Yapılan yeni bir araştırma, birkaç saatlik uykuyla da dingin hissettiğini söyleyen insanların aslında çok daha uykusuz olabileceğini ortaya koydu. Utah Üniversitesi'nden psikolog Paula Williams'a göre, araştırma sonuçları az uyumalarına rağmen normal hissettiklerini söyleyen bu insanların hayatlarının aslında uykusuzluktan olumsuz yönde etkilendiğini gösteriyor. Araştırmada 839 kişiye uyanıklarken beyin taraması yapıldı. Katılımcılar, bir ay boyunca ortalama 7 ile 12 saat arası uyuyanlar ve ortalama 6 veya daha az saat uyuyanlar olarak ikiye ayrıldıktan sonra ikinci grup da, az uyku uyudukları için gün içinde kendilerini uyuşuk hissedenler ile buna rağmen kendilerini gayet iyi hissettiklerini söyleyenler olmak üzere yeniden ikiye ayrıldı. 15 Eylül tarihinde Brain and Behavior dergisinde yayınlanan araştırma sonuçlarına göre 6 veya daha az saat uyuyan insanlarda gün içinde görülen beyin aktivitelerinin, uyanık değil uykudaki birinin beyin aktivitelerine benzer olduğu gözlemlendi. Bu sonuçlar, az uyumalarına rağmen uykusuz hissetmediklerini iddia eden kişilerin beyin taraması esnasında bile uykuya dalmış olabileceğini gösteriyor. Utah Üniversitesi'nden radyoloji uzmanı Jeff Anderson, insanların bir iki dakika için bile olsa uykuya dalıp dalmadıklarını fark edemediklerini belirtti. Araştırmacılar, bu katılımcıların beyin taraması esnasında uyuyakalmalarının sebebinin yalnızca yorgun olmaları değil, dikkatlerini uyarıcı bir şey bulamadıkları için sıkılmaları da olabileceğini söyledi. Süper uykucular üzerine yapılan daha önceki araştırmalarda da bu kişilerin daima kendilerini uyarıcı bir şey aradıkları, bu uyarıcıların onlara uyku ihtiyaçlarını unutturduğu gözlemlenmişti. Bu kişilerin kendilerini sersemlemiş hissetmemelerinin sebebinin de bu tarz uyarıcılar olabileceğini belirten Williams, uyarıcıların eksikliği durumunda bu kişilerin farkına varmasalar bile uykusuzluk belirtileri gösterdiğini de ekledi. Yeterli uyarıcının olmadığı ortamlarda uykusuzluğun gerçek hayattan bir örneği de sıkıcı bir toplantı esnasında uyuklamak olarak gösterilebilir.


Yılbaşı denince akla ilk gelen şey çoğunlukla yılbaşı yemeği olur. Sofrada ne olmalı, ne pişirilmeli çok önceden düşünülmüştür. Eğer Bugün özel bir gün istediğim gibi yemek yiyeceğim! diyenlerdenseniz, yılbaşı menüsü planlanırken seçimlerinizi doğru yapmanız bile yeterli olacaktır. Vücudu yormamak veya bir sağlık probleminiz varsa bu yönde sıkıntı oluşturmamak için yılbaşı menüsünde bazı püf noktalara dikkat etmekte fayda var. Öncelikle mezelerin yağ içeriğini azaltmakla işe başlanabilir. Kızartılarak yapılan meze seçeneklerini fırınlayarak yapmak ya da aşırı yağlı soslar yerine zeytinyağı ve baharatlardan oluşan soslar kullanmak daha sağlıklı bir alternatif olacaktır. Yoğurtlu mezeler biraz daha ön plana çıkabilir. Yoğurdu sebzelerle, kuru baklagillerle veya tahıllarla birleştirerek sağlıklı ve lezzetli birçok meze ile sofranızı donatabilirsiniz. Tek çeşit salata yerine bir kaç çeşit salata hazırlayabilir ve kuru baklagillerden de salata yaparken faydalanabilirsiniz. Tatlı menünüzde bir kaç çeşit olacak ise en azından meyve tatlısı veya sütlü bir tatlı da bulunabilir. Yılbaşında akşam aşırı yemek yeniyor ise gün boyunca bir şey yememek doğru olmayacaktır. Gün boyunca akşam çok yiyeceğim zaten deyip hiçbir şey yememek yerine hafifletilmiş ama sıklığı arttırılmış öğünler yaratmak daha anlamlı olacaktır. Bu vücudunuzu yormamak ve bir sağlık problemi yaratmamak adına sizi bir adım öne geçirecektir. Özellikle de sofraya oturmadan 1.5-2 saat önce yapacağınız küçük bir atıştırma akşam yemek seçimlerinizi daha iyi ayarlamanızı da sağlamış olur. Ceviz, badem, fındık, Antep fıstığı gibi kuruyemişler güzel bir ara öğün olabilir. Küçük bir avuç kadar yediğiniz kuruyemiş sizi tok tutacağı için akşam yemeğine saldırmanızı önler. Benzer şekilde meyve veya küçük bir tost da aynı işi görebilir. Yılbaşı akşamı sofraya oturduğunuzda ise yemeğe salata ve çok yağlı olmayan hafif mezelerle başlamak en doğru seçim olacaktır. Böylece tokluk hissini yaratmaya yardımcı olurken lezzetten de ödün verilmemiş olur. Yemeğin devamında sofradaki diğer yemeklerle beraber salata da yenilirse aşırı yemek yemenin önüne geçilebilir. Yemekten hemen sonra tatlı veya meyve yemek yerine yemeğe biraz ara verip ihtiyaç hissediliyorsa meyve veya hafif bir tatlı ile devam edilebilir. Eğer alkol alınıyorsa bir kaç noktaya dikkat etmekte fayda var. Rahatsızlıklara yol açmamak için alkolü aç karnına almak yerine yemek ile beraber almak ve mümkün olduğunca aşırıya kaçmamak gerekiyor. Alkol alındığında sıvı alımının da arttırılması gerektiği unutulmamalıdır. Yılbaşından sonraki gün vücudu biraz dinlendirmekte fayda var. Özellikle gün boyunca bol sıvı alımını sağlamak gereklidir. Gün içerisinde içeceğiniz ıhlamur, karanfil, zencefil, kuşburnu gibi çaylar sıvı alımınıza yardımcı olacaktır. Beslenmenizde yapılacak en iyi şey ise sebze- meyve tüketiminizi arttırmak ve uzun süre aç kalmamak olacaktır. Çok fazla uğraş vermeden kendinizi iyi hissetmek için sabah kahvaltısına biraz peynir, biraz zeytin ve yeşillikler eklemek, yemek aralarında aç kalmak yerine meyve yemek, ana öğünlerinizi salatalarla zenginleştirip sebze ağırlıklı yapmak yeterli olacaktır. Yine yılbaşından sonraki gün hafif bir yürüyüş vücudun rahatlamasını sağlayacaktır. Sağlıklı beslenmenin sadece yılbaşında değil ömür boyunca vücudunuza iyi geleceğini unutmamanız dilekleriyle iyi yıllar.


Yoga, kimilerine göre, ruhsal bir saçmalıktır. Ancak insanlar başka egzersiz çeşitlerini uygulayarak, çok daha hızlı bir biçimde zinde bir bedene kavuşsalar da, yoganın kişiye ruhsal açıdan birtakım yararlar sağladığı da kolay kolay yadsınmayacak bir gerçek. Bilim dünyası şimdilerde yoga ile ilgili veri açığını kapatmaya çalışıyor. Bu konunun irdelendiği son araştırmaların genelde, 90 dakika boyunca 40 C sıcaklıktaki nemli bir ortamda uygulanan ve birbirini izleyen 26 yoga hareketi ile nefes alıştırmalarından oluşan, Bikran yoga adlı bir yönteme odaklandığı görülüyor. Ne var ki, bu yöntem fiziksel açıdan karşılığını en iyi biçimde alabileceğiniz bir yöntem olmasa gerek. Colorado Üniversitesi'nden Brian Tracy ve arkadaşları, bu yöntemi düzenli biçimde uygulamanın kas gücünü arttırdığına tanık olsalar da, bunun aerobik zindelik üzerinde herhangi bir etki yaratmadığını da ortaya koydular. Erkeklerde ortalama 460 ve kadınlarda 330 kalori yakılmasına neden olan Bikran yöntemi ve daha az miktarda kalori yakan daha yumuşak alıştırmalardan oluşan başka disiplinlere bakıldığında, hızlı bir biçimde sağlıklı ve zinde bir bedene ulaşmaya çalışanlar için yürüyüş ya da koşmanın çok daha etkili ve rahat bir seçenek olacağı söylenebilir. Yoga, sanıldığı gibi, gerçekten de kişinin ruhsal sağlığı açısından birtakım yararlar sağlayabilir. Bunalım, gerginlik ve duygusal yemek yeme gibi birtakım belirtiler gösteren ve haftada iki kez Bikran yoga derslerine katılan kadınlar, hiç yoga yapmayan kontrol grubundaki kadınlara kıyasla üç kat daha fazla olan bu olumsuz belirtilerde bir azalma meydana geldiğini belirtiyorlar. Ancak bu yararların gerçekte bir sauna etkisi yaratan Bikran yönteminden mi kaynaklandığı, normal yoga egzersizlerine de benzer bir etki yaratıp yaratmayacağı konusunda henüz kesin bir bilgi yok. Bu arada, yoga, tai chi ve meditasyon gibi etkinliklerin sağlığa yararlı olduğu yönündeki kanıtlar da giderek artıyor. Britanya Coventry Üniversitesi'nden Ivana Buric ve arkadaşları tarafından 2017'de yapılan bir araştırmaya göre, bu tür ruh-beden alıştırmaları çeşitli hastalıklarda bağışıklık sisteminin aşırı bir tepki göstermesi sonucunda ortaya çıkan yangılardan sorumlu olan genlerin devre dışı bırakılmalarını sağlıyor. Bu araştırma yoganın neden kalp ve damar hastalıklarına yakalanma olasılığını azalttığı, şeker hastaları ve kimi kanser hastalarının daha nitelikli bir yaşam sürdürmelerine olanak tanıdığı gibi konuları da açıklığa kavuşturabilir. Dahası, Boston'daki tam teşekküllü Massachusetts Hastanesi uzmanlarından Sarah Lazar, yoganın beynin korku ve kaygıdan sorumlu bölgelerinde bir küçülmeye bile neden olabileceğini de ortaya koydu. Öyle ki, içinizdeki yogiyi devinime geçirmeye niyetliyseniz, hemen yoga minderinizi yere serin ve ommm...diyerek gevşeyin.


İnsana görünürde son derece mantıklı gelen bir söylem şudur: Daha zinde, daha sağlıklı olmak ve kilolardan kurtulmak için yapmanız gereken tek şey, insanı ter içinde bırakan sıkı bir egzersiz sürecine girmektir. Terden sırılsıklam kalınan bir çalışmanın ardından kişi, hiç kuşkusuz amacına ulaştığı duygusuna kapılır. Hatta spor salonlarındaki o araç ve gereçlerin insanı daha çok terlettiğine ve sözüm ona daha çok kilo verdirdiğine inanır. Gelgelelim ki, duygular yanıltıcı olabilir. Kanada'nın Ontario kentindeki McMaster Üniversitesi uzmanlarından Stuart Phillips, Terlemek, alıştırmaların sonucunda bedene yarar sağlandığının bir göstergesi olmaktan çok, ısı yükünün yok edilmesiyle ilgili fizyolojik gereksinime işaret eden bir durumdur. Bir saunada oturduğunuz zaman da terlersiniz, ama insanın böyle bir durumda egzersize denk bir yarar sağlandığı duygusuna kapıldığı olur mu? diye soruyor. Egzersizin kalp sağlığı açısından yararlı olduğunu ortaya koyan Londra Imperial College uzmanlarından Declan O'Regan, sıcaklıktan bağımsız olarak, kimi insanların terlemeye daha yatkın olduklarına dikkat çekiyor. Bu bağlamda genetik yapı etkili; aynı zamanda ne kadar zinde olduğunuz da önemli bir rol oynuyor. Araştırmalar, insana şaşırtıcı gelebilse de, bedenin zindelik kazandıkça daha çok terlediğine işaret ediyor. Bunun nedeni, bedenin harcanan çabaya uyum sağlamasından ve kişiyi serin tutmak amacıyla terlemeye başlamasından kaynaklanıyor. Egzersiz sırasında erkeklerin kadınlardan daha çok terledikleri de görülüyor. Düşük yoğunluklu egzersiz, yorucu egzersizlere kıyasla daha çok miktarda yağın yakılmasına neden olabiliyor. Yağ yakma kuşağı olarak bilinen bu görüş, bedenin karbonhidratları hızla yakıta dönüştürebildiği ve bu yüzden de yoğun egzersiz sırasında karbonhidratlara başvurulduğu yönündedir. Oysa, bedende yağlar daha yavaş yakılır ve bu yüzden de daha düşük tempolu alıştırmalar için elverişli bir yakıt oluşturur. Batı İskoçya Üniversitesi spor bilimleri uzmanı Chris Easton, Ne yazık ki, burada iletilen görüş biraz kafa karıştırıcı. Çok düşük yoğunluklu egzersizlerde insanlar karbonhidratlara oranla daha çok yağ yakarlar- ancak yüksek yoğunluklu alıştırmalarda her ikisi de büyük oranlarda yakılır. Bu durumda, kişi egzersizi sürdürmeye niyetli değilse, yoğun egzersizden daha olumlu sonuç alabilir diyor. Karbonhidratlar yağlara kıyasla çok daha kolay erişilebilen bir yakıt kaynağı olduğundan, söz gelimi sabah yataktan kalkar kalkmaz, karbonhidrat dolaşımının daha az olduğu boş bir mideyle yapılan egzersizlerde, beden yakıt olarak karbonhidrat yerine yağlardan yararlanmak zorunda kalır.


Belirli bir süre boyunca yüksek yoğunluklu alıştırmalar, spor salonlarında kısaca HIIT olarak bilinen adlı programla pazarlanıyor. Söz konusu program Japonya Fiziksel Uygunluk ve Spor Enstitüsü uzmanlarından Izumi Tabata ve arkadaşları tarafından 1990'larda geliştirildi. Tabata ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma, haftanın dört günü 20 saniyelik yoğun çalışmanın ardından 10 saniyelik dinlenme döngülerinin 4 dakika boyunca yinelendiği bir beden alıştırma programının, altı hafta boyunca haftada beş gün birer saat yapılan alıştırmalara kıyasla, yağ yakımı ve kas gelişimi açısından çok daha olumlu sonuçlar verdiğini ortaya koyuyordu. Gelgelelim, bu program gerçekten de bu tür yararların sağlanmasında etkili oluyor mu? Batı İskoçya Üniversitesi spor bilimleri uzmanlarından Chris Easton, Yüksek yoğunluklu beden alıştırmaları kesinlikle işe yarıyor. Araştırmalar sürekli olarak bu yöntemin kişiyi daha zinde ve sağlıklı kıldığını gösteriyor diyor. Bunun nedeni, kısa sürelerle rahat pozisyondan uzaklaştırılarak, bedenin bu duruma uyum sağlamaya zorlanmasından kaynaklanıyor. Çalışmanın yoğunluğu arttıkça bedenin uyum sağlama çabası da artıyor ve bu da akciğerler, kalp ve kan dolaşımı açısından olumlu birtakım etkiler yaratıyor. Kalp ve kaslardaki yüksek düzeyde kan akışı, kısacık bir zaman diliminde çok ciddi değişimlerin yaşanmasına neden oluyor. Üstelik, yalnızca bununla da kalmıyor. 2017 yılında yayımlanan bir araştırmada, Minnesota Mayo Kliniği uzmanlarından Sreekumaran Nair ve arkadaşları kimileri üç ay boyunca düzenli olarak HIIT alıştırmaları yapan, kimileri ağırlık kaldırma çalışmaları ya da her ikisini yapan genç ve daha yaşlı kişilerden alınan kas örneklerini karşılaştırdılar. Sonuçta, HIIT alıştırmalarının-hücrelerin içindeki güç depoları olan mitokondride yaşa bağlı etkileri azalttığına ve kimi zaman da geri çevirdiğine tanık oldular. Mitokondride yaşa bağlı olarak meydana gelen bozulmalar yorgunluğa ve şeker hastalığına yol açabilir. Dahası, yüksek yoğunluklu alıştırmalar metabolik hızın artmasına da yol açabilir. Bu da, kişinin dinlenirken bile daha çok enerji harcaması anlamına gelir. Tüm bunlar kulağa çok hoş gelebilir, ama HIIT alıştırmaları herkese uygun bir yöntem değildir. Easton, bu yöntemin, olması gerektiği gibi uygulandığında rahatsız edici olduğuna dikkat çekerek, Bunu öğrencilerimle birlikte uyguluyorum ve bisiklet üzerinde bedenin tüm gücünü harcadığı 30 saniyelik sürelerin bitiminde öğrencilerin yarısı sürekli olarak bitkin düşüyor. Ancak bu sürecin biraz daha uzatılıp araya hızlı adımlarla yürüme, ya da koşma, merdiven çıkma türünde bir alıştırmanın eklenmesi çok daha yararlı olabiliyor diyor.


