Mars rüzgarlarının etkisiyle yüzey şekilleri her 100 000 bin yılda bir değişiyor. 10 yıldan daha uzun süredir Mars yörüngesinde dolanan araçların çektiği görüntüler sayesinde yüzeydeki değişim ortaya çıkarıldı. Çalışmayla ilgili hazırlanan iki ayrı rapor, 41. Ay ve Gezegen Bilimleri Konferansında sunuldu. Çalışmalarda NASA'nın Mars Yörünge Keşif Aracı'nın sağladığı görüntüler kullanıldı. Raporlardan biri İtalya'dan diğeri ise ABD'den geldi. İlk rapor İtalya'nın G. d'Annunzio Üniversitesi'ndeki Uluslar arası Gezegen Bilimleri Araştırma Okulu'ndan Simone Silvestro tarafından sunuldu. Ekip Mars'ın kuzey yarımküresindeki Nili Patera bölgesindeki kumların oluşturduğu dalgaların hareket yönünü araştırdı. Bunun için 30 Haziran 2007'de alınmış bir görüntü ile 13 Ekim 2007'de alınmış başka bir görüntüyü karşılaştırdılar. Çalışma alanına giren kumullar yüzlerce metre uzunluğunda bir alanı kaplamaktadır. Kumullar aralarında birkaç metre aralıklarla ve birbirine paralel olarak sıralanıyor. Görüntüleri dikkatlice inceleyen ekip, kumulların önceki konumlarına göre 2 metre hareket ettiğini belirledi. Ayrıca kumulların üzerindeki çizgilerde rüzgar yönünde değişiklikler olduğu da belirlendi. Diğer rapor ise NASA'nın Jet İtici Güç Laboratuvarı'ndan Matthew Golombek tarafından sunuldu. Golombek'in ekibi 2004'ten bu yana görevde olan Mars Yörünge Keşif Aracı'ndaki HiRISE ile Mars'ın güney yarımküresindeki Meridiani Planum bölgesinin 23 km2'lik alanını izledi. Bölgedeki kraterin kenarındaki değişim saptandı. Bölgede sürekli esen rüzgarın etkisiyle kumul hareketi görülüyor. Kumullardaki değişim birkaç aylık gözlemle ortaya çıkarılabiliyor. İlginç olan ise kumullardaki değişimin diğer bölgelere göre daha az gerçekleşmesi. Bunun nedeni de erezyona yani harekete dayanıklı çakılların bölgedeki varlığıdır. Buradaki kumların rüzgarın etkisiyle hareket etmemesi için çaplarının 1-3 mm'den fazla olabileceği düşünülüyor. Mars'ın yüzeyindeki bu hareketliliği yeni teknolojik araçlarda bulunan yeni nesil kameralar ile gözleyebiliyoruz. Kaynak: NASA/JPL


Astronomi Diyarı uzun ve zorunlu bir tatilden sonra yayına Merak aracıyla dönüyor. Bilindiği üzere Mars'ın yeni robotu Merak geçenlerde gezegene başarılı bir iniş gerçekleştirmiş ve ardından çalışmaya başlamıştı. Araç bulunduğu yerden Mars yüzeyine ait yeni görüntüleri bizimle paylaştı. İşte bu görüntüler.. Merak'ın arka kameralarından biriyle alınan 7 Ağustos tarihli bu görüntüde beyaz renkteki ucu sivri araç ise Dünya ile iletişimi sağlayan antenidir. 8 Ağustos tarihli bu görüntü ise Merak'ın inişini gerçekleştirdiği ve inceleme yapacağı Gale Krateri'nin 360 derecelik panoramik görüntüsü. Merak ile özellikle gri görülen bölgeler incelenecek. Üstteki panoramik görüntünün sağ kısmının ayrıntılı hali. Gale Krateri'nin merkezinden dışarı doğru yükselen tepe ise görüntüde sol kısımda açıkça kendini gösteriyor.Görüntünün ortasındaki grimsi lekeler ise aracın iniş yaptığı yerdir. 1 Yorum kızıl gezegen ne kadar da bizim dünyamıza benziyor ya.bu görüntülerde bildiğim kadarıyla şimdiye kadar başka bir dünyadan çekilmiş en net görüntüler...tebrikler NASA


NASA'nın Mars robotu fırsat su ile oluşan parlak bir mineral damarına rastladı. Bu keşif Mars'ın bir zamanlar sulak bir gezegen olduğunu gösteriyor. Cornell Üniversitesi'nden Steve Squyres:Bu, yeraltındaki kayaların kırılmasıyla suyun çırpılmasını anlatıyor. Buradaki madde herhangi bir değişime uğramadan kalmış saf kimyasal maddedir. Dünya'da çokça rastlanan bu durumun Mars'ta görülmesi jeologların aklını başından alacak türdendir diyor. Fırsat tarafından incelenen damar bir insanın baş parmağı kalınlığında (1-2 cm) ve 40-50 cm uzunluğunda. Robot Endavour Krateri kenarındaki bir gölümü çevreleyen damarı ve diğer benzerlerini ortaya çıkardı. Robot kratere ulaşana kadar 90 ay süreyle gittiği 33 km'lik yol boyunca böyle bir oluşumla karşılaşmamıştı. Araştırmacılar geçtiğimiz ay aracın hareketli kolundaki Mikroskobik ve alfa parçacığı görüntüleyicisi aleti ile Homestake adı verilen damarı inceledi. Tayfölçer ile burada bol miktarda kalsiyum ve kükürt bulundu. Kalsiyum sülfat birçok değişik formlarda bulunabilir. Bu mineral kristalinin su ile ne kadar değiştiğine bağlıdır. Alçı ve alçıpan üretiminde kullanılan alçının temel maddesi kalsiyum sülfattır. Fırsat bilim ekibinden Benton Clark: Mars'ın kuzeyine bu alçı kumunun nereden geldiği bir sırdır. Böyle bir maddenin bulunması bunun başka yerlerde de olacağını gösteriyor diyor. Buradaki madde büyük olasılıkla volkanlardan fışkıran erimiş sulu haldeki kalsiyumun kükürt ile birleşmiş. Sonra kayalardan süzülerek yer altındaki volkanik gazla ile etkileşmesi ile yeraltındaki kırıklardan yukarı kalsiyum sülfat olarak çıkmıştır. Fırsat'ın taradığı Meridiani Ovası'nın milyarlarca yıl önce sulu bir yapıda olduğu magnezyum, demir ve kalsiyum sülfat minerallerinin varlığından anlaşılıyor. Fırsat ve Ruh 2004 yılında Mars'ta üç aylık görev için gönderildi. Her iki robot Mars'ın eskiden mikroskobik yaşam için uygun koşullar barındıran yerler olduğunu gösterdi. Ruh ile 2010 yılında iletişim kesildi. Ancak Fırsat görevini hala sürdürüyor. St. Louis'deki, Washington Üniversitesi'nden Ray Arvidson: Biz bu damarların neden ovanın düzlüğünde değil de böylesi bir sınırda olduğunu anlamaya çalışıyoruz diyor.


