Tsukuba Üniversitesi Uluslarası Bütünleşik Uyku Tıbbı Enstitüsünde 63.sü düzenlenen seminerlerin konuğu Japonya ulusal orman ve orman ürünleri araştırma ajansından Dr. Emi Morita'ydı. Dr. Morita şu aralar ormanda yürüyüş veya gezinti yapmanın sağlık üzerindeki etkilerini inceliyor. İlgilendiği konular arasında toplumlarda görülen hastalıkların nedenlerinin yanı sıra bu hastalıkların farklı bireyler üzerindeki etkileri yer almakta. Bununla birlikte Dr. Morita, uyku ve hastalıklar arasındaki bağlantıyı da araştırmalarında irdeliyor. Özellikle bilişsel sağlığımız ve iş performansımımız uyku kalitemizle yakından ilişkili. Dolayısıyla araştırmacılar uzun yıllar sağlıklı uyku süresi üzerinde literatürde önemli araştırmalar yayınladılar. Her ne kadar genel yargı yetişkin bir bireyde sağlıklı uyku süresinin 7-8 saat olması gerektiği yönünde ise de Dr. Morita, genetik çeşitliliğin sağlıklı uyku süresi üzerinde değişime neden olabileceğini belirtiyor. Özellikle kalitesiz kısa süreli uykunun (6 saatten az) 60 yaş üstü bireylerde yaşam süresini azalttığına yönelik bulgular ile birlikte bu bireylerin kanser, kalp ve damar hastalıklarına yakalanma oranının da arttığı yönünde bilgiler paylaşan Dr. Morita aynı zamanda bireyler arasındaki genetik farklılıkların kaliteli bir uykunun hangi sürelerde elde edilebileceği bakımından çeşitlilik teşkil ettiğini belirtti. Kısa süreli uyku (6 saatten az) ve uzun süreli uyku (9 saatten fazla) eğer kaliteli bir uykuya neden olmuyorsa eşit oranda bireyde çeşitli sağlık bozukluğuna neden olduğu da raporlarda net bir şekilde görülüyor. Dolayısıyla uyku sürenizden daha çok uyku kalitenizin sağlık açısından önemli olduğu ortaya çıkıyor.


Uyku; her canlının sahip olduğu en temel biyolojik davranışlardan biridir. Bazı canlılar karanlıkta uykuya dalarken, bazı canlılar ise aydınlıkta uykuya dalarlar. Bazen bir saniye uyuyabilen canlıların varlığını öğrenebilir, bazense aylarca uykuda geçiren canlıların olduğunu duyarsınız. Her gece yaptığımız bu temel davranışın aslında ne olduğunu, niçin yaptığımızı çoğunlukla uyku ile ilgili problemlerimiz baş göstermeye başlamayana kadar düşünmeyiz. Problemlerimiz ile birlikte neden uyuyamadığımız veya neden hep uyumak istediğimizi, uyanık kalamadığımızı sorgulamaya başlarız. Bu hususları uzun yıllardır uyku nörobilimcileri de merak etmekte, sorgulamakta ve cevaplar alabilmek için çalışmalar yapmaktadır. İnsanlar karanlıkta uykuya dalan canlılar grubunda yer almaktadır. Bundan yüzyıllar yıl öncesinde Thomas Edison'ın ampülü bulmadan önceki zamanlardaki insanlar; güneşin ışıkları ile uyanır, batması ile de uykuya dalarlardı. Günümüzde aydınlatma sistemleri ve teknolojileri ile karanlığın hükümdarlığına son vermiş insanoğlu gelişen teknolojilerle inşaa ettiği hiç uyumayan metropollerde normalde sağlıklı bir uyku için gerekli olan en önemli faktör karanlığı artık dilediği gibi kontrol altına alabiliyor. Bu gelişme uyku alışkanlıklarımızın değişmesine neden olmuş ve bizleri sağlıklı bir uykuyu arar hale getirmiştir. Evet, yanlış okumadığınız uyku kazanılabilen ve değiştirilebilen bir alışkanlıktır. Bu konuda beynimizin değişen sinyalleri işleyip uykuyu bu uyarıcalara göre adapte ettiği son çalışmalarda ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte internet teknolojileri, sohbetler, modern insanın iş yükünü karanlığa taşıması, gece uzun daha çalışırım anlayışlarının oluşması bu en önemli yaşam davranışı olan uykunun haklarını gasp etmiş ve uykuyu bizlere küstürmüştür. Halbuki