NASA' nın bir tonluk, altı çeker , nükleer enerjiyle çalışan bilim laboratuarı Merak, 8 aylık milyonlarca kilometrelik yolculuğunun sonunda Ağustos' un başında Mars' a başarıyla indi. Roketlerle desteklenmiş iniş kızağı bunu sağladı. Bu şimdiye kadar en gelişmiş iniş sistemi olma özelliğini taşıyor. Curiosity' nin Sharp dağının sedimentel yapısı üzerine yaptığı analizler sonucunda, Mars' a geçmişte yaşam bulunabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Sentez biyologları tarafından yapılan yapay nükleik asitler XNA' lar aynı DNA ve RNA gibi kendilerini kopyalarak, onlar gibi davranabiliyor. Hatta bozulmaya karşı da daha dayanıklılar. Yabancı yaşam formları yapımında genetik olarak her şeyi değiştirmek mümkün olabilecek. Google' ın gizli X Laboratuvarı' nda nöral bir ağ geliştirilerek, gerçekten yüzleri tanıyabilen bir bilgisayar geliştirildi. Bunu yapmak için Youtube' deki milyonlarca resmi birkaç gün inceledi. Böylece bilgisayar farklı resimlerin birleşiminden resimleri algılamayı öğrendi. Bu resimlerden ikisi ise açık bir şekilde insan ve kedi yüzleriydi. Bu gelişme yapay zeka konusunda büyük bir atılım oldu. genlerine bakıldığında modern insanlarla nesli tükenmiş akrabalarımız arasında pek çok genetik materyali paylaştığı ortaya kondu. Ayrıca Neanderthaller ile Denisovanlar arasında da pek çok genetik materyal benzerliği var. Modern insanlar Denisovanlar' ı ayıran şeyse beyin gelişimi ve bilişsel kabiliyeti sağlayan çok küçük bir parça gen seti oldu. Bu nedenle Homo sapienlerin beyinlerini daha verimli kullandıklarından diğer türlere göre hayatta kalması mümkün. Ayrıca, Denisovan DNA' sı sayesinde Neanderthaller ve Denisovanların nerede yaşadığını, Homo Sapienlerin Afrika' dan göçmelerinden çok önce nasıl göçtüklerini anlamış bulunduk. 40 yıldır tartışılan ve varlığı kanıtlanmayı bekleyen higgs bozonu 4 Temmuz' da tespit edildi. Fizikçiler CERN' de LHC ' nda yaptıkları deneyler sonucunda Higgs bozonunu tespit ettiler. Böylece Standart Model' de eksik parça tamamlanmış oldu. Stephen Hawking bu parçacığın bulamayacaklarına dair fizikçilerle 100 dolarına iddiaya girse de bu sefer kaybetti. Bu teori için yapılan araştırmalar sürdükçe bu teorinin ne kadar derinleşip, kompleksleşeceğini zaman ve parçacık hızlandırıcılar belirleyecek. 6. ENCODE Yayınlandı . Genetik biliminde insan genomunun yayınlanmasından bu yana gerçekleşen en büyük mihenk taşı ENCODE yani DNA Elementleri Projesi oldu. 30 farklı bilimsel yayının birleşmesiyle basılan bu ansiklopedide sadece genomun bölümlerini değil aynı zamanda bu bölümlerin gerçekten ne işe yaradıkları da ortaya kondu. DNA dizilimi gen düzenlemesinden, hastalıklara hatta insanın ağırlığının bile düzenlemesine neden oluyor. Kyoto Üniversitesi' den araştırmacılar yumurtadan alınan kök hücreleri kullanarak tarihte ilk kez bir fare yaratmayı başardılar. Bununla beraber kök hücre rejeneratif teknolojilerle anne babaya ihtiyaç duymadan insan doğumunun ne kadar etik olabileceğine dair tartışmalar devam ediyor. Eylül' de bilim insanları vücutta görevini yerine getirdikten sonra, birkaç saat ila birkaç gün hafta içinde tümüyle vücutta çözünerek atılabilen yeni bir elektronik implant duyurdular. Ayrıca bu şekilde çevre dostu yok olabilen telefonlar da yapılabilecek. Ekim 2012' de ilk ticari kargo Uluslararası Uzay İstasyonu' nda yörüngeye oturdu. Düzinelerce destek ekipmanı taşıyan roket NASA ile mega bir kontrat imzalayan firma sayesinde oldu. Kaliforniya kökenli SpaceX şirketi yörünge bir laboratuvar yolladı. Uzay mekiği 454 kg gelen deney malzemeleri ve diğer değerli ekipmanları uzay istasyonuna taşıdı. Dünyadan öğrencilerin hazırladığı özel ekipmanlar ve ayrıca -300 dereceye kadar soğutan özel bir buzdolabı da gönderilenler arasında. Ayrıca istasyonda bulunan 3 kişiye de nezaketen dünyadan çikolata-vanilyalı dondurma gönderildi. Roket insansız olarak yollandı. Roket Dragon kapsülünü yörüngeye yerleştirerek, NASA SpaceX firmasıyla 12 kargo görevi için 1.6 milyar dolarlık anlaşma imzaladı. SpaceX firmasının sahibi aynı zamanda PayPal' ında kurucu ortağı olan Ellon Musk. Arktik buzulu seviyesi, 2012 Eylül ayında bütün zamanların en düşük seviyesine düştü. 1,250,000 kilometrekarelik düşüş oldukça dramatik karşılanıyor. Her geçen ay eşi benzeri görülmemiş sıcaklık değişimleri tespit ediliyor. Temmuz ayı Amerika tarihinde görülen en sıcak ay olarak tespit edildi. Aynı zamanda kuraklık, orman yangınları ve fırtınaların sayısında rekor artış gözlendi. Bloomberg Businessweek global ısınma karşıtları aptal olarak ilan etti ve hatta bunların bile artık global ısınma inanmaya başladıkları belirtiliyor. Bu yıl Petermann Buzul' unda ilk % 99 erime olmuştu. Her yıl oldukça gizemli bir hastalık olan otizmi tetikleyen mekanizmalar hakkında pek çok şey öğreniyoruz. Bu yıl yapılan araştırmayla çoğu insanlarda otizmin nasıl geliştiği ve bir gün gen terapisiyle tersine çevrilebileceği hedefleniyor. Genetik mutasyonla otizmli yapılan farelerde semptomu proteinleri kullanarak semptomu nasıl tersine çevirebileceği gösterildi. Bu aslında tedavi amaçlı değil , otizmin nasıl başladığını anlamanın yolunu bulmaya yarayacak. Bessel ışınları sayesinde minik silika küreler lazer kaynağına doğru hareket ettirildi. Bessel ışınları normalde sadece teoride kalan bir olayken bugün gerçekleştirilmiş oldu. Bu sadece bu ışına doğrultulan cisim hareket ettirilebilecek. Bu ışın sayesinde göktaşları aynı bir traktörle çekilir gibi yörüngesinden saptırılabilecek. Washington Üniversitesi' nden Kim Woodrow ve öğrencileri elektrikle nanometre büyüklüğünde bükümlü kumaş fiberleri üreterek, istenmeyen gebelikler ve HIV gibi bulaşıcı hastalıkları önlemenin yolunu buldu. Bu fiberler kolayca çözülerek ilaç salınımı yapıyor. Çok amaçlı olan bu araştırma, PLoS One dergisinde yayınlanarak kamuya açıldı. Bu fiberlerden tasarlanan ağlardan diyafram veya servikal kapak benzeri bir fiziksel bariyer ya da hızla çözülebilen vajinal kontraseptif film yapılarak vajinaya kolaylıkla yerleştirilebiliyor. Bu filmler nemle birleştirdiğinde aynı nefes tazeleyici stripler gibi eriyerek, gebelik önleyici olarak kullanılabiliyor. Daha önce de pek yüz nakli yapılsa da bu kez tümüyle bir yüzün nakli gerçekleştirildi. Daha önce bir silah kazasında yüzünün büyük kısmını kaybeden kişiye tümüyle bir yüz nakli yapılarak birkaç gün içinde hareketi sağlandı. Böylece estetik açıdan sıkıntı çeken pek çok kişi için umut ışığı doğdu. Ay' da, Mars' ta su bulunabileceğine dair ciddi kanıtlar var. Ayrıca Jüpiter' in uyduları Europa ve Merkür' de su bulundu. Satürn' ün uydusu Titan' da bir dere bulunsa burada akanın su değil, soğuk nedeniyle sıvı metan ve etan aktığı düşünülüyor. Güneş sisteminde su bulunması yaşamın kurulması ve uzay araçlarının yakıtları için hayati önem taşıyor. Belki de bir gün dizüstü bilgisayarınızı sadece klavyeye bir şeyler yazarak şarj edebileceksiniz. İşte bunu yapmak için M13 virüsüne ihtiyacınız var. M13 ' ün sırrı ise piezo etkisinden geçiyor. Kristal benzeri yapılar sıkıştırıldığında az miktarda da olsa güç üretiyorlar. M13 ' den yapılan ince ve şeffaf filmler klavye benzeri yerlere döşenirse, yaptığınız ne ufak bir basınç bile elektrik üreterek aygıtlarınızı şarj edebilir. Ya da cebinizde sağa sola dokunan telefonunuz ya da şarj aletiniz elektrik üretebilir. Ayrıca bu virüs sadece bakterileri etkiliyor ve insanlara zararlı değil. En Büyük Bilimsel Atılımlar 2012 haberi, umarım 2013 de de daha iyi haberlerle devam eder. Herkese iyi yıllar dilerim.


Northwestern Üniversitesi' nden araştırmacılar, iki yeni sentetik materyal yaratarak şimdiye kadar kaydedilmiş en büyük yüzey alanına erişerek rekor kırdılar. NU-109 ve NU-110 adını verdikleri materyaller, kristal nanoyapılar olarak bilinen metal-organik kafesler şeklinde bulunuyor. Bu malzemeler arabalar için doğalgaz deposu, katalizörler ve diğer benzer maddeler için depolama fırsatı vadediyor. Bu malzemeye depolama özelliği kazandıran ise iç yüzey alanının çok geniş olmasıyla alakalı. Örneğin NU-110 kristali bir tuz tanesi kadar olsaydı, iç yüzeyi açıldığında bir masayı kaplayabilirdi. Başka bir açıdan bakarsak, 1 gram NU-110 bir buçuk futbol sahası kaplayabilir. Bulguların yer aldığı araştırma American Chemical Society Jurnali'nde 20 Ağustos' ta basıldı. Weinberg Fen ve Sanat Koleji'nden Doç. Dr. Ömer Farha' nın başkanlık ettiği araştırma ekibi, bu iki malzemeyi sentezledi. Ayrıca bu iki malzemenin davranışını bilgisayarla simüle ederek, malzemelerin davranışını Brunauer-Emmett-Teller yüzey analizi denkleminde görüntüledi. Böylece bu alanda yeni bir rekor kırıldığı anlaşıldı. 7,000 m2/g gelen malzemenin bir kilogramı yedi kilometrekare kaplayabiliyor. Bu oldukça yüksek olan yüzey alanına, karbondioksit temelli teknikle solvent kaldırılarak gözenekler tümüyle açılarak erişildi. Bu gelişmeyle hızlı bir şekilde diğer gelişmeleri yönlendirebilir. MOF' ler metal atomlarının tuttuğu organik bağlardan oluşuyor ve sonuçta kafes misali bir yapıya dönüşüyor. Araştırmacılar, daha az yığın bağlayıcı ünite kullanarak malzemelerin yüzey alanını iki kattan fazla arttırabileceklerini düşünüyorlar. Araştırma Weinberg Koleji'nden Profesör Joseph T. Hupp ve McCormick Mühendislik Bölümü'nden Profesör Randall Q. Snurr yer almakta. Ayrıca araştırmada Weinberg Koleji'nden Kimya Profesörü SonBinh Nguyen; Northwestern Üniversitesi'nden İbrahim Eryazıcı, Nak Cheon Jeong, Brad G. Hauser, Amy A. Sarjeant, ve Christopher E. Wilmer; Surrey Üniversitesi,İngiltere' den A. Özgür Yazaydın yeralıyor. Araştırmada yine Türk bilim adamlarının yardımlarını görüyoruz. Dileğimiz Türkiye' de de bilim adamlarına olabildiğince imkan ve önem verilmesi. Umarız bir gün bu beyin göçü tersine döner. - Omar K. Farha, Ibrahim Eryazici, Nak Cheon Jeong, Brad G. Hauser, Christopher E. Wilmer, Amy A. Sarjeant, Randall Q. Snurr, SonBinh T. Nguyen, A. Özgür Yazaydın, Joseph T. Hupp. Metal Organic Framework Materials with Ultrahigh Surface Areas: Is the Sky the Limit?Journal of the American Chemical Society, 2012; 120831120328007 DOI: 10.1021/ja3055639


En çok bağımlılık yapan uyuşturucular nelerdir? Her ne kadar bu soru basit görünse de cevap kimin sorduğuna da bağlıdır. Bazı bilim insanları tarafından bir uyuşturucunun bağımlılık derecesi, verdiği zar, sokaktaki değeri, beynin dopamin sistemini nasıl aktive ettiği, kullanıcılar tarafından alınan zevk uyuşturucuyu bırakmak ne kadar zorlu bu parametrelere göre değerlendiriyorlar. Nutt ve uzmanların yaptığı değerlendirmeye göre en bağımlılık yapıcı uyuşturucu eroin ve 3/3 puan alarak birinci sırada yer aldı. Eroin beyindeki ödül merkezini etkileyerek, dopamin seviyesini % 200 e çıkarıyor. Deney hayvanlarında bu etki gözlendi. Eroin en bağımlılık yapıcı uyuşturucu olmasının yanında çok tehlikelidir. Sadece 5kat doz aşımı bile olsa ölüme yol açabilir. Toplum içinde ise eroin ikinci en zararlı ilaçtır. 2009 yılında yasadışı uyuşturucu pazarında eroinin 68 milyar dolara yakın pazara sahip olduğu tahmin ediliyor. Kokain ,beynin dopamin kullanarak bir nörondan diğerine mesaj taşımasını doğrudan engelliyor. Aslen kokain nöronların dopamin sinyalini kapatmasını engellediğinden, beyin ödül mekanizmasına giden yollarda anormal aktifleşmeye neden oluyor. Hayvanlarda yapılan deneylerde, kokainin dopamin seviyesini normalden üç kattan fazla arttırdığı belirlendi. 2009 yılı itibariyle tüm dünyada 14 ila 20 milyon kokain kullanıcısı olduğu tahmin ediliyor. Kokain pazarının değeri ise 75 milyar doları buluyor. Crack olarak da bilinen taş kokain dünyada en çok hasar veren 3. uyuşturucudur. Toz kokain ise en çok zarar veren 5. uyuşturucu sınıfında yer alıyor. Ayrıca kokain deneyen insanların % 21'i bağımlı oluyor. Kokain metamfetamin gibi diğer bağımlılık yapıcı uyarıcılara benziyor ve daha yaygın olduğundan daha fazla probleme neden oluyor. Nikotin tütündeki bağımlılık yapan ana bileşendir. Sigara içtiğinizde nikotin akciğerlerinin tarafından hızla emili ve anında beyne aktarılır. Nutt ve arkadaşları uzman panellerinde nikotinin en çok bağımlılık yapan maddeler arasında 3. sıraya yerleştiriyor. Her üç Amerikalıdan ikisi ömründe bir kez sigara içmeyi deniyor. 2002'de WHO tarafından yapılan 1 milyar sigara tiryakisi olduğu tahmin edilmişti. 2030'a kadar her yıl 8 milyon kişinin sigaradan öleceği tahmin ediliyor. Laboratuvar deneylerinde tabiki hayvanlar sigaradan uzak duruyor. Fakat sıçanlar için tuşa bastıkça kana hızlı bir şekilde nikotin veren bir düzenekle, dopamin ölçümleri yapıldı. Dopamin seviyesinin % 25 ila % 40 civarında yükseldiği gözlendi. Barbitüratlar sakinleştirici ,uyku verici amaçlı ya da anestezi amaçlı kullanılan uyuşturuculardır. Beyinde kimyasal sinyalizasyona karışarak, beynin farklı bölgelerini kapatmaya yarıyor. Düşük dozlarda mutluluk verse de, yüksek dozlarda solunumu durdurduğundan ölümcüldür. Barbitürat bağımlılığı reçeteyle kolayca erişebildiklerinden oldukça geneldir. Fakat barbitüratlar yerlerini büyük oranda başka ilaçların almasıyla , kullanımları düşmüştür. İşte bu nedenle uyuşturucu yaygın olmadığından daha az kişinin zarar gördüğü düşünülmektedir. Uzman panellerinde barbitüratlar en bağımlılık yapıcı 4. madde olarak sınıflandırıyor. Pek çok ülkede yasal olsa da uzmanlar alkolü 3 üzerinden 1.9 ile puanlıyor. Alkolün beyinde pek çok etkisi vardır. Laboratuvar hayvan deneylerinde, beynin ödül merkezinde % 40-360 arası dopamin artışı sağlayabiliyor. Hayvanlar daha çok alkol aldıkça dopamin seviyeleri artıyor. Alkol kullananların % 22'si hayatlarının bir kısmında bağımlılık geliştiriyor. WHO'ya göre 2002 yılında 2 milyar insanın alkol kullandığı tahmin ediliyor. 2012'de 3 milyondan fazla insan, alkol nedeniyle öldü. Diğer uzmanlar, alkolü en çok hasar veren uyuşturucu olarak sınıflandırabiliyor.


