video konusu: Astronomi, fizik, astrofizik, astrokimya veya astrobiyoloji, yani uzay ve evreni anlama gayemiz üzerine olmalıdır. 6. Videoda doğru bilgi verilmeli. Yanlış, hatalı bilgi içeren videolar kabul edilmeyecek. Ancak, yanlış bilgi içeren video diğer kriterler bakımından yeterli ise, jüri katılımcıya bir şans daha verip yeni bir video çekmesini isteyebilir. 7. Video içeriğinde herkesin anlayabilmesi için ses düzeyine ve diksiyona dikkat edilmeli. Videodaki konuşmalar duyulabilir ve anlaşılabilir olmalı. 8. Katılımcılar videolarında bilgisayar efektleri kullanamazlar. 9. 13 yaş üstü öğrenci, öğretmen, işçi, ev hanımı, emekli, işsiz, kadın erkek herkes katılabilir. 13-16 yaş aralığında olanlar, katılım için velilerinden yazılı ve imzalı iznim vardır belgesi ibra etmek zorundadırlar.


Yarışmamızın başvuruları 25 Aralık'ta başladı. ilk tur için ise son başvuru tarihi 25 Şubat. Yani, daha zaman var. Ancak, yarışmamızın katılımcılarının alacağı oylar sadece seçici kurulumuz tarafından belirlenmeyecek. Seçici kurulumuz, yarışmacılarımızın alacağı puanın %50'sini belirleyecek. Geri kalan %50'sini ise, HALK OYLAMASI ile belirleyeceğiz. Bize göndereceğiniz videolar, Youtube kanalımız, NeBilim ve Kozmik Anafor Facebook sayfalarında yayınlanacak. Sizleri destekleyenler ve videonuzu başarılı bulanlar, beğenerek oy verecek. Bu her üç platformdaki beğeni sayıları toplanacak ve alacağınız puanın %50'sini bunlar belirleyecek. O nedenle, #NeBilim etkinliğimize ne kadar erken katılırsanız, halk oylamasında o kadar fazla kişiye ulaşıp, halk oylaması için o kadar fazla zaman kazanacaksınız. Kimlerin katılabileceğini öğrenmek için buraya, katılım kuralları ve örnek videomuzu izlemek için bu linke, seçici kurulumuzu tanımak için ise bu linke tıklayarak gerekli bilgileri alabilir, yarışmamız hakkında güncel bilgileri https://www.facebook.com/2.5DakikadaNeBilim/ sayfasına abone olarak takip edebilirsiniz. Katılım videolarınızı, mail adresine gönderebilir, aklınıza takılan konuları Kozmik Anafor ve NeBilim Facebook sayfalarına mesaj yoluyla sorabilirsiniz.


Erciyes Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü ile ülkemizin en büyük gökbilim platformu olan Kozmik Anafor'un birlikte düzenlediği, Meade teleskopları Türkiye Distribütörü Astromed, Ege Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Topluluğu ve İstanbul Teknik Üniversitesi Astronomi Kulübü'nün desteklediği; astronomi, astrofizik, astrobiyoloji; kısaca uzay, evren ve yaşam hakkındaki bilginizi herkese gösterebileceğiniz 2.5 Dakikada NeBilim yarışmamıza kimlerin katılabileceği hakkında çok fazla soru alıyoruz. Kamera karşısına geçip; keyif alacağınız eğlenceli bir video çekerek, tüm Türkiye'ye hitap edip kendinizi tanıtarak bilgi birikiminizi aktarabileceğiniz bu etkinliğe, 13 yaşından büyük herkes katılabilir. İster lise veya üniversite öğrencisi, ister öğretmen, ister ev hanımı, ya da isterseniz sadece bilime meraklı bir tekstil işçisi olsanız bile göndereceğiniz video ile katılabilir, kendinizi ispatlayabilirsiniz. Evet. Okulunuzun veya bilim topluluğunuzun adıyla değil ama, okulunuz yahut bilim topluluğunuzdan bir ya da birkaç öğrenciyi seçerek, birlikte fikir alışverişi içinde çekeceğiniz bir video ile katılmanızda, oylama ve seçici kurulumuzun değerlendirme sürecinde okul ve topluluğunuzun ismini de kullanarak onu desteklemenizde bir sakınca yok. Katılım için hazırlayacağınız 2.5 dakikalık video için profesyonel bir ekipmana da sahip olmanız gerekmiyor. Cep telefonunuzla çekeceğiniz bir video dahi, katılımcı olmanıza ve oylamaya katılıp finale kalmanıza yeterli olacaktır. Katılım kuralları ve örnek videomuzu izlemek için bu linke, seçici kurulumuzu tanımak için ise bu linke tıklayarak gerekli bilgileri alabilir, yarışmamız hakkında güncel bilgileri https://www.facebook.com/2.5DakikadaNeBilim/ sayfasına abone olarak takip edebilirsiniz.


SSCB ve ABD arasındaki kıyasıya uzay yarışı rekabeti, insanlığın gelişimine ve uzaya açılmamıza büyük fayda sağlamış olmasına karşın, yarışın arka planında Nedelin felaketi gibi çok büyük dramlar da bulunuyor. 24 Ekim 1960 yılında yaşanan Nedelin Felaketi ise, bu yaşanan dramların belki de en büyüğü idi. 150 civarı bilim insanı ve teknisyenin ölümüne neden olan felaket, Sovyetler'in R-16 roketinin ilk denemesi sırasında gerçekleşti. R-16 roketinde kulanılan yakıt, çok tehlikeli ve zehirli bir madde olan Asimetrik dimetil hidrazin içeriyordu. Bu maddenin kullanılmasının sebebi, daha önce roket yakıtı olarak kullanılan sıvı oksijen destekli karosenden çok daha kolay depolanması ve bu tür roketlerin uzun süreler boyunca fırlatıma hazır saklanmasının mümkün oluşuydu. Sovyetler, daha önce büyük başarı yakalamış ve uzay yolculuğu yapabilmiş olan R-7 roketlerinin kısıtlamalarından R-16 ile kurtulmak istiyorlardı. Nedelin Felaketi'nin çok sonraları video kayıtları da yayınlanmıştı. Bir kısmını yukarıdaki videoda izleyebilirsiniz. Yaklaşık 100 ton uçucu ve zehirli yakıtla dolu füze, test başladığında henüz yerdeyken, yani fırlatmanın gerçekleşmesine daha varken, ikinci kademe motorlarındaki bir kısa devre sonucu infilak etti. Bu patlama, Baykonur Uzay Üssü'nde henüz roketin yanıbaşında bulunan onlarca personelin ölümüne yol açtı. Fakat çevreye yayılan hidrazin, üssün tümüne yayılarak aralarında Nedelin'ın da bulunduğu 100 ün üzerinde insanın zehirlenerek anında ölmesine neden oldu. Bu büyük felaket, SSCB yönetimi tarafından hem Sovyet halkından, hem de Dünya'dan 30 yıl boyunca gizlendi. Nedelin'in bir uçak kazasında öldüğü duyuruldu. Diğer üs personeli için de benzer kaza hikayeleri uydurularak ailelerine haber verildi. Zamanla felaketle ilgili haberler yayılmaya başlasa da, SSCB hükümeti bu olayı reddetmeyi sürdürdü. Ancak 16 Nisan 1989 yılında resmi olarak felaket kabul edildi ve Baykonur üssüne Nedelin Felaketi olarak isimlendirilen bu olayda hayatını kaybedenler için bir anıt dikildi. R-16 roketinin denemelerine ise son verilmedi. 2 Şubat 1961 yılında roketin eksikleri tamamlandı ve ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Sonrasında yüzlercesi üretildi ve 1976 yılına kadar operasyonel olarak görevde kaldılar. Her birine birer termonükleer savaş başlığı yerleştirildi ve 13 bin km'lik menzili ile yıllarca soğuk savaş döneminin en korkulan silahlarından biri oldu. Yani, ABD ve SSCB arasındaki uzay yarışının arka planındaki büyük neden; silahlanma yarışı idi. Araştırmalara su gibi akıtılan yüz milyarlarca dolar, sadece Ay'a ulaşmak değil, gerektiğinde Washington'u veya Moskova'yı tek atışla vurabilmek içindi.


Bayanlar baylar ve şirin çocuklar, kemerlerimizi bağladıysak bu kez uzayın derinliklerine gidiyoruz; galaksi dediğimiz, milyarlarca yıldız içeren yerlere. Yani gökadalara! Galaksi; yıldızların, gezegenlerin, kara deliklerin ve biz insanların da içerisinde yaşadığı bölgedir diyebiliriz. Peki, dünyamıza ev sahipliği yapan bu alanlar nasıl oluştu hiç merak ettik mi? Bu yazımızda galaksilerin nasıl oluştuğunu ve galaksilerle ilgili bazı özellikleri konuşacağız. Hazırsak, başlıyoruz! Kozmik patlamanın ilk dönemlerinde evren madde ile doluydu. Her şeyin temelinde hidrojen ve helyum elementleri vardı. Zamanla gaz kümeleri oluştu ve bu gaz kümeleri çeşitli şekillerde büyümeye başladı. Büyüdükçe yığınlara dönüştüler. Bu yığınlar şu anki gaz yığınları olarak bilinmektedir. Bahsettiğimiz bu yığınların merkez bölgeleri diğer bölgelere nazaran daha yoğun şekilde sıkıştılar. Bu sayede oluşan kütle çekim kuvveti çevrede bulunan gazları da çekti. Böylece galaksiler olduklarından daha hızlı dönmeye başladılar. Galaksilerin bugünkü sarmal şekle gelmesi bu çekim kuvveti ve beraberindeki merkezcil kuvvet etkisiyle gerçekleşmiştir. Bu çekim gücü, küçük bulutları da etkiledi. Bu etkiye bağlı olarak nükleer tepkimeler ve reaksiyonlar meydana geldi. Bu nükleer tepkimelerin etkisiyle her gece gökyüzüne kendi referans noktamızdan baktığımızda gördüğümüz, o çok küçük görünen yıldızlar oluşmuştur. Yaşadığımız evrende, evimizin bulunduğu galaksiye benzer veya ondan çok farklı milyarlarca galaksi vardır. Görme kapasitesi sınırlı olan gözümüz ve sınırlı teknolojimiz bu galaksilerin hepsini göremez. Teknolojik anlamda en güçlü teleskoplarla bile sınırlı sayıda galaksi görebiliriz. Cüce galaksileri de işin içine katarsak, evrende 7-8 trilyon civarında galaksi olduğu tahmin ediliyor ancak astronomlar bu galaksilerin %1'inden çok daha azı üzerinde çalışabiliyorlar. Evrenin genişliyor olduğunu hepimiz biliyoruz. Evren genişledikçe içinde bulunan galaksi kümelerinin arasındaki mesafenin de oranlı bir şekilde artacağını basit bir akıl yürütmeyle tahmin edebiliriz. Galaksi kümeleri de evrende birbirlerinden uzaklaşır. Galaksi kümelerinin birbirlerinden uzaklaşma hızı, megaparsek başına 70.000 km/s olarak hesaplanmıştır. İlerleyen zamanlarda ise hesaplama hassasiyetinde artış olmuş ve uzaklık arttıkça galaksi kümelerinin uzaklaşma hızının da arttığı gözlemlenmiştir.


