Nikolai Kardashev, 1964 yılında yazdığı Kardashev cetvelinde, olası Dünya dışı medeniyetleri ürettikleri enerji miktarına göre çeşitli tiplere ayırmıştı, kendisinden sonra gelen bilim insanları da bu medeniyet tiplerine çeşitli düzenlemeler getirmişti. Bu yazımızda size Kardashev cetvelinin gelişmiş medeniyetler basamağının ilk sırasında yer alan Tip 1 medeniyetlerden ve sahip olabilecekleri teknolojilerden, dahası bizim Tip 1 medeniyetler seviyesine nasıl ulaşacabileceğimizden bahsedeceğiz. Şüphesiz ki fikirlerimizin bir kısmı spekülasyonlardan ibaret olsa da kuantum alan teorisi, genel görelilik ve termodinamik gibi fizik kanunları sayesinde fikirlerimize alt ve üst limitler koyabiliyoruz. Her gün yeni gezegenlerin keşfedilmesi ve önümüzdeki yıllarda hayal edemediğimiz kadar hassas ekipmanlar ile bu gezegenlerin teker teker inceleneceğini düşünecek olursak, dünya dışı bir uygarlığın izlerini keşfetmemiz her zamankinden daha olası. Bu nedenle neyle karşılaşacağımıza dair spekülasyon da olsa fikirlere ihtiyacımız var. Keşfedebileceğimiz her medeniyetin fizyolojileri, kültürleri ve teknolojileri bizden ne kadar farklı olsa da atom-altı parçacıklardan galaksi gruplarına kadar her şeyi açıklayan fizik kanunlarına bağlı olacaklardır. Dünya dışı uygarlıkları sınıflandırmak için bazı sabit yasaları ve fizik kanunlarını kullanacağız. Teknolojileri sihir gibi olsa da bu kanunlar bizi ortak paydalarda buluşturacak ve öngörülerimize gerçekçi limitler koyacaklar. 1) Termodinamik yasaları: Bir uygarlık ne kadar gelişirse gelişsin, bizim evrenimizin sınırları içerisinde bizim fizik kanunlarımıza ve termodinamik yasalarına bağlıdırlar. Enerjinin korunumu kanunu gereği yoktan enerji yaratamaz veya enerjiyi yok edemezler. 2) Stabil Baryonik Madde : Gezegenlerin, yıldızların, galaksilerin yapı taşı atomlar ve moleküller. Yapı taşları bunlar olan uygarlıklarında enerji seviyelerinin limitleri bu yapı taşlarına bağlı olacaktır. 3) Yaşam alanı: Kendimizi doğaya oldukça zararlı ve yıkıcı olarak görmeyi çok severiz, bazılarımız sadece bu sebeple insanlığın yok olmasını dahi diler. Sayın okurlar, bizler ne şu anda ne de gelecekte doğadaki en yıkıcı güç olamayacağız. Yeryüzünde ilk canlılar ortaya çıktığından beri türlerin yüzde 99'u yok olmuştur. Evrenimiz düzenli değil, oldukça kaotiktir, doğa da iyi niyetli değildir, tıpkı bir aslanın bir ceylan yavrusunu yemesi gibi, ne kadar iyi, doğrucu, barışçıl bir medeniyet kurarsanız kurun, doğa size bu sebeple iyi davranmaz bu sebeple doğa ile uyum içinde olmak kısmi bir yalandır. Volkanik olarak aktif bir gezegende bir süper-volkan patlaması gezegeni onlarca yıl sürecek nükleer bir kışa sokabilir. Böylesi volkanik patlamalar ya da buzul çağları gibi küresel olaylar gelişmemiş türlerin büyük bir yüzdesini yok eder. Doğanın yıkım gücü gezegenler ile sınırlı değildir. Saniyede kilometrelerce hızla gezegenlere çarpan göktaşları bizimkisi gibi türleri yok edebilir veya yüzlerce yıl geriye, teknolojiden yoksun olan ilk çağlara atabilir, tabii bizimle birlikte gezegeni paylaştığımız sayısız canlı türünün de sonu gelecektir. Bu felaketlere sebep olabilecek onlarca kilometrelik göktaşlarının yönünü değiştirecek ya da tamamen buharlaştıracak teknoloji ve/veya silahlara sahip olmayan bir medeniyetin er yada geç sonu gelecektir. Doğanın yıkıcılığı bunlarla sınırlı değildir; oldukça gelişmiş, kendilerini koruyabilen Tip-2 medeniyetler dahi yok olma tehlikesini atlatamamışlardır. Süpernovalar ve gamma ışını patlamaları yüzlerce ışık yılı mesafelerdeki gezegenleri yaşanmaz kılabilir, bizden daha gelişmiş uygarlıkları bile yıkıcı derecede radyasyona boğarak öldürebilir. Şu anda evrenin herhangi bir köşesinde gerçekleşecek bir gamma ışını patlamasının gezegenimizin ozon tabakasını silip süpürmesinin önünde hiçbir engel yoktur ve belki de daha yüzlerce, binlerce yıl boyunca olmayacaktır. Kısacası, yavaş gelişen ve kendilerini bu tehlikelere karşı koruyacak önlemler almayan, yeni yaşam alanlarına yayılmayan uygarlıklar gelişemeden yok olacaktır. Belki de Fermi Paradoksu'nun sebeplerinden biri budur, sayısız uygarlık karşı koyamayacakları doğal felaketler sonucu yok olmuştur. Bu felaketleri, gelişmiş uygarlıklar için bir alt sınır olarak alabiliriz. Evrendeki medeniyetler, enerji seviyeleri arttıkça kendilerini bu felaketlere karşı koruyacak önlemler almak zorunda kalacaklardır. Bu parametreler bize uygarlıkların gelişmeleri için belli bir zaman aralığına sahip olduğunu, temel yapı taşlarının ne olacağını ve fizik kurallarına bağlı olacaklarını gösteriyor. Tip 1 uygarlıklar, Dünya'daki enerji seviyemizin yakınlarındadır. Tip 2, yıldızlarının saçtığı enerjinin ciddi bir bölümünü ya da tamamını kullanırlar. Bunun için yıldızlarını Dyson küreleri ve benzeri yapılar ile hapsedebilir. Tip 3 ise, içinde bulunduğu galaksinin enerjisinin ciddi bir bölümünü ya da tamamını kullanabilmektedir. Tip 3 seviyesine karadelikler, nötron yıldızları , beyaz cüceler gibi kompakt objelerden de edinilebilecek enerjinin dahil olduğunu hatırlatalım. Göründüğü gibi cetvel oldukça kaba bir yaklaşım içermektedir, örneğin bir uygarlık yüzlerce yıldız sistemine yayılmış olabilir ancak bir yıldızın bütün enerjisini hapsedemiyorsa kendisine Tip 2 denmemektedir, öte yandan yıldız sistemlerini asla terketmemiş ancak bir Dyson Küresi ile örmüş uygarlıklar Tip 2 sayılmaktadır. Bunun yanında uygarlık tipleri arasındaki enerji farkı muazzamdır; özellikle Tip 2 ve Tip 3 arasındaki fark dudak uçuklatır. Ne de olsa sadece tek bir yıldızın enerjisini hapsetmek ve yüzlerce milyar yıldızın + nötron yıldızları ve karadelikler gibi kompakt objelerin enerjilerini hapsetmek arasında fark inanılmaz ölçüdedir. Bu sebeple bazı bilim insanları Kardashev Cetveli'ni modernize etmişlerdir. Carl Sagan, Kardashev Cetveli'ni biraz daha detaylandırmış ve daha esnek sınırlar belirlemiştir. Tip 3 uygarlıklar (10^36 Watt) enerji kullanmaktadırlar. 2012 yılında Dünya'nın ortalama enerji tüketimi yaklaşık 17.54 Terawatt'a (17.54 x 10^12 Watt) denk gelmekteydi. Bu da bizi yaklaşık olarak Tip 0,7 yapmaktadır. Güneşimizin saçtığı toplam enerji yaklaşık olarak 4 x 10^26 Watt kadardır. Yani bu miktara yakın enerjiyi elde edip kullandığımız zaman Tip 2 sınıfına yükselmiş sayılabiliriz. Bunun için de tek bir yıldızı Dyson Küresi ile örtmemize gerek yok, zaten Güneş Sistemi'ndeki toplam madde ancak bir kaç santimetre kalınlığında bir duvara sahip Dyson Küresi'ne izin veriyor. Böylelikle Carl Sagan'ın modifiye ettiği cetvele göre binlerce yıl içerisinde onlarca ya da yüzlerce yıldız sistemine yayılıp bunların enerjilerinden daha gerçekçi ve ekonomik yöntemler ile faydalanarak Tip-2 seviyesine yükselebiliriz. Michio Kaku ise tanımları daha da detaylandırmıştır, Kaku'nun Geleceğin Fiziği kitabındaki tanımına göre Tip 1 medeniyetler bir gezegene vuran güneş ışığını ve gezegenin sahip olduğu enerji potansiyelini kullanan, volkanlardan, havadan ve hatta depremlerden enerji elde edebilen, okyanuslara şehirler kurabilen uygarlıklardır. Gördüğünüz gibi öncekilere kıyasla tanım biraz daha anlaşılır, ayakları yere basar bir hal almış vaziyettedir. Tabii bu son tanım Kardashev'in orjinal tanımından oldukça farklılaştığı için iş bu noktada biraz da yoruma dayanır. Sonuçta bir uygarlığa Tip-1 diyebilmemiz için o uygarlığın çok ciddi bir şekilde yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmakta olması, bu esnada teknolojileri de paralel olarak gelişeceği için kendi yıldız sistemlerindeki diğer gezegenlere de yayılmaya başlamalarını bekleyebiliriz. Ya da en azından bizimkinden kat kat daha fazla enerjiyi üretebiliyor olmaları gerektiğini biliyoruz. Yazımızın bu noktasında bazı okurlarımızın dünyayı kirletmek bitti sıra uzaya geldi, başka gezegenlere geldi gibi düşünceler içerisinde olduğunu tahmin ediyoruz. Saygı değer okurlar, bu dünyada çok iyi bir iş başardığımızı söyleyemeyiz, az önce yazdığımız gibi doğanın kendisi kadar yıkıcı olmasak da kendi yaşam alanlarımızı ve diğer canlıların yaşam alanlarını ciddi ölçüde tahrip ettik. Bahsettiğimiz doğal felaketler kadar olmasa da bir çok canlının soyunu tükettik. Tahmin ediyoruz bu bizimkisi gibi gelişmekte olan medeniyetlerin enerji arz-talep dengesizliği sebebi ile ortak sorunudur. Buna başka bir örnek olarak da, Avustralya kıtasına insanlarla birlikte gelen kedi nüfusunun burada yerleşik yaşayan diğer canlı türlerini avlamaları ve soylarının tükenme tehlikesine sebep olmaları olarak gösterebiliriz. Gerçekten de doğada, yeni geldikleri yaşam alanlarındaki türleri tehdit eden canlılara sayısız örnek bulmak mümkündür. Bir medeniyet hem teknolojik hem de kültürel anlamda yeterince gelişene kadar başka canlıların yaşam alanlarını işgal ederek onların soylarını tehdit edecek ve hali hazırda bolca bulunan enerji kaynaklarını çevrelerini ve dünyalarını kirletmek pahasına kullanacaktır. Bizim medeniyetimizde de, düşük teknoloji gerektiren ve bol bulunur, kullanımı kolay enerji kaynakları, onlara bağımlılığı da beraberinde getirmiştir. Karbon bazlı odun, kömür, petrol gibi fosil yakıtları ilk teknoloji parçamız olan ateşin keşfinden beri kullanmaktayız. Bu kadar yaygın ve bol bulunmalarından dolayı yüksek teknoloji gerektiren füzyon ve yeni yeni yaygınlaşmaya başlamış yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesi çok yavaş olmuştur. Zaten bu yeni ve karmaşık teknolojiler için bilim ve teknolojinin yanı sıra endüstrinin, materyal biliminin ve daha birçok teknolojinin geliştirilmesi fosil yakıt ve 20. yüzyılda nükleer fisyon ile mümkün olmuştur. Sonuçta yeterince gelişip temiz ve bol enerji kaynaklarını kullanana kadar bu ilkel enerji kaynaklarına muhtacız. Arabanıza ya da otobüse her bindiğinizde bunu anımsayın, herkesin iş yeri bisikletle ulaşılabilecek kadar yakın değil ne yazık ki. Aynı şeyi başka bir medeniyet için de söyleyebiliriz. Örneğin Satürn'ün uydusu Titan'da bir medeniyet evrimleşseydi, başlıca enerji kaynakları engin metan, etan ve hidrokarbon rezervleri olacaktı. Bu enerji kaynaklarını yeterince gelişip, yenilenebilir ve daha temiz enerji kaynaklarına erişene kadar kullanacaklardı, öyle ki bu karbon bazlı yakıtların yoğun kullanımı Titan'ı ısıtacak ve iklimini değiştirecek olsa bile yeterince gelişmiş teknolojilere ulaşmak için şart olacaktı. Biz de bu şekilde bir geçiş dönemindeyiz ve çok az yolumuz kaldı. Birçok ülke yenilenebilir kaynak kullanımını sistematik bir şekilde arttırıyor. Yine birçok ülkede fosil yakıt yerine elektrik kullanan araçlarda da yaygınlaşma söz konusu. Binlerce yıl yaktığımız kömürden sonra bugün devasa reaktörlerde yıldızların enerji kaynağını yaratmayı başardık. Yeterince gelişip çevre dostu olsak bile neden başka dünyalar, çünkü Dünya'ya ne kadar iyi davranırsak davranalım; sonsuza dek yaşanır kalacağının bir garantisi yok. Daha önce de bahsettiğimiz gibi Dünya'ya çarpacak büyük çaplı bir asteroiti durduramayız, Jüpiter'e çarpan Shoemaker-Levy 9 benzeri bir çarpışmayı atlatamayız. Ya da öngöremediğimiz bir süpernova, bir gamma ışını patlaması büyük bir şanssızlıkla bizi vurabilir. Bütün bunların örnekleri mevcut, her gün gerçekleşiyorlar. Bu sebeple Dünya'yı terketmediği sürece insanlık hayatta kalamaz derken Stephan Hawking son derece haklıydı . Şu anda biz çok büyük bir yüzdeyle fosil yakıtlara bağımlıyız ve fosil yakıtlar Tip 1 medeniyetler seviyesine ulaşmak için gereken enerji yoğunluğunu sağlamaktan çok yoksun. Havayı kirletme ve dolayısı ile sayısız sağlık sorununun ve kanser vakalarının bu kadar artmasına sebep olması da en korkunç yanı. Neden mi kullanıyoruz, ucuz ve ekonomik altyapısı yüzlerce yıldız mevcut. Günümüz nükleer enerjisi de kısıtlı kullanımı sebebi ile enerji üretimi yüzde olarak fosilden daha düşüktür. İstisnasız en temiz enerji kaynaklarından biri olmasına rağmen, olası tehlikeleri geniş çaplı kullanımın önüne geçmektedir. Uzun dönem atıkların güvenli muhafazası ve kaza riski en düşük olan yeni nesil reaktörler ile doğaya ve insana en az zararlı enerji türüdür nükleer fisyon, ilgili yazı için tıklayabilirsiniz. Ancak insanlar nükleer enerjiden bir korku filmi gibi bahsederken, içinde yaşadığımız fosil enerji kabusuna duyarsızlaşmışlardır. Kullandığımız yenilenebilir Güneş, rüzgar, jeotermal ve hidroelektrik enerjileri de gerçek potansiyellerinin şu anda birer gölgesi gibiler. Aşağıda günümüzde kullanabileceğimiz teknolojilerin yanı sıra yakın ve uzak geleceğe ait mühendislik açısından henüz bizim ötemizde olan bazı fikirlerden bahsedeceğiz. Özellikle bizim dünyamız göz önüne alınarak hazırlanan bu liste, mevcut kaynaklara göre başka medeniyetlerin gezegenlerinde de mümkün olacaktır. Örneğin bir okyanus gezegeninde hidroelektrik temelli enerji kaynakları avantaj da olacakken, volkanik olarak aktif kurak bir gezegende jeotermal enerji yöntemleri öne çıkacaktır. Sert iklim şartlarına sahip bir gezegende ise rüzgar ve atmosferden faydalanan kaynaklar kullanılacaktır ve tabiiki yıldızına yeterince yakın bir gezegende yıldızın enerjisinden faydalanan fotovoltik ve/veya türbin sistemleri mevcut olacaktır. Bahsi geçen medeniyet seviyesi Tip 1 civarı olduğu için bu kaynaklar ve yöntemler bizim de aşina olduğumuz teknolojilerdir, Tip-1 ötesi teknolojileri enerji uçurumu sebebi ile hayal etmek çok daha zordur. Günümüzün rüzgar türbinleri, ürettikleri enerjiye kıyasla küresel ısınmaya en az katkısı olan enerji kaynaklarıdır. Kapladıkları alan nedeni ile özellikle tarım arazilerinde ve dağlık bölgelerde kullanımları uygundur. Günümüz kullanımında uçan canlılar için ölümcül olmalarından başka ciddi bir çevre sorununa neden olmamaktadırlar. Yerleşim yerlerinin yakınlarında çıkardıkları gürültü ve görüntü kirliliği nedeni ile tercih edilmemektedirler. Ancak günümüz türbinleri büyük metropollerin ve sanayi bölgelerinin ihtiyaç duyduğu yüksek ve sürekli enerji talebini karşılayamaz. Kıyılara inşa edilen rüzgar türbinleri kara-deniz arasındaki sıcaklık farklarından kaynaklanan güçlü rüzgarlar ile daha yüksek enerji elde ederler ancak, bunların da bakım maliyeti fazladır. Rüzgar enerjisinin yaygın kullanımının her zaman bir sınırı olacaktır, çok sayıda türbin ihtiyacı ve bunların bakımı ve bu giderlere kıyasla ürettikleri enerji bugün de ekonomik olarak tartışmalara neden olmaktadır. Üstelik şu an etkisi minimal olan ancak çok yaygınlaşması durumunda etkilerini hissedeceğimiz başka bir çevre sorununa daha neden olabilirler. Rüzgar türbinleri, rüzgarlardan enerji çalmaktadır. Rüzgarların hızının kesilmesi ve türbinlerin hava akışının yönünü değiştirmesinin kaçınılmaz olarak çevresel etkileri olmaktadır. Simülasyonlara göre Dünya'nın enerji ihtiyacının yüzde 10'unun karaya inşa edilmiş türbinlerden karşılanması türbinlerin inşa edildiği bölgelerde bir derece sıcaklık artışına sebep olacaktır. Denize inşa edilen türbinler bunun aksine soğutucu etkiye sahip olurlar. Bu sebeple rüzgar türbinleri her zaman kısıtlı kullanımda olacaktır. Jet rüzgarları yerden 9-16 kilometre aralığındaki irtifalarda bulunan ve farklı yoğunluk ve sıcaklıklardaki hava hücrelerinin kesiştiği yerlerde, hızları saatte iki yüz kilometreye varabilen rüzgarlardır. Bu güçlü rüzgarlardan enerji elde edilmesi şu anda araştırılmakta ve birçok tartışmaya sebep olmakta olan bir konudur. İyimser yaklaşımlar, jet rüzgarlarından elde edilebilecek enerji ile iklime hissedilir bir etkide bulunmadan dünyanın şu anki bütün enerji ihtiyacının karşılanabileceğini söylemektedir. Bu rüzgarlardan faydalanmak için sağlam kablolara bağlı uçurtma ve/veya helyum balonu benzeri araçlara bağlı rüzgar türbinlerini bu irtifalara çıkarmak gerekmektedir. Günümüzde de bunun için birçok deneme ve test yapılmakta olduğundan, yakın gelecekte yüksek-irtifa türbinlerinin ilk örneklerini görebiliriz. Tip 1 medeniyetler, rüzgardan verimli, sürdürülebilir ve iklime en az etki edecek şekilde faydalanacaklardır, enerji ihtiyaçlarının hatırı sayılır bir bölümü gezegenlerindeki hava-iklim şartlarına göre en uygun sonucu veren rüzgar türbinlerinden sağlanabilir. Dünya için bu yüksek irtifa jet rüzgarlarıdır. Bunun yanında bölgesel rüzgarlardan faydalanan minyatür boyutlarda rüzgar türbinleri bulunabilir. Sonuçta aklı başında bir medeniyet, çevreye ve kendilerine negatif etkilerini minimumda tutmak şartıyla hali hazırda rüzgarda bulunan enerjiyi maksimum seviyede kullanacaktır. 