5 Ocak 2005 tarihinde astronomlar, güneş sistemimizin ikinci en büyük cüce gezegeni olan Eris'i keşfettiler. Cüce gezegen Eris, Mike Brown'un liderliğini yaptığı Palomar Gözlemevi'ndeki bir ekip tarafından tespit edildi ve bir sonraki yıl da keşif doğrulandı. 2006 yılının Eylül ayında ise Yunan-Roma savaş ve kavga tanrıçası olan Eris olarak adlandırıldı. Eris, Güneş'in etrafında dönen en büyük kütleli dokuzuncu ve uydular da dahil Güneş Sistemi içerisindeki en büyük kütleli 16'ıncı cisimdir. Ayrıca bir uzay aracı tarafından ziyaret edilmemiş en büyük cisimdir. Kütlesi Dünya'nın yüzde 0.27'si, Plüton'un da yüzde 127'si kadardır ancak, Plüton hacimce biraz daha büyüktür. Eris'in Plüton'dan daha büyük çapa sahip gibi görünmesinden dolayı bilim insanları Eris'i ilk önce Güneş Sistemi'nin onuncu gezegeni olarak tanımladı.


Felicette isimli kedi, Fransa'nın uzay programı kapsamında canlıların uzay boşluğundaki fizyolojisini araştırma amacıyla uzaya gönderilen ilk ve tek catstronaut yani kedistronot oldu. Centre d'Enseignement et de Recherches de Medecine Aeronautique , 1963 yılında test etmek icin 14 adet kedi satın aldı ve bu kedilerin hepsi uysal tavırlarından dolayı dişi kediydi. Bilim insanlarının bu kedilere psikolojik olarak bağlanma olasılığını azaltmak için kedilere fırlatma öncesinde isim verilmedi. Tüm kedilerin nörolojik aktiviteyi değerlendirme için beyinlerine cerrahi olarak yerleştirilmiş kalıcı elektrotları bulunuyordu. Bazı kedilerin eğitimi, insanların eğitimine benziyordu. Bu eğitim, simüle edilmiş roket gürültüsü ile yüksek G santrifüjlü üç eksenli bir sandalye kullanılarak CERMA tarafından verildi. Kedilere özel eğitim ise konteynerlerinde kalmalarını ve koruyucu bezlerine dayanmalarını içeriyordu. Kediler yaklaşık 2 ay boyunca eğitildiler. 17 Ekim'de altı kedi uçuş adayı olarak seçildi ve fırlatma gününde ise bir yedek ile beraber C431 isimli bir kedi uçuş için seçildi. 2.5 kg ağırlığındaki C341'in seçilmesinin sebebi ise sakin tavrı ve uygun ağırlığı idi. 18 Ekim 1963 tarihinde de C341, Cezayir'de bulunan Centre interarmees d'essais d'engins speciaux üssünden uzaya fırlatıldı. Görev, yörünge altı bir uçuştu ve 13 dakika sürdü. Roket motoru tırmanışta 42 saniye boyunca ateşlendi ve C341 9,5 g kuvvetinde bir hızlanma yaşadı. Paraşütler, fırlatmadan 8 dakika 55 saniye sonra açıldı ve roketin ateşlenmesinden 13 dakika sonra helikopterler alana ulaştı. C341 güvenli bir şekilde geri dönmüştü ve bu görev onu uzaya ulaşan ilk kedi yaptı. Fransız gazete ve televizyonları, C341'e Felix the Cat çizgi filminden yola çıkarak Felix adını verdi. CERMA ise bu ismi kedinin bir dişi olması nedeniyle Felicette olarak değiştirdi ve resmi adı olarak kabul etti. 2017 yılında ise Matthew Serge Guy tarafından bilim dünyasına olan katkısını anmak için Felicette'in bronz bir heykelini dikmek amacıyla bir kitle fonlaması kampanyası başlattı. Nihayetinde 2019 yılının Nisan ayında Guy, heykelin Doğu Fransa'da bulunan International Space University'de yer alacağını ilan etti. 18 Aralık 2019 tarihinde de üniversitenin Master of Space Studies programının 25. yıl dönümü anısına heykelin açılışı yapıldı. Felicette'in yörüngeye gönderilmeden önceki hazırlık sürecini, uçuş macerasını ve yeryüzüne döndükten sonra araçtan çıkarılışını aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.


Galileo uzay aracı, 29 Ekim 1991 tarihinde Jüpiter'e doğru yol alırken Gaspra asteroitinden bir geçiş gerçekleştirdi ve bu sayede Gaspra bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen ilk asteroit oldu. Gaspra, asteroit kuşağının iç kenarına yakın bir yörüngede dolanmaktadır. Galileo, asteroite ulaşmadan önce asteroit kuşağında yaklaşık iki aydır seyahat ediyordu. Araç, asteroitin yanından geçip gittiğinde ona yaklaşık 1.600 km yakındı ve aracın bağıl hızı saniyede yaklaşık 8 km kadardı. Bu geçiş esnasında araç, asteroitin birkaç tane fotoğrafını çekti ve Yakın Kızılötesi Haritalama Spektrometre aygıtını kullanarak asteroitin kimyasal bileşenleri ile diğer fiziksel özellikleri üzerine çalıştı. Aracın gönderdiği son iki görüntü Dünya'ya 1991 yılının kasım ayında ve 1992 yılının haziran ayında ulaştı. Bu görüntüler, yaklaşık 19 km uzunluğunda ve 12 km genişliğinde bir cisim ortaya çıkardı. Yüzeyin daha büyük bir kısmına ait düşük çözünürlüklü görüntüler de dahil verilerin geri kalan kısmı 1992 yılının kasım ayının sonlarında Dünya'ya iletildi. Galileo aracı daha sonra da 28 Ağustos 1993 tarihinde 243 Ida asteroitinin 2.400 km yakınından geçti ve araç, bu asteroitin yaklaşık 1.4 çapındaki Dactyl denilen ufak uydusunu keşfetti. Dactyl ise keşfedilen ilk asteroit uydusudur. Ida asteroiti ile ilgili yazımızı bu linke tıklayarak okuyabilirsiniz. NASA, Juno Uzay Aracı'nın 4 Temmuz'...


Sovyetler Birliği'nin 24 saatlik insanlı görevi olan Voshod-1, insanlı uzay uçuşlarında bir çok ilki gerçekleştiren bir görevdir. Yörüngeye ilk kez birden fazla kişi ve ilk defa hem bir doktor hem de bir mühendis gönderildi. Ayrıca mürettebatlı bir uzay aracı ile o yılların irtifa rekorunu 336 km ile kırdı. Mürettebat ekibinde ise Vladimir Komarov , Konstantin Feoktistov ve Boris Yegorov bulunuyordu. Aslında görevde sadece iki kozmonotun bulunması planlanıyordu ancak, Sovyet politikacılar bir kişinin daha eklenmesi konusunda baskı yaptılar. Bu sebepten dolayı da aracın içine üç kişi yerleştirilince uzay elbiseleri için hiç yer kalmadı. Bu nedenle yörüngedeki görev sürecinde risk alınıp uzay kıyafeti kullanılmayan ilk uzay misyonu oldu. Ayrıca mühendis ve doktor olan iki ekip üyesi de uzaya giden ilk sivil insanlar oldu. . Voshod-1 uzay aracı (İngilizcesi Voskhod-1, Rusçası -1), iniş modülünün üstüne eklenen bir yedek katı yakıt iniş roketiyle temelde bir Vostok uzay aracıydı. Vostok'tan diğer farkı ise fırlatma koltuklarının çıkartılmış ve aracın iç kısmına Vostok kozmonotlarının konumlarına göre 90 derecelik bir açıyla üç mürettebat koltuğu eklenmiş olmasıydı. Bu sıkışık durumdan dolayı da kozmonotlar koltuklarına sığabilmek için sıkı bir diyet uygulamışlardı.


3 Şubat 1984 yılında fırlatılan Challenger Uzay Mekiği ile gerçekleştirilen, STS-41b görevinin bize verdiği en ikonik görsel, astronot Bruce McCandless'in Dünya üzerinde araca bağlı olmadan uzay yürüyüşü yaptığı fotoğraf oldu. McCandless, ABD ile SSCB arasındaki Ay yarışının ortasında hızlanan uzay programlarına katılmak için 1966 yılında seçilen 19 astronotun yer aldığı prestijli bir grup olan 5. Astronot Grubu'nun bir üyesiydi. Ayrıca Challenger astronotları arasında Apollo, Skylab ve Uzay Mekiği programlarına muazzam katkılarda bulunmuş ve bu görevin kumandanı da olan Vance D. Brand de bulunuyordu. Brand ve McCandless dışında ekipte pilot Robert L. Gibson ile görev uzmanları olan Robert L.Steward ve Ronald E. McNair yer alıyordu. Brand'in kumandanlık yaptığı ilk görev olan STS-5 ile ticari uyduların taşınıp yerleştirilmesi planlanmıştı. Uydu yerleştirilmesi başarılı oldu ancak, astronot kıyafetlerindeki problemler sebebi ile planlanan uzay yürüyüşleri yapılamayıp iptal edildi. STS-41b görevinde ise durum tersi oldu. Mürettebatın görevin başında iki iletişim uydusunu yerleştirmeyi başarmasına rağmen iki uyduda da bulunan takviye roketlerin sadece 20 saniye sonra beklenmedik şekilde kapanmasından dolayı bu uydular yere eş zamanlı yörüngeye ulaşamadı. Fakat diğer yandan uzay yürüyüşleri ise olağanüstü bir başarıya ulaştı. 7 Şubat'ta ve daha sonrasında 9 Şubat'ta McCandless ve Steward 'İnsanlı Manevra Birimlerini taktılar ve hiç bir yere bağlı olmadan uzayda yürüyüşe çıktılar. Bu İnsanlı Manevra Birimi, yaklaşık 85 cm genişliğinde, 72 cm derinliğinde ve 127 cm uzunluğundaydı. Alüminyum çerçevesi, nitrojen ile doldurulmuş iki tane kevlar kaplı alüminyum tankı barındırıyordu. Bu da altı saatten uzun bir uzay yürüyüşü için yeterli bir itici güçtü. McCandless ve Steward, mekikten yaklaşık 100 metre uzaklaştı ve bir çok kere bu mesafeyi gidip döndüler. Hem astronotlar hem de mekik saatte yaklaşık 18,000 mil hızla yol alıyorlardı. Uzay yürüyüşündeki rollerini bir çok kez pratik yapan mekiğin içerisindeki ekip ise, astronotların hareketlerini Challenger'ın radarı ve diğer aygıtlarıyla izlediler. Eğer uzay yürüyüşü yapan astronotlar arıza sonucu uzaklaşmaya başlasaydı Brand'ın onları takip edip mekiğe manevra yaptırmak gibi bir planı vardı. Bu sayede de McCandless ve Steward, kendilerini güvenli bir şekilde kollara tutunarak manevra yapabilecekleri mekiğin yük bölmesinde bulacaklardı. Neyse ki yürüyüşlerde bu tarz beklenmedik bir durum oluşmadı. Bir fotoğraf tutkunu olan Gibson ise bu yürüyüşün ikonik karelerini fotoğrafladı. Gün geçmiyor Dünya medyası ve bizim... Star Wars Evreni, Gerçeğe O Kadar Uzak Değil! Bu sıralar Star Wars hayranları, St...


Sputnik 1, Sovyetler Birliği tarafından Dünya'nın yörüngesine gönderilen ilk insan yapımı nesneydi ve ABD'de Sputnik krizi olarak bilinen bir korku ve endişe dalgasını tetikledi. Bu endişe dalgası da, Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri arasında süren Soğuk Savaş'ın başka bir kısmı olan Uzay Yarışı'nı başlattı. Sputnik 1, yaklaşık 58 cm çapında ve dört adet uzun radyo antenine sahip metal bir küreydi. Bu antenler, amatör radyo operatörlerinin bile duyabileceği bip bip bip şeklinde radyo sinyalleri gönderiyordu. Bataryaları bitmeden üç hafta boyunca yörüngede dolandı ve daha sonrasında ise atmosfere düşüp yanmadan iki ay boyunca sessizce yörüngede kaldı. Sputnik 1'in fırlatılışı politik, askeri, teknolojik ve bilimsel gelişmeler için yeni bir çağ başlattı. Sputnik 1'i Dünya'dan izlemek ve onun üzerine çalışmak, bilim insanlarına çok değerli bilgiler sağladı. Üst atmosferimizin yoğunluğunun ne olduğu uydunun yörüngesindeki sürüklenmesinden ortaya çıkarılabildi ve radyo sinyallerinin yayılımı iyonosfer hakkında bize bilgiler sağladı. Uydu, yörüngede saatte 29,000 km hızla ilerliyordu ve her turunu tamamlanması 96.2 dakika alıyordu. 20.005 ila 40.002 MHz aralığında sinyal yayıyordu ki bu sinyaller Dünya çapındaki bütün radyo operatörleri tarafından takip edilebiliyordu. Sinyaller, vericilerin bataryaları 26 Ekim 1957 tarihinde tükenene kadar gelmeye devam etti. Sputnik, 3 ay sonra Dünya çevresinde 1440 tur tamamladıktan ve toplamda yaklaşık 70 milyon km yol kat ettikten sonra Dünya'nın atmosferine yeniden girip yanarak yok oldu. Sputnik uydusu hakkında daha detaylı bilgi için, bu linkteki yazımızı okuyabilirsiniz.


31 Ekim 2015 tarihinde kafatası şeklindeki bir asteroit, Dünya'nın yakınından geçti. Söz konusu asteroit, Cadılar Bayramı'nda öyle bir mükemmel zamanlama ile gelmişti ki bu durum, zaten ürkütücü olan asteroidi daha da ürkütücü hale getirmişti. En çok yaklaştığı sırada asteroit, Dünya'dan yaklaşık 483 bin kilometre yani Dünya ile Ay arasındaki ortalama mesafenin 1.3 katı kadar uzaklıkta idi. Bu yüzden de Dünya'ya bir tehdit oluşturmuyordu. Geçişinden sadece üç hafta önce Hawaii'de bulunan Pan-STARRS Gözlemevi astronomları tarafından keşfedilen asteroite resmi olarak 2015 TB145 adı verildi. Bu arada Cadılar Bayramı'ndan önceki gün Porto Riko'da bulunan Arecibo Gözlemevi asteroidin ilk radar görüntülerini yakalayana kadar kimse onun neye benzediğini bilmiyordu. NASA kendisine Müthiş Balkabağı derken diğerleri Cadılar Bayramı Asteroidi dedi. Asteroidin radar gözlemleri, onun tahminlerden daha geniş olduğunu gösterdi. Asteroit, 600 metre genişliğindeydi ve kendi çevresinde her beş saatte bir dönüyordu. Ayrıca asteroit, uzayda 126,000 km/saat hızla yol alıyordu ve kendisinin bir kuyruklu yıldız olabileceğini gösteren bir takım ipuçları da vardı.


16 Şubat 1948 tarihinde astronom Gerard Kuiper, Uranüs'ün uydusu Miranda'yı keşfetti. Miranda, Uranüs'ün o zamana kadar keşfedilen beşinci uydusuydu. Bu uydunun keşfinden sonra ise Uranüs'e ait 27 tane daha uydu bulundu. Kuiper Miranda'yı keşfettiği zaman, 82 inçlik Otto Struve Teleskopu'nu kullandığı Teksas'taki McDonald Gözlemevi'nde bulunuyordu. Gözlemi yaptıktan iki hafta sonra ise gördüğü şeyin Uranüs'ün yörüngesinde dönen uydusu olduğunu doğrulamayı başardı. Uydunun ismini Shakespeare'in Fırtına adlı oyunundan seçerek Miranda koydu. Bunun sebebi ise diğer dört uydunun isimlerinin de yine Shakespeare roman karakterlerinden seçilmiş olmasıydı. Bugün, orta düzey bir amatör teleskopla dahi görüntüleyip fotoğraflayabileceğiniz Miranda hakkında daha ilginç bir bilgi için bu linkteki yazımızı okuyabilirsiniz.