Karanlık madde, adı itibarıyla karanlık bir şey. Aslında pek karanlık değil ama, biraz da bu isimlendirmenin geldiği Amerikan kültürü gereği böyle anılıyor. Birkaç yüz yıldır, Kepler ve Newton sayesinde gök cisimlerinin yörüngelerini ve yörünge hareketlerini ölçümleyip tahmin edebiliyoruz. Bunun bir yığın rakamsal yazılımı, formülü vs mevcut. Tabii, bu yazımızda tüm bu hesap kitap işlerine girmeyeceğiz, rahat olabilirsiniz. Kütlesini bildiğimiz büyük bir cismin çevresinde dönen başka gökcisimleri düşünün; mesela Güneş'i ve çevresindeki gezegenleri. Bu gezegenlerin daha yakın yörüngeye sahip olanları hızlı, daha uzakta olanları ise yavaş bir yörünge hızına sahiptir. Örneğin, Merkür gezegeni güneşin çevresinde fenafillah bir hızla dönerken, bizim Plüton veya Neptün hiç acelesi yokmuş gibi ağır ağır dönerler. Bunun da tüm sebebi, uzak cisimlerin kütle çekimsel nedenlerle daha yavaş dönmeleri gerektiği. Matematiksel olarak; dolanma süresinin karesinin, çevresinde döndüğü cisme uzaklığının üçüncü kuvvetine oranı gibi acayip de bir formülasyonu var. Şimdiye kadar çevremizdeki gök cisimleri üzerine yaptığımız tüm gözlemler ve hesaplamalar, bu formülasyonun, yani Newton Kanunları'nın çok büyük oranda doğru sonuçlar verdiğini gösteriyor. Zorda kaldığımız yerlerde ise, Einstein'ın Görelilik Teorisi imdadımıza yetişiyor. Bizler bu sayede uzaya uydular gönderebiliyor ve diğer gezegenleri ziyaret edebiliyoruz. Göktaşlarının ve kuyruklu yıldızların yörüngelerini hesaplayabiliyor ve zamanı doğru olarak ölçebiliyoruz. Şimdiye kadar bunun aksi bir durumla karşılaşmadık. Gözlemler gösteriyor ki, Samanyolu'nun merkezindeki yıldızların dönüş hızı, daha uzaktakilerden yavaş. Yani bu durum, bildiğimiz Newton yasalarına aykırı. Lan bi sorun mu var hesaplarımızda? veya göreli durumlar mı söz konusu diye hemen Einstein'ın kütle çekim hesaplarına başvuruyoruz ama ı ıh! Einstein denklemlerine göre hesapladığımızda bile, ortada bir sorun var. Galaksi merkezinden uzak yıldızların daha yavaş dönmesi lazım ama bunlar maşallah, fişek gibi hızlara sahip yörüngelerde dolanıyorlar. Samanyolu'nun görünen kütlesini, göremediğimizi düşündüklerimizi de içine katarak hesapladığımızda da yıldızların dönüş hızında bir sorun var. Sanki, bu hızı etkileyen çok başka bir şey söz konusu. Öyle ki, bazı yıldızların dönüş hızlarına baktığımızda, Samanyolu'nu terkedip gitmelerini gerektirecek kadar hızlı olduklarını görüyoruz. O kadar hızlılar ki, Samanyolu'nun hesapladığımız kütlesi, bu yıldızları yörüngelerinde tutmaya yeterli değil. O halde elimizde iki seçenek var: Ya biz Samanyolu'nun kütlesini ve kütle dağılımını yanlış ölçüyoruz, yahut Einstein ve Newton'un kütle çekim kuramları yanlış. Fakat daha önce söylediğimiz gibi, biz bu kuramların doğru olduğunu Güneş Sistemi ve yakın çevresindeki yıldızların hareketlerini ölçümleyerek bulduk, bunlar hakkında en ufak bir şüphemiz dahi yok. Yani bu yasalar yanlış olamaz. Mecburen geriye tek seçenek kalıyor; Samanyolu'nun kütlesini doğru ölçemiyoruz! Tabii yılmadık... Samanyolu'nun kütlesini tekrar tekrar, defalarca ölçümledik. Sonuç aynı çıktı; görebildiğimiz Samanyolu kütlesi, yıldızların bu anlamsız hareketlerini açıklamaya izin vermiyor. Geriye kalan tek seçenek; Samanyolu dahilinde bizim göremediğimiz bir kütle daha mevcut olması. Tüm Samanyolu'nu kaplayan bu madde, yıldızların yörünge hareketlerini etkiliyor. Üstelik, bu etkiyi yaratabilmesi için bilmediğimiz bu maddenin miktarının, galaksimizdeki toplam kütlenin yüzde 90'ı kadar olması gerekiyor. Daha başka bir ifadeyle, biz onca uğraşımıza rağmen Samanyolu'ndaki toplam kütlenin sadece yüzde 10'unu hesaplayabilmişiz. Kalan yüzde 90'ını göremiyoruz. Oldu mu şimdi, Samanyolu'nun yüzde 90'ının bilinmeyen, karanlık bir maddeden oluşması? Olmadı tabii, çünkü bu maddeyi göremediğimiz için hiçbir şekilde tespit edemiyoruz. Göremiyoruz ama, kütle çekim ölçümleri karanlık maddenin galaksimizin yüzde 90'ını oluşturması gerektiği fikrini bize dikte ediyor. Artık elimiz mahkum, Samanyolu'nda göremediğimiz çok büyük miktarda maddenin homojen olmayan bir biçimde varlığını kabul etmek zorundayız. Dahası var, uzak galaksileri gözlemlediğimizde, bu galaksilerin hareketlerinin ve oluşan kütle çekimsel mercek etkilerinin de karanlık maddeyi hesaba katmadan açıklanamadığını fark ediyoruz. Demek ki, gözlemleyebildiğimiz evrenin büyük çoğunluğu; göremediğimiz bu karanlık maddeden oluşuyor. Artık buna eminiz. Eğer, hayır dersek, Newton ve Einstein fiziğini bir kenara atmak zorundayız. Böyle bir şey de mümkün değil şu an için. Çünkü yerlerine koyacak başka daha iyi bir teorimiz yok. İşte bunu bilmiyoruz. Aslında elimizde birkaç fail var. Nötrino'lar mesela. Bunlar hemen hemen maddeyle hiçbir şekilde etkileşmeyen, yani görünmesi çok zor parçacıklar. Fakat nötrinoları ölçümlemek o kadar zor ki, karanlık maddenin faili olup olmadıklarını anlamamız çok zor. Üstelik, hesaplarımıza göre olması gereken nötrino miktarı şu anki bilgimizle karanlık madde için çok ama çok yetersiz kalıyor. Yine, bazı ağır atomaltı parçacıklar ve gözlemlenmesi biraz zor olan kırmızı cüce yıldızlar veya kahverengi cüceler de karanlık madde için aday. Ayrıca, kahverengi cüce dahi olamamış Jüpiter büyüklüğünde gök cisimleri de adaylar arasında. Buna, göremediğimiz gaz ve toz miktarının da ekleyebiliriz. Tüm bunlara rağmen olmuyor işte, hiçbiri bu devasa karanlık madde miktarını açıklamaya yetmiyor. Göremediğimiz bir şeyler var: Hayatında cam görmemiş birinin, tıpkı bir pencere camının yerinde boşluk olduğunu sanması gibi bir şey aslında bu. Evrende, bildiğimiz tüm ışınımı geçiren cam gibi bir madde mevcut. O halde, onu göremememiz, sadece kütle çekim etkisini fark edebilmemiz normal. Tüm bunlara rağmen o kadar da çaresiz değiliz bu konuda. Bazı açıklamalar da yok değil. Örneğin, geçtiğimiz dönemlerde küreresel yıldız kümeleri üzerine yapılan bazı araştırmalar; bu uzak kümelerde göremeyeceğimiz kadar soluk yıldızların varlığını ortaya çıkardı. Öyle ki, bu yıldızların miktarı, küresel kümelerdeki yıldızların ancak karanlık madde ile izah edilebilen hareketlerini açıklama imkanına kavuşmamıza neden oldu. Sitemizde ilk olarak Aralık 2015 tarihinde yayınlanan bu yazımız, elden geçirilip düzenlenerek yeniden yayına sunulmuştur. 2016 yılının en önemli bilim olayı ...


Negatif enerji ve negatif kütle, özellikle warp sürüşü veya solucan deliği gibi kavramların konuşulduğu ortamlarda sıklıkla dile getiriliyor. Bu kavramların gerçekliği her ne kadar tartışmalı olsa ve bilim insanlarının büyük kısmı tarafından spekülasyon olarak görülse de, ne olup olmadıklarını açıklamak gerektiğini düşündük. Negatif kütleli madde denildiğinde çoğumuzun aklına Antimadde ya da Karanlık Madde geliyor. Ancak, bunlarla karıştırmayınız. Teorik fizikte, negatif kütle sahibi madde, 0 ağırlıktan daha düşük kütleye sahip, hiçbir şeyden daha hafif diye tabir edebileceğimiz ve kütle çekimi tarafından çekilmeyen tersine itilen spekülatif bir egzotik maddedir. Bir ya da daha fazla enerji durumunu ihlal eder. Bir tartı üzerine koyarsanız tartıya ters basınç uygular ve -10 kg gibi bir sonuç görürsünüz. Eğer evrende negatif kütleli egzotik madde çeşitleri varsa, gezegenlerin, yıldızların hatta galaksilerin kütle çekimleri tarafından çok uzaklara itilmiş ve belki de hiçbir zaman ulaşamayacağımız galaksiler arası derin uzayda bulunuyor olabilirler. Peki fizik kanunlarını ihlal ediyorsa nasıl gerçek olabilecekmiş gibi konuşabiliyoruz? Böyle bir şeyin bizim evrenimizde bulunmaması gerekmez mi? Katı haldeki negatif kütleli madde, ancak mükemmel sıvı diye tabir edilen bir halde negatif kütle sahibi maddede bulunabilir. Kanada, Montreal Üniversitesi'ndeki kozmologlar Saoussen Mbarek ve Manu Paranjape mükemmel sıvı haldeki negatif kütle sahibi bir maddenin hiçbir enerji durumunu ihlal etmediğini açığa çıkardı. Gereken tek şey, bu maddeyi Big Bang esnasında üretmiş olabilecek bir mekanizma. Kısacası şu anda böyle bir maddenin gerçekliğini ne inkar edip imkansız diyebilecek ne de onaylayabilecek bir durumdayız. Negatif enerji, adından da anlaşılacağı üzere eksi değerleri olan enerji seviyelerine denir. Karanlık Enerji ile karıştırmayınız. Tamamen kuramsal olan negatif kütleli madde, aksine negatif enerji çeşitli kuantum durumlarında stabil olmayan şekilde mümkün olabiliyor. Bununla birlikte karakteristik olarak negatif enerjiye oldukça benzeyen ancak negatif enerji sayılmayan ve çok küçük ölçeklerde gerçekleşen Casimir etkisinden de bahsedelim. 1933'te Hendrik Casimir, Kuantum Teorisi'nin kanunlarını kullanarak garip bir öngörüde bulundu. Casimire göre; vakum içerisindeki iki adet paralel, yüksüz metal plaka birbirlerini itecekti. Bu vakum, çok kısa ömürlü elektronların ve pozitronların ortaya çıkıp birbirlerini imha ederek yok olduğu kuantum aktiviteleri ile doludur. Normalde bu yoktan var olan ufak madde-antimadde olayları Enerjinin Korunumu Kanunu'nu ihlal ediyor gibi görünse de; belirsizlik ilkesi sebebiyle bu küçük patlamalar inanılmaz ölçüde kısa ömürlü olup, net enerjide değişikliğe sebep olmamaktadır. Böylece Casimir bu kısa ömürlü olayların plakalar arası vakumda bir basınç yaratacağını ve bu basıncın plakaları iteceğini keşfetti. Normalde bu plakalar birbirinden uzakken bu etki gerçekleşmezken, plakalar yaklaştırıldıkça aralarında bu enerji açığa çıkmaya başlar. Bu enerji 1948'de laboratuvarda, Casimir'in öngördüğü gibi gözlemlendi. Bu enerjiyi ölçmek için inanılmaz hassas ve sanat eseri sayılabilecek ekipman gerektiğinden, 1996'da ilk hassas ölçüm yapıldığında bu etkiden kaynaklanan basıncın bir karıncanın ağırlığının 30 binde 1'i kadar olduğu bulundu. Tahmin ettiğiniz gibi uzay-zamanı bükmek için çok yeterli değil.


Bilim insanlarının ürettiği Negatif Kütle Sahibi Akışkan, günlük hayattaki mantığımızın dışında özelliklere sahip. Örneğin, ileri itildiğinde geri hareket ediyor! İçeriği ne olursa olsun, sıvılar tuhaftır. Genellikle beklendiği gibi hareket etmezler. Görünen o ki, bilim insanları her zaman daha yeni ve daha ilginç versiyonlarını yaratmaktan oldukça hoşlanıyorlar. Yani bu grubun son üyesi olan sözde süper akışkan, ileri itildiğinde hareketin uygulandığı yönün tersine doğru hızlanıyor. Washington State Üniversitesi'ndeki araştırma ekibi, lazerlerle bazı rubidyum atomlarını soğutmayı deniyordu. Lazerler, bir şeyleri ısıtmak ya da bilimkurguda gezegenleri yok etmek gibi amaçlarla bağdaştırılmasına rağmen, dikkatli kullanımları atomların enerji salmalarına yol açabilir ve böylece atomları soğutabilir. WSU'ndeki araştırmacılar bunu yapmayı ve mutlak sıfıra çok yakın düzeyde soğutmayı başardı. Bu sıcaklıkta atomlar parçacık gibi davranmayı bırakıp daha çok dalga gibi hareket etmeye başladılar. Bu özellik, ilk olarak fizikçi Satyendra Nath Bose ve Albert Einstein tarafından öne sürülmüştü. Bununla birlikte atomlara uygulanan işkence henüz bitmedi! Atomlarla birlikte bireysel temel parçacıklar, gezegenler veya balerinler gibi dönerler. Parçacığın spinini değiştirmek, onun nasıl hareket edeceğini ve ortamla nasıl etkileşeceğini de değiştirir. Bu yüzden WSU'ndeki araştırmacılar lazerlerin yardımıyla oldukça soğuk olan rubidium çekirdeğinin spinini değiştirdi. Son olarak, bu onlara negatif kütle kazandırdı. Baylar ve bayanlar, bu gerçekten sahip olunması inanılmaz tuhaf bir özellik! Stephen Hawking'in sunduğu belgeselde, negatif kütle ve negatif enerji yukarıdaki videodaki gibi açıklanmaya çalışılmıştı. Gücenmeyin ama, şu an sizin pozitif kütleniz var. Sizi oluşturan bileşenlerin bütün parçaları belirli kilogram değerlerinden oluşuyor ve bunun sonucu olarak siz uzay-zamanı geriyorsunuz ki, bu çok normal. Negatif kütle, pozitif kütlenin gölgeli yansımasıdır. Bu sizin kilogrom kütleniz var demek ki, bu da hiç mantıklı değil ve uzunca bir süre boyunca bu kavram sadece varsayımsaldı. Bu ekip aslında normal kütleye zıt olarak davrandığı için negatif kütle yaratmış gibi görünüyor. Eğer bir topu atarsanız, topa kazandırdığınız momentum topu kuvvetin uygulandığı doğrultuya doğru hareket ettirir. Bu yeni negatif kütleye sahipmiş gibi davranan rubidyum sıvısı, itildiği zaman hareket yönüne zıt yönde hareket eder, çünkü görünürde negatif kütlesi vardır. Rubidyum sanki görünmez bir duvara vurmuş gibi görünüyor diyor WSU'nde fizik ve astronomi alanında doçent ve ortak yazar olan Michael Forbes. Negatif kütlenin bir yerlerde var olduğu muhtemel ama, Physical Review Letters dergisinde bildirildiğine göre, bu deney araştırmacılara bunu dikkatli bir şekilde kontrol etmesine ve karakteristiklerini araştırmasına izin veriyor. Yeni akışkan, ayrıca karadelikler ve karanlık maddde gibi doğrudan onlar hakkında deney yapılamayacak olan tuhaf astronomik özelliklerin analiz edilmesine de sağlama potansiyeline sahip. Eta Carinae (Eta Karina şeklinde ok...


