Karşımızdaki kişi düşmüş ve acı çekiyor olsa bile gülme krizine girdiğimiz olur. Gülmenin bulaşıcı bir yanı da vardır. Londra'daki UCL Üniversitesi'nde nörolog Sophie Scott birkaç yıldır gülme konusunda araştırmalar yapıyor. Fakat bu çalışma meslektaşları tarafından her zaman olumlu karşılanıp destek bulmamış. Mesleğe ilk başladığında genel olarak insan sesini incelemiş ve kimliğimize dair ne kadar geniş bilgi içerdiğini görmüş. Scott ses yoluyla cinsiyet, yaş, sosyoekonomik statü, coğrafi köken, ruh hali, sağlık gibi konularda ipuçlarına ulaşılabileceğini söylüyor. Deneylerinden birinde, profesyonel taklitçi Duncan Wisbey'i başka insanların konuşmalarını taklit ederken beyin taramasını çekmiş. Wisbey taklit ettiği kişinin konuşmasını denerken o kişinin kimliğine bürünmeye çalıştığı için Scott da tarama görüntülerinde beyin aktivitesinin bedensel hareket ve görselleştirme ile ilgili alanları harekete geçirdiğini görmüş. Taklitçilerle ilgili araştırmaları, aksan ve artikülasyon gibi konuların ses kimliğinin önemli bir parçası olduğunu göstermiş. Fakat Scott gülüşün en zengin ses özelliklerinden birini yansıttığını Namibya'daki çalışmaları sırasında tespit etmiş. İnsana özgü 6 evrensel duygunun - korku, öfke, şaşkınlık, tiksinti, üzüntü ve mutluluk yüz ifadesinden anlaşılacağını daha önceki araştırmalar ortaya koymuştu. Scott ise sesin içerdiği daha ayrıntılı bilgilerin anlaşılıp anlaşılmayacağını merak ediyordu. Bunun için Namibyalılardan ve İngilizlerden oluşan bir gruba birbirinin seslerini içeren kayıtları dinlemelerini ve o seslerde yansıyan altı evrensel duygunun yanı sıra rahatlama, zafer ve ferahlık duygularını tespit etmelerini istedi. İki grubun da en kolay tespit ettiği duygu gülme olmuş, diğer pozitif duygulardan farkını hemen ortaya koymuştu. Birlikte gülmek çiftlerin ilişkisini sürdürmelerinin temel yollarından biri olabilir. Scott, birlikte gülen çiftlerin gergin bir olayın ardından bu gerginliği dağıtmasının daha kolay olduğunu gösteren araştırmalara işaret ediyor. Bu insanların ilişkileri de daha uzun süreli oluyor. Komik videolara birlikte gülen insanların özel bilgilerini daha rahat paylaştıklarını ve aralarında ortak görüşlerin daha kolay oluştuğunu gösteren araştırmalar da var. Scott'un izlettiği bir videoda, arkadaşları bir Alman erkeğin farkında olmadan donmuş bir havuza atlayışını gördükten sonra kahkahalarla gülüşünü duyuyorsunuz. Bu gülme bile arkadaşları daha fazla birleştirmiş olabilir. Arkadaşlarının bu kadar çabuk gülmeye başlaması ilginç. Sanırım onun kendisini daha iyi hissetmesini sağlamak için gülüyorlar diyor Scott. Oxford Üniversitesi'nden Robin Dunbar da gülmenin acı eşiğini yükselttiğini gördü. Bunun muhtemelen endorfin hormonunun salgılanması sayesinde olduğunu ve bu hormonun sosyal bağları da güçlendirdiği biliniyor. Scott şimdilerde de konuşma esnasında aralara serpiştirilen gülmeler ile istem dışı kontrolsüz gülmeler arasındaki farkları tespit etmeye çalışıyor. Kontrollü ya da fazla içten olmayan gülmelerde ses genellikle burundan gelirken, istemsiz gülmelerde gülme sesinin burundan gelmediğini fark etti. Beyin taramalarında beynin her iki gülme tarzına ne şekilde tepki verdiğini görmeye çalıştı. Scott, istemsiz gülmelerle yapay gülme arasındaki farkı söylemenin her zaman kolay olmadığını, bu farkı tespit edecek becerilerin 30'lu yaşlara kadar doruğa ulaşmayabileceğini söylüyor. Bazı insanların sahte gülüşü bize hoş gelmese de Scott bunun o kişi hakkında olmaktan daha çok bizim hakkımızda, onların sosyal sinyallerine bizim ne şekilde tepki verdiğimize dair ipuçları içerdiğine inanıyor. Karşıdaki insandan hoşlanmıyorsak gülüşüne katılmıyor ve onu sahte ya da sinir bozucu buluyor olabiliriz. Komedyenler belki de gülmenin bulaşıcı özelliğinden dolayı geniş alanlarda, çok sayıda dinleyici kitlesine konuşmayı daha kolay bulur. Kahkahanın koptuğu ve söndüğü noktayı tespit etmek yaptığı araştırmasında dinleyicilere sensörler takan Scott, bu yöntemin fazla başarılı olmadığını, seyirciye böylesi bir ilgi yöneltildiğinde donduğunu ifade ediyor.


Güneş'e çıplak gözle bakmaya başladığımız andan itibaren göz küremizde de bir anlamda güneş yanığı oluşmaya başlar. Gözümüzün dışını kaplayan saydam tabakada bulunan hücreler morötesi ışınlar nedeniyle şişer ve çatlar. Gözlerimizin sulanması, yanması, sanki gözümüze bir şey sürtülüyormuş gibi hissetmemizin nedeni saydam tabakadaki hücrelerin zarar görmesidir. Bu belirtiler genellikle güneş ışınlarına maruz kaldıktan birkaç saat sonra görülür ve birkaç gün içinde ortadan kaybolur. Ancak morötesi ışına daha uzun süre maruz kaldığımızda gözümüzün ışığa ve renge duyarlı hücrelerinin bulunduğu ağ tabakası zarar görmeye başlar. Bunun sonucunda da körlük oluşabilir. Bu durumu, flaşlı fotoğraf çekildikten sonra bir an için gözümüzün kararması gibi düşünebilirsiniz. Gözlerimizi korumak için Güneş'e güneş gözlükleriyle dahi bakmamamız, bunun için yalnızca özel filtreli gözlükler kullanmamız gerekir.


Sesimizin oluşmasının ana nedeni şüphesiz ses tellerimizdir. Ses tellerinin boyu sesimizin kalınlığını belirler. Ne kadar uzun-salar ses o kadar ince çıkar. Kadınların erkeklere göre avantajla-I n ses tellerinin daha uzun olmalarıdır. Tabii ki ses tellerimiz se-I simizin tınısını tek başlarına belirleyemezler. Dudağımız, dişle-P rimiz, dilimiz olmasaydı ortaya anlaşılmaz rahatsız edici bir gürültü çıkardı. Konuşurken nefes veririz. Bu nefes konuşmanın karakteristiğini etkileyen en az 11 noktadan geçer. Ayrıca kişinin karakteri, havanın akışı ve hızı, ağız ve dudak yapısı da konuşmada etkin faktörlerdir. Ancak tüm konuşma olayının organizatörü beyindeki bir bölgedir. Burada düşüncenin ana yapısı oluşturulur, kulak ve gözlerden gelen sinyallerle birleştirilir ve boğaza sinyal olarak gönderilir. Hayvanlarda ise beyinde böyle bir bölge yoktur. Bazı papağan, muhabbet kuşu hatta karga türlerinin konuşmaları onların ezberleme ve tekrar edebilme yetenekleridir. Bilinçli bir konuşma söz konusu değildir. Genetik olarak insana en yakın olan şempanzelerin bile dil ve damak yapıları nedeni ile insan gibi konuşmaları mümkün değildir. Dünyanın dört bir yanında farklı lisanlar konuşuluyor ama tüm bu insanlar ağızlarında benzer sesler çıkarıyorlar. Her iki dudakları ile P ve B, dudak ve dişleri ile F ve V, dilin ön kısmı ile T ve D, dilin arka kısmı ile de K ve G seslerini çıkarıyorlar. Dilin ilk insanlarda, işbirliği daha doğrusu kültür ve bilgileri gelecek nesillere aktarma ihtiyacından doğduğu sanılıyor. Günümüze kadar altı bin dil geliştirilmiş. Dünyadaki bütün dillerin tek ortak yanı, en çok kullanılan kelimelerin daha az sayıda harfle yazılmalarıdır. Altay dilleri ailesine giren Türkçemizde bazı ilginç özellikler var. Bir kere cisimleri dişi ve erkek olarak ayırmıyoruz, ses uyumu var ve bir ad veya fiil kökünden değişik eklerle yeni kelimeler türetebiliyoruz.


Neden hıçkırdığımıza dair gizemi çözmek için, bilimciler evrimsel geçmişimize bakarak uzak akrabalarımız arasında deliller arıyorlar. Bu noktada; umut vaadeden adaylardan birisi ise: amfibiler daha özelde de iribaşlardır . Hıçkırık anında neler olduğunun mekaniği bu teoriyi güçlendiriyor. Tıpta singultus olarak bilinen hıçkırık; aralarında diyafram, göğüs kasları ve boyun gibi kasların bulunduğu çeşitli kasların keskin bir kasılmasıyla soluk alma durumudur. Bu durum aynı zamanda da soluk verme sırasında kasların gevşemesiyle etkisizleştirilir. Bu sırada, dilin arka kısmı ve damağımız yukarıya doğru hareket ederken bunu gırtlağın kilitlendiği bir süreç izler. Son kısımda, gırtlağın kapanışı hık sesinin kaynağıdır. Şüphesiz ilk elden tecrübe ettiğiniz bu süreç yalnızca bir kez meydana gelmez, ritmik biçimde tekrarlanır. Gelişiminin yarısında bir iribaş havayı solumaya yarayan ciğerlere ve suyu solumayı yarayan solungaçlarasahiptir. Suyu solurken, iribaş ağzını su ile doldurur ve sonrasında solungaçlarını kapatır ve suyu solungaçlarından dışarıya doğru atmaya zorlar diyor. Bu hıçkırık benzeri eylem; zargana, diğer akciğerli balıklar ve solungacı olan diğer amfibiler gibi birçok ilkel hava soluyucularda görülür. University of Chicago'dan anatomi ve organizmal biyoloji Profesörü Neil Shubin'e göre; insanlardaki hıçkırığın bu canlılarla bir ilişkisi olduğuna dair bir başka delil ise hıçkırığın elektriksel kökeninin beynimizdeki tetikleyicisidir. Diyaframımızdaki kasılmalar, hıçkırıklar beyin sapında meydana gelen elektrik sinyalleriyle tetiklenir. Amfibian beyin sapları solungaçlarının düzenli hareketlerini kontrol eden benzer sinyali yayarlar. Shubin'e göre; bizim beyin sapımız, amfibian atalarımızdan kalıtılmıştır ve hala garip sinyaller saçarak tıpkı solungaç solunumundaki olgu gibi hıçkırıklara sebep oluyor. Paris'teki Pitie-Saltpetriere Hastanesi'nden bilimci Christian Straus; hıçkırmanın, memelilere, bir dizi benzer değişimi içeren emme davranışını öğreten bir mekanizma olabileceğine dair bir teori yayımladı. Makul gelse de, University of Pennsylvania'dan nörobiyolog Allen Pack; teoriye dair delil toplamanın oldukça zor olduğunu söylüyor. Straus ve ekip arkadaşları beynin emmeyi kontrol eden bölgeleri arasında bir korelasyon olduğunu ve bunların hıçkırığı tetiklediğini gösterene kadar, hıçkırığın amacı bir gizem olarak kalmaya devam edecek.


Richardson, insanların düşünme sistematiklerinin etraflarındaki insanlar tarafından nasıl etkilendiği üzerine örneğin, diğer insanların seçimlerinin sizin seçimlerinizi etkilemesi durumu gibi çalışma yürüten bir bilim insanı. Bu konu üzerine araştırma yapabilmek için Richardson'un, tipik bir karantina bölgesi olarak adlandırabileceğimiz laboratuvardan çok insanların birbirleri ile kaynaştıkları ve sosyalleştikleri gerçek hayattan örneklere ihtiyacı vardı. Bir gece, 50 kadar kişi Richardson'un ''kitlesel katılım'' çalışmalarının bir parçası olmak için bir barda toplandı. Çalışmanın yapıldığı sırada ortam her ne kadar neşeli olsa da, bu ciddi bir bilimsel çalışmaydı. Araştırmaya katılanların hepsi, dokunmatik cihazlarının ekranında hareket ettirebildikleri bir noktanın olduğu özel olarak tasarlanmış bir internet sitesine giriş yaptılar. Dokunmatik cihazlardaki hareket ettirilebilen her bir nokta da, odaya yerleştirilmiş dev ekrandaki başka bir noktayı hareket ettirecek şekilde uyumlu çalışıyordu. Herkes elindeki cihazdan noktayı hareket ettirdiğinde, dev ekranda sanki bir arı kolonisi varmış gibi karmaşık bir görüntü oluşuyordu. Aslında her bir kişinin ekrandaki noktasını hareket ettirmesiyle oluşan bu görüntü, kolektif düşüncenin bir ürünüydü. ''Hayır'' cevabını verenler kendi noktalarını sol tarafa doğru çektiler ve ''evet'' cevabını verenler de kendi noktalarını sağ tarafa doğru çektiler. İlk olarak katılımcılar bu soruya ayrı ayrı cevap verirlerken ekranda noktalar görünmüyordu ve daha sonra aynı soruya bir de grup halinde cevap verdiler. Richardson'un bu deneyde öğrenmek istediği, grup halinde cevap verilirken kararların değişip değişmediğiydi. Richardson'un yaptığı çalışma, aslında neredeyse 60 yıl öncesine dayanan deneysel psikolojinin bir geleneğini takip ediyor. 1950'li yıllarda, Harvard'da psikolog Solomon Asch; insanların açık bir şekilde yanlış olmasına rağmen, çoğunluğun görüşünü takip ettiğini gösteren çalışmalar yapmıştı. Yine aynı yıllarda, Unversity of California'dan Read Tuddenham'ın bulgularına göre; Tuddenham'ın öğrencileri benzer sorulara saçma cevaplar verebiliyorlardı. Örnek olarak, erkek bebeklerin 25 yıl yaşamayı umdukları görüşüne, diğer öğrencilerin verdikleri cevapları düşündüklerinde aynı eksende cevaplar veriyorlardı. Grupça alınan kararlarda, çok sayıda insanın fikrinin kümelenmesi ile cevapların ya da tahminlerin bireysel alınan kararlara nazaran çok daha isabetli olması olarak tanımlanabilecek ''kalabalıkların bilgeliği'' ekseninde ilerlemiyor. Bu durum yalnızca, her bir birey kendi yargısına ayrı ayrı vardıktan sonra alınan topluluk kararlarında geçerli olabiliyor. Aynı zamanda bu durum, topluluk ne kadar çeşitli ise o kadar etkili oluyor. Birbirleriyle, aynı kimliğe sahip olmak gibi bağları olan gruplarda ise, topluluğun dürtüsü bütün görüşlere baskın geliyor.