Kasım 2018'de Mars'a inen ve geçtiğimiz yılın Şubat ayında resmen göreve başlayan InSight bugüne kadar Mars'ta 174 deprem olduğunu kaydetti. Yaklaşık iki günde bir depremin olan Kızıl Gezegen, Dünya ve Ay gibi sismik açıdan aktif. Buna karşılık oluşan depremlerin sayısı ve gücü Dünya'dakilere göre oldukça zayıf. Mars'ta oluşan depremlerin hiçbiri 4 büyüklüğünü geçmedi. Yeryüzünde bu tür depremler alet olmadan anlaşılmaz. Buna karşılık depremler Mars'ın yapısı hakkında önemli bilgiler vermektedir. InSight aracı Mars'ın içyapısını keşfetmek için tasarlanmıştır. InSight Mars'ta sismik ölçümleri sağlamak için gönderilen ilk araçtır. 1976'da Mars'a başarıyla inen Viking 1 ve 2 sondaları üzerinde sismometre bulunuyordu. Ancak bunların doğru tasarlanmadığı Mars rüzgarlarında sallanınca ortaya çıktı. O zamandan 26 Kasım 2018 yılına kadar üzerinde sismometre taşıyan tek araç InSight oldu. Üstelik görevi sadece bu. Aracın iki yıl görevde kalması bekleniyor. InSight'ın sismometresi SEIS, araca kablolarla bağlı kalacak şekilde, robotik kol yardımıyla Mars toprağına yerleştirildi. Sismometre çevresindeki siper rüzgar ve sıcaklık etkilerini azaltır. O günden bu yana SEIS ortalama her iki gecede bir deprem kaydetmiştir. Bu da alet iyi korunmasına karşılık gündüzleri sıcaklık değişimleri nedeniyle oluşan rüzgarların etkisiyle zayıf depremleri ölçememesine yol açmaktadır. Ekip 30 Eylül 2019 tarihine kadar 179 deprem tespit edebildi. Bunun 150'si Mars kabuğunun en üst kısmındaki kayalık katmanından yayılan dalgalara aitti. Böylesi depremler Dünya'da da oluşmaktadır ve gezegenin içyapısı hakkında bilgi vermezler. Bilim insanları Mars'ın Dünya gibi soğan benzeri bir yapıya sahip olduğunu düşünmektedir. Merkezdeki çekirdeği saran kayalık bir manto ve onu da saran kayalık bir katman izler. Bu katmanların kalınlığını ve bileşimini tanımlayan birçok teori bulunmaktadır. İşin doğrusunu ancak yüzeyde yapılacak ölçümler gösterebilir. İç mekana dolaylı bakış Tipik bir depremde gezegen yüzeyi boyunca yayılan dalgalar ile iç kısımda basınç oluşmakta ve kayma dalgaları üretmektedir. Dalgalar katmanlardan farklı hızlarla geçer ve sınırlarında yansır. Mars depremlerinin analizi de bu bilgi doğrultusuna yapılmaktadır. Ölçülen depremlerin 24'ü Mars'ın kayalık mantosundan geçerek tipik deprem özelliği gösterdi. Sismometre önce basınç dalgalarını ardından kesme dalgalarının varlığını ölçtü. Oluşan sinyaller daha yavaş şekilde bozulmaktadır. Bu da dalgaların Mars kabuğunda güçlü şekilde dağıldığını gösteriyor olabilir. Genel anlamda oluşan depremler zayıftı. Hiçbiri 4 büyüklüğünü aşmadı. Bu tip depremler Dünya'da yılda binlerce oluşur ve teknik araçlar olmadan algılanamaz. Mars'da Dünya'dan daha az deprem oluşmasının nedeni muhtemelen sürekli tektonik plakadan oluşmasıdır. Dünya'da ise bitişik plakalar arasında biriken ve sonra kırılan yapılar deprem üretir. Bir başka zorluk ise Mars üzerinde sadece SEIS'in ölçüm yapması. Aletten daha uzak bir yerde oluşan deprem dalgasını sağlıklı şekilde ölçmesi bu açıdan zordur. Dünya'da birçok yerde sismometreler bulunmaktadır. Bu da oluşan bir deprem sonucundaki bilginin sağlıklı olarak üretilmesini sağlar. Mars'da ise tek alet bulunmaktadır. InSight volkanik bir bölge olan ve nispeten kırıklar olduğu bilinen Cerberus Fossae bölgesinde bulunmaktadır. Aracın konması açısından zor bir yer olan bazı depremlerin kaynak noktası Elysium Planitia'dan ise 1600 km uzaktadır. Tüm bu olanaksızlıklara karşılık bazı depremler sonucunda kabuğun 8 ile 11 kilometre boyunca kırıldığı hesaplanmıştır. Buna ek olarak ölçümler bazı yerlerde muhtemelen tuzlu su çözeltileri gibi küçük miktarda su birikintileri de olduğunu göstermektedir. Mars'ın içyapısının anlaşılması için daha güçlü deprem olması gerekmektedir ve araştırmacılar da bunun olmasını ümit ediyor. Dünya üzerinde bazen tektonik plakalarda şiddetli sarsıntılar oluşur. Bu şekilde tetiklenen dalgalar gezegenin derinlerine nüfuz eder ve hatta şanslı olanları çekirdeğe kadar ulaşır.


Mars'ta yaşam izleri aranırken bir göktaşında metana rastlandı. Uluslararası bir araştırma ekibi Mars kökenli altı volkanik meteoru inceledi. Göktaşları Mars atmosferiyle aynı izotopik bileşimli gazlar içermektedir. Kütle tayfölçeriyle hesaplanan altı örnekte metan olduğu belirlendi. Ekip bunun dışında Mars'a ait olmayan iki göktaşında daha az metan olduğunu belirleyerek yöntemlerini test etmiş oldu. Keşif Mars yüzeyinin altında ilkel yaşam biçimlerinin kaynağı olan metanın olabileceği anlamına geliyor. Dünya üzerinde de bu tür mikroplar bulunmaktadır. Yale Üniversitesi Jeoloji ve Jeofizik Bölümü'neden Şean McMahon: Diğer araştırmacılar farklı tekniklerle konuyla ilgili verileri arttırmak isteyecektir. Bulgularımız Mars yüzeyinde yaşam olup olmayacağını araştıran astrobiyologlar tarafından kullanılabilecektir diyor. Aberdeen Üniversitesi'nden John Parnell: Mars araştırmalarında en heyecan verici keşif Kızıl gezegenin atmosferinde metan olduğunun ileri sürülmesidir. Kesin bilgiye ancak Avrupa Uzay Ajansı ve NASA'nın görevde olan ve ileride gönderilecek araçlarla ulaşılabilir. Bizim şu anki araştırmamız metanın varlığına işaret ediyor. Mars kayaları büyük miktarda metan sallıyor olabilir diyor. Ekip şimdi daha fazla meteorla araştırmalarını genişletmeyi düşünüyor. Mars'taki metan gelecekte gezegenin daha sıcak, nemli olmasına neden olarak yaşamın yeşermesine destek sağlayabilir diyor McMahon.


NASA'nın uykudan kalkamayan robotu Ruh 'un daha önce yolladığı verilerin incelenmesiyle yeraltında tıpkı karın erimesine benzer şekilde su oluşumuna rastlandı. Yüzeye yakın toprak ile alt katmanlar arasına sızan suyun donduğu sanılıyor. Buradaki sızıntı Mars'ın kendi ekseni çevresindeki dönmesiyle gerçekleşen iklim değişiklerine bağlanıyor. Suda çözünen mineraller daha derinlere kum içine taşınmış olabilir. Dönmeye bağlı olan eksenin eğimi yüz binlerce yıl içerisinde değişir . Yüzeye yakın daha çok çözünemez minerallerin hematit , silis ve alçıtaşı içerdiği düşünülüyor. Ayrıca su içinde çözünen demir sülfata da rastlandı. Bu minerallerin hiç biri tozla kaplı yüzeydeki rüzgardan etkilenmiyor. Washington Üniversitesi'ndeki St. Louis Ruh ve Opportunity robotları araştırma ekibinden Ray Arvidson: Yüzeyden aşağı doğru demir sülfatın görülen dağılımı bize bölgede iklimin değişimi hakkında fikir veriyor. Bu süreç hala devam ediyor diyor. Nisan 2004'te Mars yüzeyine üç aylık görev için gönderilen aracın bir tekeri 2006'da dönmemeye başlayarak ilk arızasını verdi. Ruh, Nisan 2009'da pudra kadar ince kum yığını içine saplanınca hareket durumunu kaybetti. Araç burada ince bir kabuğu kırınca tekerinin biri daha bozuldu. Önceki yıllarda güneş panellerinden gerekli enerjiyi alması için konum değiştiren Ruh, güneş panellerine yeterli eğimi veremeyince enerjisini tüketti. Mühendisler geçtiğimiz 22 Mart günü aracı uyku moduna aldılar. Önümüzdeki ay araçla tekrar iletişime geçmeyi hedefleyen mühendisler bunun için Derin Uzay Ağı ve yörüngedeki Mars Odyssey araçlarını kullanacak. Araştırmacılar böylece aracı durgun bir istasyon olarak toprak katmanlarını incelemeye başladı. Yeni veriler için aracın uykudan uyanması ve kepçesi ile toprağı biraz daha kazması beklenecek. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan John Callas: Kışın yeterli enerjiyi toplayamayan araç, tüm hareket ve iletişim sistemleri ve hayatta kalmasını sağlayan ısıtıcılarını da kapatarak derin bir kış uykusuna girdi. Araç şimdi güneş panellerinin yeterli enerjiyi sağlayacağı zamanı bekliyor diyor. Tüm umutlara karşılık Ruh derin uykudan uyanmayabilir. Ancak umutlar tükenmedi. Ruh'un bir şekilde uyanarak sabit bir deney aracı olarak Mars toprağı ve katmanları hakkında ayrıntılı bilgiler vermesi bekleniyor. Ruh'un ikizi olan Fırsat ise hedefi olan Endavur Krateri'nden 8 km uzaklıkta bulunuyor. Gerek Ruh, gerek Fırsat ve gerekse de diğer Mars araçları gezegenin milyarlarca yıl önce yaşam için uygun koşulları barındırdığını ortaya çıkardı. Yörünge araçları ile 2002'de kutuplarda, yüksek ve orta enlemlerde toprağa gömülü durumda su buzu olduğu belirlenmiş ve bu tespit 2008'de Anka Kuşu ile doğrulanmıştı. Bu yeni kanıtlar Mars'ta sürmekte olan iklim değişimleri nedeniyle suyun zaman zaman azaldığını gösteriyor. Kaynak: NASA-Spirit and Opportunity