Bir zamanlar İstanbul'dan Çin'e kadar uzanabilecek büyüklükte olan Neptün'deki fırtına, Hubble onu izlemeye devam ederken gittikçe küçülüyor. Voyager 2 uzay aracı 1989 yılında Neptün'ün yakınından geçtiğinde, bu uzak gezegenin atmosferinde oluşan büyük, koyu fırtınaları gözlemledi. O zamandan beri, bilim insanları Neptün'ü Hubble Uzay Teleskobu'nu kullanarak izlemekte ve yeni fırtınaların geliştiğini görmekteydi. Ancak en az iki yüzyıldır devam eden bir fırtına olan Jüpiter'deki Büyük Kırmızı Leke'nin aksine, rüzgarlı gezegen Neptün'de ortaya çıkan fırtınalar birkaç yılda gelip geçiyor ve şu an ilk defa yetkililerin açıkladığı üzere araştırmacılar, bir tanesinin yok olmaya başlamasını görebildiler. Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nden araştırmacı ve yeni çalışmanın asıl yazarı olan Michael Wong, yaptığı açıklamada bu koyu girdabın yok oluşunu yakalamış gibi göründüklerini ve bunun, diğer çalışmalardan bildiklerini umdukları şeylerden farklı olduğunu söyledi. Önceki simulasyonlar, girdabın gezegenin ekvatoruna doğru sürükleneceğini ve girdabın ekvatora çok yaklaştığında dağılacağını ve belki de olağanüstü bir bulut aktivitesi patlaması yaratacağını önermişti. Ancak bunu yerine, gezegenin güney kutbuna doğru sürüklendi ve şu anda usulca gözden kaybolmakta. Girdap, Hubble onu 2015 yılında fark ettiğinde uzun bir eksen boyunca 5.000 km genişliğinde idi ama şu anda 3.700 km genişliğe kadar düşmüş durumda. Bu koyu fırtına gibi gezegenin antisiklonları, dönerlerken Neptün'ün atmosferinin derinliklerinden koyu maddeleri çekiyor; bir tanesi ekvatordan batıya doğru ve diğer ikisi her iki kutbun doğusuna doğru giden gezegenin çevresini dolaşmakta olan üç tane rüzgar jeti tarafından ileri taşınıyorlar . Hubble'ın dikkatli takibi, aşağısında neler olduğunun yanı sıra bu fırtınaların ne kadar yaygın olduğunu da ortaya çıkarmada yardımcı olabilir. Zodyak Işığı, ya da daha doğru bir ... Bir gezegen düşünün ki içinde fırtı...


Evinizde, oturduğunuz yerden astronomik bir keşif yapabilir misiniz? Gördüğünüz bu fotoğrafı ilginç ve biraz da mucizevi kılan şey, Voyager 2 uzay aracı tarafından 1989 yılında çekildikten tam 20 yıl sonra farkedilmiş olması. Amatör bir gökbilimci olan Ted Stryk, 2009 yılında halka açık biçimde internetten ulaşılabilen Voyager görüntülerinin yer aldığı arşivi incelerken, Despina'nın Neptün üzerinden gölge yaratarak geçişini gösteren dört adet fotoğraf buldu. Daha sonra bu dört görüntüyü işleyip birleştirerek bu gördüğünüz fotoğrafı elde etti. Despina, Neptün'ün bilinen 14 uydusundan biridir ve 180x148x128 km'lik boyutlarıyla oldukça küçük, biçimsiz bir kaya parçasından ibarettir. 9'ar dakika arayla çekilmiş olan dört görüntüde, uydunun yörüngesinde ilerlerken Neptün'ün üst atmosferinde bulunan bulutlar üzerinde yarattığı gölge açıkca görülüyor. Bu da, gölgenin ilerleyişi sırasında geçtiği bölgelerde Güneş tutulması yarattığı anlamına geliyor. Voyager araçları, görev süreleri boyunca Dünya'ya onbinlerce fotoğraf gönderdiler. Sayı bu kadar büyük olduğu için, fotoğrafların incelenmesine hala devam ediliyor. Siz de şurayı ziyaret edip Voyager'lardan gelen fotoğraf ve bilimsel verilere ulaşabilirsiniz. Buradan şunu anlamanızı istiyoruz; Plüton'u ziyaret eden Yeni Ufuklar uzay aracı da tıpkı Voyager'lar gibi binlerce görüntü gönderdi ve göndermeye devam ediyor. Bu görüntülerin ayrılıp sınıflandırılması ve neye ait olduklarının belirlenmesi ise çok uzun yıllar sürecek olan bir uğraş. Yeni Ufuklar'ın tüm görüntüleri yeryüzüne ulaştıktan sonra, Voyager görüntülerinin yer aldığı arşiv gibi bir New Horizons arşivi oluşturulacak ve dileyen herkes buraya girip ham görüntüleri inceleyebilecek. Yukarıdaki görselde, yaklaşık 2 km ... Derin Bir Nefes Alın, içimizdeki yı...


Mavi gezegen Neptün'e baktığımızda görebileceğimiz en belirgin ve büyük ihtimalle ilk oluşum, büyük kara benek olarak adlandırılan leke olacaktır. Bir fırtına bölgesi olan bu lekenin büyüklüğü ve konumu, büyük kırmızı beneğin Jüpiter'e oranıyla hemen hemen aynıdır. Çevresindeki bulut oluşumlarına göre göre batıya doğru hareket eden, içine Dünya olmasa da Ay'ın rahatlıkla sığabileceği bu dev fırtına, saatte binlerce kilometre hıza ulaşabilen rüzgarlarıyla saaat yönünün tersine bir dönüş sergiler. Lekenin ilginç diyebileceğimiz bir yanı da, Jüpiter'in ünlü Kırmızı Beneği ile hemen hemen aynı boylamlar üzerinde yer alıyor oluşu. Bu da, bizlerin aklına gaz devlerinin atmosferlerinde kimi karakteristik özelliklerinin benzer olduğu düşüncesini getiriyor. Gezegenin biraz daha güneyinde ise daha küçük ikinci bir kara leke bulunur. Gezegen çevresindeki dönüş hızı büyük kara lekeye göre daha hızlı olan bu küçük leke, her 5 Dünya gününde bir büyük kara lekeye tur bindirir. Peki, Güneş'ten çok uzak ve soğuk olmasına rağmen, bu gezegende nasıl böylesi büyük fırtınalar gerçekleşebiliyor. Çünkü bu kadar muazzam hava olayları için oldukça büyük miktarlarda enerji gereklidir. Oysa Neptün Güneş'ten, gezegenimiz Dünya'nın aldığının 900 katı daha az ısı enerjisi alıyor. Bu enerji de, böylesi büyük hava olaylarını besleyemeyecek kadar küçüktür. Ancak, Neptün'ü kızılötesi dalga boyunda incelediğimizde sorumuzun cevabına ulaşıyoruz. Neptün, Güneş'ten aldığının 2.8 katı enerjiyi çevresine yayıyor. Yani, Neptün'ün oldukça etkin bir iç ısı kaynağı mevcut. Bu durum, böylesi gaz yapılı gezegenler için normaldir. Çok büyük kütleye sahip çekirdekleri oldukça sıcaktır ve gaz yapısından dolayı bu sıcaklık yüzeye doğru yayılır. İşte Neptün'ün bu iç ısısı atmosferine ulaşıyor ve bu hava olaylarını tetikliyor. Halihazırda Neptün'e yönelik herhangi bir yolculuk planlamadığı için, önümüzdeki en az 15-20 yıl boyunca daha kaliteli fotoğraflarını elde etmemiz maalesef mümkün değil. Mars, Merkür'den sonra ikinci en kü... Gelmiş geçmiş en büyük bilim insanl...


Neptün Gezegeni bilindiği üzere Güneş Sisteminin en ücra köşesindeki en uzak Gezegendir ve Neptün'den sonra Güneş Sisteminde başka herhangi bir Gezegen statüsünde cisim yer almamaktadır. Neptün Gezegeni yapı ve büyüklük olarak Uranüs Gezegeni ile iki kardeş gibi görünseler de çok daha koyu mavi tonları, atmosferi boyunca uzayan büyük beyaz bulut oluşumları ve Jüpiter'inkilere benzeyen büyük fırtına sistemleri ile Uranüs'ten ayrılır. Birbirlerine bu kadar çok benzeyip bu kadar farklı yapıda iki gezegen olsalar da Neptün Gezegeni bugün İnsanlık tarafından keşfedilmiş olmasını büyük oranda Uranüs Gezegenine borçludur. Neptün keşfediliş şekli ile Güneş Sistemindeki hiçbir gezegene benzemez çünkü fiziki ve Gözlemsel olarak keşfedilmeden çok önce teorik olarak varlığı öngörülen ve yörünge hesapları yapılarak orada olması gerektiği üzerine kanaat getirilen tek gezegendir. Uranüs keşfedildikten ve yörünge hesapları çıkarıldıktan sonrasında bilim insanları tarafından gözlemsel olarak da uzun süre incelendi. Fakat Uranüs, yapılan yörünge hesaplarına göre çoğu zaman olması gereken zamanda olması gereken yerde olmuyordu. Onu yörüngesi içerisinde tedirgin eden birşeyler olmalıydı. Bilim insanları Newton'un Evrensel Küte Çekim Yasasını da kullanarak bu duruma ancak Uranüs'ün de ötesinde bulunabilecek hatırı sayılır bir kütlenin sebep olabileceği üzerinde durdular. Ve 1846 Yılında Johan Galle tarafından Neptün Gezegeni fiziki olarak keşfedildi ve daha önce kendisi ile ilgili yapılan yörünge hesaplarına göre olması gereken yer ile arasında yalnızca 1 Derecelik bir sapma ile insanlığa merhaba dedi. Görseldeki yapay renklendirmeli fotoğraf, Uranüs'ten sonra Neptün'e 3,5 yıl sonra ulaşan Voyager 2 tarafından Yıldızlararası Uzaydaki uzun yolculuğuna başlamadan hemen önce Neptün'e gerçekleştirdiği bir yakın geçiş sırasında çekilmiştir. Işık, Güneş gibi yıldızlar ve benze...


