UFO meraklıları ve savunucuları gökyüzünde gördükleri yıldızları, yeryüzünü ziyaret ettikleri iddiasında oldukları Dünya dışı varlıklara bağlamaya pek meraklıdırlar. Bu durum UFO fenomenini bir inanç haline getirmelerinin yanında, basit astronomi bilgilerinden dahi habersiz olmalarından kaynaklanır. Biraz uzun bir yazı olacak, ama okursunuz diye umuyoruz. Ancak öncelikle belirtelim; biz dahil hiçbir astronom evrende yalnız olduğumuzu düşünmez. Bizler evrende hayatın, hatta zeki hayatın yaygın olduğunu bilimsel tahminlerimizle büyük bir olasılık olarak değerlendiriyoruz. Yani, hiç birimiz evrende yalnızız demiyor. Bununla beraber, konu gökyüzünde yaldır yaldır ışıklar saçıp dolaştığı iddia edilen UFO'lar olunca, inanç ve temennilerimizle değil, kanıtlara bakan bilim insanı kişiliğimizle yorum yapmak zorundayız. Yazımızı, bunu bilerek okuyun. Şu anki kütlesine bakılarak yapılan hesaplara göre, başlangıç kütlesi yaklaşık beş güneş kütlesine sahip bir yıldızın anakol evresini tamamlayıp öldükten sonra geride kalmış olan çekirdeğidir Sirius B yıldızı. Artık enerji üretemeyen bu ölmüş yıldız çekirdeklerine beyaz cüce deniliyor. Sirius B'nin görkemli yıldız günlerinin çok kısa sürdüğü biliniyor. Kütlesi fazlasıyla büyük olduğu için maalesef sadece 150 milyon yıl kadar parlayabilmiş, daha sonrasında dış katmanlarını uzaya salarak bugünkü haline gelmiştir. Yani bu yıldız; Sirius sisteminin oluşmasının üzerinden geçen 150 milyon yılın ardından Sirius B bir kızıl dev yıldıza dönüşmüş, bu sırada ortalıkta ne var ne yok silip süpürmüştür. Bugün hala hayatta olan, Dünya'dan çıplak gözle gördüğümüz Sirius A ise, yaklaşık iki güneş kütlesinde olan deli dolu bir yıldızdır ve ömrünü tamamlamasına sadece 500-600 milyon yıl kadar kalmıştır. Sirius A, 9 bin santigrat dereceyi aşan yüzey sıcaklığıyla, Güneş'ten 25 kat daha fazla enerji yayar. Kısacası Sirius sistemi pek tekin bir yer değildir. Bugün yaklaşık 250 milyon yaşında olan Sirius sisteminin ilk 150 milyon yılını birbirine çok yakın Sirius A ve Sirius B yıldızlarının çılgın attığı bir dönem olarak nitelemiştik. Daha açık ifade etmek gerekirse, bu ilk 150 milyon yılda yaşananlar; değil burada yaşam oluşması, yaşama izin verebilmesi muhtemel gezegenlerin, henüz yolun başındayken kavrulup yok olması için yeterlidir. Çünkü Sirius B yıldızı ölmeden önce bir kırmızı dev yıldıza dönüşmüş, Güneş'in yaydığının binlerce katı enerji yayarak sistemdeki her şeyi kavurmuştur. Bir an için buradaki gezegenlerin çok ama çok şanslı olduğunu ve sağlam kalabildiğini düşünelim: Sirius sisteminin şu anki 250 milyon yıllık yaşı düşünüldüğünde, bu yıldızların çevresindeki olası gezegenlerin henüz bir yer kabuğu oluşturabilecek kadar bile soğuyamamış olduğunu görebiliriz. Eğer varlarsa, bu gezegenlerin tamamı şu an hala oluşum aşamasında alev alev yanıyor. Devasa volkanlar patlıyor, göktaşları tarafından bombardımana uğruyorlar ve yüzey sıcaklıkları bin santigrat derece civarlarında. Normalde gezegenlerin yüzey sıcaklıklarının düşmesi, volkanik aktivitelerin kabul edilebilir seviyelere inmesi ve tam anlamı ile soğuk ve katı bir yüzey oluşturabilmeleri için en az 1 milyar yıllık bir zamana ihtiyaç duyuluyor. Fakat Sirius sistemi henüz sadece 250 milyon yaşında, yani çok çok genç. Bizim güneşimizle kıyaslarsak, Güneş şu anda beş milyar yaşındadır ve beş milyar yıl daha yaşayacaktır. Bu da demek oluyor ki, yeryüzünde dinozorlar gezinmeye başladığında, Sirius A ve B yıldızları henüz oluşmamışlardı bile. Bu kadar açıklamadan sonra; Dogonlar'ın kökenlerini belirtmek için yanlış yıldız sistemini seçtiklerini söylemek zorundayım. Orası bırakın zeki bir yaşam oluşmasını, ziyaret edilip birkaç saat kalınacak bir yer bile değil. Dogonlar, Sirius'tan gelen uzaylılar söylentilerini ortaya atmadan önce biraz okuyup araştırsalardı, daha uygun bir yıldızı seçip daha inandırıcı olmaları mümkün olabilirdi. Ayrıca Dogonlar ve Sirius B mitinin oluşumuyla ilgili Evrim Ağacı'nın yayınladığı şu makaleye göz atmanızı tavsiye ederiz. Neyse, bu saçmalıkları bir kenara bırakıp devam edelim: Yaklaşık 400 ışık yılı uzaklıkta ve çıplak gözle büyük şehirlerde bile rahatlıkla görülebilen Pleiades kümesi; çok genç, en fazla 250 milyon yaşında, yeni oluşmuş yıldızları barındıran, genç dev yıldızların güçlü yıldız rüzgarlarıyla ortalığı kavurduğu, cehennem misali bir yıldız kümesidir. Dünyadan sakin ve güzel göründüğüne bakmayın, burası bir yıldız oluşum bölgesi, yani bir nebuladır ve nebulayı oluşturan gaz bile henüz tam anlamıyla dağılmamıştır. Kümede 500 ila 1000 arasında yıldız bulunduğu tahmin edilmektedir. Ancak bu yıldızlar sadece 45 ışık yılı genişlikte gibi dar bir alana sıkıştıkları için iç içe geçmiş gibidirler. Kümeyi çıplak gözle görmemizi sağlayan yaklaşık 10 tane dev yıldız vardır. Bu yıldızların her birinin ışıma gücü Güneş'ten binlerce kat fazladır ve sistemi güçlü yıldız rüzgarlarıyla şekillendirirler. Güneş'ten yüzlerce kat fazla ısı ve radyasyon yayarlar. Üstelik, kümedeki ileride daha dost canlısı hale gelecek olan küçük yıldızların çevrelerinde var olabilecek gezegenlerin hemen tümü henüz soğuma sürecinde ve en az bin santigrat derecelik yüzey sıcaklığına sahiptirler. Yani Ülker kümesindeki gezegenlerin yer kabuğu bile daha soğumamıştır. Pleaides kümesi, önümüzdeki 200-300 milyon yıl içinde yavaşça dağılacak ve yıldızları Samanyolu içine saçılacak. Bu sırada bugün çıplak gözle kümeyi görmemizi sağlayan dev yıldızlar birer süpernova patlaması ile yok olacak ve kümedeki diğer dost canlısı yıldızların olası gezegenlerini radyasyon bombardımanına tutacaklar. Birkaç milyar yıl sonra ise Samanyolu'na dağılmış olan diğer küçük yıldızların çevrelerindeki gezegenler yaşama daha uygun hale gelmeye başlayacaklar. Kimbilir, belki bazılarında yaşam, bazılarında ise zeki yaşam oluşacak. Ama buna daha en az üç milyar yıl var. Yıldızımız Güneş'in çevresinde çıplak gözle göremediğimiz ama yaşam için çok daha uygun şartlar sağlayan dost canlısı yıldızlar vardır. Bu yıldızları birkaç ay önce tek tek burada anlatarak sizleri bilgilendirmeye çalıştık. Bu yıldızlar hakkında, sitemizde yakınımızdaki yıldızlar şeklinde aratarak bilgi alabilirsiniz. UFO'cular astronomi ile ilgilenmedikleri ve gerçekleri bilimsel disiplinle araştırma zahmetine girmedikleri için hala yüzlerce yıl önce insanların gökyüzüne bakıp yaptıkları yorumlarla UFO fenomenine cevap aramaya çalışıyorlar. Çıplak gözle göremedikleri daha uygun yıldızlardan haberdar bile değiller. Olsalar bile, herkesin bildiği popüler yıldızları örnek vererek daha çok taraftar toplayabileceklerini düşünüyorlar. Eh tabii, Lalande 21185 veya Lacaille 8760 yıldızını anlatmaya çalışmaktansa; Vega, Sirius falan daha havalı duruyor.


Öncelikle şunu belirtmemiz gerekiyor. Bu minber gerçek anlamıyla muhteşem bir sanat eseridir. Sanat tarihi açısından, Selçuklu oyma sanatından Osmanlı ahşap oymacılığı sanatına geçişin en önemli örneklerinden biri olarak gösterilir. Hacı Abdülaziz oğlu Mehmed isimli bir sanatkar tarafından yapıldığı bilinen minber , ceviz ağacındandır ve kündekari dediğimiz yöntemle inşa edilmiştir. Yani, minberin parçaları çivi veya yapıştırma ile değil, birbirine geçip bir arada tutunabilecek biçimde tasarlanmıştır. Evliya Çelebi bu minberi şöyle anlatır; Üzerindeki çiçek resimleriyle yazılarını, cihan ressamları toplansa yapamazlar, örneği yoktur. Bu cümle son derece doğrudur, çünkü Osmanlı'nın daha sonraki dönemlerinde bu kadar ince işlenmiş ve sanat değeri yüksek cami minberlerine son derece nadir rastlanır. - İddia: Güneş ve etrafında dönen gezegenlerin gerçek uzaklıklarına göre işlendiği tarihi minber, bugün dahi bilim dünyasının görevini net tespit edemediği çift yıldızlar hakkında da ipuçları veriyor. Yüzlerce parça ahşabın çivi kullanılmadan bir araya getirilmesiyle oluşturulan minber göz kamaştırıyor. Gerçek uzaklıkların orantılı olduğu iddia edilmiş. Öyleyse biz kendi modelimizi oluşturup test edelim bakalım gerçek oranlarla nasıl bir Güneş Sistemi kurabiliyoruz. Gerçek: Eğer Dünya'yı 1 cm'lik bir daire şeklinde çizseydik, Jüpiter'i 10 cm, Güneş'i 100 cm çizmemiz gerekirdi. (Hesabımız kolaylaşsın diye Dünya'nın yarıçapını 7000km kabul edip hesap yaptık) Bunlar sadece boyutlarının oranları. Şimdi de boyutlar böyle olduğunda aradaki mesafelerin ne olacağına bakalım. Küçültme oranımız 7.000 kilometreyi 1 santimetreye indirgemek. Yani 700.000.000 santimetreyi 1 santimetreye düşürdük. Bu oranla sadece Güneş Dünya arasındaki mesafe olan 150 milyon kilometreyi çizebilmek için yaklaşık 21.500 santimetre, yani 215 metreye ihtiyacımız olurdu. Bu yalnızca Dünya'nın konumu. Jüpiter için ise bu değer 1 kilometreyi buluyor. Yani eğer Dünya'yı 1 cm kabul edip bir gerçek oranlı model yapsaydık, Jüpiter caminin çok dışında bir yerlerde olmalıydı. - İddia: Ulu Cami'nin minberi, Galileo'nin Dünya dönüyor dediği için engizisyon mahkemesince idama mahkum edildiği tarihten tam 230 yıl önce yapıldı. Minberdeki güneş sisteminin planını, Osmanlı'nın ilk şeyhülislamı büyük İslam alimi Molla Fenari Hazretlerinin tasvir edip ustaya verdiği tahmin ediliyor. Bursa'da kendi adını taşıyan semtte medfun bulunan Molla Fenari hazretlerinin el yazması bir astronomi kitabının İngiltere'de olduğu biliniyor. Gerçek: Galileo idama mahkum edilip ölmemiştir. 1615 yılındaki engizisyon mahkemesinde söylediklerini inkar ederek kendini idam sehpasından kurtarmış, 1632 (230 yıl) yılında ikinci engizisyon mahkemesine çıkarak ömür boyu hapse sonrasında da ev hapsine mahkum edilmiş 1648 yılında da ölmüştür. Kaldı ki konunun Dünya'nın dönmesiyle yakından uzaktan ilgisi yoktur. Gezegenlerin varlığının bilinmesi o kadar eskiye dayanıyor ki tam olarak kim ilk keşfetmiş bunu bile bilmiyoruz. Çünkü Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn çıplak gözle görülebilirler. Dolayısıyla milattan öncelerinden beri bu beş gezegenin varlığı biliniyordu. Çünkü yıldızlara kıyaslandığında çok farklı hareketleri vardı. Gökyüzünde başka bir gezinme hareketi yaptıkları için gezginler zamanla da gezegenler denilmiştir. - İddia: 1980 yılında Ulu Cami'nin minberindeki Güneş Sistemi'ni ilk fark eden emekli öğretmen Feyzi Ülgü, Ulu Cami'nin içini dolaşırken minber dikkatimi çekti. Minberi incelemeye başladım. Cuma namazını kıldım, yine gözlemeye başladım. İkindi, akşam ve yatsı namazından sonra da incelemeye devam ettim. Biri yanıma geldi, 'Camiyi kapatacağız' dedi. Sanat tarihi öğretmenim bana çok önemli bir tavsiyesi vardı; 'Geniş yüzeye yapılan ahşap süslemelerde simetri yoksa o yapıda mutlaka mesaj vardır' derdi. - Ben minberin üzerinde inceleme yaparken gördüm ki simetri yok, hemen o öğretmenimin sözü aklıma geldi ve burada ne mesaj var diye araştırmaya başladım. Minberin doğu cephesine baktım. On tane küresel kabartma motifi var, bunlardan bir tanesinin çevresinde boyutları farklı dokuz tane küresel kabartma var. Ben eski bir fen öğretmeniyim, hemen aklıma güneş ve dokuz gezegen geldi. Daha sonra Ulu Cami'ye çok sık gelerek bunları dikkatlice inceledim. Bunları astronomi bilgileriyle karşılaştırdığımda bire bir büyüklük, uzaklık ve yakınlık ölçülerine uygun olarak yerleştirilmiş olduğunu belirledim. Güneş ve dokuz gezegen olduğunu gördüm dedi. Bahsedilen minber ve gezegen olduğu varsayılan işlemeler aşağıdaki fotoğrafta yer alıyor. Her ne kadar simetri ile mesaj ilişkisi mantıklı bir yaklaşım olsa da aksi de yanlış değildir. Sanat her zaman homojen veya simetrik olmak zorunda değildir. Ayrıca dikkatlice bakarsanız, işaretliler haricinde de motifler görebilirsiniz. Ancak bu diğer motifler iddia sahipleri tarafından görmezden geliniyor. Yani görünen tamamen bir algıda seçicilik ve veya ilgi çekme amaçlı bir iddia gibi duruyor. Yine de, biz biraz daha bilimsel yaklaşıp neler bulacağımıza bakalım. Gerçek: Gezegenlerin boyutlarını bilip de sadece bu fotoğrafı gören birisi dahi bunların gerçek oranlar olmadığını anlayacaktır. Kaldı ki hatırlarsanız 10 cm kabul ettiğimiz Jüpiter'in Güneş ile arasındaki mesafe 1 kilometre kadar olmalıydı. Bırakın gerçek bir oran olmasını, daha gezegenler kendi aralarında bile orantılı değil. Şunu bilmek ve kabul etmek gerekiyor ki; muazzam mesafelerin söz konusu olduğu Güneş Sistemi'ni bir kağıda, bir duvara, bir minbere gerçek uzaklık oranlarıyla işleyemezsiniz. Gezegenlerin büyüklük ve sıralamasını bir şekilde doğru verebilmeniz mümkündür ama, minber üzerine yapılan haberde görüyoruz ki zaten sıralama ve büyüklük oranları da yanlıştır. Çıplak gözle gökyüzüne baktığımızda Satürn dahil olmak üzere 5 gezegeni görebiliriz. Uranüs ise 6 kadir parlaklığı ile insanoğlunun tam görme sınırına denk geldiği için 1781 yılına kadar keşfedilememiştir ki, bu tarih Galileo'nun ilk olarak Jüpiter'in uydularını gözlediği 1610 yılından 171 yıl sonradır. Teleskopla dahi keşfi bu kadar zaman almıştır. 1846 yılında ise son gezegenimiz olan Neptün keşfedilmiştir. Uranüs'ü keşfeden William Herschel, Neptün'ü keşfedenler ise Galle ile Le Verrier'dir. Plüton ise 1930 yılında Tombaugh tarafından keşfedilmiş, 1990'lı yıllarda ise Plüton gibi onlarca cüce gezegenin var olduğu ortaya çıkmıştır. Çıkarım: Haberi uyduranlar öyle bir uydurmuşlar ki yazıda yüzyıllar önce bunların bilindiği ile ilgili bir övgüyü söz konusu edip, nasıl olup da bu bilginin gerçekten ortaya çıkmasının yüzyıllar sonra başkaları tarafından olabileceğini açıklama gayreti içerisine girmemişler. - İddia: Bugün dahi bilim dünyasının görevini net tespit edemediği çift yıldızların detaylarını görmek mümkün. Çift yıldızlar galaksiler arasındaki dengeyi sağlayan sistemlerdir diye konuştu. Gerçek: Hangi detayın göründüğünü yine merak etmekle kalıyoruz. Çift yıldızlar hakkında söylenen cümle ise tamamen saçmalık. Bizim Güneş'imizin aksine yıldızların çoğu çiftli sistemler halinde bulunur. Bırakın bunların devasa gökadalar arası etkileşim sağlamasını, çoğunlukla birbirlerini dahi zor etkilerler. Öyle ki çok nadiren birbirlerine yakın olup yapısal olarak etkileşirler. Ek bir bilgi daha vermemiz gerekiyor. Minberi inşa eden ustaya bilgi verdiği söylenen Molla Fenari'nin astronomi ile ilgili yazılarında Uranüs, Neptün ve Plüton hakkında hiçbir bilgi bulunmaz. Hatta, bu gezegenlerin varlığının olasılık dahilinde olduğu şüphe kaynaklı olarak dahi belirtilmez. Varlığı, tarihi, işçiliği ve sanat değeri açısından başlı başına muhteşem bir değer olan Ulu Cami Minberi üzerinde hiçbir biçimde astronomik bir bilgi bulunmaz. Burada yer alan işlemeler Evliya Çelebi'nin de açık biçimde belirttiği gibi çiçek motifleridir. Abartılı ve bazen gerçek üstü anlatımlarıyla ünlü olan Evliya Çelebi dahi fezadaki seyyareler ile ilgili tek bir kelime etmemiş iken, kündekari çiçek desenlerini geçmiş insanların sır bilgileri üzerine yormak, tam anlamıyla işgüzarlıktır. Ancak, Ulu Cami minberine atfedilen bu gizemler tek örnek değil. Dünya'nın birçok yerinde insanlar, eski uygarlıkların çizim ve işlemelerinde gökyüzüne ait sırlar saklı olduğunu dile getirmekten uzak durmuyorlar. Antik Mısır, Maya'lar ve İnkalar ile ilgili uydurulan birçok efsane, Piri Reis'in haritası üzerine anlatılan hikayeler de bu gizem sevdasının bir sonucu.