Bir zamanlar çocuklukta sorulan bu soru bugün nörologların da gündeminde. Avustralyadaki Monash Üniversitesinden George Van Doorn bu durumun bilinç ve öz ayrımsama gibi daha büyük sorulara kapıları araladığını söylüyor. Bu nedenle beynin bariyerlerini aşarak insanların laboratuvar ortamında kendi kendilerini gıdıklamalarını sağlamak için biraz da aşırıya kaçan deneylere girişiliyor. Kendi hareketlerimiz ile başkalarının eylemleri arasında ayrım yapabilmek bu nedenle kendi varlığımız ile dış varlıkları duyumsamamızın temelini oluşturur. Bu en akıllı robotların bile taklit edemeyeceği bir özelliktir. Laboratuvarda kolay taklit edilebilecek örnekler bulmak açısından işte bu araştırmaları yapmak önem taşır. Londra Üniversitesinden Sarah Jayne Blakemore, kendimizden kaynaklı hareketler ile dış kaynaklı hareketler arasında beynin çok kısa bir anda verdiği bu kararı inceleyen ilk bilim insanlarından biri oldu. Deneklerin avuç içleri başkaları tarafından gıdıklanırken ve bunu kendileri yaparken beyin taramaları çekildi. Blakemore, uzuvlarımızı hareket ettirdiğimizde beyinciğin bu hareketlere dair öngörülerde bulunabildiğini ve dokunmakla ilgili duyuların işlemden geçirildiği somatosensori kortekste aktiviteyi geri plana iten ikinci bir sinyalin gönderildiğini fark etti. Bunun sonucunda, kendi kendimizi gıdıkladığımızda, başkaları gıdıkladığı kadar yoğun duyumlar hissetmez, sakin kalırız. Blakemore bu süreci atlatıp, insanların kendi kendilerini gıdıklamasının mümkün kılınabileceğini kanıtlamak istedi. Bunun için, deneklerin bir çubuğu hareket ettirerek ucundaki süngerle bazen anında, bazen de 200 milisaniye gecikmeyle avuç içlerini gıdıklamasını sağlayacak bir makine geliştirdi. Gecikme süresi uzadıkça süngerin daha fazla gıdıklama duyusu yarattığı görüldü. Buna muhtemelen beyinciğin öngörüsü ile kişinin gerçek duyumu arasında örtüşme olmaması neden olabilirdi. Blakemoreun bu çalışması üzerine başka araştırmacılar da beyni oyuna getirerek insanın kendi kendisini gıdıklamasının sağlanabileceğini öne sürdü. Manyetik beyin uyarısı yoluyla ayak hareketlerini kontrol ederek insanın kendi iradesi dışında elleriyle ayaklarını gıdıklamasının mümkün olduğu görüldü. Bu konuda yapılan farklı deneyler oldu ve bazıları kafa karıştırıcı sonuçlar ortaya çıkardı. Örneğin Van Doorn deneklerini gıdıklamadan önce onlara kendi vücutlarını başkasının gözüyle görme deneyimi yaşattı. Deneklere videolu gözlükler takılarak deneyi yapan ve önlerinde oturan kişinin gözleriyle kendilerine bakmaları sağlandı. Hareketlerini eş zamanlı kılarak yavaş yavaş deney yapan kişinin vücudunu kendileri gibi algılamaya başladılar. Bu yanılgının ortasında deneklerin her iki bedeni de aynı anda gıdıklayan bir kolu harekete geçirmesi gerekiyordu. Hangi bedenin kendilerine ait olduğu konusunda kafaları karışan denekler gıdıklanmadılar. Van Doorn şu sonuca vardı: Başkasının bedenine geçmiş olma hissine kapılsanız da kendi kendinizi gıdıklamanız mümkün değildir. Rüyada da insanın kendi kendisini gıdıklamasının olanaklı olmadığı görüldü. Van Doorn, şizofreni hastalarının kendi kendilerini gıdıklayabildiklerini, bunun nedeninin ise uzuvların delüzyonal harekete geçmesiyle ya da hareketlerinin kaynağını tespit etmede sorun yaşamalarıyla bağlantılı olabileceğini söylüyor. Uzmanlar kendi kendini gıdıklamanın, robotların dokunma ve dokunulma duyuları arasında ayrım yapabilir hale gelmesini sağlayabileceğine ve yapay zekayla ilgili çalışmaları güçlendireceğine inanıyor.


Doğuştan gelen temel bir duygu olan bu his, bir güdü olarak sınıflandırılamaz. Çünkü merak sonucunda oluşan belirli bir davranış biçimi yoktur. Neden meraklı olduğumuzu açıklamak için ileri sürülen bir görüşe göre, yeni ve karmaşık şeyler beyinde belirsizlik hissine neden oluyor. Merak ise canlıların kendilerini hoşnutsuz hissetmesine neden olan bu histen kurulmayı sağlıyor. Yeni ve karmaşık şeyler hakkında daha fazla bilgi edinmek, bunların sebep olduğu hoşnutsuzluğu azaltıyor. Bu kuramın en büyük eksiği, insanların yeni ve karmaşık şeylerle karşılaşmadıkları zaman da meraklanmalarını açıklayamaması. Örneğin canı sıkılan birinin kendisini eğlendirecek ilginç şeyler bulmaya çalışması bu kuram ile açıklanamıyor. Merak duyusunun nedenini açıklamak için öne sürülen başka bir kuram en uygun uyarılma modeli olarak adlandırılıyor. Bu kurama göre beyin her zaman en uygun uyarılma düzeyinde olmaya çalışır. Yeteri kadar uyarılma olmadığı durumlarda ise yeni şeyler öğrenerek uyarılma düzeyini artırır. Bu kuram daha önce bahsedilen kuramın açıklayamadığı durumları -canı sıkılan insanların yeni şeyler öğrenmeye çalışmasını- başarı ile açıklıyor. Fakat eğer beyin en uygun uyarılma düzeyinde bulunmaya çalışıyorsa, bu duruma ulaştıktan sonra neden yeni şeyler öğrenerek en uygun düzeyden uzaklaşsın? Kuram bu soruya cevap veremiyor.


İçinde insanların da bulunduğu hayvanlar alemi, çok geniş bir renk kartelasına sahiptir. Yaygın olarak bulunan bir takım renklere karşın bazı sınıflarda bazı renkler oldukça az görülür veya hiç görülmez. Ucu açık bir açıklama gibi görünse de, genel anlamına bakıldığında çoğunlukla ağaçların üzerinde yaşayan kuşlar sınıfının, genellikle toprağın üzerinde, suda ve bazılarının da toprağın altında yaşadığı memeliler sınıfına göre çok daha renkli olabildiği hemen göze çarpacaktır. Canlı ve cansız hayatın tümünde renkler; pigmentlerin belli dalga boyundaki ışıkları absorbe edip diğerlerini geri yansıtması ve eğer varsa aynı yerde bulunan birbirinden farklı pigmentlerin kombine olarak işlemesi veya yüzey moleküllerinin organizasyonundan dolayı yüzeye çarpan ışık ışınlarının saçılması sonucu oluşmaktadır. İkinci renk oluşum biçimi aynı zamanda yüzeye bakış açımıza da bağlıdır. Çünkü yüzeyin farklı noktalarına çarpan ışıklar, moleküler organizasyona bağlı olarak pürüzlere çarpabilir, moleküllerin farklı kısımları ile karşılaşabilir ve doğal olarak farklı yönlere farklı dalga boylarındaki ışıklar olarak saçılır. Kuşların renkli bir hayvan sınıfı olması, yoğun tüylü oldukları için ışığın çok değişken olarak saçılmasına bağlı olduğu gibi aynı zamanda vücutlarında bulunan veya bulunabilen melanin, karotenoid ve porfirin pigmentlerine de bağlıdır. Tam da bu noktada hayvanların yaşadıkları bölgeye, beslenme, barınma ve hayatta kalma parametreleri ile evrimsel olarak bağlı olduğunu söylemek gerekir. Buna örnek olarak kuşların, yalnızca bitkilerde sentezlenen karotenoid pigmentini besinlerinden aldığı ve bu pigmentlerin yüzeydeki hücrelere ulaşması ile de sarı-turuncu renklere büründükleri gösterilebilir. Besinlerden alınan pigmentlerin dışında memelilerin de melanosit adı verilen hücrelerde çokça; diğer tüm hücrelerde de bir noktaya kadar sentezlenen melanin pigmenti, sentezlendiği veya ulaştığı bölgeye koyu sarı, açık kahverengiden, siyaha kadar renkler verebilmektedir. Porfirinler ise, aminoasitlerin modifiye edilmesi sonucu farklı özelliklerde oluşan pigment grubudur. Ancak bilinen büyük çoğunluğu, ultraviyole ışınlara maruz kaldığında koyu kırmızı renk vermekle birlikte, yeşilin birçok tonu, mor, pembe ve kırmızı tonları yine porfirinler ile elde edilir. Tüm bu pigmentlerin kombinasyonu, deri ve tüylerdeki yüzey moleküllerinin organizasyonu ile birleştiğinde hayvanlar aleminin mevcut renkli dünyası ortaya çıkmaktadır. Eğer sorumuza dönecek olursak; neden mor, mavi veya yeşil renklerde memeli bulunmadığına birden fazla cevap vermek mümkündür. Öncelikle, 'memelilerde bu renklere asla rastlanmaz' demenin doğru olmayacağını belirtmek gerekir. Örneğin köpeksi maymunlar ailesinden bir primat olan mandriller, özellikle genital bölgelerinde ve arkalarında çoğunlukla mavi olmak üzere pembe, mor, açık kırmızı renkli tüyler bulundurmaktadır. Esasında, hayatta kalma, kamuflaj ve eş bulma gibi güdüler dolayısıyla yaygın olan hakim renklerin içinde aynı sebeplerden ötürü bahsi geçen renklerin oluşması, gelişmesi ve kullanılması da anlaşılabilirdir. Çoğunlukla kahverengi, siyah, beyaz ve toprak tonları renklerden oluşan memelilerin iyi kamufle oldukları kabul edilebilir ancak bu renklerin arasına farklı tüy veya deri rengi serpiştirildiğinde de ne kadar dikkat çekeceği de görülecektir. Dikkat çekmek vahşi doğada çok fazla tercih edilen bir unsur olmasa da, kendi türü içinde de bir o kadar istenen bir durum olabilir. Canlıların yaşadıkları coğrafyaya göre, evrimsel süreçte işlemekte olan doğal seçilim ile bir takım deri, tüy ve kıl renklerini kazanarak adapte olduklarını ve böylelikle daha kolay hayatta kaldıklarını söylemek mümkündür. Temelde görme süreci kalitesi, kontrast kuvvetine bağlıdır. Örneğin siyah bir yüzeyin üzerindeki siyah bir noktayı tespit etmek herhangi bir ton veya doku farklılığı olmadan mümkün değildir. Görme yetenekleri ciddi değişiklikler gösteren avcılar için de, yaşadıkları ortamın hakim rengi ile oluşturacakları kontrastı geliştirdikleri renk ile azaltmayı başaran hayvanlar zor birere av olacak, dolayısıyla ortam ile zıt renkli canlılar uzun zaman süreleri içinde elenecek, zamanla türün coğrafyaya bağlı olan bir rengi hakim olarak oluşacaktır. Zaman içinde genetik mutasyonlar veya başka bir takım hatalar sonucunda ortaya çıkacak olan kontrast renkli bireyler ise zaman içinde elenecek ve popülasyonun gen havuzu kamuflaj rengi yönünde artış görecektir. Çoğunlukla kahverengi, siyah, beyaz ve toprak tonları renklerden oluşan memelilerin iyi kamufle oldukları kabul edilebilir ancak bu renklerin arasına farklı tüy veya deri rengi serpiştirildiğinde de ne kadar dikkat çekeceği de görülecektir. Bu örneklerden birisi Amazon Nehri Yunusu veya Boto olarak bilinen pembe yunus türü olabilir. Ancak bu tür gerçekten pembe renkte olmamakla birlikte, yalnızca albinodur. Melanin pigmenti sentezleyen genlerin mutasyona uğramış veya bir biçimde inaktive olmuş olması veya resesif olarak aktarılan bir fenotip olan albinoluk, nispeten transparan bir derisi olan bu türün deri altı kan damarlarında dolaşan kırmızı kan dolayısıyla pembe bir görüntü oluşturmaktadır. Bir memeli olarak kanlarındaki hemoglobin ve bu molekülün de yoğun yüzdesi dolayısıyla 2007'de keşfedilen bu tür sıradışı görüntülerin oluşmasını sağlamaktadır. Keza mavi balina olarak bildiğimiz 30 metreden daha uzun boylara ulaşabilen Balaenoptera musculus türü de, aslında mavi olmaktan çok gri bir tüy rengine sahiptir. Tonların yaşanılan bölgeye göre değişim göstermesi, koyuluk ve açıklık gibi etmenler dolayısıyla görece maviye yakın üyeleri olduğu gibi siyaha yakın koyu gri renkte 'mavi balinalar' da mevcuttur. Bu farklılık aslında gerçek bir renk farklılığından çok algısaldır ve isimlendirme gereği diğer balina türlerinden ayrılmasını sağlamaktadır. Öyleyse sormamız gereken soru şu oluyor: Mor renk veya benzer tonların üretimi memelilerde neden çok düşük? Bu sorunun cevabı da başlı başına bir çalışma alanı olan pigmentasyonda yatmaktadır. Örneğin insanı ele alacak olursak, mor rengin oluşmasından sorumlu olan porfirinleri üretecek mekanizmadan yoksun olduklarını söylemek mümkündür. Şöyle ki; porfirin biyosentezi çok fazla enzimatik reaksiyon sonucunda ortaya çıkan bir son ürün ve bu son ürünün pigment olarak işlev görmesi dolayısıyla deri, tüy ve kıl rengi için -özellikle de fotosentetik olmayan canlıların tamamında- büyük önem arz etmektedir. Bu noktada son ürün değiştikçe, çok nadirde olsa görülen farklı renklerdeki kuş, memeli, sürüngen, böcek, yumuşakça ve protozoa oluşabilmektedir. Ne var ki, memeliler porfirinlere yabancı da değildir. Örneğin, kanımıza kırmızı rengini veren hemoglobin bir porfirin olmakla birlikte doğal olarak bulundururuz. Aminoasitlerin deaminasyonu ve takip eden karmaşık birbiyosentez sürecinin son ürünü insanlarda, protoporfirin IX olarak bilinen bir moleküldür ve demir ile birleşerek 'heme' yapısını oluşturur. Burada bahsettiğimiz biyosentez, vücutlarımızda bulunan bakterilerden tüm ileri canlıların sıradan hücrelerine kadar birçok hücre tipi içinde genetik olarak izin verdikleri ve sentezledikleri enzimlere göre- farklı biçimlerde ve sıklıklarda gerçekleşmekte ve sonucunda mor, pembe, mavi ve parlak yeşil gibi bir takım renklerin oluşmasına sebep olmaktadır. Elbette farklı renkler için söylediğimiz bu duruma karşın, memeliler sınıfı için yaygın olan pigment melanin pigmentidir. Bu pigmentin de farklı yüzdelerde, sıklıklarda ve miktarlarda sentezlenmesi, fazlalığı veya eksikliği çok farklı renklerin oluşabilmesine sebep olmaktadır. Albino olarak bildiğimiz beyaz tenli, beyaz kıllı insanlardan, sarıya yakın deriye, kahverengiden, siyaha varana kadar birçok deri ve saç renginin; mavi, yeşil veya eladan, siyaha kadar oluşan göz renklerinin sorumlusu da memeliler için bu pigmenttir. Hem porfirin biyosentezini çok değişken biçimde işletememek, hem kamuflaj gibi yaşamsal unsurlar hem de genetik olarak hakim pigmentin melanin olması memelilerde tüy, kıl veya deri rengi olarak mor, yeşil ve mavi gibi soğuk renklerin hakim olarak görülmemesine veya bir takım hayvanlarda sadece bölgesel olarak görülmesine sebep olmaktadır.


