ESO gökbilimcileri, 2.2 metre'lik MPG/ESO teleskopu üzerinde bulunan Geniş Alan Görüntüleyicisi'nden yararlanarak NGC 6744'ün görüntüsünü elde ettiler. Bu etkileyici sarmal gökada, bir Güney takımyıldızı olan Tavus Kuşu Takımyıldızı'nda yer almakta ve bizden 30 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunmaktadır. Öte yandan bu görüntü, bu gökadanın bizim gökadamıza benzerliğinden ötürü; adeta kendi gökadamız Samanyolu'nun, gökadamız dışındaki bir arkadaşımız tarafından hazırlanmış ve bize gönderilmiş bir kartpostaldaki görüntüsü gibidir. NGC 6744'ü neredeyse gökada düzlemine dik bakış açısıyla görüyoruz; yani bu gökadanın yapısını gözler önüne seren olağanüstü bir kuş bakışına sahibiz. Eğer Samanyolu'ndan çıkabilecek ve onagök adalar arası boşlukta bakabilecek bir teknolojimiz olsaydı, NGC 6744'ün bu görüntüsü, bizim o durumda elde edeceğimiz görüntüye çok benzeyecekti yoğun ve çubuk şeklinde bir çekirdeğin çevresine sarılmış çarpıcı sarmal kollar ve tozlu bir disk. Hatta bu görüntünün sağ alt kısmında, Samanyolu'nun komşusu Magellan bulutsularını anımsatan, leke gibi görünen bir de bozuk şekilli eş galaksi var NGC 6744A. NGC 6744 ve Samanyolu arasındaki farklardan biri bu gökadaların boyutlarıdır. Bizim gök adamız yaklaşık 100 000 ışık yılı çapına sahipken burada görüntülenen gökada neredeyse bunun iki katı çapa sahip. Yine de NGC 6744, uzak bir gözlemcinin bizim gökadamızı nasıl görebileceğine dair heyecan verici bir his uyandırıyor. Bu muazzam gök cismi en büyük ve bize en yakın sarmal gökadalardan biri. Öte yandan yaklaşık 60 milyar Güneş parlaklığına sahip olsa da ışığının gökyüzünde geniş bir alana yaklaşık dolunayın üçte ikisi genişliğe, yayılmış olması, bu gökadanın küçük bir teleskopla gözlendiğinde parlak bir merkezi çevreleyen sisli bir parıltı gibi görünmesine yol açıyor. Yine de bu gökada, Güney gök yarıküresinin en güzel gök cisimlerinden biri ve amatör gök bilimciler tarafından zengin yıldız arkaplanı ile karşıtlık oluşturan oval şekliyle tespit edilebiliyor. Bu görüntünün alındığı La Silla'da bulunan MPG/ESO 2.2 metre'lik teleskop gibi profesyonel teleskoplarla NGC 6744 tüm ihtişamıyla görülebilmektedir. Kırmızı olarak görünen tozlu sarmal kollar pek çok yıldız oluşum bölgesini içermekte olup aynı zamanda bu gökadanın Samanyolu'na benzeyen çarpıcı sarmal yapısını da oluşturmaktadır. Bu görüntü ESO'nun Şili'de bulunan La Silla Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2 metrelik teleskobuna takılmış Geniş Alan Görüntüleyici tarafından elde edilmiştir. Görüntü; mavi, yeşil-mavi ve kırmızı ışık ile Hidrojen gazından gelen ışımayı geçiren dört farklı filtreyle elde edilmiş pozlardan oluşturulmuştur. Bu pozların katkıları görüntüde sırasıyla mavi, yeşil, turuncu ve kırmızıyla gösterilmiştir. ESO


Gece kafanı kaldırıp gökyüzüne bak. Yıldızları göreceksin. Aynı zamanda da göremesen de onların gezegenleri olduğunu düşünmelisin, hem de milyarlarca... Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü bilimcileri beklenenden daha fazla sayıda gezegen olduğunu düşünüyor. Ekip Kepler-32 yıldızı yörüngesinde dolanan gezegenleri incelerken, böylesi yapıların gökadamızın büyük bir kısmında bulunabileceğini farketti. Bu örnek yıldız çalışması gezegenlerin nasıl oluştuğunu ve nasıl şekillendiğini de gösteriyor. Caltech çalışma ekibinden gezegen gökbilimcisi Doçent John Johnson: Sadece bizim gökadamızda en az 100 milyar gezegen var. Bu dehşet verici bir sayı diyor. Çalışma Astrophysical Journal Dergisi'nde yayınlandı. Ekip üyesi Jonathan Swift: Gerçekten düşündürücü ve son derece şaşırtan bir sayı bu. Elbette her yıldızda sadece bir gezegen olduğunu düşünürsek diyor. Kepler uzay teleskopunun tespit ettiği ve çalışmaya neden olan yıldızın beş gezegeni bulunuyor. Bu gezegenlerin ikisi diğer gökbilimcilerin çalışmalarıyla onaylanmıştı. Caltech ekibi geriye kalan üç gezegenin varlığını onaylayan ön çalışmanın ardından sistemi diğer Kepler sistemleriyle karşılaştırdı. Gezegenler M sınıfı bir cüce yıldızın yörüngesinde dolanıyor ki Samanyolu'ndaki yıldızların dörtte üçü bu sınıfa girer. Dünya'ya benzer boyutlara sahip beş gezegen aynı zamanda diğer M sınıfı cüce yıldızlarının gezegenlerinin de özellikleriyle benzerlik gösterir diyor Swift. Bu nedenle muhtemelen bu beş gezegen, Samanyolu'ndaki çoğu gezegenle ortak özellikler taşımaktadır. Gezegenlerin yörüngeleri Kepler Kanunları çerçevesine uygun bir düzlemde konumlanmış görünüyor: dolayısıyla rastlantısal bir yörüngeye sahip değiller. Yıldızın parlaklık değişimlerini inceleyen gökbilimciler gezegenlerin boyut, yörünge dönemi gibi fiziksel özelliklerini belirlemeyi başardı. Bu da daha ayrıntılı özelliklere sahip sistemlerin incelenmesinde kolaylıkla kullanılabilecek bir yöntem getirmekle birlikte, genel olarak gezegen oluşumlarının anlaşılmasını da sağlar. Ben genelde 'Rosetta taşı' gibi özel modelleri aramak için işe koyulmadım, ama sonuçlar 'Rosetta taşını' işaret ediyor. Biz bu dilin kilidini açarak gezegen oluşumu anahtarını elde etmek istiyoruz diyor Johnson. Gezegenlerin kökenlerine ait birkaç temel soru bulunmaktadır. Caltech ekibi gibi diğer gökbilimciler de hemen hemen her yıldızın en az bir gezegeni olduğunu düşünüyor. Özellikle de M sınıfı cüce yıldızların oldukça kalabalık gezegen nüfusuna sahip olduğunu düşünüyorlar. Bu çalışma da bunun doğru olabileceğini gösteriyor. Kepler-32 gibi M-cüce sistemleri Güneş Sisitemi'ne göre oldukça farklı bir yapı gösterir. Öncelikle bu sistemlerin yıldızları Güneş'ten daha soğuk ve çok daha küçüktür. Örneğin Kepler-32 yıldızı Güneş'in yarı kütlesinde ve yarısı çapındadır. Sahip olduğu ve kendisine çok yakın beş gezegeni ise 0,7 ile 2,7 Dünya kütlesi aralığında değişen kütleye sahiptir. Bunlar Merkür-Güneş uzaklığının üçte biri ya da Dünya-Güneş uzaklığının (1 astronomi birimi) onda biri kadar uzaklık içine hapsolmuşlardır. Johnson'a göre M-sınıfı sistemler yaygın görülmekle birlikte Güneş Sistemi gibi sistemlerin son derece ender rastlandığını vurguluyor. Sistemimiz son derece sıradışı. Gökbilimcilere göre, M-sınıfı cücelerdeki gezegenlerin yıldızlarına bu kadar yakın konumda olmaları onların yaşamı barındıramayacak, cehennem kadar sıcak olduğu anlamına gelmez. Nitekim, M sınıfı cücelerinde kendilerine göre ılıman, sıvı suyun bulunabileceği daha yaşanabilir alanları vardır. Kepler-32 sistemindeki beş gezegende yaşam alanı dışında yer alsa da birçok M sınıfı cücenin ılıman bölgesinde çok fazla sayıda gezegen varlığını sürdürüyor olabilir. Kepler-32 Sistemi'nin nasıl oluştuğu ise henüz bilinmiyor. Ancak ekip bununla ilgili bir tahminde bulunuyor: Gezegenler aslında yıldızlarına çok uzaktaki yörüngelerinden zamanla iç bölgelere doğru taşındı. Tüm gezegenler gibi Kepler-32 çevresindeki gezegenlerde toz ve gazın yoğunlaştırdığı ön-gezegen diskinden oluştu. Gökbilimciler beş gezegenin oluşumunun en fazla üç Jüpiter büyüklüğünde gaz ve toz diskinden kaynaklandığını düşünüyor. Ancak başka çalışmalara göre Kepler-32 çevresindeki gezegenlerin başlangıçta buradan daha uzakta oluşmuş olması gerektiğini gösteriyor ki bu da Caltech ekibinin gezegenlerin çok dar bir alanda oluşmuş olabileceği fikrine ters düşüyor. Çözüm ise M cücelerin parlak ve sıcak olduğu geçmiş dönemlerinde yatıyor. Kepler-32 o sıralarda kendine yakın olan ve gezegenleri oluşturacak tozu ısıtacak kadar da sıcaktı. Daha önceki çalışmalarda yıldızın üçüncü ve dördüncü gezegenlerinin büyük bir olasılıkla karbondioksit, metan, buz ve diğer gazlar gibi hafif maddelerden oluştuğu yani yoğun olmadığı gösterildi. Ancak bu hafif madde yıldıza yakın bir konumda bulunamazdı. Son olarak Caltech gökbilimcileri üç gezegenin çok özel ve birbirini etkileyen yörüngeye sahip olduğunu belirledi. Bir gezegenin yörünge süresi diğerinin iki katı ve üçüncünün üç katı kadardır. Gezegen şekillendirme modelleri böylesi bir türü önermemektedir diyor Johnson. Böylece ekip gezegenlerin daha uzakta oluşup daha sonra içe doğru göç ederek şimdiki yörüngelerine oturduklarını öneriyor. Bu özel gezegen sisteminin ayrıntılı incelenmesiyle gezegenlerin içeriye doğru taşındığını düşünüyoruz diyor Johnson. Gökada da bu tür gezegenlerin yaygın olduğu düşünülüyor. M sınıfı cüceler kızılötesi ışık altında parladıklarından çıplak gözle görülmezler. Kepler bize bu tip yıldızların çok fazla gezegen barındırdığını gösteriyor diyor Swift.


Hubble, gökadamızın derinliklerine bir göz atarak yarım milyondan fazla yıldızı bir karede görüntüledi. Ön plandaki birkaç mavi yıldızın dışında gördüğünüz tüm yıldızlar gökada merkezi civarındadır ve bu büyük kütleli yıldızlar gökadanın en yoğun yıldız kümelerini oluşturur. Görüntünün merkezinde her zamanki gibi kendini göstermeyen süper kütleli karadelik yatmaktadır. Güneş'ten 27.000 ışık yılı uzaklıktaki Samanyolu'nun merkezi oldukça kalabalıktır. Güneş'e en yakın yıldız olan Alfa Centauri sadece 4,3 ışık yılı uzağımızdadır. Samanyolu merkezinde bu kadarcık yarıçaplı kürede bir milyon yıldız sıkışmış halde bulunur. Bu yüksek yoğunluğun nedeni ise, hiçbir şekilde kendini göstermeyen dört milyon Güneş kütlesindeki Yay A* adlı süper kütleli karadeliktir. Gökadanın merkezinde kendini gizleyen sadece Yay A* değildir. Kalabalık merkezi saran kalın toz diskinin arkasında görünür ışıkta kendini göstermeyen çok sayıda cisimde bulunur. Bu tozun arkasını görebilmek için Hubble'ın kızılötesi görüş yeteneği önem kazanmaktadır. İnsan gözünün göremediği kırmızı ötesi dalga boyunda alınan verilerle ortaya çıkarılan fotoğraflar göz kamaştırıcı güzellikte olmaktadır. Mavi yıldızlar Dünya'ya yakın olan ya da büyük yıldız kümelerindedir. Kırmızı rengiyle parlayanlar toz perdesinin arkasında veya toz diskinin içinde saklanan yıldızlardır. Bazı yerlerdeki gaz ve toz diskleri oldukça yoğun olduğundan arka plandaki yıldızlardan bize çok sönük ışık gelmektedir. Bazıları o kadar kalın perdeyle örtülüdür ki bunları görmeye Hubble'ın bile gücü yetmez. Gökbilimciler Hubble'ın bu fotoğrafında görülemeyen en az 10 milyon yıldız olduğunu düşünüyor. Bu görüntü Hubble'ın Geniş Alan Kamerası 3 (WFC3) ile Eylül 2011'de toplanan verilerle ve çekilen dokuz ayrı fotoğrafın birleştirilmesiyle oluşturuldu.