uyku engellenmemesi ve ondan kaçınılmaması gereken en önemli sağlık parametrelerimizden biridir. Bugün hiç kimse kan dolaşımımı engelleyeyim diye düşünmez ama söz konusu uyku olunca sanki vakit kaybımış gibi çoğunluğumuz onu engellemek için kafein, kahve, sigara ile uyarıcalar gönderip bu en önemli hayati davranışımızı sekteye uğratmaktan hiç çekinmeyiz. Veriler gösteriyor ki gençlik çağında bulunan bir bireyin ortalama 8 saatlik bir uykuya ihtiyacı bulunmaktadır. Bundan 100 yıl önce yetişkinlik öncesi insanlar yaklaşık 9 saatlik uyku uyurken bu süre günümüzde 6,5 hatta 5 saate düşmüş durumda, üstelik düzenli olarak da değil. Bu bir genç için beynin kendi ihtiyacını karşılaması adına yeterli olamayacak düzeyde bir süre. Sonuç olarak tüm bu engellemeler, gün içerisinde halsizlik, uykusuzluk, dikkatsizlik, hafıza kaybı problemlerine neden olmaktadır. Yapılan gözlemlerde Amerika'da her yıl otobanda 100.000'den fazla kazanın uykusuzluğa bağlı dikkatsizlikten kaynaklandığı ortaya çıkmıştır. Yakın zamanda yapılan bir çalışmada, beyinde uykudan sorumlu bölgelerin ve hücrelerin varlığına rastlanıldı dahası bu sistemlerin nasıl uyku oluşturduğu da çözüldü.2 Kahve, sigara gibi kafein ve nikotin içeren ürünlerin uykuyu tetikleyen molekülleri beyinde engellediği ve beynin uyanık kalmasını sağladıkları ortaya çıktı. Doğal olarak beyin bir kez bu maddelere alıştırıldı mı beyine her gelen uyku ve yorgunluk mesajında kendinizi iyi hissedebilmek adına refleksel olarak bu ürünleri tüketme isteği oluşuyor. Bu bir süre sizin kendinizi iyi hissetmenizi sağlasa da sonuç olarak bu da uykusuzluğunuzun giderek kronik hale gelmesine neden oluyor. Bu durumdan çıkabilmek için de uyku ilaçlarına, alkole başvuruluyor ve bu, bireyleri doğal uyku kalitesinden uzak ne kadar uyulursa uyunsun halsiz hissedeceği bir sürece itiyor. Halbuki bu maddelerin oluşturduğu uyku asla doğal bir uykunun yerini tutamaz. Bireysel ve toplumsal stresler, internet ve iletişim teknolojileri, modern insanı bekleyen onlarca iş yükü derken farkında olmadan sağlıklı bir hayat için vazgeçilmez olan uykumuzu kaybetmeye veya kalitesizleşen bir uyku çemberine düşmeye başlıyoruz. Son zamanlara araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalar gösteriyor ki uyku alışkanlıklarını düzensizleştiren bireylerde konsantrasyon ve dikkat eksikliği, sağlıklı düşünememe gibi bilinçsel problemlerin yanında bağışıklık sistemlerinin zayıflaması, obezite, diyabet, kalp ve damar hastalıkları hatta kanser risklerinin arttığı görülmüştür. Araştırmacılar modern çağ insanının tüm problemlerinin altında uykusuzluğun ve uyku alışkanlıklarının düzensizleştirilmesinin önemli rol oynadığını düşünmekteler. Tsukuba Üniversitesi Uluslararası bütünleştirici uyku tıbbı enstitüsünün ev sahipliği yaptığı seminerde konuşma yapan Kanada Dalhousie Üniversitesi'nden Dr. Kazue Semba uykusuzluğun günümüzde gittikçe kronikleşmeye başladığını ve bu gerçeğin kendilerini kronik uykusuzluk problemlerini anlamak için fare deneyleri dizayn etmeye ittiğinden bahsetti. Farelerin gündüz uyuyup, gece uyanık olan canlılar olması sebebi ile deneyleri bu gerçeğe uygun gerçekleştiren Dr. Semba ve ekibi bir takım stres faktörleri ile uzun süre fareleri uykusuz bırakarak onların belli bir süre sonra kronik uykusuzluk problemi oluşturmasını sağladılar. Farelerin tekrar uyku düzenini sağlamak için yapılan müdahalelerde fareler her ne kadar uykuya dalıp uyku sürelerinin uzatmaları sağlansa da uyku kalitesinin maalesef eski