İnsanlar binlerce yıl boyunca nereden geldik sorusuna cevap aramak için gökyüzünü gözlemleyip yıldızların ve gök cisimlerinin hareketlerini izlediler. Hiçbir gözlem aletine sahip değillerdi ve tüm bu yıldızların, ayın ve güneşin insanları izleyen tanrıların görüntüleri olduğunu düşünüp onlara tanrısallık eklediler. Yeryüzünü saran uzaya gökkubbe adını takıp yıldızları bu kubbe üzerinde dünyayı izleyen tanrılar olarak düşündüler. Aya ve güneşe kutsallık yükleyip onlara tapındılar, adaklar sundular. Yıldızların hareketlerininin kişiler üzerinde etkileri olduğunu düşünerek burçlar oluşturdular. Her burcun insanlar ve yeryüzü üzerinde farklı etkileri olduğu inancıyla gelecek tahminlerine giriştiler. Kendilerine dünyayı merkez aldılar ve onu gökkubbenin yani evrenin merkezine yerleştirdiler. Daha akıllı olanlar, Ay ve Güneş tutulmalarının zamanlarını matematik yoluyla hesaplayıp bu tarihlerde dinsel törenler düzenleyerek onlara mucizeler gösterdiler. Bu mucizeler yoluyla toplumların inançlarını kullanarak onları yönlendirdiler. Bir gün, bundan yaklaşık 500 yıl önce gökyüzüne baktığında Güneş neden tutuluyor? diye sormayı bırakıp Güneş nasıl tutuluyor? sorusunu sormaya başlayan birkaç bilim adamının, insanlığın binlerce yıllık gelişimini ve düşünme şeklini kökten değiştireceğinden haberi var mıydı, bilmiyorum. Galileo, Kepler, Kopernik gibi bilim insanları gökyüzünü nasıl oluyor? diye sorgularken; evrenin merkezinde olmadığımızı, Güneşin etrafında dönen gezegenlerden biri olduğumuzu keşfettiler. İnançlarını sorgulamayı kabul etmeyen bağnaz bir topluma ve bu toplumu yönlendiren din adamlarının tehditlerine kulak asmadan eserler yazdılar ve bu eserlerini diğer bilim insanlarına sundular. Bu gerçekleri ilk kez onlar farketmemişti, geçmişte birçok zeki insan ve toplum gezegenimizin yuvarlaklığını, Güneş çevresindeki dönüşünü, Ay ve Güneş tutulmalarının nasıl gerçekleştiğini keşfetmişti. Ancak bu bilgiler yaşadıkları toplumun içinde, yerel düzeyde kaldı ve sonradan kayboldu. Ama orta çağ bilginlerinin çabaları sayesinde ilk kez bu gerçekler yerel düzeyde kalmaktan kurtuldu, belli bir sistematiğe oturtuldu ve insanlığın geneline yayıldı. Dünyanın o kadar da özel bir konumda olmadığı gerçeği inanç çevreleri tarafından yüzyıllar boyunca reddedildi. Fakat, bilimsel gerçeklerden kaçabilmek mümkün değildi. Bir kesim, yavaş yavaş bu bilimsel gerçekler ışığından din adamlarının kendilerine dayattığı hayatı sorgulamaya, neden yerine nasıl demeye başladılar. Dünyanın yuvarlaklığı kanıtlandı, kütleçekim yasaları keşfedilerek yıldızların, ayın ve güneşin hareketleri açıklığa kavuşturuldu. Bilimin doğanın işleyişini anlamalarına yardımcı olduğunu gören pek çok insan araştırmaya başladı. Her gün yeni bir bilimsel gerçek keşfedildi, teknoloji gelişti, daha eşit ve daha insanca bir hayat isteği çok daha yüksek sesle dile getirilmeye başlandı. Ve bu günlere kadar geldik. Eğer bugün bilgisayar karşısında bu yazıyı hazırlayabiliyorsak ve siz de okuyabiliyorsanız, geçmişte kendilerine dayatılanı kabul etmeyip araştıran ve onun öyle olmadığını keşfedip öğrendiklerini başkalarıyla paylaşmaya çalışan bilim adamları sayesinde. Evet, Galileo Jüpiter'in aylarını incelerken aslında bugünkü bilimsel düşüncenin de önünü açıyordu. Astronomi, temel bilimlerin ilk sırada geleni olarak kabul edilebilir. Çünkü gökyüzü, olağanüstü güzelliği ve gizemi ile ilkel insandan günümüz insanına kadar herkesin dikkatini çekmiştir. Gökyüzünün çok geniş, incelenecek obje sayısının neredeyse sınırsız olması yüzünden, astronomi bilimi amatör astronomlara oldukça fazla ihtiyaç duyar. Çoğu bilim dalı, gerek karmaşıklığı, gerekse maddi külfeti dolayısıyla hiçbir zaman astronomi kadar amatörlere açık olmadığı gibi, amatörlerin bu kadar büyük katkıda bulunduğu başka bir bilim dalı da yoktur. Bu yüzden olsa gerek, amatör astronomların kurduğu çok sayıda amatör astronomi topluluğu var. Bu topluluklar haricinde, bilgisayar ve internet teknolojisinin gelişimiyle amatör astronomlar daha rahat çalışma imkanı bulmaya başladılar. Fakat, büyük şehirlerde yaşayanlar için amatör astronomi, gözlem yapma problemleri yüzünden oldukça zor bir uğraş haline gelmiş durumda. Buna neden olan başlıca problem ise, Işık kirliliği adı verilen kirlilik türü. Işık kirliliği, şehir ışıklarının gökyüzünde yarattığı doğal olmayan aydınlanmaya deniliyor. Bu kirliliğin neden olduğu aydınlanma yüzünden geceleri yıldızları ve diğer gök cisimlerini görmek mümkün olmuyor. Bu kirliliğin boyutlarını görmek için yerleşim birimlerinden uzak, çevre aydınlatmasının olmadığı bir yerde gökyüzüne bakın. Gökyüzünün aslında ne kadar olağanüstü olduğunu görecek, bu kadar çok yıldız olmasına şaşıracaksınız. Hatırlatması dahi tatsız olmasına rağmen, 17 Ağustos 1999 yılında deprem sonrasında gökyüzünün yıldızlarla dolu olduğunu gören halk, sonrasında ne zaman yıldızlı bir gökyüzü görse deprem olacak korkusuna bürünmeye başlamıştı hatırlarsınız belki. Bunun tek sebebi deprem anında elektriklerin kesilmesi sonucu ışık kirliliğinin ortadan kalkması ve yıldızların net bir şekilde görülmesi idi.


Önümüzdeki yüzyıllarda tarihi eser statüsü kazanacak olan Voyager ve Pioneer'lar, eğer uzak gelecekte birileri tarafından müzede sergilenmek üzere geri getirilmezse, yüz milyonlarca yıl boyunca yollarına devam edecekler. Son birkaç yıldır, uzay yarışının antik çağlarından kalma uzay araçlarının Güneş sisteminin dış kısımlarına doğru sürdürdükleri yolculuklar basında sıkça yer bulmaya başladı. Sosyal medyanın da devrimsel etkisiyle astronomi ile içli dışlı olmaya başlayan pek çok bilim meraklısı da bu haberleri ilgiyle takip ediyor. 1970'li yıllarda evrenin keşfi ve Dünya dışı yaşam arayışının henüz taze olduğu günlerde büyük bir heyecanla fırlatılan Pioneer ve Voyager araçları, bugün hala yollarına devam ediyorlar. Bu araçların bazıları artık ölü olarak uzun yolculuklarını sürdürse de, bazıları hala canlı ve bizimle iletişim halinde. Gerçekte bilim dünyasının büyük teşekkürlerini hakeden Pioneer ve Voyager araçlarının birincil görevleri; dev gezegenler olarak nitelediğimiz Satürn, Jüpiter, Uranüs ve Neptün üzerine olan sınırlı bilgimizi, daha doğrusu bilgisizliğimizi gidermekti. 1972 yılında Pioneer 10 Jüpiter'e ve 73'te Pioneer 11 Satürn'e bu amaçla fırlatıldılar. Her iki araç da görevlerini kendilerinden beklenen biçimde, hatta daha iyi yerine getirip, Jüpiter ve Satürn hakkında bilgilerimizi kökten değiştirecek çok önemli veriler ve fotoğraflar gönderdiler. Bu parlak başarıları ve fırlatılışlarının ardından geçen uzun yıllar boyunca veri göndermeyi ve yollarına devam etmeyi sürdüren her iki aracın enerji kaynakları tükenmeye başladı ve 2000'li yılların başlarında her ikisi de sessizliğe gömüldü. 1977'de ise Voyager 1 ve 2 benzer bir misyon için daha gelişmiş araştırma araçlarına sahip olarak fırlatıldılar. Voyager 1, Jüpiter ve Satürn görevlerini tamamladıktan sonra, Dış Güneş Sistemi'ne yönelirken, Voyager 2 Güneş Sistemi'nin en uzak iki dev gezegeni olan Uranüs ve Neptün'e doğru yoluna devam etti. Voyager 2'nin Neptün ve Uranüs görevlerinde gönderdiği fotoğraf ve veriler, bugün bu iki gezegen hakkındaki bilgimizin en büyük kısmını oluşturmayı sürdürüyor. Bugün biraz daha eski teknolojiye sahip olan Pioneer araçlarıyla iletişim kesilmiş ve bu uydular artık kör bir biçimde yollarına devam ediyor olsalar da, Voyager'lar hala veri gönderimine devam ediyorlar. Hatta bu araçlarla kurulabilen iletişimin ne kadar sağlıklı olduğunu şöyle örnekleyebiliriz: Bizden milyarlarca kilometre uzakta bulunmasına rağmen, Voyager 2'nin sorun çıkartan yazılımı Dünya'dan iletilen bir güncelleme ile 2010 yılında onarıldı. Evet, şaşırdınız değil mi? 1970'li yıllarda bilgisayarlar bir hesap makinasından hallice de olsa, üzerlerinde bir yazılım çalışıyor. Uzay araçlarında kullanılan bilgisayarlar için önemli olan hız değildir. Basit yönlendirme ve görev komutlarını yerine getirebilmeleri yeterlidir. Bu nedenle, Voyager ve Pioneer araçlarının bilgisayarlarında 8 bitlik RCA 1802 ve türevi işlemciler kullanıldı. Bu işlemciler 3 ila 6 megahertz arasında bir hıza sahipler ve 32 kb hafızaları var. Bu hafıza size küçük gelmesin, eskinin muhteşem oyunu Süper Mario Kardeşler, ilk olarak bunun dörtte biri kadar hafıza üzerinde çalışabilecek biçimde yapılmıştı! Güneş'ten çok uzaklara yol aldıkları için araçların güneş panelleri ile elektrik üretmeleri beklenemezdi. O nedenle bu görevlerde kullanılabilecek bildiğimiz en uzun süreli enerji kaynağı olan nükleer piller tercih edildi. Bir plütonyum kütlesinin yaydığı ısıyı elektriğe dönüştüren bu piller sayesinde 2025'li yıllara kadar enerji sıkıntısı çekmeyecekleri düşünülüyor. Fakat, plütonyumun ısısını elektriğe çeviren düzeneğin ömrü daha kısa. Yani plütonyumun yaydığı enerji tükenmese bile araçların şu anda bile aniden elektriksiz kalma ihtimali sözkonusu. Tahminler, araçların 2020-2025 yılları arasında tamamen sessizliğe bürüneceği yönünde. Bundan daha uzun süre çalışır halde kalabilecekleri öngörülmüyor, çünkü şimdiden tasarım aşamasındaki kullanım ömürlerini onlarca yıl aşmış durumdalar. Güneş'ten yayılan yüklü parçacıklar ve atomlardan oluşan Güneş rüzgarı, Güneş'in hareket yönünün tersine uzanan damla şekilli heliosphere denilen düşük yoğunluklu bir ortam oluşturur. Bu parçacıklar yaklaşık 400 km/sn gibi süpersonik bir hızla hareket ederler. Fakat güneşten 90-100 ab (1 ab = 150 milyon kilometre) kadar uzaklıkta artık yavaşlayarak ses altı hıza düşerler. Parçacıkların ses altı hıza düştüğü bu bölgeye termination shock ismi verilir. Heliosphere'in bu sonlandırma şoku sınırı ile yıldızlararası ortamdan gelen rüzgara yenik düşüp durduğu durgun bölgeye kadar olan alana heliosheath deniliyor. Bu alanda, Güneş rüzgarı ses altı hızda yoluna devam eder, yaklaşık Güneş'ten 130-150 ab uzaklıkta ise yıldızlararası rüzgarın gücüne yenik düşerek tamamen durur. Güneş rüzgarlarının tamamen durduğu bölgeye de heliopause adı veriliyor. Artık 40 yıllık yolculuktan sonra Güneş'ten yaklaşık 20 milyar (2018 Ekim ayı itibarıyla Voyager 1 aracı 21.4 milyar, Voyager 2 ise 17.7 milyar) kilometre uzakta yola devam eden araçlar, Güneş rüzgarlarının etkisini tamamen yitirdiği heliopause sınırına ulaştılar. Dış uzaydan gelen parçacıkların artık Güneş rüzgarlarınca durdurulamadığı, yani Güneş sisteminin koruma kalkanının devre dışı kaldığı yıldızlararası ortamda yollarına devam edecek olan araçlar, tarih boyunca Güneş'in korumasından tümüyle çıkmış ilk insan yapımı nesne konumunda olacaklar. Araçlardan Voyager 2 şu anda heliosheath bölgesinden henüz çıkmadı ve yoluna devam ediyor. Voyager 1 ise artık yolculuğuna yıldızlararası ortam olarak nitelenen bölgede devam ediyor. Araçların konumlarını bu linkten takip edebilirsiniz. Medyada yer aldığının aksine, Voyager'lar Güneş Sistemi dışına çıkmış sayılmıyorlar. Her ne kadar Güneş rüzgarları ve Güneş'in manyetik etkileri heliopause sınırının ardından sona erse de, yıldızımızın kütleçekimsel etkileri buradan çok daha uzaklara kadar hakimiyetini koruyor. 4 ışık yılına kadar (1 ışık yılı = 9.5 trilyon kilometre) yakın çevresinde başka bir yıldız bulunmayan Güneş'in bu kütleçekimsel hakimiyetini yaklaşık 1,5-2 ışık yılı çapında küresel bir alan içinde koruduğunu düşünmek hatalı olmaz. Gökbilimciler, bu uzak bölgenin de boş olduğunu düşünmüyorlar. Zaman zaman Güneş sistemi içlerine yönelen geniş yörüngeli kuyruklu yıldızlara evsahipliği yapan Oort Bulutu 30.000 ila 50.000 ab uzaklıkta küresel bir biçimde Güneş Sistemi'ni çevreleyerek son sınırı oluşturuyor. Oort Bulutu'ndaki kuyruklu yıldız sayısı ise 100 milyarın üzerinde olarak tahmin ediliyor. Saniyede yaklaşık 10 km'ye ulaşan hızlarla yol alan Voyager ve Pioneer araçlarının 40 yıla yakındır sadece 19 milyar kilometre yol alabilmiş olduğu düşünüldüğünde, Güneş Sistemi'nin sınırlarının büyüklüğü daha net anlaşılacaktır. Şu anda Oort Bulutu'na ulaşmaları için birkaç yüzyıllık yolları olmasına karşın, bilimsel araçlarının çoğu çalışmaya devam eden Voyager'ların yıldızlararası ortam olarak niteleyebileceğimiz bölgeden gönderecekleri veriler bilim insanları için büyük önem taşıyor. Buradan elde edilecek veriler, yıldızlararası ortamın yapısı hakkında başka şekillerle ulaşılması neredeyse imkansız olan bilgiler edinmemizi sağlayacak. Çünkü, onların şu an bulundukları bölgeye çalışır halde ulaşabilecek tek uzay aracı olan New Horizons aracının bile, o uzaklığa erişmesi için onlarca yıl daha yol alması gerek. Önümüzdeki yüzyıllarda tarihi eser statüsü kazanacak olan Voyager ve Pioneer'lar, eğer uzak gelecekte birileri tarafından müzede sergilenmek üzere geri getirilmezse, yüz milyonlarca yıl boyunca yollarına devam edecekler. Uzay gerçekte çok boş olduğu için, herhangi bir gökcismine çarparak yok olma ihtimalleri de gözardı edilebilecek kadar düşük. Yine de, ömürleri sonsuz değil; yıldızlararası ortamda çok büyük bir hızla yol alırlarken, çarpan mikro partiküller ile yavaş yavaş aşınacak ve çok çok uzun bir zaman diliminde, bir milyar yıl içinde yavaşça toza dönüşerek yok olacaklar. Ya da söylediğimiz gibi, belki de birkaç bin yıl sonra, bir uzay arkeoloğunun en değerli keşfi olarak koleksiyonunun bir parçası olabilirler. Düşünün; tek bir yıldız yok, gecele... 5 Eylül 1977 tarihinde Voyager 1, F...