27 Eylül 1997 tarihinde NASA'nın Mars Pathfinder görevi Dünya'ya son verilerini gönderdi. Bu görev, sabit bir yer istasyonu ile, Sojourner isimli ilk Mars gezgin aracını kapsıyordu. Pathfinder yer istasyonunun bataryası arızalanmaya başladığında, bir ay sürmesi beklenen görevin üçüncü ayındaydı. İletişim kesildikten sonra ise, bilim insanları pes etmeden ve görev tamamlandı demeden önce, beş ay boyunca Pathfinder ile yeniden iletişim kurmak için çabaladı. Ancak, araç ile bir daha iletişim kurmak mümkün olmadı. Pathfinder yüzey aracı Sojourner isimli küçük bir tekerlekli gezgin ile birlikte 4 Aralık 1996 tarihinde fırlatılmış ve araç Kızıl Gezegen'e 4 Temmuz 1997 tarihinde ulaşmıştı. Bu görev çok kısa sürmüşse de, Mars yüzeyinde uzun yıllar görev yapacak olan gezgin araçlar geliştirebilmemiz adına bizlerin çok şey öğrenmesine sebep oldu. Bu görevden elde edilen tecrübeler ile, sonraki yıllarda ikiz gezginler Spirit ve Opportunity, onların ardından da, daha büyük ve gelişmiş bir araç olan Curiosity Mars yüzeyine başarıyla gönderildi. 30 Temmuz 2020'de de, bir gezgin yüzey aracı ve bir helikopter içeren Perseverance aracı Mars'a inmek üzere yola çıktı.


Pioneer 12 olarak da bilinen Pioneer Venüs Orbiter uzay aracı, 14 yılını Venüs'ün yörüngesinde dolanıp gezegenin atmosferini inceleyerek geçirdi. Araç ayrıca Venüs'ün iyonosferini ve Güneş rüzgarlarından gelen yüklü parçacıklar ile nasıl etkileşime girdiğini görmek için manyetik alanını inceledi. Uzay aracı, 2,5 metre çapında ve 1.2 metre uzunluğunda düz bir silindir şeklindeydi. 4.7 metre uzunluğundaki bir kamera kolunun sonunda bulunan manyetometre dışında, aracın tüm aygıtları ve alt sistemleri silindirin ön kısmına yerleştirilmişti. Bir güneş paneli de silindirin çevresini sarıyordu. Dünya'ya ise 1.09 metrelik anteni ile S ve X bandında veri gönderiyordu. Aracın Venüs'ün yörüngesine girmesini sağlayacak itiş gücünü sağlamak için de araca Star-24 katı yakıt roketi eklenmişti. 1986 yılının şubat ayı boyunca Pioneer 12, yani yaygın adayla Pioneer Venüs Orbiter, Venüs çevresindeki yörüngesinden Güneş'e yakınlığından dolayı Dünya'dan detaylıca gözlemlenemeyen Halley Kuyruklu Yıldızı'nı gözlemleyebildi. Ve aracın mor ötesi spektrometreleri, 9 Şubat'taki günberide kuyruklu yıldızın çekirdeğinde gerçekleşen su kaybını izledi.


Rosetta, Avrupa Uzay Ajansı tarafından inşa edildi ve 2 Mart 2004 yılında fırlatıldı. İniş modülü Philae ile birlikte 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızını detaylıca inceledi. Aracın ismi, üç farklı dilde metinden oluşan bir yazıt olan Mısır dikili taşı Rosetta Taşı'ndan gelmekteyken, iniş aracının ismi de hem Yunan alfabesi hem de Mısır hiyeroglifleri içeren Philae dikili Taşı'ndan gelmektedir. Araç, yolculuğu boyunca Dünya'dan, Mars'tan, 21 Lutetia ve 2867 Steins asteroitlerinden yakın geçişler gerçekleştirdi. 6 Ağustos 2014 yılında araç, kuyruklu yıldıza ulaştı ve yörüngesine girebilmek için bir dizi manevra yaptı. 12 Kasım'da ise iniş modülü Philae kuyruklu yıldıza iniş gerçekleştirdi. Ancak modulü yere sabitleyecek zıpkınların tam çalışmamasından dolayı modül yüzeyden sekerek zıpladı ve planlanan yere inemedi. Bu yüzden de Güneş'ten gelen enerjiden faydalanamayacağı gölge bir yerde kalmak durumunda kaldı. 2 gün sonra da Philae'nin bataryaları bitti. Modül ile iletişim 2015 yılının Haziran ve Temmuz aylarında çok kısa bir süre için sağlandı. ancak azalan güneş enerjisi sebebiyle Rosetta'nın iniş aracı ile iletişimi 27 Temmuz 2016 tarihinde sonlandırıldı.


Salyut 6, Sovyetler Birliği'nin Salyut programı kapsamında fırlattığı sekizinci uzay istasyonuydu. Bu istasyon, aynı zamanda ikinci nesil ilk Salyut uzay istasyonu konumundaydı. Daha önce gönderilen istasyonların aksine Salyut 6, uzun süreli mürettebatlı görevlere ev sahipliği yapabiliyordu. Görevde kaldığı beş yıldan uzun sürede sadece Sovyetler Birliği'nden değil; Çekoslavakya, Macaristan, Küba, Romanya, Polonya, Vietnam, Moğolistan ve Doğu Almanya gibi ülkelerden 16 kozmonot istasyonu ziyaret etti. Bu kozmonotlarından Leonid Popov ve Valeri Ryumin 185 gün boyunca istasyonda kalarak o yılların rekorunu kırmışlardı.


Laika, uzaya gönderilen ilk hayvan olduğu gibi Dünya'nın yörüngesinde bulunan ilk köpektir. Moskova sokaklarında başıboş bir şekilde dolaşan melez bir köpek olan Laika, 3 Kasım 1957 tarihinde dış uzaya gönderilen Sovyet uzay aracı Sputnik 2 aracının yolcusu olarak seçildi. Laika'nın seçildiği görevin gerçekleştirildiği zamanlarda uzay yolculuklarının canlı varlıklar üzerindeki etkisi hakkında çok az şey bilindiği için ve yörüngeden çıkarma teknolojilerinin henüz gelişmemiş olmasından dolayı Laika'nın sağ salim geri dönmesi beklenmiyordu. Bazı bilim insanları, fırlatma sırasında veya dış uzay koşullarında insanların hayatta kalamayacaklarına inanıyorlardı bu sebeple de mühendisler, hayvanlar ile gerçekleştirilen uçuşları insanlı görevler için gerekli bir öncü görev olarak gördüler. Laika'nın gönderildiği bu görev, yaşayan bir yolcunun yörüngeye fırlatılırken hayatta kalabileceğini ve mikro g kuvvetine dayanabileceğini kanıtlamayı amaçladı. Bu görevin diğer amaçları ise insanlı uzay uçuşlarının önünü açmak ve bilim insanlarına canlı organizmaların uzay uçuşu ortamlarına karşı nasıl tepki verdiğine dair ilk verileri sağlamaktı. Ancak Laika, muhtemelen merkezi R-7 destekleyicisinin roketin taşıdığı yükten ayrılamaması sebebiyle ortaya çıkan aşırı ısınmadan dolayı hayatını kaybetti. Ölümünün gerçek sebebi ve zamanı 2002 yılına kadar halka açıklanmadı. Bunun yerine yaygın olarak görevin altıncı gününde araç içerisindeki oksijenin bitmesinden dolayı öldüğü veya Sovyet hükümetinin başlangıçta iddia ettiği gibi oksijenin bitmesinden dolayı Laika'ya ötenazi uygulandığı söylendi.


1 Şubat 2003 tarihinde uzay mekiği ColumbIa, uzayda iki haftadan fazla vakit geçirdikten sonra Dünya'ya dönerken atmosferde yanarak parçalara ayrıldı. Kaza sırasında mekikte yedi astronot bulunuyordu: kumandan Rick Husband, yükleme kumandanı MIchael Anderson, görev uzmanları David Brown, Kalpana Chawla, Laurel Clark, WIllIam McCool ve pilot Ilan Ramon. Ve maalesef bu yedi astronotun hepsi kazada hayatlarını kaybetti. Bu mekik kazası, NASA tarihinde 1986 yılında yaşanan Challenger mekik kazasından sonra yaşanan ikinci felaketti. Columbia'nın 28. görevi olan STS-107'nin fırlatılışı esnasında mekiğin dış kısmında bulunan yalıtım köpüğünün bir kısmı koparak yörünge aracının sol kanadında kaldı. Benzer bir parça kopması daha önceki görevlerde de gerçekleşmişti ve bu kopmaların meydana getirdiği hasarlar, çok küçük hasarlardan neredeyse felakete yol açabilecek hasarlar arasında sıralanıyordu. Ancak bazı mühendisler Columbia'nın bu görevinde yaşanan hasarın çok daha ciddi olabileceğinden şüpheleniyordu. Atmosfere girişten önce NASA, inceleme yapmayı sınırlandırdı çünkü eğer böyle bir hasarın olduğu doğrulansaydı ekibin bunu tamir etme imkanı yoktu. Columbia atmosfere girdiğinde bu hasar, sıcak atmosferik gazların ısı kalkanına girmesine ve iç kanat yapısına zarar vermesiyle mekiğin dengesiz hale gelerek parçalanmasına sebep oldu. Felaketten sonra uzay mekiği programı aynı Challeger faciasından sonra olduğu gibi iki yıl boyunca askıya alındı. Uluslararası Uzay İstasyonu'nun inşası bu sırada beklemedeydi ve STS-114 ile mürettebatlı uçuş olan STS-121 onay alana kadar istasyon tamamen Rus Uzay Ajansı'na bel bağladı.


Valentina Tereşkova, uzay yarışının ilk yıllarında SSCB tarafından Dünya yörüngesine gönderilen ilk kadın kozmonottur. ABD'nin bir kadın astronotu uzaya göndermesi ise bundan tam 20 yıl sonra olmuştur. Sovyetler Birliği , 1961 senesinde Vostok 1 Görevi kapsamında Yuri Gagarin'i uzaya taşıyarak ABD'ye karşı uzay yarışında çok önemli bir başarıya imza atmış ve açık ara öne geçmişti. Dönemin hararetli uzay çekişmesinde her iki ülke de elinden geldiği ölçüde ilklere imza atarak diğer ülkenin önüne geçebilme planları yapıyordu. Yapılan genel bir araştırma çerçevesinde Valentina Tereşkova diğer üç aday ile birlikte seçilerek yoğun bir eğitime tabi tutuldu. Seçilen dört kadın da paraşütçüydü ve özellikle halkın arasından seçilmişler, sivil olmalarına özen gösterilmişti. Adaylar arasından yalnızca bir kişi bu göreve seçilecekti ve bu kapsamda normal bir kozmonotun aldığı tüm eğitimlere harfiyen tabi tutuldular. Eğitimler sonucunda Valentina Vladimirovna Tereşkova , uzaya çıkacak ilk kadın kozmonot olarak dönemin SSCB başkanı Nikita Kuruşçev tarafından seçildi. 16 Haziran 1963'te Valentina Tereşkova Vostok 6 görevi kapsamında Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatıldı. Tereşkova, Dünya yörüngesinde 48 tam tur attı ve yaklaşık üç gün uzayda kaldı. Bu süre o tarihlerde uzaya çıkmış olan tüm ABD'li astronotların tümünün toplam süresinden daha fazlaydı. Tereşkova ayrıca yörüngede, bilimsel faaliyetlerde kullanılması adına Dünya'nın birbirinden önemli fotoğraflarını çekti ve uçuş kayıtları tuttu. Tereşkova'nın uçuş öncesi hazırlıklarını, fırlatma anını, yörüngedeki kayıtlarını, inişini ve halk tarafından coşkuyla karşılanışını bu linkteki veya aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz. Kanıtları olmayan kimi iddialara göre Valentina Tereşkova, uçuş sırasında sinir dengesini kaybederek telsiz çağrılarına uzun süre cevap vermemiştir. Bu sebeple uzay aracı Dünya'ya otomatik kontrol sistemi ile indirilmiştir. Fakat Valentina Tereşkova bu iddiaları hala reddetmektedir ve uzun yıllar sonra ortaya çıkan bazı resmi belgeler de Tereşkova'yı bu noktada destekler niteliktedir. Şu anda 84 yaşında ve hala hayatta olan Valentina Tereşkova, Vostok 6 Görevi kapsamında uzaya gönderilen ilk Kadın Kozmonot olması sebebi ile tarihteki yerini kesin bir şekilde almıştır. Bu nedenle Sovyetler Birliği'nde Yuri Gagarin, Vlademir Komarov ve Aleksei Leonov gibi kozmonotlarla birlikte halkın nazarında bir kahraman olarak görülmekte ve ismi hala minnetle anılmaktadır.


Yazının başlığı çoğunuz için belki biraz yabancı gelebilir. Aranızda bilenler var farkındayız ama bilmeyenler için söyleyelim; Laika, sıradan bir sokak köpeğinin adıdır aslında. Bu hali ile çok bir şey ifade etmiyor gibi görülebilir ancak, aynı sokak köpeği, Dünya yörüngesine çıkan ve orada ölen ilk canlının da ta kendisidir dersek, işte o zaman anlatacak çok şeyimiz olacak demektir. Sovyetler Birliğinin uzaya gönderdiği ilk uydu olma özelliği taşıyan ve Dünya'ya ilettiği o meşhur bip bip sinyalleri ile tüm dünyada kesin bir başarının simgesi haline gelen Sputnik 1 görevinin hemen ardından Nikita Kruşçev, Ekim Devrimi'nin 40. Yılı onuruna yeni bir uzay zaferi için mühendislerine baskı yapmaya başlamıştı bile. Bu acil beklenti ile Sovyet mühendisler, ellerinde bulunan taslak halindeki planlara başvurarak projeyi Kasım ayına alelacele yetiştirmeye çalıştılar. Uzun süredir düşündükleri uzaya bir köpek gönderilmesi fikri bu proje ile hayata geçirilmek isteniyordu. Amaç, canlı bir organizmanın Dünya yörüngesinde hayatta kalıp kalamayacağını sınamaktı bir bakıma. Tüm bu testlerin ardından ihale Laika'ya kaldı ve kahramanımız kalkıştan üç gün önce uzay aracına yerleştirildi. 3 kasım 1957 tarihinde Sputnik-2 adı altında uzaya fırlatılan R-7 roketinde, kalkıştan birkaç saat sonra taşıyıcı roket ile Laika'nın bulunduğu bölme ayrıldı. Bu sırasında oluşan bir arıza sebebi ile köpeğin içerisinde bulunduğu bölme aşırı ısınmaya başladı ve kahramanımız maalesef yaşamını yitirdi. Buna rağmen bilim insanları canlı organizmaların Dünya yörüngesinde ve yerçekimsiz ortamda hayatta kalabileceğini acı bir deneyimle de olsa öğrenmiş oldu. Deney, daha sonra Yuri Gagarin ve Sovyetler Birliği'nin Vostok 1 zaferi için çok önemli bir referans olmayı başardı. Bu yönü ile, deney Laika'nın canına malolmuşsa da, başarılı olmuştu diyebiliriz hani. Rusya 2008 yılında biraz geç de olsa Laika için bir anıt açılışı gerçekleştirdi ve ayrıca Nasa'nın Mars Exploration Rover görevindeki toprak inceleme hedefine Laika adı verildi.