Özellikle Japonya ve Çin' den çok tuhaf ve bir o kadar da muhteşem buluşlar çıkabiliyor. Özellikle mekatronik yani robot bilim üzerine yapılan çalışmalar hız kazandı. Bu gidişle her şey robota dönecek gözüküyor. Robotlar devasa boyutlara ulaşabiliyor. Bununla beraber kıyamet senaryoları nedeniyle yeni icatlar kurtulma projeleri de çıkıyor. İşte bu haberimizde Dünya' nın dört bir yanından inanılmaz gelişmeler ve tuhaf icatlar göreceksiniz. Çin'li mucit Yang Zongfu 6 tonluk Çin'in Nuh'un Gemisi isimli konteynerı testi geçtikten sonra kutlama yaptı. Bu konteynerı üretmek için 200,000 dolar harcadığını belirten Yang, içeriye 3 kişilik bir ailenin sığabileceğini ve 10 aylık yiyeceğin sığdığını belirtti. 42. Tokyo Motor Şovu'nda Asimo termostan bardağa kolayca meyve suyu koyabiliyor. Yatağa bağımlı hasta Yan Ching-hong profesör Luo Ching-hsing'in keşfettiği emzik şekilli anahtar sayesinde İnternet sörf yapabiliyor. Hasta bu alet sayesinde bilgisayara yazı yazabiliyor ve hatta video izliyor. Tokyo' da Gundar Front Tokyo Eğlence Merkezi'nin önüne konulan 18 metre uzunluğundaki bu robot tanıtım amaçlı. Berlin Teknik Üniversitesi'nden Jonas Pfeil 36 cep telefonu kamerasına sahip panoramik fotoğraf çeken bir top geliştirdi. Top özel bir yazılım sayesinde 360 derecelik fotoğrafları birleştiriyor. Robot Uzmanı Watanaru Yoshizaki tarafından geçen sene fuarda tanıtılan Kuratas Robotu 4 metre yüksekliğe sahip ve plastik roketler fırlatabiliyor. Ayrıca akıllı telefonla da yönetilebiliyor. NASA tarafından helyum balonuyla yollanan plastik ördek 124,800fite (38039 metre) çıktı. Bu öğrenciler için bir bilim projesiydi. Çin'deki Robot Restoranı'nda gerçek robotlar servis yapıyor. Restoran Harbin şehrinde. Japonya Tokyo' da yeni açılan Robot Restoranı'nda 3,6 metrelik robotlar sayesinde müşteriler bu sıradışı robotları sürebiliyor. Restoranda sıradışı şovlar sergileniyor. Tokyo' da tanıtılan son teknoloji Panasonic saç yıkama robotu, önce kafayı tarıyor sonra da robot parmaklarla hassas bir şekilde saçı yıkıyor. Saçını yıkamayanlar için geliştirilen robot ilginç gözüküyor. Belçika'lı şirket Barco tarafından geliştirilen bu uçuş simülatörü sayesinde pilotlar 360 derecelik görüşe sahip oluyor. Böylece her şeye bir pilotun gözünden gerçekçi bir görünüm elde ediliyor. Sony tarafından geliştirilen 3D Viewer HMZ-T1 sayesinde yüksek çözünürlüklü OLED ekrana bakarak sinema tecrübesi yaşayabiliyorsunuz. Görüntü ise 20 metreden 750 inçlik bir ekrana bakıyormuşsunuz hissi veriyor. Seatle Sperm Bankası'ndaki biyolog özel tasarlanan yüksek teknolojili bisikletle doğum kliniklerine sperm taşıyor. Bisiklette sıvı azot tankı sayesinde spermler bozulmadan taşınabiliyor. Bu iPhone şeklindeki anıt Rusya St. Petersburg Enformatik Teknolojisi Üniversitesi'nin bahçesinde Apple'ın kurucularından Steve Jobs'ın anısına dikilmiş. 74 inçlik interaktif cam anıt dondurucu soğuklarda bile çalışabiliyor. Bu saat aslında Sim Kart ve Bluetooth' a sahip bir telefon. Çin ' deki Dashu Köyü'nde çiftçi Shu Mansheng evinde havalanabilen bir ufo üretmiş. Ufo 10 saniyeliğine 1 metre yükselebiliyor. Oldukça tuhaf değişik icatlar insanın hayal gücünün neleri başarabildiğini gösteriyor.


Evreni görüntülemek için astronomlar dünyada ve uzayda bulunan teleskopları kullanıyorlar. Bu sayede galaksileri, nebulaları, dış gezegenleri ve pek çok gök cismini görüntüleyebiliyorlar. Fakat, evrenin görünmez kuvvetleri, örneğin nötrinoları ve karanlık maddeyi görüntülemek için farklı bir yaklaşım izliyorlar, yeraltına gidiyorlar. Yeraltında bulunan gizli ve özel bilim laboratuvarlarını öğrenmek için bu haberimizi okuyabilirsiniz. Yeraltında olmak bilim adamlarına, Dünya'ya giren parçacıklardan gelen gürültüler veya kozmik ışınlardan gelen ve diğer arkaplan radyasyonundan koruma sağlıyor. Ya da yeraltında eski madenleri değerlendirerek, nükleer yakıt üzerinde çalışıyor ya da tünellere parçacıklar hızlandırıcıları döşüyorlar . Madencilerde aynı yeri paylaşan SNOLAB yerin 2 km altında Sudbury'deki Vale Creighton Madeni'nde çalışıyor. Kanada'da bulunan madende madenciler nikel çıkarırken, SNOLAB'taki bilim adamları astroparçacık fiziğiyle uğraşıyorlar. Karanlık madde ve pek proje üzerinde çalışan laboratuvar deneylerini işte bu madende yapıyor. SNOLAB' taki Picasso deneyinde WIMP adı verilen karanlık madde parçacığı freon damlacıklar kullanılarak tespit edilmeye çalışıyor. Karanlık maddenin aslında evrenin % 22'lik bir kısmını oluşturduğu düşünülüyor. Geri kalan % 74'ü karanlık enerji iken , sadece % 4'ü maddeden oluşuyor. Şimdilik gözlemlediğimiz kısmı da zaten bu % 4 madde. Yakında açılacak Kriyojenik Karanlık Madde Deneyi ile WIMP avlamak için germanyumdan katı hal dedektörü yapılacak. Dünya'nın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısına sahip CERN yerin 175 metre altında bir seri halinde parçacık hızlandırıcılara sahip. 27 km uzunluğunda magnetize bir halka iki yönden ışın yollayarak parçacıkları inanılmaz bir şekilde ışık hızına yakın hızda çarpıştırıyor. Çarpışmalar bu manyetik halkanın etrafında bulunan dört detektöre yakın yerlerde yapılıyor. Son yıllarda tanrı parçacığı deneyi nedeniyle oldukça ilgi çeken yeraltı laboratuvarında binlerce bilim adamı çalışıyor. Evrenin nasıl oluştuğunu cevap arayan fizikçiler için CERN bir bilim tapınağı sayılabilir. Yeraltında bulunan kayalar sayesinde LHC 50 ila 100 metre arasında güvenle yalıtılıyor. Minnesota'da bulunan yaşlı demir madeni evrendeki temel parçacıklar hakkın bilgi edinmek için mükemmel bir yer aslında. Yerin 800 metre altında nötrinolar ve karanlık madde için birkaç dedektör yerleştirilmiş durumda. 2011 yılında MINOS nötrino deneyinde bu bilimsel laboratuvar nötrinoların bir çeşitine varlığına dair bir kanıt buldu. Nötrinolar yüksüz ve nerdeyse kütlesiz parçacıklar ve üç türleri mevcut elektron, müon ve tau.Bu laboratuar müon nötrinolarının elektron nötrinolarına dönüştüğünü gözleyen iki laboratuvardan biri. 1400 metre kayayla kaplı Gran Sasso Ulusal Laboratuvarı nötrinoların varlığını tespit etmeye adanmış bir bilim laboratuvarı. Laboratuvar L'Aquila ve Teramo arasındaki otoban tünelinin arkasında inşa edilmiş ve Roma'dan 120 km uzaklıkta. Bu laboratuvarda daha önce yapılan testte parçacıkların ışıktan hızlı gittiği düşünülmüştü. Sonrasında ise fiber optik sistemde bir problem olduğu anlaşıldı. Güney Dakota' da Blakc Hills' in 1,6 km km arkasına gömülen dedektör karanlık madde deneyi yapıyor. Deneyin kalbinde ise 370 kg'lık sıvı zenon dedektörü parçacık tespiti için kullanılıyor. İlk sonuçlar Ekim 2013' de yayınlandı ve karanlık maddeye ilişkin hiçbir kanıt olmadığı söylendi. Deneyin yine de birkaç yıl daha devam edeceği belirtildi. Bilm insanları halen WIMP ile ışık ve elektron etkileşimi olduğunda dedektörde göreceklerini düşünüyorlar. WIMP zenon atomuna dokunduğunda dedektörlerde foton görülecek. Nükleer yakıt elde etmek her zaman tehlikeli bir iş olsa da tıp teknolojileri ve başka teknolojiler için yararlı olması nedeniyle halen vazgeçilmez. Yeraltı Araştırma Laboratuvarı'ndan düşük geçirgenlikli kaya kütlesi içinde yakıtı depolamak için yöntemler deniyor. Yerin 440 metre altında yer alan laboratuvar kayaların kazındıktan sonra nasıl şekil değiştirdiğini ve yer altı suyunda ne nükleer ürünler oluştuğunu gösteriyor. Deneyinde birinde 46 km ve 3,5 metre çapında kayada tünel açılarak deformasyon incelendi. Diğer bir deney ise tünelin nasıl kapatıcı olduğunu gözlemliyor. çok guzel bir site kurmuşsunuz.. ben genetik bilim laboratuvarlarını merak ediyorum. bilginiz varmı? varsa bununla da ilgili birşeyler yazarsanız sevinirim. insanlık tarihini nerede nasıl kimler araştırıyor bilgi verebilirmisiniz. İnsanlık tarihiyle ilgili araştırmalar antropoloji bilim dalını ilgilendiren şeyler genelde. Fakat belki dünyanın en iyi genetik bilim laboratuvarlarıyla ilgili bir yazı ilerde yapabiliriz. Belki hayal ama böyle bir yerde çalışmak için neler yapmam, nerede okumam gerekiyor? Detaylı bir bilgi verebilirseniz veya türkçe ya da ingilizce bir kaynağa yönlendirirseniz çok sevinirim. Hayal kurmak iyidir, hayaller olmasa gerçekler olmaz. Bunun gibi yerlerde çalışmak için ilgili bir bilimsel konuda eğitim almak gerekir. Bu konularla ilgili çalışmalar için uluslararası ortak çalışmalar yürüten üniversitelerimizi araştır. Sonrasında bu gibi yerlerde çalışmak bir hayal olmaktan çıkabilir. Bilkent,ODTÜ,Koç,Boğaziçi,Sabancı Anadolu Üniversitesi vb.


Hubble uzay teleskopundan gelen yeni resimleri kullanan astronomlar evrende bilinen en küçük cüce galaksilerin merkezinde süpermasif kara delik buldu. Yeni keşif evrenin nasıl oluştuğuna ilişkin yeni soru işaretleri doğuruyor. Cüce galaksinin merkezinde bulunan kara delik o kadar büyük ki,neredeyse Samanyolu'nun merkezindeki kara deliğin 4 katı kadar ve 300 ışık yılı çapındaki , cüce galaksi Samanyolu'ndan 500 kat daha küçük. Bu kadar küçük bir nesnede, bu kadar büyük bir karadeliğin nasıl oluştuğunu bilmiyoruz, diyor baş araştırmacı Anil Seth. Cüce galaksi M60-UCD1, 140 milyon civarı yıldız içerirken, uzayda 300 ışık yılı genişliğe sığmış. Bizim galaksimiz Samanyolu ise 100,000 ışık yılı büyüklükte ve yaklaşık 200 milyar yıldız içeriyor. NASA'ya göre gece gökyüzüne baktığınıza bile en azından 1 milyon yıldız görüyorsunuz. Bu da cüce galakside ne kadar az yıldız olduğunu gösteriyor. Tabi dünyadan baktığınızda ancak birkaç bin yıldız görülebiliyor. M60-UCD1 galaksisi çok küçük olmasına rağmen merkezinde olağanüstü büyüklükte bir kara delik bulunuyor. Normalde çoğu galaksinin merkezinde süpermasif kara delikler olduğu düşünülse de bu kadar küçük bir galakside böylesine büyük bir karadeliğin olması mümkün değil. Samanyolunun merkezindeki kara delik 4 milyon Güneş büyüklüğünde ve galaksinin toplam kütlesinin % 0,01'ini oluşturuyor. M60-UCD1 galaksisi ise 21 milyon Güneş kütlesinde ve galaksisinin % 15'ini oluşturuyor. İşte bu 500 kat daha geniş ve cüce galaksiden 1000 kat daha ağır Samanyolu düşünüldüğünde inanılmaz bir değer. .Bunun en mantıklı açıklamasının cüce galaksinin 10 milyar yıldızlık dev bir galaksi iken, M60 galaksisine çökerek, çoğu yıldızını kaybetmiş olması olabilir. M60 galaksisinde devasa bir süpermasif kara delik var. Bu kara delik 4,5 milyar Güneş kütlesinde ve inanılmaz büyük. Astronomlar öncesinde M60 ve M60-UCD1 galaksilerinin ve kara deliklerinin birleştiğini düşünüyor. Astronomlar halen bu olayın nasıl olabileceğini düşünse de , durum oldukça inanılmaz gözüküyor. Formation of Dwarf Galaxy M60-UCD1 from The University of Utah on Vimeo.