Beş yıl önce 10 Mart'ta Mars yörüngesine oturan Mars Yörünge Keşif Aracı Kızıl Gezegeni daha yakından tanımamızı sağladı. Araç bize gezegenin eski yapısını, iklim çevrimlerini ve bugüne kadar olan değişimleriyle ilgili bilgi vermiştir. Uzay aracı Mars'ın yüzeyi, yer altı ve atmosferiyle ilgili ayrıntılı gözlemler gerçekleştirdi. Aracın büyük güneş panelleriyle sağlanan enerji üzerindeki çanak antenle Dünya'ya toplam 131 Terabit'lik 70 000'den fazla görüntünün iletilmesini sağlamıştır. Dünya'dan ayrıldıktan 7 ay sonra 10 Mart 2006'da Mars'a ulaşan araç 27 dakika süreyle motorlarını ateşledi. Aracın bu manevrası yavaşlamak ve gezegenin yörüngesine girmesi için gerekliydi. Bu sırada gezegenin bize göre- arkasına dolanan araçla iletişim kesildi. NASA'nın Kaliforniya'daki Jet İticileri Laboratuarı'ndan Dan Johnston: Uzay aracı Mars'ın arkasından çıkana kadar gergin bir bekleyiş başlamıştı diyor. MRO, kendisinden beklenenleri ilk iki yıl içinde gerçekleştirdi. 2010 yılına kadar uzatılan görev süresince de önemli bilgileri aktarmaya devam etti. Araç Mars tarihini üç dönemle tanımladı. Mars'ın görece fazla sayıda krateri olan bölgelerde eskiden su ve çeşitli mineraller olduğunu gösterdi. Bunlardan bazıları diğerlerine göre yaşam için daha uygun koşulları barındırıyordu. Yakın zamanlarda oluşmuş su ise kutuplardaki buz ve gaz arasında daha alt katmanlarda buz ve karın altında saklanıyor. Buz veya kaya içerikli katmanın oluşumu yüzbinlerce yıl ya da milyonlarca yıl sürmüş olabilir. Bu oluşumlar dünyadaki buzul çağlarının oluşması gibi gezegenin dönüş ekseninin eğimindeki yörünge dönemine bağlı olarak gelen güneş ışınlarının yüzeye geliş açısına ve dolayısıyla değişen şiddetine bağlıdır. Oldukça hareketli olan mevsim değişimleriyle yaz mevsiminde su yollarının değişmesi uçucu olan karbondioksit nedeniyle gerçekleşmiştir. Böylece yüzeyde yeni su çizgilerinin oluşmasına neden olmuştur. Yeni kraterler, çığlar ve toz fırtınaları gözlemleri kısmen donmuş olan gezegendeki değişimin hala sürdüğünü gösteriyor. MRO, bilimsel görevine ek olarak yüzeyde görev yapan araçlara da gerekli desteği sağlıyor. 2008 yılında paraşütle yüzeye inen Anka Kuşu ve Mars robotları Spirit ve Opportunity'i etkileyebilecek toz fırtınalarını gözledi. JPL'den Phil Varghese: MRO aracı 5 yıl sonra bile hala mükemmel bir şekilde görevini sürdürüyor diyor. MRO, NASA'nın Ağustos 2012'de Mars'a inecek olan Mars Bilim Laboratuarı aracı için uygun bir iniş yeri arıyor. Varghese bu konuda şunu belirtiyor: MRO, Mars Bilim Laboratuarı çalışmalarına destek verecek. Bunun için görev süresi üç Mars yılına kadar uzatılacak. Bir Mars yılı yaklaşık iki Dünya yılına eşittir. MRO dört Dünya yılına eşit gelen zaman içerisinde günlük hava haritalarını oluşturdu. Yüksek çözünürlükte alınan 18 500 görüntü birleştirilerek dağınık durumdaki çalışmalar birleştirildi. Ayrıca Context Kameası ile alınan 36 900 Mars yüzeyi görüntüleri de yüksek çözünürlükte elde edildi. Mars yüzeyinin üçte ikisini kaplayan görüntülerde büyük bir binayı görebilecek ölçüde çözünürlükte görüntüler bulunuyor. Tayfölçer ile yüzeyin dörtte üçündeki mineral haritası oluşturuldu. Ayrıca Mars atmosferinin sıcaklığı ve aerosolleri de izlendi. Bunun için yer kabuğundaki 8600 delikli yapılar kontrol edildi. JPL'den Rich Zurek: Geçen süre içinde Mars atmosferindeki değişimleri ve yüzeyindeki yapıyı anladık. Beş yıl önceye göre Mars hakkında daha ayrıntılı bilgiye sahibiz. Mars'ın oldukça hareketli ve farklı bir gezegen olduğunu artık biliyoruz diyor.


Özellikle öğretmenlere öğrencilerine yaptırabilecekleri bir çalışmayı sunmak istiyorum: Mars Görüntü Analizi. Bu çalışmayla Mars yüzeyine ait yüksek çözünürlükteki bir fotoğrafa bakarak yüzeyde neler olduğu, geçmişte neler yaşandığını anlamak mümkün oluyor. Kraterlerin yaşları, tipleri; kanyon çeşitleri; lav, su ya da buz akıntıları; rüzgarın oluşturduğu yapılar; kanallar ve türleri gibi birçok yüzey şeklinin nasıl anlaşılacağı bu dosyada ayrıntılı bir şekilde ve basit bir dille anlatılmaya çalışılmıştır. Görselleri nerede bulabileceğiniz dosyada anlatılmaktadır. Bu çalışmayla bir miktarda olsa bilimsel bir çalışmanın nasıl yapıldığını anlamak ve aktarmak mümkün hale gelmektedir. Her türlü soru ve görüşlerinizi bekliyorum. Dosya linki örnekleriyle birlikte aşağıdadır. 1 Yorum Çok güzel bir çalışma...


NASA'nın Mars Keşif Yörünge Aracının ilettiği görüntüleri inceleyen bilimcilerin yaptıkları hesaba göre, gezegen her yıl en az 200 küçük asteroit ya da kuyrukluyıldız tarafından bombardıman ediliyor ve yüzeyde en az 3,9 metrelik kraterler oluşuyor. Araştırmacılar uzay aracından elde ettikleri görüntüleri inceleyerek 248 yeni çarpma krateri belirledi. Bu da gezegende yılda 200 dolayında çarpışma yaşandığını gösteriyor. Uydunun Yüksek Çözünürlüklü Görüntüleme Bilim kamerasının elde ettiği bir bölgenin eski ve yeni görüntülerini karşılaştıran bilimciler, yüzeyde oluşan yeni kraterleri belirleyebiliyor. Arizona Üniversitesi'nden Ingrid Daubar: Yeni, oluşan kraterleri bulmak heyecan verici. Bu, Mars'ın hareketli bir gezegen olduğunu ve çeşitli süreçlerin halka yaşandığını gösterir diyor. Mars'a düşen asteroit ya da kuyrukluyıldız parçalarının çapı 1 ile 2 metre arasındadır. Kızıl Gezegen'in ince atmosferi bu asteroitlerin yüzeye çarpmalarına engel olamamaktadır. HiRISE ve diğer uyduların kameraları 248 yeni krateri tespit etti. Bu çalışma 2006 yılından bu yana sürdürülüyor. Çarpışma sonucu havaya yayılan tozun fark edilmesiyle 44 yeni krater keşfedildi. Şubat ayında Rusya Chelyabinsk'e düşen meteor Mars'a düşseydi, gezegene düşen bu asteroitlerin oluşturduğu kratere göre 10 kat büyük çukura neden olurdu. Daubar ve ekibi çapı en az 3,9 metre olan kraterlerin ne sıklıkta ortaya çıktığını hesapladı. Buna göre Mars yüzeyinde her yıl ABD'nin Teksas eyaleti büyüklüğünde bir alan bu çarpışmalardan etkilenmektedir. Mars Keşif Yörünge Aracı 2006'dan bu yana üzerindeki yardımcı aletiyle Mars'ı incelemeyi sürdürüyor.