Dünya genelindeki yaşam beklentisi daha iyi sağlık hizmetleri sayesinde yükseliyor. Dünya Sağlık Organizasyonu'nun açıklamasına göre düşük gelirli ülkelerdeki yaşam beklentisi 2000-2016 yılları arasında 11 yıl artarak ortalama 62,7'ye yükseldi. Üstelik obezite sayılarındaki artışa karşın. 2016 yılında Lancet dergisinde yayımlanan ve 200 ülkenin verilerine dayanan araştırmaya göre 1975 yılında erkeklerde yüzde 3'ü fazla kilolu iken bu oran 2014 yılında yüzde 11'e çıkmıştı. Kadınlarda ise yüzde 6,4'lük oran neredeyse yüzde 15 olmuştu. Günümüzde dünya genelinde 2 milyar insan fazla kilolu ve bunlara çocuklarla, gençler de dahil. Dünya Sağlık Organizasyonu'na göre fazla kilo ve şişmanlık ağır hastalıkların ana risk faktörleri. Fakat buna rağmen yine de dünyadaki tüm insanlar daha uzun yaşıyor ve sağlıkları da daha iyi. Ne var ki gelişmeler Birleşmiş Milletlerin gelişim hedeflerine ulaşmak için yeterli değil ve bu gelişme Covid-19 pandemisi yüzünden de yavaşlayabilir. Dünya Sağlık Organizasyonu aşılanma oranlarında fazla gelişme kaydedemedi. Ayrıca kanser, diyabet, kalp ve akciğer hastalıkları ve inme gibi hastalıklar dünya genelinde yeterince tedavi edilmiyor. 2016 yılında dünya genelindeki ölüm vakalarının üçte ikisi bulaşmayan hastalıklardan. 2017 yılında dünya nüfusunun üçte biri sadece en gerekli sağlık hizmetlerine ulaşabildiler. Önümüzdeki yıllar için, özellikle de düşük ve orta gelirli ülkelerin büyüme tahminlerine bakacak olursak, küresel şişmanlık sorunu da büyümeye devam edecek. Uzmanlar 2024 yılında yetişkin dünya nüfusunun 5'te biri aşırı kilolu veya şişman olacak. Bu yüzden ekonomik büyümede, beslenme kampanyaları veya sağlıklı yaşamı teşvik eden önlemlerin de dikkate alınması öneriliyor.


B12 vitamini, vücudunuzun kendi üretemediği önemli besinlerden biri. Bu nedenle ya beslenme düzeninizle ya da takviye besinlerle B12 vitamini tüketmeniz gerekir. Vejetaryenler, hamile ve emziren kadınlar, B12 eksikliği riski taşıyan hastalar beslenme düzenlerini bu açıdan dikkatle düzenlemek zorundadır. Suda çözünebilen bu vitamin sağlıklı bir beden ve akıl için çok gereklidir. Sağlıklı sinirlere sahip olmak, DNA ve alyuvar hücrelerinin üretimini desteklemek, beyin fonksiyonlarının normal çalışmasını sağlamak için birebirdir. Günlük B12 ihtiyacımız yaklaşık 2.4 mcg'dir, ancak hamile ya da emziren kadınlar için bundan biraz daha yüksek bir doz önerilir. B12 vitamininin emilimi midede bulunan intrinsik faktör denilen bir protein yardımıyla olur. Bu bileşen B12 vitamini molekülüne bağlanır; kan ve hücrelere emilimi sağlanır. İşte alışveriş listenize eklemek isteyebileceğiniz, yüksek B12 vitamini içeren 12 besin. Sakatat en besleyici yiyecekler arasında sayılır. Özellikle kuzu ciğeri ve böbreği B12 açısından çok zengindir. Biftek ya da dana etine göre çok daha yüksek oranda B12 içeren kuzu ciğerinde aynı zamanda bakır, selenyum, A ve B2 vitaminleri de yüksek oranda bulunur. İstiridye önemli bir protein kaynağı olmasının yanı sıra yüksek oranda B12 vitamini de içerir. Özellikle yavru istiridyelerde önemli oranda demir de bulunur. İstiridyenin bir başka yararı da önemli bir antioksidan kaynağı olmasıdır. Genellikle su, yağ ya da sos içerisinde konserve olarak satılan bu balık türü, hemen hemen besin maddelerinin tümünü yüksek oranda içerir. Sardalye ayrıca iltihabı önleyen, kalp sağlığını koruyan omega 3 yağlı asitleri bakımından da son derece zengindir. Yaklaşık 186 gram yağsız biftek günlük B12 ihtiyacının neredeyse iki katını karşılar. Aynı miktarda biftek aynı zamanda önemli oranda B2, B3, B6 vitaminleri ve selenyum ile çinko da içerir. B12 miktarını daha yüksek dozda almak istiyorsanız yağsız etleri tercih etmelisiniz. Aynı zamanda etinizi yağda kızartmak yerine ızgarada kızartmak içerisinde B12 vitamininin de korunmasına yardımcı olur. Kahvaltılık tahıl kaynakları hayvansal madde içermediklerinden vejetaryen ve veganlar için idealdir. Her ne kadar sağlıklı bir beslenme düzeni içerisinde önerilmeseler de özellikle B12 olmak üzere yüksek oranda B vitaminleri içerdiğinden yarar sağlarlar. Takviye edilmiş kahvaltılık gevrekler, o tahılın içerisinde normalde bulunmayan besin maddelerinin eklenmesiyle üretilen ürünlerdir. Araştırmalar, bu gibi takviye gevreklerin günlük B12 alımına yardımcı olduğunu gösteriyor. Örneğin katılımcıların 14 hafta boyunca her gün 4.8 mcg B12 vitamini içeren takviye gevrekten 240 ml tükettiği bir araştırma sonucunda, bu katılımcıların B12 oranlarında önemli oranda yükselme tespit edildi. En sağlıklı balıklardan biri olan alabalık çok önemli bir protein, sağlıklı yağ ve B vitaminleri kaynağıdır. 100 gram alabalık günlük B12 ihtiyacımızın %125'ini karşılarken, içerisinde 1300 mg'dan fazla omega 3 yağlı asidi de bulundurur. Almamız gereken günlük omega 3 yağlı asitlerinin yani eikosapentaeonik asit ve dokosaheksaeonik asitlerin miktarı ise 250-500 mg arasındadır. Alabalıkta aynı zamanda manganez, fosfor ve selenyum gibi mineraller de önemli oranda bulunur. En yüksek omega 3 yağlı asit içeriğine sahip olan besinlerden olduğu bilinen somon, aynı zamanda çok önemli bir B vitamini kaynağıdır. 178 gram pişmiş somon balığı günlük B12 ihtiyacımızın %80'ini karşılarken, 4023 mg omega 3 yağlı asidi de içerir. Yüksek yağ içeriğinin yanı sıra protein oranı da çok yüksektir. Örneğin 178 gram somonda 40 gram gibi protein bulunur. Bu takviye sütler, hayvansal süt yerine besleyici ve vegan bir ürün tercih eden kişiler için uygundur. Soya, badem ve pirinç sütleri aslında yüksek oranda B12 vitamini içermese de takviye besin haline getirilerek, vitamin içeriği de yükseltilir. Örneğin 240 ml soya sütü günlük B12 ihtiyacınızın %45'ini karşılayabilir. Süt, yoğurt ya da peynir gibi süt ürünlerinde yüksek oranda protein, vitamin ve mineral bulunur. 240 ml tam yağlı süt, günlük B12 ihtiyacımızın %18'ini karşılar. Tam yağlı yoğurt da önemli bir B12 kaynağıdır. Araştırmalar, süt ve süt ürünlerinden alınan B12'nin emiliminin biftek, balık ya da yumurtadan alınana göre daha kolay yapıldığını gösteriyor. Yumurta çok önemli bir tam protein ve B vitaminleri kaynağıdır. İki büyük yumurta günlük B12 ihtiyacımızın %22'sini, B2 ihtiyacımızınsa %28'ini karşılar. Araştırmalara göre yumurtanın sarısında, beyazına göre daha yüksek oranda B12 vitamini bulunuyor. Bu nedenle yumurtaın yalnızca beyazının değil tamamının yenmesi öneriliyor. Bunun yanı sıra yumurtada önemli oranda D vitamini de bulunuyor. Ayrıca yumurta, doğal olarak D vitamini içeren çok az sayıda besinden biri. İki büyük yumurta günlük D vitamini ihtiyacımızın %9'unu karşılayabiliyor.


Batı kültüründe yumurtadan daha fazla incelenmiş başka bir besin yoktur. Besin uzmanları bir gün yumurtanın faydalı olduğunu söylüyorsa, bir diğer gün zararlı olduğu gerekçesi ile insanları uyarıyor. Yumurtanın şiddetli tartışmalara konu olmasının nedeni içerdiği kolesterol miktarı. Amerikan Kalp Birliği, yetişkin bireylerin günde 300 miligramdan fazla kolesterol almaması gerektiğini söylüyor. Amerika Tarım Bakanlığı'na göre ise bir büyük boy yumurtada 186 mg, küçük boy yumurtada ise 141 mg kolesterol bulunuyor. Ne var ki geçtiğimiz yıllarda bilim insanları, yumurtada bulunan kolesterolün gerçekten sağlığa zararlı olup olmadığını incelemeye başladı. Amerikan Yumurta Kurulu'nun araştırma kolu olan Yumurta Beslenme Merkezi yöneticisi Dr. Mitch Kanter, kolesterol konusu dışında yumurtanın son derece sağlıklı bir besin kaynağı olduğunu, içerisinde bol miktarda yüksek kaliteli protein, B12 vitamini, fosfor ve riboflavin bulunduğunu söylüyor. Yumurtada bulunan her çeşit B vitamini ve çok çeşitli amino asit, yumurtanın harika bir protein kaynağı olmasını sağlıyor. Kanter, yüksek kalite proteinin kan yapımına yardımcı olduğunu, insanların daha uzun süre tokluk hissetmesini ve enerjik kalmasını, böylece de sağlıklı kilosunu korumasını sağladığını ekliyor. Yumurtada, iyot ve selenyum gibi başka kaynaklarda bulunması zor olan mineraller de bulunuyor. Ayrıca yumurta harika bir D vitamini kaynağı olduğundan, kalsiyumla birleştiğinde sağlıklı kemiklerin oluşumuna yardımcı oluyor. Kanter, yumurtanın yalnızca beyazını yememeniz gerektiğini, zira sarısında bol miktarda kolin, B12 vitamini, D vitamini ve demir bulunduğunu da ekliyor. Birçok besin uzmanı, yumurtanın harika besin profili sayesinde kolesterol sorununun da ortadan kalktığına inanıyor. Yumurta, içinde bulunan besin maddelerinin bolluğuna rağmen düşük kalorili bir besin. Büyük boy bir yumurtada yalnızca 71 kalori var. Ayrıca içerisinde karbonhidrat da şeker de bulunmamakla birlikte yalnızca 5 gram yani günlük önerilen ihtiyacınızın %7'si miktarında yağ bulunuyor. 2015 Diyet Rehberi Danışma Kurulu'na göre sabah kahvaltılarına yumurta eklenmesi, öğünün besin oranını daha da yoğunlaştırıyor. Yumurta aynı zamanda başka yiyeceklerin yanında ya da genellikle vitamin ve mineral açısından yeterli olmayan atıştırmalıkların yanında da tercih edilebilecek bir besin. Ayrıca yumurtanın kalorisi ve doymuş yağ oranı da düşük olduğundan besin oranı yüksek diğer yiyeceklerle birlikte de tüketilebilir. 20. yüzyılın başlarında Nikolai Anichkov isimli bir bilim insanı, üzerinde araştırma yaptığı tavşanlara yalnızca kolesterollü besinler yediriyordu. Tavşanların damarları tıkanmış, böylece kolesterolün kalp sorunlarına yol açtığı ortaya çıkmıştı. Daha sonra 1950'li yıllarda Ancel Keys'in yayınladığı bir araştırmada, daha fazla hayvansal yağ tüketen kültürlerden gelen insanların kalp sorunlarıyla karşılaşma riskinin de daha yüksek olduğu sonucu çıkmıştı. Bu iki araştırma son derece etkili olmuş, kolesterol ile hayvan yağının kalp sağlığını olumsuz etkilediği varsayımı kabul edildi. . Yumurta konusunda şüpheci olan bazı araştırmacılar, Lancet'te yayınlanan 1984 tarihli bir araştırmaya değiniyor. Bu araştırmada Harvard'lı araştırmacılar, süt ve süt ürünleri de tüketen 17 vejetaryen öğrenciden üç hafta boyunca jumbo boy yumurta tüketmelerini istemişti. Bu, günlük kolesterol alımlarını 97'den 418'e çıkarmış, üç haftanın sonunda ise LDL yani kötü kolesterol seviyeleri %12 oranında artış göstermişti. Ayrıca kan kolesterolü seviyeleri de yükselmişti. 2006 yılında The Journal of Nutrition dergisinde yayınlanan başka bir araştırmada da tam yumurta yemenin LDL ve kan kolesterol seviyelerini yükselttiği görülmüştü. Araştırmada bir grup genç Brezilyalıya her gün üç yumurta beyazı yedirilirken başka bir grup günde üç tam yumurta tüketmişti. Beslenme düzenleri ortalama olarak aynı ve oldukça sağlıklıydı; bol miktarda meyve, sebze, tavuk, balık ve fasulye tüketiyorlardı. Araştırma sonunda tam yumurta yiyen katılımcıların LDL kolesterol seviyelerinde diğer gruba göre %30 daha fazla artış olduğu gözlemlendi. Lipids dergisinde yayınlanan 2013 tarihli bir araştırmada ise yumurta tüketiminin HDL yani iyi kolesterol seviyesini yükselttiği ve HDL moleküllerinin daha etkili işlemesini sağladığı görülmüştü. HDL kolesterol, LDL kolesterolün yok edilmesine yardımcı olduğundan HDL kolesterol seviyeniz ne kadar yüksekse o kadar iyi. Journal of Nutritional Biochemistry dergisinde yayınlanan 2010 tarihli başka bir araştırmada da benzer sonuçlar bulunmuş, yumurta tüketen katılımcıların HDL seviyelerindeki artışın lütein ve zeaksantin seviyelerini de arttırdığı görülmüştü. Lütein ve zeaksantin, özellikle göz sağlığına iyi gelen besin maddeleridir. Bütün bu araştırmaları göz önünde bulunduran Mayo Clinic, sağlıklı kişilerin haftada altı veya yedi yumurta tüketmesinde bir sorun olmadığını söylüyor. Live Science'da yayınlanan 2013 tarihli bir köşe yazısında besin uzmanı Katherine Tallmadge, çok fazla doymuş yağ tüketmiyorsanız günde bir yumurtanın zararsız olduğunu yazmıştı. Diyabet hastası kişiler için yumurta tüketimi farklı sonuçlar verebilir. Mayo Clinic, haftada yedi yumurta yiyen diyabet hastalarının kalp hastalıkları riskini önemli derecede artırdığını söylüyor. Canadian Journal of Cardiology dergisinde yayınlanan 2010 tarihli bir analizde, Physicians' Health Study araştırmasına dahil olan ve 20 yıllık araştırma süreci sırasında diyabete yakalanan katılımcıların günde bir yumurta yemeleri durumunda kardiyovasküler hastalıklara yakalanma risklerini iki kat artırdıkları belirtiliyor. Protein: Tam bir yumurta tamamıyla proteinden oluşur, bu da içerisinde gerekli bütün amino asitleri bulundurdukları anlamına geliyor. Bu protein o kadar faydalı ki Dünya Sağlık Örgütü, başka besinlerdeki proteini değerlendirirken yumurta proteinini esas alıyor. Kanter, yumurtanın hem tamamen doğal olduğuna hem de başka besinlerdeki bütün kaliteli proteinleri barındırdığına dikkat çekiyor. Bir yumurtada altı gramdan fazla yani günlük ihtyiacınızın %13'ü oranında protein bulunuyor ve tamamı neredeyse sarısından geliyor. Kanter, yüksek proteinli diyetlerin yüksek tansiyonu da düşürdüğünü belirtiyor. American Journal of Hypertension dergisinin yakın zamanda yayınladığı araştırmada orta yaşlı insanlar 11 yıldan fazla bir süre boyunca takip edilmiş, daha fazla protein tüketen kişilerin uzun vadede yüksek tansiyonla karşılaşma risklerinin daha düşük olduğu görülmüştü. Görme yetisi: Yumurta sarısında bu- lunan lütein ve zeaksantin, yaşa bağlı körlüğün baş sebeplerinden olan maküler dejenerasyonu önlemeye yarayan antioksidanlardandır. Tıpkı havuçtaki beta-karoten gibi karotenoid ailesinden olan bu iki besin maddesinin yumurtada bulunduğu Amerikan Optometrik Birliği tarafından belirtilmiştir. American Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayınlanan bir araştırmada deslenme düzenine günde 1,3 yumurta sarısı katan 11 erkek ve kadından oluşan grup 4,5 hafta boyunca izlenmişti. Araştırma sonunda katılımcıların lütein seviyesinin yüzde 28 ila 50 oranında, zeaksantin seviyelerinin ise yüzde 114 ila 142 oranında arttığı görüldü. Kilo verme: Kalorisi oldukça düşük olan yumurta diyet yapan kişilerin de gözdesi. Uzun süre tokluk hissi verdiğinden kahvaltılarda yumurta yemek sağlıklı bir kiloya kavuşmanızda ve obezite riskini azaltmanızda yardımcı olabilir. Journal of the American College of Nutrition dergisinde yayınlanan ve 30 aşırı kilolu ya da obez kadının dahil olduğu araştırmada kahvaltıda simit yerine yumurta yiyen kadınların öğle yemeğinde, daha sonraki öğünlerde ve sonraki 36 saat içinde daha az yemek yediği gözlemlendi.