Türkiye'nin Tübitak Ulusal Gözlem Şenliği ve Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali ile birlikte sayılı gökbilim etkinliklerinden biri arasında gösterilen Uludağ Astrofest, katılımcı alımlarına başladı. 2015 yılından itibaren Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezin'ce, Uludağ'da AstroFest adıyla düzenlenen etkinliğin amacı gece gökyüzü gözlemi yapmak, Güneş sistemimizi daha yakından tanımak, Ay'ı ve gezegenleri, takım yıldızlarını ve bir çok gök cismini dev teleskoplar ile gözlemleyebilmek, uzayla ilgili merak ettiğimiz soruları alanında uzman profesörlerle tartışarak astronomi bilgimizi güçlendirmek ve gün boyu sürecek atölyeler ile gök bilimi hakkında detaylı bilgiye sahip olmaktır. NASA'dan, JAXA'dan , Utrecht Üniversitesi'nden, ODTÜ'den, Boğaziçi Üniversitesi'nden, TÜBİTAK'tan gelen konuklarla gerçekleşecek olan astronomi söyleşileri, her yaş grubuna yönelik astronomi atölyeleri, Doğadaki İnsan belgesel serisi ile doğayı bize sevdiren Serdar Kılıç doğa yürüyüşleri, gece teleskoplarla yapılacak gökyüzü gözlemi ve takım yıldızları eğitimi ile gerçekleşecek olan AstroFest 2017 28-29-30 Temmuz'da Uludağ'da Bof Otel'de gerçekleştirilecektir. Aynı zamanda Talha Uğurluel ve Taşkın Tuna gibi değerli yazarlarımız ile bilim ve tarihini konuşabilme fırsatı sizleri bekliyot. Gece gündüz aklı bilimde olan tüm bilimseverlerimizi etkinliğimize bekliyoruz. NASA Uzaylıları Biliyor Ama Halktan Gizliyor! Kimi zaman üstad İlber Ortaylı'nın ... Kozmik Anafor Söyleşileri, Etkinlik ve Panel Davetleri Hakkında...


Uluğ Bey, dönemi için önemli çalışmalara imza atmış bir astronom ve matematikçidir. Yaptığı çalışmalar, teleskobun icadına kadar geçen süre içinde tüm dünya bilim insanlarınca başvuru kaynağı olarak kullanılmıştır. 15. yüzyılın büyük astronomi alimi Uluğ Bey (1394-1449), Timur'un torunu, Şahruh Mirza'nın oğludur. Asıl ismi Muhammed Taragay'dır. 1413'te babasının yerine Türkistan ve Maveraünnehir bölgesi emirliğine geldi. Fakat kendini idarecilikten çok bilime verdi ve bilime hizmet eden alim hükümdarlardan oldu. İlmin hakim olduğu bir ülkede, ilimle uğraşan bir kişi olmayı, hükümdarlığa tercih ederim. sözüyle bunu veciz bir şekilde ifade etti. Kırk yıla yakın hükümdarlık döneminde, matematik ve astronomi ilmine büyük hizmetlerde bulundu. Sarayını bir akademiye çevirdi. Devrin, 60-70 civarındaki meşhur bilginini burada topladıv ilmi çalışmalar yaptırdı. Zamanında Semerkant mühim bir ilim, kültür ve sanat merkezi konumuna yükseldi. Türkiye'nin yetiştirdiği bilim tarihi uzmanlarından Ord. Prof. Aydın Sayılı 1960'ta yayımladığı The Observatory in Islamand its Place in The General History Of The Observatory isimli eserinde, rasathanenin/astronominin doğuşunu İslam medeniyetine borçlu olduğunu ilmi anlamda ortaya koymuş ve şu tespiti yapmıştır: Mısırlılar ve Mezopotamyalılardan başlayarak medeniyetimizin meydana gelmesinde doğrudan doğruya rol almış olan medeniyetlerde, rasathaneye ilk defa İslamiyet'te rastlanır. Kurduğu rasathane, çağının en modern usullerle gözlem yapan, araştıran, inceleyen, bilimin aydınlığını yayan bir ilim irfan merkeziydi. Burada kullanılan Suds-i Fahri, Rub-u Daire gibi bazı aletler, Uluğ Bey tarafından icat edilmiştir. Yıldızların yüksekliklerini bulmada kullanılan, 40.2 metre çapa, 63 metre uzunluğa sahip Rub-ı Daire , Ayasofya Camii'nin kubbesi büyüklüğündeydi. O devre kadar astronomide bu büyüklükte bir alet meydana getirilememiştir. Bu alet, dürbün/teleskop icat edilinceye kadar yıldızların uzaklığı, namaz vakitleri, kıble tespiti gibi çeşitli gözlem işlemlerinde kullanılmıştır. Rasathanede yapılan gözlem ve hesaplamalar, günümüz astronomi değerlerine oldukça yakındır. Uluğ Bey, bir yılın uzunluğunu 365 gün 6 saat 10 dakika 8 saniye olarak belirlemiştir. Modern ölçümlere göre de 365 gün 6 saat 9 dakika 9.6 saniyedir; aradaki fark 1 dakikadan azdır. Uluğ Bey; Kadızade Rumi, Gıyaseddin Cemşid el-Kaşi, Ali Kuşçu ve öteki astronomların işbirliğiyle yıldızların gökyüzündeki konumlarını ve hareketlerini bildiren katalog/cetvel mahiyetindeki Zic-i Gürgani'yi tam 12 yılda hazırladı. Eseri 1437'de bitirmekle birlikte, eksiklerini giderip her şeyiyle tamamlaması 1449'u buldu. Kendisinin ve inşa ettiği rasathanenin, tek büyük ilmi eseri budur. Devrin en önemli astronomi kitabı olduğu gibi, tüm zamanların da astronomi şaheserlerindendir. Uluğ Bey'i astronomi biliminin zirvesine çıkarmış ve dünya bilim tarihinin en büyük astronomlarından yapmıştır. Eserde, gökyüzünün güneyinde kalan 48 takımyıldız konu edilmiş ve bunların içinde yer alan 1018 yıldızın koordinatları en doğru biçimde tespit edilmiştir. Eserin en önemli özelliği, sabit yıldızlar hakkında yeni gözlem kayıtları içermesidir. Eser dört bölümden meydana gelmiştir: Birinci bölümde farklı toplumlar tarafından kullanılan değişik takvim/kronolojik sistemleri ele alınmıştır. İkinci bölümde interpolasyon2 tabloları; sinüs ve kosinüslerin tayini; gölgenin trigonometrik çizgi olarak düşünülmesi; ekliptiğin3 muhtelif noktalarının deklinasyonu4; bir gök cisminin ekvatora uzaklığı; yeryüzündeki bir yerin enlem ve boylamının tayini; iki yıldızın veya gezegenlerin uzaklık tayini gibi uygulamalı astronomiye ait bilgi, gözlem ve hesaplamalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, dünya merkezli kainat sistemine göre gök cisimlerinde görülen hareketler ve yerleri konu edilmiştir. Güneş ve gezegenlerin hareket teorisi; gezegenler güneş ve ayın, yer merkezine uzaklığının tayini; güneş ve ay tutulmaları incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise, astrolojiyle ilgili mevzulardan bahsedilmiştir. Batlamyus , Nasireddin Tusi ve Gıyaseddin Cemşid tarafından yapılan hesaplama hatalarını Uluğ Bey, yeni esaslara ve astronomik tespitlere dayanarak düzeltmiştir. Kendisinden önce Doğulu ve Batılı bilginlerin tahmini ve takribi hesaplamalarını terk etmiş; cebir, geometri ve trigonometriye dayalı, kesin sonuçlar veren matematiksel hesaplama esasını uygulamıştır. Zic-i Uluğ Bey, asırlar boyunca astronomi alanında başucu kaynaklarından olmuştur. Aslı Farsça olan eser, çok erken dönemlerde bütün Batı dillerine çevrilmiş ve yüzyıllarca Avrupa üniversitelerinde okutulmuştur. Meraga ve Semerkant Rasathaneleri; Takiyüddin Efendi'nin 1577'de İstanbul'da kurduğu ilk Osmanlı Rasathanesi (İslam Aleminin de 3. büyük rasathanesi) başta olmak üzere, 18. yüzyıl Hindistan'ında Jai Singh tarafından Delhi ve Jaipur gibi şehirlerde kurulan rasathaneler gibi, Tycho Brahe ve Kepler tarafından kurulan ilk Avrupa rasathanelerine de modellik ettiler. 1) Aydın Sayılı The Observatory in Islam Ankara 1960 Türk Tarih Kurumu Yayınları s.260-271 vd.;Sayılı Rasathane İslam Ansiklopedisi c.9 Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları İstanbul 1964 s.627-632; A. Süheyl Ünver İstanbul Rasathanesi Ankara 1969 s.XI; M. Fuat Köprülü XIII. Asırda Maraga Rasathanesi Hakkında Bazı Notlar Belleten Sayı: 23-24/1942 s.216; Hilmi Ziya Ülken İslam Felsefesi: Kaynakları ve Tesirleri Ankara 1967 s.133; Seyyid Hüseyin Nasr İslam ve Bilim İstanbul 2006 İnsan Yayınları s.20 23 105 112 114; İhsan Kurt Bilim Tarihinde Keşiflerin İç Yüzü Ankara 1990 Kültür Bakanlığı Yayınları s.36 42.Ord. Prof. Aydın Sayılı'nın rasathanelerin kuruluşuna Müslüman bilginlerin öncülük ettiği görüşünü diğer bir bilim tarihi uzmanlarından Prof. Fuat Sezgin de desteklemektedir: Avrupa'da rasathanenin kurulma çalışmaları İslam dünyasından 500 yıl kadar sonra başladı. Rasathane tamamen Müslüman alimlerinin bir icadıdır. Bkz. İrfan Yılmaz Yitik Hazinenin Kaşifi Fuat Sezgin Genişletilmiş 4. Baskı Yitik Hazine Yayınları İstanbul 2014 s.152. Fuat Sezgin'in Meraga Rasathanesi ile ilgili tespitleri ise şöyledir: Çağının en büyük en modern rasathanesiydi. 1259-1265 yılları arasında Merağa Rasathanesi'nin astronom aletleri Ay'ın Güneş'in ve yıldızların yüksekliğini ölçüyordu. Büyük alim Nasıreddin et-Tusi Zic-i İlhani başta olmak üzere astronomi üzerine yazdığı eserler uzun asırlar Batılı astronomlara yol gösteren kitaplardan oldu. Bkz. İrfan Yılmaz Yitik Hazinenin Kaşifi Fuat Sezgin s.159. Tusi'nin Meraga Rasathanesi'nde yaptığı bazı gözlem ve çalışma usulleri çağımızın astronomi çalışmalarına dahi emsal teşkil etmiştir. Meraga'da Ay'a yüksek yerlerden değil çukur yerlerden gözlem yapılıyordu. Günümüzde ise Tower Teleskoplarla donatılmış Amerikan astrofizik laboratuvarlarının fotoğraf odalarının yer altında olması dikkat çekicidir. Bkz. Hamit Dilgan Büyük Türk AlimiNasireddinTusi İstanbul 1968 s.5 9; Kurt Bilim Tarihinde Keşiflerin İç Yüzü s.42. 2) Mühendislik ve deneylere/ölçümlere dayalı benzeri bilim dallarında toplanan verilerin bir fonksiyon eğrisine uydurulmasıdır. 3) Dünya'nın elips şeklinde çizdiği yörüngeden geçtiği kabul edilen yatay düzlemidir. 4) Güneş ışınlarının aylar ve mevsimlere göre dünyaya geliş açısı olup ekvator düzlemiyle yaptığı açıdır. Diğer adı sapma açısıdır. Deklinasyon açısı dünyanın kendi ekseni ve yörünge düzlemi ile yaptığı 23 27 açıdan kaynaklanır. 5) Sayılı Uluğ Bey ve Semerkand'daki İlim Faaliyeti Hakkında Giyasüddin-i Kaşi'nin Mektubu 2. Baskı Ankara 1985 Türk Tarih Kurumu Yayınları s.77-78 80-82 88 91 124; TheObservatory in Islam s.260-272 277-278; Sayılı Rasathane s.627-632; S. Hüseyin Nasr İslam ve Bilim s.20 23 105 112 114; SigridHunke Avrupa'nın Üzerine Doğan İslam Güneşi Çeviren: S. Sezgin İstanbul 1972 s.109; Wilhelm Barthold İslam Medeniyeti Tarihi Ankara 1973 s.69; Barthold Uluğ Bey ve Zamanı Çeviren: İsmail Aka Ankara 1990 s.1 6-7 55-56 109 167 172-174; Haydar Bammat İslam'ın Çehresi Çeviren: O. F. Giritli İstanbul 1975 s.150; İsmail Hakkı İzmirli İslam Mütefekkirleri ile Garp Mütefekkirleri Arasında Mukayese Ankara 1973 s.19; Lütfi Göker Uluğ Bey Rasathanesi ve Medresesi Ankara 1979 s.120-121 vd.;Saffet Bilhan Orta Asya Bilgin Türk Hükümdarlar Devletinde Eğitim-Bilim-Sanat Ankara 1988 s.44-55; Salim Aydüz Uluğ BeyZici'nin Osmanlı Astronomi Çalışmalarındaki Yeri ve Önemi Bilig Sayı: 25/Bahar 2003 s.139-172; Şaban Döğen Müslüman İlim Öncüleri Ansiklopedisi İstanbul 1987 Nesil Basım-Yayın & Yeni Asya Yayınları s.300-304; Muammer Dizer Ali Kuşçu Ankara 1988 Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları s.7-10 21-24 41-43; Adnan Adıvar Osmanlı Türklerinde İlim İstanbul 1982 s.18-19 42 47-48; İrfan Yılmaz Yitik Hazinenin Kaşifi Fuat Sezgin s.158-159; Kurt Bilim Tarihinde Keşiflerin İç Yüzü s.42-43 183-184. Bizden yaklaşık 57 ışık yılı uzakta... Çok yaygın bir yanılgı, teorilerin ... Basınç bir yüzeye etkide bulunan di...


