Dişlerin nereden geldiğine dair iki teori vardır: Ya dış ölçeklerden ya da ağzın içinde bir yerden evrimleşmişlerdir. Yaklaşık 65 ila 100 milyon yıl önce Kuzey Amerika'da yaşayan soyu tükenmiş bir testere balığı olan Ischyrhiza mira türünün bir fosilini inceleyen araştırmacılar, dıştan içe fikri destekleyen daha fazla kanıt buldular. Günümüzün testere köpekbalıkları ve testere balıkları gibi, bu yaratık da yırtıcıları ve yiyecek aramayı savuşturmak için burnunun etrafında sivri sivri uçlar geliştirmişti. Rostral dişler olarak adlandırılan bu sivri uçların, vücudun geri kalanındaki pulların farklılaşmış versiyonları olduğu düşünülmektedir. Rostral dişler ve pullar arasındaki ilişkiyi inceleme girişiminde bulunan ekip, burun sivri uçlarının sert emayeoid dış katmanını analiz etti - ancak buldukları şey beklediklerinden önemli ölçüde farklıydı. Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'nden omurgalı paleontologu Todd Cook, "Şaşırtıcı bir şekilde, I. mira'nın rostral diş eti emayeoidi oldukça basit bir sistemdi" diyor. Özellikle, fosil üzerindeki emayeoid, modern köpek balığı dişlerindeki emayeloid ile, diş yüzeyine yakın düzgün çizgiler halinde düzenlenmiş ve daha aşağıda daha rastgele düzenlenmiş, paketlenmiş florapatit mikro kristal paketlerinden oluşmasıyla eşleşir. Bu katmanlardan geçerek diş yüzeyine dik olarak yerleştirilmiş paketlenmiş mikro kristaller bulunur. Bu farklı yönelimler köpekbalığı dişlerine güçlerini ve stres direncini verir ve bu yapı I. mira ile aynı gibi görünüyor. Cook, "Muhtemelen I. mira'nın rostral dişlerinin emayeoidinin demet halindeki mikrokristal düzenlemesi, mekanik kuvvetlere dayanmanın bir yolu olarak hizmet etti" diyor. Bu pulların ve dişlerin demet halindeki mikro yapılarını ayrı ayrı geliştirmeleri imkansız olmasa da, birinin birbiri ardına gelmesi daha mantıklıdır - başka bir deyişle, dişlerin nereden geldiğine dair dışarıdan içeriye hipotez. İlginçtir ki, araştırmacılar rostral diş eti analizlerine başladıklarında aslında dişlerin evrimsel tarihini araştırma niyetinde değillerdi, ancak bulgularının bu alanda gelecekteki çalışmalar üzerinde önemli bir etkisi olabilir. Cook, "Bu bulgu, ölçeklerin ağzın dışında karmaşık bir diş benzeri emayeoid geliştirme kapasitesine sahip olduğunu gösterdiğinden, dışarıdan içeriye hipotezini destekleyen doğrudan kanıt sağlıyor" diyor.


Bronz çağı Mezopotamya'sından bir eşek-kıçlı melez, insanlar tarafından yetiştirilen bir melez hayvanın bilinen en eski örneğidir. Ata benzer hayvanların kemikleri 4500 yıl öncesine dayanmaktadır ve antik atgiller kimliğini çevreleyen onlarca yıllık anlaşmazlığa son vermiştir. Titiz DNA dizilemesinden sonra, Institut Jacques Monod'dan gelen ekip, kemiklerin bir kunga'ya - dişi bir evcil eşek ile bir erkek yaban eşeğinin melezine - ait olduğuna inanmakta. Bulgular Science Advances dergisinde yayınlandı. Bugün kunga olarak bilinen 25 hayvanın kemikleri, 2006 yılında kuzey Suriye'deki bir kraliyet mezarı olan Tell Umm el-Marra'da keşfedildi. İskeletlerin tamamı atlara benzemekteydi, ancak farklı oranlara sahip olmaları arkeologları şaşırttı. Gizemli atgiller, Mezopotamya'da eski metinlerde ve ikonlarda da görülmektedir ve burada diplomasi, tören ve savaşta kullanıldıkları tasvir edilmektedir. Daha büyük kungalar araçları çekmek için kullanılırken, daha küçükleri tarımda, örneğin saban çekmek için kullanılmaktaydı. Kungalar, 4.500 yıllık bir Sümer mozaiği olan Ur Standardının Savaş panelinde tasvir edilmiştir. Ancak yeni çalışmanın arkasındaki ekip, genomlarını diğer türlerinkiyle karşılaştırınca bu gizemli hayvanların tam olarak ne olduğunu belirleyebildiler. İskeletlerin atlara, eşeklere veya onagerlere ait olmaması, araştırmacıları bunların bir melez olabilecekleri varsayımına yöneltti. Bunu doğrulamak için, Türkiye'de bulunan 11.000 yıllık bir at kemiğinden ve 19. yüzyıldan kalma son hayatta kalan Suriye yaban eşeklerinden alınan diş ve saçtan DNA dizilimi yaptılar. Suriye'deki iskeletlerin anne tarafından evcil eşeğin soyuna ve Suriye yaban eşeğinin baba soyuna sahip olduğunu buldular. Araştırmacılar, bu karışımın eşek mizacının ve vahşi eşek hızının mükemmel kombinasyonunu sağladığına inanıyor. Ortaya çıkan kunga, bir eşekten daha güçlü ve daha hızlı, ancak bir eşekten daha kolay evcilleştirilebilirdi. Ayrıca bir eşeğe göre altı kat daha pahalıya mal oldukları düşünülüyor. Erken Suriye-Mezopotamya uygarlığından akıllı küçük bir düzen, açıkça ileri bir üretme anlayışına sahipti. "Bu eski toplumların melez yetiştirme gibi karmaşık bir şey tasavvur etmelerini görmek şaşırtıcı, çünkü bu kasıtlı bir hareketti: evcil eşekleri vardı, Suriye yaban eşeklerini evcilleştiremeyeceklerini biliyorlardı ve atları evcilleştirmemişlerdi. Böylece, ana türlerin her birinde arzu edilen farklı karakterleri birleştirmek ve iki farklı türü yetiştirmek için kasıtlı olarak bir strateji geliştirdiler." dedi yazar Eva-Maria Geigl. Melez hayvanlar çoğunlukla kısır olduğundan, bu hiç de fena bir başarı değildi, yani her kunga kasıtlı olarak yaratılmış olmalıydı. Bu ekstra güçlük, kunga'nın nihai yok oluşunu açıklayabilir. 4.000 yıl önce evcil atın gelişi, Mezopotamya toplumlarına benzer şekilde güçlü, üremesi çok daha kolay olan, hızlı bir hayvan sağladı.


Şirketin ilk aşamalarında Steve Jobs ve Steve Wozniak tarafından yapılan orijinal bir Apple-1 bilgisayarı açık artırmada 400.000 dolara satıldı. Bilgisayar kendi döneminde sadece 200 adet üretildi ve bir kit olarak satışa çıktı. Artık işlevsel bir bilgisayar olarak tamamlanmış olan Apple-1, California'da John Moran Auctioneers tarafından açık artırmaya çıkarıldı. Orijinal kullanım kılavuzları ve kasetlere yüklenmiş yazılımlarla birlikte satıldı. Hawaiin Koa ağacından yapılmış olan ve orijinal olanları sadece tüm dünyada bir avuç kalmış olan Apple-1 bilgisayarın bir başka örneği, daha önce 2014'te 904.000 $ fiyata satılmıştı. Apple-1, ilk olarak Apple'ın kurucu ortağı Steve Wozniak tarafından tasarlandı ve daha sonra Steve Jobs tarafından piyasaya çıkarıldı. Bu Apple'ın satılık ilk ürünüydü ve iddiaya göre Jobs, üretimi finanse etmek için kendi arabasını birkaç yüz dolara sattı. 666 dolarlık, biraz da uğursuz bir fiyata satılan cihaz özel bir ahşap kutuda alıcılarının karşısına çıkmıştı. Apple-1, 456 kilobayt (şimdiki ortalama iPhone modelinden yaklaşık 300.000 kat daha az) depolama özelliğine sahipti ve bu kendi zamanı için çığır açıcıydı.


Facebook'un ebeveyn şirketi Meta'nın, Metaverse vizyonunu inşa etmek için beyinlere aç olduğu bildiriliyor, ancak büyük teknoloji rakipleri, yeteneklerinden savaşmadan vazgeçmiyorlar. Bloomberg'e göre, Noel'den önceki hafta Apple, en iyi performans gösteren mühendislerinden bazılarına 50.000 ila 180.000 $ arasında değişen ve sınırlı stok birimleri olarak verilen sürpriz ikramiyeler alacaklarını söyledi. Şirket tarafından genellikle yılın bu zamanında verilmeyen ikramiyelerin, yüksek performans gösterenlere, onları Meta'ya kaçmamaya ikna etmek için verildiği bildirildi. Silikon Vadisi'nin devlerinin birbirlerine karşı dikkatli olmak için iyi nedenleri var. Son zamanlarda, teknoloji şirketlerinin en iyi yetenekler için kıyasıya rekabet ettiğini ve rakiplerinin en parlak beyinlerini teşviklerle kazanabileceklerinden endişe duyduğunu gördük. Bloomberg'e göre Meta, son birkaç ayda Apple'dan yaklaşık 100 mühendisi kaçırırken, bir dizi üst düzey Meta çalışanı Apple'a gitti. Meta kısa süre önce, insanların diğer kullanıcılarla etkileşime girebileceği bir sanal gerçeklik ortamı olan Metaverse'i oluşturmaya yönelik ana planını duyurdu. Şu anda proje, VR kulaklıklarla yapılan bir Zoom toplantısından biraz daha fazlası gibi görünüyor, ancak önümüzdeki 10 ila 15 yıl içinde sürükleyici bir şekilde Ready Player One OASIS benzeri bir platform oluşturmak için yüce vizyonlara sahip. Bunu başarmak için şirket, önümüzdeki beş yıl içinde Avrupa Birliği içinde 10.000 yüksek vasıflı mühendisi işe alacağını söyledi. Ayrıca Metaverse'in sorumlu bir şekilde geliştirilmesini sağlamak için 50 milyon dolarlık finansman sağladığını duyurdu. Bununla birlikte, herkes bu iddialı istek konusunda iyimser değil. Önde gelen bazı uzmanlar, Metaverse'in siber güvenlik sorunlarından gücün kötüye kullanılmasına kadar bir dizi endişeyi gündeme getirdiğini öne sürdü. Elon Musk, fikrin abartılı olduğunu ve açıkçası biraz sıkıcı olduğunu düşünüyor. "Bu Metaverse fikrine katıldığımdan emin değilim. Elbette burnuna bir televizyon koyabilirsin. Bunun sizi "meta evrende" yaptığından emin değilim, biliyorsunuz," dedi Musk yakın zamanda muhafazakar hiciv haber sitesi The Babylon Bee ile bir podcast'te.


Beynin önemli bir bellek türü oluşturmak için kullandığı "gizli kod" sonunda kırıldı. Çalışan bellek olarak adlandırılan bu tür bellek, insanların bilgileri geçici olarak tutmasına ve değiştirmesine olanak tanır. Örneğin, bir telefon numarasını aradığınızda ve ardından çevirmek için rakamların sırasını kısaca hatırladığınızda veya bir arkadaşınızdan bir restoranın tarifini istediğinde ve sonra oraya giderken dönüşleri takip ettiğinizde, çalışan hafızayı kullanırsınız. Florida Eyalet Üniversitesi'nde psikoloji ve sinirbilim yardımcı doçenti olan Derek Nee, verdiği demeçte, yeni araştırma, çalışma belleği çalışmasında "ileriye dönük temel bir adımı" temsil ediyor, dedi. Onlarca yıldır bilim insanları, beynin geçici anıları nasıl ve nerede kodladığını merak ettiler. Bir teori, uzun süreli hatıraların baloya kiminle katıldığınıza dair hatıralar gibi beyindeki özel depolarda saklandığını öne sürüyor. Bir başka karşıt teori ise, "böyle özel depoların olmadığını" öne sürüyor. Bu alternatif teoride, çalışma belleği esasen, duyusal ve motor temsiller geçmişi geleceğe bağladığımızda ortaya çıkan bir fenomendir. Bu teoriye göre, aynı beyin hücreleri, bir telefon numarasını ilk okuduğunuzda, o numarayı işleyen hafızada tekrar tekrar okuduğunuzda olduğu gibi aydınlanır. 7 Nisan'da Neuron dergisinde yayınlanan yeni çalışma, bu teorilerin her ikisine de meydan okuyor. Algılama sırasında olanları yansıtmak ya da özel bellek depolarına güvenmek yerine, işleyen bellek, duyusal bilgi toplamanın bir adım ötesinde çalışıyor gibi görünüyor; çevreden yalnızca en alakalı duyusal bilgiyi çıkarır ve ardından bu bilgiyi nispeten basit bir kodda toplar. New York Üniversitesi'nde psikoloji ve sinir bilimi profesörü olan kıdemli yazar Clayton Curtis, "On yıllardır depoladığımız şeyin algıladığımızdan farklı olabileceğine dair ipuçları var" dedi. NYU'da doktora öğrencisi olan Curtis ve yardımcı yazar Yuna Kwak, işleyen belleğin gizemlerini çözmek için, beynin farklı bölgelerine kan akışındaki değişiklikleri ölçen, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme adı verilen bir beyin tarama tekniği kullandılar. Aktif beyin hücreleri daha fazla enerji ve oksijen gerektirir, bu nedenle fMRI beyin hücresi aktivitesinin dolaylı bir ölçüsünü sağlar. Ekip, bu tekniği, çalışan hafızalarını meşgul eden bir görevi yerine getirirken dokuz gönüllünün beyinlerini taramak için kullandı. Denemelerden birinde, katılımcılar yaklaşık dört saniye boyunca bir ekranda ızgaralardan veya eğik çizgilerden oluşan bir daire gördüler; ardından grafik kayboldu ve 12 saniye sonra katılımcılardan eğik çizgilerin açısını hatırlamaları istendi. Diğer denemelerde, katılımcılar aynı yöne kayan bir hareketli nokta bulutu gördüler ve onlardan nokta bulutunun hareketinin tam açısını hatırlamaları istendi. Katılımcılardan yalnızca eğik çizgilerin yönüne veya nokta bulutunun hareketinin açısına dikkat etmeleri istendi, bu nedenle araştırmacılar beyin aktivitelerinin yalnızca grafiklerin belirli özelliklerini yansıtacağını teorileştirdi. Araştırmacılar, karmaşık beyin aktivitesini görselleştirmek için bilgisayar modellemesini kullandılar ve farklı beyin hücresi gruplarındaki aktivitenin zirvelerini ve vadilerini temsil eden bir tür topografik harita oluşturdular. Görsel verileri işleyen beyin hücrelerinin belirli bir "alıcı alanı" vardır, yani bir kişinin görsel alanının belirli bir bölgesinde görünen uyaranlara yanıt olarak aktive olurlar. Ekip, modellerinde bu alıcı alanları hesaba kattı ve bu, katılımcıların beyin aktivitelerinin hafıza görevi sırasında ekranda gözlemledikleriyle nasıl ilişkili olduğunu anlamalarına yardımcı oldu. Bu analiz, beynin her grafiğin tüm ince ayrıntılarını kodlamak yerine, yalnızca eldeki görev için gereken ilgili bilgileri depoladığını ortaya çıkardı. Topografik haritalarda bakıldığında, bu bilgiyi kodlamak için kullanılan beyin aktivitesi basit, düz bir çizgi gibi görünüyordu. Çizginin açısı, katılımcılara hangi grafiğin gösterildiğine bağlı olarak ızgaraların oryantasyonu veya nokta bulutunun hareketinin açısı ile eşleşti. Bu çizgi benzeri beyin aktivite kalıpları, beynin görsel bilgiyi aldığı ve işlediği görsel kortekste ve hafıza işleme ve depolama için önemli bir bölge olan parietal kortekste ortaya çıktı. Nee, "Bu, temsilin ızgaralardan hareketten farklı bir şeye soyutlandığı gerçeğidir" dedi. Nee, çalışmanın bir sınırlamasının, ekibin gerçek dünyanın görsel karmaşıklığını mutlaka yansıtmayan çok basit grafikler kullanması olduğunu kaydetti. Bu sınırlama, işleyen bellekle ilgili birçok çalışmayı kapsar ve Nee, kendi araştırmasında benzer basit grafikleri kullandığını söyledi. "Alanın, bizi laboratuvardan pratik faydaya getirmek için doğal görsel deneyimlerimizle daha iyi eşleşen daha zengin uyaranlara doğru ilerlemesi gerekecek" dedi. Çalışan bellek, esasen algı ve eylem arasında bir köprü görevi görür.