düzeye gelmediğini gözlemleniyor.3,4 Yaptıkları çalışmalarda uykusuzluğu alışkanlık haline getirmiş bireylerin uyumayı başarsalar da uzun bir süre eski uyku kalitelerini yakalayamadıklarını gösteriyor. Bununla birlikte halk arasında pinikleme olarak da bilinen mikro uykunun beyindeki sinir proteinlerinin etkileşiminin doğal bir sonucu olduğu da düşünülmektedir. Ayrıca sağlıklı bir uyku için uyulunan yerin de etkisi vardır. Genel olarak yeterince karanlık, serin ve iyi bir yatağın uyku kalitesini artırıcı etki yaptığı gözlemlenmiştir. Dikkat edilmesi gereken husus ise çok uzun saatleri uykuda geçirmek kaliteli bir uyku anlamına gelmediği gibi negatif etkiler doğuracak bir sürece sizi götürebilir. Sonuç olarak, Uyku en az kan dolaşımımız kadar ihtiyaç duyduğumuz sağlıklı yaşam faktörlerimizden biridir. Sağlıklı uyku beyne öğretilen bir adaptasyon ve alışkanlıktır. Uykunuzu hafife almayın eğer uyuma ihtiyacınız varsa uyuyun, onu engellemeye çalışmayın zira uykuyu engelleyerek yaptıklarınızı sonra da yapabilirsiniz fakat uyku alışkanlığınızı bozup onu kendinize küstürürseniz bir daha onu çok ararsınız. 2: Lazarus M, Shen HY, Cherasse Y et all. Arousal effect of caffeine depends on adenosine A2A receptors in the shell of the nucleus accumbens. J Neurosci. 2011 Jul 6;31(27):10067-75. doi: 10.1523/JNEUROSCI.6730-10.2011. Bu uyku düzeni fareler üzerinde deneyden sonra insanlara nispet edilmesi beni çokta açmadı. Tarihimize baktığımızda ise insanların karnlık düştüğünde uyuyub sabahlarda uyanmasının pek de doğru olmadığını dülünüyorum. İnsan doğmasından sonrakı bebek uyuması sonra büyüdükce uykunun kısalması uykunun geçmişimizin uykusunun takip ettiğimizin göstergesidir.


Araştırmalarda kemik iliği bağışlayıcısının uykusuzluğu, iliğin alıcının istenilen bölgesine ulaşması kabiliyeti acısından olumsuz etkileri olduğu gözlemlendi. Araştırma her ne kadar laboratuvar fareleri üzerinde yapılmış olsa da insan kemik iliği nakillerinde de benzer sonuçlar vereceği düşünülüyor. Bu tedavi yönteminin binlerce bağışıklık hastasının tedavisinde kullanıldığı düşünüldüğünde bu bulguların önemli sonuçlar doğuracağı düşünülüyor. Deneylerde ilik bağışı yapan farelerin sadece 4 saat uykusuz kalmalarının; iliğin alıcının doğru kemik dokusuna ulaşması oranını yarı yarıya düşürdüğü belirlendi. Kemik iliği bağışlayıcısının uykusuzluğun telafi edilmesi ile bu olumsuz etkinin giderildiği de gözlemlendi. Araştırma ekibi dört saat uykusuz bırakılan fare grubu ile normal uykusunu almış fare grubundan kemik ilikleri alıp, hasta olan 12 fareye naklettiler. Nakilden 8 ve 16 hafta sonra uykusunu almış farelerden transfer edilen kemik iliklerinin alıcıda myeloid hücreleri oluşturma oranı yüzde 26 iken, uykusuz bırakılan farelerden alınan iliklerin bu hücreleri oluşturma oranları yüzde 12 olarak belirlendi. Bununla beraber nakledilen iliklerin kandan kemiğe ilk 12 saatte geçme oranlarda uykusunu almış farelerden alınan iliklerde yüzde 3,3 iken uykusuz bırakılan farelerin iliklerinin kandan kemiğe geçme oranı ise yüzde 1,7 olarak belirleniyor. Tüm canlıların bu hücreleri taşıdığı dikkat alındığında uykusuzluğun hücreler ve bağışıklık üzerinde daha ne gibi komplikasyona neden olduğu ise henüz bilinmiyor. Bilinen tek gerçekse uykusuzluğun telafisinde bu olumsuz etkilerin giderilebileceğinin olmasıdır. - Rolls A, Pang W, Ibarra I, Colas D, Bonnavion p, Korin B, et al. Sleep disruption impairs haematopoietic stem cell transplantation in mice. Nature Communications. 2015.