Geçtiğimiz günlerde Türk basını görmezden gelmiş olsa da, Dünya basını bir Türk astrofotoğrafçının çektiği görüntüleri manşetlerine taşımıştı. Dünyaca ünlü uzman astrofotoğrafçı Mehmet Ergün, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Güneş'in önünden geçişini yüksek kaliteli timelapse video olarak kaydetmişti. Bu mükemmel çekim, doğal olarak uluslararası basın kurumları tarafından haberleştirildi. Yeryüzünden yaklaşık 410 km yukarıdaki yörüngemizde yer alan ISS, videoda yüzey yapısı son derece detaylı biçimde seçilebilen Güneş'in önünden saniyenin küçük bir dilimi içinde geçiyor. Ancak, uzman astrofotoğrafçımız bu hızlı geçişi çok net biçimde an be an yakaladı. Videoyu bu linkten veya aşağıdan izleyebilirsiniz. Uluslararası Uzay İstasyonu, Dünya yörüngesinde yaklaşık her 90 dakikada bir tur atar ve zaman zaman bizim bakış açımıza göre Güneş veya Ay'ın tam önünden geçer. Bu geçiş, tüm Dünya'da amatör astronomlar ve astrofotoğrafçılar için önemli gözlem fırsatları arasında yer alır ve fotoğraflanmaya çalışılır. Ancak, Mehmet Ergün'ün yaptığı gibi yüksek netlik ve çözünürlükte pek az insan bu anı görüntüleyebilir. 11 Kasım 2019 tarihinde dünyadaki b...


Bir İngiliz amatör radyo tutkunu, Uluslararası Uzay İstasyonu ile iletişim kurmayı başardı. Radyo teknolojisi, içinde bulunduğumuz yüzyılda bizimle birlikte olduğundan beri, uzmanların yanısıra amatör radyocular ve beceriksiz tamircilerden oluşan büyük bir topluluk ortaya çıkardı. Bu radyoculardan biri olan, İngiltere'de oturan 52 yaşındaki Adrian Lane, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki astronotlarla kısa fakat neşeli bir görüşme gerçekleştirdi. Eski kamyon sürücüsü Lane; Gloucestershire, Coleford'daki bahçesindeki kulubede iletişim kurmaya çalışırken, UUİ'nin 320 km üstünden, saatte yaklaşık 29.772 km hızla geçtiğini unutmayın. Amatör radyo tutkunu, uzay istasyonunun evinin üzerinden geçecek olduğunu öğrendikten sonra iletişim sağlama çalışmaları için birkaç hafta harcamış. The Daily Telegraph'a şöyle konuşuyor: Sinyal gönderiyordum. Her gün uzaydaki biriyle konuşma fırsatı bulmazsınız. Gerekli hesaplamaları yapan iki çocuk babası, UUİ'nin menzilde olacağına inandığı sırada özgün çağrı sinyalini göndermiş ve şansına, karşılık olarak bir karşılama mesajı almış. UUİ'de giden astronotlar, zamanlarının çoğunu önemli bilimsel görevlerle ilgilenerek geçiriyorlar. Fakat haftasonlarındaki molalarda, amatör radyocular ile düzenli olarak irtibat kurdukları biliniyor. Bu durum, çeşitli eğitim projeleri ve girişimler için uzay istasyonuna kurulmuş amatör telsiz ile mümkün oluyor. Eğer teknik bilginiz varsa, bu cihaza düşük güçlü radyolar, küçük verici antenler yoluyla ulaşılabiliyor. Haberleşmeler, çoğu zaman resmi olarak NASA tarafından onaylanıyor. Örneğin İngiltere'de okula giden çocuklar, İngiltere'nin astronotu Tim Peake ile 2014 yılı sonlarında aynı amatör radyo teknolojisini kullanarak konuşmuşlardı. Uzun yıllar önce bulunan ve elektri... Uzay Elbisesi Sıkıntısı: Astronotlara Yetecek Elbise Kalmadı! Houston, bir sorunumuz var; uzay bo... Evet, şu çok konuşulan gizemli rady...


Yeryüzünde bulunduğumuz sürece, yer çekimi kuvvetine karşı sürekli iş yaptığımızdan, kaslarımızı ve kemiklerimizi güçlü tutabiliyoruz. Yine de hayatını az hareket ile devam ettiren birinin vücudu, yaşlandığında hareketli yaşam sürdüren bir kişiye nazaran daha zayıf olacaktır. Bu konuda detaylı yazımızı buradan okumanız öncelikle daha iyi olur. Sonrasında bu yazımıza devam edebilirsiniz. Nasıl oluyor da karşı iş yaptığımız kuvvetin ortadan kalktığı Uluslararası Uzay İstasyonu'nda astronotlar kas ve kemik yoğunluklarını korumayı başarıyor? Astronotlar, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda kas ve kemik yapılarının korunumunu düzenli yaptıkları egzersizlere borçlular. Bunun farkında olan NASA, ESA, RSA ve Japon Uzay Ajansı da, astronotların kas ve kemik sağlıklarını en verimli şekilde korumaları için pek çok buluşa imza atıyor. Çalışma prensipleri oldukça basit olan bu araçlar astronotların uzaydaki yaşam alanlarında büyük roller oynuyor. Bazı aletler spor salonlarındaki aletlerden farklı olsa da, kimi aletler ince mühendislik hesapları gerektiren cinsten. Bu aletlerin en bilinenlerinden biri uzay bisikleti. Görünüşü bildiğimiz bisikletten farklı olsa da çalışma prensibi aynıdır. Kendisini sabitleyen astronot, tutunarak destek aldıktan sonra pedal çevirme hareketi yapar. Astronotun yaptığı egzersiz gözlem altındadır ve ne kadar enerji harcadığını gözlemler. Burada yapılan iş, bisikletin eylemsizlik momentine karşıdır. Bir başka deyişle astronotların duran vaziyette olan çarkı harekete başlatmaları iş yapmalarına neden olmaktadır. Ne kadar hızlı çark, o kadar çok iş. Ayrıca astronotun yapacağı egzersiz elektronik cihazlardan gözlemlendiğinden astronotların çok ağır çalışmadıklarından emin olunabiliyor. Astronotlar kendilerini sabitlediklerinde aslında uzayda koşabilirler. Bu sabitleme işlemini bungee-jumping sporundan bildiğimiz yay sayesinde yeleklerine bağlayarak yapıyorlar. Platforma sabitlenen astronotlar, Dünya'da koşarcasına Uluslararası Uzay İstasyonu'nda bir bant üzerinde koşmaya başlıyorlar. Bu alet, isminden de anlaşılacağı üzere kişiye karşı koyan bir kuvvetin tersine iş yapmaya olanak sağlamaktadır. Yeryüzünde şınav çekmek, halter kaldırmak veya şınav benzeri vücudun bir yerine ağırlık vererek çalışmak bu egzersiz türüne örnek verilebilir. Uzay istasyonunda tabii ki bunları yapmak imkansızdır. Bu yüzden bu kısımda mühendislerin önemi büyüktür. Mühendisler, yer çekimine benzer kuvvetleri uzay istasyonunda taklit edebilmek için sistemler geliştirmeye çalışırlar. Yer çekimini yay benzeri materyallerle taklit etmek bir anlamda mümkündür. Ancak bu yaylı sistemlerde bir sorun karşımıza çıkıyor. Yayımız sıkıştıkça ve gerildikçe kuvvet ile parabolik bir ilişki gözlemliyoruz. Dolayısıyla astronotumuzun üç katı iş yapması için dokuz kat kuvvet uygulaması gerekiyor. Tabii bu da sağlık açısından sıkıntılar doğurabilir. Başka bir deyişle uyguladığımız kuvvetle doğrusal değişen iş yapmak istiyoruz. ARED, tam da bunu yapıyor. Yukarıdaki görselde ARED'in bir kesitini görmekteyiz. Çalışma prensibini bisiklet pompasına benzetebiliriz. Görselde P-atm, uzay istasyonunda Dünya koşullarının sağlanması için istasyonun içindeki basıncı gösterir. Basınç, yeryüzündeki ile aynıdır. P-int ise iç basıncı temsil eder ve neredeyse sıfırdır. Astronot kaldıracı ittirip basınç uyguladığında piston yukarı doğru hareket edecektir. Bu aletin bisiklet pompasından farkı tam da bu kısımda ortaya çıkar. Bisiklet pompasında az da olsa hava bulunduğundan, havanın sıkışmasıyla iç basınç artar ve pistonu hareket ettirmemiz bir noktadan sonra imkansızlaşır. Bunu herhalde bisikletinin tekerini şişiren her çocuk deneyimlemiştir. ARED'de iç basınç sıfıra yakın olduğundan kaldıraca uygulanan basınç doğrusal bir şekilde pistonun yer değiştirmesini sağlayacaktır; çünkü içeride sıkışacak hava yoktur. Aşağıdaki videoda ise ünlü astronot Chris Hadfield bize uzay egzersiz aletlerinin nasıl çalıştığını gösteriyor. Özetle, astronotların Uluslararası Uzay İstasyonu'nda kemik ve kas sağlıklarını koruması çok önemlidir. Gerek uzay yürüyüşlerini en iyi şekilde gerçekleştirmeyi, gerekse de Dünya'ya döndüklerinde eski yaşam tarzlarına kısa sürede geri dönebilmeyi her astronot ister. İşte bütün bu uzay egzersizi aletleri, bu yüzden astronotlar için hayati önem taşıyor. Bilindiği gibi büyük veya küçük her... Eski NASA Uçuş Müdürü: Kriz Esnasında Sakin Kalabilmek! Eski NASA uçuş müdürü Paul Hill, şi... Uzay Elbisesi Sıkıntısı: Astronotlara Yetecek Elbise Kalmadı! Houston, bir sorunumuz var; uzay bo... Işık, Güneş gibi yıldızlar ve benze...


Lİse hayatınız boyunca çalışıp çabaladınız ve nihayet üniversite sınavını kazandınız. Kiminiz hayalini kurduğu bir bölümü, kiminiz ise hayat şartlarından veya aile baskısından dolayı üniversitede istemediği bir bölümü kazandı. Öncelikle yeni eğitim hayatınızda size başarılar diliyor ve sözü fazla uzatmadan üniversite kazanan öğrenciler için tavsiyelerimizi sıralıyoruz. Çift anadal programı; herhangi bir üniversitede lisans düzeyinde bir eğitim gördüğünüz zaman aynı üniversitede başka bir bölüme kayıt olarak, her iki bölümde de eş zamanlı dersler takip edilerek çift diploma elde etme imkanı sağlayan bir programdır. Örneğin, astronomiye karşı merakınız var ve astronomi bölümünü kazandınız. Fakat ülkemizde kısıtlı bir bölüm olduğu için iş bulmakta zorlanabilirsiniz. Bu yüzden üniversite okurken fizik, matematik ya da koşulları sağlayan başka bir bölümde çift anadal yapabilirsiniz. Bu program sayesinde bir üniversite okurken hem astronomi hem de fizik bölümlerinden mezun olursunuz ve çift diploma elde edersiniz. Bu program sizin kendinizi geliştirmenizi sağlarken ayrıca iş bulma evresinde size kolaylık sağlayabilir. Temel Bilimler ve mühendislik gibi bölümlerden birinde okuyorsanız İngilizce ve bilgisayar yazılım konusunda kendinizi geliştirmezseniz mezun olmuş sıradan bir öğrenci olarak hayata atılırsınız. İngilizce yeteneklerinizi geliştirmek için üniversitede birkaç yol bulunmaktadır. - Work and Travel: Üniversite öğrencilerine eğitim süresince ABD tarafından çalışma ve seyahat olanağı sunan bir programdır. Kısacası hem çalışıyorsunuz hem de yabancı dilinizi geliştiriyorsunuz. - Erasmus: Avrupa Birliği tarafından yürütülen bir öğrenci değişim programıdır. 1 veya 2 akademik dönem boyunca belirli şartlar ve koşullar sağlandıktan sonra eğitiminizi yurt dışında yapabilirsiniz. - Üniversitelerin sağlamış olduğu ücretsiz kurslar bulunmaktadır. Bu kurslardan faydalanabilirsiniz.. - Avrupa Birliği Projeleri: Avrupa Birliği'ne üye ya da aday üye ülkelerin oluşturduğu bir projedir. Buradaki amaç, gençlerin Avrupa'nın diğer ülkelerini gezerek o ülkelerin kültürlerini tanımasıdır. - YLSY Bursu: Türkiye Cumhuriyeti tarafından burs için gerekli şartları sağlayan öğrencilere yurt dışı yükseköğrenimleri süresince verilen eğitim yaşam konaklama gibi giderlerin karşılandığı bir burstur. Türkiye sınırları içinde örgün eğitim veren yükseköğretim kurumlarında okuyan öğrenciler, bu öğrenci değişim programından faydalanabilirler. Yani; Ankara Üniversitesi'nde B bölümünü okuyorsunuz fakat 4 yıllık eğitim sürecinin 1 veya 2 dönemini Ege Üniversitesi'nin B bölümünde okumak istiyorsunuz. Eğer gerekli şartları taşırsanız bu hayalinizi de gerçekleştirebilirsiniz. Üniversitede istediğiniz bölümü kazandınız ve heyecanla derslerinizi bekliyorsunuz. Üniversitelerin açık ders malzemeleri sitelerine girerek bölümünüzde göreceğiniz dersler hakkında bilgi sahibi olabilir ve kaynaklara ulaşarak ders çalışmaya erkenden başlayabilirsiniz. - Üniversite okurken her öğrencinin maddi durumu iyi olmayabilir. Üniversitelerin ilgili yerlerinde günde birkaç saat çalışarak burs miktarı seviyesinde para kazanabilirsiniz. - Bulunduğunuz şehirlerde varsa bilim merkezleri, müzeler gibi kurumlarda gönüllü ya da part-time çalışarak hem kendinizi geliştirebilir hem de cüzi de olsa para kazanabilirsiniz. Ülkemizde nerelerde bilim merkezlerinin olduğunu merak ediyorsanız şu adrese tıklayabilirsiniz. - Yüksek lisans ve doktora yapmak istediğinizde hocaların projelerinde yer almaya çalışın. Bu sayede eğitim sürecinde projelerden para kazanabilirsiniz. Üniversitede okurken kendinizi geliştirmek, sosyalleşmek ve eğlenceli vakit geçirmek isterseniz ilgi alanınıza göre kulüplere katılarak buralarda aktif olarak rol alabilirsiniz. Kulüplerde aktif olarak rol almak size özgüven kazandırırken ayrıca bir işin nasıl yönetileceğini de öğretecektir. Ders, derste öğrenilir sözünü aklınızdan çıkarmayın. Derslerinizde hocalarınızı iyi dinleyin ve notlar tutun. Sınavlarınıza çalışacağınız zaman kütüphaneyi kendinize mesken tutun. Lisans döneminizde gidebildiğiniz kadar konferanslara, söyleşilere, seminerlere katılın. Hatta lisans döneminde bir projeye katılarak projenizi bu tarz konferanslarda anlatabilirsiniz. Hocalarınızın gözüne başarınızla girmeye çalışın. - Yıldız, Dr. Umut. Üniversiteye Yeni Başlayan Öğrencilere Tavsiyeler. Evrim Ağacı, 13 Haz. 2020, evrimagaci.org/universiteye-yeni-baslayan-ogrencilere-tavsiyeler-8196.


