20'lik diş ya da sağ olgunlaşmamış diş, genellikle alt çenenin arkalarında yer alan dişlerdir. İsmi, işlevinin genellikle 20 yaşına kadar sürmesinden gelmektedir. Dişin işlevi, düzgün bir çiğneme işlevini sağlamak ve çiğnemek için ihtiyaç duyulan ek yapısal destek sağlamak olup, sağlığını korumada büyük bir rol oynamaktadır. 20'lik diş, diğer dişlere göre daha geç çıkma eğiliminde ve yer yetersizliği olduğu için, genellikle diğer dişlerle çapraz bir şekilde yer alabilirler. Bu, dişin düzgün işlevini yerine getirmek için gereken alana sahip olmadığı anlamına gelebilir. Bu nedenle, 20'lik dişi çektirmek, dişlerdeki diğer sorunlar da dahil olmak üzere, diş sağlığı açısından çok önemlidir. 20'lik dişin çekilmesi için, genellikle lokal anestezi ve çekim prosedürü uygulanır. Çekimden sonra, diş çürükleri veya başka sorunlar varsa, tedavi edilmelidir. Diş çekimi sonrası, diş etleri, diş etleri ile dişler arasındaki uyumu sağlamak için genellikle bir diş teli kullanılarak dişlere geçici yapıştırılabilir. 20'lik dişlerin çekilmesi, diş sağlığı için çok önemlidir. Bu nedenle, herhangi bir ağrı, şişlik, kanama veya başka sorunlar duyarsanız, diş doktorunuzla iletişime geçmelisiniz. Diş çekimi sonrası, bazı kişilerde 24 saati aşan ağrı, diş etinde kanama, diş etinde şişlik, diş etinde iltihap veya diş etinde hassasiyet yaşayabilir. Ancak, bu semptomlar çoğu zaman geçicidir ve normal bir iyileşme süreci üzerinde kabul edilir. 20'lik diş çekiminden sonra, diş etlerinin doğru şekilde iyileşmesine yardımcı olmak için bazı bakım önlemleri almak gerekebilir. Örneğin, bir buz kompresi uygulamak veya diş etlerini temizlemek için bir diş ipi kullanmak, diş etleri ağrısını hafifletebilir. Bunun dışında, bazı ağrı kesiciler de ağrı ve iltihap için yardımcı olabilir. Ayrıca, diş çekiminden sonra, o bölgeyi koruma için bir diş teli kullanmak gerekebilir. Bu, diş etlerinde iltihap veya kanama riskini azaltabilir. Son olarak, diş çekimi sonrası, dişlerinizin düzenli olarak temizlenmesi açısından çok önemlidir. Bu nedenle, diş ipi veya diğer diş bakımı araçlarını kullanmak, diş sağlığı için son derece önemlidir. 20'lik diş çekimi sonrası bir çok kişinin farklı şikayetleri olabiliyor. Örneğin; diş çekimi sonrası ağrı geçmiyor, kanama durmuyor, çenemi tam açamıyorum, yutkunma zorluğu çekiyorum, sinir zedelenmesi oldu gibi bir çok farklı şikayet oluşabiliyor. Diş çekimi sonrası gelişen durumlar kişinin dişinin durumuna, çekim işleminin yapılış şekline veya çeken hekimin profesyonelliğine göre farklılıklar gösterebiliyor. Eğer dişinizin durumu çok kötü değilse ve işinde iyi bir diş hekimi tarafından çekilir ise ağrı ve benzeri tüm sonuçlar kısa sürede son bulacaktır. Bu süre genelde 24 saate yakın bir zaman almaktadır. Bu yazıda belirtilen durumların tamamı bilgilendirme amaçlıdır. Diş çekimi sonrası yaşadığınız sorunlar ile ilgili bir diş hekimine görünmenizi önemle tavsiye ederiz.


Adale romatizması, kaslarda, eklemlerde, tendonlarda ve kemiklerde iltihaplı bir hastalık durumudur. Belirtileri genellikle eklemlerde ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı, eklemlerde sertlik ve kaslarda halsizlik, yorgunluk, kas krampları ve spastik olabilir. - Kas ağrısı, kas güçsüzlüğü veya kas krampları - Eklem ve tendonlarda ağrı veya sertlik - Eklemlerde ağrı, şişlik, ısı artışı veya hareket kısıtlılığı - Sırt ve bel ağrısı - Boyunda ağrı ve halsizlik - Dikkat ve hafızada güçsüzlük. Tedavisi genellikle ağrı kesiciler, anti-enflamatuar ilaçlar, botoks enjeksiyonları, fizik tedavi, egzersizler, masaj, akupuntur, diyete kontrol, hayat tarzı değişikliği gibi yöntemler ile sağlanabilir. Bazı bitkisel yöntemler ağrı kesiciler ve anti-enflamatuar ilaçlarla birlikte kullanılabilir. Bu yöntemlere örnekler arasında kurkumin, zencefil, karabiber, hardal tohumu, melisa, zihni açan bitkiler, ekinezya, biberiye, nane, tarçın, zeytin yağı ve fesleğen sayılabilir.


Adenit, yüz, boyun, koltuk altı ve lenf bezleri gibi çeşitli alanlarda lenf bezlerinin iltihaplı şişmesidir. Lenf bezleri, vücudun enfeksiyondan korunmasını sağlar ve vücuttaki sıvıları filtreler. Adenit genellikle viral enfeksiyonlar, bakteri enfeksiyonları veya parazit enfeksiyonları kaynaklıdir. Adenit'in belirtileri arasında lenf bezlerindeki şişlik, ağrı, hassasiyet, ısı artışı ve hareket kısıtlılığı yer alir. Tedavisi genellikle anti-enflamatuar ilaçlarla, istirahat, buz kompresi, C vitamini takviye ve egzersiz ile yapılır. Adenit, lenf bezleri gibi various alanlarda iltihaplı bir şişmedir. Lenf bezleri, vücuttaki sıvıları filtreleyen ve hastalıktan koruyan bir immün sistemin parçalarıdır. Adenit, en sık yüz, boyun, kasık, koltuk altı veya lenf bezlerinde görülür. Lenf bezlerinde şişme, ağrı, hassasiyet, ısı artışına neden olabilir. Adenit genellikle viral enfeksiyonlar, bakteri enfeksiyonları veya parazit enfeksiyonları kaynaklıdır ve tedavisinde anti-enflamatuar ilaçlar, istirahat, buz kompresi, C vitamini takviye ve egzersiz kullanılır. Adenit, yüz, boyun, kasık, koltuk altı veya lenf bezleri gibi kullanılan various alanlardaki lenf bezlerinde iltihaplı bir şişmedir. Lenf bezleri, vücuttaki sıvıları filtreleyen ve hastalıktan koruyan bir immün sistemin parçalarıdır. Adenit genellikle viral enfeksiyonlar, bakteri enfeksiyonları veya parazit enfeksiyonları kaynaklıdır ve tedavisinde anti-enflamatuar ilaçlar, istirahat, buz kompresi, C vitamini takviye ve egzersiz kullanılır.


Ağız yaraları, ağız içindeki herhangi bir dokunun hasar gördüğü bir durumdur. Ağız yaraları genellikle acı verir ve yutmayı, çiğnemeyi, konuşmayı ve nefes almayı zorlaştırabilir. Ağız yaralarının çok sayıda nedeni vardır. Bunlar arasında enfeksiyonlar, alerjiler, diş travmaları, diş çürüğü, gıda hassasiyeti ve kronik ağız hastalıkları yer alır. Ağız yaralarının belirtileri arasında ağız içinde ağrı, kızarıklık, iltihaplanma, kanama, yanma hissi, eklem enflamasyonu, boğaz rahatsızlığı, yutkunma zorluğu yer alır. Ağız yaracağı genellikle acı verir ve yutmayı, çiğnemeyi, konuşmayı ve nefes almayı zorlaştırır. Ağız yaralarının tedavi yöntemleri çok sayıda değişebilir. Bunlar arasında anti-enflamatuar ilaçlar, diş çürüklerinin tedavi edilmesi, beslenme değişiklikleri, diş sağlığının iyileştirilmesi yer alır. Ağız yaralarının tedavisi genellikle bir uzmanın gözetimi altında yapılır. Ağız yaralarının tedavi yöntemleri çok sayıda değibilir. Bunlar arasında anti-enflamatuar ilaçlar, diş çürüklerinin tedavi edilmesi, beslenme değişiklikleri, diş sağlığının iyileştirilmesi yer alır. Ağız yaralarının tedavisi genellikle bir uzmanın gözetimi altında yapılır. Anti-enflamatuar ilaçlar ağız yaralarının belirtilerini azaltarak ağrı, kızarıklık, iltihaplanma ve eklem enflamasyonunu azaltır. Diş çürüklerinin tedavi edilmesi de ağız yaralarına neden olabilir. Diş çürükleri, dişlerin Mine Tabakasının dağılmasıdır. Diş çürüklerinin tedavisi genellikle bir diş hekiminin gözetiminde yapılır. Tedavi yöntemleri arasında diş çürüklerinin temizlenmesi, diş dolgularının uygulanması ve diş kaplamalarının eklenmesi yer alır. Beslenme değişiklikleri de ağız yaralarına neden olabilir. Bazı gıdalar ağız içinde kızarıklığa, iltihaplanmadan ya da kanamaya neden olabilir. Bu gıdalar arasında çikolata, çay, alkol, asitli içecekler, kola, turşu ve limon gibi yiyecekler yer alır. Ağız sağlığının iyileştirilmesi de ağız yaralarının tedavisinde önemlidir. Diş fırçalama, ağız gargarası kullanımı, diş ipi kullanımı ve periyodik diş muayenelerinin uygulanması da ağız yaralarının önlenmesinde önemlidir.


AIDS , HIV virüsünün neden olduğu bir hastalıktır. AIDS'in belirtileri, HIV virüsünün vücuda girdikten sonra enfekte olduğu kişinin bağışıklık sistemi üzerindeki etkisiyle ortaya çıkar. - Yorgunluk, halsizlik ve kas ağrıları - Vücutta lenf bezleri şişmesi - Ağızda, yutakta veya cinsel organlarda beyaz lekeler veya ülserler - Çok sık görülen veya uzun süreli ishal - Ateş ve gece terlemeleri - Ciltte lekeler veya döküntüler - İştah kaybı ve kilo kaybı - Kronik enfeksiyonlar, özellikle akciğer enfeksiyonları AIDS tedavisi, antiretroviral ilaçları kullanarak HIV enfeksiyonunun kontrol altına alınmasını içerir. ARV tedavisi, HIV'in vücuttaki miktarını azaltarak, bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olur ve böylece AIDS'in ortaya çıkmasını engeller. AIDS ile yaşayan kişilerin tedavisi, belirtileri ve komplikasyonları kontrol altında tutmak için diğer ilaçlar ve tedaviler de gerektirebilir. Bu nedenle, HIV enfeksiyonunun erken teşhisi ve ARV tedavisine erken başlanması önemlidir. Ayrıca, HIV ve AIDS'in önlenmesi için korunma yöntemleri, özellikle cinsel temas sırasında kullanılan prezervatifler gibi önemlidir.


Akciğer kanseri, akciğerlerde başlayan kanserlerdir. Akciğer kanseri genellikle solunum yoluna daha yakın olan alt göğüste başlar, ancak zamanla bütün akciğere yayılabilir. En yaygın belirtileri öksürük , göğüs ağrısı, nefes darlığı, yorgunluk ve kilo kaybıdır. Akciğer kanserinin en yaygın iki tipi Small Cell Lung Cancer ve Non-Small Cell Lung Cancer olarak bilinir. SCLC daha hızlı yayılır ama daha tedaviye yanıt verir, NSCLC daha yavaş yayılır ama daha dirençlidir. Akciğer kanseri için risk faktörleri arasında sigara içmek ve pasif olarak sigara dumanına maruz kalmak bulunur. Önemli diğer faktörler arasında hava kirliliği, asbest maruziyeti, radon gazına maruz kalmak, hava yolu enfeksiyonları, genetik geçiş risk faktörüdür. Akciğer kanseri teşhisin koyulması testler, röntgen, tomografi, bronkoskopi gibi uzman tıbbi muayene ile sağlanır. Tedavisi genellikle, cerrahi, ışın tedavisi, kemoterapi ve immünoterapi ile belirlenir. Sonuç olarak, Akciğer kanseri çok ciddi bir hastalıktır ve en yaygın ölüm nedenlerinden biridir. Bu sebepten, sigara içmemek, hava kirliliği ve radon gazına maruz kalmaktan kaçınmak gibi önlemler alınarak riski azaltılabilir. - Öksürük - Nefes darlığı - Göğüs ağrısı - Balgamlı öksürük - Ses kısıklığı - Yorgunluk - Kilo kaybı - İştahsızlık - Göğüs ağrısı veya daralma gibi ağrılar - Sırt ağrısı ve kemik ağrısı - Tedavi yöntemleri arasında cerrahi, radyasyon tedavisi, kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler, immünoterapi ve destekleyici tedaviler bulunur. Tedavi yöntemleri, kanserin türüne, evresine ve hastanın sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. - Akciğer kanseri için en yaygın tedaviler arasında, cerrahi tedavi, radyasyon tedavisi ve kemoterapi bulunur. Cerrahi tedavi, kanserin büyüklüğüne ve konumuna göre cerrahi bir prolamasyon veya bir ameliyatla yapılabilmektedir. - Radyasyon tedavisi, Akciğer kanseri için kullanılan tedavilerin arasında en sık kullanılanlardan biridir. Tedavide yüksek enerjili ışınlar kullanılır ve bu ışınlar, tümörü azaltarak küçültmek, ağrı ve semptomları hafifletmek için kullanılır. - Kemoterapi, ilaçlar kullanılarak kanser hücrelerinin büyümeleri ve çoğalmasının durdurulması veya yavaşlatılması için kullanılır. Akciğer kanseri için en sık kullanılan kemoterapi ilaçları; cisplatin, vinorelbine, gemcitabine, paclitaxel gibi ilaçlardır. - Hedefe yönelik tedaviler, kanser hücrelerinin büyümesi ve çoğalmasına neden olan belirli mutasyonlar veya reseptörler üzerine yoğunlaşır. Hedefe yönelik tedaviler, kemoterapi ve radyasyon tedavileri ile beraber veya yalnız olarak kullanılabilir. - Immünoterapi, hastanın kendi bağışıklık sistemini güçlendirerek kanser hücrelerine saldırabilmesini sağlar. Bu, özellikle cerrahi tedavi sonrasında immün sisteminde oluşan zayıflamayı telafi etmek ve ilaç tedavilerinin oluşturduğu yan etkileri azaltmak için kullanılır.


Akdeniz ateşi hastalığı , bir akut ve tekrarlayan inflamatuar hastalıktır. Bu hastalık; yüksek ateş, karın ağrısı, eklem ağrısı, boğaz ağrısı, halsizlik, baş ağrısı ve deri döküntüsü gibi belirtilerle karakterizedir. Akdeniz Ateşi hastalığı, 1977 yılında Tomac tarafından ilk kez tanımlanmıştır. Bu hastalık; Arapça faranjun al-aqrab kelimesinden gelmektedir. Bu kelime, yılan ısırığı hastalık anlamına gelir ve hastalık semptomlarını yılanın ısırığına benzetir. Akdeniz Ateşi, genellikle çocuk yaş gruplarında (8-12 yaş) görülür, ancak yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Bu hastalık, genetik bir hastalıktır. Ailelerin %95'inde, bu hastalığı tetikleyen MEFV gen mutasyonu vardır. Bu yüzden bu hastalık, genellikle aile içinde görülebilir. Akdeniz Ateşi hastalığı, belirtileri genellikle 12 ila 48 saat arasında devam eder. Tedavisi; istirahat, asetaminofen ya da NSAID gibi farmakolojik tedavi ile yapılır. - Yüksek ateş (38 C ya da daha yüksek) - Boğaz ağrısı - Eklem ağrısı ve iltihabı - Kas ağrısı - Vücut ağrısı - Yorgunluk - Döküntü - İshal gibi gastroenteritis semptomları - Aspirin veya NSAID ilaçlarıyla farmakolojik tedavi - Hastanın istirahati ve sıvı alımını artırmak - Antipiretik ilaçlarla ateşin düşürülmesi - Döküntü, kas ve eklem ağrılarına karşı ağrı kesiciler kullanmak - Diyet değişimleri - Tedavinin sürekliliği için doktor kontrolleri.