Roketler aşağıdaki videolarda göründüğü üzere güvenli bir yükseklikte görevini tamamlayıp uzay mekiğinden ayrılıyor daha sonra düşüş esnasında üzerlerine yerleştirilmiş bir paraşüt sistemleri ile tekrar kullanılmak üzere güvenli bir şekilde yeryüzüne indiriltiliyor. Büyük cüsseli olan uzay mekiğinin üzerine tutunduğu sisteme sıvı hidrojen ve oksijen sağlayan tank ise, mekik yörüngeye oturduğunda güvenli bir şekilde sistemden ayrılıyor ve atmosfere oradan da yeryüzüne doğru seyahati başlıyor. Ama bu tankların sonu maalesef roketler gibi iyi değil. Çünkü tanklar aynı büyük meteorların atmosferde parçalanma süreci gibi yüksek sıcaklık ve atmosfer sürtünmesinden dolayı parçalanma sürecine giriyor. Tanktan geriye kalan ufak parçacıklar ise Pasifik veya Hint okyanusuna düşüyor. Aşağıdaki videolarda bu süreçleri görebilirsiniz.


İngilizce Datacenter, Türkçe makul karşılığı ile Verimerkezi, İnternetin en büyük özelliği olan bilgiye kolay ulaşım için olmazsa olmaz bir kavram. Sunucuların barındırıldığı, sunucu oteli olarak da özetlenebilecek bu ortamları oldukça basitçe tanımlamaya çalışalım. İnternet, birçok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu, Bu ağı, trenyolu ağına benzetmek çok da yanlış olmaz. Ulaşmak istediğiniz yerlere daha önceden döşenmiş raylar üzerinden ilerlediğinizi, belirli noktalardaki makaslar ile de yönünüzü değiştirebildiğinizi düşünün. Diğerleri ile karşılaşmak için öncelikle bir trene , döşenmiş bir ray sistemine ihtiyacınız var. Hızlı/son model bir tren ve iyi döşenmiş bir ray sistemine sahip olduğumuzu düşünelim. Bu durumda artık özgürce diğer trenlerle bağlantı sağlayabiliyoruz. Bu buluşmalar bir saat-tarih doğrultusunda olabiliyor, bir çok bilgiye ulaşmak için, bir çok trenle bağlantılar kurmamız ve bu buluşmalarda zamanlamayı iyi ayarlamamız gerekiyor. Eğer zamanlamayı ayarlayamazsak diğer treni yakalayamıyoruz. Ve işte depolama ve zaman sorunu olmaksınız her daim veriye ulaşılabilmesi için trenleri birbirine bağlayan rayların kenarında kurulmuş bu istasyonlara Verimerkezi diyoruz. İnternetin oluşumu sonrası bir ihtiyaç haline gelen verimerkezi olgusu son kullanıcı tarafından çok da bilinmiyor olsa da, sistemin düzgün işleyebilmesi için olmazsa olmaz bir sistem bileşeni. Sistemin tüm içeriğinin depolandığı olmadan bir internet bağlantısı sahibi olmak son kullanıcı için çok da eğlenceli ve anlamlı olmasa gerek? İnternete bağlı olduğunuzu ama dilediğiniz an dilediğiniz sayıda video izleyemediğinizi, müzik dinleyemediğinizi, bilgiye ulaşmak için sadece diğerlerinin numaralarını bilmek zorunda olduğunuzu ve onların arşivleri kadar yeni bilgiden istifade ettiğinizi düşünün.