Fütüristik insansı robotlar tasarlanırken bilim kurgu filmleri kesinlikle ihtiyaç duyulan bir numaralı şeyi öğretti: bir jetpack. Neyse ki, Istituto Italiano di Tecnologia'dan bilim insanları ekibi, iCub adlı çocuk boyutlarındaki robot için sırt çantası itiş sistemi üzerinde çalışıyor. Ekip, havaya çıkan robotların, yaralı insanları bulmak için arama ve kurtarma ekiplerine benzersiz bir yardım sağlayacağına inanıyor. Aynı zamanda robotun nesneleri manipüle etme ve insanların giremeyeceği alanlara girme gibi yeteneklerini koruyacağına inanılıyor. Belki de Iron Man'den ilham alan iCub, robotik ellerinin avuçlarında yön değiştirmesine ve kolayca yükselmesine yardımcı olan itiş sistemleriyle donatılacak. Hedefe ulaşıldığında, acil durumlarda iCub kapıları açabilir, vanaları kapatabilir ya da hayatta kalanlar için iç ve dış afet bölgelerini araştırabilir. Web sitelerinde, 2004 Hint Okyanusu depremi ve tsunamisi 14 ülkede yaklaşık 230.000 insanı öldürdü, 140.000 kişinin yaralanmasına neden oldu ve sonuç olarak 1.74 milyon insanın bakıma alınması ve yerinden edilmesi gerekti. Ne yazık ki, robotik bu felaket senaryolarında uygun fiyatlı çözümler sunmak için hala geride kalıyor. İnsansı robotlar, iç mekan denetimi ve manipülasyon görevleri için kullanılabilir, ancak robotlar dış mekan denetimi ile mücadele eder." diye yazıyor. İnsansı robotları Arama ve Kurtarma için yeniden tasarlarken robotik ekiplerinin karşılaştığı mücadele budur. Manipülasyon yapabilen robotlar genellikle nispeten hareketsizdir, keşif için kullanılanlar ise bu işlevsellik ile sınırlıdır. İnsansı bir robota hava hareketi eklemenin bunu düzeltmenin yolu olduğuna inanıyorlar. Şimdiye kadar yaptıkları araştırmalar, robotun havadayken yüksekliği ve konumu kontrol etmesi için algoritmalar geliştirirken, kollara bağlanacak güçlü türbinleri modellemek için doğru bir test tezgahı geliştirdiler. İlk Iron Man filminin bize öğrettiği gibi, uçuş sırasında doğru kontrolü elde etmek kesin bir bilimdir, 2 dakikalık bir film montajına sığabilecek bir şey değil. Jet motorlarını gösteren videoları dikkate alınması gereken bir şeyse, bu şey çok hızlı gidecek. "Beş yaşındaki bir çocuğun" boyunda (104 cm) ve motorlar olmadan 33 kilogram ağırlığındaki küçük robota bağlanan iki itiş sistemi, robotun hayatta kalanlara ulaşmasını sağlayacaktı. Araştırmanın ilk günleri olmasına rağmen, şimdiden dünya çapında 40 iCub üzerinde çalışılıyor. Bu nedenle, deprem ve benzeri afetlerden kurtulanların gördükleri ilk şey, bulundukları yere inen ve konumlarına kurtarma çağrısı yapan bir jetpacking robotu olması çok uzun sürmeyebilir. Gerçekten gelecekteyiz.


Çiftçilik söz konusu olduğunda insanların memeliler arasında benzersiz olduğu düşünülüyordu - ancak tanımlar konusunda ne kadar katı olduğumuza bağlı olarak, gıda yetiştirmek için araziye yönelme konusunda yalnız olmadığımız ortaya çıktı. Bilim insanları, cep sincaplarının da bir tür tarım uyguladıklarını keşfettiler. Küçük canlılar tarafından inşa edilen yuvaları içeren bir tarlada yapılan ölçümler, onların sadece evlerinde büyüyen uzun yapraklı çam köklerini hasat etmediklerini, onları yetiştirdiklerini gösteriyor. Yüzlerce metre uzunluğundaki bu dolambaçlı tüneller sürekli olarak değiştirilir ve yeniden işlenir. Çiftçiliği neyin oluşturduğu ve neyin oluşturmadığı konusunda bazı bilimsel tartışmalar olsa da yeni çalışmanın arkasındaki araştırmacılar, kök yönetimi söz konusu olduğunda yer sincaplarının ne yaptıklarını bildiklerine dair birkaç açık göstergelere işaret ediyor. Gopher araştırma projesi, genellikle kök büyümesi tarafından baskı altına alınan kanalizasyon borularından ilham aldı. Ekip, köklerin sürekli olarak yer sincaplarının yaşadığı tünelleri istila etmeye çalışıp çalışmadığını ve kemirgenlerin yeni yuvaların yanı sıra halihazırda yapılmış tünellerdeki besin kaynaklarını nasıl yetiştirebileceğini görmek istiyordu. Araştırmacılar, bir gopher ağ tünelinin izole bir bölümünde kök büyümesini inceleyerek, tünel ağında büyüyen kökün, yaratıkların ihtiyaç duyduğu günlük kalorinin yüzde 20-60'ını sağlayabileceğini hesapladılar. Kökler yuvalara ulaştığında, sincap kakası ve çiş yoluyla büyümeleri devam eder. En karmaşık çiftçilik biçimi olmasa da araştırmacılar, bunun, insanların yaptıklarına benzer bir şey sayılabileceğini öne sürüyorlar. Hayvanların ekinlerini korumak için zaman ve enerji harcadıkları da açıktır. Başka bir deyişle, yuvaların bakımı ve köklerin büyümeye devam edebileceği koşulların yönetimi, bunu bir çiftçilik biçimi yapan şeydir. Florida Üniversitesi'nden zoolog Veronica Selden, "Köklerin büyümesi için bu mükemmel ortamı sağlıyorlar ve onları atıklarıyla gübreliyorlar" diyor. Tünellere giren kökler, gopherlerin sahip olduğu tek besin kaynağıdır. Araştırmacıların dediğine göre, onlar aynı zamanda önemli "ekosistem mühendisleri" - kazarken toprağı havalandırıyorlar ve besinleri yüzeye geri veriyorlar. Bazı uzmanlar, uygun çiftçiliğin, gerçekten ekin ekme eyleminin yanı sıra onları yetiştirmelerine ve hasat etmelerine yardımcı olmayı gerektirdiğini iddia edebilir - ancak araştırmanın arkasındaki ekip, bunun insan çiftçiliğinde her zaman böyle olmadığına dikkat çekiyor. Orman meyvesi ağaçları, ekinlerin dikilmek yerine dikkatli bir şekilde yönetildiği bir çiftçilik örneğidir ve aynı şey kendi kendine yetişen çok yıllık herhangi bir ürün için de söylenebilir. Bu tanıma göre, yer sincapları çiftçilik kulübüne katılabilir.


Bilim insanları, geleneksel 480i çözünürlük (480 yatay çizgi) standardını karşılayan bir video sinyali taşımak için lazerleri ve atom bulutlarını kullanan bir 'atomik televizyon' geliştirdiler. Fakat yakın zamanda ev eğlencesi sisteminizin bir parçası olarak odanızda görmeyi beklemeyin. Teknolojinin anahtarı, iki renkli lazer ışını tarafından Rydberg durumu olarak bilinen duruma uyarılan gaz halinde süper boyutlu rubidyum atomlarından oluşan bir cam kaptır - bu, atomların yüksek bir enerji düzeyine sahip olduğu ve elektronların çekirdekten daha uzağa yörüngede dönmesine neden olduğu zamandır. Bu da atomları daha büyük ve daha gergin hale getirir ve aynı zamanda onları elektromanyetik alanlara duyarlı hale getirir - böylece bir televizyon sinyali alıcısı olarak kullanılabilirler. Araştırmacılar daha önce radyo sinyalleriyle benzer bir çalışma yapmışlardı. Atom bulutu önce bir radyo sinyali kullanılarak hazırlanır. Rydberg atomlarındaki enerji kaymalarının etkisi ölçülür ve referans noktası olarak kullanılır. Daha sonra orijinal sinyali modüle etmek için bir video beslemesi eklenir ve bir anten aracılığıyla iletilir. Bilim insanları, atomlardan geçerken lazer ışınlarından birini analiz ederek, video sinyalini çıkarır ve bir ekran için uygun bir formata dönüştürür. Kurulum daha önce bir video kameradan ve bir video oyun konsolundan gelen beslemeler kullanılarak test edildi. Sistemin başarılı olması için ekibin lazer ışınlarının boyutunu tam olarak alması gerekiyordu. Işın boyutu değiştikçe, lazer ışığının atomlarla etkileşmek için harcadığı ve ardından video akışının bant genişliğini etkileyen süre de değişir. Araştırmacılar, yayınlanan makalelerinde "Işın boyutu, atomların etkileşim hacminde kaldığı ortalama süreyi etkiler, bu da alıcının bant genişliği ile ters orantılıdır". Testlerden sonra ekip, tepki hızı ve renk yayınlayabilme açısından her iki lazer için 100 mikrometreden daha küçük ışın çaplarının en iyi nokta olduğunu buldu. Saniyede 100 megabite kadar etkileyici veri hızları elde edebildiler. Araştırmacılar, gelecekte bu oranların daha da iyileştirilebileceğini söylüyor. 480i'nin çözünürlüğü, günümüz standartlarına göre oldukça yetersiz görünüyor, ancak artık teknoloji yerinde ve çalışıyor olduğundan, geliştirilebilir. Şu anda, atomik alıcı bir yemek masası büyüklüğünde, ancak gelecekte onu küçültmek mümkün olacak. Bu cihazlar, mevcut alıcılardan daha küçük ve çok yönlü olabilir ve gürültülü ortamlardan daha az etkilenebilir. Dahası, aynı prensipler sonunda standart fiber optik kablolar için de kullanılabilir. Lazerleri yeniden kalibre ederek, alıcılar ses ve video sinyallerini almak için kendilerini hızlı bir şekilde uyarlayabilecekler.


Araştırmacılar düşük dozdaki doxorubicinin tümör gelisimi ve tedaviye direnç ile ilişkili olan iki moleküler yolak arasındaki etkileşimi inhibe ettiğini buldular. Önceki çalışmalarda, protein kinaz Akt nin beta-catenin'i fosforilleyerek Wnt sinyal yolağının aktivitesini arttırıldığı, böylece bağırsaktaki tümör oluşumunu teşvik ettiği gösterilmiş. John M. Perry hematopoetik sistemdeki Wnt/beta-catenin ve PI3K/Akt yollarını inceledi ve bu yolakların genetik modifikasyonlarina sahip bir fare modelini kullandı. Bu iki yolağın birlikte çalışarak kök hücre yenilenmesinde etkili olduğunu ve aşırı miktarda kan oluşturan kök hücre üretimi ile sonuçlandığını gözlemledi. Ayrıca incelenen yolakların kalıcı aktivasyonu farelerde lösemi gelişimine neden olduğu görüldü. Bu şaşırtıcı sonuç, araştırmacıların ilgisini lösemi kök hücrelerini hedeflemek için bu iki yolak arasındaki etkileşimi inhibe etmeye yönlendirdi. Wnt/beta-catenin ya da PI3K/Akt yolaklarını direkt olarak hedefleyen çoğu ilaçlar eninde sonunda başarısızlıkla sonuçlanıyor çünkü kanser hücreleri bu ilaçlara karşı direnç geliştiriyor. Daha da önemlisi güçlü etkiye sahip kemoterapötik ilaçlar ciddi yan etkilere ve sistemik toksisiteye neden oluyor. Çalışmadaki bir araştırmacı amaçlarının Wnt/beta-catenin ve PI3K/Akt arasındaki etkileşimi bloklayacak bir ilaci bulmak ve toksisiteyi azaltmak olduğunu söylüyor. Araştırma grubu yüksek çıktılı ilaç taraması yaparak doxorubicin'in iki yolağı en iyi şekilde inhibe ettiğini gördü. Onlar ilacin düşük dozlarda inhibe yeteneğine de sahip oldugunu keşfetti ki yüksek dozdaki kemoterapötik ilaçlarin bazı hastalarda kardiyak problemlere neden olduğu da biliniyor. John M. Perry hastalardan elde edilen tedaviye dirençli lösemi kök hücrelerin fareye aktarıldığında hızlı bir şekilde löseminin geliştigini fakat düşük doz doxorunicin ile lösemi kök hücrelerini azaltarak hayatta kalım süresini attırdıklarını söylüyor. Bu sonucun aksine, tedaviye dirençli olmayan lösemi kök hücrelerini alan farelerde düşük doz doxorubicin'in cevap vermediğini de ekliyor. Bu sonuçların vivo hayvan modelinde, kemo-dirençli lösemi kök hücrelerinin düsük doz doxorubicin ile fonksiyonel olarak azaltılabileceğini gösteriyor. Bu başarılı sonuçlardan sonra, düşük doz antrasiklin tedaviye dirençli akut miyeloid lösemili yetişkinler üzerinde klinik bir deneme yapıldı. Daunorubicin in kullanıldığı klinik denemede katılımcıların yarısı tedaviye cevap verdi ve Akt aracılığıyla aktif olmuş beta-katenin biyomarkerina sahip lösemi kök hücrelerinin azaldığı gözlemlendi. Bu umut veren sonuçlara ek olarak, lösemi kök hücrelerinin farkli tipte proteinler üreterek immun kontrol noktalarından kaçtığı da rapor edilmiş. Başka bir grup, beta-catenin molekülünün farklı immun kontrol noktaları ile ilişkili gen bölgelerine bağlantığını ortaya çıkardı ve dusuk-doz doxorubicin tedavisinin immun kontrol noktalarının ekspresyonunu (PD-L1, TIM3 ve CD24) azalttığını gösterdi.