New Horizons Plüto'ya yaklaşmasına devam ederken, Plüto'nun ve uydusu Charon'un en net görüntülerini almaya da devam ediyoruz. Aşağıdaki GIF'te New Horizons Plüto'ya yaklaşırken elde ettiği kareler görünüyor. 28 Mayıstaki konumundan(56 milyon kilometre), 25 Hazirana(22 milyon kilometre) yaklaşırken Plüto'nun görüntüdeki detayının nasıl arttığını görebilirsiniz. Ayrıca New Horizons'tan yeni bir haber daha var. 1976 yılında yapılan gözlemlerde Plüto'da metanın varlığı tespit edilmişti. New Horizons Plüto'ya yaklaşmasına devam ederken bunu doğrular nitelikte ilk tespitini yaptı, Plüto'da donmuş olarak metan bulunuyor. Plüton, 1 Milyon Kuyruklu Yıldızdan Oluşmuş Olabilir! Aslında Plüton devasa bir kuyruklu ... Geç olsun, güç olmasın demişler. Pl...


2015 Temmuz'unda cüce gezegen Plüton'un 12.500 km yakınından geçerek inanılmaz fotoğraflar ve bilgiler gönderen Yeni Ufuklar uzay aracının bir sonraki ziyaret edeceği Kuiper Kuşağı objesi NASA tarafından belirlendi. Uzay aracı, 2014 MU69 olarak isimlendirilen küçük bir asteroidi inceleyecek. 2014 MU69, Hubble Uzay Teleskobu'nun aldığı görüntülerden faydalanılarak adından da anlaşılacağı gibi 2014 yılı ortalarında keşfedilmişti. Yeni Ufuklar aracı Plüton görevini tamamladıktan sonra en az 10 yıl daha çalışabileceği planlandığı için, Kuiper Kuşağı'nda bulunan yüzbinlerce cisimden birkaçının (en az 2 tane) daha ziyaret edilmesi planlanıyordu. Bu plan dahilinde 2014 MU69 asteroidi, Potansiyel Hedef 1 (PT1) olarak belirlendi. Bu seçilen hedef, gerçekten oldukça küçük. Gökbilimcilerin yaptıkları hesaplara göre, yaklaşık 30x45 km'lik boyuta sahip. Yani, tam olarak yuvarlak değil. Bu tür küçük objelerin çoğunda olduğu gibi biraz patates benzeri yapıda. Gökcismi, Güneş'ten ortalama 6 milyar 600 milyon kilometre uzakta yer alıyor ve 293 yılda tamamladığı hafif basık eliptik bir yörüngesi var. İlk hedefin 2014 MU69 olarak seçilmesinin en önemli sebebi, Yeni Ufuklar aracının buraya ulaşmak için diğer olası hedeflere gidişine oranla daha az yakıt harcayacak olması. Plüton görevi sırasında aracı yönlendirilebilecek yakıtın büyük kısmı kullanıldığı için, kalan az miktada yakıtı son derece dikkatli kullanmak gerekiyor. Aksi halde araç başka görevlerde kullanılamayacak hale gelebilir. Şu anki yapılan hesaplara göre, New Horizons'un 2014 MU69'a ulaşması 1 Ocak 2019 yılında gerçekleşebilecek. NASA şu anda hedef olarak 2014 MU69'u belirlemiş olsa da, henüz resmi olarak Yeni Ufuklar uzay aracının uzatılmış görevi onaylanmadı. Çünkü, bu görevi sürdürmenin bir maliyeti var ve NASA'nın ABD hükümeti tarafından belirlenen bütçesi içinde buna yer ayrılması gerekiyor. Dolayısıyla, Yeni Ufuklar ekibi şu anda heyecanla resmi onayın çıkmasını bekliyor, çünkü PT1 görevi için en geç birkaç ay içinde kesin karar verilmesi ve aracın yönlenme manevrasını gerçekleştirmesi zorunlu. Plüton, 1 Milyon Kuyruklu Yıldızdan Oluşmuş Olabilir! Aslında Plüton devasa bir kuyruklu ... 5 Ocak 2005 tarihinde astronomlar, ...


Hubble'dan gelen üstteki nefes kesici görüntü, Dünya'dan yaklaşık 118 milyon ışık yılı uzaklıktaki Balina Takımyıldızının içerisinde yer almakta olan NGC 1015 adlı görkemli gökadayı gösteriyor. Bu görüntüde; NGC 1015'in yüzünü, güzel simetrik sarmal kolları ile ışıl ışıl bir çarkıfelek havai fişeğini andıran sahneyi ortaya çıkaran parlak merkez çıkıntısı ile birlikte görmekteyiz. NGC 1015; parlak ve oldukça geniş bir merkeze, sıkıca sarılmış sarmal kollara ve merkezi gaz ile yıldız çubuğuna sahiptir. Bu şekil, NGC 1015'in, evimiz olan Samanyolu gibi, çubuklu sarmal gökada olarak sınıflandırılmasına yol açmaktadır. Çubuklar, tüm sarmal gökadaların yaklaşık üçte ikisinde bulunur ve bu gökadanın kolları, çubuğun kendisini çevreleyen soluk sarı bir halkasının dışına doğru dönmektedir. Bilim insanları; bu çubuklu sarmal gökadanın merkezinde gizlenmiş olan bir kara deliğin, çekirdeğin dışındaki kollardan yıldız doğumuna yakıt sağlayan ve gökadanın merkezindeki çıkıntıyı oluşturan bu parlak çubuklar yolu ile gaz ve enerjiyi kendisine akıttığına inanıyorlar. 2009 yılında, NGC 1015 gökadasının merkez sağ alt kısmında yer alan parlak noktalardan biri olan SN 2009ig adlı bir Tip 1a süpernovası tespit edilmiştir. Bu tip süpernovalar son derece önemlidir. Çünkü bu süpernovaların hepsi beyaz cücelerin patlaması ile oluşmaktadır ve her zaman aynı parlaklıkta (Güneş'ten 5 milyar kat daha parlaktırlar) zirveye ulaşırlar. Bu olayların gerçek parlaklığını bilmek ve bunu onların görünür parlaklıkları ile karşılaştırabilmek, gökbilimcilere evrendeki uzaklıkları ölçebilmek adına eşsiz bir şans vermektedir. Yerel galaksi grubumuzun bir üyesi ...


km)genişliğe sahip olan NGC 1316 eliptik gökadası. Eliptik gökadalar; çoğunlukla yeni yıldız oluşumu için gerekli olan gaz ve tozdan büyük oranda yoksun, 8-10 milyar yaşındaki yaşlı yıldızlarla dolu dev yapılardır. Bizim galaksimiz Samanyolu, henüz bolca yıldızlararası gaz ve toza, daha milyarlarca yıl boyunca yıldız üretimini sürdürme kapasitesine sahip, NGC 1316 ile benzer büyüklükte bir galaksidir. Ancak, fotoğrafa baktığınızda sizin de farkettiğiniz gibi, bizden 62 milyon ışık yılı uzaklıktaki bu eliptik galaksi, alışık olmadık biçimde belirgin görülebilen gaz ve toza sahip. Dolayısıyla yaşlı yıldızların arasına katılan yeni ve genç yıldızlar bu gaz bulutları içinde oluşumunu sürdürüyor. Gökbilimcilere göre gökadanın sahip olduğu gaz, yaklaşık 3 milyar yıl önce gaz bakımından zengin komşu bir gökadayı yutması sonucunda bünyesine katılmış olmalı. Böylece eliptik gökada daha da büyürken, yeni yıldız oluşumları için gerekli olan yeterli miktarda gaza da kavuşmuş. Fotoğraf tahmin edeceğiniz üzere, Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilmiş ve herkesin rahatlıkla ulaşabildiği Hubble Miras Arşivi'nde birilerinin gelip işlemesini bekliyordu. Donald P. Waid isimli amatör bir astronom bilime bir nebze katkım olsun diyerek fotoğrafı alıp işlemiş. Donald abimizin kendine ait küçük gözlemevine de buraya tıklayıp bir bakmak istersiniz belki.


Yerel galaksi grubumuzun bir üyesi olan NGC 3109 isimli bu cüce gökada, bize 4.3 milyon ışık yılı uzakta yer alıyor. Düzensiz yapılı bir gökada olarak nitelenmesine rağmen, belli belirsiz bir merkezi çubuk yapısına ve bunun çevresinde düzensiz sarmal kollara sahip olduğu tahmin ediliyor. Galaksiyi yandan görebildiğimiz için, sarmal yapısını tam olarak kestiremiyoruz. Ancak, eğer sarmal bir gökada ise, yaklaşık 25 bin ışık yılı çapıyla yerel grubumuzdaki en küçük sarmal galaksi olduğunu söyleyebiliriz. Grubumuzdaki diğer büyük sarmal galaksiler ise; Andromeda, Triangulum ve Samanyolu'dur. 2 milyarın üzerinde yıldız içeren NGC 3109 galaksisi, yeni yıldızlar oluşturabilmek için gerekli olan bol miktarda gaz ve toza da sahip. Bu sayede sürekli ve hızlı biçimde yeni yıldız oluşumları gerçekleşiyor. Fotoğrafta gördüğünüz galaksi içerisindeki parlak mavi noktalar, yeni oluşmuş olan genç dev yıldızlar. Pembe alanlar ise yıldız oluşum bölgeleri. Galaksideki yıldızlar, metal açısından Samanyolu yıldızlarına göre oldukça fakirler . Bu metal fakirliğinin olası sonuçlarından biri, karasal gezegen oluşumlarının daha düşük düzeyde gerçekleşmesi. Yani, bu galakside Samanyolu'nda olduğu kadar yüksek oranda karasal gezegen bulunmuyor. Tabii, bu hiç yok anlamında değil; sadece oransal olarak daha az var. NGC 3109, yerel kümemizin kıyısı diyebileceğimiz bir bölgede yer alıyor. Bu nedenle, kendisinin bizim kümemize ait olmadığını, komşu kümelerden birinin üyesi olduğunu dile getiren astronomlar da mevcut. Ancak yine de, kümemizin üyesi olduğunu savunan astronomların sayısı daha fazla. Galaksi bizden saniyede 400 km gibi bir hızla uzaklaşıyor. Bu uzaklaşma, yerel gruptaki ortak kütle çekiminden kurtulup bizi terkettiği anlamına geliyor olabilir. Ancak, normal yörüngesel hareketinin sonucunda böyle bir izlenim elde ediyor da olabiliriz. Şu an için bunu bilmiyoruz. Bu görmüş olduğunuz, çok benziyor o...