Çürüme sürecinin derinliklerine dalmadan önce, sizi uzaydaki kısa yolculuğunuzdan ötürü öncelikle tebrik etmemize izin verin. Siz dostum, artık Dünya ufkunun ötesine erişmeye cesaret etmiş o aşırı ayrıcalıklı bireylerden birisiniz. Kötü haber şu ki; uygun bir uzay kıyafetiniz olmadan burada fazla duramazsınız. İstenmeyen şekillerde bir dizi vakuma maruz kalacaksınız. İyi ihtimalle çabuk bir ölüm yaşayacaksınız ama bedeniniz için aynı şeyi söyleyemeyiz. Eğer yeni ölmüş birine yaklaşırsanız, bedenin ölümden hemen sonra çeşitli değişimler geçirdiğini fark edebilirsiniz. En belirgin değişim pallor mortis ve Livor mortis . Ölümden sonra, kalp kan pomplayamadığında, yerçekimi etkisiyle kan yere yakın bölgelerde birikmeye başlar. Daha ağır olan kırmızı kan hücreleri de çökmeye başlar, mor, çürük gibi görünen lekeler oluşmaya başlar ve bu ölümün en kesin işaretidir. Ardından rigor mortis gelir. Çürümenin bu evresinde uzuvlar sertleşip kırılganlaşır. Bedeni oluşturan kaslar adeta betonlaşmıştır. Tüm bunlar olurken, beden yavaş yavaş soğumaya başlar, buna ise algor mortis denir . Ölüm sonrası bu değişimlerin bazıları sarsıcı olabilir ama; bir sonraki ile kıyaslandığında sadece küçük bir pencere açmış sayılırlar. Pallor mortis, livor mortis, algor mortis ve rigor mortis oluşup kaybolduğunda , bakteriler çığrından çıkarak saldırıya geçer. Önce saprobik bakteriler işe koyulur; çoğu ayrışmanın ilk aşmasında olan dokuları, kasları ve iç organları yemeye başlarlar. Bu sırada enzimler, anaerobic bakteriler iç organları parça parça ayrıştırmaya ve sıvılaştırmaya başlar. Bunun sonucu olarak asit ve gazlar vücudu şişirir ve kokutur. Bir kısmı çeşitli yollardan dışarı çıkarken, büyük kısmı düzenli olarak birikir; ta ki cilt yırtılana kadar... Bir balonun kıvamlı domates suyu ile doldurulup iğne ile patlatıldığını hayal edin. Nihayetinde ölen kişi bu noktada görece tanınamaz hale gelmiştir. Belirli özelliklerinden tanımak için yaklaşacağınızdan değil. Zaten koku sizi bayıltacaktır. En berbat kısımları bitse de, dehşet henüz bitmeye çok uzaktır ama sizi konunun kalanından azat ediyoruz; biliyoruz ki konuşulması rahatsızlık verici bir konu bu. Ancak bunu yaparken bir amacımız vardı; çürüme sürecinde farklı bakterilerin büyük rolleri olduğunu vurgulamak istedik. Dünyada, bu etkilerin tam olarak ortaya çıkmasını geciktirecek bazı metotlarımız var. Diğer adıyla mumyalamak: Kişi öldükten sonra tüm kanın çekilmesi, ardından yerine formaldehit de dahil olmak üzere farklı kimyasalların konulması gibi... En azından ailenin ve arkadaşların kişiyi görüp hoşçakal diyebileceği kadar geciktirecek metotlar. Uzayda, bir kaç farklı durum yaşanabilir. Birincisi, bir uzay kıyafeti olmadan yaşanan ölüm ve çürüme. Bu senaryoda içeride bir ısı kaynağı olmadan vücut oldukça hızlı şekilde donup katılaşabilir ve tozdan gelip toza dönüşmeyi süresiz olarak erteleyebilir. Tabii, burada oldukça hızlı derken, filmlerde gördüğünüz gibi saniyeler içinde bir donmadan söz etmiyoruz. Uzay boşluğunda bir insanın tamamen donması saatler alacaktır. Bu konuyla ilgili şu makalemize göz atmanız iyi olur. Aslında bir vücudun bu şekilde ne kadar sürede çürüdüğünü bilmiyoruz. Yani vücut sonsuza kadar ya da gerçekten çok uzun bir süre ayrışmadan kalabilir. Ama söylediğimiz gibi, bu ancak donmuş cesedin bir yıldıza, kara deliğe ya da başka bir gök cismine yaklaşmadığı durumlarda olabilir. Eğer yaklaşırsa, dünyadaki gibi bir atmosfer tarafından korunmadığı için, uzaydaki radyasyon cesedi bir ateş fırtınasıymışçasına parçalayacaktır. Ölümün dış bir ısı kaynağına yakın konumda gerçekleştiğini var sayarsak; mesela dünya atmosferinin hemen dışında, sıcaklığın yeterince yüksek ama alevlenme yaşanacak kadar yüksek olmadığı bir durumda, büyük bölümü sudan oluşan vücut hızla kuruyacaktır deri-kumaş niteliğine bürünecektir aynı kurutulmuş et gibi. Dahası, uzay giysisi olmadan uzaydaki vakum, insanı ve içerdiği herhangi bir bakteriyi etkili şekilde sterilize edecektir. Bunu bakterilerin çürümenin anahtarı olduğu gerçeğiyle birleştirdiğimizde, vücudun bu vakumla kısa sürede ayrışması pek de olası değildir. Şimdi bir de uzay giysisiyle düşündüğümüzde, çürüme süreci büyük ihtimalle hızlanacaktır. Henüz kimse uzay giysisiyle aracının dışında ölmediği için bunun ne ölçüde olacağı henüz belirlenmemiştir. Ölümün ardından, uzay giysisinin içindeki bakteriler hızla vücudun kendisiyle beslenmeye başlarken hücresel ölümler de onu yavaşça türlü aşamalarda ayrıştıracaktır. Bu ancak bir ısı kaynağı varsa olabilecek bir durumdur aksi takdirde vücudun bakterilerin beslenip çoğalmasından önce, donup kaldığı duruma geri döneriz.


-Josh McCarthy, Ballantine's Marka Müdürü Yerçekimsiz ortamda viski içmenin güçlüğünün, uzay turizminin önündeki en büyük engellerden biri olduğunu biliyoruz. Bizim gibi düşünen İskoç viski üreticisi Ballantine's, herkes uzayda viski içebilsin diye Uzay Bardağı projesine imza attı. Şaka bir yana, eğer uzay yolculuğunu konforlu bir hale getirmak istiyorsak sıvıları kontrol etme yöntemlerimizi geliştirmemiz gerekiyor ve bu proje, bu yolda atılmış adımlardan bir tanesi. Open Space Agency ve viski üreticisi firmanın birlikte yürüttüğü uzay bardağı projesi, 11 ayın sonunda ilk prototipini çıkardı. Bardak, viskiyi haznede tutacak yüzey gerilimini yaratmak için altın dışbükey tabana sahip. Tabana bağlı sarmal bir kanal, hazne içindeki viskiyi üstteki altın ağızlığa iletiyor. Reaktif olmadığı için, viskinin lezzetini korumak amacıyla üretimde altın tercih edilmiş. Hazne ise 3B yazıcı ürünü ve plastik. Tabanın altındaki mıknatıs, bardağın metal yüzeylere sabitlenebilmesini sağlıyor. Ayrıca bu bardak sıvının üstten dökülmesiyle doldurulmuyor, uzayda mümkün değil nitekim. Bunun yerine viskiyi tabanındaki tek yönlü iletime izin veren bir delikten alıyor. Projenin tasarımında eylemsizlik prensibinden bolca faydalanılmış. Buna göre bardağı tabandan dolduruyoruz, sonra metalle viski arasındaki ısı transferini sağlamak için elimizde çeviriyoruz. En son bardağı yukarı doğru kaldırdığımızda viski tabana yayılıyor ve sarmal kanaldan ağzımıza dolmaya hazır hale geliyor.


Uluslararası Uzay istasyonunda bir ilke imza atıldı: Uzayda yetiştirilen ilk sebzenin tadına bakıldı! İstasyonda bulunan Sebze Laboratuvarında yetiştirilen marul, uzayda yiyecek amaçlı büyütülen ilk sebzeler olarak tarihe geçti. Ancak, marullarımız üstteki resimde olduğu gibi iştah açıcı görünüme sahip değil. Bunun nedenlerini yazımız içinde bulacaksınız. Kendilerine ilk uzay çiftçileri diyebileceğimiz astronotlar, tadına bakmadan önce; sitrik asit temelli dezenfektanlar ile marulu temizleyip dezenfekte ederek sağlık açısından en uygun duruma getirmeye çalıştılar. Ardından da eşit parçalara bölerek afiyetle yediler. Uzayda daha farklı sebze ve meyve yetiştirmeye öncü olmak adına yapılan çalışmada, astronotlara oyalanacak bir hobi sağlayarak üzerlerindeki stresi azaltmayı da planladılar. Uluslar arası uzay istasyonundaki Veggie bitki yetiştirme sistemi ile elde edilen marula veg-01 adı verildi . Uzay istasyonunda 1 yıllık görevde bulunan astronot Scott Kelly tarafından 8 temmuzda ekilen veg-01 in olgunlaşması 33 gün sürdü. Marulun yetiştirilmesinde kullanılan büyütme sistemi Orbitec şirketi tarafından hazırlanıp 2014 yılında uzay istasyonuna teslim edilmişti. Veggie sisteminde bitkilerin Güneş ışığı olmayan ortamda sağlıklı fotosentez yapabilmesi için, yeşil LED'lerden daha uygun ışık yayan kırmızı ve mavi LED'ler kullanıldı. Morumsu renkteki bitkinin daha yenilebilir görünmesi için sisteme saha sonradan yeşil LED'ler eklendi. Uzay istasyonundaki Veggie sisteminde yetiştirilen ilk sebzeler bunlar değil. 2014 yılında ilk sebzeler astronot Steve Swanson tarafından yetiştirilmiş, ardından Dünya'ya gönderilerek gıda güvenliği analizlerinden geçmişti. Yetiştirilen marulların elbette hepsi astronotlar tarafından yenmeyecek. Çünkü bu önemli deney, astronotlar karnını doyursun diye yapılmadı. Tadılan marullar dışında kalanlar dondurulacaklar ve Dünya'ya gönderilerek çeşitli testlerden geçirilecekler. Böylelikle, uzayda, Güneş'siz ve yerçekimsiz ortamda yetiştirilen bitkilerin besleyiciliği konusunda bilgi sahibi olacağız. Bu yetiştirilen marullardan ve sonrasında yapılacak diğer deneylerden elde edilecek bilgiler, uzun süreli gezegenler arası görevlerde; özellikle önümüzdeki 20 yıl içinde yapılacak olan insanlı Mars uçuşlarında astronotların kendi yiyeceklerini üretebilmeleri için gerekli olan verilerin elde edilebilmesi açısından büyük önem taşıyor. Bilindiği gibi büyük veya küçük her... Hem NASA, hem diğer ülkelerin uzay ...


Uzayda çekilen fotoğraflarda genellikle yıldızların olmadığını görürüz. Çoğu bilimsel insan da ama neden yıldızlar yok, sahte bunlar gibi bilgisizce cümleler kurar! Uzaydan Çekilen Fotoğraflarda Niçin Yıldız Yok? başlıklı yazımızda da belirttiğimiz gibi fotoğraflar genellikle Ay'a, Dünya'ya veya uzay istasyonuna odaklı olarak çekildiği için, bu cisimleri net bir şekilde fotoğraflayabilmek adına pozlama süresi kısa tutulur ve cisimlerin üzerlerinden yansıyan ışınların fotoğraflarda patlama yapmaması sağlanır. Bunun bir götürüsü olarak da yıldızları bu şekilde çekilen fotoğraflarda göremeyiz. Yıldızların bu fotoğraflarda görülememesi, fotoğrafçılıktan zerrece anlamayan komplo teorisyenlerince, uzaya veya Ay'a hiç gidilmediğine yorulur. Kozmonot Yuri Gagarin ise 1961'de uzaya ilk çıktığı zaman, Vostok uzay aracından yıldızları parlak ve net bir şekilde görebildiğini söylemiştir . Ancak, Yuri Gagarin yanına fotoğraf makinesi almayı unuttuğu için -evet, gerçekten unuttuğu için- ne yıldızlar, insanlığın ilk uzay yolculuğundan tek bir kare bile günümüze gelememiştir. 1998 yılında Discovery uzay mekiğinden Dünya'nın Ay'ın ve MIR uzay istasyonun tek bir karede yakalanmış bu görüntüsü 70mm Hasselblad kamera ile çekilmiştir ve uzayda yıldızlar yine gözükmemektedir. Nedeni yukarıda belirttiğimiz gibi pozlama süresinin kısa tutulması ve bu cisimlerin, özellikle de Dünya'nın detaylarının belli olması içindir. Fakat yıldızlar Apollo 13 mürettebatı dahil, bütün bütün Apollo görevlerinde mürettebat tarafından çıplak gözle görülebilmiştir. Astronot ve aynı zamanda Astronom olan Ronald Parise ise, mekiğin içindeyken yıldızları görebilmek için içerideki bütün ışıkları kapatması gerektiğini, o zaman yıldızları görebildiğini söylemiştir. Ay seyahatleri hep Ay'ın o sırada Güneş'e bakan kısmına yapıldığından dolayı Ay'da çekilen fotoğraflar orada atmosfer olmadığı için gökyüzü siyah gözükse de aslında gündüz çekilen fotoğraflardır. Yerden ciddi miktarda yansıyan ışınlardan dolayı yüzeyin belli olması için yine düşük pozlama süresi ile fotoğraf çekilmesi gerekmiştir. Neil Armstrong'un çektiği üstteki fotoğrafta Ay modülü'nün pilotu Buzz Aldrin görülmekte. Ön plandaki cihaz, Ay'daki sismik aktiviteyi ölçmek için kurulan bilimsel alettir. Onun biraz arkasındaki şey ise Dünya'dan gönderilecek olan lazerleri yansıtacak olan ayna. Neil Armstrong, Apollo 11 Ay seyahatinden döndüğünde 12 Ağustos 1969'da yaptığı basın toplantısında Ay yüzeyinden ve günışığı alan taraftan gözlerimizle yıldızları görme şansımız hiç olmadı. diye bu konuda yorum yapmıştı. Daha sonraki yorumlarından birinde de Yıldızlar sadece Ay'ın gölgesine altına girdiğimiz zaman çıplak gözle görülebilir olmuşlardı. Bütün Ay inişleri günışında yapılıyor. dedi. Dolayısıyla Ay yüzeyinde yıldızları içeren bir fotoğraf çekilmedi. Fakat Uluslararası Uzay İstasyonu'nda çekilen fotoğrafların her ne kadar çoğu Dünya'ya veya uzay istasyonunun kendisine odaklıysa da fotoğraf makinelerinin yıldızlara doğrultulup pozlama süresinin arttırılmasıyla çekilen yıldız ve samanyolu fotoğrafları yok değil. Yukarıdaki fotoğrafta Japon Uzay Ajansı'ndan Astronot Satoshi Furukawa, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun içinde elinde fotoğraf makinesiyle görülmekte. Dünya'dan yansıyan ışık oldukça fazla olduğu için, daha karanlık ortamda olan astronotu çekmek isteyen kameraman, elindeki makinenin diyaframını daha çok açıp pozlama süresini de biraz arttırdığı için astronotu görebilmekteyiz. Fakat arkaplandaki Dünya çok fazla ışık yansıttığı için bembeyaz parlamakta. Eğer yıldızların fotoğraflanması gerekiyorsa; yüksek pozlama sürelerinde Dünya'nın bu kadar çok parladığı güneş ışığı alan tarafında fotoğraf çekilirse Dünya'dan yansıyan ışık yüzünden yine yıldızları görememiş olacağız fakat uzay istasyonu gece tarafına geçtiğinde, yani Dünya'nın gölgesinin altına girdiği zaman hem Güneş'in kendisi gözükmeyecek, hem de Dünya'dan Güneş ışığı yansımayacağı için fotoğraflarda yıldızlar net bir şekilde görülebilecek. Oldukça uzun pozlanmış olan üstteki fotoğraf Uluslararası Uzay İstasyonu Dünya'nın gece tarafındayken çekilmiş. Dünya'nın bej renkte olmasının nedeni ise pozlamadan dolayı şehir ışıklarının bile Dünya'yı parlatmaya başlamasından kaynaklanmakta. Dünya yüzeyindeki beyaz-eflatun parlaklıklar ise atmosferdeki yıldırımlardan kaynaklanmakta. ISS Dünya'nın etrafında bir turunu ortalama 93 dakikada tamamladığı için yıldızlar çizgiler halinde gözükmekteler. Kimya Mühendisi ve NASA'da Astronot olan Donald Pettit'in çektiği bu üstteki fotoğrafta ise hem Dünya yüzeyindeki şehir ışıkları hem de atmosferde oluşan Aurora'lar gözükmekte. Yine uzun bir pozlamayla çekildiği için fotoğrafta yıldız izleri görülmekte. Donalt Pettit bir çok amator astronomun yaptığı gibi 30 saniyelik bir çok fotoğraf çektiğini ve bu fotoğrafları üstüste koyup işleyerek bu görüntüyü elde ettiğini söylüyor. Bu fotoğraf ise NASA Astronotu Reid Wiseman tarafından çekilmiş. Daha kısa pozlama ile çektiği için yıldızlar iz olarak gözükmemekte fakat Uluslararası Uzay İstasyonunun hızından dolayı yıldızlar tam net çıkmamış. Daha kısa bir pozlama ile yıldızlar net çıkabilirdi fakat fotoğrafın çekilme amacı yıldızların netliğinden çok Samanyolu'nun gözükmesi. Fotoğraf çekildiği sırada Sahra çölü'nün üstünden geçtikleri için Dünya kum renginde gözükmekte. NASA astronotu Scott Kelly'nin 22 Haziran 2015'te çektiği bu fotoğrafta kırmızı renkte Aurora'lar gözükmekte, pozlama süresi biraz daha düşük olduğu için yıldızlar bir önceki fotoğrafa göre daha netler fakat ISS'in Dünya'ya göre hızı bir hayli fazla olduğu için yerdeki şehir ışıkları iz şeklinde gözükmekte. 26 Temmuz - 7 Ağustos 1971 Tarihler...