ESO Teleskopları Samanyolu'nun Üç Boyutlu Haritasını Çıkardı ESO Teleskoplarını kullanan iki gökbilimciler grubu Samanyolu'nun merkezi kısımlarının şimdiye kadar ki en iyi üç-boyutlu haritasını çıkardı. İç bölgelerin bazı açılardan fıstık-benzeri, ya da X-şeklinde görünümler aldığı bulundu. Bu garip şekil ESO'nun VISTA tarama teleskopuyla alınan merkezi bölgedeki oldukça sönük yüzlerce yıldızın hareket ölçümlerini de içeren halka açık verileri kullanılarak oluşturuldu. Gökadamızın en önemli ve en büyük kütleye sahip kısmı merkezi bölgesidir. Bu dev merkezi bulut yüzlerce ışık yılına kadar genişleyen bir alanda yaklaşık 10 milyar yıldız içermektediir, ancak yapısı ve kökeni halen tümüyle anlaşılmış değildir. Malesef, gökada diski içerisindeki noktamızdan, merkezi bölgeye doğru olan görüşümüz yaklaşık 27 000 ışık-yılı uzaklığıyla yoğun bulut ve toz tabakalarınca önemli ölçüde örtülmektedir. Gökbilimciler daha iyi görüntüleri sadece daha uzun dalgaboylarında elde edebilmektedirler, bu yöntemde ışık ışınları toz bulutlarını aşabilmektedir. 2MASS kırmızı-ötesi gökyüzü taramalarına ait önceki gözlemlerde zaten merkez bölgesinin gizmli X-şeklinde bir yapıya sahip olduğundan şüphelenilmişti. Şimdi bilimcilerden oluşan iki grup birçok ESO teleskopundan alınan çok sayıda gözlem verisini kullanarak merkezin yapısının daha ayrıntılı görüntülerini elde etti. Almanya Garching'teki Max Planck Yer-ötesi Fiziği Enstitüsü'nden olan birinci grup ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan VISTA teleskopu ile gerçekleştirilen VVV yakın kırmızı-ötesi taramasına ait verileri kullandı. Bu halka açık yeni tarama daha önceki taramalara göre merkezi bölgede bulunan otuz kat daha sönük yıldızları bile içeriyor. Araştırma ekibi toplamda iyi bilinen özellikleri sayesinde uzaklıkları tespit edilebilen 22 milyon kırmızı dev yıldız türünü tespit etti . VISTA'nın yıldız kataloğunun derinliği önceki çalışmaları oldukça aşıyor ve bu sayede toz tarafından yoğun bir şekilde örtülmüş olan bölgelerdeki yıldızların tüm popülasyonunu tespit edebiliyoruz, diye açıklıyor çalışmanın ana yazarı Christopher Wegg . Bu yıldız dağılımı ile gökada merkezinin üç-boyutlu haritasını çıkarabiliyoruz. İlk kez merkezi bölgenin şekline dair bir model kullanmadan böyle bir harita üretilmiş oldu. Gökadamızın iç bölgelerinin kenardan bakınca bir fıstığa, yukardan bakınca uzatılmış bir çubuğa benzediğini bulduk, diye ekliyor araştırma makalesinin ikinci yazarı ve MPE Dinamik Grubu'nun lideri Ortwin Gerhard . Bunu Samanyolu'nda ilk kez görüyoruz, ve grubumuzca ve diğer ekiplerce yapılan simülasyonlar başlangıçta sadece bir yıldzı diskinden oluşan bir çubuklu gökadaların karakteristik bir özelliği olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Şili'li doktora öğrencisi Sergio Vasquez tarafından yönetilen ikinci bir uluslararası ekip merkezi bölgenin yapısını saptamak için farklı bir yaklaşım sergiledi. MPG/ESO 2.2 metre teleskopuyla 11 yıl süresince farklı zamanlarda alınan görüntüleri karşılaştırarak merkezi bölgedeki yıldızların gökyüzü düzlemindeki küçük kaymalarını ölçtüler. Bu veriler aynı yıldızların Dünya'ya doğru olan ve ters yöndeki hareket ölçümleri ile birleştirilerek 400'den fazla yıldızın üç boyutlu hareketi görüntülenmiş oldu. İlk defa çok sayıda yıldızın üç boyutlu hızları merkezi bölgenin her iki tarafından elde edilmiş oldu, diye sonlandırıyor Vasquez. Gözlediğimiz yıldızlar onları gökada düzlemi boyunca aşağıya ve yukarıya doğru taşıyan yörüngeleri nedeniyle X-şeklindeki merkez bölgesinin kolları boyunca hareket etmektedirler. Tüm bunlar son bilimsel modellerin tahminleri ile oldukça iyi bir şekilde uyuşmaktadır! Gökbilimciler Samanyolu'nun milyarlarca yıl önce sadece düz bir yıldızlar diskinden meydana geldiğini düşünüyorlar . Bunun iç kısımları daha sonra üç boyutlu bir fıstık şeklinde bükülerek yeni gözlemlerde görülen şeklini almıştır. Notlar Via Lactea VISTA Değişkenleri taraması beş yakın-kırmızı ötesi filtre ile Samanyolu'nun merkezi ve güney gökküresi düzlemini taramaya adanan bir ESO halka açık taramasıdır. 2010 yılında başlamıştır ve beş yıl süresince toplam 1929 gözlem zamanı almıştır. Via Lactea Samanyolu'nun Latince ismidir. Kırmızı dev küme yıldızları standart ışık kaynağı oldukları için bu çalışmada kullanılmışlardır: dev yıldızların yaşamlarının bu aşamasındaki parlaklıkları yaşları veya kimyasal yapılarından bağımsızdır. Yıldızları örten gaz ve toz miktarı doğrudan gözlenen kırmızı küme yıldızlarından hesaplanmıştır, böylece örtülme olmadan parlaklık dağılımları ölçülebilmiştir. Daha sonra, bu yıldızların gerçek parlaklıkları aynı olduğundan, bu her yıldıza olan ortalama uzaklığı vermektedir. VVV taramasının uygun uzaysal kapsamı Samanyolu'nun tüm iç bölgesinin ölçülebilmesini sağlamıştır ve bu üç boyutlu ölçümler sayesinde merkezi bölgenin yapısı inşa edilebilmiştir. Benzer fıstık yapıları başka gökadaların merkezi bölgelerinde de gözlenmiştir ve oluşumları bilgisayar simülasyonları ile tahmin edilmiştir. Fıstık şeklindeki görünümün X-şeklindeki yapı içerisindeki yıldızların yörüngeleri ile oluşturulduğu görülmüştür. Dikey hızlara ait gözlemler ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki FLAMES-GIRAFFE ve Las Campanas Gözlemevi'ndeki IMACS tayf ölçüm aleti kullanılarak yapılmıştır. Samanyolu'nun da aralarında yer aldığı çoğu gökada, merkezi bölgeleri boyunca dar yapılar sergilemektedir, bunlara da gökbilimde çubuklu sarmal gökada adı verilmektedir. ESO-Türkiye


Şili de ESO'nun La Silla Gözlemevi'nde bulunan MPG/ESO 2.2 metrelik teleskopla elde edilen yeni bir görüntü iki zıt gökadayı göstermektedir. Bunlar NGC 1316 ve daha küçük komşusu olan NGC 1317'dir. Bu iki gökada birbirlerine oldukça yakın olmalarına rağmen çok farklı geçmişlere sahiptirler. Küçük sarmal NGC 1317 olaysız bir yaşam sürdürmüş fakat NGC 1316 pek çok gökadayı şiddetli geçmişi boyunca yutmuş ve bu mücadele izlerini barındırmaktadır. NGC 1316'nın yapısında çok sayıdaki ipucu geçmişinin çalkantılı olduğunu ortaya çıkarmıştır. Örneğin, yıldızların çok daha büyük örtüsüne gömülü olan bazı alışagelmedik toz şeritleri ve alışagelmedik küçüklükte küresel yıldız kümeleri popülasyonu. Tüm bunlar yaklaşık üç milyar yıl öncesinde tozdan zengin bir sarmal gökada yutmuş olabileceği fikrini vermektedir. Gökada cıvarında da görülen çok sönük gelgit kuyruklarıdır orjinal yerlerinden koparılan ve gökadalararası alana fırlatılan yıldız kabukları ve gaz lifleri. Bu yapılar, başka gökada yıldızın çok yakınına geldiğinde, yıldız yörüngelerine etki eden karmaşık kütleçekim etkilerce oluşmuştur. Tüm bu izler NGC 1316'nın diğer gökadalara eklendiği siddetli bir geçmişi işaret etmekte ve rahatsızlık verici davranışın devam ettiğini öne sürmektedir. NGC 1316 dünyadan 60 milyon ışık yılı uzaklıkta Fornax güney takımyıldızında yer almaktadır. Ayrıca Fornax A ismiyle de anılmaktadır, takımyıldızının radyo yayılımı yapan en parlağı ve gerçekte tüm gökyüzünün en parlak dördüncü kaynağı olduğu gerçeğini yansıtmaktadır. Bu radyo yayılımı, gökada merkezinde bulunan üst kütleli kara deliğe düşen madde tarafından sürülmekte ve muhtemelen diğer gökadalarla etkileşmesiyle fazladan yakıtla temin edilmiştir. Şili de ESOnun La Silla Gözlemevinde bulunan MPG/ESO 2.2 metrelik teleskobundan elde edilen çok detaylı bu görüntü ESO arşivinde çok sayıdaki bireysel görüntülerin birleştirilmesiyle oluşmuştur. Orjinal gözlemlerin amacı en sönük özelliklerin bilinmesini sağlamak ve bu ilginç sistemin bozulmasını çalışmak idi. Bonus olarak yeni resim, ön planda bulunan iki parlak gökadanın çok ötesinde uzak Evrene bir pencere sağlamaktadır. Resimdeki çoğu sönük bulanık noktalar çok daha uzak gökadalardır ve NGC 1316'nın sadece solunda özellikle bir yoğunlaşma vardır. Notlar Bu toz şeritler NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu tarafından detaylı bir şekilde görüntülenmiştir. 1400 MHz radyo frekansında uygulanmaktadır. Diğer frekanslarda düzen farklı olacaktır. ESO-Türkiye


Ocak kümesinden alınan bu ışıltılı görüntüde yer alan sayısız gökada dikkat çekmek için birbirleriyle yarışıyor, bazıları ön planı işgal ederken diğerleri küçük birer ışık noktası şeklindeler. Bunlardan biri de merceksi gökada NGC 1316'dır. Bu çok araştırılan gökadanın çalkantılı geçmişi, şimdi gökbilimcilerin VLT Tarama teleskopu ile daha önce olmadığı kadar ayrıntılı görüntüledikleri, ince ilmeksi, kavisli ve halka şeklindeki yapılara neden olmuştur. Hayret verici derinlikteki bu görüntü aynı zamanda kümenin sönük ışığındaki sayısız nesneyi de ortaya çıkarmaktadır. ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevinde bulunan gökyüzü taramaları konusunda eşsiz yetenekli VLT Tarama teleskopu ile alınan bu derin manzara Samanyolu'na en yakın ve en zengin gökada kümelerinden biri olan Ocak kümesinin parlak üyelerinin gizemlerini gözler önüne sermektedir. Kümenin belki de en ilgi çekici üyesi olan NGC 1316, çok sayıda küçük gökadanın birleşmesiyle oluşan, hareketli bir geçmişe sahiptir. Gökadanın maceralı geçmişindeki kütleçekim etkileri, merceksi yapının üzerinde hissedilir etkiler bırakmıştır . Çok sayıda yıldızdan oluşan dış kısımdaki büyük dalgacıklar, halka ve kavisli yapılar ilk kez 1970'lerde gözlenmiş olup, halen en son teleskop teknolojilerine erişimleri olan ve NGC 1316'nın alışılmadık yapısını görüntüleme ve modelleme birleşimi ile araştıran modern gökbilimcilerin aktif bir çalışma konusu olarak yerini korumaktadır. NGC 1316'yı oluşturan birleşme olayları bir gaz akınına yol açarak, merkezdeki astrofiziksel egzotik nesneyi beslemiştir: Güneş'in ortalama 150 milyon katındaki kütlesiyle bir süper-kütleli karadelik. Çevresindeki maddeyi üzerine çektikçe yüksek enerjili parçacıklar içeren güçlü jetler üreten karadelik, radyo dalgalarında görülen özel küremsi şekiller oluşturmakta, bu da NGC 1316'yı gökyüzündeki en parlak dördüncü radyo kaynağı haline getirmektedir. NGC 1316 gökbilimciler için çok önemli olaylar olarak görülen, kaydedilmiş dört adet tür Ia süpernovaya da ev sahipliği yapmıştır. Tür Ia süpernovaların parlaklıkları çok iyi tanımlandığından içinde bulundukları gökadanın uzaklığının tespiti için kullanılabilmektedirler ki buradakiler 60 milyon ışık-yılı uzaklıktadırlar. Gökbilimcilerin çok sevdiği bu standart ışık kaynakları sayesinde uzak nesnelerin uzaklıkları güvenilir bir şekilde belirlenebilmektedir. Aslına bakılırsa daha önemli oldukları bir konu da, evrenimizin hızlanan bir şekilde genişlemekte olduğunu keşfindeki anahtar rolleridir. Bu görüntü ESO'nun Paranal Gözlemevinde bulunan VST teleskopu ile Ocak Kümesi'nin derin, çoklu görüntüleme-taraması projesi olan Ocak Derin Taraması'nın bir parçası olarak alınmıştır. Enrichetta Iodice liderliğindeki ekip daha önce bu bölgeyi VST ile gözlemiş ve NGC 1399 ve daha küçük gökada NGC 1387 arasında zayıf bir ışık köprüsünü ortaya çıkarmıştır. VST özel olarak gökyüzündeki geniş ölçekli bölgeleri taramak için tasarlanmıştır. Dev düzeltilmiş görüş alanı ve özel olarak tasarlanan 256-megapiksellik OmegaCAM kamerası ile VST gökyüzündeki geniş alanların görüntülerini hızlı ve derinlemesine alarak, nesnenin daha ayrıntılı olarak incelenebilmesi için görevi daha büyük teleskoplara bırakmaktadır örneğin ESO'nun Çok Büyük teleskopuna . Notlar Merceksi ya da mercek-şekilli gökadalar yaygın eliptik gökadalar ve daha iyi bilinen Samanyolu gibi sarmal gökadalar arasındaki bir gökada şeklidir. Tür Ia Süpernovaları, bir çift yıldız sistemindeki beyaz cücenin zamanla yoldaşından çektiği kütle ile karbon temelli çekirdek birleşmesini tetikleyecek bir sınıra ulaştığı anda meydana gelmektedir. Kısa bir zaman içinde, zincirleme bir reaksiyon başlayarak sonunda büyük miktarda enerji salınımına kadar ulaşan bir evre başlar: bir süpernova patlaması. Süpernova her zaman Chandrasekhar limiti olarak bilinen bir kütlede meydana gelir ve her seferinde neredeyse benzer bir patlamaya yol açar. Tür Ia süpernovaların benzerliği gökbilimcilerin bu yıkıcı olayları uzaklık ölçümünde kullanabilmelerini sağlar. ESO-Türkiye