1) Güneş enerjisini verimli alan bölgeler Dünya'nın en stabil bölgeleri değiller, bu bölgelerdeki hükümetler ve sosyopolitik durumlar büyük çaplı güneş enerjisi santralleri projelerinin önüne geçmektedir. 2) Elde edilen enerjinin transferi tahmin edildiğinden daha zordur, Sahra Çölü'nde Güneş'ten üretilen elektriğin binlerce kilometre uzaklıktaki yerlere taşınması enerji hatlarındaki direnç sebebi ile oldukça verimsiz olacaktır. Elbette elektrik direnci olmayan, oda sıcaklığındaki süper iletken metaller geliştirebilirsek bu bir sorun olmaktan çıkabilir. Süper iletkenler elektriği direnç olmadan, kayıp olmadan taşıyabilir. 3) Dünyanın enerji ihtiyaçlarını karşılayabilecek santralleri bu bölgede inşa etmek çok ciddi yatırım ve yıllar sürecek projeler gerektirmektedir. Sonuçta şu anki teknolojimiz ile bu enerjiden verimli bir şekilde dünyanın geri kalanının faydalanamayacak olması, verimli bölgeleri güneş panelleri ile kaplama hayallerinin ötesine geçmektedir. Güneş enerjisinin en verimli olduğu yer uzaydır ve tercihen güneşe yakın bölgelerdir. Güneş enerjisi ile ilgili başka bir fikir de bu nedenle yörüngeye devasa güneş enerjisi santralleri inşa edip bu enerjiyi mikrodalgalar ile dünyaya göndermektir. Ancak ne kadar verimli olurlarsa olsunlar, fotovoltik panellerin ve bundan elde edilecek enerjiyi depolayacak bataryaların bir ömrü vardır. Örneğin Uluslararası Uzay İstasyonu'nun bataryalarının 6.5 senede bir değiştirilmeleri gerekmektedir. Fotovoltik paneller ise yılda yüzde 1-2 arası verimlilik kaybederler. Er yada geç çalışmaların sürdürülebilmesi için panellerin de değiştirilmeleri gerekecektir. Dünya'ya enerji gönderecek devasa bir güneş paneli istasyonunda ise işler daha da zorlu olacaktır, yüzlerce tonluk güneş panellerinin bakımı, operasyonu ve er yada geç değiştirilmelerinin gerekmesi ne kadar verimli olurlarsa olsunlar, fikri ekonomik olarak verimsiz kılmaktadır. Tabii bir de üretilen elektriğin mikrodalgalar ile kablosuz transfer edilmesi gibi ayrı bir konu var. Yaklaşık 100 kilometrelik mesafelerde Watt cinsinden elektriğin mikrodalga yöntemi ile kablosuz transferine dair başarılı deneyler olsa da, gigawatt cinsinden elektriğin transferi çok daha zorlu bir mühendislik kabusu olacaktır. Dünya'da kullandığımız en verimli ticari fotovoltik paneller yaklaşık yüzde 21.5 verimliliğe sahiptir. Yakın gelecekte verimliliği yüzde 50'ye kadar çıkartacak paneller için çalışmalar yapılmaktadır. Tip-1 sınıfına kadar gelişmiş bizden yüzlerce yıl ileride bir uygarlığın kullanacağı fotovoltik panellerin nanoteknoloji ve materyal bilimlerindeki gelişmeler ile termodinamik verimlilik limiti olan yüzde 95'e ulaşmaları teorik olarak mümkündür. Böylesi bir uygarlık gezegenlerinin en çok ışık alan bölgelerini güneş panelleri ile kaplayıp süper iletken kablolar ile gezegenlerinin geri kalanına iletebilir. Dünya'nın bütün çöllerini fotovoltik paneller ile kapladığımızı hayal edin, Tip 1 medeniyetler seviyesinde enerji üretimi mümkün olabilir. Tabii arz-talep dengesinin bu panellerin bakımı, geri dönüştürülmesi ve üretimini destekleyecek nitelikte olduğunu varsayarsak... Aynı şekilde uzay asansörlerine bağlı istasyonlardaki güneş panellerinden üretilecek elektriği, süper iletken kablolar ile gezegenlerine taşıma fikri de bu medeniyetler için olası olabilir, böylece uzay asansörleri hem uzaya açılan kapıları olurken hem de enerji ihtiyaçlarını karşılayan santraller olarak verimli bir şekilde kullanılabilir. Özellikle uzay asansörlerini çeşitli irtifalarda rüzgar enerjisinden ve ileride anlatacağımız havadaki ısı farklılıklarından ve elektromanyetik enerji farklılıklarından elektrik elde edecek şekilde modifiye ederlerse sadece bu asansörler ile enerji ihtiyaçlarının yüksek yüzdeleri karşılanabilir. Uç örnekleri teorik olarak yıldızlarının çevresinde binlerce kilometre çapında Güneş panelleri inşa ederek bir Dyson küresine yaklaşamasa da, kendilerini Tip-1 enerji seviyelerine taşıyacak kadar enerji elde edebilirler. Dünya'nın çekirdeğinden yüzeyine doğru neredeyse eşit olarak radyojenik ısınma ve radyoaktif bozunum kaynakları sonucu yaklaşık olarak 47 terawattlık bir enerji akımı gerçekleşmektedir, bu enerji tektonik plaka hareketlerinden ve dolayısı ile depremlerden de sorumludur. 2013 yılında bu jeotermal enerjinin 11.700 megawattını elektrik ve 2010 yılının verilerine göre de en az 28 gigawattını direkt ısınma/ısıtma yöntemleri ile kullanmaktaydık. Jeotermal enerji oldukça verimli, ucuz, çevre dostu bir enerji türüdür. Dünya'nın derinlerinden gelen sera gazı niteliğinde atık üretse de bu atık gazlar fosil yakıt kullanımına kıyasla etkisizdir. Kullanmakta olduğumuz bu jeotermal enerji aslında gezegenimizin yüzde 99'unun 1000 dereceden daha sıcak olduğu gerçeğini düşünecek olursak biraz zayıf kalmaktadır. Gezegenin çekirdeğinin eriyik halde olmasının en büyük sebebi basınçtır. Çok yüksek basınç altında çekirdekteki demir daha düşük sıcaklıklarda erimektedir. Bizimkisi gibi jeolojik olarak aktif gezegenlerde yaşayan uygarlıklar, deniz tabanlarındaki kıta kesişim noktalarındaki jeotermal kaynakları da kullanacaklardır. Biraz daha ileri gidip, gezegenlerinin çekirdeğine kadar olmasa da, eriyik haldeki manto tabakasına ulaşıp hali hazırda burada bulunan ısıyı elektriğe çevirerek bütün ihtiyaçlarını ve daha fazlasını karşılayabilirler. Sadece yer kabuğunun derinlerindeki basınçtan veya çeşitli seviyelerdeki ısı farklılığından elde edilecek enerji bile bugün kullandığımızın kat kat fazlası olacaktır. Tabii bütün bunlar için bu seviyelerdeki basınca dayanacak materyal ve böyle santrallerin bakımı gibi konuların çözüldüğünü var sayıyoruz. Ne de olsa teorik olarak mümkün olması pratik olduğu anlamına gelmemektedir. Günümüzde çoğunlukla barajlar vasıtası ile faydalandığımız hidroelektrik hareket halindeki sudan elektrik elde etmeye denir. Karbon emisyonu oldukça düşük ancak baraj göllerinin kapladığı alan sebebi ile yakın çevresinde tahribata sebep olabilen bir enerji kaynağıdır. Güvenilir olmasının da yanında barajların kapladığı alan, yakın çevreye ve canlılara verdiği zarar yaygınlaşmalarını kısıtlayan faktörlerdir. Sudan elektrik elde etmenin en çok bilinen yöntemi barajlardır fakat çok daha yüksek potansiyele sahip başka yöntemler de mevcuttur. Başka bir hidroelektrik türü olan gelgit enerjisi ise suyun Ay-Dünya ilişkisi sonucu açığa çıkan gelgit etkisi ile yer değiştirmesinden faydalanarak elektrik üretir. 1960'larda geliştirilmeye başlanan bu yöntem türbinlerin deniz canlılarına etkisi dışında oldukça çevre dostudur ve Dünya kıyılarında yaklaşık bir terawattlık bir potansiyel barındırır. Dalga enerjisi günümüzde kullanılan bir diğer elektrik elde etme yöntemidir. Dünya çapında iki terawatt değerine yakın potansiyel taşır ancak çevreye kısa ve uzun vadeli negatif etkileri daha çoktur. Akıntı enerjisi güçlü su altı akıntılarından elektrik elde etme yöntemidir. Su altı akıntıları rüzgar, ısı, tuzluluk, dünyanın dönüşü gibi değişkenlerin ortak ürünüdür ve müthiş bir potansiyel barındırır. Rüzgar enerjisinde olduğu gibi türbinler yardımı ile bu kinetik enerji elektrik enerjisine dönüştürülür. Ancak hidroelektrik türlerinin ortak negatif etkisi olan yakın çevredeki canlılara etkileri dışında su altı akıntılarından enerji çalmak iklim değişikliklerine de sebep olabilir. Yukarıda anlatılan yöntemlerin hiç biri potansiyel olarak birazdan anlatacağımız yöntemin yanına yaklaşamamaktadır. Okyanus termal enerji dönüşümü: Yöntemi, okyanusların derinliklerindeki soğuk su ve okyanus yüzeylerindeki sıcak suların ısı farklılıklarını bir ısı motoru yardımıyla enerjiye çevirir. Bu işlem sırasında elektriğin yanı sıra birçok deniz ürünü ve yüksek miktarda içme suyu elde edilebilir. Bunun yanında derinlerdeki çökmüş organik kalıntılar ile besin değeri artmış su kütlesini yüzey suyuna karıştırmanın canlı nüfusu için pozitif bir etkisi olacaktır. Bilgisayar simülasyonları 100 MW'lık santrallerin çevreye negatif etkilerinin yok denecek kadar az olduğunu göstermiştir. Şu anda bu yöntemi kullanan bazı test istasyonları mevcuttur ve ilk ABD enerji şebekesine bağlanan 105 kilowattlık demo santrali 2015'in Ağustos ayında Hawaii'de hizmete girmiştir. Denizleri ve okyanusları olan gezegenlerde yaşayan medeniyetler doğal olarak enerji üretimi için hidroelektrik yöntemlere de başvuracaklardır. En yüksek potansiyel termal dönüşümde olduğu için hidroelektrik enerjilerinin çevreye ciddi etkileri olmayacak kadar büyük bir yüzdesini okyanuslar yerleştirilmiş çok sayıda termal dönüşüm santrali karşılayacaktır. Bu santraller enerji yanısıra, içme suyu veya eşdeğeri sıvı ve gıda niteliğinde deniz ürünüde sağlar. Evet yanlış okumadınız atmosfer. Tıpkı okyanuslara yerleştirilebilecek termal enerji dönüşüm istasyonları gibi gökyüzüne inşa edilecek devasa kulelerde atmosferdeki ısı farklılıklarından muazzam miktarlarda enerji üretebilirler. Dünyada standart yüzey sıcaklığı 15 santigrat derecedir, irtifa arttıkça ısı tropopause seviyesine kadar (enleme bağlı olarak 7-19 kilometre arası yükseklik) düşecektir. Tropopause ısı düşmesinin ve dolayısı ile birçok atmosferik olayın durduğu bir sınırdır. Burada ölçülen sıcaklık -60 dereceye kadar ulaşabilir. Bu sınır sonrasında stratosfer başlar ve sıcaklık tekrar yükselişe geçer. Atmosferimiz böylesi ısı farklılıkları gösteren katmanlı bir yapıdır ve farklı hava kütlelerinin farklı ısı seviyelerinden faydalanmak muazzam miktarda enerji sağlayabilir. Elbette bu bizim şu anki teknolojimiz ötesindedir çünkü kilometrelerce yükseklikte yapıların inşa edilmesi gerekmektedir. Gelişmiş bir medeniyet mevcut materyal yelpazesinin, mühendisliğin ve mimarinin gelişimi ile kilometrelerce yükseklikte yapılar inşa edebilirler ancak bu yapılar her zaman temele ya da yere bağlı desteklere ihtiyaç duyacaklardır. Öte yandan uzay asansörleri uzay tarafına inşa edilen karşı ağırlıklar ile dengede durur; bu sebeple böylesi medeniyetler uzay asansörleri inşa edip, atmosfer tabakasının dışına kadar uzanan bu yapıları, hava kütlelerindeki ısı farkını enerjiye dönüştüren ısı motorları ile donatıp muazzam miktarda elektrik üreten santrallere çevirebilirler. İlgili yazımızda füzyon enerjisi ile ilgili detaylı bilgi bulabilirsiniz. Yeterince gelişmiş medeniyetler daha karmaşık materyaller gerektiren ve enerji üretimi çok daha fazla olan füzyon reaksiyonlarına yöneleceklerdir. Muhtemelen bizim gibi evrende bolca bulunan ve/veya üretilebilen, düşük enerji girdisine ihtiyaç duyan döteryum-trityum ya da döteryum-döteryum yakıt çiftlerinden başlayıp teknolojileri geliştikçe proton-boron-11, helyum-helyum ve döteryum-lityum-6 gibi çok daha muazzam enerji açığa çıkaran reaksiyonlara yöneleceklerdir. Sadece dünyadaki mevcut yakıtların, füzyon altyapısını binlerce yıl destekleyebilecek olması er yada geç füzyonun bu gezegenin ve yeterince yakıt bulunduran diğer gezegenlerin başlıca güvenli ve temiz enerji üretim yöntemi olacağı anlamına gelir. Parçacık hızlandırıcılarda nano miktarlarda üretilen ancak enerji veya endüstriyel kullanım için yeterli miktarlarda üretemediğimiz antimadde ve maddenin reaksiyonu en yüksek potansiyele sahip enerji kaynaklarından biridir. İlgili yazımızda antimadde kullanımı ile ilgili detaylı bilgi bulabilirsiniz. Antimadde üretiminin sürdürülebilir ve ekonomik bir yöntemini bulan herhangi bir medeniyet için madde-antimadde reaksiyonları başlıca enerji üretim yöntemi olacaktır. Güçlü bir altyapı ve teknoloji gerektiren madde-antimadde reaksiyonları en yüksek enerji potansiyelini temsil eder çünkü E=mc^2 denklemine bağlı olarak maddenin tamamen enerjiye dönüşümüne olanak sağlar. Bu reaksiyonlarda enerjinin büyük bir bölümünün gamma ışınları olarak açığa çıkması büyük bir problemdir ve kullanılabilir enerjiyi düşürür. Tabii bizden binlerce yıl daha gelişmiş bir medeniyetin gamma ışınlarını da kullanılabilir enerjiye dönüştürebileceklerini hayal edebiliriz. Sonuç olarak madde-antimadde reaksiyonları eğer yaygın bir şekilde kullanabilirlerse Tip 1, Tip 2 ve Tip 3 medeniyetlerin de başlıca enerji kaynaklarından olacaktır. Bahsi geçen enerji kaynaklarından tek birine yoğunlaşmak ve aşırı kullanımının çevre üzerinde olumsuz etkileri olacaktır bu sebeple bütün kaynakların ve yöntemlerin dengeli kullanımı ile bir medeniyet Tip 1 medeniyetler seviyesine erişebilir. Bu seviyede bugün yaşadığımız enerji açığı sorunu çözülmüş olur. Tabii bir medeniyetin huzur içinde yaşayabilmesi için gıda, eğitim ve işsizlik sorunlarını da çözmesi gerekir, bunun içinde nüfus planlaması şarttır. Elbette aşırı nüfus ile sosyal çöküş yaşayan nüfuslara sahipken bu enerji seviyelerine de ulaşılabilir ancak enerji bolluğu, nüfus sorununa doğrudan bir çözüm olmayacaktır. Tip 1 medeniyetler seviyesinden Tip 2 seviyesine uzanan yol çok daha zorludur ve radikal ve bol enerji kaynaklarına ihtiyaç duyar. Tip-1 medeniyetler gezegenlerindeki yenilenebilir kaynaklardan optimum şekilde faydalanabilir, uzay asansörleri inşa edebilir ve çevre gezegenlere yayılabilirler. Bu seviyede bir medeniyet dünyalarını tehdit edebilecek göktaşlarını rahatlıkla engelleyebilir, buzul çağlarının önüne geçebilirler. Sahip olacakları teknolojiler, yakın yıldızlara ulaşmalarına da ömürleri dahilinde olanak sağlayacaktır. Ancak en heyecan verici olan, sahip olacakları enerji miktarının çok daha hassas bilimsel aygıtlara ve yüksek enerjili parçacık hızlandırıcılara olanak sağlayacak olmasıdır. Böylelikle bizim için henüz spekülatif olan bir çok bilimsel alan onların erişiminde olacaktır. Biz sicim teorisi, solucan delikleri, 11 boyutlu evren gibi alanlarda henüz fikirler yürütürken onlarda bu alanlar ilkokul çocuklarına anlatılan fen derslerinde geçiyor olabilir ve en korkmamız gereken şey de, o ilk okul çocuklarının o dersleri sıkıntısız bir şekilde anlıyor olması olacaktır. Yazımız gördüğünüz gibi bir çok spekülatif tahmine dayanmaktadır ve Dünya insan ırkı bazlı referanslar içermektedir. Elbette dünya dışı bir medeniyet muhtemelen bizim okul sistemimizi kullanmıyor olabilir, parçacık hızlandırıcılar yerine hayal etmediğimiz, farklı aygıtları olabilir ya da bizim için sorun olan şeyler onlar için absürd olabilir. Sonuçta Kardashev Cetveli bizim ürettiğimiz bir skaladır ve bir ölçü birimidir. Kısaca 1, 2 ve 3 enerji seviyelerini bildirir. Bizler, bizim belirlediğimiz 1 seviyesine ulaşmak için neler yapmalıyız ve 1 seviyesinde neler yapıyor oluruz diye eğitimli tahminler içeren bir yazı yazdık. Bilgilerimize ve gözlemlerimize dayanarak farklı medeniyetlerin de bizden çok farklı olamayacağı ve temel olarak benzer sorunlar yaşayacağı öngörüsünde bulunduk. Sonuçta hiç bir canlı, yaşamın kullanım kılavuzu ile doğmuyor ve gelişmiş diyebileceğimiz medeniyet seviyelerine ulaşmak bunu yaparken de çevreleriyle uyum içinde yaşamak için hem biyolojik olarak hem de teknolojik olarak evrilmeleri gerekiyor. Ön bilgi verelim; şimdiye kadar ışı... Işık Kirliliğinin En Önemli Nedeni Sokak Lambaları Değil!