15 Ağustos 1977'de Ohio Eyalet Üniversitesinde Big Ear Radyo Teleskobu'nu kullanan radyo astronomları uzaydan çok güçlü bir sinyal almışlardı. Bazıları bunun dünya dışı varlıkların yayınlarıyla ilk karşılaşmamız olduğunu düşünüyor. Şimdi ise, bu olay bize daha yakın bir yerden, geçmekte olan bir asteroitten kaynaklanmış gibi görünüyor. Sinyali keşfeden astronom Jerry Ehman'ın kağıdın kenarına yazdığı nottan adını alan Wow sinyali 1420 MHz frekansında ve 21 cm dalga boyunda. Dünya dışı varlıklarla iletişim yolu arayanlar bunu uzun bir süre bakması çok süper bir yer olarak gördüler. Çünkü evrendeki en yaygın element olan hidrojen atomlarının emip yaydığı enerjinin ana frekanslarından biriydi. Dahası, bu frekans atmosferden kolaylıkla geçebiliyordu. Fakat üzerinden 40 yıl geçmesine rağmen, bir daha bu sinyale benzer bir şeyi hiç duymadık. Sinyalin analizleri, Dünya yüzeyinden yansıyan sinyalleri ve uydu sinyallerini olasılıklardan elemekte. Çünkü gezegenimizde hiç kimse bu frekansta bir yayın yapmıyor. Florida, St. Petersburg College'den Prof. Antonio Paris bu sinyalin geçiş yapmakta olan bir veya daha çok asteroitten kaynaklandığını düşünüyor. İki şüpheliye işaret etmekte; 266P/Christensen ve P/2008 Y2 . Otomobilimi sürerken, yeterince hızlı giden bir gök cisminin böyle bir şeye neden olup olamayacağı fikri aklıma geldi demekte Profesör. Kuyruklu yıldızlar Güneş'in etrafından geçerken yüksek miktarda hidrojen salarlar. Morötesi ışık üzerlerindeki buzu çözer ve kuyruklu yıldızın etrafında milyonlarca kilometreye uzanan gaz bulutu oluşur. Big Ear sabit bakış pozisyonlu bir teleskop olduğu için, eğer 1977'de kuyruklu yıldızlar Big Ear'ın önünden geçtilerse, kısa ömürlü bir sinyal üretmiş olmaları gerekir. Dolayısıyla daha sonra diğer radyo teleskoplarının yaptığı gibi aynı alanı tekrar taramak da bir şey ortaya çıkarmaz. Kuyruklu yıldızların konumlarını zamanda geriye doğru takip etmek ise tam olmaları gereken yere denk geliyorlarsa Wow! sinyalinin kökenine ışık tutabilir diyor Antonio Paris. İki kuyruklu yıldız da 1977'de bilinmiyordu, son yıllarda keşfedildiler. Yani kimse bu olayda onlar için arama yapmayı düşünmedi. Herhangi bir teleskobun onları Wow! sinyalinin alındığı bölgede yakalama şansı fazlasıyla düşük. Prof. Paris fikrinin test edilmesi için aynı bölgeye kuyruklu yıldızlar tekrar geldiğinde bakılmasını öneriyor. 266P/Christensen kuyruklu yıldızı bölgeden 27 Ocak 2017'de tekrar geçiş yapacak. Daha sonra ise P/2008 Y2 kuyruklu yıldızı 7 Ocak 2018'de geçiş yapacak. Bu kuyruklu yıldızların hidrojen sinyallerinin incelenmesi Prof. Paris'in haklı olup olmadığını gösterebilir. Bazı araştırmacılar ise şüpheci yaklaşıp, kuyruklu yıldızların Wow! sinyali gibi bir şey ortaya çıkarmaları için yeterli hidrojen salacakları kesin değil demekteler. Kaliforniya Pasadena'daki Jet İtki Laboratuvarı'ndan James Bauer kuyruklu yıldızlardan çıkan hidrojenin oldukça uzağa yayıldığına katılıyor fakat yine de sinyalin o kadar güçlü olamayacağını düşünüyor. Eğer bu kuyruklu yıldızlardan 21 cm dalga boylu radyo dalgaları gelirse, neden bu değerleri daha sık gözlemleyemediğimiz konusunda da oldukça şaşırırım demekte. 51. Bölgeye Giren Türk Bilim İnsanı, Gizli Üssü Anlatıyor.


Uranüs'ün fotoğraflarına baktığınızda, sistemimizdeki diğer gaz devi gezegenlere kıyasla daha düz ve niteliksiz bir görünüme sahip olduğu eminiz gözünüze çarpmıştır. Öyle ki, diğer dev gezegenlerimiz olan Jüpiter, Satürn ve Neptün'deki bulut ve fırtına oluşumlarının yarattığı izlerin hiçbiri Uranüs'te görülmez. Ancak, bu izlenim sizi yanıltıp Uranüs'te bulut oluşumu yok yargısına düşürmesin. Çünkü bu tekdüzeliğin altında yatan en önemli neden, Uranüs'ün karmaşık bulut yapısıdır. Uranüs büyük çoğunlukla bir gaz devinden ziyade, bünyesinde bulundurduğu çok miktardaki buz, metan ve amonyakdan dolayı bir buz devidir. Gezegen atmosferinin alçak bölgeleri su molekülleri içermesine rağmen, üst katmanlara çıkıldıkça metan bulutlarıyla karşılaşırız. Buradaki ayrımın temel nedeni, metan ve su arasındaki özkütle ile ilgilidir. Gezegenin atmosferinin derinlikleri, çeşitli buz katmanlarından oluşur. Bulutlar çok kalın ve yoğun olduğu için bunları ayırdetmek oldukça zordur. O kadar yoğun bir bulut yapısına sahiptir ki, bulutların arasında bir boşluk bulmak neredeyse imkansızdır. Bu yüzden görünür ışığı tümüyle eşit biçimde yansıtır ve Uranüs bize pürüzsüz, sade bir renkte görünür. Araştırmalardan anladığımız kadarıyla, Uranüs diğer gaz devleri kadar olmasa da, halen aktif durumdadır ve çekirdeğinden yüzeye doğru önemli oranda bir ısı akışı gerçekleşir. Bu üretilen iç ısı sayesinde gezegendeki rüzgarların hızı saniyede 250 metreye kadar çıkabilir. Eğer ses hızının sıcaklık ile doğru orantılı olduğu gerçeğini de düşünürsek, bu rüzgarların muazzam süpersonik hızlara ulaşabildiğini görürüz. Uranüs'ün kutupları gezegenin aşırı eğimli ekseninden dolayı 42 yıl boyunca Güneş ışığına maruz kalır. Bugün hala bu eksen eğimine neyin sebep olduğunu bilmiyoruz. Bilim insanları, böylesine radikal bir eksen eğiminin gerçekleşebilmesi için gezegenin geçmişte çok güçlü bir çarpışma yaşamış olabileceği ihtimalini değerlendiriyorlar. Kutuplar Güneş'e dönük olduğu için sıcak olsa da, Uranüs'ün ekvatoru daha sıcaktır. Yine hangi tür bir mekanizmanın buna neden olduğunu bilmemekteyiz. Tabi burada sıcak derken, yeryüzünde alıştığınız sıcaklık kavramlarını düşünmeyin. Uranüs'te ortalama sıcaklık -200 santigrat dereceler civarındadır. Dolayısıyla bir bölgenin sıcaklığı -190 santigrat dereceye yükselmiş ise, o bölgeye sıcak diyebiliriz. Gezegenin derinlikleri tam bir su-amonyak cümbüşüdür. Su ve amonyak sürekli eriyip donma ile birbirine karışmaktadır. Çok yoğun, çok sıcak (10 bin santigrat derecenin üzerinde) ve kayasal yapılı çekirdeği ise, yaklaşık olarak 9.000 kg/m3 özkütleye sahiptir ve uyguladığı basınç ise 800 gigapaskal'dır. Çekirdeğe doğru inen süreçte gezegenin içindeki sıcaklık her gaz devinde olduğu gibi kademeli olarak artar. Yani, buz devi denilmesine aldanmayın, bu gezegenin iç kısmı çok sıcaktır. Diğer gaz devlerine nazaran Uranüs'te çekirdeğe doğru kütlesel çekim ile çöküp sıkışan madde fazla ısı üretemez. Neptün bile Uranüs ile hemen hemen aynı yapıya sahip olmasına karşın çevresine daha fazla ısı yayar. Bu az ısı üretme durumu, gaz devi kategorisine giren Satürn için geçerlidir.


Güneş Sistemimizde yer alan tüm gezegenler, uydular, asteroitler ve diğer Güneş Sistemi cisimlerinin tamamı, Güneş'in ilk doğmuş olduğu dönemde kendi etrafında dönen diskten meydana gelmiştir. Çok basit bir mantık yürütmek istersek eğer, bu disk içerisinde kendisine yer bulan ve Güneş etrafında disk ile birlikte dönen tüm bu cisimlerin ekvatorlarının yörünge düzlemi ile paralel bir konumda dik bir açı ile dönmeleri gerektiğini düşünebiliriz. Fakat maalesef durum hiç de öyle değil. Çünkü durumun bu şekilde olmadığı ile ilgili önümüzde çok büyük koskocaman iki istisna duruyor. Bunlardan ilki, komşu gezegenimiz Venüs. Venüs gezegeni, Güneş etrafındaki yörünge yönünün tam tersi bir yönde kendi ekseni etrafında dönüyor. Bir diğer istisna ise, neredeyse tamamen yan yatmış bir durumda dönen Uranüs gezegeni. Çap olarak Güneş Sistemi'nin üçüncü büyük gezegeni olan Uranüs, 98 derecelik bir eksen eğimine sahiptir ve gezegenin ekseni neredeyse yörünge düzlemine paralel bir konumdadır. Uranüs, Güneş etrafındaki bir tam turunu Dünya zamanına göre 84,3 yılda tamamlar. Bu süre zarfında gezegenin bir kutup bölgesi 42 yıl boyunca Güneş görür ve hep aydınlık kalır. Arkasından, 42 yıl sürecek bir karanlığa gömülür. Uranüs'ün bu ilginç durumu ile ilgili akla gelen ilk ve en önemli sebep, oluşumunun ilk dönemlerinde yaşamış olduğu çok büyük bir çarpışma olabilir. Fakat bu noktada da karşımıza bir başka sorun çıkıyor. Uranüs'ün ekvator yörüngesinde dönen uyduları da onun gibi eğik durumdadır. İşte bu durumda, düşünülen bu dev çarpışmanın Uranüs ile birlikte uyduları da devirdiği ihtimali bir hayli güç görünüyor. İki kafadar astronoma göre bu uydu çalındı. Yani ilkel gezegen oluşum diski ile Uranüs arasındaki sürtünme, gezegenin disk içerisinde tabiri caizse Göç etmesine sebep oldu. Göç eden gezegen başka bir dev gezegenin yanına geçti ve o da devasa kütle çekimiyle uyduyu kaptı ve kendi bünyesinde kattı. Günümüzde astronomi dünyası ve bilim insanları Uranüs'ün bu tuhaf duruşu ile ilgili tam anlamı ile net bir görüş birliği elde edebilmiş durumda değildir. Paris'li iki kafadar astronomun bu görüşü her ne kadar uzak bir ihtimal gibi görünse de, Güneş Sistemi'nin 4 dev gezegeninden biri olan Uranüs'ün neden tek bir tane bile kayda değer büyüklükte uyduya sahip olmadığı şaşırtıcı ve ilginç bir durum olarak karşımızda duruyor (Uranüs'ün en büyük uydusu, yaklaşık 1.500 km çapındaki Titania'dır). Şu durumda en doğru ve sağlıklı bilgiyi ileri yıllarda bilim insanlarından beklemekten başka bir şansımız bulunmuyor maalesef. Kepler 47, gezegen sahibi olduğu ...