Bilimcilerden oluşan bir ekip Pandora Kümesi olarak adlandırılan Abell 2744 gökada kümesi üzerinde çalıştılar. Kümenin karmaşık ve şiddetli geçmişini ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ve Hubble Uzay Teleskopu'nu da içeren yerdeki ve uzaydaki teleskopları kullanarak bir araya getirdiler. Abell 2744'ün dört ayrı gökada kümesinin eş-zamanlı çarpışması sonucu oluştuğu ve bu karmaşık çarpışmaların daha önce görülmeyen tuhaf sonuçlara yol açtığı görülüyor. Dev gökada kümeleri birbirleriyle çarpıştıklarında, ortaya çıkan karışıklık gökbilimciler için bir bilgi hazinesi gibidir. Gökyüzündeki en karmaşık ve olağandışı çarpışan gökada kümelerinden birini araştıran uluslararası bir gökbilimciler ekibi 350 milyon yıldır devam eden bu kozmik çarpışmanın tarihini bir araya getirdiler. Abell 2744 kümesiyle ilgili bu yeni çalışmayı yürüten bilimcilerden biri olan Julian Merten gözlemleri şöyle açıklıyor: Bir çarpışmanın nedenlerini bir araya getirerek kazayı araştıran bir dedektif gibi, bu kozmik çarpışların gözlemlerini kullanarak, yüzlerce yıldır devam eden bu olayları yeniden yapılandırabiliriz. Bu sayede Evrendeki yapıların nasıl oluştukları ortaya çıkabilir ve farklı türdeki maddelerin çarpıştıklarında birbirlerini nasıl etkiledikleri göz önüne serilebilir. Onu Pandora'nın Kümesi olarak adlandırdık çünkü çarpışma farklı ve ilginç birçok olaya sebep oldu. Bu olaylardan bazıları daha önce hiç görülmemişti. diye ekliyor araştırma ekibinin diğer üyelerinden Renato Dupke. Abell 2744 şu anda ESO'nun Çok Büyük Teleskopu , Japon Subaru Teleskopu, NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ve NASA'nın Chandra X-Işın Gözlemevi'nden elde edilen verilerin birleştirilmesi sayesinde daha önce hiç olmadığı kadar detaylı bir şekilde araştırılıyor. Kümedeki gökadalar VLT ve Hubble görüntülerinde açıkça görülüyor. Gökadalar oldukça parlak olsalar da, oradaki kütlenin sadece % 5'ini meydana getiriyorlar. Geriye kalan; sadece X-ışınlarında parlayacak kadar sıcak olan (yaklaşık % 20 civarındaki) gaz ve tamamen görünmez olan (% 75 oranında) karanlık maddedir. Çarpışmada ne olduğunu anlayabilmek için, araştırma ekibinin Abell 2744 içindeki üç madde türünün konumlarını tümüyle görüntülemesi gerekiyor. Karanlık madde ışığı yaymadığı, soğurmadığı veya yansıtmadığı için tam olarak anlaşılamıyor, kendisini sadece kütleçekimsel etkisiyle belirlenebilir hale getiriyor. Ekip bu gizemli maddenin yerini belirlemek için, kütleçekimsel mercekleme olarak bilinen bir olgudan faydalandı. Bu uzak gökadalardan gelen ışık ışınlarının kümede bulunan kütleçekimsel alanlar bükülmesidir. Sonuç VLT ve Hubble gözlemlerinde arkaplandaki gökadaların görüntülerinde kendini gösteren bir dizi bozulmadır. Bozulan bu görüntüleri dikkatlice işaretleyerek, gizli kütlenin bulunduğu yerin doğru olarak görüntülenmesi ve böylece karanlık maddenin nerede olduğunun tespiti mümkün olabilir. NASA'nın Chandra X-ışın Gözlemevi doğrudan gözleyebildiği için kümedeki sıcak gazın yerini tespit etmek karanlık maddeye kıyasla daha kolay. Bu gözlemler sadece gazın bulunduğu yeri tespit etmek için değil, aynı zamanda kümenin farklı bileşenlerinin hangi açılarla ve hızlarla bir araya geldiğini göstermesi açısından da önemli. Gökbilimciler sonuçları incelediklerinde oldukça ilginç birçok özellikle karşılaştılar. Abell 2744, dört farklı kümenin 350 milyon yıldan fazla süredir devam eden bir dizi çarpışması sonucunda oluşmuş gibi görünüyor. Farklı türdeki maddelerin anlaşılması zor ve kararsız dağılımı oldukça alışılmadık ve etkileyici. diyor araştırma makalesinin yazarlarından Dan Coe. Karmaşık çarpışmanın bir kısım sıcak gaz ve karanlık maddeyi ayırdığı ve şimdi bunların birbirlerinden ve görünür gökadalardan ayrı yerlerde oldukları görülüyor. Pandora Kümesi diğer sistemlerde sadece tekil olarak görülen olguların çoğunu bir arada bulunduruyor. Bu benzetim Pandora Kümesi'nin oluşumunu gösteriyor. Kırmızı bölgelerde X-ışınlarını soğuran çok sıcak gaz bulutları bulunuyor. Mavi bulutlarla kaplı görünen kısımlar ise kütleçekimi mercek etkisiyle tespit edilen karanlık madde açısından zengin bölgelerdir. Benzetim birç milyon yıl içinde bölgenin nasıl değiştini gösteriyor. (ESO/L. Calcada and J. Merten Kümenin merkez civarı bir küme gazının diğeriyle çarpışarak şok dalgası meydana getirdiği bir kurşundur. Karanlık madde çarpışmadan etkilenmeden geçebilir . Kümenin başka bir kısmında gökadalar ve karanlık madde bulunurken, sıcak gazın yer almıyor. Bu sıcak gaz çarpışma nedeniyle arkasında sönük bir izden başka birşey bırakmadan dışarıya atılmış olabilir. Kümenin dış kısımları daha da ilginç özelliklere sahip. Bir bölge çok miktarda karanlık madde içerirken, burada ışıldayan gökadalar veya sıcak gaz bulunmuyor. Başka bir yerde İlişkili olduğu karanlık maddeyi takip etmek yerine onun önünde giden, dışarıya doğru atılmış birbirinden ayrı hayali gaz kümeleri bulunuyor. Bu bilmece gibi düzen, belki gökbilimcilere karanlık maddenin nasıl davrandığı ve evrendeki farklı içerikteki maddelerin birbirleriye nasıl etkileştikleri konusunda bir şeyler söyleyebilir. Gökada kümeleri abartısız trilyonlarca yıldız içeren evrendeki en büyük yapılardır. Tekrar eden çarpışmalarla oluşma ve gelişme süreçleri, evren anlayışımız için derin anlamlar taşımaktadır. Şimdiye dek bulunan en karmaşık ve etkileyici çarpışmaları içeren Pandora Kümesi ile ilgili daha geniş çaplı araştırmalar şu anda sürmektedir. Hubble ve VLT gözüyle Abell 2444 kümesi. Notlar Bu etki daha önce Kurşun Kümesi'ni (1E 0657-56) de içeren birkaç gökada kümesi çarpışmasında görülmüştü. ESO-Türkçe Not: Filmleri görebilmeniz için bilgisayarınızda Quick Time yüklü olmalıdır.


Yeni bir keşif florinin kemiklerimizde ve dişlerimizde florür şeklinde bulunan bir element evrende nasıl oluştuğuna ışık tutuyor. Avrupa Güney Gözlemevi'nin ortağı olduğu Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesini ALMA) kullanan bir gökbilimciler ekibi bu elementi uzak bir gökada içinde keşfetti. Gökadanın ışığı bize 12 milyar yıldan uzun sürede geliyor. Nature Astronomy'de yayımlanan çalışmayı yürüten BK Hertfordshire Üniversitesinden Maximilien Franco: Her gün kullandığımız diş macununda florür şeklinde yer aldığından florini hepimiz biliyoruz, diyor . Etrafımızdaki çoğu element gibi florin de yıldızların içinde üretilir, ancak şimdiye kadar bunun nasıl gerçekleştiğini tam olarak bilmiyorduk. Hatta hangi tür yıldızların evrendeki florinin çoğunu ortaya çıkardığını da bilmiyorduk! Franco ve arkadaşları florini uzak gökada NGP 190387'nin büyük gaz bulutları içinde tespit etti Gördükleri ışık evren şimdiki yaşının %10'undayken, yani sadece 1.4 milyar yaşındayken yola çıkmıştı. Yıldızlar yaşamlarının sonuna geldiklerinde merkezlerindeki elementleri dışarıya attıklarından, bu tespite göre florini üreten yıldızlar hızlı bir şekilde yaşayıp ölmüş olmalılar. Ekip evrenin tarihinde bir an gibi sayılacak, sadece birkaç milyon yıl ömürlü büyük kütleli Wolf-Rayet yıldızlarının, florinin en olası üretim yerleri olduğuna inanıyor. Ekibin bulduğu hidrojen florid miktarının açıklanması gerekiyordu. Wolf-Rayet yıldızları daha önce de kozmik florinin olası kaynağı olarak önerilmişti, ancak gökbilimciler şimdiye kadar onların bu elementi üretmede evrenin erken dönemlerindeki payını bilmiyordu. Bilinen en büyük kütleye sahip yıldızlar arasında bulunan ve yaşamlarının sonunda şiddetli patlamalar geçiren Wolf-Rayet yıldızlarının diş sağlığımız için bir şekilde bize yardımcı olabileceklerini gösterdik! şakasını yapıyor Franco. Bu yıldızların yanı sıra, geçmişte florinin üretimi ve dağıtımı konusunda diğer senaryolar da öne sürüldü. Örneğin asimptotik dev yıldızlar denilen Güneş'in birkaç katı kütlesindeki evrimleşmiş dev yıldızların titreşimleri. Ancak ekibe göre bazılarının gerçekleşmesi milyarlarca yıl aldığından bu senaryolar NGP 190387'deki florin miktarını tam olarak açıklamayabilir. Bu gökada için, florin seviyesinin 13.5 milyar yıl yaşındaki Samanyolu'nun yıldızlarında bulunan miktara ulaşması sadece on ya da yüzlerce milyon yıl sürmüştür. Bu tamamen beklenmedik bir sonuçtu, diyor Hertfordshire Üniversitesinden Chiaki Kobayashi. Yirmi yıldır devam eden araştırmalar sonucu ulaştığımız ölçümler florinin kökeni için tümüyle yeni bir kısıtlama getiriyor. NGP 190387'deki keşif Samanyolu ve komşularının ötesindeki ilk florin tespitlerinden birine işaret etmektedir. Gökbilimciler bu elementi daha önce, bazı gökadaların merkezindeki süper kütleli karadelikler tarafından güçlendirilen parlak nesneler olan uzak kuasarlarda bulmuştu. Ancak evrenin bu kadar erken tarihindeki bir yıldız oluşum gökadasında böyle bir keşif ilk kez yapılmıştır. Ekibin florin tespiti yer ve uzay konuşlu gözlemevlerinin kullanımı sayesinde şans eseri gerçekleşmiştir. NGP 19038, ilk olarak Avrupa Uzay Ajansının Herschel Uzay Gözlemevi ile keşfedilmiş, sonrasında uzaklığına göre aşırı parlak olması nedeniyle Şili'deki ALMA ile gözlenmiştir. ALMA verileri ile bu sıra dışı parlaklığa kısmen Dünya'dan bakıldığında görüş doğrultusuna oldukça yakın konumdaki başka bir gökadanın neden olduğu bulunmuştur. Bu büyük kütleli gökada Franco ve arkadaşlarının gözlediği ışığı güçlendirmiş ve NGP 190387 içindeki florinin milyarlarca yıl önce yaydığı sönük ışığı tespit etmelerini sağlamıştır. NGP 190387'nin ESO'nun Şili'de inşası devam eden ve gözlemlerine önümüzdeki on yılın sonunda başlaması planlanan, yeni amiral gemisi projesi Aşırı Büyük Teleskop ile gelecekte yapılacak çalışmaları bu gökada hakkında daha fazla gizemi ortaya çıkarabilir. ELT ile NGP 190387'yi yıldızlardan gelen ışık ile doğrudan gözleyebileceğiz ve bu gökadanın yıldız içeriği hakkında önemli bilgiler edineceğiz. Çeviri: Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin


ABD Carnegie Bilim Enstitüsü'nden Michele Fumagalli'nin başını çeken bir ekip son derece ender rastlanan üçlü bir kuasar sistemi keşfetti. Kuasarlar merkezlerinde dev karadeliklerin bulunduğu son derece parlak ve güçlü enerjik kaynaklardır. Birden fazla kuasarın yer aldığı sistemlerin, birbirine uyguladığı kütle çekimle bir arada duran çarpışan gökadaların ürünü olduğu düşünülüyor. Bu tür sistemleri gözlemek yakındaki diğer cisimlerin etkisi nedeniyle oldukça zordur. Ayrıca bu tür çarpışmaların oldukça ender olduğu sanılıyor. İtalya Como Insubria Üniversitesi, Şili'deki La Silla Avrupa Güney Gözlemevi Yeni Teknoloji Teleskopu ve İspanya'daki Calar Alto Gözlemevi ile elde edilen gözlemler keşfin önünü açtı. Keşfedilen sisteme QQQ J1519+0627 adı verildi. Üç kuasardan gelen ışık bunların evrenin şimdiki yaşının üçte biri yaşındayken oluştuğunu yani 9 milyar yıl yaşında olduğunu gösteriyor. Üçlü sistemin ikisi birbirine çok yakın. Bunun nedeni üçüncü kuasar değil, iki kuasar arasındaki güçlü etkileşimdir. Sonuçta oluşum süreci devam eden üçlü kuasar sistemi büyük bir yapını parçasıdır. Bu farklı ve ender rastlanan sistemlerin incelenmesi büyük gökadaların hangi süreçlerden geçerek oluştuğunu anlamamıza yardımcı olur diyor Fumagalli.


ALMA ve Rosetta fosforun yolculuğunu görüntüledi DNA'mızda ve hücre zarında bulunan fosfor, bildiğimiz yaşam için gerekli bir elementtir. Ancak Dünya'nın erken döneminde nasıl var olduğu bir gizem olarak kalmıştır. ALMA ve Avrupa Uzay Ajansının Rosetta uydusunun güçlerini birleştiren gökbilimciler fosforun izini yıldız oluşum bölgelerinden kuyruklu yıldızlara kadar izlediler. Araştırma ile, fosfor içeren moleküllerin nerede oluştukları, bu elementin kuyrukluyıldızlara nasıl taşındığı ve özel bir molekülün gezegenimizdeki yaşamın başlangıcı için nasıl bir kritik role sahip olduğu ilk kez gösterildi. Yaşam Dünya üzerinde 4 milyar yıl önce ortaya çıktı, ancak halen bunu mümkün kılan süreçler hakkında bilgimiz bulunmuyor, diyor sonuçları bugün Monthly Notices of the Royal Astronomical Society adlı dergide yayımlanan araştırmanın ilk yazarı Victor Rivilla. Avrupa Güney Gözlemevinin ortağı olduğu Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizgesi ve Rosetta uydusu üzerindeki ROSINA aygıtı ile alınan yeni sonuçlara göre fosfor monoksit yaşamın kökeni bilmecesinde anahtar bir parçadır. Gökbilimciler ALMA'nın gücü ile ayrıntılı olarak incelenen AFGL 5142 yıldız oluşum bölgesinde fosfor monoksit gibi fosfor içeren moleküllerin nerede oluştuklarını tespit ettiler. Yeni yıldızlar ve gezegenler yıldızlar arasındaki gaz ve toz bölgelerinde bulunan bulut benzeri yapılar içinde oluşurlar, bu nedenle yıldızlar arası bulutlar yaşamın temel yapıtaşlarını aramaya başlamak için ideal yerlerdir. ALMA gözlemlerine göre fosfor içeren moleküller büyük kütleli yıldızlar oluştuktan sonra ortaya çıkıyor. Büyük kütleli genç yıldızlardan kaynaklanan gaz akışı yıldızlar arası bulutların içinde boşluklar meydana getiriyor. Fosfor içeren moleküller açılan bu oyukların duvarlarında, yeni doğmakta olan yıldızdan kaynaklanan şok dalgaları ve şiddetli ışınımların birleştirilmiş etkisiyle oluşuyor. Gökbilimcilerin bulgularına göre oyuk duvarlarında fosfor içeren moleküllerin en bol bulunanı ise fosfor monoksit. ALMA ile bu molekülün yıldız oluşum bölgelerinde aranmasını takiben, Avrupalı ekip bir Güneş Sistemi nesnesine geçti: ünlü kuyruklu yıldız 67P/Churyumov-Gerasimenko. Çıkış noktası fosfor içeren bu bileşiklerin izini sürmekti. Eğer oyuk duvarları çökerek bir yıldız oluşturursa, özellikle Güneş gibi daha düşük kütleli bir yıldız, fosfor monoksit buradan kurtularak buzlu toz tanecikleri tarafından yakalanarak yeni yıldızın çevresinde var olacaktır. Yıldız tam olarak oluşmadan önce bile, bu toz tanecikleri taş, kaya ve nihayetinde kuyruklu yıldızları oluşturmak üzere bir araya gelerek, bir anlamda fosfor monoksit taşıyıcıları haline gelirler. Rosetta Atmosfer ve İyonosfer Yörünge Tayfölçeri anlamına gelen ROSINA, Rosetta kuyruklu yıldızın yörüngesinde dolanırken iki yıl boyunca 67P'den veri topladı. Gökbilimciler daha önceden ROSINA verilerinde fosfora dair izlere rastlamıştı, ancak onu oraya hangi molekülün taşıdığını bilmiyorlardı. Rosina proje yürütücüsü ve yeni çalışmanın yazarlarından Kathrin Altwegg, bu molekülün ne olabileceği hakkındaki ipucunu, katıldığı bir konferansta ALMA ile yıldız oluşum bölgelerini araştıran bir gökbilimciden aldı: Söylediğine göre aday büyük olasılıkla fosfor monoksitti, hemen verilere tekrar baktım ve oradaydı! Bir kuyruklu yıldız üzerindeki fosfor monoksitin ilk gözlemleri gökbilimcilerin molekülün oluştuğu yıldız oluşum bölgelerinden başlayarak Dünya'ya kadar olan bağlantısını ortaya çıkarmalarına yardımcı olacak. ALMA ve ROSINA verilerinin birleştirilmesi fosfor monoksitin baskın rol oynadığı yıldız oluşumunun tüm süreçlerine dair bir tür kimyasal izin sürülmesini sağladı, diyor İtalya Ulusal Astrofizik Enstitüsüne bağlı Arcetri Astrofizik Gözlemevi araştırmacısı Rivilla. Fosfor bildiğimiz yaşam için gerekli, diye ekliyor Altwegg. Kuyruklu yıldızlar Yeryüzü'ne büyük olasılıkla çok miktarda organik madde taşıdığı için, 67P kuyruklu yıldızında bulunan fosfor monoksit kuyruklu yıldızlar ve Yeryüzü'ndeki yaşam arasındaki bağlantıyı güçlendirebilir. Bu ilginç hikaye gökbilimciler arasındaki işbirlikçi çabalar nedeniyle belgesel haline getirilebilir. Fosfor monoksitin tespiti açık bir şekilde Dünya üzerindeki teleskoplar ve uzaydaki aygıtlar arasında yapılan disiplinler-arası değişim sayesinde gerçekleşti, diyor Altwegg. Leonardo Testi, ESO gökbilimcisi ve ALMA Avrupa Operasyonları Yöneticisi, son olarak şöyle diyor: Kozmik kökenlerimizi anlamak, bunlar arasında yaşamın ortaya çıkması için gerekli kimyasal koşulların ne kadar yaygın olduğu bilgisi, modern astrofiziğin ana konularından biridir. ESO ve ALMA uzak genç gezegen sistemlerindeki moleküllerin gözlemlerine odaklanmış olsa da, Güneş Sistemi içindeki kimyasal içeriklerin doğrudan keşfi, Rosetta gibi ESA görevleriyle mümkün olmaktadır. Dünya'nın önde gelen yer konuşlu ve uzay tesisleri arasındaki sinerji, ESO ve ESA işbirliği sayesinde, Avrupalı araştırmacılar için güçlü bir kaynak haline gelmekte ve burada rapor edildiği gibi devrimsel keşiflere yol açabilmektedir. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi Mersin 1 Yorum teşekkürler verdiğiniz değerli bilgiler için.yaşamın yapı taşları evrende var ve gök taşları ile her gezegene taşınıyor.öyleyse bu yaşama elverişli diğer kayalık gezegenlere de bizim yıldız sistemiz ve diğer yıldız sistemlerinede taşınıyor gibi gözüküyor.evrende yalnız değiliz.gelişmiş veya gelişmemiş yaşam formları var.buna ben inanıyorum.belkide çok ileri zamanlarda iletişim kurulabilir.selamlar.YORUM EKLEMESİ.