Araştırmacılar on yıllardır bunun sebebini bulmaya çalışıyor, Sumathi Reddy'in The Wall Street Journal'a verdiği rapora göre bir kaç açıklama bulunabilmiş. New York Üniversitesinden psikolog Justin Kruger, "Geç kalma durumunu çözmek için çeşitli engelleyici tedbirler ve cezalar mevcut, asıl paradoks ise bu cezalar ve sonuçlarına rağmen geç kalmaya devam ediyoruz." diyor. İnsanların geç kalmalarına neden olan en yaygın ve basit sebeplerden birisi de planlama hatası olarak bilinen bir işin ne kadar süreceğini tahmin edememek. Araştırmacıların elde ettiği verilere göre genellikle insanlar %40 oranında bir işin tamamlanabileceği süreyi hafife alıyor. Diğer önemli bağlantıdan birisi de sürekli olarak geç kalan kişilerin genellikle aynı anda bir çok işi yapan insanlar olduğu düşünülüyor. San Diego Üniversitesinden Jeff Conte tarafından 2003 yılında yapılan bir araştırmaya göre, aynı anda bir çok işi yapan New York Şehri metro operatörlerinin ve diğer aynı anda bir çok işi yapan insanların işlerine genellikle geç kalıyor. Bunun sebebi, çoklu görev yapabilen insanlar için ne yaptığına dair üstbiliş ve farkındalığa sahip olmanın güçlüğü. Jeff Conte'ın 2001 yılında yaptığı bir başka araştırmaya göre geç kalmayla ilişkili olabilecek başka kişilik türleri de var. Hedefe odaklı A Tipi insanlar genellikle geç kalmazlar, ağır hareket eden hedefi çok önemsemeyen kişiler genellikle geç kalırlar. Ama işin gerçeği şudur, A tipi ve B tipi insanlar zamanın akışını farklı hissederler. Önceki araştırmalara göre A tipi insanlarda bir dakikalık süreci 58 saniye olarak hissederler, B tipi insanlar ise bir dakikayı 77 saniyede geçtiğini hissederler. Jeff Conte, "Yani 18 saniyelik fark zaman içinde ciddi farklar yaratır." diyor. Elbette bunu bilmek genellikle sorunu çözmeye yardımcı olmuyor. Ama bilim insanları zamanlamamızı iyileştirmek için bazı yöntemler geliştirmiş. Genellikle bir görevin ne kadar süreceğini hafife alan insanların aktiviteyi çok detaylı adımlara ayırması bir görevin ne kadar süreceğini daha doğru hesaplamasına yardımcı olabilir . 2012'de yapılan bir başka araştırmaya göre, yapılacak görevi zihninizde canlandırmak ne kadar süreceği hakkında daha gerçekçi fikirler verebilir. Ayrıca sürekli olarak geç kalanların aynı anda iki yerde birden olamayacaklarının farkında olması gerekir. Kişilik konusuna gelince bunu değiştirmek için yapabileceğimiz pek bir şey yok ama kişiliğimizin farkında olmak düzeltme yönünde ilk adımdır.


Fakat yorulduğumuz için uyuduğumuzu söylemek acıktığımız için yemek yediğimizi söylemek gibi olur; uyuma nedenimiz budur, ama neden uykuya ihtiyaç duyduğumuz sorusunun yanıtı değildir bu. Son yıllarda ortaya çıkan bir teoriye göre uyku, yeni bellek oluşumunda ve pekiştirilmesinde önemli rol oynar. Hafıza sistemimiz psikolojik gizemini korurken, birçok araştırma uykunun perde arkasında bakım ve muhafaza işlevi gördüğünü iddia ediyor. California Üniversitesinden Matthew Walker ve ekibi, deneklere bilgisayarda sırasıyla çeşitli şekiller gösteriyor. Deneklerin yarısı bu şekilleri sabah, diğer yarısı ise akşam izleyip ezberlemeye çalışıyor. Daha sonra laboratuvara dönen deneklerin sabahçı olanları tüm gün boyunca uyanık kaldıktan sonra, akşamcı olanlar ise gece uyuduktan sonra hafıza testine tabi tutuluyor. Uyumuş olanların şekillerin sıralamasını çok daha iyi hatırladığı ortaya çıkıyor. Gün içindeki kısa uykuların da hafızayı güçlendirdiği düşünülüyor. Bazı araştırmacılar uykunun tazeleme ve yeniden düzenleme yoluyla belleğimize yardımcı olduğunu ifade ediyor. Sıçanlara labirent içinde yol bulma eğitimi verilerken beyinlerinde gerçekleşen aktivite biçiminin gece uyku sırasında da tekrarlandığı görüldü. Buradan, gündüz edinilen tecrübenin uyku sırasında da tekrarlandığı sonucuna varıldı. Dinlenmek ayrıca kötü deneyimlerin etkisinin azaltılmasına da yardımcı oluyor. Walkerin araştırmasında, kötü ve travmatik olayların yarattığı olumsuzluklarla beynin uyku sırasında baş etmeye çalıştığı da iddia ediliyordu. Burada rüya olgusu da devreye giriyor. Belleğimizin uyku sırasında yaşadığı çılgın maceralar olarak ifade edebileceğimiz rüyaların, belleğin tazeliğini korumak için rastgele harekete geçmesi ve yaşanan olaylar arasında bağlantı kurma çabasının ürünü olduğu sanılıyor. Uyku mahrumiyetinin halüsinasyona yol açmasının nedeni de bu olabilir. Uyku yoluyla belleğimizi yeniden düzenleme fırsatından mahrum bırakıldığımızda rüyalar davetsiz bir şekilde uyanık dünyamıza girerek gerçek olanla olmayanı birbirinden ayırmamızı zorlaştırıyor. Bütün bunlar aslında bazı verilere dayanan spekülasyonlar. Beynimize çeki düzen vermenin yanı sıra, vücudumuz uykuyu hasarlı hücrelerin onarımı gibi bazı düzenleme ve idare işlerini yapma fırsatı olarak da değerlendiriyor olabilir. Bazı bilim insanları ise uykunun düzen ve onarım amaçlı olmadığını savunuyor. Neden uyuyoruz? sorusu yerine Neden uyanığız? sorusunun sorulması gerektiğini belirtiyorlar. Sıcak, güvende ve tok haldeyken, yani temel ihtiyaçlar giderilmişken etrafta dolaşmanın ve uyanık kalmanın enerji israfı olduğunu ifade ediyorlar. Net olan şey, uykunun akıl ve beden sağlığı için gerekli olması. Herkesin ihtiyacı farklılık gösterse de ortalama 7 saat uyumak gerekiyor. Daha az uyuyanların kalp hastalıkları gibi bazı hastalıklara daha açık hale gelme riskinin yanı sıra yaşam sürelerinin de kısaldığı düşünülüyor. Yani, bir dahaki sefere uyumak istediğinizde suçluluk duygusuna kapılmak yerine, uykunun size ne kadar iyi geleceğini düşünmek daha doğru olabilir.


Nörologlar, kitapseverlerin düşüncelerini haklı çıkardı: kitaplar gerçekten de hayatınızı değiştirebilir. Brain Connectivity'de yayımlanan makaleye göre, kurgusal bir hikayeye dalmak, beyin fonksiyonlarının işleyişinde beş güne kadar değişiklik yaratabiliyor. Emory Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, katılımcılardan, milattan sonra 79 yılında geçen ve sevdiği kadını Vezüv Yanardağı'nın patlamasından kurtarmaya çalışan bir adamı anlatan tarihsel gerilim kitabı Pompei'yi okumalarını istedi. Katılımcıların temel aktiviteleri, kitabın okunmasından önceki beş gün boyunca kaydedildi ve sonrasında da her bir katılımcı, romanı bölümler halinde dokuz gün içerisinde okudu. fMRI taramaları sonucunda her günün sonunda, beynin dil temelli sol temporal lobunda aktivitenin arttığı gözlemlendi. Buna ek olarak katılımcıların duyusal becerilerinde de artış olduğu görüldü. Yapılan araştırma yirmi bir kişiyle sınırlı kalsa ve bağımsız bir kontrol grubu olmasa da, fMRI sonuçları, beyinde gerçekleşen değişikliklerin, kitabın bitirilmesinden beş gün sonra bile belirgin halde olduğunu gösterdi. zengin,fakir,iş,okul,para.boy.kilo falan filan insanlar hep birbirini ayrıştırma peşinde,bunlardan sıyrılmanın tek yolu kitap okumak..


Bir insan düşünün; yaşadığı çağın hayli ilerisinde olan zekasıyla günümüzde kullandığımız radar, radyo, telsiz, helikopter, cep telefonu, televizyon, robotlar, bilgisayar ve elektriğin evlerimize dağıtılması vb. icatların yolunu açmış olsun. Üstelik bunu öyle büyük bir tevazu ile yapmış olsun ki biz bu icatlardan bahsederken çoğu kez onun adını bilmeyelim. Hayatı boyunca otellerde konaklamış, fikirlerini tutkuyla savunmuş, hayatını bu fikirlerini gerçekleştirebilmek için kaynak aramakla geçirmiş olsun. Fikirleri, onları önemsemeyen finansörler ya da biraz değiştirerek altına kendi isimlerini yazan mucitler yüzünden hep başkalarının adıyla anılsın. Hayatı boyunca kendine dost olarak gördüğü güvercinlerinden başka neredeyse hiç kimsesi olmayan biri. Elektrik teknolojisinin kurucusu büyük mucit Nikola Tesla'dan bahsediyoruz. 1856 yılında şimdiki Hırvatistan sınırları içinde kalan Smiljan'da doğan Tesla, bir asıra yaklaşan hayatını tamamen bilime adadı. İçinde yaşadığı zaman dilimi Mucitler Çağı olarak anılıyordu. Onun diğer mucitlerle; özellikle de Edison ve Marconi ile olan rekabeti, dönemin en önemli finansörlerinden Westinghouse ve Astor ile olan ilişkileri, güvercinleri, bekarlığı, ihtirasları ve bir bütün halindeki hayatı Mucitler Çağını anlamamıza yardımcı olacak en önemli belgedir.


Yapay zeka, yapay zeka algoritmalarına ilişkin çalışmalar, gün geçtikçe değişip, gelişmek suretiyle artmaya devam ediyor. Birçok üniversite bünyesindeki araştırmacılardan meydana gelen bir ekip, yapay zeka algoritmalarına ilişkin çalışmalara ayrı bir boyut kazandırmaya hazırlanıyorlar. Australian National University, Adelaide University, Avustralya Savunma Kuvvetleri, Güney Galler Akademi Üniversitesi, araştırmacılarından oluşan bir ekip, geliştirdikleri yapay zeka algoritması ile birlikte Bose-Einstein Condensate çalışmasının deneyini tekrar gerçekleştirdiler. Basit anlamda fizikçiler, oluşturdukları ultra-soğuk gaza yapay zeka algotirmasını ilave ederek, deneyin yıllar sonra yeniden deneyimlenmesini sağladılar. Yapay zeka algoritması, var olan sıcaklığı daha da aşağı getirmek amacıyla parametreleri değiştirme, deneye daha yüksek verim kazandırma görevi gördü. Merak eden kullanıcılara yönelik olarak deneyin yapım safhaları ve deneye ilişkin diğer ayrıntılar GitHub'a yüklenmiş durumda. Bilim insanları, geliştirilen yapay zeka algoritmalarının kuantum kimyası, kuantum bilgisayar ve femtosaniye fiziği için kullanılabileceğini öne sürüyorlar. Yapay zekanın geliştiği düzeyde bilime yapacağı katkıda büyük olacak gibi gözüküyor. Bize de insanlığın gelişmesine yönelik olarak yapılacak her türlü çalışmaya saygı duymak, destek vermekten başka yapılacak bir şey kalmıyor.


Nobel Ödülü, dünyanın en saygın ve prestijli bilimsel ve kültürel ödüllerinden biridir. Her yıl, Nobel'in vasiyeti gereği, fizik, kimya, fizyoloji veya tıp, edebiyat ve barış alanlarında olağanüstü başarılar elde etmiş kişilere verilmektedir. Bu makalede, Nobel Ödülü'nün kökenleri, kategorileri ve amacı hakkında detaylı bir inceleme yapacağız. Nobel Ödülü, 1895 yılında İsveçli kimyager, mühendis ve sanayici Alfred Nobel tarafından kurulmuştur. Nobel, zengin bir ailenin çocuğu olarak doğmuş ve hayatı boyunca bilim, teknoloji ve kültür alanlarında önemli bir etki yapmak istemiştir. 1888 yılında ölümünden önce yaptığı vasiyetinde, büyük bir servetin bilimsel ve insani çalışmalara adanmasını sağlamak için Nobel Ödülü'nü kurmuştur. - Fizik: Fizik alanında olağanüstü çalışmalar yapmış bilim insanlarına verilir. Temel fiziksel prensipleri keşfetme, yeni teknolojilerin geliştirilmesi ve evrenin anlaşılmasına katkı sağlama gibi alanlarda başarı gösteren bilim insanları bu kategoriye dahildir. - Kimya: Kimya alanında çığır açan çalışmalar yapmış bilim insanlarına verilir. Yeni bileşiklerin keşfi, kimyasal reaksiyonların anlaşılması ve malzemelerin sentezi gibi konularda öncü olanlar bu kategoriye girebilir. - Fizyoloji veya Tıp: Tıp alanında önemli katkılarda bulunan bilim insanlarına verilir. Hastalıkların nedenlerini ve tedavi yöntemlerini anlama, sağlık alanında devrim niteliğinde buluşlar yapma ve insan sağlığını geliştirmeye yönelik çalışmalara katkı sağlayanlar bu kategoriye dahildir. - Edebiyat: Edebiyat alanında olağanüstü eserler üreten yazarlara verilir. Romanlar, şiirler, oyunlar ve diğer yazılı eserler aracılığıyla derin bir anlatı ve estetik deneyim sunan yazarlar bu kategoriye girebilir. - Barış: Barışa önemli katkılarda bulunan kişilere veya kurumlara verilir. Savaşların sona erdirilmesi, insan haklarının korunması, çatışmaların çözülmesi ve dünya çapında barışçıl ilişkilerin teşvik edilmesi gibi alanlarda öncü olanlar bu kategoriye dahildir. Nobel Ödülü, bilim, kültür ve barış alanlarında olağanüstü başarılar elde etmiş bireyleri tanımak ve teşvik etmek amacıyla verilir. Bu ödül, bilimsel keşifleri, edebi eserleri ve barış çalışmalarını küresel olarak tanınır hale getirir. Nobel Ödülü, bilimsel ilerlemeyi teşvik eder, edebiyatın ve sanatın değerini vurgular ve dünya barışına yönelik çabaları destekler.