Yeni bilimsel çalışmalar, genetik yatkınlığı bulunan kişilerde dahi yumurta yemenin kalp krizi riskini arttırmadığını gösteriyor. Kolesterollü beslenmenin veya her gün bir yumurta yemenin, koroner kalp hastalığı riskinin artmasında etkisi yok. Ayrıca, Fin halkı arasında yaygın olan ve kolesterol metabolizmasını etkileyen APOE4 fenotipiyle de bağlantısı bulunamadı. Araştırma Eastern Finland Üniversitesi'nde yapıldı . Finlandiya'da kalıtsal APOE4 yaygınlığı oldukça fazladır ve nüfusun yaklaşık üçte biri bu geni taşımaktadır. Ancak bu nüfus grubu içinde yüksek kolesterol alımı ve kardiyovasküler hastalık riski arasında henüz bir bağlantı ortaya çıkmadı. Araştırma, APOE4 taşıyıcısı olsun ya da olmasın, araştırmaya katılan kişilerin tamamında yüksek kolesterol alımı ve kardiyovasküler hastalık riski arasında bağlantı olmadığını gösterdi. Dahası, kolesterol alımının önemli kaynaklarından biri olan yumurta tüketiminin, koroner kalp hastalığı riski ile ilişkili görülemedi, aynı zamanda kolesterollü beslenme şah damarların duvarlarının kalınlaşmasıyla bağlantısı bulunmadı. Bu damarlarda cidar kalınlaşması, beyinde inmelere neden olabiliyor. Bulgular, yüksek kolesterollü beslenmenin kanda yüksek kolesterol taşımaya yatkın genetik özelliklere sahip kişilerde dahi kardiyovasküler hastalık riskini arttırmadığını ortaya koydu. Kontrol grubundaki kişiler günde yaklaşık 520 mg yüksek kolesterole ürünle beslendiler ve günde ortalama bir yumurta yediler.


Mutfak diyarında hiçbir şey tavuk yumurtasının yerini tutamaz. O iyi bir köpürtücü, koagülatif, emülsiyon yapıcı, bağlayıcıdır. Yumurtanın sıvı içeriği ısı ile jelleşme özelliğine sahiptir. Yumurtada bulunan protein, vitamin, mineraller, faydalı yağ asitleri ve fosfolipitlerin yeni uygulama alanları sürekli olarak araştırılmaktadır. Bu araştırmaların yapılabilmesi için gerekli olan en önemli işlem, yumurtanın içerik bazında parçalanmasıdır. Yumurta sarısı, içeriklerine parçalanması en güç olan kısımdır. Yumurtanın sarısında suda çözünmeyen protein kümeleri duru sarı sıvıda süspansiyon olarak bulunur. Yumurta sarısı yavaş hızdaki santrifüj yöntemiyle granül ve plazmaya ayrışır. Endüstriyel bazda, yumurta sarısında bulunan diğer küresel parçalar ve lipitler de olmasına rağmen sadece bu iki içerik başarı ile ayrıştırılabilmiştir. Granüller yumurta sarısındaki kuru maddenin %22'sini, yumurta proteinlerinin %50'sini, yumurta yağlarının %7'sini oluşturur. Plazma ise kuru maddenin %78'ni, yağların yaklaşık %90'nını, proteinlerin %50'sini meydana getirir. Son çalışmalar granüllerin yeni birçok özelliği ile gıda endüstrisinde bir malzeme olarak kullanılabileceğini gösterdi. Ancak henüz plazma ile yeni bir gıda ürünü tasarlanmadı. Bu yazıdaki fikirlerin ışığında moleküler gastronomi ile uğraşan genç şeflerimizin yeni tarifler geliştirmesini ve literatüre girmesini diliyorum. Granüllerden elde edilen jellerin en düşük kalori değerine sahip oluğu saptandı. Yumurta sarısı ve plazmadan 80 C sıcaklıkta jelleşme gözlemlenirken, granül jelleşmesi soğuma aşamasında, yaklaşık 50 C'de oluşur. Granül proteinleri ısı ile denatüre olmaya dirençlidir ve granül jelleşmesi karragenanın davranışına bağlıdır. Plazma proteinleri ise ısı ile kolayca formu bozulur, bu yüzden jelleşme proteinlerine bağlıdır. Granül jelinde çapı 0.3 ve 2 m arası değişen küresel parçacıklar görülür ve bu jel kolay parçalanabilir. Plazma jeli pürüzsüz bir yüzeye sahiptir ve parçalanmaya daha dirençlidir. Plazma ve yumurta sarısından elde edilen jeller koyu sarı renkteyken, granül jellerinin rengi kum sarısı tondadır. Bu özellikleri tanıtılan yumurta türevlerinden elde edilen yeni jel türleri temel alınarak, düşük kalori yeni tatlı tarifleri tasarlanabilir. Örneğin plazma jeli vanilya, şeker, portakal çiçeği özü veya kakao eklenerek tatlandırılabilir. Yüksek enerji veren spor içeceği yapmak için glikoz ile yağ oranı düşük protein oranı yüksek granül jeli karıştırılabilir. Ayrıca granül ile düşük kolesterollü (5 kat daha az) tatlı tarifi denenmiş ve panelistlerden rengi hariç geçer not aldı.


Çalışmak, iş hayatında kendini ispat etmek pek çok kadın için evlilik ve çocuk hayallerinin ertelenmesi anlamına geliyor. Bazen de sosyal ya da sağ lık111la ilgili nedenlerden annelik hayalleri ötelenebiliyor. Yıllar geçtikçe gün geliyor, bir de bakıyorsunuz ki yumurtalarınız azalmış. Oysa ki anne olmak, isteyen her kadının hakkıdır. Yumurtalıklar da yaşlanır... Hatta bazen sizden önce de yaşlanabilirler. Siz hala düzenli adet görseniz bile yumurta sayınız azalmış, gebe kalma potansiyeliniz düşmüş olabilir. Kadınların en büyük yanılgısı, yaşları ileri olsa da henüz adetten kesilmedikleri için rahatlıkla gebe kalabileceklerine inanmalarıdır. Kadınlar için doğurganlık dönemi ilk adet ile başlar ve menopozdan ortalama 5-10 sene öncesinden giderek azalmaya başlar ve sona erer. Bunu geç kalmadan anlamak için yumurtalarınızın sayısının belirlenmesi gerekir. Yumurtalık rezervinin değerlendirilmesi, bir kadının kalan yumurtalarının sayısına ve kalitesine dayanarak üreme potansiyeli hakkında fikir edinmek için gereklidir. Bunun temel amacı, azalmış yumurtalık rezervine sahip hastaları tespit etmektir. Yumurtalık rezervinin değerlendirilmesi bu hastalara prognozları hakkında bilgi verirken, uygun tedavi seçimi konusunda da rehberlik eder. Her ne kadar bu testlerle doğurgan yılların ne zaman sona ereceği öngörülemese de, normal dışı değerlere sahip kadınlara fırsat pencerelerinin beklediklerinden daha kısa olabileceği ve gebelik planları varsa bunu çok ileri bir tarihe ötelemekten kaçınmaları önerilebilir. Ülkemizde yeni bir düzenlemeyle artık yumurta sayısı azalmış ve bu nedenle ileride çocuk sahibi olamama riskiyle karşı karşıya olan kadınlara yumurtalarını dondurma hakkı tanınmıştır. Böyle bir fırsat varken yumurta sayısının tespiti daha da önem kazanmaktadır. 35 yaş üstünde olmak: Kadınlarda yumurtalar 30'lu yaşlarda dereceli olarak düşmeye başlar, 35 yaşından sonra anlamlı bir şekilde azalır. 30 yaşında çocuk sahibi olmaya çalışan bir kadının gebe kalma şansı her ay yüzde 20 iken, 40 yaşındaki bir kadının yüzde 5'den azdır. Ailede erken menopoz öyküsü olması: Kadınlarda ortalama menopoz yaşı 51'dir. Erken menopoz, 40 yaşından önce yumurtalıkların fonksiyonunu kaybetmesidir. Ailesinde 40 yaş altında menopoza giren akrabaları olan kadınlar erken menopoz riski altındadır ve aynı yaşta olup bu riski taşımayan bir kadına oranla yumurtaları daha azdır. Genetik hastalığı olanlar: 45 X mozaisizmi, FMR1 taşıyıcıları. Geçirilmiş yumurtalık cerrahisi : Yumurtalıklara uygulanan herhangi bir cerrahi işlem yumurtaları azaltabilir. Endometrioması olan kadınların, ameliyat geçirmemiş olsalar bile, yumurtaları azalmış olabilir. Gonadotoksik kanser tedavisi veya radyoterapi görenler: Bugün pek çok kanser türü başarıyla tedavi edilmektedir, ancak kanser tedavileri yumurtaları önemli ölçüde etkileyebilir, geri döndürülemez hasarlar bırakabilir. Kanser teşhisi almak herkes için fiziksel, duygusal ve sosyal açıdan çok zordur, ancak üreme döneminde olan hastalar için kanser, üremenin kaybı ya da erken menopoz gibi ek bir yük getirmektedir. Yumurtalık rezervinin değerlendirilmesinin temel amacı, azalmış yumurta sayısına sahip hastaları tespit etmek ve bu hastaları doğru şekilde yönlendirmektir. Yapılacak bir jinekolojik ultrason ve bir hormon testiyle risk faktörleriniz belirlenip yumurtalarınız değerlendirilerek geleceğiniz konusunda size en uygun danışmanlık verilecektir. Antral folikül sayısı ve Antimüllerian hormon , yumurta sayısının ve stimülasyona cevabın en güçlü göstergeleridir. Bazal FSH-estradiol ölçümü de, diğer ikisi kadar etkin olmamakla birlikte, kullanılabilir. Yumurta sayısı ve kalitesi için en önemli göstergenin hastanın yaşı olduğu unutulmamalıdır. Bilinçlenin, bilgilenin ve geç kalmadan yumurtalarınıza sahip çıkın... Bu yazı HBT'nin 63. sayısında yayınlanmıştır.