Gökbilimciler yıldızından 650 astronomi birimi (1 astronomi birimi Dünya-Güneş uzaklığına eşittir) uzaklıkta bulunan dev bir gezegen keşfetti. Şimdi bu tuhaf sistemin nasıl oluştuğu tartışılıyor. Uluslararası bir gökbilimci ekibi güneş benzeri tek bir yıldızın çevresinde çok uzaklarda dolanan bir gezegen keşfetti. Gezegen aynı zamanda güneş benzeri yıldızlar çevresinde en uzakta dolananı ünvanını da elde etti. 11 jüpiter kütlesinde ve yıldızından Dünya-Güneş uzaklığından 650 kat daha uzaktaki yörüngesinde dolanan HD 106906b gezegeninin varlığı mevcut gezegen oluşum kuramlarına da ters düşüyor. Arizona Üniversitesi'nden Vanessa Bailey: Bu sistem bildiğimiz gezegen ya da yıldız oluşum modellerinden hiçbirine uymadığı için özellikle büyüleyici diyor. Dünya gibi yıldızına yakın gezegenlerin yıldızın yakınındaki toz ve gaz diskiyle doğduğu ve ardından küçük asteroitlerle birleşerek büyüdüğü düşünülmektedir. Ancak bu süreçte dev gezegenlerin oluşum süresi oldukça yavaş gerçekleşir. Önerilen diğer modele göreyse dev gezegenlerin madde diskinin kendi üzerine çökmesi yönündedir. Bu da HD 106906b gibi yıldızından oldukça uzakta bir gezegenin oluşması için yeterli maddenin olmaması nedeniyle çürüyor. Bunlardan başka ikili yıldız sistemlerinin oluşumu da olmak üzere çeşitli alternatif modeller de önerilmiştir. İki komşu kümedeki gaz çöküşü birbirinden daha az bağımsız ikili yıldızları oluşturabilir ve bu yıldız diğerine uyguladığı kütle çekimi nedeniyle birbirlerine yakın yörüngelerde dolanırlar. Böylesi bir oluşum HD 106906 sisteminde gerçekleşmiş olabilir. Ama nedense yıldız olabilecek kadar büyümüş okan gezegen füzyon tepkimesini başlatamamış diyor Bailey. Bailey'e göre bu senaryodaki en önemli sorun ikili yıldız sistemlerinde kabul edilen iki yıldız kütle oranının en fazla 10'a 1 olması. Buradaki oran ise 100'e 1. Aradaki bu muazzam fark ikili yıldız sistemlerinin oluşum modeline uymuyor. Sistemde hala gezegen ve yıldız oluşumundan arta kalan madde kalıntısı olabileceğinden sistem, araştırmacılar tarafından özel bir ilgiyle inceleniyor. Gezegenin bulunduğu ortamın özellikleri çeşitli modellerin soyutlanmasında yardımcı olabilir. Bu nedenle gezegenin yörüngesel hareketi ve yıldızın olası enkaz diskiyle ilgili gözlemler sorunun çözümüne yardımcı olabilir. Gezegen 13 milyon yıl gibi çok genç yaşta. Ancak sıcaktan adeta kavruluyor: 1500 santigrad derece. Yıldızından çok daha sönük olduğundan görünür ışıktan çok kızılötesinde ışıma yapmaktadır. HD 106906b gezegeni, 4,5 milyar yıl önce oluşmuş Dünya'dan yaklaşık 350 kat daha büyüktür.


Gökbilimciler uzun bir süredir NGC 6334 ve NGC 6357 adlı, parıldayan kozmik gaz ve toz bulutlarını araştırıyor, buradaki dev olanı ise ESO'nun Çok Büyük Tarama teleskobu ile alınmış olan son görüntüsü. Yaklaşık iki milyar piksellik bu görüntü ESO tarafından yayınlanan en büyük boyutlu görüntülerden biridir. Bulutların anımsatıcı şekilleri onlara akılda kalacak isimler verilmesine yol açmıştır: Kedi Pençesi bulutsusu ve Istakoz bulutsusu gibi. NGC 6334 Yeryüzü'nden yaklaşık 5500 ışık-yılı uzaklıkta yer alırken NGC 6357 ise daha da uzakta, 8000 ışık-yılı ötededir. Her ikisi de Akrep takımyıldızı doğrultusunda, kuyruğundaki iğnenin yakınlarında yer almaktadır. 1837 yılı Haziran ayında ard arda iki gecede her iki nesneye dair izleri ilk kez İngiliz bilimci John Herschel Güney Afrika'daki Ümit Burnu'na olan üç yıllık seferinde görmüştür. O zamanlarda, görsel olarak gözlemler yapan Herschel'in sınırlı güçteki teleskop imkanıyla Kedi Pençesi Bulutsu'nun sadece ayak kısmı görülebilir haldeydi. Bulutsuların gerçek şekillerinin fotoğraflarda görünür olmasından onlarca yıl önceydi bu ve popüler isimlerinin ortaya çıkmasından. Bulutsunun ayak kısmını andıran parçası günümüz teleskoplarıyla görülebilmektedir, bunun yanısıra Istakoz Bulutsusu yakınlarındaki pençe-benzeri bölgeler, ki buralar gerçekte gazlardan oluşan yerlerdir çoğunlukla hidrojen yeni doğan yıldızların parlak ışıklarıyla harekete geçirilerek ışıldamaktalar. Güneş'in 10 katı büyüklüğündeki kütleleriyle bu sıcak yıldızlar yoğun bir mor-ötesi ışıma yapmaktadır. Bu ışık yıldızları oluşturan gazlardaki hidrojen atomlarıyla karşılaştığında, onlara enerji sağlayarak iyonlaşmalarına neden olmaktadır. Buna bağlı olarak, bu ışıkla parıldayan hidrojen atomlarından oluşan bulut-benzeri nesneler salma bulutsuları olarak bilinmektedir. 256-megapiksellik OmegaCAM kamerasının gücü sayesinde, yeni Çok Büyük Tarama teleskobu görüntüleri iki bulutsuda dalgalanan ışık-örtücü toz filizlerini gözler önüne sermektedir. 49511 x 39136 piksellik boyutlarıyla bu ESO tarafından yayımlanmış olan en büyük görüntülerden biridir. OmegaCAM ESO'nun şu anda La Silla'daki MPG/ESO 2.2-metrelik teleskobu üzerinde kurulu olan ünlü Geniş Alan Görüntüleyicisi'nin varisidir. Kedi Pençesi bulutsusunu 2010 yılında görünür ışıkta WFI de görüntülemişti, ancak hidrojen parıltısının daha açık görülebildiği bir filtre de kullanılmıştı. Aynı anda ESO'nun Çok Büyük Teleskobu Istakoz bulutsusuna yakından bakarak, bu nesnenin rengini ve şeklini etkileyen birçok sıcak ve parlak yıldızı görüntülemişti (eso1226). Bu olguları gözleyen son teknoloji ürünü aygıtların varlığına rağmen, bu bulutsulardaki toz örtüsü oldukça kalındır ve buradaki bileşenlerin çoğu halen gizemini korumaktadır. Kedi Pençesi bulutsusu geceleyin gökyüzündeki en aktif yıldız doğumevlerinden biridir, burada görünür ışıkları bize ulaşamayan sıcak ve genç yıldızlardan binlercesine ev sahipliği yapılmaktadır. Bununla birlikte, kırmızı-ötesi dalgaboylarında gözlem yapıldığında, ESO'nun VISTA teleskobu gibi, buradaki yıldız oluşum etkinliği toz boyunca gözlenebilmektedir. Bulutsuları ışığın farklı dalgaboylarında görüntülemek gözlemcilere farklı görsel karşılaştırmalar yapma imkanı vermektedir. Örneğin daha uzun dalgaboylarındaki kırmızı-ötesi ışıkta görüldüğünde NGC 6357'nin bir kısmı güvercine benzerken, başka bir bölgesi iskelete benzemektedir; bu nedenle ek olarak Savaş ve Barış bulutsusu adını almaktadır. Daha fazla bilgi Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u , ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones'te 39-metre çaplı gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir. ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı'nda bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi , Çağ Üniversitesi , Başkent Üniversitesi , İstanbul Üniversitesi , İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü'nden uzman kişiler yer almaktadır. ESO-Türrkiye


Hubble teleskopu ile elde edilen bu görüntüde NGC 1175 adlı farklı ve ilginç şekle sahip gökada görülüyor. Görüntü, Hubble'ın 18 Temmuz 2019 tarihli kızılötesi verilerinden oluşturulmuştur. Gökadalar çeşitli şekil ve boyutlara sahiptir. Sarmal gökadalar parlak bir çekirdek ile bunu saran geniş, gaz ve tozlu sarmal kollardan oluşur. NGC 1175 böyle bir gökadadır ve aynı zamanda merkezi boydan boya geçen bir çubuğa sahiptir. Bu tür çubuklar gökadadaki maddenin nasıl dolandığını belirler. Uzaktan benzersiz bir şekilde ilgi çekici görülür. Dahası da var. Bu tür gökadalara kenardan bakıldığında tuhaf bir morfolojik yapısı olduğu görülür: iç bölgeler diğerlerine göre daha kalındır. Bu da kutulara benzeyen ve kabuklu olmayan bir fıstık veya dev 'X' şeklini andırır. Samanyolu'nda 'X' şeklinde çekirdek olduğunu gösteren çalışmalara karşılık buradaki kutulu şişkinliklerin nasıl ve ne zaman oluştuğu belirsizdir. ESA'dan Sandor Kruk liderliğindeki ekip NGC 1175'deki kutumsu şişkinliklerin yaklaşık yedi milyar yıl önce, yani evren şimdikinin yarı yaşındayken şekillenmeye başladığını hesapladı. Ekip, Hubble teleskopu yardımıyla NGC 4710 gibi birçok benzer gökadaya baktı. Bu gökadalarla ilgili daha fazla ayrıntı elde etmek için Hubble'ın yerini alacak olan James Webb Teleskopunun göreve başlamasını bekliyorlar. JWST, NASA, ESA ve Kanada Uzay Ajansının ortak projesidir. Görsel telif hakkı: NASA/ESA Hubble Space Telescope and William Keel and the Galaxy Zoo team


Gökbilimciler Hubble Uzay Teleskopu'nun yardımıyla bir ötegezegenin parlaklık değişimlerinden dönme hızını hesapladı. Böylece ilk kez bir ötegezegenin dönme hızı doğrudan görüntüleme yöntemiyle ölçülmüş oldu. Dönme hızı hesaplanan 2M1207b gezegeni en az dört Jüpiter kütleli bir süper Jüpiter. Gezegen, yıldız olmayı başaramamış kahverengi cüceden 8 milyar kilometre uzaklıkta dolanıyor. Jüpiter ise Güneş'ten 800 milyon kilometre uzaktadır. Sistem Dünya'dan 170 ışık yılı uzaktadır. Tuscon Arizona Üniversitesi'nden Daniel Apai: Sonuç oldukça mutlu edici. Bu teknikle ötegezegenlerin atmosferlerini keşfedip dönme hızlarını ölçebiliriz diyor. Hubble'ın yüksek çözünürlüklü ve yüksek kontrastlı görüntü alma yeteneği gökbilimcilere gezegenin parlaklık değişimlerini ölçmelerini sağladı. Gökbilimciler parlaklık değişimlerini gezegenin atmosferindeki kalın bulut kalıplarına bağlıyor. Yeni Hubble ölçümleri sadece bulutların varlığını onaylamadı; aynı zamanda bu bulut katmanlarının parçalı ve renksiz olduğunu da gösterdi. Gezegen ilk kez 10 yıl önce Hubble ile gözlenmişti. Gözlemler gezegen yüzeyinin soğuk, erimiş kaya ve atmosferinin silikat yoğunluklu yağmur bulutlarıyla kaplı sıcak bir gezegen olduğuna işaret ediyor. Atmosferden aşağı süzülen sıvı daha sonra demir damlacıklarına dönüşerek yağmur gibi yüzeye yağıyor olmalı. Tuscon Arizona Üniversitesi'nden Yifan Zhou: Kısaca yüksek rakımlarda cam, düşük irtifada demir yağıyor diyebiliriz. Gezegenin atmosfer sıcaklığı 800 0C ile 900 0C arasında değişmektedir diyor. Süper Jüpiter kızılötesi ışık altında oldukça parlak görünmesinin nedeni ise sıcaklığı. Gökbilimciler atmosferdeki bulutlardan yansıyan kızılötesi ışığı görebilmek için Hubble'ın Geniş Alan Kamerası 3'den yararlandılar. Gezegenin yıldızdan oldukça uzak olmasına karşılık bu kadar sıcak olmasının nedeni ise sadece 10 milyon yıl yaşında olup soğuma sürecinde olmasıdır. Örneğin Güneş Sistemi'ndeki Jüpiter 4,5 milyar yıl yaşındadır. Gezegen önümüzdeki birkaç milyar yıl içinde oldukça soğuyacak ve atmosferdeki demir ve silikat kaybolacaktır. Zhou ve ekibi gezegenin Jüpiter ile aynı, 10 saatlik dönme süresine sahip olduğunu ölçtüler. Yani gezegenin bir günü sadece 10 saat. Bu süper-Jüpiter, çevresinde dolandığı kahverengi cüceden sadece beş ile yedi kat az kütlelidir. Buna karşılık Güneş Jüpiter'den 1000 kat daha kütlelidir. 2M1207 bizim sistemimizden daha farklı bir sistemdir. Bizde gezegenler Güneş'in çevresindeki alanda oluşmuşken, burada süper-Jüpiter ve olası diğer gezegenler kütle çekimsel çökme ile ayrı disklerde oluşmuş olabilir diyor. Hubble ile yaptığımız bu çalışma, birkaç yıl sonra göreve başlayacak James Webb Uzay Teleskopu ile daha ayrıntılı çalışmalar yapılacağının da göstergesidir. 2018'de fırlatılması planlanan Hubble'ın yerini alacak James Webb ile daha fazla ışık toplanacağından ötegezegenlerin atmosferleri ve gazlarının içeriği daha kolay gözlenebilecek.