Gök bilimciler, Dünya'dan 140 milyon ışık yılı uzaklıkta iki nötron yıldızının çarpışması sonucu meydana gelen mükemmel küresel bir patlama karşısında şaşkına döndüler. Kilonova olarak bilinen devasa radyoaktif ateş topu ilk olarak 2017'de tespit edildi ve şu anda birçok bilim insanı ekibi tarafından analiz ediliyor, ancak şekliyle ilgili en son keşifler, bu şiddetli olaylar hakkındaki en temel varsayımlarımıza meydan okuyor. Ancak yeni bir çalışmada, Sneppen ve meslektaşı Darach Watson, bir araştırma ekibiyle birlikte çarpışmanın ürettiği ateş topunun aslında küresel olduğunu ortaya koyuyor. Watson, "Kimse patlamanın böyle görünmesini beklemiyordu. Bir top gibi küresel olması hiç mantıklı değil." diyor. Nötron yıldızları, çoğunlukla nötrinolardan oluşan inanılmaz derecede yoğun yıldızlardır. Bu kompakt cisimlerden ikisi çarpıştığında, bir kara deliğe dönüşmeden önce kısa bir süre birleşirler. Bu süreç ayrıca, kilonova patlarken uzaya doğru fırlatılan altın ve platin gibi ağır elementlerin oluşmasına da yol açar. Gök bilimciler, LIGO ve Virgo kütleçekimsel dalga dedektörlerini kullanarak, ilk olarak 2017'de kilonova AT2017gfo'nun uzay-zamanda neden olduğu dalgalanmaları belirlediler. O zamandan beri Sneppen ve Watson, muazzam ejekta patlamasının şeklini belirlemek için bu verileri morötesi, optik ve kızılötesi ışık gözlemleriyle birleştiriyorlar. Bu enerjinin kaynağı belirsiz, ancak araştırmacılar bunun çarpışmanın ardından oluşan kara delik tarafından üretilebileceğini düşünüyor. Watson, "Belki de bir tür 'manyetik bomba', hiper kütleli nötron yıldızının muazzam manyetik alanından gelen enerjinin, yıldız bir kara deliğe çöktüğünde serbest kaldığı anda yaratılır." diyor. Beklenmedik bir şekilde, araştırmacılar ayrıca bu kilonova gibi mükemmel kürelerin gök bilimcilere evrenin yaşını belirlemek için yeni bir araç sağlayabileceğini söylüyor. Şu anda, bu tür değerlendirmeler, evrendeki farklı cisimler arasındaki mesafeye göre hesaplanan kozmik mesafe merdiveni kullanılarak yapılıyor. Ancak Watson, kilonovaların kozmosun genişlemesini ölçmek için daha doğru bir ölçüm sunabileceğini söylüyor. "Parlaklarsa ve çoğunlukla küresellerse ve ne kadar uzakta olduklarını bilirsek, kilonovaları mesafeyi bağımsız olarak ölçmenin yeni bir yolu, yeni bir tür kozmik cetvel olarak kullanabiliriz." diyor.


ABD'de University Of Washington Bilgisayar Bilimi öğrencileri, Microsoft'un Hololens çözümü içerisinde yeni bir boyut meydana getirdiler. Sahip oldukları AR ve VR cihazları ile oluşturdukları karma gerçeklik teknolojisi içerisinde farklı bir dünya oluşturmayı başardılar. Öğretmeleri, University Of Washington Bilgisayar Bilimi CSE 481Vöğrencilerine, "Sanal ve Arttırılmış Gerçeklik" yazılımları ve teknolojileri kapsamında 10 hafta süresince bir uygulama meydana getirmelerini istedi. Öğrencilerin söz konusu projede kullandığı materyaller ise Oculus, Vana, HTC'nin AR/VR cihazları oldu. 36 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilen projede, öğrencilerin 25 Microsoft Hololens cihazına erişim hakları bulunuyordu. Basit mantıkta bir resim uygulaması olarak görülen arttırılmış gerçeklik uygulaması, oda tarama sürecini başlatan nitelikte oldu. Öğrenciler sahip oldukları AR/VR cihazlarını Hololens ile birleştirerek, bulunulan ortamdaki eşyaların diledikleri renk değişimine ulaşmalarına tanık oldular. Yani, bir anda sarı kırmızı renge bürünebiliyor, masanın üzerinde yer alan bir proje anında kahverengi rengine dönüşebiliyordu. Holoscanner adı verilen proje, sınıfın öğrencileri için bir başlangıç adımı gibi gözükse de, Microsoft'un söz konusu öğrenciler ve proje ile ilgilendiğine ilişkin fikirleri olduğu Tech Crunch'taki haberde yer aldı. CSE 481V sınıfının eğitmenlerinden biri olan Steve Seitz; kendisinin ilk başta 36 kişinin yeni bir cihaz ve platform geliştirme noktasında endişe duyduğunu; fakat sadece 10 hafta süresince öğrencilerin ortaya koyduğu sonuçtan oldukça etkilendiğini ifade etti.


Çocukluğumuzdan beri bol bol kitap okumanın beynimizi geliştireceği ve bizi zeki bireyler yapacağı sık sık söylenir. Evet, okuduğumuz şeyler hakkında bilgi ediniyoruz, öğreniyoruz; ancak okuma eylemi gerçekten beynimizde fiziksel olarak herhangi bir değişikliğe sebep oluyor mu? Teknolojik gelişmelerle birlikte nörobiyologların bu süreçleri anlamaları konusunda oldukça yol kat edilmiştir. Bu alandaki çalışmalar beynin okuma sürecini nasıl gerçekleştirdiğini ortaya koymaya çalışmakta ancak aynı zamanda okumanın beynin fizyolojik ve bilişsel yapısını nasıl etkilediğini de incelemektedir. Okuma sürecinin beyindeki fizyolojik etkilerine değinmeden önce dilerseniz biraz beynimizden bahsedelim. İnsan beyni ön kısımda frontal lob, üstte parietal lob , ortada temporal lob, arka kısımda oksipital lob ve son olarak beyincik olmak üzere 5 bölümden oluşur. Frontal lob: Akıl yürütme, problem çözme, karar verme, plan yapma, dikkati yönlendirme, kendini bilme, duyguları kontrol etme, motor beceriler. Parietal lob: Duyuları işleme, şekil ve renkleri algılama, uzaysal algı, görme algısı ve aritmetik yetenekleri kontrol eder. Oksipital lob: Görsel bilgiyi işleyen lobdur. Ayrıca okuma eylemi de bu lob kontrolü altında gerçekleşir. Temporal lob: Ses ve kokunun algılanması ve aynı zamanda yüzler, mekanlar gibi karmaşık uyaranların işlenmesi bu lob tarafından sağlanır. Uzun süreli bellek, işitsel öğrenme, konuşma ve duyma, kelimeleri yeniden düzenleme ve dili anlama burada kontrol edilir. Beyincik: Özellikle denge ve hareket koordinasyonu ile ilgili fonksiyonların regülasyonundan sorumlu beyin bölgesidir. Artık gelelim okumanın nörobiyolojisine ilişkin araştırmaların yoğunlaştığı asıl konumuz olan okuma eyleminin beynin fizyolojisi üzerine etkilerine... Okuyan-okumayan ya da az okuyan-çok okuyan kişilerin beyin yapıları ve zihinsel kapasiteleri arasında bir farklılık olup olmadığı bu bağlamda araştırılan konular arasında yer almaktadır. Pittsburg'daki Carnegie Mellon Üniversitesi Bilişsel Beyin Görüntüleme Merkezi araştırmacılarından Marcel Just ve Timothy Keller, 8-12 yaşları arasındaki çocuklarda okumanın beyin üzerindeki etkilerini araştırmıştır. Just ve Keller çalışmanın devamında okuması zayıf olan çocuklara bir sonraki ders yılında 100 saatlik özel bir program uyguladı. Bu programda öğrenciler belli sözcük ve cümleleri defalarca tekrar edip okumalarını ilerletti. Programın bitiminde çocukların beyin görüntüleri yeniden alındığında, sadece okuma yeteneklerinin değil beyin dokularının da değiştiği ortaya çıktı. Öğretimden önce, zayıf okuyucular, sol anterior centrum semiovale bölgesinde iyi okuyuculardan önemli ölçüde daha düşük aksonal yapılara sahipti. Sonuçlar ilk kez davranışsal bir müdahalenin kortiko-kortikal beyaz cevher yollarında olumlu bir değişiklik meydana getirme kabiliyetini göstermiştir. Beyinlerinde daha fazla iyileşme olan çocukların, okumalarında da daha fazla iyileşme gözlenmişti. Okumanın beyinde sadece gri maddeyi değil, sinirler arası bağlantılar olan beyaz maddeyi de etkilediği ortaya çıkmış oldu. Aynı araştırmaya dayanarak, okuma becerisinin sonucu olarak çocukların zihinsel olarak geliştiği, kendini bilme ve kendini denetleme gibi üst düzey zihinsel etkinliklerinin arttığı belirtilmektedir. - Çalışmalar okumanın beynin fiziksel yapısını değiştirdiğini ve bireyin zihinsel olarak geliştiğini su götürmez şekilde ispatlamıştır. - Beyinlerimizdeki beyaz maddeyi okuma yoluyla artırmak, yaşadığımız toplumsal siyahlıkları azaltacaktır!


Okumak bizler için kolay değil, otomatiktir. Bir kelimeye bakmak ve okumamak neredeyse imkansızdır. Çünkü yazılı dil işlemci çarklarımız, kelimeyi görür görmez harekete geçer. Yine de okumanın istemsiz olduğunu düşündürmek daha caziptir. Ancak okumayı öğrenmek kolay değildir. Doğal bile değildir. Yazılı dille ilk örnekler yaklaşık 5000 yıl öncesine dayanmasına karşın, bu insanların dili konuşarak geçirdiği 60,000 yıl veya daha fazla sürenin yanında ufak bir kısmı oluşturuyor. Bu, türümüzün okur-yazarlık öğrenmeye yatkınlığını sağlayan beyin ağlarını geliştirme için yeterli zamanı olmadığı anlamına geliyor. Yıllarca uygulama ve öğretim yoluyla, kendimiz için bu bağlantıları kurduk. Beyin kendini sürekli yapılandırır, öyle ki ne zaman yeni bir beceri öğrensek, bu beceriyi gerçekleştirmemizi sağlayan nöronlar arası bağlantılar güçlenir. Bu yetenek, çocukluk çağında yükselir, bu nedenle öğrenme faaliyetlerimizin çoğu, ergenlik çağından önceye sıkışır. Bir çocuk okur yazar hale geldiğinde, beyninde sihirli bir "okuma merkezi" oluşmaz. Bunun yerine, daha önce bağlantılı olmayan mevcut alanları birbirine bağlamak için bir bağlantı ağı geliştirilir. Okuma, görsel kalıpları tanımak ve konuşulan dili anlamak için zaten kullanılan mimari üzerine kuruludur; yani okumak, görme yoluyla dile erişmenin bir yolu haline gelir. Okuma kabiliyetine sahip biri, yazılmış olan bir sözcükle karşılaştığında, bu bilgiler gözlerinden diğerinin görsel uyaranı gibi işlendiği oksipital lobuna gider.


Dünyadaki yaşam, genel olarak oksijen tüketicileri ve oksijen üreticileri olarak ikiye ayrılabilir. Bu hassas verici ve alıcı dengesi, gezegenimizin atmosferindeki oksijen konsantrasyonunu yüzde 21 civarında tutuyor. Fakat bu her zaman böyle değildi. Dünya'nın varlığının ilk birkaç milyar yılında oksijen nispeten kıttı. Sonra, nasıl olduğunu bilmediğimiz bir şekilde, iki atomlu gaz aniden arttı. Bilim insanları yıllardır bu gizemleri düşünüyorlar ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki araştırmacıların yeni bir hipotezi var. Belki de bazı mikroplar oksijen üreticileri ve tüketicileri arasındaki çizgiyi zorluyordu. Teorik olarak, eğer bir mikrop yalnızca kısmen oksitlenmiş organik maddeyse, artıkların okyanus tortusundaki minerallere kimyasal olarak bağlanma olasılığı yüksektir. Bu oksijen gömme, organik materyalin daha obur mikroplar tarafından parçalanırken tamamen oksitlenmesini önleyecektir. Bu nedenle, oksijen atmosfere varmadan önce suda birikme şansına sahip olacaktır. Ardından, okyanus onu tekrar emebilir ve olumlu bir geri besleme döngüsü oluşturabilir. Gregory Fourier, "Bu, POOM üreten bir mikrobiyal metabolizma olup olmadığını sormamıza neden oldu?" diyor. Bilimsel literatürü araştıran Fourier ve meslektaşları Haitao Shang ve Daniel Rothman SAR202 olarak bilinen bir bakteri grubuna indi. Bu modern bakteri grubu, günümüzün derin okyanuslarındaki organik maddeleri kısmen oksitleyebilir. Bunu Baeyer-Villiger monooksijenaz veya BVMO olarak bilinen bir enzim aracılığıyla yapabilir. Yazarlar, bu enzimin genetik soyunu takip ederken, büyük oksidasyon olayından önce gelişen mikroplar arasında var olduğunu buldular. Dahası, erken Dünya oksijenindeki ani artışlar, bu genin genişlemesiyle örtüşüyor gibi görünüyor. Başka bir deyişle, mikroplar arasında yayılan organik materyali kısmen oksitleme yeteneği ile atmosferik oksijen seviyelerinde de bir artış oldu. Bu bir tesadüf olabilir veya bu genlere sahip mikropların büyük oksidasyon olayının başlamasına yardımcı olduğu anlamına gelebilir. Oksijen çevrede daha fazla bulunur hale geldikçe, muhtemelen diğer mikroplardaki benzer oksidatif metabolizmaların çeşitlenmesini destekledi. Kısmen oksitlenmiş organik madde okyanus tortullarında mineral yüzeylere daha sıkı bağlanır. Bu, mikropların enzimlerinin ona o kadar kolay ulaşamayacağı anlamına gelir. Gömülü oksijen bu nedenle büyük jeolojik zaman çizelgelerinde kalabilir ve sonuçta Dünya'nın okyanuslarında ve atmosferinde oksijen birikimine neden olabilir. Bir noktada, bu olumlu geri besleme döngüsü, atmosferdeki yüzde 21 oksijenle dengelenmiş olacaktı. Oksijen tüketicileri ve üreticileri arasındaki ölçek o zamandan beri yerleşmiştir. Son zamanlarda yapılan bir başka çalışma, bu hipotezi desteklemekte ve organik maddenin düşük oksijenli bir ortamda gömülmesinin, Dünya'nın büyük oksijenlenme olayında düşündüğümüzden daha büyük bir rol oynadığını öne sürmektedir. Bu fikirleri ortaya çıkarmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.