Grip mevsimi tüm hızıyla geldi ve bağışıklık sistemimizin mikroplarla savaşacak kadar güçlü olmasını istiyoruz. Ancak sık sık hasta olduğumuzu, yorgun hissettiğimizi veya çözemediğimiz başka belirtilerimiz olduğunu fark ediyorsak, bağışıklık sistemimiz zayıflıyor diye düşünebiliriz. İşteki büyük bir projeden veya evdeki duygusal bir durumu takiben hastalanma eğiliminde olmak bir tesadüf değil. Amerikan Psikoloji Derneği'nin bir raporuna göre, uzun süreli stres, bağışıklık sisteminin tepkilerini zayıflatıyor. Bunun nedeni, stresin, vücudun lenfositlerini, enfeksiyonla savaşmaya yardımcı olan beyaz kan hücrelerini azaltması. Doktorlar, lenfosit seviyesi ne kadar düşükse, soğuk algınlığı gibi virüsler için o kadar fazla risk altında olduğumuzu söylüyor. Aynı şekilde adrenalin, vücudun hücrelerinde depolanan yağların salınmasını ve enerjiye dönüştürülmesini sağlar. Bu, stres zamanlarında kan lipid seviyesinin yükselmesine yardımcı olabilir. Ancak kanda çok fazla trigliserid bulunması da kalp sağlığını riske atabilir. Yetişkinlerin her yıl iki veya üç soğuk algınlığı nedeniyle hapşırması ve burnunu çekmesi tamamen normaldir. Çoğu insan 7 ila 10 gün içinde iyileşir. Uzmanlar, "Bu süre zarfında, bağışıklık sisteminin antikor geliştirmesi ve sinir bozucu mikroplarla savaşması üç ila dört gün sürer" diyor. Ancak soğuk algınlığı hem sürekli yaşanıyor hem de iyileşmesi uzun sürüyorsa, bağışıklık sisteminin zorlandığı söylenebilir. Yaşamımız boyunca, tipik olarak her biri yaklaşık beş gün süren yaklaşık 200 soğuk algınlığı nöbeti geçiririz. Ortalama 16 kez grip oluruz. Sık sık ishal, gaz veya kabızlık yaşanıyorsa, bu da bir işarettir. Araştırmalar, bağışıklık sisteminin yaklaşık %70'inin sindirim sisteminde bulunduğunu gösteriyor. Orada yaşayan faydalı bakteri ve mikroorganizmalar bağırsakları enfeksiyondan korur ve bağışıklık sistemini destekler. Bu yararlı bağırsak bakterilerinin düşük miktarları, bizi virüslere, kronik iltihaplanmaya ve hatta otoimmün bozukluklara açık hale getirebilir. Yanık, kesik veya sıyrık olduktan sonra cilt hasar kontrol moduna geçer. Vücut, cildin yenilenmesine yardımcı olmak için yaraya besin açısından zengin kan göndererek yarayı korumaya çalışır. Bu iyileşme süreci sağlıklı bağışıklık hücrelerine bağlıdır. Ancak bağışıklık sistemi yavaşsa, cilt yenilenemez. Bunun yerine, yaralar oyalanır ve iyileşmekte zorlanır. - Bir yılda dörtten fazla kulak enfeksiyonu geçirmek - Bir yıllık süre içinde iki kez zatürre gelişmesi - Kronik sinüzit veya bir yılda üçten fazla bakteriyel sinüzit atağı yaşamak - Yılda ikiden fazla antibiyotiğe ihtiyaç duymak Yeterince uyuyor ve hala yorgunluk çekiyorsak, bu da bir sinyaldir. Enerji, bağışıklık sistemine yardım eder. Çünkü vücut, mikroplarla savaşmak için enerji tasarrufu yapmaya çalışır. Yukarıdaki uyarı işaretleri tanıdık geliyorsa, bağışıklık sistemine dikkat etmeli ve destek olmalıyız. Yeni ve doğru alışkanlıklar doğal olarak bağışıklık sistemini güçlü ve sağlıklı tutabilir. Bağışıklık sistemi sağlığın anahtarı, bu yüzden onu korumak için ne kadar çok şey yapabilirsek o kadar iyi. - Dengeli bir diyet - Yeterli uyumak - Düzenli egzersiz - Elleri yıkamak - Aşıları takip etmek - Sağlıklı kiloyu korumak - Sigara içmemek - Stresi en aza indirmeye çalışmak


Yeni bir araştırma zengin olmanın kişinin yaşam süresini neredeyse 10 yıl uzatabileceğini gösteriyor. University College London'da gerçekleştirilen çalışma en zenginlerin en yoksullara göre hastalıktan ve engellilikten uzak ve açık ara daha uzun yaşadığını ortaya koyuyor. Hakemli bilimsel yayın Journal of Gerontology'de yayımlanan çalışmada uzmanlar, İngiliz Uzun Vadeli Yaşlanma Araştırması ve ABD Sağlık ve Emeklilik Araştırması kaynaklarını kullanarak 50 yaşın üzerindeki 25 bin kişinin verilerini analiz etti. Araştırmacılar, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri arasında ortalama yaşam süresi açısından büyük farklılıklar bulmazken zenginliğin anket katılımcılarının kaç yıl yaşayacakları üzerinde ciddi etkisi olduğunu açığa çıkarttı. Veriler, İngiltere ve ABD'deki 50 yaşındaki en varlıklı erkeklerin 31 yıl daha sağlıklı bir yaşam sürdüğünü ancak en yoksul gruptakilerde bu sürenin 22'yle 23 yıl civarında kaldığını gösterdi. Diğer yandan ABD ve İngiltere'deki en varlıklı grupta bulunan kadınlar sağlıklı şekilde fazladan 33 yıl daha yaşarken en yoksul gruptaki kadınlarda bu süre 24'le 25 yıl aralığında kaldı. Britanya'nın en zengin kişilerinin varlık artışının en yoksullara göre neredeyse dört kat daha hızlı gerçekleştiğini gösteren BK Ulusal İstatistik Ofisi'nin güncel istatistikleri yeni raporun bulgularıyla uyuşuyor. Veriler 2016'yla 2018 arasında BK'nın toplam zenginliğinin yüzde 13 artarak 14,6 trilyon İngiliz sterlinine (111,8 trilyon TL) yükseldiğini ve bu artışın önemli kısmını mülk değerleriyle emeklilik birikimlerindeki yükselmenin sağladığını gösteriyor. Aynı zamanda nüfusun en zengin yüzde 10'luk dilimindeki kişiler varlıklarında yüzde 11'lik bir artış yaşarken en yoksul yüzde 10'luk kesim sadece yüzde 3'lük bir yükselişe tanık oldu.


Oxford Üniversitesi profesörü Russel Foster'e göre uyku ve zihin sağlığı arasındaki bağlantının çözülmesi, çeşitli hastalıkların tanısı ve tedavisi için yeni bir yol. İşte bu sözler üzerinde Foster ekibiyle birlikte şizofrenler üzerinde bir araştırma yapmaya karar verir. Bu hastaların %80'inde görülen rahatsızlık, insomnia olarak isimlendirilen uyku bozukluğuydu. Araştırmacılar, hastaların uyku-uyanıklık döngüsünü altı hafta boyunca takip ettikten sonra, verileri aynı yaşta ve aynı cinsiyette olan sağlıklı ve işsiz kişilerin verileriyle karşılaştırdı. Buna göre şizofrenlerin uyku motifleri sadece bozuk değil, tamamen dağılmış durumdaydı. Bipolar bozukluktan, mevsimlere bağlı duygu bozukluğuna kadar her şey uyku bozukluğuyla ilişkilendirilebiliyor. Uzun süredir depresyon ve uykusuzluğun da birlikte ortaya çıktığı bilinmektedir. Şimdiye dek depresyonun uykusuzluğa yol açtığı kabul edilirdi ama artık uyku bozukluğunun depresyondan önce ortaya çıktığı anlaşıldı. Ayrıca demans, Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklar da her zaman uykusuzlukla ilişkilidir. Peki zihinsel hastalıklar ve uyku bozukluğu arasındaki ilişki ne olabilir? Son on yılda gerçekleştirilen araştırmalar, uyku-uyanıklık döngüsünün beynin tüm nörotransmitterlerinde ve birçok yapısında izler bıraktığını göstermiştir. İşte bu bölgelerdeki bir bozukluk zihinsel hastalığa yatkınlık kazandırıyor ve uyku üzerinde etkili oluyor. Uyku bir kez etkilendikten sonra ise zihinsel hastalığı kötüleştirebiliyor. Ergenlerde ve yirmili yaşların başlarındaki gençlerde bipolar hastalık riskini gösteren bir tarama tekniğinin yardımıyla, risk grubundaki gençlerde anormal uyku düzeni tespit edildiyse de hiçbirinde klinik bipolar bozukluk teşhis edilmemiş. Bu sonuçtan yola çıkan Foster, uyku bozukluğunu potansiyel sorunlar için bir gösterge olarak kullanılabileceğini ve buna göre de önlem alınabileceğini düşünüyor. Acaba uyku tedavisiyle zihinsel hastalıklar iyileştirilebilir mi? Oxford Üniversitesi bilim insanlarının bu konuyla ilgili araştırmaları da var. Daha iyi bir uyku düzeni sayesinde şizofrenlerde görülen sanrısal paranoya %50 oranında azalmış. Diğer bir araştırma da bakım evlerinde yaşayan orta derecede demans hastalarıyla yapılmış. Hastaların odaları gündüz büyük lambalarla aydınlatılırken, geceleriyse tamamen karartılmış. Bu şekilde hastaların bilişsel sorunları %10 oranında azalmış. İyi bir uyku düzeni sayesine zihinsel hastalıkların önlenip önlenemeyeceği henüz bilinmiyor. Uyku düzeninin iyileştirilmesi, beyni farklı bir gelişim sürecine taşır mı? gibi sorulara yanıt arayan araştırmacılar, örneğin ışığı algılamadan sorumlu bölgeleri etkileyerek, biyolojik saati ayarlayan ilaçlar üzerinde de çalışıyorlar.


Peşin olarak belirtmekte fayda var ki bazı durumlarda daha iyi zihin sağlığına ulaşmak için profesyonel yardım almak gerekebilir. İnsanlar depresyon veya anksiyete gibi bozukluklara ile başa çıkmak için zaman zaman bir terapiste ve hatta ilaca ihtiyaç duyabilir. Çoğu insan en azından hayatın bazı alanlarında mükemmeliyetçi bir tutum sergiler. Hedefler başarının ilk adımı olabilir, ancak çalışmalar mükemmeliyetçiliğin sağlığı olumsuz etkilediğini ve hatta ölüm riskini artırdığı gösterdi. Mükemmeliyetçilik aynı zamanda depresyon ile de bağlantılı. Mükemmeliyetçilerin genelde 2 özelliği var. Kendileri için yüksek hedefler belirlemek eğilimindeler; ancak olağanüstü bir performans gösteremeyip başarısız olurlarsa, çok ciddi endişe eğilimine de sahiptirler. Zihin sağlığını etkileyen başarısızlık duygusu, değersizlik duygusu ve mükemmeliyetçi endişeler olmasa, yüksek hedefler koymak sorun değil. Küçük ve yönetilebilir hedefler: İngiltere York John Üniversitesinde spor psikologu olan Andrew Hill'in söylediği gibi, bu mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemek için yapılması gereken hedefleri belirlemek, ama sonucunda başarısızlığı kişiselleştirmemek olmalı. Hill'in mükemmeliyetçiler için önerdiği bir diğer strateji, büyük bir hedeften ziyade insanın kendisi için küçük, yönetilebilir hedefler belirlemesidir. Bu şekilde, başarısızlık olasılığı daha düşük olacak ve başarısızlık sonucunda oluşacak kendini suçlama duygusu daha az ortaya çıkacak. İç mekanlar bizi sıcaktan, soğuktan ve elverişsiz hava koşullarından korur ancak kendinize dışarı çıkacak zaman ayırmadığınız takdirde bu sizin zihin sağlığınızı olumsuz etkileyebilir. Amerikan Ulusal Bilim Akademisi, Haziran 2015 Tutanaklarında yayımlanan bir çalışmada, doğada yapılan 90 dakikalık bir yürüyüşün subgenual prefrontal korteksteki beyin aktivitesini azalttığı belirtilmektedir. Beynin bu bölgesi, özellikle olumsuz düşünceler akla geldiğinde etkinleşir. Bunun gibi dışarıda vakit geçirmenin zihin için iyi olduğunu belirten çok sayıda çalışma var. Environmental Science & Technology dergisinin 2010 yılında yayımladığı bir çalışmada doğada 5 dakika zaman geçirmenin dahi kişinin kendine olan saygısını olumlu yönde arttırdığı belirtilmiş, yine 2001 yılında Environment and Behavior isimli bir dergide yayımlanan bir makalede evde TV izleyenlere oranla yeşil alanlarda zaman geçiren çocuklarda hiperaktivite bulgularının iyileştiği gözlemlenmişti. Meditasyon yapanlar dışarıdan bakıldığında hiçbir şey yapmadan oturuyormuş gibi algılansa da aslında meditasyon beyin için harika bir aktivitedir. Meditasyonun zihin sağlığına faydalarını gösteren birçok çalışma var. Örneğin, PLOS ONE dergisi 2012 yılında yayımladığı bir çalışmada, 6 hafta boyunca meditasyon için eğitilmiş kişilerin, meditasyon eğitimi almamış olanlara nazaran düşüncelerini daha kolay kontrol edebildikleri belirtmişti. Bundan yola çıkarak araştırmacılar depresyon ya da anksiyete rahatsızlığı olan kişilerin kendilerine zarar veren rahatsız edici düşüncelerden meditasyon yoluyla daha rahat kurtulabileceklerini tavsiye eder. Meditasyon hakkındaki diğer çalışmalar, meditasyonun fiziksel anlamda da beyini değiştirdiğini saptıyor. Meditasyon yaş ile incelen ön kortekste bu incelmeyi yavaşlattığı ve ağrıyı algılayan beyin bölgelerinde bu aktiviteyi düşürdüğü için tavsiye edilmekte. 2008 yılında yapılan bir çalışma Zen meditasyonu konusunda eğitilmiş kişilerin dikkatleri dağılınca tekrar konsantrasyonlarını toparlamada oldukça usta oldukları saptandı. Araştırmacılar meditasyonun, depresyon ve kaygı olan kişilerde sıklıkla görülen dikkat dağıtıcı ve alakasız düşüncelerle başa çıkılmasında, oldukça yararlı olabileceğini belirtiyorlar. 4. Egzersiz yapın: Beyin için de çok yararlı! Vücudunuzun hareketi beyin için yararlıdır. 2012 yılında The Journal Neurology dergisinde yayımlanan bir çalışmada, beynin yaşlanmasının önüne geçilmesinde fiziksel egzersizlerin zihinsel egzersizlere oranla daha yararlı olduğunu ortaya konmuştu. 70'li yılların başında 638 İskoç katılımcı arasında yapılan MR taramalarında, haftada birkaç kez yürüyüş ya da benzer fiziksel egzersiz yaptıklarını bildiren deneklerin beyinlerinde, egzersiz yapmayanlara oranla demansa neden olan beyin büzülmesine daha az rastlandığı ve yine egzersiz yapanların daha güçlü beyin bağlantılarına sahip olduğu gözlendi. Beklentilerin aksine zihinsel aktivite içerisinde olan, örneğin sosyal aktivitelerde faal olan ya da satranç oynayan deneklerde bu tür pozitif sonuçlar gözlemlenmedi. Egzersiz, ciddi zihinsel bozukluğu olan kişiler için de tedavinin bir parçası olabilir. 2014 yılında Clinical Psychiatry dergisindeki bir yorum, fiziksel aktivitenin, zihinsel hastalığı olan kişilerde depresyon ve hatta şizofreninin belirtilerini azalttığını iddia etti. 2014 yılında Acta Psychiatrica Scandinavica dergisindeki bir çalışmada, klasik tedavinin yanına bir egzersiz çalışması ilave edildiğinde, post-travmatik stres bozukluğu olan hastaların semptomlarının azaldığı ve uyku düzenlerinin iyileştiği bildirildi. 2011 yılında The Journal of Marriage and Family Dergisi'nde yayınlanan bir araştırmaya göre birbirlerine karşı anlayışlı ve cömert olan ailelerin ve çiftlerin evliliklerinde daha mutlu ve cinsel haytalarının da daha tatmin edici olduğu belirtildi. Ayrıca, çalışmalar güçlü kararlı bir ilişkinin zihinsel sağlık açısından büyük bir nimet olduğunu göstermektedir. Aynı dergide 2012 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre evlilik ya da birlikteliğin ilk dönemlerinde mutluluk seviyesinde kısa süreli bir artış ve depresyonda bir düşüş görülmektedir. Sadece evliliklerde değil iş ilişkilerinde de cömert olmak da, doğrudan zihin sağlığına destek sağlayabilir. The American Review of Public Administration dergisinde 2013 yılında yayımlanan bir çalışma, iş yerinde başkalarına yardımı kendi öncelikleri haline getiren insanların, 30 yıl sonra dahi hayatlarında daha mutlu olduklarını bildirmiştir. Genel olarak, sosyal hayat daha iyi zihin sağlığını beraberinde getirir. Ancak, Facebook ve diğer sosyal medya siteleri üzerinden arkadaşlıkları sürdürmek bazı sorunları da beraberinde getirebilir. Bazı araştırmalara göre bağlantıda olduğunuz kişilerin geniş arkadaş çevreleri ya da durum güncellemeleri zaman zaman diğerlerinin kendileri hakkında kötü hissetmelerine neden olmaktadır. Bu bulgular, özellikle yakın hissettiğiniz bazı insanlarla kendinizi sınırlandırmanızı ve eğer size kendinizi kötü hissettiriyorsa mükemmel hayatlarını var gibi algıladığınız insanları engellemenizi tavsiye eder. İngiliz Sosyoloji Derneği'nin 2015 yılının Nisan ayındaki senelik toplantısında sunulan bir çalışmada, sosyal medya iki ucu keskin bir kılıca benzetilmiştir. Sosyal medya siteleri, insanlara bir topluluğa ait olma duygularını sunmakta, ancak aynı zamanda anksiyete ve paranoya rahatsızlıklarının alevlenmesine neden olmaktadır. Araştırmacıların bu konudaki önerisi sosyal medyanın avantajlarından faydalanmak ancak bütün sosyal hayatını da Facebook veya Twitter'a bağlamamak gerektiği şeklindedir. Houston Üniversitesinden psikolog Linda Acitelli'nin dediği gibi bu konuda çok dikkatli olmamız gerekmektedir. Elinizde bir kokteyl, havuz başına oturduğunuzu hayal edin. Güneş banyosu yapmıyorsanız sevimli giysiler satın almak için alışverişe çıkmışsınız ya da ya da katılacağınız bir sonraki partiyi planlıyorsunuz. Cennet gibi değil mi? Pek de değil. 2007 yılında yapılan bir çalışma, insanların keyif odaklı aktivitelere önem vermek yerine, hayatlarına anlam katan etkinliklere katıldıklarında daha mutlu olacaklarını belirtmektedir. Louisville Üniversitesi araştırmacıları öğrencilerden 3 hafta boyunca günlük faaliyetleri hakkında bir anket doldurmalarını istedi. Ankette öğrencilerin mutluluk düzeyleri ve genel yaşam memnuniyeti ile ilgili sorular vardı. Research in Personality Dergisi'nde yayınlanan çalışma sonuçlarına göre diğer insanlara yardım gibi kişisel olarak anlamlı faaliyetlerde bulunanların, kendilerini daha fazla mutlu hissettikleri ortaya çıktı. Zevk peşinde koşmak mutluluğu çok fazla arttırmadı. Herkesin değiştiremeyeceği şeylerle ilgili endişeleri mevcuttur. Sürekli endişe yaygın bir sorun olduğunda bilim endişenin zamanlamasına dikkat çekiyor. 2011 yılı Temmuz ayında The Journal of Psychotherapy and Psychosomatics dergisinde yayımlanan bir araştırmada her gün kendilerine 30 dakikalık bir blok endişe zamanı ayıran hastaların endişelerinde bariz bir azalma gözlemlendi. Çalışmada hastalara gün boyunca endişelendikleri zamanları farkındalıkla yakalamaları ve daha sonraki bir zamana ertelemeleri öğretildi. Hatta sadece endişe veren durumu yakalamanın dahi hastalara sakinleşmeleri için büyük fayda sağladığı bildirildi. Endişeyi yakalamak ve ertelemek en etkili yöntem olarak belirlendi. Günlük hiddetler hayatın parçasıdır ve insanları yıpratır. 2013 yılında Psychological Science dergisinde yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar ufak tefek can sıkıcı olayların insanların zihin sağlığına etkisini tespit etmek için 2 anket düzenledi. Sonuçlar oldukça çarpıcıydı. Trafikte beklemek ya da eş ile tartışmak gibi küçük sayılabilecek şeylere insanlar ne kadar negatif tepki gösterirse, ileriki yıllarda benzer olaylara daha sıkıntılı ve daha olumsuz tutum sergileyecekleri belirtildi. Araştırma piyasaya çıktığında California Üniversitesi psikologlarından Susan Charles "bu gibi günlük sorunların yaşadığınız anı mahvetmesine izin vermeyin tavsiyesinde bulunuyor. Sonuçta, anlar birleşip günleri, günlerde yılları oluşturuyor.