Teknoloji hızla ilerliyor. Bu da beraberinde çeşitli sorunları getiriyor. Bu sorunların bazıları çözülebilecek ve olmaması gerekenler. Örneğin amatör ya da profesyonel gökbilimcilerin en fazla şikayet ettiği konu: ışık kirliliği. Çok uzağa, bin yıl önceye gitmeye gerek yok. Daha yüz yıl önce gökyüzü bugünkünden çok daha aydınlıktı. Böyle giderse bir yüzyıl sonra gökyüzünde yıldız değil bir gezegen dahi, küçük bir ışık noktası dahi kalmayacak. Aydınlık yok olacak. Burada aydınlık kelimesini bilerek kullanıyorum. Gökyüzünü kararttık, öyle ki çoğu büyük kentlerde insanlar gökyüzüne bakmayı unuttu. Çünkü görecekleri hiç birşey yok. Halbuki eski insanlar, köyde yaşayanlar gökyüzünü iyi bilirlerdi. O güzelliğe şahitlerdi. Biz ucundan yakaladık. E canım karanlıkta mı kalalım? Tam tersi, enerjiyi verimli kullanalım. Yeryüzünü yanlış aydınlatıyoruz. Yeri değil, göğü aydınlatmaya çalışıyoruz. Bu sayede kirlenen sadece gökyüzü olmuyor. Aynı zamanda enerjimiz de kirleniyor. Enerjiyi boşa harcıyoruz. Bir sokak lambasının açısını doğru vermezseniz, ışığının bir kısmı gökyüzüne doğru yayılır ve hiçbir işe yaramaz. Halbuki doğru bir aydınlatmayla daha az sokak lambası kullanılabilir ve enerjiyi daha verimli kullanabiliriz. Biz de gökyüzümüze tekrar kavuşabiliriz. Sokak lambası bu kirliliği oluşturan etkenlerden sadece biri ve belki de en önemlisi. Kim ne yapar bilmiyorum ama bu konuda gelişmiş ülkelerde çeşitli kıpırdanmalar başladı. Bizde başlasak fena olmayacak. Gökyüzünü gerek çıplak gözle, gerek teleskopla izleyen bir amatör olarak: Gökyüzümü geri istiyorum. Ya siz? 2 Yorumlar Bende bu konudan çok şikayetçiyim.Takım yıldızları zor tamamlarken son zamanlarda tek bir yıldızı bile zor görür oldum. Yapabileceğimiz her ne varsa katılmaya hazırım. Bizim olan gökyüzünü bizden almalarına izin vermeyelim. Evet bende istiyorum.Artık hepimizin bilinçlenme zamanı,özellikle yetkililerin.Öyleki artık köylerde bile şehirleşme özlemi başladı.Oturduğum yerde ışık kirliliği çok azdı,küçükken oldukça iyi hatırlıyorum.Ama şimdi gün geçtikçe takımyıldızların şekillerini tamamlayamaz,elimle ışığı kesmeden gökyüzüne bakamaz oldum.Şu an birçok gözlemevininde kapısında kilit vurulu.Kullandığımız fosil yakıtlara ne demeli.Sadece gökyüzümüzü kirletmiyoruz,bizim bir parçamız olan doğayıda incitiyoruz.Artık yeter beni hayata bağlayan,kim olduğumu hatırlatan gökyüzümü kaybetmek istemiyorum 🙁


Lamda Erboğa Bulutsusu'nun Yeni ESO Görüntüsü 2,2 metrelik MPG/ESO teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi'nden alınan yeni görüntüde, Lamda Erboğa Bulutsusu'nun parlayan bir hidrojen bulutu ve Erboğa takımyıldızının yeni doğmuş yıldızları gösteriliyor. IC 2944 olarak bilinen bulutsuya, bazı insanların bulutsunun parlak kısmında gördükleri kuş benzeri şekilden dolayı Koşan Tavuk Bulutsusu takma adını vermişlerdir. Bulutsu, Dünya'dan yaklaşık 6500 ışık yılı uzakta bulunan, hidrojen gazı bulutlarından oluşan ve moröte ışığıyla parlakça ışıyan sıcak ve yeni doğmuş yıldızlardan oluşmaktadır. Bu yoğun radyasyon da, kendisini çevreleyen hidrojen bulutunun, parlak ve diğerlerinden ayrı kırmızı bir gölge oluşturmasına neden oluyor. Bu kırmızı gölge diğer bir ünlü örneği Deniz Kulağı Bulutsusu olan tipik yıldız oluşum bölgelerindendir(eso0936). Bazı insanlar bu yıldız oluşum bölgesi görüntüsünde bulutsuya takma adını veren bir tavuk şekli görüyorlar. Bulutsu üzerindeki hangi bölgede tavuk şekli olduğuyla ilgili bazı anlaşmazlıklar olmasına rağmen, resim üzerinde tamamen kuş özellikleriyle ilgili çeşitli kanıtlar bulunmaktadır . Parlayan gaz bir tarafa, IC 2944 teki yıldız oluşum bölgesinin diğer bir işareti de bu resmin bir parçasında yer alan kırmızı arkaplana karşı opak siyah kümelerin karaltısıdır. Bunlar Bart kürecikleri denilen nesnelerin bir tür örneklerindendir. Bunlar sanki arkaplandan gelen çok parlak ışığı soğuruyormuş gibi koyu görünürler. Bununla birlikte, normalde görünür ışığı engelleyen tozun üzerinden görmek için mümkün olan kızılötesi teleskopları kullanarak bu karanlık bulutları gözlemlemek, yıldızların birçoğunun bunların içinde oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu görüntüdeki Bart küreciklerinin en önde gelen koleksiyonu, onları 1950'li yıllarda keşfeden Güney Afrikalı gökbilimciden sonra Thackeray Kürecikleri olarak anılmaya başlanmıştır. Resmin sağ üst kısmında parlak bir yıldız grubunun arasında görülebilmektedir. Bu kürecikler NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu tarafından alınmış ünlü bir görüntü içermektedirler. Hubble bu küçük alanın mükemmel detaylı görüntüsünü sunuyor olsa da, ESO'nun La Silla Gözlemevinde' ki 2,2 metrelik MPG/ESO teleskopu üzerinde bulunan Geniş Alan Görüntüleyicisi görüntünün gökyüzünde yaklaşık dolunay büyüklüğündeki bir alanı kapsayan çok daha büyük panoramasını yakalıyor . Kamerada bulunan bir yakınlaştırma merceği gibi fotoğrafçıya en uygun görüş alanı seçimi ve çarpıcı şekilde farklı bakış açıları sağlarlar. Farklı teleskoplar, gökbilimsel nesneler üzerine çalışan bilim insanlarına gökyüzünün genişletilmiş bir alanını kapsayan birbirini tamamlayan veri sağlayabilirler. Eğer yıldızlar hala Thackeray'ın Kümecikleri içinde doğumu beklemek üzere kozalanmışsa, bulutsu içinde gömülü olan IC 2948 bulutsusunun yıldızları onların büyük kardeşleridir. Sadece birkaç milyon yaşında, yıldızsal açıdan hala genç olan bu yıldızlar çok parlak bir şekilde ışık saçarlar ve bulutsu ışığının enerjisinin çoğunluğunu moröte ışımaları sağlamaktadır. Bu parlak bulutsular göreceli olarak gökbilimsel açıdan kısa ömürlüdürler . Bunun anlamı, Lamda Erboğa Bulutsusu gaz ve moröte ışıma kaynağının her ikisini de kaybettiği anda gözden kaybolacaktır. Notlar Tavuk ana hattının resmin üzerinde nerede olduğuyla ilgili fikirler, ESO Resimleri Flicker grubu aracılığıyla gönderilen bazı ilginç ödülleri kazanmak için yapılabilecek bir yarışma fırsatı oluşturabilir. Bu resim, ESO Kozmik Mücevherler programının bir parçası olarak üretilmiştir. Bu, gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen yeni girişimdir. Program çoğunlukla gökyüzü koşullarının bilimsel gözlemler için uygun olmadığı zamanları, görsel olarak ilginç, merak uyandırıcı ve ilgi çekici cisimlerin fotoğraflarını çekmek için kullanıyor. Veriler ayrıca ESO'nun bilim arşiviyle profesyonel gökbilimciler için de uygun hale getiriliyor. Çeviri: Senem E. Çabuk


Kalem Bulutsusu'nun Yeni Görüntüsü Kalem Bulutsusu ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nden alınan yeni bir görüntü ile sergilendi. Bu ayrıcalıklı parlak gaz bulutu yaklaşık 11 000 yıl önce meydana gelen bir süpernova patlamasından geride kalan dev bir halkanın parçasıdır. Bu detaylı görüntü MPG/ESO 2.2 metre teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile alınmıştır. Sakinliği ve görünürde değişmeyen yıldızlı gökyüzünün güzelliği ile Evren sessiz bir yer olmaktan oldukça uzaktır. Yıldızlar sonu gelmeyen bir döngü halinde doğmakta ve ölmekte, ve bazen bir yıldızın ölümü uzaya yaydığı maddeler sayesinde gökyüzünde ilginç görünümlü şeylerin oluşmasına neden olabilmektedir. ESO'nun Şili'de bulunan La Silla Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2 metre teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile alınan bu yeni görüntüde zengin bir yıldızlı arka plana karşı Kalem Bulutsusu yer almaktadır. NGC 2736 olarak da bilinen bu garip şekilli bulut, güney gökküresi takımyıldızlarından Vela takımyıldızındaki bir süpernova kalıntısının küçük bir parçasıdır. Bu parlayan iplikçikler yaklaşık 11 000 yıl önce gerçekleşen şiddetli bir yıldız patlaması sırasında oluşmuştur. En parlak kısımlar kalemi anımsatmakta, ismi buradan gelmektedir, ancak şeklin tümü daha çok bir cadı süpürgesine benzemektedir. Vela süpernova kalıntısı bir süpernova patlamasından geriye kalan genişleyen bir gaz tabakasıdır. Başlangıçta şok dalgaları saatte milyonlarca kilometre hızla hareket ediyordu, ancak uzay boyunca genişledikçe yıldızlar arasındaki gaz boyunca ilerledikçe yavaşlatıldı ve bulutsunun garip halini aldı. Kalem Bulutsusu bu dev tabakanın en parlak kısmıdır. Bu yeni görüntü büyük, incecik ipliksi yapıları, daha küçük parlak gaz noktaları ve yayılmış gaz parçalarını göstermektedir. Bulutsunun parlak görünüşü süpernovanın şok dalgası ile sıkıştırılan yoğun gaz bölgelerinden gelmektedir. Şok dalgaları uzayda ilerledikçe yıldızlararası maddeye çarpmaktadır. İlk önce, gaz milyonlarca dereceye kadar ısıtılmakta, fakat daha sonra soğumaktadır ve halen görüntüde görüldüğü gibi sönük bir parlama ile ışıldamaktadır. Bulutsunun farklı renklerine bakarak gökbilimciler gazın sıcaklığını görütüleyebildiler. Bazı bölgeler halen çok sıcak olduğu için, emisyona görüntüde mavi renkli olarak gösterilen iyonlaşmış oksijen atomlarının hakimdir. Diğer daha soğuk bölgeler hidrojenden kaynaklanan ışıma nedeniyle kırmızı olarak görülmektedir. Kalem Bulutsusu yaklaşık 0.75 ışık yılı genişliğindedir ve halen yıldızlararası ortamda saatte 650 000 kilometre hızla hareket etmektedir. Kayda değer biçimde, yeryüzünden ortalama 800 ışık yılı uzaklıkta olsa bile bu hızla hareket etmesi, bir insan yaşamı boyunca arka fondaki yıldızlara göre gökyüzündeki konumunu göreli olarak değiştirmesine olanak verecektir. 11 000 yıl sonrasında bile süpernova patlaması geceleyin gökyüzünün görünen yüzünü değiştirebilmektedir. Notlar NGC 2736 olarak da bilinen ve bazen Herschel'in Işını olarak adlandırılan Kalem Bulutsusu, 1835 yılında Güney Afrika'da iken İngiliz gökbilimci John Herschel tarafından keşfedilmiştir. Onu sıradışı uzunlukta ince ve sönük bir ışık ışını olarak tanımlamıştı. Bir süpernova şiddetli bir yıldız patlamasıdır, birbirine yakın bir çift yıldız sistemindeki büyük kütleli ya da bir beyaz cücenin patlaması ile meydana gelir. Patlamadan geriye kalan yapıya süpernova kalıntısı adı verilir. Bu çevredeki yıldızlararası ortama ses hızının üstünde yayılan maddelerden oluşur. Süpernovalar yıldızlararası ortamdaki ağır kimyasal elementlerin ana kaynaklarıdır, bunlar yeni nesil yıldızların ve gezegenlerin kimyasal olarak zengişleşmesine yol açmaktadır. ESO-Türkiye


Gece gökyüzüne baktığınızda filmin sadece bir bölümünü görürüz. Evrendeki en güçlü ve enerjik olayların bir kısmı gözlerimize, hatta en güçlü optik teleskoplara bile kendini göstermez. Neyse ki bu olayları görecek farklı gözlere sahibiz. Örneğin ESA'nın XMM-Newton teleskopu gibi. Bu teleskop ile X-ışını dalga boyundaki yüksek enerjili cisimler görünür hale getirilir. XMM-Newton ile elde edilen bu görüntü, COSMOS adlı veri bütününe ait gökyüzünün bir kısmını göstermektedir. COSMOS gökada gelişimlerini yer ve uzay merkezli teleskoplar yardımıyla görmeye çalışan bir projedir. Sadece bu görüntü bile iki bin dolayında süper kütleli karadelikler ve yüzden fazla gökada kümesini gösterir. Küçük noktasal kaynaklar çevresini iştahla temizleyen süper kütleli karadelikleri gösterir. Tüm gökadaların merkezlerindeki süper kütleli karadelikler, çevrelerini kuşatan maddeyi yutarken, yüksek enerjili ışıma ve güçlü jetlerin yayımına neden olurlar. Bu yüksek enerjili kalıntı disklerini görmenin en iyi yollarından biri X-ışını teleskopu kullanmaktır. Görüntüde ağırlıklı olarak kırmızı ve sarı renklere bürünmüş büyük lekeler ise büyük kozmik sınıfların yeni türlerini ortaya koymaktadır. Bu lekeler birkaç bin gökadanın birlikteliğiyle oluşan ve kütle çekimi etkisiyle bir arada duran gökada kümeleridir. Bu kümeler içindeki gökadaları saran sıcak gaz ancak X-ışını gözlemleriyle gözlenebilir. Görüntü kırmızı (0,5-2 keV), yeşil (2-4,5 keV) ve mavi (4,5-10 keV) filtreleriyle elde edilmiştir. 2003-2005 yılları arasında alınan verilere dayanan bu görüntünün gökyüzünde kapladığı alan dolunayın neredeyse üç katı (1,4 derece) kadardır.