Dünyanın en güçlü pili mikropil sadece birkaç mm büyüklüğünde olmasına rağmen, telefonunuzu anında şarj edecek ya da arabanızın ölü aküsünü canlandıracak kadar güçlü. Illinois Üniversitesi' nden bilim adamları tarafından geliştirilen mikro pillerin çıkış gücü o kadar fazla ki, en güçlü süper kondansatörlerden bile iyi. Pilin radyo iletişimi ve kompakt teknolojilerde çeşitli uygulamaları olabileceği belirtiliyor. Makine Mühendisliği ve Bilimi' nde Prof. William P. King liderliğinde yapılan çarpıcı araştırma 16 Nisan sayılı Nature Communications dergisinde yayınlandı . Radyo sinyalleri yayınlamak için elde edilen güç normalde kondansatörlerden sağlanıyor bu sayede enerji çabucak sağlansa da, enerji çok küçük miktarlarda depolanabiliyor. Bunun için pil ve yakıt hücreleri kullanıldığında uzun süreli enerji sağlansa da enerji salınımı oldukça yavaş oluyor. İşte yeni üretilen mikro pillerde hem enerji depolama hem güç çıkışı yüksek olacak. Bu da geleceğin elektronik uygulamalarının önünü açacak. Mikropiller bu yüksek performanslarına iç kısımlarında bulun üç boyutlu mikro yapılara borçlular. Pillerde anot ve katot kutupları ana bileşenler. Paul Braun' un ekibi; King ve Pikul hızlı yüklenebilen bir katot tasarımı yaparak , bunu eşleme anotuyla geliştirerek, inanılmaz yüksek performanslı mikro pil yapmayı başardılar. Pillerde bu güç sayesinde radyo ve sensör sinyalleri 30 kat daha uzağa yollanabilir ve 30 kat daha küçük cihazlar üretilebilir. Bu sayede normale göre 1000 kat daha hızlı şarj olabilen piller üretilebilir. Bu şu anlama geliyor kredi kartı inceliğinde , birkaç saniyede şarj olabilen cep telefonları üretilebilir. Ayrıca tüketici elektroniği, medikal aletler, lazerler, sensörler ve diğer uygulamalarda kullanılacak mikro piller pek çok şeyi değiştirecektir. Mikro piller sayede ağır ve kullanışsız pillerden kurtulacağız, cihazlar daha taşınabilir ve küçük olacak. - James H. Pikul, Hui Gang Zhang, Jiung Cho, Paul V. Braun, William P. King. High-power lithium ion microbatteries from interdigitated three-dimensional bicontinuous nanoporous electrodes. Nature Communications, 2013; 4: 1732 DOI: 10.1038/ncomms2747


NASA'nın Voyager 1 uzay aracı Güneş Sistemi'nin dışında gizemli bir sinyal yolladı. Fırlatıldıktan 45 yıl sonra, Voyager-1 ve Voyager-2 uzay araçları Dünya'dan 22 milyar km uzakta uzayın derinliklerinde ilerlemeye devam ediyor. Uzay araçlarının gönderdiği veriler ise eşsiz ve ilginç olmaya devam ediyor. NASA Voyager 1'in halen düzgün çalıştığını fakat pozisyon artikülasyon ve kontrol sisteminden gelen okumaların uzay aracının hareketi ve oryantasyonuyla eşlenmediğini belirtti. Yani uzay aracı uzaydaki konumunu karıştırmış olabilir. AACS sistemi Voyager'a has bir cihaz ve NASA'ya uzay gemisini çevreleyen yıldızlararası ortam hakkında bilgi vererek, anteninin gezegenimize dönük olmasını sağlıyor. Bu tarzda bir Voyager görevinin rotasının geldiği aşama düşünüldüğünde normal sayılabilir. Uzay araçları artık 45 yaşında ve planlanan görev çok ötesine gitti, diyor NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'ndan ve Voyager 1 ve 2 için proje yöneticisi olan Suzanne Dodd . NASA ,Voyager-1'in ikizi Voyager 2 aracının normal davrandığını belirtiyor. 1977'de fırlatılan Voyager 1 uzay aracın güneş sistemindeki gezegenleri araştırmak için geliştirilse de, uzun süredir uzayda yolculuğuna devam ediyor. 2012'de Güneş Sistemi'nin dışına çıkarak yıldızlararası uzaya giren Voyager 1 Dünya'dan 23,3 milyar km uzakta yolculuğuna devam ediyor. İşte bu nedenle Dünya'dan en uzakta bulunan insan yapımı nesne özelliğini taşıyor. NASA mühendisleri Voyager 1'in AACS sisteminden gelen sinyalin rastgele üretildiğini ve gerçekten araçta neler olduğunu yansıtmadığını ifade ediyor. Sistem aksini gösterse de uzay aracının anteni doğru hizalanmış gözüküyor. Çünkü NASA'dan gelen halen komutları alıp, uygulayabiliyor. Şimdiye kadar sistem sorununun, yaşlanan uzay aracını yalnızca temel işlemleri gerçekleştirdiği güvenli moda girmesini tetiklemediğini söyledi. NASA mühendisleri, Ekip sorunun doğasını daha iyi anlayana kadar, bunun uzay aracının bilimsel verileri ne kadar süreyle toplayıp iletebileceğini etkileyip etkilemeyeceğini tahmin edemez, diyor. Dodd ve ekibi uzay aracının gereksiz veriler göndermeye neyin neden olduğunu bulmayı umuyor. Fakat gerçekten büyük zorluklar var. En büyük zorluk ise mesafe. Işığın uzay gemisine gitmesi 20 saat 33 dakika sürdüğünden, NASA ile iletişim yaklaşık 2 gün alıyor.


Ünlü fizikçi Michio Kaku insan beynini bilinen evrendeki en karmaşık nesne olarak adlandırmış. Yapılan binlerce çalışmada sürekli yeni bir şeyler keşfedilmesi bu nedenle tesadüf değil. Prof. Paxinos dünyaca ünlü bir beyin haritacısıdır. Günümüzde Avustralya Nörobilim Araştırması'nda çalışıyor ve çabalarının sonucu olarak, beyinde Endorestiform Nucleus adını verdikleri yeni bir kısım ortaya çıkardılar. Aslında profesör bu kısmın varlığından 30 yıldır şüphe ediyordu fakat günümüzdeki görüntüleme teknolojileri sayesinde ancak açığa çıkarılabildi. Endorestiform Nucleus 'un ne işe yaradığı bilinmese de, beyinle spinal kord arasındaki bağlantının yakınlarında cerebellar peduncle 'in alt kısımlarında yer alıyor. Beynin bu kısmı duyusal ve motor bilgiyi birleştirerek denge, postürü sağlıyor ve motor kontrole ince ayar yapıyor. Bu nedenle Prof. Paxinos bu yeni bölümün motor hareketlerin ince ayarında rol oynayabileceğini,Parkinson vb. motor nöron hastalıkların tedavisinde rol oynayabileceğini ortaya koydu. Buna rağmen, Prof. Paxinos ilerleyen aylarda en yakın yaşayan akrabamız şempanzelerde bu bölümü incelemek istiyor. Prof. Paxinos Endorestiform Nucleus 'un keşfinden son kitabında de bahsediyor. Human Brainstem: Cytoarchitecture, Chemoarchitecture, Myeloarchitecture. Keşfe dair videoyu aşağıda izleyebilirsiniz.


Dünyanın fosil yakıtsız bir geleceğe artık hazır olması gerekmektedir. Enerji kaynaklarının sürekliliği ve güvenilirliği tüm dünya ülkelerinin gündeminde bulunan en önemli konulardan biridir. Gittikçe artan enerji ihtiyacını karşılamak için yakılan fosil yakıtlar, en önemli sera gazı olarak kabul edilen karbon dioksit (CO2) salarak küresel ısınmaya yol açmaktadır. Alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanan, enerji verimliliğini artıran teknolojilerin önemi her zamankinden daha fazla artmaktadır. Yenilenebilir enerji, enerji depolama malzemeleri, enerji depolama uygulamaları ve iklim değişikliği konularının ele alınacağı Depolama Olimpiyatları olarak da bilinen Enerstock2018'e sayılı günler kaldı. 25-27 Nisan 2018'de Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı kongreye 23 ülkeden birçok bilim insanını ülkemizde ağırlamaktan büyük onur duyacağız. Enerji depolama, yenilenebilirlerin bir çok disiplini olan bir alanı ve son kullanıcılara yardım eden bir çok yönüdür. Araştırmacılar, akademisyenler, öğrenciler, mühendisler, mimarlar, sanayi temsilcileri, malzeme ve ekipman üreticileri, sistem tasarımcıları, danışmanlar, iş geliştiricileri, danışmanlar ve politikacıların katılacağı kongrede bir çok iklimsel, enerji depolama ve termal enerji sistemleri konuları ele alınacak olup Dünya için büyük fırsatlar sunmaktadır. 1985'ten beri devam eden tek küresel depolama konferanslarının amacı, önde gelen depolama uzmanlarını bir araya getirmek ve enerji sistemleri ve yenilenebilir enerji, enerji depolama uygulamalarını geliştirmektir. Bu sayede hem sera gazlarının salınmasını önlemek hem de daha temiz enerjiye her an ulaşmak için çalışmalar yapılmaktadır. EnerSTOCK 2018 için sloganımız: Dünya Bekleyemez! Gezegenimiz için çok geç olmadan çözümler arıyorsanız daha çok çalışmalıyız. Tüm insanlık olarak dünyamızı kurtarmak için deli gibi çalışmalıyız. Eğitim sistemlerinde de bu konu adına dersler olsa çok iyi olur. Bilim aşığı olarak her gün en az on beş adet bilim sitesini takip ediyorum. Bu sitelerde yorum yapan kişi sayısı çok az. Üzülerek söylüyorum, bu da insanlarımızın bilim konuları ile ne kadar ilgili olduğunu gösteriyor. Dilerim yakın gelecekte ülkemiz ve insanlık adına ben de çalışmalar yapmaya başlarım.


Proceedings of National Academy of Sciences dergisinde yayınlanan yeni bir araştırmaya göre erkek ve kadın beyni arasındaki sinir ağları farklı. Yani erkek ve kadın beyni arasındaki fark var. Cinsiyete bağlı olarak çıkarılan gen haritalarında konnektom adı verilen bağlantılar erkek ve kadın beyni arasında kesin bir fark olduğunu gösteriyor. Penn Tıp Fakültesi tarafından yayımlanan araştırma, tipik bir erkek beynindeki sinir bağlantıları inceledi. Araştırmada, erkeklerde sinirler arasında bağlantılar beynin aynı lobundaki ön ve arka tarafları arasında kurulduğu anlaşıldı. Kadın beyninde ise, sinir bağlantıları daha ziyade sağ ve sol loblar arasında, bir taraftan diğer tarafa doğru diziliyor. Erkeklerin, haritada yön bulmak ve kas kontrolü gibi konumsal alanlarda, kadınların ise hafıza ve önsezi gibi sözel alanlarda daha iyi olması, sinir bağlantılarının dizilimindeki farka bağlanıyor. İşte bu bağlantılar erkeklere daha verimli bir koordine hareket sağlarken, kadınlara sol kürede analitik ve ardarda işlemlerde ve sağ kürede sezgisel bilgi edinme konusunda bağlantı sağlıyor. 13 yaşından küçük bireylerde cinsiyet pek fark yaratmazken, 14 yaş üstünde daha fazla fark yaratmakta. Ayrıca 12-14 yaş arasında kızların dikkat, yüz ve kelime hafızası ve sosyal bilişsellik testleri daha iyi çıkıyor. Erkekler ise konumsal işlemler ve sensorimotor hızlarında kızlardan daha iyiler. Araştırmaya göre, beyindeki sinirlerin bağlarındaki fiziksel farklar, ergenlik döneminde ortaya çıkıyor.