NGC 3521, bizden yaklaşık 30 milyon ışık yılı uzakta bulunan, orta büyüklükte diyebileceğimiz spiral bir galaksidir. Amatör astronomlarca, güçlü kaliteli bir dürbünle ve küçük bir teleskopla rahatlıkla gözlenebilir. Galaksimiz Samanyolu'nun 80 bin ışık yılından fazla olan çapıyla kıyaslarsak; NGC 3521'in yaklaşık 50 bin ışık yılı olan çapıyla yerel grubumuzun üç büyük hakimi arasında en küçüğü olan Üçgen galaksisi ile hemen hemen benzer boyutlarda olduğu sonucunu çıkarabiliriz. Sadece boyutlarıyla değil, bünyesindeki hızlı ve yoğun yıldız oluşumuyla da Üçgen Gökadası'yla benzerlik gösteren galaksiyi neredeyse tümüyle kaplayan toz kuşakları dikkatinizi çekmiş olmalı. Aslında orada gördüğünüz şey tümüyle toz değil. Böylesi büyük gökadalar, galaktik yamyamlığın en acımasız örneklerini sergilemekten kaçınmazlar. Yakınlarında bulunan küçük cüce galaksiler öyle ya da böyle bu gökadaların çekim etkisine kapılır ve yüzmilyonlarca yıl süren bir kütle çekim savaşı sonucunda galaksi tarafından yutularak evren sahnesinden silinirler. Belli ki NGC 3521 geçmişte çevresindeki cüce galaksilere oldukça acımasız davranmış. Çünkü bu toz olarak gördüğümüz şey aslında bir zamanlar bu fotojenik galaksimiz tarafından çekilerek parçalanmış ve yutulmuş cüce galaksilerden arta kalanlar. Galaksiyi saran sis bulutunun içinde bol miktarda gaz ve tozla birlikte galaksi tarafından yutulmaktan bir şekilde kurtulmuş milyarlarca yıldız da yer alıyor. Galaksiler, çok büyük kütle çekimine sahiptir. Bu kütle çekimi yakınındaki diğer cüce galaksilerde bulunan yıldızlar üzerinde dayanılmaz gel-git etkileri oluşturur. Bu etki, cüce galaksilerin dış kısımlarında bulunan yıldızları koparıp, hareket ettikleri yörünge boyunca saçar. Fakat bu saçılma o kadar yavaş gerçekleşir ki, yıldızlar hiçbir zarar görmediği gibi eğer çevrelerinde gezegenler bulunuyorsa onlar da hiçbir zarar görmeden yıldızla beraber hareket ederler. Bu da şu anlama geliyor; eğer o toz şeritleri içindeki yıldızların birinde veya birkaçında akıllı varlıklara sahip gezegenler varsa, bu varlıklar geceleri devasa bir galaksinin eşlik ettiği muhteşem bir gökyüzü manzarası seyrediyor olmalı. Nedir bu Higgs bozonu? Adına 'tanrı... Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbi...


Karşınızda kansız galaksi, NGC 4921. Kansız tanımlamasını yapan biz değiliz; Kanadalı gökbilimci Sidney Van den Bergh. Aslında haksız da sayılmaz: İçerdiği bol miktarda gaz ve toza rağmen, NGC 4921'de yıldız oluşum oranı çok ama çok düşüktür. Diğer sarmal gökadalarda görmeye alışkın olduğumuz yoğun yıldız oluşum bölgelerine, gökada genelinde nadiren rastlıyoruz. 320 milyon ışık yılı uzakta yer alan bu galakside yıldız oluşumunun niçin böylesine düşük seviyede olduğu henüz bilinmiyor. Yağ var, un var, şeker var ama kimsenin helva yapmaya niyeti yok gibi. Galaksi o kadar soluk ki, sarmal demeye bin şahit gereken kollarının arasından, arkaplandaki çok uzaktaki galaksiler bile görülebiliyor. Bir ihtimal, bu galaksinin içerdiği gaz bulutlarını kütleçekimsel etkilerle hareketlendirecek cüce galaksilerden yoksun olduğunu düşünebiliriz. Çünkü, yüzlerce, hatta binlerce yıldız oluşturabilecek çok büyük kütlelere sahip bir gaz bulutunu bir araya getirip yoğunlaşarak çökmesini sağlamak için itici dış etkenlere ihtiyaç vardır. Bu dış etken ise, çoğunlukla galaksinin yanından geçen başka bir galaksi veya küçük uydu cüce galaksilerin çekim etkileridir. Çok sayıda cüce uydu galaksiye sahip olan Samanyolu ve Andromeda'nın görece yoğun yıldız oluşumu göstermesinin en büyük nedeni de budur.


Bu üstte gördüğünüz olağanüstü fotoğraf, bizden yaklaşık 18 milyon ışık yılı uzakta yer alan, NGC 6946 isimli spiral galaksiye ait. Görüntüsünün benzerliğinden dolayı Havai Fişek Gökadası olarak da bilinen bu dev evren adası, 1798 yılında ünlü İngiliz gök bilimci William Herschel tarafından keşfedilmiş. Sarmal kollarda yer alan kırmızı bölgeler yıldız oluşumlarının yaşandığı nebulalardır. Bu gökadada yıldız oluşumu o kadar büyük boyutlardadır ki, bir yandan sürekli yeni yıldızlar oluşurken, diğer yandan birkaç milyon yıl önce oluşmuş olan dev mavi yıldızlar birer ikişer süpernova patlamalarıyla yok olurlar. NGC 6946, bu yönüyle yani yoğun yıldız oluşumu ve ölümleriyle yakın çevremizdeki en aktif galaksi olma ünvanını elinde bulundurur. Gök bilimciler, NGC 6946 gibi böylesi büyük yıldız oluşumu sergileyen galaksilere yıldızlarla dolup taşan gökada tanımlaması yapıyorlar. Dikkatlice resme bakarsanız, kırmızı-pembe yıldız oluşum bölgelerinin aralarında yer alan birkaç milyon yaşındaki genç sıcak mavi yıldızlardan oluşan yıldız kümelerini tek tek seçebilirsiniz. Bu sıcak mavi yıldızlar çok kısa ömürlü oldukları için sık sık süpernova patlamaları şeklinde yok olurlar. Dolayısıyla bu gökadayı inceleyen gök bilimciler de tam dokuz adet süpernova patlamasına şahit oldu. Bu yönüyle de gökada, gök bilimciler için bir süpernova cenneti konumunda. Fotoğrafın böylesine net ve detaylı oluşunu, Japon Ulusal Gökbilim Gözlemevi'nin Hawaii Mauna Kea Dağı'ndaki 8.2 metrelik dev teleskobuna borçluyuz. Galaksi, Samanyolu düzlemi üzerinde, toz bulutlarının arkasında yer aldığı için uzaklığını henüz tam olarak belirlememiz mümkün olmadı. 6-8 milyon ışık yılı daha uzak da olabilir, daha yakın da. Dolayısıyla uzaklığını tam belirleyemediğimiz için büyüklüğü konusunda da kesin rakamlar veremiyoruz. Ancak, Samanyolu'na yakın çapta, belki biraz daha küçük bir galaksi olabileceği düşünülüyor. Daha önce Higgs Bozonu'nun ne old... Yerel gökada grubumuzun en şaşalı ü... Laika, uzaya gönderilen ilk hayvan ...


Bizden yaklaşık 100 milyon ışık yılı uzakta yer alan bu dev gökada, muazzam düzgünlükteki sarmal yapısıyla hemen göze çarpıyor. Ancak, ortada garip bir durum var ki; NGC 7049 bir sarmal gökada değil, soğuk ve yaşlı yıldızlardan oluşan tipik bir eliptik / küresel galaksi. Yaklaşık 150 bin ışık yılı çapa ve galaksimiz Samanyolu'ndan çok daha fazla yıldıza sahip olan bu galaksinin ortasında, çekirdeğin çevresini düzgün bir şekilde sarmış olan spiral gaz ve toz halkasının nasıl olup da böylesine yaşlı bir galakside varlığını sürdürdüğü kesin olarak bilinmiyor. Ancak, gökbilimciler NGC 7049'un yakın zaman önce bolca toz ve gaz içeren orta boylu bir galaksi ile çarpışıp onu bünyesine kattığını düşünüyorlar. Gördüğünüz düzgün toz halkası da, yutulmuş olan diğer galaksiden ele geçirilen ganimet. Galaksi birleşmeleri evrende sıkça gözlenen bir doğa olayı. Dolayısıyla, böylesi eliptik dev galaksilerin, Samanyolu benzeri spiral yapılı çok sayıda galaksinin birleşimiyle oluştukları düşünülüyor. Çarpışmalar sonrasında birleşen galaksilerdeki gazın büyük kısmı, kütle çekimsel etkilerin yol açtığı çok hızlı ve yoğun yeni yıldız oluşumlarıyla tüketildiği için, eliptik galaksiler birkaç milyar yıl içinde yaşlı yıldızların yer aldığı, artık üretken olmayan sessiz sakin gökadalara dönüşüyorlar. Ancak, NGC 7049'da gördüğümüz gibi kendine dışarıdan yeni gaz stoğu elde edebilmiş olan eliptik gökadalar yeniden eski ışıltılı günlerine dönebilirler. Önümüzdeki milyonlarca yıl içerisinde, görmüş olduğunuz toz halkasında yeni nebulalar oluşacak ve bu nebulalarda genç yıldızlar doğacak. Bu yazımız, sitemizde ilk olarak 5 Kasım 2018 tarihinde yayınlanmıştır.


Yansıma bulutsuları, yakınlarındakı yıldızların ışığını yansıtan yıldızlararası toz bulutlarıdır. Onlardan bir tanesi olan NGC 7129, gökyüzü standartlarına göre en küçüğü 1 milyon yıl yaşında tahmin edilen 130'dan fazla genç yıldızı barındırmaktadır. Bu yıldızlar çevresindeki mavimsi bulutsuyu aydınlatırken, kabarcığı üzerindeki toz parçacıkları, içindeki genç yıldızların yoğun ışığı ile ısınmakta ve bulutsuyu parlatmaktadır. Yıldızlar binlerce Güneş benzeri yıldızı oluşturmak için gerekli olan büyük bir gaz ve toz bulutundan oluşur. Bizim Güneşimiz de büyük bir ihtimalle benzer bir yıldız doğumevi içerisinde meydana gelmiştir. Dikkatli baktığımızda nebula merkezine yakın konumda bulunan üç genç yıldızı fark ediyoruz. Bu yıldızlar oldukça genç olup, bulutun içerisine doğru süpersonik gaz jetleri gönderiyor. Bu jetlerin çarpışması sonucu da nebula içerisindeki karbonmonoksit molekülleri ısınıyor. Bulutsudaki en dikkat çekici şey, genç yıldızların ışıklarını yansıtan güzel mavi renkli toz bulutlarıdır ancak daha küçük, koyu kırmızı renkli hilal biçimindeki şekiller de hayli ilginç duruyor. Bu şekiller Herbig- Haro olarak adlandırılır ve yeni yıldızların oluştuğu bölgelerdir. Bulutsunun tepesinde kendini net olarak göstermiş olan kırmızı hilal (HH103) enerji dolu bir fıskiyedir. Bu fıskiye, kendine özgü olan bu rengini üzerinde ışıldayan hidrojen gazına borçludur. Bölgede yer alan bu doğurgan gaz ve toz bulutu eninde sonunda dağılacak. Gevşek durumda bulunan küme de gökada çevresinde döndükçe, yıldızlar birbirlerinden uzaklaşacaktır. NGC 7129 gibi genç yıldızları barındıran yansıma bulutsuları, bilim insanları tarafından dikkatle inceleniyor. Zira bu bulutsular onlara yıldız doğurtan bu evlerin gezegen sistemlerini nasıl oluşturacağı konusunu daha iyi bir biçimde anlamalarını sağlıyor. NGC 7129, William Herschel tarafından 18 Ekim 1794 yılında keşfedilmiştir. İlk bakışta üç boyutlu bir kare ola...