Gökbilimciler şimdiye kadar başka yıldızların çevresinde dolanan 4000'den fazla gezegen keşfetti. İstatiksel olarak Samanyolu'nda 100 milyardan fazla gezegen olması gerekiyor. İlk kez 1990'ların ortalarında keşfedilen ötegezegenler oldukça farklı yapıda ve özelliktedir. Bu dünyaları araştırmanın verdiği ortak heyecan ise yaşamın olası olduğu bir gezegen keşfetmek ve nihayetinde Yer'deki gibi gelişmiş yaşamın olduğu bir Genesis IIyi bulmak. Yaşanabilir gezegenleri araştırmanın en önemli adımı ise karmaşık organizmaların ortaya çıkmasını sağlayacak uygun yıldızları bulmak. Güneş yaklaşık 4 milyar yıldır Dünyamızı beslemektedir. Bu nedenle Güneş benzeri ve yaştaki yıldızlar birinci hedeftir. Ancak Güneş benzeri yıldızların Samanyolu'ndaki oranı sadece %10'dur. Üstelik bunların bir kısmı nispeten kısa ömürlüdür. Güneşimiz 10 milyar yıllık ömrünün yarısındadır. Dünya'daki karmaşık organizmalar sadece 500 milyon yıl önce ortaya çıktı. Bildiğimiz insan formu ise 200,000 yıl önce belirdi. İnsanlığın geleceği ise bilinmiyor. Kesin olan şu ki, Dünya 1 milyar yıldan biraz fazla zaman içinde yüksek yaşam formları için yaşanmaz hale gelecek. Bu süre içinde Güneş büyüyüp artan sıcaklığı gezegenimizi kurutacak. Bu gibi nedenlerle turuncu cüce olarak bilinen Güneş'ten biraz daha soğuk yıldızlar ileri yaşamı barındırabilecek potansiyel yıldızlar olarak düşünülebilir. Bu yıldızlar on milyarlarca yıl boyunca yaşayabilir ve enerjilerini koruyabilirler. Bu da gelişmiş yaşam formlarının oluşması için oldukça geniş bir biyolojik aralık sağlar. Samanyolu'nda Güneş benzeri yıldızlara oranla üç kat daha fazla turuncu yıldız bulunmaktadır. Daha bol olan diğer örnek ise kırmızı cücelerdir. Ancak bunlar oldukça tedirgin küçük yıldızlardır. Manyetik olarak oldukça aktif olup Güneş'e göre 500 kat daha fazla X-ışını ve morötesi ışık formunda ışınım yayarlar. Bu yıldızların çevresindeki olası gezegenler bu durumdan fazlaca etkilenirler. Yani kırmızı cüceler yaşam için olası gezegenleri arayacak uygun yıldızlar değildirler. Hubble ve diğer teleskoplarla gerçekleştirilen yıldız albümleriyle desteklenen yeni fikre göre en uygun olanlar Goldilocks yıldızlardır (Örneğin Kepler 442 yıldızı ve b gezegeni). Bunlar ne çok sıcak ne de çok soğuktur. Hepsinden önemlisi çevrelerinde oldukça geniş bir alana yayılmış yaşam alanına sahip olmalarıdır. 2 Yorumlar YENİ YILDIZLAR bulup gözlemlenebilir gezegenler bulana kadar kendi yıldız sistemimiz deki uydu ve gezegenlerde yaşam formu arayabiliriz özelliklede europa da yaşam olması çok yüksek gibi görünüyor bana göre.selamlar. Yanlış bilmiyor isem keşfedilen çoğu yer benzeri gezegen M Tipi kırmızı cüce yıldızların yörüngelerinde keşfedildi ve çoğu yıldızına yakın çok kısa periyotlar ile yörünge hareketi yapıyorlar. Bu tip yıldızların radyasyon yayılımlarının yüksek olması kötü bir haber hocam. Bilgi için teşekkürler.


Bu devasa yeni görüntüdeki kızılımsı gaz bulutları nadir görülen, büyük kütleli ve henüz yeni oluşmuş ancak halen kalın toz bulutlarına gömülü olan yıldızlarca aydınlatılıyor. Kavurucu sıcaklıklarıyla, oldukça genç bu yıldızlar kozmik ölçekte çabucak geçip giden bir yolculuk yapmakta ve kökenleri halen bilinmemektedir. Oldukça zengin ve göz alıcı çevreleriyle bu devlerin meydana geldiği büyük bulutsu ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan VLT Tarama Teleskopu ile ayrıntılı bir şekilde görüntülendi. Yaklaşık 12 000 ışık-yılına kadar genişleyen gaz ve toz bulutu RCW 106 güney gökküresi takımyıldızlarından Cetvel doğrultusunda yer almaktadır. Bu bölge ismini Samanyolu'ndaki H II bölgelerini temsil eden katalogda 106. sırada bulunmasıyla almıştır . RCW 106 gibi H II bölgeleri, hidrojenden oluşan gaz bulutları olup, yakıcı sıcaklıklarıyla genç yıldızlardan yayılan yoğun yıldız ışığı tarafından iyonlaştırılmaktadırlar. Bu sayede parıldamaya başlayan bulutlar aynı zamanda garip şekillerdeki görüntülerine neden olmaktadır. RCW 106 yeni görüntünün ortasında yukarı kısımda yer alan kırmızı buluttur, bu dev H II bölgesinin çoğu toz tarafından örtülü olsa da, görünür kısmından çok daha geniştir. Bu geniş-alan VST görüntüsünde ayrıca diğer bağlantısız nesneler de bulunmaktadır. Örneğin, görüntünün sağındaki ipliksi yapılar eski bir süpernova kalıntısı olup, sol altta kırmıızı renkte parıldayan iplikçikler oldukça sıcak ve tuhaf bir yıldızı çevrelemektedir . Karanlık örtücü toz parçaları da tüm kozmik manzara boyunca görünür durumdadır. Gökbilimciler bir süredir RCW 106'yı araştırıyor, dikkatlerini çeken kırmızı bulutlar olmasa da, içlerinde gizemli kökenleriyle büyük kütleli ve güçlü yıldızlar bulunuyor. Bu yıldızlar oldukça parlak olmalarına rağmen bu görüntüdeki gibi görünür ışıkta kalın toz tabakası ile örtülü olduklarından görülemiyorlar, ancak daha uzun dalgaboylarında görüntülendiklerinde bölgedeki yıldızlar açıkça ortaya çıkıyor. Güneş gibi daha küçük kütleye sahip yıldızların oluşumları oldukça iyi biliniyor kütleçekimi altında bir araya gelen gaz bulutları ile yoğunluk ve sıcaklık artıyor ve çekirdek kaynaşması başlıyor ancak RCW 106 gibi bölgelerde bulunan en büyük kütleli yıldızlar için bu açıklama yeterli görülmüyor. Gökbilimciler tarafından O-türü yıldızlar olarak bilinen bu yıldızlar Güneş'ten onlarca kat daha fazla kütleye sahip olabildikleri gibi, yıldız maddesinin oluşum aşamasında nasıl bir araya geldiği ve yeterli miktarda gazı nasıl topladıkları henüz açık değildir. O-türü yıldızlar muhtemelen RCW 106 gibi bulutsuların en yoğun kısımlarından oluşmakta ve yapıları gereği zor anlaşılmaktadırlar. Toz tarafından örtülmelerinin yanı sıra, O-türü bir yıldızın yaşam süresi de zorluk çıkarmaktadır. Çekirdeklerindeki yakıt yalnızca birkaç on milyon yıl süresince yanmakta, buna karşın en küçük kütleli yıldızlar on milyarlarca yıl yaşam sürebilmektedir. Bu kütlede bir yıldızı oluşturmanın zorluğu ve bu kadar kısa bir yaşam süresi, bu tür yıldızların nadir bulunmalarına kozmik komşularımız olan her üç milyon yıldız arasında sadece bir tane O-türü yıldız yer almaktadır. Bunlardan hiç biri de ayrıntılı araştırmalar için yeterince yakın değildir ve bu nedenle kısa yaşam süreli bu dev yıldızların oluşumu halen bir gizem olarak kalsa da, buradaki gibi parıldayan H II bölgeleri üzerindeki etkileri kolayca anlaşılabilmektedir. Notlar Katalog 1960 yılında Avustralya'daki Mount Stromlo Gözlemevi'nden soyadları Rodgers, Campbell ve Whiteoak olan üç gökbilimci tarafından derlenmiştir, bu nedenle kısa adı RCW'dir. Süpernova kalıntısı SNR G332.4-00.4 ayrıca RCW 103 olarak da bilinmektedir. Yaşı yaklaşık olarak 2000 yıldır. Aşağıdaki iplikçikler RCW 104 olup, Wolf Rayet yıldızı WR 75'i çevrelemektedirler. Bu nesneler RCW numaraları taşısalar da, daha sonraki ayrıntılı araştırmalarda nbunların H II bölgelerinde olmadıkları görülmüştür. ESO-Türkiye


Parlak yıldızları nedeniyle aydınlanan M78 bulutsusunun merkez bölgesinin bu görüntüsü ESO'nun La Silla Gözlemevi'nde bulunan MPG/ESO 2.2 metrelik teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile elde edildi. Parlak yıldız ışığı bulutsudaki toz zerrecikleri nedeniyle saçıldığından mavi renkte görülüyor. Messier 78, güzel bir yansıma bulutsusu örneğidir. Yıldızlardan gelen morötesi ışımaya karşılık gaz yoğunlaşamadığından iyonlaşıp yeterli sıcaklığa ulaşmıyor ve toz içinde saçılmaya uğruyor. 1350 ışık yılı uzaklıktaki Avcı takımyıldızındaki kuşağı oluşturan yıldızların doğusundakinin, kuzeydoğusunda bulunan M78 küçük bir teleskopla bile görülebilen parlak bir bulutsudur. Görüntüdeki soluk mavi renk bulutsunun gerçek rengidir. Bulutsulardaki mavi renk genellikle yıldız ışığının toz zerrecikleri tarafından saçılması sonucunda ortaya çıkar: kısa dalga boyu mavi ışığı ve uzun dalga boyu kırmızı ışığı gösterir. Görüntüde yalnız parlak bulutsu dışında başka unsurlarda yer alıyor. Sol üstten sağ alta doğru kalın bir bant şekilde uzanan ama toz diski nedeniyle gözden kaçan, arka plandaki yıldızların ışığı bu unsurlardan biridir. Sağ alt köşede görülen pembemsi yapıları toz diskleri içinde saklanan ve yeni oluşan yıldızlardan püsküren jetler oluşturmuştur. M78'in arkasında bulunan oldukça parlak iki yıldız göze çarpıyor: HD 38563A ve HD 38563B. Bunların dışında daha birçok yıldız barındıran bulutsuda yaklaşık 45 dolayında düşük kütleli, çekirdeğinde soğuk hidrojen füzyonu gerçekleştiren genç yıldızlar (yaşı 10 milyondan az) olan T Tauri yıldızları bulunur. T Tauri yıldız gözlemleri, yıldızların erken dönemlerini ve gezegensel sistemlerin oluşumunu anlamak açısından önemlidir. Son 10 yılda bilinen bulutsu modelleri önemli ölçüde değişti. Şubat 2004'te amatör gökbilimci Jay McNeil, 75 mm'lik teleskopu ile bu bölgeyi tararken daha önce bilinmeyen ve aşağıdaki görüntünün alt kısımda görülen yelpaze şeklindeki parlak bulutsuya rastladı. Bu bölge ana görüntünün altında bulunuyor. McNeil Bulutsusu olarak adlandırılan nesne genç bir yıldızdan dağılan ışığın çevresindeki toz diskinden yansıması nedeniyle ortaya çıkmıştır. Renkli görüntü, mavi, sarı/yeşil ve kırmızı filtreler ile hidrojen gazı ışımasına duyarlı H-alfa filtreleri ile oluşturuldu. Her filtre poz süresi yukarıda yazılan filtre sırasıyla 9, 9, 17.5 ve 15.5 dakikadır. 4 Yorumlar göktaşları hareket enerjilerini nereden alırlar.İlginiz için tşkler Evrende bilinen anlamda durağan hiçbir cisim yoktur. Tüm cisimler hem kendi çevrelerinde hem de başka bir büyük cismin çevresinde dolanırlar. Göktaşları da bu şekilde hareket ederler. Hareket enerjileri ise işin başına, Güneş Sistemi'nin oluşumuna dayanıyor. bulutsular dünyamızdaki bulutlar gibi hareket halindemi yoksa gökadanın hapsindemi bulunuyorlar.!!!? Evrende durağan halde hiçbir nesne yok. Bulutsularda bağlı oldukları gökadayla birlikte hareketlidir.


NASA'nın Swift, Hubble Uzay Teleskopu ve Chandra X-Işını Gözlemevi ile kozmik patlamaların en şaşırtıcılarından biri tespit edildi. Bir hafta yüksek enerjili ışıma yayan nesne sonunda parlaklığını azaltmaya başladı. Gökbilimciler böylesine uzun süreli değişken bir parlama ile daha önce karşılaşmadıklarını belirtiyorlar. Genellikle gama ışını patlamaları büyük bir yıldızın yok olduğunu gösterir ve büyük parlaklığı ancak birkaç saat kadar sürer. Araştırma henüz devam etmesine karşılık gökbilimciler böylesi bir durumun genellikle gökada merkezindeki karadeliğin yakınında dolanan bir yıldızdan kaynaklandığını söylüyorlar. Şiddetli kütle çekim kuvveti nedeniyle yıldızdaki gaz karadeliğe doğru akmaya başlar. Bu modele göre karadelik çevresinde dolanan yıldızın dönme ekseni boyunca fışkırmalar oluşur. Bu fışkırmaların yönü bize doğru ise X-ışınları ve gama ışın patlaması görülür. Bu güçlü X-ışınlarına bağlı dizi 28 Mart'ta Swift Teleskopu ile Ejderha takımyıldızında keşfedildi. Uydu cismin konumunu belirleyerek 110328 olarak kodlanan gama ışını patlamasının gökbilimcilere duyurdu. Teleskoplar hemen Swift'in belirlediği konumu gözleme başladılar ve uzakta sanılan gökadanın aslında daha yakında olduğu ortaya çıktı. 4 Nisan'da Hubble 3,8 milyar ışık yılı uzaktaki gökadanın merkezinden gelen patlamaya ilişkin görüntüyü elde etti. Aynı gün gökbilimciler nesneyi Chandra ile dört saat gözlediler. Swift'in görüntüsünden 10 kat daha iyi alınan görüntü ve Hubble'ın verilerinden nesnenin gökadanın merkezinde olduğu doğrulandı. Baltimore Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü'nden Andrew Fruchter: Gökadamızda birbiri ardına süren patlamaların gerçekleştiği milyonlarca nesneden binlercesini biliyoruz. Ancak bu patlama gördüklerimizden çok daha şiddetli. Bu gerçekten olağanüstü diyor. Goddard Uçuş Merkezi'nden Swift ekibi başkanı Neil Gehrels: Sabırsızlıkla Hubble gözlemini beklemekteyiz. Patlamanın gökada merkezinde olduğu ve muhtemelen büyük bir karadelikle ilgili olduğu bir gerçek. Bu da gizemli olaya ilişkin soruyu yanıtlar diyor. Gökadaların çoğunun merkezinde bizimkinde olduğu gibi milyonlarca güneş kütleli karadelikler bulunur. Buradaki karadelik ise Samanyolu'ndaki karadelikten biraz daha büyüktür ve bir yıldızı yakalamış görünüyor. Gökbilimciler daha önce de bir karadelik tarafından yakalanan yıldızı birçok defa keşfettiler ancak hiçbirinde GRB 110328A'daki gibi parlaklığı değişken X-ışıması görülmemişti. Kaynak 3 Nisan'dan bu yanan normal parlaklığının beş katına ulaştı. Bilim insanları X-ışını yayılmasının karadeliğe ışık hızına yakın hızla düşen parçacıkların oluşturduğu madde yığınından kaynaklandığını düşünüyor. İngiltere'deki Warwick Üniversitesi'nden Andrew Levan: En olası açıklama bizim şu anda fışkırmanın tam tepesine baktığımız şeklinde yapılabilir. Yayılan fışkırmalara yandan baksaydık birçok ayrıntı gözümüzden kaçardı diyor. Gökbilimciler gökadadaki parlaklık değişimlerini saptamak için Hubble ile ek bir gözlem yapacak.