Aynı soydan gelen bireyler arasında yapılan evliliklere akraba evliliği denir. Akraba evlilikleri kalıtsal hastalıklara neden olan zararlı alellerin bir araya gelme olasılığını artırdığından kalıtsal hastalıkların görülme olasılığı da artar. Kalıtsal hastalıkların çoğu çekinik alelle taşındığından hastalığın oluşması için alellerin bireyde homozigot halde olması gerekir. Hastalığa neden olan çekinik alel nadir görüldüğünden bu aleli taşıyan iki bireyin karşılaşıp evlenme olasılığı çok düşüktür. Akraba evliliklerinde ise hastalığa neden olan alellerin yan yana gelme olasılığı yüksektir. Bu durum çocuklarının da hastalıklı olma riskini artırır. Akraba evlilikleri genetik hastalıkların meydana gelme olasılığını artırır ve ciddiye alınması gereken bir durumdur. 2016 yılı TUİK istatistiklerine göre Türkiye'de akraba evliliği oranı %23,2'dir. Otozomlarda çekinik bir alelle taşınan hastalık için taşıyıcı anne ve taşıyıcı babanın evliliğinden doğacak çocuklarda hastalık oluşma olasılıkları ¼ hasta, 2/4 taşıyıcı, ¼ sağlıklı şeklindedir. Akraba evliliklerinde kulak, göz, şeker ve orak hücre anemisi hastalığı; kan hastalıkları, zeka geriliği gibi rahatsızlıklara sık rastlanmaktadır. Akraba evliliğine bağlı olarak ortaya çıkabilecek kalıtsal hastalıklarla ilgili alınabilecek önlemlerin başında toplumdaki bireylerin bu konuda bilinçlendirilmesi gelmektedir. Ayrıca anne ve baba adayları genetik testler yaptırarak oluşabilecek riskler konusunda bilgi sahibi olmalıdır.


Hücrelerin sitoplazmalarının madde derişimi çoğunlukla dış ortamın madde derişiminden farklıdır. Canlılar bu farkı korumak amacıyla aktif taşıma yapmalıdır. Zardan geçebilecek büyüklükteki maddelerin az yoğun oldukları ortamdan çok yoğun oldukları ortama geçişi aktif taşımayla olur. Bu taşıma şeklinde enerji molekülü olarak ATP kullanılır. Taşıyıcı proteinler ve enzimler görev alır. Sadece canlı olan hücrelerde gerçekleşebilir. Hücre, aktif taşıma ile madde alabilir veya aktif taşıma ile madde atabilir. Yani taşıma çift yönlü olabilir. Örneğin, hayvan hücrelerinin zarlarında sodyum ve potasyum değiş tokuşu yapan sodyum-potasyum pompası, aktif taşıma yaparak çalışır. Bu sistemde sodyum ve potasyum iyonları, derişimlerinin az olduğu ortamdan çok olduğu ortama doğru ters yönde taşınır. Her taşınma döngüsünde taşıyıcı protein iki farklı şekil arasında gidip gelir. Her döngüde hücre içine taşınan iki adet potasyum iyonuna karşılık hücre dışına üç tane sodyum aktarılır. Taşıyıcı proteine fosforilasyonla ATP'den fosfat bağlanması, proteinin şekil değişikliği için gerekli enerjiyi sağlar.


Akut böbrek iltihabı, ani bir şekilde gelişen ve böbrek doku hasarına neden olabilen bir hastalıktır. Bu hastalık, böbreklere zarar veren enfeksiyon veya diğer faktörler nedeniyle ortaya çıkabilir. Bu makalede, akut böbrek iltihabının ne olduğuna, belirtilere, teşhislerine, tedavilerine, komplikasyonlarına ve önlenmesi için bazı önerilere değineceğiz. Akut böbrek iltihabı, şiddetli bel ağrısı ve ateşi de içeren hızlı gelişen bir böbrek enfeksiyonudur. Diğer semptomların arasında idrarda kanama, ağrı veya yanma, hızlı kalp atışı, bulantı, kusma ve ateş sayılabilir. Bu hastalık, hem çocukları hem de yetişkinleri etkileyebilir, ancak genellikle 50 yaşın altındaki yetişkinlerde görülür. Akut böbrek iltihabı böbreklerin içini ve çevresini etkileyebilir. Akut böbrek iltihabının birkaç neden bulunmaktadır. En yaygın neden iltihabi bir enfeksiyondur. Bu enfeksiyondan sorumlu bakteriler arasında en yaygınları E. coli, Klebsiella, Proteus, Enterobacter, Staphylococcus, Streptococcus, ve Staphylococcus aureus'dir. Ancak, akut böbrek iltihabı ayrıca kulak enfeksiyonu veya diğer enfeksiyondan kaynaklanabilir. - Bel ağrısı ya da kas gerginliği, adette olduğu gibi karnın alt tarafında, adette olduğu gibi sol tarafta ya da her iki tarafında olabilir. - İdrarda kanama olabilir. - İdrarda ağrı ya da yanma olabilir. - Ateş olabilir. - Hızlı kalp atışı olabilir. - Bulantı ve kusma olabilir. Akut böbrek iltihabının teşhis süreci, hastanın semptomlarına, geçmiş tıbbi öyküsüne, ve yapılan tıbbi testlerin sonuçlarına göre değişebilir. Tıbbi testlere idrar analizi, idrarda bakteriler, kan testi, idrar kültür testi, ve bir röntgen veya görüntüleme testi dahildir. Akut böbrek iltihabı, idrar kültürü test sonuçlarına göre tanı konur. Bu test, idrar örneğinde bakterilerin varlığını tespit eder ve bakterinin tipini belirler. İdrarda yüksek bir WBC sayısına sahip olmak da akut böbrek iltihabının bir belirti olabilir. Ancak, bu hastalık bazen başka bir hastalığın bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Örneğin, karaciğer hastalığı, diyabet, hipertansiyon, ve kalp hastalıkları gibi diğer durumlar da akut böbrek iltihabına neden olabilir. Bu nedenle, doktorunuz, akut böbrek iltihabı teşhisi için çeşitli testlerin sonuçlarına bakması gerekir. Akut böbrek iltihabı, genellikle antibiyotikler kullanılarak tedavi edilir. Bu antibiyotikler, hastaya ağızdan alınabilir, damar içine verilebilir ya da idrar üreteci içine yerleştirilebilir. Damar içine veya idrar üreteci içine verilen antibiyotiklerin daha etkili olabilmesi için genellikle hastanın tıbbi gözetim altında olması gerekir. - İdrarı artırmak için yeterli sıvı alımı - Bel ağrısı veya kas gerginliği için ağrı kesiciler - Ateşin düşürülmesi için ateş düşürücü ilaçların alımı - Antihistaminikler veya antiemetics gibi bulantı ve kusma için ilaçların alınması - Böbrek yetmezliği: En sık komplikasyon böbrek yetmezliğidir. Akut böbrek iltihabı, böbrek yetmezliğine neden olabilir. - Sepsis : Bu, enfeksiyondan kaynaklanan ciddi komplikasyonlardır ve hayatını tehlikeye atabilir. - Prostatitis : Bu, idrar yollarından gelebilen bir enfeksiyondur. - Biliyer tıkanıklık : Bu, karaciğer ve safra yollarındaki tıkanıklık ile sonuçlanabilir. Akut böbrek iltihabı, tedavi edilmezse, ciddi komplikasyonlara veya hatta ölüme neden olabilir. Bu nedenle, akut böbrek iltihabı belirtileri ortaya çıktığında, hızla tıbbi yardım almak önemlidir.


Akut Bronşit hastalığı; akciğerlerin büyük havalanlarının iltihaplanması ve daralması sonucu, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi semptomların bulunduğu bir solunum yolğu hastalığıdır. Akut Bronşit, viral enfeksiyonlar, bakteriyel enfeksiyonlar veya alerjik reaksiyonlar gibi birçok sebepten kaynaklanabilir. En yaygın semptomlar öksürük, boğaz ağrısı, boğaz kaşıntısı, balgam ve nefes darlığıdır. Akut Bronşit, tipik olarak birkaç gün veya hafta sürebilir. Akut Bronşit'in en yaygın semptomları, öksürük, boğaz ağrısı, boğaz kaşıntısı, balgam ve nefes darlığıdır. Ayrıca diğer semptomlar arasında baş ağrısı, gözlerde kızarıklık, yorgunluk, düzensiz nefes alıp vermek, ateşte yükselme ve kas ağrıları yer alabilir. Bazı durumlarda, semptomlar daha da ağırlaşabilir ve nefes alıp vermekte zorlanma, boyunda şişkinlik, halsizlik ve ateş gibi semptomlar da olabilir. Akut Bronşit'in sebepleri, genellikle solunum yolu enfeksiyonları, alerjik reaksiyonlar ve diğer tıbbi koşullardır. Virüsler, Akut Bronşit'in en yaygın nedenleri arasındadır ve çoğu kez soğuk algınlığı veya grip gibi hafif enfeksiyonlara dönüşür. Akut Bronşit, ayrıca bakteriyel enfeksiyonlardan, alerjik tepkilerden, hava kirliliğinden, sigara dumanından ve diğer tıbbi koşullardan da kaynaklanabilir. Akut Bronşit'in tedavisi genellikle semptomlar üzerinedir ve çoğu kez istirahat, bol sıvı tüketimi, balgam sökücü ilaçlar, ağrı kesiciler, antienflamatuvar ilaçlar ve solunum yolu genzinizi temiz tutmak için bir nemlendirici veya solunum cihazı gibi tedavi yöntemleri içerir. Tedavi ve izlenim: Tedavi, semptomlar üzerine kurulur ve genellikle istirahat, bol sıvı tüketimi, solunum yolu temizleme teknikleri ve ilaç uygulamalarını içerir. Akut Bronşit, birkaç gün veya hafta içinde kendiliğinden geçer, ancak bazı durumlarda daha uzun durumlarda devam edebilir. - Sigara içmemek ve sigara dumanından uzak durmak. - Bol sıvı tüketmek, özellikle su. - Öksürük veya boğaz ağrısı hissediyorsanız, elinizi yüzünüze sürmemek. - Elinizi düzenli olarak yıkamak. - Kalabalık yerlerde uzun süre kalmamak ve diğer insanların öksürdüğü veya öksürdüğü noktalara dokunmamak. - Öksürüp aksırdığınızda peçetinizi kullanmak veya dirsek içini kullanmak. Akut Bronşit'in komplikasyonları, genellikle uzun süre devam eden ve tekrarlanan enfeksiyonu veya bronşit nöbetlerini içerebilir. Ayrıca, akciğer enfeksiyonu, akut bronşit veya astıma dönüşme riski de olabilir. Akut Bronşit'in teşhisi, genellikle hastanın semptomları, tıbbi geçmişleri ve bazı testler üzerine kurulur. Bu testler arasında solunum yolu testleri, kan testleri, röntgen ya da diğer görüntüleme testleri olabilir. Sonuç olarak, Akut Bronşit bir solunum yol hastalığıdır ve en yaygın semptomları öksürük, boğaz ağrısı, balgam ve nefes darlığıdır. Akut Bronşit, viral enfeksiyonlar, bakteriyel enfeksiyonlar ve alerjik reaksiyonlar gibi birçok sebepten kaynaklanabilir. Tedavi, semptomlar üzerinedir ve daha çok istirahat, bol sıvı tüketimi, solunum yolu temizleme teknikleri ve ilaç uygulamalarını içerir. Akut Bronşit'in komplikasyonları genellikle uzun süre devam eden ve tekrarlanan enfeksiyonu veya bronşit nöbetleri içerir. Akut Bronşit, teşhisi solunum yolu testleri, kan testleri, röntgen ve diğer görüntüleme testleriyle konulur. Tedavi, semptomlar üzerinedir ve genellikle istirahat, bol sıvı tüketimi, solunum yolu temizleme teknikleri ve ilaç uygulamalarını içerir.


Albüminüri, idrar yollarında Albumin adlı bir proteinin bulunması ve idrarın Albümin varlığıyla tanımlanan bir idrar yolu hastalığıdır. Albüminüri'nin en yaygın semptomları, idrar yaparken ağrı ve sık idrar yapma gereksinimi olabilir. Bu hastalık genellikle, idrar yolu enfeksiyonları, böbrek yetmezliği, diyabet, gut ve bazı ilaçların kullanımı gibi diğer sorunlar ile bağlantılıdır. Albüminüri'nin teşhisi, genellikle idrar tahlili ile konulur ve bu tahlil, Albümin'in ne kadar olduğunun test edilmesini içerir. Albüminüri ayrıca, idrar yolunda enfeksiyonlara neden olan bakterilerin varlığının tespiti için idrar kültürü yoluyla da teşhis edilabilir. Albüminüri'nin tedavisi, birincil nedenleri tedaviden geçer. Örneğin, bir enfeksiyon varsa, doğru antibiyotik veya antiviral ilaçlar kullanılır. Diyabet için tedavi için insülinler kullanılabilir. Bununla birlikte, Albüminürinin uzun vadede sorunlara yol açabileceğini unutmamalısınız. Albüminürinin neden olduğu idrar yollarının hasara neden olması, idrar kaçırma, böbrek yetmezliği ve hatta kanser riskinin artması gibi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenlerden dolayı, Albüminüri'nin erken teşhis edilmesi ve tedavi edilmesi önemlidir. Tedavi edilmemesi durumunda, Albüminürinin neden olduğu komplikasyonlar ölümcül olabilir. - Böbrek yetmezliği: Albüminürinin neden olduğu idrar yollarının hasara uğraması, böbrek yetmezliğine yol açabilir. Bu da böbreklerin işlevini gerçekleştirememesine neden olabilir ve diyalize ihtiyaç duyulabilir. - İdrar kaçırma: Albüminürinin neden olduğu idrar yollarının hasara uğraması, idrar kaçırma sorununa yol açabilir. Bu, idrarın kontrolsüz bir şekilde sızması sorununa neden olur ve idrar tutma kabiliyetini sınırlayabilir. - Kanser riski: Albüminürinin neden olduğu idrar yollarının hasara uğraması, ciddi kanser riskine yol açabilir. Bu da mesane, idrar yolları veya böbreklerde kanser gelişme riskini artırabilir. - Albüminüri'nin tedavisi, birincil nedenlerin tedavisi ile başlamalıdır. Örneğin, bir enfeksiyon varsa, doğru antibiyotik veya antiviral ilaçlar kullanılır. Diyabet için tedavi için insülinler kullanılabilir. - Bununla birlikte, Albüminürinin kendisi için de tedaviler mevcuttur. Örneğin, Albüminüri'yi azaltan idrar yolu Cleanse'ler kullanılabilir. Bu Cleanse'ler, Albüminürinin uzaklaştırılmasını kolaylaştırabilir. - Albüminürinin uzun vadede neden olduğu sorunlar için de tedavi yapılabilir. Örneğin, böbrek yetmezliğinin tedavisi için diyalize ihtiyaç duyabilir. Albüminürinin neden olduğu komplikasyonların önlenmesi ve tedavisinde, doğru beslenmeye devam etmek önemlidir. Örneğin, Albüminürinin neden olduğu böbrek yetmezliği, diyet ile tedavi edilebilir. Bunun için, az yağlı besinler ve bol su tüketmeye devam edilmelidir. Diğer bir önemli nokta, Albüminürinin neden olduğu enfeksiyonlar için erken teşhis ve tedavidir. Örneğin, Albüminürinin neden olduğu idrar yolu enfeksiyonları, erken teşhis edilerek doğru antibiyotan veya antiviral ilaçlar ile tedavi edilebilir. Ayrıca, idrar yollarında Albüminürinin neden olduğu hasarı en aza indirmek için, doğru idrar yolu temizleme teknikleri kullanılabilir. Örneğin, doğru idrar yolu temizleme teknikleri ile Albüminürinin uzaklaştırılması kolaylaşabilir. Son olarak, Albüminürinin iyileşme süresi, hastalığın nedenlerine ve tedavisine göre değişebilir. Örneğin, Albüminürinin neden olduğu enfeksiyonlar hızlıca iyileşebilirken, Albüminürinin neden olduğu Böbrek yetmezliği, diyalize ihtiyaç duyabilir ve uzun bir iyileşme süresi gerektirebilir.