1700'lü yılların sonunda, Johann Daniel Titius ve Johann Elert Bode isimli bilim insanları, Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin belirli bir matematiksel modele uygun biçimde dizildiklerini ifade eden bir model ortaya koydular. Gerçekten de modele baktığınızda, gezegenlerin Güneş'e uzaklıklarının basit bir matematiksel diziyi takip ettiği görülüyordu. Buna göre, ilk gezegen olan Merkür'den sonra gelen Venüs'ün Güneş'e uzaklığı Merkür'ün iki katıdır. Dünya ise Güneş'e Venüs'ten iki kat uzakta bulunur. Mars'ın uzaklığı ise Dünya'nın Güneş'e uzaklığının iki katı olmalıdır. Ve bu kural, böylece tüm gezegenlere uyarlanabilir. Modeli matematiksel olarak basit biçimde ifade etmeye çalışalım. Burada 0 Merkür, 3 Venüs, 6 Dünya, 12 Mars, 24 Ceres, 48 Jüpiter, 96 Satürn, 192 ise Uranüs'tür. Önemli bir not olarak şunu düşelim; Titius-Bode yasasının ortaya atıldığı zamanlarda Asteroid kuşağında yer alan Ceres bir gezegen olarak görülüyordu. Neptün ise henüz keşfedilmemişti. Bu rakamlar, gerçekten de gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıkların Astronomik Birim (1AB 150 milyon km'dir) olarak yaklaşık değerleridir. Tabloyu kabaca yorumlarsanız, gerçekten matematiksel bir düzen varmış gibi görürsünüz. Oysa bu yanıltıcıdır. Çünkü, bu skalaya göre işlem yapmaya kalkıştığınızda hata payınız milyonlarca kilometreyi bulur. Bu sistemde örneğin Mars'ın Güneş'e uzaklığı yaklaşık yüzde beş oranında hatalıdır. Yine, Satürn'ün uzaklığını da yüzde beş hata payıyla öngörür. Diğer gezegenler için hata payları da yüzde bir ile yüzde üç arasında değişir. Tüm bu hata paylarına rağmen, Titius-Bode yasası o kadar kusur kadı kızında da olur düşüncesiyle uzun yıllar boyunca kabul gördü. Öyle ki, aslında bir yasa ile uzaktan yakından ilgisi olmadığı halde yasa tanımlaması dahi yapıldı. Oysa, bu sadece bir hipotezdi. Biraz da sanırız insanlardaki mükemmellik algısı bunda etken oldu. Düşünsenize, gezegenler bile hiç gerek olmadığı halde belli bir sistemi takip ediyor görünüyordu ve bu insanların çok hoşuna gitti. Titius-Bode yasasının doğruluğundan çok emin olan gök bilimciler, Neptün keşfedildikten sonra hemen uzaklığını ölçme girişiminde bulundu. Kısa süre sonra ise Neptün'ün uzaklığı ölçülmüştü. Büyük bir şaşkınlık yaşadılar çünkü Neptün Güneş'e bu yasanın öngördüğünden tam yüzde 30 daha yakındı. Bu ise neredeyse 1 milyar km'lik bir hata demekti. Sözde yasaya en büyük ve son darbeyi ise Plüton'un keşfi vurdu. Yapılan ölçümler, Plüton'un Güneş'e uzaklığının Titus-Bode Yasası ile öngörülenden tam yüzde 95 daha yakın olduğunu gösteriyordu. Hata payı milyarlarca km idi. Nihayetinde Titius-Bode Yasası'nın sistemimizdeki Neptün'e kadar olan gezegenlere kabaca uyuyor görünmesinin bir rastlantıdan ibaret olduğu kabul edildi. O zamana kadar olsa da olur, olmasa da diye bakılan yüzde 3-5'lik hatalar tekrar göze batmaya başladı. Ne de olsa, gezegenler arasındaki mesafeler düşünüldüğünde yüzde birlik bir fark bile milyonlarca kilometre demek oluyordu. Bugün Titius-Bode yasası, gök bilim tarihinin anılarından biridir sadece. Hala hatırlayan ve bazen keşfettiğimiz uzak gezegenlerde benzer orantılar gördüklerinde yad eden birkaç gök bilimci haricinde, bilim tarihininde yapılmış hatalı çıkarımlardan biri olmak dışında başka yerde adı geçmez.