Uranüs gezegeni, her ne kadar tekdüze ve sıradan görünümü nedeniyle Jüpiter, Satürn ve Neptün'ün gölgesinde kalıp, adından pek sözedilmeyen bir gezegen olsa da; Güneş Sistemi'nin 3. büyük gezegenidir ve Güneş'ten itibaren sıralamada 7. Sırada yer alır. Uranüs, teleskop ile keşfedilmiş ilk gezegen olma özelliğine sahiptir. İsmini Yunan Mitolojisindeki gökyüzü tanrısı Uranos tan alır... Gezegeni 1781 yılında William Herscell keşfetmiştir. Yaklaşık 14.6 Dünya kütlesine sahip olan Uranüs, 50.700 km'lik çapıyla da gezegenimizin 4 katından biraz daha büyük boyutlardadır. Bu haliyle, içine 67 Dünya sığdırabiliriz. Gezegenin Güneş'e ortalama uzaklığı yaklaşık 19 Astronomik Birim kadardır (1 Astronomik Brim 150 Milyon km dir). Yani diğer bir deyişle bu uzaklık Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığının 19 katı kadardır. Uranüs'ü diğer gezegenlere göre gizemli kılan en önemli özelliği yörünge düzlemine paralel şekilde yatık durmasıdır. Yani gezegen neredeyse 98 dereceye yakın bir eğiklikte Güneş çevresinde adeta bir tekerlek gibi dönmektedir. Ayrıca aynı sebepten gezegenin kutupları yaklaşık 42 yıl boyunca aralıksız aydınlık kalmakta ya da 42 yıl boyunca aralıksız karanlığa gömülmektedir. Buna yol açan unsurun çok da emin olunmamakla birlikte, gezegenin oluşumu sırasında meydan gelmiş ciddi bir çarpışma olabileceği düşünülmektedir. Bu gezegene ilk ve tek ziyaretimiz Voyager uzay aracı tarafından gerçekleştirildi ve elimizdeki detaylı fotoğrafların tamamı bu ziyarete aittir. Voyager'ın gönderdiği fotoğraflardan gezegen hakkında öğrendiğimiz en ilginç şey belki de, ince bir halka yapısına sahip olmasıydı. Gezegenin bir günü yaklaşık 18 saattir ve bir yılı yani Güneş çevresinde bir tam tur dönüşü tam 84 dünya yılı sürer. Yani Uranüs gezegeninde yaşıyor olsaydık, yıl kavramını da Dünya'da yaptığımız gibi Güneş çevresindeki dönüşümüze göre belirleseydik, belki de hepimiz ömrümüz boyunca yalnızca 1 defa doğum günü kutlayabilecektik. Gezegenin kütlesinin yaklaşık % 70 i buzdan ibarettir ve bu sebeple Buz Devleri statüsünde değerlendirilir. Fakat bu durum gezegenin katı bir yüzeye sahip olduğu anlamına gelmemektedir. Yapısı ağırlıklı olarak büyük oranda Hidrojen ve Helyum ile; daha az oranda su, metan ve amonyak içermektedir. Gezegenin bilinen 27 adet uydusu vardır ve bu uyduların isimleri Shakespeare ve Alexander Pope'un eserlerindeki kadın ve peri isimlerinden seçilmiştir. Bilinen en büyük beş uydusu Miranda, Umbriel, Oberon, Ariel ve Titania dır. Gezegen uydu sayısı bakımından Jüpiter ve Satürn'den sonra 3. Sırada gelir. Ayrıca gezegen Satürn kadar belirgin olmasa da, ince koyu renkli halkalara sahiptir. Uranüs gezegenin yörüngesindeki tedirgin dönüşü ve ancak başka bir cismin kütleçekiminden etkilenmesi ile oluşabilecek zaman sapmaları sebebi ile bilim insanları tarafından Neptün Gezegeni henüz fiziksel olarak keşfedilmeden önce varsayımsal olarak hesaplanıp keşfedilmiştir. Keza çok sonraları 1846 yılında da Neptün Gezegeni fiziksel olarak resmen keşfedilmiştir. Neptün'ün keşif süreci için şu makalemizi okuyabilirsiniz. En baştaki görselde, bir sanatçı Uranüs'ü uydusu Ariel in yüzeyinden görünüşü ile hayal edip resmetmiştir.


Geçtiğimiz haftalarda ABD'nin önde gelen havacılık ve uzay firmalarından Boeing'in sitesinde şu ana kadar üretilen en hafif metal adıyla bir video yayınladı. Aslında videoyu izleyen ve konuya az da olsa ilgisi olanların anlayacağı gibi malzemenin yeni üretildiğini söylemek mümkün değil. Madeni mikro-kafes yapısı 2011'de kayıtlara geçen 0,9 mg/cm3'lük yoğunluğuyla, bilinen katılar içindeki çok düşük yoğunluğuyla karakterize ediliyor. Bir önceki rekor 1,0 mg/cm3 Aerojel'de iken, Aerografit hala 0,2 mg/cm3 ile rekorun sahibi konumunda.7 Mekanik olarak mikro-kafes, üzerine uygulanan basınç kaldırıldıktan sonra davranışsal olarak tıpkı elestomerler gibi eski biçimini geri kazanıyor.8 Bu özellik de ona cam gibi kırılgan yapıda olan aerojellere oranla avantajlı. Bu elastromer yapı ayrıca şok absorbe etmede ciddi verim sağlıyor. - In pictures: Ultra-light material . BBC. 9 April 2013. Retrieved 1 July 2013. - Metallic microlattice 'lightest structure ever' . Chemistry World. 17 November 2011. Archived from the original on 21 November 2011. Retrieved 21 November 2011. - Sterling, Robert (29 October 2012). The world's lightest material . Boeing. Archived from the original on 2 November 2012. Retrieved 2 November 2012. - MICROLATTICE: HOW REVOLUTIONARY METALLIC STRUCTURES ARE BENEFITING GLOBAL MANUFACTURERS . Institution of Mechanical Engineers. 28 February 2013. Retrieved 25 February 2015. - Schaedler, T. A.; Jacobsen, A. J.; Torrents, A.; Sorensen, A. E.; Lian, J.; Greer, J. R.; Valdevit, L.; Carter, W. B. (12 October 2011). Ultralight Metallic Microlattices. Science 334 (6058): 962 5. Bibcode:2011Sci...334..962S . doi:10.1126/science.1211649 . PMID 22096194 . - World's 'lightest material' unveiled by US engineers . BBC News. 18 November 2011. Retrieved 25 November 2011. - New carbon nanotube struructure aerographite is lightest material champ . Phys.org. 13 July 2012. Retrieved 14 July 2012. - Stephen Shankland (18 November 2011). Breakthrough material is barely more than air . CNET. Retrieved 26 April 2013.


Uydu kullanılarak haberleşme fikri daha önce tartışılmış olsa da fikir babasının Arthur C. Clarke olduğu kabul edilir. İngiliz hava kuvvetlerinde subay ve bilim kurgu yazarı olan Clarke, 1945'te yazdığı iki makalede GEO yörüngeden ve avantajlarından bahseder. Makalenin bir tanesini kendi imkanlarıyla dağıtır, diğerini ise Wireless World dergisinde yayınlar. Daha transistör icat edilmemiştir. Clarke, İngiliz Gezegenlerarası Topluluğunun da üyesidir. Ekim 1945'te Wireless World dergisinde çıkan Extra-Terrestrial Relays, Can Rocket Stations Give World-wide Coverage? başlıklı makalede teklifinin çok abartılı bulunabileceğini söyler. GEO yörüngeye yerleştirilecek 3 uydu ile dünyayı kapsamanın mümkün olduğunu yazar. Bu fikrin hayata geçmesi nerdeyse 20 yıl sonrasına kadar uzayacaktır. SSCB, 4 Ekim 1957 tarihinde insan yapımı ilk uyduyu dünya yörüngesine sokar. Sputnik-1 uydusunun pili şarj edilemediği için 3 hafta kadar dünyaya bip sinyali gönderir. Birkaç ay sonra atmosfere girip yanar. Kasım ayı içinde fırlatılan Sputnik-2 uydusu ile ilk defa Laika isminde bir sokak köpeği uzaya gönderilir. Uzayda bir canlının durumu bu proje ile incelenmiştir. Bunun üzerine Amerika hemen SCORE projesini başlatır. Proje ismi Signal Communications by Orbiting RElay kelimelerinin baş harflerinden oluşturulmuştur. Bu uydu LEO yörüngedeki ilk haberleşme uydusudur. SCORE gol atmak, hesaplaşmak anlamına gelir. İlk insan yapımı uyduları Ruslar atınca, onlar da böyle bir karşılık vermek istemişler. Uydu atmak problem değil, önemli olan işlevsel olması, demişler. SCORE uydusu 18 Aralık 1958'de fırlatılmıştı. Yani Ruslardan nerdeyse 15 ay sonra. Üzerinde başkan Eisenhower'in bir noel kutlama mesajı teybe kaydedilmişti. Bu mesaj noel günü kısa dalga radyo yayını olarak bütün Amerika'ya verildi. Geliştirilen bu teknoloji bir milattır. Bu proje ile uydudan dünyanın herhangi bir noktasına mesaj iletilebildiği gösterilmiş oldu. Uzak mesafelere mesaj iletmenin tek yolu uydular değildir. Başka yollar da mevcut. Ses dalgaları, kablolar, kısadalga radyo ve mikrodalga bağlantıları ve fiber optik ile de iletişim mümkündür. Ancak her bir metodun kendine göre avantaj ve dezavantajları mevcuttur. Kuş uçmaz kervan geçmez bir noktadasınız diyelim. Uydu ile haberleşme kolay. Diğer sistemleri bulamayabilirsiniz. Gemi ve uçaklarda iletişim uydular ile daha kolay ve pratik. Amerika'da tır taşımacılığı çok yaygın. Sürekli seyahat ederler ve tek bir radyo yayını almaları imkansızdır. Bunun için XM Uydu Radyo ve Sirius Uydu Radyo gibi iki ayrı uydudan radyo servisi başlatmışlardı. Ben ordayken bir tanesini satın alıp dinlemiştim. Ses kalitesi çok iyi, reklam yoktu. Ancak iş modeli aylık abonelik üzerine idi. Model yeterince gelir sağlayamadığı için iki firma sonradan birleşti. Uydu haberleşme için en uygun yörünge Clarke'in 1945'te teklif ettiği GEO yörüngedir. Ekvator düzleminde ve dünyaya uzaklığı 35,786 km olan bu yörüngeye bir uydu yerleştirmiş olsaydım, o uydu günde bir defa yörüngesini dönmüş olacaktı. Dünya ile senkron döndüğü için sabit bir anten ile bilgi alışverişi yapabilirim. Bugün için bu yörüngede yaklaşık 600 kadar haberleşme uydusu mevcuttur. Arthur Clarke'in fikrinin gerçek olduğu uydu SYNCOM-3 uydusu olmuştur. Bu uydu 19 Ağustos 1964'te Florida'dan fırlatıldı ve 1964 Tokyo olimpiyatlarında Amerika'ya yayın yaptı. GEO uydular neden ilk etapta kullanılamadı? Çünkü roketler de GEO yörüngeye uydu götürecek kadar güçlü değildi. Ayrıca uydular o dönemde yapılarından dolayı çok güvenilir değildi. Dönen uydu platformları yerine 3 eksenli sabit uydular geliştirildi. (3-axis stabilized satellite platform). Sonrasında onlarca uydu bu yörüngeye atıldı. Arthur Clarke 2008 yılında vefat etti. Ölmeden birkaç yıl önce kendisiyle yapılan bir söyleşide Star Child şeklinde hitap edilince kendisi SATCOM'un babası olmayı tercih ederim demiştir. Yazdığı bilim kurgu romanları ile zamanının en ünlü futuristleri arasındadır. Tahminleri büyük oranda tutmuştur. - Uluslararası telefon görüşmeleri uzak mesafeler için çok pahalı. Konuşma birçok ülkeden geçiyor. Uydu üzerinden daha ucuz ve güvenli. Bir de bu görüşme ister 100 km, ister 10.000 km ötede olsun, uydu için birşey farketmiyor. - Bir uydu ile çok büyük alanlara yayın yapılabilir. Kapsama alanı içinde olduğu müddetçe mümkün. Maç yayınını sahadan al, canlı yayın aracı ile uyduya çık ve bütün kıtaya ver. Ayrıca uyduya birçok noktadan da ulaşıp istediğimiz yere yayın yapabiliriz. - Her bir haberleşme uydusu transponder taşır. Her bir transponder ise birçok TV ve radyo yayınını taşıyabilir. - Bir uydu ile dünya nüfusunun büyük kısmına ulaşılabilir. Karasal yayın ile bu nerdeyse mümkün değildir veya çok pahalı olur. Bununla birlikte ITU ve ulusal frekans düzenleyici kurum, kullanılan frekansları ve kapsama alanlarını sınırlar. Kafanıza göre davranamazsınız. Türkiye'de bu görev BTK'dadır. - Uyduları haberleşme altyapısını geliştirmek için ilk kullanan ülkelerden biri Endonezya olmuştur. 7000 adadan oluşan bir ülke ya uydu atacaktı, ya da karasal bir şebeke kuracaktı. Uydu daha makul olduğu için 1974'te uydu yaptırma kararı aldı. 1976'da kendi uydusunu işleten bir ülke oldular. Altyapı kurmak uydu için daha makuldür. - Uydular için ulusal sınır yoktur. Türkiye kapsama alanına yayın yaparsınız ama sınırda bulunan bazı şehirler de sizin yayınınızı alabilir. - Yayın için dağ, tepe, çöl ve deniz farketmez. Şehir ile kırsal arasında fark yoktur. Bir çanak anten iş görür. - Açık denizlerde bulunan gemileriniz ve başka ülkelerde bulunan temsilcilikleriniz ile güvenli irtibat kurmak istediğinizde bunu kendi uydunuz üzerinden kendi sistemleriniz ile yapabilirsiniz. Bazı şirketler kendi ofisleri ile irtibat kurmak için uydu sistemleri kullanıyor. GEO yörüngesi bir ülke için önemli bir yörüngesel haktır, mülktür. Türkiye'nin bu yörüngede 3 ayrı hakkı var ve bunlar aktif olarak kullanılmaktadır. Bir yörüngeyi 2 sene boş bıraksak ITU hakkımızı iptal edebilir. Uzay Ajansımızın bir görevi de bu haklarımızı takip etmek.


Sorunun cevabı; teoride bunun mümkün olduğu yönünde. Ancak, pratikte bir uydunun kendi uydusuna sahip olması oldukça güç. Her gökcisminin bir kütle çekim alanı vardır. Bu kütle çekim alanı, daha büyük diğer kütle çekim alanlarıyla sürekli bir savaş halindedir. Ve, her gökcisminin bu savaşı kazandığı, kendi kütle çekimini baskın kıldığı bir bölge vardır. Güneş, muazzam kütleçekimi nedeniyle, Güneş Sistemi'nin tümünde baskındır. Diğer gezegenler Güneş'in kütle çekim alanında kendi yörüngelerinde dönerler. Ancak, herbiri kendilerinden belli bir uzaklığa kadar Güneş'in kütle çekiminden daha güçlü kütle çekim alanlarına sahiptirler. Örneğin Dünya, yaklaşık 1.5 milyon km çapında bir küresel alanda, Güneş'in kütle çekimine baskın çekim gücü uygular. Bu alan içerisinde yer alan herhangi bir gökcismi, Güneş'ten çok Dünya'nın çekim gücünün etkisi altındadır ve uygun hıza sahipse, Dünya'nın yörüngesine bir uydu olarak girer. Ancak, bundan daha uzakta yer alıyorsa, Güneş'in yörüngesinde dolanacaktır. Jüpiter, sistemimizin en büyük kütleli gezegenidir ve Güneş'e baskın olduğu kütle çekim küresi de doğal olarak Dünya'dan çok daha büyük; 53 milyon km çapındadır. Jüpiter bu mesafeye kadar kendi hakimiyet alanını kurmuştur ve her türlü gökcismine Güneş'ten daha fazla etki eder. Aynı biçimde Ay da kendi kütle çekiminin hakimiyetinde olan bir kütle çekim küresine sahiptir. Ancak, düşük kütlesi nedeniyle bu kürenin çapı sadece 60 bin km kadardır. Bu rakam size küçük görünmesin, bu mesafe yaklaşık 13 bin km'lik Dünya'nın çapından tam 5 kat daha büyüktür. Yani, Ay'ın bir uydusu olacaksa, kendisinden 60 bin km uzaklığa kadar bir yörüngeye girebilir. Ancak burada bir sorun vardır; Dünya'nın uyguladığı gel-git etkisi bu uydunun yörüngesini bozacak, zaman içinde Ay'a yakınlığına göre uydu ya giderek küçülen bir yörünge ile Ay yüzeyine düşecek, ya da Ay'ın çekiminden kurtulup Dünya'nın yörüngesine girecektir. Bu durum Güneş Sistemi'ndeki tüm uydular için geçerlidir. Uydunun uydusu, zamanla malesef yok olmaya veya gezegenin yörüngesine girmeye, yahut uzay boşluğuna savrulup Güneş'in yörüngesine girmeye mecbur kalır. Bu nedenle, sistemimizde hiçbir uydunun kendi uydusu yoktur. O gönderdiğimiz uyduların tamamı önünde sonunda gel-git etkileriyle açısal momentumunu yitirmeye ve yörüngeden çıkmaya mecburdur. Burada kilit nokta, uydunun yörüngesini ne kadar süre koruyabileceğidir. Bu süre bazen birkaç 10 yıl, bazen ise birkaç milyon yıldır. Ancak sonuç bellidir; uydu ya Ay yüzeyine düşer, ya Dünya'nın çekim alanına girip bizim uydumuz olur, yahut uzay boşluğuna savrularak Güneş'in hakimiyetine girer. Sistemimizin oluşumunun üzerinden geçen 4.5 milyar yıl boyunca büyük kütleli uydular olan Ay'ın, Titan'ın veya Ganymede'in geçici süreler uyduları olmuş olabilir. Fakat kaçınılmaz olarak bu uydular yok olmuştur. Hayır. Güneş, sistemimizi bir arada tutar. Büyük bir kütleçekimi vardır. Fakat, gezegenlerin uydularını koparabilmesi için bazı özel şartlar gerekir. Öncelikle o gezegenin Güneş'e ciddi oranda yakın olması şarttır. Merkür ve Venüs örneğindeki gibi, eğer yeterince yakındalarsa, uydularını gel-git etkileri sayesinde ellerinden alır. Ama, yeterince uzaktaysanız, Güneş'in üzerinizde kaydadeğer bir gel-git etkisi olmaz. İşte; Dünya, Jüpiter, Mars, Satürn, Neptün, Uranüs, hatta Plüton Güneş'ten yeterince uzak oldukları için bu gel-git tehlikesinden uzakta, uydularını kendi yörüngelerinde tutabiliyorlar. Negatif enerji ve negatif kütle, öz... Uranüs gezegeni, her ne kadar tekdü... Şu anda stres çarkı çılgınlığının s...