Günümüzde yaklaşık 160 farklı alg türü, doğrudan doğruya insan gıdası olarak veya özellikle Uzak Doğu ülkelerinde işlenerek kullanılmaktadır. Örneğin Spirulina cinsine ait bazı alg türleri, kurulan alg çiftliklerinde üretilip işlendikten sonra tablet haline getirilmekte ve gıda takviyesi olarak kullanılmaktadır. Spirulina, insanların gereksinim duyduğu organik ve inorganik maddeleri yeterli miktarda içermektedir. Örneğin protein miktarı %60 civarındadır. Aynı zamanda sütten 26 kat daha fazla kalsiyum içerir. Algler, organik ve inorganik madde bakımından çok zengin olduğu için hem hayvan yemi hem de gübre olarak kullanılmaktadır. Bunun dışında alglerden elde edilen agar, alginat, karragen ve diyatome toprağı adı verilen çeşitli ürünler; birçok endüstri alanında kullanılmaktadır. Bunlardan agar, kırmızı alglerden elde edilmekte ve kolay sertleştiği için gıda endüstrisinde katkı maddesi olarak kullanılmaktadır. Ayrıca bilimsel çalışmalarda bakteri ve mantarların yetiştirildiği yapay besi yerleri de agardan yapılmaktadır. Alginatlar şeffaf olduğu için istenen her renk boya üretiminde kullanılmaktadır. Bundan başka inşaat sektöründe binaların dış cephesinin kaplanmasında, kozmetik alanında saç boyası imalatında, tarım alanında zararlılarla mücadele ilaçlarının üretiminde ve gıda sektöründe sucuk, salam, sosis gibi yiyeceklerin dışındaki zarın üretiminde önemli bir ham madde olarak kullanılmaktadır. Karragen; gıda sanayinde çikolata ve tatlıların yapımında, tekstil sanayinde yapay ipeğe sertlik vermede ve agarların kullanıldığı tüm alanlarda kullanılmaktadır. Diyatome toprağı veya diyatomit ise sucul ortamda yaşayan bazı alglerin ölerek dipte oluşturduğu tabakaya verilen isimdir. Bu alglerin hücre duvarında bol miktarda silisyum bulunduğu için diyatome toprağı da silisyum bakımından zengin ve dayanıklıdır. Bu nedenle zehirli bileşiklerin endüstriyel filtrasyonunda; geçirgenliği yok denecek kadar az olduğu için civa, kurşun, kadmiyum gibi bazı ağır metallerin ve radyoaktif maddelerin taşınmasında ve yüksek sıcaklığa çok dayanıklı olduğu için fırınların iç yüzeyinin kaplanmasında kullanılmaktadır. Algler; aynı zamanda küçük, hızlı büyüyen ve laboratuvar ortamında kolayca kültüre alınıp yetiştirilebilen canlılar olduğu için çok ideal bir araştırma materyalidir. Nitekim sil ve kamçıların yapısındaki mikrotübüllerin diziliş şekli, mRNA'nın varlığı, fotosentez için uygun olan ışık tipi ve fotosentez sonucunda oluşan ilk organik bileşiklerin neler olduğu; ilk olarak Chlorella adlı alg sayesinde keşfedilmiştir. Algler biyomonitör olarak da kullanılan organizmadır. Biyomonitör canlılar, herhangi bir ortamda meydana gelen kirlilikten ilk etkilenen ve o ortamda sayısı veya yoğunluğu ilk azalmaya başlayan türdür. Günümüzde Selenastrum capricornutum adlı alg tatlı sularda, Scenedesmus subcapitatus adlı alg de tuzlu sularda kullanılan biyomonitör türdür. Bazı alg türleri de atık suların temizlenmesinde kullanılmaktadır. Algler, hem atık sularda bulunan inorganik maddeleri uzaklaştırarak hem de fotosentez sonucunda ürettikleri oksijeni suya vererek arıtım sağlar. Oscillatoria , Gomphonema ve Ankistrodesmus bu amaçla kullanılan alg türüdür. Günümüzde algler, uzay çalışmalarında da önemli bir konuma sahiptir. Örneğin uzun süreli uçuşlarda astronotların su, oksijen ve besin gereksinimleri; uzay mekiğinde alglerle oluşturulan yaşam destek üniteleri ile karşılanmaktadır.


Alhurma kanamalı ateşi, bir tür viral enfeksiyondur ve Orta Doğu'da görülür. Bu enfeksiyon, Crimean-Congo kanamalı ateşi ve Ebola virüsü gibi diğer viral hemorajik ateşlerle benzer semptomlar gösterir. Alhurma kanamalı ateşi genellikle vücuda kan veya diğer vücut sıvıları yoluyla bulaşır. - Ateş - Baş ağrısı - İshal - Bulantı ve kusma - Kas ağrıları - Karın ağrısı - Kanama - Kanlı dışkı - Kanlı idrar - Burun kanaması - Kanlı kusma Alhurma kanamalı ateşi, erken tanı ve tedavi ile tedavi edilebilir. Tedavi, hastanın semptomlarının kontrol altına alınmasını ve vücuttaki sıvıların dengesinin sağlanmasını içerir. Hastanın genellikle hastanede izole edilmesi gerekebilir, çünkü enfeksiyon diğer kişilere kolayca yayılabilir. Alhurma kanamalı ateşi için spesifik bir ilaç tedavisi henüz bulunmamıştır. Alhurma kanamalı ateşinden korunmak için, enfeksiyonlu hayvanlardan uzak durmak, koruyucu giysi ve ekipman kullanmak, elleri sık sık yıkamak ve hayvanların kesilmesi veya diğer temasları sırasında hijyenik önlemler almak önemlidir.


Hemoglobin tüm omurgalılarda ve bazı omurgasızlarda bulunan ve kana kırmızı renk veren solunum gazlarını taşıyıcı pigmenttir. Hemoglobin, protein yapılı olup demir atomunu da içerir. Hemoglobinde demir atomunun bağlandığı moleküle hem denir. Hemoglobinin yapısında dört tane hem molekülü vardır. Her bir hem molekülü bir molekül O bağlar. Vücut sıvısının renkli olmasını solunum pigmentleri sağlar. Oksijenin %98'i alyuvarın içinde hemoglobine bağlanarak taşınırken %2'si plazmada taşınır. Kanın 100 ml'sinde yaklaşık 15 g hemoglobin vardır. Alveollere giren havada yüksek oranda bulunan oksijen difüzyonla akciğer kılcallarına geçer. Daha sonra kan içindeki alyuvarlara geçerek hemoglobinle birleşir ve oksihemoglobin oluşturur. Alyuvarlarda oksijen, oksihemoglobin (HbO2) halinde doku kılcallarına kadar taşınır. Doku kılcallarında oksijen (O2) oranı düşük olduğu için hemoglobinden oksijen ayrılarak difüzyonla dokulara geçer. Oksijen alveollerden dokulara doğru taşınırken, karbondioksit dokulardan alveollere doğru taşınır. Hücresel solunum sonucu oluşan CO2, difüzyon ile doku hücrelerinden doku sıvısına daha sonra da doku kılcal damarlarına geçer. Kanda CO2'nin taşınması üç şekilde gerçekleşir. a. Çözünmüş olarak: CO2'nin yaklaşık %5-7'si kan plazmasında çözünmüş halde taşınır. b. Karbominohemoglobin şeklinde: CO2'nin yaklaşık %15-20'si alyuvarlarda hemoglobin ile birleşerek karbominohemoglobin şeklinde taşınır. Bu birleşme ortamdaki CO2 konsantrasyonuna bağlıdır. CO2'nin fazla olduğu doku kılcal damarlarında bağlanma gerçekleşirken akciğer kılcal damarlarında tam tersi gerçekleşir. CO2 hemoglobinden ayrılarak önce kan plazmasına daha sonra akciğere geçerek soluk verme ile dışarı atılır. c. Bikarbonat şeklinde: CO2'nin büyük bir kısmı (%73 80) ise alyuvarlar içinde su ile birleşerek karbonik asidi oluşturur. Karbonik asit kararsız olduğundan hemen hidrojen ve bikarbonat (HCO3-) iyonlarına ayrılır. Hidrojen iyonları hemoglobin molekülüne bağlanır ve alveol kılcallarına kadar bu şekilde taşınır. Bikarbonat iyonları ise alyuvarlardan difüzyonla plazmaya geçerek taşınır. CO2 bakımından zengin kan önce kalbe, kalpten de akciğerlere ulaşır. Akciğer kılcallarında kan plazmasındaki bikarbonat iyonları yeniden alyuvarlara girerek burada hemoglobinden ayrılan hidrojen iyonlarıyla birleşir ve tekrar karbonik asidi oluşturur. Karbonik asit ise yine karbonik anhidraz enziminin etkisiyle H2O ve CO2' ye ayrışır. CO2 alyuvarlardan çıkıp, difüzyon ile alveole oradan da soluk verme sırasında dışarı gönderilir.


Amip veya bakteriyel dizanteri, idrar ve bağırsak yolunda bir enfeksiyona neden olur ve en yaygın semptomları, ishal, sıvı ve mineral kaybı, karın ağrısı, yüksek ateş, kramplar, solunum sıkıntısı ve kanlı ishal olabilir. Amip veya bakteriyel dizanteri, idrar ve bağırsak yolunda bir enfeksiyona neden olur ve en yaygın semptomaları, ishal, sıvı ve mineral kaybı, karın ağrısı, yüksek ateş, kramplar, solunum sıkıntısı ve kanlı ishal olabilir. Bu hastalık, bağırsakların iç kısmından bulaşabilen parazit bir mikroba, Entamoeba histolytica veya Shigella gibi bakteri enfeksiyonları tarafından oluşturulur. Amip veya bakteriyel dizanteri salgınlar, çok yaygın olabilir ve genellikle, iyi hijyen eksikliği veya düzensiz hijyen koşulları, su güvenliği ve hijyenik olmayan yiyecekler olarak açıklanabilir. Bu hastalık, tüm dünyada 600 milyon kişiyi etkileyebilir ve en yaygın semptomları, ishal, sıvı ve mineral kaybı, karın ağrısı, yüksek ateş, kramplar, solunum sıkıntısı ve kanlı ishal olabilir. Bu hastalık, özellikle gelişmemiş ülkelerde sık sık görülen bir sorundur ve bu hastalığın salgınları, en az 60 milyon vakada şiddetli sorunlara yol açabilir. Amip veya bakteriyel dizanteri'nin teşhisi, genellikle, idrar veya bağırsak yolundan bir örnek incelenerek yapılır. Bu hastalık, idrarda veya idrar yolu örneklerinde Entamoeba histolytica ve Shigella gibi bakteriler de dahil olmak üzere bir dizi mikroorganizmanın varlığıyla teşhis edilebilir. Tedavi, ilaçlarla yapılabilir ve bu ilaçlar, genellikle, semptomları azaltmak için bir semptomlar dizisi olan ishal, sıvı ve mineral ve kanlı ishal, yüksek ateş, kramplar ve solunum sorunları gibi sorunları hafifletir. Tedavide, bir dizi ilaç kullanılabilir, bu ilaçlar genellikle anti-parazit ilaçlar veya antibiyotikler olabilir. Örneğin, anti-parazit ilaçlar olarak bir dizi farmakolojik seçenek mevcuttur, bunlar arasında metronidazole, diloxanid ve tinidazole sayılabilir. Amip veya bakteriyel dizanteri'nin önlenmesi, büyük ölçüde temiz su, hijyenik besinler ve iyi hijyenik uygulamalar yoluyla sağlanabilir. Amip veya bakteriyel dizanteri, ciddi komplikasyonlar açısından tehlikeli bir hastalıktır. Bu hastalık, yüksek ateş, ishal, sıvı ve mineral kaybı, karın ağrısı, kramplar, solunum sıkıntısı ve kanlı ishal semptomlarıyla birlikte şiddetli komplikasyonlar oluşabilmiştir. Bu komplikasyonlar arasında, sepsis , solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği, beyin şişmesi ve şok gibi ciddi komplikasyonlar sayılabilir. Bu hastalık, ayrıca, gebelik sırasında karın ağrısı, ishal, kramplar ve solunum sıkıntısı gibi çok ciddi komplikasyonlara neden olabilir.


Anaplazmoz, kene ısırığı yoluyla insanlara bulaşabilen bir bakteriyel enfeksiyondur. Anaplazmoz, insanlarda ateş, baş ağrısı, kas ağrıları ve diğer grip benzeri semptomlarla kendini gösterir. - Yüksek ateş - Baş ağrısı - Kas ağrıları ve eklem ağrıları - İshal - İshalin eşlik ettiği bulantı ve kusma - Cilt döküntüleri - Titreme - Halsizlik Anaplazmoz tedavisi, genellikle antibiyotiklerle yapılır. Doktorunuz size uygun antibiyotik türünü ve dozajını belirleyecektir. Tedaviye erken başlanması enfeksiyonun daha hızlı iyileşmesine yardımcı olabilir. Anaplazmozun önlenmesi için, kene ısırıklarından korunmak önemlidir. Kene ısırıklarından korunmak için, açık havada bulunduğunuzda koruyucu giysiler giyin, kene kovucu kullanın ve yüksek otlar ve çalılıklardan uzak durun. Kene ısırığından şüphelendiğinizde, keneyi hemen çıkarın ve enfeksiyonun olup olmadığını belirlemek için doktorunuza başvurun.


1. Anne sütü, temiz bir sterilize edilmiş cam veya plastik kapta saklanmalıdır. 2. Kap, sütü sıkıştırmak için yeterli alan sağlayacak şekilde doldurulmalıdır. 3. Kap, sütü saklamak için özel olarak tasarlanmış bir saklama poşetinde de olabilir. 4. Kap, sütü derin dondurucuda saklamak için uygun olmalıdır. 5. Anne sütü, normal buzdolabında 4 derecede 5-7 gün boyunca saklanabilir. 6. Derin dondurucuda, anne sütü 6 aya kadar saklanabilir. 7. Anne sütü, dondurulmadan önce buzdolabında soğutulmalıdır. 8. Anne sütü, dondurulduktan sonra çözündürülmeli ve hemen kullanılmalıdır. Anne sütü saklamak için kullanılan kaplar ve pompaların temizliği de önemlidir. Her kullanımdan önce ve sonra temizlenmeli ve sterilize edilmelidir. Saklama sırasında, sütün kalitesini korumak için kapların hava geçirmez bir şekilde kapatılması gerekmektedir. Ayrıca, saklanan anne sütünün, tarih ve saat etiketi ile etiketlenmesi de önemlidir.