Çoğunuz için başlık çok ilginç gelmiş olabilir. İnanın, astronomi camiamızın bilimsel anlamdaki üretkenliği gayet yeterli olsa da; popüler anlatım alanındaki bu kısırlığı, bizim için de çok ilginç. Kozmik Anafor, çoğunluğu astronomi ile sadece amatörce ilgilenen ve astronomi eğitimi almamış gönüllü insanların kurduğu bir oluşum. Öyle ki, kurulduğunda ve Türkiye'nin en geniş ve tabii ki en güvenilir özgün astronomi külliyatını oluşturmaya başladığında, ekibin içinde amatör astronom dahi yoktu. Sonradan amatör astronomlar da aramıza katıldığı gibi, kurucu ekibin astronomi ile uzaktan yakından ilgisi olmayan üyeleri de birer amatör astronoma dönüştüler. Not: Bu yazımızda üç yıldır 1 lira bile talep etmeden gidip eğitim verdiğimiz, gözlem etkinliği yaptığımız onlarca şehrimizdeki onlarca eğitim kurumundan, yahut düzenlediğimiz binlerce kişinin katıldığı astronomi etkinliklerinden söz etmeyeceğiz. Bunlar bizim görevimiz, amacımız ülkemizde astronomi bilimini yaygınlaştırabilmek. Elbette daha sonrasında Kozmik Anafor'un yazar ekibi içine; astronomi, fizik, fen bilimleri öğrencilerinden, akademisyenlerimizden de katılanlar ve oluşan bu muazzam astronomi külliyatına büyük katkıda bulunanlar da oldu. Öyle ki, şu anda Kozmik Anafor'un web sitesi, ülkemizdeki halka yönelik, herkesin anlayabileceği şekilde yayın yapan, binlerce astronomi konusunu tek tek açıklamaya çalışan, eğitimli eğitimsiz herkesin anlayabileceği bilimsel açıdan doğru içerikler oluşturan tek astronomi platformu. Space.com, ESA, NASA, APOD ve benzeri internet sitelerinden güncel haber çevirisi yapıp astronomi haberleri yayınlamak ülkeye katkı vermek değildir. Katkı, eğitim ve öğretim amaçlı özgün içerik üretmektir ve bu özgün içeriği halkın anlayacağı dilde sunmak bir zorunluluktur. Yoksa, biz de bilirdik sadece akademik camianın anlayacağı dilde yazıp, ya da haber çevirisi yapıp oralarda ünlü olmayı. Ancak, söz konusu katkının sadece birkaç astronomi öğrencisi ve az sayıda akademisyen düzeyinde kaldığını belirtmek zorundayız. Bu durum, maalesef hala devam ediyor. Ortaya güvenilir ve geniş bir astronomi kaynağı çıkarmaya çalışan hiç ama hiç kimse yok. Var olanlar da ya haber tercümesi yapıyor, ya da yaptıkları ücretli astronomi etkinliklerinin duyurusu için site kuruyor. Kozmik Anafor halihazırda en geniş ve güvenilir astronomi kaynağı olmasına rağmen; akademik bir oluşum olmaması, akademik kaygı gütmemesi, gönüllülük esasına dayanması ve çok katı içerik kurallarının olması astronomi camiasının uzak duruşunun altında yatan başlıca etkenler arasında yer alıyor olabilir. Elbette ki bir öğretim görevlisinin, yahut astronomi öğrencisinin; yayınlanması için Kozmik Anafor'a ilettiği makalelerin, bir sanat yönetmeninin, fabrika işçisinin, belki kendi öğrencisinin yahut bir mankenin kontrol, denetim ve onay sürecinden geçeceğini bilmesi, bilgi birikimi üst düzey biri olarak kendisini rahatsız edecektir. Bu durum her iki tarafça biliniyor olmasına rağmen, Kozmik Anafor'un denetim mekanizmasında yumuşamaya gitmeyişi, ülkenin en büyük ve güvenilir astronomi külliyatının kendini yetiştirmiş amatörler tarafından hazırlanması ile neticelenmek durumunda kalıyor. Yine de, böylesi özgün ve eşsiz bir külliyatın diplomalı bilim insanları veya müstakbel astronomlar tarafından değil de, akşam halısaha maçından çıkıp eve gittikten sonra uyumadan önce ne yazsam diye düşünen alakasız eğitim sahibi kişilerin elinden çıkabiliyor oluşu, ülke adına sevindirici. Buraya kadar söylediklerimizde bir sorun olmadığı kanaatindeyiz. Hal böyle iken ve sigortacıdan, sanat yönetmeninden, mankenden, işsizden, amatör astronomdan oluşan bu grubun karşısına 8 yıldır Kozmik Anafor'daki kadar emek verilip özenle hazırlanan ve haber kaynağı değil, başvuru kaynağı olarak kullanılabilecek bir astronomi platformunun çıkamamış olması bir sorunun işareti olarak değerlendirilebilir. Evet, biz bunu bir sorun olarak değerlendiriyoruz. Çünkü, Kozmik Anafor'un kuruluş amaçlarından biri, ülkemizde kısıtlı bir çevre haricinde fazla dikkate alınmayan astronomiyi toplum geneline yaymaktı. Kaba bir tabirle, bir ev kadınının veya emekli bir amcanın yahut bir lise öğrencisinin gökyüzüne bakıp gördüklerini gerçek bilimsel verilerle yorumlayabilmesini sağlamayı amaçlamıştık. 8 yıllık süre boyunca yaptığımız çalışmalarla, beklediğimizin de ötesinde bir başarıyla sağladık. Yani, Kozmik Anafor sayesinde astronomi bilimi; ülkemizde içinde bulunduğu dar, kısıtlı çevreden sıyrıldı ve toplum geneline bilimsel kriterlerden ödün vermeden yayılmayı başardı. Dahası, astronomi ve uzay bilimleri alanında bir ülkenin gelişmesi için olmazsa olmaz kriterlerden biri olan amatör astronomi, Kozmik Anafor'un çabaları ile ülkemiz halk tabanında yavaş yavaş yaygınlaşmaya başladı. Bunu daha da yaygınlaştırmak için çok çalışmamız gerektiğini biliyoruz ve çalışmaya devam ediyoruz. Bugün, ilköğretim ve lise öğretmenlerinin ya da öğrencilerinin her sorunlarında birincil başvuru kaynağı Kozmik Anafor olmuşsa ve malesef ikinci bir alternatif başvuru kaynağı hala yoksa, üzerinde ciddi biçimde düşünmek gerekiyor. İnternet erişimi ülkemizde halkın geneline ulaştığından beri, yani son 15 yılda ilk kez bir astronomi platformu var olan nitelikli Türkçe bilim siteleri arasından sıyrılıp zirveye uzanarak, ziyaretçi sayısı bakımından ilk sıraya yerleşti . Burada aylık 350-400 bin tekil ziyaretçi alan, her ay yayınları yüzbinlerce defa okunan bir platformdan söz ediyoruz. Bir astronomi platformunun, tüm bilim platformları içinde en fazla ilgi gören konumuna yükselmesi akıl alır gibi değildi. Tam anlamıyla, gerçeğe dönüşmüş olan bir ütopya bu. Açıkca ifade etmek gerekirse, içeriğini oluşturmak, duyurusunu yapmak ve ilgi çekici olmasını sağlamak için büyük miktarlarda para harcanması gereken bir projeyle yola çıkılsaydı bile, sadece astronomi içeriği ile, üstelik çok az güncel haber yayını yaparak Türkiye'de bunu sağlamak mümkün olamazdı. Biz bile bunu nasıl sağlayabildiğimizi bilmiyoruz. Ancak; okura verdiğimiz güven, okurlarla aramızdaki zaman zaman sinirleri gerecek düzeye yükselen samimiyet ve elbette zengin, kaliteli içerik en önemli etkenlerdi. Yine de dikkatlerden kaçmayan bir nokta var. Türkiye'de bir astronomi platformu için hayal dahi edilemeyecek genişlikte bir kitleye hitap eden Kozmik Anafor, basit bir şekilde içeriğine günlük genel bilim haberleri ve bolca çeviri katarak hitap kitlesini astronomi dışına taşımayı ve bundan maddi ya da manevi kazanç elde etmeyi hiçbir zaman düşünmedi. Ve de eğer istersek nasıl büyük bir kitlenin sevgisini ve güvenini kazandığımızı göstermek amacıyla sponsorsuz ve desteksiz biçimde ülkenin en geniş katılımlı astronomi festivalini, köklü ve bolca destekli etkinlikler yapıldığı aynı tarihte onlardan çok daha büyük bir katılımla ve başarıyla, üstelik beş yıl üst üste gerçekleştirdik. Kağıt üzerinde İspanya San Marino maçı gibi görülen bu meydan okumadan San Marino'nun farklı galibiyetle ayrılmış olmasının, bizim gücümüzle ilgili olmadığını, ülkemiz astronomi camiasının değişen dünya ve sosyolojik dönüşüme ayak uydurmakta son derece başarısız oluşuyla ilgili olduğunu herkesin anlamış olması gerektiğini düşünüyoruz. Bu farklı galibiyetimizle biten meydan okumayı gerçekleştirmekteki amacımız, Türkiye'de astronomiyi insanlara anlatmak ve onların ilgisini çekmek için artık hiçbir kurumun ve kişinin maddi ya da manevi desteğine kimsenin ihtiyacı kalmadığını ortaya koyabilmekti. Yine de, dikkatini çekmek istediğimiz bu kitlenin; x projesi fonu, y projesi desteği için canhıraş biçimde kulislerde çırpındığına şahit olup, bu dersimizden hala kimsenin geçer not alamadığını üzüntüyle görüyoruz. Halk gözlem etkinliği, şenlik veya bilim festivali yapmak için devlet veya kurum fonlarından para alınmaz. O fonlar bilimsel araştırma yahut öğretmenlerimize astronomi eğitimi vermek için kullanılmalıdır, teleskopla insanlara gözlem yaptırmak veya sunum izletmek için değil! Kozmik Anafor olarak, popüler astronomi anlatımı hakkında tekel konumunda ve rakipsiz olmaktan rahatsızız. Çünkü, ülkemizde bizim yaptığımız gibi, herkesin anlayabileceği düzeyde, halkın tamamına hitap eden, zengin ve kaynak olarak kullanılabilecek astronomi platformları oluşturabilecek insan kaynağının bolca bulunduğunu görüyor ve biliyoruz. Tüm bunları biz görebiliyor olduğumuz halde, astronomi topluluklarının ve kulüplerinin herhangi bir adım atmadığını, adım atıyormuş gibi görülenlerin ise yine maalesef onlarca yıldır olduğu üzere çok dar bir kesime hitap ettiklerini ayrıca görerek üzülüyoruz. İşlevsiz, öğrenci eğlencesi olmaktan öteye gidemeyen astronomi toplulukları ve astronomi kulüpleri artık silkinip kendine gelmeli. Ülkedeki astronomi derneklerinden veya bilim yaptıkları için zaman bulamayan astronomi bölümlerinden beklentimiz elbette yok. Türkiye'de çoğu kurumun ya da yetkin kişinin, Kozmik Anafor'un yaptığı gibi koskoca bir platformu emirler yağdırmadan 17-18 yaşında gençlere emanet ederek, böylesi muazzam bir külliyatı oluşturabilecek cesarete ve özgüvene sahip olmadığını da biliyoruz. Fakat biz artık, en az bizim kalitemizde ve anlaşılırlığımızda içerik üretip, ülke halkına astronomiyi hem sevdirip hem öğretebilecek ve dahi yüzbinlerce kişiye ulaşabilecek, bunun için bir kazanç elde etmeden yahut sırtını bir yerlere dayamadan çabalayacak samimi bir rakip istiyoruz. M33 (NGC 598) Yerel Gökada grubunun...