Bir zamanlar 10. gezegen saçmalıklarıyla ünlerine ün, paralarına para katan komplo teorisyenlerinin ve UFO'cuların sesi, bilim insanlarının bırakın onuncuyu, 17, 18, 19, hatta 20. gezegeni bulması ile kesildi. Fotoğrafta, Trans-Neptunian objeler de denilen ve dış Güneş Sistemi'ni sarmalayan Kuiper Kuşağı'nda yer alan Pluton benzeri gezegenler listelenmiş. Bunların sayıları böylesine çok olunca ve daha keşfedilememiş onlarcasının olduğu farkedilince, Cüce gezegen denilen yeni bir sınıf oluşturularak Plüton'la birlikte bu sınıfa dahil edildiler. Dolayısıyla Güneş Sistemi artık 8 gezegen ve onlarca cüce gezegenin yer aldığı bir yer olarak tanımlanıyor. Komplo teorilerini merak ve takip edenler için şimdiden müjdeyi vereyim; önümüzdeki yıllarda, kuiper kuşağının ötesinde Güneş'in bir kahverengi cüce eşinin bulunduğu söylentileri ve bu söylentinin üzerine geliştirilen mitler ortalığı sarmaya başlayacak. Küçük yaşlardaki her çocuğun en çok...


NASA, 2017 şubat ayının bitmesine yakın, heyecan verici yeni keşfini duyurdu. Ortalık Trappist-1 haberleriyle çalkalandığından, haliyle bize de bunu detaylıca incelemek ve sizlere açıklamak düşüyor. NASA, Spitzer Uzay Teleskobu ve diğer gözlemevlerinden yaptığı gözlemler sonucunda, Trappist-1 adlı bir cüce yıldızın yörüngesinde dönüp duran 7 ötegezegen keşfetti. Bu keşfi ilginç kılan en önemli özellik ise, bu 7 gezegenin Dünya boyutlarında olması. Aranızda ötegezegen nedir? diye soranlar vardır. Kısaca açıklamak gerekirse; ötegezegenler, Güneş Sistemi dışında başka bir yıldızın yörüngesinde dönen gezegenlere denilmektedir. Evet, şu ana kadar birçok ötegezegen keşfi yaptık. Birçoğunda yaşama dair izler aradık. Ötegezegen keşifleri ve çeşitleri hakkında yedi bölümlük Güneş Sistemi dışındaki gezegenler yazı dizimizi okuyabilirsiniz. O zaman gelin Trappist-1 yıldız sistemini yakından tanıyalım. Aslında her ne kadar yeni haberimiz de olsa, Trappist-1'in keşfine dair ilk gözlemler 2015 yılının Eylül ve Aralık ayı arasında yapıldı. Bu gözlemler sonucunda elde edilen veriler ve keşfedilen ilk birkaç gezegen 2016'nın Mayıs ayında yayınlandı. Yıldız sistemi, adını Trappist Teleskobu'ndan almakta. Trappist-1, oldukça küçük bir kırmızı cüce yıldızdır ve bu nedenle ultra soğuk yıldız olarak tanımlanmakta. Ultra soğuk yıldızların yüzey sıcaklığı 2.500 C'nin altında bir değere sahiptir. Evet, bu rakam size soğuk görünmeyebilir fakat, bir yıldız tanımı için fazlasıyla düşük bir değer. Trappist-1, Güneş'imizin %8'i kadar kütleye, Jüpiter'den birazcık büyük çapa sahip ve yüzey sıcaklığı da yaklaşık 2.300 santigrat derece civarında. Yaşı oldukça genç, yaklaşık 1 milyar, belki birazcık daha büyük yaşta olduğu tahmin ediliyor. Bize olan uzaklığı ise, 40 ışık yılı (yaklaşık 380 trilyon km). Trappist-1 yıldız sisteminde keşfedilen ilk gezegenler, tüm keşfedilen ötegezegenlerin isimlendirilmesi gibi b, c, d, e, f, g, h olarak isimlendirildi. Hepsi kütle ve boyut olarak, hemen hemen Dünya ile benzer özellik göstermekte. Tabi sadece kütle ve boyut olarak, yanlış anlaşılmasın. Aralarından 3 tanesi Trappist-1'in yaşanabilir bölgesinde bulunmakta. İsterseniz gelin, en azından ulaşabildiğimiz veriler doğrultusunda bu alfabetik gezegenleri tanıyalım. b gezegeni: 2 Mayıs 2016'da keşfedildi. Yıldızına uzaklığı yaklaşık olarak 1.6 milyon kilometre. Kütle bakımından Dünya'nın yaklaşık 0.85; yarıçap bakımından ise 1.09 katı. Sıcaklığına dair elimizde net bir veri yok fakat, yıldızına yakınlığı nedeniyle yüzey sıcaklığının yüzlerce santigrat derece olduğu ortada. İnsan yaşamına uygun değil. Eğer bu gezegende yaşayan canlılar varsa, çok sıcakkanlı oldukları aşikar. c gezegeni: 2 Mayıs 2016'da keşfedildi. Yıldızına uzaklığı yaklaşık olarak 2.2 milyon kilometre. Kütle bakımından tam net belirlenememesine karşın -, Dünya'nın 1.38 katı olduğu düşünülüyor. Yarıçap bakımından ise Dünya'nın 1.06 katı. Sıcaklığı hakkında net bir veri yok, ancak bizim dünyamız üzerindeki canlılar için biraz fazla sıcak. d gezegeni: 2 Mayıs 2016'da keşfedildi. Yıldızına uzaklığı değişken olmakla birlikte yaklaşık olarak 3.2 milyon kilometre. Kütlesine bakacak olursak, yaklaşık olarak Dünya'nın 0.41; yarıçap bakımından ise 0.77'si kadar. Gezegen yüzeyinin kayalık olduğu düşünülüyor. Bunun yanı sıra, gezegenin yörüngesi yaşanabilir kuşağının başlangıç sınırından biraz içeride kalıyor. Bu yüzden yaşam barındırmak için uygun olabilir de, olmayabilir de. e gezegeni: 2017 yılında keşfedildi. Yıldızına uzaklığı yaklaşık olarak 4.2 milyon kilometre. Kütle bakımından Dünya'nın 0.62; yarıçap bakımından ise 0.92'si kadar. Atmosferindeki helyum ve hidrojen gazlarına dair elde edilen veriler, gezegenin kayalık olabileceğini işaret ediyor. Trappist-1'in yaşanabilir bölgesinde yer almakta. Sıcaklığına dair bir veri yok, ancak yüzeyinde suyun sıvı halde kalabileceği bir sıcaklık düzeyine sahip olabilir. f gezegeni: 22 Şubat 2017'de keşfedildi. Yıldızına uzaklığı yaklaşık olarak 5.5 milyon kilometre. Kütle bakımından Dünya'nın 0.68; yarıçap olarak ise 1.04'ü kadar. Gezegen yüzeyinin kayalık olduğu düşünülüyor. Trappist-1'in yaşanabilir bölgesinde yer almakta. Yüzeyinde sıvı halde su bulunma ihtimali var ancak, bu bölgede yer alması illaki yaşama elverişli olacağı anlamına gelmiyor. g gezegeni: 2017 yılında keşfedildi. Yıldızına uzaklığı yaklaşık olarak 6.8 milyon kilometre. Kütle bakımında Dünya'nın 1.34 katı; yarıçap bakımından ise 1.13 katı. Gezegen yüzeyinin kayalık olduğu düşünülüyor. Trappist-1'in yaşanabilir kuşağının son temsilcisi. Sıcaklığı hakkında bir veri olmasa da, yüzeyinde sıvı halde su barındırabilme potansiyeli var. h gezegeni: 2017 yılında keşfedildi. Yıldızına uzaklığı yaklaşık olarak 9 milyon kilometre. Kütlesi hakkında henüz bir bilgimiz yok fakat, yarıçap olarak Dünya'nın 0.76'sı olduğu düşünülüyor. Trappist-1'in yaşanabilir kuşağında yer almıyor, soğuk buzlu bir gezegen olarak nitelenebilir. Trappist-1'in gezegenlerine ilişkin bilgilerimiz şuanda bunlarla sınırlı. 2018 yılında fırlatılacak olan James Webb Teleskobu, bize bu gezegenler hakkında daha fazla ve daha net bilgiler verecektir. Şimdi sizin kafanızda iki soru var: bir; O gezegenlerin birinde yaşam var mı? iki; Gezegenlerden en azından biri, insan yaşamı için uygun şartlara sahip mi?. Öncelikle ilk sorudan başlayalım. O gezegenlerin birinde yaşam olması mümkün fakat bu yaşamın 'zeki' düzeyde olması, bilim insanları tarafından pek desteklenen bir fikir değil. Daha çok mikroorganizma düzeyinde bir yaşam olası görünüyor; hatta onun bile zorlukları var. Bunun zorluğu yaratan sebeplerden biri, yıldızın çok genç olması. Başta belirttiğimiz gibi, henüz 1 milyar yaşında olduğu tahmin ediliyor ve bu kısa sürede yaşam oluşmuşsa bile hala gelişmiş canlılardan çok tek hücreli organizmalar egemen olmalı. Olur elbette. Kızılötesi dalga boyu da, yeterli enerjiyi barındırır ve bu dalga boyunda enerji üretebilecek organizmalar gelişebilir. Yıldız ışığını yeterince emebilmek için yeşil yerine koyu renkli kloroplastlara sahip ilkel mikroorganizmalar gelişebilir. Bu ilkel organizmaların varlığı da, daha gelişmiş organizmaların gelişip beslenmesini sağlayabilir. Bu soruyu cevaplamak için henüz yeteri kadar veriye sahip değiliz. Fakat en azından üstün körü cevaplamaya çalışalım. Daha önce de söylediğimiz gibi, Trappist-1'in radyasyonu kızılötesine kaymakta. Bu da Dünya üzerindeki canlılar için zararlı olan morotösi ışınımın daha az düzeyde olduğunu gösterir. Yani radyasyondan yırttık sayılır. Tabi burada bir de uzaklık faktörü devreye giriyor. Uzaklığa baktığımızda yıldızlarına aşırı yakın denecek mesafede bulunuyorlar. Bu da yıldızdaki olağan Güneş patlaması benzeri aktivitelerin güçlü bir şekilde etkileşimine sebep olabilir. Çünkü cüce yıldızlar, özellikle böylesi genç dönemlerinde biraz deli dolu olurlar ve çok şiddetli Güneş patlamaları üretirler. Yani, pek yırtamadık. Bir diğer etken de atmosfer. Gezegenlerin atmosfer bileşenlerini henüz tam anlamıyla çözmüş değiliz. Atmosfer işi kolay hallederiz diyebilirsiniz. Fakat bu iş o kadar kolay değil. Üzerinde yeterli inceleme yapmak için çok uzakta ve yıldızlarına çok yakın konumda bulunuyorlar. Yani o konuda da, en azından şimdilik sınıfta kaldık. Bir diğer sebep, hatta belki en önemlisi; gezegenler yıldıza yakınlığı nedeniyle kütleçekim kilidine tutulmuş durumdalar, belki bir iki tanesi hariç harici olanlar yıldızdan uzak konumda olanlar -. Dolayısıyla gezegenlerin hep aynı yüzü yıldıza bakıyor. Bu durumda gezegenin bir yüzü normal sıcaklık değerlerine sahipken, diğer yüzü çok düşük sıcaklık değerlerine sahip olabilir. Bu da suyun sıvı durumda kalma durumunu etkileyebilir. Bu da mı gol değil dediğinizi duyar gibiyiz, ama maalesef tartışmaya açık olsa da, ofsayt. Bir cüce yıldıza kütleçekim kilidi altında bulunan gezegende olası yaşam ihtimalini incelediğimiz şu yazımızı da okumanızı tavsiye ederiz.


M33 (NGC 598) Yerel Gökada grubunun önemli bir üyesidir. Genel olarak Triangulum Gökadası olarak bilinen bu güzel sarmal galaksi, komşusu M31 ve galaksimiz Samanyolu ile karşılaştırıldığında küçük kalır. Ancak evrendeki sarmal yapılı gökada boyutlarına göre orta büyüklüktedir. Uzaklığı yaklaşık 3 milyon ışıkyılıdır. Işık kirliliğinin olmadığı ortamlarda bir dürbün ile de görülebilir. Poz süresi: 51 x 30 sn. Bu yazı, anne ve babalar için çocuk...


Bu güzel sarmal galaksi, en yakınımızda bulunan, iki büyük gökadadan, yani iki dev komşumuzdan biri olan M33, ya da diğer adıyla Triangulum Gökadası'dır. Bizim galaksimiz olan Samanyolu, yerel grup denilen ve Andromeda ve Triangulum'un içinde yer aldığı üçlü bir grubun üyesidir. Bu üç büyük galaksiye, onlarca küçük cüce galaksi de eşlik ederek yerel galaksi grubumuzu oluşturur. 2.8 milyon ışık yılı uzağımızdaki M33, yerel grubumuzda büyüklük açısından üçüncü sırada yer alır. İçerdiği 40 milyarın üzerindeki yıldızla Samanyolu (400 milyar) ve Andromeda (1 trilyon) yanında oldukça küçük gibi görünse de, evrensel standartlar açısından normal boyutlarda olarak nitelenebilen bir galaksidir. Yani küçük olan o değil, sadece Samanyolu ve Andromeda fazla büyüktür. Uzaklığı nedeniyle gözle görülmesi mümkün olmasa da, çok karanlık bir ortamda çok keskin gözlere sahip kişiler tarafından görülebildiği de iddia ediliyor. Ancak, dürbünler ve amatör teleskoplar için iyi bir hedeftir. Üçgen galaksisi için bazı gökbilimcileri Andromeda'nın uydusu olduğundan şüpheleniyorlar. Gerçekten de bu galaksi bize 2.8 milyon ışık yılı uzakta olmasına rağmen, Andromeda'ya 1 milyon ışık yılından daha yakındır. Böylesi dev bir galaksiye bu kadar yakın olması, bir uydu olabileceği yönündeki şüpheleri de çağrıştırıyor doğal olarak. Dile getirilen olası senaryolardan biri, Andromeda ile Samanyolu'nun yaklaşık 3 milyar yıl sonraki birleşmesinden daha önce, Üçgen Gökadası'nın Andromeda ile birleşeceği yönünde. Galaksinin son derece ışıltılı görünmesi, yıldız oluşum hızının oldukça yüksek olmasından kaynaklanıyor. M33, sağlıklı, genç bir galaksi. Her ne kadar Andromeda ve Samanyolu kadar olmasa da, yıldız oluşumu oldukça düzenli ve hızlı. Çoğu galaksi gibi Triangulum'un merkezinde de dev kütleli bir kara delik yer alıyor. Ancak, bu dev kara delik, bizim galaksimiz Samanyolu'nun merkezindeki milyonlarca Güneş kütlesine sahip kara delikten epeyce küçük: Sadece 1.500 ila 3.000 Güneş kütlesine sahip olduğu tahmin ediliyor. Bu kütle elbette küçük değil, ancak çok büyük rakamların ifade edildiği süper kütleli kara delik klasmanında epey ufak kalıyor. Samanyolu ve Andromeda galaksilerinin çok sayıda küçük uydu galaksisi bulunuyor. Bu durum M33 için de geçerli ama, keşfedebildiğimiz uydularının sayısı oldukça düşük. Şimdilik kesinlikle bir tane cüce galaksinin M33'ün uydusu olduğuna eminiz. Bunun dışında iki cüce galaksi daha uydu adayı olarak görünüyor. Ancak, Andromeda'ya yakınlığı nedeniyle bu iki galaksinin Üçgen Gökadası'na mı yoksa Andromeda'ya mı ait olduğundan emin olamıyoruz. Yerel galaksi grubumuzun bir üyesi ... Evet, her ne kadar söylemeye gönlüm...


22 yıldır gerçekleştirilen ve ülkemizin en büyük astronomi gözlem etkinliklerinden biri olan Tübitak Uluslararası Gözlem Şenliği Covid-19 pandemi tedbirleri çerçevesinde 2020 yılı için iptal edildi. Ülkemizdeki en kapsamlı ve geleneksel olarak her yıl düzenlenen, 7'den 77'ye tüm gökbilim meraklılarına açık olan Gökyüzü Gözlem Şenliği bu sene uluslararası bir nitelik kazanacaktı. Covid-19 pandemi salgını olmasaydı, 2020 Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği 20 23 Ağustos 2020 tarihleri arasında TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Bakırlıtepe Yerleşkesi'ne komşu olan 2000 m. yükseklikteki Antalya Saklıkent'te düzenlenecekti. Bu yıl için kayıt yapanlar arasında çekilen kura sonrasında etkinliğe katılım hakkı kazananların tamamı, 2021 yılında yapılacak etkinliğe gelebilecek ve hak kaybına uğramayacaklar. 22 yıldır ulusal nitelikte düzenlenen ve iptal söz konusu olmasaydı ilk defa bu sene uluslararası katılım sağlanması planlanan bu gökyüzü kampı, ülkemizdeki en önemli bilim-toplum etkinliklerinden birisi olma özelliğini sürdürüyor. 8 Aralık 2018 Cumartesi günü, İstan...