Anal kaşıntının yaygın sebepleri arasında, tahriş, bir enfeksiyon, anal fissür veya hemoroit gibi anünda veya yakın bölgedeki sorunlar yer alır. Anal kaşıntının belirtileri bir kabuklanma, cilt değişiklikleri, anüs çevresinde bir yanma hissi, ağrı veya kızarıklık olup olmadığına bakılmaksızın kaşıntıdir. Anal kaşıntı genellikle belirli bir sebepten dolayı bulunur, ancak bazı durumlarda sebep bilinmez veya daha ciddi bir sorunun belirtisi haline gelebilir. Anal kaşıntı teşhisi için genellikle bir hekim tarafından bir fiziki muayenenin yanı sıra bazı laboratuar testleri de yapılabilir. Anal kaşıntının tedavisi, kaynaklanan sebebe bağlıdır ve bu nedenle, semptomlar hafife alınmamalı veya geciktirilmemelidir. Anal kaşıntının önlenmesi için, tuvalet alışkanlıklarınızı değiştirebilir, anüsü tahriş eden yapışkan maddeleri kullanmaktan kaçınabilir, pamuklu iç giysiler giyebilir ve anal bölgenizi her gün temizlemek için ılık sabunla yıkanabilirsiniz. Anal kaşıntı hakkında daha fazla bilgi almak için doktorunuzla da görüşebilirsiniz. Anal kaşıntı, bir kişinin hayatının çoğunda bir süreliğine bir sorun olabilir. Anal kaşıntının çoğu sebebi, anüsü temizlemeden kaynaklanan bir sorun veya yakınındaki doku üzerinde bir tahriştir. Anal bölgeleri, koltuk altlarından ve ayaklarda olduğu gibi gözenekleri fazla olduğu için, cilt enfeksiyonlarına, bakteriyel enfeksiyonlara, kabuklanmalara ve kaşıntıya neden olabilir. Anal kaşıntı, cilt enfeksiyonları ve kabuklanmalara neden olan bakteriyel enfeksiyonlarla ilişkili olabilir. Enfeksiyona bağlı anal kaşıntı semptomları, kabuklanma, kızarıklık, anüs çevresinde şişlik, akıntı ve bazen acıtır. Anal kaşıntı, anal fissürlerle ilgili semptomlardır. Anal fissürler, anüsün iç tabakasının yırtılmasıdır. Anal fissürler, kabızlığa veya ağır ıkınmalara bağlı olarak olabileceği gibi, doğumda da olabilir. Anal kaşıntı, ayrıca hemoroidler veya anüs etrafındaki damarların şişmesiyle de ilgili bir semptomdur.


Apandisit, karın boşluğunun en alt kesiminde yer alan, meyve şekerinin depolandığı bir organdır. Apandisit, genellikle karın ağrısı, kusma, ateş ve istemsiz kilo kaybı gibi belirtilerle görülen, acil bir tıbbi durumdur. Çoğu zaman, apandisit, bağırsak enfeksiyonu veya tıkanması sonucu ortaya çıkar. Apandisit, tipik olarak acil bir durumdur ve genellikle ameliyat gerektirir. Önceden teşhis edilemeyen apandisit, patlayabilir ve acil serviste tedavi edilmezse ölüme neden olabilir. Bu nedenle, karın ağrısı, yüksek ateş, midenin bulantısı, istifra, kasık ağrısı veya iştah kaybı gibi semptomlar varsa, bir doktorla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ameliyat, genellikle laparoskopik bilgisayarlı tomografi ile gerçekleştirilir. Durum acil ise, geleneksel bir ameliyat gerektirebilir. Ameliyat sonrası iyileşmek 1-2 hafta sürebilir. Apandisit tedavi edilmezse, karın içindeki iltihaba neden olabilir ve ciddi sorunlara hatta ölüme neden olabilir. Bu nedenle, apandisit hakkında bilgilenmek ve belirtileri dikkate almak önemlidir. Semptomları bir doktorla paylaşmak, erken müdahale için önemlidir. Apandisit patlaması, apandisit organının aniden patlaması ya da delici bir maddenin, karın zarına zarar vermesi sonucu apandisit içerisinde gelişen bir durumdur. Bu durum, karın içinde iltihaba veya apandisit organında bakteri üremesine neden olabilir. Apandisit patlaması acil bir durumdur ve acil tıbbi müdahale gerektirir. Apandisit patlaması durumunda, ağrı, ateş, bulantı, kusma, karın ağrısı, solunum sıkıntısı ve kanama gibi semptomlar görülebilir. Bu semptomlar, karın içindeki iltihaba neden olur ve hayatı tehlikeli olabilir. Bu nedenle, bu semptomları hisseden birinin acil bir şekilde tıbbi müdahale alması gerekir. Ameliyat genellikle laparoskopik bilgisayarlı tomografi ile gerçekleştirilir. Tedavi edilmemesi durumunda, apandisit patlaması, karın içindeki iltihabı artırabilir. Bu durum, apandisit organının alınmasına neden olabilir. Bu nedenle, apandisit patlaması için zamanında tedavi ve tıbbi gözetim gereklidir. Apandisit ameliyatı, tipik olarak laparoskopik bilgisayarlı tomografi ile gerçekleştirilir. Ameliyat, genel anestezi altında gerçekleştirilir ve genellikle 1-2 saat sürer. Ameliyat sonrası iyileşmek 1-2 hafta sürebilir. Ameliyat sonrası, hasta normal aktivitesini devam ettirebilir. Apandisit ameliyatı, daha ciddi komplikasyonlara karşı zamanında müdahale için önemlidir. Ameliyat esnasında, karın içindeki apandisit organı çıkarılır ve karın zarı onarılır. Ameliyat sonrası, hasta genellikle 1-2 gün hastanede kalır. Bu süre içerisinde, hastanın durumu dikkatle takip edilir ve ihtiyacı olması durumunda ek tedaviler uygulanır.


Apse, derideki bakteriyel enfeksiyonların sonucudur ve tipik olarak ağrılı bir etrafları, iltihaplı bir merkez ve kanlı, süntemaik bir akıntı ile karakterizedir. - Kızarıklık, hassasiyet ve şişlik. - Ilık ve ağrılı bir etrafları. - Akıntı, genellikle sarı veya süntemaik olabilir. - Ateş ve üşüme, bazı durumlarda da lösev. - Bulantı, kusma ve baş ağrısı. 1. Antibiyotikler, genellikle apse etraflarındaki bakteriyi öldürmek için kullanılır. 2. Ağrı kesici-ateş düşürücüler , ağrıyı hafifletebilir. 3. Sürfaktant ve solunum destek tedavisi, solunum problemleri olan hastalarda önemlidir. 4. Cerrahi operasyon, bazen apse etraflarındaki doku ve organları temizlemek için kullanılır. 1. Etrafını temizlemek için ılık, sabunlu bir bezle hafifçe silmek. 2. Etrafında ılık bir bez koyarak etrafını hafifçe masaj yapmak. 3. Etrafında ılık bir kompres yapmak veya bir buz torbası koymak, hem ağrıyı hafifletmeye hem de şişliği azaltmaya yardımcı olabilir. 4. Bol sıvı tüketmek, especially su ve şurup, etrafında ödemi ve şişliği azaltmaya yardımcı olabilir. 5. Doktora görünmek ve eğer tavsiye edilirse, antibiyotikler veya diğer tedavi yöntemleri uygulamaktır.


Arenavirüs enfeksiyonu, Lassa ateşi, Bolivya hemorajik ateşi, Arjantin hemorajik ateşi, Güney Amerika hemorajik ateşi gibi bazı ciddi hemorajik ateşlerin sebebi olan bir virüs ailesi olan Arenaviridae ailesinden kaynaklanan bir enfeksiyondur. Bu virüsler, kemirgenlerde doğal olarak bulunur ve insanlara kemirgenlerden geçebilirler. Arenavirüs enfeksiyonları, vücudun bağışıklık sistemi tarafından başarılı bir şekilde kontrol edilirse, hafif grip benzeri semptomlara neden olabilirler. Ancak, enfeksiyonlar ciddi bir hemorajik ateşe neden olabilir ve ölümcül olabilirler. Arenavirüs enfeksiyonları, enfekte kemirgenlerin dışkısı, idrarı veya tükürüğü yoluyla insana bulaşabilir. Bu nedenle, enfeksiyon riskini azaltmak için, hijyen kurallarına uymak, evcil hayvanların temizliğini yapmak ve gıda güvenliği önlemlerini almak gibi koruyucu önlemler almak önemlidir.


1970'lerde yapılan çalışmalarda arkeler farklı bir yaşam biçimine sahip canlılar olarak kabul edilmişti. Yeni araştırma yöntemleri sayesinde bu mikroorganizmaların araştırılması daha da ilerlemiştir. 1990'larda yapılan çalışmalarla sistematik üzerine çalışan bilim insanları bu canlıları bakterilerden ayırmayı önermişlerdir. Bu ayrımı arkelerin hücresel, metabolik ve fi logenetik özellikleri ile gen yapılarına bakarak yapmışlardır. Günümüzde arkeler ile ilgili olarak yapılan çalışmaların çoğu bu canlıların sistematik özellikleri ile ilgili değil ekolojik özellikleri ile ilgilidir. Prokaryot, bir hücreli canlılar olan arkeler yaşadıkları zorlayıcı şartlar nedeniyle ilgi odağı olmuştur. Arkeler, kaynayan jeotermal kaynaklardan, yanardağ bacalarının etrafına, derin deniz termal çukurlarından, tuz göllerine, yüksek asit ve yüksek bazik özelliğe sahip sular ve topraklara kadar son derece zorlayıcı şartlarda yaşayabilen canlılardır. Yakın zamana kadar arkelerin sadece diğer canlıların bulunmadığı şartlarda yaşayabildikleri düşünülmesine rağmen günümüzde ılımlı koşullarda başka gruplar ile birlikte de yaşayabildikleri saptanmıştır. Zorlayıcı şartlara uyum sağlamış bu canlıları yaşadıkları çevresel koşullara bağlı olarak dört grupta inceleyebiliriz. Metanojenik arkeler : CO2 'i hidrojen ile birleştirip metan (CH4 ) gazı oluşturarak enerji elde ederler. Zorunlu anaerob olan bu gruba oksijen zehir etkisi yapar. Bataklıklarda, kirli sularda, çiftlik gübresinde, çöplerde ve otcul canlıların sindirim sistemlerinde bol miktarda bulunur. Aşırı tuzcullar : Tuz gölü ve Kızıl Deniz gibi tuzlu yerlerde yaşar. Bazı türler gelişebilmek için deniz suyundan on kat fazla tuz oranına ihtiyaç duyar. Aşırı termofiller: Sıcak ortamlarda yaşar. Bu canlılar için en uygun sıcaklıklar 65-85 C arasında değişmekle birlikte bazı türler 105 C ve daha yüksek sıcaklıklardaki yanardağ bacalarının etrafında ve derin deniz termal çukurlarında da gelişme gösterebilir. Soğuk seven : Bu grubun üyelerinin %80'inden fazlası sıcaklığı 5 C'un altındaki alanlarda yaşar. Soğuk seven arke türleri neredeyse suyun donma noktasındaki zorlayıcı yaşam şartlarına direnç gösterir. Bu şartlarda yaşayabilmek için enzim aktivitesini, hücre zarı akışkanlığını, protein yapılarını, besin maddelerinin ve artık ürünlerin hücreye giriş çıkışını değiştirebilir. Soğuk seven arkelerin sahip oldukları bu özellikler sayesinde biyoteknolojik çalışmalardaki yerleri her geçen gün artmaktadır. Biyolojik ve ekonomik önemleri açısından bakıldığında arkeler, özellikle ılıman şartlarda yaşayan bakterilerin yaşayamadığı koşullarda yaşayabilirler ve bozulmadan kalabilen dirençli enzimlere sahiptir. Bu enzimler, endüstride pek çok tepkimenin gerçekleşmesinde, atık metallerin zehirli özelliklerinin azaltılmasında, kalitesi düşük metal cevherlerinin biyolojik yollarla kullanılabilir hale getirilmesinde vb. kullanılmaktadır. Ayrıca metallerin bulaşması ile kirlenmiş suların yeniden kullanılabilir hale gelmesinde ve boya endüstrisinin anaerobik arıtma tanklarında bulunan atık suyun yeniden temizlenmesinde de arkelerden yararlanılmaya başlanmıştır. Çiftliklerde çöpler ve hayvan gübresi üzerinde gelişebilen metanojen arkeler ise biyogaz olarak adlandırdığımız metan gazını oluşturur. Ayrıca, otçul canlıların bağırsaklarında selüloz sindiriminde etkilidir.


Arkeler, prokaryotik hücre yapısına sahip tek hücreli canlıdır. Bu yönüyle bakterilere çok benzer. Arkeler, yakın zamana kadar bakterilerle aynı kategoride incelenmiştir. Daha sonraki yıllarda arkelerin hücresel yapısı, yaşama ortamı, metabolik ve filogenetik özellikler bakımından bakterilerden farklı olduğu anlaşılmış ve ayrı bir alem olarak sınıflandırılmıştır. Arkelerin hücre duvarı bakterilerden farklı olarak pseudopeptidoglikan yapıdadır. Bazılarının kalıtım materyallerinin yapısında histon proteinleri bulunur. Arkeler diğer canlıların yaşayamadığı uç koşullarda yaşayabilen ve bu koşullara yapısal ve moleküler düzeyde uyum yapabilen prokaryotlardır. Bu mikrorganizmaların enzimlerinin, olumsuz koşullara dayanıklı olması endüstriyel açıdan onları önemli hale getirmiştir. Çünkü kimyasal işlemler, yüksek basınç ve yüksek sıcaklık gibi olumsuz koşullardan etkilenmez. Arkeler aleminde yer alan türler; yaşadıkları ortamın ekstrem koşullarına göre metanojenler, psikrofiller, termofiller, halofiller, asidofiller ve alkalifiller olmak üzere 6 grupta incelenmektedir. Metanojenler, metabolik faaliyetleri sırasında metan gazı (CH4) oluşturdukları için bu şekilde adlandırılmıştır. Oksijensiz ortamlarda yaşamaya uyum sağladığı için metanojenler; çiftliklerdeki hayvan gübrelerinde, çöplüklerde, bataklıklarda, otçul hayvanların sindirim sisteminde, kirlenmiş sularda ve okyanusların dip kısımlarında yaşar. Metan gazı oluşturmaları arkelerin endüstriyel açıdan önemli canlılar haline gelmesine yol açmıştır. Bu nedenle arkelerden günümüzde biyogaz üreten tesislerde faydalanılmaktadır. Psikrofiller, diğer canlı türlerinin yaşama imkanı bulamadığı çok soğuk ortamlarda yaşar. Genetik özellikleri sayesinde -20 C'den daha düşük sıcaklıklara uyum sağlar. Soğuk seven arkeler de denir. Psikrofillerin enzimleri; peynirin olgunlaştırılmasında, süt ve deterjan endüstrisinde kullanılmaktadır. Termofiller, aşırı sıcak ortamları seven arkelerdir. Termofiller; jeotermal kaynaklarda, yanardağ bacalarında, denizlerin dip kısımlarındaki termal alanlarda yaşayabilir ve 121 C'ye kadar olan yüksek sıcaklıklara uyum sağlayabilir. Termofilllerin enzimleri; tatlandırıcılar için glikoz ve fruktoz üretiminde, kağıt beyazlatmada, deterjan sanayinde ve genetik mühendisliğinde kullanılır. Halofiller, aşırı tuzlu ortama uyum sağlamış arkelerdir. Tuz Gölü gibi yüksek tuzluluk oranına sahip ortamlarda yaşayabilirler. Günümüzde halofil arkelerin tuzluluğa dayanıklı olmasını sağlayan genlerinin gelişmiş bitkilere aktarılarak bunların da tuza dayanıklı hale getirilmesi konusunda araştırmalar yapılmaktadır. Böylece tuzlu topraklarda yetiştirilen ekonomik bitkilerden yüksek verim alınması amaçlanmaktadır. Asidofiller, kuvvetli asidik ( pH< 3) ortamda canlılık faaliyetlerini sürdürebilen arkelerdir. Bu arkelerin enzimleri, kömürün yanması sonucu açığa çıkan kükürtlü bileşikleri azaltmak için kullanılır. Alkalifiller, kuvvetli bazik ortamlarda ( pH> 8) yaşayabilir. Alkalifillerin enzimleri deterjan endüsrisinde kullanılır.