Beş dakikalık bir gecikmeyle bir gösteriyi kaçırabilir ya da akşam yemeği için yaptırdığınız rezervasyonu kaybedebilirsiniz. Ancak gökbilimciler için bir gezegenin beş dakika gecikmesi heyecan nedenidir. Çünkü bu durum başka bir gezegenin varlığına işarettir. NASA'nın Kepler uzay aracı yeni yöntem olan yörünge dönemine göre geciken ve erken dolanan ikinci bir görünmez dünya üzerinde ilk çalışmasını gerçekleştirdi. Bu yöntemle daha önce bilinmeyen bir gezegenin varlığı belirlendi. Gezegen bu yöntem dışında başka hiçbir yöntemle belirlenemedi. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Gökbilimci Sarah Ballard: Görünmez gezegen başka bir gezegene uyguladığı etkiyle fark edersiniz. Bu çocukların kapı zilini çalıp kaçma oyununa benzer. Orada birilerinin olduğunu bilirsiniz ama göremezsiniz diyor. Görülen ve görülemeyen gezegenleri olan yıldız, Çalgı takımyıldızında bulunuyor. 650 ışık yılı uzaklıktaki ve 12. kadirden olan güneş benzeri Kepler-19 yıldızı teleskopla gözlenebilir. Kepler bakış açımıza göre yıldızın önünden geçen gezegenleri bulabilir. Bu geçişler gezegenin fiziksel boyutu gibi önemli bir bilgiyi sunar. Yıldızın ışığı ne kadar azalırsa gezegende o denli büyüktür. Ancak bu yöntemle gezegeni keşfedebilmek için gezegen geçişinin bizim bakış açımız içerisinde olması gerekir. Yıldızın ilk gezegeni olan Kepler-19b yıldızından 13.4 milyon km uzaklıkta ve yörünge dönemi 9,2 gün olarak belirlendi. Yıldızına bu kadar yakın olunca da sıcaklığının yüksek olması beklenir: 480 C derece. 28 000 km'lik çapıyla Dünya'nın iki katından daha büyük olan gezegene mini bir Neptün denilebilir. Kepler-19b yalnız olsaydı her geçişini zamanında tamamlayacaktı. Ancak gezegen geçişlerini ya beş dakika erken ya da beş dakika geç tamamlıyor. Böylesi bir farklılık ise Kepler-19b'yi etkileyerek onu hızlandıran ya da yavaşlatan başka bir dünyanın varlığıyla açıklanabilir. Tarihsel açıdan gezegenin keşfi Neptün'ün keşfiyle benzerlik gösterir. Uranüs'ü izleyen gökbilimciler, gezegenin yörüngesinde bir tuhaflık olduğunu belirlediler. Buna göre Uranüs'ü rahatsız eden başka bir görünmeyen gezegen olmalıydı. Gezegenin nerede olabileceğini hesapladılar ve gerçekten hesapladıkları yere çok yakın bir noktada bir başka gezegen olduğunu teleskoplarla tespit ettiler. Harvard gökbilimcisi David Charbonneau: Bu yöntem başka gezegenlerin keşfi için de büyük umut vaat ediyor diyor. Gökbilimciler şimdiye bu görünmeyen gezegenin var olduğundan başka bir bilgiye sahip değiller. Şimdiye kadar Keğler 19b gibi yıldızın önünden geçişini göremediler. Santa Cruz Kaliforniya Üniversitesi'nden Daniel Fabrycky: Kepler 19c'yle ilgili çoklu veriler var. Örneğin gezegen ya 5 günlük yörünge dönemine sahip bir kayabilık gezegen ya da 100 günlük yörünge dönemine sahip bir gaz devi olabilir diyor. Kepler uzay aracı görevi süresince Kepler-19'u izlemeyi sürdürecek. Gelecekte HAPS-North gibi yer araçlarıyla da Kepler-19c'nin kütlesi ölçülmeye çalışılacak. Böylece görünmez dünyayla ilgili daha fazla ayrıntılara ulaşabileceğiz.


ESO'nun Çok Büyük teleskopu karşıdan görülen çubuklu sarmal gökada Messier 77'nin muhteşem bir görüntüsünü yakaladı. Görüntü gökadanın güzelliğinin hakkını verirken, toz şeritlerince hattı çizilen parlak kollarını sergiliyor yine de burada Messier 77'nin çalkantılı doğasından hiçbir iz bulunmuyor. Bu renkli sarmal gökada sakin gibi görünüyor, ancak burada gözün gördüğünden daha fazlası var. Messier 77 (ayrıca NGC 1068 olarak da bilinir) en yakın aktif gökadalardan biri olup, bunlar evrendeki en göz alıcı ve enerjik nesneler arasında yer almaktadır. Çekirdekleri genellikle tüm gökadayı bastıracak kadar parlaktır. Aktif gökadalar evrendeki en parlak nesneler arasında olup, hepsinde olmasa bile çoğunlukla, gama-ışınları ve X-ışınlarından mikrodalga ve radyo dalgalarına kadar olan bölgede ışık yaymaktadırlar. Messier 77'nin daha da ayrıntılı sınıfı Tür II Seyfert gökada olup, özellikle kırmızı-ötesi dalgaboylarında parlak sınıfına alınmıştır. Bu etkileyici parlaklığın nedeni merkezi bölgedeki mekanizmadan dışarıya dağılan yoğun ışınımdır süper kütleli bir karadeliği çevreleyen yığışma diski. Karadeliğin üzerine düşen madde sıkışarak inanılmaz sıcaklıklara kadar ısıtılmakta ve sonuçta yoğun miktarda ışık salınımına neden olmaktadır. Bu yığışma diski torus adı verilen kalın bir donut şeklindeki gaz ve toz diski tarafından örtülmektedir. 2003 yılında güçlü VLT Girişimölçeri kullanılarak yapılan Messier 77 gözlemleri böyle bir yapıyı ilk kez ortaya çıkarmıştır (eso0319). Messier 77'nin bu görüntüsü mavi, kırmızı, mor ve pembe renklerle temsil edilen dört farklı dalgaboyu bandında alınmıştır. Her bir dalgaboyu farklı bir özelliği ortaya çıkarmaktadır: örneğin, pembemsi hidrojen-alfa sarmal kollarda oluşmakta olan sıcak ve genç yıldızları öne çıkarırken, kırmızıda Messier 77'yi çevreleyen ince, iplik benzeri gaz yapısı ortaya çıkmaktadır . Görüntüde Samanyolu'na ait bir yıldız da gökada merkezi civarında keskin girişim deseniyle görülmektedir. Ek olarak, sarmal kolların dış kısımlarında görülen çoğu daha uzak gökada muazzam büyüklükteki aktif gökadaya göre oldukça küçük ve kibar kalmaktadır. 47 milyon ışık-yılı uzaklığında, Balina takımyıldızı doğrultusunda bulunan Messier 77, Messier kataloğunda bulunan en uzak gökadalardan biridir. Messier ilk başlarda kendi teleskopu ile gördüğü nesnenin çok parlak bir yıldız kümesi olduğuna inanıyordu, ancak teknoloji geliştikçe gerçek halinin bir gökada olduğu anlaşıldı. Yaklaşık 100 000 ışık-yılı genişliği ile Messier 77 ayrıca Messier kataloğundaki en büyük gökadalardan biridir büyük kütlesi nedeniyle yakınındaki gökadaları da eğip bükebilmektedir (eso1707) . Bu görüntü ESO'nun Şili'deki Paranal gözlemevinde bulunan VLT teleskoplarından Birim teleskopu 1 üzerindeki Odak Daraltıcı ve Düşük Saçılmalı Tayfçeker 2 (FORS2) ile elde edilmiştir. Görüntü ESO teleskopları kullanılarak gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen ESO'nun Kozmik Mücevherler programı kapsamında alınmıştır. Notlar NGC 1275 içinde de benzer kırmızı iplikçikler bulunmuştur. Yaklaşık 50 milyon santigrat derece sıcaklığa sahip oldukça sıcak gazla çevrili olmalarına rağmen, soğukturlar. İplikçikler bir manyetik alan içinde tutulmakta olup yapıları korunmaktadır ve bu da merkezi karadelikten çıkan enerjinin çevredeki gaza nasıl aktarıldığını göstermektedir. NGC 1055 yaklaşık 60 milyon ışık-yılı uzaklıkta yer almaktadır. Messier 77'ye karşılık kenardan görülebilen bir gökadadır. Buradaki Günün Gökbilim Görüntüsü, Ay büyüklüğündeki bir alanda her ikisini de gözler önüne sermektedir . ESO-Türkiye


Gözlem-Araştırma Araçlarıgüncelleme tarihi14 Mart 201627 Mayıs 2013Gözlem-Araştırma Araçları için bir yorum yapın Merak aracı Merak Merak Merak'ın teker izi Mars ikizleri: Spirit ve Opportunity... Spitzer Kızılötesi Uzay Teleskopu.. Spirit'in battığı yer.. Kepler Uzay Teleskopu Hubble Uzay Teleskopu JWST ve Hubble'ın aynaları. COROT uydusu Herschel Uzay Teleskopu Ay, LRO aracı fırlatılırken.. Ay'a inen bir Rus aracı. Europa aracı Gezgin Gezgin'deki altın plak. Gezgin Güneş Sistemi sınırında. Cassini Merkür Messenger Messenger. Venus Express. MRO. JWST. Şafak ve Vesta Asteroiti. ESA'nın Herschel ve Planck gözlem araçları.. XMM-Newton. Rosetta ve Stein. Planck uydusu Yeni Ufuklar NuSTAR. Juno. Huygens Titan'a inerken. Anka kuşu Uydumuz KÜP. Japon uydusu Hayabusa. Güneş gözlemcisi SOHO. Çin'in Ay aracı ve robotu: Chang'e-3 ve Yutu.


Güneş Sistemi'nde henüz gözlenememiş olmakla birlikte varlığı matematiksel olarak gösterilen 9. Gezegenin şimdi de nasıl bir yapıda olabileceği üzerinde duruluyor. Yeni bir çalışmaya göre dış Güneş Sistemi'ndeki gezegen oldukça soğuk, -2260C sıcaklığında ve 3,7 dünya çapında olmalı. Bern Üniversitesi'ndeki gökbilimciler bir bilgisayar benzetimiyle 9. Gezegeni çizmeye çalıştılar. Ne kadar büyük ve parlak olduğunu anlamaya çalıştılar. Sıcaklığına göre hangi teleskopla daha rahat bulunabileceği üzerinde durdular. Bunun gibi birçok sorunun yanıtını aradılar. İsviçreli gökbilimciler genellikle gezegenlerin evrimleri ve modellemeleri üzerinde uzman sayılırlar. Birkaç ışık yılı uzaklıktaki gezegenlere bakarak genç yıldız sistemlerindeki gezegen oluşumlarını anlamaya çalışırlar. Yapımı devam eden James Webb Teleskopu'na bu konuda önemli aletler takılacak. Ekip üyesi Esther Linder: Güneş'ten Dünya-Güneş uzaklığının 700 katı uzakta olduğu hesaplanan yeni gezegen adayımız hidrojen ve helyumdan oluşmuş bir gaz devi olmalı. Yani Gezegen 9'un, Uranüs ve Neptün'e göre daha küçük olduğu düşünülüyor. Güneş Sistemi 4,6 milyar önce oluştuğundan gezegenin geçen zaman içinde parlaklığının ve evriminin nasıl şekillendiğini modelleyerek anlamaya çalıştık diyor. İçten Isıtmalı model 10 Dünya kütlesinde olduğu düşünülen Gezegen-9'un 3,7 Dünya çapında olduğu hesaplandı. Gezegenin ısısını bir şekilde koruması gerekli ve bu da sıcaklığının -2260C dolayında olması demek. Gezegenin içsel gücü dışarıdan gelen ışımanın 1000 katıdır diyor Linder. Bu nedenle yansıttığı güneş ışığı oldukça küçük miktarlardadır. Dolayısıyla, gezegenin optik bölgede değil kızılötesi dalga boyunda çok parlak olacağı anlamına gelir. Öyle de olsa, Gezegen-9 neden hala görülemedi! Ekip çeşitli yörüngelere sahip küçük ve büyük gezegenlerin parlaklıklarını inceledi. Bunun sonucunda Güneş'ten bu kadar uzaklıktaki 20 dünya kütlesine kadar kütleli bir gezegenin keşfinin çok zor olduğu sonucuna ulaştılar. Öyle ki gökyüzünü geniş alanda kızılötesinde tarayan NASA'nın WISE uydusu bile en çok 50 Dünya kütlesinde cisim görebilmektedir. Linder'e göre yakın gelecekte göreve başlayacak daha gelişmiş teleskoplar Gezegen-9'u keşfedebilir. Anlaşılan Gezegen-9'un görsel keşfi için bir süre daha beklememiz gerekecek. Meraklısına: Çalışmanın makalesi


Önümüzdeki hafta Merkür gündemde olacak. Facebook, twitter başta olmak üzere amatör ve profesyonel web sayfaları Merkür fotoğraflarıyla süslenecek. 9 Mayıs'ta Merkür Güneş'in önünden birkaç saat süreyle geçiş yapacak. Geçiş Türkiye saatiyle 14:20 gibi başlayacak. Merkür bu sırada Güneş'in üzerinde küçücük bir siyah nokta olarak görünecek. Bu olayı haftaya bırakarak şimdi bu yazının konusuna dönelim. Merkür sıra dışı özelliklere sahip bir gezegendir. Güneş'in çevresinde oldukça hızlı dolanan gezegen sayısız krater, sırt, dağlık arazi, ova ve vadilerle kaplıdır. Güneş Sistemi'nin en küçük gezegenidir. Merkür çevresinde dolanan ve geçtiğimiz yıl görevi sona eren Merkür Messenger uzay aracı verileri ise işlenmeye devam ediyor. İşte onlardan biri de gördüğünüz 'Sihirli Göz' adlı bir krater. Her ne kadar gezegen yüzeyinden dışarı doğru süzülen bir kubbe gibi görünse de gördüğünüz aslında derin bir krater. Gözünüz alıştıktan sonra krateri rahatça görebileceksiniz. İşte bundan sonra tekrar kubbeyi görmek için kendinizi zorlayacaksınız. Beynimiz ışık gelmeyen alanları önce bir sırtın ya da zirvenin gölgesi gibi algılar. Böylesi yanlış algılamalara genellikle uydu fotoğraflarında sıkça rastlanır. Krater, Merkür'ün ve Güneş Sistemi'nin en büyük havzalarından, 1500 km'lik Caloris Havzası'nda yer alıyor. Kertesz adı verilen krater Caloris Havzası'nın 33 km batısındadır. Kratere ilk baktığınızda tabanında birkaç tepe ve onu çevreleyen yüksek duvarları görürsünüz. Krater bir çarpma etkisiyle oluşmuştur. Çarpmanın şiddetiyle yüzeydeki kaya eriyerek krater tabanını 30 metre kalınlığında tabaka ile doldurmuştur. Tabandaki küçük çukurlar ve tepecikler ise yüzey sıcaklığı ile buharlaşan maddenin bıraktığı izlerdir. Bu görüntü 2011'den 2015'e kadar görevde kalmış olan Messenger uzay aracının dar açılı kamerası ile 11 Ocak 2013'de elde edildi. Merkür'ün özelliklerini anlama isteği, 2018'de BepiColombo aracı ile devam edecek. Yeni araç ESA ve Japonya'nın JAXA işbirliğiyle üretiliyor.


