Uzun bir aradan sonra tekrar merhaba... Sosyal medya üzerinden ve e-postalarla başıma bir şey gelip gelmediğini merak edenler çıkınca bilimi mi beni mi merak ediyorlar diye sormadan edemedim. Gökbilim, Astronomi Diyarı'nın uyku döneminde beklemedi, yeni keşif ve çalışmalar gerçekleşti. Bunlardan bazıları ise oldukça merak uyandırıcı oldu. Gelin tatil dönüşü bunlardan bazılarını hatırlayalım. Böylece sitenin yayın hayatına kısa bir aradan sonra devam edeceği müjdesini vermiş olalım. Tabi ilgilenenlere... Uyku döneminde İlk akla gelenler... Satürn'de Yeni Uydular Güneş sistemindeki en fazla uydu artık 'halkaların efendisi' Satürn'e ait. Carnegie Üniversitesinden Scott S. Sheppard liderliğindeki ekip Satürn'ün bilinmeyen 20 uydusu daha olduğunu belirledi. Böylece uydu sayısı 79 olan Jüpiter'i üç uydu ile geçerek 82 uyduyla birinci sıraya yerleşti. Yeni keşfedilen uydular 1,5 kilometre ile 5 kilometre arası çapa sahip. Bunların on yedisi gaz devinin çevresinde Satürn'ün dönme yönünün tersine dolanıyor. Gezegenden oldukça uzakta bu uyduların Satürn'e en yakın olan ikisinin dolanım süresi 2 yıl sürerken diğerleri 3 veya daha fazla sürede gaz devinin çevresindeki dolanımlarını tamamlıyor. Uyduların belirli bir kümeye aitmiş gibi görünmesi akla burada yer alan büyük bir uydunun parçalanmış olabileceğini getiriyor. Ters yönde dolanmalarının açıklaması bu olabilir. Carnegie, uydularla ilgili bir isim yarışması açtı bile. Yarışma linkine ulaşmak için tıklayınız. Yapılması gereken önerdiğinizi ismi @SaturnLunacy adıyla tweet atmanız. Bunun ardından neden böyle bir isim seçtiğinizi açıklamanız gerekiyor. Tweet mesajınızı fotoğraf veya video ile de süslerseniz süper olur. Hastag olarak da #NameSaturnsMoons yazmayı unutmayın. Güneş Sistemindeki İkinci Turist Güneş Sisteminin dışından gelen ziyaretçilerimiz artıyor. Hubble teleskopu dışarıdan sistemimize doğru düşen bir cisim daha belirledi. Daha önce 'Oumuamua adıyla bilinen ziyaretçiden sonra şimdi de bir kuyrukluyıldız Yer'den 400 milyon kilometre uzaktayken Hubble tarafından fotoğraflandı. 2I/Borisov adı verilen kuyrukluyıldız 7 Aralık 2019 günü Güneş'e 40 milyon kilometre yaklaşacak. Saatte 160,000 kilometre gibi inanılmaz bir hızla yol alan cisim Güneş'in varlığını unutmuş gibi. Kuyrukluyıldız 2020'nin ortalarında Jüpiter'in yaklaşık 800 milyon kilometre uzağından geçip sistemi terketmeye hazırlanacak. Kuyrukluyıldızın yörüngesine bakıldığında Güneş sistemini terk ettikten sonra milyonlarca yıl başka bir yıldızla karşılaşmayacak. Ve 2019 Nobel Fizik Ödülleri Astronomi çalışmalarına verildi... Her yıl bilim insanlarınca heyecanla beklenen Nobel ödülleri açıklandı. bu yıl Fizik ödülleri astronomi alanında oldu. Ödül iki farklı çalışmaya verildi. Evrenin ve Yer'in evrendeki yerinin evrimi hakkındaki bakış açımıza olan katkılarından dolayı verilen ödülün ilki Princeton Üniversitesinden James Peebles'a kozmolojik keşifler nedeniyle ve diğer yarısı ötegezegen keşiflerini başlatan İsviçre Cenevre Üniversitesinden Michael Mayor ve Didier Queloz'a verildi. James Peebles, bildiğimiz maddenin evrenin %5'ini oluşturduğunu kalan kısmının ise karanlık enerji ve karanlık maddeyle dolu olduğunu kuramsal olarak hesapladı. Bildiğimiz üzere evren günümüzden yaklaşık 14 milyar yıl önce oluştu ve ancak bundan 400,000 yıl sonra fotonlar hareketlendi. Bu eski ışınım hala arka alan fon ışıması adıyla ölçülebilmektedir. James Peebles teorik araçlarını kullanarak yeni fiziğin doğmasında önemli pay sahibi oldu. Ödülün diğer yarısı ise ötegezegen araştırmalarına verildi. 1995 yılında Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde Jüpiter benzeri gaz gezegen olduğu keşfedildi. Keşfi Michel Mayor ve Didier Queloz Güney Fransa'da bulunan Haute-Provence gözlemevindeki oldukça kısıtlı olanaklarıyla gerçekleşti. Keşfedilen gezegene 51 Pegasi b adı verildi. Bu keşfin ardından geçen zaman içinde keşfedilen gezegen sayısı 4000'i geçti ki bu sayı oldukça küçük. Samanyolu'nda milyarlarca gezegen olduğu düşünülmektedir. Şimdilik bu kadar. Bilimle kalın.


Dokuzuncu gezegen aranırken yeni bir cisim keşfedildi. Dünya'nın Güneş'e uzaklığının 100 katından fazla uzakta olan cisim Güneş Sisteminde bilinen en uzak dünya. Cisme 2018 VG18 adı verildi. Takma adı ise Farout. İlginç, sıradışı anlamına gelen bu kelime, cisme şaşırtıcı özelliklere sahip olduğundan verildi. Yeni cisim 17 Aralık 2018'de Uluslararası Astronomi Birliğinin Küçük Gezegen Merkezi tarafından açıklandı. Yörüngesi henüz kesinleştirilemeyen Farout yaklaşık 120 astronomi birimi uzaktadır. 1 astronomi birimi Dünya-Güneş uzaklığıdır. Böylece daha önce 96 astronomi birimi uzaklığıyla Güneş Sisteminde bilinen en uzak cisim olan Eris ise ikinci sıraya geriledi. Pluto ise 34 astronomi birimi uzaklıktadır. Farout, Gezegen X aramaları sırasındakeşfedildi. Daha önce aynı araştırmacı ekibi 80 astronomi birimi uzaklıkta yeralan ve Gezegen X tarafından kararlı bir yörüngeye oturtulan Goblin (2015TG387) cismini keşfetmişti. Buna karşılık hala Gezegen X'den eser yok. Gezegen X'in var olabileceğine ilk işaretler 2014 yılında,2012'de keşfedilen 84 astronomi uzaktaki Biden lakaplı VP113 keşfedildiğindeortaya çıktı. Farout çok uzakta olduğundan oldukça yavaş hareket etmektedir. Bu da yörüngesinin belirlenmesi için birkaç yıl gerektiği anlamına gelir. Muhtemelen Güneş çevresindeki bir turunu 1000 yılda tamamlamaktadır. Keşif, 10 Kasım 2018'de Hawaii'deki Mauna Kea tepesindeki 8 metrelik Japon Subaru teleskopuyla yapıldı. Tekrar gözlemleri ise Aralık başında Carnegie'nin Şili'deki Las Campanas Gözlemevinde yer alan Magellan teleskopula gerçekleşti. Magellan gözlemleriyle cismin 120 astronomi birimi uzakta 500 km çapında olduğu belirlendi. Muhtemelen küre şeklinde olan Farout cüce gezegen sınıfında olabilir. Genelde yüzeyi buzla kaplı olan cismin yüzeyi zengin elementlerden dolayı pembemsi renktedir. Farout, Carnegie'den Scott S. Sheppard, Hawaii Üniversitesinden David Tholen, ve Northern Arizona Üniversitesinden Chad Trujillo tarafından keşfedildi. 2 Yorumlar bu isim, aslında uzaklığı nedeni ile verilmiş gibi görünüyor. ben hala 9 değil 10 nuncu gezegen olarak görüyorum.onların hangi sınıfa koydukları ben ve benim gibi düşünenlerin umrunda olmaz.dünyada sayı olarak pluto gezegenmi değilmi diye referndum yapılsa PLUTO 9 gezegen olarak yerini alır ve öyledir.10 gezegen ise 12AU olarak hakikaten yıldızımızın sistemi nerelere kadar kontrol ettiğini gösterir.james web bunu tam olarak ortaya çıkarabilir.not ayrıcalıklı ve özel bir gezegendir.selamlar.


ESO'nun Şili Paranal Gözlemevi'ndeki Çok Büyük Teleskopuna takılı olan güçlü HAWK-I kamerası ile NGC 1365 gökadasının kızılötesi görüntüsü elde edildi. NGC 1365, 60 milyon ışık yılı uzaklıktaki Ocak gökada kümesinin bir üyesidir. Çubuklu sarmal gökadalar arasında en iyilerden biri olarak bilinen NGC 1365, düz bir çubuğun kenarlarından uzanan iki sarmal kolla güzel bir görüntü oluşturur. Merkezi çevreleyen ikinci bir sarmal yapı gökadaya ince toz şeritleriyle bağlanır. Bu gökada sarmal gökadaların nasıl oluştuğunu ve geliştiğinin araştırılmasında önemli bir yere sahiptir. Görünür ışık altında merkezi çevreleyen tozlu yapı görünmemesine karşılık kızılötesi görüntü sarmal kollar arasında yer alan toz şeritlerini ortaya çıkarır. Bu veri gökbilimcilere gökadadaki maddenin akışını ve yeni yıldız oluşumlarını tetikleyen gaz depolarını ortaya çıkarır. Büyük çubuk gökadanın kütle çekim alanını etkiler ve burada sıkışan gaz yeni yıldız oluşumları için tetiklenir. Ana sarmal kolları izleyen birçok büyük genç yıldız kümesi, on milyon yaşından az olan binlerce yıldızdan oluşur. Tüm gökada içinde yılda 3 güneş kütlesinde yeni yıldızlar oluşur. Çubuğun merkezinde geçmişleri uzun yaşlı yıldızlar ve sarmal kola yakın yerlerde toz bulutlarının içinde yeni yıldızlar oluşur. Çubuğun merkezinde ayrıca gaz ve toz içinde gizlenmiş süper-dev bir karadeliğin olduğuna ilişkin kanıtlar da elde edildi. Oldukça parlak olan bölge onbinlerce yıldız arasına gizlenmiştir. NGC 1365, iki sarmal kollar da dahil olmak üzere yaklaşık 200 000 ışık yılı uzunluğa sahiptir. Gökadanın çekirdeği çevresindeki dönüşü 350 milyon yıl sürer. Son tahminlere göre gökadaların üçte ikisi bu tip gökadalardır. Samanyolu'nun da çubuklu sarmal gökada olduğuna ilişkin görüşlerin belirginleştiği son zamanlarda NGC 1365 gibi gökadaların incelenmesi önem kazanmıştır. Kaynak: ESO


Hubble'ın yeni görüntüsünde Kılıçbalığı takımyıldızı yönünde ve 40 milyon ışık yılı uzaktaki NGC 1566 gökadası görülüyor. Gökada çubuksuz ara sarmal gökada sınıfındadır. Buna karşılık oldukça parlak bir çekirdeğe sahip. NGC 1566 küçük olmasına karşılık son derece parlak çekirdeği nedeniyle Seyfert gökadası sınıfındadır. Bu tür aktif ve parlak gökadaların merkezleri güçlü ışınım yayan ve birkaç milyon güneş kütleli karadelik barındırır. NGC 1566 bilinen en parlak ikinci Seyfert gökadasıdır. Gökada güney yarımküre gökyüzünün en parlak ve en çok dikkati çeken Kılıçbalığı gökada kümesindedir. Sarmal ve güçlü kollarıyla NGC 1566 bu son Hubble görüntüsünde parlak gökada kümesi üyeleri arasından kendini öne çıkarmaktadır. Bu görüntü Hubble'ın Geniş Alan Kamerası 3 ile yakın kızılötesi tayfölçeriyle alınmıştır. Görüntünün telif hakkı: ESA/Hubble & NASA


Hubble bu sefer rengarenk bir yıldız oluşum bölgesi olan NGC 2467'yi görüntüledi. Renkli kozmik çorbanın içinde özellikle parlak mavi genç yıldızlar ön planda görünüyor. NGC 2467 yıldız oluşum bölgesi oldukça geniş bir gaz bulutudur ve çoğunlukla hidrojenden oluşmuştur. Bu nedenle bölgede bol bol yeni yıldız oluşmaktadır. Görüntüde görünen parlak ve mavi yıldızlar bu tip yeni doğmuş genç yıldızlardır ve daha birçoğu da toz bulutunun arkasında gizlenmiştir. Hubble işte bu güzelliği ve astrofiziksel sürecin ipuçlarını bu olağanüstü fotoğrafla vermektedir. Bölgedeki sıcak genç yıldızlar zamanla morötesi ışıma nedeniyle yakınındaki gaz bulutunu delerek kendini gösterebilmektedir. Bu ışımanın çoğu ise görüntünün ortasının hemen üstündeki oldukça parlak yıldızdan geldiği tespit edildi. Bu yıldızın çevresindeki toz bulutunu temizlediği yakınında oluşan yıldızlardan anlaşılıyor. Gökyüzünün en tanınmış yıldız oluşum bölgelerinden olan Avcı Bulutsusu, çıplak gözle görülebilir. NGC 2467 bu bölgeye benzer ancak daha uzaktadır. Bu tip bölgeler evrende oldukça fazla sayıda bulunurlar ve evrenin kimyasal yapısını belirlemede önemli rol oynarlar. Bazı gökadaların onlarca ya da binlerce yıldız oluşum bölgesi içerdiği de biliniyor. Bunlara bir örnek de Büyük Magellan Bulutu'ndaki 30 Doradus Bölgesi'dir. Güneydeki Pupa takımyıldızında bulunan ve 19. Yüzyılda keşfedilen NGC 2467, 13 000 ışık yılı uzaklıktadır. Bu fotoğraf 2004 yılında Geniş Alan Kamerası ile mavi, yeşil ve kırmızı filtreleriyle alınan görüntüler eşliğinde oluşturulmuştur. Kaynak: Hubble-ESA


NASA'nın Swift ve Chandra uyduları, bir gökadanın merkezindeki süper kütleli karadeliğe ek olarak buna yakın bir yerde başka bir süper kütleli karadelik daha olduğunu keşfetti. Markarian 739 ya da NGC 3758 olarak adlandırılan gökada Aslan takımyıldızı yönünde 425 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Aralarında sadece 11 000 ışık yılı bulunan karadelikleri sıcak ve hareketli gaz bulutları ayırıyor. NASA'nın Goddard Uçuş Merkezi Müdürü ve Maryland Üniversitesi bilim insanlarından Micheal Koss: Kendi gökadamız Samanyolu'da dahil olmak üzere büyük gökadaların merkezlerinde milyonlarca güneş kütleli karadelikler bulunur. Bunlardan bazıları milyarlarca güneş enerjisi yayar diyor. Gökbilimciler yoğun madde çıkaran aktif gökada çekirdeklerini gözlemek için gökada merkezlerini inceler. Henüz merkezlerindeki canavar karadeliklere ortak ikinci karadeliği bulunan AGN oranı yüzde birdir. İkili AGN'lere oldukça ender rastlanıyor: yarım milyar ışık yılı uzaklıktaki Markarian 739 ikinci sırada bulunuyor. Pek çok bilim insanı AGN karadeliklerinin yakınlarındaki gazı çekerek büyük çarpışmalara neden olan yıkıcı bir güç olduğuna inanıyor. Sarmal bir yörünge izleyerek içe doğru dolanan gaz ısınarak oldukça yüksek miktarda enerji yayar. 2004 yılından bu yana Swift'deki Patlama Uyarı Teleskopu gökyüzündeki yüksek enerji kaynaklarını bulup işaretlemiştir. 650 milyon ışık yılı uzaklığa kadar duyarlı olan teleskop önceden bilinmeyen düzinelerce AGN'yi ortaya çıkarmıştır. Koss ve ekibinin 2010 yılından bu yana süren incelemeleri bunların dörtte birinin etkileşimde olduğunu ya da % 60'ının yakınındaki çiftle bir milyarlar yıl içinde birleşeceğini öngörmüştür. Maryland Üniversitesi'nden Richard Mushotzky: Merkezlerinde süper karadelik olan iki gökada çarpıştığında AGN görülür. Birçok AGN çiftini görebilmek için Chandra'nın yardımına ihtiyacımız vardı diyor. Swift BAT herhangi bir zamanda gökyüzünün onda birini taramaktadır ve her taramada duyarlılık daha da artmaktadır. Swift BAT'ın geniş alan görüntüleri ile yüz kez daha küçük alanı gösteren Chandra'nın nereye bakacağı belirleniyor. Gökbilimciler on yıllardır Markarian 739'ın doğu çekirdeğinde olağanüstü enerji yayan bir karadelik olduğunu biliyordu. Chandra çalışması şimdi bunun karşısında, batı tarafında da bir komşusu olduğunu gösterdi. Bu ise gökadayı birbirine yakın ikili AGN'si olan gökada yapar. İki karadelik arasındaki uzaklık ise Güneş ile Samanyolu merkezi arasındaki uzaklığın üçte biri kadar. Markarian 739 içinde çift AGN barındıran Dünya'ya en yakın ikinci gökadadır. Diğeri ise NGC 6240 gökadasıdır. İkinci AGN neden şimdiye kadar görülemedi? Bu soruya yanıt Maryland Üniversitesi'nden Prof. Sylvain Veilleux'dan geliyor: Markarian 739'un batısındaki AGN görünür, morötesi ve radyo gözlemlerinin hiçbiriyle görülemedi. Bu ikili AGN'ler ancak yüksek çözünürlükte gerçekleşen X-ışını gözlemleriyle ortaya çıkarıldı. Geniş alan görüntüsü için tıklayınız.