Yapay zekanın insanlığı yok edeceği fikri on yıllardır konuşuluyor ve bilim insanları, üst düzey bir bilgisayar süper zekasını kontrol edip edemeyeceğimiz konusundaki kararlarını verdiler. Cevap? Çok büyük ihtimalle hayır. Buradaki mesele şu ki, insan kavrayışının çok ötesinde bir süper zekayı kontrol etmek, o süper zekanın analiz edebileceğimiz bir simülasyonunu gerektirecektir. Ama idrak edemiyorsak böyle bir simülasyon yaratmamız mümkün değil. Yeni makalenin yazarlarına göre, bir yapay zekanın ortaya çıkaracağı senaryoların türünü anlamazsak, 'insanlara zarar vermemek' gibi kurallar belirlenemez. Bir bilgisayar sistemi, programcılarımızın kapsamının üzerinde bir düzeyde çalıştığında artık sınır koyamayız. Araştırmacılar, "Bir süper zeka, tipik olarak 'robot etiği' başlığı altında incelenenlerden farklı bir sorun teşkil ediyor" diye yazdı. Bunun nedeni, bir süper zekanın çok yönlü olması ve bu nedenle, insanlar için potansiyel olarak anlaşılmaz olan hedeflere ulaşmak için potansiyel olarak çeşitli kaynakları harekete geçirme yeteneğine sahip olmasıdır. Ekibin fikirlerinin bir kısmı, Alan Turing tarafından 1936'da ortaya atılan durma probleminden geldi. Problem, bir bilgisayar programının bir sonuca ve cevaba ulaşıp ulaşamayacağını veya sonsuza kadar bir döngü bulmaya çalışıp çalışmayacağını bilmeye odaklanır. Turing'in matematik yoluyla kanıtladığı gibi, bazı programlar için bunu bilsek de, yazılabilecek her potansiyel program için bunu bilmemizi sağlayacak bir yol bulmak mantıksal olarak imkansız. Bu bizi, süper akıllı bir durumda olası her bilgisayar programını aynı anda belleğinde tutabilecek olan AI'ya geri getiriyor. AI'nın insanlara zarar vermesini ve dünyayı yok etmesini durdurmak için yazılmış herhangi bir program, örneğin, bir sonuca varabilir veya gelmeyebilir - her iki şekilde de kesinlikle emin olmamız matematiksel olarak imkansızdır. 2021'de Almanya'daki Max-Planck İnsani Gelişme Enstitüsü'nden bilgisayar bilimcisi Iyad Rahwan, "Aslında bu, sınırlama algoritmasını kullanılamaz hale getiriyor" dedi. Yapay zekaya biraz etik öğretmek ve ona dünyayı yok etmemesini söylemenin alternatifi - araştırmacıların söylediğine göre hiçbir algoritmanın kesinlikle emin olamayacağı bir şey - süper zekanın yeteneklerini sınırlamaktır. Örneğin internetin bazı bölümlerinden veya belirli ağlardan kesilebilir. Max-Planck İnsani Gelişme Enstitüsü'nden bilgisayar bilimcisi Manuel Cebrian yine 2021'de "Dünyayı kontrol eden süper akıllı bir makine kulağa bilimkurgu gibi geliyor" dedi.


Herpes simpleks, DNA'mızda saklanan, sinir sistemimize girmeden önce hassas vücut bölgelerimizi kaplayan hücrelere giren bir virüstür. Bu karmaşık sistemlerde, bu etkileri nasıl gerçekleştirdikleri son araştırmalardan sonra kısmen anlaşılmıştır. ABD'deki Northwestern Üniversitesi, Feinberg Tıp Okulu'ndan araştırmacılar tarafından yürütülen bir araştırma, bulmacanın hayati bir parçasını ortaya çıkardı. Bu yeni araştırma inanılmaz derecede yaygın olan bu hastalığı tedavi etmenin ve hatta daha bulaşmadan önlemenin yeni yollarını keşfetmemize yardım edebilecek. Herpes, adını bilseler de bilmeseler de dünya nüfusunun çoğu için çok tanıdık bir enfeksiyondur. Tüm insanların üçte ikisinden fazlasında, tip-1 (HSV-1) veya cinsel yolla bulaşan tip-2 (HSV-2) formu olarak bulunur. İnsanların varlığından beri aslında hep birçok insanın bünyesinde bulunmaktadır. Virüs genellikle sessiz olmasına rağmen, arada bir rahatsız edici uçuk kabarcıklarına neden olabilir. Bazı nadir durumlarda enfeksiyonun anneden çocuğa geçmesi dolayısıyla yeni doğan ölümlerine neden olabilir. Son yirmi yılda ABD'de binden fazla bebek bu hastalık nedeniyle öldü. Herpes ayrıca demans vakalarında hastalığa katkıda bulunan faktör olarak gösterildi. Bir aşı olmasa bile güvenilir bir tedaviyi bulmak, dünyanın dört bir yanındaki insanlara sağlık konusunda ekstra güvenlik sağlaycaktır. Ne yazık ki, herpes virüsü, DNA'sını periferik sinir hücrelerimizin genetik kütüphanesine çok hızlı bir şekilde ve sessizce yerleştiren kurnaz bir virüstür. Northwestern Medicine'dan immünolog Gregory Smith bu virüs için bir tedavi geliştirmeyi amaçlıyor. Bu amaca yönelik bir ipucu, virüs tarafından kodlanan pUL36 adı verilen bir proteinde bulundu. Önceki araştırmalar, proteinin dynein moleküllerine kilitlenebileceğini ortaya çıkardı. Bu moleküller, bir hücreye şeklini vermeye yardımcı olan küçük biyolojik motorlardır. Başka bir deyişle, uçuk istila ettiği herhangi bir hücrenin içinde, hücrenin kendi demiryolu ağında bir gezintiye çıkarak, sessizce yol alıyor gibi görünüyor. Bununla birlikte, diğer çeşitli hücreler üzerindeki gözlemler, olayın bundan daha fazla olması gerektiğini ortaya çıkardı. Bazı dokularda, virüsün bu tren yolculuğu rastgele, hatta tek bir yönde değildi. Yine de herpes virüsü, ağda gezinmesine yardımcı olabilecek başka bir şey yapmıyor gibiydi. Şimdi araştırmacılar, virüsün, içine girdiği orijinal hücrelerden bir alet çaldığını gösterdi. Kinesin adı verilen bir motor protein olan bu ek moleküler cihaz, hücreyi destekleyen mikrotübül dizileri boyunca hareket ediyor. Bir hücre içinde hareket etmek için hem dynein hem de kinesin kullanmak, bir virüs için olağandışı değildir. Ancak enteresan olan, uçuğun bu hücrenin yarısını bir hücre türünden alıp diğerini de daha verimli hareket etmek için kullanmasıdır. Daha fazla inceleme, bu hırsızlığın virüsün bir sinir hücresinin çekirdeğine ulaşmasına nasıl yardımcı olduğunu gösterdi. Virüs, nöronun vücuduna girdikten sonra, rastgele ileri geri zikzak çizerek DNA merkezine hızlı bir şekilde ilerleyebiliyor. Bir sinir hücresi bize büyük görünmeyebilir, ama bir virüs için ipliklerini örerek yoluna devam etmek uzun bir yoldur. Bir virüsün enfeksiyonuna devam etmesine yardımcı olması için bir proteini başka bir amaçla kullandığı ilk kez görülüyor; bu durum, bu eski patojenle olan ilişkimizi daha iyi anlamamıza ve hatta belki de onu tedavi etmemizin bir yolunu bulmamıza yardımcı olabilecek bir keşif. Smith, "Virüsün sinir sistemimize girmek için bu inanılmaz başarıya nasıl ulaştığını öğrenerek, artık bu yeteneğini nasıl ortadan kaldıracağımızı düşünebiliriz" diyor. Kinesini asimile etmesini durdurabilirsek, sinir sistemine bulaşamayan bir virüse sahip oluruz. Ve bu sayede önleyici bir aşı geliştirmek için şansımız olur.


Dünyanın neresinde yaşıyor olursanız olun, evinizde olağanüstü hızlı geniş banttan yararlanıyor olsanız bile, veri iletimi için yeni rekorun çok çok çok gerisinde olacaksınız. Bu yeni rekor saniyede 1.02 petabit gibi inanılmaz bir hız. Bu, her saniyede bir satır aşağı kaydırılan bir milyon gigabit demektir. Rekor, Japonya'daki Ulusal Bilgi ve İletişim Teknolojileri Enstitüsü'ndeki bir ekip tarafından belirlendi. Başka bir deyişle, burada aynı anda 10 milyon 8K video beslemesini iletmek için yeterli bant genişliği var. Yeni veri iletim hızı rekorunun heyecan verici yönlerinden biri, araştırmacıların bunu, şu anda internet altyapısı için kullanılanlardan farklı olmayan bir fiber optik ağ kullanarak elde etmeleridir. Araştırmacılar, bunun, bu tür hızlara yönelik gelecekteki yükseltmeleri kolaylaştırması gerektiğini söylüyor. Sadece bir yıl önce, aynı enstitüden araştırmacılar, şu anda başardıklarının yaklaşık üçte biri civarında maksimum hızlara ulaşıyorlardı. Deney, sihirli bileşen olarak, hareket eden dalga boyu bölmeli çoğullama ile 0.125 mm çapında çok çekirdekli fiber kullandı: Bu teknoloji, farklı dalga boylarındaki sinyallerin hat üzerinden aynı anda gönderildiği anlamına geliyor. Aynı hatta toplam 801 paralel dalga boyu kanalı yerleştirildi. Diğer bir yenilik, standart olanın yerine dört çekirdek kullanmaktı; bu, kabloyu standart bir optik fiber hattıyla aynı boyutta tutarken, verinin alacağı yolları esasen dört katına çıkarmaktı. Araştırmacılar ayrıca çeşitli diğer optimizasyon, sinyal güçlendirme ve kod çözme teknolojilerini de uyguladılar. Bunun gibi özel deneylerde, genellikle mesafe ve hız arasında bir denge vardır - daha uzun mesafelerde yüksek hızları korumak daha zordur. Ekip, gelecekteki araştırmalarında hem iletim hızını hem de iletim mesafesini iyileştirmeye devam etmeyi planlıyor. Aynı araştırmacı grubu, Aralık 2020'de petabit dönüm noktasına ulaşırken, sinyalleri kodlamak ve kodunu çözmek için ekstra çalışma gerektiren daha karmaşık bir teknoloji kullandılar. Bu durumda kullanılan sistemin gerçek fiziksel ağlarda uygulanması daha kolaydır ve daha çok zaten var olan altyapıya benzer. 5G'nin dünya çapında yayılmaya devam etmesiyle birlikte, her zaman ulaşılabilir, yüksek hızlı internet bağlantısına sahip çevrimiçi cihazların sayısı hızla artmaya devam ediyor. Bir basın açıklamasında, "5G'nin ötesinde, yeni bilgi ve iletişim hizmetlerinden gelen veri trafiğinde büyük bir artış bekleniyor ve bu nedenle yeni fiberlerin bu talebi nasıl karşılayabileceğini göstermek çok önemli" denildi.


Çiçekler, bu düşük şiddetli elektrik alanlarını, polinatörlerini çekmek için bir ek yöntem olarak kullanırlar. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar bir lazer vibrometre kullanarak arının üzerindeki bir tüyün, çiçeğin zayıf elektrik alanına nasıl tepki verdiğini ölçmeye çalıştı. Elektrik alan dolayısıyla tüyün hareket etmesi, tüye çarpan lazer ışınının frekansının değişmesini ve bu yolla da vibrometrenin tüyün hareketinin hızını ölçmesini sağlıyor. Arılar çiçeklerin 10 santimetre uzağında iken, çiçeğin elektrik alanı aynı statik elektrik etkisi gibi arıların tüylerinin hareket etmesine sebep oluyor. Bu tüy hareketi, tüylerin köklerinden nöronların aktive edilmesini ve bu çiçek seven böceklerin elektrik alanı algılamasını sağlıyor. Çiçeklerin zayıf elektrik alanı 10 santimetre uzaklıktan sezilebiliyor yani bu küçük böceklerden daha büyük olan hayvanların, elektrik alanını sezemeyeceği söylemek çok zor değil. Ancak küçük böcekler için, bu uzaklık birkaç vücut uzunluğu kadar bir uzaklık anlamına geliyor ve nispeten uzun bir aralık olarak sayılıyor. Hayvanlar için bu alanları sezebilmek çok yararlı olduğu çıkarımına dayanarak, araştırmacılar bu yeteneğin diğer böcek türlerinde de mevcut olabileceğini öne sürüyor.


Birçok bitki, özellikle tırtıl gibi bitki yiyen canlıları kendisinden uzak tutmak için nektarında kafein de üretiyor. Yapay nektarla yapılan araştırmada kafeinin arıları çektiği, hatta arıların nektarla "uyuşturucu almış gibi" oldukları saptandı. Sussex Üniversitesi'nde yapılan araştırmaya katılan uzmanlardan Prof. Francis Ratnieks, daha önceki çalışmaların da kafeinin, çiçeklerin yerini bulmaya çalışan arıların hafızalarını güçlendirdiğini gösterdiğini söyledi. Araştırmada arılara iki yapay çiçek sunuldu. Çiçeklerden birinde kafeinsiz, şekerli nektar bulunurken, diğer çiçeğe kafeinli nektar konuldu. Her bir arının ne yaptığını gözlemlemek için de arıların arkasına küçük kimlik numaraları yapıştırıldı. Arıların kafeinli nektara daha çabuk geri döndüğü, yiyecek için daha çok tur yaptığı saptandı. En ilginç bulguysa kafeinin arıları daha çok "dans eder" hale getirmesiydi. Kafeinli nektarı ziyaret eden arılar sarsılarak dans etmeye başladılar. Arılar bu dansla diğer yuva arkadaşlarına nektarın kaynağını aktarıyor. Prof. Ratnieks "Birbirleriyle iletişim kuruyorlar. 'Bakın burada iyi bir yiyecek buldum' diyorlar. Arıların büyük çoğunluğu bu dansı yapmaz. Sadece çok iyi bir konum bulduklarında dans ederler. Kafeinin arılar üzerindeki etkisi uyuşturucuya benziyor ve nektar sanki daha iyi kalitede ve daha çok şeker varmış gibi davranıyorlar." dedi. Çalışmayı yapan bilim insanlarından Dr. Margaret Couvillon da, kafeinin arılarda daha sonra görülen etkilerinin de şaşırtıcı olduğunu söylüyor. Couvillon "Kafein alan arılar aynı bitkiyi boşaldıktan sonra bile günlerce ziyaret ettiler. Dolayısıyla üç dört saat süren bir kafein deneyiminin etkisi günler boyunca unutulmuyor" dedi.


Günlük hayatta kullandığımız çoğu araç-gerecin, teknik yöntemin, doğa olaylarının ve oyunların altında temel bilimlerin gözdesi matematik ilmi yatmaktadır. Matematikte, eşitlikler veya denklikler kadar eşitsizlikler de ilgi çekicidir. Bu yazımızla beraber bir eşitsizlik serüvenine yelken açacağız. İlkin temeli sağlam atacak, sonrasında da ileri seviye eşitsizlikleri inceleyeceğiz. Matematikte analiz ve geometri çatısı altına giren eşitsizlikler, matematik olimpiyatlarında da gerek ikinci aşama gerek takım seçme sınavlarında sıklıkla sorulan bir soru türüdür. Bu yazının konusu Aritmetik-Geometrik-Harmonik Ortalamalar ve Cauchy Schwarz-Bunkowski Eşitsizliği'dir. Öncelikle, bu yazımızda kullandığımız terimlerin negatif olmayan reel sayılar olduğunu unutmayalım. Aksi takdirde örneğin Cauchy Schwarz'da eşitsizliğin yönü ters çevrilebiliyor. Aritmetik Ortalama : İstatistik, Veri Bilimi ve Ekonomi ile uğraşanların çokça Kullandığı aritmetik ortalama, terim toplamının terim sayısına bölümüdür. Geometrik Ortalama : Geometrik ortalama, terim sayısı kökü içerisinde terimlerin çarpımıdır. Harmonik Ortalama : Harmonik ortalama; terim sayısının, terimlerin her birinin çarpmaya göre terlerinin toplamına bölümüdür. Bu ortalamalar arasındaki ilişki şöyledir: A.O. G.O. H.O. Fransız matematikçi Augistin Louis Cauchy tarafından 1821 yılında ortaya konmuş, daha sonrasında Bunkowski tarafından genelleştirilmiştir. Tüm reel sayılarda kullanılan hali budur ve pozitif reel sayılarda mutlak değerin kalkacağı aşikardır. Cauchy Schwarz Eşitsizliği basitçe; bir ifadenin karesinin, ifadenin terimlerinin katsayılarının karelerinin ayrı ayrı iki parantezde toplanıp çarpılmasından küçüktür.