İstanbul Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü'nden Yrd. Doç. Dr. Sinan Aliş ve ekibi, TUG'da yer alan RTT150 teleskobunu kullanarak yeni bir değişen yıldız keşfetti. Yrd. Doç. Dr. Sinan Aliş, Prof. Dr. A. Talat Saygaç, YL Öğr. Süleyman Fişek ve Doç. Dr. Hasan Esenoğlu'ndan oluşan bir grup araştırmacı, TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin RTT150 teleskobu ve ona bağlı çalışan TFOSC adlı algılayıcısı ile yürüttükleri gözlem projesi sırasında yeni bir değişen yıldız keşfettiler. Değişen olduğu keşfedilen bu yıldız, Kutup Yıldızı'nın da içinde yeraldığı Küçük Ayı adlı takımyıldızda yeralıyor. Araştırma grubu başka bir yıldızla ilgilenmelerine rağmen, aynı alanda bulunan SDSS J164808.23+765802.5 adlı yıldızın parlaklığının değiştiğini farkettiler. Başka gecelerde elde edilen verilerin de kontrol edilmesi üzerine bu yıldızın bir değişen yıldız olduğu anlaşıldı. SDSS J164808.23+765802.5 adlı yıldızın değişimi ile ilgili herhangi bir kayıt bulunmuyor. Astronomlar, bu tür keşifleri duyurmadan önce uluslararası merkezlerden doğrulama alırlar. Değişen yıldızlarla ilgili olarak iki önemli merkez bulunuyor. Bunlardan birincisi Rusya'daki GCVS , diğeri ise Macaristan'daki IBVS . Kayıtlara geçen, bilinen tüm değişen yıldızların adlandırılmaları Uluslararası Astronomi Birliği'nin belirlediği kurallara göre GCVS tarafından yapılıyor. Değişen yıldızlarla ilgili haberlerin, gelişmelerin ve bilimsel çalışmaların yayınlandığı IBVS bülteni ise IAU adına Macaristan'daki Konkoly Gözlemevi tarafından yayınlanıyor. Değişen yıldızlar, astronomların yıldız iç yapı ve evrimlerinin anlaşılmasına büyük rol oynuyor. Farklı kütle, kimyasal kompozisyon ve yaştaki yıldızların fiziksel özellikleri ve bu özelliklerin evrim üzerindeki etkileri değişen yıldızların gözlemleri ile elde edilen birikim sayesinde anlaşılıyor. Bu nedenle her yeni değişen yıldız, sahip olduğu farklı özellikler ile yıldız evrim modellerinin sınanmasına ve iyileştirilmesine yardımcı oluyor. Sıradışı özellikler göstermese dahi, her yeni değişen yıldız bu alandaki bilgimizi pekiştiriyor. RTT150 ile değişen olduğu keşfedilen bu yıldızın ayrıntılı olarak takip edilmesi ve değişim doğasının yakından incelenmesi gerekiyor. Ancak, araştırma grubunun yaptığı ilk incelemelere göre, SDSS J164808.23+765802.5 adlı yıldız bir zonklayan değişen yıldız. Bu tür değişen yıldızlar, iç yapılarındaki kararsızlıklar nedeniyle yarıçaplarını düzenli olarak arttırıp azaltıyorlar. Yani, yıldız dönemli bir şekilde şişip, büzülüyor. Bu sırada, yıldızın büyüklüğü artarken, yoğunluğu azalıyor, sıcaklığı artıyor. Sıcaklığın artması ise yıldızın parlaklığını önemli ölçüde arttırıyor. Astronomlar bu parlaklık artış azalış düzeninden yıldızın zonklayan bir yıldız olduğunu anlayabiliyorlar. Yrd. Doç. Dr. Sinan Aliş'in liderlik ettiği grubun elde ettiği gözlemler, SDSS J164808.23+765802.5 adlı yıldızın yaklaşık 3 saatlik bir dönemle şişip büzüldüğünü gösteriyor (Şekil 1). Bu gruba dahil olan değişen yıldızların çoğu düzgün bir hareketle, bütünlük içinde yarıçapını arttırıp azaltıyor. Astronomlar bu tür zonklamaları çapsal zonklamalar olarak adlandırıyorlar (Şekil 2). Ancak bu grubun bazı alt sınıflarında zonklamalar düzenli olmayabiliyor, yıldızın farklı yerlerinde farklı dönemlerde şişip büzülmeler meydana gelebiliyor. Bu tür zonklamalar da çapsal olmayan zonklamalar olarak adlandırılıyor (Şekil 3). Dr. Aliş'e göre; keşfin kendisinin çok büyük bir bilimsel önemi yok, yalnızca titiz ve dikkatli çalışmanın bir sonucu. Ancak bugünden sonra bu yıldızın ayrıntılı incelenmesiyle elde edilecek bilgiler astronomlar için önemli olacak. Araştırmacılar önümüzdeki günlerde İstanbul Üniversitesi Gözlemevi'nin 60 cm'lik IST60 teleskobuyla yıldızı ayrıntılı incelemeye alacak ve parlaklık değişimlerini takip edecek. Önümüzdeki günlerde IBVS'nin 6213 numaralı sayısında yayınlacak çalışmaya göre, SDSS J164808.23+765802.5 adlı yıldız zonklayan değişen yıldızların bir alt grubu olan Delta Scuti sınıfından. Bu da yıldızın çapsal olmayan zonklamalar yaptığı anlamına geliyor. İlk belirlemeler yıldızın yüzey sıcaklığının Güneş'e benzer bir şekilde 6000 K olduğunu gösteriyor. Küçük Ayı takımyıldızında en son adlandırılmış değişen yıldız BB UMi adında. IAU'nun değişen yıldızları adlandırma kurallarına göre, Yrd. Doç. Dr. Sinan Aliş ve arkadaşları tarafından keşfedilen bu yeni değişenin adı büyük olasılıkla BC UMi olacak. Uluslararası Astronomi Birliği'nin Değişen Yıldızlar Bülteni IBVS'ye http://konkoly.hu/ibvs/adresinden erişilebilinir. Şu aralar basın ve sosyal medyada, ... Ross 154, bize en yakın yıldızlar a...


Bir gün, Hollandalı bir öğretmen olan Hanny van Arkel, internette herkese açık biçimde incelenmeyi bekleyen Sloan Sayısal Gökyüzü Araştırması görüntüleri arasında gezinirken bu görmüş olduğunuz tuhaf yeşil şeyi keşfetti. Yaklaşık 650 milyon ışık yılı uzağımızda yer alan ve üstteki fotoğrafta da gördüğünüz IC 2497 gökadasının hemen önünde görülen bu yeşil nesnenin ne olduğu henüz tam olarak açığa kavuşturulamadı. Ancak bilim insanları, bu nesnenin büyük ihtimalle bir cüce galaksi olduğunu ve bu galakside yer alan toz bulutlarının; arka plandaki IC 2497'nin merkez civarında 100 bin yıl önce oluşan bir kuazarın ışığını yansıttığını düşünüyorlar. Yeşil bulutun gizemi henüz net olarak çözüme kavuşturulamamışsa da, Hanny van Arkel bir uzay cismine ismini vermeyi başardı. Bu yeşil bulut artık Hanny's Voorwerp olarak isimlendiriliyor. Evren çok büyüktür. Öyle ki Dünya'd... Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbi...


-Mustafa Kemal Atatürk- Ülkemizde yaklaşık 30 yıldır konuşulan uzay ajansı, nihayet kuruldu! Biz de, geçtiğimiz yıl (2017) yayınlanan uzay ajansı taslağı üzerinden yeni kurulan ajansımızı uzay hukuku ekseninde incelemeye çalıştık. Bu ilkeyi vaktinde hedef olarak kabul eden ve havacılığa tarihi boyunca yakın ilgi gösteren bir ülke olarak Türkiye'nin, dünyadaki baş döndüren havacılık ve uzay çalışmalarına 20. Yüzyıl boyunca uzak ve ilgisiz kalması artık canımıza tak ettiğinden dolayı bir ajans kuralım bari dedik ülkece, sanırım. Günümüzde, Dünya genelinde 40'a yakın ülkede Ulusal Uzay Ajansı bulunmaktadır. Ülkemizde Uzay Ajansı kurulması hedefi 57'nci Hükumet döneminde gündeme gelmiş, 2000 yılında oluşturulan Vizyon 2023 perspektifi de Türkiye'nin uzay çalışmalarına yönelik bir öncü olmasını da ortaya koymuştur. Akabinde 26 Şubat 2001 tarihinde Milli Güvenlik Kurulu kararı, daha sonra 2 Mart 2001 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ile 'Türkiye Uzay Kurumu kurulması için çalışma başlatılmıştır. 15 Mayıs 2002 tarihli Başbakanlık genelgesiyle TÜBİTAK görevlendirilmiştir. Tasarı ile ülkemizin uzay ve havacılık sektörünün ihtiyaç duyduğu bir kurumsal yapı, Türkiye Uzay Ajansı adı altında kurulmaktadır. Diğer gelişmiş ülkelerdeki havacılık ve uzay organizasyonları da dikkate alınarak tasarlanan yapı; hızlı, etkin, dinamik ve bağımsız çalışabilmesi için AJANS şeklinde kurgulanmıştır. Yine bu Tasarı ile halihazırda çeşitli kuruluşlar tarafından yürütülmekte olan uzay ve havacılık faaliyetlerini koordine edecek, uzay ve havacılık faaliyetlerine özel sektörün de katılımını sağlayacak, ehil ve uzman yerli ve yabancı personelin çalışmasına imkan verecek hukuki altyapı sağlanmaktadır. Ayrıca Ajansın uzay ve havacılık alanında etkin araştırma ve teknoloji geliştirme faaliyetlerinde bulunabilmesi ve bu amaçla ihtiyaç duyulacak destek ve teşviklerin sağlanabilmesini bakımından gerekli hukuki düzenlemeler tasarıya işlenmiştir. KANUN TASARISI, 27 madde ve 4 geçici maddeden oluşmaktadır. Uzay aracı: İlgili ekipmanlar, cihazlar ve komponentlerden oluşan uzay taşıma sisteminin parçalarını ve uzay mekiği dahil fırlatılması planlanan, fırlatılan veya uzayda birleştirilen nesneleri, Uzay operasyonu: Herhangi bir nesneyi uzaya fırlatma ya da fırlatma teşebbüsü, bir nesnenin uzayda seyrinin komutası veya gerekli hallerde dünyaya geri dönüşü ile ilgili herhangi bir faaliyeti, Uzay operatörü: Bir uzay operasyonunun sorumluluğunu üstlenen ve bir uzay operasyonunu bağımsız bir şekilde yürüten herhangi bir gerçek ya da tüzel kişiyi, Uzay tabanlı veri işletmecisi: Yer gözlem uydu sisteminin programlanmasını gerçekleştiren ya da uzaydan yer gözlem verisinin alınmasını sağlayan gerçek ya da tüzel kişiyi, Türkiye Uzay Ajansı, kamu tüzel kişiliğini haiz ve Cumhurbaşkanlığı'na bağlı olarak kurulmuştur. Ajans, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. Ajansın taşınır ve taşınmazları ile para, evrak, dosya ve varlıkları Devlet malı hükmünde kabul edilerek, haciz ve rehin işlemlerinden muaf tutulmuştur ve bunlar aleyhine işlenen suçlar Devlet malı aleyhine işlenen suçlar gibi cezalandırılır. Uzay platformları, uzay araçları, fırlatma tesis ve sistemleri, hava araç ve sistemleri ve bunlara ait her türlü alt sistemlerin geliştirilmesi, entegrasyonu, fırlatılması, izlenmesi ve operasyonu ile ilgili faaliyetleri yürütmek, gerektiğinde bu hususlarda yetkilendirme yapmak, bu araç ve sistemlerle ilgili test ve geliştirme çalışmalarını yürütmek, bunlar için gerekli iş ve işlemleri yapmak veya yaptırmak, Deneysel amaçlı uydular, uzay ve hava araçları geliştirmek veya bunların geliştirilmesi amacıyla yerli veya yabancı tüzel kişilerle anlaşmalar yapmak, deneme izinleri vermek, uzay ve hava araçları için yeni teknolojiler geliştirmek, Uzaya ilişkin ulusal egemenlik kapsamındaki hakların kullanımı, bu hakların yönetimi ve kullandırılmasına yönelik usul ve esasları hazırlamak, ülkemizin uzaya yönelik hak ve menfaatlerinin korunması ve güvence altına alınması için ulusal ve uluslararası kuruluşlarla koordinasyonu yürütmek, uluslararası anlaşmalar uyarınca uzaya fırlatılan nesnelerin kayıtlarını devlet adına tutmak, Birleşmiş Milletler nezdinde tescil işlemlerini gerçekleştirmek, Bilimsel ve araştırma geliştirme amaçlı uzay operasyonları ile insanlı veya insansız uzaya erişim ve uzayın keşfine yönelik operasyonlar yapmak, kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör kuruluşları tarafından uzaya gönderilecek uydu ve uzay araçlarının fırlatılmasına ve yörüngeye yerleştirilmesine ilişkin gerekli izinleri vermek ve koordinasyonu sağlamak, Uzayın keşfine yönelik araştırmalar yapmak, yaptırmak, gerekli sistem ve araçları tasarlamak, geliştirmek veya sair suretle temin etmek, bu amaçlarla üniversiteler, diğer bilimsel kurum ve kuruluşlarla veya yurtdışındaki kuruluşlarla işbirliği yapmak ve gerekli çalışmaları yürütmek. Okyanuslar ve kutuplarla ilgili araştırmalar yapmak, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordineli olarak gerekli hallerde buralarda geçici veya daimi araştırma merkezleri, istasyonlar kurmak/kurdurmak, ilişkili faaliyetleri yürütmek, Ajans bünyesinde elde edilen tüm fikri ve sınai hakların bedelli veya bedelsiz olarak devredilmesine, lisans izninin verilmesine veya bu hakların konusu ürünlerin üretim ve satışının yapılmasına karar vermek, Astronomi ile ilgili çalışmalar yapmak, bu amaçla gözlemevleri kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek, optik, kızılötesi ve radyo teleskop ve benzeri teleskop teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapmak, bu yöndeki çalışmaları desteklemek, astronomi ile ilgili ulusal düzeyde yürütülen çalışmaları koordine etmek, uluslararası işbirliklerini geliştirmektir. Ajansın; Uzay Kurulu, Başkanlık, Bilim ve Teknoloji Yönlendirme Komitesi ve Uzay Uygulamaları Geliştirme ve Koordinasyon Komitesi olmak üzere dört adet organı vardır. Uzay Kurulu, Ajansın karar organıdır ve Başkan dahil yedi üyeden oluşur. Başkan, Kurulun da başkanıdır. Başkan, Cumhurbaşkanı'nın teklifi üzerine müşterek kararla, Kurulun diğer üyeleri ise Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Başkan ve Kurul üyeleri, yükseköğretim kurumlarının en az dört yıllık eğitim veren fakültelerinin mühendislik, fizik, kimya, iktisat, işletme, kamu yönetimi, hukuk, maliye, astronomi, uluslararası ilişkiler lisans bölümlerinden veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun ve alanlarında en az on iki yıl yurtiçi ve/veya yurtdışı bilgi ve deneyime sahip, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda öngörülen genel şartları haiz olanlar arasından atanacaktır. Uzay Kurulunun Başkan ve üyelerinin matematik ve biyoloji gibi temel bilimlerden mezun olanlar arasından seçilip seçilmediğini; uzay araştırmaları, uzay ve havacılık konularında eğitim ve iş deneyimlerine sahip olanlara öncelik verilip verilmediğini ilerleyen tarihlerde göreceğiz. Kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere aykırı olmamak kaydıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde uzay ve havacılık araçları ve sistemleri geliştirebilecek, imal edebilecek ve uzaya yönelik faaliyetlerde bulunabilecektir. Ajansın iznine tabi hususlar ile alınacak izinlere ilişkin usul ve esaslar Ajans tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenecektir. Ajans, özel sektör tarafından bağımsız bir şekilde uydular geliştirmek, fırlatmak, işletmek ve benzeri kabiliyetlere sahip olmanın önemini dikkate alarak, gerekli ekipman ve teknolojiler konusunda araştırma ve geliştirme amacıyla tesisler ve yerleşkelerin kurulması, uzaya yönelik faaliyetlerin desteklenmesi ve radyo frekanslarının tahsisinin sağlanması dahil olmak üzere uzayın kullanımının teşviki amacıyla gerekli her türlü tedbiri alacaktır. Uzay ve havacılık ile ilgili faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler, yürürlüğe konulacak yönetmelikle öngörülen faaliyetleri ve elde ettikleri yetenekleri uzay ve havacılık politika ve stratejisinin geliştirilmesi çerçevesinde Ajansa bildirmekte yükümlüdür. Olağanüstü haller ile ülkenin güvenliğini ilgilendiren durumlarda, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde tüm uzay sistemleri, ilgili mevzuatı çerçevesinde milli güvenlik ve milli savunma amaçları doğrultusunda kullanılacaktır. Ajans, bir uzay nesnesini fırlatma, komuta etme, fırlatılan uzay nesnesinin komutasını devralma veya bu nesnenin dünyaya geri dönüşünü gerçekleştirmeye yönelik faaliyetlerle ilgili olarak başvuru sahibinin belirli bir zaman diliminde etik, finansal ve profesyonel garantileri sağladığını onaylayan, bildirilen sistem ve prosedürlerin ortaya konan teknik düzenlemelere uygunluğunu tasdikleyen lisanslar verebilecektir. Ajans tarafından verilecek lisanslar belli operasyonlar için yetkilendirmelere eşdeğer olabilir. Bir uzay nesnesi, Türkiye sınırları içerisinden veya Türk yargısına tabi tesisler ya da araçlardan uzaya fırlatmayı veya uzaydan Türkiye sınırları içerisine veya Türk yargısına tabi tesislere ya da araçlara geri döndürmeyi planlayan, uyruğu ne olursa olsun tüm işletmeciler ile Uzaya fırlatma hizmetlerini tedarik etmeyi ya da bir nesnenin uzayda seyrini komuta etmeyi planlayan, Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan gerçek ya da merkezi Türkiye'de bulunan tüzel kişiler Ajans tarafından bu Kanun hükümleri çerçevesinde verilmiş bir yetki belgesine sahip olmaksızın faaliyette bulunamayacaklardır. Ajans, bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerinin yerine getirilmesinde veya bu amaçla ilişki içinde bulunduğu gerçek ve tüzel kişilere sözleşmeye tabi olarak iş vermesi durumunda, karşılaşılabilecek zararları ve riskleri telafi etmek veya ettirmek için sigorta yaptırabilir veya teminat isteyebilecektir. Ajans, deneysel bir hava veya uzay aracı ya da hava veya uzay aracı içim yeni bir teknoloji veya prototip geliştirilmesi amacıyla yapacağı anlaşmalar çerçevesinde geliştirilen veya kullanılan deneysel hava veya uzay aracının geliştiricisine, sorumluluk sigortası veya teminat sağlayabilecektir. Ajans veya özel sektör ya da ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından uydu, uzay ve havacılık teknolojisi ile sistemlerinin geliştirilmesi ve üretilmesi amacıyla kurulan montaj, entegrasyon ve test merkezleri, laboratuvarlar, araştırma merkezleri, enstitüler, uçuş pistleri, test alanları, fırlatma rampa ve üsleri ve benzeri altyapı ve tesislerin veya aynı amaçla oluşturulan Ar-Ge merkezleri, kuluçka merkezleri ve benzeri araştırma altyapıları ile uzay ve havacılık teknolojileri ekosistemine dahil şirketler ile kişi ve kuruluşların yer alacağı ihtisas bölgeleri kurulacaktır. Bu kanun ile Ajans'ın görev ve yetkileri ile ilgili idari yaptırımlar ve adli cezalar da öngörülmektedir. Yetkilendirme ile ilgili hükümlere uymaksızın faaliyet gösteren veya Ajans tarafından yetkilendirilmiş olmakla birlikte yetkilendirildiği hususlar dışında başka bir faaliyeti yetkisiz olarak yürüten işletmeciler hakkında Ajans tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde bir milyon Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Ajansa ait herhangi bir Laboratuvar, istasyon, üs ya da benzeri tesislerle bunların müştemilatının veya Ajansa ait herhangi bir hava aracı, füze, uzay aracı ve benzeri araçların, diğer mülk veya cihazlarının ya da Ajansla bir sözleşmesi bulunan yüklenicilerle bunların altyüklenicisi gerçek ya da tüzel kişiye ait mülkler veya ekipmanların korunması ve güvenliği için Ajans tarafından yayınlanan herhangi bir düzenleme ya da talimatı kasıtlı olarak ihlal edenler Ajansın talebi üzerine bir yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Türk Uzay Ajansı'nın kurulmasını müteakip, Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi 'ne verilen yetkiler çerçevesinde, uydu yörünge pozisyonlarının kullanımı ve işletilmesi ile ilgili olarak Türksat A.Ş. tarafından yürütülmekte olan hizmetlerin bu Kanunla getirilen hükümler kapsamında düzenlenmesi, uydular ve altyapısının işletilmesi ile ilgili hak, yetki ve yükümlülüklerinin belirlenmesi amacıyla Ajans ile Türksat A.Ş. arasında bir görev sözleşmesi imzalanacaktır. Uzay ajansı bünyesinde yapılacak yatırımların, tüm fikri ve sınai haklarının bedelsiz devrinin öngörülebilmesinin piyasa aktörleri arasında haksız rekabete yol açabileceği, Yasa tasarısı ile işçi statüsünde olan kurum çalışanlarının sendikal örgütlenme ve toplu pazarlık hakkından mahrum bırakıldığı, Türkiye Uzay Ajansı'nın, ülkemiz açısından oldukça önemli olan uzay ve havacılık sektörlerinde teknolojide dışa bağımlı olmayan, rekabetçi bir sanayinin geliştirilmesi, uzay ve havacılık teknolojileri alanında bilimsel ve teknolojik altyapıların ve insan kaynaklarının geliştirilmesi, uzay teknolojilerinin kullanımının yaygınlaştırılması, ülkemizin uzaya yönelik hak ve menfaatlerinin korunması yolunda başarılı olmasını temenni ederiz. New York Planetaryumu eski müdürü R... Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi ... Daha önce, düşen bir uzay aracı siz...