Yaşamın devamını sağlayan kimyasal reaksiyonların çoğu suyun içinde gerçekleşir. Bazı maddeler su içinde çözündüklerinde hidrojen veya hidroksil iyonları oluşturur. Oluşan hidrojen iyonlarının konsantrasyonuna bakılarak çözeltinin pH değeri belirlenir. Bu pH değerini belirlemek için pH metre adı verilen cihaz kullanılır. Buna göre bir çözeltinin pH değeri 7'nin altındaysa asit, 7'nin üzerindeyse baz, 7 ise nötrdür. Bir çözeltinin pH değeri 7'den 0'a doğru gittikçe asitlik derecesi, 7'den 14'e doğru gittikçe bazlık derecesi artar. - Suda çözündüklerinde çözeltiye hidrojen iyonu veren maddelerdir. - Genellikle tatları ekşidir. - Mavi turnusol kağıdını kırmızıya dönüştürür. - Suda çözündüklerinde çözeltiye hidroksil iyonu veren maddelerdir. - Genellikle tatları acıdır ve ele kayganlık hissi verirler. - Kırmızı turnusol kağıdını maviye dönüştürür. Asitlerin ve bazların çok fazla çeşidi vardır. Etki derecelerine göre kuvvetli ve zayıf olmak üzere iki guruba ayrılır. Canlı yapılarında bulunan asitler ve bazlar genellikle zayıftır. Ayrıca inorganik asit ve bazlar dışında organik asit ve baz çeşitleri de bulunur. Organik asitleri inorganik asitlerden ayıran özellik karboksil gurubunun olmasıdır. Asetik asit , formik asit , sitrik asit organik asitlere örnektir. Organik bazlar da karbon ve azot bulunduran baz çeşitleridir. Nükleik asitlerin yapısında bulunan adenin, guanin, sitozin ve timin bazı organik bazlara örnektir. Tablo 1.1'de görüldüğü gibi vücudun farklı bölgeleri farklı pH değerine sahiptir. Bu değerlerdeki küçük değişimler ölümcül bile olabilir. İnsan kanının normal pH değeri 7,4'tür. Bu değerin 7'ye düşmesi ya da 7,8'e yükselmesi iç dengeyi bozacağından birkaç dakika içinde insanın ölümüne sebep olur. Tüketilen besinler bütün organları etkilediği gibi sindirim sistemini de etkiler. Sağlıksız besinler, sindirim sisteminin pH değerini bozar. Bu nedenle gazoz, kola gibi asitli içeceklerden uzak durulmalıdır. Canlılarda pH değerlerinin sabit kalması için tampon denilen bileşikler görev yapar. Bu bileşikler ortamdaki H+ miktarı arttığı zaman onu tutabilecek ya da H+ miktarı azaldığı zaman onu salabilecek özelliğe sahiptir. İnsan kanında ve diğer vücut sıvılarında H+ iyonu konsantrasyonunu dengeleyen farklı tamponlar vardır. Örneğin kan plazmasındaki su ile karbodioksitin birleşmesiyle oluşan karbonik asit (H2CO3) tampondur. Karbonik asit ve bikarbonat arasındaki kimyasal denge, kanın pH dengesini düzenleyici olarak davranır. Kanın pH değeri değiştiğinde ortama H+ iyonu vererek veya ortamdan H+ iyonunu uzaklaştırarak tepkimenin sağa ya da sola doğru kaymasını sağlar. Böylece kanın pH değeri dengelenir. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu mineralleri topraktan alıp kullanmasında toprağın pH değeri önemli bir etkendir. Bitkiler için uygun toprak pH'ı genellikle 5,5-6,5 arasındadır. Alkali yani bazik toprakta gelişmeye uygun bitkiler, asitli topraklarda yetiştirilirse ortamdan kalsiyum (Ca+2) ve magnezyum (Mg+2) elementlerini yeterli miktarda alamaz. Aynı şekilde asitli topraklarda gelişmeye uygun bitkiler; alkali topraklarda yetiştirilirse ortamdan fosfor (P-3), demir (Fe+2), mangan (Mn+2), çinko (Zn+2) elementlerini yeterli miktarda alamaz. Bunun sonucunda verim ve ürün kalitesi düşer. Bu durumun oluşmaması için tarım yapılacak toprağın yapısı analiz edilmeli ve yetiştirilecek bitki türü toprak analiz sonuçlarına göre belirlenmelidir. Tuzlar, asitlerle bazların birleşmesi ve aradan su molekülünün çıkmasıyla oluşur. Tuzlar vücut sıvılarının düzenlenmesinde görev alır. Tuzun canlı vücuduna az ya da çok alınması sağlık sorunlarına neden olabilir. Tuzun gereğinden az alınması durumunda yorgunluk ve kan şekerinin yükselmesi gibi sorunlar görülebilir. Çok alınması ise yüksek tansiyon, kalp-damar hastalıkları, böbrek rahatsızlıkları, bağırsak iltihaplanmaları gibi sağlık problemlerine yol açabilir.


Hücre zarından madde geçişi, madde sentezi, hareket, sinirsel iletim, bölünme, üreme gibi hücrelerde gerçekleşen tüm faaliyetler için enerjiye ihtiyaç vardır. İhtiyaç duyulan enerji besinlerle alınan karbonhidrat, yağ ve proteinlerdeki kimyasal enerjinin hücrelerde solunum tepkimeleriyle parçalanması sonucu elde edilir. Solunum tepkimeleri sonucu ATP molekülü üretilir. ATP; hücredeki temel enerji molekülüdür. Hücrede gerçekleşen tüm faaliyetler için gerekli enerji ATP' den elde edilir. ATP hücre içinde depolanamadığı için hücrede bir taraftan üretilirken bir taraftan tüketilen bir moleküldür. Ayrıca ATP bir hücreden diğerine aktarılamadığı için her hücre ihtiyaç duyduğu ATP' yi kendisi üretir. - Oksijenli Solunum - Oksijensiz Solunum - Aktivasyon enerjisi - Biyosentez reaksiyonları - Aktif taşıma - Hareket ve kasılma - Sinirsel iletim ve dönüşümleri - Isı


Azot; amino asitlerin, proteinlerin ve nükleik asitlerin yapısına katılır. Bu nedenle canlılar için önemli bir elementtir. Azotun başlıca kaynağı atmosferdir. Atmosfer yaklaşık %78 oranında serbest azot gazı (N2) içerir. Diğer azot kaynakları toprak, göl, nehir, okyanuslar, yer altı suları ve canlılardır. Atmosferdeki serbest azot gazı, kara ve su ekosistemlerindeki canlılar tarafından kullanılmaya uygun formda değildir. Canlılar tarafından azotun kullanılabilir azotlu bileşiklere dönüştürülmesine azot fiksasyonu denir. Azotun fikse edilmesinde azot gazı, amonyak (NH3) veya amonyum iyonuna (NH+ 4 ) dönüştürülür. Bu dönüşüm farklı yollarla gerçekleşir. Bunlardan biri atmosferdeki serbest azotun yıldırım, şimşek gibi olaylarla fiksasyona uğramasıdır. Buna abiyotik fiksasyon denir. Bunun dışında baklagillerin kökünde yaşayan bakteriler ve bazı mikroorganizmalar havanın serbest azotunu fikse eder. Buna biyotik fiksasyon denir. Sucul ekosistemlerde siyanobakteriler aracılığı ile biyolojik fiksasyon gerçekleştirilir. Bitkiler nitratı ve amonyumu kullanarak azotlu organik bileşikleri sentezler. Otçullar azot ihtiyaçlarını bitkilerden karşılar. Canlıların organik atıkları ve ölmüş organizmalar toprağa karışır. Toprakta devam eden ayrıştırıcı faaliyeti sonucunda bu atıklardaki organik moleküller parçalanarak amonyak ve amonyum iyonuna dönüştürülür. Amonyak ve amonyum iyonları önce nitrit bakterileri sayesinde nitrite (NO- 2 ), nitrat bakterileri sayesinde nitrata (NO- 3 ) dönüştürülür. Bu olaya nitrifikasyon denir. Nitrifikasyonda görev alan bakteriler kemoototroftur. Nitrifikasyon sayesinde bitkiler nitrat iyonlarını kökleriyle alarak kullanabilir. Toprakta yaşayan bazı bakteriler, nitratı serbest azota dönüştürerek atmosfere verir. Bu reaksiyona denitrifikasyon denir. Denitrifikasyon sayesinde atmosferdeki azot dengede tutulur.


- Fibroblastlar: Fibroblastlar, bağ dokusunun ana hücreleridir. Bu hücreler, bağ dokusunun yapısını oluşturan proteinlerin sentezinden sorumludur. - Osteoblastlar: Osteoblastlar, kemik dokusunun ana hücreleridir. Bu hücreler, kemiklerin yapısal bileşenlerini sentezleyerek kemiklerin büyümesine ve onarımına yardımcı olurlar. - Kondrositler: Kondrositler, kıkırdak dokusunun ana hücreleridir. Bu hücreler, kıkırdak dokusunun yapısal bileşenlerini sentezleyerek kıkırdakların büyümesine ve onarımına yardımcı olurlar. - Adipositler: Adipositler, yağ dokusunun ana hücreleridir. Bu hücreler, enerji depolamak ve vücut ısısını korumak için yağ asitlerini depolarlar. - Lenfositler: Lenfositler, bağışıklık sisteminin ana hücreleridir. Bu hücreler, yabancı maddelere ve patojenlere karşı savaşır ve bağışıklık tepkilerini düzenler. Bu hücreler, bağ dokusunun çeşitli işlevlerini yerine getirmeye yardımcı olur. Bağ dokusu, vücuttaki organları ve dokuları bir arada tutmak, vücuttaki hareketi ve desteklemeyi sağlamak, besinleri ve oksijeni dokulara taşımak ve atık maddeleri uzaklaştırmak gibi önemli işlevlere sahiptir.


Eşeyli üreyen canlılarda, üreme organlarında mayoz sonucu oluşan erkek ve dişi üreme hücrelerine gamet denir. Gametler n kromozomlu hücreler olup her özellikle ilgili bir gen taşır. Gametlerde farklı karakterlere ait genler, farklı kromozomlar üzerinde bulunuyorsa bu genlere bağımsız gen denir. Bu durum gamet çeşitliliğini artırır. Bağımsız genlerde gamet çeşidi bulunurken aşağıda verilen yöntemler kullanılabilir. Gamet çeşidi sayısı: 2n formülüyle hesaplanır. n = Heterozigot karakter sayısıdır. Mendel'in yaptığı çaprazlamalar sonucunda tohum rengi sarı olan bezelyelerin tohum şeklinin bir kısmının düzgün, bir kısmının buruşuk olabildiği görülmüştür. Çünkü tohum rengini ve tohum şeklini belirleyen genler, farklı kromozomlar üzerinde bulunan bağımsız genlerdir. Bağımsız genler gametlere rastgele dağılır ve bağımsız özelliklerin ortaya çıkmasında etkili olur. Örneğin yeşil gözlü olan bir bireyin saç şekli kıvırcık olabileceği gibi düz de olabilir. Çünkü göz renginin ve saç şeklinin oluşumundan sorumlu olan genler, bağımsız genlerdir.


Canlıların gen ve kromozom sayısı incelendiğinde gen sayısının kromozom sayısından çok daha fazla olabildiği gözlenmiştir. Bu durum, bir kromozom üzerinde farklı karakterleri belirleyen çok sayıda gen bulunduğu anlamına gelir. Aynı kromozom üzerinde bulunan farklı genlere bağlı genler denir. Bağlı genler, aynı kromozom üzerinde bulunduğu için mayoz sırasında aynı gamete birlikte aktarılır. Ancak krossing over ile birbirinden ayrılarak farklı gametlere gidebilir. Örneğin kol ve bacak uzunluğundan sorumlu olan genler bağlı genlerdir. Bu nedenle bir insanın kol ve bacak uzunlukları arasında orantı vardır. Bağlı genlerle yapılan çaprazlama deneylerinde Mendel'in ilkelerinden farklı sonuçlar elde edilir. Bağlı genlerin varlığı gamet çeşitliliğinin azalmasına yol açar. Ancak krossing over olayı, gamet çeşitliliğinin artmasını sağlar. Çünkü krossing over sonucunda yeni gen kombinasyonlarına sahip kromozomlar oluşur ve gamet çeşitliliği artar. Bağlantı grubunda yer alan genlerin tamamının homozigot olması oluşabilecek gamet çeşitliliğini etkilemez. Ancak bir ya da daha fazla heterozigot karakterin olması ve krossing overın gerçekleşmemesi bu genler açısından iki çeşit gamet oluşumuna neden olur. Krossing overın gerçekleşmesi ise genlerin gametlere farklı kombinasyonlarda aktarılmasına neden olacağından gamet çeşitliliğini artırır. Kromozom üzerindeki genler arası mesafe ne kadar fazla ise krossing over gerçekleşme ihtimali de o kadar artar.