NASA'nın kızıl gezegen Mars'a gönderdiği uzay aracı Curiosity'nin çektiği görüntüleri izleyen Ufocular, gezegen yüzeyinde uzaylı bir savaşçı bulduklarını iddia etti. ABD Havacılık ve Uzay Dairesi NASA'nın, Mars'a gönderdiği Curiosity uzay aracı tarafından çekilen fotoğrafları inceleyen uzay meraklıları, şimdi de uzaylı bir savaşçı bulduklarını iddia etti. Video paylaşım platformu YouTube'da kanalı bulunan Paranormal Crucible adlı kullanıcının 14 Ocak'ta paylaştığı Marslı savaşçı videosu, kısa süre içinde yaklaşık binlerce kez izlendi; The Sun, Inquisitr gibi bulvar gazeteleri ile, dünyanın dört bir yanındaki benzeri medya organları tarafından haberleştirildi. Paranormal Cruccible adlı kullanıcı daha önce de Mars'ta piramit, kurukafa ve heykel benzeri şekiller tespit ettiğini anlatan videolar yayımlamıştı. Son videosunun yarattığı tartışmalarda, internet kullanıcıları Bu sadece bir kayanın önünde duran başka bir kaya olabilir diyen de oldu. Uzaylıların gerçek olduğunu biliyordum diyen de... NASA ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yayımlamadı. İlgili görüntülerin içerdiği bir videoya altta yer verdik. NASA açıklamadı diyoruz ama, farkettiyseniz hiçbir bilim insanı bu konuda bir açıklama yapmadı ve yapmasına da gerek yok. Çünkü, artık bu tür Mars fotoğraflarında inanılmaz cisim tarzı haberlerden illallah etmiş durumdalar. Sadece biz, yani Kozmik Anafor bile bu tür iddiaları yanıtlamak zorunda kalmaktan bıktık. Dünya'nın ciddi ve saygın haber kaynaklarının ve gazetelerinin uzak durup artık yayınlamadığı, bulvar gazetelerinin gözdesi olan böylesi uydurma haberleri, bizim ciddi olduğu iddiasında olan medyamız hala yayınlamaya devam ediyor. Malesef bu eğlencelik uydurma haberi ülkemizde Sabah, CNN Türk, Cumhuriyet Gazetesi gibi ana akım medyamızın saygınlık iddiasında olan basın organları bile yayınladılar. Basın organlarımız bilimsel konularda o kadar yetersiz ve araştırmacı gazetecilikten o kadar uzaktalar ki artık, 14 Ocak'ta yayınlandığını iddia ettikleri görüntü, aslında aylardır internette duruyor. Editör koltuğuna oturttukları ve ara sıra para lazım, çok tıklanacak bir haber bul direktifi verdiklerinden şüphelendiğimiz çalışanları ise, dönem dönem böyle haberleri servis edip hit ve tıklama kazandırıyor patronlarına. Ek olarak, fotoğrafı büyüttüğünüzde Marslı savaşçıya benzetilen coğrafi kaya yapısının üzerinde bilgisayarla rötuş yaparak daha gerçekci hale getirmeye çalışmışlar. Ama bu küçük detayı gazetelerimiz ve haber sitelerimiz atlayıvermiş nedense. Daha öncesinde bu tür sahte haberlerle ilgili defarlarca paylaşımda bulunmuştuk. Mars'ta süzülen kaşık ya da Mars'ta görülen yüz gibi örüntü tanıma olarak nitelenen, ya da daha doğrusu gerçekte olmayan şekil ve desenleri görme anlamındaki pareidolia vakaları artık rutin haline geldi. Bulutlarda hayvan veya insan şekilleri görme, coğrafi alanlarda yer şekillerini insan yüzüne benzetme yahut ışık gölge oyunlarında silüetler görmek gibi yeryüzünde de sıklıkla karşılaştığımız bir durum. Tüm bunlar aslında optik ilüzyonların zihnimizi yanıltmasından, beynimizin anlamlandıramadığı görüntüleri bize tanıdık gelen objelere benzetmeye çalışmasından kaynaklanıyor. Şu yazımızda, bu durumu anlatmaya çalışmıştık. Sözün özü, Mars'ta savaşçı yok, uzaylı yok. Mars'ta bırakın gelişmiş yaşam türlerine, mikroskobik yaşam şekillerine dair bile herhangi bir kanıtımız, bulgumuz yok. Bu haberi bize iletip bir kısmını kendisi haberleştiren ve açıklama hazırlamamızı rica eden okurumuz Yusuf TUNA'ya teşekkür ederiz. Gelecek Bilimde işbirliği içinde 3 ... ESA ve RSA (Ru... Avrupa Uzay Ajansı ve Rusya F...


Özellikle de insanlara bedava elektrik vermek şeklinde pazarlanan çalışmaları, gerek bilimsel olarak geçersiz olduğu için çalışmadı, gerekse de bu fikirlerini bir iş olarak pazarlayamadığı için maddi destek görmedi ve hayata geçirilmedi. Hayata geçirilen fikirlerinin bazıları büyük bir fiyaskoydu; çünkü birçokları için sürpriz olacak ama... Nikola Tesla bir insandı! Hatalar yaptı, yanlış iddialarda bulundu ve hatta kimi zaman entelektüel bütünlüğünü yitirerek gerçeklerin, bilimin ve mantığın ötesine geçti! Bu da, sadece Tesla'nın başına gelmiş bir durum değildir. Bilim tarihinde kimi zaman, Alfred Rusell Wallace gibi çok kıymetli ve büyük bilim insanlarının bilimin sınırlarından çıkarak spiritüalizme, uçuk kaçık ve gerçek olmadığı kolaylıkla anlaşılabilecek olan iddialara saptıklarını görürüz. Tesla da bu hataya sıklıkla düşmüştü. Bu yazımızda, Tesla'ya bugüne kadar atfedilen birçok hatalı bilgiye, unvana, üne ve başarıya yer vereceğiz. Bu mitleştirilmiş iddialardan bazıları öylesine güçlüdür ki, tamamen hatalı olmasına rağmen sayısız Tesla fanatiği bu iddiaları doğru olarak içselleştirmiştir. Tesla'yla ilgili en büyük sorun, hakkında ileri sürülen her iddianın fanatikleri tarafından gerçekmişçesine kabullenilmesi ve daha da abartılarak yayılmasıdır. Tesla'nın ileri sürdüğü bazı iddialar öylesine absürttür ki, günümüzde bir fizikçiyi kolaylıkla işinden ve tüm kariyerinden edebilir. Ancak o zamanlarda birçok bilim ve teknoloji ürünü zaten sihir gibi gözüktüğü için, Tesla gibi dahi kişilerin uçuk iddiaları olası gözükmekteydi. Zira sağduyu denen şey o zamanlarda bugünkünden dikkate değer miktarda farklıydı. Örneğin radyonun mucidi Guglielmo Marconi daha radyo sinyalleri üzerinde çalışırken Tesla, çoktan radyo iletimini başardığını iddia etti. Peki kiminle iletişim kurmuştu? Tesla'nın kendi iddiasına göre, Mars'taki uzaylılarla! Daha da ileri gitti: Elindeki teknolojiler sayesinde Mars'tan çok daha uzak gezegenlerle bile anlık iletişim kurabileceğini ileri sürdü! Bugün biliyoruz ki Evren'in hız sınırı olan ışık hızında yayılan dalgalarla iletişim kursak bile Mars ile ortalamada 12.5 dakikada 1 defa iletişim kurabiliriz. Ve yine bugün biliyoruz ki... Mars'ta uzaylılar yaşamamaktadır. Bugün tipik bir bilim insanı dünya dışı yaşamla ilgili herhangi bir argüman bile üretmeden önce onlarca yıl boyunca yemeden içmeden deney, analiz ve inceleme yaparken, Tesla'nın elinde çalışan bir radyo bile yokken ve o zamana kadarki hayatında radyo dalgalarıyla ilgili tek bir deneye imza atmamışken Marslılarla iletişime geçtiğini söylemesi, belki koyu Tesla fanatiklerinde değil ama bilimden gerçekten anlayan, sorgulayıcı, şüpheci insanlarda bazı uyarı lambalarının yanmasına neden olacaktır; olmalıdır. Neden Tesla'yla ilgili böyle bir yazıyı kaleme almaya karar verdik? İlk olarak, Tesla bir rock yıldızı değildir; bilimseverler ve diğer bilim insanları da genç hayranlar değildir. Tesla'nın şu anda sahip olduğu fanatikler gerçekten, kelimenin tam anlamıyla çok saçmadır. Tüm bunların önünün alınması gerekmektedir. İkincisi, bilim tarihiyle ilgili kayıtların düzeltilmesi ve doğruların söylenmesi önemlidir. Biz de kimilerinin sol eğilimli bulacağı duyguları daha yoğun içerisinde barındıran insanlar olarak, Tesla'nın saygınlığı ve insanlık için yapmaya çalıştıkları bizler için çok kıymetlidir. Lakin bizler için gerçekler ve bilimle ilgili dürüstlük, bir kişi veya kuruma duyduğumuz hayranlıktan çok önce gelir. Üçüncüsü, Tesla ile ilgili olarak popüler kültürün mitleştirdiği abartılı iddialar, açıkçası bir bilim organizasyonu olarak bizi rahatsız etmektedir. Sonuncusu ve hepsinden önemlisi, Tesla'ya atfedilen bazı başarılar, hatalı oldukları ve Tesla'ya ait olmadıkları için birçok diğer bilim insanının emeğini çalmaktadır. Tesla'yı yücelteceğiz diye bazı teknolojilerin gerçek mucitlerini hiçe saymak bizim için kabul edilemez bir saygısızlıktır. Bu nedenlerle, her şey bir yana sadece dürüstlük adına, Tesla etrafını saran abartılı balonun patlatılmasının önemli olduğu kanaatindeyiz. Net bir şekilde belirtmek isteriz ki, bu makalemizin amacı hiçbir şekilde Tesla'yı itibarsızlaştırmak değildir. Bu yönde gelecek eleştirileri şimdiden reddediyoruz. Zira Nikola Tesla gibi bir bilim insanını itibarsızlaştırmak bizim gücümüzün yeteceği bir şey değildir. Buna karşılık, Tesla etrafında dönen yalanları yok etmek, kolaylıkla yapabileceğimiz bir şeydir ve görev tanımımız içerisinde yer almaktadır. Tesla'nın günümüze yaptığı gerçek katkılara yazı içerisinde de yer vereceğiz. Buradaki amaç, gerçek bir Tesla portresi çizebilmektir. Tesla ile ilgili mitleri yok ettikten sonra geriye kalanlar zaten Tesla'nın önemini halen anlamamız için fazlasıyla yeterli olacaktır. Tesla'nın fazladan şişirilmiş yalanlara ihtiyacı yoktur. Amacınıza en uygun ve en kaliteli teleskop ya da dürbünü, en uygun fiyata sadece Gökbilim Dükkanı'nda bulabilir, satın alma ve kullanım sürecinde her zaman bize danışabilirsiniz.


Şunu düşünün! Yapay zekaya sahip bilgisayarın çizdiği rotayı takip ederek Jüpiter'in uydusu Europa'dan Mars gezegenine gidiyorsunuz. Gemi kaptanı sizsiniz ve geminizin kaskosu yok. Bilimkurgu filminden fırlayıp karşımıza dikilmiş gibi duran bu madde aslında bildiğimiz Nikel (%55) ve Titanyum (%45) metallerinden oluşan bir alaşım. Ni ve Ti bu metallerin sembolleri iken, NOL bu alaşımı bulan şirket isminin baş harflerini oluşturuyor . Bunun temel nedeni Nitinolün kristal yapısındaki atomların konumlarının yüksek ve düşük sıcaklıkta farklılık göstermesidir. Nitinol, düşük sıcaklıkta daha esnek ve yüksek sıcaklıkta kırılgandır. Düşük sıcaklıkta bir kuvvet uygulandığında kolaylıkla şekil değiştirebiliriz. Nitinol ısıtılırsa kristal yapıdaki atomlar konum değiştirerek daha önce yüksek sıcaklıkta sahip oldukları konumlara geri dönerler. Böylelikle başlangıçtaki şekle kavuşmuş olurlar. Bunu daha basitleştirerek anlatmak için şunu düşünmekten kendinizi alıkoymayın: Bu sefer gemi kaptanı değil ama, Mars gezegenindeki kolonide bulunan ortaokulda bir öğrencisiniz ve beden eğitimi dersi başladı. Burada öğrenciler Nitinolü oluşturan atomları temsil edecek. 1. Öğretmen , hangi öğrencinin hangi sırada durması gerektiğini öğretiyor. Daha sonra, öğretmen düdük çaldığı anda öğrenciler kendi sıra numarasına göre sıralanacak. Bunu Nitinol için düşünecek olursak ; Nitinole videodaki beşgen şeklini veriyoruz ve çok yüksek sıcaklığa maruz bırakıyoruz. Nitinolü oluşturan atomlar daha sonra bu dizilimi hatırlayacaklar. 2. Öğretmen öğrencilerin dağılmasını istiyor. Öğrenciler yanındaki arkadaşlarının kim olduğunu ve sıra numaralarını öğrendikten sonra dağılıyorlar. Nitinol için düşünecek olursak ; Beşgen şeklini oda sıcaklığında elimizle bozuyoruz. Atomların konumları değişiyor. Videodaki telin beşgen şekli bozuluyor ve düz tel haline getiriliyor. 3. Öğretmen, öğrencilerin istediği gibi sıraya girebilmesi için düdüğü çalıyor. Öğrenciler başlangıçtaki sıra ve konumlarını hatırlayıp sıra oluyorlar. Tüm öğrenciler başlangıçta öğrendikleri konumlarına yerleşmiş durumda. Bu da, Nitinol için şu demek ; Nitinolü videoda olduğu gibi kaynar suyun içine atıyoruz. Yüksek ısıya maruz kalan nitinolün atomları başlangıçtaki konumlarına geri geliyorlar. Nitinol; uzay araştırmalarında, robot teknolojilerinde, tıpta damar içine takılan stendlerde, sağlıkla ilgili operasyonlarda kullanılan yönlendirici kabloların yapımında, gözlük çerçevelerinde yaygın olarak kullanılır. Nitinolün ilk keşfi William Buehler ve arkadaşları tarafından 1950'lerin sonlarına dayanır. Time tarafından 1968'de yayınlanan bir makalede , William Buehler, nitinolün derin suda veya uzayda kullanılan araçların prefabrikasyonunda kullanılabileceğini belirtmiştir. Bu yıllarda Goodyear Aerospace Corp. şirketi bir nitinol uydu anteni tasarlayarak ısı sayesinde orijinal şekline geri döndürmeyi düşünmüşlerdi . 1978 yıllarında Düşük dereceli ısı için Nitinol motorlar tasarlandı . 1985 tarihli Nitinol Isı Motorlarının Uzay Uygulamalarına yönelik faaliyetler de mevcut . - http://memry.com/nitinol-iq/nitinol-fundamentals - https://www.google.com/patents/US4302938 - https://www.sae.org/publications/technical-papers/content/851322/