Çengel kılığındaki bu muhteşem galaksinin ismi J082354.96+280621.6 veya J082354.96. Hangisini kullanmak isterseniz kullanın fakat isminin zorluğuna bakmayın. Görüntüsü, yapısı ve astronomlara karşı olan duruşu ile benzersiz bir özellik taşıyor. Zaten bu karman çorman ismi de inanılmaz derecedeki yıldız oluşumundan dolayı verilmiş. Gökbilimcilerin gökcisimlerinin doğasını ve yapısını, toz ve gaz bileşenlerinin davranışlarını gözlemlemek için kullandıkları yollardan birisi de Lyman-alfa emisyonudur. Bir hidrojen atomundaki elektronlar daha yüksek bir enerji seviyesinden daha düşük bir enerji seviyesine düştüğü zaman ortaya çıkar ve bunu da ışık yayarak gösterirler. Lyman-alfa emisyonu, çok uzak gökcisimlerinde daha yaygın olarak kullanılır fakat son yıllarda yapılan LARS adlı bir çalışma da daha yakın galaksilerde bu etkiyi araştırmaktadır.


Barnard 68 olarak bilinen bu karanlık alan, 1919 yılında gök bilimci Edward Barnard tarafından keşfedildi ve kendi oluşturduğu Barnard kataloğuna 68'inci sırada listelendi. O günlerde bulutsu hipotezi henüz emekleme aşamasında olduğu için, Barnard dahil olmak üzere kimse bunun bir yıldız oluşum bölgesinde yer alan yıldız oluşum kütlesi olduğunu elbette fark edemedi. Bizden 500 ışık yılı kadar uzakta yer alan Barnard 68, yaklaşık yarım ışık yılı çapında oldukça yoğun bir bulutsudur. Çok yoğun olması sebebi ile, arka planında yer alan yıldızların ışığını engeller ve gökyüzünde karanlık bir mağara gibi görünür. Bu tür görece küçük yoğun karanlık gaz bulutlarına gökbilimciler Bok Küresi diyorlar. Elbette bizim dilimizde bu cümle biraz ayıp kaçtığı için bizler çoğunlukla Bart Damlacığı demeyi tercih ediyoruz. Bok küreleri hakkında gerekli bilgiyi şu yazımızda vermiştik, o yüzden detaylara girmeyeceğiz. Bu yapının yaklaşık yarım ışık yılı genişlikte olduğunu söylemiştik. Yapılan hesaplara göre, bu alanı oluşturan gazın toplam kütlesi, Güneş'in kütlesinin yaklaşık iki katı kadar. Tüm Bart damlacıkları gibi Barnard 68 de oldukça soğuk. Ölçümler, bölgedeki gazın sıcaklığının -257 Santigrat derece kadar olduğunu gösteriyor. Bir yoğun gaz küresinin bu derece soğuk olması şu anlama geliyor; yakında çökecek ve bir yıldız oluşum süreci başlayacak. Aslında çok basit; kızılötesi gözlem yoluyla. Biliyorsunuz , görünür ışık böylesi kalın ve yoğun gaz örtülerinden geçemez. Ancak, kızılötesi ışık rahatlıkla bu tarz bulutları aşıp bize ulaşabilir. İşte gök bilimciler, bulutsuyu kızılötesi ışık altında incelediler ve hangi kızılötesi dalga boylarının bulutsuyu aşıp bize ulaşabildiğine baktılar. Bu aşan dalga boylarının kızılötesi spektrumun neresinden başladığını ölçümlediğinizde, bulutsunun kalınlığını ve yoğunluğunu da bulabilirsiniz. Dolayısıyla, Bernard 68'in rahatlıkla iki Güneş kütlesinde olduğunu söyleyebiliyoruz. Bu karanlık bulutsunun içinde kaç tane yıldız oluşacağını ise söylememiz pek kolay değil. Gaz bulutu, tek bir yıldız oluşturacak biçimde kendi içine de çökebilir, birden fazla yıldız oluşturacak biçimde parçalı şekilde de çökebilir. Yapılan hesaplara göre, önümüzdeki 100 bin yıl içinde bunun cevabını biz olmasak da çok çok ileri kuşak torunlarımız alabilecek.


Bu yılın başlarında uzay istasyonu mürettebatı uzayda bir marul yetiştirmiş ve ekip arkadaşları uzay yürüyüşündeyken marulun tadına bakmışlardı. Ancak zinya gibi bir çiçeği büyütmek, bitki yetiştirme konusunda marul yetiştirmekten daha büyük bir adım çünkü zinyalar yetiştirmesi çok daha zahmetli ve daha titiz çevre koşulları isteyen bitkilerden biri. Uzayda bitki yetiştirme amacıyla kurulan Veggie projesiyle astronotlar bitki yetiştirmeye çalışarak uzay istasyonunda oyalanacak başka hobiler de bulmuş oluyorlar. Elbette bu bitkiler Uluslararası Uzay İstasyonu'nda Veggie Bitki Yetiştirme Sistemi adı verilen özel bir sistem sayesinde yetiştirilebiliyor. Tüm zorluklarına rağmen ilk defa bir zinya çiçeği Uluslararası Uzay İstasyonu'nda güzel taç yapraklarını açtı ve başta NASA astronotu Scott Kelly olmak üzere projeyi takip eden herkesi mutlu etti. Zinyalara en dengeli koşulları sağlaması için NASA, Noel arifesinde Kelly'e özel bahçıvan ve Veggie projesi komutanı ünvanını vermişti. Böylece Kelly, Dünya'dan herhangi bir emir almaksızın çiçeğin durumunu göz önünde bulundurarak onu sulamaya ve onunla ilgilenmeye başladı. Bu zor işin bedeli zinyanın ilk turuncumsu sarı parlak yapraklarının fotoğraflanmasıyla ödendi gibi görünüyor. Veggie projesinin bir parçası olarak yetiştirilen zinyalar, Ocak ayının başlarına kadar çok zorlu yollardan geçti. Zinyalar aşırı suyla, kuraklıkla ve hatta küflenmeyle savaştılar. 2012'de yetiştirilen ayçiçekleri de dahil, bugüne kadar uzayda bir çok bitki yetiştirildi. Ancak Veggie programı daha karmaşık bitkilerin tüm yaşam evreleriyle bitki yetiştirmeyi öğrenmeyi ve bu bitkilerin yetiştirilmesine engel olan şeyleri ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Zinyaları elde ettikten sonra, astronotların yaptıkları uzun yolculuklarda domates gibi diğer çiçekli bitkileri yetiştirmek de mümkün olabilir diyor NASA yetkilileri. Şimdilik astronotlar evlerinden çok uzakta büyüyen bu zinyaların büyüsüne kapılmaya devam ediyorlar. Bu yolculukta Kelly'e; NASA astronotu Tim Kopra, ESA Astronotu Tim Peake ile birlikte kozmonotlar Mikhail Kornienko, Sergey Volkov ve Yuri Malenchenko eşlik ediyor. Kornienko ile birlikte Kelly'nin uzay istasyonunda bir yıllık konaklaması bu Mart'ta sona erecek. Şu anda stres çarkı çılgınlığının s... Uzay Elbisesi Sıkıntısı: Astronotlara Yetecek Elbise Kalmadı! Houston, bir sorunumuz var; uzay bo...


Gözlerimiz gibi, fotoğraf makinası ve kameralarımız da; hem aydınlık, hem de karanlık alanları aynı anda eşit biçimde algılayamazlar. Bol yıldızlı bir gökyüzünde parlayan Ay'ı net biçimde fotoğraflamak istediğimizde çevresindeki yıldızların görünmesinden feragat etmek zorunda kalırız. Ancak, aynı Ay'ın çevresindeki yıldızları fotoğraflayabilmek için uzun pozlama yapmamız gerekir ki, bu da Ay'ın çok parlak görünüp fotoğrafta patlamasını kabullenmeniz demektir. Benzer şekilde; uzaydan astronotlar tarafından çekilen Ay ve Dünya fotoğraflarında yıldızlar, Samanyolu vs görünmez. Bunu fotoğrafçılıkla uğraşanlar çok iyi bilirler. Yıldızlar gibi çok az ışık veren cisimleri görebilmek için pozlama süresini, yani makinanızın filminin veya sensörünün ışık aldığı süreyi uzatmanız gereklidir. Aynı biçimde, Ay ve Güneş gibi çok parlak nesneleri net fotoğraflayabilmek için kısa süreli pozlama yapmanız gerekir. Eğer, hem parlak hem de aydınlık cisimleri aynı anda uygun oranlarda pozlayabilseydik, uzaydan Ay, Dünya, yıldızlar ve Samanyolu şu en üstte hazırladığım photoshop montajındaki gibi net biçimde fotoğraflanabilecekti. Ancak böyle bir fotoğrafı tek seferde çekmek mümkün değil. Önce Dünya'yı, sonra Ay'ı, ardından da yıldızlı gökyüzünü ayrı ayrı fotoğraflayıp birleştirmek zorundasınız. Bu arada yukarıdaki bilgilerden, Ay'a giden astronotların gönderdiği görüntülerde niçin gökyüzünün simsiyah olduğunu ve hiç yıldız görünemediğini, hatta kendi çektiğiniz gece fotoğraflarında niçin yıldıza rastlamadığınızı anlamış olmalısınız. En üstteki kapak görselinde gördüğünüz şekliyle uzaydan Dünya'yı ve Ay'ı fotoğraflayamazsınız. O bir fotoğraf değil, ilüstrasyon. Bu konuyu örneklemek ve keşke öyle olabilseydi demek için Photoshop'ta montajlayarak ben hazırladım. Uzun pozlama, makinanın sensörüne veya fotoğraf filmine daha fazla ışığın ulaşabilmesi için perdesini uzun süre açık bırakmaktır. Böylelikle karanlık ortamlarda yıldızlar gibi çok soluk objeleri görüntüleyebilmek mümkün olur. Bu pozlama süresi sıradan bir görüntü yakalayabilmek için gündüz saniyenin 250'de biri civarında iken, geceleri karanlık objeleri fotoğraflayabilmek için onlarca saniyeye kadar çıkabilir. Geçtiğimiz yıl Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali'ne gelen katılımcıların çoğu, uzun pozlama ve ilk astrofotoğrafçılık eğitimlerini alıp, ilk Samanyolu fotoğraflarını çekmişlerdi. Evet, son birkaç gündür aralıksız P...


Şu ana kadar oluşturulmuş en iyi uzay iklim haritasına göre, Dünya'dan 260 ışık yılı uzaklıktaki muazzam derecede sıcak bir gezegen, demiri eritecek yakıcı sıcaklara rağmen atmosferinde su buharı belirtileri gösteriyor. WASP-43b olarak adlandırılan, Jüpiter boyutlarındaki gezegen o kadar sıcak ki gündüzleri sıcaklık 1648 dereceye ulaşıyor. Geceleri ise biraz daha soğuk (537 derece kadar) ama hala gümüşü eritebilecek kadar sıcak. Bilim adamları, WASP-43b'nin küresel sıcaklık haritasını oluşturabilmek için Hubble Uzay Teleskobu'nu kullandılar ve bunun kaydedilen en iyi harita olduğunu söylüyorlar. Bu harita, yüksekliğe bağlı sıcaklık değişimlerini gösteriyor ve bunun bir gün Dünya boyutlarında küçük gezegenlerde su buharı ve diğer yaşamsal izleri aramak için kullanılacak araçlarda kullanışlı olacağını bildiriyorlar. Termal yapının ve kimyasal varlıkların atmosferdeki isabetli ölçümleri yapıldığında ortaya çıkan resim, güneş sistemi dışındaki gezegenler arasında karşılaştırmalı çalışmalar yapmaya yarıyor. diye ekliyor Chicago Üniversitesinden Jacob Bean. Wasp-43b aşırırılıkların gezegeni. Yörüngesi yıldıza o kadar yakın ki yıldız etrafında dönüşü sadece 0,8 dünya günü sürüyor. Araştırmacılar, bu gezegendeki rüzgarların sesten hızlı olduğunu söylüyorlar. Bu gezegenin yıldızına nasıl bu kadar yaklaştığı ise tam bir sır. Atmosferindeki su miktarının gösterdiğine göre bu gezegen, Jüpiter'in yörünge yarıçapında oluşmuş, daha sonra içeriye doğru kaymış. Yakından geçen bir yıldızın ya da gezegenin kütle çekim etkisi, bu gezegeni etrafında döndüğü yıldıza yakınlaştırmış olabilir. diyor Bean. Gezegenin, güneşin %70'i boyutlarındaki yıldızına yakınlığı, bu gezegenin gelgitsel olarak kilitlenmiş olduğunu gösteriyor. Bu, yıldızın kütle çekiminin, gezegenin bir yüzünün oldukça uzun bir süre boyunca yıldıza dönük kalmasına neden olduğu anlamına geliyor. Ayrıca yıldızın devasa kütle çekim kuvveti, gezegenin yörüngesini zaman içinde daireselleştirmiş. Bu gezegen, güneş sistemi ötesi araştırmacılara çeşitli gizemler sunarken umut verici husus; sıcak Jüpiterler oluşturma modelleri ile karşılaştırıldığında gezegen atmosferinin, ana yıldızın kompozisyonu ile benzerliğinin ne kadar yüksek olduğudur. Yıldızlar ve gezegenler aynı gaz ve toz nebulasından bir çok gazı içine çekmesiyle oluşurlar. WASP-43b nin atmosferi sıcak, ancak WASP-43b'nin su buharı bolluğu ile yıldızın hidrojen ve oksijen bolluğu benzerlik gösteriyor. Bizim ilgilendiğimiz şey suyun bollaşması yada azalması diyor Bean ve Jüpiter boyutlarında bir güneş sistemi dışı gezegenin helyum ve hidrojen harici element oranının veya metal oranının biraz yüksek olmasının beklendiğini açıklıyor. Daha büyük gezegenlerde etrafında döndükleri yıldıza oranla daha az metal çeşitliliği bulunur. Bu tam olarak WASP 43-b'de de gözlenen bir şey.