Ağır bedensel işler kadar, zorlu zihinsel çalışmalar da insanı yoruyor. Son bir araştırmaya göre bu durum, uzun ve zihinsel olarak zorlu görevler sırasında beyinde biriken potansiyel olarak zararlı maddelerle alakalı. Zihinsel yorgunluğa sadece ara vermek ve uyku fayda ediyor. Bilgisayar başında geçen uzun bir çalışmadan sonra bedensel olarak o kadar çok yorulmasak da büro işlerinin zihinsel olarak yorduğu bir gerçek. Daha önceleri bu yorgunluk, bizi monoton ve sıkıcı işlerden daha basit ve daha az karmaşık işlere taşımak için beynin yarattığı bir yanılsama olarak görülüyordu. Sonuçta bir iş ne kadar kısa ve daha kolaysa, ödüllendirme olasılığı daha yakındır. Zihinsel yorgunluğun gerçekte ne olduğu ve temelinde hangi mekanizmaların yattığını, Fransız araştırmacı Antonius Wiehler ve ekibi araştırdı. Daha önceki araştırmalarda, zihinsel olarak bitkin olan kişilerin daha farklı kararlar verdiklerini bulmuştuk diyor Wiehler. Bu çalışma için bir grup 6 saat boyu karmaşık görevleri yerine getirirken, diğer grup daha basit işler yaptı. Katılımcılar birkaç kez anında verilen küçük ödüller ve daha sonra alınan büyük ödüller arasında seçim yapmak zorundaydılar. Zihinsel açıdan bitkin olan kişiler daha çok kolay işlerle elde edilen anında ödülleri tercih ettiler. Son araştırmada bu test manyetik rezonans spektroskopisiyle kombine edildi. Bu da araştırmacılara, katılımcıların beynindeki kimyasal maddeleri analiz etmelerine izin verdi. Bilim insanları kararların çoğunun beynin, lateral prefrontal korteksinde verildiğini bildikleri için, bu bölgeyi mercek altına aldılar. Sonuçlara göre daha önce zorlu işler yapan kişilerin bu beyin bölgesinde çok daha fazla glutamat tespit edildi. Araştırmacıların tahminlerine göre, prefrontal korteksteki aşırı glutamat, bu beyin bölgesinin genel olarak çok zor etkinleştirilebilmesine yol açıyor. Bunun sonucu ise zihinsel bitkinlik ki bu da karar vermeyi etkiliyor. 'Çok fazla glutamat genel olarak bilişsel kontrolü zorlaştırmakta ki bundan da prefrontal korteks sorumlu' diyor araştırmacılar. Bununla birlikte beyinde glutamat bulunması olağanüstü bir durum değil. Glutamat en önemli tetikleyici nörotransmitter ve çok fazla bilgi alışverişi veya beyinde etkinlik olduğu zaman üretiliyor. Fakat anlaşıldığı üzere çok fazla bulunması bize iyi gelmiyor. Ayrıca beyinde çok fazla glutamat bulunması en kötü durumda beyin hücrelerinin çok fazla tetiklenerek, ölmelerine de yol açabilir. Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklar da uyarı maddesindeki yoğunluğun değişmesiyle ilintili. Zihinsel bitkinliğe çare, ara vermek veya uyumak. Araştırmacılar, glutamatın uyku sırasında sinapslardan çıkarak yok olduğunu gösteren kanıtlar olduğunu söylüyorlar.


ABD ve Brezilya birlikte Zika virüsüne karşı bir aşı üzerinde çalışacaklar. Brezilya devlet başkanı Dilma Rousseff'un bürosu tarafından yapılan açıklamaya göre, çalışmaya iki ülkenin uzmanları katılacak. Sivrisinekler tarafından bulaştırılan Zika virüsü şu sıralar özellikle de Güney ve Orta Amerika'da yayılmaya devam ediyor. Virüsü taşıyanların yüzde yirmisinde gribe benzer semptomlar görülüyor ve bunlar normalde ölümcül değil. Fakat virüs hamilelerden, doğmamış bebeğe geçebiliyor. Bilim insanları virüsün bebeklerde kafatası ve beynin normal gelişimini engelleyen mikrosefaliye neden olduğunu düşünüyorlar. Bebekler ciddi durumlarda ya anne karnında ya da doğduktan kısa bir süre sonra ölüyorlar. Özellikle de Brezilya'da mikrosefali ile doğan bebeklerde önemli bir artış söz konusu. Geçen Ekimden bu yana 4180 vaka kaydedildi. Halihazırda henüz bir aşı veya ilaç bulunmuyor. Ve genel anlamda uygulanabilir bir aşının geliştirilmesi uzmanların tahminlerine göre yıllar sürebilir. Brezilya'da 13 Şubatta 220.000 kadar asker, Zika virüsünü bulaştıran Aedes aegypti sivrisineğine karşı mücadele etmeye başlayacak. Sineklerle mücadele özellikle de Rio karnavalı nedeniyle önem taşıyor. Ayrıca Ağustos ayında da Rio de Janeiro'da olimpiyat oyunları gerçekleştirilecek.


Zika virüsü yayılmaya devam ediyor. İlk kez 1947 yılında Uganda'da ortaya çıkan virüs, 2015 ilkbaharında Brezilya'da patlak vermişti. Bu süre içinde Avrupa, İngiltere, Güney Amerika ve ve Asya dahil 39 ülkede daha görüldü. Tropikal ve subtropikal bölgelerde yaşayan bir çeşit sivrisinekten bulaşan virüs, özellikle hamile kadınlarda fetüsü etkileyerek, bebeğin 'mikrosefali' denilen hastalık ile doğmasına neden oluyor. Tokyo ve Hokkaido Üniversiteleri ile Japon Bilim ve Teknoloji Kurumu'ndan bir grup araştırmacıya göre Brezilya ile bağlantısı olan ülkeler çoğunlukla tehlike altında. Ekip, sivrisineklerin neden olduğu viral hastalıkların insan vasıtası ile nereden nereye taşındığını analiz edebilmek için uçuş güzergah ve bağlantı noktalarını ve buralarda kayda geçen vakaları araştırdı. Prof. Nishiura, zikanın görülme ihtimali zayıf olan ülkelerin bir dizi önlem alması gerektiğini ve özellikle tehlikeli bölgelere seyahat etmek zorunda olan hamile kadınlara dikkat edilmesi gerektiğini belirtti. Bölgelere göre dağılımı tam olarak anlayabilmek için sivrisinekler ile ilgili ekolojik bilgiler de analiz sürecine eklenebilir dendi.


ABD'nin Maryland eyaletindeki bir hastanede, ölmek üzere olan 57 yaşındaki kalp hastasına son çare olarak domuz kalbi nakledildi. Dünyada böylesi bir ameliyatın ilk kez yapıldığı açıklandı. Maryland Üniversitesi Tıp Merkezi'nde görevli doktorlar, alınan özel izin sonrası Cuma günü yapılan ameliyatın 7 saat sürdüğünü, David Bennett adlı hastanın sağlık durumunun iyi olduğunu duyurdu. David Bennett'ın ameliyattan bir gün önce, "Ya ölecektim ya da bu ameliyatı olacaktım. Ameliyatın karanlıkta bir atış olduğunu biliyorum ama bu aynı zamanda benim son şansım" dediği aktarıldı. Kalbi Bennett'a nakledilen domuzun, genetiğinin değiştirildiği açıklandı. Böylece domuzun kalbinin, reddedilmeden insan vücudunda işlev görebilmesi sağlandı. Genetiği değiştirilmiş hayvanların bu şekilde kullanılmasının, nakillerdeki organ sıkıntısının aşılmasına yardımcı olması umuluyor. Ölümcül bir kalp hastalığına yakalanan ve bir dönem hayatından umut kesilen Bennett, ameliyat öncesi altı hafta boyunca hasta yatağında özel bir makinaya bağlanmıştı. Bennett'ın ameliyat sonrası uzun vadede sorun yaşayıp yaşamayacağı ise hala bilinmiyor.


Silisyum olmadan modern elektronikte hiçbir şey üretilemiyor. Kristal yapılı yarıiletken bilgisayar çiplerinde, sensorlarda ve diğer elektronik yapı parçalarında yer alıyor ve birçok güneş hücresinin de temelini oluşturuyor. Ancak kübik kristal yapının sınırları var. Bu yapının içindeki yarı iletken iletim ve değerlik bantları birbirinden ayrılarak dolaylı bir bant aralığı oluştururlar. Silisyum bu nedenle etkisiz bir ışık yayıcıdır ve örneğin fotonik çipler için önemli olmasına rağmen, lazer olarak kullanılamıyor. Gerçi silisyumu altıgen yapıyla üretme çabaları yok değil, fakat bu şimdiye kadar sadece ince tabakalarda buhar biriktirmeyle gerçekleşebilmişti. Carnegie Enstitüsü'nde Thomas Shiell ile çalışan ekip, ilk kez altıgen silisyumla daha büyük üçboyutlu kristaller üretmeyibaşardı. Bu çalışmanın çıkış noktası birkaç yıl önce keşfedilen Allotrop yapısıydı. Silisyumun bu yapı varyantı, beş, altı veya sekiz silisyum atomundan oluşan halkaların dönüşümlü olarak yer aldığı bir yapıdır. Shiell ve ekibi bu Si24-Allotrop'un ısıtılarak ve diğer bazı adımlarla altıgen silisyuma dönüştürülebileceğini keşfetti. Sonuç olarak silisyum atomlarının altıgen yığınlar halinde düzenlendiği kristaller elde edilmiş. Bu kompakt altıgen silisyum kristalleri artık etkin bir ışık yayıcı oldukları için silisyum lazeri olarak da kullanılabilecek.


Hayvanlar dünyasında anneler yavrularını koruyabilmek için büyük tehlikeleri göze alıyorlar. Farelerle deneyler gerçekleştiren Japon bilim insanları, annelik içgüdüsünün kısmen de olsa ön beyindeki belli başlı sinir hücreleriyle ilgili olduğunu buldular. Riken Beyin Araştırmaları Merkezi'nden Kumi Kuroda bulguları 'nöronları ebeveynlik için gerekli olan ve olmayan olarak ayırabildik' diye özetliyor. Daha önceki araştırmalarda hipotalamustaki belli bir bölgenin yavru bakımında önemli rol oynadığı anlaşılmıştı. Örneğin bağlayıcı hormon olarak bilinen oksitoksin, anne ve babanın yavruya davranışını belirliyor. Cell Reports dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, yeni yavrulamış farelerde bu bölgedeki protein reseptörlü sinir hücreleri diğer dişi veya erkek farelere kıyasla daha fazla. Bu sinir hücrelerinin beynin diğer bölgeleriyle bağlantılı olan sinir devreleri doğumdan sonra değişiyor. Araştırmacılar bu nöronları devre dışı bıraktıklarında farelerin yavru bakımından vazgeçtikleri görüldü. Mesela yuva kurmayı bırakmışlar ve kaçan yavrularını yuvaya geri getirmek için hiçbir çaba harcamamışlar. Aynı şeyin primatlar için de geçerli olup olmadığı yeni araştırmalarla belli olacak.


Dünya Doğayı Koruma Vakfı, Güneydoğu Asya'da keşfedilen 224 yeni canlı türünün listesini yayınladı. Listede gözlerinin etrafında beyaz yuvarlaklar olan bir 'hayalet maymun', kurbağalar, semenderler ve bir bambu türü de yer alıyor. Bölgede henüz keşfedilmemiş çok sayıda canlı türü, keşfedilmeden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Reuters'a konuşan WWF'in bölgedeki vahşi yaşam ve vahşi yaşam suçları birimi başkanı K. Yognand "Bunlar milyonlarca yıllık evrimin sıra dışı ve güzel birer sonucu" dedi. Yetkililer türlerin "yoğun bir tehdit altında olduğunu" söyledi. WWF'e göre Güneydoğu Asya gibi zengin biyoçeşitliliğe sahip bölgelerde yaşayan türlerin yaşam alanlarının yok edilmesi, insanların yaydığı hastalıklar ve yasadışı hayvan ticareti gibi tehditlerle karşı karşıya kaldığını belirtti.