Bakteriler alemi, prokaryot yapıdaki tek hücreli canlı türlerinin oluşturduğu bir alemdir. Yeryüzünde her türlü ortamda yaşayabilen bakteri türü mevcuttur. Farklı bakteri türleri tatlı, tuzlu ve sıcak suda; toprakta hatta buzullarda bile yaşayabilir. Şekil ve büyüklük bakımından bakteri türleri arasında büyük bir çeşitlilik vardır. Bakterilerin hücre yapısı dıştan içe doğru; hücre duvarı, hücre zarı ve sitoplazmadan oluşur. Bakterilerdeki hücre duvarı, bitkilerdeki hücre duvarından farklıdır. Bakteri hücre duvarı, kısa polipeptit zincirleri içeren polisakkaritten oluşan peptidoglikan yapıdadır. Bazı bakteri türlerinde hücre duvarının dış kısmında kapsül adı verilen koruyucu bir tabaka daha bulunur. Kapsül bakterilerin birbirine ve yaşadıkları ortama yapışmasını sağlar. Bazı bakteri türlerinde de hücre duvarının dışında pilus adı verilen yapılar bulunur. Bu yapılar, aynı türden iki bakteri arasında sitoplazmik köprü oluşturarak bakteriler arasında DNA aktarımını sağlar. Bazı bakteriler bulunduğu ortama bağlı olarak pasif hareket eder. Bazı bakteriler ise kamçıları sayesinde aktif hareket etme yeteneğine sahiptir. Bakterilerdeki kamçı sayısı türe bağlı olarak değişebilir. Bakterilerin kalıtım maddesi, sitoplazmada iki iplikli bir zincir halinde uzanan DNA molekülünden ibarettir. Bunun dışında bakterilerin sitoplazmasında halkasal yapıda daha küçük DNA parçaları bulunur. Bunlara plazmit adı verilir. Plazmitler, gen aktarımı amacıyla kullanıldığından bakteriler; özellikle biyokimya, genetik mühendisliği ve moleküler biyoloji ile ilgili çalışmalarda çok önemli yer tutar. Bakteriler prokaryot olduklarından zarlı organellere sahip değildir. Solunum ve fotosentez yapan bakteri türlerinde hücre zarı, içe doğru kıvrımlar yapar. Bakterilerde solunum ve fotosentez, reaksiyonları için gerekli olan enzimler bu zarlarda bulunur. Bakterilerde üreme olayı eşeysiz ve eşeyli olarak meydana gelir. Eşeysiz üremede DNA'nın eşlenmesinden sonra bakteri ikiye bölünür. Eşeyli üremede ise bir bakteri hücresindeki DNA'nın bir iplikçiği, diğer bakteri hücresine aktarılır. Bu olaya konjugasyon denir. Bu nedenle başlangıçtaki bakteri hücreleri ile eşeyli üreme sonunda meydana gelen bakteri hücreleri, kalıtsal olarak birbirinden farklıdır. Eşeyli üreme aynı türe ait bakteriler arasında meydana gelir. Bazı bakteriler, çevre şartları uygun olmadığında endospor adı verilen farklı bir yapıya dönüşür. Bakteriler endospora dönüşürken su kaybeder ve metabolizma hızları en düşük seviyeye iner. Çevre şartları normale döndüğünde endospor su alır ve metabolizma hızlanır. Endospor oluşumu, bir üreme şekli değildir. Bakterilerin olumsuz çevre koşullarından korunmasını sağlayan önemli uyum mekanizmalarından biridir. Bakterilerin faydalı ve zararlı türleri vardır. Zararlı bakteri türleri; insanda solunum, dolaşım ve boşaltım sistemi enfeksiyonlarına sebep olur. Menenjit, tüberküloz, tifo gibi bir çok hastalığın etkenidir. Bu tip bakterilere patojen bakteri adı verilir. Faydalı bakteri türleri; doğadaki madde döngülerinin devamında, ilaç üretiminde, farklı besinlerin yapımında görev alır. İnsanların kalın bağırsağında bulunan B ve K vitamini sentezleyen bakteriler ve otçul beslenen hayvanların kalın bağırsağındaki selüloz sindirimine yardımcı olan bakteriler faydalı bakteri türüdür. Bakteriler; şekline, oksijene olan gereksinimine, gram boyası ile boyanma özelliğine ve beslenme şekline göre sınıflandırılabilir. Küre şeklinde olan bakterilere kokus, çubuk şeklinde olanlara basillus, virgül şeklinde olanlara vibrio, spiral şeklinde olanlara ise spirillum adı verilir. Örneğin besin zehirlenmesine neden olan Staphylococcus aureus küre şeklinde, şarbon hastalığına neden olan Bacillus anthracis çubuk şeklinde, kolera hastalığına neden olan Vibrio cholera virgül şeklinde ve fare ısırığı humması hastalığına neden olan Spirillum minus ise spiral şeklindedir. Bazı bakteri türleri yaşayabilmek için mutlaka oksijenli bir ortama gereksinim duyar. Bu tip bakterilere aerobik bakteri adı verilir. Örneğin zatürre hastalığına neden olan Streptococcus pneumonia aerob bakterilere örnek olarak verilebilir. Bir grup bakteri de yaşayabilmek için mutlaka oksijensiz ortama gereksinim duyar ve oksijenin varlığı bu bakterilere zarar verir. Bu tip bakterilere anaerob bakteri denir. Tetanos hastalığına yol açan Clostridium tetani anaerob bir bakteri türüdür. Fakültatif anaerob bakteriler ise hem oksijenli hem de oksijensiz ortamlarda yaşayabilir. Ciddi bağırsak enfeksiyonlarına neden olan Escherichia coli bakterisi bu grupta bulunmaktadır. Hücre duvarı gram boyası ile mavi renge boyanan bakterilere Gram pozitif , boyanmayıp pembe renk alanlara ise Gram negatif bakteri denir. Gram bakterilerin duvarı daha fazla peptidoglikan içerdiği için boyanabilir. Örneğin insanlarda mide- bağırsak enfeksiyonlarına neden olan Enterococcus faecalis Gram pozitif, beyin zarının iltihaplanmasına yol açan Neisseria meningitidis ise Gram negatif bir bakteridir. Bazı bakteriler kendi besinlerini sentezleyebildiği için ototrof bakteri olarak adlandırılır. Besinlerini fotosentez yoluyla elde eden bakterilere fotoototrof bakteri, kemosentez yoluyla elde edenlere ise kemoototrof bakteri adı verilir. Örneğin Chlorobium cinsine ait türler ve siyanobakteriler fotoototrof, Nitrosomonas cinsine ait türler ise kemoototrof bakterilere örnek oluşturur. Kendi besinlerini sentezleyemeyen bakterilere heterotrof bakteri adı verilir. Heterotrof bakterilerin bir kısmı, canlılarda çeşitli hastalıklara neden olan parazit bakteriler; bir kısmı da ayrıştırıcı ya da çürükçül bakterilerdir. Nitrosomonas ve Nitrobacter cinsine ait bakteriler, saprofit bakterilere örnek olarak verilebilir. - DNA ve RNA - Enzim sistemi - Ribozom - Hücre zarı - Hücre duvarı - Sitoplazma - Kapsül - Kamçı - Pilus - Mezozom - Endospor oluşturma - Klorofil


Bazı bakteriler fermantasyon yapma yeteneğine sahip organizmalardır. Fermantasyon oksijensiz ortamda meydana gelen bir olaydır. Fermantasyon olayında bakteriler, çeşitli karbonhidratları kullanarak sonuçta önemi olan bazı ekonomik ürünler oluşturur. Örneğin Lactobacillus bulgaricus bakterisi yoğurt yapımında, Lactococcus ve Leuconostoc bakterisi ise kefir yapımında kullanılmaktadır. Bu bakteriler, fermantasyon olayında sütün yapısındaki laktozu besin olarak tüketerek yoğurt ve kefirin oluşmasını sağlar. Turşu laktik asit bakterisinin, sirke ise Acetobacter aceti adlı bakterinin fermantasyon ürünüdür. Etil alkol ise Saccharomyces cerevisiae adlı maya maya mantarı tarafından üretilir. Bazı bakteriler petrol nedeniyle kirlenmiş ortamların temizlenmesini de sağlamaktadır. Bu şekilde gerçekleştirilen biyolojik arıtım olayına biyoremediasyon denir. Atık suların arıtımını sağlamak için arıtım tesislerinde bakteriler, atık maddelerin bulunduğu havuza karıştırılır. Bakteriler, atık maddelerin yapısında bulunan ve kirliliğe neden olan organik maddeleri besin olarak kullandığı için arıtım sağlanmış olur. Çürükçül bakteriler, ölü organizmaların ve organizma atıklarının yapısındaki organik bileşikleri parçalayarak inorganik bileşiklere dönüştürür. Bu ayrışma sonunda canlıların dokusundaki organik ve inorganik maddeler, toprağın yapısına kazandırılmış olur. Böylece doğada organik madde ve inorganik madde arasındaki denge sağlanır. Çürükçül bakteriler, bu şekilde organik ve inorganik madde bakımından çok zengin olan humuslu toprakların oluşmasını sağlar. Bu toprakların su tutma kapasitesi, diğer toprak tiplerine göre daha iyi olduğu için humuslu topraklardan tarımsal anlamda daha fazla verim elde edilir. Biyoteknolojinin de gelişmesiyle birlikte bakteriler; biyokimya, moleküler biyoloji ve genetik gibi alanlarda sıklıkla kullanılmaktadır. Bakterilerin sitoplazmasında zincir halindeki DNA molekülünün dışında plazmit adı verilen halkasal DNA'lar bulunur. Plazmitler özellikle bir canlıdan diğerine gen aktarımında kullanılır. Buna örnek olarak Escherichia coli bakterisi verilebilir. Mantarlar da gıda ve fermantasyon endüstrisi ile çeşitli tipte ilaçların yapımında da kullanılan canlılardır. Çeşitli antibiyotikler, ilaç formundaki steroit hormonlar ve birçok vitaminmantarlardan elde edilmektedir. Örneğin Penicillium chrysogenum mantarının ürettiği penisilin adlı antibiyotik, insanlarda ve hayvanlarda bakteriyel hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Son zamanlarda mantarlar, kanser tedavisinde de kullanılmaya başlanmıştır. Bakteriler gibi mantarlar da peynir, ilaç ve ekmek yapımında kullanılır. Penicillium candidum peynir yapımında kullanılan mantarlara örnek teşkil eder. Bunun dışında şapkalı mantarlar, eski çağlardan beri tüketilen önemli bir gıda maddesidir. Şapkalı mantarlar özellikle protein, vitamin ve bazı mineral maddeler yönünden zengin olduğundan sağlıklı beslenme için vazgeçilmez bir unsurdur.


Bakteriler, şekillerine göre, gram boyanma özelliğine göre, oksijen ihtiyaçlarına göre ve beslenme şekillerine göre bakteriler olmak üzere 4 gruba ayrılır. Mikroskobik incelemeyle saptanan şekillerine göre bakteriler dört gruba ayrılır. Yuvarlak bakteriler: Tek ya da koloni şeklinde bulunabilir. Tek olanlarına kokus denir. Koloni oluşturanlar ikili gruplar şeklinde , uzun zincir oluşturmuş halde ya da üzüm salkımı şeklinde olabilir. Çubuk bakteriler: Çubuk şeklindeki bakteri nin boyu eninden daha fazladır. Bu tip bakteriler düz ya da hafi f bükülmüş olabilir. Kalınlıkları her taraflarında aynı ya da inceli kalınlı olabilir. Uzun iplik şeklinde olanları da vardır. Virgül bakteriler: Virgül gibi kıvrımlı olan bakterilere virgül bakteri denir. Spiral Bakteriler: Çok kıvrımlı olan burgumsu bakterilere spiral bakteri denir. Bakterileri tanımanın önemli yöntemlerinden biri Gram boyama yöntemi ile boyamaktır. Gram boyama hücre duvarındaki farklılıktan dolayı bakterilerin bir kısmını etkiler. Gram pozitif olarak adlandırılan bakterilerde hücre duvarı fazla miktarda peptidoglikan içerir. Bu bakteriler boyama yönteminde kullanılan mor renkli boyayı içeri alır ve mor boyanırlar. Hücre duvarlarında ince bir peptidoglikan ve üstte lipit tabakası bulunan bakteriler ise mor renkli boya uygulamasından sonra alkol ile muamele edildiklerinde mor boyayı hücre duvarından dışarı bırakır, ikinci damlatılan pembe renkli boyayla boyanarak pembe renk alır ve Gram negatif bakteriler olarak adlandırılırlar. Bakteriler solunum sırasında oksijen kullanıp kullanmamalarına göre dört gruba ayrılır. Zorunlu aerobik bakteriler: Yalnız oksijenli ortamda yaşayabilir. Geçici anaerobik bakteriler: Normalde oksijenli ortamda yaşayıp oksijen olmayan ortamda da yaşayabilir. Geçici aerobik bakteriler: Normalde oksijensiz ortamda yaşayıp oksijenli ortamda da yaşayabilirler. Bakteriler besinlerini elde etme şekline göre ototrof ve heteretrof olmak üzere ikiye ayrılır. Her iki grup da kendi arasında alt gruplara ayrılabilir. Kendi besinini kendi yapar. Ototroflar besinlerini yaparken gerekli olan enerjiyi ışıktan ya da kimyasal maddelerden sağlama durumlarına göre iki gruba ayrılır. ve H2 O, bazıları H2 O yerine H2 S kullanır. Kemoototrof Bakteriler: Bu bakteriler besin sentezinde enerji kaynağı olarak ışık enerjisi yerine kimyasal enerji kullanır. Bu amaçla Fe2+ iyonlarından, H2 S ve NH3 'tan kimyasal tepkimelerle enerji elde eder, bu enerjiyi besin sentezinde kullanırlar. Toprakta bulunan azot da yine bu bakterilerin etkisiyle bitkilerin kullanabileceği hale dönüşür. Kemoototrof bakterilere nitrit, nitrat , sülfür ve demir bakterileri ile baklagil kökünde yaşayan rizobiumlar örnek olarak verilebilir. Bu grup bakteriler ihtiyaç duydukları tüm besin maddelerini başka canlıların ürettikleri maddelerden karşılar. Heterotroflar besinlerini karşılama şekillerine göre iki gruba ayrılır. Parazit bakteriler: İhtiyaçları olan besin maddelerini birlikte yaşadıkları canlıdan sağlar. Hastalık yapanlarına patojen bakteriler denir. İnsanda patojen bakteriler; şarbon, besin zehirlenmesi, tifo, tetanos, verem, difteri, boğaz enfeksiyonları, zatürre, menenjit, kolera, frengi gibi hastalıklara neden olur. Saprofit bakteriler: Bu gruptaki bakteriler ayrıştırıcı organizmalardandır. Bu bakteriler toprakta yaşar. Hücre dışına salgıladıkları enzimlerle bitki, hayvan ölüleri ve atıklarındaki organik maddeleri daha küçük maddelere parçalar. Bakterilerin biyolojik ve ekonomik önemi, insan sağlığı ile ilişkisi araştırıldığında, hem yararlı hem de zararlı etkileriyle insan yaşamını yakından ilgilendiren organizmalardır. Patojen bakterilerin ürettikleri toksin gibi metabolizma ürünleri, üzerinde yaşadıkları organizmaya zarar verir, onu hastalandırır hatta organizmanın ölümüne neden olabilir. Clostridium botulinum oksijensiz şartlarda ürettiği toksinle yiyeceklerin, konservelerin bozulmasına ve besin zehirlenmesine neden olur. Bu toksin bazı hastalıkların tedavisinde ve kozmetik alanında kullanılmaktadır. Parazit bakteriler, üzerinde yaşadıkları canlıya iyi uyum sağlamışlarsa fazla zarar vermez. Üzerinde yaşadığı konak canlı öldüğü zaman bakterinin barınağı da ortadan kalkar. İnsanın sindirim sisteminde ortak yaşayan pek çok bakteri, besin artıklarının bağırsakta ayrışmasını sağlar. Bu bakteriler zararsızdır. Hatta K, E ve bazı B vitaminlerini vb. sentezleyerek yararlı olur. Antibiyotikler, virüsler dışında hastalık yapan mikroorganizmaların üremesini engelleyen hatta onları yok edebilen doğal ya da sentetik maddelerdir. Antibiyotikler, uygun kullanılmadığı zaman vücuttaki hastalık etkeni bakteriler mutasyona uğrayarak bu ilaca karşı direnç kazanır. İlaç artık o bakteriye etki edemez. Böylelikle hastalıklar, zamanla tedavi edilemeyecek boyutlara ulaşabilir. Antibiyotiklerin rastgele kullanılması, vücuda yararlı bazı bakterilerin yok olmasına da neden olur. Bakterilerden ekonomik alanda da yararlanılmaktadır. Bazı besinlerin bozulması, bakterilerin zararlı faaliyeti ile olur. Bu faaliyetler kontrol altına alındığında yararlı hale dönüşebilir. Yoğurt, peynir, sirke, turşu hazırlama bu yöntemle sağlanır. Bütanol, aseton, metan, asetik asit, laktik asit gibi maddeler de yine bakteriler kullanılarak üretilir. Biyolojik mücadele çalışmalarında, zehirli madde üreten bakteriler kullanılarak zararlılarla savaşılır. Özüt olarak üretilip tarla bitkileri üzerine püskürtülen bu bakteriler, bitkiyi yiyen zararlı böceklerin ölümüne neden olur. Sıtma ile savaşta da sivrisineklere karşı bu yöntem kullanılmaktadır. Saprofit bakteriler, doğada sınırlı miktarda bulunan maddelerin dönüşümünü ve tekrar kullanılmasını sağlar. Saprofit bakteriler, organik maddeleri çürüterek kendileri için besin ve enerji elde ederken oluşan organik ve inorganik maddeler toprağın zenginleşmesine neden olur. Fotoototrof bakterilerden siyanobakterilerin ürettiği oksijen dünyada yaşamın devamı için önemlidir. Bazı türleri de atmosferdeki azotu kullanır. Bu yolla diğer canlılar için proteinlerin sentezine de kaynak oluşturur. Hem kısa sürede çoğalmaları hem DNA'larının basit olması nedeniyle, hücre metabolizması ve moleküler biyoloji ile ilgili yapılan çalışmalarda bakterilerden yararlanılmaktadır. Antibiyotikler, insülin gibi bazı hormonlar, aşılar, serumlar, kanser tedavisinde kullanılan kimyasal maddeler biyoteknolojik yöntemlerle bakterilerden elde edilmektedir. Bakterileri çeşitli ortamlardan kolaylıkla elde edebiliriz. Laboratuvarda hazırlayacağınız basit bir kültürle öğrendiklerinizi uygulayabilmek için Bakterileri gruplandıralım etkinliğini yapınız.