Türkiye Uzay Ajansı , 9 Şubat 2021 Salı günü iki yıldan uzun süredir duyurulması beklenen programını ve yol haritasını açıklandı. Açıklamada dile getirilen olan proje ve hedefleri, Kozmik Anafor Youtube kanalında, Dr. Umut Yıldız, Prof. Dr. Lokman Kuzu, Prof. Dr. Yurdanur Tulunay, Prof. Dr. İbrahim Küçük, gibi uzmanlar eşliğinde canlı yayında yorumladık. Milli uzay programını detaylıca öğrenmek için, aşağıdan veya bu linkten ulaşabileceğiniz yayınımızı izleyebilirsiniz. Ülkemizde Uzay Ajansı kurulması hedefi 57'nci Hükumet döneminde gündeme gelmiş, 2000 yılında oluşturulan Vizyon 2023 perspektifi de Türkiye'nin uzay çalışmalarına yönelik bir öncü olmasını da ortaya koymuştur. Akabinde 26 Şubat 2001 tarihinde Milli Güvenlik Kurulu kararı, daha sonra 2 Mart 2001 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ile 'Türkiye Uzay Kurumu kurulması için çalışma başlatılmıştır. 15 Mayıs 2002 tarihli Başbakanlık genelgesiyle TÜBİTAK görevlendirilmiştir. 2017 yılında meclise iletilen Türkiye Uzay Ajansı kanun tasarısını, bu linkteki yazımızda detaylıca incelemiştik. Türkiye Uzay Ajansı'nın, ülkemiz açısından oldukça önemli olan uzay ve havacılık sektörlerinde teknolojide dışa bağımlı olmayan, rekabetçi bir sanayinin geliştirilmesi, uzay ve havacılık teknolojileri alanında bilimsel ve teknolojik altyapıların ve insan kaynaklarının geliştirilmesi, uzay teknolojilerinin kullanımının yaygınlaştırılması, ülkemizin uzaya yönelik hak ve menfaatlerinin korunması yolunda başarılı olmasını temenni ederiz. Şu aralar basın ve sosyal medyada, ... Bu gördüğünüz gök cismi, gerçekte b... Yıldızlar, çoğu zaman çok güzel gör...


CoronAstronomy yarışması, Uluslararası Astronomi Birliği'nin Covid-19 salgını nedeniyle okullarda eğitim ve toplu astronomi etkinliklerinin mümkün olmadığı bu karantina günlerinde, ülkelere tavsiye ettiği ve yaratıcı fikirler içeren online etkinliklerin gerçekleştirilmesinin uygun olacağı önerisinin ülkemiz astronomi toplulukları tarafından değerlendirilmesi ile organize edildi. Kozmik Anafor Astronomi Topluluğu'nun öncülüğünde bir araya gelen Kosova Astronomi Kulübü , Uludağ Üniversitesi Astronomi Topluluğu, Arel Üniversitesi Astronomi Kulübü ile İstanbul Üniversitesi Kozmoloji ve Astrofizik Kurulu bir araya gelerek; Sanatını astronomi ile harmanla sloganıyla yola çıkılan, astronomi bilimi ve sanatın bir araya getirildiği bir uluslararası yarışma organize etti. Türkiye'nin, Dünya genelindeki astronomi ve uzay bilimleri topluluklarına tanıtımına büyük katkıda bulunan ve ana akım medyamızda da ses getiren bu yarışmaya ülkemizin yanı sıra; ABD, Almanya, Arjantin, Fransa, Hindistan, İngiltere, İran, İspanya, Kosova, Meksika, Polonya, Rusya, Suriye, Şili ve Türkmenistan gibi 16 ülkenin vatandaşları da eserleriyle katıldılar. Toplamda 125 eserle katılım gerçekleşen yarışma süreci boyunca, sanatını astronomi ile harmanlamak isteyen yarışmacıların eserleri gün gün katılım sırasına göre Kozmik Anafor ve CoronAstronomy sosyal medya hesaplarında yayınlanarak astronomi ve sanat tutkunlarının beğenisine sunuldu. 30 Nisan'daki yarışma katılım süreci sona erdiğinde ise, destekçi astronomi kulüpleri kendi puan önerilerini seçici jüriye ilettiler. Astronomlar ve sanatçılardan oluşan seçici jüri üyelerinin her biri de, tüm eserleri birbirlerinden bağımsız biçimde değerlendirerek puanladı. Nihayetinde, seçici jüri ve astonomi kulüpleri tarafından verilen tüm puanlar toplanarak her katılım kategorisinde birinciler belirlendi. Dijital sanatlar kategorisinde; Türkiye'den Mirkan Yusuf Kalkan , Klasik sanatlar kategorisinde; İran'dan Hemad Javadzade , Tüm kategorilerden bağımsız olarak, jüri özel ödülü olan En İyi Kozmik Sanatçı kategorisinde; el kesimi kağıt kolaj çalışmasıyla Mehmet Seymenoğlu seçildi. Etkinlik düzenleme kurulundan Haşim Aktaş, Şeyma Ceren Sanlı, Naci Yavuz ve Zafer Emecan, eğitim ve öğretimin aksadığı, insanların evde kalmak zorunda olduğu zor günlerde, bu uluslararası etkinliği düzenledikleri için çok mutlu olduklarını, gelen yoğun katılımın da bu mutluluklarını perçinlediğini, planları arasında yarışmanın ikincisini düzenlemenin de yer aldığını söylüyorlar..


Türk Astronomi Derneği tarafından yürütülen kampanya ile Pegasus takımyıldızında bulunan WASP-52 bilimsel adıyla bilinen yıldız ve onun çevresinde yörüngede dolanan ötegezegen Göktürk olarak isimlendirildi. Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullar, üniversiteler, gözlemevleri, astronomi ve astrofizik bölümleri, planetaryumlar, bilim merkezleri kurumsal önerileri ile kampanyaya katıldılar. Yaklaşık 457 ışık yılı uzaktaki WASP-52 yıldızı ve çevresinde dolanan gezegen için gelen 300'e yakın isim önerisi Ulusal Ötegezegen İsimlendirme Komitesi tarafından kurallara ve önceden başka gökcisimleri için kullanılan isimler dikkate alınarak ayıklandı. Sonrasında TAD üyeleri tarafından oylanan isim önerileri içinden en çok oyu olan Anadolu ve Göktürk isimleri sırasıyla yıldız ve gezegen için belirlenmiş oldu.


Yukarıda gördüğünüz görüntü, Roketsan tarafından geliştirilen SR-0.1 Sonda sıvı yakıtlı roket yeryüzünden yaklaşık 130 km yukarıda iken alındı. Öncelikle belirtelim ki, amaç Dünya'nın fotoğrafını çekmek değildi. Dünya görüntüsünü yakalayan kameraların asli görevi, testler sırasında roket kademelerinin ayrılışının başarılı olup olmadığını gözlemlemekten ibaretti. O nedenle görüntünün kalitesi düşük. Aslında katı yakıt teknolojisiyle daha önce, 2018 yılında uzaya adım atan Türkiye, ilk kez sıvı yakıtlı roket motoru teknolojisiyle uzaya erişti. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından başlatılan Mikro Uydu Fırlatma Sistemi Geliştirme Projesi'nin , Roketsan tarafından geliştirilen SR-0.1 Sonda Roketi'nin ilk prototipi, sıvı yakıtlı motor teknolojisiyle uzaya gönderildi. Bu başarılı test atışı, uyduların yörüngeye hassas yerleştirme ihtiyacını karşılamasının yanı sıra, Türkiye'nin uzayda bilimsel çalışmalara başlaması açısından da tarihi bir adım oldu. Bu başarılı test, MUFS Geliştirme Projesi'nin yörüngeye hassas yerleştirme ihtiyacını karşılaması planlanan sıvı yakıtlı roket motorlarının geliştirilmesine büyük bir katkı sağlarken, Türkiye'nin uzayda bilimsel çalışmalarına başlaması açısından da bir ilk oldu. Roketsan'ın Uydu Fırlatma Uzay Sistemleri ve İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi'nde yürütülen MUFS projesi bittiğinde, 100 kilogram ve altındaki mikro uydular, yüksekliği en az 400 kilometre olan Alçak Dünya Yörüngesi'ne yerleştirilebilecek. 2025 yılında fırlatılması hedeflenen mikro uydu ile Türkiye, Dünya'da sayılı ülkenin sahip olduğu uydu fırlatma, test etme, üretme altyapısı ve üs kurma yeteneğine kavuşmuş olacak. Daha önce Higgs Bozonu'nun ne old... Bugün evren hakkında bazı temel fik...


Hazırladığımız aşağıda görebileceğiniz infografikte, her bir adet O-B sınıfı dev yıldıza karşı, kaç tane diğer türlerden yıldız bulunduğunu görebilirsiniz. Samanyolu'ndaki yaklaşık 400 milyar yıldızın birbirlerine oranları burada olduğu gibidir. Anakol yıldızları kütlelerine göre sınıflandırıldıklarında, en ağırdan en hafife doğru; O, B, A, F, G, K ve M harfleriyle sembolize edilirler. Bu harfler, aynı zamanda yıldızın tayf türünü de belirler. O-B tayf türü yıldızlar en büyük kütleye (Güneş'in 8 ila 120 katı) sahipken, M tayf türü yıldızlar en düşük kütleye (Güneş'in yüzde 8'i ila yüzde 60'ı) sahiptir. Bizim Güneşimiz, G tayf türü olarak nitelenen sarı cüce bir yıldızdır. Görselin en altında bulunan kırmızı devler ise, O, B, A, F, G ve K tipi yıldızların ölmeden hemen önce şişerek büründükleri, geçici hallerdir. Evrenin doğuşundan bugüne kadar geçen 13.7 milyar yılda, çok uzun ömürlü oldukları için (20 milyar ile birkaç trilyon yıl arası yaşarlar) hiçbir K ve M tipi yıldız ölmemiştir. Anakol, bir yıldızın çekirdeğindeki nükleer reaksiyon ile, kütle çekiminden kaynaklı sıkışmanın dengede olduğu dönemdir. Yıldızlar, sağlıklı zamanları diyebileceğimiz bu evrede ömürlerinin en uzun kısmını geçirirler. Örneğin Güneş bir anakol yıldızıdır ve en az 4.5 milyar yıl daha bu evrede kalacaktır. Hidrostatik denge adı verilen bu evre hakkında daha detaylı bilgi için bu linkteki yazımızı okuyunuz. Bir yıldızın başlangıç kütlesi ne kadar küçükse, o kadar uzun ömürlüdür. Bunun sebebi, daha küçük kütleye sahip olan yıldızın enerji üretilen çekirdeğinin boyutlarının küçük olması ve bu bölgede basıncın görece düşüklüğüdür. Bu nedenle yıldız küçüldükçe, enerji üretimi azalır. Bu durum, yıldızın yakıtını daha uzun süre kullanmasına neden olur. Kütle büyüdükçe, yıldızın çekirdeğinin çapı, yani nükleer reaksiyona giren maddenin miktarı fazlalaşır. Ek olarak büyük kütlesi nedeniyle çekirdekteki basınç çok daha fazla seviyelere ulaştığı için, enerji üretimi yüksektir. Dolayısıyla dev yıldızlar yakıtlarını çok hızlı biçimde tüketerek kısa sürede ölürler. O-B sınıfı dev yıldızlar için anakol evresi kütle miktarındaki değişime göre 1 ila 150 milyon yıl arasıdır. Bu süre sonunda yıldız hızla bir kırmızı dev'e, ardından en büyük kütleli olanları süpernova patlamasıyla nötron yıldızı veya kara deliğe dönüşür. Daha düşük kütleli olanlar ise, kırmızı dev evresinden sonra bir gezegenimsi bulutsu meydana getirerek beyaz cüce olarak hayata veda ederler. A-F sınıfı yıldızların anakol evresi, kütle miktarındaki değişime göre yaklaşık 300 milyon yıl ile üç milyar yıl arasında bir süreci kapsar. Bu süre sonunda yıldız bir kırmızı deve dönüşür. Ardından önce gezegenimsi bulutsu ve nihayetinde bir beyaz cüceye dönüşerek ölür. G sınıfı sarı cüce yıldızlar, kütlelerine göre 8 ila 13 milyar yıl arasında anakol evresinde kalırlar. Sonrasında kırmızı deve dönüşler. Sonunda bir gezegenimsi bulutsu oluşturup, beyaz cüceye evrilerek hayatları son bulur. K sınıfı turuncu cüce yıldızlar, kütle miktarlarına göre 20-50 milyar yıl arası bir süreyi anakol evresinde geçirirler. Sonları, G tipi yıldızlar gibidir.