Güneş, mevcut döngüdeki etkinliğin zirvesine, güneş maksimumuna doğru ilerliyor, bu da potansiyel olarak daha endişe verici uzay hava olayları, ancak aynı zamanda Güneş'in yüzeyinde oluşan daha çarpıcı özellikler anlamına geliyor. Sonuncusu, yükselen Kutup Taç Patlaması , Arjantin'deki bir astrofotoğrafçı tarafından mükemmel ayrıntılarla yakalandı. Eduardo Schaberger Poupeau bu çarpıcı fotoğrafı 9 Mart'ta çekti ve gerçekten muhteşem. Plazma perdesi, Güneş'in yüzeyinin 100.000 kilometre üzerinde yükseliyor. Bu, Dünya ile Ay arasındaki mesafenin dörtte birinden fazlası. Schaberger Poupeau, ABD Ulusal Güneş Gözlemevi Küresel Salınım Ağı Grubu tarafından bu özelliğin varlığından haberdar edilmişti ve atmosferi tozlu ve çalkantılı hale getiren sıcak hava dalgası ve kuraklıkla mücadele ederken iyi bir fotoğraf çekmek üzere yola çıktı. En güçlü teleskobunu kullanarak muhteşem bir şey elde etti. Schaberger Poupeau, IFLScience'a, "İyi bir çekim yapmaya kararlıydım, bu yüzden ekipmanımı hızla arka bahçeme kurdum ve daha iyi bir görüş elde etmek için en güçlü teleskobumu kullandım. Dizüstü bilgisayar ekranımda gördüğüm görüntü gerçekten inanılmazdı, 100.000 km yüksekliğindeki bir duvardan aşağı damlayan yüzlerce plazma ipliğini gözlemleyebilmek beni kelimenin tam anlamıyla sessiz bıraktı. Mümkün olan en iyi sonucu elde etmek için atmosferik dengenin en yüksek olduğu anları bulmaya çalışarak fotoğraf çekmek için yaklaşık iki saat harcadım. dedi. Güneş fışkırmalarının bir alt türü olan PCP'ler, Güneş'te oldukça yaygın olan özelliklerdir. Güneş fışkırmaları, genellikle, fotosferden uzaya ve tekrar aşağıya doğru uzanan güzel akkor plazma döngüleridir. Bununla birlikte, PCP'ler döngü yapma eğiliminde değildir ve nispeten yakın zamana kadar neredeyse statik olduklarına inanılıyordu. Ne kadar aktif olduklarını gösteren, 15 yıl önce Japon Hinode uzay aracından alınan gözlemlerdi. Bu özellikler, Güneş'in her iki yarım küresinde 60 ila 70 derece enlem arasında bulunur ve sonunda kutup bölgelerinin etrafında dönebilir, bu nedenle taç olarak adlandırılırlar. PCP'ler, diğer fışkırmalar gibi, manyetik alanlar tarafından şekillendirilir. Manyetik alan çizgilerini takip eden bu özellikteki plazma, bir şelale gibi Güneş'e geri akar. Schaberger Poupeau, IFLScience'a, "Güneşin fotoğraflarını çekmek benim için her zaman çok heyecan verici olmuştur. Her gün, güneşin yüzeyindeki değişen detaylardan, güneş lekelerinin güneş dönüşü boyunca yaptıkları hareketlerden ve aktif bölgelerdeki iplikçiklerin dönüşümleri veya ani parlamalardan büyüleniyorum. Tatmin edici olmakla birlikte, bu uğraş aynı zamanda karmaşık ve büyük bir sabır gerektiriyor. Gökyüzünün kalitesi, iyi sonuçlar elde etmede çok önemli bir rol oynuyor ve görüntüleri üretmek için gerekli olan atmosferdeki birkaç sabit anları yakalamak için genellikle uzun süre beklemek zorunda kalıyorum. dedi. Schaberger Poupeau'nun belirttiği gibi, astrofotoğrafçılık aynı zamanda Güneş tarafından yayılan ışığın doğru dalga boylarını yakalamak için doğru ekipmana ve doğru filtrelere sahip olma meselesidir. Schaberger Poupeau'nun burada başardığı türden inanılmaz çekimleri elde etmek için tutarlılık da çok önemlidir. Ancak kimse sonuçlara gerçekten karşı çıkamaz.


Uluslararası bir araştırma ekibi ölü bir organizmada gen transkripsiyonunun birkaç gün daha devam ettiğini keşfetmiş durumdadır. Araştırmacıların belirttiği gibi, bir hayvan öldüğünde gen transkripsiyonu ile ilgili çok az çalışma yapılmıştır - bu nedenle, araştırma ekibi hayvanlardaki süreci anlamak için bir çalışma başlatmıştır. Çalışmaları, çeşitli vücut bölgelerinde bulunan hücrelerde mRNA transkripsiyonunu belirlemek ve daha sonra bu aktiviteyi 96 saate kadar izlemekten oluşuyordu. Bunu yaparken, bazı hücrelerde gen transkripsiyonunun azaldığı ancak diğerlerinde transkripsiyonun devam ettiği ve hatta ölümden sonra bazılarında arttığı görülmüştür. Transkripsiyonun farklı hücrelerde, farklı oranlarda arttığını belirtmişlerdir, ancak hayvanlar arasında rastgele olmadığını düşündüren ortak bir nokta bulduklarını bildirmişlerdir. Araştırmacılar, ölüm sonrası gen transkripsiyonunun neden devam ettiğini bulamadıklarını kabul etmektedir. Ancak büyük ihtimalle, ölüm sürecini deneyimledikleri için organizmada ani stresin oluşmasından kaynaklandığını ileri sürmektedir. Embriyonik gelişme, inflamasyon, bağışıklık ve kanserle ilgili olan hücrelerde, ölüm sonrası gen transkripsiyonundaki artışın fazla olduğunu belirtilmektedir. Ayrıca araştırmacılar bulguların, bağış yapılan bazı organ alıcılarının, özellikle de karaciğer nakli olanların neden kanser gelişimine daha çok eğilimli oldukları üzerine ışık tutabileceğini de belirtmektedir ki donör öldükten sonra karaciğer hücrelerinde meydana gelen gen transkripsiyonu, tümör gelişimine neden olabilir. Daha fazla çalışma yapılmasının, ihtiyacı olan hastalara transplantasyon öncesi bağış yapılan organlarda nelerin meydana geldiğinin daha iyi anlaşılabilmesine ve kanser riskine sahip olanların taranmasına yardım edebileceği düşünülmektedir. Alex E. Pozhitkov, Rafik Neme, Tomislav Domazet-Loso, Brian G. Leroux, Shivani Soni, Diethard Tautz, Peter A. Noble. 2017. Tracing the dynamics of gene transcripts after organismal death. DOI: 10.1098/rsob.160267.


Ölüme çok yakın deneyimler yaşayan insanlar, bu süreci şaşırtıcı derecede benzer terimlerle tanımlarlar: Anıların canlı bir şekilde hatırlanması, vücutlarının dışında durma hissi, parlak ışıklar veya huzur hissi. Ölüme yakın deneyimler yaşayan insanlardan çok sayıda anekdot kanıtı olsa da bilim insanlarının, insanlar ölüme geçerken beyinlerinde neler olduğuna dair çok az verisi var. Bununla birlikte, trajik koşullar altında, ölüm sırasında beynin nöral dinamikleri hakkında ilk sürekli veriler toplandı. 87 yaşındaki bir hasta düşme nedeniyle ameliyat olduktan sonra nöbetler geliştirdiğinde, doktorlar durumunu izlemek için elektroensefalografi kullandı; ne yazık ki bu kayıtlar yapılırken hastanın durumu kötüleşti ve vefat etti. Beklenmedik bu olay, bilim insanlarının ölmekte olan bir insan beyninin elektriksel aktivitesini kaydetmesine izin verdi. Daha önce yaşam desteğinden çekilen hastalardan basitleştirilmiş EEG kayıtları alınmış olsa da bu durumda kayıt ekipmanının tam olarak yerleştirilmesi, benzeri görülmemiş bir ayrıntı düzeyi için yapılmıştır. ABD'deki Louisville Üniversitesi'nde beyin cerrahı olan Ajmal Zemmar, "Ölüm sırasındaki 900 saniyelik beyin aktivitesini ölçtük ve kalbin durmasından önceki ve sonraki 30 saniye içinde neler olduğunu araştırmak için özel bir odak belirledik" diyor. Nöral salınımlar, beyinde ateşlenen nöronların toplu elektriksel aktivitesidir ve daha yaygın olarak beyin dalgaları olarak bilinir. Bu elektriksel aktivite dalgaları farklı frekanslarda meydana gelir ve çeşitli frekans bantları farklı bilinç durumlarına bağlanmıştır. Böylece, sinirbilimciler, beyin dalgalarının farklı frekanslarını, bilgi işleme, algılama, bilinç, uyanıklık sırasındaki hafıza, rüya görme ve meditasyon durumları gibi belirli işlevlerle ilişkilendirmeyi başardılar. Hastanın ölümüne yol açan kardiyak arrest geçirdikten hemen sonra, beyin aktivitesi, gama bandı gücünde, alfa dalgalarıyla en çok etkileşime giren göreceli bir artış ortaya çıkardı. Bu, hafıza hatırlamasından farklı olmayan bir model. Yazarlar birkaç uyarıya dikkat çekiyor. İlk olarak, hastanın beyni, kanama, şişme ve nöbet geçiren travma sonrası bir durumdaydı. Ek olarak, hasta sinirsel salınım davranışını da etkileyebilecek yüksek dozda nöbet önleyici ilaçlar almıştı. Ayrıca bu hastanın beyin aktivitesini karşılaştırmak için hiçbir temel, 'normal' beyin taraması yoktu. Ancak tanım gereği, ölümlerini tahmin etmenin imkansız olduğu sağlıklı hastalarda bu tür verilere erişemeyiz. Bu nedenle, ölüme yakın aşamanın kayıtlarının alınması ancak zaten hasta olan bir bireyden gelebilir. Bu sınırlamalara rağmen, ekibin bulguları, ölüm sırasında gözlemlenen beyin dalgaları ile katılımcıların hayatlarının gözlerinin önünden geçtiğini tanımladıkları NDE'lerin fenomenolojik deneyimleri arasında potansiyel bir bağlantıya işaret ediyor. Hafızanın geri çağrılması sırasında beyin dalgaları hakkında bildiklerimiz, beynin ölüm sırasında basmakalıp bir aktivite örüntüsünden geçebileceğine dair kanıtlara işaret ediyor. Yazarlar ayrıca bulguların, ölüm sırasında kemirgenlerde gözlenen nöronal aktivitedeki değişikliklere benzer olduğunu da belirtiyorlar. Büyüleyici bir şekilde, sonuçlar, bağlı evrimsel soy ve geniş ölçüde benzer nöronal yapılara sahip türler arasında korunabilen, beynin ölüme karşı biyolojik bir tepki düzenlediği ve yürüttüğü fikriyle tutarlıdır. Ölüm sırasında beyne ne olduğunu araştırmak zor olsa da özellikle hastaların dünyayı terk ederken, beyinlerinin onları en sevdikleri anılarına daldırabileceği fikrinden biraz teselli bulabiliriz.


İnsan vücudu kendisini inanılmaz derecede çabuk toparlayabilen bir yapıdır. Kan bağışladığımızda 3.5 trilyon civarında kırmızı kan hücresi kaybederiz fakat vücudumuz hızlı bir şekilde kendini yeniler. Hatta hayati organlarımızın büyük bir bölümünü kaybedip hayatta kalabilmemiz mümkündür. Örneğin, bazı insanlar sadece yarım beyinle görece normal bir yaşam sürdürebilir. Diğer bazı organlarımız da yaşamımız üzerinde çok fazla etki bırakmadan vücudumuzdan tamamen çıkarılabilir. İşte o kadar da hayati olmayan yedi organ. Dalak, karın bölgesinin sol tarafında, kaburgaların tam altında arkaya doğru uzanan bir organdır. Yaralanma sonucunda en sık çıkarılan organlardan birisidir. Kaburgalara yakın bir bölgede yer aldığı için, karın travmasına maruz kalma ihtimali yüksektir. Kolayca yırtılan bir kağıt benzeri kapsülle çevrilidir. Bu kapsül hasar aldığı takdirde kolayca iç kanamaya sebep olabilir ve eğer teşhis edilmez ve tedavi edilmezse bu iç kanama ölüme neden olabilir. Dalak içerisine baktığımızda hemen göze çarpan iki renk görürüz. Bu renkler koyu kırmızı ve az da olsa beyazdır. Esasında bu renkler işlevleriyle bağdaşır. Kırmızı renkli kısım, alyuvarları depolama ve yenilemeden sorumluyken, beyaz renkli kısım ise ise akyuvarlar ve trombositlerden sorumludur. Dalağımız olmadan rahatlıkla yaşayabiliriz. Çünkü karaciğerimiz, alyuvarları ve bileşenlerini yenileyerek dalağın görevlerini üstlenebilir. Ayrıca, lenfoid dokuları da dalağın bağışıklık fonksiyonu görevlerine yardımcı olabilir. Midemizin dört temel görevi vardır. Bunlardan birisi, kasılıp gevşeme hareketiyle besinlerin fiziksel sindirimini sağlamaktır. Bunun yanı sıra proteinlerin sindirimini sağlayarak kimyasal sindirim gerçekleştirmektir. Bir diğer görevi ise emilim yaparak sindirilen besinlerin kana geçişini sağlamaktır. Midenin bir başka görevini ise salgı üretmek şeklinde özetleyebiliriz. Mide, kanser veya travma hasarı neticesinde ameliyatla alınabilir. 2012 yılında, İngiliz bir kadın sıvı nitrojen içeren bir kokteyl içtikten sonra midesini aldırmak zorunda kaldı. Mide çıkarıldığı zaman, cerrahlar yemek borusunu doğrudan ince bağırsağa bağlar. İyi bir iyileşme ve vitamin takviyesiyle normal bir beslenme düzeni sürdürülebilir. Erkek üreme organları testis, kadın üreme organları ise yumurtalıktır. Bu organlar çift halinde bulunur ve insanlar bu organ çiftlerinden birisinin alınmasıyla da çocuk sahibi olabilir. Kanser veya özellikle erkeklerde şiddet, spor ve trafik kazaları yüzünden üreme organlarının biri veya ikisi birden ameliyatla alınabilir. Kadınlarda ise rahim alınabilir. Rahim ameliyatı kadınların çocuk sahibi olmasını engeller ve ayrıca menopoz öncesi adet döngüsünü de durdurur. Araştırmalar, yumurtalıklarını aldıran kadınların ortalama yaşam süresinin düşmeyeceğini ortaya koyuyor. İlginç bir şekilde, iki testisini aldıran erkeklerin ise ortalama yaşam süresi artabiliyor. Kolon veya kalın bağırsak yaklaşık 2 metre uzunluğunda bir tüptür ve çıkan kolon, transvers kolon, inen kolon ve sigmoid kolon olarak dört kısımdan oluşur. Kalın bağırsağın bu kısımlarının temel görevleri, su ve vitaminlerin emilimini sağlamak ve kalan besin atığı posayı sıkıştırarak dışkı haline getirmektir. Kanser veya diğer hastalıklar kolonun bir kısmının veya tamamının alınmasına sebep olabilir. Ameliyattan sonra tuvalet alışkanlarında bir değişikliğe yol açsa da genelde insanlar rahat bir şekilde iyileşir. Bu iyileşme sürecine yardımcı olması için ilk aşamada yumuşak gıdalarla beslenilmesi önerilir. Safra kesesi, karnımızın göğüs kafesine yakın yerinde sağ tarafta karaciğerimizin hemen altında bulunur. Safra denen bir maddeyi depolar. Safra, karaciğerimiz tarafından üretilir ve yağların sindirimine yardımcı olur ancak sindirim için ihtiyaç duyulmadığı durumlarda safra kesesinde depolanır. İnce bağırsağımız, yağı tespit ettiği zaman, yağların sindirimine yardımcı olması için salgıladığı bir hormon ile safra kesesini safra salma noktasında uyarır. Fakat, safradaki aşırı kolesterol safra taşı oluşturabilir ve bu taşlar safranın dolaştığı ince boruları tıkayabilir. Bu durum gerçekleştiğinde safra kesesinin alınması gerekebilir. Safra kesesi alma ameliyatı, kolesistektomi olarak bilinir ve Türkiye'de her yıl -kesin veri olmamakla birlikte- 40.000-60.000 insanın bu operasyonu geçirdiği tahmin ediliyor. Pek çok insan hiçbir medikal müdahale gerektirmeden safra taşı taşırken, herkes bu kadar şanslı olmayabilir. 2015 yılında Hindistan'da bir kadının ameliyatla -rekor sayıda- 12.000 safra taşı aldırdığı biliniyor. Apandis, kalın bağırsağımız ve ince bağırsağımızın birleşiminde bulunan küçük, kör uçlu solucan benzeri bir yapıdır. Tek taraflı doğası gereği, bağırsağa ait maddeler içeri girdiğinde dışarı atmak zorlaşır ve apandis iltihaplanır. Buna apandisit veya apandis iltihabı denir. Ciddi durumlarda, apandisin alınması gerekmektedir. Öte yandan apandisiniz alınsa bile tekrar büyüyüp acıya sebep olabilir. Bazı durumlarda apandisin küçük bir parçası vücutta kalmış olabilir ve bu kısım tekrar iltihaplanma yapabilir. Apandisini aldıran insanlar yaşamlarında hiçbir fark hissetmezler. Pek çok kişi iki böbreğe sahiptir fakat bir böbrekle de hayatta kalabilirsiniz. Hatta diyaliz makinesine bağlı olarak iki böbreğiniz olmadan da yaşayabilirsiniz. Böbreklerin rolü; kanı süzerek su ve elektrolit dengesini ve vücudun asit-baz dengesini korumaktır. Böbreklerimiz, bir elek gibi davranarak, vücudun ihtiyaç duyduğu protein, hücre ve diğer besin içerikleri gibi yararlı şeyleri tutacak şekilde yapar. Daha da önemlisi, ihtiyacımız olmayan pek çok şeyden idrar aracığıyla kurtulmamızı sağlar. Böbreğimizi veya böbreklerimizi pek çok sebepten ötürü aldırmak zorunda kalabiliriz. Kalıtsal durumlar, alkol ve uyuşturucudan kaynaklanan zarar veya enfeksiyon bu sebeplerden bazılarıdır. Eğer iki böbreğimizi de kaybedersek, böbrek görevi dışarıdan sulunan diyaliz makinesi desteğiyle sağlanabilir. Bu destek iki şekilde gerçekleşebilir: Hemodiyaliz ve peritoneal diyaliz. İlki , dekstroz çözeltileri içeren bir makine yardımıyla, ikincisi ise ; karın bölgesine -dışarıdan- yerleştirilen ve dekstroz çözeltilerini manuel olarak içeri-dışarı taşıyan bir sonda yardımıyla kanı süzer. Her iki yöntem de atıkların vücuttan atılmasını sağlar. Eğer bir kişi diyalize bağlanırsa, beklenen yaşam süresi diyaliz tipi, cinsiyet, mevcut hastalıklar ve yaş gibi belli faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterir. Pediatric Nephrology (2017)'de yayımlanan bir araştırmada, diyalize bağlanan 20'li yaşlarındaki hastaların 16 ila 18 yıl yaşadığını öngörürken 60'lı yaşlardaki insanlar için bu sürenin yaklaşık 5 yıl olduğunu ileri sürüyor.