Amerikan Salk Biyolojik Araştırma Enstitüsündeki bilim insanları, hastalığın ilk evresindeki insan embriyolarında mutasyona neden olan bir hastalığın genini düzeltmeyi başardılar. Bu çalışma, son yılların en iyi gen düzenleme aracı CRISPR'ın vadettiği geleceğe katkıda bulunuyor Genetik olarak düzenlenmiş ilk insanların doğuşuna doğru atılan önemli bir adım niteliği taşıyor. Çin'deki birçok bilim adamları, insan embriyolarında hastalıkla ilgili genleri değiştirmek için CRISPR-Cas9 tekniğini kullandıklarını bildirmişlerdi. İsveç ve Birleşik Krallıkta, bu tekniği insan embriyo gelişiminin erken safhalarını incelemek üzere kullanmak için yoğunlaştı. Fakat ilk defa bir insan embriyosunu düzenleyen Amerikalı bilim insanları, CRISPR-Cas9 tekniğini bu embriyonik gelişimin en erken evre aşamasındaki bir kalp rahatsızlığı mutasyonunu düzelterek kusurun gelecek nesillere aktarılmasını önlediler. 2 Ağustos 2017'de Nature'da dergisinde yayınlanan bu çalışma; Salk Enstitüsü, Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi ve Kore Temel Bilim Enstitüsündeki bilim insanların ortak çalışması ile gebelik başlangıcında uygulanan teknikle birçok sağlıksal sorunu düzelteceğini bildirdi. Mitalipov'un iki önemli şekilde rekor kırdığına inanılıyor, birinci gelişme üzerinde deney yapılan embriyo sayısı rekoru, ikincisi ise kendisi, kalıtımsal hastalıklara sebep olan kusurlu genlerin güvenli ve etkili biçimde düzeltilebileceğini şimdiye kadar kesin şekilde gösteren ilk araştırma olduğunu kanıtladı. Bilim insanları, ilk olarak kalıtsal Hipertrofik Kardiomiyopati (MYBPC3) adlı bir genin mutasyonunu hedef aldılar. Bu genlerin mutasyonu kalp kasının kalınlaşmasına sebep olur. Bu gen genellikle genç sporcuların ani ölümlerine neden olur. Araştırmacılar, istem dışı genetik değişiklikler olduğuna dair hiçbir kanıt bulamadığını gözlemlediler ve daha sonrasında 58 embriyo içeren bir deneyde yalnızca tek bir mozaik oluşturduğunu kanıtladılar. Bu gen düzenleme araçları bir takım hastalıkları potansiyel olarak tedavi etme gücüne sahip olsa da, Nature Methods bülteninde yayınlanan önceki çalışmanın ortaya koyduğu gibi, kısmen germ çizgisine , CRISPR bir genomda istenmeyen mutasyonlara yol açabilir. Ancak daha sonra başka bir kurumdaki araştırmacılar bu çalışmayı inceledi ve bulgular kuşku uyandırdı. Özgün çalışmanın doğrulanıp , doğrulanamayacağı veya geri çekilip çekilemeyeceği belirsizliğini koruyor, fakat bu gelişme, bilimdeki hakem denetiminin önemini vurguluyor. Bu bakımdan, Mitalipov'un çalışması CRISPR'ın insanlarda tam olarak nasıl çalıştığını anlama yolunda bizi daha ileri götürüyor ve hem mozaiklikten ve hedef dışı etkilerden kaçınmanın mümkün olduğunu ortaya koyuyor. Bilim insanları aynı zamanda CRISPR-Cas9 tekniğindeki bileşenleri yumurta içine enjekte ederek mozaik riskini azalttıktan hemen sonra spermle döllemek için enjeksiyonu denediler. Bu daha önceki insan embriyo düzenleme deneylerine kıyasla babanın genomunu hedef aldıktan sonra mozaikleri ortadan kaldırmayı başardılar. Bir diğer deneyde ise Ailesel Hipertrofik Kardiomiyopati (MYBPC3) mutasyonunu taşıyan sperm ile döllenmiş 58 insan embriyosunda gerçekleştirildi, 42'si başarıyla MYBPC3 geninin iki normal kopyasını içermek üzere düzenlendi. Sadece bir tanesi bir mozaikti. Bilim insanları, bu döllenmeden 18 saat sonra CRISPR-Cas9 tekniğindeki makineler eşliğinde enjekte edilen, bir sonraki deneyde ise 54 embriyondan 13'ünün mozaik olduğunu keşfettiler. Birleşik Devletler'de, düzenlenmiş embriyoları bir bebeğe çevirmek için yapılacak tüm girişimler Meclis tarafından engellendi ve bu gibi klinik deneyleri onaylamayı yasaklayan Sağlık ve İnsan Hizmet Hizmetleri Bakanlığı sermaye sağlama tasarısı bu yönde düzenlendi. Bu yeni çalışma, CRISPR'ın umut vadettiği şeylere bir yenisini ekliyor ve genetik olarak değiştirilmiş ilk insanların doğuşu yönünde ileriye doğru atılmış önemli bir adım olma özelliği taşıyor. - http://www.nature.com/news/crispr-fixes-disease-gene-in-viable-human-embryos-1.22382 - https://www.sciencedaily.com/releases/2017/08/170802142844.htm - Hong Ma, Nuria Marti-Gutierrez, Sang-Wook Park, Jun Wu, Yeonmi Lee, Keiichiro Suzuki, Amy Koski, Dongmei Ji, Tomonari Hayama, Riffat Ahmed, Hayley Darby, Crystal Van Dyken, Ying Li, Eunju Kang, A.-Reum Park, Daesik Kim, Sang-Tae Kim, Jianhui Gong, Ying Gu, Xun Xu, David Battaglia, Sacha A. Krieg, David M. Lee, Diana H. Wu, Don P. Wolf, Stephen B. Heitner, Juan Carlos Izpisua Belmonte, Paula Amato, Jin-Soo Kim, Sanjiv Kaul, Shoukhrat Mitalipov. Correction of a pathogenic gene mutation in human embryos. Nature, 2017; DOI: 10.1038/nature23305 Güzel gelişme, elbette bu uygulama geliştirilerek daha verimli hale gelecektir. Gelecekte genetik hastalıkların erken tedavisi dışında, hiçbir hastalığa yakalanmayacak genetik müdahaleler bile başarılacaktır. Hatta günümüzde ölümsüzlüğe çare aramalara bile entegre edilebilir.


10 yıl ve 6,4 milyar km yol giden Rosetta uzay gemisi insan tarihinde uçan bir kuyruklu yıldıza sonda indiren ilk dünya dışı araç olacak. Avrupa Uzay Ajansı bugün 6 Ağustos 2014'te Rosetta'nın 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızına ulaştığını belirtti. Uzay mekiğinin motorları mekiği kuyruklu yıldızın 100 km kadar yakınına getirdi. 67 P/C-G kuyruklu yıldızı ve Rosetta şu an dünyadan 450 milyon km uzakta ilerliyorlar. Dünyadaki mühendisler sondayı kuyruklu yıldıza düzgün bir şekilde indirmek için karmaşık manevralar ve patlamalar programlıyorlar. ESA şu an bir bayram sevinci yaşanıyor. Bu gerçekten büyük bir başarı. Normalde 2004'de yola çıkan uzay aracı başta 46P/Wirtanen kuyruklu yıldızına inmesi planlanırken, sonradan roketlerde yaşanan problemlerden dolayı hedef değiştirildi. Proje 1,7 milyar dolara mal oldu. 6 Ağustos 2014'de ESA'nın uzay mekiği Rosetta tarihte kuyruklu yıldızına sonda indirerek inceleyen ilk uzay aracı olacak. Medya yetkilileri Almanya Darmstadt Avrupa Uzay Operasyonları Merkezi'ne bu tarihi anı kaydetmek için çağırıldı. 2 Mart 2004'de Fransız Guana'sından fırlatıldığından beri 6 milyar km'den fazla yol alan Rosetta Dünya'yı üç Mars'ı bir kez dolaştı. Ayrıca 2 asteroitle beraber uçtu. 20 Ocak 2014'de 31 aylık uykusundan uyandırılan Rosetta 67P/Churyumov Gerasimenko kuyruklu yıldızına inmek için hazırlanıyor. Rosetta'nın hedefine ulaşması için sadece 10,000 km kaldı. Asıl inanılmaz olan ise 2014 ün Mayıs ayında Jüpiter'in yörüngesinde 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızını yakalayarak, yüzeyine 100 kg 'lık Philae sondasını indirecek olması. Böylece ilk kez bir kuyruklu yıldıza bir gözlem sondası indirilmiş olacak. 4 km büyüklüğündeki kuyruklu yıldıza inecek olan sonda 20 cm kazarak aracın onboard laboratuvarında analiz yapacak. Bu görev dünya tarihinde bir ilk olma özelliğini gösteriyor. Rosetta kuyruklu yıldıza yaklaştıkça sıradışı özellikler keşfetmeye başladı. Rosetta'nın kamerası 14 Temmuz'da mükemmel bir görüntü yakaladı. Görüntüde kuyruklu yıldız iki parçadan oluşan çekirdeği görünüyor. Oldukça sıra dışı şekle sahip kuyruklu yıldızın halen yüzeyinin neye benzediği hakkında detaylı bilgi verilemiyor. Kuyruklu yıldızın şeklinin diğer kuyruklu yıldızlardan oldukça farklı olduğu söyleniyor.


ESA'nın 2004 Mart ayında kuyruklu yıldız yakalama görevi için yolladığı uzay mekiği Rosetta'yı 2,5 yıllık uykusunun ardından 20 Ocak 2014' de uyandırıldı.957 gündür uyuyan araç sonunda uyandırıldı. 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızıyla olan randevusunu gerçekleştirmek için pazartesi uyandırılacak uzay aracı daha önce 2867 Steins ve 21 Lutetia asteroitlerini gözlemişti. Daha önce güneşten uzaklaşması nedeniyle güç tasarrufu için uyku moduna geçirilen rosetta, yakında inanılmaz bir olaya imza atacak. Asıl inanılmaz olan ise 2014'ün Mayıs ayında Jüpiter'in yörüngesinde 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyruklu yıldızını yakalayarak, yüzeyine 100 kg 'lık Philae sondasını indirecek olması. Böylece ilk kez bir kuyruklu yıldıza bir gözlem sondası indirilmiş olacak. 4 km büyüklüğündeki kuyruklu yıldıza inecek olan sonda 20 cm kazarak aracın onboard laboratuvarında analiz yapacak. Bu görev dünya tarihinde bir ilk olma özelliğini gösteriyor. Uzay aracının çalar saati 20 Ocak 2014, saat 10:00'a ayarlı.Yani Türkiye saatiyle 12:00'da uyandırılma sinyali yollandı. Tıpkı uzun süredir kış uykusunda bulunan bir canlı gibi Rosetta'nın da normal işlevlerini yürütebilmesi zaman alacak. Rosetta'nın açılan sistem bilgisayarı aşama aşama aracın çeşitli işlevlerini sınayacak. Güneş panelleri açılacak ve enerji depolanmasına geçilecek. Araç Dünya ile iletişime geçerek uyandırma operasyonunun başarılı olduğunu bildiren mesajını gönderecek. Rosetta ile yerküre arasındaki 807 milyon kilometrelik mesafeden ötürü mesajın Darmstadt'taki Avrupa Uzay Ajansı kontrol merkezine saat 18:30 sıralarında ulaşması bekleniyor. Rosetta, uzaycılık tarihinin en kapsamlı ve karmaşık projelerinden birini oluşturuyor. Avrupa Uzay Ajansı aracın yapımını bundan 20 yıl önce tamamladı. Şimdiye kadar toplam 7,1 milyar kilometre yol kat eden Rosetta, Çuryumov-Gerasimenko/67P kuyrukluyıldızının yüzeyine Philae adlı gözlem sondasını indirecek. Alman Uzaycılık Kurumu tarafından geliştirilen Philae, iki aşamada kuyruklu yıldızın yüzeyine indirilecek. İlk aşamada gök cismine iki zıpkın fırlatılacak. Ardından üç ayaklı gözlem sondası kuyruklu yıldıza yönelecek. Philae modülü buz zemine tutunabilen özel ayaklarla donatılmış durumda. Ancak bu konuda bir tecrübe sahibi olunmadığından, uzmanlar zıpkın ve özel ayakların kuyruklu yıldıza saplanabilmesi konusunda çeşitli ihtimaller üzerinde duruyor. 3-5 kilometre çapındaki kuyruklu yıldızın çekim gücüne sahip olmaması, 100 kilo ağırlığındaki sonda aracının inişinde bir başka engeli meydana getiriyor. Çuryumov-Gerasimenko/67P kuyrukluyıldızının buzdan oluştuğu tahmin ediliyor. Buzun sertliği konusunda da çeşitli olasılıklar öne sürülüyor. Philae sonda aracının kuyruklu yıldızda yapacağı incelemeler, evrenin oluşumu ve hayatın başlangıcına dair bazı sırların aydınlatılmasını sağlayabilir. Çuryumov-Gerasimenko/67P kuyrukluyıldızı, Kuiper kuşağına ait bir gök cismi olarak anılıyor. Kuiper kuşağı, Neptün gezegeninin yörüngesi ile Plüton gezegeninden daha uzakta kalan gezegenimsilerin var olduğu bir alan. Sonda aracı yapacağı incelemelerle kuyruklu yıldızların oluşumlarına da açıklık getirecek. Kimi uzmanlar kuyruklu yıldızları evrenin derin dondurucuları olarak niteliyor. Araştırmalar Güneş Sistemi'nin 4,6 milyar yıl önce nasıl meydana geldiğine dair ipuçları da sağlayabilir. Philae modülü bunun için 10 tahlil aracıyla donatılmış durumda. Bunlar arasında röntgen spektrometresi, ışık, elektromanyetik dalga ve ses ölçüm araçları da bulunuyor. Bu araçlar, kuyruklu yıldızın çekirdeğine kadar inceleme imkanı verecek. Rosetta şimdiye kadar Dünya'ya çok sayıda önemli veri yolladı. 2007 Şubat'ında Mars yakınlarından geçen araç, Stejns asteroidinin 800 kilometre kadar yakınından geçti. Rosetta, 2010 Temmuz ayında ise Lutetia asteroidinin 3 bin kilometre kadar yaklaştı. Dünyaya bu gökcisimlerinden görüntüler ve izledikleri yörüngelere dair önemli veriler yolladı. Rosetta uzay aracı ve Philae sondası 2015'in Aralık ayına kadar kuyruklu yıldızda çalışacak.


Zaman makinenizle geçmişte yolculuk yaparak, eski dilleri yeniden oluşturabileceğinizi , ya da çözülemeyen eski kitabeleri okuyabildiğinizi düşünün. Bugüne kadar imkansız olarak görünen bu fikir , bugün Berkeley ve British Columbia Üniversiteleri bilim adamları tarafından özel bir yazılım geliştirilerek, var olan ipuçları birleştirildi ve proto diller yeniden oluşturuldu. Yeni geliştirilen yazılım sayesinde istatistik ve olasılık hesapları kullanarak diller yeniden yapılandırıldı. Araştırmada 637 modern Austronezya diline odaklanılarak, veri tabanındaki 14,000 sözcük kullanılarak, Proto Avustronezya dilleri % 85 doğrulukla kopyalanabildi. Normalde bu işlemler insan gücüyle yapıldığından oldukça uzun zaman alıyor. Bilgisayar yazılımı linguistik teoriden temel alarak, dil ailesinden kelimeleri türetebiliyor. Zaman içinde proto diller evrilse de dillerin bıraktıkları izler sayesinde kelimelerin kökleri türetilebiliyor. Monte Carlo örneklemesi üzerine Markov zinciri algoritması kullanılarak yapılan program, modern Avustronezya dil ailesinden benzer sesleri, tarihi ve kökeni taşıyan kelimeleri ayırıyor. Böylece Proto-Avustronezya dil ailesindeki ortak kelimeler belirleniyor. Bu sistem hakkında beni en çok heyecanlandıran, tarihsel bir yapılandırma sayesinde dil bilimciler bir dili daha kısa sürede daha fazla kelime, daha fazla bilgi sayesinde daha kısa sürede öğrenebiliyor, diyor Doç. Dr. Dan Klein Berkeley Üniversitesi' nden. gelecekte dilleri yaşayacağı evrimi de görebiliyorlar. Belki de artık bu sayede gizli kitabeler ,haritalar çözülerek inanılmaz keşifler yapılabilecek.


Araba lastiklerinin yeni geri dönüşüm yollarını bulmak oldukça zorlu bir iştir. Ontario McMaster Üniversitesi'nden bilim insanları, lastikleri oluşturan anahtar temel bileşenlerine yıkmak için yeni bir yöntem geliştirdi. Bu sayede lastikler için yeni ve daha verimli bir geri dönüşüm metodu oluşturuldu. Sadece 2019 yılında 3 milyar civarında araç lastiği üretildi ve satıldı. Bu lastiklerin çoğu sonunda çöplere ve diğer alanlara atılacak. Sonra bu lastiklerdeki zararlı kimyasallar, çevreye ve havaya zararlı toksinler yayıyor. Tabi yine de eski lastikleri bazı kimyasal bileşiklere çevirerek asfalt veya çimentoya çevirmek de mümkün. İşte bilim insanları lastikleri temiz yakıtlara yada geliştirilmiş çimentoya dönüştürmede ve de geri kazanılamayan bileşenlerini geri kazanmada ilerleme kaydetti. Tekerlerdeki petrol tabanlı polimerleri yeni kazanmak ve geri dönüştürmek oldukça karmaşık bir iş. Lastik üretiminde gerçekleşen kürleşmede, kükürt doğal kauçuklarla karıştırılarak, doğal polimerlerle köprüler kurar böyle sıvı malzeme katı bir materyale yani lastiğe dönüştürülür. Lastik kimyası çok kompleks bundan dolayı, kendiliğinden bozunmaması için iyi bir nedeni var. Lastikleri yollar için dayanıklı ve stabil yapan özellikler, aynı zamanda onların parçalanması ve geri dönüşümünü de zorlaştırıyor, diyor McMaster Üniversitesi'nden Kimya ve Biyokimya Bölümü'nden Prof. Dr. Michael Brook. Brooks ve ekibi moleküler makas adını verdikleri bir yöntem geliştirdiler. Bu yöntem güçlü bağları yıkıyorlar ve kauçuk malzemeyi çözerek, böylece ayrılan maddeler kolayca yeni ürünlere dönüştürülebiliyor. Bütün ağı almak yerine tüm yatay hatları kesen bir yöntem geliştirdik, böylece bir çok halat kolayca izole edilerek daha büyük oranda işlenebiliyor, diyor Brook. Ayrıca bilim insanları henüz araştırmanın ilk aşamalarında olduğunu ve tekniğin henüz endüstriyel ölçekte üretim için çok pahalı olduğunun altını çiziyor. Fakat bu teknik gerçekten umut vaat ediyor ve araştırmacılar tekniği daha ucuza mal etmek için çalışıyor. Halen üzerinde çalışıyoruz ve ilk büyük adımı attık. Bu proses sayesinde otomotiv sektöründeki dönüşüm tamamlanacak. Eski lastikler yeni ürünlere dönüştürülebilecek,diyor Brook.