Arjantin'deki paleontologlar, zayıf önkolları olan yeni bir dinozor türü belirlediler. Guemesia ochoai adlı ve tek bir kafatasından teşhis edilen dinozorun, yaklaşık 66 milyon yıl önce soyları tükenmeden önce Avrupa, Afrika, Güney Amerika ve Hindistan'da dolaşan, abelisauridler olarak bilinen küçük etoburlardan oluşan bir gruba ait olduğu düşünülüyor. Guemesia ochoai'nin kafatası, kuzeybatı Arjantin'de bulunan türünün tek örneğidir ve yaklaşık 70 milyon yaşındadır. Diğer abelisauridlerin aksine, beyin kabuğu oldukça küçüktür. Aslında, bugüne kadar kaydedilen en küçük beyinli abelisauridlerden biridir. Beyin, Güney Amerika'nın güney ucunda yaşayan ve yakın zamanda Jurassic World'de yer alan ünlü Carnotaurus cinsinin yaklaşık yüzde 70'i kadardır. Yeni keşfedilen türün kolları Patagonya'daki benzerlerinin kollarına benzemiyor. Kemikleşmiş bilekleri veya hareketli dirsek eklemleri olmadan, abelisauridler parmaklarının arasında bir şeyi kavramak şöyle dursun, üst uzantılarını bile bükemezlerdi. Pençeleri yoktu. Kuzey Yarımküre'deki T. rex'in daha uzun ve daha kaslı kolları olmasına rağmen, abelisauridler yine de kendilerinden çok daha büyük avları alt edebilirdi. Güçlü çeneleri ve bıçak benzeri dişleri vardı. Sadece bir kafatasıyla, G. ochoai'nin diğer abelisauridlerle nasıl bir ölçüye sahip olduğu hakkında çok daha fazla şey söylemek zor, ancak Birleşik Krallık Doğa Tarihi Müzesi'nden bir basın açıklaması, onu aşağıda gösterilen Carnotaurus sastrei ile karşılaştırıyor. Analiz, abelisauridlerin Güney Amerika'da uzmanların düşündüğünden daha çeşitli olduğunu öne süren diğer yeni keşifleri destekliyor. Güney süper kıtası Gondwana ayrılmaya başladığında, abelisauridlerin farklı izole ekosistemlere uyum sağlayabildiği görülüyor. Neden bu kadar küçük kolları geliştirdikleri hala belirsiz. Uzmanlar, bunların körelmiş uzuvlar, bir zamanlar onların varlığından yararlanan atalardan kalan işe yaramaz kalıntılar olduğundan şüpheleniyorlar. Şimdiye kadar Arjantin'de bulunan neredeyse tüm abelisaurid fosilleri Patagonya'dandı ve komik derecede küçük silahlar da dahil olmak üzere birçok fiziksel benzerliği paylaşıyorlar. Ancak G. ochoai kuzeybatıda bulunan ilk örnektir ve özellikleri oldukça farklıdır, muhtemelen daha sıcak bir iklimdeki yaşamı yansıtır. Örneğin kafatası, dinozorun cildinin yüzeyine kan pompalayarak ve ısıyı serbest bırakarak kendini soğumasına izin vermiş olabilecek bir dizi küçük delik gösteriyor. Böyle bir özellik daha güneyde o kadar kullanışlı olmaz. Dünyanın fosil bakımından zengin diğer bölgeleriyle karşılaştırıldığında, Arjantin nispeten keşfedilmemiştir, yani bu muhtemelen bulacağımız son abelisaurid türü değil.


Saydınız mı? Güzel. Şimdi o sayıyı ikiye bölün; işte arkadaş sayınız. Tamam, kabul ediyoruz pek eğlenceli bir sonuç çıkmadı belki, ancak bu yeni ve daha küçük olan sayı aslında daha doğru sayıyı veriyor size. PLoS One 'da yayımlanan yeni bir araştırmaya göre; arkadaşınız olarak düşündüğünüz insanların yarısı sizi aynı tanım içerisine sokmuyor. Aynı sınıftaki 84 üniversite öğrencisine bir araştırma ölçeği sunan araştırmacılar, her kişiye çalışmaya katılan diğer kişileri 0 ile 5 arasındaki bir ölçekte arkadaşlık skalasına yerleştirmelerini istediler. Ölçekteki 0 değeri; Ben bu kişiyi tanımıyorum olarak ifade edilirken, 5 değeri; En iyi arkadaşlarımdan birisi olarak ifade ediliyor ve ölçekteki 3 ise; arkadaş tanımlaması için en düşük değeri karşılıyordu. Öte yandan katılımcılardan, diğer katılımcıların kendileri için ne oylama yaptıklarına dair tahminlerini de yazmaları istendi. Sonunda araştırmacılar 1353 arkadaşlık (yani bir kişinin bir diğer kişiyi en az 3 ya da daha yüksek bir oranla oyladığı) ilişkisinin olduğu sonucuna ulaştılar. Muhtemelen sizi arkadaş olarak görmeyen birisini arkadaşınız olarak görmezsiniz. Gerçekte ise arkadaşlıkların yalnızca %53'ü karşılıklı. Ancak hatırlatmakta fayda var; her bilimsel araştırmanın yanlışlık payı vardır. Kaldı ki; bu araştırma oldukça küçük bir grup üzerinde yapılmış ve deneklerin hepsi de lisans öğrencisinden oluşuyor. Öte yandan arkadaşlıklar zaman içerisinde değişir. Ve elbette ki zamanla arkadaşlıkların çoğu, bir eleme sürecinin ardından yalnızca birkaç sağlam arkadaşa kadar düşer. Ancak araştırma ekibi arkadaşlık üzerine yapılan geçmişteki birkaç çalışmayı (82 denekten 3160 deneğe kadar değişkenlik gösteren) daha ele aldılar ve benzer sonuçlara ulaştılar. Bu çalışmalar içerisinde de; ortak arkadaşlığın en yüksek oranı %53 çıktı. Sonuçlar, belki de; kişinin, aslında olmayan karşılıklı dostluk ihtimalini birkez daha gözden geçirmesini öneriyor ya da insanların karşılıklı dostluk ilişkisini algılamada yetersiz kaldığını ortaya koyuyor. Gayet makul. Hiç kimse, kendisini istenmeyen olarak tanımlamak istemez, aslında olmayan ve belki asla olmayacak bir ilişki peşinde koşmak; işte bu kör nokta daha sonra duygusal bir öz-savunma formuna dönüşebilir. Neyse ki; hafta sonuna bir iki gün daha var, ve belki de tanıdığınızı düşündüğünüz insanlara dair ciddi bir sorgulama sürecine girmeniz için iyi bir fırsat.


Artık Samanyolu'nun en muhteşem yıldızlarından birinin etrafındaki uzayın seslerini dinleyebilirsiniz. Yaklaşık 6.500 ışık yılı uzaklıkta bir Sefeid değişen yıldızı olan RS Puppis, bilim-sanat projesi SYSTEM Sounds tarafından incelemeye alındı. Yıldızın bir Hubble görüntüsünü aldılar ve ışığı sese dönüştürdüler, görüntünün merkezinden yönüne perde ve ışığın parlaklığına hacim atadılar. Aşağıdaki sesleri dinledikçe, görüntünün üst kısmında daha yüksek, alt kısmında ise daha alçak bir perde duyulabilir; surround ses etkinse sol ve sağ hoparlörlerinde farklı sesleri duyabilirsiniz. Daire, merkezdeki parlak yıldıza yaklaştıkça, ses daha da yükselir ve tek bir ses yakınlaşmasıyla sona erer. Evreni seslendirmek, kozmosun harikalarını deneyimlemek için başka bir yol sunar, ancak bunu yapmanın gerçekten yararlı bazı nedenler de vardır. Birincisi, görsel verileri işitsel verilere dönüştürmek, sınırlı görüşe veya körlüğe sahip kişiler için uzayı daha erişilebilir hale getirir. Ayrıca yeni bir bakış açısı sunarak karmaşık kavramların anlaşılmasını kolaylaştırabilir. Ayrıca, örüntüleri, zayıf sinyalleri veya gürültüde kaybolabilecek bilgileri göstererek verilerdeki orijinal haliyle gözden kaçabilecek ayrıntıları ortaya çıkarabilir. Sefeid değişken yıldızı gibi bir şey için bu, galaksideki en kullanışlı yıldızlar arasında oldukları için güçlü bir araç olacaktır. Bu yıldızların parlaklığı düzenli olarak değişir; RS Puppis için bu süre yaklaşık 6 haftadır. Birçok yıldızın parlaklığı değişir, ancak Cepheid değişkenleri için yıldızın parlaklığı ile periyodikliği arasında bilinen ve belirgin bir ilişki vardır. Dolayısıyla, bir Sefeid değişkeninin zamanlamasına sahip olduğunuzda, onun tam olarak ne kadar özünde parlak olduğunu hesaplayabilirsiniz; Dünya'da bize ne kadar parlak göründüğünü değil, gerçekte ne kadar ışık yaydığını hesaplayabilirsiniz. Ve bir şeyin ne kadar parlak olduğunu biliyorsanız ne kadar uzakta olduğunu da hesaplayabilirsiniz. Bu, galaksideki mesafeleri haritalamak için Cepheid değişkenlerini kullanabileceğimiz anlamına gelir. Ortalama parlaklığı Güneş'in 15.000 katı olan en parlak Cepheid değişkeni olan RS Puppis de tozla çevrilidir. Yıldız parladığında, tozun içine daha parlak bir ışık patlaması gönderir. Bu ışık tozdan yansır ve hafif bir yankı oluşturur; yıldızın etrafında güzel gümüşi halkaların oluşmasını sağlayan şey budur. Bilim insanları bu halkaları inceleyerek tozu ve özelliklerini anlayabilirler, bu da bize yıldızlar arasındaki boşluğu dolduran şeyler hakkında daha fazla bilgi verebilir. RS Puppis'in bu seslendirmesi, bilimden çok sosyal yardım amaçlı görünüyor ve yıldız zaten olağanüstü derecede iyi çalışılmış, bu nedenle dönüşümden yeni bir şey öğrenip öğrenemeyeceğimiz belli değil.


İnsan vücudu, teorinin öngördüğü kadar ısı ve nem ile baş edemeyebilir. Gençler arasında nemli ısı stresini doğrudan değerlendiren ilk çalışmalardan biri, nem mutlak bir maksimumda olduğunda, insan uyumunun üst sınırının sadece 31 C olduğunu buldu. Bu teorik tahminlerden dört derece daha az ve yaşlı insanlar için eşik muhtemelen çok daha düşük. İnsanlar kendilerini evaporatif soğutma yoluyla soğuttuğu için , hem ısıyı hem de nemi içeren ıslak termometre sıcaklığını anlamak önemlidir. Sıcak ve kuru iklimlerle karşılaştırıldığında, insan vücudu sıcak ve nemli iklimlere hemen hemen dayanamaz. Bunun nedeni, yüzde 100 nemde terimiz, vücudumuzu serinletmek için o kadar kolay dağılamaz. Kesinlikle kuru bir ortamda, insanın hayatta kalma eşiği muhtemelen 50 C civarındadır. Ancak tamamen nemli bir ortam için, yeni sonuçlar, vücutlarımızın sıcak çarpmasına girmeden önce sıcaklıkların en fazla 31 C'ye ulaşması gerektiğini gösteriyor. İnsan, bu tür koşullara uzun süre maruz kaldığında ölüm kaçınılmazdır. İklim değişikliği aşırı küresel ısınmayı ve su buharlaşmasını tetikledikçe, atmosferimizin ısısını ve nemini artırdıkça, yaş termometre sıcaklık eşiklerini aşma tehdidi her zamankinden daha olası hale geliyor. Özellikle tropikal iklimlerde. İklim bilimciler, yüzyılın sonuna kadar Pakistan, Hindistan ve Güneydoğu Asya'nın bazı kısımları, Basra Körfezi ve Orta Amerika'nın 35 C'nin üzerindeki sıcaklıklarda maksimum nem seviyelerini çok daha sık yaşayacağından şüpheleniyorlar. Ancak bu kesinti, çoğunlukla insan vücudunun ne kadar ısı ve neme dayanabileceğine dair teori ve fizyolojik modellere dayanmaktadır. Gerçek veriler şimdiye kadar eksikti. İnsanların sıcak çarpması ve potansiyel ölüm riskine maruz kaldığı gerçek yaş termometre sıcaklığını bulmak için araştırmacılar, 18 ila 34 yaşları arasında 24 genç ve sağlıklı yetişkini araştırmaya dahil etti. Ekip, bize bir 'en iyi durum' temeli verebilecekleri için genç ve formda bir insan grubuyla başladı. Yaşlı insanlar, hamile insanlar ve diğer savunmasız nüfuslar genellikle ısı ve neme de tahammül edemezler. Ayarlanabilir sıcaklık ve nem seviyelerine sahip bir odaya girmeden önce, katılımcılar vücut sıcaklıklarını ölçmek için küçük bir kayıt cihazı yuttular ve bu bilgiyi radyo aracılığıyla araştırmacılara ilettiler. Ardından, odanın sıcaklığı ve nemi kademeli olarak artırıldığında, katılımcılardan sabit bir egzersiz bisikleti üzerinde yavaşça bisiklet sürmeleri istendi. Katılımcının vücudu artık bir çekirdek sıcaklığını koruyamaz hale geldiğinde deney durduruldu. Ortalama olarak, bu koşullarda kritik yaş termometre sıcaklıkları 30 C ile 31 C arasında değişmekle birlikte, kişi tamamen dinleniyorsa ve kasını hareket ettirmiyorsa biraz daha yüksek olabilir. Araştırmacılar şimdi bu çalışmaları daha yaşlı katılımcılar arasında tekrarlamayı umuyorlar, ancak bu eşiğin genç ve formda katılımcılar için bile önceki tahminlere kıyasla çok düşük olması endişe verici. 2020'de Pakistan'daki birçok şehir, 35 C'nin üzerinde yaş termometre sıcaklıkları kaydetti. 1979'dan beri, 31 C'nin üzerindeki yaş termometre sıcaklıklarının sıklığı iki katından fazla arttı. Yeni deneyler gençlerin bu tür aşırılıklara karşı savunmasız olduğunu öne sürse de istatistikler yaşlıların uzun süre maruz kalma durumunda ölme olasılığının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Kenney, "Sonuçlarımız, dünyanın nemli bölgelerinde, yaş termometre sıcaklığı 31 derecenin üzerinde olduğunda genç ve sağlıklı insanlar için bile endişelenmeye başlamamız gerektiğini gösteriyor" diyor.