Ölüm üzerine yapılmış birçok araştırma vardır. Bu yazıda sizlere ölüm hakkındaki 5 bilimsel gerçek sunulmaktadır. Ölüm kokusunun neye benzediğini tarif etmek oldukça zordur; fakat neredeyse herkes bu kokunun kötü olduğu konusunda hemfikirdir. İnsan vücudunun bozunması sırasında çıkan koku, 400'den fazla uçucu kimyasal bileşik içerir. Bu bileşiklerin birçoğunu, hayvanlarla ortak olarak bulunduruyoruz. Fakat yapılan bazı araştırmalar şunu gösteriyor; insan vücudunun çürümesi sırasında, su ile reaksiyon verip alkol ve asit oluşturan organik bileşikler olan esterler açığa çıkıyor. Bu esterler hayvanlar içerisinden yalnızca insana özgüdür, ilginç olan ise, bu esterlere aynı zamanda özellikle çürümüş meyvelerde de rastlanıyor olmasıdır. Adli tıpçılar ve morgda çalışan bilim insanları genellikle, ölü bedenlerin mide bulandırıcı derecede tatlı olarak koktuğunu tarif ederler. Artık bu kokunun neyden kaynaklandığını biliyoruz. Öldükten sonra saçlarımızın ve tırnaklarımızın en azından bir süre boyunca büyümeye devam ettiğini duymuşsunuzdur. Gerçekten de, özellikle kısa bir süre sonra açılan mezarlardaki bedenlerin saçlarının, sakallarının ve tırnaklarının uzadığı görülmüştür. Fakat bu tamamen bir göz yanılmasıdır. Aslına bakılırsa öldükten sonra saçlar ve tırnaklar uzamaz. Bu yanılgıya kapılmamızın sebebi vücudun su kaybı yüzünden büzüşmesidir. Bu durum, saçları ve tırnakları daha uzun gösterir. Ölümden sonra, saç kökü ve deri altındaki tırnak matriksi canlı kalsa bile, saç ve tırnakların uzaması için hormonal sistem gereklidir. Bu nedenle öldükten sonra saçların ve tırnakların uzaması kesilir. Öncelikle kısaca telomer nedir ondan bahsedelim, çekirdekli organizmaların kromozomlarının uçlarında bulunan özelleşmiş DNA tekrar dizilerine telomer diyoruz. Uzunca bir süre, hücrelerimizin uygun çevre şartları altında ölümsüz olabileceği ve sonsuza kadar kendini yenileyebileceği düşünülmüştü. Fakat 1961'e gelindiğinde bunun böyle olmadığı keşfedildi, hücreler 50 ila 70 bölünmeden sonra yenilenmeyi kesiyorlardı. Bu keşiften 10 yıl kadar sonra telomerlerin, her bölünme sonunda belli miktarlarda kısaldığı anlaşıldı. Telomer, belirli bir kısalığa geldikten sonra bölünme duruyor ve hücre ölüyordu. O zamandan beri telomer uzunluğunun yaşam süresi hakkında öngörüde kullanılabileceği ile ilgili deliller daha da arttı. Eğer telomer uzunluğu yaşlanmayı kontrol ediyorsa, birkaç yüz yıl sonra yaşam süremizi istediğimiz kadar uzatmak mümkün olabilir. Bu konu üzerine araştırmalar hala devam etmektedir. İnsanlar yaşlandıkça ölümden korkmasını beklersiniz değil mi? Yapılan çoğu araştırma gösteriyor ki ölüm korkusu 20'li yaşlarda en üst noktalarda iken, 60'lı ve 70'li yaşlara gelindiğinde bu korku ve endişeler minimuma inmektedir. Son 25 yılda yapılmış 200'den fazla araştırma gösteriyor ki ölümü düşünmek insanları sembolik ölümsüzlüğe itiyor. Yani insanlar daha fazla çocuk sahibi olmak ve kendi isimlerini çocuklarına vermek istiyorlar. Ve bu kişiler kendi neslinin devamını yine kendi adıyla sağlamaya çalışmaktadır. Ayrıca yine ilginç bir şekilde, ölüm ile yüzleşince Tanrı ve ölümden sonra yaşam inancı, herhangi bir dine inanmayan insanlarda artış gösteriyor. Ölüm hakkında 5 şaşırtıcı bilimsel bulguyu aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.


California Üniversitesi'nden Mark Tuszynski, Bu alanda daha önce yapılan tüm çalışmalar başarısızdı. Bu sefer kök hücrelerden hazırladığımız nöronları kullanmayı denedik ve bu nöronların omurilik yenileme sürecini başlatması açıkçası bizim için de sürpriz oldu diye konuştu. Tuszynski başkanlığındaki ekip, embriyonik kök hücrelerden hazırlanan nöronları bir nevi 'yapıştırıcı' olarak kullanarak omuriliği tamamen düzeltmeye çalıştı. Kök hücreler yeni sinir uçlarının büyümesini teşvik ederek iki omurilik parçasını birbirine ve yeniden beyindeki motor merkezlerine bağladı. Deney başladıktan yaklaşık 6 hafta sonra fareler yeniden hareket etmeye başladı. Aynı başarının, 9 haftalık insan embriyosunun omurgasından alınan kök hücreler sayesinde de elde edildiğini kaydeden Tuszynski, bu başarının söz konusu yönetimi insanlar üzerinde uygulama yolunu açtığını söyledi. Bu yöntemi insan üzerinde uygulayabilmek için daha çok çalışmaları gerektiğini belirten Tuszynski, Bu terapinin uzun vadedeki olası olumsuz ve olumlu sonuçlarını anlamamız ve klinik deneylerde kullanabilmemiz için adaptasyon yöntemlerini bulmamız gerekiyor. Ayrıca hangi kök hücrelerin bu yöntem için daha uygun olduğunu anlamamız gerekiyor dedi.


Oysaki sıradan makine öğrenmesi programları basit insan diliyle eğitildiklerinde, belli ifade kalıplarına gömülmüş kültürel ön yargılara sahip olabiliyor. Bu ön yargılar, çiçekleri böceklere tercih etmekten; ırk ve toplumsal cinsiyet konularında tatsız görüşlere sahip olmaya kadar geniş bir yelpazeye uzanabilir. Online metin araması yapmak veya otomatik çeviri sistemlerini kullanmak doğal dilin işlenerek bilgisayarlara aktarılmasına birer örnektir. Makine öğrenmesindeki olası ön yargıların ele alınması, iletişimin bu şekilde sağlanmaya başlanmasıyla birlikte önemli hale geliyor. Princeton Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Politikaları Merkezi'nde ve Stanford Hukuk Okulu İnternet ve Toplum Merkezi'nde çalışmalar yapan Arvind Narayanan ,Makine öğrenmesindeki adalet ve ön yargılara dair sorular toplum için muazzam derecede önemlidir. diyor. Princeton Üniversitesi'nden Aylin Çalışkan önderliğinde yazılan, "Dil korpusundan otomatik olarak türetilen anlambilim, insana benzer ön yargılar içerir isimli bu çalışmaya ilişkin makale Science dergisinde 14 Nisan 2017'de yayınlandı. Çalışmada, 1990'larda Washington Üniversitesi'nde geliştirilmesinden sonra pek çok sosyal psikoloji çalışmasında kullanılan Örtük Çağrışım Testi'ne başvuruldu. Bu test, katılımcıların bir bilgisayar ekranında görüntülenen kelimeleri eşleştirme sürelerini ölçen bir testtir. Örtük Çağrışım Testi defalarca gösterildiğindeyse, katılımcıların benzer kavram çiftlerini bulma süresi; farklı olduğunu düşündükleri iki kavramı eşleştirme sürelerine oranla daha kısadır. Örneğin, çiçeklerden gül ve papatya; böceklerdense karınca ve güve kelimelerini ele alalım. Bu kelimeler, hızlı bir şekilde sarılmak ve sevmek gibi güzel; ya da pis ve çirkin gibi hoş olmayan kavramlarla eşleştirilebilir. Princeton ekibi, Örtük Çağrışım Testi'nin makine öğrenmesi sürümü sayılabilecek GloVe adlı programı kullanarak bir deney tasarladı. Program, Stanford Üniversitesi'nden araştırmacılar tarafından geliştirilen popüler, açık kaynaklı ve bir start-up bir makine öğrenmesi şirketinin temel olarak kullanacağı cinsten bir programdır. GloVe algoritması örneğin- 10 kelime penceresinden oluşan bir metindeki kelimelerin eşdizim istatistiğini betimler. Birbirine sıkça yakın beliren kelimeler arasındaki çağrışım, nadiren yakın belirenlere oranla daha fazladır. GloVe, Stanford araştırmacıları tarafından 840 milyar kelime içeren dünya çapındaki internet ağında bulunan büyük içerik trolüne bırakıldı. Yazılı insan kültürünün bu büyük örneklem kümesinde, Narayanan ve meslektaşları bilgisayar programcısı, mühendis, bilim insanı ve hemşire, öğretmen, kütüphaneci gibi kelimeleri; adam, erkek ve kadın, dişi gibi iki niteleyici kelime seti ile birlikte incelediler. Amaçları ise insanların farkında olmadan sahip olabileceği türden ön yargılara dair kanıtlar bulmaktı. Elde ettikleri sonuçlarda çiçekleri böceklere tercih etmek gibi masum ve zararsız ön yargılar çıktığı gibi; toplumsal cinsiyet ve ırk sınırlarındaki ön yargıları içeren örnekler de vardı. Princeton makine öğrenmesi deneyi, uzun yıllardır insanlara ait temalara dayanan Örtük Çağrışım Testi çalışmalarında bulunan ön yargının ispatını gerçekleştirebilmişti. Örneğin; makine öğrenmesi programı kadın isimlerini daha ziyade aileye atıfta bulunan anne-baba ve düğün gibi kelimelerle eşleştirmişti. Erkek isimlerini ise, kariyer ile ilişkilendirilen profesyonel ve maaş gibi kelimelerle. Tabii ki, bunun gibi sonuçlar gerçeğin ve cinsiyetler arası eşit dağılmayan meslek tiplerinin sadece objektif bir yansımasıdır. Bununla birlikte meslekler hakkındaki bu ön yargı, olumsuz cinsiyetçi etkilere neden olabilir. Mesela yabancı diller, makine öğrenmesi programları tarafından naifçe işlendiğinde bu programlar toplumsal cinsiyet kalıplarına uygun cümleler oluşturur. Türkçe 'de üçüncü kişi zamiri cinsiyetsizdir. Hepimizin bildiği çeviri servisi Google Çeviri 'ye "O bir doktor." ve "O bir hemşire." cümleleri yazıldığında, İngilizce 'ye "He is a doctor." ve "She is a nurse." şeklinde çevriliyor. Diğer bir hoş olmayan örnek ise, 2014'te Harvard Üniversitesi'nden Sendhil Mullainathan'a ve Chicago Üniversitesi'nden Marianne Bertrand'a ait bir makalede geçiyor. Araştırmacılar; 1300 iş ilanına 5000 adet aynı özgeçmişi, yalnız başvuran kişinin adını Avro-Amerikan ya da Afro-Amerikan olacak şekilde değiştirerek gönderdiler. İlk grup ikinciye oranla % 50 daha fazla mülakata çağrıldı. Princeton ekibinin yeni çalışması ise, bu ön yargıyı doğrulayacak şekilde Afro-Amerikan isimlerinin Avro-Amerikan isimlerinden daha kötü çağrışımlar yaptığını ispatladı. Bilgisayar programcıları, yapay zeka sistemlerinin altında yatan makine öğrenmesi programlarını açık ve matematik temelli geliştirerek belli kültürel stereotipleştirmelerin önüne geçebilirler. Anne babalar ve danışmanların çocuklarda ve öğrencilerde adalet ve eşitlik kavramlarını aşılamaya çalışmaları gibi; kod yazanlar da makinelerin insan doğasının iyi taraflarını yansıtmalarına yardımcı olabilir. Princeton University, Engineering School. "Biased bots: Human prejudices sneak into artificial intelligence systems." ScienceDaily. ScienceDaily, 13 April 2017.