Proceedings of the National Academy of Sciences'ta yayınlan çalışmaya göre, insanlar da dahil olmak üzere hayvanların soy ağacındaki ilk ata keşfedildi. Ikaria wariootia olarak adlandırılan bu küçük, solucan benzeri bu canlı, bilinen en eski bilateral simetrili; ön ve arka kısmı, iki simetrik tarafı ve bir ucu bağırsağa bağlanan iki açıklığı olan organizmadır. Bilim insanları, Güney Avustralya'nın Nilpena kentindeki Ediacaran Dönemi'nden (555 milyon yıl önce) kalma fosilleşmiş oyukların bilateral simetrili bir canlı tarafından yapıldığı konusunda 15 yıldır hemfikirdi. Şimdi, Riverside Kaliforniya Üniversitesi'nden araştırmacılar üç boyutlu yazıcı teknolojisiyle, 2-7 mm uzunluğundaki bu canlının genel vücut yapısını ortaya çıkardı. Hareket etme becerisini mümkün kılan bilateral simetri, evrim sürecinde kritik bir adımdı. Solucanlardan böceklere, dinozorlara ve insanlara kadar hayvanlar, iki taraflı simetriye dayanan bu vücut yapısına sahiptir.


Kanserle mücadelede bağışıklık terapileri git gide daha büyük bir önem kazanıyor. Bu terapötik antikorlardan bazıları bağışıklık sisteminin T-hücrelerine kenetlenerek, tümörün uyarı maddeleriyle zarar görmesini engelliyorlar. Meme kanserine karşı kullanılan Trastuzumab ise doğrudan doğruya kanser hücrelerine tutunuyor. Bu tür bağışıklık tedavisinde antikorlar, sadece kanser hücrelerinde bulunan özel kenetlenme yerlerine tutunarak büyümelerini önlüyorlar. Ancak önemli etki bu antikorun ucunda, yani Fc parçasında. Bu parça, tümör hücrelerinin bağışıklık sisteminin obur ve katil hücreleri tarafından tanınarak, öldürülmesini sağlıyor. Bu bağışıklık hücrelerinin, antikorun Fc uçlarını, Fc gamma reseptörleriyle tanıyarak, buralara kenetlenmeleri sayesinde mümkün oluyor. Ancak sorun, bağışık hücrelerinin antikorla bağlanmasının sadece tümörün üzerinde değil, buraya giden yol üzerinde de gerçekleşiyor olması. Sonuç olarak antikor tedavilerinde sıklıkla tromboz, kan trombositlerinin tükenmesi ve kemik iliği ve kan oluşumunda bozukluklar gibi yan etkileri ortaya çıkabiliyor. Bu soruna olası bir çözüm Alman araştırmacı Harald Kolmar tarafından getirildi. Kolmar çalışmanın amacını antikorun bağışıklık uyarımını geçici olarak bloke etmek ve onu yalnızca tümörün üzerinde etkinleştirmenin bir yolunu bulmak diye özetliyor. Bu amaçta terapötik antikorların Fc ucu bir protein başlığıyla kaplandı. Böylece antikorlar yola çıktıklarında bağışıklık sistemi için görünmez oluyorlar. Kanser hücresine geldiklerinde kanser hücresi tarafından üretilen enzimler protein kapağını çözerek, Fc uçlarını yeniden serbest bırakıyorlar. Bağışıklık sistemi de bu uçları çalıştırarak, tümörün bozucu sürecini başlatabiliyor. Yöntemin ne kadar iyi çalıştığını görmek için gerçekleştirilen testlerde, antikorların gerçekten de tümöre geldiklerinde etkinleştiği ve öldürülen tümör hücrelerinin en az değiştirilmemiş terapötik antikorlardaki kadar çok olduğu görüldü. Bundan sonraki hayvan deneylerinde yöntemin canlı organizmada işleyip, işlemediği kontrol edilecek.


Beden kitle indeksi olarak obezliğe bir ölçü olarak kullanılan BMI'ye göre fazla kilolu olarak nitelendirilenler arasında ölüm oranı, BMI'ye göre ideal durumda olanlara göre daha az. Bilim insanları bu saptamadan yola çıkarak, beden kitle endeksinin yeniden tanımlanması gerektiği fikrine vardılar. Bu durumda aşırı kiloların ilişkin tehlike oranının yeniden düzenlenmesi gündeme geldi. Bu indeks bireylere sağlık tavsiyesi vermek için kullanılıyor. Araştırmacılar, yaklaşık 500.000 ABD'li yetişkinden oluşan etnik açıdan farklı bir grubun 20 yıla kadar hayatta kalmasını izlediler ve BMI'nin 25 ile 29,9 arasında olmasının, 'sağlıklı' aralığında bulunanlara göre %5-7 daha düşük ölüm riskiyle ilişkili olduğunu buldular. Baş araştırmacı Aayush Visaria, bunun Genel olarak BMI'nin ölüm riskinin iyi bir göstergesi olmadığını, vücut yağ dağılımı gibi diğer faktörlerin de önemli bir rol oynadığını" gösterdiğini söylüyor.


Cornell Medical College'den Camila Pulido ve Timothy Ryan, elektriksel ve kimyasal uyarı maddelerini çeviren ve sinaptik aralıktan hücrelere aktarıldığı sinapslardan kuşkulanmışlardı. Beyin hücresi bu nörotransmitterleri minik baloncuklara hapsediyor ve bir elektrik tepisi bunları serbest bırakana dek burada kenetli kalıyorlar. Daha önceki araştırmalardan bu hapsedilmenin ve veziküllerin yeniden doldurulması için çok enerji gerektiği ve bu yüzden de beynin, beyin metabolizmasında önemli bir katkısı olduğu biliniyordu. Pulido ve Ryan, bu durumun dinlenme pozisyonundaki sinaptik veziküllerde nasıl göründüğünü daha ayrıntılı bir şekilde araştırdılar. Bunun için de beyin hücreleri ve sinapslar kültüre alındıktan sonra dinlenme evresindeki metabolizmaları, flüoresanlı işaretler ve enerji alımının ATP veya süreç adımlarıyla engellenerek incelendi. Ayrıntılı incelemeler, minik nörotransmitterlerle dolu baloncukların tamamen geçirmez bir zara sahip olmadığını ortaya koydu. Bu nedenle de sürekli proton kaybediyorlar ve bu kaybın V-ATPase ile dengelenmesi gerekiyor. Bunun için de sürekli ATP kullanılıyor. Bu kaybın sorumlusu, normalde uyarı maddelerini baloncuklara aktaran, ama bunun için de protonların dışarı çıkmasına sebep olan vezikül zarındaki bir nakil molekülü. Veriler, bu sabit proton sızıntısının, dinlenmekte olan sinapslardaki ATP sarfiyatının yüzde 44'ünden sorumlu olduğunu gösteriyor. Beyinde bu tür sinir uçlarının çok fazla olması nedeniyle de bu enerji tüketiminin sürekli aynı kalması, beyin için temel bir yük anlamına geliyor. Tahminlere göre beynimizde, yirmi dört saat boyu ATP, dolayısıyla da enerji tüketen yüzlerce milyon sinaps bulunuyor. Tüm bunlar ise beynimizin niçin çok fazla enerji harcadığına dayanan soruları da yanıtlamış oluyor.


Bazı insanlar, kendilerini AIDS'e neden olan HIV enfeksiyonlarından iyileştirebilirler. Bu nadir vakada da 1,5 milyar hücrenin analizinde virüsün izine rastlanmadı. HIV ile enfekte kişilerin, yapılan kemik iliği nakli sonucunda vücutlarındaki virüs seviyelerinin tespit edilemeyen düzeylere düşmesi tarihte iki kere olmuştu. Ancak şimdi yeni bir gelişme var. Bir insan ilk defa, dışarıdan yardım almadan HIV'i vücudundan temizlemiş olabilir. Bu doğruysa, bu enfeksiyona sahip birinin kendi kendine tedavisinin, bilinen ilk örneği olacak. Araştırmacıların 26 Ağustos'ta Nature'da yayımladığı bulguya göre, EC2 olarak bilinen bir hastadan alınan 1,5 milyardan fazla hücrenin analizi, bunların hiçbirinde işlevsel HIV kopyası göstermedi. Bu kişi, virüsün bazı işlevsel olmayan kopyalarına sahipti. Hiç kimse, bozulmamış virüsün bu kişinin vücudundaki bir hücrede saklanmadığını kesin olarak söyleyemez. Ancak bu bulgu, bazı insanların bağışıklık sistemlerinin, zararlı ve kalıcı virüsü ortadan kaldırarak üstünlük sağlayabileceğini gösteriyor. İkinci bir kişi olan EC1'de analiz edilen 1 milyardan fazla kan hücresinde ise HIV'in yalnızca bir işlevsel kopyasına rastlandı. Bu kopya, aslında bir tür yüksek güvenlikli cezaevi sayılabilecek bir genetik hapishanesinde sıkıştırılmıştı. Bu genetik kilitlenme, virüsü doğal olarak kontrol edebilmenin anahtarı olabilir. Bu iki kişi, seçkin kontrolörler olarak bilinen nadir bir grubun parçası, yani antiretroviral ilaçlar olmadan çok düşük veya tespit edilemeyen HIV seviyelerini koruyabilirler. Bu kişiler, hiçbir virüs semptomu veya açık bir hasar belirtisi taşımaz. Araştırmacılar, bulgudan yola çıkarak bağışıklık sisteminin virüsü nasıl baskıladığını tam olarak öğrenmek istiyor. Virüs bulaşmış dünyadaki 35 milyon insanın yüzde 99,5'i veya daha fazlası için virüsü düşük tutmanın tek yolu halen ilaçlar. Ancak bu bulgu, umut vermiyor da değil.


Kozmik bölgemizdeki tek gezegen sistemi dünyamız değil. Astronomlar 50 ışık yılı çevremizde birçok kez ötegezegen keşfettiler, bunlardan bazıları yıldızının yaşanabilir bölgesinde yer alan dünya benzeri gezegenler. Bunlardan çoğu yakın komşumuzdaki Proxima Centauri veya Kırmızı Cüce'nin sadece 11 ışık yılı uzaklığındaki Gliese 887'nin çevresindeki süper dünya ve 12 ışık yılı uzaklıktaki Teegardens Yıldızı'nın etrafındaki iki Dünya ikizi gibi Kırmızı Cüce etrafında dönüyor. Fakat tüm bu potansiyel yaşama elverişli dünyaların bir atmosfere sahip olup olmadıkları ve nasıl bir atmosfere sahip oldukları pek bilinmiyor. Çünkü Süper Dünyalar ve Dünya İkizleri bizim gezegenimiz gibi sadece göreceli olarak ince bir gaz kılıfına sahipler. Bu yüzden uzaktan bu konu hakkında bir şey söylemek zor. Ancak gezegen Dünyamıza yeterince yakında yer aldığında ve yıldızının tam önünden geçtiğinde bu mümkün olabilir. Bu tür bir transit geçiş e gezegen atmosferinden yansıyan yıldız ışığının spektroskopik olarak analiz edilmesine izin verebilir. Max-Planck Astronomi Enstitüsü'nde Trifon Trifonov yönteminde çalışan ekip, şimdi bu tür bir ötegezegen keşfetti. Süper Dünya Gliese 486b, yaşlı bir Kırmızı Cüce'nin sadece 26 ışık yılı uzaklığında yer alıyor. Bu açıdan bakıldığında transit geçişiyle gözlemlenen üçüncü en yakın ötegezegen oldu. 2.8 dünya kütlesine sahip olan ve dünyamızdan 1,3 misi büyük olan söz konusu gezegen özellikleri açısından, bir Dünya İkizi ve Süper Dünya arasında bir yerde yer alıyor. Yoğunluğu da gezegenimize benziyor. Bu yoğunluk benzerliği, okyanus gezegeninden çok büyük bir karasal gezegene işaret ediyor. Gliese 486b'nin de demir içerikli bir çekirdeğe ve silikat zengini bir mantoya sahip olduğu tahmin ediliyor. Ancak bir astronot bu Süper Dünya'nın üzerine inecek olsaydı, gezegenin yüksek yerçekimi nedeniyle dünyamızdakinden yüzde 70 daha ağır olurdu. Süper Dünya bize olan yakınlığına rağmen yine de yaşama pek elverişli sayılmaz. Merkezi yıldızına çok yakın bir şekilde hep aynı yüzüyle dönüyor. Süper Dünya, Venüs'ten daha soğuk değil. Araştırmacılar buna rağmen Gliese 486b'yi şans olarak görüyorlar. Çünkü Venüs'ten farklı olarak Süper Dünya daha ince bir atmosfere sahip olabilir; bu da bu tür Süper Dünyaların, tipik gaz kılıfları hakkında bilgi verebilir. Burada önemli olan, Gliese 486b'nin sadece bir atmosfere sahip olması değil, aynı zamanda iyi gözlemlenebilir olması. Astronomlar yüksek çözünürlüklü spektrograflarla kimyasal parmak izini okuyabiliyorlar. Bu ötegezenin yakınlığı, ileride James Webb Space Teleskopu ve Çok Büyük Teleskop gibi güçlü teleskoplarla incelenebilecek olması açısından önemli. James Webb Uzay Teleskopu 2021 sonbaharında uzaya gönderilecek ve diğer teleskop da birkaç yıl içinde Şili'de hazır olacak.


Çin İnsanlı Uzay Seferleri Ajansından yapılan açıklamada, Tiencou-3 kargo mekiğinin, Long March 7 roketiyle ülkenin güney batısındaki Hainan Adası'ndan fırlatıldığı bildirildi. İstasyona 6 ton ağırlığında donanım ve ihtiyaç malzemesi taşıyan mekiğin, çekirdek modül Tienhı ile önceki kargo seferini yapan Tiencou-2 kargo mekiği arasına demirleyeceği kaydedildi. Çin, ABD'nin uzay araştırmaları alanında iş birliğini yasaklaması ve Uluslararası Uzay İstasyonu programına katılımını engellemesi nedeniyle 2022'ye kadar kendi uzay istasyonunu kurmak için çalışmalar yürütüyor. Bir çekirdek modül, iki laboratuvar modülü ve bir uzay teleskobundan oluşan istasyon tamamlandığında, Rusya'nın artık faal olmayan Mir Uzay İstasyonu ile yaklaşık aynı boyutlarda olacak. İstasyonun Tienhı adı verilen çekirdek modülü, 29 Nisan'da fırlatılmıştı. Ardından 29 Mayıs'ta Tiencou-2 (Gök Gemisi-2) kargo mekiği ile istasyona bir ikmal seferi ve 17 Haziran'da Şencou-12 (Kutsal Gemi-12) mekiği ile insanlı sefer düzenlenmişti. Çekirdek modüle ek olarak "Vıntien" ve "Mıngtien" adlarını taşıyan laboratuvar modülleri de 2022'de uzaya yollanacak. Ana iskeletin oluşmasının ardından, sonraki yıllarda "Şüntien" adı verilen uzay teleskobu, ayrı bir modül olarak istasyona eklenecek. "Tiengong" adı verilen istasyonun, 2022'de tamamlanabilmesi için 4 insanlı, 4 de kargo seferi yapılması planlanıyor.