Yıllarca televizyonlardan hava durumu takip ettiniz, soğuk, sıcak, yağışlı, yağışsız... Biz de size uzayın hava durumu niteliğinde, Dünya'nın yakınında keşfedilen asteroitlerin bilgilerini verelim istedik. Bu bilgiler hava durumu gibi sürekli güncelleniyor. Sebebi ise, bazı astroitlerin Dünya'ya düşmesi bazılarının ise Dünya'yı geçip yollarına devam etmesi. Asteroitlerin keşifleri kimi zaman amatör astronomlar, kimi zaman ise astronomlar sayesinde oluyor. Çalışkan bir amatör astronom olursanız siz de bir asteroit keşfedebilirsiniz deyip, hemen gözlenen belli başlı asteroitleri size tanıtalım. 1998 WT24 adlı asteroitten başlayalım. Adında yazdığı gibi 1998 yılında keşfedildi. Büyüklüğü yaklaşık 1,1 kilometre, bize uzaklığı ise 10,9 LD (1 LD 384.401 kilometre. Yani, Ay ile dünya arasındaki ortalama uzaklık). Bu astreoitin, yapılan çalışmalar sonucunda her geçen gün Dünya'dan uzaklaştığı tespit edildi. 1999 JV6: Bu asteroit evet tahmin ettiğiniz gibi 1999 yılında keşfedildi hala da izleniyor diğerleri gibi. 6 Ocak 2015'te güncellenen verilerine göre Dünya'ya uzaklığı 12,6 LD, büyüklüğü ise 410 metre. Bayağı küçük bir asteroit anlayacağınız. 2015 VH2: Sadece 14 metre büyüklüğe sahip bu asterotimizin 12,9 LD ile bize oldukça uzak olduğunu söyleyebiliriz. Kasım ayında hassas ölçümler yapılarak keşfedildi. 2004 MQ1: Bize çok çok uzakta. Aramızdaki mesafe yaklaşık olarak 55,4 LD, Ocak ayı verilerine göre. Büyüklüğü ise 1,1 kilometre. Bu asteroit, isim benzerliğinden ötürü bir İHA ile karıştırılmaktadır. Tamam bunları öğrendik. Peki bize yakın asteroitler var mı diye bu yazıyı kurcalıyorsanız, size güzel haberler verelim: Evet iki tane asteroit şu aralar bize oldukça yakın. Bunlardan bahsedelim o zaman. 15 kasım günü teleskoplara takılan bu asteoritimizin boyutu gülmenize sebep olabilir. Yaklaşık 7 metre... Evet sadece bu kadar... Uzaklığı ise 0,09 LD yani yaklaşık 34,500 km... Dünya'ya çarpması muhtemel bu cisim atmosferde dağılıp kayıplara karışacak. Bingöl olayını duyan ve kafasında göktaşı madenciliği olan kişileri üzecek bir boyut. 12 Kasım 2015'te keşfedildi. Bir üstte bahsettiğimiz asteroitin yaklaşık iki katı büyüklüğünde yani 14 metre. Uzaklığı ise 3 LD. Evet bu asteroitin de Dünya'ya çarpması bir ihtimal. Bu bilgiler dahilinde yakın zamanda Dünya'ya bir asteroitin çarpması muhtemel görünüyor. Fakat can yakmayacaklar gibi görünüyor. Yakın zamanlarda bununla ilgili çeşitli medya veya yayın organlarında abartılı haberler duyarsanız, doğrudan bunu savuşturacak bilgilere artık sahipsiniz. Düşünün; 7 metrelik bir cismin Dünya'ya çarpıp çarpmayacağı günler öncesinden tahmin edilebiliyor. Ufukta görülen daha büyük boyutlarda cisimler yok. Burada kullanılan veriler spaceweather.com sitesinden alınmıştır.


Kardeş bilim platformumuz Evrim Ağacı, bizlerle uzay, evren ve keşfi hakkında bir röportaj gerçekleştirdi. Kozmik Anafor: İnsanlık olarak, Dünya'nın uzay boşluğunda yol alan bir gezegen olduğuna ikna olmamızın üzerinden henüz 200 yıl bile geçmedi. Bugün bile Dünya'nın milyarlarca benzeri bulunan bir gezegen olduğunu bilmeyen, hatta kabul etmeyen yüz milyonlarca insan var. Buna karşın, niteliksiz çoğunluğu bir kenara bırakırsak, insanlığın nitelikli bir kısmı yaşadığımız bu gezegenin ötesinde neler olduğunu ve oralara nasıl ulaşacağımızı ciddi ciddi düşünüyor. Zaten bu düşüncenin sonucu olarak, gezegenimizin dışına çıkabiliyor, uydumuz Ay'ı ziyaret edebiliyor, kendimiz gidemesek bile komşu gezegenlere inceleme amaçlı araçlar gönderebiliyoruz. Dünya'nın geçmişini incelediğimizde ise, aslında pek de güvende olmadığımıza dair çok sayıda kanıta ulaşıyoruz. Gezegenimiz birçok defalar canlılığın yeniden başlamasına neden olan felaketler geçirmiş. Bu da bize, gelecekte bir gün yeniden böyle bir felaket yaşayabileceğimizi gösteriyor. Hatta öyle görünüyor ki, bu türden büyük felaketler sonrasında Dünya'mız yüzlerce, binlerce yıl boyunca yaşanamaz hale gelebilecek. O nedenle, türümüzün devamı ve güvenliği için kendimize yeni bir yuva bulmamız gerçeği ile karşı karşıya kalıyoruz. Hoş, böyle bir risk olmasa bile, insanoğlunun içindeki merak ve keşfetme arzusunun dizginlenemeyeceği gerçeği de ortada. Yani sebebi ne olursa olsun, insanlık önümüzdeki yıllar, yüzyıllar içinde Ay'a veya Mars'a yerleşmek için çaba harcayacaktır. Şu anki teknik yeteneğimiz ve gelecekte üreteceğimiz teknolojilerle bunun başarılacağını düşünüyorum. Benim düşüncem, önümüzdeki birkaç yüzyıl içinde Ay'da insan yerleşiminin olacağı, Mars'ta kendi kendine yeter kalabalık bir insan kolonisinin kurulacağı yönünde. Bu insan kolonilerine belki Europa ve Satürn'ün birkaç uydusunu da ekleyebiliriz. Evet, önümüzdeki yüzyıllar boyunca Dünya insanlık için ana vatan özelliğini koruyacaktır ama, farklı gezegenleri de ev olarak benimsemesi kaçınılmaz görünüyor. Hatta ben, herhangi bir gezegene bağlı olmadan insanların yaşayabileceği, Güneş çevresinde uygun yörüngelerde dönen büyük yerleşim birimlerinin kurulabileceğini de düşünüyorum. Bunun olmaması için hiçbir sebep yok. On binlerce yıl sonra ise, diğer yıldızların yörüngelerine açılacağımız, buralarda yeni koloniler kurma çabasına gireceğimizi varsaymak da yanlış olmaz. Kozmik Anafor: Aslında yaşanabilir bölge biraz izafi bir kavram. Bizler, bir yıldızın çevresinde, Dünya gibi yüzeyinde sıvı su bulunan bir gezegenin var olabileceği uzaklığı şu an için yaşanabilir bölge olarak tanımlıyoruz. Tabi bu uzaklık yıldızın kütlesine ve ışınım gücüne göre değişiyor. Güneş için 120-250 milyon kilometreler arasında uzaklığa sahip bir yörünge yaşanabilir bölge için tanımlanabiliyor iken, Güneş'in yarısı kadar boyuta sahip bir yıldız da 30-50 milyon km arasındaki bir yörünge benzer şartları sağlayabiliyor. Tabi yaşam için tek kriter uzaklık değil. Eğer öyle olsaydı, Mars üzerinde de yaşamın var olabilmesi gerekirdi. Gezegenin de Dünya benzeri bir yaşama uygun şartlara sahip olması lazım. Yeterince güçlü bir manyetik alanı, atmosferini tutabilecek kütlesi ve uygun gazlara sahip bir atmosferi bulunmalı. Mars, bu şartlara sahip olmadığı, küçük bir gezegen olduğu için yaşama ev sahipliği yapamıyor. Yine bir gezegende yaşam oluşabilmesi için illa ki yaşam kuşağı içinde yer almasına da gerek yok. Bugün Güneş'in yaşam kuşağının dışında, mesela 400 milyon km ötede Dünya'dan biraz daha büyük kütleli ve bizimkinden daha kalın bir atmosfere sahip karasal bir gezegen yer alsaydı, o gezegende de yaşam oluşması mümkün olabilirdi. Çünkü gezegenin kalın atmosferi uzakta olmasına rağmen gelen Güneş ışığını hapseder, gezegeni sıcak tutardı. Bu, yaşam kuşağında yer alan Mars'ın içinde bulunduğu durumun tam tersi. Daha açık ifade edersek, dünya benzeri yaşam için yıldızına olması gerekli olan uzaklık, gezegenin niteliğine göre büyük değişim gösterebiliyor. Eğer bir gezegen yıldızına Merkür ve Venüs gibi kavrulacak kadar yakın değilse uygun şartlara sahip olduğu sürece yaşama ev sahipliği yapabilir. Jüpiter'in uydusu Europa'da yaşam olduğunu düşünmemizin altında yatan sebep de bu. Uydu Güneş'ten çok uzak ve yüzeyi donmuş olmasına karşın, sıvı bir yeraltı okyanusuna sahip ve bu okyanus gezegenin derinliklerindeki volkanik faaliyetin enerjisi ile ısınıyor. Böyle bir ortamda gelişkin bir yaşamın ortaya çıkmaması için bir sebep göremiyoruz. Evet, orada şu anda yaşam olup olmadığını bilmiyoruz, belki olmayabilir ama olmaması için bir neden de yok. Kozmik Anafor: Önce bir yanlışı düzeltelim; ışık hızını aşmamız veya ışık hızında yol alabilmemiz, evreni rahatça keşfedebileceğimiz, istediğimiz yere gidebileceğimiz anlamına gelmiyor. Evrensel ölçekleri düşündüğümüzde ışık hızının aslında çok yavaş olduğu gerçeğini görmemiz gerekli. Bugünkü teknolojimizle Ay'a 3 günde gidebiliyoruz. Işık hızında yol alabilseydik bu sadece birkaç saniye sürecekti. Ama aynı ışık hızı bizi en yakın yıldıza 4.5 yılda götürebiliyor. Kutup Yıldızı'na ise ışık hızında ancak 450 yılda varabiliyoruz. Kutup yıldızının, evrensel ölçeklerde burnumuzun dibi olduğu gerçeğini unutmayalım. Yani daha net ifade edersem; ışık hızı Güneş Sistemi içindeki gezegenlere yolculuk için mükemmel olmasına karşın, sistemimizden dışarı çıkmak istediğimizde çok yavaş kalıyor. Tabi buna ulaşıp ulaşamayacağımız meselesi var. Şu anki fizik bilgimiz bize ışık hızına bizim gibi kütleli maddelerin hiçbir zaman ulaşamayacağını söylüyor. Bunun nedenini anlayabilmek için aslında ışık hızı diye düşünmek yerine kütlesiz parçacıkların ulaşabileceği en yüksek hız şeklinde düşünmemiz daha doğru olur. Saniye'de 300 bin km hıza, sadece foton gibi kütlesiz parçacıklar ulaşabiliyorlar. Bir atom ve onun nötron, proton, elektron gibi bileşenleri ise kütle sahibi olduğu için bu hıza ulaşmaları mümkün olmuyor. Kütlesiz bir parçacık gibi hızlı hareket edebilmeleri için gerekli olan enerji o kadar büyük ki, ışık hızına ulaşma evresinde bu enerji sonsuza varıyor. Dolayısıyla, bir cismi sonsuz enerjiyle besleyemeyeceğimiz için ışık hızına da ulaştıramıyoruz. Ama, ışık hızının %95-97'ine ulaşmamızda herhangi bir sıkıntı yok. Bunu günümüz teknolojisi ile dahi başarabilecek durumdayız. Bugün parçacık hızlandırıcılarda atomları ışık hızına çok yakın hızlara kadar süratlendirebiliyoruz. Plazma ve iyon motorları veya uygun inşa edilmiş Güneş yelkenlileri ile bir uzay aracını birkaç ay veya yıl içinde sürekli hızlandırarak ışık hızının %70-80 seviyesine kadar hızlandırabilmemiz de pratikte mümkün. Bunu günümüz teknolojisi ile yapabiliriz fakat çözmemiz gereken çok büyük maliyet problemlerinin yanında, bazı teknik sorunlarımız var. Uzun vadede bu sorunların çözülebileceğini düşünürsek, ışık hızına yakın hızlarda hareket edebilen araçlar üretebileceğimiz gerçeğini görebiliriz. Bunun haricinde, ışık hızını aşmamızın orta ve uzun vadede mümkün olabileceğini sanmıyorum. Belki birkaç yüzyıl sonra uzayda hareket etmek yerine, uzayın çevremizde hareket etmesini sağlayacak büyük teknolojik atılımlar gerçekleştirebilirsek, ışık hızının çok üzerinde hızlara ulaşabiliriz. Yine de, bunun nasıl olabileceği hakkında bugün hiçbir fikrimiz yok. Kozmik Anafor: Bilim-kurgu yapımları, benim açımdan insanların hayal güçlerini ateşlemesi bakımından oldukça faydalı, hatta bilimsel merakı ve araştırmayı teşvik etmektedir. Bunun en güzel örneklerini Star Trek'te birer kurgu olarak ortaya konulmuş teknolojilerin bugün hayata geçmesiyle görebiliyoruz. Bu dizide gösterilen otomatik açılır kapılar, uzay mekikleri, cep telefonları, iğnesiz enjektörler ve bilgisayarlar, dokunmatik ekranlar bugün hayatımızın sıradan parçaları haline geldiler. Üstelik bu araçların mucitleri, Star Trek'ten etkilendiklerini söylemekten çekinmiyorlar. Buna rağmen tabi tüm bilim-kurgu ürünleri bu kadar doğru saptamalarla gelmiyor. Çoğu ciddi bilimsel hatalar içeriyorlar. Örneğin Independence Day filminde insanların uzaylıların bilgisayarlarına virüs yerleştirip onları tümüyle yenilgiye uğrattığını görüyoruz. Oysa hepimizin malumu ki, bir işletim sistemi için virüs yazmak istiyorsanız, o işletim sistemini çok iyi tanımanız gerekir. Hatta çoğunlukla bu da yeterli gelmez, çünkü işletim sistemleri çok sağlam güvenlik yapılanmalarına sahiptir. Bugün MS Windows işletim sistemi iyi tanındığı için virüsten geçilmezken, Apple'ın MacOS işletim sistemi virüs bakımından oldukça temiz. Çünkü hem güvenlik açısından çok daha güçlü, hem de virüs yazarları tarafından o kadar iyi tanınmıyor. Ayrıca hepimiz biliyoruz ki, modern bir ordunun komuta merkezini yok ettiğinizde o orduyu yenmiş olmazsınız. Çünkü ordular bu tür sorunları bertaraf edebilmek için esnek biçimde örgütlenirler ve her zaman için B, C veya D planları vardır. The Signs isimli bir film vardı. Uzaylılar yine Dünya'yı ele geçirmek için geliyorlar fakat su onlar için zehirli. Suyla temas ettiklerinde ölüyorlar. Uzaylıların %70'i suyla kaplı olan ve sürekli yağmur yağan bir gezegeni buna rağmen niye ele geçirmeye çalıştıkları sorusu bir yana, uzaylıların bu tehlikeye rağmen niçin çıplak dolaştıkları da ayrı saçmalıktı. Bugün Dünya üzerinde çıplak yaşayabilen bizler bile yağmurdan, soğuktan ve sıcaktan korunmak için kıyafetler giyip gezerken, suya değince ölen çıplak uzaylıların Dünya'yı ele geçirmeye çalışması ancak bir komedi filminin senaryosunda yer alabilirdi. Bunlar gibi çok sayıda saçmalık yer alıyor kimi bilim-kurgu yapımlarında. Bazılarını yeri geldikçe sayfamızda biraz da eğlenip kafa dağıtmak için yayınlamaya çalışıyoruz. Kozmik Anafor: Dünya dışı yaşamın varlığı bilim insanlarının çoğu tarafından kaçınılmaz olarak niteleniyor. Sadece Samanyolu galaksimiz içinde yer alan gezegen sayısının yüz milyarlarca olması, Dünya benzeri şartlara sahip gezegen sayısının 50 milyar civarında olduğunun hesaplanması, bu görüşü destekliyor. Yine de, şimdiye kadar Dünya haricindeki bir gezegende yaşama yönelik dolaylı veya dolaysız herhangi bir kanıt bulamadık. Evrende yaşam arayışı, dev bir samanlıkta iğne aramaya benziyor. Tabi biz bu iğneyi şu anda olduğumuz yerden hiç kımıldamadan sadece çevremize bakarak bulmaya çalışıyoruz. Dolayısıyla herhangi birine rastlamamış olmamız şaşırtıcı değil. Bu var olduğunu düşündüğümüz fakat varlığına kanıt bulamadığımız yaşamın bir kısmının bizler gibi, hatta bizlerden çok daha zeki canlılardan oluşuyor olması da kuvvetli bir ihtimal. Evet, bu canlılardan bir kısmı yıldızlar-arası yolculuk yapabilecek yetkinliğe ulaşmış olabilirler. Bu uygarlıklar, galaksideki başka yaşam türlerini gözlemlemek, araştırmak veya sadece işgal edip koloniler kurmak için geziyor olabilir. Fakat, milyarlarca yıldız içinde bizi bulmaları ve ziyaret etmeye değer görmeleri düşük bir olasılık. Hele ki, galaksimizde bizimki gibi yaşam içeren bolca gezegen varsa, ziyaret edilecek gezegenler listesinin ortalarında, belki de sonlarında bir yerlerde sıramızı bekliyoruzdur. Bu listenin ne kadar uzun olduğunu ise bilmemize imkan yok. Tek bildiğimiz şey var; şimdiye kadar Dünya dışı bir uygarlık tarafından ziyaret edildiğimize dair elimizde doğrudan veya dolaylı tek bir kanıt bile yok. Kozmik Anafor: Güneş'in ortalama olarak kalan ömrünü büyük bir kesinlik ile tahmin edebiliyoruz. Bu ömür, yaklaşık 5 milyar yıl kadar. Ancak, maalesef bu sürenin tamamı bizim Dünya'da yaşayabilmemiz için uygun geçmeyecek. Güneş hiçbir zaman patlamayacak ama, yaklaşık 1.5-2 milyar yıl içinde Dünya'nın Güneş'in aşırı ısısı nedeniyle gelişkin canlılar için yaşanmaz hale geleceği öngörülüyor. O günlere kadar geliştirebileceğimiz teknolojilerle bu süreyi daha da uzatmamız, Dünya üzerinde 3 milyar yıl kadar yaşayabilmemiz mümkün. Ancak, daha sonrasında ister istemez Güneş'ten daha uzak bir gezegene, örneğin Mars'a yerleşmemiz gerekecek. Zaten, önümüzdeki birkaç bin yıl içinde başımıza bir şey gelmez ise Mars'ta ciddi nüfusa sahip insan kolonilerinin kurdukları büyük şehirlerde yaşamaya başlayacağını öngörebiliyoruz. Yine de, Güneş kırmızı deve dönüşüp sistemimizi aşırı ısıtmaya devam edeceği için, eninde sonunda sistemi tamamen terk etmek zorunda kalmamız kaçınılmaz. Bu dönemde insanların tercihi ne olur bilemiyorum. Satürn'ün uyduları yeterince ısınmış olacağı için oralarda yeraltı şehirleri kurulabilir. Bu da bir seçenek. Eğer enerji üretme konusunda o günlerde yeterince ileri isek, Güneş bir gün sönse bile bu yeraltı şehirlerinde milyarlarca yıl boyunca yaşayabiliriz. Açıkçası bu ihtimal, uzak yıldızlardaki başka uygun gezegenleri arayıp oralara göçmekten daha gerçekçi geliyor bana. Yine de, insanlığın birkaç milyon yıl sonra nasıl bir teknolojik düzeyde olabileceğini kestiremeyiz. Gelecekte yıldızlar-arası seyahatin ucuz ve hızlı yollarını bulmuş, ulaşabileceğimiz uzaklıklardaki yıldızların çevrelerinde bize uygun gezegenler keşfetmiş olabiliriz. Böyle bir keşif söz konusu olduğunda, gitme imkanı da varken, insanların bir kısmının Güneş Sistemi'ni terkederek yeni bir başlangıç yapma güdüsüne engel olunamayacağını düşünüyorum. Son olarak, evet sistemimizin dışına; yakın, hatta uzak yıldızlara önümüzdeki milyon yıllar içinde gidebiliriz. Ancak, Samanyolu galaksisini terketmemiz çok zor olacaktır. Şu anki ve gelecekte keşfedilebilecek teknolojileri düşündüğümde hayal gücüm galaksimizi terkedebilecek gelişmişliğe ulaşabileceğimizi düşünmeye yetmiyor. Sokakta aylak aylak dolaşıyor veya ... Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbi... Olası Dünya dışı uygarlık bizi kola...