Sadece üç hafta önce keşfedilen asteroit 2023 DZ2, bugün gezegenimizin yakınından geçecek. 40 ila 90 metre arasında bir boyuta sahip olduğu tahmin ediliyor ve bu da onu, bir çarpmanın bir şehri yok edebileceği "şehir katili" boyut aralığına koyuyor. Ancak endişelenmeyin, asteroit 168.300 kilometrelik son derece güvenli bir mesafeden, ya da Dünya ile Ay arasındaki ortalama mesafenin yaklaşık yüzde 40'ından geçecek. Güvende olmak için yeterince uzak ancak gök bilimcilerin harika bir bilim görebilecekleri kadar yakın. NASA, bu Dünyaya Yakın Cisme 3 nadirlik derecesi veriyor ve bu büyüklükteki cisimlerin bu kadar yakına ancak on yılda bir geldiğini tahmin ediyor. Tespit edilen asteroitlerin çoğunun nadirlik derecesi sıfırdır, bu da her yıl onlar gibi yaklaşık 100 tane olduğunu gösterir. Uluslararası Asteroit Uyarı Ağı'ndaki gök bilimcilerin, tehlikeli bir asteroit gerçekten keşfedilirse ne yapabileceklerini denemek için bu fırsatı kullandıklarını belirten NASA'daki meslektaşları tarafından yankılanan bir duygu. Bunun gibi bir cisim Dünya'ya çarparsa, büyük bir hasara neden olma ihtimali vardır ve çarpma konumu ile kendiniz arasına güvenli bir mesafe koymak istersiniz. Asteroit 2023 DZ2'nin önümüzdeki yüzyılda gezegenimize çarpma ihtimali yok, bu yüzden en azından şu anda zararsız kategorisine yerleştirebiliriz. Bu cismin gökyüzünde hareket ettiğini görmek istiyorsanız, en az 9 santimetrelik bir dürbüne veya bir teleskopa ihtiyacınız olacak. Veya Sanal Teleskop projesindeki canlı yayına göz atabilirsiniz.


Asteroit 2023 DZ2, Dünya ile Ay arasındaki mesafenin kabaca beşte ikisi olan 168.300 kilometre mesafeden Dünya'nın yanınından geçti. Asteroitler sıklıkla gezegenimize yaklaşırlar, ancak bu geçişte önemli olan boyutuydu. Çapı 40 ila 90 metre arasında olan 2023 DZ2, "şehir katili" boyut kategorisinde ve NASA, bunun gibi bir cismin gezegenimize yalnızca on yılda bir bu kadar yaklaştığını tahmin ediyor. Cismin Dünya'ya çarpma tehlikesi yoktu - ancak bu kadar nadir görülen bir geçiş, gök bilimciler için kaçırılmayacak kadar iyi bir fırsattı. Bir çarpma durumunda kendimizi nasıl koruyacağımızı anlamak istiyorsak, bu Dünya'ya Yakın cisimlerin özelliklerini ve bileşimlerini anlamak çok önemlidir. Bu küçük gök cismine bakmak için gözlerini gökyüzüne çeviren pek çok gözlemevi arasında, gezegenimizden yaklaşık 1,8 milyon kilometre uzaktayken, en yakın yaklaşımından birkaç gün önce, asteroidin harika bir hızlandırılmış çekimini kaydeden Sanal Teleskop Projesi de vardı. Asteroit 2023 DZ2'nin önümüzdeki yüzyılda gezegenimize çarpma ihtimali yok, bu yüzden bu cisim hakkında endişelenmemize gerek yok - ancak benzer boyutta risk oluşturan cisimler olabilir ve onları bulmak ve anlamak önemlidir. Bu cisim, yakın geçişinden üç hafta önce tespit edildi, bu nedenle, etkilenen insanları olası çarpma alanından güvenli bir mesafeye göndermek için yeterli zamanımız olacağını umuyoruz.


Şu anda Silikon Vadisi'ndeki en popüler girişim, bir şiir, üniversite makalesi ve hatta yazılım kodu yazabilen bir sohbet robotu olan ChatGPT'nin Microsoft destekli geliştiricisi OpenAI. Elon Musk, OpenAI'nin ilk yatırımcılarından biriydi ve Microsoft'un dünya lideri arama motoru Google'a meydan okumak amacıyla 10 milyar dolara kadar ilk yatırımı yapmak için görüşmelerde bulunduğu bildiriliyor. Kabul edilirse, Windows üreticisinin nakit enjeksiyonu OpenAI'ye 29 milyar dolar değerinde olacak ve Amazon, Meta ve Twitter gibi büyük oyuncular maliyetleri düşürüp personeli işten çıkarırken, aksine o teknoloji dünyasında nadir görülen bir başarı elde edecek. Wedbush Securities'den analist Dan Ives, "Microsoft açıkça bu cephede agresif davranıyor ve oyunun kurallarını değiştirebilecek potansiyel bir yapay zeka yatırımının gerisinde kalmayacak" dedi. ChatGPT piyasaya sürülmeden önce OpenAI, basit bir talimatla dijital görüntüler oluşturan yazılım olan Dall-E 2 ile teknoloji meraklılarını büyülemişti. AI emellerini gizlemeyen Microsoft, Dall-E 2'yi birçok uygulamasına entegre etti ve şimdi, Bloomberg'de yer alan bir rapora göre teknoloji devi, Google'ı alt etmek için ChatGPT'yi Bing arama motoruna aşılamak istiyor. ChatGPT'nin Kasım ayında kullanıma sunulmasından bu yana, bu chatbot'un hüneri internet kullanıcılarının merakını ve hayranlığını uyandırdı. Çok çeşitli konularda birkaç saniye içinde ayrıntılı ve insan benzeri cevaplar formüle etme yeteneğine sahip. Bir yazılım şirketi olan OneReach.ai'nin kurucusu yapay zeka uzmanı Robb Wilson, baş döndürücü başarının kısmen OpenAI'nin araştırmasını uzman olmayanlar için erişilebilir hale getiren akıllı pazarlama stratejisinden kaynaklandığını söyledi. "Teknologların bu teknolojiye sahip olması bir şeydi. Bunu bir sohbet kullanıcı arayüzünde sunmak ve geliştirici olmayanların onunla oynamaya başlamasına izin vermek bambaşka bir şey" dedi. 2015'in sonlarında kurulan OpenAI, 37 yaşındaki girişimci ve girişim kuluçka merkezi Y Combinator'ın eski başkanı Sam Altman tarafından yönetiliyor. Şirket en başından beri, LinkedIn kurucu ortağı Reid Hoffman, yatırımcı Peter Thiel ve Musk da dahil olmak üzere prestijli yatırımcıların mali desteğine güvendi. Multi-milyarder, 2018 yılına kadar OpenAI yönetim kurulunda görev yaptı, ancak elektrikli araç şirketi Tesla'ya odaklanmak için ayrıldı. Başlangıç ayrıca, makine öğrenimi konusunda uzmanlaşmış eski bir Google yöneticisi olan Ilya Sutskever liderliğindeki bir bilgisayar bilimcileri ve araştırmacıları ekibine de dayanıyor. AFP'nin sorularına yanıt vermeyen OpenAI, doğrudan ChatGPT üzerinden yapılan bir sorguya göre 2021 yılına kadar yaklaşık 200 çalışana sahipti. Şimdilik, ChatGPT'nin yarattığı heyecana rağmen, şirket finansal bağımsızlığa giden yolu henüz bulamadı. Kar amacı gütmeyen bir kuruluş olarak kurulan girişim, 2019'da daha fazla yatırımcı çekmek için "kar amacı gütmeyen" bir şirket haline geldi ve bu hafta kurucu ortak Greg Brockman, ChatGPT'nin ücretli bir sürümünün üzerinde çalışıldığını söyledi. Fahiş harcamaları olan bir şirket için fon arayışı gerekli görünüyor. Maryland Üniversitesi bilgisayar bilimleri bölümünde doçent olan Tom Goldstein'ın tahminlerine göre, şirket botu için günde 100.000 dolar, yani ayda yaklaşık 3 milyon dolar harcıyor.


Japonya'daki Tama Zooloji Parkı'nda beş dişi orangutan tarafından yapılan yüzlerce çizimin analizine göre, insan olmayan primatlar kendi bireysel kişiliklerini ve ruh hallerini yansıtan sanatlar yaratabilirler. Animals dergisinde maymunların yaratıcılıklarını anlatan araştırmacılar, bazı orangutanların çizim tarzlarının mevsimlere göre değiştiğini ve muhtemelen ruh hallerindeki dalgalanmaları yansıttığını belirtiyorlar. Beş sanatçı orangutanın günlük yaşamlarını zenginleştirmeleri için çizim malzemeleri sağlandı ve 2006 ile 2016 arasında yaklaşık 1.500 çizim oluşturuldu. Bu sanat eserlerinin büyük çoğunluğu Molly adında, oldukça üretken ve eserleri diğer maymunların çizimlerine göre fazlasıyla dikkate değer olan bir orangutan tarafından üretildi. Yazarlar yeni çalışmalarında orangutanların 790 çizimini analiz etti ve ayrıca Molly'nin 656 eserinin ayrı bir değerlendirmesini yaptı. Bulguları, "bu beş orangutanın çizim davranışlarının rastgele olmadığını ve bireyler arasındaki farklılıkların stil farklılıklarını, zihin durumlarını ve çizim motivasyonunu nasıl yansıtabileceğini" gözler önüne serdi. Her orangutanın kullandığı renklerde, çizmeyi seçtikleri şekillerde ve kapladıkları tuval alanı miktarlarında bireysel sanatsal tercihler görüldü. Örneğin, Molly'nin çizimleri boya kalemlerini tuvale daha hafif bastırdığı için diğer hayvanların çizimlerinden daha az kontrast içeriyordu. Beş sanatçıyı karşılaştıran araştırmacılar, en karmaşık çizimler Molly'nin çizimleri ve ikinci karmaşık çizimler Yuki'nin yaptıkları. Ayrıca Kiki, basit ama güçlü bir şekilde işaretlenmiş çizimleriyle diğer bireylere göre farklılıklar gösterdi. şeklinde açıkladı. Yazarlar mevsimler değiştikçe Molly'nin sanatsal çıktısındaki değişiklikleri de kaydetti. Örneğin ilginç bir şekilde Molly ilkbaharda baskın renk olarak moru kullanma eğilimindeyken, yaz ve kış aylarında yaptığı çizimlerde yeşil daha belirgin hale geldi. Bu arada kırmızı rengini başka bir orangutan doğurduğunda yaptığı resimler için ayırdı. Kış çizimleriyle karşılaştırıldığında, Molly'nin yaz kreasyonları daha fazla "döngü" içerme eğilimindeydi, araştırmacılar bu farklılığı "hava durumu ve daha fazla ziyaretçinin varlığı nedeniyle iyi bir ruh halini gösteren bir işaret olabileceği" şeklinde açıkladı. Genel olarak orangutanlar tuvallerini döngüler, daireler ve yelpaze desenleri olarak, çalışma yazarları tarafından tanımlanan üç temel motifle doldurdu. Benzer çizim stilleri, şempanzeler de dahil olmak üzere diğer insan olmayan primatlarda gözlemlenirken, insan çocukları da bu yapıları çizimlerinde kullanma eğilimindedir. Araştırmacılar, çalışmalarının "insanlarda çizimlerin ortaya çıkışı hakkında bazı ipuçları verebileceğini ve ayrıca şempanzeler, çocuklar ve orangutanlar tarafından yapılan çizimlerin pek çok ortak noktası olduğunu" düşünüyorlar.


Danimarka'da Robotto firması tarafından geliştirilen ve yapay zeka teknolojisiyle donatılan dronelar orman yangınlarını gerçek zamanlı olarak takip etmek ve izlemek için kullanılmaya başlandı. Üzerindeki termal kameralarla topladığı verileri yapay zeka destekli işleme merkezine gönderen dört pervaneli drone, kendi kendine havalanıp uçarak önceden tanımlanmış bir alanı metodik olarak tarıyor. Şirketin CEO'su Kenneth Richard Geipel "Bir orman yangınında ilk anlar yangının kontrolden çıkmamasını sağlamak için kritik öneme sahiptir. Geliştirdiğimiz bu teknoloji sayesinde itfaiyeciler yangının nerede olduğunu, ne kadar büyük olduğunu, en yoğun olduğu yeri anlık olarak görebilir ve kaynaklarını ona göre tahsis edebilir" dedi. Geipel "Yapay zeka modelini duman veya alevi tanımlayacak şekilde ve aynı zamanda ısı izlerini arayacak şekilde eğittiklerini, bunları birleştirerek de yangının gerçek olup olmadığından emin olduklarını sözlerine ekledi. Dronelar halihazırda geliştirme aşamasında da test eden Katalonya'nın yangınla mücadele birimi GRAF tarafından kullanılıyor. Yapay zekalı drone teknolojisi aynı zamanda Avustralya'daki nesli tehlike altındaki koalaları tespit etmek ve izlemek, Uganda'da kaçak avlanmayı önlemek ve Tayland'da Dünya Doğayı Koruma Vakfı tarafından, başıboş dolaşan fil sürülerini tespit etmek, takip etmek ve insan-yaban hayatı çatışmasını önlemek için kullanılıyor.