Mars'a insan göndermek için bilim insanları ve mühendisler bir dizi teknolojik ve güvenlik engelini geçmek zorunda. Engellerden biri Güneş'ten, uzak yıldızlardan ve gökadalardan gelen parçacık ışınımın oluşturduğu risk. Burada iki önemli soru karşımıza çıkıyor: Parçacık ışınımı kızıl gezegene yapılacak yolculuk süresince ciddi bir tehdit oluşturuyor mu? Ve Mars'a yapılacak yolculukta astronotları taşıyacak uzay aracı bu ışınımla baş edebilir mi? Yeni bir çalışma bu soruları sırasıyla hayır ve evet olarak yanıtlıyor. Yani, uzay aracının yeterli kalkanı olması ve gidiş-dönüş sürelerinin dört yıldan kısa olması şartıyla Mars'a güvenli şekilde insan gönderilebilir. Burada görevin zamanlaması da önemlidir: en iyi zaman güneş aktivitelerinin yani güneş maksimumumun zirvede olduğu andır. Bilim insanlarının hesaplamalarına göre Mars'a yollanacak uzay aracını güneşten gelen enerjik parçacıklardan korumak mümkün. Güneş maksimumu sırasında uzak gökadalardan gelen en tehlikeli ve enerjik parçacıklar güneş aktivitesi nedeniyle saptırılıyor. Mars'a yolculuk ortalama dokuz ay sürüyor. Bu nedenle fırlatma zamanına ve yakıta bağlı olarak bir insanın gezegene ulaşıp geri dönmesi iki yıldan fazla zaman alacak demektir. Uzay ışınımı, aracın ağırlığı ve fırlatma zamanı gibi olgular Mars'a yapılacak yolculuğa çeşitli sınırlamalar getiriyor. Yine de böyle bir görev yapılabilir. Araştırmacılar Mars görevi için en fazla dört yıllık bir süre öneriyor. Daha uzun yolculuklar astronotları gidiş-dönüş sırasında daha fazla ve yüksek miktarda ışınıma maruz bırakacaktır. Böyle bir uçuşun ana tehlikesi güneş sisteminin dışından gelen parçacıklar olması fırlatmanın doğru zamanda yapılmasını gerektiriyor. Uzayda karşılaşılacak iki tehlikeli ışınım; güneş kaynaklı parçacıklar ve galaktik kozmik ışınlardır. Bunların yoğunluğunu güneş aktivitesi belirler. Galaktik kozmik ışın yoğunluğunun güneş maksimumundan sonraki 6-12 ay içinde en düşük olduğu hesaplandı. Bu sırada güneş kaynaklı parçacık yoğunluğu ise maksimuma ulaşıyor.


Avrupa Uzay Ajansı'nın ExoMars adlı uydusuna bağlı Schiaparelli aracı 19 Ekim'de inişe geçecek. 600 kg kütleli araç 12 metre çapındaki paraşütüyle Kızıl gezegene yumuşak bir iniş yapacak. Aracın paraşütü geçtiğimiz Pazar günü ESA'nın halka açık gününde gösteriye çıkarıldı. Aracın yüzeye inişi 1700 km/saat hızla ve yaklaşık altı dakika sürecek. Yüzeye varmasına iki dakika kala paraşüt açılacak ve bir dakika içinde hızı 240 km/saate düşürülecek. Elbette bu hızla yüzeye ulaşması demek felaket demektir. Bu nedenle sondanın hızının azaltılmasına ek olarak motorları ateşlenecek ve araç yumuşak minderleri üzerinde yüzeye oturacak. Görüntüde sondanın paraşütü açılmış hali görülüyor. Aracın bir kopyası ESA laboratuvarlarında tutuluyor. Aracın görevi boyunca karşılaşacağı olası bir aksiliğe çözüm bu kopya araçla giderilmeye çalışılacak. Görsel telif hakkı:


Yine görsel ve yazılı basınımızın bir kısmında Mars'la ilgili asparagas haber ve görüntüler verilmeye başlandı. Görüntülerden Mars'ta bir zamanlar ağaç olduğu çıkarılmış. Aslında bu görüntüler neyi gösteriyor, onu vermeye ve görmeye çalışalım. Görüntüler Mars yörüngesine oturup gezegenin çevresinde dolanarak gözlemler yapan MRO ile alınmıştır. *Opalin silis hakkındaki bilgiye Wikipedia'dan ulaşabilirsiniz. Kaynak: NASA/MRO 1 Yorum 1970 yılına ait bir kaynakta okuduğuma göre o zamanki bilginler de mars ta bitkisel blr hayatın olduğunu düşünüyorlardı. görüyorum ki insanlar seneler geçsede her zaman hayatın bir yerde olması umudunu kaybetmemişler. 2011 senesindeyiz elimizde açık görsel kanıtlar var ama yine de bunu bitkiye yorumlamışız 🙂 bu kadar yaşam merakı olan bir gezegen de,kendi gezegenemizi görmezden gelmemiz hayret verici.


ESA'nın Mars Express uzay aracı Mars'ın güney yarıküresinde uzun bir kraterine ait yeni görüntüler yolladı. Dar bir açıyla çarpışma olduğu sanılan krater, Huygens Havzası'nın güneyinde bulunuyor. 450 km'lik çapta olan Büyük Huygens Havzası kraterle dolu dağlık bir bölgedir. Bu alanda bulunan kraterler arasında uzun kraterler daha fazla dikkat çekmektedir. Bu kraterlerden biri de 21 derece Güney-55 derece Doğu'da, 133x53 km'lik bir alanı kaplıyor. 4Ağusts 2010'da alınan görüntüde 15 m'ye kadar olan küçük nesnelerde ortaya çıkarılmış. Bu isimsiz uzun krater Huygens Havza'sının hemen güneyinde yer alıyor. 78 km uzunluğundaki kraterin bir ucu 25 km diğer ucu 10 km genişliğinde olup 2 km derinliğe sahiptir. Çarpma kraterleri genellikle yuvarlaktır, çünkü çarpmanın etkisiyle düşen cisim toprağı aşağı iter. Peki bu krater neden uzun? İpucu kraterin oluşumunda çevreye yayılan örtüden geliyor. Bu fışkıran örtü kelebeğin şeklini andıran iki ayrı kulak memesi görünümündedir. Bu ise iki çarpmanın olduğunu ya da bir cismin çarpmadan hemen önce ikiye bölünmüş olabileceğini gösteriyor. Kraterde iki çarpışmadan daha fazlasının yaşandığını gösteren üç derin alan bulunuyor. Ayrıca ikinci bir uzun krater kuzey-kuzeybatıda bulunuyor. Daha geniş alan görüntüsünde görülebilen yapılar bir dizi çarpışmanın sonucunda oluştuğu kuramını güçlendiriyor. 1980'lerin başlarında bilim insanları uzun darbe kraterlerinin yörüngesi zamanla bozulan yörüngede dolanan kalıntı zincirleri ile oluşmuş olabileceğini öne sürdüler. Kalıntı nesneleri aşağı doğru sarmal bir yörünge izleyerek gezegen yüzeyine dar bir açıyla çarparak böylesi uzun kraterleri oluşturdu. Bu özel fışkırma örtüsü daha sonra kendisine çarpan birçok küçük krateri de barındırıyor. Ayrıca örtü üzerinde çarpmanın etkisiyle ortaya çıkan birkaç küçük kanalın burada su akışının gerçekleştiğini gösteriyor. Kraterin doğusundaki iki çukur ise derin kraterlerdir. Bunlar fışkıran toprak örtüsünün oluşumundan daha sonra ortaya çıkmıştır. 4 ve 5 km'lik büyüklüklerine karşılık bunlarda suyun izine rastlanmıyor. Kuzeyde uzun kraterden akışın ona doğru olduğu için kendisinden daha yaşlı büyük krater bulunuyor. Bu son uzun krater değil. Mars'ın Phobos uydusu milyonlarca yıl içinde gezegene yaklaşacak ve yeni kalıntı zincirleri oluşturarak gezegene düşecek. 1 Yorum Haberde sözü geçen kratere bakılırsa Mars gibi görece küçük bir gezegen için bu çarpışma oldukça yıkıcı olmuştur.Mars'da çok sayıda kraterin bulunduğu bilindiğine göre tüm bu çarpışmaların etkisiyle gezegen uzun ve karmaşık bir iklim döngüsüne girmiş olabilir.Ayrıca gezegenin ve güneş sisteminin en büyük volkanı Olympus'u da unutmamak gerek.Bu volkanın aktif olması durumunda,bundan tüm gezegenin etkilenmemesi mümkün değil. Aslında,Mars ile ilgili yapılan tüm araştırmalar çok önemli.Bunun en önemli sebebi insanoğlunun bir gün oraya gidecek olmasıdır ve bu çok yakın bir zamanda gerçekleşecektir.Fakat Mars'a gitme sebebimiz sadece araştırmaları geliştirme değil,orada kalıcı bir üs kurup kaynakları tükenen dünyamıza bir alternatif oluşturmaktır.Bu da önümüzdeki belki birkaç bin yıl için neslimizi devam ettirebilmemizi sağlayacaktır.