Bilim insanları, aşkın beyinde uyuşturucu ilaçlar ile aynı bölgeleri aktif ettiği bulgusuna ulaşmıştı. Yani; aşkın, uyuşturucu bağımlılığına benzetildiğini biliyoruz. Sinirbilimci Kayo Takashi öncülüğündeki araştırma ekibi; tutkulu bir aşkı, oldukça hoşa giden, kafa karıştırıcı etkilere sahip her şeyi kapsayan bir deneyim olarak tanımlıyor. Muhtemelen bir grup bilim insanının aşkın ne olduğunu anlatmasına ihtiyacınız yoktur, ancak, aşkın beyninizde tam olarak neler yaptığına dair bir açıklama yapmalarına ihtiyacınız olabilir. Araştırmacılar, insanlara, beynin daha fazla dopamin üretmesine sebep olan bir bileşik enjekte ettiklerinde, daha fazla dopamin üretiminin hafıza gelişimlerine sebep olabildiği bulgusuna eriştiler. Bir başka deyişle; insanlar yapay olarak daha fazla dopamin üretebilir hale sokulabilir ve böylelikle de dopamin tetikleyicisi almayanlara kıyasla hafıza gerektiren görevlerde daha başarılı olabilirler. O halde, gelin bu iki şeyi bir araya getirelim: Aşk sarhoşu olan siz daha fazla dopamin üretirsiniz ve daha fazla dopamin de daha iyi bir hafıza demektir. Bu durum, partnerimizin fısıldadığı o ilk kelimeleri ya da saçlarını geriye doğru attığı o ilk buluşmadaki bakışları gibi romantik bir buluşmanın neredeyse bütün detaylarını hatırlamamızın sebebi olabilir. Bütün dikkatin yoğunlaştığı yeni deneyimler ve beraberindeki dopamin seli, beyinlerimizi hafızalar oluşturmada çok daha etkin yapıyor olmalı. Ve elbette ki; her şeyde olduğu gibi burada da ölçülü olmak kilit önemdedir. Yani aşırı bir dopamin salgısı iyi sonuçlar oluşturmaz ve hafıza kayıplarına sebep olabilir. İşte tam burası da aşk ve uyuştrucunun ayrıştığı yerdir. Uyuşturucular, insanın hiçbir şekilde üretemediği kadar aşırı düzeyde bir dopamin patlamasına sebep olan uyaranlardır. Örneğin; araştırma ekibi, ekstazi gibi uyuşturucu ilaç kullananların hafıza yetilerini büyük oranda kaybettiği bulgusuna ulaştı. Uyuşturucu kullanımı; beynin dopamin üretim ve kullanım biçimini değiştirerek, Şizofreni ve Parkinson gibi kalıcı beyin hasarlarına sebep olur. Eğer aşık olunduğunda beyin; hafızalar oluşturmada daha iyi hale geliyorsa, bu hafızalar bozulmadan sonsuza kadar kalır mı? Tabii ki hayır. Hafızalar asla kusursuz değildir ve tamamen imgesel olabilirler. Sahte hafızalar üzerine yapılan araştırmalar; hafıza bozulmalarının -aşk gibi- olumlu olayları da kapsayan yüksek duygusal hafızalarda da ortaya çıkabileceğini gösteriyor. Örneğin; 2008 yılında yapılan bir çalışmada, araştırma ekibi; katılımcılara aslında hiç olmayan ancak Kanada medyası tarafından gösterilmiş gibi sunulan bazı olayları izleterek, katılımcıların %41.7 sinin olumlu ve hoş olan sahte hafızalar oluşturmalarını sağladı. Aşka dair hafızalar da her hafızada olduğu gibi bu tipte bozulmalara açıktır ve hiç kimse hafıza bozulmalarına karşı bağışıklık geliştirmiş değil. Herhangi bir çifte sorduğunuzda, anlaşmazlık yaşadıkları noktalara tanık olacaksınız; bir olayı birisi farklı hatırlarken, diğeri daha farklı hatırlayacak. Eğer ki; yalnızca bir tek gerçekliğin olduğunu kabul ediyorsak, bu durumda ikisinden birisi ya da her ikisi da yanlış hatırlıyor demektir. Aşk hafızası ve aşık olduğumuz süreçte meydana gelen şeylere dair hafızalar, bir ilişki boyunca ya da bir ilişkinin sonunda ciddi anlamda bozulabilir. Bir ilişki sürecinde, örneğin; yapılan bir araştırmanın gösterdiğine göre birbirine güvenen partnerler, eşlerinin yaptığı kötü şeyleri, birbirlerine daha az güvenen partnerlere kıyasla daha olumlu bir şekilde anımsıyorlar. Bir başka deyişle, partnerimize güvendiğimizde, bu kötü şeyleri daha sevecen karşılamamıza sebep olan ön yargılara sahibiz. Öte yandan, aralarında güven eksikliği olan partnerler ise partnerlerden birinin yaptığı hatayı daha olumsuz bir biçimde hatırlıyor ve istenmeyen davranışlara daha yıkıcı yaklaşıyor. Görünen o ki; güven, aşık olan beynimizin hafızaları işleme biçimini değiştiriyor. Romantik bir ilişki sürecinde ve sonrasında aktifleşen karmaşık duygular; önyargıların, aşka dair hafızalarımızın filtrelemesini farklı şekillerde yapabileceği anlamına geliyor. Yani, aşk ve hafıza arasında karmaşık bir ilişki söz konusu.


Orta Asya'dan gelen gizemli mumyaların ataları hakkında şaşırtıcı bir araştırma yapıldı. Bu yeni çalışma bulgusu gösteriyor ki, eski Asya kökenli, yerel bir nüfusa ait olan bu insanlar Avrupa kökenli insanları anımsatan yüz özelliklerine sahipler. Bu bulgular sonrasında mumyalanmış Bronz Çağı grubunun Batı Asya'ya aslında orijinal olarak nereden geldikleri merak konusu oldu. Yaklaşık 2000 ile 4000 yıl kadar önce çöl iklimi Batı Çin'in Tarim Havzası'nda gömülü yüzlerce cesedi doğal şekilde mumyaladı. Korunmuş bu kalıntılar 1990'lardan itibaren günümüze kadar incelendi. Yaklaşık 4.000 yıl önceye ait olan mumyaların, hayvancılık ve tarımı birlikte kullanan bir nüfus olan Xiaohe kültürüne ait olduğu belirlendi. Kayık biçimli tabutları bölgedeki diğer tabutlardan farklı olduğu için kolaylıkla ayırt edilebildiler. Xiaohe mezarlarında bulunan korunmuş peynir, buğday, darı ve batı Avrasya yününden yapılmış giysiler, uzak temaslara veya uzak kökenlere işaret ettiklerine dair ciddi bulgu oluşturuyordu. Jilin Üniversitesi'nden arkeogenetikçi olan Yinqiu Cui, uluslararası bir ekiple birlikte 3.700 ila 4.100 yıl öncesinden olduklarını düşündükleri 13 Tarim Havzası mumyasından ve yine Dzungarian Havzası'ndan yaklaşık 4.800 ila 5.000 yıl öncesinden olan beş diğer mumyadan DNA analizi yaptı.


Güneş pilleri tarafından üretilen atık ısı, performanslarını baltalasa da bunu faydalı amaçlar için kullanma yarışı devam ediyor. Araştırmacılar, havadan su toplamak için bu ısıdan yararlanmanın bir yolunu buldular ve dünyanın en kurak yerlerinden biri olan Arap çölünde ıspanak yetiştirerek bu fikrin yürütülebilirliğini gösterdiler. Son yıllarda, havadaki su buharını tatlı suya dönüştürmek için kullanılan ve bazıları aynı yaklaşıma sahip hayvanlardan ilham alan birçok teknolojinin lanse edildiğini gördük. Ne yazık ki, bunların metrekare başına üretebilecekleri su miktarları çok azdır ve başka bir kullanımla eşleştirilemeyecekleri sürece uygulamalarını sınırlar. En etkili olanlar da genellikle, onlara en çok ihtiyaç duyan yerler için çok pahalı olabilecek teknolojiye sahiptir. Hücre Raporları Fizik Bilimi'nde, Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden bir ekip, güneş panellerinin arkasına bir hidrojel uygulayarak olası bir çözümü açıklıyor. Fikir, fotovoltaik hücrelerin zayıf yönlerinden birinin Güneş enerjisinin sadece yüzde 20'sini elektriğe dönüştürdüklerini bir güce dönüştürmeye dayanıyor. Hiçbir güneş pili yüzde 100 verimli olmadığı için çok fazla atık ısı üretir. Bu, sıcak koşullarda panel performansını düşürebilir ve panellerin yalnızca buharlaşmayı azaltmakla kalmayıp, aynı zamanda altındaki su tarafından serin tutulduğu rezervuarlar ve kanallar üzerine güneş enerjisinin giderek daha fazla inşa edilmesinin nedenlerinden biridir. Suudi Arabistan, Thuwal'da araştırmacılar, iki güneş panelinin arkasını havadaki suyu emen ve sıcakken buharlaştıran bir hidrojel ile kapladılar. Geceleri, konsantre buharlaştırılmış su aşağıdaki bir kutuda yoğunlaştı ve düzenli sulama olmadan çoğundan daha fazla mücadele eden bir mahsul olan ıspanak yetiştirmek için kullanıldı. Yaz sıcağında ekilen 60 tohumdan 57'si hasat edilebilir boyuta ulaştı; bu, daha ılıman iklimlerdeki bir çiftçinin gurur duyacağı bir puan. Hidrojel, diğer malzemelerin altına yerleştirildiğinde de işe yarayabilir - sonuçta Arap çölünün güneş ışığına maruz kaldığında her şey ısınır. Ancak, su buharlaştığında panelleri denemede 17 C'ye kadar soğutur. Sonuçta ise kaplanmış paneller, yakındaki kaplanmamış bir panelden yaklaşık yüzde 10 daha fazla elektrik üretti. Şu anki etkileşim biraz gelişigüzel görünebilir, ancak WEC2P'nin yapımcılarının daha parlak görünen hayalleri var. Basitlik, ekstra elektrik ve yetersiz tedarikte su kombinasyonu, WEC2P adı verilen birleşik sistemi, diğer atmosferik su toplama biçimlerinin olmadığı yerlerde ekonomik hale getirebilir. Kıdemli yazar Profesör Peng Wang yaptığı açıklamada, "Tasarımımız, boşa harcanacak ve çöller ve okyanus adaları gibi uzak yerlerdeki merkezi olmayan, küçük ölçekli çiftlikler için uygun olan temiz enerjiyi kullanarak suyu havadan çıkarıyor." dedi. Öte yandan, bazı havadan su tasarımlarının üretilmesinin emek yoğun olduğu ve bu nedenle iyi ölçeklenemeyebileceği durumlarda, WEC2P daha büyük operasyonlara da uygun olabilir. Wang, "Amacımız, bizi mevcut agrofotovoltaiklerden ayıran, özellikle tasarımımızdaki su oluşturma kısmı olmak üzere, temiz enerji, su ve gıda üretiminden oluşan entegre bir sistem oluşturmaktır." dedi. Aynı ekip daha önce deniz suyunu tuzdan arındırmak için güneş panellerinden gelen atık ısıyı kullanmıştı, ancak yeni versiyon yakınlarda bir okyanus olmadan da çalışabilir.


Kullandığımız teknolojilerden, birçok günlük eşyaya kadar, hepsinin üretim aşamasında fabrikaların atık olarak kurşun, kadmiyum, cıva, arsenik, kromgibi kirleticiler ürettiği biliniyor. Bunlar da yaşayan mikro organizmalar için hiç faydalı olan şeyler değil. Bu kirlilikle savaşmak için, uluslararası araştırmacılar takımı, minik robotlar geliştirmeyi başardı. Tanesi insan saçının genişliğinden daha ince olan bumikro robotlar, atık sulara bırakıldıktan sonra, kurşun parçacıklarını başarılı bir şekilde temizleyebiliyor. Minik tüpler şeklindeki bu robotlar, üç katman halinde geliyor. Grafen oksitolan dış katman, sudan kurşun parçalarını çekiyor. Nikel olan ikinci katman manyetik alan ile robotun uzaktan kontrolünü sağlıyor. En içteki üçüncüplatinyum katman, hidrojen peroksiti çözme işlemi yaparak, suya ve oksijene dönüştürüyor. Böylece robotun hareket mekanizması oluşuyor. Araştırmacıların belirttiğine göre, robotlar 1 saatte atık sudaki kurşun oranınıyüzde 95'e kadar temizliyor. Suyun boyutu ve kullanılan robotların sayısıyla doğru orantılı olan bu temizleme hızından öte, robotların tekrar kullanılabilmesi göze çarpıyor. Robotlar temizlenip tekrar kullanılabilir, hem de toplanan kurşun iyonları tekrardan kullanılabilir. Bir nevi geri dönüşüm sistemi olan bu mikro robotlar için sıradaki hamle, daha fazla kirletici maddenin, daha geniş alanlarda temizlenmesi.


Boston Dynamics her ne kadar 2013 yılında Google tarafından satın alınsa da, özerk çalışma yapısı altında üst düzey robotlar geliştirmeyi sürdürüyor. Kuruluş, en önemli projelerinden biri olan ve en insansı robot olarak tarif edilen Atlas'ı bir kez daha teknoloji dünyasının karşısına çıkardı. YouTube kanalıyla yayınlanan yeni videoda insansı robot Atlas'ın kablolardan arınmış bir şekilde doğaya adım attığı görülüyor. 1.75 cm uzunluğunda ve 81 kg ağırlığında olan Atlas, en gelişmiş haliyle doğada zorlu koşullar altında ilerlemesini sürdürebiliyor. Kapıları açabilen, açık hava ve bina içerisinde çalışabilecek şekilde tasarlanan Atlas, çalışmalar bu hızda ilerlediği takdirde birkaç yıl içerisinde yaşamın önemli bir parçası haline gelecek. Alüminyum, çelik ve titanyumdan malzemeden oluşan; elektrikle çalışan ve hidrolik güçle hareket eden Atlas robot, vücut ve bacaklarındaki gelişmiş sensörler yardımıyla dengesi koruyup engelleri aşabiliyor. Robot'un son sürümü sert darbelere maruz kaldığında bile ayağa kalmasını biliyor. Son olarak Atlas robota nesne devamlılığının da kazandırıldığını görüyoruz.


Atom bombasına maruz kalıp hayatta kalan insanlar üzerinde, atom bombasının etkileri hakkında bugüne kadar bir çok çalışma yapıldı ve yayınlandı. Bu konuda yapılan son çalışmalardan birisi de 2015 yılının Aralık ayında Radiotherapy & Oncology dergisinde yayınlandı. Çalışmanın içeriğine geçmeden önce belirtmek gerekir ki radyoterapi tedavilerinde ikincil ışınlamalar her zaman daha fazla yan etki riski taşımaktadır. Nitekim ilk ışınlamada sağlıklı doku radyasyon doz limitini doldurmuş ise ikincil ışınlamada bir takım yan etkilerin ortaya çıkması kaçınılmazdır. Hiroşima Üniversitesi Radyasyon Onkoloji Kliniği'nde yapılan bu çalışma ise, atom bombasına maruz kalıp hayatlarına devam eden fakat ileride kansere yakalanarak küratif amaçlı radyoterapi alan hastaları konu almakta.Çalışmanın amacı ise atom bombasının radyasyonuna maruz kalan hastalara yapılan radyoterapi tedavisinin, aynı hastalığa sahip diğer hastalara yapılan radyoterapi tedavisine göre daha fazla yan etki riskine sahip olup olmadığını belirlemek. Atom bombası düştüğü sırada Hiroşima, Nagasaki veya belirlenmiş komşu bölgede bulunan insanlar. Atom bombası atıldıktan 2 hafta (20 Ağustos 1945 Hiroşima, 23 Ağustos 1945 Nagasaki) içinde tıbbi hizmet, arama kurtarma veya herhangi bir amaçla bombanın düştüğü noktaya 2 km den daha fazla yaklaşan insanlar. Hayatta kalan atom bombası mağdurlarına tedavi ve yardım amaçlı yaklaşan ve radyoaktiviteye maruz kalan insanlar.