Türkiye'nin RASAT yer gözlem uydusu 17 Ağustos 2020'de uzayda 9. yılını tamamladı. Dünya çevresinde 47,943 tur attı, 16 milyon km2 alanı fotoğrafladı. GÖKTÜRK-2 uydusu ise yörüngedeki 8. yılını 2020 Aralık ayında tamamlayacak. Uzay çağı Sputnik uydusunun 1957 yılında uzaya fırlatılmasıyla başlar. 2007 yılında 50. Yılı kutlandığında yörüngede Alcatel Alenia Space'e yaptırdığımız haberleşme uyduları dışında bir uydumuz yoktu. Türkiye 2003'ten sonra bu işlere kafa yormaya başlamış ve tamamen kendi mühendislerin yaptığı RASAT uydusu 2011 yılında fırlatılmıştı. Nerdeyse bir sene sonra ise GÖKTÜRK-2 uydusunu fırlattı. Bu iki uydu tamamen ülkemizde tasarlanmış, üretilmiş ve test edilmiştir. İnsanoğlu uzay ortamı ile ilgili çok az bilgiye sahip olduğu için kimse uyduların hangi ortamda çalışacağını, performanslarını neyin etkileyeceğini derinlemesine bilmiyordu. Tahmin edilen şeyler vardı. İlk uyduların ömürlerini direkt olarak üzerindeki pil ömürleri belirlemiştir. Mesela Sputnik üzerinde sadece pil vardı. 3 hafta sonra iletişim kesildi. Birkaç ay sonra atmosfere girip yanmıştı. Güneş hücreleri icat edilince, bunlar uydular üzerinde kullanıldı ve uydu ömürleri arttı. Mühendisler enerji işini çözünce bu sefer uydunun meteorlarla çarpışma ihtimallerini çalışmaya başladılar. Şu an uzayda epey bir uydu çöplüğü var, meteor var, ancak uydulara manevra yaptırarak bu çarpışmalardan kaçınabiliyoruz. Artık çöpler ve meteorlar uydu ömrünü etkileyen bir faktör sayılmayabilir. Şimdiye kadar çok az uydu bu yüzden kaybedildi. Uydunun radyasyon ortamından elektriksel yüklenmesi, Uyduda kullanılan malzemenin uzayın boşluk ortamına çıkışta gaz salgılaması , Dünyanın hemen çevresinde manyetosfer katmanı var. Dünyanın merkezinde bulunan demirden kaynaklanan bir alan. Güneş rüzgarları bu alana nüfuz edemiyor, bu yüzden dünyada yaşam mümkün oluyor. Bu alana takılmış enerji yüklü atomik parçalar dünyanın çevresinde hapsedilmiş durumda ve iki katman kemer oluşturmuşlar. Iowa üniversitesinden Prof. Dr. James Van Allen ve arkadaşları bu kemerleri 1958 yılında farketmişler. Profesörün adına ithafen bu alanlara Van Allen radyasyon kemerleri deniyor. Explorer 1 uydusuna takılmış atomik radyasyon detektörü sayesinde keşfediliyor. Dıştaki kemer daha çok elektronlardan oluşuyor. Bu elektronlar çoğunlukla güneş rüzgarlarıyla geliyor ve burada takılı kalıyor. Bu kemerler içinde çalışan uydular yüksek enerjili parçacıklardan etkileniyor. Yüksek enerjili atomik parçalar malzeme özelliklerini mahvediyor, performanslarını düşürüyor, hatta çalışan devreleri bozuyor. Özellikle güneş hücreleri bu alanlardan çok etkileniyor ve zamanla ürettikleri enerji miktarı düşüyor. İnsanoğlu için ise bu kemerler ciddi sağlık riski barındırıyor. Bu yüzden radyasyon kalkanları tasarlandı. Ayrıca insanlı yolculuklarda gidilen yolun ve yörüngenin uygun seçilmesi önemli. Uydunun ömrünü kısaltan bir başka etken uydunun sürüklenmesi. Güneşten gelen güneş rüzgarları az da olsa yörüngeyi değiştiriyor. Ayrıca uydu dünyaya yakın bir yörüngede ise hala az da olsa atmosferin içinde oluyor. Tipik bir görüntü uydusu 700 km irtifada olsa, iyonosferin atomlarına çarpıyor, bu yüzden sürtünme oluyor ve hızı düşüyor. Hızı düşen bir uydu git gide atmosfere daha çok girmeye başlıyor. Örneğin Uluslararası Uzay İstasyonu yaklaşık 400 km irtifadadır ve sıklıkla yörünge düzeltmesi yapılır. Diğer türlü atmosfere girip yanardı. 700 km irtifada bulunan bir uydu için atmosfere giriş 300 yılın üstünde sürecektir. Düşük irtifada bir başka sorun atomik oksijendir. Bir görüntü uydusu atomik oksijene maruz kalırsa, mercek veya ayna zarar görebilir, bu da görüntü kalitesini etkiler. Elektriksel yüklenme, uydunun ömrünü etkileyen bir başka faktördür. Uydu uzayda binlerce volta varan potansiyele çıkabilir. Yüksek potansiyel farkları uyduyu etkiler. Ark yapan bir yer yanabilir. Onun için uydu yüzeyi olabildiğince iletken yüzeylerle donatılmalı ve topraklaması sağlam yapılmalıdır. Uydunun topraklaması en önemli meselelerden biridir. Uydu kullanılan malzeme ve parçalardan gaz boşalması ömrünü etkileyen bir başka faktör. Bu yüzden uyduyu tamamen kaybedebiliriz. Malzemeler, içinde bulundurdukları gazı vakum ortamına geçince bırakır. Bu olay özellikle fırlatma sırasında sorun çıkarır. Yapıştırdığınız bant çıkabilir, malzemeden çıkan gaz ayna yüzeyine yapışabilir. Bu etkileri görmek için uydu daha yerdeyken titreşme, fırınlama ve vakumlama testlerine tabii tutuluyor. Uzayın vakum ortamından dolayı yağlanan parçaların yağı hemen uçacaktır. Bunun için ya kapalı parça tasarımı yapılacak ya da kullanılan yağ veya metal uygun seçilecektir. Görüntü uyduları Dünya çevresini yaklaşık 100 dakikada dolanıyor. Günde 14-15 tur atıyorlar. Her turladıklarında vaktin bir kısmını karanlıkta geçiriyorlar. Dolayısıyla solar hücreler karanlıkta iken enerji üretemiyor. Bu durumda uydunun üzerindeki piller deşarj oluyor. Pilleri şarj etme ve deşarj etme işini günde 14-15 defa yaparsak bu pil ne olur? Cep telefonlarının pilleri bile bir iki yılda ciddi zarar görüyor, değiştiriyoruz. Uydu pillerinde durum daha vahim. Onun için pil görüntü uydularında büyük sorundur. Haberleşme uydularında durum daha makul. Yer merkezli yörüngede dolanan haberleşme uyduları yılın ekinoks günlerinde günde ortalama 72 dakika Güneş'i görmez. 45 gün güz ekinoksu, 45 gün bahar ekinoksunda bu durum yaşanır. Diğer günler uydu 24 saat Güneş'i görür. Onların ömrünü de üzerlerinde bulunan yakıt belirler. Yakıtı bitince manevra yapamayacağımız için yakıtın son kısmını kullanarak mezarlık yörüngesi de denilen uzay çöplüğüne , yani bulunduğu yörüngeden 200 km daha öteye gönderiliyor. RASAT uydumuz birkaç defa sorun yaşadı. Sorun pil değildi. İçindeki kartlardan bozulan oldu. Yedekleri çalışıyor. Görevden ayrıldığım günlerde sorun vardı, düzeltildi.


NGC 4889 gökadasının kalbinde devasa büyüklükte kütleye sahip bir kara delik gizleniyor. Astronomlar bu devin beslenmesinin durduğunu ve durağanlaştığını düşünüyor. Uzaklardaki NGC 4889 gökadasının merkezinde şimdiye kadar keşfedilmiş en büyük kütleli kara deliklerden birinin gizlendiği ortaya çıktı. Bunu ortaya çıkaran ise Hubble Uzay Teleskobu'ndan fotoğraflar. Yukarıdaki fotoğraftaki en parlak ve en büyük gökada olan NGC 4889, 300 milyon ışık yılı uzaklıkta Coma Kümesi'nde bulunuyor. Bu devasa eliptik galaksi, kütlesiyle rekor kıran bir süper kütleli kara deliğe ev sahipliği yapıyor. Bahsettiğimiz bu kara deliğin kütlesi 21 milyar Güneş kütlesine eşittir. Kütle çekimsel kavraması sebebiyle yüzeyinden ışığın bile kaçamadığı bu kara delik 130 milyar kilometre çapında bir olay ufkuna sahip. Karşılaştırma yapabilmeniz için şunu söyleyelim. Samanyolu Gökadası'nın merkezindeki süper kütleli kara deliğin kütlesinin dört milyon Güneş kütlesine eşit olduğu düşünülüyor. Bu kara deliğin olay ufkunun çapı ise Merkür'ün yörüngesinin yalnızca beşte biri kadar. Ama NGC 4889'un ev sahipliği yaptığı kara deliğin çevresindeki yıldızları yuttuğu ve tozu silip süpürdüğü günler geride kaldı. Astronomlar bu devasa kara deliğin beslenmesinin durduğunu; NGC 4889'un kozmik mutfağında bir ziyafet çektikten sonra, dinlenmeye çekildiğini düşünüyorlar. Gökadanın çevresi şu an barış içinde. Kalan gazlardan yıldızlar oluşuyor ve merkezdeki kara delik tarafından rahatsız edilmeden turluyorlar. Bu süper kütleli kara delik aktifken, sıcak yığılma olarak adlandırılan bir işlem tarafından körükleniyordu. Gaz, toz ve diğer kalıntılar gibi galaktik malzemeler yavaş yavaş kara deliğin içine düşerken, biriktiler ve bir yığılma diski oluşturdular. Kara deliğin yörüngesinde dönen bu malzemeler kara deliğin muazzam kütle çekim kuvvetinin etkisiyle hızlandılar ve çok yüksek derecelere kadar ısındılar. Bu ısınmış malzemeler aynı zamanda devasa ve enerjik fışkırmaları da dışarı attı. Kara deliğin aktif olduğu bu dönemde astronomlar NGC 4889'u bir kuasar olarak sınıflandırıyorlardı. Bu kara deliğin etrafındaki disk dışarıya, Samanyolu Gökadası'nın yaydığı enerjiden bin kat daha fazla enerji yayıyordu. Bu yığılma diski, kara deliğin iştahını etrafındaki galaktik materyal bitene kadar sürekli besledi. Gelecek göksel atıştırmalığını beklediği zamanki gibi sessizce uyuklayan süper kütleli kara delik şu an durağan. Buna rağmen, bu kara deliğin varlığı evrenin ilk zamanlarında ortaya çıkan hala gizemli ve tarifi zor olan kuasarların nasıl ortaya çıktıkları ve nerede oldukları ile ilgili soruların gelecekte cevaplandırılmasını kolaylaştıracak. Kara delikler, muazzam kütle çekimleri sebebiyle ışığın dahi dışarı kaçmasını engeller. Bu sebepten dolayı kara deliklerin doğrudan gözlemlenmesi imkansızdır. Ancak kütleleri dolaylı yoldan belirlenebilir. Keck II Gözlemevi'ndeki aletleri ve Gemini Kuzey Teleskobu'nu kullanarak astronomlar NGC 4889'un merkezindeki yıldızların hızlarını ölçtüler. Etrafında turladıkları cisme bağlı olan bu hızlar bahsettiğimiz süper kütleli kara deliğin muazzam kütlesini ortaya çıkardı. Bu yazımız, sitemizde ilk olarak 3 Kasım 2018 tarihinde yayınlanmıştır. İlk Kez Bir Kara Delik Olay Ufku Görüntülendi! Chandra X Işını Gözlemevi'nden ve d...