İki Avustralyalı araştırmacı, Macquarie Üniversitesi'nden Malcolm Choat ve Sydney Üniversitesi'nden Iain Gardner, kendilerinden önceki araştırmacıların on yıllar süren çabalarından sonra, eski Mısır el yazmasını çözmede başarıya ulaştı. Basın mensuplarıyla yapılan toplantıda, bu el yazmalarının aslında dini ritüelleri yapanların bir el kitabı olduğunu ve bu sebepten çevrilmiş metnin Ritüel Gücün Mısır El Kitabı olarak yayınlandığını açıkladılar. Kimse el yazmasının nerede bulunduğunu bilmiyor, fakat konu üzerine çalışmış çoğu akademisyen, yaklaşık 1.300 yıl önce İslam öncesi Yukarı Mısır'da yaşamış olan biri tarafından yazılmış olduğunu düşünüyor. Daha sonra el yazmalarını 1981'de Macquarie Üniversitesi'ne satan bir antika satıcısı, 1970lerin sonunda veya 1980lerin başında bu yazmalarla karşılaşmış. O zamandan beri, çeşitli araştırmacılar bu metni okumaya çalışmışlarsa da hiçbiri şu ana kadar başarılı olamamış. 20 parşömen kağıttan oluşan metin Koptik dilde yazılmış; araştırmacılar 27 büyü, muhtelif dualar ve çizimlerden söz ediyorlar. Takımın raporuna göre, öyle görünüyor ki, daha sonra yazmalarda bütün haline getirilmiş belgeler, öncesinde iki ayrı metin olarak tasarlanmış. Araştırmacılar yazmalarda, aşk büyüleri, kötü ruhları uzaklaştırmak için yollar, -mesela günümüzde weil hastalığı olarak bilinen bir hastalığın tedavisi gibi- rahatsızlıkların nasıl tedavi edileceğine dair fikirler buldu. İsa ve Sethianlara Adem ve Havva'nın üçüncü oğluyla özdeşleştirilen dini gruplara ve daha önce bilinmeyen bir karakter, tanrısal bir figür olan Baktiotha ile özdeşleştirilen başka dini gruplara dair, sayısız referans buldular. Yakarışlarda değişik konuların bir arada oluşundan, iki araştırmacı belgenin, dönemin halkı için bir geçiş döneminin temsili olabileceğini iddia ediyor. Aynı zamanda, metni yazan ya da kullanan kişinin muhtemelen bir papaz ya da keşiş olmadığını , daha çok, insanların istek ve amaçlarına ulaşmalarında el yazmasını bir araç olarak kullanan okur yazar tipte bir kimse olduğunu iddia ediyorlar. Bazı örnekler, bir kişinin işte daha başarılı olmasına yardım etmek için veya başkalarıyla iyi anlaşmayı kolaylaştıracak büyüler içeriyor. Bir büyü, bir kişinin bir başkasını emri altına almasını kolaylaştırmak için kullanılabilir.


Eskişehir Bilim Deney Merkezi tarafından düzenlenen Deney Seti Tasarım Yarışması başladı. Projenizi hazırlayıp yarışmaya katılın, tasarladığınız deney seti Bilim Deney Merkezi'ndeki yerini alsın. Yarışmaya lise ve üniversite öğrencilerinin yanı sıra 18 yaş üstü bilime gönül vermiş herkes katılabilir. Tasarım yarışması hakkında daha detaylı bilgilere ulaşmak için tıklayınız. | Sonuçlar Eskişehir Bilim Deney Merkezimizin web sitesinden ve Bilim Deney Merkezimizin kapısına asılarak duyurulacaktır. |Ön Değerlendirme Kurulundan geçen yarışmacılar duyurulacak tarih ve saatlerde Bilim Kurulu'na proje sunumlarını yapacaklardır. |Bilim Kurulu değerlendirmesinden sonra dereceye giren projeler Eskişehir Bilim Deney Merkezi web sitemizde ve Bilim Deney Merkezimizin kapısına asılarak duyurulacaktır. Ses; bir maddenin titreşimi sonucu meydana çıkan bir enerji türüdür. - Fısıldayan küre - Sesli borular - İletişim boruları Birim yüzeye etki eden dik kuvvete basınç denir. - Hava basıncının oluşturulması - Bernoulli topu - Kalp davulu - Galileo prensibi - Sıcak hava balonu Yeryüzü hareketli levhalardan oluşur. Çökme, kırılma, yer değiştirme gibi levhaların hareketi sonucu çeşitli doğa olayları meydana gelir. Tsunami, vortex ve deprem bu doğa olaylarından bazılarıdır. - Dalga oluşması - Tsunami oluşumu - Deprem simülatörü - El becerisi ve dikkat - Mekanik illüzyonlar - Mekanik çarklar kullanılarak illüzyon aletleri (2 adet) - Bisiklet kullanan iskelet - Magdeburg topları ve vakum düzeneği - Programlanabilir Robot - Robot - Van De Graaf - Tren - Vakumda Zil Fiziğin optik olarak adlandırılan dalı ışığın davranışını inceler. Optikte girişim ve yansıma-kırılma olayları bulunmaktadır. Yansıma ve kırılma günlük hayatta çıplak gözle görülebilen olaylardır. - Sulu prizma - Suda ışığın kırılması - Praksinoskop - Sanal görüntü oluşturulması - Uçuran ayna - Çiz çizebiliyorsan - Dipsiz kuyu - Kesik aynalar - 3D Mikroskop - 3D kartlar - Dişli çarkların kombinasyonu - Halat üzerinde bisiklet kullanılması - Dikdörtgen tekerlekli bisiklet - Tırmanan koni - Palanga sistemini anlatan düzenek - Pendulum - Jiroskop


İsveç ve Danimarka' daki araştırmacılar, rulodan ruloya basım methodunu kullanarak esneyebilen ışık yayan kağıtları etkili bir şekilde gazete basar gibi basmayı başardı. Bu çalışmayla gelecekteki elektronik kağıt, akıllı paketleme ve parlayan panellerin önü açılmış oldu. Organik ışık yayan diotlar telefonlar ve televizyonlarda sıkça kullanılmakta fakat, büyük çapta uygulamalar için halen oldukça pahalı. Bu ekranlar pek çok farklı malzemeninçok ince tabakalar halinde dizilmesiyle yapılıyor ve halen ucuz ve seri üretim yapılabilmesi için henüz bir yöntem bulunamadı.Ayrıca bu malzemelerin bazıları oksijen ve suyla reaksiyona giriyor. İsviçre Umea Üniversitesi ve Danimarka Teknik Üniversitesi'nden araştırmacılar, ışık yayan elektro kimyasal hücrelerin büyük çaplı üretimlerde OLED' lere alternatif olabileceğini ve rulodan ruloya basım methoduyla uygun koşullar altında LEC sayfaları şeklinde üretilebileceğini gösterdi. LEClerde 3 tabaka kullanılıyor, iki tabaka elektrotlarla elektrik akımını iletirken, bir tabaka da elektrik akımını ışığa dönüştürüyor. Ekip LEC yapraklarını esnek polietilen tereftalat malzemeden üretti. Ekip slot-die rulo kaplayıcı kullanarak, maddeyi indiyum kalay oksit üzerine 14 nm ZnO nano parçacık tabakasıyla kaplayarak katod oluşturdu. Aktif mürekkep tabakası, organik çözeltinin karışımından oluşuyor ve sarı ışık veren polimer ve elektrot katoda yerleşmiş oluyor.Son olarak anot mürekkep en üst aktif tabakayı oluşturuyor. Son ürün ise 150 m kalınlığında ve 1 m ışık yayan tabakaya sahip , mekanik direnci yüksek PET folyo oluyor. Rulodan ruloya üretim çok verimli bir yöntem ve ayrıca Danimarkalı ekip bunu çoktan organik güneş hücreleri üretmede kullandı.Böylece oldukça ucuza ışık yayan sayfalar üretebilecek. Böylece daha önce hayatın hiçbir alanında görmediğimiz kadar enteresan ve çarpıcı bir şekilde duvar kağıtlarından , paketlemeye ve de giyime kadar her alanda ışıkları göreceğiz. Yakın gelecekte evde kullandığımız yazıcılarda bile ışıklı kağıtlar basabileceğiz.


Bir gökbilimciler ekibi yakın gökadaların renkli kozmik havai fişekleri andıran yeni gözlemlerini yayınladı. Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskobu ile elde edilen görüntüler gökadaların farklı bileşenlerini ayrı renklerde göstererek gökbilimcilerin buradaki genç yıldızların ve çevrelerindeki gazın konumlarını tespit etmelerini sağladı. Alınan yeni verileri ESO'nun ortağı olduğu Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi gözlemleri ile birleştiren ekip yıldızları oluşturan gazı neyin tetiklediği konusuna yeni bir ışık tutacak. Gökbilimciler yıldızların gaz bulutlarında oluştuklarını biliyor, ancak yıldız oluşumunu neyin başlattığı ve bir bütün olarak gökadaların buradaki rolü gizemini koruyor. Bu süreci anlamak için bir grup araştırmacı yerde ve uzayda konuşlu güçlü teleskopları kullanarak değişik türden yakın gökadaları gözleyerek yıldız doğumuna imkan veren farklı gökada bölgelerini taradı. Aynı zamanda Fransa, Lyon Üniversitesi'nde de çalışan Emsellem ve ekibi Şili'deki Atacama Çölü'nde bulunan ESO'nun VLT'si üzerindeki Çoklu Birim Tayf Kaşifi aygıtı ile alınan gökada taramalarının son setini yayınladı. MUSE'yi kullanarak yeni yıldızları ve çevrelerinde onların ısıtarak aydınlattığı, devam eden yıldız oluşumunun açık bir delili olan sıcak gazın izini sürdüler. Yeni MUSE görüntüleri aynı gökadaların ALMA ile alınan ve bu yılın başında yayınlanan gözlemleriyle birleştirildi. Şili'de bulunan ALMA özellikle soğuk gaz bulutlarını görüntülemek için uygundur gökadalarda yıldız oluşumundan sorumlu olan hammaddeyi sağlayan kısımlar. MUSE ve ALMA görüntülerini birleştiren gökbilimciler yıldız oluşumunun gerçekleştiği ve gerçekleşmesinin beklendiği bölgeleri inceleyerek, yeni yıldızların doğumunu tetikleyen, hızlandıran ya da durduran etkileri daha iyi anlamaya çalışıyor. Ortaya çıkan dikkat çekici görüntüler komşu gökadalardaki yıldız doğumevlerine renkli bir bakış açısı getirecek. Gökbilimciler şimdi PHANGS ekibinin elde ettiği MUSE ve ALMA verilerinin zenginliği sayesinde bu sorulara cevap verebiliyor. Görüş alanındaki her bir bölgenin tayfını toplayarak, geleneksel aygıtlardan çok daha zengin bilgiler sağlayan MUSE sayesinde gökbilimciler kozmik nesnelerin özelliklerini ve doğasını ortaya çıkarıyor. Ilık gaz bulutsularından 30 bin tane gözleyen MUSE, PHANGS projesi için farklı gökada bölgelerinden yaklaşık 15 milyon tayf verisi topladı. Diğer yandan ALMA gözlemleri sayesinde gökbilimciler 90 yakın gökada içindeki yaklaşık 100 bin soğuk-gaz bölgesini görüntüleyerek yakın Evren'deki yıldız doğumevlerinin sıra dışı keskinlikte bir atlasını oluşturdular. ALMA ve MUSE'ye ek olarak PHANGS projesinde NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler de yer almaktadır. Çeşitli gözlemevlerinin seçilmesi sayesinde ekip gökada komşularımızı farklı dalga boylarında tarayarak, her dalga boyu aralığı ile gözlenen gökadalardaki farklı kısımları ortaya çıkarmaya çalışıyor. Bir araya getirdiğimiz gözlemler sayesinde yıldız doğumevlerinin oluşumundan, yıldız oluşumunun başlangıcına ve son olarak bu doğumevlerinin yeni doğan yıldızlarca yok edilmesine kadar yıldız doğumunun farklı aşamalarını tekil gözlemlerle mümkün olandan daha ayrıntılı olarak araştırabiliyoruz, diyor İtalya, Floransa'daki INAF-Arcetri'den PHANGS ekibi üyesi Francesco Belfiore. PHANGS projesi ile yapılan çalışmalara gelecekte göreve başlayacak NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu gibi teleskop ve aygıtlarla devam edilecektir. Bu şekilde elde edilecek veriler ESO'nun bu on yılın sonuna doğru çalışmaya başlayacak olan gelecekteki Aşırı Büyük Teleskobu için ön gözlemleri hazırlamış olacak ve sonrasında yıldız doğumevi gibi yapılar daha ayrıntılı olarak incelenebilecektir. The international PHANGS team is composed of over 90 scientists ranging from Master students to retirees working at 30 institutions across four continents. The MUSE data reduction working group within PHANGS is being led by Eric Emsellem and includes Francesco Belfiore , Guillermo Blanc , Enrico Congiu , Brent Groves , I-Ting Ho , Kathryn Kreckel , Rebecca McElroy , Ismael Pessa , Patricia Sanchez-Blazquez , Francesco Santoro , Fabian Scheuermann and Eva Schinnerer . Go to the ESO public image archive to see a sample of PHANGS images. Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u , ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones'te 39-metre çaplı gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir. ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı'nda bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi'nden uzman kişiler yer almaktadır.