Elektriksel olarak yüklü olan parçacıkların kütlesini ölçmek, yüksüz parçacıkların kütlesini ölçmekten çok daha kolaydır, çünkü bu parçacıklar elektromanyetik alanlardan etkilenir. Örneğin proton ve elektronun kütlelerini ölçmek için manyetik alanlardaki hareketlerinden yararlanılabilir. Manyetik kuvvetler her zaman hareket yönüne dik oldukları için parçacıkların enerjisini değiştirmezler. Ancak parçacıkların ivmelenmesine ve hareket yönlerinin değişmesine neden olurlar. Örneğin yüklü bir parçacık hareket doğrultusuna dik ve büyüklüğü sabit bir manyetik alana girdiği zaman dairesel hareket eder. Elektromanyetik kuram ve mekanik yasaları kullanılarak yapılan hesaplar, parçacığın takip edeceği yörüngenin yarıçapının olduğunu gösterir. Bu denklemde r yarıçap, m kütle, v parçacığın hızı, q parçacığın elektrik yükü, B ise manyetik alanın büyüklüğüdür. Dolayısıyla hızı ve elektrik yükü bilinen bir parçacığın kütlesi, büyüklüğü belli bir manyetik alandaki yörüngesinin yarıçapı ölçülerek hesaplanabilir. Elektrik yükü taşımayan parçacıklar elektromanyetik kuvvetten etkilenmedikleri için kütlelerini belirlemek daha zordur. Örneğin nötronu keşfeden James Chadwick, nötronun kütlesini hesaplayabilmek için radyoaktif bir kaynaktan yayılan nötronların protonlarla çarpışmalarını incelemişti. Parçacıkların bu çarpışmalar sırasındaki enerjilerini ve momentumlarını ölçerek ve korunum yasalarını kullanarak nötronun kütlesini hesaplamıştı. Nötronun kütlesi çekirdek tepkimelerinden yararlanarak da hesaplanabilir. Örneğin döteryum atomunun çekirdeği olan dötron, bir proton ve bir nötron içerir. Elektriksel olarak yüklü olduğu için bu çekirdeğin kütlesi, manyetik alandaki hareketi incelenerek bulunabilir. Daha sonra protonun kütlesi, dötron çekirdeğinin proton ve nötrondan oluşumu sırasında gerçekleşen çekirdek tepkimesinin enerjisi ve kütle ile enerji arasındaki eşitliği kullanılarak nötronun kütlesi hesaplanabilir.


Yüksek enlemlerde yaşıyorsanız veya sosyal medyada hiç zaman geçirdiyseniz, muhtemelen son zamanlarda harika auroralara sahip olduğumuzu fark etmişsinizdir. Astronot Josh Cassada, yukarıdaki inanılmaz fotoğrafı çekmek için yalnızca birkaç kişinin erişebildiği bir açıdan yararlandı. Kendi başına yeterince güzel, ancak insanlardan kendi manzaralarını gösteren çok sayıda yanıta da yol açtı. Auroralar, on bir yıllık güneş döngüsüne yanıt olarak büyür ve küçülür. Son birkaç döngü, güneş lekeleri ve güneş fırtınaları söz konusu olduğunda özellikle yoğun olmadı . 25 numaralı mevcut döngünün 2025 yılına kadar zirve yapması beklenmiyor, ancak şimdiden son döngünün zirvesine ulaştı. Güneş en son bu kadar aktif olduğunda iyi kameralar çok daha az yaygındı. Sonuç olarak, şu anda çekilen görüntüler, daha önce çekilmiş olanlar kadar veya daha iyi. Cassada'nın Twitter'da paylaştığı fotoğrafa özellikle yerinde bir yanıt, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun auroraların üzerinden geçişini gösteren bu kare oldu. Ne yazık ki auroraların en iyi görüntüleri, hem Dünya'nın manyetik kutuplarına yaklaşmak hem de ışık kirliliğinden kaçınmak için genellikle birçok insanın yaşadığı yerlerden uzak bölgelere gitmeyi gerektirir. Ancak bu kez, bazı büyük şehirler bile hoş bir sürpriz alıyor. Burada ortaya çıkan auroralar, G3 sınıfı bir jeomanyetik fırtınanın ve en az bir koronal kütle atımının ürünü olup, Colorado ve Missouri kadar güneyde gözlemlere yol açtı. Birçok gök bilimci ekibi, bir döngünün zirvesindeki güneş lekelerinin veya güneş patlamalarının sayısını tahmin etmeye çalışıyor. Bunların bazılarını çoktan aştık ve daha yüksek tahminlere yaklaşıyoruz. 25. Döngünün zirvesi erken gelmiş olabilir, ancak şimdi bazı güneş bilimciler bu döngünün gücünü büyük ölçüde hafife aldığımızı düşünüyor. Uyduları fırlatıyor veya kontrol ediyorsanız kötü haber, ancak gösteriden keyif alanlar için heyecan verici zamanlar. Diğer yandan, nispeten sıradan 24. Döngünün bile belli anları olmuştu. Bu kadar harika görüntülerle karşılaşmamızın bir başka nedeni de, Güneş'in daha iyi izlenmesi ve İnternet aracılığıyla bilgi dağıtma kapasitesinin, insanların ne zaman bakacaklarını bilmeleri anlamına gelmesi. Aurora kalitesi mükemmel bir şekilde tahmin edilemese de, Spaceweather.com gibi siteler, bir uzay istasyonunun penceresinden dışarı bakamayanlar için iyi bir beklenti göstergesi sunabilir. Tabii ki, birkaç düz dünyacı, Cassada'ya görüntünün sahte olduğunu - muhtemelen Dünya'nın eğrisini görebildiğiniz için - iddia ederek yanıt vermek zorundaydı. Bazıları, Ay'a inişlerin sahte olduğuna dair çürütülmüş iddialara atıfta bulundu - onlarda yıldızların görünmemesine dayanarak, bazılarının Cassada'nın görüntüsünde görülebildiğine dikkat çektiler. Yanıt verenler sabırla bunun Cassada'nın fotoğrafını gece çekmesinden kaynaklandığını açıkladılar - parlak cisim Güneş değil, Ay, oysa Apollo 11 gün ışığında iniş yaptı. Yine de bunun kaç kişiyi ikna ettiğini tahmin edebilirsiniz.


Avrupa'nın Jüpiter'e ilk görevi olan JUICE, Fransız Guyanası'ndan başarıyla fırlatıldı ve şu anda Jüpiter sistemine doğru tuhaf uçuşunda. Temmuz 2031'de gaz devine ulaşacak ve üç büyük buzlu ayına ve gezegenin onlarla ve etrafında yörüngedeki diğer cisimlerle nasıl etkileşime girdiğine dair yeni bilgiler sağlayacak. Avrupa Uzay Ajansı görevi başlangıçta 13 Nisan'a planlanmıştı, ancak yıldırım riski ve bu fırlatmanın inanılmaz derecede hassas doğası nedeniyle ertesi güne ertelendi. Görevin planlanan zamanın bir saniyesi içinde fırlatılması gerekiyordu, aksi takdirde gezegenimizin çekim gücünden kurtulacak kadar hız kazanamazdı. JUICE Uzay Aracı operasyon müdürü Ignacio Tanco, IFLScience'a, Bu tür, gezegenler arası yörüngelerdeki, görevler için fırlatma penceresi son derece dardır, çünkü Dünya'nın etki alanından çıkmaları gerekir. dedi. Ancak tek başına roket gücü, kabaca 890 milyon kilometre uzaktaki Jüpiter'e ulaşmak için yeterli değildir, bu nedenle JUICE, kendisini ileriye doğru fırlatmak için çekim etkili manevralarla Venüs ve Dünya Sistemi'nden yörünge enerjisi çalmak zorunda kalacak. JUICE, sekiz yıllık yolculuğunda bir kez Venüs'ün, üç kez de Dünya'nın yanından geçecek; ilki hem Ay'ı hem de Dünya'yı kullanan benzersiz bir manevra ve sonuncusu 2029'da, Jüpiter'e ulaşmadan sadece iki yıl önce olacak. Her şey yolunda giderse, uzay aracı, ay Ganymede'nin ilk uçuşundan önce bir asteroidin, ana Asteroit Kuşağı'ndaki olası asteroit 223 Rosa, yanından geçme olanağına da sahip olacak ve ardından Jüpiter'in yörüngesine girecek. Sonra bilim görevi ciddi olarak başlayacak. Görevin bilimsel yönleri üzerinde çalışan gezegen bilimci Dr. Olivier Witasse, IFLScience'a, "Bu çok önemli bir görev çünkü buzlu ayların, yani Europa, Ganymede veya Callisto, içinde yaşanabilir yerler olup olmadığını öğrenmek istiyoruz. Görevin ana sorusu bu." dedi. Bu üç Galileo ayı hakkında birçok cevaplanmamış soru var. Europa, buzlu kabuğunda çatlaklar olan aktif bir yüzeye sahiptir. Altında, muhtemelen kayalık çekirdeğiyle temas halinde olan derin bir okyanus var. Callisto, Güneş Sistemi'ndeki en eski yüzeye sahiptir, ancak çok daha kalın bir buzlu kabuğun altında bir okyanusu da gizleyebilir. Görevin ana hedefi olan Ganymede, Dünya'daki tüm okyanusların iki katı kadar su içeren ancak yüzeye Europa kadar yakın olmayan bir okyanusun olduğu, arada bir cisim olabilir. Dr. Witasse, Bu okyanus nerede? Yüzeyden uzak mı? Okyanusun üzerindeki buz kabuğunun kalınlığını ve ayrıca bu okyanusun ne kadar büyük olduğunu bilmek önemlidir. Derinlik nedir? diyerek Ganymede'nin içi ile ilgili bazı acil soruları paylaştı. Uzay aracı, Europa'nın iki kez, Ganymede'nin 12 kez ve Callisto'nun 21 kez yanından geçecek. Tüm geçişlerinden sonra, Aralık 2034'te JUICE, Ganymede çevresinde yörüngeye girecek ve bizimkinden başka bir ayın yörüngesinde dönen ilk uzay aracı olacak. Ganymede, Güneş Sistemi'ndeki en büyük ve manyetik alana sahip tek aydır. JUICE, birincil görevinin ikinci bölümünü ve belki de yakıt izin verirse genişletilmiş görevinin tamamını bu merakı incelemeye adayacak. Dr. Witasse, IFLScience'a, "Ganymede ayının tüm içi JUICE ile incelenecek. Yani sadece okyanus değil, aynı zamanda buz tabakaları da. Çünkü buzlu yüzeyin ve okyanusun altında başka bir buz tabakası olabilir. Ve içeride, ayın ortasında, demir çekirdeğiniz var. Sıvı olduğunu düşündüğümüz ve kendi manyetik alanını oluşturan bir çekirdek. Kendi manyetik alanını oluşturan bir aya sahip olmak, Güneş Sistemi'nde benzersiz bir durum." dedi. Görev, NASA'nın daha küçük aya odaklanacak olan Europa Clipper'ı ve Jüpiter'i inceleyen diğer gözlemevleriyle iş birliği yapacak. Jüpiter'in kendisi inanılmaz bir keşif hedefidir. Üç buzlu ay artı volkanik ay Io birbirinden çok farklıdır ve JUICE bunların nasıl ortaya çıktığını anlamamıza yardımcı olacak. 92 ay ve fazlasıyla Jüpiter sistemi minyatür bir Güneş Sistemi gibidir. JUICE, gözlemleriyle bizim güneş sistemimiz ve diğer güneş sistemleri hakkında fikir verecek ve gaz devi gezegenlerin evrenin başka yerlerinde neye benzediği hakkında fikir verebilir. Bunların hepsi JUICE'ın bize söylemeyi umduğu şeyler, ancak her görev sonunda beklemediğimiz şeyler keşfediyor, bu yüzden bu heyecan verici görevde de pek çok sürprizle karşılaşacağımızdan eminiz.


Avrupa bir kez daha bilinen en ölümcül hayvan hastalığı olan kuş gribi salgınları yaşıyor. Ördekler ve kazlarda hastalık daha hafif olsa da, tavuklarda ve hindilerde etkilenen sürünün %90'ından fazlası birkaç hafta içinde ölür. Kuş gribi salgınlarına, çoğu kuşlarda hafif enfeksiyona neden olan kuş gribi virüsleri neden olur, ancak H5 ve H7 olarak adlandırılan iki alt tip çok ölümcül bir virüs olarak ortaya çıkabilir. Grip virüsleri yüksek bir mutasyon oranına sahiptir ve iki virüs aynı anda tek bir konakçıya bulaştığında gen alışverişi yapabilir. Bu genetik değişiklikler, onların yapılarını değiştirmelerine ve konaklarındaki bağışıklıktan kaçarak yayılmaya devam etmelerine izin verir. Önceki yüzyılda, ölümcül kuş gribi salgınları nadirdi ve her zaman bir tavuk veya hindi sürüsünde bulaşırken ölümcül bir virüse dönüşen hafif H5 veya H7 virüslerinden kaynaklanırdı. 1996 yılına kadar, ortaya çıkan salgınlar ya etkili bir şekilde kontrol edildi ya da duyarlı konakçıların olmaması nedeniyle azaldı. Bu ölümcül virüslerin neden olduğu enfeksiyonlar daha önce yabani kuşlarda hiç görülmemişti. Bu durum Çin'de H5N1 virüsünün ortaya çıkmasından sonra değişti. Kanatlı hayvanlarda salgınlar etkili bir şekilde kontrol edilmedi. Virüs yavaş yavaş topraklarını Çin'e ve 2003'ten itibaren Asya ve Afrika'ya doğru genişletti. Enfekte kümes hayvanları ile yakın temasta bulunan insanlar enfekte olabilmesi sebebiyle bugüne kadar 456 kişi hayatını kaybetti. Yabani kuşlar, virüsün kümes hayvanlarında devam eden yayılmasından kaynaklanan bir yayılma nedeniyle enfekte oldu. Bu durum kümes hayvanları için hala ölümcül olan, ancak belirli su kuşu türlerine çok az zarar veren yeni H5 virüslerine yol açtı. Sonuç olarak, göçmen su kuşları bu virüslerle enfekte rağmen binlerce kilometre uçabiliyor ve böylece virüsleri çok uzak mesafelere taşıyabiliyorlardı. 2005 yılında yabani su kuşları, virüsü ilk kez sonbahar göçü sırasında Avrupa'ya tanıttı. Bu, bu virüslerin ekolojisinin tamamen değiştiğinin ilk işaretiydi; Kanatlı hayvanlarla sıkı bir ilişkisi olan bir virüs, kendisini vahşi su kuşlarına adapte etmiş ve hayatta kalma potansiyelini büyük ölçüde artırmıştı. Her yıl ilkbahar ve yaz aylarında, su kuşları Sibirya'daki üreme alanlarında karşılaşıp influenza virüslerini karıştırır, ardından sonbahar göçü sırasında Avrupa, Asya ve Afrika'ya getirdikleri yeni varyantlar oluşturarak kümes hayvanlarında ölümcül salgınlara neden olur. Açıkçası, vahşi su kuşlarındaki enfeksiyonları kontrol etmek için yapabileceğimiz çok az şey var. Virüsün kümes hayvanlarına maruz kalma riskini ve ölü kuşların karkaslarının çevreden uzaklaştırılmasını değerlendirmek için gözetim önerilir. Kış boyunca orada kalan birçok su kuşunun bulunduğu bölgelerdeki kümes hayvanı yetiştiricilerine, kümes hayvanlarını içeride tutmaları ve virüsü barakalarından uzak tutmak için biyogüvenlik önlemleri almaları tavsiye edilir. Enfekte yabani kuşların dışkıları yüksek miktarda virüs içerebilir ve temizlenmemiş botlar veya malzemelerle kümes hayvanlarına kolayca girebilir. Mevcut biyogüvenlik programları, riskli alanlarda enfeksiyonları önlemek için yeterince etkili olmamıştır. 2020-21 sezonunda yalnızca AB'de 1.000'den fazla salgın tespit edilmişti. Ve içinde bulunduğumuz sezonda şimdiden onlarca salgın bulunmakta. Kümes hayvanlarının toplu olarak öldürülmesiyle birlikte her yıl tekrarlanan salgınlar, kümes hayvancılığının sürdürülebilirliği için bariz bir tehdit oluşturuyor. Kümes hayvanlarının aşılanması sorunu çözmeye yardımcı olacak bir araç olabilir. Buna rağmen bu uygulama birçok ülkede yasaklanmıştır ve kullanımı kanatlı hayvanlar için ticaret engelleri oluşturmaktadır. Ticaret engellerinin nedeni, mevcut aşıların çoğunun hastalığı önlemesi, ancak enfeksiyonun bulaşmasını durduramamasıdır. Hastalığı durduran ancak bulaşmayı durduramayan bir aşı, salgın kontrolünü tehlikeye atan ve virüsün hayvanlardan insanlara yayılma potansiyeline sahip olması nedeniyle istenmeyen bir durum olan "sessiz" virüs yayılmasına neden olacaktır. Neyse ki, şu anda dolaşımda olan H5 virüs varyantlarının çoğu insanlar için ataları H5N1 kadar tehlikeli değil. Yine de virüsün genetik kodunu değiştirme yeteneği nedeniyle bu durum kolayca değişebileceğinden dikkatli olunması gerekmekte. "Kümes hayvanları için acilen etkili aşılara ihtiyacımız var - bu bu sorun için tek sürdürülebilir çözüm. Yeni nesil aşıların kuş gribini kontrol etme potansiyeli daha yüksek olabilir, ancak virüs bulaşmasını durdurmadaki etkinlikleri sahada test edilmelidir. Bu tür aşılar yalnızca kümes hayvanlarını korumakla kalmayacak, aynı zamanda insanların virüse maruz kalmasını da en aza indirecektir." dedi Arjan Stegeman, Utrecht Üniversitesi'nden Veterinerlik Profesörü.