Magna Carta Libertatum, Yüce Roma halkının dili Latince'de Özgürlüğün Büyük Fermanı anlamına gelen, 1215 yılında imzalanmış bir İngiliz belgesidir. Bu belge ile kral ilk kez yetkilerini kısıtlamış ve halka bazı hak ve özgürlükler tanımıştır. Günümüzdeki modern hukuk düzenine ulaşana kadar yaşanılan tarihi sürecin en önemli basamaklarından birisidir. 1966 yılına geldiğimizde ise insanlık uzaya ilk adımlarını atmaya başlamıştır. Fakat bir hukukçu bu adımların ötesini düşünmekteydi. Hava Hukukçusu William A. Hyman uzay yolculukları için hukuki düzenlemeler üzerinde çalışırken ortaya Uzayın Magna Carta'sı adlı kitabı çıkarmıştır. Bu kitap uzay hukuku açısından ortaya konulmuş ilk teşebbüstür. Hyman kendi kitabını cömert bir şekilde Yeni doğan uzay hukuku prensiplerinin tekamül etmiş omurgası ve Dünya için insanı bir Haklar Bildirgesidir. demek suretiyle tanımlamıştır. 1966 yılında basılan bu kitap, aynı yıl Cenevre'de toplanan Birleşmiş Milletler Dış Uzayın Barışçıl Kullanım Komitesi'nin temel prensiplerini oluşturmasında esin kaynağı olmuştur. Dış Uzayın keşfi ve kullanımı tüm insanlığın faydasına olacak şekilde barışçıl amaçlarla gerçekleşecektir. Hükmü getirmiştir. Hyman için Uzay Res Communistir, güzel Latincemizden mealen Herkese/topluma ait olandır. Yazarımız uzaya NEUTRALIA ismini vermiş ve NEUTRALIA'ya tüm Dünya vatandaşlarının erişiminin açık olduğunu vurgulamıştır. Gerçekten de, BM nezdinde imza edilen uluslararası antlaşmalardan; Dış Uzay Antlaşması ve Ay Antlaşması'na da bu anlayış sirayet etmiştir. Hyman kitabında, uzayın keşfi ve kolonize edilmesini teşvik ederken bunun emperyalist bir genişleme olmaması gerektiğini ve dünya dışı varlıkların da hukuki egemenlik hakkı olduğuna işaret etmiştir. 1960ların Soğuk Savaş atmosferinde her alanda çalışan bilim adamlarının birincil endişesi Dünya üzerindeki barışın sağlanması idi. Kitap böylesi bir konjonktürde, olası nükleer savaşların gölgesinde yazılmıştır. Kitabın 7 nci ve 19 uncu maddesi de bu bağlamda uzayda nükleer silahlanma ve deneylerin kısıtlanması ve yasaklanması hakkındadır. Zaten kitabının önsözünde Hyman, Uzayın Magna Carta'sının yazılma sebebini insanlığın, uzayın kötücül amaçların dışında kullanılması ve keşfini sağlamaya zorlamak olduğunu belirtmektedir. Günümüzde uzay ile ilgili popüler h...


İnternette, özellikle UFO'cuların sitelerinde 1947'de ABD'de Roswell'e düşen UFO'dan çıktığı iddia edilen uzaylılara ait otopsi görüntüleri yayınlanıyor. Geçen onlarca yıl içinde bu iddia hemen her yerde dile getirildi ve sözde otopsiye ait videolar, fotoğraflar herkesin bildiği, malesef büyük bir kitlenin de inandığı bir konu haline geldi. Oysa, ilk kez 1995 yılında ortaya çıkan bu filmin yapımcısı ve bir prodüktör olan Ray Santilli, görüntülerin gerçek değil, aslında kurgu olduğunu itiraf edeli ve bu konuda bir makale yayınlayalı çok olmasına rağmen, hala uzaylıların kesilip biçildiği bu görüntülerin gerçek olduğunu düşünen milyonlarca insan var. Santilli, filmin Londra Camden Town'da çekildiğini, iki adet kuklanın bir sanatçı ekibi tarafından 3 hafta gibi bir sürede hazırlandığını belirtiyor. Sözde yaratığın iç organlarıymış gibi göstermek üzere, yakındaki bir kasaptan tavuk bağırsağı, koyun beyni gibi organlar kullandıklarını, kan olarak ise ahududu reçelini tercih ettiklerini söylüyor. Dediğine göre, daha sonra kuklaları küçük parçalar halinde keserek Londra genelindeki çöp bidonlarına dağıtarak yok etmişler. Vızır vızır gökyüzünde gezdiği iddia edilen uzaylı kardeşlerimizin, düşen araçlarını ve yaralanan, esir düşen arkadaşlarını niçin almaya gelmedikleri ve böylesine barbarca kesilip biçilmesine ses çıkarmadıkları da ayrı bir soru işareti. Ama bu konuda fazla üstelememek gerekli; çünkü bu bırakıp gitme meselesi basit bir lojistik sorundan kaynaklanıyor da olabilir. Son olarak, 1940'larda sıradan bir Amerikan ailesi bile çoluk çocuğunun filmini renkli çekerken, koskoca ABD hükümeti belki de bin yılın en büyük olayını siyah beyaz, üstelik bozuk bir kamera ile kaydetme hatasına düşmüş. Kınıyoruz buradan kendilerini... 1940'lara ait sıradan bir aile pikniğinin renkli videosunu buradan izleyebilirsiniz. Videonun çekildiği dönemde renkli kameralar vardı ve halk arasında oldukça yaygındı. Birçok sinema filmi de renkli çekilmeye başlanmıştı. Ancak, dönemin makyaj ve efekt teknikleri, inandırıcı sahte maketler hazırlamak için yeterli değildi. Dönemin Hollywood filmlerinde bu sıkıntıyı siz de görebilirsiniz. Bu nedenle filmi çekerken hataları olabildiğince gizlemek için siyah-beyaz çekimi tercih etmişler. Not: UFO sahtekarlarının bayıldığı uyduruk otopsi görüntüleri yerine, daha eğlenceli bulduğum üstteki fotoğrafı kullanmayı tercih ettim. İlla ki Ray Santilli'nin otopsi yapımını izlemek istiyorsanız, buraya tıklayabilirsiniz.


2 Aralık 2016'da uzaylılar çıplak gözle görünecek eyy ahali!! Başınızı göğe kaldırın. Yok yahu kandırmıyoruz. Kozmik Anafor'uz, biz kandırır mıyız hiç? Öngörüde bulunuyoruz uzaylılar şöyle gelip gidecek diye. Gerçekten uzaylılar geçecek diyoruz yahu, valla!! İnsanın memleketi yediği yer değil doyduğu yerdir sözünü temel alarak bu sözü söylüyoruz. Sonuçta Uluslararası Uzay İstasyonu'ndakiler de şu an teorik olarak uzayda. Doydukları yer; uzay. Uzaylı işte, bakın yukarıdaki fotoğrafta görüyorsunuz, bir tanesi camdan bizi izliyor! Uluslararası Uzay İstasyonu , insanlık tarihi boyunca yapılmış ve Dünya'nın yörüngesine gönderilmiş en karmaşık bilim ve mühendislik projesi olup, üzerinde yaşanılabilen tek yapay uydudur. Dünya'dan ortalama 410km yukarıda, saatte yaklaşık 28.000km'lik hızla her 90 dakikada bir gezegenimizin çevresinde 1 tur atan istasyon, günde toplam 15,5 kez döner. Bu turu sırasında aldığı yol, yaklaşık olarak Ay ile Dünya arasındaki mesafe kadardır. İstasyonun bu kadar sık geçişine rağmen çıplak gözle sürekli gözlenememesi; bakış açısı, yön, uzaklık, ışık kirliliği ve uygun olmayan hava koşulları gibi nedenlerden kaynaklanıyor. 2 Aralık'ta UUİ, saatte ortalama 28.000km'lik hızı, 450 ton ağırlığı ve 6 kişilik mürettebatı ile birlikte yeryüzünden 430km yukarıda yörünge izleyerek en yakın diye tabir edilen konumdan geçecek. Bu geçişi sırasında rahatlıkla çıplak gözle izlenebilecek kadar parlak olacak. Aslında, eğer onun bizim uzay istasyonumuz olduğunu biliyor olmasanız, UFO ihbarında bulunabileceğiniz kadar olağandışı bir obje gibi görünecek. Güney-Batı'dan çıkarak Kuzey-Doğu yönünde yukarıdaki haritada bulunan rotayı takip edecek olan istasyonun İstanbul ve Ankara'dan geçeceği saatler aşağıda gösterildiği gibi. Ülkemizin diğer şehirlerinden de çok yakın saatlerde aynı biçimde geçişi gözlenebilecek. Yani, gözünüz bu saatlerde yukarıda olsun. Şu anda stres çarkı çılgınlığının s... Bu yılın başlarında uzay istasyonu ...