Geçtiğimiz günlerde Nature Communication'da yayınlanan bir çalışmada The Scripps Research Institute 'den araştırmacılar bağırsaklarda yağ yakımından sorumlu olan bir beyin hormonunu aydınlattılar. Beyinde önemli rolleri olan seretonin hormonunun vücutta yağ yakımını kontrol ettiği önceki çalışmalarda aydınlatılmıştı. Fakat şu ana kadar bu mekanizmanın nasıl çalıştığı konusunda herhangi bir kesinlik yoktu. Bu soruya cevap bulabilmek için biyoloji ve genetik çalışmalarında sıklıkla kullanılan bir solucan olan C.elegans üzerinde araştırmacılar gen tarama çalışması yaptılar. Çalışmanın amacı hangi genin eksikliğinde beynin yağ yakım fonksiyonunun işlevsiz hale geleceğini belirlemekti. Sonuçlar gösterdi ki FLP-7 geni, yağ yakımını kontrol eden beyin hormonunun işlerlik kazanmasını sağlıyor. İlginçtir ki seksen yıl önce bu genin memelilerdeki eşleniği olan Tachykin proteinin domuz bağırsaklarındaki kas kasılmalarından sorumlu olduğu tespit edilmişti. Fakat günümüze kadar bilim insanları yağların yakımın da beyin ve bağırsaklar arasındaki bağlantıyı aydınlatamamıştı. Çalışmaların ilerleyen safhalarında, araştırmacılar serotonin ve FLP-7 arasındaki ilişkiyi incelediler. Sonuç olarak görüldü ki beyinde serotonin hormonunun artışına paralel olarak sinirlerde FLP-7 proteininde salgılandığı ve ilerleyen süreçte bu proteinin dolaşım sistemine karışarak bağırsaklarda yağ yakımını başlattığı belirlendi. Özet olarak vücuttaki besin durumuna göre beynin salgıladığı seretonin hormonu, bağlantılı olarak FLP-7'ninde salgılamasını sağlıyor. FLP-7 işlemin ilerleyen sürecinde bağırsak reseptörlerini uyararak yağların yakılıp enerjiye dönüştürmesini gerçekleştiriyor. Buna ek olarak, araştırmacılar genetik müdahaleler ile FLP-7'nin fazla miktarda salgılanmasının solucanlar üzerinde nasıl bir etki yaptığını da incelediler. Bu testler ile FLP-7'nin fazla salgılanmasının bağırsaklarda yağ yakımı artırması dışında yeme alışkanlıkları üzerinde herhangi bir yan etkisinin olmadığı da aydınlatıldı. Bu buluşun ilerleyen süreçlerde obezite ile mücadele önemli tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine öncülük edeceği düşünülüyor. - Lavinia Palamiuc, et al. A tachykinin-like neuroendocrine signalling axis couples central serotonin action and nutrient sensing with peripheral lipid metabolism. NatureCommunications, 2017; 8: 14237 DOI: 1038/ncomms14237


Dijital teknolojilerdeki hızlı gelişmeler hiç şüphesiz önümüzdeki çağın en önemli aktörü olacaktır. Bu gelişmelerden çok daha önemli bir gelişme var ki yeni bir çağın habercisi niteliğinde: Bu, sentetik biyolojiden başkası değil. Bu alandaki potansiyelin çok iyi farkında olan biyoloji araştırmacılarının yanı sıra artık toplumlarında bizleri neler beklediğini öğrenmesinin vakti geldi. Peki Sentetik Biyoloji nedir? Doğrusu birçok alanı bir araya getirmesi bakımından cevaplanması kolay olmayan bir soru. Örneğin bir mühendis için mühendislik becerilerinin biyolojik sistemlere uygulanması olarak tanımlayabiliriz. Biyolojik hayat, kompleks ve bir o kadar da güzel bir dünya barındırır. Halen tam anlamıyla yaşamın kökenine ulaşamamış olsak da bu kökenin en önemli yapı taşı olan hücrelerin dünyasına gelişen görüntüleme teknolojileri sayesinde seyahat edebiliyor ve onlara bir takım değişiklikler kazandırabiliyoruz. Aslında her hücre kendi içinde bir dünya barındırıyor ve herşeyin mükemmel biçimde işlenmesine yönelik çalışmalarını aralıksız sürdürüyor. Onları anladıkça hayatın kalitesini artırabilir ve yaşamımızı daha da geliştirebiliriz. SenBio'nun güzelliği modern dünyamızda bu hücreleri kullanarak sürdürülebilir enerji, biyolojik yenilenme, moleküler ilaçlar ve kaliteli malzemeler üretme olanağını bizlere sağlayarak bir çok problemin çözümünü sağlamasıdır. İlk sentetik canlıyı laboratuvar ortamında üreten Dr. Venter ve ekibinin çalışmaları bu alandaki en göz alıcı gelişme olarak görülüyor. Dr. Venter ve arkadaşları her ne kadar da yeni bir canlı üretmemiş olsa da laboratuvar ortamında bir bakteriyi kromozom aktarma yöntemi ile başka bir tür bakteriye dönüştürmeye başardılar. Bu başarı sadece DNA'nın kalıtım ve evrimin bir unsuru olup olmadığı konusundaki tartışmaları tekrar alevlendirdi. Bu tartışmaları sonlandırmak için Dr. Pinheiro ve arkadaşları doğal olmayan genetik materyallerin uygulamaları üzerine çalışıyor. Biyolojinin kompleksliği her zaman bizler için aşılması zor bir engel olmuştur. SenBio