Ay'ın yörüngesindeki NASA'nın ikiz sondaları şimdiye kadar herhangi bir gök cismi için elde edilen en yüksek çözünürlüklü yüzey haritasını oluşturdu. Harita NASA'nın GRAIL adlı ikiz sondaları ile, Ay'ın daha önce görülmemiş ayrıntıları oluşturularak, bilimcilere Ay'ın iç yapısı ve bileşimi hakkında önemli bilgiler sunuyor. İki çamaşır makinesi boyutundaki uzay aracından gelen verilerle ayrıca Dünya ve Güneş Sistemi'ndeki diğer gezegenlerin nasıl oluştuğu ve geliştiği anlaşılabilecek. Elde edilen ayrıntılı yüzey haritası, tektonik yapıları, volkanik yolla oluşmuş yüzey şekillerini, havzaları, çeşitli şekillere sahip krater merkezi ve duvarlarını daha önce görülmemiş özellikleriyle ortaya koyar. Veriler aynı zamanda Ay'ın kütle çekimi alanının güneş sistemindeki herhangi bir karasal gezegenin alanından farklı olduğunu gösteriyor. Cambridge Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Grail ekibi yöneticisi Maria Zuber: Yerçekimi alanına yönelmiş değişiklikler gördüğümüzde bunu krater, sıradağlar gibi yüzey şekillerinin topografyasındaki değişimleri izleyerek eşleyebiliyoruz diyor. Zuber'e göre Ay'ın kütle çekimi alanı çarpışma kaydını tutmaktadır. Çarpışmaların etkisiyle oluşan kabuğun içlerine kadar uzanan derin çizgiler oluşur. Şimdiye kadar korunan bu çizgiler yardımıyla Ay'daki etkileşmeler ölçülebilir. Sondalar Ay'ın kabuk yoğunluğunun beklenenden daha küçük olduğunu belirledi. Bu düşük yoğunluklu kabuk bilgisi aynı zamanda 1970'lerin başlarında gerçekleştirilen son Apollo Ay görevleri sırasında elde edilen bilgiyle de uyumludur. Paris'ten Kase Enstitüsü Fizik Bölümü'nden Mark Wieczorek: Yeni kabuk yoğunluğu verileri Ay'ın kabuğunun ortalama kabuğunun 10 ile 20 km arasında olduğunu ortaya çıkardı ki önceki tahmin 34 ile 43 km arasında bir kalınlığı öngörüyordu. Bu kalınlık Dünya'nın kabuk kalınlığına benzemektedir. Bu ise Güneş Sistemi'nin erken döneminde dev bir çarpışma sonucunda Dünya'dan kopan maddenin Ay'ı oluşturduğuna ilişkin modeli desteklemektedir diyor. Haritayı oluşturmak için Ay yörüngesine oturan sondaların yüzeye radyo dalgaları gönderilmesinden yararlanıldı. Yüzeydeki krater, dağlık alanlar, gizli kütleler gibi yapıların sondalara uzaklığı farklı olacağından gönderilen radyo dalgalarının yansıma süresini etkileyecektir. Golden-Mines'deki Colorado Okulu'ndan Grail misafir bilimcisi Jeff Andrews-Hanna: Önceki gözlemlerde ortaya çıkarılan küçük ve dar yapıların neler olduğunu belirlemek amacıyla kütle çekim alanından yararlandık. Veriler yüzeyde yüzlerce kilometre uzunluğa sahip doğrusal dağılımları belirledi. Bu dağılım yeraltında oldukça uzun ve dikey olarak yerleşmiş, katılaşmış magmanın varlığını gösterir. Bunlar Ay'ın tarihi hakkında bilgi saklarlar diyor. Grail'in harita görevi 30 Ağustos'ta başladı ve 17 Aralık'ta sona erecek. Sondalar görev sürelerinin bitimine doğru Ay'ın kutup noktalarına yoğunlaşacak. Eylül 2011'de fırlatılan sondalar bir yarışma sonucunda adlandırıldı. İlköğretim öğrencileri arasında gerçekleştirilen yarışmada GRAIL A ve B sondaları, Ebb ve Flow olarak adlandırıldı. Ebb ve Flow sırasıyla 31 Aralık 2011 ve 1 Ocak 2012'de Ay'ın yaklaşık 55 km yüksekliğindeki yörüngesine yerleştirildi.


Son-teknoloji ürünü VLT aygıtı fırtınalı ötegezegendeki ayrıntıları optik girişimölçümü ile ortaya çıkardı ESO'nun Çok Büyük Teleskop Girişimölçeri üzerindeki son teknoloji ürünü GRAVITY aygıtı optik girişim ölçümü yöntemi ile ilk ötegezegen gözlemini gerçekleştirdi. Bu yöntemle gezegen-ölçeğindeki bir fırtına boyunca ilerleyen demir ve silikat bulutlarından oluşan karmaşık bir ötegezegen atmosferi gözler önüne serildi. Yeni yöntem sayesinde bugün bilinen çoğu ötegezegenin özelliklerinin belirlenmesi adına eşsiz fırsatlar da ortaya çıkmış oldu. Elde edilen sonuçlar bugün Astronomy and Astrophysics adlı dergide GRAVITY İşbirliği tarafından HR8799e ötegezegenine ait optik girişimölçümü yöntemi ile alınan gözlemleri içeren bir makale ile duyuruldu. Ötegezegen 2010 yılında Dünya'dan yaklaşık 129 ışık-yılı uzaklığında, Kanatlıat takımyıldızı doğrultusundaki genç anakol yıldızı HR8799 etrafında dolanırken keşfedildi. HR8799e'nin yeni özelliklerini ortaya çıkaran bugünkü sonuçlar yüksek çözünürlüğe ve duyarlılığa sahip bir aygıt gerektirmekteydi. GRAVITY, girişimölçümü olarak bilinen bir yöntem sayesinde, ESO'nun VLT'sini oluşturan dört birim teleskopun aynı anda çalışarak yaptığı gözlemleri kullanmış ve tek bir büyük teleskopa bağlanmış gibi veri toplayabilmiştir . Bu süper bir teleskop meydana getirerek VLTI HR8799e'nin atmosferinden ve etrafında dolandığı yıldızdan gelen ışığı toplayarak hassas bir şekilde ayırt edebilmiştir. HR8977e Güneş Sistemimizde olmayan bir dünya yani bir 'süper-Jüpiter'dir, Güneş'in etrafında dolanan bütün gezegenlerden daha fazla kütleli ve çok daha gençtir. Sadece 30 milyon yıllık yaşı ile bu bebek ötegezegen, bilimcilere gezegenlerin ve gezegen sistemlerinin oluşumu hakkında yeni pencereler açmaya yetecek kadar gençtir. Bu ötegezegen yaşam için pek de müsait değil oluşumundan geride kalan enerji ile güçlü sera etkisi HR8799e'yi neredeyse 1000 C'ye kadar ısıtmaktadır. Şimdiye kadar ilk kez bir ötegezenin ayrıntılı gözlemleri için optik girişimölçümü yöntemi kullanılıyor ve bu yeni teknik benzeri görülmemiş bir niteliğe sahip ayrıntılı bir tayf elde edilmesini sağlıyor. Ekibin ölçümleri sayesinde HR8799e'nin atmosfer bileşenleri de ortaya çıkarılmış oldu ki bazı şaşırtıcı sonuçlar içeriyordu. Analizlerimizin sonuçlarına göre HR8799e metandan çok daha fazla karbon monoksit içeren bir atmosfere sahip bu da denge kimyası ile beklenen bir şey değil, diye açıklıyor Paris Gözlemevi PSL ve Max Planck Yer-ötesi Fiziği Enstitüsünden CNRS araştırmacısı ve ekip lideri Sylvestre Lacour. Bu şaşırtıcı sonucu en iyi şu şekilde açıklayabiliriz; atmosfer içinde karbon monoksitin hidrojenle etkileşerek metan oluşturmasını engelleyen dikey rüzgarların varlığı. Ekip ayrıca atmosferin demir ve silikat bulutları da içerdiğini buldu. Karbon monoksit fazlalılığı ile birleştiğinde, HR8799e'nin atmosferinde dev ve şiddetli bir fırtınanın hakim olduğu sonucuna varılıyor. Gözlemlerimiz, karanlık bulutların fırtınalı parçaları içinde girdap şeklinde dolanan ılık ışık ışınları ile içerden aydınlatılan bir gaz topu öneriyor, şeklinde ayrıntılandırıyor Lacour. Silikat ve demir parçacıklarından oluşan bulutların konvektif hareketleri parçalanıp tekrar iç kısımlara yağmur şeklinde dönmelerini sağlıyor. Bu doğmakta olan dev bir ötegezegenin hareketli atmosferine dair bir resim çiziyor ve burada karmaşık fiziksel ve kimyasal süreçler iş başında. Bu sonuç GRAVITY'nin bir dizi etkileyici keşfine dayanmaktadır ki bunlar arasında geçen yılın büyük buluşu olan gökada merkezindeki karadeliğin olay ufku dışında ışık hızının % 30'u hızla dolanan gaz gözlemi de yer almaktadır. Ayrıca ESO teleskopları ve aygıtlarınca kullanılan bir dizi ötegezegen gözlem yöntemlerine yenisini ekleyerek etkileyici yeni keşiflerin yolunu açmıştır . Notlar GRAVITY, aralarında Max Planck Yer-ötesi Fiziği Enstitüsü , Paris Gözlemevi-PSL LESIA / CNRS / Sorbonne Üniversitesi / Paris Diderot Üniversitesi ve Grenoble Alpleri Üniversitesi IPAG /CNRS , Max-Planck Gökbilim Enstitüsü , Cologne Üniversitesi , Astrofizik ve Kütleçekimi Merkezi CENTRA ile ESO'nun bulunduğu bir işbirliğinin ürünüdür. Girişimölçümü gökbilimcilerin birden fazla küçük teleskopu aynı anda kullanarak bir süper-teleskop meydana getirmelerini sağlayan bir tekniktir. ESO'nun VLTI girişimölçüm teleskop sistemi Çok Büyük Teleskopu oluşturan iki ya da daha fazla Birim Teleskopu ya da daha küçük tüm dört Yardımcı Teleskopu kullanarak oluşturulmaktadır. Her bir UT 8.2-metrelik birincil aynaya sahip olduğundan onların bir araya getirilmesiyle tek başına bir UT'nin elde ettiğinden 25 kat daha fazla çözme gücüne ulaşılabilmektedir. Ötegezegenler çok farklı yöntemler kullanılarak gözlenebilmektedir. Bunların bazıları dolaylı olup, örneğin ESO'nun ötegezegen-avcısı HARPS aygıtı ile kullanılan dikey hız yöntemi ile bir gezegenin yıldızına uyguladığı çekim etkisi ölçülebilmektedir. Bu çalışmadaki sonuçların elde edildiği doğrudan yöntemlerle, yıldızın üzerindeki etkilerinin yanı sıra gezegenin kendisi ölçülmektedir. ESO teleskoplarının kullanıldığı son ötegezegen keşifleri arasında geçen yılın, Güneş'e en yakın tekil yıldız, Barnard yıldızı etrafındaki süper-Dünya'nın başarılı tespiti ile başka bir yenilikçi gezegen tespit yöntemi kullanılarak yeni doğmuş bir yıldızın etrafında ALMA ile yapılan genç gezegenlerin keşfi yer almaktadır. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin 1 Yorum atmosferi tamamen karbonmonoksit olan süper dünya yaşama elverişli tabiki değil.önemli olan yaşam koşulları olan bir süper dünya bulunmasıdır.bu gravıty bunu başarabilirmi,yada HARP.ne zaman müjdeli bir haber alabileceğiz.onlar bunu tesbit etse bile haberi paylaşabileceklermi?ben bundan çok emin değilim.benim düşüncem.selamlar.


Büyük kütleli yıldızların hayatı, patlamaları sonrasında görülen yapının incelenmesiyle ortaya çıkarılabilir. NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi 12 yıldır gökada üzerinde çeşitli yerlerde görülen süpernova kalıntılarını inceliyor. Bu incelemelerin son örneği ise G350.1+0.3 olarak kodlanmış süpernova kalıntısıdır. Bu yıldız enkazı Samanyolu merkezine doğru ve Dünya'dan 14 700 ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır. Chandra ve ESA'nın XMM-Newton Teleskopu G350.1+0.3'ün nedeni yıldızın yoğun çekirdekli olacağından hareketle görüntüde gösterilen nötron yıldızına ulaştılar. Süpernova patlaması X-Işını emisyon merkezinde oluştuysa bu nötron yıldızına güçlü bir ivme kazandırmış olsa gerek. Chandra ve diğer teleskoplarla elde edilen verilere göre süpernova kalıntısı 600 ile 1200 yıl yaşındadır. Patlama yerine ilişkin tahmin doğruysa nötron yıldızı saatte en az 4.8 milyon km hızla hareket ettiğini gösteriyor. Bu da süpernova patlaması sonrasında nötron yıldızına verilen itmeye ilişkin yeni kanıtları ortaya koyuyor. G350.1+0.3'ün bir başka ilgi çekici tarafı ise alışılagelmemiş bir şeklinin olması. Pek çok süpernova kalıntısı neredeyse dairesel bir şekle sahipken Chandra'nın elde ettiği altın rengindeki görüntüde asimetrik bir şeklinin olduğu görülüyor. Gökbilimciler bu tuhaf şeklin yıldızın enkaz alanında bulunan enkazın büyümesi nedeniyle soğuyan gaz moleküllerinin yol açtığını düşünüyor. |Bulutsunun Spitzer Teleskopu ile kızılötesi dalga boyunda alınmış görüntüsü. |Bulutsunun Chandra Teleskopu ile alınmış X-ışını dalga boyu görüntüsü. Bu süpernova kalıntısı gibi Yengeç ve SN 1006 süpernova kalıntıları da 600 ile 1200 yıl önce gerçekleşti. Ancak patlamanın, çevresini saran gaz ve toz bulutları nedeniyle, Dünya'dan görülmesi olası değildir.