Çevresinde bilinmedik bir nedenle oluşan iplikçileriyle NGC 4696 farklı görüntü veren bir gökadadır. Gökadanın çevresini saran bu iplikçiklerin ne olduğu ise koca bir soru işareti. Acaba bunların oluşumunda büyük bir karadeliğin etkisi var mı? Hubble'ın yeni nesil kamerasıyla alınan bu görüntüdeki NGC 4696 gökadası, Erboğa Kümesi'nin (Abell 3526 gökada kümesi) en büyük gökadasıdır. Görüntü yalnız bununla değil gökadanın yanında görüntülediği diğer gök cisimleriyle de farklıdır. NGC 4696 bildik eliptik gökadalardan değildir. Sarmal gökadalara göre fazla yıldız oluşumunun gerçekleşmediği eliptik gökadalar genelde yaşlı yıldızları barındırırlar. Büyük bir olasılıkla sarmal gökadaların çarpışmaları sonucu oluşurlar. Yıldızlararası ortamdaki gaz ve toz bulutları da bu çarpışmalardan etkilenerek hızlı bir şekilde yıldız oluşumuna neden olur. Böylece yeni yıldız oluşumları için gerekli hammaddeyi tüketirler. Böylece yeni yıldız oluşturamayan gökada yavaş yavaş yaşlanır. Ama NGC 4696 gökadası bilinen tüm eliptik gökadalardan farklıdır. Gökadanın 30 000 ışık yılı uzağına kadar uzanan bir toz diskiyle çevrilidir. Toz diski belirli dalga boylarında iyonlaşmış hidrojenin ince ipliklerinden oluşmuştur. Görüntüde bu iplikçiler kendini belirgin bir şekilde gösteriyor. Hubble'ın yakın kızılötesi dalga boyunda aldığı NGC 4696 görüntüsü bu farklılığı net bir şekilde ortaya çıkarmıştır. Ama aslında bu görünen buzdağının görünen kısmıdır. Gökadanın göremediğimiz arka kısmında büyük bir iç karışıklık olduğu tahmin ediliyor. Gökadanın merkezindeki karadelik neredeyse ışık hızında hareket eden jetler fışkırtıyor. Bu ise ancak Chandra gibi X-ışınları algılayıcısı olan bir teleskop ile görülebilir (Chandra ile alınmış NGC 4696 görüntüsü.) Kaynak: Hubble-ESA


Hubble, Başak takımyıldızında bulunan 80 milyon ışık yılı uzaklıktaki NGC 5806'nın yeni görüntüsünü yayınladı. Görüntüde ayrıca SN 2004dg adı verilen süpernova patlaması sonucu da görülüyor. Bu görüntü aslında 2004 yılında patlayan süpernovayı belirlemek amacıyla 2005 yılındaki görüntülerin birleştirilmesiyle elde edildi. Ömrünün sonuna gelerek patlayan yıldızdan gelen ışık, gökadanın altına yakın sönük sarımsı bir nokta ile kendini gösterir. NGC 5806 Hubble arşivinde yıldızın patlama öncesi ve sonrası görüntüleri bulunduğundan, bilimciler tarafından özel olarak incelenir. Süpernovanın çevreye etkisi bu şekilde izlenebiliyor. Kenarındaki süpernovasıyla NGC 5806 ne büyük ne küçük, ne yakın ne de uzak bir gökadadır. Gökadanın merkeze uzanan sarmal kollarındaki yıldız yoğunluğu göze çarpıyor. Gökadansın merkezinde yakınındaki maddeyi kendine çekerek beslenen süper kütleli bir karadelik de bulunmaktadır. Karadelik çevresini bir sarmal tel gibi ısıtır ve güçlü bir ışıma yayar. Bu görüntü Hubble'ın Gelişmiş Kamerası ile görünür ve kızılötesi dalga boylarında alınan üç poz ile elde edildi. Görüş alanı yaklaşık 3,3 e 1,7 yay dakikasıdır.


Hubble Uzay Teleskopu NGC 7090 Gökadası'nın canlı bir görüntüsünü yayınladı. Gökada'nın sarmal kolları üzerindeki genç ve sıcak yıldızlar kolayca fark ediliyor. Bu yandan bakışa karşılık gökada merkezindeki dikin şişkin çekirdeği görülüyor. Görüntünün iki ilginç özelliği bulunuyor. İlk olarak tüm gökada üzerinde pembemsi kırmızı renkte karmaşık desenli bölgeler görüyoruz. Bu hidrojen gazının varlığını gösterir. Bu yapılar NGC 7090'ın aktif yıldız oluşum gökadası sınıfında olduğunu gösterir. İkincisi ise gökada diski içinde karanlık olarak görülen toz şeritlerinin varlığıdır. Gökadanın alt kısmındaki çok karmaşık lifli yapısı olduğunu gösteriyor. Tozlu bölgenin gökadanın altında görülmesinin nedeni ise, merkezden yayılan ışığın bakış açısına göre tozlu kısımlar tarafından emilmesidir. Gökadamız Samanyolu'ndaki toz gözlemsel gökbilimcilerin en önemli düşmanlarından biridir. Bu ise tozlu bölgelerin gökyüzündeki kör noktalar olduğu anlamına gelmez. Görünür ışıkta çalışmaya olanak sağlamayan bu tür bölgelere gökbilimciler kızılötesiyle bakar. Daha uzun dalga boylarında ve radyo gökbilim alanında toz bulutları ile yıldız oluşumları arasındaki ilişki incelenebilir. NGC 7090, güney yarıküredeki Hintli takımyıldızı üzerinde otuz milyon ışık yılı uzaklıkta bulunmaktadır. İlk olarak gökbilimci John Herschel tarafından 4 Ekim 1834'te gözlendi.


Bu birleştirilmiş görüntüde 12.7 milyon ışık yılı uzaklıktaki NGC 7793 gökadasının merkezinden uzak bir noktada güçlü bir karadeliği olan mikrokuasarı ortaya çıkardı. Görüntüyü oluşturan veriler Chandra X-ışını gözlemevi ile kırmızı, mavi ve yeşil renkler; ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ile görünür ışık altında daha açık mavi ve 1.5 metrelik CTIO teleskobuna takılan hidrojen-alfa filtresiyle altın renklerinin birleştirilmesiyle oluşturuldu. Mikrokuasar, merkezindeki karadelik ve karadeliği besleyen yıldızdan oluşuyor. Karadeliğin çevresinde onu saran bir gaz kuşağı bulunuyor. Gaz diskine etki eden kuvvetli elekromanyetik kuvvetler nedeniyle oluşan balon disklerinde 1000 ışık yılı uzaklığa kadar etkili olabilen jet fışkırmaları görülüyor. Görüntünün merkezine yakın kısmındaki zayıf yeşil-mavi ışık karadeliğin olduğu bölgeyi gösterirken, üstteki sarı-kırmızı ve alttaki sarı bölge fışkırmaların etkisiyle ısınan gazı gösteriyor. H-alfa filtresiyle alınan görüntüde bulutsudaki jet fışkırmaları net bir şekilde görülüyor. Mikrokuasarlar içinde şimdiye kadar gözlenen en güçlü fışkırmalar NGC 7793 içinde gerçekleşiyor. Burada gerçekleşen fışkırmalar Samanyolu'ndaki ünlü SS433 mikrokuasar fışkırmasının 10 katı kadar güçlüdür. NGC 7793'te gözlenen bu mikrokuasar karadeliği fışkırması, radyo gökadaların ya da kuasarların merkezindeki milyarlarca güneş kütleli karadeliklere bir model oluşturacak cinstedir. Kaynak: Chandra


Önümüzdeki ay Mars araçlarıyla iletişim kesilecek. Mars önümüzdeki ay Dünya'nın bakış doğrultusuna göre Güneş'in arkasında olacak. İki gezegenin arasında yer alacak olan Güneş nedeniyle Mars araçlarında geçici süreyle radyo iletişiminde kopmalar meydana gelebilir. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı olası bir bozulmuş komuta göre hatalı bir iş yapmaması için gözlem ve deney araçları geçici süreyle askıya alınacak. Dünya ve Mars arasındaki bu ilginç hizalanma aslında her 26 ayda bir gerçekleşir. 2001 yılından bu yana Mars yörüngesinde dolanan NASA'nın Mars Odyssey aracı yöneticisi JPL'den Chris Potts: Bunu Odyssey ile altıncı kez yaşayacağız. Her seferinde durum biraz farklı olsa da bize tecrübe kazandırıyor diyor. Mars yörüngesinde ve yüzeyinde görev yapan araçlar 4 Nisan ile 1 Mayıs tarihleri arasında düşük enerjili moda alınıp bir bakıma dinlendirilecekler. Bu tarihler arasında Mars robotu Merak'tan sadece herşeyin yolunda olduğunu bildirmesi açısından sadece 'bip' sesi yollaması sağlanacak. Yörünge araçları düşük moda alınsalar dahi yine de veri tooplamayı sürdürecekler. Bilimcilerin önünde de bu büyük bir sorun oluşturacak. Çünkü gerek Odyssey gerekse Mars Yörünge Keşif aracı bu süre içinde gözlem yaptığı verileri Mayıs ayı başında Dünya'ya gönderecek. Bilimciler toplamda en az 20 gigabyte boyutundaki bu verileri nasıl alacaklarını düşünüyor.


Havai fişeklerde kullanılan bir element olan stronsiyum uzayda ilk kez ESO teleskoplarının takip gözlemleriyle tespit edildi Stronsiyum ağır elementi uzayda ilk kez iki nötron yıldızının birleşmesinden sonra yeni oluşmuş bir şekilde tespit edildi. Bulgular ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki X-shooter tayfölçeri ile gözlendi ve bugün Nature dergisinde yayımlandı. Tespit, evrendeki ağır elementlerin nötron yıldızlarının birleşmesiyle ortaya çıkabileceğini onaylarken, kimyasal elementlerin oluşumundaki eksik bir halkayı da tamamlamış oluyor. 2017 yılında Yer'e ulaşan kütleçekim dalgalarının tespit edilmesinden sonra, ESO, aralarında VLT'nin de yer aldığı Şili'deki teleskoplarını GW170818 adı verilen, nötron yıldızı birleşmesi görülen bir kaynağa yönlendirdi. Gökbilimciler eğer nötron yıldızı çarpışmalarında ağır elementler oluşuyorsa, tespit edilen kilonova birleşme sonrası gerçekleşen patlama içinde bu elementlere dair izler olabileceğinden şüphelendi. GW170817 birleşmesinden sonra, ESO'nun bir dizi teleskopu ortaya çıkan kilonova patlamasını geniş bir dalgaboyu aralığında görüntülemeye başladı. X-shooter özellikle mor-ötesinden yakın kırmızı-ötesine kadar bir dizi tayf ölçümü gerçekleştirdi. Bu tayfaların başlangıç analizleri kilonova içerisinde ağır elementlerin varlığına işaret etse de gökbilimciler şimdiye kadar tekil olarak elementlerin konumlarını tespit edemediler. Birleşmenin gerçekleştiği 2017 tarihli verileri tekrar analiz ettiğimizde, bu patlama içinde stronsiyum adı verilen bir ağır elementin izinin olduğunu tespit edebiliyoruz, bu da nötron yıldızı çarpışmalarının evrende bu ağır elementi oluşturduğuna işaret ediyor, diyor Danimarka Kopenhag Üniversitesinden baş yazar Darach Watson. Dünya'da stronsiyum toprakta doğal olarak bulunmakta ve belirli mineraller içinde yoğunlaşmaktadır. Tuz halindeki türleri havai fişeklere parlak kırmızı rengi vermek için kullanılmaktadır. Gökbilimciler 1950'lerden beri elementleri meydana getiren fiziksel süreçleri biliyor. Takip eden on yıllarda bu temel nükleer işleyişlerin her birine dair kozmik adresleri ortaya çıkardılar, biri dışında. Bu on yıllarca süren elementlerin kökenini tespit etme macerasında son aşama, diyor Watson. Artık elementleri oluşturan süreçlerin çoğunlukla sıradan yıldızlarda, süpernova patlamalarında ya da yaşlı yıldızların dış katmanlarında gerçekleştiğini biliyoruz. Ancak şimdiye kadar hızlı nötron yakalama olarak bilinen, periyodik tablodaki ağır elementlerin oluştuğu, keşfedilmeyen sürecin nihai konumunu bilmiyorduk. Hızlı nötron yakalama süreci atom çekirdeklerinin çok ağır elementlerin oluşabilmesi için gereken sürede nötronları yakalamasıdır. Çoğu element yıldızların merkezinde üretiliyor olsa da, stronsiyum gibi demirden daha ağır elementlerin oluşması için çok sayıda serbest nötronun bulunduğu aşırı sıcak ortamlar gereklidir. Hızlı nötron yakalama süreci atomların çok sayıda nötronla bombardıman edildiği aşırı uç ortamlarda doğal bir şekilde gerçekleşmektedir. İlk kez, yeni ortaya çıkan maddenin bir nötron yıldızı birleşmesinde, nötron yakalama yöntemiyle oluştuğunu doğrudan ilişkilendirebiliyoruz ve nötron yıldızlarının nötronlardan oluştuğunu onaylayarak uzun süredir tartışılan hızlı nötron yakalama işlemini bu tür birleşmelere bağlıyoruz, diyor çalışmada önemli role sahip olan Heidelberg, Max Planck Gökbilim Enstitüsünden Camilla Juul Hansen. Bilim insanları nötron yıldızı birleşmeleri ve kilonovaları yeni yeni daha iyi anlamaya başlıyor. Bu yeni olguların sınırlı anlayışı ve patlamanın VLT'deki X-shooter ile alınan tayfındaki diğer karmaşıklıklar nedeniyle, gökbilimciler elementleri şimdiye kadar tekil olarak tespit edemediler. Stronsiyumu olaydan hemen sonra görebileceğimiz fikri aklımıza geldi. Ancak, bunun o kadar da kolay olmadığını anladık. Bu zorluğun nedeni, periyodik tablodaki ağır elementlerin tayftaki görünümleri hakkında epeyce eksik olan bilgimizdi, diyor araştırma makalesindeki anahtar yazarlardan biri olan Kopenhag Üniversitesinden Jonatan Selsing. Kütleçekim dalgalarının tespit edildiği beşinci olay olan GW170817 birleşmesi NSF'nin ABD'deki Lazer Girişimölçer Kütleçekimsel-Dalga Gözlemevi ile İtalya'daki Virgo Girişimölçeri sayesinde mümkün olmuştur. NGC 4993 gökadasında yer alan birleşme, Dünya üzerindeki teleskoplarla görünür karşılığı tespit edilen ilk ve şimdiye kadar ki tek kütleçekimsel dalga kaynağıdır. LIGO, Virgo ve VLT'nin birleştirilen çabaları sayesinde nötron yıldızlarının ve patlayıcı birleşmelerinin içsel işleyişi hakkında şimdiye kadar ki en net anlayışa sahibiz. ESO-Türkiye