Bebeklerin göz rengi, genellikle doğumdan sonraki ilk 6 ila 12 ay arasında belirginleşir. Bebeklerin göz rengi, başlangıçta mavi veya gri gibi açık renklerde olabilir ve zamanla pigmentasyon değişiklikleri nedeniyle son rengine dönüşür. Bebeklerin göz rengi, melanin adı verilen bir pigmentin konsantrasyonuna ve dağılımına bağlıdır. Melanin miktarı arttıkça, göz rengi daha koyu bir tona döner . İlk birkaç ay içinde melanin üretimi artar ve bu da göz renginde değişikliklere neden olur. Göz rengi, ebeveynlerin genlerine bağlı olarak belirlenir ve bu genler, çocuğun göz renginde baskın veya çekinik özelliklere sahip olabilir. Ancak, genetik faktörler karmaşıktır ve tam göz rengi tahmin etmek her zaman mümkün değildir. Buna rağmen, bebeklerin göz rengi genellikle 1 yaşına kadar belirginleşir ve daha sonra nadiren değişir. Göz rengi, genetik faktörlere ve melanin pigmentasyonuna bağlı olarak değişiklik gösterir. Bebeklerin göz rengi belirginleştikçe, ebeveynler genellikle daha kalıcı bir renkte olduğunu düşünürler. Ancak, bazı durumlarda, göz rengi ilerleyen yaşlarda hafif değişiklikler gösterebilir. Özellikle ışığa maruz kalmaya ve yaşa bağlı olarak, göz renginde hafif değişiklikler meydana gelebilir. Örneğin, bazı insanların göz rengi, belirli ışık koşullarında farklı gözükebilir. Bununla birlikte, bu tür değişiklikler genellikle geçicidir ve göz renginde kalıcı bir değişime neden olmaz. Genel olarak, bebeklerin göz rengi ilk yaşlarına kadar belirginleşir ve daha sonra büyük ölçüde sabit kalır. Bebeğinizin göz renginin ne zaman belirginleşeceğini kesin olarak tahmin etmek zor olsa da, çoğu durumda, ilk 6 ila 12 ay içinde kalıcı göz rengine ulaşırlar. Bebeğinizin göz renginin ne olacağı hakkında daha fazla bilgi edinmek için, ebeveynlerin göz renklerine ve aile genetik özelliklerine bakarak bazı ipuçları elde edebilirsiniz.


- Önceden yıkayın: Bebeğinize giydireceğiniz yeni kıyafetleri, havluları ve nevresimleri mutlaka önceden yıkayın. Bu, ürünlerdeki kimyasal kalıntıları ve potansiyel alerjenleri temizlemeye yardımcı olacaktır. - Ayrı tutun: Bebeğinizin çamaşırlarını, diğer aile üyelerinin çamaşırlarından ayrı tutarak yıkayın. Bu, bebeğinizin hassas cildinin, diğer kişilerin kıyafetlerinde bulunan kir ve bakterilere maruz kalma riskini azaltır. - Nazik deterjan kullanın: Bebeğinizin çamaşırlarını yıkarken, parfüm ve boyar madde içermeyen, bebekler için özel olarak üretilmiş hipoalerjenik bir deterjan kullanın. Bu tür deterjanlar, bebeğinizin cildini tahriş etmeyecek şekilde formüle edilmiştir. - Doğru miktarda deterjan kullanın: Bebeğinizin çamaşırlarını yıkarken, üreticinin önerdiği miktarda deterjan kullanın. Fazla deterjan, çamaşırlarda kalıntı bırakarak cilt tahrişine neden olabilir. - Çift durulama yapın: Bebeğinizin çamaşırlarını yıkadıktan sonra, deterjanın tamamen çıktığından emin olmak için çift durulama yapın. Bu, cilt tahrişine yol açabilecek deterjan kalıntılarını önlemeye yardımcı olacaktır. - Kıyafetleri doğal olarak kurutun: Mümkünse, bebeğinizin çamaşırlarını doğal olarak kurutun. Bu, enerji tasarrufu sağlar ve kıyafetlerin liflerini korur. Eğer kurutma makinesi kullanmanız gerekiyorsa, düşük sıcaklıkta ve hassas ayarla kurutun. - Ütüleme: Bebeğinizin çamaşırlarını ütülerken, düşük sıcaklıkta ve hassas kumaşlar için uygun ayarları kullanın. Bebek kıyafetlerinin çoğu yumuşak ve ince kumaştan yapıldığı için, sıcaklık ve buhar ayarlarını kontrol etmek önemlidir. Bu adımları izleyerek, bebeğinizin çamaşırlarını güvenli ve hijyenik bir şekilde yıkayabilirsiniz. Bebeğinizin cildini korumaya özen gösterirken, aynı zamanda temiz ve rahat kıyafetler giymesini sağlarsınız.


1. Beslenme: Bebeğinizin sağlıklı bir şekilde gelişmesi için sağlıklı bir beslenme planı oluşturun. Hamilelik döneminde yeterli miktarda protein, vitamin, mineral ve diğer besin öğeleri almak çok önemlidir. Doktorunuzun önerilerine uyarak, sağlıklı ve dengeli bir beslenme programı oluşturabilirsiniz. 2. Egzersiz: Hamilelik döneminde egzersiz yapmak, bebeğinizin sağlıklı bir şekilde gelişmesine yardımcı olabilir. Ancak, doktorunuzun önerilerine uygun bir egzersiz programı uygulamalısınız. 3. Yeterli Uyku: Hamilelik döneminde yeterli uyku almak, bebeğinizin sağlıklı bir şekilde gelişmesi için önemlidir. Uyku sırasında bebeğin sinir sistemi ve beyin gelişimi için önemli olan hormonlar salgılanır. 4. Sigara ve Alkol: Hamilelik döneminde sigara ve alkol kullanmaktan kaçınmalısınız. Sigara ve alkol, bebeğinizin sağlıklı bir şekilde gelişmesini engelleyebilir ve doğum kusurlarına neden olabilir. 5. Stres Yönetimi: Hamilelik döneminde stresten kaçınmak veya stres yönetimi teknikleri kullanmak, bebeğinizin sağlığı için önemlidir. Stres, bebeğinizin gelişimini olumsuz etkileyebilir. 6. Düzenli Kontroller: Hamilelik döneminde düzenli olarak doktor kontrollerine gitmek, bebeğinizin sağlıklı bir şekilde geliştiğinden emin olmanız için önemlidir. Doktorunuzun önerilerine uygun olarak takip programını uygulamanız önemlidir. Hamilelik döneminde yukarıdaki önerilere uyarak bebeğinizin sağlıklı bir şekilde gelişmesine yardımcı olabilirsiniz.


Yenidoğan bir bebeğin göbek kordonu, genellikle doğumdan sonraki ilk 2 hafta içinde kendiliğinden düşer. Bu süre zarfında, göbek kordonu bakımına özen göstermek önemlidir. Hamilelik sırasında, göbek kordonu bebeğinizi besin ve oksijenle besler. Ancak doğumdan sonra, bu uzun kordona ihtiyaç kalmaz ve doktor tarafından klemplenerek kesilir. Kesilen kordonda kısa bir parça bırakılır ve bu parça zamanla kendiliğinden düşer. - Göbek kordonu düşene kadar, herhangi bir kimyasal veya sabun kullanmadan temiz tutun. - Eğer kordon idrar veya dışkı ile kirlenirse, ılık su ve bebek sabunu kullanarak nazikçe temizleyin ve ardından iyice kurulayın. - Emici bir bez veya pamuk kullanarak ıslaklığı alın ve göbeği havalandırarak kurumasına yardımcı olun. - Göbek kordonunda kızarıklık, akıntı, kanama, şişlik, hassasiyet veya kötü bir koku fark ederseniz, derhal bir sağlık profesyoneline başvurun. - Göbek kordonunun kuruması için hava ile temas etmesi gereklidir. Bu nedenle bebek bezini göbek kordonu altında kalmayacak şekilde hafifçe aşağı doğru katlayarak bağlayın. - Sıcak havalarda, göbek kordonunu havalandırmak için tulum yerine göbeği açıkta bırakabileceğiniz tişörtler kullanabilirsiniz. Göbek kordonu iyileştikten sonra, bebeğinizi bir bebek küvetinde yıkayabilirsiniz. Ancak göbek kordonunu kendiniz koparmaya çalışmayın, doğal olarak düşmesini bekleyin. - Göbek kordonundan irin gelmesi - Kötü koku - Çevresindeki cildin kızarması ve şişmesi - Aşırı kanama veya kanamada devam etme Bu belirtiler gözlemlenirse, hemen bir sağlık profesyoneline başvurmanız önemlidir. Göbek kordonu enfeksiyonu hızlı bir şekilde tedavi edilmelidir. Sonuç olarak, yenidoğan bebeklerin göbek kordonu bakımı, dikkat ve hijyen gerektiren önemli bir süreçtir. Bebeğinizin sağlıklı bir şekilde iyileşmesine yardımcı olmak için yukarıdaki yönergeleri izleyerek göbek kordonunu doğru şekilde bakımını yapabilirsiniz.


- Bebeklerin cildi hassastır, bu nedenle her zaman doğal, parfümsüz ve alerjik olmayan ürünler kullanın. Bebeklerinizi yıkarken veya bezi değiştirirken, cildine uygun olan ürünleri kullanarak temizleyin. - Bebeğinizin uyku düzenine dikkat edin. Yenidoğan bebekler genellikle günün büyük bir kısmını uyuyarak geçirirler. Bebeğinizin odasını sessiz, karanlık ve serin tutun ve onun uyku düzenini takip edin. - Bebeğinizi emzirin ya da uygun şekilde besleyin. Bebeklerin beslenmesi büyümeleri için çok önemlidir. Eğer emziriyorsanız, bebeğinizi belirli aralıklarla emzirin ve yeterli miktarda süt aldığından emin olun. Eğer mama ile besleniyorsa, doğru şekilde hazırlayın ve önerilen miktarlarda verin. - Bebeğinizin altını sık sık değiştirin. Bebeklerin cildi hassas olduğundan, bebeğin altını ıslak veya kirli bırakmak tahrişe neden olabilir. Bebeğinizin altını sık sık değiştirerek cildini koruyun. - Bebeğinizi kucağınıza alın ve onunla etkileşim halinde olun. Bebekler insan temasına ihtiyaç duyarlar ve bu onların sağlıklı gelişimlerini destekler. Bebeğinizle konuşun, şarkı söyleyin ve onunla oyunlar oynayın. - Bebeğinizin güvenliği için evde gerekli önlemleri alın. Bebekler çok hareketli olmadıkları için evdeki tehlikelere karşı korunmaları gereklidir. Evinizde bebek güvenliği için gerekli olan koruyucu ürünleri kullanın. - Bebeğinizin düzenli kontrolleri için doktorunuzun önerilerini takip edin. Bebeklerin düzenli olarak doktor kontrollerine gitmeleri gereklidir. Bu kontrollerde bebeğinizin büyüme ve gelişimini takip edebilirsiniz ve doktorunuzun önerilerine uyarak ona iyi bir şekilde bakabilirsiniz. Bebek bakımı oldukça özen gerektiren bir iştir. Yukarıdaki önerileri takip ederek, bebeğinizin sağlıklı ve mutlu bir şekilde büyümesine yardımcı olabilirsiniz.


Bebeklerin ilk ayında ne kadar kilo alması gerektiği, doğum ağırlığına ve genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Ancak, genel olarak, bebekler ilk haftada doğum ağırlıklarının %5-10'u kadar kilo kaybedebilirler. İlk haftayı takip eden haftalarda, bebekler haftada ortalama 150-200 gram kadar kilo alabilirler. Bebeklerin sağlıklı bir şekilde büyüyüp gelişebilmesi için, genel olarak ilk 3 ayda ağırlıklarının doğum ağırlıklarının 2 katına çıkması beklenir. Bu süreçte, bebeklerin kilo alımı hızı da yavaş yavaş azalmaya başlar. Bebeklerin kilo alımı, doktorlar tarafından kontrol edilir ve düzenli olarak takip edilir. Eğer bebeklerin kilo alımı yeterli değilse, doktorlar gerekli önlemleri alarak bebeklerin sağlıklı bir şekilde büyümelerini sağlarlar. Bebekler ilk ayda doğdukları kilonun yaklaşık olarak %10'unu almaları beklenir. Yani, eğer bir bebek doğumda 3 kilo ise, ilk ayında yaklaşık olarak 300 gram kadar kilo alması normaldir. Ancak her bebek farklıdır ve kilo alma hızları da farklılık gösterir. Bazı bebekler ilk ayda daha fazla kilo alırken, bazıları daha az kilo alabilir. Bu nedenle, bebeklerin sağlıklı bir şekilde büyüdüklerinden emin olmak için, doğumdan sonra düzenli kontroller yapılması önemlidir. Bebeklerin kilo alımı, sadece beslenmelerine bağlı değildir. Bebeğin doğru beslendiğinden emin olmak için, anne sütü veya mama miktarı, sıklığı ve veriliş şekli de önemlidir. Eğer anne sütü ile besleniyorlarsa, bebeğin yeterli miktarda süt emdiğinden ve emerken doğru pozisyonda olduğundan emin olunmalıdır. Mama ile besleniyorlarsa, mama miktarı ve veriliş sıklığı konusunda doktorun önerileri takip edilmelidir.


Bebek yağı, bebeklerin hassas cildi için geliştirilmiş bir üründür. Bebek yağı, genellikle mineral yağı, gliserin ve E vitamini içeren hafif bir yağdır ve bebeklerin cildini nemlendirir, yumuşatır ve korur. Bebek yağı, bebeklerin hassas cildi için oldukça faydalıdır. Cildi nemlendirir ve tahriş olmasını önleyerek bebeğin rahatlamasına yardımcı olur. Ayrıca bebeklerin cildini temizlemeye de yardımcı olabilir ve bebeğinizin sağlıklı bir cilde sahip olmasına yardımcı olabilir. Ancak, her bebek farklı olduğu için, bazı bebeklerde bebek yağı kullanımı ciltte tahrişe neden olabilir. Bu nedenle, yeni bir ürün kullanmadan önce, bebeğinizin cildi için uygun olduğundan emin olmak için doktorunuza danışmanız önerilir. Sonuç olarak, bebek yağı bebeklerin hassas cildi için faydalı bir üründür ve birçok ebeveyn tarafından kullanılmaktadır. Ancak, bebeğinizin cilt tipine göre kullanılmalı ve doktorunuza danışmanız önerilir.