Avrupalıların üç ana atası olduğunu biliniyor. Bunlar yerel avcılar, Orta Doğulu çiftçiler ve Tunç Çağı'nda Doğu'dan göç eden gruplar olarak kabul ediliyor. Kafkasya'da bulunan tarihi kalıntılardan elde edilen DNA örnekleri, bu karışımın parçası olan bir ırk daha olduğunu gösterdi. Geçtiğimiz yıllardaki bilimsel gelişmeler araştırmacıların eski mezarlardan genom elde edip, inceleyebilmelerine olanak tanıdı. Bu haritalar insan hücrelerinin her birinin çekirdeğinde yer alıyor. Genomlardan elde edilen veriler, insan genetiği hakkındaki tüm bildiklerimizi değiştirebilecek nitelikte. Avrupa'nın atalarının ilk dalgası olarak kabul edilen yerel avcılar, bölgeye Buz Devri henüz gerçekleşmeden 40,000 yıl önce yerleştiler. 7,000 yıl önce Ortadoğuluların Avrupa'ya göç etmesiyle birlikte çiftçilikle tanıştılar. Yamnaya adını alan çobanlar 3,000 yıl önce günümüzde Ukrayna ve Rusya'nın bulunduğu bozkırlardan Avrupa'ya göç etti. Bu at sırtındaki insanlar, beraberlerinde Hint-Avrupa dillerini de getirdi. Günümüzde Avrupa'da konuşulan birçok dil, Hint-Avrupa dilleri ailesinden geliyor. Yamnaya DNA'larında bulunan veba virüsü ve Avrupa'ya göç ettikleri dönemde yaşanan nüfus azalışı, bazı araştırmacıların Yamnayaların hastalığın yayılmasına neden olup olmadığını sorgulamasına neden oldu. Yamnaya halkının kuzey ve merkez Avrupa genetiği üzerindeki etkisi de büyüktü. Günümüzde Norveç'in yüzde 50'sinin ataları Yamnaya adlı göçebe çobanlara dayanıyor. Fakat Yamnaya da karışık bir topluluktu. Atalarının yarısı Avrupa'ya ilk yerleşen avcılara benzer bir gruptan gelirken, diğer yarısı da çiftçiliği getiren Orta Doğululara benzerlik gösteriyordu. Araştırmacılar, Gürcistan'dan 13,300 ve 9,700 yaşlarında iki avcı-toplayıcı genomu inceledi. Elde edilen sonuçlar, bu Kafkas avcıların Yamnaya DNA'sındaki çiftçi ataların kaynağı olduğu saptandı. Kafkasyalı avcı-toplayıcı genomlarında 10,000 yıl önce çiftçiliği keşfeden Ortadoğulu kuzenleriyle devamlı bir karışım saptandı. Fakat bu karışım Son Buzul Maksimum dönemi gelmeden yaklaşık 25,000 yıl önce sona erdi. Bu dönemde, sadece çok benzer DNA'ya sahip kişiler arasında üreme devam etti ve genler homojenleşti. Buz Devri sona erdiğinde, Kafkas grupları tekrar bozkırlarda yaşayan çeşitli avcı-toplayıcılarla iletişim kurma imkanı buldu. Karışmaya başlayan gruplar, Yamnaya halkı genlerinin temelini attı. Cambridge Üniversitesi'nden Doktor Andrea Manica, ''Yamnaya halkının nereden geldiği şu ana kadar gizemini koruyordu, artık bir yanıtımız var. Yamnayaların, Doğu Avrupalı avcı-toplayıcı ve Buz Devri'nde izole yaşayıp parçalanmaya yüz tutan Kafkas avcı-toplayıcıların bir karışımı olduğunu keşfettik'' diyor. Araştırma aynı zamanda Kafkas avcı-toplayıcıların Güney Asya'da etkisi olduğunu gösteriyor. Bu ırkın, bölgede Hint-Avrupa dillerini yaymakta rol oynadığını ekliyorlar.


Batı Virginia Üniversitesi'nden bilim insanları, Orta Avustralya'daki Neoproterozoik Browne Formasyonu'ndan gelen Halit kristallerindeki sıvı kapanımlar içinde eski prokaryot ve ökaryot hücreleri buldular. Sara Schreder-Gomes ve West Virginia Üniversitesi Jeoloji ve Coğrafya Bölümü'nden meslektaşları, "Halit kristalleri tuzlu yüzey sularında büyüdükçe, birincil sıvı kapanımlarında ana suyu hapseder" dedi. Modern ila Permiyen halitlere ilişkin önceki çalışmalar, prokaryotik ve ökaryotik organizmaların ve beta karoten dahil organik bileşiklerin varlığını belgelemiştir. Yazarlar, iletilen ışık petrografisi ve UV-görünür ışık petrografisi kullanarak, Avustralya'nın Browne Formasyonu'ndan 830 milyon yıllık halit birincil sıvı kapanımlarını ve içeriklerini analiz ettiler. Halit iyi korunmuştu ve 1.481 ile 1.521 m arasındaki çekirdek derinliklerinden 10 halit yatağından halit kristallerini incelemelerine izin verdi. Sıvı kapanımlarında tutulan katıların, boyutlarına, şekillerine ve UV-görünür ışığa karşı floresan tepkisine dayalı olarak prokaryotik ve ökaryotik hücrelerle ve organik bileşiklerle tutarlı olduğunu buldular. Araştırmacılar, "Tek kristallerdeki bireysel büyüme bantlarının yanı sıra çekirdeğin farklı derinliklerinden gelen halit kristalleri arasında ve içinde çok çeşitli mikroorganizmalar ve organik bileşikler var" dedi. Bu çalışmada kullanılan kristallerin birçoğu, son derece yüksek bir mikroorganizma konsantrasyonuna sahiptir ve birincil sıvı kapanımları içindeki şüpheli organik bileşiklere sahiptir. Bazı sıvı kapanımları birkaç (10 veya daha fazla) mikroorganizma içerir. Tipik olarak hem prokaryotları hem de ökaryotları, ayrıca tesadüfi yavru kristalleri ve şüpheli organik bileşikleri içerirler. Birkaç mikroorganizma içeren birincil sıvı kapanımları genellikle komşu kapanımlardan daha büyüktü. Çalışma, mikroorganizmaların halitteki sıvı kapanımlarda milyonlarca yıl korunabileceğini gösteriyor ve benzer biyolojik imzaların Mars'tan gelen kimyasal tortularda tespit edilebileceğini öne sürüyor. Bilim insanları, "Neoproterozoik Browne Formasyonu halitindeki iyi korunmuş birincil sıvı kapanımları, prokaryotları, ökaryotları ve organik bileşikleri barındıran orijinal yüzey sularının kalıntılarıdır" dedi. Bu mikroorganizmalar, 830 milyon yıl önce halit çökeldiğinden beri kapana kısılmış durumda. Bu süre zarfında, önemli bir ayrışma yaşamadılar ve yerinde optik olarak tanınabiliyorlar. Birincil inklüzyonların içindeki sıvılar, kapana kısılmış mikroorganizmalar için mikro habitatlar olarak hizmet eder ve organik maddenin uzun jeolojik süreler boyunca olağanüstü korunmasına izin verir. Hem karasal hem de dünya dışı kökenli eski kimyasal çökeltiler, eski mikroorganizmalar ve organik bileşikler için potansiyel konaklar olarak düşünülmelidir.


Legendrea loyezae adlı bir mikrobu mikroskop altında görmektense Ay'a seyahat etme olasılığınız daha yüksektir. NASA'nın Apollo programı, 1968 ile 1972 yılları arasında Ay'a toplam 24 kişi gönderdi. Legendrea loyezae'yi, 1908'deki keşfinden yakın zamanda yayınlanan çalışmamıza kadar sadece dört kişi buldu. Maliyeti göz önünde bulundurursak, Ay'a seyahat eden insan sayısının az olması mantıklı geliyor. Ancak mikroskobik alana göz atmak için milyar dolarlık bir bütçeye gerek yok, sadece bir mikroskop ve onun önünde oturmaya istekli biri gerekiyor. Son çalışmamız, 20 yeni mikrop türünün yanı sıra 100 nadir mikrop türünü ortaya çıkardı. Bulduğumuz her DNA örneği, evrim yapbozunun başka bir parçasını verir. Bilim insanları bu yapbozu bir organizmanın nasıl çalıştığını analiz etmek için kullanabilirler. Örneğin, bazı genler bir varlığın nasıl nefes aldığına dair ipucu verir. Ya da organizmanın hayat ağacındaki yeri hakkında bilgi verebilir. Bu mikropları bu kadar az bilim insanının görmüş olmasının nedeni, yetersiz örneklemenin önemli bir sorun olmasıdır. Bu, çoğu araştırma ekibinin yalnızca birkaç, hatta yalnızca bir konumdan örnekler aldığı anlamına gelir. İki yıl süren en son araştırmamız, 1000'den fazla örneğin toplanmasını ve araştırılmasını içeriyordu. Polonya, Varşova'daki göller ve göletlerden, Kuzey Denizi'ndeki deniz tortulları, İtalya ve Portekiz kıyılarındaki Akdeniz ve İngiltere'nin Dorset kentindeki tebeşir akarsularına kadar mikropları aradık. Ve karşılığını aldık: Nadir ve yeni olanlar dahil, 500'den fazla tür bulduk. Dünya'daki ilk yaşam, suda insan gözünün göremeyeceği kadar küçük canlılar olarak ortaya çıktı ve milyarlarca yıl bu şekilde kaldı. Mikroplar her yerde yaşar. Su birikintilerinden okyanuslara kadar her yaşam alanında bulunabilirler. Ancak hala onlar hakkında bilmediğimiz çok şey var. Bu mikroskobik organizmalardan bazıları, basitten daha karmaşık varlıklara doğru evrildi ve sonunda etrafımızdaki tüm görünür yaşamı ortaya çıkardı. Diğerleri pek değişmedi ve küçük boyutlarını korudu. Mikroorganizmalar, Dünya'daki ilk yırtıcılardı ve onların açgözlü iştahları, Dünya tarihinin ilk çağlarında daha karmaşık yaşamın evrimini yönlendirdi. Karmaşık yaşamın evriminden sonra mikroplar, daha büyük türler için besin olan kril ve plankton gibi diğer canlılar için ana besin kaynağı haline geldi. Besin zincirinin en altındaki organizmalar yok olursa, üstlerindeki diğer tüm parçalar da çökecektir. Bunun zaman çizelgesi o kadar uzun ki, kavramak zor. Dünya'nın 4,5 milyar yıllık tarihini tek bir yıla sıkıştırsaydık, Ekim ayının sonuna kadar yaşam mikroskobik ölçekte var olurdu. İnsanlar yılın son 30 dakikasında ortaya çıkar ve mikropların varlığından yeni yıla üç saniyeden az bir süre kala haberdar olurduk. Hayat ağacı, organizmaların birbirleriyle ilişkilerini haritalar. Hayat Ağacı, organizmaların birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu gösterir. Buna baktığınızda, hayvanlar, bitkiler ve mantarların ökarya grubu içindeki küçük bir dal kümesiyle sınırlı olduğu, Dünya üzerindeki yaşamın çoğunun hala mikro ölçekte olduğunu görebilirsiniz. Diğer iki grubun, arkeler ve bakteriler, aksine ökarya üyeleri DNA'larını hücre çekirdeğinde depolar. Legendrea loyezae, ökarya'nın siliatlar dalındadır. Oksijen, Legendrea loyezae için öldürücüdür ve avını yakalamak için uzayan ve kısayan dokunaçlara sahiptir. Bilim insanları binlerce siliat türü keşfettiler. Siliatlar su ortamlarında, topraklarda ince su tabakalarında ve hatta oksijenin olmadığı yerlerde yaşarlar. Yaşamları suya bağlı olsa da tekrar ıslanana kadar uykuda kalmak için koruyucu yapılar oluşturabilirler. Sadece tek bir hücreden oluşurlar ve yine de harika bir çeşitlilik gösterirler. Siliatların ilginç avlanma stratejileri vardır - bazı türler, spagetti gibi emdikleri siyanobakteri filamentlerini yemede uzmanlaşmıştır. Yüzebilirler. Diğerleri, kendini su altındaki yüzeylere tutturmak için bir sapı olan Vorticella dahil, yerleşik bir yaşam tarzına sahiptir. Vorticella, kendini yüzeylere tutturmak için bir sapı olan bir siliat. Bazı siliat türleri, diğer organizma gruplarıyla, simbiyoz olarak bilinen kalıcı, fiziksel ilişkiler kurar. Örneğin, alglerin fotosentez yoluyla ürettikleri şekeri yemek için yeşil algleri içlerinde barındırabilirler. Karşılığında, algleri daha büyük alg yiyicilerden ve virüslerden korurlar . Loxodes rostrum, endosimbiyotik yeşil alg içeren bir siliat. Bazı siliat türleri, özellikle iyi oksijenli ortamlarda, yoğun nüfuslu topluluklarda yaşar. Ancak diğerleri o kadar az sayılarda yaşar ki onları bulmak Everest Dağı büyüklüğünde bir samanlıkta bin iğne aramak gibidir. Amacımız, bu nadir ve sıra dışı türlerden mümkün olduğu kadar çok bulmak. Türlerin ekolojisi hakkındaki bilgimizi ipucu olarak kullanıyoruz. Bir mikrobun karanlık, oksijensiz ortamlarda yaşamayı tercih ettiğini biliyorsak, onu oksijenin ve ışığın bol olduğu su yüzeyinde aramayız. Dört Legendrea loyezae bulmak için binlerce saat mikroskopla bakmamız gerekti, tutulan boyunlarımız ve ağrıyan sırtlarımız için fizyoterapiye harcadığımız küçük bir servetten bahsetmiyorum bile. Görünmez mikroplardan bağımsız hissetmek kolaydır. Çoğumuz, gözümüzün algılayabileceği kadar büyütülmüş bir tanesini asla göremeyeceğiz. Ancak mikroplar hakkında bilgi sahibi olmak, tarihteki en önemli bilimsel keşiflerden bazılarının biçimlenmesine yardımcı oldu. Mikroplar, hayvan ve bitki hastalıklarına neden olarak can alır ve denizde su ürünleri çiftliklerini yok eden devasa alg patlamaları geliştirir. Ancak onlarsız yaşayamazdık. Mikroplar, ekosistemlerimizin hayatta kalmasından ve kirlilik veya iklim değişikliği gibi hasarlardan sonra iyileşmelerinden sorumludur. Mikroorganizmalar olmadan gıda yetiştiremeyiz. Kanalizasyonumuzu temizlerler. Bazıları antibiyotik ve diğer ilaçlar üretebilir, diğerleri ise gıda üretimine katılır. Bu yüzden mikrobiyal dünyayı keşfetmek sırt ağrısına değer.