Varacağımız mesafeler ne kadar uzak olsa da bizi uzayda zorlayan en büyük etken, kullandığımız araçların yavaşlığı. Parçacıkları ışık hızına yakın hızlara kadar hızlandırabiliyoruz ama uzay araçlarının hızı, ışık hızının yüzde üçüne bile çıkamıyor. Mars'a gitmek, bugünkü teknoloji ile en az beş ay sürüyor. Şu aralar kızıl gezegene üç günde varmamızı sağlayacak bir sistemden bahsediliyor. NASA ile çalışan bilim insanı Philip Lubin uzay aracını lazerlerin ittiği dev yelkenlerle hızlandıracak bir sistem üzerinde çalışıyor. Sistemin arka planında fotonların yarattığı momentum var ama Güneş kaynaklı fotonlar yerine bu kez Dünya merkezli dev lazerlerden bahsediyor. Lubin'e göre son gelişmeler bu olayı bilimkurgudan bilimsel gerçekliğe taşıyor ve bunu yapmamamız için bir sebep yok. Bu sistemin nasıl çalışacağını anlamaya çalışalım. Günümüzde kullanılan kimyasal yakıtlar büyük bir itki sağlasa bile bu, kısa süreli ve ancak büyük miktarların yakılması ile sağlanabiliyor. Kimyasal itki sistemleri, ışınım ya da ışık kullanılan elektromanyetik sistemlere göre çok verimsiz. Lubin'in bir makalesinde dediği gibi, kimyasal sistemler kimyasal enerji ile sınırlıyken, elektromanyetik ivmelenme ışık hızıyla sınırlı. Burada şöyle bir sorun var: Elektromanyetik ivmelenmeyi laboratuvar ortamında yaratmak basit olsa da fotonik itki, pek çok karmaşık sisteme ihtiyaç duyar. Öncelikle CERN'deki LHC'de bulunanlar gibi çok güçlü süper iletken mıknatıslar gerekir ve bunları uzay seyahati için gereken uygun boyutlarda tasarlamak hiç kolay değildir. Peki fotonlar kocaman uzay aracını nasıl itecek? Fotonlar kütlesiz olmakla birlikte yüksek enerji ve momentum taşırlar. Bir nesneden yansıdıklarında o nesneye ufak bir itme uygularlar. Büyük bir yelkene uygulamaya devam ederlerse sonuç olarak uzay aracı hızlanır. Lubin ve ekibi sistemlerini henüz denemedi ama, 100 kiloluk bir yükü Mars'a üç günde götürebileceklerini hesap etti. Gönderilen roketlerin tonlarca olan kütlesini düşünecek olursak bu miktar inanılmaz küçük kalır çünkü araç, üzerinde hiçbir yakıt taşımayacak. Hesaplara göre insanlı bir aracın Mars'a gitmesi ise yaklaşık bir ay alacak. Yani bugünkü en güçlü roketin beşte biri. Fotonik itki bir uzay aracını ışık hızının yüzde otuzuna kadar hızlandırabilir ve bu 50-100 gigawatts kimyasal enerjiye denktir. Ama asıl faydası, bizi Güneş Sistemi'nin ötesine taşıyacak uzun mesafelerde görülecektir. Açıkçası bu sistem insan taşıma amacıyla tasarlanmadı çünkü, uzun mesafeleri gitmek için çok daha ağır olması gerekir. Lubin'e göre robotlar uzun mesafe için daha iyi bir seçenek ve hatta Lubin, zar kadar ince uzay araçlarını ışık hızına yakın hızlara çıkarmayı öneriyor. Yine de yapay zekamızı uzak mesafelere, özellikle yaşanabilir gezegenlere göndermek çok büyük bir şey. Lubin'in makalesinde belirttiği gibi, bizi evimizden uzaklara götürecek yolculuğa çıkmanın zamanı gelmiştir belki de. Lubin ve ekibi 2015 yılında NASA'dan fon kazandı ve fotonik itki sisteminin uzay seyahatlerinde kullanılabileceğini kanıtlamaları bekleniyor. Bizler de onlardan gelecek sonuçları merakla bekliyoruz. Not: Uzay araçlarında kullanılacak yüksek teknolojili itiş sistemleri hakkında çok geniş kapsamlı bilgi için, geleceğin itki sistemleri isimli yazı dizimizi okuyabilirsiniz.


Aşağıda, bilimsel çalışma ve araştırmalarınızda yararlanmak üzere listelenmiş akademik kaynaklar yer almaktadır. Bunlar popüler bilim kaynakları değildir. Güvenilir Türkçe popüler bilim kaynaklarına bu linkten ulaşabilirsiniz. Bu online veritabanı; American Chemical Society yayınlarına ait 1879 yılından günümüze kadar olan kimya alanındaki 120 yıllık dergi arşivine tam metin erişim imkanı sağlar. Ankara Üniversitesi tarafından yayınlanan 42 adet bilimsel dergiye erişim olanağı sunulmaktadır. Biyoloji ve Tıp alanındaki elektronik dergi yayıncısıdır. Bütün dergilerdeki bilimsel makaleler serbest erişimlidir. Bu makalelere devamlı olarak ücret ödemeksizin online erişilebilir. Bazı eleştirel yazılar veya raporlar için ise üyelik gerekmektedir. Bioline International's goal of reducing the South to North knowledge gap is crucial to a global understanding of health , biodiversity, the environment, conservation and international development. ABD federal hükümetinin kanser araştırmaları için en önemli kuruluşu olan National Cancer Institute tarafından desteklenen ve yönetilen site, kanser hakkında doğru, güncel bilgi ve linklere erişim sağlar. Linguistics, and many areas of Computer Science. Milli Eğitim Bakanlığının Ar-Ge birimi olan Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı, Türkiye'de yapılan eğitimle ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek bir veri tabanı oluşturmak ve bu veri tabanı ile yurt içi ve yurt dışında bilgiyi üretenler ile kullananlar arasında köprüyü kurmak amacıyla, Türkiye Eğitim Araştırmaları Veri Tabanı adlı bir çalışma başlatmıştır. Ülkemizde 300 civarında bilimsel dergi çıkarılmaktadır. Şimdiye kadar ulusal dergilerde yer alan makalelere toplu olarak ulaşmayı sağlamak amacıyla bazı veritabanı çalışmaları yapılmıştır. National Library of Medicine tarafından hazırlanan bibliyografik bir veritabanıdır. Bu veri tabanı tıp ve sağlık bilimleri, veterinerlik konusunu içerir. Index Medicus, Index to Dental Literature ve International Nursing Index'i kapsamaktadır. Bazı tam metin makalelere bağlantı verir. Ayrıca MEDLINE / PubMed'e NLM Gateway'den de erişim vardır. Project Gutenberg veritabanı 30.000'den fazla elektronik kitaba tam metin ücretsiz erişim olanağı sunmaktadır. Sosyal bilimler konusunda 13421 adet tam metin dokümana erişim olanağı sunulmaktadır. Sociological Research Online peer reviewed articles, Türkiye' de yayınlanan tıp makalelerini tarayan bibliyografik bir veritabanıdır. Sağlık alanında Türkiye'de yayınlanan dergileri içeren bir veritabanıdır. Bu veritabanı; tıp, veteriner, biyoloji bilimleri, tarım, mühendislik ve sosyal bilimler konularındaki Türkçe dergilerin bibliyografik kayıtlarına erişim sağlar. Ayrıca; TÜBİTAK Destekli Projeler Veritabanını da içerir. Gutenberg Elektronik Halk Kütüphanesi Projesi, başta klasik kitaplar olmak üzere, metinlerin elektronik versiyonlarını üretmektedir. Proje, Web 'de ücretsiz 10.000 tam-metin kitap sunmayı hedeflemektedir. Her yıl 1000 kitap eklenmektedir. Hastalıklar, testler, semptomlar, yaralanmalar ve cerrahi hakkında bilgi içeren bir elektronik ansiklopedidir. Üsküdar Üniversitesi Kütüphane web sayfasından alıntılanmıştır. Daha önce iki bölüm halinde tanıttı... Çoğunuz için başlık çok ilginç gelm...


Boyut kavramını fizikçiler ve matematikçilerden sıkça işitiriz. Bizim uzayımız ve nesnelerimiz üç boyutludur. En boy ve derinlik içerir. Tesseract veya tetraküp dediğimiz yapıda ise fiziksel bir dördüncü boyut vardır. Bu bizim 'algılayabildiğimiz', içinde yer aldığımız boyututur. Görsel zekamız ve beynimiz 3 boyuta göre şekillenmiştir. Dördüncü boyutu henüz algılama olanağımız bulunmuyor. Bugünkü fizik bilgimize göre, dördüncü boyut olarak aslında hepimizin bildiği, Einstein'in teoremleriyle daha da önem kazanan 'zaman' ele alınıyor. Yani, üç fiziksel boyut ve zaman boyutu içinde varlığımızı sürdürüyoruz. Zaman boyutu haricindeki dördüncü fiziksel boyutun ilk defa 1888 yılında Charles Howard Hinton tarafından türetildiğine inanılıyor. Bilim insanları bu dört boyutlu yapıya tesseract ya da tetraküp ismini vermişler ve bizim görsel biçimde algılayacağımız boyuta getirmeye çalışmışlar. Aslında dördüncü bir boyutun varlığını istersek izafiyet teorisi, paralel evren, kara delik, ışık hızı veya bütünüyle uzayın tamamı kavramlarından herhangi birini kullanarak matematiksel yönden açıklayabiliyoruz. Fakat şu anki amacımız bunun matematiksel açıklaması veya ispat yöntemleri değil. Aşağıdaki animasyona baktığınızda sanki 2 küp birbirlerinin içinden geçiyormuş gibi görülebilir. Fakat gördüğünüz kare yüzeyler 4 boyutlu bir evrende gerçekte eğilip, uzayıp, kısalmıyor. Buradaki küçülme ve deformasyon, bu dört boyutu bizim üç boyutlu dünyamızda görselleştirebilme amaçlı yapılmış mecburi bir şey. Biraz daha dikkatli incelediğinizde 4. Boyutu fark edebilirsiniz. Eğer fark edemediyseniz önemli değil çünkü insan beyni bunun için tasarlanmadı. Burada işin içine biraz soyutluk ve perspektif giriyor. Boyut: belirli bir doğrultuda ölçülmüş bir büyüklüğü ifade etmek için kullanılan geometri terimidir. Fizikte ve matematikte; bir uzayın ya da nesnenin boyutu, gayriresmi olarak bu uzay ve nesne üzerindeki herhangi bir noktayı belirlemek için gereken minimum koordinat sayısı olarak tanımlanır. Şunu düşünelim; elimize aldığımız kağıda kalemle çizebileceğimiz en küçük yapı noktadır. Nokta sıfır boyutlu ya da boyutsuz olarak kabul edilir. İki farklı nokta çizip bu noktaları birbiriyle bağlarsak bir çizgi elde ederiz. Çizgi ise sadece uzunluk içerdiği için 1 boyutludur. Kağıda iki tane çizgi yapıp bunları yine uç noktalarında bağlamak ile bir kare ya da dikdörtgen elde ederiz ki, bu da en-boy içerdiği için 2 boyutludur. Yine aynı şekilde kağıda iki tane kare çizip, köşe noktalarından bağlarsak bir küp elde etmiş oluruz. Küpümüz en, boy ve derinlik içerdiği için 3 boyutludur. Eğer herhangi boyutta bir geometrik cisim elde etmek istiyorsak 2 tane kopya yapıp geometrik uçlarından birbirine bağlarsak yani birleştirirsek bunu gerçekleştirebiliriz: Hiçlikten bir boyut üretebiliriz. Örneğin hemen yukarıdaki şekilde gördüğümüz gibi eğer bir tesseract elde etmek istiyorsak 2 tane küp kopyayı köşelerinden birleştirmek yeterli olacaktır. Tesseract'ta 8 küp 24 kare 32 kenar ve 16 köşe oluşur. Fizik ve matematik birbirinden her zaman bilgileri ödünç alıp verir. Bazen matematikçiler geliştirir fizikçiler kullanır bazen de fizikçiler keşfeder ve matematikçiler geliştirir. Yüksek boyutlar geometrisi ilk 1800'lü yıllarda incelenmeye başladığında, genellikle tamamen matematiksel olarak kabul edildi. Ancak 1900'lerin başlarında modern fiziğin gelişimi; görelilik ve Süper Sicim Teorisi ile, Einstein'ın teorilerinin ortaya çıkışı sonucu, fizikçiler tarafından ciddiye alınan bir fikir, evreni anlayabilmemiz için kullanılan bir araç olmuştur. Bizim matematik ile elde ettiğimiz dördüncü boyut, günümüzün Einstein temelli fiziğinde zaman boyutu olarak ele alınır. Burada yaptığımız görsel anlatım, zaman boyutunu görsel açıdan anlayabilmeniz için yapılan bir simülasyondan, bir zihin jimnastiğinden ibarettir.