1950'lerden beri Hollywood, bizi kendi tarzında uzaylılar tarafından istila edilmemize çok güzel alıştırdı. Unutmaya çalıştığımız Skyline ve zihinlerimize kazınan Alien gibi birçok yapıtla, hepimiz iyi ya da kötü etkilendik. Şimdi kendimize şu soruyu sorma vaktimiz geldi: Nasıl oluyor da milyonlarca ışık yılı öteden gelip, son teknoloji silahlarıyla saldırdıktan sonra bir avuç genç primat türüne yeniliyorlar? Gezegenimiz ve kaynaklarımız için gelen dünya dışı türlere birkaç öneride bulunalım. Sen solucan deliklerinde sörf yapabilen, görünmez kalkanları olan ve mikrodalga yükselticilerle insanları kıyafetleri içinde buharlaştırma gücüne sahip intergalaktik bir savaşçı medeniyetsin. Bu, rütin prosedürleri es geçebileceğin anlamına gelmez. Herkes haklı olarak Signs filmini eleştiriyor. Çünkü filmdeki organizmaların su ile temas etmesi, dokularında yüksek hasara yol açıyordu. Galaksiler arası yolculuk yapabilecek ve görünmez olabilecek teknolojiye sahipsin ama pantolon giyemiyorsun! Onu bırak, yağmurluk denilen şeyden dahi haberin yok. Nasıl olur da bir medeniyetin evrimi bunu es geçer? Bu durum, insanların %70'i asit olan ve arada sülfürik asit yağmurları yağan bir gezegendeki canlılara, tamamen çıplak biçimde yakın dövüş temelli saldırmasına benziyor. Biz insanlar bırakın kendi türümüzü göndermeyi, robot sonda göndereceğimiz zaman bile gezegenin/uydunun analizini son noktaya kadar yaptıktan sonra en üst seviyede önlem alıyoruz. En azından Independence Day'de uzun zamandır gezegenimizi inceliyorlar, canlılar üzerinde deney yapıyorlar ve araştırma amaçlı gemi gönderiyorlardı. Kozmik amatörlerin öğrenmesi gereken çok şey var sanırım. Bildiğiniz gibi her istila ilk önce Amerika'dan başlar (District 9 bir istila filmi değil). Ama istilanıza Amerika'da başlayıp birkaç ünlü binayı patlatmanıza gerek yok. Evet, bir Hollywood senaryo yazarı iseniz Dünya'nın en güçlü ülkelerinden birini haritadan sildikten sonra geriye pek bir şey kalmayacağını düşünebilirisiniz, hem de tam bir görsel şölen olur. Ancak gerçekte bu, bir soyguncuya saldırırken ilk önce bıçağına yumruk atmaya benzer. Hayır, ilk önce düşmanı etkisiz hale getirmeniz gerekir. İnsan türünün askeri kanyağı petroldür. Ayrıca Kobalt, Mangan, Krom ve Plütonyum da önemlidir. Bu kaynaklar çoğunlukla Ortadoğu ve Afrika'dadır. Öncü bir grup ile büyük petrol rezervleri, madenler, önemli boru hatları ve büyük fabrikaları yok ettikten sonra gezegeni terk edip sadece birkaç ay bekleyin. Uçak yakıtları, bilgisayarlar ve füzeler etkisiz hale gelecektir. Daha sonra geri döndüğünüzde özgürlük heykeli çoktan kendiliğinden yıkılmış bile olabilir. Tabi istilacı medeniyetin kendine özgü centilmen, etik savaş kanunları yoksa, bu taktikler son derece etkili olurdu. Hollywood'un istila filmleri basit bir formatta işler. Dünya dışı canlılar beklenmedik bir zamanda saldırıp üstünlüğü kazanır. İnsanlar korku içinde kaçışır, ana karakterler hayal kırıklığına uğrar ve umutlar tükenir. Daha sonra düşman karşı saldırı için bekler. Oysa sıradan bir savaşta, üstünlüğü kazandıktan sonra düşmanın tekrar savunmasını toplamasına ve plan yapmasına izin verilmemeye çalışılır. Buradan iki sonuç çıkarabiliriz: Ya dünya dışı düşmanların aşırı etik kuralları var ya da nasıl istila edilmesi gerektiğini bilmiyorlar. Diyelim ki insanlar, Independece Day, War of the Worlds, The Day the Earth Stood Still ve hatta Mars Attacks'teki gibi zayıf noktanızı keşfetti. Savaşta büyük kayıplar veriyorsunuz. Geri çekilmek için de çok uzun yoldan geldiniz. Zayıf noktanızın keşfedildiğini bildiğiniz halde savaşın ikinci defaya sarkmasını istemiyorsunuz. Biz galaktik ekonomik finansın durumunu bilmiyoruz ama yapmanız gereken ilk şey destek çağırmaktır. Doğal olarak bir saldırıya geçmeden önce, gerçekten kazançlar buna değer mi diye düşünmek lazım. Genelde uzaylıların bize neden saldırdığını bilmiyoruz. The Day the Earth Stood Still'deki gibi haklı olarak gezegenimizi bizden kurtarmak için ya da Skyline'daki gibi herhangi bir nedenden dolayı beyinlerimize ihtiyaç duydukları için olabilir. Ama genelde Battle: Los Angeles ve Independence Day gibi kaynaklarımıza ihtiyaçları oldukları için saldırıyorlar. Eğer güneş sistemleri arası seyahat teknolojisine sahipseniz, kaynakları için Dünya'ya saldırmanın çok da anlamı yok. Asteroid Madenciliğinde yüksek miktarda kaynağa erişebilirsiniz. Onun dışında sadece bizim güneş sistemimizde karşı saldırıya geçmeyecek 7 gezegen daha var. Gezegenlerin de birden fazla doğal uyduları var. Ancak diyelim ki sıvı su gibi özel kaynaklara ihtiyacınız var.


Bir an için Fermi Paradoksu'nu unutalım ve galaksimizin zeki uygarlıklarla dolu olduğunu farz edelim. Öyle ki, bu uygarlıklar gelişmiş teknolojileri sayesinde galaksi içinde fink atıyorlar, gezip tozuyorlar, birbirleriyle ticari ve siyasi ilişkiler içindeler. Bilimcileri galakside her yeri araştırmaya çalışıyor. Hatta bir uzay turizmi sektörü dahi oluşmuş, bu canlılar çeşitli gezegenlerde tatillerini geçiriyorlar. Hiç olmadı, şımarık uzaylı gençleri sırf eğlenmek için bizim gibi ilkel, uzay yolculuğu yapamayan gezegenlerin gökyüzünde fink atıyor, kendilerince dalga geçiyor, UFO görüp şaşıran masum insanlara çok gülüyorlar. Eğer Dünya dışı, farklı gezegenlerden gelen zeki canlılar bizim gezegenimizi ziyaret etmişlerse, bunu otomatik çalışan robot sondalar yoluyla da yapmış olmalılar. Bin yıl önce de olabilir, on bin yıl önce de, on milyon yıl önce de, farketmez. Bir şekilde sistemimize yabancı uygarlıkların robot araçları gelmiş olmalı. Bir uygarlığın, ziyaret etmeden önce gidecekleri gezegenleri tanımak için sonda göndermesi son derece mantıklıdır. Makinalar ucuzdur, bir canlıdan çok daha az bakıma ihtiyaç duyarlar ve genellikle sorunsuz çalışırlar. Eğer bir robot araç gönderirseniz, onca zahmete katlanıp gideceğiniz yer hakkında bilgi sahibi olmuş olur, hayal kırıklığı yaşamazsınız. Bunu biz de yapıyoruz. Hemen tüm gezegenlere onlarca sonda gönderdik ve bilgi sahibi olduk. Eğer Güneş Sistemi ilgi çekici bir yerse, bu sondaların sayısının çok fazla olması, hemen her gezegenin çevresinde birkaç tane bulunması beklenebilir. Yıldızlararası yolculuk yapabilecek zekadaki canlıların; Aaa Dünya ne güzelmiş, hadi gidelim demeden önce, otomatik araçlarla yörüngemize girip uzun gözlemler yapmış olmaları daha akıllıca bir davranış olur. Bizler şu anda gezegenleri tanımak için kendimiz gidemediğimizden dolayı robot uzay araçları gönderiyoruz. Öyle ki, Mars'ın ve Venüs'ün çevresinde bir uzay aracı çöplüğü oluşturmayı dahi başardık. Aynı biçimde, Jüpiter ve Satürn'ün yörüngelerinde de gönderdiğimiz uzay araçları dolanmayı sürdürüyor. Başarısız olmuş uzay araçlarımızdan onlarcası Güneş çevresinde yüz milyonlarca yıl sürecek yörüngelere girmiş başıboş gezinmeye devam ediyorlar. Hatta, şu anda bilinçli olarak rotalarını belirlediğimiz tam beş adet robot uzay aracımız sistemimizden çıkıp galaksinin derinliklerine gitmek üzere yol almayı sürdürüyor. Bir gün teknolojimiz çok üst seviyelere ulaşsa bile, bu araçlar oralarda olmayı sürdürecekler. Burada şu itiraz yükselebilir; Dünya'yı ziyaret eden uygarlıklar çok gelişmiş teknolojilere sahip oldukları için robot araçlar göndermeleri gerekmiyor. Çok kolay biçimde kendileri gelip gidebiliyorlar. Çok mantıklı görünse de, bu sav tarihsel süreç açısından ele alındığında geçerliliğini yitiriyor. Bugün çok gelişmiş olan bir uygarlığın, bundan 50 bin veya 1 milyon yıl önce bu denli gelişmiş olması beklenemez. Uygarlıklar, teknik olarak daha az gelişkin oldukları dönemde, çok uzun süreler alacak olan bu tehlikeli yolculuklarda, ziyaretlerini doğal olarak robot uzay araçları yoluyla yapmış olmalılar. Yine, evrendeki uygarlıkların gelişmişlik düzeyinin de eşit olamayacağı göz önüne alındığında; bir uygarlık kendi gelip gezegenimizi veya sistemimizi ziyaret ederken, daha az gelişmiş olan bir uygarlık robot uzay araçlarıyla sistemimizi tanımaya çalışıyor olabilir. Bu fikirden yola çıkan bilim insanları, kayalık gezegenlerin ve gaz devlerinin çevresinde böylesi sondaları aradılar. Ancak, tüm çabalara ve araştırmalara rağmen, hiçbir gezegenin çevresinde Dünya dışı bir araca rastlanılamadı. Hatta bu araçların zeki yaşama tepki verecek şekilde tasarlandıkları düşüncesiyle, gezegenlere çeşitli dalga boylarında, belirgin bir zekaya işaret edecek sinyaller gönderildi. Bu sinyallerin olası araçları aktive edeceği ve karşılık olarak sinyal alınabileceği düşünülüyordu. Ancak hiçbir şey olmadı. 1) Hiçbir Dünya dışı uygarlık, sistemimizi incelemek için robot sonda göndermedi. 2) Bazı uygarlıklar araç gönderdiler ama, robot sondalar incelemelerini tamamladıktan sonra geri döndü. 3) Bizim haricimizdeki olası uygarlıkların teknolojileri çok gelişkin olduğu için gizlenme yetenekleri de çok yüksek ve bu nedenle onları tespit edemiyoruz. 4) Güneş Sistemi sandığımız kadar ilgi çekici olmayabilir. 5) Evrende yıldızlararası yolculuk yapabilecek uygarlıkların sayısı hayal ettiğimizden çok daha az olabilir. Küçük yaşlardaki her çocuğun en çok... Zihin ve Evren, doğanın en büyük ik... M33 (NGC 598) Yerel Gökada grubunun...


Sonrasında uzay uçuşlarının gerçekleştirilebilmesini sağlayan en önemli teknolojik gelişme; ünlü Alman V-2 roketi ve devrimsel sıvı yakıtlı motorudur. İlk balistik füze olarak nitelenen V-2 roketi, Almanlar tarafından 2. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru geliştirildi. Gerçekte, savaşın seyrini değiştirebilecek, o günler için durdurulması imkansız bir silah olmasına rağmen, hem yeterli güdüm hassasiyetine sahip olamaması, hem de çok geç geliştirilmesi nedeniyle Almanların yenilgisine engel olamadı. Bununla beraber, savaş sonunda ABD ve SSCB tarafından kapışılan V-2 mühendisleri, uzay yolculuklarının gerçekleştirilebileceği roketlerin yapımı için her iki ülkeye de inanılmaz katkı sağladılar. Bu füze, hem Rus hem de ABD uzay roketlerinin temelini teşkil eden, döneminin çok ilerisinde bir sıvı yakıt roketine sahipti. Sıvı yakıt roketleri, o güne kadar füzelerde kullanılan katı yakıtlı roketlerin kontrol edilemezlik dezavantajını ortadan kaldırmakla kalmıyor, çok daha güçlü bir itki sağlayarak ulaşılabilecek hızı oldukça yükseltiyordu. Bir katı yakıtlı roket ateşlendikten sonra durdurulamaz ve gücü denetlenemezken, sıvı yakıtlı roketler açılıp kapatılabilir, gücü azaltılıp çoğaltılabilir oldukları için kontrol açısından o güne kadar görülmemiş bir avantaj sağlıyordu. Bu yeni silahtan, 2. Dünya Savaşı boyunca yaklaşık 3.000 adedi ingiltere'ye ateşlenmiş, yaklaşık 7.500 İngiliz'in ölümüne sebep olmuşsa da, 12.000'in üzerinde Alman ve Polonyalı zorunlu işçi, V-2 roketlerinin üretim süreci boyunca hayatını kaybetmiştir. Yazı dizimizin daha önceki iki seri...