alanında çalışan bilim insanları bilginin her yerde uygulanabilir olmasının öneminin farkındalar. Bu sebeple yapılan çalışmalara bir standart getirip her laboratuvarın bu çalışmaları tekrarlayabilecek duruma gelmesi için çaba sarf ediyorlar. Uluslararası genetik mühendisliği araçları biyoloji parçalarını standart hale getirip Lego parçalarını inşa eder gibi DNA'yı inşa edebilmenizi sağlayan programlar sunuyorlar. İngiliz menşeli Synthace firması ise biyolojik sistemleri bir program aracılığı ile standart hale getirip daha iyi anlaşılmasını sağlıyor. Standartlaştırma çalışmaları biyoloji endüstrisinin gelişimine önemli ivme kazandırıyor. Sentetik biyolojideki gelişmeler bu alandaki şirket sayılarında son zamanlarda inanılmaz bir artışa neden oldu. Biyolojik araçları kullanarak günlük hayattaki bir çok probleme çözüm üretme yarışı yaşanmakta. Özellikle, enerji, su ve kimyasallar bakımından sürdürülebilir çözümler üreten şirketlerin büyüme hızı göz kamaştırıcı. Bu alandaki en çılgın fikirlerden biri de yakın bir gelecekte ışıma yapan bitkiler ile elektrikli aydınlatmaların tarih olacağıdır. Her geçen yıl bir çok alandan insanları bir araya getiren yarışmalar düzenlenip sentetik biyoloji alanında yeni fikirlerin gün yüzüne çıkarıp, günlük hayata uygulanması hususunda mesafeler kat ediliyor. Yakın bir gelecekte Sentetik Biyoloji ürünleri ile içli dışlı olmaya hazır olun.


Kadavralar organ bekleyen hastalar için uzun yıllardır umut ışığı. Şimdilerde ise kadavralar kök hücre transferi bekleyen hastalar için de umut ışığı olmaya başlıyor. Kişinin ölümünü takiben beş gün içerisinde kemik iliğinden canlı kök hücreler elde edildi. Bu sayede kök hücre tedavisi süren hastalar için yeni bir kaynak oluşturulmuş olunacağı belirtiliyor. İnsan kemik iliklerinde mezenkimal kök hücreler bulunmaktadır. Bu kök hücreler kıkırdak, kemik ve yağ dokusuna dönüşebilecek özelliklere sahiplerdir. MSCs'ler enjekte edildiği ortamda bulunan hücre tiplerine bağlı olarak gelişimini tamamlarlar. Örneğin kronik kalp problemleri olan hastaların hasarlı kalp dokuları yerine bu hücreler enjekte edilerek sağlıklı kalp dokularının oluşturulması sağlanabilinir. Diğer doku transferlerinden farklı olarak MSCs'ler vücudun bağışıklık sistemi tarafından reddedilmiyor. Dolayısıyla ölümcül lösemi saldırılarına maruz kalan çocukların tedavisinde de bu kök hücreler kullanılabiliniyor. Yeteri sayıda kök hücrenin canlı bir organizmadan alınması için çok sayıda farklı hücrelerinden alınması gerek. Bu işlem de kişiler için tehlikeli boyutlarda olabiliyor. Bilim adamları bu kök hücreleri kadavralardan elde edebilir miyiz? diye araştırdılar. MSCs'lerin diğer hücrelere göre çok daha düşük miktarda oksijenli ortamda bir süre daha yaşayabilmesi bu işlemi mümkün kılıyordu. Araştırmacılar kadavraların parmak kemiklerinden elde ettikleri kök hücreleri laboratuar ortamında gelişip kıkırdak ve yağ hücrelerine dönüşümü sağladılar. Şimdilerde ise bu kök hücreleri sinir ve bağırsak hücrelerine dönüştürmeye çalışıyorlar. Araştırma ekibinden D'lppolito; canlı organizmalardan alınan sınırlı sayıda hücreye nazaran kadavralardan alınan milyarca hücre ile daha etkili sayıda kök hücre elde ettiklerini belirtiyor. Stokholm'da rejeneratif tıp araştırmacısı olan Pablo Macchiarini ise ölüm nedeniyle vücuda yayılan bir takım salgıların ve ani sıcaklı düşüşünün kök hücreleri de etkileyebileceği ve bunların tam sağlıklı şekilde kaldığını söyleyebilmek için araştırmaların sürdürülmesi gerektiğini belirterek olaya biraz daha temkinli yaklaşıyor. Çeşitli yaralanmalar sonucu bir takım göz problemleri yaşayan hastalar için taze kadavralardan korneal kök hücreleri hali hazırda alınıp kullanılmakta. University of College Londan'dan Chris Mason ise canlı organizmalardan kullanılacak korneal kök hücrelerin bu tip tedaviler için daha mantıklı ve sürekli olacağını zira kadavraların alınacak kök hücrelerin eninde sonunda biteceğini belirtmekte. Merhaba Nihan Hanım, benim anladığım kadarı ile bireyin ölümünden sadece beş gün sonrasına kadar sağlıklı kök hücreler elde edilebiliniyor. Sonraki günlerde kök hücreler oksijensiz ortama daha fazla dayanamıyor. Dolayısıyla araştırmacılar 5 gün içerisinde kadavralardan elde edebilecekleri tüm kök hücreleri depoluyorlar. Ama canlı organizmada kök hücre üretim mekanizmaları işlevsel halde olduğundan kadavralardakine benzer bir sınırlama söz konusu olmuyor. İlginiz için teşekkürler.