Los Angeles tarihi bir gününü yaşıyordu. Bütün dersler iptal edilmiş, öğrenciler sokaklara dökülmüştü. Nerdeyse bütün işler durmuş, herkes çalıştığı binanın çatısına çıkmıştı. Halk sokakları doldurmuş, otoyollar araba parkı haline dönüşmüştü. Televizyon kanalları normal yayınlarını kesmiş, bu olaya odaklanmıştı. Fırsatı olanlar ise Los Angeles'ı tepeden gören Griffith Gözlemevi'nin içinde bulunduğu Griffith Parkı'nı tıklım tıklım doldurmuştu. Beklenen misafir ise uzay uçuşlarını tamamlayıp emekliye ayrılan ve Los Angeles'ta bir müzeye getirilecek olan uzay aracı Endeavour idi. Bu kadar insan emekli uzay mekiğini son yolcuğuna uğurlamak için toplanmıştı. Çalıştığım ofisin penceresinden Pasifik Okyanusu'na doğru bakıyor, bir yandan da TV kanallarını kontrol ediyordum. Sonra birden ufukta beyaz bir nokta belirdi. Yaklaştıkça büyüdü. NASA'nın uçaklarından biri ve üzerine monte edilmiş uzay aracı Endeavour Los Angeles semalarına batı tarafından giriş yapıyordu. İki tane F16 uçağı da ona eşlik ediyordu. Bana da bu tarihi anı görüntülemek düştü. Televizyon kanalları ve NASA TV ise Endeavour uzay aracına eşlik eden uçaklardan canlı görüntüler yayınlıyorlardı. İçinde çalıştığım binanın çatısına çıkıp cekebildigim kadar resmini çektim. Uçak oldukça alçaktan uçarak Los Angeles şehir merkezine, oradan kendisinin doğduğu NASA JPL'e, oradan Mount Wilson Gözlemevi'ne, Griffith Gözlemevi'ne, Venice sahillerine, Universal Stüdyoları'na, Dodgers Stadyumu'na uğradı. Halkın sokaklara dökülmesini gören uzay aracı, istek üzerine Los Angeles üzerindeki turunu birkaç kez tekrarladı ve son olarak Los Angeles Uluslararası Havaalanı LAX'e indi. Buraya kadar her şey normaldi. Ancak asıl yolculuk şimdi başlıyordu. Havaalanından ebedi ikametgahı Kaliforniya Bilim Merkezi'ne getirilecekti. Lakin uzay aracı o kadar büyüktü ki, sokaklara sığmadı. Yaklaşık 10 km daha yolu vardı. Belediyeler, polis, itfaiye ve NASA yetkilileri beraber çalışarak uzay aracı Endevaour'ın geçeceği güzergahta bütün trafik ışıkları sökülüyor, ağaçlar kesiliyor, reklam tabelaları indiriliyor, sokak lambaları kaldırılıyor ve uzay aracı geçtikten sonra geriye yerleştiriliyordu. Uzayda saatteki hızı 60 bin km'ye kadar çıkan Endeavour, belki de hayatının en yavaş yolculuğunu yapıyordu. Öyle ki 10 km'lik yolu ancak 7 günde gidebildi. Uzay aracını bu yolculuğunda yalnız bırakmak bana yakışmazdı ve soluğu Crenshaw Bulvarı'nda aldım. Müthiş bir kalabalığın yanında, Endeavour ile uzaya gidip gelen astronotlar da bu yolculuğa eşlik ediyorlardı. 25 kez uzaya gidip gelmiş, Hubble Uzay Teleskopu'nu tamir etmiş ve uzayda 40 milyon km yol yapmış Endeavour'u görmek bana da müthiş bir heyecan veriyordu. Bilimin vardığı en son noktaya canlı gözlerle şahit olmak ne müthiş bir duygu idi. Hayatımın en önemli anlarından biriydi belki de. Endeavour yol üzerinde bulunan ilçelerde belediye başkanları tarafından törenle karşılanıp, uğurlandı ve bir hafta süren yolculuk; ebedi ikametgahına Kalifornia Bilim Merkezi'ne gelmesiyle son buldu. Endeavour'ın Los Angeles'a gelmesinden yaklaşık 3 yıl sonra uzay araçlarını uzaya bırakıp gelen harici yakıt tankı Panama Kanalı'ndan geçerek Long Beach Limanı'na getirildi. Oradan Endeavour ile aynı güzergahı izleyerek Kaliforniya Bilim Merkezi'ne getirildi. Devasa yakıt tankının uzay aracı kadar geniş olmaması sebebiyle Los Angeles sokaklarindaki yolcuğu 3 gün sürdü. Harici yakıt tankı Kaliforniya Bilim Merkezi'nde Endeavour'ın yanında müzeyi ziyaret edenler için sergileniyor. SpaceX, bu kez Dünya okyanuslarını ... ABD Uzay Ajansı NASA'nın bir sonrak... Günümüzde uzay ile ilgili popüler h...


Daha önce, düşen bir uzay aracı size veya mülkünüze zarar verirse neler yapabileceğinizi bu yazımızda hukuki açıdan incelemeye çalışmıştık. Bu makalemizde ise, size veya devletinize ait bir uzay aracının uzayda uğrayacağı kaza ve zararların hukuki boyutunu ele almaya çalışacağız. Uluslararası Hukuk alanında, devletlerin dış uzayda yapacakları çalışmalar ve uzaya gönderecekleri uzay araçları bakımından birbirlerine karşı hem hukuki; hem de cezai sorumlulukların belirlenmesi amacıyla bir takım önemli uluslararası antlaşmalar ve düzenlemeler yapılmıştır. Bilim ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte devletler, şüphesiz yeni gelişmekte olan uzay hukukunun ihtiyaç ve önemini kavramaya başlamışlardır. Ancak, hala uzay hukuku alanındaki düzenlemelerde büyük boşluklar bulunmaktadır. Bunlardan birisi de; dış uzaydaki uzay araçlarının meydana getirebileceği zararlardan kimin, nasıl sorumlu olacağı ve hangi ülkenin hukuk kuralının uygulanacağı meselesidir. Uzay Hukuku'nun temel metni olan ve bugün Türkiye'nin de dahil olduğu, devletleri dış uzaydaki faaliyetlerinden uluslararası hukuk çerçevesinde sorumlu tutan antlaşma, dış uzay antlaşmasıdır. Zarar terimi insan hayatı kaybı, yaralanmalar ve insan sağlığına verilen diğer zararları veya devlet malları ile hükmi şahıslar ve hükümetler arası kuruluşların mallarının kaybı ile bu mallara verilen zararları, Uzay Cismi terimi, bir uzay cismini meydana getiren kısımlarla, fırlatma aracı ve onu oluşturan kısımları içerir1. Olarak tanımlanmıştır. İlgili sözleşmenin III. Maddesinde; yeryüzünden başka bir yerde , bir devlete ait uzay cismine veya içerisindeki insanlara veya mallara, başka devlete ait uzay aracı tarafından verilen zararlardan, zararı meydana getiren devletin kusuru söz konusuysa sorumlu tutulması gerektiğini belirtmektedir. Yine, Türkiye'nin de kabul ettiği 1967 tarihli uzaya ilişkin ilkeler antlaşması2 nın VII. Maddesinde; uzayda meydana gelen zararlardan dolayı, ilgili devletin uluslararası hukuk bakımından sorumlu tutulması gerektiğini belirtmiştir. Dolayısıyla bir uzay faaliyeti resmi bir kuruluş veya özel/tüzel kişiler tarafından yürütülse de, ülke devletinin sorumluluğu söz konusu olacaktır. Mesela, bir hava-uzay aracının uzay dolaşımı aşamasında bir yapay uyduya zarar vermesi durumunda, Uzay Antlaşması ile Sorumluluk Sözleşmesi çerçevesinde devletin sorumluluğuna gidilebileceğinde şüphe bulunmaz3. Yine, uzay araçları,gereçleri ve astronotlar tescili altında oldukları ülkenin yargı yetkisi altında kalırlar. Nitekim, bir Sovyet askeri uydunun (Kosmos 954) Kanada üzerinde 1978 yılında ülkenin kuzeyindeki 600 kilometrelik alana düşmüştü. Üstelik yoğun radyoaktif maddeler içeren parçalarıyla.. Bu nedenle Uluslararası Uzay Hukuku gereğince Sovyetler Birliği, Kanada'ya milyonlarca dolar tazminat ödedi. Söz konusu bu somut olaya 1972 tarihli uluslararası sorumluluğa ilişkin sözleşme hükümleri uygulanmıştır. Sonuç itibariyle, devletlerin uluslararası hukuktan kaynaklanan sorumlulukları neticesinde dış uzayda meydana gelebilecek kazalardan dolayı, zararı meydana getiren ilgili devletin kusuru halinde tazminat sorumluluğuna gidilmeli ve 1972 tarihli sözleşme hükümleri esas alınarak daha kapsamlı düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. 1 5150 Sayılı Uzay Cisimlerinin Verdiği Zararlardan Dolayı Uluslar arası Sorumluluk Hakkında Sözleşmeye Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun. 2 12655 Sayılı Ay ve diğer gök cisimleri dahil, uzayın keşif ve kullanılmalında devletlerin faaliyetlerini yöneten ilkeler hakkında Andlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair Kanun. 3 Bal Ali, Devletin Uluslararası Sorumluluğunun Doğması Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006, s.73-75. Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi ... Günümüzde uzay ile ilgili popüler h...


2015'in son günlerinde motorlu taşıtlardaki ÖTV oranlarını değiştiren düzenleme, biz astronomi ve uzay tutkunlarını da ilgilendirecek biçimde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Özel Tüketim Vergisi, tek aşamada tahakkuk eden ve dar kapsama sahip bir vergi türüdür. Bu verginin konusunu ÖTV Kanunu'nun 1. maddesinde belirtilen ve Kanun'a ekli listelerde yer alan malların ithalatı, imalatı veya ilk iktisabı ile satış işlemlerinin gerçekleştirilmesi oluşturmaktadır. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli listede yer alan tüm mallar yerli ve yabancı mal ayırımına tabi tutulmaksızın Özel Tüketim Vergisi'nin konusuna alınmıştır. Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli sayılı listede; birden çok motorlu kara, deniz ve hava araçlarına yer verilmiştir. Dolayısıyla bu listede yer alan araçların ilk iktisabı veya ithali ile imal ve inşa edenler tarafından teslimi ÖTV'ye tabi olmaktadır. için, 25 Kasım 2016 itibari ile güncel ÖTV %0,5 olarak belirlenmiştir. Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtların istiap haddi, motor silindir hacmine ve elektrik motoru olup olmamasına göre değişen özel tüketim vergisi oranlarının %15-%160 arası olduğunu düşünürsek, devletimiz gerçekten uzay çalışmaları için bizlere ÖTV bağlamında büyük bir kıyak geçmektedir. Bir ev satın aldığınızda tapuya, bi... Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi ...


Uzay araçlarının uzaya kaçabilmesi için gerekli minimum hız saniyede 11.2 km. Diğer bir ifadeyle saatte yaklaşık 40 bin km. Yani sevmediğiniz birisini seviyomuş gibi yapıp havaya 11.2 km/s hızla atarsanız o kişi artık geri gelmez. İşte bu hıza kaçış hızı denir. İşte uzay araçlarını ateşleyen yakıt tankları uzay araçlarının saniyedeki hızlarını 11.2 km'ye çıkardıktan sonra yeryüzüne geri düşerler. Peki bu hızlara nasıl ulaşıldı? İşte Uzay Araçlarının ve İnternetin doğuşunun ilginç hikayesi. Not: Kaçış hızı ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için bu makalemizi okuyabilirsiniz. Wernher Von Braun, Almanya'nın Hitler zamanında en önemli bilim adamlarından birisiydi. Bütün çalışmalarını balistik füzelerin üretilmesi üzerine yaptı ve II. Dünya savaşında yaptığı güdümlü ve uzun menzilli roketler savaşan askerlere değil; Londra ve Paris'in sivil yerleşim yerlerine de atıldı. Bu nedenle, Dünyayı bir korku kapladı. Eskiden savaşlar cephede askerler tarafından yapılır, cephede kaybeden taraf, topraklarından ve şehirlerinden olurdu. Fakat sivil halka genelde dokunulmazdı. Balistik füzelerin üretilmesinden sonra bu değişti. Sivil insanlar üzerinde psikolojik baskı da oluşturmaya başladı. II. Dünya savaşının son günlerinde Amerikan askerleri Von Braun ve ekibinin çalıştığı bölgeye indirdi. Von Braun'un kardeşi Magnus, Amerikan askerlerine gelerek kendisinin dünyaca ünlü bilim adamı Von Braun'un kardeşi olduğunu ve teslim olmak istediklerini söyledi. Bunun üzerine Von Braun ve ekibi Amerikaya geldiler. Newton'un Cannon Ball tabiriyle ifade edip hedef gösterdiği insan yapımı bir uydunun Dünya yörüngesine yerleştirebilme fikrini çocukluğundan beri aklında tutan Braun, Los Angeles'ta bügünkü NASA JPL laboratuvarının temellerinin atılmasında yaptığı roket çalışmalarıyla büyük rol oynadı. SSCB ve Amerika iki süper güç. Hep birbirleriyle yarış halindeler. Bilimde genelde Amerika hep bir adım önde. Ruslar arkadan geliyor. Başkan Eisenhower ise SSCB'yi gözetlemek, kısacası Rusların ne yaptıklarından haberdar olmak için istihbarat imkanlarını araştırıyor. Casus uçaklar gönderiliyor fakat Ruslar farkedip ABD ucaklarını bombalıyor. Bunun üzerine Başkan Eisenhower Uzay kavramını ortaya atıp Oksijenin bittiği ve insanların artık normal nefes alamayacağı yerin başlangıcı olan 100 km üzerini hiçbir ülkenin hava sahası ilan edemeyeceğini söyleyip Birleşmiş Milletlerden onaylatıyor. Bu durumda Bir yapay uydu yapılıp 100 km'den yukarıya atılırsa çok rahat bir şekilde SSCB'yi uydulardan gözetleyebilecek. Bu da kanunlara ters düşmeyecek ve başka bir ülkenin hava sahanlığını ihlal etmemiş olacak. Almanya'dan gelen bilim adamı Von Braun'a ise güvenmiyorlar, çünkü Alman vatandaşı. Amerikan Ordusu içerisinde bir birim sürekli uydu fırlatma derdinde ancak bir türlü istenen hıza ulaşılamıyordu. Derken Almanya'dan Amerika'ya göç eden bir grup bilim adamı Amerika'nın Nükleer ve Uzay çalışmalarının sırlarını önce İtalya'ya ordan da SSCB'ye kaçırıverdiler. Bu sırlara sahip olan Rus bilim adamları ellerini hızlı tutarak 4 Ekim 1957'de Sputnik isimli uzay aracını uzaya fırlatıverdiler ve Amerika'ya müthiş bir gol attılar. Başkan Eisenhower'a ciddi eleştiriler gelmeye başladı. Çünkü Sputnik Uzay Aracı ABD semalarından geçerken herkesin radyosundan duyabileceği biçimde biip şeklinde radyo yayını yapıyordu. Amerikalılar Rusların Sputnik içine füze yerleştirdiğini ve kendilerini vuracaklarını zannediyorlardı. Başkan Eisenhower ise bu olayı sürpriz olarak bile karşılamadı. Çünkü kendisi de Rusya'yı gözetlemek için böyle bir proje üzerinde çalışıyordu. Bu gelişme üzerine Almanya'dan gelen von Braun'a nihayet görev verildi ve derhal uzaya uydu fırlatacak bir roket yapması istendi. NASA JPL şu anki mahallinde çalışmalarını yapan Braun Explorer I isimli uzay aracını yaptı. Ardınndan da NASA kuruldu ve ABD uzaya açıldı. O gün bugündür Uzay çalışmalarındaki pratiklik ve basitlikte Rusya ABD'den hep bir adım önde olmuştur. Şu an bile ABD insanlı uzay uçuşlarını Rus Soyuz Uzay araçlarıyla yapmaktadır. Çünkü kendi uzay araçları hem pahalı hemde uzun süren yolculuklar gerektirmektedir. Mesela Ruslar Soyuz Uzay aracını Uluslararası Uzay İstasyonu'na 6 saatte gönderip 3.5 saatte Astronotları Dünya'ya getirebilmektedirler. ABD uzay mekiklerinin ise gönderilmesi ve geri getirilmesi günler sürdüğü gibi, muazzam biçimde pahalıya maloluyordu. O sebeple İnsanlı mekik uçuşları iptal edilip özel sektöre destek verilmeye başlandı. Başkan Eisenhower Nükleer ve Uzay sırlarının çalınıp Sovyetler'e verilmesini araştırıp öğrendi. Bunun üzerine bilim adamlarını toplayıp askeri yazışmaları mektupla değil de elektronik olarak ve kimsenin eline geçmeyecek şekilde tasarlanmasını istedi. Bunun üzerine, ordu, güvenlik birimleri ve devlet kurumları arasında güvenli iletişimi amaçlayan Arpatnet kuruldu ve internet doğdu. Amerikan ordusu 1958'den 1980'lere kadar İnternetin öncülü olan arpanet'i bilfiil kullandı fakat, yaygın sivil kullanıma bir türlü geçilmedi. Bunun sebebi aslında çok açık: Bilgisayarlar çok ilkel ve çok pahalıydı. 1970'lerde üniversitelerde daha çok e-posta amaçlı kullanılmaya başlayan internet, kişisel bilgisayarların 80'lerin ortasından itibaren ucuzlayıp yaygınlaşmasıyla 1993 yılında www ön ekiyle birlikte tüm insanlığın kullanımına açıldı. Bugün bildiğimiz internet işte böyle, uzay yarışı sayesinde doğup büyüyüp gelişti. Bir yıldız, ait olduğu galaksiden d... Popüler bilim zaman zaman bize öyle... Bir yıldız, ait olduğu galaksiden d...