NASA, Mars robotu Merak'ın Mars yüzeyindeki üçüncü yılını farklı bir şekilde kutlama kararı aldı. NASA tarayıcı üzerinden çalıştırılan bir programla Mars çalışmaları için destek istemeye karar verdi. Mars Trek adlı internet sayfasına yüzey ve yörünge araç verilerinden üretilen Mars haritası yüklendi. Son 50 yıla ait olan verilerde Kızıl Gezegen'in yüksek kalitedeki görüntülerine ulaşabilir, istediğiniz bir bölgenin üç-boyutlu (3D) dosyasını oluşturabilirsiniz. Sayfada Merak verileri de yer alıyor. Ancak Merak verileri için ayrı bir sayfa oluşturuldu: Experience Curiosity. Böylece bir tonluk Mars robotunun deneyimlerine ve 3D görüntülere ulaşabilirsiniz. Mars Trek programı NASA ekiplerince planlanan Mars 2020 aracının ve 2030 yılında gerçekleştirilmesi planlanan insanlı keşif görevinin iniş yerini belirlemek için uzun zamandır kullanılıyordu. NASA'nın Gezegen Bilimleri Bölümü yöneticisi Jim Green: Bu programla eğlenceye katılabilirsiniz. Robotlarımız Mars'ta büyük görevleri yerine getirdi ve Güneş Sistemi'nin öncüleri oldular diyor. Mars Trek programında yüzey özelliklerinin ölçülmesi için Mars yörüngesinde dolanan araçların ürettiği verilerle donatılmış etkileşimli haritalar da yer alıyor. Experience Curiosity ile standart klavye kontrolleri ile kullanıcılar yüzey özelliklerinin fiziksel baskısını ya da 3D modelini üretebilir. Mars Trek ve uydumuz Ay verilerinin açıldığı Lunar Mapping and Modeling Project ile isteyen herkesin bilimsel çalışma yapması ve bilim insanlarına yardımcı olması amaçlanıyor. Experience Curiosity yardımıyla Merak üzerindeki ve yörünge araçlarındaki aletlerin gözüyle Mars yüzeyinin farklı özelliklerini görebilirsiniz. NASA JPL'den program geliştirme ekibi üyesi Kevin Hussey: Tarayıcı üzerinden çalıştırılan programa internet erişimi olan herkes ulaşabilir ve Mars yüzeyinde gezebilir diyor. Mars robotu Merak, 6 Ağustos 2012'de Gale Krateri yakınına indirilmişti. Olası organik molekül araması için düşünülen en uygun bölgeye inen araç, Gale Krateri'nin milyonlarca yıl önce mikrobik yaşama uygun tatlı suya sahip olduğunu belirlemişti. JPL'den proje yöneticisi Jim Erickson: Üç yaşına giren Merak'ın büyüleyici ve heyecan verici bir yaşamı oldu. Program herkesin bu heyecana ortak olma fırsatı sağlıyor diyor. Geçmişteki Mars görevleri genellikle Ağustos ayı içerisinde gerçekleşti. Örneğin Viking 2 aracı 7 Ağustos 1976'da günü Mars yörüngesine girdi ve sonraki günlerde yüzeye iniş yaptı. MRO 12 Ağustos 2005'de fırlatıldı ve hala Mars yörüngesinde görevini sürdürmektedir. Geçtiğimiz 4 Ağustos tarihi ise Mars kuzey kutup bölgesine indirilen Anka Kuşu 'in sekizinci yıldönümüydü*. Tüm bu yörünge araçları ve yüzey robotları gelecekte bir gün Mars yüzeyine inecek astronotların nelerle karşılaşacaklarını bilmeleri ve ön keşiflerin yapılması içindir. *Anka Kuşu'nun görevi ve bulgularıyla ilgili ayrıntılı bilgiye Mars sayfasında ulaşabilirsiniz.


Bilim insanları Mars'ın iklim değişimine bağlı olarak değişen, kuzey kutbundaki buzulların 40 yıldır sakladığı sırrı çözmek için yeni kanıt arayışına girdi. Bunun için gezegenin çevresinde dolanan Mars Yörünge Keşif Aracı'nın verileri toplanarak büyük buzullar incelenmeye başlandı. Kuzey kutbundaki buz katmanının 3 km derine kadar indiği alınan radar görüntüleriyle saptandı. Buzun zaman içinde gelişen yapısıyla oluşan katmanlar tıpkı bir soğanın soyulması gibi üstten alta doğru bilgisayar aracılığı ile katman katman incelendi. Kuzey buzulunun öne çıkan kanyonlarından olan Chasma Boreale, görkemli, derin ve geniş bir yapıdadır. Bazı araştırmacılar Chasma Boreale'nin volkanik sıcaklığın etkisiyle altının eriyip sele neden olduğunu düşünüyor. Diğer araştırmacılar ise bölgede kuvvetli kutup rüzgarlarının etkisiyle buzdan bir kanyonun oyularak oluştuğunu düşünüyor. Diğer anlaşılmaz özellik ise merkezden dışarı doğru sarmal şekilde görülen oluk oluşumlarıdır. Oluşumların 1972 yılında keşfedildiğinden bu yana bilim insanları çeşitli hipotezler ortaya attılar. Bunlardan biri gezegenin dönüşünün kutuplara doğru yavaşlaması nedeni ile buradaki buzların uzaktaki sıvı buz karşımından etkilenerek çatlamasına bağlıdır düşüncesiydi. Başka bir model ise daha çok matematiksel bir hipotez. Buna göre de güneş enerjisi nedeniyle ısınan ve iletilen enerji nedeniyle çeşitli olukların oluştuğu söyleniyor. Bu oluşumlar öncelikle iki sarmal olukları ve rüzgarın şekil vermesiyle Chasma Boreale'i oluşturdu. Buz yapısı milyonlarca yıl içinde büyümeye devam etti. Rüzgarın etkisiyle değişen buz katmanının büyümesine bağlı topografyası da değişim gösterdi. Topografya bir yüzeyin üç boyutlu görünümüdür ve burada vadiler, eğimler, ovalar gösterilir. Araştırmaya önce bir pasta katmanları gibi buzlu katmanın düz olduğu varsayılarak başlandı. İklimsel değişimlerin etkisiyle bu katmanların hangi kısımlarının ve nasıl etkilenebileceği sınandı. Çok karmaşık olan bu çalışma ile katmanların yıllar içinde değişen özelliklerini ortaya koymaktadır. Araştırmacılardan Jack Holt, Kimse bu yapıların bu kadar karmaşık olabileceğini düşünmemişti. Buz tabakaları erozyon ve rüzgara bağlı olan değişimin tarihlerini saklamaktadır. Bu tabakalardan gezegendeki iklim değişimini net bir şekilde anlayabiliriz. Aslına bakarsanız bu sonuçlar Viking'in yolladığı görüntülerde de ortaya çıkmıştı. Ancak gelen görüntülerin çok iyi olmaması bazı bilim insanlarınca bu hipotezin göz ardı edilmesine neden olmuştu. Şimdi ise yeni teknolojik araçların aldığı görüntüler ve radar verileri o zaman ki Viking hipotezini doğrular nitelikte. Şekiller neden sarmal? Buna yanıt olarak kutuplardan aşağı doğru yönelen soğuk ve yoğun hava akımlarının neden olduğu verilebilir. Diğer bir yanıt ise gezegenin uzaydaki devinimidir. Aynı tür devinim Dünya içinde geçerli olduğundan bu etki kasırgalara neden olduğu bilinmektedir. Dünya üzerinde bu konuda daha fazla deney yapma imkanı bulunuyor. Antartika ve Greenland'da kullanılan hava gözlem araçları , Mars'taki gözlem araçlarından daha önce kullanılmıştı. Aynı aletler Mars çevresinde dolanan ve 2005 yılında fırlatılmış olan Mars Keşif Aracı'nda da bulunuyor. SHARAD aleti ekip başkanı Roberto Seu, 40 yıl boyunca bu yüzeyin altında ne olduğunu öğrenemedik. Bana öyle geliyor ki bu aletle artık mutlu sona yaklaştık diyor. SHARAD, NASA'ya İtalyan Uzay Ajansı tarafından geliştirilerek verildi. Şu anda aletten alınan verilerden İtalya'da oluşturulan bir ekip de yararlanıyor. Kaynak: NASA/MRO