Bir grup Çinli gökbilimci QS Virginis Sistemi'nde geçtiğimiz kasım ayında keşfedilen gezegene ilişkin verileri güncellediler. Sistemde bulunan kırmızı ve beyaz cücenin şimdilik sessiz oldukları, ancak bunun yaklaşan fırtına öncesi sessizlik olduğu bildirildi. OS Virginis, 157 ışık yılı uzaklıktaki Başak takımyıldızı içinde yer alıyor. Sistemde biri soğuk bir kırmızı cüce ve diğerine göre daha sıcak ve yoğun olan beyaz cüce olmak üzere iki yıldızdan oluşuyor. Yıldızlar arasındaki uzaklık Dünya-Ay uzaklığının iki katı kadar: 840 000 km. Büyük kırmızı cüce çevresinde dolanan beyaz cüce bir turunu 3 saat 17 dakikada tamamlıyor. Gökbilimciler sistemden gelen ışığa bakarak beyaz cücenin kırmızı cücenin önüne geçtiği sıradaki değişimleri incelediler. Buradaki değişimlerde sistemin ileri geri hareket ettiği görüldü. Bunun tek bir açıklaması olabilirdi: sistemde bilinmeyen bir nesne daha vardı. Çünkü sistemden gelen ışık bazen çok uzaktan, bazen de çok yakından geliyormuş gibi davranıyordu. Ölçümler sonucunda bilinmeyen üçüncü nesnenin en az 6.4 Jüpiter kütleli bir gezegen olduğu bulundu. Gezegen yıldıza 630 milyon km (4 Dünya-Güneş uzaklığı) uzaklıkta yer alıyordu. İlk kez böylesine iki yıldızın çevresinde dolanan gezegen keşfi yapıldı. Yaşamın olmasının mümkün olmadığı gezegenin ufkunda kırmızı ve beyaz renkte yıldızların görülüyor olması da ayrı bir ilginç gerçektir. Ama bu belki de hoş görüntü sonsuza dek devam etmeyecek. Beyaz cüceye madde kaptıran kırmızı cüce gücünü yavaş yavaş tüketiyor. Kırmızı cüceden beyaz cüceye ulaşan hidrojen atomları, beyaz cücenin çevresinde bir kabuk oluşturuyor. Bu da bisr süre sonra sıcaklığın artmasına ve füzyon olayının başlamasına neden olacak. Sonuç nükleer bir patlama. Bu patlama ile sistemin parlaklığı birden artacaktır. Nova adı verilen bu patlamalar şimdiye kadar gökbilimciler tarafından çok defa gözlendi. Bu tür patlamalar yakınındaki nesneler için oldukça tehlikelidir. Ama bu sistemin bir başka özelliği gezegeni olması. En fazla merak edilen konu nova sonucundan gezegenin nasıl etkileneceğidir. Kaynak: Science Daily


Bir grup Astrofizikçi galaktik çekirdeklerin çevresini simit gibi saran büyük yıldız oluşum bölgelerindeki nükleer halka bilmecesini aydınlatmaya çalışıyor. Çalışma altısı eliptik gökadalardaki toz halkaları olmak üzere 107 gökadadaki 113 halkayı kapsıyor. Kanarya Adaları Astrofizik Enstitüsü'nden Sebastien Comeron: AINUR şimdiye kadar elde edilen en kapsamlı nükleer halka çalışmasıdır diyor. Halka şeklindeki yıldız oluşum bölgeleri olan nükleer halkalar galaktik çekirdeklerin yakınında bulundu. Boyutları 500 ile 3000 ışık yılı arasında değişen halkalar, bazıları çok büyük yıldızlar olmak üzere çoğunlukla genç yıldızlardan oluştuğu için çok parlaktırlar. Kısa ömürleri olan bu tür yıldızlar, süpernova olarak patlamadan önce çok parlak görünürler. Halkaları bulmak için astrofizikçiler başta NASA ve ESA'nın Hubble Uzay Teleskopu olmak üzere çeşitli görüntüleme araçlarından yararlandılar. Görüntü filtrelerinin de yardımıyla halkalar kolayca tanımlandı ve çeşitli harita türlerini oluşturmak üzere işlendi. AINUR atkası ile gökadalardaki nükleer halkalar ve bunların diğer nesnelerle arasındaki ilişkiler sorgulandı ve sonuçta halkaların rezonans yoluyla merkezin kütle çekimine karşı koyduklarını istatiksel olarak kolayca gördük diyor Comeron. Astrofizikçiler bu halkaların yarıçaplarının maksimum uzunluğunun, gökada yarıçapının % 25'i kadar olduğunu da gördüler. Eliptik şeklindeki gökada ne kadar küçükse bu uzunluk o kadar küçük, ne kadar büyük ve ne kadar eliptik gökada değilse o kadar büyük bir halka yarıçapı görülür. Araştırmacılar şimdiye kadar inanılanın tersine nükleer halkaların önemli bir bölümünün çubuklu gökadalarda (yaklaşık % 20) bulunduğunu saptadılar. Bu gökadalarda rezonans yoluyla ve büyük bir olasılıkla gökadanın güçlü kollarının ve diskin komşu gökadaların zayıf etkileşimi ile ovalleştiği düşünülüyor. Kaynak: Science Daily


NASA'nın Nükleer Spektrokopik Teleskop Dizisi adıyla bilinen NuSTAR, X-ışını gözlerini sarmal bir gökada üzerine dikerek iki karadeliği kızarmış parlak nokta ile belirledi. Yeni görüntü Kaliforniya'da yapılan Amerikan Astronomi Derneği toplantısında Kraliçe A 'nın NuSTAR görüntüsü eşliğinde sunuldu. NASA Genel Merkezi'nden Lou Kaluzienski: NuSTAR bizi kozmosu yeni ve benzersiz görüntüler eşliğinde gösteriyor. NuSTAR'ın aşırı duyarlılığı ve görüntüleme yeteneği yardımıyla, elektromanyetik tayfın yüksek X-ışınları kısmına ait kozmik olayları görebiliyoruz diyor. Geçtiğimiz Haziran ayında yörüngeye yerleştirilen NuSTAR, yüksek enerjili X-ışınlarını odaklama yeteneğine sahip ilk teleskoptur. Benzer dalga boylarında çalışan önceki teleskoplara göre nesneleri daha ayrıntılı görebilmektedir. Aynaları ve algılayıcılarıyla teleskop bir otobüs uzunluğundadır. Teleskopla yakın ve uzak karadelikler, yoğun çekirdekli ölü yıldızlar olmak üzere evrenin yüksek enerjili nesneleri incelenmektedir. Tüm bunlara ek olarak NuSTAR Samanyolu'nun iç kısmında ve evrenin uzak köşelerindeki gökadalarda karadelik aramaktadır. Teleskopun hedefleri arasında IC342 olarak bilinen Caldwell 5 sarmal gökadası da vardır. Bu gökada Zürafa takımyıldızında ve 7 milyon ışık yılı uzaklıktadır. NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi ve bazı gözlemevlerinin görüntüleri sonucunda gökadadaki iki parlak X-Işını kaynağını belirlenmişti. ULXs parlaklığı gökbilim gizemlerinden biridir. Bu karadelikler gökada merkezlerindeki süper kütleli karadelikler kadar olmasa da gökadamızdaki yıldız kütleli karadeliklere göre 10 kat daha parlaktır. Gökbilimciler ULXs'lerin alışılmadık derecede parlak olan birkaç bin güneş kütleli ya da daha küçük yıldız kütleli karadeliklerin ara kütlesinde olduğunu düşünüyor. Üçüncü bir olasılık ise bu karadeliklerin her iki kategoriye de girmemesidir. NuSTAR ekibi üyesi Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden Fiona Harrison: Bu cisimlerin gizemini açacak anahtarı bize yüksek enerjili X-Işınları sunuyor. Onlar beslenerek büyüyen büyük kütleli karadeliklerle ilgili yeni fiziğin oluşmasını sağlıyor diyor. Görüntüde IC342 gökadasının kollarındaki iki parlak nokta karadeliklerin konumlarını gösteriyor. Gökada görünür ışık altında gösterilirken, yüksek enerjili X-Işını verisiyle ortaya çıkan karadelikler magenta rengiyle gösteriliyor. NuSTAR görüntüsünde gökada bulanık görülürken iki karadeliğin olduğu noktalar belirginleşti diyor Harrison. İkinci görüntü ise Kraliçe takımyıldızında, 11 000 ışık yılı uzaklıkta bulunan tarihi süpernova kalıntısı Cas A'dır. Mavi renk NuSTAR'ın yüksek enerjili X-Işını ile oluşurken, kırmızı ve yeşil renkler daha düşük enerjili sinyallere aittir. Süpernova patlamasının ardından uzaya neredeyse ışık hızında yayılan ilk şok dalgaları mavi rengiyle gösterilmiştir. NuSTAR ile parçacıkların ne kadar enerjik olduğu ve böylesi yüksek hızlara nasıl ulaşabildiklerinin gizemi de çözülebilecek. Clatech'den Brian Grefenstette: Cas A, posterler ile bir çocuğa yıldız patlamasının nasıl olduğunu gösterilebileceğimiz en güzel kalıntıdır. Aynı zamanda Dünya'dan bu kalıntının izlerine bakarak yüksek enerjili parçacıklar ve kozmik ışınların kökeni hakkında da bilgi edinebiliyoruz. diyor.


NASA'nın Nükleer Tayfölçerli Teleskop Dizisi büyük bir yıldızın çekirdeğindeki maddeyi çevresine orantısız bir şekilde fırlatarak patladığının kanıtlarına ulaştı. Verileri zor elde edilen çekirdeğin çökmesiyle gerçekleşen Tip-II süpernovalarının asimetrik bir patlamaya uğradığının en iyi kanıtına ulaşıldı. Berkeley Üniversitesi'nden Steve Boggs: Bu yıldızların çekirdeğindeki kaynama süreci ölümünden hemen bir saniye önce büyük bir türbülansın oluşmasıyla gerçekleşir. Bu da asimetrik bir patlamaya yol açacaktır diyor. 1987A süpernovası Dünya'dan 166.000 ışık yılı uzaktadır. 1987 yılında diğer teleskoplarla gözlenen patlamanın küresel olmadığı belirlenmişti. NuSTAR, kalıntıdan yayılan ışığın içinde Titanyum-44 adlı radyoizotop bileşene rastladı. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden NuSTAR araştırmacısı Fiona Harrison: Titanyum çekirdekte üretilen yıldızın son üretim mekanizmasıdır. Titanyum kaynaklı X-ışınlarının enerjisine bakarak malzemenin büyük bir kısmının bizden uzaklaştığını belirledik diyor. Geçtiğimiz yıl NuSTAR ile 1987A gibi asimetrik yapılı Kraliçe A süpernova kalıntısında da Titanyum-44'ün izine rastlanmıştı. Bu iki veri süpernova patlamasına neden olan çökmenin çekirdeğin daha derinlerinde gerçekleştirdiğini göstermektedir. 1987A süpernovası on yıl önce farkedildiğinde tün teleskoplar onu izlemeye başladı. Kalıntıda Demir-56 ve Kobalt-56 gibi bileşenlere rastlanmıştı. 2012'de Avrupa Uzay Ajansı'nın Integral uydusu ile Titanyum-44'ü de barındırdığı belirlendi. Titanyum-44'ün varlığı 85 yıllık süpernova kalıntısındaki yangının sürdüğünü gösteriyor. 1987A bazı bakımlardan patlamasını sürdürüyor diyor Boggs. NuSTAR 1987A çalışmalarına yeni bir bakış getirdi. Gözlemevi'nin yüksek enerjili X-ışınlarını algılama yeteneğiyle Titanyum-44'ün ölçümleri gerçekleştirildi. Süpernovaların özünde üretilen radyoaktif madde yaıldızın enerji mekanizmalarına doğrudan ulaşmayı kolaylaştırır. NuSTAR'ın Titanyum-44 verileri süpernova kalıntısının bizden saatte 2,6 milyon km hızla uzaklaştığını ortaya koydu. Süpernovanın çekirdeği dönme yönüne ters yönde malzeme fırlattığını gösteriyor. Bu patlamalar yıldızın patlamasıyla geriye kalan çekirdekle püsküren madde arasındaki bağlantıyı işaret etmektedir diyor Boggs. Önceki çalışmalarda ileri sürülen, süpernova patlamalarının doğasına aykırı şekilde orantısız dağıldığı fikri yeterli kanıtlara sahip değildi. NuSTAR'a göre daha düşük enejili X-ışınlarını gözleyen Chandra X-Işını benzeri teleskoplar ile 1987A'nın çevresindeki demir izlerine rastlanmış ancak bunların tam bir haritası üretilememişti. Caltech'den Brian Grefenstette: Radyoaktif Titanyum-44 sadece patlama sonucunda uzaya atılan ve X-ışınları altında parlayan maddedir. Eğer bu malzemeyi görürseniz, patlama sonucunda uzaya saçıldığını söyleyebilirsiniz diyor. Gelecekte NuSTAR ve diğer teleskop gözlemleriyle süpernovaların çarpık yapısı daha iyi anlaşılabilir. 1987A'nın çarpık yapısı kendi sınıfındaki süpernovalara örnek teşkil edebilir mi? Onlarca yıldır gözlerimizin önündeki sırrın çözülme yolunda olduğu söylenebilir.


NASA'nın Nükleer Tayfölçerli Teleskop Dizisi ya da kısa adıyla NuSTAR ile alınan iki yeni görüntü aynı zamanda teleskopun yeteneklerini sergiliyor. Yeni görüntü ölü bir yıldız ve çevreye attığı kalıntısıyla Tanrının eli takma adıyla da bilinen cisme aittir. Diğer görüntü ise toz diskin arkasında saklanan uzaktaki karadelikleri gösterir. NuSTAR ekibi lideri Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden Fiona Harrison: Yüksek enerjili X-ışınlarını görebilen NuSTAR ile eşsiz bir bakış açısı yakaladık diyor. NuSTAR yüksek enerjili X-ışınlarıyla evreni keşfetmek için 13 Haziran 2012'de fırlatıldı. Böylece Samanyolu ve ötesindeki karadelikler, ölü yıldızlar gibi görülmesi zor cisimler gözlenebiliyor. Tanrının eli görüntüsünde 17.000 ışık yılı uzaklıktaki PSR B1509-58 (ya da B1509) adlı ölü bir yıldızın çekirdeği ve onun kalıntılarının oluşturduğu bulutsu görülüyor. Süpernova sonucunda hayatını sona erdiren yıldızın çekirdeği artık bir atarcadır . Atarca sadece 19 kilometre çapındadır ve saniyede 7 tur atmaktadır. Çevresindeki devasa yumru paketleri ile birlikte diğer parçalar arasında güçlü bir etkileşim bulunmaktadır. Atarcanın attığı parçacıklar çevredeki malzemenin manyetik alanıyla etkileşip X-ışını yaymasına neden olur. Sonuçta açık bir eli andıran bu bulutsu ortaya çıkmaktadır. Aslında bulutsunun neden bir el gibi göründüğü büyük bir sırdır. Buradaki etkileşim sürecinin buna neden olduğu bellidir, ama nasıl bir etkileşim? Kanada Montreal McGill Üniversitesi'nden Hongjun An: Acaba bu el şekli bir optik yanılsama olabilir mi, bilmiyoruz. NuSTAR bize burada yumruktan fazlasının olabileceğini söylüyor diyor. NuSTAR ile alınan ikinci görüntü ise COSMOS alanı olarak adlandırılan 3-10 milyar ışık yılı arası uzaklıktaki aktif karadelikleri gösteriyor. Gösterilen her nokta bir gökada merkezindeki obur karadeliğin yerini işaret ediyor. NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi ve diğer teleskoplar yardımıyla da bu alanda birçok karadelik tespit edildi ancak bunların ne kadar ağır olduğunu çevrelerindeki toz gizlediğinden NuSTAR'ın yüksek X-ışınlarıyla yapacağı gözleme ihtiyaç vardır. Gökbilimciler evrendeki karadelikleri, türlerini ve uzaklıklarını belirlemek için NuSTAR'dan faydalanmak istiyor. Yale Üniversitesi'nden Francesca Civano: Bu ilginç bir astronomi konusudur. Karadeliklerin geçmişini, neler gizlediklerini ve nasıl büyüdüklerini anlamak istiyoruz diyor. Devam eden arşatırmalar karadeliklerin ve gökadaların büyümesiyle birlikte birbirleri arasındaki ilişkinin nasıl olduğunu açıklamaya yardımcı olacak.


Nükleer Spektroskopik Teleskop Dizisi ile gerçekleştirilen X-ışını gözlemleri gökadamızın merkezindeki karadeliğin bakışını yakaladı. Bir parlama sırasında gerçekleşen gözlemler dev karadeliğin genelde iyi huylu olduğunu ortaya çıkardı. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden Fiona Harrison: Karadeliği gözlerken gerçekleşen parlamayı gördüğümüz için şanslıyız. Birkaç saat süren parlamaların ardından tekrar uykuya dönen gökada merkezindeki devin, nazik yapısını anlamımıza yardımcı olacak verilere ulaştık diyor. 13 Haziran'da göreve başlayan NuSTAR, yüksek enerjili X-ışınlarıyla görüntü üretebilen tek teleskoptur. Gökbilimciler teleskopla Temmuz ayında iki gün süreyle Samanyolu merkezindeki Yay A* radyo kaynağını inceledi. Gözlemler büyük karadeliğin burada olduğunu göstermektedir. Buna daha düşük enerjili X-ışınlarını gözleyen NASA'nın Chandra X-ışınları Teleskopu ile Hawai'deki Mauna Kea tepesindeki WM Keck Gözlemevi'nin kızılötesi gözlemleri de eklendi. Diğer gökadaların merkezlerinde bulunan süper kütleli karadeliklerle kıyaslandığında Yay A* daha sakin görünüyor. Aktif karadelikler çevrelerindeki yıldızları, gaz ve toz bulutlarını yutmak eğilimindedir. Yay A* ın ise henüz tam olarak nedeni anlaşılamasa da maddeyi tamamen yutmak yerine ısırarak yediği düşünülüyor. Karadelikler ne zaman ki bir yıldız, gaz ve toz bulutu ya da asteroit yutarsa muazzam bir enerji çıkışı gerçekleşir. NuSTAR parçacıkların karadeliğe yaklaşırken ışık hızına kadar hızlandığını ve bu nedenle 100 milyon santigrad dereceye kadar ısındıklarını gösteren X-ışınlarını algıladı. Gökbilimciler NuSTAR verileriyle eşzamanlı diğer gözlem verilerini birleştirerek karadeliğin yuttuğu maddeye göre büyüklüğünün artışını hesaplamaya çalışıyor. NusTAR ekibi üyesi New York Columbia Üniversitesi'nden Chuck Hailey: Gökbilimciler uzun zamandır karadeliklerin yuttuğu maddenin yüksek enerjili X-ışınları yaydığını düşünüyor. Bunu ortaya çıkarabilecek tek teleskop ise NuSTAR'dır diyor.


15 yaşındaki bir öğrenci Dünya'dan 1000 ışık yılı uzaktaki bir yıldızın yörüngesinde dolanan bir gezegen keşfetti. Tom Wagg adındaki öğrenci keşfini Keele Üniversitesi'nde staj yaparken gerçekleştirdi. Şimdi 17 yaşında olan Tom: Gezegenin kanıtlanması iki yıl sürdü diyor. Yeni bir gezegen keşfettiğim için çok heyecanlıyım. Bizden çok uzaktaki bir gezegeni keşfetmek çok etkileyici. Tom gezegeni milyonlarca yıldızı izleyerek veri biriktiren WASP projesi yardımıyla keşfetti. Bu projede yıldızların alınan ışığındaki küçük değişimler izlenerek gezegen keşfedilmesi amaçlanıyor. Geçiş yöntemi adı verilen bu yönteme göre bir gezegen yıldızının önünden geçerken ışığında küçük azalmaya neden olur. Bu azalma miktarıyla gezegenin birçok özelliği belirlenebilir. WASP yazılımı ile yüzlerce yıldız arasından gezegeni olmaya aday bir yıldız bulabilirsiniz ki beni de büyüleyen bu oldu. Yıldızı çevresinde iki günlük dönemle dolanan bir gezegeni keşfetmek çok kolaydır diyor Tom. Gezegen çok uzakta olduğundan doğrudan görülmez. Ancak bir sanatçı, böyle bir gezegenin nasıl görülebileceğini tahmin ederek bir resim elde edebilir. Yıldızına kilitli dolanan gezegenin bir yüzü soğuk iken yıldıza bakan kısmı oldukça sıcaktır. Bilime meriklı Tom Keele Ühiversitesi'nde bir ötegezegen araştırma grubu olduğunu öğrenince bir haftalık staj için başvurdu. WASP ekibinden Profesör Coel Hellier: Tom'un oldukça meraklı olması ötegezegenlerle ilgili temel kavramları kolayca öğrenmesini sağladı. Böylece WASP projesini incelemesi için gerekli şartları sağladı diyor. Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin tersine yıldızına çok yakın dolanan gezegenlerin daha uzaktaki bir yerden yıldıza doğru göç ettiği düşünülüyor. Tom'un gezegeni sıcak Jüpiter sınıfındadır. Gezegenin yıldızın tek gezegeni olmadığı düşünülüyor. Uluslararası Astronomi Derneği ötegezegenler için bir isim yarışması başlatmıştı ve Tom gezegenine bir isim önermek için sabırsızlanıyor. Suyılanı takımyıldızındaki Tom'un gezegenine şimdilik WASP-142b adı verildi. Bu keşifle Tom şimdilik en genç ötegezegen avcısı oldu.


NASA'nın Mars Odyssey uzay aracı önümüzdeki hafta bir rekora imza atacak. Araç önümüzdeki hafta Mars'ta en uzun süreli görev yapan araç olacak. Odyssey 24 Ekim 2001 tarihinde Mars yörüngesine girmişti. Araç 15 Aralık'ta Mars'taki 3340. gününü devirecek. Daha önceki rekor Mars'ta 11 Eylül 1997 ile 2 Kasım 2006 tarihleri arasında görevde kalan Mars Küresel Araştırma aracına aitti. Mars Odyssey göreve başlamasından birkaç ay sonra Mars yüzeyinin altında su buzu olduğunu kanıtladı. 2004'te de gelecekte astronot görevleri için gerekli olan ışınım ölçümlerini tamamladı. Araç göreve başladığı tarihten bu yana verilen görevleri başarıyla yerine getirdi. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan Odyssey görevinden sorumlu ekip üyelerinden Jeffrey Plaut: Neredeyse tüm gezegeni kapsayan yüksek çözünürlüklü haritalar oluşturduk diyor. Söz konusu haritalar araçta bulunan ve Arizona Devlet Üniversitesi tarafından üretilen Isıl Yayılma Görüntüleme Sistemi ile elde dildi. NASA en uzun ömürlü Odyssey kutlamaları için http://www.nasa.gov/mission_pages/odyssey/images/all-stars.html adresinde aracın çektiği görüntüleri gösteren bir sunum hazırladı. Odyssey Mars kutuplarında kış aylarında oluşan karbondioksit döngülerini de gözledi. Bu bilgilerin her yıl alınması nedeniyle karşılaştırılması kolay olmaktadır diyor Plaut. Odyssey'nin uzun süreli ömrü diğer araçlarında işine yaradı. NASA'nın Mars Araştırma Gezgini , Spirit ve Opportunity için zaman zaman Odyssey iletişim aracı olarak kullanıldı. NASA'nın Anka Kuşu aracından gelen bilgiler yine Odyssey üzerinden Dünya'ya ulaştı. NASA'nın yörünge araçları Mars Global Surveyor, Mrs Odyssey ve Mars Yörünge Kaşifi olmuştur. Bugün aracı yapanlar ve araç sayesinde yüzlerce keşif yapılmasını sağlayanlar büyük gurur duyuyor diyor Bob Berryi. Berry Locheed Martin Uzay Sistemleri'nde Odyssey porgramı yöneticisidir. Odyssey'nin Mars keşifleri 2002'nin başlarında gezegenin yüksek enlemlerindeki yüzeyin altında hidrojeni tespit etmesiyle başladı. 2008 yılında bunun donmuş sudan kaynaklandığı Anka Kuşu ile onaylandı. Araç aynı zamanda gezegende bulunan elementlerin dağılımını da elde etti. Bunun için araçtaki Gama ışını tayfölçeri kullanıldı. Araca katkı sağlayan ajanslardan Rus Havacılık ve Uzay Dairesi ise araca yüksek enerjili nötron algılayıcısı ekledi. Gelecekte Mars'a yapılabilecek insanlı uçuşlar için ışınım miktarı da ölçüldü. Odyssey hala görevinin başında ve sorunsuz bir şekilde bilgi göndermeye devam ediyor. Araç için şimdiden gelecek görevleri planlandı bile. 2012'de Mars'a indirilecek olan Merak robotu için gerekli iletişimi sağlamakla görevlendirilecek. Odyssey aracının ilettiği görüntüler için tıklayın. Yorum: Umarım bizim de ileride böyle gurur duyacağımız teknolojik araçlarımız olur da tüm Dünya ilgi ve gıptayla burada bizim yaptığımız gibi bizi izlerler. Kaynak: NASA-JPL Tüm Mars görevleri çizelgesi için tıklayınız. 1 Yorum umarım bu isteğinizi bizler gerçekleştirebiliriz hocam


Yıldızlarda tıpkı çocukların yaş gruplarına göre sınıflara ayrılmasında olduğu gibi gruplar halinde bulunabilir. Belki de bunun nedeni süpernova patlaması sonrasında oluşan gaz ve toz bulutları yakınında tetiklenen bir olay sonrasında yeni yıldızlar oluşmasıdır. ESA'nın Herschel Uzay Gözlemevi'nin Kartal takımyıldızı doğrultusunda ve 10.000 ışık yılı uzaklıkta olan böylesi yıldız oluşum moleküler bulutu olan W48'i görüntüledi. Sol atta denizanasını andıran yaşlı bir yıldız oluşum bulutu görülüyor. Burada saklanan genç ve büyük kütleli yıldızlar ancak Herschel'in algıladığı uzun dalga boylarında parlayarak çevrelerindeki gazı ısıtırlar. Hemen onun sağındaki parlayan bulut yine kütleli yıldızları gizler. Sol alt ve sağ üstte bunlara göre daha genç olan parlak ışık lekeleri gibi görünen bazı kümeler yaşlarına göre sıralanmıştır. Görüntüdeki belki de en genç ve geleceğin büyük yıldız adayları ise merkezde küçük camgöbeği renkte parlayan şişkin kısımda saklıdır. Gökbilimciler yaşları değişiklik gösteren bu yıldız oluşum bulutlarının, görüntüde olmayan sol taraftaki büyük bir yıldızın 10 milyon yıl önce süpernova patlamasıyla dış katmanlarını savurarak oluşturduğunu düşünüyor. Bölgede malzemenin sıkışarak farklı yaş gruplarındaki yıldız oluşumlarına neden olmuş olabilir. Yaklaşık 1 derece karelik bir alanı gözler önüne seren Herschel görüntüsü, mavi, yeşil ve kırmızı dalga boylarındaki görüntülerin birleştirilmiş halidir. Bize göre görüntünün kuzeyi sol üst ve doğu ise sol alttır. Görüntü Eylül 2010'da Herschel'in PACS VE SPIRE gözlemleriyle oluşturuldu. İlk kez S. Nguyen Luong ve arkadaşlarının 2011'de ele aldığı bölge analizi daha sonra ayrıntılı bir şekilde K.L.J. Rygl ve arkadaşları ile çalışıldı.


ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan Geniş Alan Görüntüleyicisi ile alınan bu görüntü Samanyolu'nun güneyindeki iki dikkat çekici yıldız oluşum bölgesini göstermektedir. Bunlardan ilki, 20.000 ışık-yılı uzaklıkta, Samanyolu'nun Karina-Yay sarmal kolu üzerinde bulunan soldaki yıldız kümesi NGC 3603'tür. Sağdaki ikinci nesne ise NGC 3576 olarak bilinen ışıldayan gaz bulutları kümesi Yeryüzü'ne iki kat daha yakındır. NGC 3603 oldukça parlak bir yıldız kümesidir ve gökadamızda keşfedilen şimdiye kadarki en büyük kütleli çok sayıda yıldıza sahip olmasıyla bilinmektedir. Merkezde HD 97950 olarak bilinen Wolf-Rayet çoklu yıldız sistemi bulunmaktadır. Wolf-Rayet yıldızları ömürlerinin ileriki aşamalarında bulunan yıldızlar olup kütleleri yaklaşık 20 Güneş kütlesi civarındadır. Ancak bu büyük kütlelerine rağmen, Wolf-Rayet yıldızları yoğun yıldız rüzgarları nedeniyle maddelerinin büyük bir kısmını uzaya atmaktadır. Yıldız maddesi kozmik anlamda sıkı bir diyet gibi saatte birkaç milyon kilometre hızla yüzeyden dışarıya atılmaktadır. NGC 3603 çok aktif bir yıldız oluşum bölgesidir. Yıldızlar uzayın karanlık ve tozlu bölgelerinde doğarlar, buralar genellikle görülemeyen yerlerdir. Ancak çok genç yıldızlar zamanla parlayarak görünür olurlar ve çevrelerindeki madde yıldız ışığı ile parlayan bulutlara dönüşürler, bu bölgeler HII bölgesi olarak bilinmektedir. HII bölgelerinin parlaklığı hidrojen gaz bulutları ile çevrili genç yıldızlardan çıkan mor-ötesi ışınımla etkileşimlerinden kaynaklanmaktadır. HII bölgeleri birkaç yüz ışık-yılı genişliğinde olabilir ve bunlardan biri en büyük kütleli olanı gökadamızdaki NGC 3603'ün etrafındadır. Küme ilk kez 14 Mart 1834 yılında John Herschel tarafından Cape Town yakınlarındaki üç yıllık seyahati sırasında sistematik güney gökküresi taraması esnasında keşfedilmiştir. Nesneyi dikkat çekici olarak tanımlamış ve bunun bir küresel yıldız kümesiolabileceğini düşünmüştür. Daha sonraki çalışmalar bunun küresel değil, ancak çok genç bir açık küme, bilinen en zengin kümelerden biri olduğunu göstermiştir. Görüntünün sağındaki NGC 3576 yine Samanyolu'nun Karina-Yay sarmal kolu üzerinde bulunmaktadır. Ancak uzaklığı sadece 9000 ışık-yılı kadardır gökyüzünde hemen yanında gibi görünse de NGC 3603'ten çok daha yakındır. NGC 3576 bir koçun kıvrımlı boynuzlarını andıran iki dev kıvrık nesneye sahiptir. Bu garip iplikçikler bulutsunun merkezinde bulunan sıcak, genç yıldızlardan çıkan yıldız rüzgarlarının sonucudur. Rüzgar sayesinde toz ve gaz yüz ışık-yılı genişliğe kadar yayılabilmektedir. Karanlık gölgeye benzeyen iki alan Bart kürecikleri olarak bilinmekte ve bulutsunun geniş alanı boyunca görülebilmektedir. Bulutsunun üst kısmına yakın bölgedeki bu karanlık bulutlar ayrıca yeni yıldızların oluşması için potansiyel yerlerden biridir. NGC 3576 yine 1834'te John Herschel tarafından keşfedilmiştir, böylece bu yıl İngiliz gökbilimci için oldukça üretken ve görsel olarak karlı bir yıl haline gelmiştir. ESO-Türkiye


Uzayın karanlığındaki bir yıldızın hayaleti gibi parlayan bu olağan dışı baloncuk, olağanüstü ve gizemli görünebilir, ancak bu bilinen bir gökbilimsel nesnedir: bir gezegenimsi bulutsu, ölen bir yıldızın kalıntıları. Bu az bilinen nesne ESO 378-1'e ait elde edilmiş en iyi görüntü olup Şili'nin kuzeyindeki ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ile elde edilmiştir. Güney Baykuş Bulutsusu takma isimli, bu parıldayan küre neredeyse dört ışık-yılı genişliğindeki çapıyla bir gezegenimsi bulutsudur. Resmi adı kuzey gökküresindeki görsel ikizi Baykuş Bulutsusu ile ilgilidir. ESO 378-1 , ayrıca PN K 1-22 ve PN G283.6+25.3 olarak kataloglanmış olup Su Yılanı takımyıldızı doğrultusunda yer almaktadır. Tüm gezegenimsi bulutsular gibi, ESO 378-1'de görece kısa-süreli bir olgu olup, tipik bir yıldız ömrü olan birkaç milyar yıla kıyasla sadece on binlerce yıl sürmektedir . Gezegenimsi bulutsular ölmekte olan yıldızlardan dışarıya atılan genişleyen gaz tarafından meydana gelmektedirler. Başlangıçtaki oluşum aşamalarında parlak ve şaşırtıcı nesneler olsa da bu kürecikler, bileşen gazları uçup ve merkezi yıldızları giderek sönükleştikçe gözden kaybolurlar. Bir gezegenimsi bulutsu oluşturabilmek için yaşlanan yıldızın Güneş'ten yaklaşık sekiz kat daha fazla kütleye sahip olması gerekir. Bu sınırdan daha ağır olan yıldızlar yaşamlarına adet olduğu üzere dramatik bir şekilde süpernova patlamaları şeklinde son verirler. Bu daha küçük kütleli yıldızlar yaşlanmaya başladıkça dış kısımlarını yıldız rüzgarları ile uzaya atarlar. Bu dış katmanların çoğu kaybolduktan sonra, geride kalan yıldız merkezi mor-ötesi ışınım yaymaya başlar ve bu da çevreleyen gazın iyonlaşmasına neden olur. İyonlaşma nedeniyle genişleyen hayalet gaz tabakası parlak renklerde parlamaya başlar. Gezegenimsi bulutsu gözden kaybolduktan sonra, geride kalan yıldızsal kalıntı tüm yakıtını bitirene dek milyarlarca yıl daha yanmaya devam edecektir. Sonrasında minicik ancak sıcak ve çok yoğun bir beyaz cüce olacak ve milyarlarca yıl içinde yavaşça soğuyacaktır. Güneş'te gelecek birkaç milyar içinde bir gezegenimsi bulutsu oluşturacak ve sonrasında alacakaranlık kuşağını bir beyaz cüce olarak geçirecektir. Gezegenimsi bulutsular Evren'in kimyasal olarak zenginleşmesinde ve evriminde önemli bir rol oynarlar. Bazı diğer ağır elementlerin yanısıra karbon ve azot gibi elementler bu yıldızların içinde yaratılırlar ve yıldızlar arası ortama dönerler. Bu maddelerden daha sonra yeni yıldızlar, gezegenler ve sonunda yaşam meydana gelir. Bu yüzden Carl Sagan şu ünlü sözü söylemiştir: Hepimiz yıldız tozuyuz. Bu görüntü ESO'nun Kozmik Mücevherler programı kapsamında elde edilmiştir. Bu, ESO teleskopları kullanılarak gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen yeni girişimdir. Program çoğunlukla gökyüzü koşullarının bilimsel gözlemler için uygun olmadığı zamanları, görsel olarak ilginç, merak uyandırıcı ve ilgi çekici cisimlerin fotoğraflarını çekmek için kullanıyor. Toplanan tüm veriler ayrıca ESO'nun bilim arşiviyle profesyonel gökbilimciler için de uygun hale getirilmektedir. Notlar Bu nesnenin içindeki ESO ismi 1970 ve 80'lerde La Silla'daki ESO 1-metrelik Schmidt teleskopu ile elde edilen yeni fotoğrafların dikkatli bir şekilde incelenmesi sonucunda derlenen nesnelerin bir kataloğuna aittir. Bir yıldızın yaşamına oranla bir gezegenimsi bulutsunun yaşam süresi, bir sabun baloncuğunun yaşamına kıyasla ona üfleyen çocuğun yaşına benzerdir. ESO-Türkiye


NGC 3582 bulutsusunun bu görüntüsü ESO'nun Şili'de bulunan La Silla Gözlemevi'ndeki 2.2 m'lik MPG/ESO teleskopunun Geniş Alan Görüntüleyicisi tarafından yakalanmıştır. Görüntüdeki dev gaz düğümleri Güneş'teki fışkırmalara oldukça benzemektedir. Bu düğümlerin ölen yıldızlar tarafından fırlatıldığı düşünülmekte, bununla birlikte bu yıldız doğumevi içerisinde yeni yıldızlar da doğmaktadır. Bu enerjik genç yıldızlar yayınladıkları şiddetli morötesi ışınlarla bulutsudaki gazı ısıtarak parlamasını sağlarken bu kıpkırmızı, parlayan görüntüyü oluşturmaktadırlar. NGC 3582, Samanyolu'ndaki RCW 57 olarak bilinen geniş yıldız oluşum bölgesinin bir parçasıdır. Güney yarımküreden gözlenen Carina takımyıldızında , Samanyolu'nun merkezi düzlemine yakın bir yerdedir. John Herscel bu parlayan gaz ve karanlık toz bulutlarından oluşan karmaşık bölgeyi ilk kez 1834'te Güney Afrika ziyaretinde görmüştür. NGC 3582 gibi bölgelerde oluşan yıldızlardan bazıları Güneş'ten çok daha ağırdır. Bu canavar yıldızlar çok büyük miktarlarda enerji yayınlar ve çok kısa süren ömürlerini süpernova patlamalarıyla sonlandırırlar. Bu etkileyici olaylardan sonra fırlatılan maddeler civardaki gaz ve tozda balonlar oluşturur. Görüntüdeki düğümlerin muhtemel sebebi de budur. Bu görüntü çok sayıda filtre kullanılarak elde edilmiştir. Geniş Alan Görüntüleyicisinden kırmızı filtre kullanılarak alınan veriler burada yeşil ve kırmızı ile gösterilmiş ve hidrojenin özelliği olan kırmızı parlamayı izole etmek için kullanılan filtreyle elde edilen veriler de yine kırmızı ile gösterilmiştir. Sayısallaştırılmış Gökyüzü Taraması'ndan elde edilen ek veriler ise mavi ile gösterilmiştir.


Varolması sürpriz bir gezegen: Kepler-78b. Bu gezegen yıldızına 1,5 milyon kilometre gibi çok yakın bir yörüngede ve sekiz buçuk saatlik yörünge dönemiyle dolanıyor. Gezegen oluşum kuramlarına göre ne yıldızına bu kadar yakın yerde oluşabilir, ne de başka bir yerde oluşup oraya taşınabilir. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden David Latham: Bu gezegen tam bir sır. Nasıl oluştuğunu ve niye bu kadar yakın dolandığını bilmiyoruz. Ancak birşeyden eminiz, bu sonsuza kadar süremez diyor. CfA'dan gökbilimci Dimitar Sasselov: Kepler-78b'nin yıldızına bu kadar yakın dolanması aslında sonunu da hazırlıyor diyor. Gizemli Kepler-78b aslında Dünya büyüklüğünde ve benzer yoğunluğa sahiptir. 9200 kilometre çapında olan Kepler-78b Dünya'dan yaklaşık yüzde 20 daha büyük ve iki katı ağırlığındadır. Kepler-78b'nin bu özelliklere sahip olması demir ya da kaya yüzeye sahip olması gerektiğini akla getirir. Kepler-78b'nin yörüngesi ise kuramcıların kafasını karıştırmaktadır. Gezegen sistemi oluştuğu dönemde genç yıldız şimdikinden daha büyüktü. Bu nedenle gezegenin, sistemin oluştuğu dönemde mevcut yörüngesinde oluşması olanaksızdır. Çünkü bu durumda yıldızın içinde oluşması gerekir. Gezegenler yıldızın içerisinde oluşamaz. Bugünkü yörüngesine sahip olması için dışarıda oluşup içeri doğru sürüklenmesi gerekir. Ama yıldızın özellikleri bu mantığa da ters geliyor. Gezegenin bu durumu gerçek bir muamma diyor Sasselov. Latham'a göre NASA'nın Kepler uzay aracı verileriyle tespit edilen Kepler-78b yeni bir gezegen sınıfındadır. Bu dünya yıldızı çevresinde 12 saatten kısa bir sürede dolanıyor. Dünya büyüklüğünde olmasına karşılık oldukça küçük bir yörüngeye sahip. Kepler-78b yeni sınıfın kütlesi ölçülen ilk gezegenidir. Gezegen posterindeki yeni sınıfın ilki Kepler-78b'dir diyor Latham. Ekip La Palma'da bulunan Roque de los Muchachos Gözlemevi'nin HARPS-North olarak bilinen yüksek hassasiyetli tayfölçerini kullanarak Kepler-78b'yi gözledi. Daha sonra Keck Gözlemevi'ndeki tayfölçeriyle de bağımsız bir şekilde çalışarak verilerini kontrol ettiler. Her iki ölçümün birbirini desteklemesiyle sonucun güvenirliği artmış oldu. Kepler-78b bir bakıma hapsolmuş bir gezegen. Kütleçekimindeki dengesizlik yıldıza yakınlaşıp uzaklaşmasına neden olmaktadır. Yıldızına ise her geçen yıl biraz daha yaklaşmaktadır. Kuramcılar gezegenin üç milyar yıl içinde yok olacağını düşünüyor. Güneş Sistemimizde de geçmişte Kepler-78b gibi bir gezegen varolmuş olabilir. Yokolduktan sonra geride herhangi bir iz bırakmayacağından varlığıyla ilgili bir şey de söylenemez. Kuğu takımyıldızında yeralan ve 400 ışık yılı uzaklıktaki Kepler-78b gezegeni güneş benzeri G sınıfı bir yıldızın çevresinde dolanmaktadır. 1 Yorum Kepler 78-B Gezegeninin fiziksel özelliklerine,yıldızına yakınlığına, ve dönme periyoduna bakıldığında gerçekten çok sıra dışı bir gezegen...bunu doğru olarak kabul edersek ki etmek durumndayız o zaman bilinen Gezegen oluşum kuramlarına uymadığını görüyoruz...şimdi burada bir garip durum oluşuyor....bilinen gezgen oluşum teorileri bu tür gezegenlerin oluşumunu açıklayamıyor...o zaman elimizdeki teorileri tekrar gözden geçirmemiz gerekiyor ya bir eksiklik var yada teoriler özünde yanlış....ama şöylede bir durum var fizik kuralları evrenin her yerinde aynı olması gerekir....bu durum nasıl açıklayacağız


Samanyolu'ndaki en parlak yıldızlardan biri olan mamut yıldız Eta Karina'yı yok etmek için büyük patlamadan daha fazlası gerekir. Yaklaşık 170 yıl önce Eta Karina'da bir patlama meydana geldi ve normal bir süpernova patlaması kadarlık enerji uzaya yayıldı. Ama yıldız yaşamını sürdürdü. Gökbilimciler bu patlamanın nedenini araştırıyor. Patlamaya ait verilere ulaşmak için 1800'lere dönmek gerekiyor ki bu da imkansız. Bu durumda zamanı geri sarmak işe yarayabilir. Patlama ile yayılan ışıma yıldızlararası tozdan yansıyarak geri döndü. Sonra tekrar yansıyarak Dünya'ya ulaştı. Buna ışık yankısı adı verilir. Asıl sürpriz ise patlamanın şiddetinin beklenenden 20 kat daha şiddetli olduğunun ortaya çıkmasıyla geldi. Gözlenen hızlar daha çok büyük bir yıldızın ölmeden önce yaydığı daha yavaş ve yumuşak rüzgarların ittiği malzeme hızı kadardı. Yeni verilere göre 1840'larda gerçekleşen patlama ile üçlü yıldız sistemi arasındaki kavgada bir yıldızın yok olmasıyla oluştu. Bu kavga sırasında Eta Karina iki arkadaşından birini yutmuş ve 10 Güneş kütlesinden daha fazla bir enerji dışarı atılmıştı. Atılan kütle tıpkı bir halter şeklini andıran dev bipolar oluşturdu. Eta Karina sistemi Karina takımyıldızı yönünde ve 7500 ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır. 1 Yorum 8 Temmuz 2018 tarihli Eta Katerina'nin Sirri basliginda yorum olarak yazmistim ben bunu. Nasa'nin bilgisayarlari bunu bir ayda ancak hesaplayabildiler demek. 😀


Bu müthiş görüntü aslında bir o kadar da karmaşık olayları betimliyor. Bu manzara bizim gözümüzden muhteşem bir görüntü olsa da gökbilimcileri için her bir renk farklı molekülleri ve aynı zamanda farklı enerjik olayları anlatıyor. Örneğin Spitzer teleskopunun gözünden kırmızı renkli ince ipliksiler büyük bir süpernova sonrası kalıntısındaki gazı işaret etmektedir. HBH 3 olarak bilinen süpernova kalıntısına ait olan kırmızı ipliksi izler ilk kez 1966 yılında radyo teleskoplarıyla fark edildi. Kalıntı aynı zamanda görsel alanda da ışıma yapmaktadır. Parlayan maddenin kolları büyük olasılıkla süpernovanın ürettiği şok dalgasının soyduğu moleküler gaza ait. Patlama ile oluşan enerji, molekülleri hareketlendirerek kırmızı-ötesi ışınıma neden oldu. Bununla birlikte görülen beyaz parlak bulutlar yıldız oluşturan bölgelerdir ve W3, W4 ve W5 adlarıyla tanınırlar. Bu alanlar görüntünün çok daha ötesine uzanır. Hem beyaz yıldız oluşum bölgeleri hem de kırmızı ipliksiler yaklaşık 6400 ışık yılı uzaktadır. HBH 3 yaklaşık 150 ışık yılı çapında olup bilinen en büyük süpernova kalıntıları arasında ve muhtemelen en yaşlılardan biridir: patlama 80 bin ile bir milyon yıl önce oluştu. 2016'da NASA'nın Fermi Gama Işını teleskopu HBH 3'e yakın bir yerde çok yüksek enerjili ışık tespit etti. Bu olay komşu yıldız bölgelerindeki bir gazla çarpışan süpernova patlamasıyla yayılan güçlü parçacıkların etkisiyle oluşmuş olabilir. Bu görsel dört büyük teleskopla üretildi: Hubble, Chandra X-ışını gözlemevi, Spitzer ve Compton Gama Işını gözlemevi. Kırmızı-ötesi alanda gözlem yapan Spitzer teleskopu 25 Ağustos'ta 15. yılını kutlayacak. Görsel telif hakkı: NASA/JPL-Caltech/IPAC 1 Yorum bu gözlemleri yapan astronomlara ne mutlu onların yerinde olmak isterdim doğrusu.dahası da.


Michigan Üniversitesi'ndeki gökbilimciler eski gökadaları incelerken onların hala yeni yıldızlar oluşturduğunu keşfettiler. Çalışma gökadaların zamanla nasıl evrimleştiğini görmeyi sağlıyor. Bulgular U-M'de araştırmacı Alyson Ford ve astronomi profesörü Joel Bregman tarafından Londra'da Kanada Astroomi Derneği toplantısında sunuldu. Hubble Uzay Teleskopu'nun Geniş Alan Kamerası 3'ü kullanan gökbilimciler 40 milyon ışık yılı uzaklıktaki dört gökadada genç yıldızlar ve yıldız kümeleri olduğunu fark ettiler. Bir ışık yılı yaklaşık 9,5 trilyon km'dir. Bilim insanları bu gökadaların uzun bir süre önce yıldız oluşturma yeteneklerini kaybettiklerini ve onların birer ölü gökada olduğunu sanıyorlardı. Ancak onların hala hayatta olduğunu ve düşük oranda da olsa yeni, yıldızlar oluşturduğunu gösterdik diyor Ford. Gökadalar evrende çoğunluk iki türde bulunur. Samanyolu gibi sarmal yapıda olanlar ve eliptik gökadalar. Sarmal gökadalarda yıldızlar daha soğuk ancak daha yoğun gaz içerir ve güneş gibi yıldızların doğum oranı yılda birdir. Diğer taraftan eliptik gökadalardaki yıldızlar milyarlarca yıl yaşındadır. Bu gökadaların içindeki yıldızlar bir arı kovanının çevresindeki arılar gibi her yönde dolanır. Eliptik gökadalarda az miktarda soğuk gaz olduğundan yıldız oluşturduğu bilinmiyordu. Daha önce gökbilimciler bu gökadalara genel olarak baktığından yıldızları tek tek görmediler. Biz ise biraz hile yaparak Hubble Uzay Teleskopu'nun hassas mor ötesi görüntülerini kullanarak bu yıldızları gördük diyor Ford. Teknik olarak her 100 000 yılda bir de olsa küçük güneşlerin oluşumu gözlenebildi. Ford ve Bregman eliptik gökadalar içindeki kümelerde yıldız oluşum oranını saptamaya çalışıyor. Samanyolu'nda genellikle 10 ile 100 000 yıldızın oluşturduğu gruplar bulunuyor. Eliptik gökadalarda soğuk madde diski olmadığından burada koşullar biraz farklı. Elde ettiğimiz görüntülerde renkler biraz karışık olduğu için yıldız oluşumlarını ve yıldız kümelerini görmemiz biraz zor oldu diyor Ford. Ekip keşfi Aslan takımyıldızındaki ve 34 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan eliptik Messier 105 (M 105) gökadasını gözleyerek elde etti. M 105'de şimdiye kadar yeni yıldız oluşumlarına rastlanmamıştı. Ford ve Bregman 10 ile 20 güneş kütlesinde parlayan birçok parlak mavi yıldız gördü. Araştırmacılar tek yıldız olamayacak ölçüde renkleri mavi olmayan nesneleri görünce bunların yıldız kümeleri olduğunu anladılar. Bu kümeler her 10 000 yılda bir yeni yıldız oluşturuyor. Bu bir yıldız oluşumunu sağlayan patlamaya ait değil, sürekli devam eden bir süreçtir diyor Ford. Veriler yeni sorulara da neden oldu: yıldız oluşumlarını sağlayan gazın kaynağı gibi. Bu kafaları karıştıran araştırmada henüz baştayız. Ölü gökadalarda yıldız oluşum süreciyle ilgili fikir verecek yeni keşifler yapmayı ümit ediyoruz diyor Ford.


Gökbilimciler Güneş'in yaydığı enerjinin 10 milyon katı enerjiyi yayan ölü bir yıldız keşfetti. Bu şimdiye kadar keşfedilmiş en parlak atarcadır. Atarcalar süpernova patlamasından sonra yıldızdan geriye kalan artıktır. Keşif Nükleer Tayfölçerli Teleskop Dizisi ile gerçekleşti. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden Fiona Harrison: Bu yıldız kalıntısını Mighty Mouse'a benzetebiliriz. Bu atarca küçük kütlesine karşın bir karadeliğin gücünde diyor. Gökbilimcileri şaşırtan bu keşif, gizemli ultra parlak X-ışını kaynaklarının anlaşılmasını sağlayabilir. Şimdiye kadar ULX'lerin karadelikler olduğu düşünülüyordu. NuSTAR verileri ile 12 milyon ışık yılı uzaktaki Messier 82 (M82) gökadasında en az bir ULX olduğu belirlendi. Atarca, bir karadeliğin diyet yemeği yerken yaydığı enerji kadar bir enerji yaydı. Bu bilgi bize gökadaların oluşumları, yapıları ile evrimleşmelerinde karadeliklerin nasıl bir rol oynadığını söyler diyor Harrison. ULX'lerin genellikle eşi olan yıldızdan beslenen karadelikler olduğu düşünülür. Bunlar yıldız büyüklüğündeki karadelikler ile gökadaların merkezlerindeki dev karadelikler arasındaki orta büyüklükteki karadelikler arasında sayılırlar. ULX'lerin doğası üzerine mevcut birçok soru hala yanıt beklemektedir. NuSTAR'ın hedefinde aslında M82'deki iki ULX yoktu. Ancak tesadüfen M82'de X-2 olarak bilinen bir X-ışını kaynağından parlak ışınlar farkedildi. Bu bir karadelik değil atarca kaynaklıydı. Atarcalar nötron yıldızı adı verilen bir yıldız sınıfına aittirler. Karadelikler gibi nötron yıldızları da patlayan bir yıldızın yanmış çekirdeğinden oluşur. Ancak karadeliklere göre daha düşük kütlelidirler. Atarcalar uzaya radyo dalgaları ile ultra yüksek enerjili gama ışınları yayar. Yıldız döndükçe yaydığı ışık, dönen fenerde olduğu gibi kesikli bir şekilde Dünya'ya ulaşır. Fransa'daki Toulouse Üniversitesi'nden Matteo Bachetti: Güçlü ULX'lerin büyük karadeliklerce üretildiğini düşünerek bu durumu incelemeye karar verdik. Ancak verilere göre bunlar başka bir cismi işaret ediyordu diyor. NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi ve Swift uydusu da aynı süpernovayı izlemek üzere M82 X-2 kaynağına yönlendirildi. Böylece gelen yoğun X-ışınlarının varlığı doğrulandı. NASA'nın Washington'daki Astrofizik Bölümü yöneticisi Paul Hertz: Uzaydaki teleskoplar birbirlerine yardımcı olmaktadır. Bir teleskop keşif yaptığında farklı özelliklere sahip diğer teleskoplar onu tamamlayan gözlemleri yaparlar diyor. NuSTAR verilerine göre cisimden her 1,37 saniyede yoğun ışıma alınıyordu. Bu ışıma 10 milyon güneş enerjisindeydi. Ayrıca buna ek olarak başka bir kaynağın bundan on kat daha yüksek enerjili X-ışınları yaydığı da farkedildi. Bu enerji çıkışı Güneş'in Konya ovası kadar küçülmesiyle elde edilecek miktara eşittir. Böylesi ölmüş ve çok zayıf, cılız bir yıldız nasıl bu kadar enerji yayar? Gökbilimciler yanıttan emin olmasa da bunun ardında önemli bir şey olduğunu düşünüyor. Nötron yıldızının bir arkadaşı olabilir. Öyle ki nötron yıldızı bu arkadaşından madde çekerek onu ısıtır ve ardından X-ışını yaymasına neden oluyor. Kuramcılara göre bu kadar yüksek enerjili X-ışını yayan atarca oldukça sıradışı bir duruma imza atıyor demektir. Gökbilimciler atarcanın tuhaf davranışlarını açıklayabilmek için NASA'nın NuSTAR, Swift ve Chandra uzay araçlarının yardımına başvuracak. Kanada Üniversitesi'nden gökbilimci Jeanette Gladstone: Son zamanlarda M82 gökadasında olağanüstü X-ışınlarının yayıldığını ve bunun nedeninin orta büyüklükte bir karadelik olduğu düşünülüyordu. Şimdi bunun bir karadelik değil mevcut kuramlara aykırı bir cisim olduğunu görüyoruz. Bu da yeni bir kuramın başlangıç noktası olabilir diyor.


NASA'nın K2 teleskopu verileri bir beyaz cüce çevresinde parçalanmış küçük ve kayalık bir cismin varlığını gösterdi. Bu keşif, beyaz cüceler içinde hayatta kalmayı başarmış gezegen kalıntılarının olabileceğini gösteriyor. K2, 2013 yılında Kepler Uzay Teleskopu'nun zorunlu değişiklik sonrasında aldığı Kepler-2 adının kısaltılmışıdır. Cambridge Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Andrew Vanderburg: İlk kez, yıldızının yoğun kütle çekimi altında parçalanmış, ışığıyla yüzeyi buharlaşmış küçük bir cisme rastladık diyor. Güneş gibi bir yıldız ömrünün sonunda ulaştığı kırmızı dev aşamasının ardından yavaş yavaş yaklaşık Dünya boyutlarına inerken kütlesinin yaklaşık yarısını kaybeder. Bu ölü, ama yoğun yıldız kalıntısına beyaz cüce adı verilir. Gözlemler bakış doğrultumuza göre beyaz cücenin önünden geçen bir cisim ve toz, kayadan oluşmuş bir yapıyı işaret ediyor. Bu yapı WD 1145+017 adlı beyaz cücenin çevresinde 4,5 saatte bir dolanıyor. Mini gezegen ve kalıntıları beyaz cüceye oldukça yakın kavurucu bölgede dolanmaktadır. Keşif 30 Mayıs 2014 ile 21 Ağustos 2014 arasındaki gözlem döneminde Başak takımyıldızı yönüne bakan K2 ile gerçekleşti. Vanderburg ve ekibinin tuhaf şekilli çizelgeyle gerçekleştirdikleri keşifte ayrıca WD 1145+017'nin atmosferinde ağır elementler tespit etti. Beyaz cücelerin yoğun kütle çekimleri nedeniyle hidrojen ve helyum dışında başka elementin olmadığı saf bir yüzeye sahip olmaları beklenir. Ancak gökbilimciler yıllardır, bazı beyaz cücelerin yüzeylerinde kalsiyum, silisyum, magnezyum ve demir gibi ağır elementlere rastlıyor. Bilim insanlarına göre bu kirliliğin nedeni bir asteroid ya da küçük bir gezegenin beyaz cücenin yoğun kütle çekimiyle parçalanmış olmasına bağlıyordu. Ancak ellerinde bunu gösteren ciddi bir kanıt yoktu. Yıldızın atmosferinin yapısına ait inceleme Arizona Üniversitesi'nin MMT Gözlemevi verileriyle yapıldı. NASA Ames ve SETI K2 görevi bilim insanlarından Fergal Mullally: Şimdi on yıldır ileri sürdüğümüz teorimize sağlam bir kanıt bulduk. Ancak daha sistemde bakılacak ve çalışacak çok şey var diyor.


UCL araştırmacıları tarafından gerçekleştirilen bir araştırmayla bir beyaz cüce çevresinde dolanan kalıntı diski keşfedildi. Disk, su ve yaşamın olabileceği 'yaşam alanı' yakınında bir gezegeni işaret eden çeşitli yapılarla dolu. Çalışma WD1054-226 adlı bir beyaz cücenin incelenmesiyle gerçekleşti. Beyaz cüceler tüm hidrojen yakıtlarını bitirmiş yıldız közleridir. Güneş dahil neredeyse tüm yıldızlar sonunda beyaz cüce olacaktır. Şimdiye bunların gezegen sistemleri hakkında çok az şey bilinmekteydi. Şaşırtıcı şekilde yıldız çevresinde 25 saatte bir dolanan, eşit aralıklarla yerleştirilmiş 65 gezegensel enkaz bulutunda belirgin ışık düşüşleri belirlendi. Araştırmacılar geçiş yapılarının kesin düzenliliğinin yıldız ışığının her 23 dakikada bir azalması- yakınındaki bir gezegen tarafından olabileceği sonucuna ulaşıldı. Çalışma ekibi ve makalenin başyazarı Profesör Jay Farihi: Gökbilimciler ilk kez bir beyaz cücenin yaşam alanında gezegen olabilecek bir cisim keşfettiler diyor. Gözlemdiğimiz yapılar, katı, küresel cisimlerden daha çok düzensiz ve tozlu . Her 23 dakikada bir yıldızın önünden geçen ama şu anda açıklayamadığımız bir oluşum. İnsanı heyecanlandıracak bir olasılık, bu cisimlerin yakındaki bir gezegenin kütle çekimi etkisiyle böylesine eşit aralıklı yörüngelerde bulunmuş olması. Böyle bir etki olmasaydı sürtünme ve çarpışmalar nedeniyle yapılar dağılır ve düzenlilik görülmezdi. Buna tipik bir örnek Neptün ve Satürn'ün kütle çekimlerinin çevresinde dolanan uyduların, gezegenlerin çevresinde düzenli ve istikrarlı halka yapılar oluşturmalarına yardımcı olmaları gösterilebilir. Yaşam alanı içinde bir gezegen olma olasılığı da dikkat çekici ve bir o kadar da beklenmedik bir şey. Ancak, böyle bir gezegenin varlığını doğrulamak için daha fazla kanıt gerekiyor. Gezegeni göremiyoruz. Bu nedenle gerek bilgisayar modelleri gerekse yörüngedeki kalıntı diskinin daha ileri gözlemleriyle böyle bir gezegenin varlığı doğrulanabilir. Beyaz cücenin çevresindeki bu yörüngede dolanan, yörüngesi temiz, potansiyel olarak su ve dolayısıyla yaşam barındırabilecek bir gezegen olduğu düşünülüyor. Bölge en az bir milyar yıl ile en çok iki milyar yıldır yaşanabilirdir. Tüm yıldızların %95'inden fazlası sonunda beyaz cüceye dönüşecektir. Diğer yıldızlar ise patladıktan sonra nötron yıldızı ya da kara deliğe dönüşür. Güneşimiz birkaç milyar yıl içinde beyaz cüceye dönüşecektir. Çalışmamız Güneş Sistemimizin geleceği hakkında da ipuçları veriyor diyor Farihi. Yıldızlar hidrojenlerini tüketmeye başladığında genişler ve soğuyarak kırmızı dev haline gelirler. Güneş bu aşamaya dört ile beş milyar yıl içinde girdiğinde Merkür, Venüs ve muhtemelen Yer'i de yutacak kadar şişecek. Dış katman savrulduğunda ve hidrojen tükendiğinde geriye sadece yıldızın çekirdeği kalacak. Bu sıcak çekirdek nükleer tepkime oluşturamayacağı için milyarlarca yıl sürecek olan soğuma gerçekleşecek. Beyaz cücelerin yörüngesindeki gezegenleri keşfetmek zordur. Bu yıldızlar Güneş gibi anakol yıldızlarına göre oldukça sönüktür. Şimdiye kadar sadece bir beyaz cüce çevresinde Jüpiter büyüklüğünde bir gezegen olduğuna ilişkin kanıtlar elde edildi. Yeni çalışma 117 ışık yılı uzaktaki WD1054-226 adlı bir beyaz cücenin incelenmesiyle gerçekleştirildi. Bunun için ESO'nun Şili'deki 3.5m'lik Yeni Teknoloji teleskopu kullanıldı. Araştırmacılar daha sonra eldeki verileri yorumlayabilmek için NASA'nın TESS gözlemevinden gelen verileri kullandı. Böylece beyaz cüce çevresindeki yapıların 25 saatte bir dolandıkları belirlendi. Yaşam alanı bölgesi sıcaklığın teorik olarak bir gezegenin yüzeyinde suyun sıvı olarak kalmasına izin verdiği alan olarak bilinir. Güneş ile karşılaştırıldığında bir beyaz cücenin yaşam alanının yıldıza daha yakın olması gerekir. Bunun nedeni ise beyaz cücelerin anakol yıldızlarına göre daha az ışık ve ısı yaymalarıdır. Çalışmadaki yapılar yıldız kırmızı dev aşamasında iken yıldızın içinde olacak alanda dolanıyor. Bu nedenle bu yapıların yıldız doğarken değil daha çok yakın zamanda oluşmuş olması daha muhtemel görünüyor.


Bir gezegen kuramsal olarak büyüyüp genç ve parlak ışıkla dolabilir. Gençleşen gezegenler diye bilinen bu olgu sadece varsayımsal olarak var. NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu ile olması gerekenden milyarlarca yıl daha genç aday gezegen belirlendi. Kaliforniya Üniversitesi'nden Michael Jura: Genç gezegenler oluşum aşamasındaki gibi kızılötesi ışıkla parlamaktadır. Büyük ve soğuk olanların kendini yenileyenleri tekrar görünür olacaktır diyor. Bir gezegen gençlik yıllarına nasıl dönebilir? Yıllar önce gökbilimciler ölen yıldızdan kopan maddelerin yıldızın Jüpiter gibi büyük kütleli gezegenlere katılabildiğini öngördü. Güneş gibi bir yıldız ömrünün sonuna geldiğinde kırmızı deve dönüşür. Bunun ardından kütlesinin yarısını kaybederek beyaz cüceye dönüşür. Ölen yıldızdan kopan dış ölü katman yörüngedeki dev gezegenlere katılabilir. Böylece dev gezegenin kütlesi büyür ve katılan maddenin sürtünmesiyle ısınabilir. Milyarlarca yıl yaşındaki soğuk ve yaşlı gezegen bu yolla ısınıp kızılötesi dalga boyunda ışıma yapar. Yeni çalışma +280 0010 PG adlı ölü bir yıldız ya da diğer bir ifadeyle beyaz cüceyle yapıldı. NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Tarayıcısı veya WISE verileri bu yıldızın çevresinde beklenmedik kızılötesi bir ışık olduğunu ortaya koydu. Bunun üzerine cismin kızılötesi dalga boyunda artış olduğunu söyleyen 2006'daki Spitzer verileri gözden geçirildi. Ekip ilk başta gözlenen kızılötesi ışığın beyaz cüceyi saran diskten geldiğini düşündü. Son on yıl içinde 40'dan fazla beyaz cüce çevresinde madde diski keşfedilmişti. Beyaz cücelerin çevresindeki disklerine yoğun kütle çekimi uyguladığı düşünülüyor. Beyaz cüceler çevresindeki maddeyle ilgili diğer kanıtlar ise diskteki elementlerin tanımlanmasından geçiyor. Beyaz cüceler hidrojen ve helyum ağırlıklı olsa da şimdiye kadar gözlenen 100'den fazla sistemde oksijen, magnezyum, silikon ve demir gibi diğer ağır elementlere de rastlandı. Beyaz cüce atmosferlerinin ise yakın asteroitlerce kirlendiği düşünülmektedir. Ancak PG 0010+280 için alınan Spitzer verileri bu asteroit modellerine uymadı. Alınan kızılötesi ışık gençleşmiş bir gezegenden ya da 'yıldız olmayı başaramamış' kahverengi cüceden gelmekteydi. Kaliforniya Üniversitesi ve Almanya'daki Avrupa Güney Gözlemevi'nden Siyi Xu: Bu araştırma daha fazla veri gerektirse de ben bir dev gezegenden kuşku ediyorum. Eğer gerçekten de durum buysa kırmızı dev aşamasına gelen hatta patlayıp beyaz cüceye dönüşen yıldızların çevresinde gezegenlerin olduğu anlamına gelir diyor. Gelecekte James Webb Uzay Teleskopu parlayan disk sorununu ve ölü yıldız çevresindeki gezegenleri görmemizi sağlayabilir. Şimdi hedefte gençlik çeşmesi arayan insanoğlu gibi başka gençleşen gezegen var mı, sorusu var.


Yeni araştırmaya göre simge haline gelen yapıya Yıkım Sütunları denilmesi daha uygun ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki MUSE aygıtını kullanan gökbilimciler Messier 16, Kartal Bulutsusu'nda yer alan ünlü Oluşum Sütunları'nın tamamen üç boyutlu ilk görüntüsünü oluşturdular. Yeni gözlemler gökbilimin simgelerinden bir haline gelen bu nesnedeki farklı toz sütunlarının uzaysal dağılımlarını ve birçok yeni detayı gözler önüne serdi bunlar arasında genç bir yıldıza ait daha önce görülmeyen bir jet de bulunuyor. Kümenin parlak yıldızlarından kaynaklanan yoğun ışıma ve yıldız rüzgarları tozlu Oluşum Sütunları'nı zamanla şekillendiriyor. Yaklaşık üç milyon yıl içerisinde ise tozlu kısımlar tamamen yok olacaklar. Oluşum Sütunları'nın ilk NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu görüntüsü yirmi yıl önce çekildi. Kısa sürede meşhur olan kareler akılda kalan görüntülerden biri haline geldi. O andan itibaren, birkaç ışık-yılı genişliğindeki bu dalgalı bulutlar hem bilim insanlarını hem de halkı şaşırtmaya devam ediyor. Yakın yıldız kümesi NGC 6611 ile birlikte uzantılı yapılar, Kartal Bulutsusu denilen ya da Messier 16 veya M16 olarak da bilinen yıldız oluşum bölgesinin bir parçasıdır. Bulutsu ve ona bağlı nesneler yaklaşık 7000 ışık-yılı uzaklıkta, Yılan takım-yıldızı doğrultusunda yer almaktadır. Oluşum Sütunları yeni yıldızların doğdukları dev gaz ve toz bulutları içerisinde gelişen sütun-benzeri yapıların klasik örneklerinden biridir. Sütunlar, muazzam büyüklükteki mavi-beyaz O ve B yıldızlarının oluşumları sırasında etrafa yaydıkları yoğun mor-ötesi ışınım ve yıldız rüzgarlarının çevredeki daha az yoğun maddeleri dışarıya doğru sürüklemesiyle meydana gelmektedir. Bununla birlikte, daha yoğun olan gaz ve toz grupları bu erozyona daha uzun süre dayanabilirler. Bu kalın toz paketlerinin arkasındaki maddeler O ve B yıldızlarından kaynaklanan şiddetli ışımadan korunmaktadır.Bu koruma kalkanı bir sütunda parlak yıldızlardan dışarıya uzanan koyu renkli bölümü olup, karanlık kuyruklar ya da fil hortumları meydana getirir. ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki MUSE aygıtı ile Oluşum Sütunlarında devam eden buharlaşma olayı oldukça detaylı bir şekilde tanımlandı ve böylece sütunların yönelimi ortaya çıkarıldı. MUSE soldaki sütunun ucunun bize doğru yöneldiğini, diğerlerinin aksine NGC 6611'in arkasındaki bir sütunun üstünde yer almaktadır. Bu uç kısım NGC 6661'in yıldızlarından gelen şiddetli ışımaya maruz kalmaktadır ve sonuç olarak sol alttaki, orta ve sağda yer alan ve hepsi de bakış doğrultumuzun tersine yönelmiş sütunlardan daha parlak görünmektedir. Gökbilimciler NGC 6611'deki gibi genç O ve B yıldızlarının yeni yıldız oluşumuna katkılarını daha iyi anlamayı umut ediyorlar. Çok sayıda çalışma ile bu bulutların içerisinde öncül yıldızların oluştukları tespit edilmiş durumda onlarda da tabi ki Oluşum Sütunları'dır. Oluşum Sütunları gibi koşullarda daha fazla yıldızın oluşması, zamana karşı yapılan bir yarış gibidir. Güçlü yıldızlardan çıkan yoğun ışıma sütunları öğütmeye devam etmektedir. Oluşum Sütunları'ndaki buharlaşma oranını MUSE ile ölçerek, gökbilimciler sütunların daha ne kadar dayanacaklarına dair bir zaman ölçeği oluşturdular. Her milyon yıl içinde Güneş'in 70 katı kadar kütle kaybediyorlar. Şu anda sahip olduğu Güneş'in 200 katı civarındaki kütlesiyle Oluşum Sütunları'nın tahmini yaşam süresi aşağı yukarı üç milyon yıl veya daha fazlası kozmik zaman ölçeğinde bir anlık süre. Görünüşe göre bu kozmik sütunlara Yıkım Sütunları ismi de uygun düşebilir. Notlar Soldaki sütun, yukarıdan aşağıya tek bir nesne olarak düşünülmektedir ve uzunluğunun yaklaşık dört ışık-yılı olduğu tahmin edilmektedir. En uzun sütun olup sağdakinin yaklaşık iki katı uzunluğundadır.


Güneş Sistemi'nin en büyük dağı olan Olympus volkanının tetiklediği tektonik kuvvetler nedeniyle, dağın çevresindeki bölgede dev heyelan ve lav akıntılarının izleri ESA'nın Mars Express aracı tarafından gösterildi. Aracın yüksek çözünürlüklü stereo kamerası ile 23 Ocak 2013'de alınan görüntüler, Olympus Dağı'nın yaklaşık 200 km doğusundaki Sulci Gordii olarak bilinen bölgeye aittir. Bölgenin görünümü Olympus Dağı'na yakın kısımların çökmesiyle oluştuğunu işaret eder gibidir. Bugün bu ovaları çevreleyen ve yaklaşık 2 km yüksekliğinde dik uçurumlar bulunmaktadır. Çöküş belki de yeraltı suyunun çekilmesi sonucunda yüzey altındaki kayaların parçalanmasını sağlayan volkanik hareket ile oluştu. Çöküş sırasında bölge çevresindeki volkanik ovalar yüzlerce kilometre aşağı kaymış olmalı. Olympus Dağı'ndan akan lavların çevredeki ovalara etkisinin benzerini Dünya'da da Hawai Mauna Loa'daki gibi bazı volkanların çevresinde de görürüz. Sulkuslar Gordii çevresindeki yumuşak ovalar büyük bir olasılıkla büyük bir heyelan sonrası üzerini kapatan lav sonrasında oluşmuş olmalı. 'Sulci'ın -Mars'ta birbirine paralel tepe ve vadileri tanımlamak için kullanılan jeolojik terim-karakteristik oluklu görünümü ise volkandan uzak kayan ve bu nedenle sıkışan toprağın yükselmesi ve ardındaki parçanın çökmesi ile oluşmuş. Zaman içerisinde tepeler erozyonun etkisiyle yumuşak sırtlara büründü. Oluklu yapı en iyi yakın çekim ile görülür. Görüntüler tepelerin ince rüzgarlarla aşınıp heyelan yoluyla vadilerin alt kısımlarına taşındığını gösterir. Benzer şekilde düz ovalara yakından bakıldığında toprağın üzerindeki tozlu örtünün ince dalgalar şeklinde bir görünümde olduğu fark edilir. Bu ince dalgalanmalar yüzeyi süpüren rüzgar sonucunda oluşmuştur. Yakın görünümde ayrıntılı olarak görülen yarıkların uzunluğu 50 km ile 300 km arasında değişir. Bu yarıklar kısa ömürlü lav akıntıları ya da su ile oluşmuş olabilir. Görüntünün topografik haritasında ise tektonik kuvvetlerin etkisiyle Mars toprağının parçalanmış hali açıkça görülüyor. Bunun gibi karmaşık izlere ve geçmişe sahip Mars bölgelerini inceleyen bilimciler, -Dünya'daki benzer örneklerle kıyaslayarak- Mars'ın geçmişindeki hareketliliği ve jeolojik süreci anlamaya çalışıyor. Sulkuslar Gordii Bölgesinin başına gelenler yeryüzündeki bazı bölgelerde de görülmüştür. Yeryüzünde de volkan hareketliliği, rüzgar, su ve tektonik hareketler bazen yüzeyde kilometrelerce boyunca etkili olmakta ve yüzey malzemesini yüzlerce kilometre taşıyabilmektedir.


Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskopu ile Omega Bulutsusu'nun net bir görüntüsü elde edildi. Bulutsu'nun gül rengindeki orta kısmındaki yeni yıldız oluşturan gaz ve toz bulutları ayrıntılı bir şekilde görülebiliyor. Omega Bulutsusu'ndaki koyu renkli gaz ve toz yapısı yeni nesil yıldızların oluşumu için gerekli hammaddeyi sağlamaktadır. Bulutsuda göz kamaştıracak kadar parlak mavi ışık yayan yıldızlar sahnede yerini yeni almış yıldızlardır. Dumanlı görünüm içindeki şerit şeklinde parlayan gaz yeni başlangıçlara gebe. Buluttaki daha koyu kırmızı bölgeler ise genç ve sıcak yıldızların yoğun morötesi ışınımı etkisi parlayan hidrojen gazının varlığını gösteriyor. Omega Bulutsusu gören kişinin hayal gücüne farklı adlar almıştır: Kuğu Bulutsusu, At Nalı Bulutsusu, Istakoz Bulutsusu gibi. Bulutsu ayrıca M17 (Messier 17) ve NGC 6618 olarak da katalogda yerini almıştır. Bulutsu Yay Takımyıldızı içinde ve 6500 ışık yılı uzağımızda yer almaktadır. Gaz ve toz alanı içinde Samanyolu'nun büyük kütleli ve en genç yıldızlarını barındıran, en aktif yıldız oluşumunu gerçekleştiren bölgelerinden biri olan Omega Bulutsusu Gökbilimcilerin popüler gözlem nesnelerinden biridir.


En yakın komşumuz olan Ay'ın üzerindeki bu tuhaf kıvrımlı kanal dikkat çeken oluşumlardan biridir. Temmuz 1971'de Apollo 15 astronotları bu kanalın kenarına kadar ünlü Ay araçlarını sürmüşlerdi. Hadley Rille olarak bilinen oluşum ilk kez 18. Yüzyıl İngiliz matematikçi ve mucit John Hadley tarafından görülmüştür. Hadley 1721'de Londra'daki Royal Society'e küresel aynadan yaptığı bir teleskop sundu. Teleskop öncekilerde ortaya çıkan görüntü sapmalarını önleyen parabolik yüzey şeklinde yapılmıştı. Hadley Rille'nin tahminen 3 milyar yıl önce lav akışı nedeniyle oyularak oluştuğu düşünülmektedir. Kanal 1500 m genişliğinde ve yer yer 300 m'den daha fazla derinleşmektedir. Toplam uzunluğu 120 km'yi bulmaktadır. Apollo astronotları Rille duvarlarındaki katmanlar fotoğraflandı. Burada pek çok volkanik patlamaların ardından yeni bir katman oluştuğu görüldü. Son oluşan patlama ise kıvrılıp giden kanalın oluşmasını sağladı. Yine de gezegen bilimciler bölgedeki sürecin ayrıntılarını tam olarak bilmiyor. Bu fotoğraf Ay keşfi için 2004-2006 arasında çalışan ve küçük bir kamerası olan ESA'nın SMART-1 uydusu tarafından çekilmiştir. Bu görüntü 2000 km yüksekten alınmıştır ve yaklaşık 100 km genişliğe sahip alanı göstermektedir. Hadley Rille 25 K/3 D koordinatlarında yer almaktadır. SMART-1, ESA'nın Ay'daki ilk göreviydi. Araç, Eylül 2006'da kontrollü şekilde Ay yüzeyine çarptırılmıştı. SMART-1, Ay yüzeyine oldukça yakın yörüngede uçmuş ve 2000'den fazla tur atmıştı. Görsel telif hakkı: ESA/Space-X, Space Exploration Institute


İlk Kez Bir Kümede Güneş Benzeri Yıldız Çevresinde Dolanan Gezegen Bulundu. Gökbilimciler bir yıldız kümesindeki güneş benzeri yıldızların çevresinde dolanan gezegenler olduğunu keşfetti. Veriler yıldızların yoğun olduğu bölgede gezegenlerin de oluşabileceğini gösteriyor. Gezegenler yaşanabilir olmamasına karşılık, öyle bir gezegende gökyüzünde görünen yıldız sayısı bizimkine oranla daha fazla olacaktır. Bölgede şimdilik iki gezegene rastlandı. Bunlar da yıldızlarına çok yakın, çok sıcak iki süper dev gaz gezegen. Arıkovanı Kümesi olarak bilinen yıldız kümesinde merkezde toplanmış, yaklaşık 1000 dolayında güneş benzeri yıldız bulunuyor. Arıkovanı açık kümesi dev bir gaz bulutunun doğurduğu yıldızlardan oluşur. Yıldızlar bu nedenle benzer kimyasal bileşenlere sahiptir. Doğduktan hemen sonra küme içine yayılan yıldızların tersine buradaki genç yıldızlar daha küçük kütle çekimi kuvveti nedeniyle birbirlerine yakın kalırlar. NASA Astrofizik Programı bilimcilerinden Mario R. Perez: Bu zor koşullar altındaki kümede yine de gezegenler olduğunu gördük diyor. Bulunan gezegenler Pr020 1b ve Pr021 1b olarak adlandırıldı. Gezegenler yıldızların adlarının ardından b harfinden başlamak üzere kodlanarak adlandırılır. Atlanta Georgia State Üniversitesi Astronomi yüksek lisans öğrencisi Sam Quinn: Bunlar Arıkovanı'nın ilk balları diyor. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden David Latham ve Quinn'in başını çektiği ekip, kütle çekiminden doğan yıldız yalpalamasını ölçmek için Arizona yakınındaki Fred Lawrence Whipple Gözlemevi'ndeki 1,5 m'lik Tillinghast Teleskopunu kullanırken gezegenleri fark ettiler. Önceki aramalarda büyük kütleli yıldızların çevresinde gezegen bulunmasına karşılık böylesi bir küme içinde güneş benzeri yıldızların çevresinde gezegen görülmemişti. Quinn: Bu gezegen avcıları için büyük bir sorun olmuştur. Biz en azından gezegen oluşumunu etkilemeyen Avcı Bulutsusu gibi açık kümelerdeki yoğun yıldızlı ortamlarda bazı güneş benzeri yıldızlar çevresinde gezegen olabileceğini düşünüyorduk. Sonunda onların orada olduğunu gördük diyor. Kuramcılar şimdi yıldızlarına çok yakın olan bu sıcak Jüpiterlerin oluşumuna yıldız rüzgarının etkisini araştırıyor. Çoğu kuram gezegenlerin daha uzakta oluşup daha sonra içe doğru hareket ettiğini söylüyor. NASA'nın Güneş Sistemi Kökeni araştırma ekibinden Russel White: Görece genç olan Arıkovanı kümesindeki gezegenlerde genç yaştadır. Buy dev gezegenlerin içe doğru belli sınırlar içindeki hızla hareket etmesi gereklidir. Ama ne kadar hızlı olduğunu bilmemiz gerekir diyor. Araştırmacılar ayrıca Arıkovanı kümesinin metal açıdan zengin olduğunu da buldular. Arıkovanı'ndaki yıldızlarda demir gibi ağır metallerin bulunduğunu gördüler. White: Bana göre yıldızların yakınında bol miktarda gaz devi gezegenler var. Ortamdaki metal bolluğu da gezegen oluşumuna katkı sağlıyor.


Gökbilimciler, genç bir yıldızın toz diski içinde genç bir gezegen keşfetti. Bu tür keşifler Güneş Sistemi'ndeki asteroit kuşağı ve Kuiper kuşağı gibi halkaların ve gezegenlerin nasıl oluştuğunun anlaşılması açısından önemlidir. Keşif Hawaii'deki Mauna Kea tepesinde kurulu WM Keck Gözlemevi tarafından doğrulandı. 51 Eridani b gezegeni yıldızından milyon kat daha sönük ve başka hiçbir yerde görülmedik kadar metan barındırıyor. SETI Enstitüsü'nden kıdemli gezegen bilimci Franck Marchis Gemini Gezegen Görüntüleyicisi ile parlak yıldızların çevresindeki sönük ve genç gezegenleri analiz edebilirsiniz. Bu açıdan iyi tasarlanmış bir alettir diyor. NASA'nın Kepler Uzay Teleskopu binlerce gezegen keşfetti. Yıldızın önünden geçen bir gezegen yıldızın alınan ışık eğrisinde azalmaya neden olur. Kepler bu yöntemle gezegen avlar. Ancak Gemini Gezegen Görüntüleyicisi parlak yıldızların çevresindeki soluk gezegenleri görmesi için özel olarak tasarlanmıştır. Keşif ekibinden Stanford Üniversitesi Fizik Bölümü'nden Prof. Bruce Macintosh: Kepler gezegenlerin gölgesine bakarak onları bulur. Gemini Gezegen Görüntüleyicisi ise onları doğrudan görüntüleme diyebileceğimiz parlaklıklarıyla tanır diyor. Bu yöntem bir deniz fenerinin önündeki ateş böceğini görmeye benzetilebilir. Yıldızın gezegene göre oldukça parlak olan ışığı kapatılarak çevresindeki oluşumlar görülebilir. Ekip daha sonra bulgularını doğrulatmak için Dünya'daki en büyük optik/kızılötesi teleskoplara sahip olan Keck Gözlemevi'ne başvurdu. Keck Gözlemevi'ndeki NIRC2 kamera ve optik uyarlamalı sistemi kullanmamıza izin verildi. NIRC2, GPI'ya göre daha uzun kızılötesi dalga boylarını gözleyebilir ki 51 Eri b gibi soğuk bir gezegenin gözlemi için gerekli olanda bu aletti. Bu aletler uzun kızılötesi dalga boylarını emerek gezegenin atmosferindeki bulutların özelliklerini ortaya çıkarır diyor Macintosh. Victoria Üniversitesi'nden gökbilimci Christian Marois : Keck Gözlemevi verileriyle gezegeni onaylamak ve atmosferini tanımlamak çok önemliydi. Araçların çok yönlü set sunması ve Keck Gözlemevi'ndeki büyük birincil aynalar bulguların doğrulanması için mükemmel bir fırsat sunar diyor. GPI geçtiğimiz yıl Şili'deki 8 metrelik Gemini Güney Teleskopu'na kuruldu. Ekip bugüne kadar yaklaşık 100 genç yıldız çevresini taradı. 51 Eri yıldızı oldukça genç olup sadece 20 milyon yıl yaşındadır. Güneş'ten daha sıcak olan yıldızın b gezegeni ise Jüpiter'in yaklaşık iki katı kütlesindedir. Yıldızı çevresinde Dünya-Güneş uzaklığının 13 katı kadar uzakta dolanıyor görünmektedir. Bu uzaklık Güneş Sistemi'nde Satürn ile Neptün arasına denk gelir. SETI Enstitüsü'nden Eric Nielsen: 51 Eri yıldızında aradığımız her şey mevcut. Hem bize yakın hem genç. Bu yıldız daha doğmadan son dinozor -40 milyon yıl önce- ölmüştü diyor. Bilindiği üzere kozmik saat ölçüsünde 20 milyon yıl çok kısa bir süredir. Bu süreçte gezegenler birleşme eğiliminde olup yüz milyon yıl boyunca iç enerjilerini kızılötesi ışıkla yayarlar. Bu tür gezegenler 400 C ile 650 C derece arası sıcaklıktadır. Şimdiye kadar görüntüleme yöntemiyle keşfedilen en küçük gezegen olmasının yanı sıra aynı zamanda soğuk olması atmosferinden yayılan güçlü metan sinyallerinin kanıtıdır. Diğer Jüpiter-benzeri gezegenlerde çok sönük miktarda ağır metana rastlanmıştı. NASA Ames Araştırma Merkezi'nden astrofizikçi Mark Marley: Güneş Sistemimizdeki soğuk dev gezegenlerin atmosferlerinde genellikle karbon monoksite rastlanır. Burada ise durum tersidir. 51 Eri b atmosferinde bol miktarda metan olması gezegenin gelecekte Jüpiter'in kuzeni olması anlamına gelir diyor. Bu özellikler Jüpiter'in emekleme dönemine benzetiliyor. Ama elbette tam olarak Jüpiter gibi değil. 400 C derece gibi kurşunu bile eritecek sıcaklığa sahip gezegen şimdilik çok sıcak ama gelecekte Jüpiter benzeri bir yapıya bürüneceğine yönelik birçok ipucu bulunmaktadır. Bilinen gezegenlerin özelliklerinin saptanması Güneş Sistemi'nin nasıl geliştiğini de ortaya çıkaracak. Gökbilimciler Güneş Sistemi'ndeki gaz devlerinin güçlü çekimleriyle hidrojen ve diğer gazları çekip çekirdekleri çevresinde atmosferlerini oluşturduklarını düşünüyor. Ancak şimdiye kadar keşfedilmiş Jüpiter-benzeri gezegenler çok sıcak olduğundan aniden çöküp hızla gelişmiştir. Burada önemli bir fark ortaya çıkar ki Dünya gibi karasal gezegen oluşumları bu sürece benzetilir. Elbette çok sıcak maddenin hızla çökmesi, devlerin gaz gezegen olması yolundaki engel değildir. Genç 51 Eridani b'nin oluşumu da bu süreci hatırlatmaktadır. 51 Eri b gerçekten soğuk. Jüpiter'de bu gezegen gibi oluşmuş olabilir. Aslında tüm güneş sistemlerinde birçok benzer gezegen olabilir diyor Macintosh. Macintosh'a göre Dünya'dan büyük yüzlerce gezegen bulunmaktadır. Bunların bir kısmı süper Dünya denilen Neptün gibi olup, buz ya da gazdan mı oluştuğu henüz bilinmeyen gezegenlerdir. 51 Eridani b'nin incelenmesi komşu genç sistemlerin araştırmasında işleri kolaylaştırabilir ve evrendeki gezegen oluşum mekanizmasının anlaşılmasını sağlayabilir.


Satürn Sistemi'nde 2004'ten bu yana görev yapan Cassini-Huygens Uzay Aracının yardımıyla birçok bilinmeyen de ortaya çıktı. Araç sistem üzerindeki görevine devam ediyor. İşte Cassini keşiflerinin en önemlileri: Gece-Gündüz Eşitliğinde Satürn Halkaları: 11 Ağustos 2009'da güneş ışıkları Satürn halkalarının tam karşısından vurdu. Satürn'de gerçekleşen bu gece-gündüz eşitliği zamanı, 15 yılda bir gerçekleştiği için gökbilimcilerin ilgisiyle karşılaştı. Cassini uzay aracıda bu ender karşılaşılan olayı kaçıramazdı. Böylece halkalardaki dağlar, tepelerin yükseklikleri de ölçülebildi. Görüntüde Satürn'ün 10 metre kalınlığındaki halkalarının üzerinde, 8 km'lik Daphnis'in 4 km uzunluğundaki gölgesi görünüyor. Titan'daki Parıltı Cassini uzay aracı, Satürn'ün en büyük uydusu Titan'da göl olduğunu doğrulayan yandaki görüntüyü çekti. Araç aslında göreve başladığı 2004 yılından bu yana böylesi bir parıltı peşindeydi. Aradığını Ağustos 2009 gece gündüz eşitliğine girerken yakaladı. Parıltının olduğu yer Titan'ın kuzey yarımküresi. Cassini fotoğrafı çektiğinde bölgeye bahar gelmişti. Titan'ın sisli atmosferi ve bu atmosferden yansıyan güneş ışığının buluşması böylesine bir manzarayı ortaya çıkardı. Fotoğraf 8 Temmuz 2009 tarihinde Cassini'nin kızılötesi ve görünür dalga boylarında alındı. E Halkasının Nedeni: Enceladus Satürn'ün E halkasındaki yapıyı inceleyen Cassini, bu halkayı Enceladus'un oluşturmuş olabileceğini keşfetti. Halka bildiğimiz sodyum tuzundan oluşuyor. Bu tuzda Enceladus'taki buz volkanlarından fışkırmakta. Enceladus'un buzlu yüzeyinin altında okyanus olduğu düşünülüyor. Bu kabuğun zayıf yerlerinden fışkıran su, buz olarak uzaya yayıldığı ve böylece E halkasını oluşturduğu öne sürülmekte. Satürn'deki Kutup Işıkları Soldaki görüntüye ait videoda Satürn'ün kuzeyindeki Güneş Sistemi'ndeki en uzun kutup ışıklarını gösteriyor. Sağdaki görüntüye ait videoda ise bu ışıkların değişimini 3 boyutta gözler önüne seriyor. Buradaki ışık cümbüşü gezegenden 1200 km'den daha fazla uzağa uzanabiliyor. Burada turuncu rengiyle görünen ışıkların asıl rengini gökbilimciler bulmaya çalışıyor. Enceladus'un Uzaya Amonyak Yolladığının Keşfi Cassini uzay aracının Enceladus,'a yaptığı iki yakın uçuş sonucunda uydudan amonyak sızdığı da bulundu. Veri, araçtaki İyon ve Kütle Tayfölçeri tarafından sağlandı. Amonyak su içinde çözünmekte ve böylece suyun donma sıcaklığını düşürmektedir. Amonyak antifiriz olarak da kullanılır. Böylce Enceladus'taki suyun amonyaklı su olduğu anlaşılıyor. Anlaşılamayan ise bu amonyağın nasıl olup da buzun içinde aynı oranda kalabildiği. Titan'da Hidrokarbon Yağmurları ve Göl Oluşumları Titan'dan alınan son görüntülerde uydunun güney yarımküresinde hidrokarbon yağmurları olduğu görüldü. Bu da Titan'da hidrokarbon gölleri olduğu anlamına geliyor. Aslında birkaç yıldır bu konuda ciddi şüpheler bulunuyordu. Bu şüpheler Cassini aracıyla ortadan kalktı. Yandaki görüntüde Ontario Lacus adlı bir gölün zamanla oluştuğu gözleniyor. Göl 15 km kadar bir değişime uğramış. Satürn'ün Altıgen Kuzey Kutbu: Satürn'ün altıgen şeklindeki kuzey kutbu görüntülendi. Altıgen kutup ilk kez 30 yıl önce bahar mevsiminde bulunan Satürn'ün yanından geçen Voyager 1 uzay aracı tarafından görüntülenmişti. Son 15 yıldır bu bölge karanlıktaydı. Gece-gündüz eşitliğini fırsat bilen Cassini altıgen kutbun görüntüsünü çekmeyi başardı. Fotoğraf ve ayrıntılar Cassini'den alınmıştır. 1 Yorum Dünya dışındaki gezegenler ve biz insanların ulaşamayacağı uzaklıktaki gezegenler büyük gizemlerini koruyorlar insanlık bu gezegenlere ulaşabilirse değişik yaşam canlıları muhtemelen görecektir.


Son zamanlarda Mars gezginlerinden Opportunity ile ilgili haber gelmiyordu. Meğer yoğun bir uğraş peşindeymiş: Maraton Vadisi'ne nasıl gideceğini hesaplıyormuş! 2004 yılında Mars'a indirildiğinde sadece üç ay ömür biçilen Opportunity, gezegen yüzeyinde 10 yıl boyunca 42,195 kilometre yol kat ederek mühendislerini utandıracak gibi. Bunun için kendisine yeni bir hedef belirledi: Maraton Vadisi. Aslında Opportunity bu yolculuğa 8 Şubat 2015'de başladı ve şimdiye kadar 220 metre yol aldı. Robotun olimpik maratonu bittiğinde 42,195 km yol almış olacak. Opportunity şimdiye kadar sayısız gözlem ve veriyi bilim insanlarına iletti. Örneğin Mars Yörünge Keşif Aracı ile birlikte Endeavour kraterinin batı kenarında kil minerali tespit etti. Bu minerallerin varlığı toprakta bir zamanlar asidik değil daha çok nötral su olduğu anlamına gelir. Daha fazla veri isteyen Mars bilimcileri altı ay önce Opportunity'e yeni hedef olarak Maraton Vadisi'ni belirledi. NASA'nın Jet İticileri Laboratuvarı'ndan Mars Keşif Aracı proje yöneticisi John Callas: Opportunity 11 yıl önce göreve başladığında Mars'ta bir kış bile geçiremeyeceğini düşünüyorduk. Ancak araç bizi yanılttı. Aracın bu kadar zaman içinde ilettiği bilgiler Mars yüzeyiyle ilgili bilgimizi zenginleştirdi ve artık kahraman olarak anılmaya başlandı diyor. Opportunity'nin hedefinde Maraton Vadisi'nin girişindeki çarpma krateri olacak. Ekip Opportunity'i sürekli bellek kullanımını engelleyerek kullanmak istiyor. Sürekli bellek modunda araç gündüz topladığı verilerle dolan belleğini akşam uykuya dalmadan önce Dünya'ya ileterek boşaltır. Opportunity mühendis ekibi önümüzdeki haftalarda yeni bir uygulamayı araca yükleyecek. Böylece araç daha fazla veri depolayabilecek. Opportunity ve ikizi Spirit 2004'de Mars'ta görevlerine başladı. Spirit 2010 yılında pudra inceliğindeki kuma saplanınca görev yapamaz duruma geldi. Opportunity ise 2011'den bu yana 22 kilometre çapındaki Endeavour kraterini inceliyordu. Her iki robotta Mars yüzeyinin bir zamanlar ıslak olduğunun kanıtlarına ulaştı. Opportunity 6 Ocak 2015'de Endeavour duvarı üzerindeki en yüksek noktaya (135 metre) ulaştı. Bundan sonrası hedefteki Maraton Vadisi'ne doğru güneye yol almak oldu. Araç yola devam ediyor.