Araştırmayı yürüten Amerikalı ekibin başındaki Profesör Ian Garrick Bethell, bu şeklin Ay henüz katılaşmadan oluşmaya başladığını savunuyor. Bethell'a göre, Ay henüz sıvıyken ve üstü ince bir kaya parçasıyla kaplıyken, çevresel etkilerle limonsu şekli aldı. Dünya'nın Ay üzerinde uyguladığı çekim kuvvetinin aynı zamanda Ay'ın kendi yörüngesinde dönmesini sağladığı belirtiliyor. Bethell, "Hem Dünya'nın hem Mars'ın hem de diğer gezegenlerin şeklinin çoğunlukla dönüş hızından kaynaklandığını biliyoruz" dedi. Profesör Bethell'in bu konuya getirdiği yeni açıklama ise, 4 milyar yıl öncesine dayanıyor. Buna göre, Ay'ın şekli, Dünya'dan bir parça olarak koptuğunda ve Dünya'ya daha yakın durduğu dönemlerde belirginleşiyor. O dönemde hem çekim kuvvetinin daha güçlü olduğu, hem de Ay'ın daha hızlı döndüğü ifade ediliyor. Oldukça sıcak bir kütle olan Ay, tüm bu etkenler çerçevesinde şeklini alıyor. İlk başta sıvı bir kaya kütlesi halinde meydana gelen Ay, daha sonra yavaş yavaş soğuyarak katılaşıyor. Profesör Bethell, bu fikrin Jüpiter'in uydusu "Europa" üzerine yapılan bir araştırmadan ilham aldığını söylüyor. Europa'nın üzerinde bir okyanus var ve okyanusun üzerinde yüzen bir buz tabakası bulunuyor. 2013'te Jüpiter ve Europa üzerine yapılan araştırmada, Jüpiter'deki çekim gücüyle ortaya çıkan ılık suyun, Europa üzerindeki buzdan tabakada nasıl yayıldığını inceleniyordu. Profesör Bethell ve ekibi de, benzer bir etkinin Ay'da yaşanmış olabileceğini düşünüyor. Buna göre Ay'ın ilk oluştuğu evrelerde, üzerindeki sıvı haldeki kayalıkta, benzer etkiler görülebileceği ifade ediliyor. Araştırmacılar, katılaşmanın ardından Ay'ın üzerinde oluşan krater ve havzaları da hesaplamalarına dahil ettiler. Daha önce Ay'ın şekline ilişkin yapılan araştırmalarda, bu krater ve havzalar sorun yaratmıştı ve Ay'da koordinatların belirlenmesi ve şeklin yorumlanabilmesini zorlaştırmıştı. Profesör Bethell, "Ay üzerindeki boşluklar nedeniyle oluşan belirsizliklerin giderilmesi için çok çalıştık" dedi. Ekip, sonucun Ay'ın tuhaf şekline dair şimdiye kadarki en iyi açıklama olduğunu ileri sürüyor.


Ancak sorun şu ki eğer uykunuz varsa arka arkaya tokatlar da yeseniz, beşik gibi sallanan yastığınız da olsa bu alarm saatleri bazen ayağa kaldırmak için yeterli olmuyor. Zaten elinizi uzattığınızda alarmı susturmak mümkün olduğu için ayağa kalkmak zor oluyor. Ruggie adlı bu alarm saati ise siz ayağa kalkmadıkça çalmaya devam ediyor ve böylece görevini layıkıyla yerine getiriyor. Paspas görünümünde olan bu saat yatağın hemen yanındaki zemine yerleştirilerek kullanılıyor. Sabah alarm çaldığında yataktan kalkmak ve cihazın üstüne her iki ayakla da basmak gerekiyor. Tek ayakla basmak veya hemen basıp çekmek alarmın durması için yeterli olmuyor. Kullanıcının belirli bir süre uyku pozisyonundan uzaklaşması ve oturur vaziyette kalması hedefleniyor. USB bağlantısı ile farklı alarm sesleri yüklenebilen cihazın ayarlarını yapmak için üst kısımda bulunan kontrol tuşları kullanılıyor. Kickstarter'da istediği desteği toplamayı başaran cihaza sahip olmak için 82 dolar ödeme yapmak gerekiyor. Proje başarılı bir şekilde tamamlandığı takdirde Ruggie'nin Eylül ayında kullanıcılarla buluşacağı ifade ediliyor.


Ay'a giden astronotların dikkatini, oradaki yüksek dağlardan çok kraterler çekmişti. Ay'da pek çok krater var ama bunlar birbirlerine benzemiyor. Bazıları, etrafı yüksek duvarlarla çevrili geniş bir daireye benziyor. Bazı geniş çukurların ortasında upuzun bir kule bulunuyor. Çukuru çevreleyen kaya duvarların yüksekliği her yerde aynı değil. Ay'da, büyük bir kraterin ortasında bulunan bir insan, etrafını çeviren binlerce metre yükseklikteki dağları göremez. Çünkü bu dağlar, orada ufuk çizgisinin altında kalır. Bunun da sebebi, Ay küresi küçük olduğu için, yüzey eğikliğinin büyük olmasıdır. Bir küre üzerinde ufuk mesafesi kürenin çapı ile orantılıdır. Çap ne kadar küçükse ufuk mesafesi de o kadar kısa olur. Ay'ın çok belirli engebelerine eskiden beri adlar verilmiştir. Bu adlar daha çok onları keşfeden astronomların veya büyük bilginlerin adlarıdır. Copernic Krateri, Uluğ Bey Krateri, Nasireddin Tusi Krateri, Biruni Krateri, Arşimed Krateri, Platon Krateri.. gibi. Bugün Ay yüzünde 33.000 krater sayılmış ve hepsine birer ad verilmiş bulunuyor. Fakat Ay'daki kraterler bu kadar da değil. Büyük kraterlerin içinde ayrıca sayısız denecek kadar çok küçük kraterler de var. Sanki bunların zemini top mermileriyle dövülmüş. En küçük kraterler çorba tabağı kadar.. Kraterlerin çapları genellikle 40-80 kilometre. Fakat çok büyükleri de var. Mesela Clavius kraterinin çapı tam 233 metre ve pergelle çizilmiş gibi muntazam. Kraterler, volkan fışkırmalarının sonucunda meydana gelmiştir. Milyonlarca yıl önce Ay'da korkunç yanardağ patlamaları olduğu anlaşılıyor.


Ay'da su bulunduğunu biliyoruz. Son birkaç on yıldaki birkaç görev, doğal uydumuzun daha önce düşünüldüğü kadar kuru olmadığını göstermiştir. Sonsuz gölgedeki bölge dışında, uzun ay günü boyunca topraktan su buharlaşır. Bu, topraktaki bir şeyin bu döngüyü devam ettirecek kadar su tuttuğunu gösterir. Ve şimdi, araştırmacılar bunun ne olduğunu bildiklerinden eminler: cam. Herhangi bir cam değil, meteoritlerin çarpmasıyla oluşan cam. Bu fikir bir süredir ortalıkta dolaşıyordu, ancak Chang'e 5 görevinden güçlü destekleyici kanıtlar geldi. Çin görevi, ülkenin ilk ay örnek getirme göreviydi ve bazıları toprağın 1 metre derinliğinden toplananlar da dahil olmak üzere yaklaşık 1,7 kilogram ay maddesini Dünya'ya geri getirdi. Bu örneklerin analizi, cam taneciklerin su açısından ne kadar zengin olduğunu ortaya çıkardı. Bu küçük yapılar ay regolitinde her yerde bulunur ve suyu emen süngerler gibi davranırlar. Araştırma, çarpma camının yüzde 0,2 sudan oluştuğunu tahmin ediyor. Çin Bilimler Akademisi'nden kıdemli yazar Profesör Hu Sen, bir açıklamada, "Bu bulgular, Ay'ın yüzeyindeki çarpma camlarının ve güneş sistemindeki diğer havasız cisimlerin, güneş rüzgarından türetilen suyu depolayıp uzaya salma yeteneğine sahip olduğunu gösteriyor." dedi. Çalışma, lisansüstü araştırmacı He Huicun tarafından yönetildi ve çarpma cam taneciklerinin 300 milyar ila 270 trilyon kilogram su barındırabileceğini öne sürüyor. Üst sınır, Kuzey Amerika'daki Erie Gölü'ndeki su kütlesinin yaklaşık yarısına eş değer. Bu örnekteki suyun analizi, kaynağının güneş rüzgarı olduğuna işaret ediyor. Güneş'ten gelen bu parçacık akışı, Ay yıldızımıza maruz kaldığında ay yüzeyine çarpar. Güneş rüzgarı çoğunlukla protonlardan oluşur, ki bunlar sadece elektronsuz hidrojen atomlarıdır. Ay regolitine çarptıklarında, suyu oluşturan madde ile etkileşime girebilirler ve su bu cam tanecikler sayesinde toprakta hapsolabilir. Ay'ın su döngüsü bu şekilde işliyor olabilir. Taneciklerdeki suyun dağılımına dayanarak ekip, suyun bu camda sadece birkaç yıl içinde birikebileceğine inanıyor. Bu, difüzyon denilen bir süreç sayesinde olur. Ve su aynı hızla salınabilir, bu da bu cam taneciklerin ay su döngüsünde çok önemli oyuncular olabileceğini düşündüren bir başka önemli faktördür. Cam taneciklerde hapsolmuş su, çıkarılması kolay olduğu için gelecekteki keşifler sırasında faydalı olabilir. Ve bu aya özel olmayabilir. Güneş sistemindeki diğer havasız cisimler de su açısından zengin bu tür cam taneciklere sahip olabilir.


Bir Dünya gününün uzunluğu, zaman algımızın derinliklerine yerleştirilmiştir, öyle ki, Dünya'nın dönüşündeki küçük değişiklikler önemli sorunlar yaratabilir. O halde, bir günün uzunluğunun tamamen farklı olduğu diğer dünyalarda nasıl hareket edeceğiz? Avrupa Uzay Ajansı cevaba sahip değil, ancak geleceğin ay üsleri kendilerini ihtiyaçlarına uymayan bir saatle yükümlü bulmadan önce soruyu sorma zamanının geldiğini düşünüyor. Mürettebatlı veya robotik olsun, Ay görevleri ana üslerinin zamanlarında çalışmıştı. Bu yeterince işe yaradı çünkü kimse uzun süre kalmadı ve görevler birbiriyle etkileşime girmedi. Farklı kıtalara karşı sorumlu görevlere sahip gelecekteki bir Geçit istasyonu aynı deneyime sahip olmayacaktır. Ay'da her biri farklı zamanlarda gece ve gündüz yaşayan birden fazla üs ve bunların üzerinde yörüngede dönen iletişim uyduları olduğunda, işler daha da karmaşık hale gelecektir. ESA'dan Dr. Javier Ventura-Traveset, bir açıklamada, "LunaNet, GPS ve Galileo'nun ortak kullanımı için Dünya'da yaptığımıza kavramsal olarak benzer şekilde, gelecek ay görevlerinin birlikte çalışmasına izin veren, karşılıklı olarak üzerinde anlaşmaya varılan standartlar, protokoller ve arayüz gereksinimlerinin bir çerçevesidir." dedi. Ventura-Traveset'in de belirttiği gibi, bu sistemler uygulanmadan önce üzerinde anlaşabiliriz veya daha sonra kendimizi değişmek istemeyenlerin insafına kalmış bulabiliriz. İhtiyaç duyulanın bir kısmı, herkesin kabul ettiği bir ay referans zamanıdır. Bu herkesin aynı saatte olduğu anlamına gelmez. İhtiyacımız olan her yerde saatin kaç olduğunu bilmek için bir ortak referanslar sistemine güvenerek zaman dilimlerini etkin bir şekilde kullanırız. Amerikan GPS ve Avrupa Galileo küresel navigasyon uydu sistemlerini uyum içinde tutmak için kullanılan sapmaları benimseyerek bunu Ay'a uygulamak basit görünebilir. Bu, tutarlı mesafe ve zaman ölçümleri sağlayan bir selenosentrik referans çerçevesi anlamına gelir. Ancak ESA, işlerin o kadar basit olmadığına dikkat çekiyor. Genel göreliliğin temel bileşenlerinden biri, saatlerin çalıştıkları kütleçekim alanına bağlı olarak farklı hızlarda çalışmasıdır. Daha düşük ay yer çekimi sadece etkileyici sıçramalara izin vermez, aynı zamanda ay saatlerinin Dünya'dakilere kıyasla günde ortalama 56 milyonda saniye kazanacağı anlamına gelir. Bu önemsiz görünebilir, ancak kısa sürede eklenecektir ve mikrosaniyeye hizalanması gereken ortak operasyonlar için yıkıcı olabilir. Ay görevlerinin Dünya ile iletişim kurabilmeleri ve yollarını bulabilmeleri gerekecek. ESA'nın Moonlight programı her ikisini de ele alacak şekilde tasarlanmıştır. Mars'a gelecek görevler yerel saatte çalışabilir - bir gün, 24 saat 39 dakikalık bir gündüz/gece döngüsüyle, keşif aracı kontrolörlerin Mars saatine göre çalışabilecekleri kadar bizimkine yakındır. Ancak, astronotların ay gününden maksimum düzeyde yararlanmak için 15 veya daha fazla gün uykusuz kalması pek olası değildir. Bir çözüm, gram ve saniye gibi birimleri tanımlayan Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu'nun ay versiyonu olacaktır. Kısa bir süre önce, uzay yolculuğu yapan ülkeler arasındaki işbirliği daha iyiyken bu mümkün görünüyordu, ancak artık daha büyük bir düşmanlık dönemine uyum sağlamak için alternatifler düşünülüyor. Dünyanın dört bir yanından bilim insanları ve mühendisler, üzerinde anlaşmaya varılan bir sistem bulmak için çok fazla Dünya zamanı harcayacak, ancak Ay için bir tane bulduğumuzda, diğer dünyalarda kullanmak için bir şablon oluşturacaktır.