Gün geçmiyor Dünya medyası ve bizim ulusal basınımızda tık alması ve reklamdan bol para kazandırması kesin olan ilgi çekici bir haber yayınlanmasın. Evet, son birkaç gündür Ay'a giden NASA astronotlarının yalan testinden geçtiği ve UFO gördükleri konusunda doğruyu söyledikleri yazılıp çiziliyor. NTV, Habertürk, Sözcü gibi gazetelerde yayınlanan haberde; Buzz Aldrin, Al Worden, Gordon Cooper ve Edgar Mitchell gibi 60'ların ilk yörünge ve Ay yolculuklarına katılan astronotların söylemleri dile getiriliyor. Ay'a ayak basan ikinci kişi olan Buzz Aldrin geçmişte: Uzayda gözlemleyebildiğimiz kadar yakından bir şey gördük. L şeklindeydi. Bir şey gördüm ama mantıklı yanım bunu anlatamıyor şeklinde bir açıklama yapmıştı. Diğer astronotların bazıları da yine birşeyler gördüklerini dile getirmişlerdi. Söz konusu olan test, aşina olduğunuz yalan makinasına bağlanarak gerçekleştirilen bir test değil. Astronotların açıklamalarını içeren ses kayıtları nasıl olduğu söylenmeyen çok özel bir teknikle analiz edilmiş ve bunun sonucunda yalan söylemedikleri ortaya çıkmış. Öncelikle belirtmek gerekiyor ki, yalan makinaları güvenilir cihazlar değildir ve her ne kadar adalet sistemi içinde kendine kullanım alanı bulsa da, bu makinalardan elde edilen sonuçlar hiçbir biçimde delil niteliği taşımıyorlar. Yani, Dünya'nın hiçbir ülkesinde yalan makinasına bağlayıp sorgulayarak kimseyi suçlu veya suçsuz ilan edemezsiniz. Hatta bu sonuç; ek delil, yan delil veya düşük düzeyli de olsa şüpheli delil olarak bile kullanılmaz. Yapıldığı söylenen ses analizi zaten bir kanıt olarak geçerli kabul edilmeyen yalan makinası testinden bile çok daha geçersiz bir yöntem. Bu yöntemle elde edilen sonuçlar ancak gazeteler ve belgeseller için ilginç konu açığını kapatmak ve reyting almak amacıyla kullanılabilir. Bunun yanında evet, astronotların, kozmonotların, taykonotların birçoğu tanımlayamadıkları şeyler görürler. Uzay boşluğunda Güneş'ten ve yıldızlararası ortamdan gelen yüklü parçacıklara sürekli maruz kalırsınız. Bu parçacıklar görme sinirlerimize veya beynimizin görme ile ilgili olan bölümüne denk geldiklerinde, astronotlar ani ışık parlamaları veya kayan ışık noktacıkları görebiliyorlar. Bu etkinin oluşması için illa ki uzay boşluğuna bakıyor olmanız gerekmez. Uzay aracının içinde başınız önde yere bakıyorken veya gözleriniz kapalıyken de söz konusu ışık parlamaları veya kayan ışık noktaları görürsünüz. Uzay aracınızın radyasyon kalkanları ne kadar güçlüyse, bu halüsinasyonun görülme oranı azalır. Uzay boşluğunda uzay yürüyüşü yaparken sadece uzay elbisesinin koruması altında iseniz daha fazla görürsünüz. Ancak, illa ki göreceğiniz anlamına gelmez, çünkü bu parçacıklar her zaman sinir sisteminize isabet etmeyebilir. Örneğin yanınızdaki arkadaşınız ani bir parlama görür ama size parçacık isabet etmemişse siz görmezsiniz. Burada ek bir detayı söyleyelim: Birşey gördüm açıklamasını yapan Buzz Aldrin, konuşmasının devamında bunun bir UFO, yani Dünya dışı uygarlığa ait bir araç olmadığını da belirmişti. Ancak, konuşmasının sadece bu bölümü alıntılanıyor ve basın manüplasyonu için kullanılıyor. Yani, şu ana kadar hiçbir astronot, kozmonot veya taykonot Dünya dışı varlık, UFO, uçan daire vs gördüğü iddiasında değil ve böyle bir açıklama yapmadı. Son olarak şunu belirtelim ki, astronotlar dahil hiçbir bilim insanı evrende yalnız olduğumuz görüşünde değil. Bizler, evrende yaşamın, hatta zeki yaşamın yaygın olması gerektiğini düşünüyor ve kabul ediyoruz. Buna rağmen, şu ana kadar Dünya dışı yaşamın varlığına dair hiçbir bilimsel kanıta ulaşamadık. Tüm ülkelerde yer alan amatör ve profesyonel, yüzbinlerce astronom aralıksız 7 gün 24 saat gökyüzünü gözlemliyor, fotoğraflıyor, inceliyor. Var olması muhtemel Dünya dışı uygarlıkları keşfedebilmek için birbirimizle yarışıyoruz. Yine de, şu ana kadar amatör veya profesyonel hiçbir astronom UFO varlığına yönelik bir kanıta veya gözleme ulaşamadı. Evrende yaşamın sadece dünya ile sı...


Yeryüzünde bildiğimiz yaşam haricinde, bugüne kadar başka gezegenlerin çevresinde yaşamın varlığına dair herhangi bir bulguya ulaşamadık. Yine de, pek çoklarımız gibi biz bilim insanları da evrende yaşamın yaygın olması gerektiğini umuyor ve bizden başka teknoloji üretebilecek kadar zeki varlıkların var olabileceği ihtimalini es geçmiyoruz. Günümüzde, bilim kurgu edebiyatının ve popüler kültürün de etkisiyle, oldukça geniş bir uzaylı ırk külliyatı oluşmuş durumda. Yine, bunların etkisi gündelik yaşamda inançlar bağlamında dahi kendini gösteriyor. Öyle ki, uzaylı dini akımları dahi azımsanamayacak yaygınlığa erişmiş halde. Çok sayıda insan, yeryüzünü ziyaret ettiklerini dile getirdikleri UFOları gördüklerini, iletişime geçtiklerini iddia ediyor. Çoğunluğu sahte ve bildik gökcisimlerinin yanılsamalarından oluşsa da, oldukça geniş bir UFO görüntüleri literatürü var. Tabii burada belirtme ihtiyacı hissediyoruz ki, böylesi görüntüler hiçbir bilim insanı ve hatta amatör astronom tarafından bile onaylanmamış, yahut onlar tarafından görülmemiştir. Yani, yeryüzünü ziyaret ettiği iddia edilen yabancı ırklara ait uçan daire vs benzeri araçların hiçbiri bilim insanlarınca görülmüş değildir. Dolayısıyla, bugün elimizde böylesi ziyaretlere veya dünya dışı uygarlıkların varlığına dair bilimsel tek bir kanıt bile bulunmamaktadır. Günümüz uzaylı uygarlık kültü ve bilim kurgu, bize iki çeşit dünya dışı medeniyet profili sunuyor. İlki, Hollywood'un sıklıkla işlemeye bayıldığı işgalci uzaylı uygarlıklar. Diğeri ise, çoğunlukla UFO'cular tarafından dile getirilen ışık ve sevgi dolu uzaylı medeniyetler. Hollywood'un bize sunduğu düşman, yıkıcı ve işgalci barbar uzaylı prototipini, sinema sektörünün dinamikleri açısından tutarlı görebiliriz. Herkesin bildiği üzere galibiyetimizle biten bol aksiyonlu ve efektli filmler insanların heyecan ve egolarına hitab ederek oldukça iyi gişe yapıyorlar. Gezegenimizin kaynaklarına göz dikerek ele geçirmek için Dünya'yı işgale gelmiş koca bir uzaylı ordusunu müthiş teknolojilerine rağmen alt edebildiğimizi görmek çoğumuzun hoşuna gidiyor. Yani burada, Hollywood'un bize sunduğu barbar uzaylı kavramını sektörün kendi dinamikleri açısından tutarlı bulabiliriz. Ancak, ikinci kategoriye giren barış ve sevgi dolu uzaylı kavramı biraz daha derinlik arzediyor. Derinliğin sebebi, bunu ortaya atan kitlenin neredeyse bir inanç samimiyeti içinde uzaylı ırkların varlığını kabullenmesi ve bilimsel bir kanıtımız olmamasına rağmen yeryüzünü ziyaret ettiklerini dile getirmeleri. Carl Sagan gibi iyi niyetli bazı ünlü bilim insanlarının yaptığı mantıksal çıkarımlar da, onların bu görüşlerini destekler nitelikte görünüyor. Temel olarak, iyi uzaylı kavramına inananların argümanı şu: Yıldızlararası yolculuk yapabilecek kadar gelişmiş bir ırk, tarihsel gelişim süreci içinde kendi aralarındaki düşmanlıkları çözmüş, tüm ırk genelinde barışı sağlamış ve hem kültürel, hem de ahlaki anlamda çok üst seviyeye yükselmiş olmalı. Bu varsayıma göre, iyi olmak zorunda olan uzaylı ırklar, galaksimizi dolaşarak bizim gibi hala şiddet ve kötülükle dolu ırkları inceliyor, yeri geldiğinde bizim de kendi etik düzeylerine yükselebilmemiz için küçük müdahalelerde bulunuyorlar. Bununla beraber, yine yüksek ahlaki yapıları gereği biz hazır olmadan önce hiçbir biçimde kendilerini göstermiyor ve bizim doğal gelişim sürecimize de müdahale etmiyorlar. İşte bu son cümledeki yaklaşım, UFO'cular için olası Dünya dışı uygarlıkları tanrısal bir statüye yükseltiyor. Bizler, küçük, zayıf ve ilkeliz. Gelişime ihtiyacımız var ve bizden çok daha gelişmiş olan üstün ırklar tarafından gözleniyoruz, kollanıyoruz. Ancak, gelişimimize müdahale etmek istemedikleri, onların varlığının bilinmesi toplumsal karmaşaya yol açabileceği için, kendilerini göstermiyorlar. Dolayısıyla elimizde bizi izleyen, görünmez, çok güçlü bir sembol var. Adı uzaylı olabilir ama, tanrı kavramına çok benzer bir kült oluşmuş durumda. Çoğu UFO'cunun bilimsel kanıtları hiçe sayarak göklerde uçan daireler gördüklerini iddia etmesi, uykuda ziyaret edildiğini, kaçırıldığını vs dile getirmesi de bu oluşturdukları tanrısallık ile, ya da daha başka bir deyişle inançları ile ilgili. Var olma olasılığı bulunan uzaylı medeniyetleri, gerek Hollywood, gerekse UFO'cuların inançları bağlamında tek tipleştirip birer prototip uzaylı ırk imgesi oluşturmak her iki görüşün dinamikleri açısından mantıklı görünüyor olsa da, bilimsel yöntem ve düşünce bağlamında tümüyle yanlış. Zeka sahibi toplulukların kendi iç dinamikleri, hiçbir zaman onları belli bir prototipe oturtulabilecek biçimde tek tipleştirmeyecektir. Kültürel bir homojenliğin gelişmesi, insan da dahil olmak üzere tüm zeka sahibi canlıların belli bir kültürel homojenlik içine bürünmesi mümkün olsa da, davranışsal açıdan topluluğun her bireyinin veya her grubunun aynı etik algıyı paylaşıyor olması beklenemez. Çok gelişip yıldızlararası yolculukları rahatlıkla yapabilecek teknolojik seviyeye erişmiş uygarlıkların bu yolculukları belli bir program dahilinde ve sıkı etik anlayışlar içinde gerçekleştirmesi olası olsa da, bunun tek sebebi yıldızlarası yolculukları yapabilecek teknolojinin ulaşımının hala güç olması ve fazla kaynak gerektirmesi olabilir. Oysa, daha da gelişmiş bir ırk, yıldızlararası yolculukları çok daha az kaynak tüketimi ile, toplumunun her ferdinin ulaşabileceği düzeye ulaştırmış olabilir. Böyle bir topluluk içindeki, sadece eğlenmek isteyen birkaç birey, çok gelişmiş uzay araçları ile yeryüzünün üzerinde gezinip bizlerin heyecanlı bakışlarıyla dalga geçmek, korkularımızla gülmek gibi insan ırkı için çok doğal olan davranışlar içine girmeyecek dememiz ne derece mümkündür, bilemeyiz. Ünlü Wow Sinyali Uzaylılardan Gelmemiş Olabilir! 15 Ağustos 1977'de Ohio Eyalet Üniv...


Daha vahimini soralım: Piknik tabaklarıyla yapılan uçan daireler, UFO uzmanlarını alt edip sınavı geçebilir mi? Bu soruların yanıtını bulmak için basit bir test yaptık. Ama önce UFO neymiş bir bakalım. Bir çocuğun elinden kaçan uçan balonu düşünün. Birkaç kilometre uzaktan balonu gören gözlemci bunu UFO olarak tanımlayabilir. Hatta bunlar meteoroloji balonları, uçaklar, ender gözlenen hava olayları, son zamanlarda revaçta olan multikopterler hatta Venüs gezegeni gibi herhangi bir gök cismi olabilir. İki piknik tabağını birbirine tel zımbayla zımbalayıp uçan daire yaptık . Sonra havaya atıp yüze yakın sayıda fotoğrafını çektik. Bunlardan en iyi olanlarından beş tanesini seçtik. Bilime değer veren, bizim medyada sıkça boy gösteren ve UFO gerçekliği konusunda engin bilgisini seyircilerden esirgemeyen bir web sitesi sahibinin, bu fotoğrafı analiz edebileceğine karar kıldık. Bu eleştirilebilir belki ama gerçek şu ki fotoğraflar gerçekti, öğrencilerim çekmişti ve okul bahçesinde çekilmişti. Bu fotoğrafların nerede, hangi zamanda, nasıl bir kamerayla çekildiği gibi sorular içeren bir mail aldık. Yanıtlayıp gönderdik. Ve sonuç: Birkaç saat sonra bizim tabaklar internette dolaşmaya başlamıştı. Birkaç hafta sonra arama motorlarının görseller kısmında tokat ufo kelimelerini aratınca gördük ki, tabakların ünü ülke sınırlarını aşmıştı.


Gördüğünüz gibi, uzmanlarımız hemen teşhisi koymuşlar. Hiç bir şekilde bilinen konvansiyonel araçlarla uyuşmamakta... Vay be, bilinen hiçbir şeye benzemiyor ha. Nasıl kesin ve kat'i bir açıklama. Şüpheye yer bile yok. UFO'dur bu. Uzaylılar Konya semalarında tur atmışlar, müthiş heyecan verici! Oysa birkaç gün sonra gerçek ortaya çıkıyor. Cismin bir UFO ile uzaktan yakından alakası olmadığı, bölgedeki bir sokak lambası olduğu anlaşılıyor. Nasıl anlaşılıyor? Biri çıkıp ne diyor bu değişikler deyip resmin çekildiği bölgeye gidiyor. Bir de bakıyor ki, bizim anlı şanlı Ufologlarımızın kesin UFO bu dediği şey alelade bir sokak lambası. Zaten değerli hocamız Ali Çağlar, bu sahtekar UFO uzmanlarını öğrencileri olan ilkokul çocuklarına havaya tabak fırlattırarak test etmeyi başarmıştı. Havadaki tabakları kesin UFO bu diye yayınlama terbiyesizliğinden çekinmeyen bu arkadaşlarla nasıl dalga geçtiğimizin hikayesini buradan okuyabilirsiniz. Gerçekleri ve bilinmezleri araştırmak, bilimsel disiplin gerektirir. Bir fotoğraftan, bir söylenceden veya tanık ifadesinden net sonuçlar çıkaramazsınız. Mahkemelerde görülen çoğu davada bile tanık ifadeleri, ses kayıtları ve fotoğraflar geçersiz kabul edilir, çünkü insanlar tarafından manuple edilmeleri veya insanların yalan ifade vermeleri büyük olasılık dahilindedir. O nedenle bu tür deliller yan delil olarak kabul edilir ve reddedilemez kanıtlarla desteklenmediği sürece kimse bunlarla mahkum edilemez. Bilim de buna benzer biçimde işler. Fotoğraflarla, rüyamda beni kaçırıyorlar diyenlerin ifadeleriyle uzaylılar bizi ziyaret ediyor sonucunu hiçbir biçimde çıkaramayız. Elle tutulur kanıtlar gerekir. Not: Ufoloji bir bilimsel disiplinin geçerli olduğu bir alandır. Bilinmeyen gökcisimlerini inceler, anlamlandırmaya çalışır. Bizim burada eleştirdiğimiz sahtekar UFO uzmanları'nın bu bilim dalıyla hiçbir ilgisi yok. Zaten herhangi bir gerçek ufolog'a bu fotoğrafı gösterirseniz basın açıklaması yapmaz. Alır fotoğrafı, çekildiği yere gider, görgü tanıkları, fotoğrafı çeken kişi, çekim tarihi, o gün yaşanan gökyüzü olayları vs ile ilgili ciddi araştırmalar yapar, ardından bilim kuruluşlarına bir rapor sunar, şarlatanlık peşinde koşturmaz. Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbi...