1972 yılında Apollo 16 görevi ile Dünya'ya getirilen bir Ay taşına ilişkin yeni bir çalışma Ay'ın bilinen yaşından daha genç olabileceğini ortaya koydu. Çalışma aralarında Danimarka Kopenhag Üniversitesi Doğa Tarihi Müzesi'ndeki Yıldız ve Gezegen Oluşumu Merkezi'nden James Connelly'nde bulunduğu uluslararası bir ekip ile gerçekleştirildi. Çalışma Nature dergisinde yayınlandı. Ay'ın kökeni ile ilgili öne sürülen kuramlardan en çok kabul göreni, güneş sisteminin oluşum döneminde 'çocuk' Dünya'nın büyük ve gezegen benzeri bir nesneyle çarpışması sonucunda oluştuğunu öne sürendir. Çarpışma ile ortaya çıkan enerjinin etkisiyle Ay soğuma dönemine kadar derinlerinden yüzeyine fışkıran sıcak ve sıvı magma akıntılarının etkisinde kaldı. Ay soğuyunca hafif mineraller yukarıda olacak şekilde magma katılaşarak kabuğu oluşturdu. Bu antik kabuktaki kayalardan alınan örneklerin incelenmesi bilim insanlarına yeni bilgiler verdi. James Connelly: Biz Apollo 16'nın Dünya'ya getirdiği kayayı analiz ettik. Örnekler Dünya'ya getirildikleri tarihten bu yana NASA'nın Johnson Uzay Merkezi'nde saklanıyor. Çalışmamız için temiz bir örnek önümüzde vardı. Daha sonra yaptığımız incelemeyle örneğin beklenilenden 100 milyon yıl daha genç olduğunu belirledik diyor. Ferroan anorthosite ya da FAN olarak adlandırılan kaya Ay oluşumu kuramlarına göre Ay yüzeyindeki en eski örneklerdendi. Yeni rafine yöntemleri örneğin yaşının belirlenmesinde etkilidir. FAN'ın gerçek yaşının ortaya çıkarılması için Damimarka Doğa Tarihi Müzesi, Lawrence Livermore Ulusal Laboratuarı, Carnegie Enstitüsü Manyetizma Bölümü ve Blaise Pascal Üniversitesi'nden oluşan araştırma ekibince kullanıldı. Ekibin kurşun ve neodymium izotopları ile yaş tayini yapılarak 4.36 milyar yıl sonucuna ulaşıldı. Böylece daha önceki 4.567 milyar yıllık tahmine göre Ay yaşı yaklaşık 200 milyon yıl daha genç çıktı. Bu sonuç Batı Avustralya'daki kabuk minerallerinden elde edilen yaş sonucuyla tutarlıdır. Bu çalışmada ilk kez bir FAN örneğinden birden fazla izotop tarihlendirme yöntemi kullanılarak tutarlı bir yaş sonucuna ulaşıldı. Ortaya çıkan sonuca göre Ay daha önceki tahminlerden daha geç bir zamanda katılaşmış olduğu ya da Ay'ın önceden inanıldığından daha genç yaşta olan örnek, magmanın kristalleşmesinden oluşan bir ürünü temsil etmedğine ulaşılıyor. Her iki varsayımda da Ay'ın oluşumu için öne sürülen kuramların yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor.


Bir arabanın farı gözlerinize doğrudan geldiğinde elinizi ışığı engellemek üzere tutarak önünüzü görmeye çalışırsınız. Ya da güneşli bir günde havadaki bir uçağı görmek için elinizi güneş ışığına siper edersiniz. Bu görme şeklini taklit ederek yeni bir uzay aracı üretiliyor. Hedef yeni dünyalar bulmak. Yıldızların ışığı çevrelerinde dolanan gezegenlerden aldığımız ışığa göre çok parlaktır. Bu da gezegenlerin görülmesini zorlaştırır. Hele ki o gezegen Dünya kadar küçükse... Ayçiçeği şeklinde tasarlanan uzay teleskopu ile yıldızdan gelen parlak ışık kapatılarak çevresindeki cisimler görülmeye çalışılacak. Aslında bu tür gözlemler Güneş teleskopları ile yapılıyordu. Ama bu yöntem ilk kez sadece gezegen avcılığı için kullanılacak. Bilindiği üzere uzay teleskoplarından sadece Kepler Uzay Teleskopu'nun görevi yeni gezegen keşifleridir. Kepler şimdiye kadar yüzlerce gezegen keşfetti. Ancak bu gezegenlerin hepsi Dünya'dan büyüktür. Bunlardan da birkaçının yaşam alanı sınırında yani sıvı su tutabilecek konumda olduğu düşünülürse böyle bir proje ile dünya-benzeri gezegen sayısı da artacaktır. Özellikle yakın yıldızların çevresinin gözlemleri burada önemli. Yaşamın sürdüğü bir gezegen bulmamız an meselesi. Yeni teleskop iki parçadan oluşuyor. Biri teleskop diğeri ise siperden oluşuyor. Buna göre teleskop gözlem yapacağı yıldıza yöneldiğinde kanatları açılarak ayçiçeği şeklini alan siper teleskopun önüne geçerek yıldızdan gelen parlak ışığı engelliyor. Böylece yıldızın çevresi daha net görülebiliyor. Proje üzerinde NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'nda çalışmalar başladı bile. Projeyi Princeton Üniversitesi'nden Prof. Jeremy Kasdin yürütüyor. Ayrıntılı bilgi: TED-Blog 1 Yorum Sitenizi yeni ziyaret ettim.Emeğinizi kutlarım.Türkiye medyasında hiç önem gosterilmeyen bu alan hakkında derli toplu bir bilgi akışı sağladığıniz için sonsuz teşekkürler


Uzaya bir şişe su çıkarmak oldukça zor ve binlerce dolara mal olan pahalı bir süreçtir. Buna karşılık Ay'ın derin kraterlerinde bulunması olası hidrojen taşıyan moleküller Ay'a olacak uzun süreli görevlerin daha ucuza yapılmasına neden olabilir. Yeni bir çalışmaya göre Ay'da tahminlerden daha fazla hidrojen bulunuyor. Bu da gerek astronotların su ihtiyaçlarını gerekse roketlerin yakıt ihtiyaçlarını karşılayabilir. NASA'nın Ay Keşif Yörünge Aracı ile elde edilen veriler uydumuzun Güney Kutbu'ndaki kraterlerin güneye bakan yamaçlarında daha fazla hidrojen olduğunu gösteriyor. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Timothy McClanahan: Kutba bakan krater yamaçlarında ekvatordakilere oranla milyon parça başına ortalama 23 parça daha fazla hidrojen olduğunu hesapladık diyor. KKY ile EKY arasındaki hidrojen farklılığı LRO'nun Nötron Dedektörü'nün nötron sayımıyla fark edildi. Hidrojen içeren bir malzeme kolay buharlaşır. Ay yüzeyinde hidrojen su molekülünde ya da hidroksil molekülü formunda olabilir. McClahan'a göre KKY ve EKY hidrojen farklılığının nedeni güneş ışığı. Bu alanlarda tıpkı Dünya'daki soğuk ve sıcak bölgelerde ışığın yüzeye gelme açısı etkili. Kar yağışının ardından güneşli bir günde dışarı çıkarsanız kuzeye bakan alanların daha karlı olduğunu görürsünüz. Çünkü kuzeye bakan yerler güneydekine göre daha az su kaybeder. KKY alanları EKY alanına göre daha güneş ışığı almaktadır. Bu da KKY'de daha az buharlaşma olması demektir. Ekip Ay'ın 50 ile 60 derece enlemlerinden itibaren güney kutbuna kadar olan bölgede büyük hidrojen bolluğu gördüler. Güney Kutbuna doğru ilerledikçe hidrojen bollaşmaktadır. Örneğin kutba yakın kraterlerin güney yamaçlarında hidrojen 45 ppm'e kadar ulaşıyor. Bölgedeki en net verilere geniş tabanlı düşük duvarlı kraterlerde ulaşıldı. Bu bile EKY'deki kraterlerde bulunan hidrojen miktarından fazladır. Ekip Ay'ın kuzey kutbuna yakın kraterlerde de benzer durumun olduğunu düşünüyor. Ay'daki hidrojen nereden geldi? Bu soruya çeşitli yanıtlar veriliyor. Kuyrukluyıldızlar ve bazı asteroitler bol miktarda su içerir ve bir kısmı Ay'a çarpar. Ay'daki suyun bir kısmı bu yolla gelmiş olabilir. Hidrojen içerikli moleküller güneş rüzgarıyla sürüklenerek Ay yüzeyine gelmiş olabilir. Güneş rüzgarının etkisiyle sürüklenen hidrojen Ay'daki su ve hidroksili, silikat kaya ve tozdaki oksijenle birleşerek oluşturabilir. Ay yüzeyine ulaşan moleküllerin bir kısmı sıçrayarak kaçmasına karşılık daha soğuk ve karanlık yerlerde tutulabilmektedir. Bilim insanları 1960'lardan bu yana Ay'daki karanlık kraterlerde su ve hidroksil olduğunu düşünüyordu. İçlerinde LRO'nun da olduğu bir dizi gözlem aracı bu fikrin doğru olduğunu kanıtladı. Elde ettiğimiz miktarlara göre Ay yüzeyi çölden daha kuru. Ancak çeşitli derin kraterlerde bol miktarda hidrojen olduğunu gördük. Ekip Ay yüzeyinden kaçan nötronlar adlı atom altı parçacıkları sayarak hidrojeni algılayan LRO'nun LEND aletini kullandı. Ay yüzeyi kozmik ışınlarca bombardıman edildiğinde nötron kaçışı gerçekleşir. Bu kozmik ışınlar güneş temelli ya da uzakta patlayan bir yıldız kaynaklı olabilir. Kozmik ışınlar tıpkı bilardo toplarının saçılması gibi nötronları dağıtır. Bunlardan bazıları da uzaya kaçar. LRO uzaya kaçan bu nötronları saymaktadır.


Ay'ın en karanlık ve soğuk kutup bölgelerinde su buzunun kesin kanıtlarına doğrudan ulaşıldı. Düzgün şekilde dağılmış olan buz tortuları muhtemelen oldukça yaşlı. Güney kutbu bölgesinde buzun çoğu kraterlerde yoğunlaşırken, kuzeyde oldukça dağınık durumdadır. 2008 yılında Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu tarafından başlatılan Chandrayaan-1 uzay aracının donanımı Ay'daki buzun varlığını doğrulayacak düzeydeydi. Böylece keşif sadece buzun yansıtıcı özelliğinden yararlanarak değil, aynı zamanda moleküllerinin kızılötesi ışığı absorbe etme derecesini de ölçerek gerçekleşebilecekti. Araç bu sayede sıvı su, buz ya da buhar ayrımını yapabiliyordu. Yeni keşfedilen su buzunun büyük bir kısmı sıcaklığın -250 Fahrenhayt (-150 santigrat) derecenin üzerine ulaşmadığı kutupların yakınındaki kraterlerin gölgelerinde bulunmaktadır. Ay'ın dönme ekseni açısı çok küçük olduğundan güneş ışığı bu bölgelere asla ulaşmaz. Önceki gözlemler Ay'ın güney kutbu çevresindeki kraterlerde buz olabileceğini öngörmüştü. Ancak bunlar yansıtıcı Ay toprağı gibi başka etkenlerle de açıklanabiliyordu. Yüzeyde erişebilecek yerlerde buz olması gelecekte olası keşif görevlerinde rahatça suya ulaşılması anlamına geliyor. Böylece Ay yüzeyinin altındaki olası suya erişmek için kazmak gerekmeyecek. Buz hakkında daha fazla bilgi edinmek, buzun oraya nasıl ulaştığı ve korunduğu gibi bilgiler Ay'a yeniden yolculuk yapılmasının asıl nedenini oluşturacaktır.


NASA'nın Ay Keşif Yörünge Aracı verileri Ay'ın güney kutbuna yakın krater bölgelerinde yüzeyde don oluşması mümkün soğuk alanlar olduğunu belirledi. Yeni kanıtlar yüzeyden yansıyan ışığa göre sıcaklık dağılımı analizinden elde edildi. Yüksek lisans öğrencisi Elizabeth Fisher: Ay'ın güney kutbuna yakın soğuk yerlerdeki toprağın bazı kısımlarının daha parlak olduğunu gördük. Bu, yüzeyde don olduğu anlamına gelir diyor. Bu parlaklık regolit adı verilen küçük kayaların yüzey tabakası nedeniyle de oluşabilir. Araştırmacılar bir buz pateni pisti ya da bir gölet gibi geniş buzlu alanlar görmediklerini belirtiyorlar. Bunun yerine yüzeyde yer yer parlak kısımlara rastladıklarına işaret ediyorlar. Donmuş kısımlara Ay'ın güney kutbuna yakın soğuk alanlarda rastlandı. Soğuk alanlar -160 C derecenin altında olan koyu renkli ve güneş ışığının ulaşmadığı derin kraterlerde yer alıyor. Bu koşullar altında su buzu milyonlarca ya da milyarlarca yıl önce oluşmuş olabilir. Araştırmacılar yarım asır önce güneş ışığının ulaşamayacağı krater diplerinde su buzu olabileceğini öne sürmüştü. NASA'nın 1990'ların sonunda Lunar Prospector yörünge aracı ile yapılan gözlemler Ay'ın kutuplarına yakın bazı yerlerin hidrojen açısından zengin olduğunu gösterdi. Ancak bunun kaynağının su olup olmadığı anlaşılamamıştı. Çözüm 2009'da LRO ile geldi. Fisher ve arkadaşları LRO'nun Diviner aleti yardımıyla elde edilen sıcaklık ölçümlerini yine üzerindeki LOLA adı verilen lazer temelli verilerle karşılaştırarak buzlanmayla ilgili kanıtlara ulaştılar. Buna göre güney kutbuna yakın en soğuk alanlar öylesine parlaktı ki bu ya buz ya da başka bir yansıtıcı madde olması demekti. Araştırmacılar buzun olmasının mümkün olmadığı sıcaklığın yüksek olduğu yerlere bakarak karşılaştırma yaptı. Bulgular 2015 yılında başka bir ekibin rapor ettiği LRO analiziyle de uyumludur. Bu çalışmadaki sıcaklığın yüksek olduğu noktalar Lyman-Alfa Haritalama Projesinden ve UV'den alınan morötesi verilerle karşılaştırılmıştır. LOLA ve LAMP güneş ışığının olmarığı durumlarda da sıcaklık ölçebilir. LOLA ile yollanan lazer ışığının yansıdıktan sonraki değişimi ve LAMP ile de yansıyan yıldız ışığı ve hidrojenin morötesi bölgedeki ışıması ölçülebilir. NASA'nın Goddard Uçuş Merkezinden LRO projesi ekibinden John Keller: Bu bulgular Ay'ın uzun dönemli gözlemlerinin önemini gösteriyor. Bütün bu çalışmalar yıllarca ölçülmüş kapsamlı veri setlerinden oluşmaktadır diyor. Bu iki çalışma Ay'ın güney kutbuna yakın soğuk alanlarda buz oluştuğu tezini güçlendiriyor. Ancak bugüne kadar Ay'ın kuzey kutbu yakınlarında benzer duruma rastlanmadı. Dallas'taki Gezegensel Bilim Enstitüsünden araştırmacı Matt Siegler: Ay üzerinde benzer soğuk alanlarda da buz olabilir. Ancak şimdiye kadar böyle bir durumla karşılaşmadık diyor. Krater diplerinde buz olan bölgelere Merkür'de de rastlandı. Güneş'e en yakın gezegen olmasına rağmen Merkür'de uydumuza oranla 400 kat daha fazla buz bulunur. Bilim insanları hangi durumun normal olduğunu araştırıyor. Diğer yanıtı zor soru ise buzun kaç yaşında olduğu? Eğer buzun kaynağı asteroit ya da kuyruklu yıldızlar ise yaşı Güneş Sistemi kadar yaşlı olabilir. Ancak su güneş rüzgarının tetiklemesi sonucu kimyasal tepkimelerle oluşmuşsa daha genç yaşta olabilir. Belki de her iki olasılık da doğrudur. Zemin altında daha yaşlı ve onun üzerinde daha genç buz birikmiş olabilir. Siegler eldeki yeterli kanıtla daha fazla araştırma yapılabileceğini belirtiyor. Ay'daki buzun keşfi için gerekli kaynak sağlanarak aynı zamanda Dünya'daki suyun kökleri de ortaya çıkarılabilir.


NASA'nın kırmızıöte bölgede gözlem yapan SOFIA adlı araştırma uçağı ile Ay'ın güneş ışığı alan bir bölgesinde su olduğu belirlendi. Keşif, Ay'da var olan suyun sadece soğuk ve güneş ışığı almayan derin noktalarında değil, farklı yapıdaki bölgelerinde de olabileceğini ortaya koyuyor. SOFIA, Ay'ın güney yarım küresindeki Dünya'dan da görülebilen büyük kraterlerinden biri olan Clavius kraterinde su molekülleri tespit etti. Daha önce bölgede hidrojen içerikli moleküller olduğu belirlenmiş ancak bunun su ya da hidroksil molekülü mü olduğu belirlenememişti. Elde edilen yeni veriler bölgede 1 metreküp alan içinde milyonda 100 ile 412 kadar ya da başka bir ifadeyle yaklaşık 500 gram su olduğunu gösteriyor. NASA Genel Merkezinde bulunan Astrofizik Bölümünden Paul Hertz: Bildiğimiz anlamdaki suyun Ay'ın güneş alan bölgelerinde de olabileceğini düşünüyorduk. Şimdi bunu doğruladık. Bu keşif başka cisimlerde de benzer durumların olabileceği anlamına gelir diyor. Bulunan su miktarını karşılaştırırsak, SOFIA'nın tespit ettiği su miktarı Sahra çölündeki su miktarının yüzde biridir. Az miktarda olmasına karşılık suyun böylesine havasız ve sert koşulların olduğu Ay yüzeyinde nasıl olabildiği sorusu yanıt beklemektedir. Su, derin uzayda aranan en değerli kaynak olup yaşamın önemli bir bileşenidir. SOFIA'nın bulduğu suyun kolay erişilebilir ve kullanım için uygun olup olmadığı araştırılacak. NASA'nın Artemis programı kapsamında 2024'de Ay'a insan yollamadan önce su ile ilgili daha ayrıntılı bilgilere ulaşılması önemli olacaktır. SOFIA 45,000 fit'e kadar irtifada uçabilen ve 106 inç çaplı teleskopu olan Boeing 747SP uçağıdır. Görevi kırmızıöte bölgede evrenin ayrıntılı fotoğrafını elde etmektir. Teleskop üzerindeki kırmızıöte kamera ile 6.1 mikron dalga boyundaki gözlem Clavius kraterindeki suyu keşfedildi. Ay'ın bu bölgesindeki suyun nasıl oluştuğu ya da bir şekilde orada olduğu ise araştırılmaya değer bir sorudur. Bir görüşe göre Ay yüzeyine yağan mikro-meteoritler üzerindeki az miktardaki su zerreleri yüzeyde birikebilir. Başka bir olasılık ise güneş rüzgarları ile Ay yüzeyine ulaşan hidrojen, hidroksil oluşturmak için topraktaki oksijen taşıyan minerallerle kimyasal tepkimeye girmesi şeklinde. Bu sırada meteorit bombardımanı sırasında oluşan ışınım hidroksili suya dönüştürüyor olabilir. Suyun havasız ve güneş ışığı olan bölgede nasıl depolandığı ise başka bir soru. Su, mikro-meteroit çarpmalarının oluşturduğu yüksek sıcaklık nedeniyle toprakta boncuk benzeri yapılar içinde hapsoluyor olabilir. Başka bir olasılık ise suyun Ay toprağındaki taneler arasına gizlenmiş ve bu şekilde güneş ışığından korunmuş olmalarıdır.


Geçtiğimiz 8 yıl boyunca gökbilimciler Ay yüzeyine çarpan göktaşlarının neden olduğu patlamaları görmek için Ay'ı yakından izlediler. Bu çalışma sonucunda her yıl yüzlerce çarpmanın gözlendiği Ay meteor yağmurlarının beklenenden çok daha fazla olduğu tespit edildi. Program tarihinin en büyük patlamasına ise geçenlerde tanık olundu. NASA'nın Meteoroid Çevre Birimi'nden Bill Cooke: 17 Mart 2013'de küçük bir kaya Ay yüzeyindeki Yağmur Denizi bölgesine çarptı. Çarpışmanın ardından önceki gördüğümüz parlamalara göre neredeyse 10 kat daha şiddetli bir parlama gözlendi diyor. Ay'daki bu patlamayı teleskopu olan herkes görebilirdi. Parlama bir saniye süreyle 4. kadirden bir yıldızın parlaklığına ulaştı. Marshall Uzay Uçuş Merkezi'nden Ron Suggs, 14 inç'lik teleskoplardan birinin kaydettiği dijital videoda parlamayı gördü: Parlaklık bir anda ortaya çıktı. 0,3-0,4 m büyüklüğünde ve 40 kg kütlesindeki göktaşı saniyede 25 km hızla Ay'a çarptı. Çarpışma sonucu 5 ton TNT'ye eşdeğer bir patlama meydana geldi. (1) Cooke'a göre bu olay çok daha büyük başka bir olayın bir parçası olabilir. 17 Mart gecesi NASA ve Western Ontario Üniversitesi'ne ait gökyüzü kameraları Dünya'ya düşen alışılmadık kadar çok göktaşı olduğunu belirledi. Bu ateş topları Dünya ve asteroit kuşağı arasında kendilerine has yörüngelere sahiptir. Yani Dünya ile Ay aynı zamanda meteorit yağmuruna tutulmuştu. Varsayımım bu iki olayın birbiriyle bağlantılı olduğunu ve Dünya ile Ay sisteminin bir meteorit kümesi tarafından ziyaret edildiğini işaret ediyor diyor Cooke. Ay izleme programının temel amaçlarından biri de Dünya-Ay sistemi için potansiyel tehdit oluşturan kalıntı parçalarının hareketlerini belirlemektir. 17 Mart'ta gerçekleşen olay, bu parça kümelerine ait gibi görünüyor. NASA'nın Ay Keşif Yörünge Aracı bu olaydan haberdar edildi. LRO patlamanın olduğu bölge üzerinden geçerken büyük bir olasılıkla büyüklüğü 20 metre olan krateri de yakından görüntüleyebilecek. Böylece araştırmacılar parlama miktarı ile krater büyüklüğü arasındaki ilişkiyi hesaplayan çarpma modellerini de sınayabilecek. Dünya'da bu tür meteorların yüzeye ulaşmasını atmosfer engellemektedir. Ancak Ay'da böyle bir atmosfer yoktur. 2005 yılında başlatılan Ay çarpışmaları programı ile 17 Mart'taki de dahil olmak üzere çoğu sönük 300'den fazla parlama kaydedildi. İstatistiklere bakıldığında bu çarpışmaların büyük bir kısmını Perseid ve Leonid olarak bilinen meteor yağmurları oluşturuyor. Bunun yanısıra çeşitli kuyrukluyıldız kalıntıları ve asteroit enkazları da Ay yüzeyine çarpan diğer gruplardır. Astronotların Ay yüzeyinde uzun süre kalmalarının sonuçları ABD Yüzey Keşfi Politikasını belirliyor. Ay göktaşlarının kaynağının belirlenmesi ve bunların yüzeydeki etkilerinin incelenmesi gelecek Ay keşifleri için fikir vermektedir. Ay'a uzun süreli gitmek ne kadar güvenli? Dünya-Ay sistemi gelecek yıl aynı bölgeden geçerken ne kadar saldırıya uğrayacağını belirlemek gerekli. Ayrıca 17 Mart'ta gerçekleşen patlamayla ilgili incelememiz sürüyor diyor Cooke. Dipnot: (1) Ay'da oksijen olmadığına göre bir şey nasıl patlayabilir? Ay meteorlarının yanması için oksijene gerek yoktur. Çakıl taşı büyüklüğündeki bir meteor bile Ay yüzeyinde birkaç metre büyüklüğünde krater oluşturabilecek kadar yüksek kinetik enerjiyle yüzeye çarpar. Görülen parlama yanma nedeniyle değil, çarpma anında kaya erimesi ve oluşan sıcak buhar nedeniyle gözlenen termal ısınmadan başka birşey değildir.


Bilim ve gökbilim için önemli sonuçlar doğuracağı kesin görünen bir gelişmeyi duyurmak istiyorum: Ay'ın kuzey kutbunda su bulunduğu dört ayrı uzay aracıyla doğrulandı. Haberin detayı aşağıda. NASA Ay'ın kutup kısımlarında su molekülleri bulunduğunu açıkladı. Üç ayrı uzay aracıyla yapılan keşifte bulunan küçük su molekülü olarak adlandırılan bir hidroksil molekülü. Hidroksil molekülü bir oksijen ve bir hidrojen atomundan oluşuyor. Gözlemler Ay Mineraloji Eşleştiricisi veya M3 , Hindistan'ın Chandrayaan-1 aracılığıyla gerçekleştirildi. Aynı gözlemler Cassini ve Epoxi Uzay araçlarıyla da doğrulandı. Bir süreden beri Ay'da su buzu olduğuna dair belirtiler vardı. Buluş NASA ve Hindistan uzay araçlarıyla geldi. M3 'ün kızılötesi dalga boylarında ölçüm yapan tayfölçeri, Ay yüzeyinden yansıyan ışığı tayf renklerine ayırarak, gelen ışık içinde su molekülleri ve hidroksil izine rastladı. Brown Üniversitesi'nden Carle Pieters, Biz Ay'da denizler, göller keşfetmedik. Ay'da kaya ve toz moleküllerinin üst kısımlarında milimetre mertebesinde hidroksil etkileşimi gördük diyor. M3, Ay yüzeyinin güneş ışığı alan yüksek enlemlerinde su moleküllerinin ve hidroksilin varlığı belirlendi. Bu moleküllerden daha önce 1999 yılında Cassini'nin Ay uçuşu sırasında da varlığı hissedilmiştü. Ancak açıklama yapmak için daha sağlam kanıtlara ihtiyaç olduğundan bugüne kadar beklendi. Bulunan su ve hidroksil miktarının milyonda 1000 ölçeğinde olduğu belirtiliyor. Bir başka ifadeyle bir tonluk Ay toprağında yalnızca 3,2 kg kütleli su olduğu hesaplanmış. Epoxi uzay aracı en son Haziran 2009'da Ay'ın yakınından geçmişti. Aracın asıl görevi Hartley-2 kuyrukluyıldızı olacak. Araç 2010 yılının Kasım ayında bu kuyrukluyıldıza yaklaşıp bilgi toplayacak. Epoxi ile, bulunan bilgiler onaylandı. Su ve hidroksil izine Ay'ın kuzey kutbundaki yeterli sıcaklık değerinde olan enlemlerinde rastlandı. Bu kısımların tüm yüzeyi suyla kaplanmış gibi görünmekte. Ay'da su bulunması bu suyun nereden geldiğiyle ilgili tartışmaları da başlatmış görünüyor. Su acaba Ay'da önceden var mıydı, yoksa asteoridler, kuyrukluyıldız parçalarından mı buraya bulaştığı tartışılacak. Kaynak: NASA-Science Konuyla ilgili devam haber: LCROSS: Evet Ay'da Su Var 1 Yorum Bence dinozorların öldüğü meteor dünya'ya çarpınca sulanmış ve bunu ay'a taşımıştır.


Yeni bir çalışma Venüs'ün milyarlarca yıl önce Dünya gibi su ve ince atmosfere sahip olduğunu gösteriyor. Elbette bunu jeolojik örnekler olmadan test etmek oldukça zor. Ancak çözüm çok da uzakta olmayabilir. Yale Üniversitesi gökbilimcileri Samuel Cabot ve Gregory Laughlin'nin yürüttüğü çalışmada Venüs parçalarının belki de milyarlarcasının- Ay'da olabileceği belirtiliyor. Araştırmacılar Venüs'e çarpan asteroit ve kuyrukluyıldızların 10 milyar kadar kayayı yerinden fırlattığını ve bunların bir kısmının da Yer ve Ay yörüngesiyle kesişmiş olabileceğini düşünüyor. Bu kayaların bir kısmı Ay'a düşmüştür diyor Cabot. Cabot, bu gibi yıkıcı etkilerin yüz milyonda bir gerçekleştiğini ancak milyarlarca yıl önce daha sık olduğunu belirtiyor. Ay bu antik kayaları güvenli şekilde saklıyor. Venüs'ten Dünya'ya düşen herhangi bir şey ise jeolojik hareketlilikler nedeniyle muhtemelen derinlere gömülmüştür. Ay'da ise çok daha iyi koşullarda korunmuş olmalılar. Pek çok bilim insanı Venüs'ün 700 milyon yıl önce gibi yakın zamanda Dünya benzeri atmosfere sahip olduğunu düşünüyor. Ancak bundan sonra hızla sera etkisi yaşayarak iklimini değiştirdi. Venüs'ün bugünkü atmosferi o kadar kalın ki hiçbir asteroit ya da kuyrukluyıldız yüzeye çarpmadan parçalanacaktır diyor Cabot. Laughlin ve Cabot teorilerini destekleyen iki etkenden söz ediyor. Birincisi Venüs'e çarpan asteroitlerin genellikle Dünya'ya çarpanlara göre daha hızlı hareket etmesi ve bundan dolayı da yüzeyden daha fazla malzeme sökmesidir. İkincisi, Venüs'ten uzaya fırlayan maddenin büyük bir kısmının Dünya ve Ay'a doğru hareketlenmesidir. Venüs ve Yer yörüngeleri arasındaki orantılılık Venüs'ten kopan kayaların Yer çevresine ulaşmasına olanak sağlamaktadır. Ay'ın kütleçekimi de bu kayalardan bir kısmına etki etmiş olabilir diyor Laughlin. Ay'a yapılacak görevler Cabot ve Laughlin çalışmalarına yanıt verebilir. Araştırmacılar NASA'nın Artemis programı çerçevesinde bol miktarda Ay toprağının analiz edilmesini heyecanla bekliyor. Laughlin Venüs'ten gelenler de olmak üzere Ay kayalarının kökenini belirleyecek birkaç standart kimyasal analize ihtiyaç duyulduğunu söylüyor. Güneş sistemindeki bazı elementlerin ve izotoplarının oranları kaynak gezegeni işaret etmektedir. Venüs'ün eski bir parçası bize bolca bilgi verecektir. Venüs'ün tarihi, asteroit ve kuyrukluyıldızların geçmişteki akışı, iç gezegenlerin atmosferik tarihleri ve sıvı su bolluğu gibi bilgiler edinebiliriz diyor Laughlin. Görselin açıklaması: Sam Cabot tarafından çizilen bu resimde Venüs'e çarpan bir kuyrukluyıldız görülüyor.


NASA, Hindistan'ın Chandrayaan-1 uzay aracının verilerini kullanarak Ay'ın kuzey kutbu yakınlarında buz yatakları olduğunu bir kez daha gösterdi. NASA'nın Mini-SAR aracı Ay'ın söz konusu bölgesinde 40'dan fazla kraterde buz olduğunu gösterdi. Kraterlerin çapları 2 km ile 9 km arasında değişiyor. Kraterlerin saklayacağı buz miktarı her ne kadar kraterin derinliğine bağlı olsa da, hesaplamalara göre Ay'ın kuzey kutbunda en az 600 milyon ton buz bulunuyor. Mini-SAR, uydunun iki kutbunda bulunan gölge içinde kalmış bölgeler olduğunu tespit etti. Buralarda buz olabileceği düşüncesiyle bölgelerin haritası Mini-SAR'ın yardımıyla yapıldı. Mini-SAR küçük kütleli (10 kg'dan daha hafif) bir görüntülü radar aracıdır. Araçtan çıkan radyo dalgası yüzeye çarpıp araca tekrar döner. Dairesel olarak yüzeye yollanan dalgalar, yüzeyine engebeli yapısına çarpınca bozulur. Araca bu haliyle geri dönen dalgaların şekline ve özelliklerine bakarak yüzeyin yapısı tespit edilmeye çalışılır.* Geri dönen dalgaların bir kısmı ise benzerlerine göre daha enerjik dönerlerse bunların çarptığı yüzeyin diğer yüzeylerden farklı olduğu anlaşılır. İşte Mini-SAR'ın yaptığı da kabaca bu şekildedir. Mini-SAR bu yolla kraterlerdeki buz yapılarını ortaya çıkarmıştır. Ay'ın kutup yakınlarındaki bazı kraterler hiç güneş ışığı almamaktadır. Çok uzun zamandır içlerindeki buzu saklayabilen bu kraterlerin içini görebilmek amacıyla Mini-SAR'a ihtiyaç duyuldu. Kraterlerin kenarlarının çevrelerine göre olan yükseklikleri dikkate alınarak, krater derinliğinin yüksekliğinin en az iki katı olması gerektiği düşünüldü. Bir de buna burada yeralan buzun erimemesi için güneş ışığı görmeyecek kadar derin olması da eklenince kraterlerin gerçek derinliği az çok saptanmış oldu. Elbette her deneysel ölçümde olduğu gibi Mini-SAR'ın da bir ölçüm hassasiyeti bulunuyor. Araç 1 metre ve altındaki kraterlerdeki buzları gözleyemiyor. *Burada bir açıklama yapmak gerekebilir. Radyo dalgasının çarptığı yüzey engebeli ise, yan yana iki dalganın tepe noktası yüzeye çarparken, diğer dalga bir süre daha yol alabilir. Bu durumda iki dalganın yansıyanları arasında bir gecikme oluşur . Böylece sizinm dairesel yolladığınız dalgalar geri dairesel olmayan bir biçimde döner. Tıpkı ışığın düzgün olmayan yüzeylerden yansıması gibi. Hele ki yolladığınız yüzey Ay yüzeyi gibi çok tepeli-çukurlu ise... Kaynak: NASA


NASA'nın Ay'ın çevresinde dolanan Lunar aracı Tsiolkvoskiy Krateri'ni görüntüledi. Kraterin çevresinden yuvarlanarak uzaklaşmış kayalarla fotoğraf incelemeyi hak ediyor. Burada sözü edilen kayalar küçük değil, tam tersine en büyüğü 40 metre genişliğindedir . Kayaların nereden koptuğunu görmek için bu fotoğraf jeologlara büyük ipuçları verecektir. Tsiolkvoskiy Krateri 185 km çapında ve geniş alanda etkili olmuş bir krater örneğidir. Bu tür kraterleri oluşturan etkiler yüksek oranda enerjiyi açığa çıkarır ve çevresinde büyük değişikliklere yol açar. İlk darbeden hemen sonra kraterin ortasında dev bir dağ oluşmuştur. Kayaların yol açtığı yuvarlanma izleri buradaki dağdan aşağı düştüklerini göstermektedir. Apollo-17 Astronomları üzerlerinde tırmanma donanımları olmadan kolayca zirveye tırmanarak örnek parçalar almışlardır. Bu fotoğrafın sağ alt kısmındaki karanlık bölge zirve tarafından oluşturulan gölgenin ucudur. Fotoğrafın aslını açıp kuzeye doğru ilerlerseniz zirvenin üstünde daha sonra oluşan lav havuzları görürsünüz. Fotoğrafın merkezindeki zirvenin eğimi nedniyle düşen ve tutunamayan parçalardan dolayı daha az krater vardır. Bu durum aslında yaşlı yüzeylerde daha fazla krater olduğuna ilişkin söylenen kurala uymamaktadır. Kaynak: Universe Today 2 Yorumlar Amerika 1969'da aya o zamanki teknoloji ile insan oğlunu göndermeyi başardı.Şimdiki teknoloijinin onda biri kadar teknoloji ile.Acaba şimdi nasanın başında olanların yürekleri 1969'dakilerden niye korkak?Yoksa 1969'da gitmek bir delilikmiydi?Daha aya bile gidemeyenler nasıl olurda marsa gitmekten söz ederler?Keşke o aslan yürekliler şimdi,bu günkü teknolojinin imkanlarıyla başımızda olsalardı. Aslında buradaki sorun Ay'a inasan gönderememek değil. Ay'a şimdiye kadar 6 kez insan gönderildi. Oradan değişik örnekler alındı. Buradaki sorun Ay'a gönderilecek insanın ne yapacağı? İnsanlı uçuşlar pahalıya patlıyor ve bunu hedefsiz gerçekleştiremezsiniz. Ay'da görülecek birşey olmadığına kanaat getiren NASA'nın yeni hedefi artık Ay'da insanların yaşayabileceği bir üs kurmak oldu. Uzay istasyonu da bunun ilk aşaması. Mars'ta yaşam ise uzun vadedeki hedef.


Ay'ın arka tarafında görev yapan Çin'in Yutu-2 robotunun bulduğu gizemli bir 'jel benzeri' maddenin analiz raporu yayınlandı. Araştırmacılar, görüntüler ve Apollo görevleriyle Dünya'ya getirilen örnekleri karşılaştırarak maddenin asteroit çarpmasından dolayı erimiş bir kaya olduğunu belirlediler. Chang'e 4 gezgini Ay'ın Güney Kutbundaki Aitken havzasındaki Von Karman krateri zemininde koyu yeşilimsi ve parlak breş türü kaya keşfetti. Çimentolu çakıl olarak da bilinen breş, çimento parçalarından oluşan kaya tipidir. Kayanın asteroit çarpması sonucunda erimeyle oluştuğu düşünülüyor. Koyu yeşilimsi ve parlak 'jel benzeri' kaya 50cm x 15cm boyutlarındadır ve muhtemelen eriyik ya da volkanik püskürmelerden dolayı oluşmuştur. Araştırmacılar maddenin Apollo 15 ve 17 görevleri tarafından alınan örneklere benzediğini ifade ediyor. Bu örnekler çarpma kraterlerinden alınmış olup ince malzemelerin toplanarak oluşturdukları kaya parçalarıdır.


Kaliforniya San Diego Üniversitesi'ndeki araştırmacılar NASA'nın Ay Yörünge Keşif Aracı'ndaki yardımcı araçlar ile dünyadan gönderilen bir sinyali Rus Lunokhod aracından yansıtmayı başardılar. Bu sayede Rus aracının yeri de kesinleşmiş oldu. İki Rus aracı Lunokhod 1 ve 2 bu yılın başlarında Arizona Devlet Üniversitesi'nden LRO Kamera ekibi lideri Mark Robinson başkanlığındaki bir ekip tarafından görüntülenmişti. 22 Nisan'da Kaliforniya San Diego Üniversitesi'nden Tom Murpy'nin ekibi New Mexico'daki Apache Nokta Gözlemevi'ndeki 3.5 metrelik teleskop ile LROC'nin sağladığı görüntü ve yüksekliklerle belirlenen hedefe bir lazer ışığı yolladı. Tom Murphy: Aldığımız sinyalin diğer Rus aracına göre 5 kez daha parlak olduğunu belirledik. Lunokhod 2'den 750 gelen foton görülmesine karşılık diğer araç Lunokhod 1'den yaklaşık 2000 foton görüldü diyor. Apollo aracının lazeri Ay yüzeyine konuşlandırıldığından bu yana gökbilimciler Ay'ın dünyadan ne kadar uzaklaştığını gözlüyor. Bu harekete neden olan sürecin iyice belirlenmesi, Ay'ın çekirdeğindeki değişim ve dünyadaki gel-gite bağlı gerçekleşen olaylar bu sayede izlenebiliyor. Lunokhod-1 gezgini, 17 Kasım'da gerçekleştirilen insansız Luna-17 göreviyle Ay yüzeyine indirildi. LRO'nun verileriyle ile Murphy ve ekibi son iki yıldır Lunokhod-1'i indiği noktadan 100 metre ileride buldular. LRO olmasaydı aracı bulamazdık. Çünkü biz ancak futbol sahası genişliğindeki bir ölçekte arama yapabiliriz. Lunokhod-1'i bulmak bizim Ay deneylerimiz açısından oldukça önemlidir diyor Murphy. LRO, Ay yüzeyinden 50 km yükseklikte kutupsal bir yörüngede dolanıyor. Araç 2 yıl daha görevi başında olacak. Bu süre içinde LRO Ay'ın kapsamlı bir haritasını oluşturarak, Ay'ın sıcaklık ve ışıma seviyesini belirleyecek. Böylece Ay'a inişlerde güvenli bölgeler tespit edilecek. Kaynak: NASA-LRO


Yaklaşık bir yıl kadar önce Ay'da su olduğunu duyuran bilim insanları şimdi de Ay'da beklenenden daha fazla su olduğunu NASA'nın Ay Krater İzleme ve Algılama Uydusu ve Ay Yörünge Keşif Aracı ile ortaya çıkardı. Bu araçlar ile karanlıkta kalan kraterlerin toprağının birçok yararlı madde barındırdığı belirlendi. Ayrıca Ay'daki kimyasal maddenin aktif olduğu ve tam bir su döngünün gerçekleştiği de belirlendi. Bilim insanları aynı zamanda Ay'daki suyun saf buz kristalleri şeklinde bulunduğunu da doğruladı. LCROSS geçtiğimiz yıl 9 Ekim'de Ay'ın daha önce milyarlarca ışık görmeyen ve karanlıkta kaldığı için içi görünmeyen Güney Kutbu'ndaki Cabeus Krateri'ne bir roket yollayarak buradaki maddeyi havaya kaldırmıştı. Kraterden kalkan toz yaklaşık 16 km kadar yukarı çıkarak LCROSS ve LRO'daki gelişmiş araçlarla incelenmişti. Çarpmadan sonra kalkan tozun çoğunlukla saf buz taneciklerinden oluştuğu ortaya çıkarıldı. NASA'nın LCROSS Araştırma Merkezi'nden Anthony Colaprete: Tozun çoğunlukla su buzundan oluştuğunu görmek bize bunun dışarıdan geldiğini ve uzun zaman içerisinde kimyasal süreçler geçirdiğini gösterdi diyor. Tozda suyla birlikte güneş ışığı altında hızlıca buharlaşan bileşiklere de rastlandı. Bu da tozun yaklaşık % 20'sini kapsıyor. Buharlaşan madde metan, amonyak, hidrojen gazı, karbondioksit ve karbonmonoksitten oluşuyor. Tozdaki çeşitlilik akla kuyrukluyıldız ve asteroit gibi çeşitli cisimlerin Ay'daki su döngüsüne yardımcı olduğunu getirir diyor Colaprete. Araçlar büyük oranlarda sodyum, civa ve hatta gümüş gibi hafif metallerin varlığını da keşfetti. Bilim insanları su ve uçucu maddelerin varlığının bir kuyrukluyıldız kalıntısının kanıtı olduğunu düşünüyor. Bilim insanlarına göre bu uçucu kimyasal maddeler ve su buzu Ay'daki toprağın tepkinmeye girerek bir döngü gerçekleştirdiğinin bir göstergesidir. LRO'nun yeraltı suyunu arayan aleti ile su dağılımı ve sıcaklık ölçümleri, Nötron Algılayıcısı ile de hidrojenin dağılım haritası çıkarıldı. Bu birleştirilmiş veri ile su yalnız gölgede kalan kraterlerde değil aynı zamanda çeşitli girintilerde de bulunduğu belirlenmiştir. Ay toprağındaki su ve uçucu maddeler arasında gerçekleşen tepkime, asteroitlerin üzerinde yüzlerce hatta binlerce yılda oluşabiliyor. Bu süreç Jüpiter'in uyduları ve Satürn'ün Europa ve Enceladus uydularını, Mars'ın uydularını, diğer yıldızlar ve Merkür'ün kutup bölgelerinde de gerçekleşmiştir. NASA'nın Goddard Uçuş Merkezi LRO görevinden sorumlu ekip üyelerinden Richard Vondrak: LRO ve LCROSS araçları ile yapılan gözlem ve incelemeler Ay'daki kimyasal sürecin oldukça karmaşık olduğunu göstermiştir. Bu bilgi yeni araştırma ve keşif alanlarının açılmasını sağlayabilir diyor. Ay'daki su buzunun ve su döngüsünün nasıl ve nerde olduğunu anlayarak yeni görevlerde daha kolay bir şekilde suyun olduğu bölgelere ilişkin yeni planlamalar yapılabilir. Saf suyun varlığı gelecekte insanlı yapılacak görevlerde kullanılacak suyun karmaşık arıtılma süreçlerinden geçmeden kullanımını sağlayabilir. Buna ek olarak amonyak, hidrojen gazı ve metan da araçlar için gerekli yakıtı sağlayabilir. NASA Genel Merkezi'nden Michael Wargo: NASA Ay'ın gölgeli bölgelerinde su buzunun varlığını doğruladı. Bu bilgi Güneş Sistemi'nin kökenini, kaynaklarını, gelişimini ve geleceğini anlamamızda önemli rol oynayacaktır diyor. Kaynak: NASA-Science


Ay'daki suyu içmek için filtre gerekir. Ay'ın Güney Kutbu'na yakın bir kraterinin dibinde bulunan suda civa, magnezyum, kalsiyum ve gümüş gibi bazı metaller bulunuyor. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Dr. Rosemary Killen'e göre bu karışıma bir de sodyum eklenmeli. Ay'daki zor şartlara karşılık suyun bulunması bilim insanları çok şaşırtmıştı. Zayıf kütle çekimi, Güneş'ten gelen güçlü ışıma ve gençlik döneminde uğradığı asteroit saldırıları nedeniyle Ay'da hemen hemen hiç atmosfer kalmadı. Bu nedenle Ay toprağı Dünya toprağına kuru ve çoraktır. Tüm bunlara karşılık bilim insanları güneş ışığının ulaşamadığı kraterlerin derin kısımlarında, kuyrukluyıldız çarpmalarıyla gelen ya da güneş rüzgarıyla taşınan hidrojen tepkimeleri sonucunda oluşan su buzunun erimeden ve bozulmadan kalabileceğini öne sürdüler. 9 Ekim 2009'da Ay Krateri Gözlem ve Algılama Uydusu aracının Cabeus Krateri'ne gerçekleştirdiği çarpma deneyi ile kraterin dibinde metal özellikleri de barındıran buza rastlandı. LCROSS, 18 Haziran 2009'da NASA'nın Kennedy Uzay Merkezi'nden Ay Yörünge Aracı ile fırlatılmıştı. Yaklaşık 113 gün sonra 9 milyon km yol yapan LCROSS, Centaur roketini kratere yolladı. Bir piyade tüfeğinden çıkan kurşundan daha hızlı hareket eden roket LRO ve LCROSS'un gözlemi altında hedefine ulaştı. LCROSS çarpışma sonrasında yaklaşık dört dakika süreyle veri toplamayı başardı. Killen ve ekibi LCROSS etkisini, Arizona Tuscon'daki Ulusal Güneş Gözlemevi McMath-Pierce Güneş Teleskopu ile izlediler. Çarpışmanın etkisiyle Cabeus Krateri'ndeki su, sodyum ve diğer uçucu maddeler buharlaştı. 800 metre kadar yükselen toz bulutundaki sodyum atomları güneş ışığının etkisiyle uyarılmış ve bu atomların tayfölçerde sarı-turuncu renkte görünmesine neden oldu. Tayfölçer yardımıyla maddelere verilen enerji nedeniyle yaydıkları ışıma onların yapısını ele verir. Sonuçta sudaki sodyum oranını yüzde 1-2 olarak belirledik. Dünya'daki okyanuslardaki oran ise % 1 dolayındadır diyor Killen. Peki bu sodyum nereden geldi? Kuyrukluyıldız çarpmalarıyla yüzeydeki sodyum atomları kraterlere doğru hareketlendi ve sonuçta buradaki buzda hapsoldu. Güneş rüzgarları ve asteroit çarpmaları Ay'ın kayalarında % 0,4 oranında açığa çıkan sodyumun küçük bir miktarının hareketlenmesine neden olur. LCROSS çarpışması kayadaki sodyumun açığa çıkmasına yetecek kadar enerjiye sahip değildi. Yüzde 2 oranındaki sodyum değeri kuyrukluyıldızlardaki sodyum miktarlarıyla orantılıdır, bundan dolayı su ve içindeki sodyum bileşeni büyük bir olasılıkla kuyrukluyıldız kökenlidir diyor Killen. Ancak aynı zamanda bu maddenin güneş rüzgarı da olmak üzere başka yollarla da uzaydan taşınması olasılığını da göz ardı etmek istemiyor. Killen'e göre buna en iyi yanıtı sudaki hidrojen izotopu analizi verecektir. İzotop bir elementin farklı ağırlık ya da kütledeki durumudur. Örneğin çekirdeğinde bir nötron fazlası olan döteryum, hidrojenin ağır durumudur. Bir su molekülünde hidrojen yerine döteryum bulunabilir ama buna hidrojen içerikli suya göre daha az rastlanır. Güneş Sisteminde bu türden suya rastlanır. Eğer Ay'daki suyun içeriğinde döteryum oranı kuyrukluyıldız oranıyla aynı ise bu durumda buradaki suyun kuyrukluyıldızlardan geldiği söylenebilir. Kirli kar topları olarak nitelenen kuyrukluyıldızlar su dışında birçok maddeyi de bünyelerinde bulundurur. Mayıs 2013'te fırlatılması planlanan Ay Atmosfer ve Toz Tarayıcısı aracı ile Ay'daki diğer uçucu maddeler hakkında bilgi edinilecek. Araç çok ince olan Ay atmosferinde birbiriyle ender çarpışan atomları gözlemeye çalışacak. 1 Yorum Ay araştırmaları önümüzdeki 10 yıl için çok önemli.Bunun sebebi Ay'ın yapılacak Mars yolculuklarının ve orada kurulacak gözlemevlerinin merkezi olacak olması.Ay'ın yerçekimi Dünya'dakinin altıda biri olduğundan araçları kaldırmak için çok daha az enerji gerekir.Bu da uzay araçlarındaki yararlı yükü artırmamızı sağlar.Ay'ın atmosferinin olmaması ya da yok denecek kadar az olması ise orada kurulacak teleskoplar ile harika gözlemler yapılabilir. Ay'ın uzayda kolonileşmede yakın zamanda başrol oynayacağı açık.Ancak bunun için önce dünyadaki sorunlarımızı çözmeliyiz.İnsanlık tabiki daha fazla kaynak ve enerji için de diğer gökcisimlerini inceliyor.Dünyada problemler devam ederse Dimyat'a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak da olası.


NASA, Ay'daki su ile ilgili yapılan son araştırmalarla Ay'daki suyun Dünya'daki büyük göllerden daha fazla olduğunu belirledi. Washington'daki Carnegie Enstitüsü Jeofizik Laboratuarı bilim insanlarına göre Ay'daki su, erken dönemdeki sıcak magmanın soğuyup kristalleşmesiyle oluşmuş. Bu oluşumun Ay'a özgü olduğu belirtiliyor. Carnegie Enstitüsü'nden Francis McCubbin: 40 yıldan uzun zamandır Ay'ın kuru olduğunu düşünüyorduk. Çalışmamızda Apollo'nin iki ay taşı örneğinin su minerali taşıdığını ve bunun bir hidrojen ile bir oksijen atomundan oluşan hidroksil molekülü olduğunu belirledik diyor. McCubbin'in ekibi Ay'da milyon parça başına 5 ile milyar parça başına 64 parça oranında su olduğu sonucuna ulaştılar. Bu sonuç daha önceki düşünülenden çok daha fazladır. Daha önce Ay'da milyar parça başına 1 parça su olduğu sanılıyordu. NASA'nın Washington'daki Gezegen Bilimleri bölümü yöneticisi Jim Green: Artık Ay'daki suyun hidroksil su olduğunu biliyoruz. Bu ise Ay'daki kayaların küçük bir bileşenidir diyor. Ay'ın, 4.5 milyar yıl önce dünya ile Mars büyüklüğündeki bir gezegenin etkileşmesiyle oluştuğu kuramı kabul ediliyor. Çarpışmanın etkisiyle oluşan yıkıntının büyük bir kısmı Ay'ı oluşturmak üzere Dünya yörüngesine yerleşmiştir. Bu süreçte bir noktada biriken sıcak magma durumundaki madde sıkışıp soğuyarak okyanusları oluşturmuştur. Bu soğuma sırasında su, kristalleşen minerallerin arasında hidroksil molekülü olarak saklanmıştır. Önceki çalışmalarla hem Ay yüzeyinde hem de Ay yüzeyinin altında suyun olduğu belirlenmişti. Kristal kayaların içini inceleyen Carnegie araştırmacıları burada KREEP olduğunu gördüler. Bu kayaçların bazıları çarpışma sırasında bazaltik kayaların erimesiyle oluşmuştur. Analiz için KREEP'i seçmemizin nedeni, suyun bu kristal yapılar içinde çözülemez olduğu ve bunlar içinde konsantre olmasından dolayıdır diyor Carnegie ekibinden Andrew Steelesi. Ay yüzeyindeki birçok kaya türünde düşük yoğunlukta su olduğunu gösteriyor ve bunun da Ay yüzeyinin altındaki magmanın soğuması sonucunda oluştuğu söylenebilir. Washington Üniversitesi'nden Ay bilimcisi Bradley Jolliff: Ay'da hidroksil olduğunun kanıtları bizi fazlasıyla memnun etti. Buradaki yoğunluğun çok düşük olmasından dolayı şimdiye kadar bulunamamıştı. Şimdi ise sonuçları görmeye başladık. Artık Ay'daki suyun kaynağının Ay'ın iç kısmı olduğunu söyleyebiliyoruz diyor. Kaynak: NASA 6 Yorumlar Ay'daki su ve kolonileşme ile ilgili ayrıca Ay'daki suda metal var haberini ve yazılan yorumu da okumak gerek. Ayrıca NASA' nın ilerleyen zamanda olası kötü senaryolarda insanlığı kurtarabilmek gibi niyetleri ve çalışmaları da var. Mesela Güneş'in ömrünün sonuna doğru önce bir miktar genişleyeceğini, bu arada Merkür, Venüs ve hatta Dünya'yı yutacağını, sınırlarının Mars'ı bile yaşanmaz hale getireceğini, sonra da tekrar içe çökerek beyaz cüce haline geleceğini düşünüyorlar. Bu da dış gezegenler olarak bildiğimiz Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün hatta belki Plüton ve diğer cüce gezegenlerde su bulunup da oralar da koloniler kurulmasını önemli hale getiriyor. Nasa, Ay'a koloni kursa bile böyle bir kötü senaryoda bu koloni bir işe yaramaz. Tabi tüm bunlar Nasa'nın senaryoları. Bakalım neler olacak... Kader, kısmet artık... NASA'nın Ay araştırmasından vazgeçme nedeni belki de budur. Suya ulaşabilmek için çok çabalaması gerekecekti, bu da çok masraflı olacaktı. Ayrıca bizim sular H2O 'dur. Bu su ise HO. Çok zahmetli gelmiştir Nasa'ya. Şansını Enceladus ya da Europa uydularında denemeye karar vermiş olabilir. GENELDE BU GİBİ HABERLER BOŞ ÇIKIYOR.ORADA SU VARSA HERŞEY.. OKSİJEN DE OLMASI GEREK.DOLAYISIYLE YAŞAM OLMASI GEREKMİYORMU.. Ay'da su olduğuna ilişkin bilgi ve kanıtlar birkaç farklı aracın gözlemi ve elde edilen radar görüntüleriyle elde edildi. Ancak burada dikkat edilmesi ve gözden kaçan konu şu: Ay'da sözü geçen su sıvı halde değil. Buz olarak bulunuyor. Ay'da atmosfer olmadığından suyu sıvı halde bulamazsınız. Bu nedenle de Ay'da oksijen gazı yoktur. Bulunan su katı haldedir. Bu durumda yaşamdan söz etmekte olanaksız. Tüm bu gelişmelere karşılık ABD nin yeniden Ay'a Dönüş programını iptal etmesi ve Rus Uzay Ajansı'nın birlikte yeniden aya dönüş önerisinin NASA tarafından reddedilmesi çok düşündürücü...


Alice Harikalar Diyarında masalını herkes bilir. Alice beyaz bir tavşanın girdiği delikten kayarak yeni bir dünyayla tanışır. Peki Ay'daki bu tavşan deliğinin içinde ne var? NASA, Ay'daki bunun gibi yüzlerce büyük ve derin mağarayı Ay Yörünge Keşif Uydusu ile izliyor. Arizona Eyalet Üniversiesi'nden Mark Robinson: Bunlar jeolojik harikalar diyarına giriş noktaları olabilir. Biz bu dev deliklerin yeraltındaki lav akıntılarından dolayı çöken yerler olduğuna inanıyoruz diyor. Bu büyük mağaraların görüntüleri ilk kez Japonya'ın Kagoya uzay aracıyla elde edildi. Şimdi ise LRO'nun Apollo astronotlarının da kullandığı güçlü kamerasıyla yüksek çözünürlükteki büyük mağara girişleri görüntülendi. 1960'larda henüz insanoğlu Ay'a ayak basmadan önce araştırmacılar Ay'da yüzey altında erimiş lav nehirlerinin oluşturduğu dev tüneller olduğu fikrini ortaya atnışlardı. Kuram yörüngede dolanan araçların ilettiği verilerle doğrulandı. Hem de yüzlerce delik olduğu bildirilerek. Bilim insanları bu lav nehirlerinin milyarlarca yıl önce aktığını doğrulayan kanıtlara ulaşmış oldu. Bu fikrin kanıtlarını bulduğumuz için çok sevinçliyiz. Kaguya ve LRO görüntülerinde lav tüplerinden oluşmuş ve birkaç milyar yıldır bozulmadan bekleyen tepeler olduğunu gördük diyor Robinson. Lav tüpleri bir yanardağdan akan lavların soğumasıyla birlikte oluşan yüzey tabakasının altından kendisine tüneller açmasıyla oluşmuştur. Üstteki soğumuş ve sertleşmiş lav maddesi yalıtım yaparak alttan sıcak lavın akmasına ve sıcaklığının korunmasına yardım etmiştir. bu tür lav tüplerinden Dünya'da da bulunmaktadır ve kilometrelerce uzunluğa kadar uzanabilmektedir. Bu tüneller zaman içinde değişime uğramadıklarından hala açıktır ve gelecekte Ay'da yaşayabilecek insanları göktaşı ve diğer tehlikelerden koruyabilir. Tüneller hem zararlı ışınımdan hem de diğer tehlikelerden koruma sağlayabilir. Ay yüzeyinden 2 m kadar aşağı inince sıcaklık sabitlenir ve -30 ile -40 C derece dolayında kalır. diyor Robinson. Bu size soğuk gelebilir. Ama Ay yüzeyindeki aşırı sıcaklık değişimlerinden kaçmak için çok iyi bir ortam sunarlar. Ay'ın ekvator bölgesindeki sıcaklık gündüz 100 C derece ve gece -150 C derece arasında değişim gösterir. Ay ve Gezegen Enstitüsü'nden Paul Spudis Ay'daki lav tüplerinin ve odalarının gelecek Ay görevleri için öncelik taşıyacağına inanıyor. Tüm bunlara karşılık bazı kanalların ise katı lav birikintileriyle dolmuş olacağını belirtiyor. Uzaktan aldığımız verilerle bu çukurların içeriği hakkında net bilgi sahibi olamayız. Bunun için Ay'a gitmek ve bazı incelemelerde bulunmak gerekir. Ben mağaralarda çok farklı sürprizlerle karşılaştım. Daha birkaç yıl önce Hawai'deki lav akışını gözledim. Havadan çektiğimiz görüntülerle yeni bir mağara sisteminin oluştuğunu farkettik. Buna benzer yapılar Ay'daki tepelerin altına da bulunuyor mu? Kimbilir diyor Spudis. Ay bizi her zaman şaşırtmıştır. Bu beyaz tavşanı izlemeye değer olduğunu gösterir. Kaynak: NASA-Science


Ay'ın Güney Kutbu ile Aitken Krateri arasında uzanan havza, Ay'ın bilinen en büyük ve en eski havzasıdır. Çapı 2500 km'dir. Ay'ın çevresinin 11 000 km olduğu göz önünde tutulursa havza Ay'ın çevresinin neredeyse dörtte birini kaplamaktadır. LRO'nun Geniş Açılı Kamerası ile elde edilen görüntüde kuzeydeki Aitken kraterinden aşağı Güney Kutbu'na kadar uzanan havza gözler önüne serilmiştir. Topografik ölçümlerde 8 km'den derin olan havzanın büyük bir çarpışma sonucunda oluştuğu düşünülüyor. Elde edilen veriler havzanın Ay'ın en eski havzası olduğunu gösteriyor. Ay'daki çoğu havza erken dönemde 3.9 milyar yıl önceki çarpışmaların etkisiyle oluşmuştur. Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin oluşumu sırasında gerçekleşen çarpışmalarla neredeyse aynı zamana denk gelen bu çarpışmaların nedeni Güneş Sistemi oluşumu sırasındaki kütle çekim dinamikleri olabilir. Havza, 3.9 milyar yıl önce böylesi büyük bir çarpışmanın sonucu olarak ortaya çıkmış olabilir. Eğer öyleyse böylesi büyük bir etki yaşamın henüz yeşermeye başladığı dünya gibi karasal gezegenleri etkilemiş olabilir. Peki havzanın aslında kaç yaşında olduğu öğrenilebilir mi? Bunun en iyi yolu ise çarpışmanın etkisiyle eriyen ve büyük bir alanı kaplayan maddeden örnek alıp bunu radyometrik yaş yöntemleriyle incelemek olacaktır. Buradaki sorun bölgenin oluştuktan sonra çok sayıda çarpışmaya uğraması ve asıl maddenin bu çarpışmalar etkisiyle örtülmesidir. Bu da radyometrik yöntemle yapılan incelemede havzanın değil kraterlerin yaşının hesaplanmasına yol açar. Bunun için bölgenin ana hatları ve en yaşlı krateri belirleniyor. Bölgede erimiş madde buradaki toprağın ana maddesini oluşturacağından havzanın yaşını da ortaya çıkarabilir. Son bir not. Ay'da büyük darbe olduğu sırada Dünya'dan Ay'ın nasıl göründüğünü hayal edin. Neye benziyordu? Büyük darbenin etkisiyle dünyaya ne kadar madde gelmiş olabilir? Ay'dan kopan ve dünyaya gelen madde ne kadar uzunluktaydı? Kuşku yok ki Ay'daki bu büyük çarpışma genç dünyayı fazlasıyla etkilemiştir. Kaynak: NASA-LRO


Ay'a üstünkörü bakınca bir golf topuna benzetilebilir. Yüzeyindeki oyuklar uydumuzun tarihsel geçmişinin büyük bir bölümünde asteroit ve kuyrukluyıldız çarpışmalarına uğradığını gösteren izlerdir. Ay'ın büyük ölçüde bozulmadan kalmış bu yapısı bilim insanlarına iç güneş sisteminin karmaşık oluşumu hakkında da bilgi verir. Brown Üniversitesi'nden gezegen jeologlarının başını çektiği bir ekip iç güneş sisteminin 4 milyar yıl önceki tanımlayabilmek için Ay'ın büyük kraterlerine ilişkin kapsamlı bir katalog hazırladı. Ekip bunun için Ay Yörünge Keşif Aracı'ndaki Lazer Yükseklikölçer aletinden yararlanarak çapı 20 km'ye ulaşan büyük 5185 krateri haritada işaretledi. Buna göre Ay'ın en yaşlı bölgeleri güney kutbuna yakın bölgesi ve kuzey kutbu merkezi olduğu saptandı. Ay'ın güney kutbundaki Aitken Havzası'nın en yaşlı havza olduğu, buradan alınacak örneklerin güneş sistemiyle ilgili sorulara yanıt verebileceği ifade ediliyor. Gezegen Jeologu James W. Head III, Bize güneş sisteminin bebekliği hakkında bir şeyler söylüyor. Şu an bulabildiğimiz ve ileride yeni görevler ve yeni robotlarla öğrenebileceğimiz çok fazla bilgi olduğu açıktır diyor. Burada yaşan bombardımanın büyük bir kısmı güneş sisteminin erken dönemlerinde yaşanmıştır. Yıllar içerisinde gerçekleşen çarpışmaların nedeni olan büyük ya da küçük nesnelerin arasındaki oran büyüklük-frekans dağılımı ile belirleniyor. 2005 yılında bu konuda önemli bir gelişme yaşandı. Arizona Üniversitesi'nden jeolog Robert Strom büyük-küçük nesne çarpışmaları arasındaki ayrımın ilk 1 milyar içinde sonuçlandığını ileri süren bir kuram geliştirdi. Brown ekibinin çalışması ise bu kurama gerekli desteği sağlıyor. Araştırmacılar havzaların lav akıntıları ile oluştuğunu ve bu havzalarda büyük cisimlerin çarpışması sonucunda kraterlerin oluştuğunu belirtiyorlar. Araştırmacılar eski yüzeylerde çarpışma izlerini gösteren kraterler bulundu. Ekip ilk olarak 3.8 milyar yıl önce büyük nesnelerin çarpışmalarının yerini küçük nesnelere bıraktığı zamanda oluşmuş olan Orientale Havzası'nı inceledi. Brown ekibinden Caleb Fassett'e göre, Orientale Havzası iç güneş sisteminde gerçekleşen olaylar hakkında merak edici bir dizi sorunun oluşmasına neden oldu. Biz asteroit kuşağının 3.5 milyar yıl önce çarpışmaların sonucunda oluştuğunu biliyoruz. Ancak güneş sisteminin daha eski tarihi tamamıyla farklıdır. Bu asteroit kuşağına daha farklı bir etkinin var olduğunu gösterir. Bu etkinin ne olduğunu ise henüz bilmiyoruz diyor Fassett. Bilim insanları buradaki etkinin Jüpiter ve Satürn gezegenlerinin arasında giren bol miktardaki kuyrukluyıldızın ve dev gezegenlerin asteroit bölgesine uyguladığı yüksek kütle çekim kuvvetinin ya da başka bir şeyin etkili olduğunu düşünüyor. LRO'nun Lazer Yükseklikölçer aleti 10 cm'lik dikey hassasiyetle 25 metrelik aralıklarla Ay yüzeyine ışın gönderir. Gezegen jeologu Maria Zuber: Ayın topografik ölçümleri daha önce de yapılmıştı. Ancak şimdi daha yüksek duyarlılıkla ölçümler tekrarlanıyor diyor. Kaynak: Science Daily


Ay'ın kutup bölgeleri güneş ışığı almayan kraterler ve çöküntülerle doludur. Almanya'daki Max Planck Güneş Sistemi Araştırma Enstitüsündeki bir grup araştırmacı 17 kraterin en yüksek çözünürlüklü görüntülerine bakarak bir çalışma gerçekleştirdi. Araştırmacılar hafif eğimli duvarlarla çevrili, nispeten küçük ve ulaşılabilir küçük kraterlere odaklandı. Bu tür kraterler donmuş su içerebileceği için gelecekteki Ay misyonlarının hedefi olabilirler. Bu kraterlerin üçü NASA'nın 2023'te Ay'a inmesi planlanan Kutup Keşif Aracının görev alanı içindedir. Şimdiye kadar ki çalışmalar daha düşük çözünürlüklü ve uzun pozlama ile elde edilen görsellere dayanıyordu. Tepelerden yansıyan güneş ışıklarından ve yeni görüntü işleme tekniğinden yararlanan araştırmacılar, yeni kameraların yüksek kapasitesini de kullanarak piksel başına 1-2 metrelik görüntüler elde ettiler. Ay soğuk ve kuru bir çöldür. Dünya'dan farklı olarak Ay'da koruyucu bir atmosfer yoktur. Ay'ın oluşumu sırasında var olan su, güneş ışıklarının etkisiyle uzun süre önce buharlaşarak uzaya kaçmıştır. Bununla birlikte kutup bölgelerindeki krater ve çöküntüler, sınırlı su kaynakları için umut vermektedir. MPS, Oxford Üniversitesi ve NASA Ames Araştırma Merkezinden bilim insanları bu bölgelerden bazılarına daha yakından bakmayı başardılar. Makalenin ilk yazarı MPS'den Dr. Valentin Bickel: Güneş ışığı Ay'ın kuzey ve güney kutuplarının yakınındaki krater ve çöküntülere çok dar açıyla girmektedir ve hiçbir zaman tabanlara ulaşamamaktadır. Ebedi gecenin sürdüğü bu yerlerde sıcaklık o kadar soğuktur ki bazılarındaki donmuş suyun milyonlarca yıl kalması beklenebilir. Bu su kuyrukluyıldızlar veya asteroitlerin çarpışması sonucunda ya da volkanik patlamalar ile yüzeye çıkmış olabilir. Son yıllarda uzay sondaları tarafından elde edilen nötron akısı ve kırmızı-öte ışınım ölçümleri bu bölgelerde suyun olduğunu gösteriyor. NASA 2013 yılında LCROSS yardımıyla doğrudan suyun kanıtına ulaşmıştı. Güney kutbundaki güneş ışığının tabanına ulaşmadığı Cabeus adlı kratere bir parça fırlatılmış ve uzaya saçılan tozun içinde önemli miktarda su olduğu belirlenmişti. Görüntü İşlemedeki Zorluklar Ancak, gölgede kalmış derin bölgelerin görüntüsünü elde etmek son derece zordur; sonuçta eldeki tek ışık kaynağı Dünya'dan ve çevresindeki topografyadan yansıyıp saçılan ışık ve zayıf yıldız ışığıdır. Çalışma ekibinden Oxford Üniversinden Ben Moseley: Uzay aracı hareketli olduğundan uzun pozlama ile elde edilen görüntüler bulanıklaşır diyor. Bu açıdan kısa pozlamalar daha iyidir. Buna karşılık mevcut ışığın yeterli olmaması görüntülerde gürültü oluşumuna neden olur ki bu da mevcut jeolojik yapıların ayırt edilmesini zorlaştırır. Bu sorunu çözmek isteyen araştırmacılar, gürültüyü temizlemek için HORUS adlı bir makine öğrenme algoritması geliştirdiler. Görüntüdeki hangi yapıların yapay, hangilerinin gerçek olduğunu ayırt etmek için Ay'ın karanlık tarafından çekilen 70,000'den fazla LRO kalibrasyon görüntüsünün yanı sıra kamera sıcaklığı ve uzay aracının yörüngesi bilgileri kullanılıyor. Bu şekilde araştırmacılar daha önce mevcut olan tüm görüntülerin çözünürlüğünden beş ile on kat daha yüksek kalitede ve piksel başına 1-2 metrelik çözünürlüğe ulaştılar. Kayalar, Kraterler ve Parlak Noktalar Araştırmacılar bu yöntemi kullanarak Ay'ın güney kutup bölgesindeki 0,18 ile 54 kilometrekare alan kaplayan 17 gölgeli bölgenin görüntülerini yeniden değerlendirdiler. Ortaya çıkan görüntülerde birkaç metre çapındaki jeolojik yapılar bile çok daha net şekilde görülebildi. Bu yapılar, Ay yüzeyinde her yerde bulunabilen kayalar veya çok küçük kraterlerdir. Ay'ın atmosferi olmadığından çok küçük göktaşları bu tür mini kraterler oluşturur. Moseley: Yeni HORUS görüntülerinin yardımıyla Ay'daki gölgeli bölgelerin jeolojisini çok daha iyi anlamak artık mümkün diyor. Örneğin, küçük kraterlerin sayısı ve şekli, yüzeyin yaşı ve bileşimi hakkında daha kolay bilgi edinilebilir. Ayrıca, geziciler ve astronotlar için potansiyel engel ve tehlikeleri tanımlamayı kolaylaştırır. Araştırmacılar, Leibnitz Platosunda bulunan kraterlerden birinde parlak mini bir krater keşfetti. Bickel: Parlak rengi bu kraterin genç olduğu anlamına gelebilir diyor. Araştırmacılar böyle yeni oluşmuş izlerin daha derin katmanlar için önemli bir bakış açısı sağladığını ve gelecekteki görevler için ilginç bir hedef olabileceğini belirtiyor. Makale adresi: https://www.nature.com/articles/s41467-021-25882-z


ESA'nın SMART-1 uydusu Ay'ın kuzey kutbunu görüntüledi. Bu fotoğrafta kutup bölgesinin birçok kraterle kaplı olduğu görülüyor. Ay'ın kuzey kutbu görüntünün merkezindedir. Görüntüde çeşitli boyut ve farklı şekillere sahip kraterler göze çarpıyor. Merkezde bulunan ve görüntüdeki en büyük krater Rozhdestvenskiy ile bu kraterin hemen güneybatısındaki sandviçi tamamlar görüntüdeki Hermite krateri ve kuzeydoğusundaki Plaskett en ünlüleridir. SMART-1 ile 2004'ten 2006'ya kadar toplam 32.000 fotoğraf elde edildi ki bu işin kolay kısmıydı. İşin asıl ve zor olanı tüm bu görüntülerin yüzlercesinin bir araya getirilerek ayrıntılı fotoğrafa ulaşılmasıydı. Böyle bir mozaiği oluşturmanın en zor kısmı ise bölgedeki güneş ışığının değişen aydınlanma şartları oldu. Halk arasında yanlış bir adlandırmayla Ay'ın karanlık tarafı denilen bu bölge diğer bölgeler gibi aslında iki hafta gündüz iki hafta gece yaşar. Ay'ın Dünya'dan görünmeyen kısmı uzay sondaları tarafından görüntülenene kadar karanlık kalmıştı. Ama şimdi Ay'ın tamamının çeşitli araçlarla çekilerek üretilmiş çok ayrıntılı fotoğraflarına sahibiz. Ay'ın kuzey kutbu çevresi, görüntüde de görüldüğü gibi, güneş ışığını farklı açılarda alır. Ay üzerinde gezinen güneş ışığı farklı alanları aydınlatır. Bu görüntüyü üretebilmek için birçok açıdan ve farklı zamanlarda üretilen fotoğraflar kullanıldı. Böylece zıt yerlerden aydınlatılmış görüntüler birleştirildi. Böyle bir fotoğrafın ortaya çıkarılması için verilen bunca çaba sonunda başarılı oldu. Gökbilimciler kraterlerin içlerini görmek ve tanımlamak için bu görüntülerden yararlanır. Belki de içleri sürekli gölgede olan derin kraterlerde Güneş Sistemi'nin oluşum zamanından kalma su-buzu bile olabilir. Özellikle de böyle alanlar araştırmaya değer kabul edilmektedir. Görüntünün 1,29 MB boyutundaki 'png' formatı için tıklayınız. Ay'a gönderilen içlerinde Hindistan ve Japon araçlarının da olduğu uyduların verileriyle üretilen yüksek çözünürlükteki Ay yüzeyi taraması için oluşturulan sayfaya buradan ulaşabilirsiniz.


Bilim insanları NASA'nın Ay Keşif Yörünge Aracı'ndaki kameraları kullanarak Ay'ın Kuzey Kutbu'nun en yüksek çözünürlükteki görüntüsünü oluşturdu. Amerika Birleşik Devletleri'nin dörtte biri kadar bir alana karşılık gelen bölge piksel başına iki metreyle yani bir futbol sahasını kaplayacak kadar büyüklükte bir çözünürlüğe sahip. Görüntü yakınlaştırma seçeneği altında http://lroc.sese.asu.edu/gigapan/ sayfasında yayınlandı. Toplamda 10 581 adet görselin yeterince ayrıntılı olarak işlendiği çalışma böylece kullanıma açılmış oldu. Görüntüde gözlenen gölge boyları, olguların büyüklükleri ve derinlikleri hakkında da bilgi sahibi olunmasına yardımcı oluyor. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden John Keller: Bu eşsiz görüntü hem bilim insanlarına hem de tüm insanlara önemli bir kaynak sunuyor. Bu çalışma Ay Keşif Yörünge Aracı'nın yaklaşık beş yıllık verilerinin incelenmesiyle oluşturuldu diyor. Ana görüntüyü oluşturan parçaların görselleri araçtaki LROC adlı kamera ile buna takılan iki dar açılı kamera yardımıyla oluşturuldu. Çalışma ekibinden LROC baş araştırmacısı Mark Robinson: Bu devasa görüntüdeki parçalı görsellerin oluşturulması ve birleştirilmesi dört yılda bitirildi. Artık gelecek keşif uçuşlarında bu bölgeye bir aracın inmesi için gerekli altyapıyı hazırlamış olduk diyor. Yaklaşık 867 milyar pikselden oluşan görüntü 931 070 piksel karelik bir alana sahip. Böylesi bir görüntüyü kağıda dökmek için bir futbol sahası kadarlık alan gerekir. Tam görseli bilgisayarınıza kaydetmeniz için yaklaşık 3,3 terabayt'lık bir depolama alanını gözden çıkarmanız gerekir. Bu nedenle meraklıların tüm görseli büyütüp ya da küçülterek üzerinde gezmelerini kolaylaştırmak için milyonlarca küçük parçalara bölündü. Haziran 2009'da Ay yörüngesine giren LRO sayesinde uydumuzun yüzey haritasını inceleyerek olası su ve mineral kaynaklarını araştırmak ve Ay'ın jeolojik geçmişini araştırmak mümkün oldu. Araca bunları yapabilmesi için yedi adet teknolojik cihaz eklendi. Araştırmacılar yüzeyin görsel fotoğrafını LRO'nun yükseklik algılayıcısı lazeriyle gerçekleştirirken, aynı zamanda NASA'nın Eylül 2011'de başlatılan Ebb ve Flow adlı ikiz sondalarının elde ettiği yüksek çözünürlükteki Ay kütleçekimi haritasından da yararlanıldı. Ay'ın Kuzey Kutbu'nda gezmek için tıklayınız. 2 Yorumlar Bence cok sacma bir calisma bunla neyi yapmaya çalıştiniz anlamıyorum Şöyle düşünelim. diyelim bir araziniz var ve bu araziye ev yapacaksınız. Ne yaparsınız? Araziyi gezip inceler ve en uygun ve maliyeti en düşük yeri ararsınız. Ay haritalama çalışmalarının amacı da bu. İnsanoğlu yakın bir gelecekte Ay'a koloni kuracak. Gerek bilimsel çalışmalar gerekse sanayi için gerekli hammadde Ay'dan çıkarılacak. Bunun için uygun yerlerin önceden saptanması gerekli. Böyle düşündüğünüz zaman neden böylesi yüksek çözünürlüklü haritaların oluşturulduğunu da anlarsınız. Benzer çalışmalar Mars için de yapılmaktadır.


Dione ve Enceladus hemen hemen aynı maddeden oluşmuştur. Ancak Enceladus Dione'a göre daha yüksek yansıtma gücüne sahiptir. Bu nedenle karanlık gökyüzüne karşı parlak görünür. Enceladus'un (504 km) güney buzlu yüzeyi sürekli parça atmaktadır. Bunun sonucunda Dione'a (1123 km) göre daha temiz, parlak ve kar gibi beyaz görünür. Yüzeyinden kopan buz uzaya dağılır. Enceladus burada kuzeyi sağa 1 derece dönmüş şekilkde görülmektedir. görüntü 8 Eylül 2015'de Cassini uzay aracının dar açılı kamerası ile alındı. Cassini bu sırada Dione'dan 83 bin kilometre uzaktaydı. Görüntünün aslı piksel başına 500 metre çözünürlüğe sahiptir. Enceladus ise araçtan 228.000 km uzakta olup piksel başına 2,2 km'lik çözünürlükte görüntülenmiştir.


Avcı Bulutsusu'na ait bu tüy benzeri görüntü Şili'deki MGP/ESO 2.2 metrelik teleskopa takılı olan Geniş Alan Görüntüleyicisi ile elde edildi. Bulutsu gökbilimcilere yıldızların doğumu ve evrimi konusunda yardımcı olan büyük yıldız oluşum bölgesidir. Messier 42 (M42) olarak da bilinen bulutsu gökyüzünün en bilindik ve üzerinde en çok çalışma yapılan nesnelerindendir. Büyük yıldızların oluşumuna sahne olan toz ve gaz yapısı dünyaya en yakın bulutsulardandır. Işıldayan gazı nedeniyle çıplak gözle bile görülebilmesine karşılık bir teleskopla büyülü güzelliği ortaya çıkar. Yakın bulutsudan yıldızların doğumu üzerine daha öğrenilecek çok şey var. Örneğin, 2007 yılında bulutsunun bizden 1500 ışık yılı değil 1350 ışık yılı uzaklıkta olduğu ortaya çıkmıştı. Gökbilimciler M42 içindeki yıldızları görmek için ESO'nun La Silla Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2 metrelik teleskopu Geniş Alan Görüntüleyicisi ile kullandılar. Parlak gazın ışıldamasının altında yıldız kümesindeki kırmızı cücelerin etkili olduğu belirtiliyor. Görüntüdeki renkli görüntü farklı özelliklerle alınan fotoğrafların birleştirilmesiyle elde edildi. Görüntü beş farklı filtreyle alınan fotoğraflardan oluşturulmuştur. Parlak ve kırmızı renkteki hidrojen gazını görmek için kırmızı filtre kullanıldı. Tayfın sarı-yeşil kısmı için yeşil, mavi renkle görülen kısım için mavi ve mor renklerden geçen morötesi ışıktan faydalanıldı. Pozlama süreleri her filtre için yaklaşık 52 dakikadır. Kaynak: ESO


NASA'nın Yeni Ufuklar uzay aracının bir yıl sürecek Pluto verileri iletimi başladı. Birkaç gün içinde alınan ilk görüntülerde yüzeyin sanılandan daha karmaşık olduğu görüldü. Yeni Ufuklar uzay aracının iletmeye başladığı yüksek çözünürlüklü görüntüler piksel başına 400 metre çözünürlüğe sahip. Bu görüntüler Pluto'nun dağlarını, ovalarını daha ayrıntılı gösterdiği gibi yüzeyden akan azot buzunun yeni özelliklerini de ortaya çıkarıyor. Tıpkı Jüpiter'in Europa uydusunda görüldüğü gibi buzlu düzgün araziyi kesintiye uğratan aniden yükselen ve düzensiz görünümlü dağlar göze çarpıyor. Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Yeni Ufuklar baş araştırmacısı Alan Stern: Bu görüntülere bakarak Pluto'nun Güneş Sistemi'ndeki en karmaşık ve çeşitlilik gösteren yüzey şekillerine sahip olduğunu söyleyebilirim. Yeni Ufuklar'ın ilettiği görüntüleri görmeyen bir ressama 'karmaşık bir Pluto yüzeyi çiz' dense ancak bu kadar çizerdi diyor. NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nden Jeff Moore: Elde ettiğimiz her bit veri Pluto yüzeyinin en az Mars kadar karmaşık olduğunu gösteriyor. Rastgele dağılmış dağlarla çevrili düzgün Sputnik Planum ovasında sert su buzu blokları üzerinde yüzen donmuş azot kitleleri olabilir diyor. Yeni Ufuklar'ın görüntüleri Pluto'nun yüzeyinin yaşlı ve genç kraterlerle dolu olduğu görülüyor. Hatta bunlar arasında rüzgarın oluşturduğu tepeler de bulunuyor. Washington Üniversitesi'nden William B. McKinnon: İnce atmosferi olsa da Pluto'daki rüzgar tepeleri kafa karıştırıyor. Ancak Pluto'nun geçmişteki atmosferi daha kalın olabilir. Bu henüz yanıtı bilinmeyen bir soru diyor. Keşifler Pluto'nun yüzeyiyle sınırlı değil. Aynı zamanda uyduları Charon, Nix ve Hydra uyduları da gözlendi. Özellikle Charon'un jeolojik tarihini ortaya çıkaracak araçtaki 'Uzun Menzilli Keşif Görüntüleyicisi' verileri birkaç gün sonra alınmaya başlayacak. Alınan görüntülerin bazılarındaki koyu ya da puslu alanlar Pluto'nun o bölgesindeki gece yaşandığını gösterir. SwRI'dan John Spencer: Alacakaranlık görüntüler Yeni Ufuklar'ın bonusu oldu. Bu görüntüler eşliğinde birçok jeolojik çalışma gerçekleşebilir diyor. Yeni Ufuklar şu anda Dünya'dan yaklaşık 5 milyar kilometre ve Pluto'dan 69 milyon kilometre uzakta bulunuyor. Sağlığı yerinde olan araç Kuiper Kuşağı'nın içine doğru olan yolculuğunu sürdürüyor.


ESA'nın Herschel Uzay Teleskopu yıldız oluşumunda gerekli olan ve gökada içine gaz ve tozu toplamak için fazla karanlık maddeye ihtiyaç duymayan toz diskinin çevresini sardığı gökada grubu keşfetti. Çok uzakta bulunan gökadaların her biri 300 milyar güneş kütlesinde. Boyutları ise bilinen kuramların belirlediği sınırdan 10 kat daha büyük ya da 5000 güneş kütleli olan gökadaların bu durumu büyük kütleli yıldızlarla açıklanıyor. Gökbilimciler henüz varlıkları tespit edilememiş olan karanlık maddelerin gökada kütlesinin büyük bir kısmını oluşturduğunu, onları döndürdüğünü ve gökadayı dağılmaktan koruyan kütle çekimine neden olduğunu düşünüyor. Günümüzde kabul gören kurama göre gökadaların doğumu karanlık maddenin büyük miktarlarda birikmesiyle başlar. Karanlık maddenin kütle çekimi sıradan atomları sürükler. Yeterli atom biriktiğinde ise gökadamızdaki yıldız oluşumdan 100-1000 kat daha hızlı bir şekilde yıldız oluşturan çok yıldız oluşturan gökadayı meydana getirir. Kaliforniya Üniversitesi'nden Asantha Cooray: Herschel bize çok yıldız oluşturan gökadanın oluşması için o kadar karanlık maddeye ihtiyaç olmadığını gösterdi diyor. Keşif Herschel'in SPIRE yardımıyla 250, 350 ve 500 mikronluk dalga boylarıyla gerçekleşti. Bu da insan gözünün algıladığından 1000 kat daha uzun dalga boylarında toz içinde saklı gökadayı gösteren bir bölgedir. ESA Herschel görevi bilim insanlarından Göran Pilbratt: Aracın çok yüksek hassasiyeti ve uzun kızılötesi ışığı algılama yeteneği bize evrenin derinliklerine bakmayı ve bu genç, çok yıldız oluşturan gökadaları görmemizi sağlıyor diyor. Kozmik kızılötesi arka planı olarak bilinen kozmik kızılötesi ışıma adeta bir sis oluşturduğundan Herschel'in görüntüleriyle ortaya çıkan pek çok gökada bulunuyor. Gökadalar uzayda rastgele bir şekilde dağılmaz. Onlar karanlık maddenin temel desenini izler ve bundan dolayı da sis, ışık ve karanlık yamalar arasında ayırıcı desenler oluşur. SPIRE görüntüleri eşliğinde yapılan parlaklık analizi, Hubble Uzay Teleskopu ve diğer teleskoplarıyla elde edilen sonuçlara göre uzak kızılötesi gökadalardaki yıldız oluşumunun 3-5 kat daha yüksek olduğunu gösterdi. Daha fazla analiz ve benzetimler sonucunda gökadalarda küçük kütleli yıldızların daha kolay oluştuğunu gösterdi. Daha büyük gökadalar ise ilk kuşak yıldız oluşumu için gerekli maddeyi zor bulur. Bu gökadalar içindeki gaz soğur ve yıldız oluşturabilmek için gerekli yoğunluğa ulaşamaz. Yeni tanımlamaya göre birkaç milyar güneş kütleli bir gökada çok yüksek oranlarda yıldız oluşturarak hızla büyüyebilir. Bu, çok yıldız oluşturan gökadayı oluşturabilmek için gerekli olan kütle değerinin ilk doğrudan gözlemidir diyor Dr. Cooray. Gökbilimciler şimdi bu sonuçlara göre kendi gökadamızda olmak üzere gökadaların oluşum modellerini yeniden değerlendirebilecek.


Aslan takımyıldızındaki dev gezegen GJ 436b'de bir şey eksik. Neptün boyutlarındaki gezegenleri incelemekte olan Spitzer Uzay Teleskopu bu dev gezegende CH4 olarak bilinen metan gazının çok az olduğunu buldu. Merkez Florida Üniversitesi'nden Kevin Stevenson:Bu büyüklükteki bir gezegende metan gazının bol olması beklenir. Ancak GJ 436b'deki metan gazı beklenen değerin 7000'de 1'i kadar diyor. Metan azlığı gökbilimcileri şaşırtmışa benziyor. Çünkü Güneş Sistemimizdeki dev gezegenler metan açısından oldukça zengindir. Hidrojen ve karbon Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'de bolca bulunur. Bu atomlar birleşerek en basit hidrokarbon olan metan gazını oluştururlar. Bu gezegenleri baz alan gökbilimciler GJ 436b'de de metan gazının bol miktarda bulunması gerektiğini varsayarak inceleme yaptılar. Ancak sonuçlar onları şaşırttı. Gezegen metan değil karbondioksit bakımından zengindi. UCF'den Joseph Harrington: Bu bilgi aklımızı aldı diyor. Gezegende olması gereken metana ne olmuş olabilir. Burada akla gelen ilk olasılık, metanın kırıldığı yönünde. yıldızdan gelen morötesi ışınım metanı etilene dönüştürüyor olabilir. Güneş ışınlarının etki ettiği plastik bir nesnenin karbon bağları kırılarak hidrojen atomları ayrışır ve etileni (C2H4) oluşturacak şekilde tekrar birleşirler diyor Harrington. Ayrıca gezegendeki kuvvetli rüzgarlar alt kısımlardan atmosfere doğru karbondioksiti kaldırarak buraların temizlenmesine yardımcı oluyor olabilir. Böylece CO ile metan yer değiştirmiş olur. Ya da başka bir etki... Harrington: Gezegenin kimyası bilmediğimiz bir yapıya da sahip olabilir diyerek ekliyor. Metan yalnız dev gezegenlerde bulunmaz. Dünya'da da inek ve keçilerin midelerinde de oluşur. Aynı zamanda bataklıkların diplerindeki derin çamur içinde çürüyen organik maddelerden oluşup, kabarcıklar şeklinde yukarı çıkar. Dev gaz gezegenlerinde ortak madde olan metan bizim gezegenimiz için yaşamın bir işaretidir. Bu nedenle gökbilimciler uzaktaki dünya boyutlarındaki gezegenlerde metan gazını ararlar. NASA'nın Kepler aracıyla bulunabilecek dünya boyutlarındaki gezegenlerde oksijenin yanında bulunabilecek metan gazı yaşam için bir işaret olabilecek. Tüm gezegenlerin atmosferileri güneş sistemimizdeki gezegenlerin atmosferlerine benzerlik gösterir mi? GJ 436b ile bunun kesin olmadığı belli. Gökbilimciler çizim tahtalarına tekrar geri dönmek zorunda kalabilir. Kaynak: NASA Science


Mars'ta oksijen üretildi. Gelecekte gerçekleşecek insanlı Mars görevleri için oldukça önemli. NASA'nın Mars yüzeyinde göreve başlayan yeni altı tekerlekli aracı Perseverance yanında taşıdığı karbondioksiti oksijene çeviren MOXIE aletiyle oksijen üretmeyi başardı. Şimdilik üretilen oksijen oldukça az. Ama bu başarı gelecek görevler için oldukça önemli. Oksijen sadece Mars'a gidecek insanların solunum gereksinimlerini değil aynı zamanda Kızıl Gezegenden kalkışı yapacak roketin ateşlemesini sağlamak için de gerekli. Bir roketi yerden kaldırabilmek için çok fazla oksijen gerekir. Mars yüzeyinden dört astronotlu 7 tonluk aracı kaldırmak için 25 ton oksijen gerekir. Bunun dışında oksijen gezegende yaşam için de gereklidir. Mars'ta bir yıl geçiren astronotlar yaklaşık 1 ton kadar oksijene ihtiyaç duyacaktır. Dünya'dan Mars'a oksijen taşımak ise oldukça zor ve pahalıdır. Buna karşılık Azim'deki küçük MOXIE'nin torunu olabilecek ve daha fazla oksijen üretecek olan bir tonluk dönüştürücüyü taşımak daha ucuz ve kolaydır. Mars'ın atmosferinin %96'sı karbondioksittir. MOXIE dönüştürücüsü karbondioksiti, bir karbon ve iki oksijene ayrıştırarak oksijen üretir. Bunun karşılığında da atmosfere karbonmonoksit salar. Dönüşüm işlemi için yaklaşık 800 Santigrat derece sıcaklık gerekir ki MOXIE'nin üretildiği malzeme bu sıcaklığa dayanıklıdır. Üstelik dış kaplaması da kendisini taşıyan Azim aracına zarar vermeyecek şekilde oluşan ısıyı soğurmaktadır. İlk üretim oldukça mütevazı oldu: Yaklaşık 5 gr oksijen. Bu miktar bir astronot için 10 dakikalık oksijen demektir. MOXIE saatte yaklaşık 10 gram oksijen üretebilmektedir. MOXIE, Mars'ın değişen hava şartlarında ayrı günlerde denenecek. Böylece zorlu koşullardaki çalışma performansı denetlenmiş olacak.


Ay yüzey analizi ve malzeme üretimi için 2010'da kurulmuş olan Japon iSpace şirketi 2022'de Ay'a göndereceği yüzey aracında aynı zamanda Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait insansız bir gezginin de bulunacağını duyurdu. Şirket ilk etapta 2022 ve 2023'de Ay'a iki araç yollayarak Ay'ın incelenmemiş alanlarında analiz yapıp, maden ve su analizi yapmak istiyor. Bunun ardından Ay'da bilimsel ve teknik araştırma ve geliştirme için en uygun alanı saptamayı planlıyor. iSpace Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait 'Raşid' adlı Ay gezginini Ay'a taşıyacak ve yolculuk sırasında gerekli olan iletişim ve gerekli elektrik gücü destekleyip Ay yüzeyinde de kablosuz iletişim kurmasını sağlayacak. BAE uzay çalışmalarına yeni girmesine karşılık hızla ilerlemeyi arzu ediyor. Ajans ilk olarak Eylül 2019'da Kazakistan'dan Soyuz roketiyle üç kişilik mürettebatın bir üyesini uzaya yolladı. Ardından geçtiğimiz Şubat ayında Umut adlı sondasını Mars yörüngesine yerleştirerek gezegenler arası uzaya araç yollayan ilk Arap ülkesi oldu. Şimdi de ilk kez bir Arap ülkesinin Ay'a araç yolladığına tanıklık edeceğiz. Ay projesindeki amacın 2117'de Mars'a ilk yerleşim inşa etme programının bir parçası olduğu belirtiliyor. 2010'da kurulan iSpace Ay yüzey aracını Elon Musk'ın SpaceX firmasının Falcon 9 roketiyle Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Florida üssünden fırlatacak. iSpace'in Ay programları hakkında bilgi edinmek için tıklayınız. 1 Yorum bu haber, aklıma 2023'te Ay'a sert iniş yapma hedefindeki Türk Uzay Ajansımızı getirdi. Bence TUA da bu Japon kurumu ile temasa geçip burda BAE'nin yaptığı gibi, daha faydalı ve üzerinde konuşulacak bir görev tasarlayabilir. Maliyet farkının önemisiz olacağını düşünüyorum.


ESO'dan Şili La Silla Gözlemevi'ndeki teleskopla NGC 6822 olarak kodlanmış Barnard Gökadası'nın güzel bir fotoğrafı alındı. Küresel kümenin sol üst kısmı zengin yıldız oluşum bölgesi bulunuyor. ESO'nun yayınladığı yeni fotoğrafta Barnard nesnesi 1,6 milyon ışık yılı uzaklıktadır. Küme, Samanyolu'nun da üyesi olduğu Yerel Grupta bulunuyor. Barnard kümesi 1884 yılında Amerikalı gökbilimci Edward Emerson Barnard tarafından keşfedildi. Cüce Gökada, Samanyolu, Andromeda ve Üçgen Gökadaları arasında bulunuyor. Fotoğrafın sol üst kısmındaki kırmızımsı bulutsular, yeni yıldız oluşum bölgeleri, genç yıldızlar, sıcak yıldızlar ve gaz bulutlarının varlığını gösteriyor. Bulutsunun merkezinde, bulutsunun çevresine olağanüstü madde dalgaları yollayan büyük sıcak yıldızlar bulunuyor. Dışarı atılan maddeler genç yıldızları oluşturmuştur. Barnard'ın büyüklüğü Samanyolu'nun yanında cüce gökada olarak kalıyor. Samanyolu'nda 400 milyara yakın yıldız bulunuyorken, Barnard'da 10 milyon yıldız bulunmaktadır. Evrende Barnard benzeri ya da daha büyük cüce gökadalar bulunmaktadır. Bu türden gökadalar daha büyük bir gökadayla etkileşime girdiklerinde şekilleri bozulup düzensiz gökada görünümüne girerler. Hatta birçoğu başka bir gökadaya karışmıştır. Samanyolu Gökadamızda da zamanında karışmış ve gökadanın merkezi çevresinde dolanan yapılar olduğu bilinmekte. Kaynak: ESO


Kızıl Noktalar kampanyası Güneş'e en yakın tekil yıldızın etrafındaki ötegezegene dair kanıtları ortaya çıkardı Güneş'e en yakın tekil yıldız Dünya'nın kütlesinin en az 3.2 katı kadar kütleye sahip bir ötegezegene ev sahipliği yapıyor bir süper-Dünya'ya yani. Aralarında ESO'nun gezegen-avcısı HARPS aygıtının da yer aldığı dünya genelinde geniş bir teleskoplar dizgesi ile alınan verileri kullanan şimdiye kadar ki en büyük gözlem kampanyalarından biri, bu donmuş, sönük bir şekilde aydınlatılan dünyayı ortaya çıkardı. Neredeyse 6 ışık-yılı uzaklıktaki Barnard Yıldızı'nın etrafında bir gezegen keşfedildi. Bu gelişme bir makale ileNature dergisinde bugün duyuruldu Kızıl Noktalar ve CARMENES projelerinin bir sonucu olup, hali hazırda en yakın komşumuz Proxima Centauri etrafındaki yerel kayalık gezegenin varlığını ortaya çıkarmıştır. Gezegene Barnard yıldızı b adı verilmiştir ve Dünya'ya ikinci en yakın ötegezegen olarak kayda alınmıştır . Toplanan verilere göre gezegen bir süper-Dünya olabilir, çünkü kütlesi en az 3.2 Dünya kütlesi kadar, yıldız çevresinde ise ortalama 233 günde dolanıyor. Gezegene ev sahipliği yapan Barnard yıldızı ise bir kırmızı cücedir ve soğuk, küçük kütleli yıldız bu yeni bulunan dünyayı sadece az miktarda aydınlatabilmektedir. Gezegenin Barnard yıldızından aldığı ışık miktarı Dünya'nın Güneş'ten kazandığı enerjinin % 2'si kadardır. Yıldızına görece yakın olması dışında Dünya ve Güneş arasındaki uzaklığın sadece 0.4 katı kadar ötegezegen buz çizgisi yakınında yer almaktadır, burada su gibi uçucu bileşenler yoğunlaşarak katı buza dönüşmektedirler. Bu dondurucu ve karanlık dünya 170 gibi sıcaklıklara sahip olabilir, bu da onu bildiğimiz anlamda yaşam için pek misafirperver bir ortam yapmıyor. E. E. Barnard adına Barnard yıldızı olarak adlandırılan yıldız Güneş'e en yakın tekil yıldızdır. Yıldızın kendisi eski muhtemelen Güneş'ten iki kat yaşlı ve görece hareketsiz olsa da, geceleyin gökyüzündeki en hızlı görünür harekete sahip yıldızdır . Süper-dünyalar Barnard yıldızı gibi küçük-kütleli yıldızların etrafında oluşan en yaygın gezegen türleridir, bu da yeni keşfedilen gezegen adayına bir miktar güvenilirlik kazandırmaktadır. Bunun da ötesinde gezegen oluşumunun güncel teorilerine göre buz çizgisinin bu tür gezegenlerin oluşması için ideal bir konum olduğu tahmin ediliyor. Barnard yıldızının etrafındaki bir gezegene dair daha önce yapılan aramalar hayal kırıklığı ile sonuçlanmıştı bu son gelişme yalnızca tüm dünya genelindeki teleskoplara bağlı yüksek hassasiyetli birçok aygıt ile alınan ölçümlerin birleştirilmesi sonucu mümkün olmuştur . Çok dikkatli bir analizden sonra, gezegenin orada olduğundan % 99 eminiz, diyor ekip lideri bilimci Ignasi Ribas . Bununla birlikte, bu hızlı hareket halindeki yıldızı gözlemeye devam edeceğiz, çünkü yıldız parlaklığında meydana gelen, bir gezegen gibi davranan ve olasık dışı olmayan, doğal değişimleri elememiz gerekiyor. Kullanılan aygıtlar arasında ESO'nun ünlü gezegen avcısı HARPS ve UVES tayfçekerleri de vardı. HARPS bu projede hayati önem taşıdı. Diğer ekiplerin almış olduğu arşiv verilerini, Barnard yıldızının diğer tesislerden alınan yeni, tekrarlayan görüntüleri ile birleştirdik, diyor çalışmanın eş-yürütücüsü Guillem Anglada Escude . Farklı aygıtlarla alınan görüntülerin birleştirilmesi verilerin tekrar doğrulanabilmesi için anahtar adımdı. Gökbilimciler ötegezegen adayını bulabilmek için Doppler etkisini kullandı. Gezegen yıldızının etrafında dolandığı esnada, kütleçekimi etkisi ile yıldızı kendine doğru çeker. Yeryüzünden bakıldığında yıldız uzaklaşıyorsa, tayfı kırmızıya, yani daha uzun dalgaboylarına doğru kayar. Benzer şekilde Dünya'ya yaklaştığı esnada yıldız ışığı daha kısa, mavi dalgaboylarına doğru kaymaktadır. Gökbilimciler bu etkinin avantajını kullanarak yörüngesindeki gezegen nedeniyle yıldızın hızında meydana gelen değişimleri hassas bir şekilde ölçebilmektedir. HARPS yıldızın hızında meydana gelen değişimi 3.5 km/s'e kadar ölçebilmektedir neredeyse yürüme hızında. Ötegezegen avında bu yaklaşım dikey hız yöntemi olarak bilinmektedir ve şimdiye kadar yıldızına bu kadar uzakta dolanan benzer hiçbir süper-Dünya türü ötegezegeni tespit etmek için kullanılmamıştır. 20 yıllık ölçümlerin bulunduğu yedi farklı aygıtla alınan gözlemleri kullanarak hassas dikey hız çalışmaları için şimdiye kadar kullanılmış olan en büyük ve en geniş kapsamlı veri setlerinden birini oluşturmuş olduk. diye açıklıyor Ribas. Tüm verilerin birleştirilmesi toplamda 771 ölçümü bir araya getirdi muazzam miktarda bilgi! Bu gelişme üzerinde hepimiz çok çalıştık, diyor son olarak Anglada-Escude. Bu keşif Kızıl Noktalar projesi kapsamında organize edilen geniş bir işbirliğinin sonucudur ve tüm dünyadan ekiplerin katkısını içermektedir. Takip gözlemleri dünya genelindeki farklı gözlemevlerinde devam etmektedir. Notlar Güneş'e en yakın yıldızlar Alfa Centauri üçlü yıldız sisteminin üyeleridir. 2016 yılında, ESO teleskoplarını ve diğer tesisleri kullanan gökbilimciler Dünya'ya en yakın yıldız sistemi Proxima Centauri'de bir gezegenin varlığına dair açık kanıtları ortaya çıkardı. Bu gezegen Dünya'dan sadece 4 ışık-yılı uzaklıkta bulunmaktadır ve Guillem Anglada Escude liderliğindeki bir ekip tarafından keşfedilmiştir. Barnard yıldızının Güneş'e göre toplam hızı ortalama 500 000 km/s'tir. Bu tempoya rağmen, bilinen en hızlı yıldız değildir. Bir yıldızın hareketinde kayda değer şey Dünya'dan bakıldığında geceleyin gökyüzünde ne kadar hızla hareket ettiğinin görülmesidir yani görünen hareketi. Barnard yıldızı gökyüzünde Ay'ın çapı kadar bir mesafeyi her 180 yılda bir almaktadır bu çok gibi görülmese de, herhangi bir yıldızın görünür hareketinden oldukça fazladır. Bu araştırmada kullanılan tesisler şunlardır: ESO 3.6-metrelik teleskopu üzerindeki HARPS; ESO VLT üzerindeki UVES; Ulusal Galileo Teleskopu üzerindeki HARPS-N; Keck 10-metre teleskopu üzerindeki HIRES; Carnegie Macellan 6.5-metrelik teleskopu üzerindeki PFS; Lick Gözlemevi 2.4-metrelik teleskop üzerindeki APF ve Calar Alto Gözlemevi'ndeki CARMENES. Ek olarak Sierra Nevada Gözlemevindeki 90-cm'lik teleskop, SPACEOBS gözlemevindeki 40-cm'lik robotik teleskop ve Montsec Gökbilim Gözlemevi'ndeki 80-cm'lik teleskop kullanılmıştır. Bu keşfin arkasındaki hikaye bu hafta ESOBlog'ta ayrıntılı olarak incelenecektir. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin 2 Yorumlar video 1 ve video 2 gezegenin kayalık ama bir o kadar da soguk olduğunu gösteriyor sanırım eldeki verilere göre işlenmiş similasyon bence çok güzel hazırlanmış.yakın çekim de belkide james webb ile aynı şekilde görülebilir bekliyoruz.iyi günler. net değil bilgiler gözlemliyorlar fakat net değiller bu süper dünya yıldızına uzaklığı yaşanabilir bölgede de olabilir soğuk(-170) olmasının nedeni kırmızı cüce olmasıdır.yıldızı etrafındaki dönme süresi 233 yıl ise buda kütlesine göre yörünge hızının bana göre normal olduğunu gösteriyor.barnard yıldızı proxsima 3 lü yıldızınınbirüyesi olduğuna göre çok daha net bilgiler verebilmeliler.uzun süredir inceliyorlar ve en gelişmiş teleskoplarla daha iyisini yapmak zorundalar.benim düşüncem bu.çok daha net bilgiler gelişmiş aygıtlar evren ile alakalı bilinmeyenleri bizi bilgilendirmelerini bekliyoruz.SELAMLAR.astronomi diyarı.


Evrenin genişleme hızını kestirmeye çalışan bilim insanları NASA'nın Hubble Uzay Teleskopu ile karanlık enerjinin yapısını ele alan kuram ı gözardı ederek yeni bir çalışma gerçekleştirdiler. Evren giderek artan bir hızla genişliyor gibi görünüyor. Evrenin kütle çekiminin tersine işleyen karanlık enerjiyle dolu olduğuna inanılıyor. Gökadamızı 8 milyar ışık yılı kadar büyüklükte muazzam bir kabarcık boşluğu kaplıyor. Bu boşluğun merkezinde bulunsaydık gökadaların birbirinden hızla uzaklaştığını görecektik. Gökbilimciler evrenin genişleme hızına ait elde ettiği yeni veriler mevcut kuramı görmezden gelerek yapıldı. Sonuçta mevcut kurama alternatif bir kuram geliştirdiler. Araştırmanın liderliğini Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü (Space Telescope Science Institute ve Johns Hopkins Üniversitesi'nde görevli Adam Riess yapıyor. Hubble gözlemleri ile karanlık enerjinin davranışının daha iyi anlaşılabilmesi için Hubble sabitinin kesin değeri elde edilmeye çalışıldı. Gözlemlerle sadece % 3,3 oranındaki hata payıyla bir büyüme oranı elde edildi. 2009 yılında yapılan Hubble ölçümlerine göre hata oranı % 30 azalmış oldu. Tıpkı bir polisin elindeki radar cihazı gibi biz de Hubble'daki yeni kamerayla evrenin genişleme hızını ölçmeye çalışıyoruz. Bu da karanlık enerjinin gaz pedalına daha fazla bastığını gösteriyor diyor Riess. Riess ve ekibi işe önce yakın ve uzaktaki gökadaların bize olan uzaklıklarını belirleyerek başladı. Uzayın genişlemesi nedeniyle bunların arasındaki uzaklığın görünürde ne kadar arttığı belirlenmeye çalışıldı. Ayrıca bu gökadaların Samanyolu'na olan uzaklıkları da saptanmaya çalışıldı. Gökbilimciler gökadaların uzaklıklarını doğrudan ölçemiyor, bunun yerine yıldız a da diğer güvenilir nesneleri kullanmak zorundadır. Yıldızın ölçülen parlaklığı ile gerçek mesafesine ulaşılır. Bu uzaklıklar Dünya'dan görülen parlaklıları ile gerçek parlaklıkları karşılaştırılarak elde edilir. Daha uzaktaki nesneler için ise Riess'in ekibi Tip Ia süpernovalarını seçti. Bu yıldız patlamaları parlaklıklarıyla evrenin en uzak köşesinde bile kendilerini gösterir. Tip Ia süpernovaları ve Sefeid yıldızların görünür parlaklıkları ile kendi gerçek parlak parlaklıkları hesaplanıp uzaklıkları kestirilir. Teleskop üzerindeki Geniş Alan Kamerası-3'ün görünür ve yakın kızılötesi ışık altında gözlem yapabilme yeteneğiyle gökbilimciler farklı araçlarla elde edilen verilerdeki sistematik hataları ortadan kaldırmışlardır. Ekip üyesi Lucas Macri: Hubble'daki Geniş Alan Görüntüleyicisi-3'ün iyi fotoğraflar elde etmesi için küçük ayarların yapılması gerekti, bu da ölçüm sonuçlarının uzun sürede sonuçlanmasına neden oldu diyor. Evrenin genişleme hızının kesin olarak bilinmesi, evrenin şeklini, karanlık enerjinin gücünü, nötrino ya da diğer hayalet parçacıkların özelliklerini anlamaya yardımcı olacaktır. NASA Genel Merkezi'nden Jon Morse: Thomas Edison: 'Atılan her adım yanlış da olsa ileri bir adımdır' demişti. Bilim insanları işlerini bu prensipte sürdürüyor. Hızlanarak genişleyen balon kuramı Hubble gibi NASA görevleri yardımıyla değişerek gerçeğe ulaşacaktır diyor.


Halley, Hale-Bopp ve son günlerde gündem de olan McNaught başta olmak üzere kuyrukluyıldızların kökeninin diğer yıldızlar olabileceği ortaya çıktı. Çalışma Kolorado'dada bulunan Southwest Araştırma Enstitüsü önderliğinde uluslar arası bir ekip ile gerçekleştirildi. Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Dr. Hal Levison ve Dr. David Kaufmann, Fransa'dan Dr. Ramon Brasser ve Kanada'dan Dr. Martin Duncan'ın oluşturduğu ekip bilgisayar benzetimleriyle Güneş Sistemi'nin üyesi olan kuyrukluyıldızların diğer yıldız oluşumları sonrasında uzaya atılan artıklarıyla oluştuğu ve Güneş'in çekimine kapıldığı gösterildi. Yakın arkadaşı olmayan Güneş'in ve çevresindeki 100 kadar yakın yıldızın yoğun gaz ve toz bulutundan oluştuğuna inanılıyor. Yıldızların oluşumu sırasında çevrelerinde oluşan diskte çok sayıda küçük buz yapıları da bulunuyordu. Bu küçük buz yapıları, oluşma eğilimindeki dev gezegenlerin kütle çekim kuvvetleri ile dışarı doğru itilerek sistemin dış kısmına doğru sürüklenerek, sistemin serbest üyeleri haline geldiler. Yeni modele göre kümedeki yıldızların oluşumuyla dışarı itilen sıcak ve yoğun gaz içindeki kuyrukluyıldızlar, Güneş'in çekimine kapılarak içlerindeki buz yapılarıyla birlikte Güneş'in bir üyesi oldular. Güneş genç döneminde yakınındaki yıldızlarla birlikte ortak maddeyi paylaşmışlar dedi Levison. Güneş'in yakın yıldızlardan madde çalması ve onları üyesi olarak kabul etme süreci oldukça heyecan vericidir diyor Duncan. Bu senaryoya ilişkin en güzel kanıt Güneş Sistemi'nin dış kısmını oluşturan Oort bulutu'dur. Oort Bulutu en yakın yıldızla Güneş arasındaki uzaklığın yarısına kadar uzanır. Bulutun gezegenleri oluşturan ön gezegen diski olduğu kabul edilir. Veriler kuyrukluyıldızların bir kısmının burada üretildiğini gösterir. Ama diğerleri için başka kaynak gereklidir. %90 'ının gözleyebildiğimiz Oort bulutunun kapsamlı araştırılması ile kuyrukluyıldızların Güneş kaynaklı olup olmadığını anlayabileceğiz. Bizim için sırlarla dolu olan Oort Bulutu 60 yıldır araştırılıyor. Umarım yakın zamanda kafamızdaki sorulara yanıt bulabiliriz diyor Brasser. Kaynak: Science Daily


Gökbilimciler Güneş benzeri bir yıldızın evriminin oldukça erken evresine ait X-ışınları gözledi. NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi verileriyle yapılan keşif Güneş ve Güneş Sisteminin oluşumuyla ilgili bazı soruların yanıtlanmasına yardımcı olabilir. Yer'den yaklaşık 1400 ışık yılı uzaklıktaki Orion Moleküler Bulutunda yer alan HOPS 383 adlı yıldızın X-ışınları yaydığı tespit edildi. HOPS 383 büyük bir toz ve gaz bulutu çökmeye başladıktan hemen sonra ortaya çıktığı için evriminin ilk aşaması olan erken-yıldız evresindedir. Bu evreyi atlattıktan sonra ise Güneş'in yarı kütlesinde olarak yaşamını sürdürecek. Bu sonuç gökbilimcilerin bir yıldızın yaşam döngüsünü X-ışınları yaymaya başladığı an ile başlattığından dolayı önemlidir. Bu tür yıldızlar yaşlı olanlara göre daha aktif X-ışını ürettiklerinden ayırt edilmeleri kolay olmaktadır. Marsilya Astrofizik Laboratuvarından Nicolas Grosso: Elimizde Güneş'in doğumunu gösterecek bir alet yok. Bu nedenle HOPS 383 gibi yıldızları izlemek önemlidir. Böylece Güneş Sistemimizin geçmişte neler yaşadığını anlayabiliriz diyor. Aralık 2017'deki Chandra gözlemleri HOPS 383'te yaklaşık 3 saat 20 dakika süren X-ışını parlamasını ortaya çıkardı. Bu zaman dilimi dışında herhangi bir X-ışını yaymadı ki bu da yıldızın maksimum parlamasından sonra on kat daha sönük duruma geçtiği anlamına gelir. Ayrıca gözlenen ışın, nispeten düşük kütleli ve orta yaşlı bir yıldız olan Güneş'te gözlenen en parlak X-ışınından 2000 kat daha güçlüdür. Erken yıldızlar evriminin ilk aşamasında kütlesinin yarısı kadar bir malzemeyle çevrili durumdadır tıpkı ipek böceği kozası gibi- ve yıldızdan kaynaklanan ışık bu bulutu geçmek zorundadır. X-ışınları bulutları geçecek kadar güçlüdür. Koza malzemesi içeri yöneldikçe dışarı gaz ve toz çıkışı gerçekleşir. Bu çıkış sistemdeki açısal momentum korunumunu bozarak koza içindeki yıldıza doğru malzeme akışını başlatarak onu büyütür. Gökbilimciler HOPS 383'ten böyle bir çıkış olduğunu gördüler ve Chandra ile de atomdan kopan elektronların güçlü X-ışınları yaymasıyla oluşan enerjiyi fark ettiler. Bu olay manyetik kuvvetlerin güçlenmesi açısından önemlidir. Space Science & Technology Merkezinde ve NASA'nın Goddard Uçuş Merkezinde görev yapan Kenji Hamaguchi: X-ışınları ile madde çıkışları arasındaki bu teori doğruysa aynı şey Güneş oluşurken de gerçekleşmiş olabilir diyor. Üstelik yıldız X-ışınları yaymaya başladığında çevresinde dolanan malzeme diskinin iç kenarındaki toz taneleri ile çarpışan parçacıklar arasında enerji akışları gerçekleşir. Güneş'te benzer durum olduğu varsayılırsa bu çarpışmanın sonucunda oluşan nükleer tepkimeler Dünya'da ve bazı meteorlarda bulunan olağandışı element bolluğunu da açıklayabilir. Massachusetts Institute of Technology 'den David Principe: Güneş'in 4.5 milyar yıl önce yaptığı şey, gezegenleri ve diğer cisimleri oluşturan hammaddeyi etkiledi. Genç Güneş'ten gelen X-ışını bu malzemelerin şekil almasında etkili olmuş olabilir diyor. Gökbilimciler oldukça kısa süreli X-ışını yayan yıldızı izleyerek ne sıklıkla X-ışını yaydığını belirlemeye çalışacak. Toplamda yıldızdan gelen X-ışını süresi bir gün bile sürmedi. Ayrıntılara ulaşabilmek için daha uzun süreli X-ışını gözlemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. New York'daki Rochester Institute of Technology'den Joel Kastner: Genç erken-yıldızların yaydığı X-ışınlarına ne sıklıkla rastlanmaktadır ve bunların gezegen oluşumu üzerinde etkisi nedir? Bu sorulara ancak daha uzun süreli gözlemlerle yanıt bulunabilir diyor. Sonuçlar Astronomy&Astrophysics dergisinde yayınlandı. Görsel telif hakkı: NASA / CXC / M. Weiss


NASA'nın Hubble Uzay Teleskopu'nu kullanan gökbilimciler Güneş benzeri yıldızların çevresinde dolanan üç gezegenin atmosferindeki su buharını araştırdı. Sonuç ise beklenenin tersi: bu gezegenler neredeyse kuru. HD 189733b, HD 209458b ve WASP-12b adlı Dünya'dan 60 ile 900 ışık yılı uzaklıklarda yer alan üç gezegenin atmosferlerinin sıcaklığı nedeniyle su çevrimine uygun olmaları ve bu nedenle bolca ortama yayılan su buharının kolayca fark edileceği düşünülüyordu. Sıcaklıkları 800 ile 2200 Santigrad derece arasında değişen bu sıcak Jüpiterlerin atmosferlerinde gezegen oluşum modellerine göre onda bir ile binde-bir oranında daha az miktarda su buharı olduğu görüldü. İngiltere Cambridge Üniversitesi Astronomi Enstitüsü'nden Nikku Madhusudhan: HD 209458b ile Güneş Sistemi dışındaki bir gezegende yapılan en hassas kimyasal ölçümü gerçekleştirdik. Bunun sonucunda bu gezegende su olduğuna emin olduk. Ancak bu suyun az miktarda olması bizi çok şaşırttı diyor. Madhusudhan liderliğindeki araştırma ekibine göre bu sonuç mevcut ötegezegen kuramında değişim olması demek. Hepimiz bu gezegenlerin oluştuktan sonra içe doğru göç ettiklerini biliyoruz. Öyleyse bu gezegenlerde bolca su olması gerekir. Gezegen oluşumu modelini bu bağlamda yeniden değerlendirmek gerekir. Bu sonuçların yaşam olasılığı olan Dünya büyüklüğündeki ötegezegenler için su arama yöntemlerinde önemli etkileri olabileceği belirtiliyor. Geleceğin teleskoplarında böylesi çalışmalar için oldukça hassas veri sağlayabilecek aletler olması gerekir. Bir süper-dünya için tahmin edilenden daha az miktarda su olduğu sonucuna da hazır olunmalıdır diyor Madhusudhan. Madhusudhan ve ekibi ötegezegenlerin atmosferlerindeki su buharı miktarını belirleyebilmek için Hubble'ın yakın-kızılötesi tayfölçerini kullandılar. Ekip kızılötesi tayfölçeri ile yeterli ışınımı alabilmek için nispeten parlak yıldıza yakın gezegenleri seçtiler. Böylece gezegenlerin atmosferlerinden süzülüp gelen yıldızın ışığına bakıp su buharının izini bulabilirlerdi. Atmosferimizdeki suyun varlığı nedeniyle yeryüzündeki herhangi bir teleskopla böylesi bir gözlemi olanaksızdır. Makalenin eş yazarlarından Toronto Üniversitesi Dunlap Enstitüsü'nden Nicolas Crouzet: Bu tür bir inceleme için bize Hubble Teleskopu gerekliydi diyor. Mevcut modele göre güneş sistemimizdeki devlerin oluşumuna benzer şekilde bebek yıldız oluştuktan sonra çevresindeki kimyasal maddelerden içeriği hidrojen, helyum ve diğer elementleri barındıran buzlu parçalardan çekirdekler oluştu. Toz parçacıkları birbirleriyle birleşerek daha büyük yapıları oluşturdu. Kütle çekiminin daha büyük olduğu çekirdekler daha da büyüdü. Bu da en sonunda kayasal ve gaz gezegenlerin oluşmasını sağladı. Bu kurama göre dev gezegen oluştuktan sonra atmosferinde özellikle oksijenin ve su buharının izleri olması gerekir. Bu araştırmada ortaya çıkan düşük su buharı miktarı kuramın öngörüsüyle çelişmektedir. Bu da beraberinde birçok soruyu akıllara getirmektedir. Maryland Üniversitesi'nden Drake Deming: Bilgimiz hala çok az, ama güneş sistemleri ve gezegenlerinin nasıl oluştuğunu anlamak için önümüze yeni bir alan açılmış görülüyor. Buradaki temel sorun diğer sistemlerde de bizdeki oranlarda suyun olmasını öngörüyor olmamızdır. Ancak bu çalışma ile başka sistemlerde beklenenden daha az miktarda su olabileceği gösterilmiştir diyor.


İki yıldız oluşumuna sahne olan bir gaz diskinin yakınından başka bir yıldızın geçtiği keşfedildi. Evren de ender rastlanan olaylar arasında sayılan bu geçiş sırasında gaz diskinden malzeme kopup kaotik bir durumun yaşanmasına neden olmuş. Söz konusu geçiş Z Canis Majoris yıldız sisteminde gerçekleşti. Bu tür yakın geçiş olayları daha önce yıldız oluşumunu gösteren bilgisayar benzetimlerinde izlense de şimdiye kadar az sayıda ikna edici gözlem yapılmıştı. Bu nedenle bu tür olaylar büyük ölçüde teorik olarak kaldı. Kanada'daki Victoria Üniversitesinden Ruobing Dong: Bu tür yakın geçiş olaylarını hızlı gerçekleştiği için gözlemek zordur. ALMA ve VLA ile yaptığımız gözlemlerde yakaladığımız olay bir ağacın yaprağına çarpan yıldırımı yakalamak gibidir. Bu keşif daha önce bilgisayar benzetimlerinde gördüğümüz geçişlerin gerçekte de olduğunu gösteriyor. Önceki çalışmalarda benzer olaylar görülmüştü ancak Z CMa'daki gibi kapsamlı kanıtlar elde edilememişti diyor. Z CMa'daki gibi disk içindeki bozulmalar veya dağılmalar tipik bir davetsiz misafirden değil birlikte büyüyen kardeş yıldızlardan kaynaklanmaktadır. Çalışma ekibi üyesi Tayvan'daki Sinica Akademisi Astonomi ve Astrofizik Enstitüsünden Hau-Yu Baobab Liu: Çoğu zaman yıldızlar tek başlarına oluşmaz. İkiz, üçüz hatta dördüz şeklinde de doğabilirler ve bu durumda birbirlerine oldukça yakın olabilirler. Bu anlarda gezegen oluşturan bazı maddeler yıldızlara düşer diyor. Fransa'daki Grenoble Alpleri Üniversitesinden asrofizikçi ve Marie Curie üyesi Nicolas Cuello, Z CMa'da tanımlamanın ve akış morfolojisinin ve yapısının tam anlaşılmasını sağlayan verilere ulaşıldığını belirtiyor. Bir yıldız böylesi bir alanın yakınından geçtiğinde diskin morfolojisinde parmak izi kabul edilen değişiklere neden olur. Z CMa diskine dikkatli şekilde baktığımızda birkaç geçiş parmak izinin varlığını belirledik diyor. Bu parmak izleri bilim insanlarının yalnızca davetsiz misafiri tanımlamalarını sağlamadı, aynı zamanda oluşan etkileşimlerin Z CMa'nın geleceği ve sistemde doğmakta olan bebek gezegenler için ne anlama geldiğini de tartışmalarına yol açtı ki bu süreç şimdiye kadar çözülememiş bir sırdı. Bu araştırmayla artık bildiğimiz şey, doğada geçiş olaylarının meydana geldiği ve bunların bebek yıldızları çevreleyen gezegenlerin doğum beşiği olan gazlı dairesel diskler üzerinde büyük etkileri olduğudur. Geçiş sırasında Z CMa çevresindeki uzun ipliksilerin yapısında gördüğümüz gibi oluşan yıldızların çevresini saran diskin şeklini önemli ölçüde bozabilir diyor Cuello. Bu düzensizlikler yalnızca gaz akışlarına neden olmaz, aynı zamanda Z CMa gibi ilgili yıldızların termal geçmişini de etkileyebilir. Bu olay madde birikmesi nedeniyle patlamalar gibi şiddetli olaylara yol açabilir ve ayrıca oluşan yıldız sisteminin gelişimini henüz gözlemediğimiz ve tanımlamadığımız şekillerde etkileyebilir. Dong, gökadadaki genç yıldız sistemlerinin evrimini ve büyümesini incelemenin Güneş Sisteminin kökeninin de anlaşılmasına yardımcı olacağını belirtiyor. Yeni oluşan bir yıldız sisteminde gerçekleşen olayları izlemek bize 'Aha'! Bu bizim Güneş Sisteminin uzun zaman önce başına gelmiş olabilir. Şu anda VLA ve ALMA bize bu gizemi çözecek ilk kanıtı verdi ve bu teknolojilerin gelecek nesilleri evrende şimdilik sadece hayalini kurduğumuz pencereleri açacak.


NASA'ya ait OSIRIS-REx uzay aracı asteroide ulaştığında özel bir cisme baktıklarını anladılar. Kayalarla örülü asteroit sadece elmas şekilli olmasıyla değil yüzeyindeki çatırdamalar nedeniyle uzaya parçalar fırlatmasıyla da dikkat çekiyordu. Bennu asteroidinin yakından bir buçuk yıldır izlenmesi bu dinamik parçacık fırlatma olayı anlaşılmış görünüyor. 8 Eylül 2016'da fırlatılan OSIRIS-REx aracı Bennu asteroidinden örnek alıp Dünya'ya getirmek üzere planlanmıştır. Genel olarak asteroitler değil kuyruklu yıldızlar dikkatleri çeker. Kuyruklu yıldızlar buz, kaya ve tozdan oluşur. Bu cisimler yörüngeleri gereği Güneş'e yaklaştıkça ısınır ve yüzeylerindeki buz buharlaşmaya başlar, tozlar uzaya savrulur ve arkasında uzun bir kuyruk oluşur. Diğer taraftan asteroitler temel olarak kaya ve tozdan oluşur. Ancak bu uzay kayalarının bazıları şaşırtıcı özelliklere sahip olabilir. OSIRIS-REx aracı Bennu yüzeyinden çakıl taşı büyüklüğündeki parçacıkların koparak uzaya savrulduğunu ve ardından asteroidin kütle çekimi nedeniyle tekrar yüzeye düştüğünü belirledi. Ancak bu düşme düşük çekim kuvveti nedeniyle tekrar sıçrayarak uzaya dönmesine neden olmaktadır. Parçacıkların bazıları tekrar geri dönmemektedir. Araştırmacılar Bennu'dan neden parçacık fırladığını anlamaya çalıştılar. Parçacık boyutları termal kırılma nedeniyle beklenen süreçle eşleşir . Fırlayan parçacıkların yerleri modeldeki çarpma konumlarıyla eşleşmektedir. Bu açıklama yerinde görülse de kesin bir cevap için daha fazla gözlem yapılması gerekmektedir. Bennu yüzeyinden ortalama günde bir veya iki parçacık fırlamaktadır. Bunlar çok düşük kütleçekimsel ortamda bulundukları için çok yavaş hareket ederler. Bu da araç için çok az tehdit oluşturmaktadır. Araç 20 Ekim'de örnek almak için asteroitin yüzeyine değecek. Alınan örnek içinde uzaya atılmış parçacıklarda olabilecek. Her şey planlandığı gibi giderse uzay aracı Eylül 2023'te üzerindeki örneklerle Dünya'ya dönecek.