Temel bilimler enstitüsü , Profesör Heo önderliğinde bir grup araştırmacının optogenetik alanı içerisinde ışıkla hücre yüzeylerindeki özel algılayıcıları kontrol etmemizi sağlayan yeni bir teknoloji keşfettiklerini duyurdu. Bu yeni teknolojinin adını OptoTrk koyan araştırmacılar bu teknik ile sinir hücrelerinin farklılaşmasını yönlendirmeyi başardılar. OptoTrk teknolojisinin en önemli özelliği başka hiç bir şeye ihtiyaç duymadan sadece ışık ile nöronal fonksiyonları aktif edilebilmesidir. Mavi ışık dalgası ile aktif edilen algılacılar ile hem sinir hücrelerinin büyümesi hemde farklılaşması hücre içi sinyallerin düzenlenmesi ile sağlanıldı. Bu teknoloji geliştirilmeden önce araştırmacılar yaygın olarak doğal moleküler veya agonistleri kullanarak özel olarak algılayıcı aktivitelerini kontrol ediyorlardı. Fakat, zaman-yer kombinasyonu bu klasik yöntemler ile sağlanamadığı gibi kullanılan moleküllerin algılayıcılara bağlanmasıda zaman alıyordu. Bu hücreler arası dinamik ağın iyi anlaşılması açısından sınırlamalar oluşturuyordu. Araştırmacılar bu sınırlamalar ile baş edebilmek için optogenetiği kullanarak yeni bir teknoloji geliştirmeyi başardılar. Günümüzde optogenetik teknikler biyolojik bilimlerdeki bir çok araştırmacının dikkatini çekmektedir. Bu yöntem bitki ve mikroorganizmalarda ışığa karşı duyarlı olan proteinlerin, insan veya hayvan hücrelerinde üretilmesi ile hücreleri yalnızca bir ışık dalgası ile kontrol edebilme imkanını sağlıyor. Araştırmaların başında bulunan Profesör Heo, geliştirilen OptoTrk teknolojileri kullanarak bir çok fare modeli üzerinde çalışmalar yapıldığını ve bunun sinirbilimlerine önemli katkılar sağlayacağını belirtiyor. Bu sayede mevcut sınırlı tekniklerin cevap olamadığı kompleks sinir ağlarının ve fonksiyonlarının aydınlatılabilineceği belirtiliyor.