İnsanlık, Mars yolculuğunda ne tür tehditlerle karşılaşır ? uzun uzay görevlerinde besin üreten organizmalara ihtiyaç duyulacağı ele alınan konular arasında. Uzay bahçelerini dünya manyetosferinin dışında nasıl koruyacağız ? Bu ve bu gibi soruların cevapları çok farklı şekilde ele alınabilir. bu yazımızda, uzay havası üzerinden ele aldık. Kısaltmalar; Heavy Ion Medial Accelerator in Chiba , Radioactive Isotope Beam Factory , Solar Dynamics Observatory , Nedir bu uzay havası ? Bilindiği üzere heliosfer güçlü güneş akıntılarının etkisi altında olup bu akıntılar tüm Güneş Sistemi boyunca Güneş'in ekvatoral düzleminden uzanan en büyük yapı olma özelliğini taşıyor. Mevcut tabakanın şekli, Güneş'in dönen manyetik alanının gezegenler arası ortamdaki plazma üzerindeki etkisinden kaynaklanmaktadır. gezegenler arası manyetik alan denilen bu bölge, heliosferik akım levhasının bir kısmını oluşturur. Ay ve Mars'ta küresel bir manyetik alan olmadığından, çok zayıf manyetik kalkanlara maruz kalan bitkilerle yapılan testler önemlidir. Jeomanyetizma 'dan daha düşük bir manyetik alanın doğrudan bitki büyümesinde ve gelişmesinde ve bitki metabolizmasını yavaşlatan, bazı durumlarda da hızlandıran değişikliklere neden olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Buna karşılık, jeomanyetizma üstünde manyetik bir alanla bitki büyümesi ve fotosentez üzerine bir etkisi olduğunu gösteren birçok çalışma yapılmıştır. Her iki tür araştırma da manyetik alanlardaki değişikliklerin bitki büyümesini ve gelişimini etkileyebileceğini göstermektedir. Yakın tarihli bir çalışmada, bitkilerin evrim yoluyla, bitki kriptokromu'nun merkezi olduğu, manyeto-alıcı bir mekanizma geliştirdiğini göstermektedir. Bu deneylerin gerekliliği vurgulanmış olsa da uzaydaki manyetik alan deneyleri şu ana kadar yapılmadı. Alan koşullarının simülasyonu için mevcut teknik çözümlerin değerlendirilmesinden sonra, düşük radyasyona kronik maruz kalma uçuş öncesi deneylerde değerlendirilecek en gerçekçi değişken gibi görünmektedir. Radyasyonun biyokütle üretimi, fotosentez ve gaz değişimi, gen ekspresyon profili üzerindeki etkilerine ve bitkilerin besin değerini etkileyen tüm işlemlere öncelik verilmelidir. Daha sonra, kronik ışınlamanın morfolojik değişiklikler, kromozom sapmaları ve mutasyon sıklığı üzerindeki etkilerini dikkate almak önemlidir, çünkü bunlar bitki gelişimi ve genom stabilitesinin iyi ölçütleridir. Radyasyona maruz kalma, uzay radyasyonunu mümkün olduğunca taklit etmeli ve en az gamma ışınları, proton ve nötron parçacıkları içermelidir. Radyasyon deneyleri için mevcut tesisler, Radyoaktif İzotop Işın Fabrikası RIKEN , HIMAC , hem Japonya'da hem de ABD Brookhaven'deki Alternatif Gradyan Senkrotronu'nu sayabiliriz. Uzay koşullarının simülasyonu için mevcut tesisler, çok sayıda ışın ve yüksek enerjili parçacıkların elde edilebilmesine rağmen, uzaydaki tüm radyasyonun yalnızca bir kısmını simüle edecektir. Adaptif; Doğal seçilimde başarılı olmuş, evrimsel olarak uyumlu.


Uzay boşluğuna koruyucu kıyafetleriniz olmadan çıktığınızda, filmlerde gösterildiği gibi anında gözleriniz pörtleyip damarlarınız patlayarak ölmez, yahut anında buz tutmazsınız. Not: Yazımızı sesli makale olarak, Youtube kanalımızda bu linkten ya da aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz. Veya, aşağı kaydırarak okumaya devam edebilirsiniz. . Dünya'da alışmış olduğumuz atmosfer basıncı ile uzay boşluğu arasında öyle aman aman bir basınç farkı yok. Zaten kayda değer atmosfer sahibi olan Venüs ve Titan gibi gökcisimlerine oranla oldukça ince ve düşük basınçlı bir atmosferde yaşadığımız için insan vücudu vakum ortamını tolore edebilecek güçtedir. Rahatlıkla 1 dakikaya kadar uzayda hayati zarar görmeden kalabilirsiniz . Elbette daha uzun süre kalırsanız, beyniniz oksijen yetersizliğinden dolayı geri dönüşü olmayacak biçimde zarar görecektir ve öleceksiniz. İnsan derisi, vücudumuzu sıkı bir şekilde saran bir basınç kıyafeti gibidir. Sadece uzay boşluğundaki sıfır basıncı değil, deniz altındaki 3-4 kat fazla basınçtan da bizi korur. Yani, basınç sıfıra düşünce kanınız kaynamaz, gaz haline geçmez. Derimiz bir basınç kıyafeti gibi bizi sıfır basıncın etkisinden korur demiştik. Unutmayın, uzay boşluğu ile Dünya yüzeyindeki basınç farkı sadece 1'dir. Oysa denizin 30 metre altında 4 kat fazladır. Aynı mantıkla dalgıçların basınçtan içe doğru ezilerek ölmesi gerekliydi. Ama derimiz bizi koruyor. Zaten bu sayede, okyanuslardaki petrol kuyularının inşasında; denizin yüzlerce metre altında yüzeyin onlarca katı basınca alıştırılıp çalışan insanlar var. Uzayda aniden donma meselesine gelince; evet, uzay boşluğu soğuktur, hem de çok soğuktur, bizim buralarda gölgede -200 santigrat derece kadar. İnsan vücudu ise 36 derece sıcaklığa sahip. E Güneş ışığı var, radyasyon var diyeceksiniz; haklısınız. Ancak, kısa sürelerde onun da pek bir zararı bulunmuyor. Belki teninizde biraz güneş yanığı oluşur, kanser riskiniz artar, o kadar. Normalde insanı aynı sıcaklığa (-200 derece) sahip bir sıvının içine atarsanız, anında donarak ölürsünüz. Yahut yine aynı sıcaklıktaki bir hava ortamında tümüyle donmanız birkaç dakikayı geçmez. Ancak, boşlukta vücudunuz hiçbir şeye temas etmediği için, sıcaklığınızı kaybetmeniz öyle kolay değil. Vücut ısınızı kaybetmeniz için teninizin birşeylere temas etmesi gerekir. Ancak ne hava var, ne de su. Neye temas edeceksiniz ki? Bu konuda detaylı bilgi için uzay boşluğu ve soğuk hakkındaki şu makalemize göz atabilirsiniz. Boşlukta ancak ışıma yoluyla ısı kaybedileceği için, bir insanın bırakın donmayı, bir iki derece soğuması bile dakikalar, hatta saatler alacaktır. İnsanlığın 60 yıldan uzun süredir devam eden uzay macerasında, astronot ve kozmonotların boşluktaki sıfır basınca maruz kaldığı anlar defalarca yaşandı. Kısa süreli bu kazalarda, hızlıca yapılan müdahaleler sayesinde şimdiye kadar hiçbir ölüm veya kalıcı vücut hasarı yaşanmadı. Elbette, insanoğlu yüzünden başı dertten kurtulmayan zavallı hayvanlar üzerinde vakum ortamına maruz kalma deneyleri yapıldığını da belirtmemiz gerekiyor. Her ne kadar tehlikeli de olsa, gelecekte üstteki fotoğrafta yer alan hanım kıza benzer bazı manyakların uzay atlayışı gibi sporlar adı altında yalın ayak başı kabak uzay boşluğuna atlayıp eğleneceğini, of ne adrenalin salgıladık ha diye hava atacağını düşünüyorum. İlk olarak Şubat 2015 tarihinde yayınlanmış olan bu yazımız, güncellenip genişletilerek tekrar yayına sunulmuştur. Güneş yalnız bir yıldız olmasına ka... Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbi...


Dünya'nın çevresi neredeyse son 60 yıllık uzay programları neticesinde binlerce yapay uydu ve bunların ortalıkta dolaşan başıboş parçalarıyla, yani uzay çöpü ile kaplanmış durumda. Eski roketler, görevi sonlanmış uydular ve bunların motor parçaları şu an için 20 bini aşkın dikkate değer büyüklükte parçadan oluşan uzay çöpünü oluşturuyor. Yapılan hesaplamalara göre uzay çöplerinin %40'ı Çin tarafından, %27,5'i ABD tarafından ve %25,5'i Rusya tarafından bırakılmış. Şu anda belirtilen sayılara göre, 10 cm'den büyük olan 21.000 parça uzay çöpü yörüngede dolaşmakta. Ayrıca 1 ile 10 cm arasında boyutlara sahip 500.000 parça da söz konusu. Bunların büyük bir çoğunluğu oldukça hızlı bir şekilde hareket ediyor. Radarlarla tespit edilebilecek boyuttaki yaklaşık 12 bin büyük parça sürekli gözlem altında tutuluyor. Bu çöpler her ne kadar uzay kuruluşları tarafından izlenmeye çalışılsa da tümünü izlemek maalesef mümkün olamıyor. Dünya'nın etrafında 27.000 km/saatten daha yüksek bir hızda turlayan bu nesneler, yanlış bir hesaplama sonuçu astronotları ve uyduları büyük bir risk altında bırakabilir. Oscar ödüllü Gravity filmine konu olan bu sorun, basit bir uzay çöpünün ne kadar büyük yıkımlara neden olabileceğini gösteren küçük bir örnek. Tüm bu sorunlara bağlı olarak gelecekte uzay projelerini ve araştırmalarını tehlikeye sokabilecek uzay çöpü sorununun çözümü için bazı projeler geliştiriliyor. Uzay çöpünü temizlemek için bazı projeler son aşamaya geldi. Uzay çöplük temizleme çalışmaları yeryüzünün 1200 mil yukarısını temiz tutmayı hedefliyor. Temizlik için geliştirilen projelerin bir kısmı, çöpü robotik kollarla toplamayı hedeflerken, bazıları ise büyük ağlarla yakalamayı planlıyor. İngiltere, RemoveDebris adını verdiği bir proje üzerinde çalışıyor. Surray Uzay Merkezi tarafından yapılan bir duyuruya göre RemoveDebris sıradışı ve oldukça etkili bir tekniğe sahip. Söz konusu görev kapsamında dev bir ağ sistemiyle çöpler bir araya getirilerek toplanmaya başlanacak. Kanca, yelken çıpa , ağ metotlarıyla çöpleri toplamaya çalışacak aracın içinde dört deneysel faydalı yük, kameralar ve uzay çöpü rolü üstlenecek iki uydu (CubeSat DS-1 DS-2) bulunuyor. Yörüngede tatbik edilecek ilk deneyde DS-1, RemoveDebris tarafından düşük hızla uzaya fırlatılacak. Yaklaşık 7 metre menzilde RemoveDebris ağırlaştırılmış ağı ateşleyecek. Ağın DS-12i sarması ve birlikte atmosferde yanmaları bekleniyor. RemoveDebrid için ikinci deney, kara menzil deneyi olacak. Bu yöntem çöpleri delerek toplamayı hedefliyor. Son olarak yelken çıpa ve elektrikle itme deneylerinin yapılması planlanıyor. Şişirilebilir yelken çıpa, kendi kendini yok edebilen uydular için düşünülmüş bir sistem. Görevi biten uydunun yelken aparatını açarak yörünge kaybetmesi ve atmosferde yanması amaçlanıyor. NASA ise uzay çöpünü tespit edece özel bir sistem üzerinde çalışıyor. 5 santimden büyük tüm nesneleri tespit edecek sistemin 21 binin üzerinde çöpü belirlemesi hedefleniyor. Astrocale adlı uzay firması ise uzaydaki çöpü toplayacak uydular tasarlıyor. Uydular yapışkan bir madde ile kaplanacak ve çevresinde uçan çöpleri toplayacak. Rusya da artık kullanılmayan uyduları, sondaları ve benzeri artıkları imha etmek için bir sistem geliştiriyor. Söz konusu temizleyici uzay aracı, iyon motorlarıyla donatılmış. Araç, ortadan kaldıracağı uyduya yaklaşınca motoru aktif hale geliyor. Araç, söz konusu uzay çöpünün motoru ile etkileşime geçerek onu yavaş yavaş yörüngeden çıkarıyor. Böylece araç sabit kalıyor. Bu projeye göre bir uydunun yörüngeden tamamen temizlenmesi, ağırlığı ve boyutuna göre 5 ila 10 gün sürüyor.


Dünya'nın çevresi, son 60 yılda uzaya gönderdiğimiz binlerce yapay uydu ve bunların ortalığa dağılmış milyonlarca parçasıyla kaplıdır. Gezegenimizden binlerce kilometre uzaklığa kadar yayılan bu uzay çöplüğü şu an için büyük tehlike arzetmiyor olsa da, çöp miktarı arttıkça insan hayatı için önemli bir tehdit haline geleceği de kesin. Yapılan hesaplara göre, yörüngemizde büyüklüğü 10 santimetre civarında olan 21 bin enkaz parçası dolanıyor. Bir santimetre büyüklüğündeki enkaz parçalarının sayısı da 500 binin üzerinde. Daha küçük, birkaç milimetre çapındaki parçaların miktarını ise saymamız mümkün değil fakat, 10 milyonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Bu çöpler, süregelen uydu görevlerine zarar vermemesi için uzay kuruluşları tarafından izleniyorlar. Ancak, tümünü izlemek maalesef mümkün olmadığından, radarlarla tespit edilebilecek boyuttaki yaklaşık 12 bin büyük parça sürekli gözlem altında tutuluyor. Uzay araçlarına zarar verme olasılığı büyük olan bu hurda parçaların yarattığı tehlike varlıklarından değil de, aslında hızlarından kaynaklanıyor. Saatte 30 bin km hızla yol alan, boyu bir cm civarındaki bir cıvata rahatlıkla uzay yürüyüşü yapan bir astronotu öldürecek güce sahip. Kıyaslama yapabilmeniz için belirtelim, bir G3 piyade tüfeğinden çıkan merminin hızı saatte yalnızca 3 bin km'dir. Aynı parça bir uzay aracına çarptığında, delip geçmesi çok da zor olmayacaktır. Hatta bir mm büyüklüğündeki bir metal parçası, sahip olduğu muazzam hız nedeniyle astronot kasklarını bile aşabilecek potansiyelde. Neyse ki, uzay çok büyük ve böyle bir kazanın gerçekleşme ihtimali oldukça düşük. Zaten o sayede uydularımız pek bir zarar görmeden yıllarca çalışabiliyor, yörüngede uzay yürüyüşlerine çıkabiliyor ve istasyonlar kurabiliyoruz. Tüm tehlikelerine rağmen, üzerine bazı çalışmalar yapılıyor olsa da, bu çöplüğü temizlememiz şimdilik olanaksız görünüyor. Bir an için Fermi Paradoksu'nu unut...