ESO'nun Şili'de bulunan teleskopları ilk kez bir kütleçekimsel dalga kaynağının görünür ışıktaki karşılığını tespit etti. Bu tarihi gözlemlere göre gözlenen bu eşsiz nesne iki nötron yıldızının birleşmesinin sonucu. Bu şekildeki şiddetli birleşme olayları kilonovalar denilen uzun süreli olaylar Evren'e altın ve platin gibi ağır elementler saçmaktadır. Bu keşif, çok sayıda makale şeklinde Nature ve diğer dergilerde yayımlanmış olup, kısa süreli gama-ışını patlamalarının arkasındaki nedenin nötron yıldızlarının birleşmesi olduğuna dair en güçlü kanıtları sağlamaktadır. Gökbilimciler küresel işbirliği çabaları ve ESO ile dünya genelindeki diğer tesislerin hızlı tepkileri sayesinde ilk kez aynı olaydan hem kütleçekimsel dalgaları hem de ışığı gözleyebildi. 17 Ağustos 2017 tarihinde NSF'nin Amerika'daki Lazer Girişimölçer Kütçekimsel-Dalga Gözlemevi , İtalya'da bulunan Virgo Girişimölçeri ile birlikte çalışarak Yeryüzü'ne ulaşan kütleçekim dalgalarını tespit etti. Şimdiye kadar yapılan beşinci kayıt olan bu olay, GW170817 olarak isimlendirildi. Yaklaşık iki saniye sonra, uzayda bulunan iki gözlemevi, NASA'nın Fermi Gama-ışın Uzay Teleskopu ve ESA'nın Uluslararası Gama-ışını Astrofizik Laboratuvarı , gökyüzünün aynı bölgesinden kısa süreli bir gama-ışını patlaması tespiti gerçekleştirdi. LIGO-Virgo gözlemevi ağı, kaynağı içerisine yüzlerce dolunay ve milyonlarca yıldız alacak, güney gökküresindeki geniş bir bölgede konumladı . Şili'de gece başladığında birçok teleskop gökyüzünde bu bölgeyi inceleyerek, yeni kaynakları arıyordu. Bunlar arasında ESO'nun Paranal Gözlemevi'ndeki Görünür ve Kırmızı-ötesi Gökbilim Tarama Teleskopu ve VLT Tarama Teleskopu ile, ESO'nun La Silla Gözlemevi'ndeki İtalyan Hızlı Göz Kundağı teleskopu, Las Cumbres Gözlemevi'ndeki LCO 0.4-metrelik teleskop ve Cerro Tololo Ortak-Amerikan Gözlemevi'ndeki Amerikan DECCam bulunmaktaydı. Swope 1-metrelik teleskopu yeni ışık-kaynağı noktasını ilk duyuran gözlemi gerçekleştirdi. Su yılanı takımyıldızındaki merceksi gökada NGC 4993'e oldukça yakın bir bölgede görülen kaynağın yerini, ardından VISTA teleskopu neredeyse aynı zamanda kırmızı-ötesi dalgaboyunda belirledi. Gecenin ilerleyen saatlerinde Hawaii adasındaki teleskoplar Pan-STARRS ve Subaru'da hızla gelişen olayı izleyerek kaydettiler. ESO'nun başlattığı şimdiye kadarki en büyük fırsat hedefi gözlem kampanyasına ESO ve ESO-ortağı birçok kurumun teleskopları katılarak, nesnenin tespitini takip eden haftalarda gözlemler gerçekleştirildi . ESO'nun Çok Büyük Teleskopu , Yeni Teknoloji Teleskopu , VST, MPG/ESO 2.2-metrelik teleskop ve Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi hep birlikte olayı ve sonrasındaki etkilerini geniş bir dalgaboyu aralığında gözledi. Aralarında NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu'nun da yer aldığı dünya genelinde yaklaşık 70 gözlemevi olayı takip ederek gözlemler yaptı. Hem kütleçekim dalgası verileri hem de diğer gözlemlere göre GW170817'nin uzaklığı NGC 4993 ile aynı, yani Yeryüzü'nden yaklaşık 130 milyon ışık-yılı uzaklıkta. Bu, kaynağı şimdiye kadar gözlenmiş olan hem en yakın kütleçekim dalgası olayı, hem de en yakın gama-ışın patlaması kaynaklarından biri yapmaktadır . Uzay-zamandaki dalgalanmalar olarak bilinen kütleçekim dalgaları hareket halindeki kütleler tarafından oluşturulmakta ve sadece en yoğun, çok büyük kütleli nesnelerin hızlarındaki ani değişimlerde ortaya çıkanları tespit edilebilmektedir. Buna benzer bir olay nötron yıldızlarının birleşmesi olup, bunlar yüksek-kütleli yıldızların süpernova patlamalarından geride kalan, kendi içlerine çökmüş, aşırı yoğun çekirdeklerdir . Bu birleşme olayları kısa süreli gama-ışın patlamaları için öne sürülen en güçlü hipotezdir. Bu tür bir olaydan sonra tipik bir novadan 1000 kat daha parlak olan kilonova olarak bilinen bir patlama olayının gerçekleşmesi bekleniyor. GW170817'ye ait hem kütleçekim dalgaları hem de hem de gama ışınlarının neredeyse eş-zamanlı gerçekleştirilen tespitleri ümitleri yeşerterek, aslında nesnenin uzun süredir aranan bir kilonova olduğunu gösterdi ve ESO tesisleri ile yapılan gözlemler de teorik tahminlere oldukça yakın dikkat çekici özelliklerini ortaya çıkardı. Kilonovalar 30 yıldan uzun bir süre önce önerilmiş olsa da, ilk onaylanmış gözlemi bu oldu. İki nötron yıldızının birleşmesinden sonra hızla genişleyen bir patlamayla radyoaktif ağır kimyasallardan oluşan elementler ışık-hızının beşte biri hızında kilonovayı terk etti. Takip eden birkaç gün içinde kilonavanın rengi, gözlenen diğer tüm yıldız patlaması türlerinden daha hızlı bir şekilde, maviden kırmızıya dönüştü. ePESSTO ve VTL üzerindeki X-shooter aygıtı, sezyum ve tellür varlığının nötron yıldızı birleşmesinden atıldığını göstermektedir. Bu ve diğer ağır elementler, nötron yıldızı birleşmesinde üretilerek, olayı takiben oluşan kilonova ile uzaya fırlatılmaktadır. Bu gözlemler, demirden ağır elementlerin oluşumunu, şimdiye kadar sadece teorik olarak önerilen ve r-süreci çekirdek birleşmesi olarak bilinen, yüksek-yoğunluğa sahip yıldızsal nesnelerde gerçekleşen çekirdek birleşmeleriyle meydana geldiğini belirtmektedir. Elde edilen veriler teoriyle inanılmaz şekilde uyum sağlıyor. Bu teorisyenler için bir zafer, LIGO-VIRGO olaylarının kesinlikle gerçek bir doğrulaması ve böyle hayret verici bir kilonova veri setine sahip olmak ESO için büyük bir ilerlemedir, diye ekliyor Nature Gökbilim makalelerinden birinin başyazarı Stefano Covino. ESO'nun gücü büyük ve karmaşık gökbilim projeleri ile başa çıkabilecek ve acil durumlu olaylarda, hemen harekete geçebilecek geniş bir aralıkta teleskop ve aygıtlara sahip olmasında yatıyor. Artık çoklu-dalgaboyu gökbiliminde yeni bir çağa başlıyoruz! diye ekliyor makalelerden birinin başyazarı Andrew Levan. LIGO Virgo tespiti ile kaynağın alanı gökyüzünde yaklaşık 35 derece kareye kadar saptanmış oldu. Gökada sadece Ağustos akşamlarında gözlenebilirdi, sonrasında Güneş'e çok yakın olduğundan Eylül ayında gözlenemedi. Gözlemler VLT tesisindeki Birim Teleskop 2 (UT2) üzerindeki X-shooter tayfçekeri; Birim Teleskop 1 (UT1) üzerindeki Odak Daraltıcı ve Düşük Dağılımlı Tayfçeker 2 (FORS2) ve Nasmyth Uyarlamalı Optik Sistemi Yakın Kırmızı-Ötesi Görüntüleyici ve Tayfçeker ; Birim Teleskop 3 (UT3) üzerindeki Görünür Çoklu-Nesne Tayfçekeri ve VLT orta-Kırmızı-Ötesi Görüntüleyici ve Tayfçeker ve Birim Teleskop 4 (UT4) üzerindeki Çoklu Birim Tayf Kaşifi ve Yüksek Duyarlıklı Geniş-alan K-Bant Görüntüleyici ile yapılmıştır. VST'de OmegaCAM ve VISTA'da VISTA Kırmızı-ötesi Kamera kullanılmıştır. ePESSTO programı kapsamında NTT'nin görünür ışık tayfları ESO Sönük Nesne Tayfçekeri ve Kamerası 2 (EFOSC2) ve kırmızı-ötesi tayfları ISAAC'in Oğlu tayfçekeri ile alınmıştır. MPG/ESO 2.2-metrelik teleskop gözlemleri ise Gama-Işın Patlaması Optik/Kırmızı-ötesi Dedektörü ile yapılmıştır. Yeryüzü ile nötron yıldızı arasındaki 130 milyon ışık-yılı değerindeki görece küçük olan mesafe gözlemleri mümkün hale getirmiştir. Çünkü ilk dört kütleçekimsel dalga tespitindeki olaylar olan birleşen karadeliklere göre, birleşen nötron yıldızları daha zayıf kütleçekim dalgaları oluşturmaktadırlar. Bir çift sistemde bir nötron yıldızı diğeri etrafında dolandığı esnada kütleçekim dalgası yayarak enerji kaybederler. Yıldızlar yakınlaşmaya devam ederek sonunda bir araya gelirler ve yıldızsal kalıntılarının bir kısmı Einstein'ın ünlü E=mc2 eşitliğinde açıklandığı gibi kütleçekim dalgaları şeklinde şiddetli bir patlamayla enerjiye dönüşür. Bu araştırma bir dizi makale şeklinde Nature, Nature Astronomy ve Astrophysical Journal Letters dergilerinde yayımlanmak üzere sunulmuştur. Araştırma ekibinde yer alan üyeler bu PDF dosyasında listelenmiştir. Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u , ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones'te 39-metre çaplı gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir. ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı'nda bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi'nden uzman kişiler yer almaktadır. NSF tarafından desteklenen LIGO'nun işletimini Caltech ve MIT yapmakta ve Başlangıç ve Gelişmiş LIGO projelerini yürütmektedirler. İleri LIGO projelerinin finansmanı NSF ile birlikte projelere ciddi katkılar ve destek sunun Almanya , İngiltere ve Avustralya tarafından sağlanmaktadır. LIGO Bilimsel İşbirliğine dünya genelinde 1200'den fazla bilim insanı katılım sağlamaktadır ve bunlar arasında GEO İşbirliği'de yer almaktadır. Diğer ortaklar bu bağlantıda listelenmiştir: http://ligo.org/partners.php. Virgo işbirliğinde 20 farklı Avrupalı araştırma grubundan gelen 280'den fazla fizikçi ve mühendis bulunmaktadır: Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'nden altı; İtalya Ulusal Çekirdek Fiziği Enstitüsü'nden sekiz, Hollanda Nikhef'ten, Macaristan'daki MTA Wigner RCP'den; Polonya'daki POLGRAW grubundan; İspanya'daki Valencia Üniversitesi'nden ve CNRS, INFN ve Nikhef tarafından finanse edilen İtalya, Pisa yakınlarında Virgo dedektörüne ev sahipliği yapan Avrupa Kütleçekim Gözlemevi EGO laboratuvarından iki ekip. - Ekip üyeleri - SSS (PDF dosyası, 184 KB) - Bilgi notu (PDF dosyası, 105 KB) - Bilimsel makale 1: Spectroscopic identification of r-process nucleosynthesis in a double neutron star merger, by E. Pian et al. in Nature. (PDF dosyası, 196 KB) - Bilimsel makale 2: The emergence of a lanthanide-rich kilonova following the merger of two neutron stars, by N. R. Tanvir et al. in Astrophysical Journal Letters (PDF dosyası, 843 KB) - Bilimsel makale 3: The electromagnetic counterpart to a gravitational wave source unveils a kilonova, by S. J. Smartt et al. in Nature (PDF dosyası, 9 MB) - Bilimsel makale 4: The unpolarized macronova associated with the gravitational wave event GW170817, by S. Covino et al. in Nature Astronomy (PDF dosyası, 230 KB) - Bilimsel makale 5: The Distance to NGC 4993 The host galaxy of the gravitational wave event GW17017, by J. Hjorth et al. in Astrophysical Journal LettersPaper 6: The environment of the binary neutron star merger GW170817, by A. J. Levan et al. in Astrophysical Journal Letters (PDF dosyası, 2.4 MB) - Bilimsel makale 6: The environment of the binary neutron star merger GW170817, by A. J. Levan et al. in Astrophysical Journal Letters (PDF dosyası, 2.6 MB) - LIGO basın bülteni - Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1733.


Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskobu muazzam büyüklükte kozmik bir çarpışmanın sonucunu, NGC 7727 galaksisini, görüntüledi. Bu dev, iki gökadanın yaklaşık bir milyar yıl önce başlayan birleşmesi olayı sonucunda doğdu. Bunun merkezinde ise bu zamana kadar bilinen en yakın süper kütleli kara delik çifti bulunmakta, ki bu iki nesnenin kaderlerinde bütünleşip çok daha büyük kütleli bir karadelik olmak var. Tıpkı sokakta yürürken birine çarpma olasılığımız olduğu gibi, gökadalar da birbirlerine çarpabilirler. Fakat her ne kadar gökada boyutlarındaki etkileşimler dolu bir sokaktaki çarpışmadan çok daha şiddetli olsa da tekil olarak yıldızlar arası çarpışma genellikle görülmez; çünkü aralarındaki mesafe boyutlarına kıyasla çok daha fazladır. Bundan ziyade gökadalar birbirleri etrafında dans ederler ve bu sırada kütleçekiminin yarattığı gel-git kuvvetleri her iki dans partnerinin de görünümünü dramatik olarak değiştirir. Yıldız, gaz ve tozların kuyrukları bu gökadaların çevresinde dönerken eninde sonunda yeni, birleşmiş bir gökada oluştururlar. Bu, bozulmuş ve güzel, asimetrik şekliyle gözlemlediğimiz NGC 7727'nin de oluşum hikayesidir. Bu kozmik ölçekteki çarpışmanın sonuçları ESO'nun VLT'sindeki Odak Düşürücü ve Düşük Dağılımlı Tayfölçeri 2 (FORS2) cihazıyla alınmış bu görüntüde muazzam bir belirginlikte görülüyor. Her ne kadar bu galaksi başka bir ESO teleskobu ile daha önce yakalanmış ise de bu yeni görüntü hem ana gövde hem de onun çevresindeki silik kuyruklarla ilgili daha ince ayrıntıları göstermekte. Bu ESO VLT görüntüsünde gökadaların birleşmesi sırasında iç içe geçmiş uzantıların yaratıldığını, bunların gökadalardan yıldız ve tozları çalarak NGC 7727'yi sarmalayan devasa kolları oluşturduğunu görüyoruz. Bu kolların bir kısmı görüntüde parlak mavi-morumsu noktalar olarak görülen yıldızlarla bezenmiş durumda. Bu görüntüdeki bir başka şey de gökadanın merkezinde, onun dramatik geçmişine işaret eden iki parlak noktadır. NGC 7727'nin merkezinde birleşme öncesindeki her iki gökadanın sahip olduğu çekirdek hala bulunmaktadır. Bunların her biri süper kütleli bir kara deliğe ev sahipliği yapmakta. Dünya'dan 89 milyon ışık yılı uzaklıkta Kova takımyıldızındaki bu süper kütleli kara delikler bize en yakın kara delik çiftidir. NGC 7727 içinde gözlenen kara delikler gökyüzünde birbirlerinden salt 1600 ışık yılı uzaklıkta bulunmakta olup astronomik ölçekte bir göz açıp kapatmaya benzer olan 250 milyon yıl içinde birleşmeleri beklenmektedir. Kara delikler birleştiği zaman daha da ağır bir kara delik meydana getirirler. Buna benzer şekilde süper kütleli kara deli çiftlerinin aranışının ESO'nun yaklaşan Aşırı Büyük Teleskop'u ile büyük bir atılım yapması bekleniyor. ELT'nin 2020lerin sonlarına doğru Şili'nin Atacama Çölü'nde çalışmaya başlaması planlanıyor. ELT ile birlikte gökadaların merkezlerinde bunun gibi keşiflerin çok daha fazlasını yapabilmeyi umuyoruz. İçinde bulunduğumuz gökadanın merkezinde de bir kara delik bulunmakta olup, en yakın komşumuz Andromeda Gökadası ile milyarlarca yıl içinde gerçekleşecek bir çarpışmanın yolundadır. Belki de bu beklenen çarpışmanın ortaya çıkaracağı gökada bizim şu anda NGC 7727'de gördüğümüz kozmik ölçekte dansa benzer bir şeyle sonuçlanacak. Bundan dolayı bu görüntü bize gelecekten bir parça sunuyor olabilir.


Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskopu üzerindeki VISIR aygıtı yeni keşfedilen büyük kütleli üçlü yıldız sisteminin bu dikkat çekici görüntüsünü elde etti. Eski bir Mısır tanrısının adı olan Apep takma adı verilen bu sistem belki de bulunan ilk gama-ışın patlaması öncülü olabilir. ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki VISIR ile yakalanan bu yılana benzeyen kıvrımların önünde patlamak üzere olan bir gelecek var; bu bir Wolf-Rayet yıldız sistemi olup, Evren'deki en yüksek enerjiye sahip kaynaklardan biri olabilir uzun süreli bir gama ışın patlaması . Bu kendi gökadamızda keşfettiğimiz bu türden ilk sistem, diye açıklıyor çalışmaya liderlik eden Hollanda Radyo Astronomi Enstitüsü'nden Joseph Callingham. Kendi arka bahçemizde bu türden bir sistem bulmayı hiç beklemiyorduk . Büyük kütleli yıldızların bir toz fırıldağı ile çevrelendiği bu sistem resmi katalog adıyla 2XMM J160050.7-514245 olarak bilinmektedir. Ancak gökbilimciler ona Apep demeyi tercih ediyor. Apep ismi kıvrımlı şeklinden, merkezi yıldızları çevreleyen bir yılanı andırmasından alıyor. İsmini aldığı eski Mısır tanrısı kaosu andıran dev bir yılandı böyle şiddetli bir sisteme tam oturuyor. Güneş tanrısı Ra'nın her gece Apep ile savaştığı tapınanların Ra'nın zaferini sağlamasıyla Güneş'in tekrar doğduğuna inanılıyordu. GRB'ler Evren'deki en güçlü patlamalardan biridir. Saniyenin binde birinden birkaç saate kadar sürebilirken, Güneş'in tüm ömrü boyunca üretebildiği enerjiyi bu sürede salabilirler. Uzun süreli GRB'lerin 2 saniyeden uzun süreli olanlar hızla dönen Wolf-Rayet yıldızlarının süpernova şeklindeki patlamalarından oluştuğu düşünülüyor. Bazı büyük kütleli yıldızlar yaşamlarının sonunda Wolf-Rayet yıldızlarına dönüşmektedirler. Bu aşama kısa sürelidir ve Wolf-Rayet yıldızları bu sürede sadece birkaç yüz bin yıl yaşayabilir kozmik zaman ölçeğinde göz açıp kapayıncaya kadar geçen süre. Bu sürede güçlü yıldız rüzgarları şeklinde çok miktarda madde atımı yaparlar ve bu maddenin hızı saatte milyonlarca kilometreye kadar çıkabilir. Apep'in yıldız rüzgarlarının hızı 12 milyon km/s olarak ölçüldü. Bu yıldız rüzgarları üçlü yıldız sistemini çevreleyen özenle hazırlanmış gaz dağılımları meydana getiriyor sistemde birbirleri etrafında dolanan bir çift yıldız ve onlara çekimsel olarak bağlı olan bir tekil yıldız bulunuyor. Görüntüde sadece iki yıldız benzeri nesne görünür olsa da, alttaki kaynak tekil gibi görülen çift Wolf-Rayet yıldızıdır. Bu çift Apep'i çevreleyen kıvrımlı yılanın şeklinden sorumludur ve iki Wolf-Rayet yıldızının yıldız rüzgarlarının çarpışmaya başlamasıyla oluşmuştur. Apep'in aşırı hızlı rüzgarlarıyla karşılaştırıldığında, toz fırıldağının sakin bir şekilde saatte 2 milyon km'ye yakın bir hızla kıvrımlaştığı ölçülmüş. Bunun kaynağının ise çiftlerden birinden farklı yönlere yavaş ve hızla atılan yıldız rüzgarı olduğu düşünülüyor. Bu o yıldızın kritik dönme hızına yakın olduğuna işaret ediyor yeterince hızla dönerse kendisini parçalayabilir. Bu kadar hızla dönen bir Wolf-Rayet yıldızının yaşamının sonunda merkezinin çökerek uzun süreli bir GRB ürettiğine inanılıyor. Şimdi Hollanda Radyo Gökbilim Enstitüsü'nde olan Callingham Sydney Üniversitesi'nde iken araştırma ekibi lideri Peter Tuthill ile birlikte çalışarak bu araştırmanın bir kısmını gerçekleştirmiştir. ESO teleskopları ile yapılan gözlemlere ek olarak ekip ayrıca Avustralya'daki Siding Spring Gözlemevi'ndeki Anglo-Australian Teleskopu'nu da kullanmıştır.


Gökbilimciler Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskobu yardımıyla yeni bir yıldız patlaması türü olan Mikronova bulundu. Bu patlamalar belirli yıldızların yüzeyinde meydana gelerek, her biri sadece birkaç saat içinde yaklaşık 3,5 milyon Büyük Gize Piramidi'ne eşit miktarda yıldız maddesini yakabilmektedir. Mikronova diyebileceğimiz bir olayın ilk kez keşif ve tespitini yapmış bulunuyoruz, diyor sonuçları bugün Nature'da yayımlanan çalışmaya liderlik eden, BK Durham Üniversitesi'nden gökbilimci Simone Scaringi. Bu olay yıldızlardaki termo-nükleer patlamaların nasıl gerçekleştiğine dair anlayışımızı zorluyor. Bunu bildiğimizi düşünürken, bu keşif sayesinde tümüyle başka bir yolun mümkün olabileceğini görmüş olduk, diye ekliyor. Mikronovalar aşırı güçlü olaylar olsa da, astronomik ölçekte küçük kalırlar; gökbilimcilerin yüz yıllardır bilgi sahibi olduğu, novalar olarak bilinen yıldız patlamalarından çok daha az enerji yüklüdürler. Her iki tür patlama da yaklaşık Dünya büyüklüğünde ancak Güneş kütlesi civarındaki ölü yıldızlar olan beyaz cücelerde gerçekleşmektedir. Bir ikili yıldız sisteminde eğer çiftler birbirlerine yeterince yakın mesafede ise bir beyaz cüce yoldaş yıldızdan çoğu hidrojen içerikli olan madde çalma işlemi gerçekleştirebilir. Bu gaz beyaz cücenin çok sıcak yüzeyine düştüğünde hidrojen atomlarının birleşerek helyuma dönüştüğü patlayıcı olayı tetikler. Novalarda bu termo-nükleer patlamalar yıldızın tüm yüzeyinde gerçekleşir. Bu tür patlamalar sayesinde beyaz cücenin tüm yüzeyi yanarak haftalar boyunca parlamasına neden olur, diye açıklıyor Hollanda, Amsterdam Üniversitesi'nden gökbilimci, eş-yazar Nathalie Degenaar. Mikronovalar daha küçük ölçekli, hızlı gerçekleşen benzer patlamalar olup, sadece saatler içerisinde gerçekleşirler. Güçlü manyetik alanlara sahip bazı beyaz cücelerde meydana gelen bu olayda madde yıldızın manyetik kutuplarına doğru taşınır. Hidrojen füzyonunun sınırlı bir bölgede gerçekleşmesini ilk kez görüyoruz. Bazı beyaz cücelerin manyetik kutuplarında kümelenen hidrojen yakıtı sayesinde, füzyon olayı sadece bu manyetik kutuplarda gerçekleşiyor, diyor Hollanda, Radboud Üniversitesi'nde gökbilimci ve çalışmanın eş-yazarlarından Paul Groot. Sonuçta ortaya mikro-füzyon bombaları çıkıyor ki bunlar bir nova patlamasının milyonda biri kadar güce sahipler, bu nedenle mikronava adını alıyorlar, diye açıklıyor Groot. Mikro kelimesi küçük anlamını ima etse de, yanlış anlaşılmasın: bu patlamalardan sadece birinde yaklaşık 20 000 000 trilyon kg, ya da ortalama 3,5 milyon Büyük Gize Piramidi'ne eş madde yakılmaktadır . Gökbilimcilerin yıldız patlamalarına dair anlayışlarını zorlayan bu yeni mikronovalar belki de önceden düşünüldüklerinden daha yaygındır. Evren'in ne kadar dinamik bir yer olduğunu tekrar hatırlamış oluyoruz. Bu olaylar aslında epey yaygın olabilir, ancak çok hızlı olduklarından yakalanmaları da zor oluyor, diye açıklıyor Scaringi. Ekip bu gizemli mikro-patlamalara ilk kez NASA'nın Geçiş Yapan Ötegezegen Tarama Uydusu verilerini analiz ederken rastladı. NASA'nın TESS uydusuyla toplanan verilere baktığımız sırada, beklenmedik bir şey keşfettik: optik ışıkta birkaç saat süren bir parıldama. Biraz daha araştırdığımızda, benzer birçok sinyal bulduk, diyor Degenaar. Ekip TESS ile üç mikronova olayı gözledi: iki tanesi bilien beyaz cücelerden, ancak üçüncüsünün beyaz cüce olup olmadığının anlaşılması için ESO'nun VLT'si üzerindeki X-shooter aygıtı ile daha fazla gözlem yapılması gerekiyordu. ESO'nun Çok Büyük Teleskobu yardımıyla, bu optik parlamaların tümünün beyaz cücelerden kaynaklandığını bulduk, diyor Degenaar. Bu, gözlem sonuçlarımızı yorumlamak ve mikronovaların keşfi için kritik önemdeydi, diye ekliyor Scaringi. Mikronovaların keşfi ile bilinen yıldız patlamaları listesine yenisi eklendi. Ekip şimdi büyük ölçekli tarama ve hızlı takip ölçümleri gerektirecek bu nadir bulunan olayları daha fazla yakalamak istiyor. VLT ya da ESO'nun Yeni Teknoloji Teleskobu gibi teleskoplardan alınacak hızlı tepki ile bir dizi uygun aygıt sayesinde bu gizemli mikronovaların ayrıntılarını ortaya çıkarabiliriz, diyor son olarak Scaringi.


Türkiye saatiyle 16:00'da 10 Nisan 2019'da bugüne kadar yapılmış en büyük kara delik keşfinin açıklanması bekleniyor. EHT diğer adıyla Event Horizon Teleskopu projesiyle dünya çapında teleskoplar birleştirilerek M87 galaksisindeki kara deliğin görüntüsünü aldı. Tüm dünyada ortak çalışmayla karadeliğin kaydedilen ilk fotoğrafı basın konferasında duyurulacak. EHT ekip üyeleri sonucu henüz duyurmasa da, bilim açısından çığır açan bir gelişme olduğunu belirtiyor. Bu proje ile belki de kara deliğin silüetini ilk kez gerçekten görebileceğiz. Tabi ki, bir kara deliğin içini görüntülemek imkansız, çünkü bu inanılmaz cisimler öyle güçlü bir çekim alanına sahipler ki, ışık bile onlardan kaçamıyor. Bu nedenle projenin ismi, dönüş olmayan noktadan bahsettiği için olay ufku.


Perimeter Ortaklığı Fakültesi'nden Matthew Johnson ve diğer bilim insanları çoklu evren teoreminin hipotezini bilimsel açıdan test edilebilir bir dünyaya taşımaya çalışıyor. Büyük patlamadan önce her şey sadece vakumdu. Vakum karanlık enerji adı verilen bir genişleme alanıyla kaplandı. Sanki bir demlikteki suyun buharlaşırken kabarcıklar çıkarması gibi balonlara ayrıldı. Her balon bir diğer enerjisi az olan vakumu içerdi ve halen hiçlikte değildi. Bu enerji nedeniyle balonlar genişlemeye başladı. Sonunda kaçınılmaz olarak bazı balonlar birbirlerine çarpmaya başladı. Buarada ikinci bir balonun üretilme ihtimali var. Bu balonlar birbirinden ayrı ve seyrekte olabilir ya da aynı bir köpükteki gibi birbirine yakında olabilir. Aslında hiç de kötü hikaye değil. Bilim insanları fiziksel açıdan motive olarak evrenin düşündüğümüzün aksine kozmik bir genişlemeden ibaret olmadığını destekliyor. Kozmik şişme ya da genişleme halen evrensel olarak kabul edilmiyor ve çoğu döngüsel evren modeli bu fikre aykırı. Her şeye rağmen genişleme evrenin erken gelişimine dair bazı gözlemsel kanıtlarla desteklenen birinci teori . Genişleme evrenin büyük patlamadan hemen sonra hızlı bir şekilde genişlediğini , o kadar hızlı ki, saniyenin trilyonda birinin trilyonda birinden trilyonda birinde uzayın bir nanometreden çeyrek milyar ışık yılı uzağa genişlediğini iddia ediyor. Bu inanılmaz fikir diğer astrofiziksel gözlemlere dair bilinmezleri çözebilir. Şişmenin şişme alanı yani vakum enerjisinden güç aldığı düşünülüyor. İşte bir şişme alanı hikayesini kabul ederseniz her şeyin başlangıçta vakum olduğu fikrine takılıyorsunuz. İşte genişleme teorisinde çoklu evrenlerin yaratılmış olması fikri tartışmaları başlatılıyor. Çoklu evren teorisinin destekçileri genişleme teorisine mantıklı bir fikir getirebilirler.Yine de bunun fizik değil metafizik olduğunu iddia eden alaycılar mevcut. Çünkü bilimsel açıdan halen test edilemiyor. Fizik bilimi toplanan veriler sayesinde anlam kazanıyor. İşte burada Matthew Johnson ve küçük ekibi çoklu evren teorisi bilimsel açıdan test etmek için yola koyuldu. Tüm araştırma programımız çoklu evrenlerle ilgili. Biz test edilebilir tahminlerden oluşan bir resim oluşturmak istiyoruz. Sonrasında dışarda arayabileceğiz, diyor Matthew Johnson. Johnson özellikle kabarcık evrenlerinin diğerleriyle çarpışmasına ilişkin spesifik kanıtlar bulmaya çalışıyor. Basamakları şöyle açıklıyor: Bütün evrenin simüle ediyoruz. Çoklu evren iki kabarcıkla başlıyoruz, sonra bu kabarcıklar bilgisayarda çarpıştırılıyor ve sonrasında farklı yerlere yerleştirdiğimiz gözlemcilere oradan nasıl göründüğünü soruyoruz. Tüm evreni simüle etmek ya da birden çok evreni simüle etmek oldukça zor, fakat görünüyor ki yine de çok zor değil. Evreni simüle etmek kolay, diyor Johnson. Simülasyonlar her atomu, her yıldızı veya her galaksiyi içermiyor aslında her şeyi açıklamıyor. Biz sadece en büyük boyutta olan cisimleri simüle ediyoruz. Tek ihtiyacımız çekimden dolayı bu kabarcıkları kabartacak cisimlere ihtiyacımız var. İşte bu aşamada çoklu evrenin favori modelini kullanıyorsunuz, bilgisayara sadece ne gördüğünü sormak kalıyor, diyor Johnson. Bu bilgisayar simülasyon programları açısından küçük bir adım ama çoklu evren kozmolojisi açısından büyük bir adım. İşte test edilebilirlik sayesinde çoklu evren modeli hayal ile gerçek bilim arasındaki sınırı geçilebilecek. Örneğin; bir kabarcık evreninin diğeriyle çarpışması gökyüzündeki disk kozmik mikrodalgada dairesel bir ezik oluşturmalı. İşte bu tarzdan bir disk önemli çarpışmanın oluşma olasılığı oldukça düşük olduğundan bu gibi çarpışma tabanlı modeller daha zor. Aynı zamanda ekip bu gibi balon çarpışmalarına dair diğer kanıtları da aramaya devam ediyor. Ekip ilk kez araştırmalarında gözlenebilir test edilebilir kanıtları sergileyerek çoklu evrenler üzerine ilginç bir çalışmaya imza atıyor.