Çin, haziran ayında üç kişilik bir taykonot ekibini, yeni uzay istasyonu kurma çalışmaları için göndermeyi planlıyor. Channel News Asia'daki habere göre, Çin'in İnsanlı Uzay Programı Başkan Yardımcısı Yang Livey yaptığı açıklamada, üç taykonotu taşıyacak Şıncou 12 kapsülünün haziranda ülkenin kuzeybatısındaki Ciuçüen tesisinden fırlatılacağını söyledi. Yang, taykonotların görevinin 3 ay süreceğini kaydetti. Çin İnsanlı Uzay Programı Ajansı , 6 Mayıs'ta istasyonun 2022 içinde tamamlanabilmesi için dört insanlı sefer ve dört kargo seferi düzenleneceğini duyurmuştu. Çin, ABD'nin uzay araştırmaları alanında iş birliğini yasaklaması ve Uluslararası Uzay İstasyonu programına katılımını engellemesi nedeniyle 2022'ye kadar kendi uzay istasyonunu kurmak için çalışmalar yürütüyor. Bir çekirdek modül, iki laboratuvar modülü ve bir uzay teleskobundan oluşacak istasyon tamamlandığında Rusya'nın artık faal olmayan Mir Uzay İstasyonu ile yaklaşık aynı boyutlarda olacak. Çekirdek modül Tienhı'nın fırlatılmasının ardından "Vıntien" ve "Mıngtien" adlarını taşıyan laboratuvar modülleri de 2022'de uzaya yollanacak. Ana iskeletin oluşmasının ardından, sonraki yıllarda "Şüntiyen" adı verilen uzay teleskobu ayrı bir modül olarak istasyona eklenecek.


Wenchang Uzay Fırlatma Merkezi'nde gerçekleştirilen fırlatma ile Çin'in "Chang'e 5" Ay görevi başladı. Chang'e 5 göreviyle, Sovyetler Birliği'nin 1976'daki Luna 24 görevinden bu yana ilk kez Ay'dan toprak örnekleri getirilmesi amaçlanıyor. Örnekleri toplayacak robot, bir kısmı 1969'da NASA'nın Apollo 12 görevi de dahil önceki Ay görevleriyle keşfedilen dev volkanik düzlük Oceanus Procellarum bölgesine inecek. Ay yüzeyini kameralar, yere altı radarı ve bir spektrometre ile inceleyecek olan aracın, bir kısmı yüzeyin 2 metre altından alınacak yaklaşık 2 kg örneği Dünya'ya getirmesi hedefleniyor. Göreve dair zaman çizelgesi açıklanmamış olsa da, Chang'e 5 iniş aracı güneş enerjisiyle çalıştığından, görevin Ay'daki gündüz süresi (2 hafta) bitmeden tamamlanması gerektiği belirtiliyor.


Mainz Tıp Üniversitesi'nden Detlef Schuppen ve ekibi, glütenin önemli bir indirgeme süreci üzerinde etkili olan aktif bir bileşen geliştirdi. Gluten ince bağırsakta kısmen parçalanır ve mukoza zarı tarafından emilir. Çölyak hastalarında transglutaminaz-2 enzimi aşırı etkin olması, glüten parçalarının bağışıklığı etkinleştiren ve inflamatuar bir biçime dönüşmesini sağlar. Son olarak test edilen etki maddesi ZED1227, transglutaminaz-2 enzimini engelleyerek son adımı önlüyor. Çölyak hastalığının bu önleyici madde ile ne kadar etkili tedavi edilebileceğini araştırmacılar, 7 Avrupa ülkesinden 160 hastanın katıldığı faz II-a araştırmasıyla test ettiler. Katılımcılara her gün 10, 50 veya 100 mg ZED1227 veya etkisiz ilaç Plasebo verildi. İlacın etkisini glüten karşısında test edebilmek için katılımcılara standart miktarda glüten verildi. Altı haftalık araştırma süresince katılımcıların sağlık durumları sorulduğu gibi araştırmacılar da bağırsak villuslarının durumunu endoskopi kullanarak kontrol ettiler. Sonuçlar şöyle: ZED1227 etki maddesini alan katılımcılar glüten almalarına rağmen tipik çölyak belirtileri görülmedi. Buna paralel olarak bağırsak mukozasındaki iltihap iyileşti, ince bağırsak cidarındaki lenfozitler arttı ve bağırsak villusları da iyileşti. Doz ne kadar yüksekse etki de o kadar fazla oldu. 'Bu açıdan baktığımızda ZED1227, klinik olarak etkisi kanıtlanmış ilk çölyak ilacı oldu' diyor araştırmacılar. Faz IIa araştırma sonuçlarının başarılı olması nedeniyle bilim insanları sonbaharda daha büyük bir faz 2b araştırması gerçekleştirmek istiyorlar. Bu araştırmaya glütensiz beslenmek zorunda kalan çölyak hastaları da katılacak.


Bu sorunun yanıtını Norteastern Üniversitesi'nden Katie Lotterhos ve ekibi araştırdı. Ölçüm verilerinin yardımı ve bir iklim-okyanus modeliyle, üst su tabakalarındaki sıcaklıkların, pH değerinin ve CO2 içeriğinin 1800 yılından bu yana nasıl değiştiğini hesapladılar. Bu modelden yola çıkarak da, bu gelişme için 2100 yılına kadar tahminlerde bulundular. Buna göre; bölgesel iklim kaymalarına karşın küresel değişimler, deniz canlılarının ihtiyaç duyduğu çevre koşullarını tümden yok edebilir. Sonuçlara göre; 1800 ve 2000 yılı arasındaki iki yüz yıllık zaman diliminde okyanuslar değişmiş ama herhangi bir niş toptan yok olmamış. Ama Hint Okyanusu'nda, tropikal Atlantik ve Güneybatı Pasifikte ilk işaretler söz konusu. Ekvator bölgesindeki Pasifikte de yepyeni iklim koşulları var, ama tam olarak yayılmış. değil Ne var ki önümüzdeki on yıllar içinde durum değişecek. Küresel deniz yüzeyindeki önemli bir bölgede 2000-2100 yılları arasında nişlerinin büyük bir kısmı yok olacak. İyimser iklim senaryolarına göre bu günümüzdeki koşulların yaklaşık olarak yüzde 35'ine denk geliyor. En kötü senaryoya göreyse tüm nişlerin yüzde 95'i kaybolacak. Sıcaklık, pH değeri ve CO2 içeriği birçok bölgede o kadar çok değişecek ki, deniz organizmaları dünyanın hiçbir yerinde daha önce görülmemiş, tamamen yeni koşullarla karşı karşıya kalacak. Senaryoya bağlı olarak bu tür yeni koşullar yüzyılın sonuna kadar deniz yüzeyinin yüzde 10 ila yüzde 82'sini etkileyebilir. Küresel olarak yok olan veya yeni ortaya çıkan koşulların bu boyutu, karasal sistemler için tahmin edilenden bile daha büyük. Bu tür yeni deniz koşullarından her şeyden önce tropikal denizler, Kuzey Kutbu ve güney yarım kürenin kutup altı okyanus bölgeleri etkilenecek. 2100 yılına kadar ortadan kalkacak olan çevresel nişler şimdi de ağırlıklı olarak güney yarımkürenin tropikal ve ılıman enlemlerinde bulunuyor. 'Yeni ve yok olan deniz koşullarına ilişkin tahminlerimiz doğruysa, deniz ekosistemleri ve toplulukları üzerindeki kademeli etkiler önemli olacak' diyor araştırmacılar. Bilim insanları öncelemelerin aslında fazlasıyla iyimser olduğunu, ayrıca deniz kimyası, yiyecek rezervi ve okyanus dinamiği gibi iklim değişimine bağlı olarak değişen daha bir dizi önemli faktörler olduğunu ve bunların modellere dahil edilmediğini söylüyorlar. Dahası düşen oksijen miktarı, değişen deniz akıntıları ya da istikrarlı hale gelen su tabakalanması gibi dolaylı etkiler de koşulları tamamen değiştirebilir.


İç saatimiz uyku- uyanıklık ritmini, metabolizmamızı ve ruh halimizi belirlemesine rağmen her insanda farklı işliyor. Bu koronotipte belirleyici olan her şeyden önce genlerdir. Genler bazı insanların erken kalkmalarına diğerlerinin ise gece geç saatlere kadar uyanık kalmalarına neden olurlar. Biyolojik ritim üzerinde cinsiyetlerin de etkisi var. Cambridge Broad Enstitüsü'nden Iyas Daghlas, kronotipin depresyon üzerinde de etkili olduğunu buldu. Aslında daha önceki araştırmalar da sabahları geç kalkan ve geceleri uzun süre uyanık kalanların depresyona daha yatkın olduklarını göstermişti. Fakat bu gece uyanık kalma davranışının depresyonun bir sonucu mu olduğu yoksa depresyonu mu tetiklediği bilinmiyordu. Son araştırmada 840.000 kadın ve erkeğin, kalıtımı, depresyon riski ve gündüz-gece ritmi incelenmiş. Katılımcılardan bir kısmı taşınabilir uyku takipçisini kullandıkları gibi tüm katılımcılara uyku alışkanlıkları sorulmuş. Gen analizi içinse iç saat üzerinde etkili olan ve biyolojik ritmimizin yüzde 12 ila 42'sini belirleyen 340 gen varyantı değerlendirilmiş. Sonuçlara göre kalıtsal yapıları nedeniyle erken kalkan kişiler, çok ender olarak ağır depresyon geçiriyorlar. Yani kişiler ne kadar erken kalkarsa depresyon riski de o denli azalıyor. Yani depresyon riski her saat başına yüzde 23 oranında düşüyor diyor araştırmacılar. Bu bağlantı toplam uyku süresinden bağımsız olarak ortaya çıkmış. Erken kalkmanın olası koruyucu etkisini araştırmacılar, gün ışığının beyindeki uyarı maddeler üzerindeki etkisi ve sabah güneşiyle sağlanan olumlu ruh haliyle açıklıyorlar. Özellikle de sabah güneşi iç saatimizi, gün saati ile senkronize ediyor. Ayrıca ışık mutluluk hormonu olarak bilinen serotoninin salgısını tetikliyor. Serotonin eksikliğinin depresyona neden olduğu da bilinmektedir. Geceleri geç saatlere kadar uyanık kalanlarda depresyonun riskinin daha yüksek olması, bu kişilerin günün ritmine ayak uydurmakta zorlanmalarıyla ilgili olabilir diyor araştırmacılar. Bununla birlikte gece uyanık kalanların depresyon riskini nasıl değiştirebilecekleri bilinmiyor henüz. Araştırmacılar kronotipe bakmaksızın herkese güne balkonda veya bahçede başlamalarını öneriyorlar. Sabah ışığının olumlu yanlarından faydalanabilmek için işe bisikletle gitmek de önerilenler arasında. Gece uyanık kalanlara ise özellikle de ekranların mavi ışığından sakınmaları önerilmekte. Özellikle cep telefonu, tablet veya bilgisayar, uykuya yatmaya yakın bir zamanda kullanılmamalı. Çünkü bunlar uyku hormonu olan melatoninin yeterli miktarda salgılanmasını önleyerek, uykuya dalmayı zorlaştırmaktadır.


Rüzgar türbinleri teorik olarak insanlığın enerji ihtiyacını fazlasıyla karşılayabilir. Sadece Avrupa'da 52 Terawatt kapasiteli rüzgar enerji santralı bunuyor. Ne var ki bu yenilenebilir enerji tesislerinin artırılmasında bazı olumsuzluklar da söz konusu. Rüzgar enerji santralları çok fazla gürültü yapıyor, görüntü kirliliği yaratıyor ve kuşlar için de ölüm tuzağı görevini görüyorlar. Dahası rüzgar enerji santrallarındaki türbinler birbirlerini engelleyebiliyorlar da ve bu da kapasiteyi sınırlıyor. Bu sorunlara çözüm alternatif kanat tasarımıyla gelebilir. Bu tasarımda kanatlar dikey olarak değil yatay olarak yerleştiriliyor ve direğin etrafında dönüyorlar. Bu şekilde kanatların bir kısmı rüzgarla hareket ederken, diğerleri rüzgara karşı hareket ediyor. Ölçümlere göre yatay kanatlı türbinler üç kat daha sessiz çalışıyor. Ayrıca kuşlar da yere paralel olarak hareket eden kanatları daha iyi seçebiliyor ve kaçabiliyorlar diyor araştırmacılar. Bununla birlikte yatay kanatlı türbinler bugüne kadar sadece örneğin çatı tipi rüzgar türbini olarak küçük ölçeklerde kullanılmış, daha büyük olanların ise çok etkisiz ve aşınmaya yatkın olabileceği düşünülmüştü. Fakat artık bazı şirketler malzeme yorgunluğunu önleyen, yeni bağlantı malzemeleri ve modern çalışma elektroniğine sahip yatay kanatlı türbinler tasarladılar. Bu tür yatay kanatlı türbinlerle ilgili ilk pilot tesisleri Almanya'nın Kuzey Ren -Vestfalya bölgesinde ve Avusturya'da çalışmaya başlamış. Bu tür türbinlerin ne kadar verimli çalışacağı bugüne kadar tartışmalıydı. Yatay kanatlı türbinlerin her biri yüzde 35-40'lık etki derecesine ulaşırken bu dikey türbinlerde yüzde 50'ye çıkıyor. Ancak dikey türbinler birbirlerine yakın konumlandırıldıklarında frenleme etkisi verimi yüzde 20-50 oranında düşürüyor. Yatak kanatlı türbinlerde durumun ne olduğunu öğrenmek isteyen araştırmacılar iki ila üç rotorlu rüzgar türbinlerini farklı aralıklar ve açılarla yerleştirdikten sonra, bu yerleşimin rüzgar hızını ve rotorların verimini ne şekilde etkilediğini ölçmüşler. Sürpriz sonuca göre yatay kanatlı türbinler birbirlerini engellemiyorlar hatta birlikte daha verimli bile çalışabiliyorlar. Yani örneğin iki yatay kanatlı türbin yan yana durduğunda verimleri yüzde 15 kadar artıyor. Üçüncü bir türbin eklendiğinde verim yüzde üç daha artıyor. Üç türbinin arasındaki en ideal mesafe üç rotorun çapı kadarken altmış derecelik bir açı da en uygunu olarak hesaplandı. Ama iki rotor çapı veya 30-90 derecelik bir açıda bile sinerji etkisi ölçülebiliyor. Bu sinerji etkisinin nedeni rotor hareketinin rüzgar akışı üzerindeki etkisi olarak açıklanıyor: dikey rotorun kanatları rüzgara dik olarak değil bir yanda rüzgarla birlikte hareket ederken diğer yanda rüzgara karşı dönüyor. Bu harekete bağlı olarak da rotor tarafındaki hava akışı hızlanıyor diyor açıklıyor araştırmacılar. Bu da birlikte çalışan yatay kanatlı türbinlerin çok daha verimli oldukları anlamına geliyor. Bilim insanları bu yüzden yatay kanatlı türbin tesislerinin sanılandan çok daha karlı olabileceğini söylüyorlar.