Yeni yöntem ile bilim adamları çoklu genleri özel yerlere ekleyebilirken, kusurlu genlerin de silinmesini sağlayabiliyorlar. MIT ve Rockelfeller Üniversitesi'nden araştırmacılar yeni bir teknik geliştirerek canlı hücrelerinin genetik kodunu başarılı şekilde değiştirirken, kusurlu genlerin silinmesini de başardılar. Araştırmacılar, bu sayede bakteriler üzerinden gerekli genetik değişimleri yaparak biyo-yakıt üretimini sağlanabilineceğini ve bunu yanı sıra çeşitli hastalıkların model organizmaların genetik kodlarının değiştirilmesi ile gözlemleyerek bu hastalıklara çözümler bulunacağını, yeni terapiler ve farklı tedaviler geliştirileceğini düşünüyorlar. Araştırmacılar bu yeni teknik sayesinde bir bakterinin normalde virüslere karşı direnç gösteren protein yapısını da değiştirdiler. Çalışmanın başında bulunan MIT'de beyin ve bilişsel bilimler profesörü olan Feng Zhang, Bu yeni teknik ile birçok gen bölgesini değiştirileceğini ve yaptıkları bu gen eklemelerini kontrol edebileceklerini belirtiyor. Ayrıca, Prof. Zhang ihtiyaç duyulacak her türlü gen mühendisliğinin bu sayede genler eklenerek veya gen bölgelerinde değişimler yapılarak geliştirileceğini belirtiyor. Ekip bu yeni tekniği geçtiğimiz günlerde Science dergisinin internet basımında yayınladı. İlk olarak 1980'li yıllarda bir fareye küçük bir DNA parçasının eklenmesi ile başlayan genetiği değiştirilmiş organizmalar serüveni daha sonra bu fareler üzerinde bir takım insan hastalıkların çalışılması ile devam etti. O zamanlar DNA'ya rastlantısal olarak eklemeler yapılıyor ve hedeflenen bölgeye tam olarak gerekli değişimler sağlanılamıyordu. Son yıllarda bilim adamları gen eklenme ile ilgili problemlerin çözümü için yoğun şekilde çalışıyor. Bu çalışmaların birinde homolog rekombinasyon adı verilen bir teknik geliştirildi. Bu teknikte özel olarak belirlenen gen, tüm gen bölgesi içerisinde belirlenen hedefe eklenmesi sağlanılıyordu. Fakat bu yöntemin başarısı istenilen düzeyde olamadı. Araştırmacılar bunun nedeninin normal hücrelerde doğal rekombinasyon işlemlerinin çok sık olmamasından dolayı olduğunu düşünüyorlar. Son yıllarda biyologlar bu problemi çözebilmek için bu işleme nükleaz adı verilen enzim takviyesini yapılmasının etkili olduğunu keşfettiler. Bu enzim tüm DNA'daki özellikli bölgeleri keserek eklenecek gen parçasının daha hızlı bir şekilde hedefe ulaşmasını sağlıyordu. Fakat bu özellikli bölgelerin DNA'da çok olması nedeni ile bu işlemde çok fazla kullanışlı olamamış. Ayrıca bu çözüm işlemin maliyetini yükseltmesi sebebi ile de akıllarda soru işareti olarak kalmıştır. Kompleks bir enzim olan ve transkripsiyon aktivatörü olarak görev yapan TALENs adı verilen özel bir nükleaz enzimi de kullanılmaktadır. Ama bunun da maliyeti çok fazla olması araştırmacıları düşündürtmekteydi. Prof. Zhang geliştirdikleri yeni yöntemin daha bir arkadaş yanlısı, ucuz ve güvenlikli olduğunu belirtiyor. Yöntem genel hatları ile doğal yollar ile oluşturulan bakteri RNA-protein yapısının spinal bir virüs DNA'sını tanıması kapsamında. Araştırmacıların oluşturduğu gen ekleme kompleksi içerisinde RNA sekanslarına bağlı cas9 adı verilen özel bir nükleaz enzimi içermekte. Bu enzim özel olarak hedeflenen bölgeyi keserek yeni genlerin istenilen hedefe eklenmesini sağlıyor. İşin güzel tarafı eğer gen dizisi hedeflenen diziden farklı ise cas9 adı verilen bu özel nükleaz enzimi aktif olmayarak yanlış bir eklemeyi de önlüyor. Bu yeni yöntemin sağlayacağı potansiyel uygulamalar ile Huntington hastalığı gibi genetik kaynaklı hastalıkların modellenmelerinin yapılabilineceğini ve bu sayede bu hastalıkların çözümüne yönelik daha etkili tedavi yöntemlerinin geliştirilebilineceği belirtiliyor. Bu yöntem sayesinde yine HIV virüsüne karşı etkin bağışıklık hücreleri geliştirilebilineceğini ve bunun yanı sıra, yeni yöntemin kök hücrelerde laboratuar koşullarından gerekli değişiklikler yapılmasını mümkün kılarak birçok hastalığın tedavisi için yeni umut ışığı olunacağı da belirtilmekte. Sitenizi ilgiyle takip ediyorum. Hastalıkların kesin çözümünün sağlanması için beyaz saraya bir dilekçe yazdım. 100000 imzaya ihtiyaç var. Link güvenli ve resmidir. Lütfen imzalayıp paylaşarak destek olunuz.