Yaydığı parlak mavi ışıkla, yaz gecelerinin en parlak gökcisimlerinden biri olan Vega, yaklaşık 25 ışık yılı uzaklığı ile bize oldukça yakın bir yıldızdır. Yaz üçgenini oluşturan 3 yıldız arasında, üçgenin en üst köşesindeki yıldız olarak onu görebilirsiniz. Spektral sınıflandırmasına göre A sınıfı bir yıldız olan Vega, bizim güneşimizden yaklaşık 2.1 kat daha fazla olan kütlesiyle bir anakol yıldızı. Yani, henüz ömrünün sağlıklı döneminde ve tıpkı her sağlıklı anakol yıldızı gibi çekirdeğindeki hidrojeni yakarak enerji üreterek dengeli bir ömür sürüyor. Vega'nın fazla olan kütlesi, çekirdeğindeki hidrojeni daha hızlı ve yüksek miktarda yakmasına yol açtığı için, yüzey sıcaklığı Güneş'in iki katına yakın, yaklaşık 9.400 santigrat derece. Çapı da Güneş'in iki katından fazla, yaklaşık 3.4 milyon km kadar. Tüm bu büyüklük değerlerine bağlı olarak, yaydığı ışık ve enerji de Güneş'in 35 katından fazla. Tüm A sınıfı yıldızlar gibi Vega da pek uzun ömürlü değil. Bu tip yıldızların yaşam süreleri 300 milyon ila 1 milyar yıl arasında değişiyor. Kıyas yapmanız için söyleyelim; Vega'dan daha küçük kütleli olan Güneş benzeri G sınıfı yıldızlar yaklaşık 10-12 milyar yıl, K sınıfı yıldızlar 20-50 milyar yıl, M sınıfı yıldızlar ise 60 milyar ile 1 trilyon yıl arasında ömre sahipler. Yıldız türleri için şu yazımıza gözatabilirsiniz. Vega'nın şu anda yaklaşık 450 milyon yıl yaşında olduğu hesaplanıyor. Kütlesiyle orantıladığımızda, önümüzdeki 50 ila 250 milyon yıl içinde çekirdeğindeki hidrojeni tüketerek helyum yakmaya başlayacağı ve bir kırmızı dev yıldıza dönüşeceği tahmin ediliyor. Bu şu anlama geliyor; bugün gökyüzündeki en parlak beşinci yıldız olan Vega, belirttiğimiz sürenin sonunda bir kırmızı deve dönüştüğünde çok ama çok parlak bir yıldız olarak gece göğünde yerini alacak. Kırmızı dev aşamasına dönüşmüş olan Vega kütlesindeki yıldızların parlaklığı, kırmızı dev aşamasındaki sürece göre normal parlaklıklarının onlarca ile yüzlerce katı arasında değişiyor. Bu da, Vega'nın şu anda gördüğümüz en parlak yıldız olan Sirius'tan bile çok daha parlak hale geleceğinin göstergesi. Ama bunun olmasına daha milyonlarca yıl var. Bu yıldızın insanları ilgilendiren ilginç bir özelliği de var. Dünya'nın eksenindeki 26.000 yıllık salınım döngüsü nedeniyle, bir zamanlar, atalarımızın mamut avladığı dönemlerde Kutup Yıldızının bulunduğu konumdaydı. Yaklaşık 11.000 yıl sonra salınım döngüsü tekrar başa dönerken, Vega yıldızı da fark edemeyeceğimiz kadar yavaşça kayarak Polaris'in yerine yeni kutup yıldızı haline gelecek. Çok genç, fakat kısa ömürlü bir yıldız olan Vega'nın çevresinde bir gezegen oluşum kuşağı bulunuyor. Bu kuşak içinde oluşumunu tamamlamış veya halen oluşma aşamasında olan gezegenler bulunabilir. Buna yönelik ciddi şüpheler var. Tüm bu olası gezegenlerin hepsi, şu anda yerkabukları soğumasını tamamlamamış olan ateş toplarından ibaret. Böylesi şiddet dolu düşmanca ortamlarda ve bu kadar kısa süre içinde gelişkin bir yaşamın, hangi çeşit olursa olsun filizlenmesi olanaksız. Önümüzdeki birkaç yüz milyon yıl içinde Vega bir kırmızı dev yıldıza dönüşeceği için, bu gezegenlerin bir gelecekleri yok malesef. Bu gezegenler, Vega'nın yaydığı çok büyük miktarda radyasyona rağmen yakın gelecekte mikroskobik düzeyde bir yaşam oluşmasına fırsat bulsalar dahi, hepsi birkaç yüz milyon yıl içinde kavrularak yok olup gidecekler. Zaten Vega da 500-600 milyon yıl içinde dış katmanlarını uzaya saçıp, bir gezegenimsi bulutsunun merkezindeki beyaz cüceye dönüşerek ömrünü sonlandıracak. Özetle; Vega'dan gelen bir uzaylı yok. Vega'nın çevresindeki gezegenlerde yaşayan uygarlıklar yok. Vega ve çevresi dışarıdan gelip yerleşilecek bir yer dahi değil. Burası, olası çok gelişmiş uygarlıkların turistik geziler yapıp fotoğraf çektirebileceği bir yer olmaktan öte özelliğe sahip değil. Bu yazımız, sitemizde ilk olarak 15 Ocak 2015 tarihinde yayınlanmıştır. 5 Eylül 1977 tarihinde Voyager 1, F... Bir yıldızın doğumu, çetin ve uzun ...


Bizler aslında onu halk arasında Akşam Yıldızı, Sabah Yıldızı, veya Çoban Yıldızı olarak biliriz. Güneş'e Merkür'den sonra ikinci en yakın gezegen olan Venüs, akşamları Güneş battıktan hemen sonra batı ufkunda veya sabahları Güneş doğmadan hemen önce doğu ufkunda en parlak cisim olarak kendini gösterir. Venüs, büyüklük ve kütle bakımından Dünyamıza çok benzer ve deyim yerindeyse ikiz kardeş gibidirler. Gezegen, Dünya'mızın % 91 i oranında kütleye sahiptir. Merkür'e nazaran Güneş battıktan sonra gökyüzünde çok daha uzun süreler (4-5 Saat kadar) kalabilir ve bu sebeple teleskop ile gözlemlenmesi çok daha kolaydır. İşin kötü tarafı, Venüs'e bir teleskop ile bakabiliyor olmak maalesef ki çok fazla bir anlam da ifade etmez. Dünya'nın Venüs ile olan konumundan dolayı, tıpkı uydumuz Ay gibi gezegenin sürekli değişim gösteren evrelerinden başka ne yazık ki görebileceğimiz başka hiç bir şey yoktur. Bu durum sadece bizim bahçelerimizdeki ya da teraslarımızdaki mütevazi küçük teleskoplar için değil; Dünya'daki en büyük ayna çapına sahip devasa optik teleskoplar için de geçerli. Bunun tek sebebi, gezegenin tüm yüzeyini kaplayan yaklaşık 20 Kilometre kalınlığındaki sülfirik asit bulutlarıdır. Ayrıca gezegenin bu denli parlak görünmesinin sebebi de tahmin edeceğiniz üzere yine bu bulutlar. Venüs, çok yüksek albedoya sahiptir ve Güneş'ten aldığı ışığın % 80 ine yakınını geri yansıtır. Gezegenin bu yoğun ve kalın atmosferi Güneş'ten gelen ısıyı da yüzeyde hapseder ve bunun sonucu olarak gezegende çok yoğun bir sera etkisi hakimdir. Venüs, ortalama 108 milyon km uzaklığı ile Güneş'e en yakın gezegen değilse de, yüzey sıcaklığı bu sera etkisi sebebi ile yaklaşık 480 santigrat dereceye ulaşabilmektedir. Gezegeni sadece teleskoplarla gözlemleyebildiğimiz geçmiş yıllarda, bilim insanları kalın bulut tabakası nedeniyle yüzeyi göremedikleri için Venüs'ün yüzeyi ormanlarla kaplı tropik bir gezegen olacağını hayal etmişlerdi. Bu hayallerinde haklılardı, çünkü eğer sera etkisi olmasa, gezegenin yüzeyinde sıvı sudan göller, nehirler ve okyanuslar barınabilirdi. İşte bu olumsuzluklar, Güneş'in yaşam kuşağı içinde yer almasına rağmen Venüs'ü yaşanmaz hale getirmiştir. Bu arada şunu not olarak belirtelim; kimi astronomlar Venüs'ün Güneş'in yaşam kuşağında olduğunu kabul etmezler. Bu, biraz tartışmalı bir konu anlayacağınız. Venüs'ü diğer tüm Güneş Sistemi gezegenlerinden farklı kılan bir diğer özelliği de kendi ekseni etrafında ters yönde dönüyor olması. Yani anlayacağınız, Güneş bu gezegende sabahları batıdan doğup akşamları doğudan batmaktadır. Tabii, Venüs'te sabah veya akşam olmasını beklerseniz, çok uzunca bir süre beklemek zorunda kalacağınızı bilin. Çünkü gezegenin kendi etrafındaki bir dönüşü 243 Dünya günü sürer. Bu da, gezegenin Güneş'in çevresindeki 224 Dünya günü süren dönüşünden daha fazladır. Venüs'ün neden bu şekilde bir dönme eksenine sahip olduğu net olarak bilinmemekle birlikte yüz milyonlarca / milyarlarca yıl önce meydana gelmiş bir çarpışmanın bu durumun sebebi olabileceği düşünülmektedir. Bugün Mars ve Ay konusunda ABD'ye yenilmesine rağmen, Venüs yarışını daha cesur ve inatçı davranan Sovyetler kazandı. Venüs'ün atmosfer ve yüzeyine ait tüm bildiklerimizi SSCB'nin bitmek bilmeyen Venera araçlarına borçluyuz. Öyle ki, Venüs şu anda dünya'dan sonra yörüngesinde en fazla uzay çöpü barındıran gezegen konumunda. dahası, gönderilen araçların uçuş modüllerinin bir kısmı, binlerce yıl sonrasının paha biçilemeyecek arkeolojik eserleri olarak Güneş yörüngesinde 30 yıldan fazladır dönüyorlar. Venüs'ün keşfi için gösterilen bu büyük çabadan ve gönderilen 40 civarında araçtan pek fazla kimsenin haberi yok artık. Bunun en büyük nedeni, sonunda bu gezegenden yakın gelecekte hiçbir şekilde yararlanamayacağımızı anlamış olmamız. Bir süre önce Güneş'in önünden yaptığı geçiş olmasaydı, neredeyse unutulup gitmişti. Önümüzdeki 100 yıl boyunca yeni bir geçiş olmayacak, yani hatırlamamız için önemli bir neden pek yok artık. Şartları bizim için o kadar zor ki, üzerine insan göndermemiz şu anki bilgimizle hiçbir şekilde mümkün değil. Malesef Venüs'te yürümek isteyecek ilk insan, günümüz uzay elbiseleri ile birkaç saniye içinde aşırı basınçtan dolayı ezilerek ölmek gibi bir talihsizlikle karşı karşıya. Bildiğimiz en sağlam basınç kıyafetleri ile dahi yüzeyindeki atmosfer basıncına (ki, denizin 1 km derinliğine denktir) dayanmamız mümkün değil. Bir de yaşadığı aşırı küresel ısınma nedeniyle herhangi bir fırından çok daha sıcak hale geldiğini düşünürsek, fazla maceraya girmemek gerektiğini anlayabiliriz. Haliyle, belki yörüngesine gelecekte kurabileceğimiz bir istasyon haricinde, bu gezegenden faydalanabileceğimiz, bildiğimiz bir yol yok. Zaten yüzeyinde olağanüstü önemli bir keşif yapılmadığı sürece kimsenin de Venüs'e insan göndermek isteyeceğini sanmıyorum. Venüs'ün keşfine dair kişisel düşüncem; gezegenin çok ama çok zor şartlarına karşın 30 yıldan uzun zaman önce buraya bir araç indirmenin ve onu çalışır halde tutabilmenin olağanüstü bir başarı olduğu yönünde. Bugün bile, gelişmiş askeri denizaltıların zorla inebildiği bir derinliğe denk gelen 90 atmosferlik basınca ve 480 santigrat derecelik yüzey sıcaklığına dayanabilecek bir sonda tasarlayıp bunu yüzeye indirebilmek çok büyük bir başarı. Son bir not olarak; Mars'a gönderilen araçların başarı oranı %35 iken, söz konusu olan Venüs olduğunda, çok daha fazla araç göndermemize karşın bu oranın %10'lar düzeyinde olduğunu hatırlatalım. Not: Venüs, Yunan tanrıçası Aphrodite için Roma döneminde kullanılan isimdir. Yine, başka bir çok uygarlık ve kültürde Venüs'e denk veya ondan esinlenmiş çok sayıda tanrıça bulunur.


Evet, Dünya'mızın komşusu Venüs gezegeni, hiç de yaşanılır bir yer değil. Ancak yine de Venüs'ün kendi açısından hayret uyandırıcı yanları yok değil. Yunan ve İskandinav mitolojisindeki kahramanların çoğu, ne de olsa cehennemi ziyarete gitmek için epey çaba harcamışlardır. Kıyaslanınca cennet sayılabilecek gezegenimiz hakkında, onu cehennemle karşılaştırarak öğreneceğimiz çok şey var. New York'ta Mısır'dan getirilmiş, Kleopatra'nın İğnesi adlı bir dikilitaş bulunmaktadır. Bu dikilitaşın üzerindeki yazıların hemen hemen tümü Central Park'a getirilişinden bu yana yalnızca 100 yıl geçtiği halde silinmiştir. Bunun nedeni dumanlı sis ve sanayi tesislerinin yol açtığı çevre kirliliğidir. Bu, Venüs gezegeninin atmosferindeki kimyasal erozyon benzeri bir durum. Yeryüzündeki aşınma bilgiyi siler süpürür, ancak bu süreç çok yavaş gerçekleştiği için bizim gibi nispeten kısa ömürlü varlıklar tarafından farkedilmez. Cüsseli sıradağlar milyonlarca yıl varlıklarını sürdürürler; çarpma sonucu oluşan küçük kraterler belki yüz bin yıl kendilerini korurlar. İnsanın yarattığı büyük yapılarsa yalnızca birkaç bin yıl ayakta kalır. Böylesi yavaş ve tekdüze erozyondan başka küçük ya da büyük felaketler de yapıları yok eder. Venüs'te yerküremizde ve Güneş sistemindeki diğer gezegenlerde felaketlerin yerle bir ettiği şeylere ait kanıtlar var. Daha yavaş ve tekdüze yok edici süreçler de yeryüzünde yağmur, dereler, akarsular ve sellerin toprak taşıması gibi olaylardır. Yeryüzünün şeklini ve iklimini değiştirebilecek etkenlerden biri akıl sahibi canlılardır. Venüs'te olduğu gibi, yerküremizde de karbondioksit ve su buharı nedeniyle bir sera koşulu bulunuyor. Eğer bu sera koşulları geçerli olmasa, yerkürenin toptan ısısı suyun donma derecesinin altına düşerdi. Okyanusları sıvı halde tutan ve hayatı mümkün kılan budur. Bilindiğinin aksine hafif tertip sera etkisi yararlıdır. Venüs'teki gibi yerküremizde de 90 atmosferlik karbondioksit vardır; şu farkla ki, kireçtaşı ve diğer karbonatlar şeklinde yerkabuğundadır, atmosferde yoktur. Yerküremiz birazcık, hem de çok azcık Güneş'in yanına kaydırılsa, ısı hafifçe yükselir. Böyle bir şey karbondioksitin bir bölümünü yüzeydeki kayalardan dışarı atar, buysa sera koşullarını şiddetlendirirdi. Bu durumda da yüzeydeki ısı düzeyi yükselirdi. Yüzeyin daha çok ısınması sonucu, karbonatlar buharlaşarak karbondioksite dönüşür ve seradaki düzgün ısı kontrolü kaybolur. Venüs'ün Güneş'e yakınlığı yüzünden, bu gezegenin tarihinin ilk dönemlerinde böyle bir olguyla karşılaştığını sanılıyor. Bugünkü sanayi uygarlığının başlıca enerji kaynakları fosil adını verdiğimiz yakıtlardır. Odun ve petrol, doğalgaz ve kömür yakmaktayız. Bunları yakarken, havaya, çoğunlukla karbondioksit olmak üzere, zararlı gazlar salıyoruz. Bunun sonucu olarak, yeryüzü atmosferindeki karbondioksit miktarı korkunç biçimde artıyor. Seradaki ısı artışının kontrolden çıkması olasılığı, çok dikkatli olmamız gerektiğini hatırlatmalıdır. Yerküremizin tüm ısısında bir ya da iki derecelik ısı artışı bile bir felakete neden olabilir. Kömür, petrol ya da mazot yakarken atmosfere sülfürik asit de salıyoruz. Bizim sevimli gezegenimiz yerküre, şimdilik bilebildiğimiz tek yuvamızdır. Venüs çok sıcak bir yer Mars çok soğuk bir yer. İnsanoğlu yerkürede evrim geçirmiştir. Birkaç milyon yıl önce, yeryüzündeki evrim sonucu ilk insanları belirdiğinde, zaten orta yaşa ulaşmış bir dünyaydı yerküremiz. Gençliğinin felaketlerinden ve haşaralığından bu yana 4,6 milyar yıl geçmişti. Aklımız ve teknolojimiz bizlere iklimimizi etkileme gücü kazandırdı. Acaba bu gücü hangi yöne kullanacağız? Tüm insanlık ailesini etkileyecek sorunlarda bilgisizliğe ve 'nemelazımcılığa' boyun mu eğeceğiz? Yerküremiz minnacık ve Dikkat! Kırılacak Eşya! türünden bir şeydir. Lütfen özen gösterin.