Leicester Üniversitesi'ndeki uzay fizikçileri Mars'ın Güneş'in etkisi nedeniyle atmosferinden sürekli madde kaybettiğini ve bunun öncekilere göre arttığını buldular. Yeni çalışmada bu kayba neden olarak güneş rüzgarı gösteriliyor. Araştırmacılar uydu gözlemleri doğrultusunda aldıkları güneş rüzgarıyla taşınan ağır parçacık verilerini analiz ederek Mars atmosferindeki arkı izlediler. Buna göre Mars'ın atmosferinden uzakta ve belirli bir hızla değil aksine atmosferden uzaya madde kaçışı olduğunu gördüler. Araştırmacılar güneş rüzgarının etkileşim bölgelerinde gerçekleşen patlamalar nedeniyle atmosferde kaybın gerçekleştiğini belirtiyor. CIR nedeniyle Mars atmosferindeki parçacıklar çok uzaklara gidebiliyor. Araştırmacılar en son normal değerin 2.5 katı kadar uzaya parçacık salındığını gördüler. Bu incelemeler Mars'ın atmosferinin evrimini anlama yolunda önemlidir. Leicester Üniversitesi Fizik ve Astronomi Merkezi'nden Prof. Mark Lester, Mars'ın Dünya gibi kendini koruyabilen bir manyetik alana sahip değil. Bir diğer sebep de güneş çevrimleridir. Çevrimin en büyük değere ulaştığı zamanlarda bu kayıplarda en yüksek değerine ulaşacaktır diyor. Kaynak: Science Daily


Mars uzun zaman önce şimdiki gibi kuru ve soğuk değildi. Yeni bir çalışmada ele alınan bir Mars kraterinin yaşamı destekleyen suyla dolu olduğuna ilişkin kanıtlar elde edildi. Colorado Boulder Üniversitesi'ndeki araştırmacılar Mars robotu Fırsat'ın gözlem alanı yakınındaki Meridiani bölgesinde 18 kilometre-karelik alanı kaplayan bir gölün klorür tuz içerdiğini saptadı. Dünya üzerinde de çeşitli kurumuş göl yataklarında tuz bulunması akla bu kraterin bir zamanlar suyla dolu olduğu olasılığını getirdi. Kraterin tabanı ve onu çevreleyen alanın mineralojik yapısı 3,6 milyar yıldan daha yaşlı bir krateri gösteriyor. Bilindiği üzere Güneş Sistemi 4,6 milyar yıl önce oluşmuştur. Çalışma ekibinden Prof. Brian Hynek: Bu uzun ömürlü bir göldü. Biz gölün yaş aralığını belirledik. Bu gölün Mars'ta kuruyan son büyük göllerden biri olduğunu söyleyebiliriz diyor. Tuzun dağılımı ve kalınlığına bakarak gölün Dünya'daki okyanuslarla benzer oranda yani yüzde 8 tuz barındırdığı ve bu nedenle mikrobik yaşama uygun bir özelliğe sahip olduğu belirlendi. Göldeki tuzun varlığı sanki yaşanabilir bir ortam sunduğu anlamına geliyor diyor Hynek. Ancak yaşamı etkileyen faktörlerden olan asitlik düzeyiyle ilgili bir çalışma yapılmadığını da ekliyor.


NASA'nın Mars Yörünge Keşif Aracı'na bağlı olan HiRISE kamerası ile alınmış 600 ayrıntılı görüntü ile yandaki Mars yüzeyi görüntüsü elde edildi. Görüntüde Mars yüzeyindeki sırtlar, sarp kayalıklar, kıvrımlı su yolları görülüyor. Görüntü, Mars'ın kuzey yarım küresinin orta enlemlerindeki bir kraterin batıya bakan yamacına ait. Yüksek Çözünürlüklü Bilimsel görüntü Tarama kamerası 'nın 13 Nisan tarihinde aldığı bu görüntü kameranın 600.görüntüsü olarak kayıt altına alındı. Birçok orta enlem bölgelerinde olduğu gibi bu bölgede de çeşitli kanallar, su yolları ve dik uçurumlar bulunuyor. Bu su yollarının kaynakları çok defa tartışma konusu olmuştur: Bu kaynaklar su, sıvı karbondioksit veya tanecikli yapıdaki maddelerin hareketiyle oluşmuş olabilir. Bu su yollarının yönü çoğunlukla kraterlerden dışarı doğrudur ve bu da uzun vadede iklim değişikliklerinin ve güneş ışığıyla ısıtılma gibi etkenlerle krater duvarlarını biçimlendirmiş olabilir. Krater çevresindeki zengin buz örtü su yolu hipotezine kanıt sağlar. Kraterin merkezindeki buzun süblimleşmesiyle kraterin kenarları içeri doğru yıkılmış olabilir. Buz varlığına diğer bir işaret de krater zeminindeki paralel çizgilerdir. Paralel çizgisel çatlaklar buz zengini maddenin ısı alması nedeniyle oluşup krater duvarı üzerinde gözlenmektedir. Rüzgarın etkisiyle kraterlerin sırtlarında biriken malzemelerde yüksek uçurumlar oluşturmuştur. Görüntü yaklaşık 1.2 km'lik uzunluktaki yüzeydeki maddeyi ve yüzey dokusunun ayırt edilebilmesi için renklendirilmiştir. Kaynak: NASA/JPL