Dişimiz enfeksiyon yaptığında ya da çok hassas dişlere sahipsek, soğuk bir şey yerken veya içerken dişlerimiz sızlar. Diş çürüğünün de soğuk sızlamasına yol açabildiği biliniyordu ancak ne şekilde meydana geldiği henüz açıklanamamıştı. Alman araştırmacı Katharina Zimmermann ve ekibi dişlerimizdeki soğuk sızlamasının ne şekilde oluştuğunu buldular. Daha önceki araştırmalardan ciltteki ve mukoza zarındaki belli başlı tipteki iyon kanallarının soğuğa tepki gösterebildiği biliniyordu. Ayrıca bu kanallardan bazılarının mesela TRPC5, TRPA1 ve TRMP8'in diş dokusunun odontoplastlarında bulunduğu da.Odontoplastların beden hücresi ve sinir bağlantıları diş pulpasının kenarında bulunur. Araştırmacılar cam elektrotlarına dayanan özel bir teknikle normal fareleri, TRPC5 mole külü bulunmayan farelerle karşılaştırabilmişler. Sonuca göre etkinliği yok edilen TRPC5 iyon kanalına sahip fareler, dişlerindeki soğuğa tepki göstermemişler ve sinirleri de beyne sızı sinyali göndermemiş. Buna göre bu sensor dişlerdeki soğuk duyarlılığında önemli bir rol oynuyor. TRCP5 iyon kanalı bir soğuk uyarısı aldığında açılıyor ve bu şekilde elektriksel bir sinir tepisi meydana geliyor. Bu sinyal ise beyne iletilince bir ağrı duyarlılığı ortaya çıkıyor. Böylece uzu süredir aranan soğuk sensorunun odontoblastlarda yer aldığı anlaşılmış oldu. Ve ilginç bir nokta daha: İşlevsel TRPC5 reseptörü bulunmayan fareler, dişleri iltihaplandığında da ağrı hissetmiyorlar. Ekip öte yandan iltihaplanan çürük insan dişlerinde çok sayıda TRPC5 reseptörü tespit etmiş ki bu da iltihaplı dişlerin soğuğa karşı neden bu kadar duyarlı olduğunu açıklıyor. Bilim insanları bu araştırma çerçevesinde bildik çok eski bir maddenin diş ağrısına iyi geldiğini de buldular: Karanfil veya karanfil yağı. Karanfil yağının ana içeriği olan Eugenol, TRPC5 reseptörünü bloke ediyormuş.


Bir dürbün, bir kamera ve biraz da sabırla dünya genelinde birçok insan boş vaktini, kuş gözlemek için doğada geçiriyor. 18.yy'dan itibaren İngiltere'de yaygın olan bu hobi, son yıllarda küresel bir trend haline geldi. Dijitalleşme sayesinde gözlemler artık sistematik olarak kaydediliyor. Kuş araştırmacıları artık tüm dünyadaki gözlem verilerine erişebiliyorlar. Bu verilerle örneğin bilinen tüm kuş türlerinin dağılımı belirlenebiliyor. Avustralya'daki New South Wales Üniversitesi'nden Orey T. Callaghan ve ekibi uluslararası kuş gözlem sayfası eBird'de 600.000 kişi tarafından 2010-2019 yılları arasında bir araya getirilen gözlemler kullandı. Bu platform, Cornell Ornitoloji Laboratuvarı tarafından çalıştırılıyor. Callaghan ve ekibi 9700 kuşun dağılımını hesapladı; bu bilinen tüm kuşların yüzde 90'ı kadar. Bunun için de her şeyden önce kuş türlerinin ne kadar iyi gözlemlendiğini gösteren bir algoritma geliştirdiler. Araştırmacılara göre sadece 4 kuş türünün sayısı bir milyarı geçiyor: Serçe 1,6 milyar ile listenin başında yer alırken, bunu 1,3 milyar ile sığırcık kuşu ve 1,2 milyarla halka gagalı martı takip ediyor ve son sırada ise 1,1 milyarla kır kırlangıcı yer alıyor. Bununla birlikte kuş popülasyonlarının büyük çoğunluğu çok daha seyrek nüfuslu. Tüm türlerin yaklaşık onda birinin beş binden az örneği bulunuyor. Bireysel türler içinse tahmin daha da düşüktür. Avustralya siyah göğüslü tavuktan geriye topu topu yüz temsilci kalmış. Kivi (3000) ve mesite ailesine dahil kuşlar(154.000) da çok ender. Araştırmacılar bir türün ne sıklıkta bulunduğunu ölçmenin, korunması için önemli bir adım olduğunu söylüyorlar. Doğru dürüst saydığımızda, hangi türlerin savunmasız olabileceğini öğreniyor ve bu modellerin zaman içinde nasıl değiştiğini görebiliyoruz. Bir popülasyonun sayısı azaldığında, bu ekosistemin sağlığı için bir alarm olabilir. Uzmanlar bu yüzden daha küçük kuş popülasyonlarının da hayatta kalabilmeleri için doğanın daha iyi korunmasını öneriyorlar.


Koronavirüs salgını yüzünden birçok insanın uyku düzeni değişti. Genelde geceleri iyi uyku çekilemiyor ve bazen de daha fazla gece istirahatine veya şekerlemeye ihtiyaç duyuluyor. Sağlıklı bir yaşam için yeterli hareket etme ve dengeli beslenme dışında yeterli uyku da temel gereksinimler arasında yer alıyor. Yaşları elli ila yetmiş arasında değişen kişilerin uyku sürelerini, demansla bağlantılı olarak incelenmesine dayanan son bir araştırma uyku faktörünün küçümsenmemesini gösterdi. Bu yaşlarda bir hafta içinde günde 6 saatten az uyuyanlarda demans riski yüzde otuz kadar yükseliyor. Paris Üniversitesi'nden Severine Sabia'nın Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışması geniş kapsamlı ve uzun vadeli bir araştırmaya dayanıyor. Whitehall II araştırmasının kapsamlı veri malzemesine dayanan çalışma için, 1985 yılından itibaren 10.000 İngiliz memurun sağlık durumları düzenli olarak takip edildi. Güncel araştırmanın çerçevesinde, anketin başında 50 yaşlarında olan ve yıllar içinde uyku süreleri hakkında bilgi veren 8000 kişi takip edildi. Yirmi beş yıl sonra bu kişilerin arasında 521 kişiye demans tanısı konmuş. İstatistik demans riskini etkileyen diğer faktörler ayıklanmış. Mesela tütün ve alkol kullanımı, beslenme, bedensel hareket, ailevi durum, yüksek kan basıncı, diyabet ve depresyon gibi psişik hastalıklar gibi. Bu şekilde yüzde otuz daha yüksek bir demans riski ortaya çıkıyor. Özellikle de orta yaşlarda altı saatten az ya da en fazla altı saat uyuyanlar için geçerli bu sonuç. Uyku süresiyle ilgili bilgiler genelde katılımcılara sorularak elde edildiyse de, katılımcıların yarısında gerçek uyku süresi hareket sensoruyla ölçüldü ve katılımcıların verdikleri bilgilerle karşılaştırıldı. Araştırmacılar az uyku uyuyanlar dışında fazla uyuyanları da inceledi. Buna göre sekiz saatten fazla uyuyanların az da olsa demansa eğilimleri var ama istatistiksel olarak yeterince belirgin değil. Demans daha çok kötü uykuya bağlı olarak gelişiyor. Bu motif genelde hastalık tanısı konmadan önce kalıcı oluyor. Araştırmaya katılanlar arasında demansa yakalananların, araştırmanın başında hasta olmadıklarından yola çıkan araştırmacılar, orta yaşta yetersiz uykunun demansa yol açabileceğini veya kötüleştirebileceğini söylüyorlar. Uyku ve demans hastalıkları arasındaki bağlantının tam olarak nasıl ortaya çıktığı pek bilinmiyorsa da bu konuda pek çok teori var. Mesela uyku beyindeki protein birikimi düşürmek ve indirgemek için önemli olabilir. Uyku yetersizliğinde, Alzheimer hastalığının gelişiminde önemli rol oynayan Amyloid plaklar ve Tau proteinin birikiminde artış görülüyor. Yani kişi ne kadar çok uyanık kalırsa, sinir hücreleri bu proteinlerden daha fazla üretebilir.


Bu çeşitli kaynaklardan elde edilerek birleştirilen görüntü, SPT2215 olarak kataloglanan gökadanın diğer teleskoplarla birlikte tanımlanmasına yardımcı olan Chandra'dan X-ışınları ve Hubble'dan verilerinden oluşturuldu. Bundan önce, astronomlar evrenin bu çağında gevşek kümelerin var olduğundan emin değillerdi, çünkü boyutları büyüdükçe genellikle diğer kümeler veya gökada gruplarıyla birleşiyorlardı. MIT'den ve başka yerlerden gökbilimciler yakın zamanda bir gökada kümesinin 5 milyar yaşındayken var olduğu zamanki görüntülerini yakaladılar ve onun evrendeki o zaman dilimine ait birkaç gökada kümesinden biri olduğunu buldular. Yüksek lisans öğrencisi Michael Calzadilla, bulguların erken evrende "Galaksilerin düşündüğümüzden daha genç yaşta oluştuğunu bize söylüyor olabileceğini, bunun olayların ne zaman gerçekleştiğine dair zaman çizelgemize meydan okuyor" dedi.


Köpek insanoğluna binlerce yıldan bu yana eşlik etmesine rağmen, kurdun evcilleştirilerek köpeğe dönüştürülmesinin tam olarak nerede ve ne zaman gerçekleştiği hala tartışmalı. Fosillerin DNA analizleri kurda benzer köpeklerin, 28.000 yıl önce insana yakın yerlerde yaşadıklarını ve çöplerdeki artıklardan beslendiklerini göstermişti. Ama yine de kurtların evcil köpeğe ve bekçi köpeğine ne zaman dönüştüğü kesin olarak bilinmiyor. Bilimsel tahminler günümüzden 15.000 ve 30.000 yıl öncesine dayanıyor. Bazı genetik araştırmalar evcilleşmenin Uzakdoğu'da gerçekleştiğini söylerken, diğerleri köpeğin Avrupa'da evcilleştiğini iddia ediyor. Ancak bazı köpeklerin Güneydoğu Almanya'da evcilleştirilmiş olabileceğine ilişkin yeni kanıtlar ortaya çıktı. Sonuçlar araştırmacıların Baden-Württemberg'deki Gnirs mağarasında bulunan Canidae fosillerinin incelenmesine dayanıyor. Gnirs mağarası iki küçük galeriden oluşuyor ve Magdalenian kültürüne ait iki mağaranın yakınında yer alıyor. Araştırma çerçevesinde 16.000 ve 14.000 yıllık kemikler hem anatomik hem de genetik açıdan incelendi. Araştırmacılar, morfoloji, genetik ve izotopiyi birleştirerek, incelenen kemiklerin farklı genetik çizgilere ait olduğunu tespit ettiler. Burada heyecan verici olan husus; sekanslanan mitokondri kalıtımının kurttan, köpeğe kadar tüm genetiği ortaya koyması. Söz konusu fosiller aynı zamanda anatomik olarak kurtlarla örtüşüyor. İlginç olan diğer bir nokta da, izotop analizlerinin köpeğimsi bu dört ayaklıların yabani kurtlardan farklı bir beslenme türüne sahip olmaları. Kurtlar daha çok mamut gibi büyük otçullarla beslenirken, Gnirs mağarasındaki köpeğimsiler Ren geyiği ve tavşan gibi küçük memelileri avlıyorlardı. Buradan yola çıkan paleontologlar bu köpeğimsilerin sadece avlanmadıklarını aynı zamanda yiyeceklerinin büyük bir kısmını insanlardan aldıklarını düşünüyorlar. Köpeğimsilerin yedikleri o tarihlerde Buz devri insanlar tarafından avlanan ve tüketilen hayvan türleriyle örtüşüyor. Bu açıdan bakıldığında Gnirs mağarasında yaşayan köpeklerin yedikleri ilk evcil köpeklerinin yediklerine benziyordu. Bu da bu bölgenin 16.000 14.000 yıl önce kurdun, evcil köpeğe dönüştüğü yer olduğu anlamına gelebilir. Hayvanların insanlara olan yakınlığı ve belli başlı yiyecekleri nedeniyle araştırmacılar kurdun 16.000-14.000 yıl önce evcilleştirildiğini ve evcil köpeğe dönüştüğünü düşünüyorlar. Avrupalı köpeklerin kökeni buna göre Güneydoğu Almanya olabilir.


Galapagos adalarında yeni bir dev kaplumbağa türü bulundu. Kalıtımın incelenmesi sonucunda söz konusu kaplumbağa türünün daha önce sınıflandırılmadığı anlaşıldı. San Cristobal adasında bulunan ve bilimsel adı Chelonidis chathamensis olan yeni türün neredeyse tükenmek üzere olduğu tespit edildi. San Cristobal adası son bilgilere göre bir zamanlar iki farklı kaplumbağa türüne ev sahipliği yapıyordu. Bu türlerden biri adanın yüksek kesimlerinde, diğer tür ise ovada yaşıyordu. Araştırma ekibi San Cribstobal adasındaki dev kaplumbağaların kalıtımlarını 1906 yılında yayladaki bir mağarada bulunan kemikler ve diğer kalıntılarla karşılaştırdı. Newcastle Üniversitesi, Yale Üniversitesi ve Galapagos Convervancy organizasyonunun ortak çabalarıyla gerçekleştirilen araştırmanın sonuçları Heredity dergisinde yayımlandı. Pasifikte Ekvador'un 1000 kilometre kadar batısında yer alan Galapagos adaları ismini Galapagos kaplumbağalarından alıyor. Bir zamanlar burada 15 tür barınıyormuş, ancak üç tür yüz yıllar içinde yok olmuş. 2019 yılında Chelonoidis phantastica türüne ait bir kaplumbağa Fernandia adasında bulunmuştu. Oysa bu türün de yüzlerce yıl önce tükendiği sanılıyordu.


İster PCR testiyle virüsün varlığını öğrenmek için, ister adli tıp veya ender bulunan hayvan türlerini ararken, DNA örnekleri birçok alanda en sık kullanılan yöntemlerden biri. Bu analiz için gerekli kalıtım genelde kan veya tükürük örneklerinden ayrıştırıldığı gibi, saç, kemik, dışkı, toprak örneği hatta suda bile DNA izleri bulunabiliyor. Bu çevre DNA'sından yararlanma ise bilimde gitgide daha yaygın hale geliyor. Solukla, deri pulcukları, tükürük veya terleme ile bu genetik özler havaya karışıyor ve etrafımızda bir tür kişisel bulut oluşturuyor. Ancak insanların ve hayvanların çevrelerindeki havaya bıraktıkları DNA izleri bugüne dek incelenmemişti. Araştırmacılar genetik izler taşıyan havanın, oda havasında da bulunup, bulunmadığını incelediler. Bu amaçla, kör farelerin bir yıl içinde tutulduğu çıplak bir deney odasından özel Hepa filtreleriyle hava çektiler. Daha sonra ise PCR ile hava örneklerinde bulunan DNA çoğaltıldı ve kökenleri analiz edildi. Hava örneklerinde gerçekten de, tespit edilebilir miktarda insan ve hayvan DNA'sı bulundu. Hem kör farenin hem de insanın gen sekansları saptandı. Böylece ilk kez hayvan eDNA'sı havadan elde edilmiş oldu. Araştırmacılar bu tür hava örneklerinin daha çok hava hacmi az olan oda, ağaç kovuğu veya yer altındaki yuvalardan elde edilebileceğini söylüyorlar. Çünkü bu ortamlardaki seyrelme etkisi en az seviyede. Bu analizin açık havada yapılabilirliği ise henüz kuşkulu. Ancak kapalı mekanlarda ve yuvalardan alınan hava örneklerinden elde edilen DNA kalıntıları yeni analiz imkanları sunuyor. Mesela olay yerlerinde kan veya tükürük bulunmadığında suçlunun DNA'sı hava örnekleriyle bulunabilir. Hatta içinde bulunduğumuz pandemi sürecinde bile yeni analiz yöntemi işe yarayabilir. Bu şekilde hastalıklı bir kişiden yayılan virüsün havada ne kadar yayılabildiği öğrenilebilir.