Bilim insanları uzun süredir bilgi ve fiziksel evren arasındaki bağlantıdan şüpheleniyordu. Farklı paradokslar ve çeşitli deneyler ile bilginin fiziksel maddede nasıl kodlanmış olabileceğini araştırıyordu. Dijital çağ yardımıyla bu çalışma daha da ilerleyerek fizik ve bilgisayar alanında elle tutulur yeni uygulamaların doğmasına neden oldu. Portsmouth Üniversitesi'nden araştırmacılar evrendeki tüm maddenin ne kadar bilgiye depolanabileceğini tam olarak hesaplamaya çalıştı ve bu çalışmayı AIP Advances dergisinde araştırmayı yayınlandı. Evrendeki tüm madde bilgisinin 80 bit bilginin 6 ila 10 katı olabileceği düşünülüyor. Tabi bu tahmin türünün ilk örneği olmasa da bu çalışma enformasyon teorisine dayanıyor. Evrenin bilgi kapasitesi yarım yüzyıldır tartışma konusudur. Evrenin bilgi içeriğinin tahmine dayalı farklı denemeler olsa da bu araştırmada ne kadar bilginin tek bir elementsel parçacığa nasıl sığdırabileceğine dair eşsiz bir yaklaşım sergiledim, diyor yazar Melvin M. Vopson. Araştırmacılar bu tahmini yapmak için Shannon Enformasyon Teorisini kullanarak, gözlenebilir evrendeki her bir maddesel parçacığa 1.509 bit bilgi atadı. Matematikçi Claude Shannon tarafından, 1948'de oluşturulan bu bilgi teorisinden dolayı kendisine dijital çağın babası ünvanı verilmiştir. İlk kez bu yaklaşımı kullanarak evrenin içeriğine dair bilgi ölçülüyor ve bu sayede kesin sayısal bir tahmin yapılabiliyor. Tümüyle kesin olmasa da, sayısal bir tahmin deneysel tahminler için yeni bir potansiyel öngörüyor, diyor Vopson. Yapılan bu son araştırma sayesinde karadeliklerden bilginin nasıl çıktığı gibi bilgi ve fizik etkileşimi yolları bulunabilir. Buna rağmen, bilginin kesin fiziksel değeri halen anlaşılması oldukça zor bir konu. Yine de birçok radikal teoriyle bilginin fiziksel değeri ölçülebilir. Daha önceki çalışmalarda Vopson, maddenin katı, sıvı, gaz ve plazma halinin haricindeki 5. Hali olan karanlık maddenin bilgi olabileceğini öne sürmüştü. Ayrıca Vopson'un çalışması gözlenebilir evrendeki protonların toplam sayısını gösteren Eddington sayısının yeniden çıkarımını gösteren formülü de içeriyor. Bu çalışmadaki yaklaşım antiparçacıklar, nötrinolar ve bazı bilgilere dair varsayımları ihmal etse de her maddesel parçacık için bilgi tahmininde eşsiz bir araç olacak. Artık bu tahminleri test etmek için ve geliştirmek için pratik deneyler yapılabilir. Böylece bu hipotezi çürütecek ya da sağlamlaştıracak çalışmalar yapılabilir.


Herhalde herkes kara deliklerden korkar. Fakat hiç düşündünüz mü evrenin ne kadarında kara delik var ? İki tür kara delik var, yıldız kütleli kara delikler ve galaksilerin merkezinde yer alan dev yıldızlardan doğan süpermasif karadelikler. Her 1000 yıldızdan sadece biri öldüğünde kara delik üretecek kadar kütleye sahip oluyor. Samanyolu'nda yani galaksimizde 100 milyar yıldız var . Bu da 100 milyon yıldız kütleli kara delik demek. Evrenimizde ise ancak bir kaç yüz milyar galaksi gözlenebiliyor orada ise çok daha fazla galaksi var. Hepsini özetlersek tüm Evrenin 1000 de birinde normal akışta yıldız kütleli kara delik olması muhtemel. Süpermasif kara delikler ise biraz daha farklı . Galaksimizin merkezindeki kara delik bizden 26,000 ışık yılı uzakta. Sagittarius A-yıldızı adı verilen süpermasif kara delik o kadar büyük ki Güneş'ten 4,1 milyon kat daha ağır. İşte bu yüzden bunlara süpermasif deniyor. Yani bu kara delik gerçekten dev ve korkunç. Peki bu süpermasif kara delik galaksimizin ne kadarını oluşturuyor? Aslında Samanyolu'nun sadece 10.000 de biri kütlesinde. Fakat stellar kara delikler ise bu kara deliğin 10,000'de 11'i kadar kütleye sahip. İşte bu oran Evrenin tüm kütlesine evrensel kütlesine oranlandığında kara delikler evrenin 10,000'de 11'i kadar bir kütle oluşturuyor. Tabi her şey bununla bitmiyor bir de karanlık madde var. Bu madde ışığı emmediğinden ve maddeyle etkileşime girmediğinden sadece çekimsel etkisinden dolayı onun varlığından haberdarız. İşte evrenin % 75'ini de bu madde oluşturuyor. Astronomlar karanlık madde için evrenin ilk zamanlarında oluşabilecek kara delikler olduğunu düşünüyor. Bu mikroskopik kara deliklerin bir asteroit ya da daha fazla kütleye sahip olabileceği ve Büyük Patlama'dan sonraki yüksek basınç ve yüksek sıcaklık ortamında oluşabileceğini düşünüyor. Bu kara deliklere ilişkin deneyler sürüyor ve halen pek çok bilim insanı bunun geçerli bir açıklama olamayacağını düşünüyor.


Belki yarın, belki de milyarlarca yıl içinde tüm evren çökerek küçük sert bir küreye sıkışacak. Güney Danimarka Üniversitesi'nden fizikçilerin yaptığı yeni hesaplamalar sonucunda evrenin çökme riskinin daha önce düşünüldüğünden daha büyük olduğunu tespit etti. Yeni araştırma High Energy Physics dergisinde yayınlandı. Er ya da geç evrenin kuvvetlerinde yaşanacak radikal bir kayma sonucunda evrendeki en ufak parçacık bile aşırı ağırlaşacak. Dünya üzerinde her kum tanesi, güneş sistemindeki her gezegen ve her galaksi, normalde olduğundan milyonlarca ve milyarlarca kez daha ağırlaşacak ve felaketlere neden olacak. Bütün bu kütle süper sıcak ve ağır bir küre halinde ezilerek çökecek. Böylece bildiğimiz evren artık var olmayacak. Bu şiddetli prosese faz geçişi deniyor. Bu suyun buharlaşması ya da mıknatısların ısıtıldığında manyetik güçlerini kaybetmelerine benziyor. Evrendeki bu faz geçişi sırasında eğer Higgs alanı tarafından Higgs parçacıklarıyla bir balon yaratılırsa Higgs parçacıkları evrenin geri kalanından daha farklı bir değere sahip olacak. Eğer bu değer düşük enerjide ve balon yeterince büyükse, balon bütün yönlerde ışık hızıyla genişleyecektir. Eğer balonun içindeki elementsel parçacıklar kütleye ulaşırsa, balonun dışındakilerden daha ağır olacak ve bunlar bir araya gelerek süper dev merkezler oluşturacaklar. Çoğu teori ve hesaplamalar bu tarzda faz geçişini öngörse de, önceki hesaplamalarda bazı belirsizlikler var. Bu karşın biz daha kesin hesaplamalar yaptık ve iki şey açığa çıktı: Evet evren içine çökebilir ve çöküş eski hesaplamalardan daha da gerçek. Faz geçişi evrenin herhangi bir yerinde başlayacak evrenin her yerine yayılacak. Belki de bu çöküş evrenin bir yerinde başladı ve evrenin geri kalanı da yemeye geliyor. Ya da bu milyar yıl sonra başlayacak,bunu bilemeyiz, diyor Güney Danimarka Üniversitesi Parçacık Fiziği ve Kozmoloji Merkezi'nden Doktora Öğrencisi Jens Frederik Colding Krog. Jens Frederik Colding Krog ve meslektaşları faz geçişinin tahminine yarayan üç temel denklemi özellikle yeniden kontrol etti. Beta fonksiyonları adı verilen bu denklemler ışık parçacıkları ve elektronlar arasındaki etkileşimlerin gücü kadar Higgs bozonu ve kuarkların etkileşim gücüyle de alakalı. Bugüne kadar fizikçiler tek bir denklemle çalışırken, bugün CP3 ile gösterildi ki, üç denklem bir arada gerçekten işliyor her biri bir diğerine etkiyor. İşte bu üç denklemi kullanıldığında faz değişiminin sonucu olarak çökme olasılığının, tek bir denklem kullanıldığında olduğundan daha yüksek olduğunu gösterdi. Bu faz geçişi teorisi sadece evrenin çöküşünü tahmin eden bir teori değil. Bu teori aynı zamanda evrenin oluşumuna isim veren Büyük Patlama' dan temel alınarak Büyük Çöküş 'Big Crunch' olarak adlandırılıyor. Büyük patlamadan sonra bütün materyal küçük bir bölgeye enjekte edildi ve bu nedenle genişleme halen devam ediyor. İşte bundan dolayı genişleme bir gün duracak, bütün materyaller yeniden bir diğeriyle etkileşime girmeye başlayacak ve sonunda her şey birleşerek küçük bir bölgede toplanacak. İşte buna Büyük Çöküş deniyor. Son yapılan araştırmalar evrenin genişlemesinin hızlandığını gösteriyor, bu nedenle kozmolojik açıdan evrenin çökmesi için hiç bir neden yok.Bu nedenle muhtemelen Büyük Çöküş evrenin çökmesine neden olmuyor, diyor Jens Frederik Colding Krog. Yeni hesaplamalar evrenin çöküşünü yeniden öngörse de, bunun gerçekte hiç yaşanmama olasılığı da var. Faz geçişinin yaşanması için ön koşul; Higgs parçacığı dahil bugün evrende bugün bildiğimiz öz parçacıkların mevcut olmasıdır. Eğer evrende halen keşfedilmemiş parçacıklar varsa, bu da faz geçişine ait tahmini geçersiz kılar. Böylece çöküş iptal olur, diyor Jens Frederik Colding Krog. Son yıllarda yeni parçacıkların keşfi revaçta. Sadece 1-2 yıl önce Higgs parçacığının keşfedilmesi , yüksek enerji fiziği alanında araştırmalarını tetikleyerek, yeni parçacıkların arayışına soktu. CP3 te bazı fizikçiler Higgs parçacığının öz parçacık olmadığında yanılsa da, Higgs techni-kuarklar adı verilen çok küçük parçacıklardan ibaret. Ayrıca süper simetri teorisi de keşfedilmemiş parçacıklar olduğunu öngörüyor. Bu teoriye göre de elektron için selektron, foton için de fotine vb... Gerçi son bulgular bu teoriyi de zayıflattı. Bu araştırmadan Büyük Çöküş yani bildiğimiz adıyla kıyametin olasılığının yükseldiğini görüyoruz. Fakat her şeye rağmen bugün Büyük Çöküş tahmin edilemiyor. Bence sicim teorisi gibi teoriler oldukça Büyük Çöküş gibi sonlara halen çok var. - Oleg Antipin, Marc Gillioz, Jens Krog, Esben Molgaard, Francesco Sannino. Standard model vacuum stability and Weyl consistency conditions. Journal of High Energy Physics, 2013; 2013 (8) DOI: 10.1007/JHEP08(2013)034


Yıldızların birleşerek galaksileri, galaksilerin kümelenip, yıldız kümelerini ve bunlarda birleşerek süper yıldız kümelerini oluşturuyor. İşin boyutu düşünüldüğünde, matruşka benzeri birbiri içine geçmiş bu yapılanmanın nerede sonlanacağı düşündürücü gelmekteydi. Bilim adamları onlarca yıldır bu konu üzerinde tartışmaktalar, çünkü büyük boyutlarda bu kümelenmenin kozmoloji standart modellemesiyle çelişkili yanları var. Mevcut model Einstein denklemlerine göre hazırlandığından büyük boyutlarda bile her şeyin doğrusal olduğu farz ediliyor. Eğer büyük boyutlarda kümelenme ve dağılma oluyorsa, giriş modeli tekrardan düşünülmeli. Kozmologlar küçük boyutlarda , Evren'de madde yüksek derecede kümelendiğini belirtiyor. Bu nedenle, standart model sadece büyük boyutlarda Evren geçişlerinde maddenin homojen dağılımında ancak geçerli olabiliyor. Bununla birlikte, bazı bilimadamları Evrenin tümünün homojen olamayacağını savunuyor, bu da bütün boyutlarda Mandelbrot Fraktalı gibi kümelenebileceğini gösteriyor. Eğer Evren' in özellikleri fraktal yapısı gösteriyorsa, uzay ve zaman tanımı yanlış olacak ve Karanlık Enerji gibi kavramları öğrenmek daha zor ve karmaşık bir hal alacak. Yrd. Doç. Byn. Morag Scrimgeour Anglo- Avusturyalı Teleskopunu kullanarak, uzaklık boyutunun 350 milyon ışık ışık yılından fazla olduğunda, maddenin aşırı düzenli yayıldığını ve bunun fraktal şablonları için küçük bir kanıt olabileceği öne sürülüyor. Yeni bulunan verilen oldukça önemli olduğu, büyük çapta fraktal yapıda homojenliğe oldukça yakın bir evren olabileceği ve bunun da bütün kozmoloji çalışmalarını yeniden şekillendirebileceği söyleniyor.