ESA-Roscosmos ExoMars Yörünge Gaz İzleyicisi Mars'ın Valles Marineris kanyon sisteminin kalbinde önemli miktarda su tespit etti. Mars yüzeyinin altına gizlenmiş olan su, Mars toprağının en üst kısmındaki hidrojenin haritalanması ile bulundu. Mars'ta suyun var olduğu bilinse de, çoğunlukla gezegenin soğuk kutup bölgelerinde buz olarak bulunur. Su buzu ekvator yakınındaki yüzeyde açıkta bulunmaz, çünkü buradaki sıcaklık su buzunun sabit kalabilmesi için yeterince soğuk değildir. ESA'nın Mars Express'i de olmak üzere misyonlar Mars'ın daha düşük enlemlerinde -topraktaki toz tanelerini buzla kaplayan veya minerallerde hapsedilmiş olan- yüzeye yakın yerlerde küçük miktarlarda su buldu. Bununla birlikte, bu tür çalışmalar gezegenin yalnızca yüzeyini araştırdı ki daha derin alanlarda su depoları olabilir. Moskova, Rusya Bilimler Akademisi Uzay Araştırma Enstitüsünden Igor Mitrofanov: Elimizdeki aletlerle bu tozlu tabakanın bir metre altına bakabiliyoruz. Mars yüzeyinin altında neler olup bittiğini görebilir ve daha da önemlisi bilinmeyen su zengini 'vahaları' keşfedebiliriz diyor. Valles Marineris kanyon sisteminde alışılmadık derecede büyük miktarda hidrojen bulunan bir alan olduğunu belirledik. Hidrojenin su moleküllerine bağlı olduğunu düşünürsek bölgenin yüzeye yakın kısmının %40'ını suyun oluşturduğunu söyleyebiliriz. Su zengini bölge yaklaşık Hollanda büyüklüğünde ve Mars'taki su avımızda umut verici olduğu düşünülen kanyon sisteminin bir parçası Candor Chaos'un derin vadileriyle örtüşüyor. Nötronları İzlemek Igor ve meslektaşları ışıktan daha çok nötronları tespit ederek Mars'ın toprağındaki hidrojen içeriğini Mayıs 2018 ile Şubat 2021 arasında alınan verileri analiz ederek haritaladılar. Rus Bilimler Akademisi Uzay Araştırma Enstitüsünden Alexey Malakhov :Nötronlar 'galaktik kozmik ışınlar' olarak bilinen yüksek enerjili parçacıkların Mars yüzeyine çarpmasıyla üretilir. Daha kuru topraklar ıslak olanlara göre daha fazla nötron yayar. Bu nedenle yayılan nötronlara bakarak toprakta ne kadar su olduğunu belirleyebiliriz diyor. Valles Marineris'in merkezinin bir kısmının beklediğimizden daha fazla suyla dolu olduğunu gördük. Bu, düşük sabit sıcaklıklar nedeniyle su buzunun kuru toprak altında kalıcı olarak kaldığı Dünya'nın donmuş toprak bölgelerine çok benziyor. Buradaki su, buz veya topraktaki diğer minerallere kimyasal olarak bağlanmış şeklinde olabilir. Bununla birlikte diğer gözlemler Mars'ın bir bölümünde görülen minerallerin yeni gözlemlerin gösterdiğinden daha az, yüzde birkaç oranda su içerdiğini söylüyordu. Bu da suyun daha çok buz şeklinde olma olasılığının daha yüksek olması demek diyor Alexey. Ekvator yakınındaki sıcaklık ve basınç koşulları nedeniyle Mars'ın bu bölgesinde su buzu genelde buharlaşır. Aynı durum kimyasal olarak bağlı su için de geçerlidir: minerallerin su kaybetmesini önlemek için doğru sıcaklık, basınç ve hidrasyon kombinasyonu olmalıdır. Bu, Valles Marineris'te suyu korumak için bazı özel ve henüz net olmayan koşulların mevcut olması gerektiğini ve bir şekilde yenilendiğini gösterir. Ne tür suyla karşı karşıya olduğumuzun anlaşılması için daha fazla gözlem yapılması gerekmektedir. Gelecekteki keşifler Gelecek Mars görevlerinin çoğu daha düşük enlemlere ineceğinden buralarda su depoları keşfedilebilir. Mars Express, Mars'ın güney kutbu altında derin sıvı su depolarının yanı sıra, Mars'ın orta enlemlerinde yeraltında suyun olduğuna dair ipuçları bulmuş olsa da, bunlar yerin birkaç kilometre altına uzanıyor ve bu da onların yüzeye çıkarılmasını zorlaştırıyor. Veriler ayrıca Valles Marineris bölgesine yapılacak insanlı keşif misyonları için daha cazip merkezler haline geliyor. Güneş Sistemindeki en büyük kanyon olan Valles Marineris, Dünya'daki Büyük Kanyona göre on kat daha geniş ve beş kat daha derin olup tartışmasız Mars'ın en dramatik manzarasıdır. 1 Yorum İnanılmaz bir olay bence bu insanlığı geliştirebilir hemde çok


ESA'nın Mars Express uzay aracı Mars'ın Argyre Havzasını 6 Haziran'da görüntülemişti. Şimdi de aynı havzadaki Hooke Krateri'nin 380 km kuzeydoğusundaki Nereidum Montes'i gözledi. Engebeli yapısıyla dikkat çeken Nereidum Montes, Mars'ın en büyük krater alanlarından biridir. Yaklaşık 1150 km'lik bir alanı kaplayan Nereidum Montes adını, Yunan gökbilimci Eugene Michel Antoniadi'den alır. Antoniadi, gözlemlerine dayanarak Mars üzerinde kanallar olduğunu bildirmiş, bu gözlemleri inceleyen Perccival Lowell ise bunların sadece optik yanılsamadan kaynaklı hatalı gözlemler olduğunu belirtmişti. Mars Express görüntüsüne göre bölge birden fazla akarsu, buzul ya da rüzgar kaynaklı şeritlerle doludur. Sıvı suyun olduğu düşünülen derin kısımlar zamanla daha geniş alanları kapladı. Dünya'da genelde bu tür yapılar yağış sonrasında yüzeyden akma ya da kar-buzun erimesi sonucunda oluşur. Benzer süreçlerin Mars yüzeyinde gerçekleştiğini düşünen bilimcilere göre Mars'ta geçmişte su kesinlikle vardı. İlk görüntünün alt kısmında krater yığınları arasında suyun bıraktığı koylar ve dalgalar görülüyor. Kraterlerin çap ve derinlikleri arasındaki oranlara bakılınca, bunların diplerindeki yüzeyin altında eski su-buzu formları olabileceği düşünülüyor. Bilimciler kraterlerdeki su-buz derinliğinin yüzlerce metre olduğunu tahmin ediyor. Topografik görüntüde özellikle sol üstte büyük kısmı görülen kraterin dibindeki su-buzunun diğer kraterlere göre daha derinlere indiği görülüyor. Doğu tarafta ise neredeyse pürüzsüz yani çeşitli çarpışmalara uğramamış, buzul alan özelliğini gösteren genç bölge göze çarpıyor. Yer altı suyuna ilişkin diğer gösterge de topografik görüntüde mavi krateri çevreleyen sıvı çıkışlarıyla oluşmuş örtüdür. Bir kuyrukluyıldız ya da göktaşının su ya da buzlu yüzeye çarptığında bu tür örtüler ortaya çıkar. Son olarak da görüntülerde genellikle rüzgarın etkilerinden korunan höyük ve kanyonların içinde geniş dalgalalı kumul alanların oluşumu görülüyor. Nereidum Montes gibi bölgeler üzerinde yapılan ayrıntılı çalışmalar, gelecekte robot ve insan ziyaretleri için alt yapı oluşturur. Böylece heyecan verici Mars bölgelerinin nereleri olduğu anlaşılır.


İtalyan Uzay Ajansının desteklediği bir araştırma ile 2018'in ortalarında Mars'ın güney kutbu altında derin bir su gölünün olduğu keşfedilmişti. Şimdi ise derin yeraltı suyunun Mars'ta hala aktif olabileceğini ve üstelik ekvatoral bölgelerde yüzey akışları oluşturabileceği gösterildi. Southern California Üniversitesindeki araştırmacılar Mars'ın sadece güney kutbu bölgesinde değil çok daha geniş coğrafyada yeraltı suyunun olduğunu düşünüyor. 750m kadar derinliğe sahip bu suyun yüzeyde özellikle analiz edilen belirli kraterlerin çatlaklarından yüzeye çıktığını belirlediler. Araştırmacılara göre bu durum yeraltı suyuna etki eden yüksek basınçla oluşuyor. Basıncın etkisiyle su yüzeye tırmanıp bulduğu çatlaklardan dışarı sızıyor. Dünya'da özellikle çöllerdeki araştırmalar bu sonuca işaret ediyor. Kuzey Afrika'daki Sahra ve Arap Yarımadasındaki çöllerde benzer mekanizmalar görülmektedir. Suyun yüzeye çıktığı yerlerde yaşanabilirlik araştırmaları yapılabilir. Bu noktaların izlenmesi için yeni uydu teknolojilerine ihtiyaç duyulmaktadır. 750m derinlikte yeraltı suyunun olduğu bilgisi Mars'ta çok daha derinlerde suyun araştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. 1 Yorum mars'a insanlı uzay yolculuğunun yapılması orada bir koloni kurulması araştırmaların insan eliyle ve labaratuarlarda yapılması gereklidir.özelliklede güney kutbuna indirilecek bir gemi.hayal değil belki 5 veya 10 yılda yapılabilir.yeni bir yaşam orada başlıyabilir.belki biz görürüz belki görmeyiz ama ay'a nasıl gidildiyse orayada belkide dahada ileriye TİTAN'a mesela.selamlar.