Morötesi ışık altında parlayan fosilleşmiş bir örümcek, 23 milyon yıllık olağanüstü varlığının sırrını ele verdi. Araştırmacılar bir hevesle fosili ve benzerini bir floresan mikroskobunun altına yerleştirdiğinde, örümceklerin ince hatlarının aniden arka planlarında belirdiğini fark ettiklerinde şaşırdılar. Kansas Üniversitesi'nden jeolog Alison Olcott, "Şaşırtıcı bir şekilde parladılar ve bu yüzden bu fosillerin kimyasının onları parlatan şeyin ne olduğuyla çok ilgilendik" diye açıklıyor. Enerji-dağıtıcı X-ışını spektroskopisi gibi diğer tarama teknolojisi biçimleri kullanılarak gerçekleştirilen analizler, fosilleri oluşturan minerallerin çoğunu ve çevrelerinin silikon içerdiğini ortaya çıkardı. Yine de fosillerdeki daha koyu lekeler, büyük miktarlarda iki element daha içeriyordu - karbon ve kükürt. Daha yakından baktıklarında, bilim insanları örümceklerin yalnız olmadığını fark ettiler. Bunların yanında ve üstlerinde, Fransa'daki Aix-en-Provence fosil topluluğunun fosillerinde daha önce hiç görülmemiş bir grup başka organizma gömülüydü. Olcott, "Burada sadece fosillerin çevresinde ve fosillerin kendilerini kaplayan binlerce mikroalg vardı" diyor. Bilim insanları yüzyıllardır Fransa'nın bu bölgesinde bulunan böcek ve balık fosillerini inceliyorlar, ancak bu kırılgan canlıların bunca zaman boyunca nasıl korunduğunu ancak şimdi anlamaya başlıyoruz. Kabuklar, dişler ve kemiğin aksine yumuşak doku nadiren fosilleşir. Ve gerçekleşmesi, benzersiz bir dizi koşul gerektirir. Araştırmacılar, mikroalg örtüleri olmasaydı, Aix-en-Provence'tan fosilleşmiş örümceğin kalıcı bir izlenim bırakmasının pek olası olmadığını düşünüyorlar. Geçmişte, diğer bilim insanları, yumuşak dokuların diatomlar gibi tek hücreli alglerin yanına gömülmesi durumunda, kırılgan materyali oksijenin bozucu etkilerinden koruyabileceğini savundu. Ancak bu yeni bulgu, oyunda oksijen korumasından başka bir şey olduğunu gösteriyor. Diatomlar, yeterince yapışkan hücre dışı madde üretirse, başka bir organizmanın yumuşak dokusunda bulunan organik polimerlerle reaksiyona girebilir. Bu, örümceğin dış iskeletinden karbon birimleri alan ve onu alg matlarından kükürt ile çapraz bağlayan, sülfürizasyon olarak bilinen kimyasal bir süreci tetikleyebilir. Sonuç, nihayetinde karbonu stabilize eder ve onun kadar çabuk bozulmasını önler. Olcott, "Bu mikroalgler yapışkan, viskoz küreyi oluşturuyor - bu şekilde birbirine yapışıyorlar" diye açıklıyor. Yazarlar hala bu hipotezi test ediyor, ancak benzer yaştaki fosillerle ilgili literatürü taradıklarında, çoğunluğun istisnai olarak diatom açısından zengin birimlerde korunduğunu buldular. Örümcek dış iskeletlerinde bulunan karbon ağırlıklı kitin, mikroalglerin yapışkanı ile özellikle iyi etkileşime giriyor gibi görünüyor. Örümcek fosilinin dışında da karbonca zengin alanlar olsa da, bunlar içte sarı parlayanlar gibi karbon-kükürt kompleksleri göstermiyor. Yazarlar, "Bu karbon-kükürt komplekslerinin yalnızca örümcek morfolojisi ile ilişkili olarak bulunması gerçeği, örümceklerin kükürtleşmeye dahil olan organik malzemenin kaynağı olma ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor" diye yazıyorlar. Fotoğraf: Büyütülmüş kutuda kükürt ve silika kimyasal haritalarıyla kaplanmış fosilleşmiş örümceğin karnının elektron görüntüsü. Çoğu zaman, bunun gibi fosiller incelenirken, mikroskobik değil, yalnızca makroskobik ölçekte incelenirler, ancak bu yeni araştırmadan elde edilen bulgular, bunun bir gözden kaçırma olduğunu gösteriyor. Bu durumda şansına, küresel Covid salgını laboratuvar çalışmalarını durdurduğunda, araştırmacılar zamanlarını örümcek fosilini mikroskobik düzeyde incelemek için kullandılar. Bunu yaptıklarında, Aix-en-Provence fosilleri üzerinde yüzyıllarca çalışılmasına rağmen, hiç kimsenin bildirmediği, tamamen beklenmedik bir şey buldular. Olcott, "Bir sonraki adım, korumanın diatom ile bağlı olup olmadığını görmek için bu teknikleri diğer tortulara genişletmek" diyor. Bugün elimizdeki en kırılgan fosillerden bazıları için teşekkür edecek diatomlarımız olabilir.


Hiçbir zaman kanat geliştirmemiş olan birçok örümcek türü, bunun yerine, narin popolarından sarkan birkaç kısa tüyden başka bir şey kullanmadan gökyüzüne çıkmak için esrarengiz bir yetenek geliştirdi. Tarihsel olarak biyologlar bunun muhtemelen Dünya yüzeyine yakın ısınan havanın dönen girdaplarıyla bir ilgisi olduğunu varsaysalar da bu omurgasızların yeteneklerini nasıl kullanabildikleri hiçbir zaman tam olarak açık olmadı. Bununla birlikte, oldukça steampunk bir mekanizmayı destekleyen kanıtlar biriktikçe, alternatif bir öneri dikkat çekiyor. Örümcekler, termalleri kullanmak yerine, elektrik dalgalarıyla gökyüzüne yelken açabilir. 2018'de Bristol Üniversitesi'nden bilim insanları tarafından yürütülen araştırmalar, hava etkinliği tarafından üretilen elektrik alanlarının, elektrostatik olarak yüklü tek bir ağ örgüsünü ve onun eklembacaklılarını yerden yeterince yukarı sürükleyebileceğini gösterdi. Şimdi, birden fazla 'sarkan örümcek ipliği' üzerindeki elektromanyetik etkileşimlerin arkasındaki matematiği modelleyen yeni bir çalışma, tartışmaya önemli yeni ayrıntılar kattı. Bu, bilim adamlarının tamamen veya kısmen balonlaşma olarak adlandırdıkları elektrik yüklerinin mutlak sorumlu olduğu anlamına gelmez. Ancak işteki gerçek fizikle ilgili bir sürü soruyu yanıtlıyor. Örümceklerin avlarını yakalamak için ağlarına hafif bir yük ekleyebileceği gerçeği, bir süredir deneysel çalışmaların odak noktası olmuştur. Ne yazık ki, kısa bir iplik kaymasının elektrostatik aktivitesini ölçmek, laboratuvar koşullarında çok zordur. Böylece araştırmacılar, bir örümcekten bükülen elektrostatik olarak yüklü tek bir ipliğin bir atmosferin kendi zayıf yüklü alanıyla nasıl etkileşime girebileceğini belirlemek için basit bir modelleme kullandı. Gerçekte, balon örümcekler onları yukarı ve uzağa kaldırmak için iki, üç ve hatta düzinelerce ince iplik örebilir. Negatif yüklü malzemeyle kaplanmış her bir ipliğin diğer ipliklerle nasıl etkileşime girebileceği açık bir sorudur. Bu soruyu araştırmak için, fizikçiler bilgisayarlı grafiklerde yaygın olarak kullanılan bir algoritma ile önceki çalışmalardan elde edilen ölçümleri birleştirdi. Küçük bir örümcek türünü temsil eden 2 milimetre genişliğindeki bir küreye 2 ila 8 sanal kıl ekleyerek, yük dağılımı, atmosferik elektrik alanları ve hava direnci gibi bir dizi değişkeni ayarlayabilir ve uçmasını izleyebilirler. İlk başta, ipliklerin hepsi aşağı yukarı dikey kaldı. Ancak simülasyonlar ortaya çıktıkça, iplikler boyunca negatif yükler birbirinden ayrıldı ve iplik koleksiyonunu ters çevrilmiş bir koni şekline genişletti. Bu da yükselmelerini yavaşlattı, düşmelerine ve ipliklerin tekrar bir araya toplanmasına neden oldu, elektrostatik itme ile atmosferik sürükleme arasındaki gerilimi bir örümcek balonunun iplik sayısını belirlemede önemli bir faktör haline getirdi. Habchi, En azından küçük örümcekler için, yukarı doğru hava akımlarından herhangi bir yardım olmaksızın elektrik alanının balonlaşmaya neden olabileceğini düşünüyoruz dedi. Öte yandan, eğer matematik işe yararsa, örümcekten ilham alan nano ölçekli dronların uçuş teknolojisinin yeni bir yolu olabilir.


Bigumigu'nun haberine göre; Mayıs ayında Çin'de konsept olarak ortaya çıkan TEB-1 isimli tasarım, dün ilk yolculuğuna çıktı. Birkaç ay içerisinde taslak çizimlerden gerçek bir otobüse dönüşen TEB-1, Çin'in Qinhuangdao şehrinde test sürüşünü gerçekleştirdi. Mühendislerin geçer not verdiği araç 4,8 metre yükseklikte ve 7,8 metre genişliğe sahip. Altında 2 metrelik bir boşluk bulunan TEB-1 bu alandan otomobillerin sorunsuz ilerlemesini sağlarken Çin'in trafik sorununa çözüm getirmeyi amaçlıyor. 300 kişi kapasiteli bu elektrikli otobüs saatte 65 kilometre hıza ulaşabiliyor. Bu noktadan sonra TEB-1 test sürüşlerine bir süre devam edecek ve olası kusurları örtülecek. Ardından toplu taşıma için hizmet vermeye başlayacak.


Hayatımızın herhangi bir döneminde Einstein ve onun tarafından geliştirilen genel görelilik kuramını duymuşuzdur. Bu kuramın fizik ve içinde yaşadığımız evreni anlamak için ne kadar önemli olduğunun farkındayız, ama bu kuram hakkında ne kadar bilgiye sahibiz ya da daha doğrusu anlayabildik mi? Bu sorulara evet cevabını vermek oldukça zor. Bunun birçok sebebi olabilir, ama kuramın soyut bir temele dayanması bunun önündeki en büyük etmen, kanaatimce. O halde bu yazımızda genel Görelilik kuramından ve günlük yaşamdan, yani gözlemlenebilir evrenden örneklerle anlamaya çalışacağız. Genel görelilik kuramı, Albert Einstein tarafından geliştirilen ve yerçekimi kuvvetini, uzay-zamanın bükülmesiyle açıklayan bir fizik kuramıdır. Bu kuram, evrenin büyük ölçekli yapısını ve davranışını anlamak için temel bir çerçeve sağlar. 1905 yılında, Einstein özel görelilik kuramını geliştirdi. Bu kuram, ışık hızının evrenin her yerinde aynı olduğunu ve zaman ve uzayın göreceli olduğunu öne sürüyordu. 1915'te kuramın ilk taslağı yayınlandı ancak bu yayınlanan taslakta matematiksel olarak eksiklikler vardı. Bunun üzerine 1 sene sonra yani 1916'da kuramın nihai versiyonunu yayınladı. Yayınlanan bu versiyonun matematiksel eksiklikleri giderilmiş dahası birçok gözlemsel kanıtla desteklenmişti.Bu kuram sadece Einstein tarafından bulundu ve geliştirildi demek doğru değil elbette bu kuramın en önemli ismi ancak bu kuramın gelişiminde birçok önemli isim var başta Edwin Hubble, Arthur Eddington, Henri Poincare gibi önemli bilim insanları bu kuramın bazı noktalarında önemli katkılar sağlamışlardır. - Güneşin yerçekimi, dünya'nın yörüngesini eliptik bir şekle dönüştürmesi - Kara deliklerin oluşumu - Yer Çekimi dalgalarının oluşumu Yukarıdaki sonuçlara bakarsak çok önemli soruların cevaplarını bu kuram sayesinde cevaplamış olduk.


Araştırmada elde edilen verilere göre, 90 kg ağırlığında bir panda, kendiyle aynı ağırlıktaki insanın günlük harcadığı enerjinin yarısından daha azını harcıyor. Bir insan gün boyu hareketsiz kalsa bile, hala ''aktif'' bir pandadan yüksek metabolizma hızına sahip. Cevap çok karmaşık değil. Pandanın beslenmesi bunu gerektiriyor. Sindirim sistemi etobur beslenmeye uygun olmasına rağmen, pandalar genellikle bambu yiyerek beslenirler ve bu durum da pandaların verimsiz bir sindirim sürecine sahip olmalarına neden olur. Pandalar ihtiyaçları olan besinleri alabilmek için günlük 9 ila 18 kg bambu yemek zorundadırlar. Bu beslenme şekli az miktarda besin sağladığından, pandalar hareketlerini yavaşlatma ihtiyacı duyarlar. Bu durum çok fazla hareket etmemek anlamına gelmektedir: pandaların beyinleri, böbrekleri ve karaciğerleri az enerji sarfiyatı olması açısından küçüktür ve vücutları az miktarda tiroid hormonu salgılar, bu da metabolizmayı yavaşlatır.


Geceler, daha az ışık ve ses nedeniyle paranormal aktiviteleri tetiklemek için uygundur. İlişki hala belirsiz olsa da yeni araştırmalar paranormal inançlar ile biz dünyevi varlıklar için en önemli gece aktivitelerinden biri arasında ilginç bir bağlantı olduğunu gösteriyor: Uyku. Yeni bir çalışmada araştırmacılar, daha düşük uyku kalitesinin öznel ölçümlerinin hayaletlere ve iblislere, ölümden sonra yaşayan ruha, insanların ölülerle iletişim kurma yeteneğine, ölümden sonraki yaşamın kanıtı olarak ölüme yakın deneyimlere yönelik daha güçlü inançlarla ilişkili olduğunu buldu. Çalışmanın yazarlarının bildirdiğine göre, bu düşük uyku kalitesi, daha düşük uyku verimliliği, daha uzun uyku gecikmesi, daha kısa uyku süresi ve artan uykusuzluk semptomlarını içeriyordu. Araştırmacılar, uyku kalitesinin kendi bildirdiği ölçümlere ek olarak, uzaylıların Dünya'yı ziyaret ettiği inancının, izole uyku felci ve bir kişinin kafatasının içinde yüksek bir ses veya çarpma sesi hissi ile karakterize edilen bir bozukluk olan patlayan kafa sendromu ile ilişkili olduğunu buldular. Araştırmaya göre, bir kişinin narkolepsi gibi bir uyku bozukluğunun diğer semptomları olmaksızın farkında ve uyanık olduğu, ancak hareket edemediği izole uyku felci, ölüme yakın deneyimlerin ölümden sonraki yaşamın kanıtı olduğu inancıyla da ilişkilendirildi. Araştırmacılar, "Bildiğimiz kadarıyla, bu daha fazla incelemeye değer yeni bir bulgu" diye yazıyor. Bu bulguların genel olarak paranormal inançlar ve uyku değişkenleri, özellikle uyku felci arasında bağlantılar bulan önceki çalışmalarla uyumlu olduğunu belirtiyorlar. Yeni çalışma, daha geniş bir örneklemle daha geniş bir uyku değişkenleri yelpazesini inceleyerek buna daha fazla ışık tutmayı amaçlıyor. Araştırmacılar, çalışmayı sosyal medya aracılığıyla ve BBC Science Focus Magazine tarafından duyurulan işe alımlarla çevrimiçi bir anket aracılığıyla yürüttüler. Hepsi en az 18 yaşında olan ve çeşitli paranormal konular ve uyku değişkenleri hakkındaki soruları yanıtlayan 8.853 katılımcıyla sonuçlandılar. Çalışmanın yazarları, "Tüm dernekler için, yaş ve cinsiyet etkileri kontrol edildiğinde bile, daha yüksek düzeyde paranormal inancın daha düşük bir öznel uyku kalitesi ile ilişkili olduğu bulundu" diyor. Yazarlar yine de bazı spekülasyonlar sunuyorlar. Uyku felci görsel ve işitsel halüsinasyonları içerebileceğinden ve patlayan kafa sendromunun adaşı ses olduğundan, sonuçlar uzaylılara olan inancın ses veya görüntü içeren uyku bozukluklarıyla bağlantılı olabileceğini düşündürmektedir. Öte yandan, araştırmacılar, paranormal inançların uykuya müdahale eden kaygıya neden olduğu bazı ilişkilerin diğer yöne gidebileceğini de ekliyor. Geceleri paranormal ziyaretçi olasılığı, makul bir şekilde uyumayı zorlaştırabilir.