Yeni doğan bir bebek, vücut ısısını düzenleme yeteneği henüz tam gelişmediği için dikkatli bir sıcaklık kontrolü gerektirir. Bebeğin oda sıcaklığına uygun bir şekilde giydirilmesi, onun sağlığını ve konforunu korumak için çok önemlidir. Bu makalede, bebeklerin odası sıcaklığına göre nasıl giydirilmesi gerektiği konusunda rehberlik edecek ve bebeğinizin rahatlığını sağlamak için dikkat etmeniz gereken faktörleri ele alacağız. 16-20 C (60-68 F): Bu sıcaklık aralığında, bebekler hafif giydirilmelidir. 21-24 C (70-75 F): Bu sıcaklık aralığında, bebekler orta kalınlıkta giydirilmelidir. 24 C ve üzeri (75 F+): Bu sıcaklık aralığında, bebekler hafif giydirilmelidir. Bebeğinizi giydirirken, vücut ısısını ayarlamak için katmanlı giydirme yöntemini kullanabilirsiniz. İlk katman, pamuklu bir bebeğin body'si veya iç çamaşırları olmalıdır. Bu malzeme bebek cildi için en uygunudur ve terlemeyi önler. Oda sıcaklığına bağlı olarak bebek için uygun bir orta katman seçmelisiniz. Eğer oda sıcaklığı düşükse, kalın bir pijama veya tulum kullanabilirsiniz. Daha sıcak bir odada ise hafif bir pijama yeterli olacaktır. Özellikle kış aylarında bebeklerinizi uyandırmadan sıcak tutmak için uyku tulumları veya zıbınlar kullanabilirsiniz. Bu, bebeğinizi battaniye veya yastık gibi gevşek örtülerle örtmekten daha güvenli bir seçenektir. Bebeğin başı için hafif bir şapka kullanmak, vücut ısısını korumaya yardımcı olabilir. Ayrıca, bebeğin ayaklarını sıcak tutmak için pamuklu çoraplar veya bebek patikleri kullanabilirsiniz. Bebeklerin rahatlığını sağlamak için gözlem yapmak önemlidir. Bebeğiniz sıcak mı soğuk mu hissediyor, huzursuz mu veya terli mi görünüyor? Bebeğinizin davranışlarını ve cilt rengini dikkatle izleyin ve ihtiyaçlarına göre giydirme ayarlamaları yapın. Bebeklerin oda sıcaklığına uygun bir şekilde giydirilmesi, onların sağlığını ve konforunu korumanın temel bir parçasıdır. Doğru giydirme, bebeğinizin vücut ısısını dengede tutacak ve rahat uyumasını sağlayacaktır. Ancak unutmayın ki her bebek farklıdır, bu nedenle bebeğinizin ihtiyaçlarına ve davranışlarına dikkat etmek her zaman önemlidir. Bebeğinizin sağlığı ve mutluluğu için doğru giydirme pratiği, onun güvende ve sıcak hissetmesini sağlayacaktır.


Bebeklerde gaz sancısı çok yaygın bir sorundur ve genellikle bebeğin huzursuzluğuna sebep olur. Bebeğinizin gazını çıkarmak için birkaç farklı yöntem deneyebilirsiniz. - Karnını Masaj Yapın: Bebeğinizin karnına hafifçe masaj yapmak, gazın çıkmasına yardımcı olabilir. Saat yönünde hafifçe dairesel hareketler yaparak bebeğinizi rahatlatabilirsiniz. - Bacaklarını Bisiklet Çevirin: Bebeğinizi sırt üstü yatırın ve bacaklarını hafifçe bükerek bisiklet hareketi yaptırın. Bu hareket, bebeğin bağırsaklarını harekete geçirerek gazın çıkmasına yardımcı olabilir. - Kucağınızda Sallayın: Bebeğinizi kucağınızda dik tutarak hafifçe sallayabilirsiniz. Bu, bebeğinizin gazını çıkarmasına ve rahatlamasına yardımcı olabilir. - Emziği Çıkartın: Bebeğinizin emziği varsa, emziği çıkardıktan sonra bebeğinizi kaldırarak hava almasını sağlayabilirsiniz. Bu, bebeğinizin gazının kolayca çıkmasına yardımcı olabilir. - Sıcak Bez Uygulayın: Bebeğinizin karnına sıcak bir bez uygulayarak onun rahatlamasına yardımcı olabilirsiniz. Bu, bebeğinizin bağırsaklarını rahatlatabilir ve gazın çıkmasını kolaylaştırabilir. Ancak, bebeğinizin gaz sancıları çok sık ve şiddetliyse, doktorunuza danışmanız önemlidir. Doktorunuz, bebeğinizin durumunu değerlendirerek uygun tedavi yöntemlerini önerir.


Bebeğinizi dik tutun: Bebeğinizi emzirirken veya beslerken mümkün olduğunca dik tutun. Bu, bebeğinize hava yutmasını önlemeye yardımcı olabilir. Karın masajı yapın: Bebeğinizin karın bölgesine hafifçe masaj yaparak gazın hareket etmesine yardımcı olabilirsiniz. Saat yönünde dairesel hareketler yapmak, gaz sancısını hafifletebilir. Sıcak bir bez veya ılık banyo: Bebeğinize sıcak bir bez veya ılık bir banyo yaparak kasları rahatlatabilir ve gazın doğal olarak hareket etmesine yardımcı olabilirsiniz. Bebeğinizin bacaklarını hareket ettirin: Bebeğinizin bacaklarını bisiklet sürüyormuş gibi hareket ettirerek gazın hareket etmesine yardımcı olabilirsiniz. Biberon meme seçimine dikkat edin: Bebeğiniz biberonla besleniyorsa, gaz oluşumunu azaltmak için doğru meme seçimine dikkat etmelisiniz. Yavaş akışlı meme kullanmak gazın yutulmasını önleyebilir. Eğer bebeğinizde gaz sancısı devam ediyorsa, doktorunuza danışmanız faydalı olabilir.


- İntrasellüler sıvı : Hücrelerin içindeki sıvıdır. Yaklaşık olarak vücuttaki toplam sıvının %60'ını oluşturur. - Ekstrasellüler sıvı : Hücrelerin dışındaki sıvıdır. Bu bölüm, iki alt bölüme ayrılır: a. İnterstisyel sıvı: Hücreler arasındaki sıvıdır ve yaklaşık olarak vücuttaki toplam sıvının %25'ini oluşturur. b. Plazma: Kanın sıvı kısmıdır ve yaklaşık olarak vücuttaki toplam sıvının %8'ini oluşturur. - Transsellüler sıvı: Vücudun diğer sıvı bölgeleridir. Bu sıvılar, beyin omurilik sıvısı, göz sıvısı, mide sıvısı, safra, idrar, ter ve diğer salgılar gibi çeşitli sıvıları içerir. Bu sıvı bölgeleri arasında sürekli bir dengede tutulur ve bu denge, elektrolitlerin ve diğer moleküllerin uygun oranlarda alınması ve atılması ile sağlanır. Bu sıvılar, vücudun sağlıklı bir şekilde çalışması için önemlidir ve su kaybı veya elektrolit dengesizlikleri gibi problemler, çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.


Bilimde nesnellik ; gerçekliği kanıtlanabilen, ölçülebilen ve geçerliliği herkesçe kabul edilen bilgilerdir. Bilimde öznellik ise; bilginin kişiye bağlı olarak değişebilmesidir. Bilimsel bilgi nesnel olmalıdır. Bilimsel bilgiyi araştıran bilim insanının beklentileri, eğitimi, tecrübeleri, önceki bilgileri, inançları birbirinden farklı olabilir. Bu durum bilim insanlarının probleme ve araştırmalara yaklaşımını, gözlemlerini, yorumlamalarını etkiler. Örneğin dünya nüfusunun artması, sanayi gelişiminin olumsuz etkileri ve fosil yakıtların kullanılması sonucunda atmosfere salınan karbondioksit miktarı gün geçtikçe artmaktadır. Bu problem, gerçekliği ölçülüp kanıtlanmış bir bilgi olduğu için nesnel özellik gösterir. Bu problemin çözümüne ise farklı coğrafyalarda yaşayan bilim insanları farklı şekillerde yaklaşmaktadır. Bazı bilim insanları yaptıkları çalışmalar sonucunda, bu problemin çözümü için en etkili yöntemin rüzgar enerjisi santrallerinin artırılması olduğunu belirtmişlerdir. Diğer bazı bilim insanları ise en etkili yöntemin güneş enerjisi panellerinin artırılması olduğu şeklinde açıklama yapmıştır. Küresel ısınma sonucu ortaya çıkan tarımdaki verimliliğin azalması sorununa bilim insanlarının farklı yaklaşımları örnek gösterilebilir. Bir grup bilim insanı GDO'lu ürünlerle çözüm yoluna giderken diğer bir grup ise bu durumun ileride sağlık sorunlarına neden olabileceğini belirtmiştir. Bilim nesnelliği hedeflese de bu örnekte olduğu gibi aynı konuda farklı yaklaşımlar ve yorumlar olabilmektedir.


Bilimsel çalışmalar, bilim insanları arasındaki bir bayrak yarışına benzetilebilir. Her bilim insanının yaptığı araştırma, aynı konuda yapılan diğer araştırmaları destekleyebilir, yeni bakış açıları oluşturabilir ya da öncekini bütünüyle değiştirebilir. Örneğin DNA molekülünün günümüzde kabul gören yapısının keşfi, birikimli ilerlemeye örnektir. Nükleik asitler ilk olarak 1870 yılında Friedrich Miescher tarafından iltihaplı hücrelerin çekirdeğinden ayrıştırılmıştır. Miescher, bu yapıları asidik özelliği gösterdiğinden dolayı nüklein olarak adlandırmıştır. 1919'da Phoebus Levene nükleotit birimlerini oluşturan baz, şeker ve fosfatı tanımlamıştır. 1953'te James Watson ve Francis Crick , DNA'nın bugün kabul gören yapısını öne sürmüşlerdir (Görsel 1.4). DNA'nın molekül yapısının keşfedilmesi sürecinde yeni teknolojik cihazlar kullanılmıştır. Her yeni teknoloji bir sonraki buluş için zemin hazırlamıştır. DNA teknolojisindeki gelişmeler sayesinde ilaç endüstrisinde, tarım alanında ve adli tıp alanında çok büyük buluşlar gerçekleştirilmiştir. Bilimsel bilgiler gelişen teknolojilerin sunduğu gözlemler ve var olan gözlemlerin yeniden yorumlanmasıyla değişebilir. Örneğin hücre zarının yapısını açıklayan ilk model Danielli ve Dawson tarafından ortaya konmuştur (Görsel 1.5). Ancak bu model hücre zarının yapısını ve zardan madde taşınmasını tam olarak açıklayamadığından bilim insanlarını yeni araştırmalara sevk etmiştir. Daha sonraki bilimsel çalışmalar sonucunda 1972 yılında S. J. Singer ve G. L. Nicolson tarafından akıcı-mozaik zar modeli geliştirilmiştir (Görsel 1.6). Böylece ortaya konulan birim zar modeli geçerliliğini yitirerek yerine akıcı-mozaik zar modeli gelmiştir.


Bilim tarihine yakından bakıldığında bilimin gelişmesinde bilim insanının kişisel özelliklerinin önemli olduğu görülmektedir. Bilim insanı; meraklı, şüpheci, akılcı, öngörülü ve iyi bir gözlemcidir. Hayal gücü gelişmiş, tarafsız ve açık fikirlidir. Fikirlerini söylemekten çekinmez. Bilimsel bir keşif çoğu zaman yeni ve farklı bir düşünme şeklini gerekli kılar. Bütün keşifler, dünyayı değiştiren icatlar hep merak ve hayal gücünün ürünüdür. Bilimin gelişmesinde rol oynayan insanların sürekli, doğrunun peşinde olduğu görülür. İbn-i Sina'nın Bilimi süsleyen doğruluktur. sözü bilim insanının çalışmalarını sürdürürken doğruluktan ayrılmaması gerektiğinin önemini vurgular. Bilim insanı her ne koşulda olursa olsun doğru söylemeli, araştırma sonuçlarını kendi öngördüğü şekilde olmasa bile kamuoyuna açıklamalıdır. Bilim insanlarının etik ilkelere uygun davranması, toplumun bilime ve bilim insanına güveni açısından önemlidir. Bilim insanının tarihsel ve toplumsal sorumluluğu vardır. Herkesten fazla toplumsal sorumluluk taşıdığından insanlık için durmadan çalışır, özveride bulunur. Kararlı, sebatlı ve sabırlıdır; çalışmalarını sonuca ulaşıncaya kadar sürdürür. Aziz Sancar bir röportajında Ne yaparsanız, iyi yapmaya çalışın, çalışmadan olmaz. Öğrenciyken günde 18 saat çalışırdım. Gecelerimi laboratuvarda geçirmişimdir. Çalışmaktan başka çare yoktur. Bu, vatan borcudur. diyerek çalışmanın önemini vurgulamıştır. DNA yapısının aydınlatılma öyküsü, bilim insanının kişilik özelliklerinin keşif sürecindeki etkisini göstermesi açısından iyi bir örnektir. Watson ve Crick'in DNA'nın İkili Sarmal yapısını keşfetmelerini sağlayan, Franklin'in X-ışını kırınımı tekniği ile çektiği DNA'nın kristal yapı fotoğrafı olmuştur. Franklin; meraklı, hayal gücü gelişmiş, açık fikirli ve çalışkan bir bilim insanıydı. Her bir DNA fotoğrafı için yaklaşık 100 saat X-ışınlarına maruz kalarak hasta olma pahasına sebatla çalışmıştır. Watson onun çalışkanlığını Hem ben hem Francis, Rosalind'in dürüstlüğünü ve soyluluğunu kabul ediyor, akıllı bir kadının bilim dünyasına kabul edilebilmek için verdiği mücadeleyi yıllar sonra da olsa kavrıyorduk. Rosalind'in örnek cesareti, kurtuluşu olamayacak derecede hasta olduğunu bildiği halde şikayet etmeyip ölümünden birkaç hafta öncesine kadar olağanüstü çalışmasını sürdürmesiyle hepimizi duygulandırdı. sözleriyle ifade etmiştir. Franklin'in kanser olmasının muhtemel sebebi X-ışını kristalografisi çalışmasını yaparken aşırı düzeyde radyasyona maruz kalmasıydı. Watson İkili Sarmal kitabının ön sözünde Bilim, dışarıdan insanların sandığı şekilde doğrudan ve mantıklı bir şekilde ilerlemez. Tam tersine, bilimin ileriye doğru adımları, çoğunlukla kişiliklerin ve kültürel geleneklerin rol oynadığı son derece insani olaylardır... diyerek bilimin gelişmesinde bilim insanlarının kişilik özelliklerinin önemini vurgulamıştır.


Bilim gelişigüzel bir çalışma değildir. Konusunu belirlemede, olayları incelemede çalışmalar titizlikle sürdürülür. Yöntem ve aşamaları önceden belirlenir. Farklı bilim dallarında kullanılan yöntem ve teknikler birbirinden farklılık gösterebilir. Biyoloji, kimya, fizik, mühendislik gibi doğa bilimlerinde; bilimsel araştırmalar gözleme ve ölçmeye dayanır. Tümdengelim; soyuttan somuta,genelden özele, bütünden parçaya doğru akıl yürütüp çıkarımlarda bulunma yöntemidir. Tümevarım ise somuttan soyuta, özelden genele, parçadan bütüne doğru akıl yürütme yöntemidir. Kısaca genel prensiplere dayanarak gözlemlerin açıklanmasına tümdengelim, gözlemlerden genel prensiplerin çıkarılmasına tümevarım denir. Gözlemlerin ve ölçümlerin tekrarlanabildiği, sayısal değerler içeren, objektif araştırma yöntemine nicel araştırma yöntemi denir. Nicel veriler; anketlerden, görüşmelerden, laboratuvar ortamında yapılan deneylerden ya da gözlemlerden elde edilir. Nicel araştırmalarda daha çok tümdengelim ilkesi hakimdir. Nitel araştırma yöntemi ise gözlem, görüşme ve doküman inceleme gibi nitel veri toplama tekniklerinin kullanıldığı, tümevarım ilkesinin hakim olduğu bir araştırma yöntemidir. Nitel araştırmalar, araştırmacının yaklaşımından etkilenir.