ESA'nın Mars Express uzay aracının verileriyle elde edilen ilgi çekici bu film, Mars'ın en büyük kanyonu olan Vallis Marineris'de sizi bir gezintiye çıkarıyor. 4.000 km uzunluğunda, 200 km genişliğinde ve 10 km derinliğindeki Valles Marineris sadece Mars'ın değil Güneş Sistemi'nin de en büyük kanyonudur. Film Valles Marineris'in kuzeyindeki kapalı ve 8 km derinliğindeki Hebes Chasma adlı bir çukura odaklanmıştır. Ovaları birbirinden ayıran oluklar, çarpma krateri kenarındaki derin uçurumlar, heyelan izleri vadi boyunca göze çarpıyor. Mars Express vadinin bazı bölgelerinde önemli miktarda su akmış olabileceğini mineralleri tespit ederek gösterdi. Hebes Chasma oluşumu muhtemelen volkanik bölge Tharsis ile gezegenin en büyük dağı Olympus Mons ile ilgilidir. Yoğun volkanik hareketin görüldüğü dönemlerde tüm bölgedeki yüzey kabuğu büyük bir stres altında yukarı doğru hareketlenme eğilimindeydi. Gerginliğe dayanamayan kabuk Valles Marineris ve çevresindeki çukurları da içine alarak çökmüştür.


Şekildeki çarpma kraterleri oluşum sırasında büyük bir olasılıkla yüzeye buz parçacıkları saçmıştır. 'İkiz' kraterler Mars'ın Thaumasia Planum bölgesindeki Güneş Sistemi'nin en büyük kanyonu olan Valles Marineris'in güneyinde yer almaktadır. Kraterler aynı zamanda yüzey altındaki su hakkında da bilgi vermektedir. Görüntüde aslında kuzeydeki büyük krater 2012 yılında Arima Krateri olarak adlandırılmıştır. Güneydeki kratere ise henüz bir adlandırma yapılmamıştır. Her iki krater 50 km genişliğinde olup karmaşık iç özelliklere sahiptir. Güneydeki kraterin ayrıntılı bir görüntüsü verilmiştir. Düz yüzeyde gerçekleşen çarpma sonucunda oluşan kraterde birden fazla çökme oluşmuştur. Bu Arima kraterinde daha net bir şekilde görülmektedir. Mars'ta yaygın birşekilde gözlenen bu tip kraterlere Güneş Sistemi'nde dev gezegenlerin buz uydularında da rastlanır. Bunlar nasıl oluşmuş olabilir? Bir asteroit bir kayalık gezegenin yüzeyine çarptığında, çarptığı bölgedeki toprağı sıkıştırır. Çarpmanın etkisiyle sıkışan yüzeyde şiddetli bir patlama görülür. Çarpmanın etkisi düşük ise ortaya çıkan krater çanak şeklindedir. Daha şiddetli olaylar ise büyük krateri oluşturup bunun etrafını saran yüksek duvarlarla, merkezi tepeler veya derin çukurlarla daha karmaşık şekle bürünür. Çarpmanın etkisiyle yüzeydeki kayanın ve krater altındaki buzun erimesi sonucunda çatlaklar boyunca akması merkezi çukuru oluşturduğu düşünülüyor. Bir başka kurama göreyse çok hızlı gerçekleşen darbenin etkisiyle oluşan basınç yeraltındaki buzun yüzeye fırlamasına neden olmuştur. Sonuçta yüzey toprağı bir enkaz ile çevrili derin bir çukura dönüşür. Çukuru oluşturan darbe enerjisi ana kraterin merkezindedir. Görüntüdeki büyük kraterler benzer çaplı olmalarına karşılık topografik haritada görüldüğü gibi merkezi çukurların boyutu ve derinlikleri oldukça farklıdır. Arima krateri güneydeki diğer kraterle karşılaştırıldığında belki de daha fazla yer altı buzunu açığa çıkarmış daha şiddetli bir darbenin etkisiyle oluşmuştur. Birçok komşu küçük çarpma kraterleri de yüzeyin altında saklanan ve darbe etkisiyle açığa çıkabilen su-buzunun varlığını gösterir. Eriyen buzdan oluşan su yüzey boyunca akarak krater kenarlarının taç yaprağı şeklini almasını sağlar. Çarpma kraterleri gezegen yüzeyinin geçmişiyle ilgili bilgiler barındırır. Thaumasia Planum bölgesindeki küçük ve büyük çukurlar yeraltında bol miktarda su veya buzun varlığını gösteren kanıtlara sahiptir.


NASA'nın Mars Keşif Yörünge Aracı Mars atmosferinin sıcaklığının günde iki kez artıp azaldığını belirledi. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan Armin Kleinboehl: Gün ortasında ve geceyarısından sonra sıcaklığın maksimuma ulaştığını gördük diyor. Mars İklim Takibi aletiyle tespit edilen sıcaklık değişimlerinin 14 0C derece dolayında olduğu belirlendi. Süreç, gece ve gündüzleri alınan bir dizi ölçümle izlendi. Gözlemlere göre değişim deseni küresel olarak yıl boyunca etkili. Çalışma Geophysical Research Letters'da yayınlandı. Her gün değişen sıcaklık, basınç nedeniyle görülen küresel salınımlara 'atmosferik gelgit' adı veriliyor. Bu, okyanuslarda görülen gel-git olayının tersine atmosferdeki sıcaklığın değişimiyle ilgilidir. Dünya'da da atmosferik gel-gitler görülür ancak bu sıcaklık farkı çok azdır. Dünya atmosferinin sadece yüzde biri kadar atmosfere sahip olan Mars'taki ısı değişimleri ise kısa sürelidir. Mars'ın atmosferinde su-buz bulutları bulunur. Mars ekvator bölgesinde yüzeyin yaklaşık 10 ile 30 km üzerindeki bu bulutlar kızılötesi ışığı emer. Bu bulutlar ince ve şeffaftır. Buna karşılık bulutların varlığı atmosferin ısınması için yeterlidir. Yüksek sıcaklık dalgalanmalarının tropik bölgelerde görülmesi beklenen bir şey olmadığı halde, bulutların ışınım etkileri hesaba katılarak Mars iklim modellerine bir yenisi eklenmiştir. Mars'ı biraz suyu olan kuru ve soğuk bir dünya olarak düşünüyorum. Atmosferinde su buharı olsa da bu, Dünya atmosferindeki su buharıyla karşılaştırılamayacak kadar az. Su-buz bulutlarının soğuk bölgelerde oluştuğu bilinmektedir, buradaki dönüşüm Mars sıcaklığındaki dalgalanmanın anlaşılmasında önemlidir. Dünya'daki bulutların iklim değişimleri üzerindeki etkilerini anlamak için buradaki değişimleri dikkate alarak karşılaştırma yapabiliriz diyor Kleinboehl.


Mars'ta yıl boyunca etkili toz fırtınalarının etkilediği alanlar göz önünde tutularak atmosfer sıcaklıkları ile mevsimsel sınırlar tespit edildi. Son altı yıla ait Mars araçlarının verileri güney yarımkürede bahar ve yaz mevsimlerindeki sıcaklıkların her yıl için benzerlik gösterdiğini ve sırayla üç büyük toz fırtınalarının oluştuğu modeli gösterdi. Bir Mars yılı yaklaşık iki Dünya yılıdır. NASA'nın Jet İticileri Laboratuvarı'ndan David Kass: Sıcaklık dağılımı ile toz fırtınalarının yapısına baktığımızda büyük toz fırtınalarının bazılarında düzenlilik göze çarpıyor diyor. Bölgesel toz fırtınalarındaki desenlerin tanımlanması onları kontrol eden atmosferik özellikleri anlamaya dönük bir adımdır. Hala öğreneceğimiz çok şey var, attığımız bu ilk adım oldukça önemli. Toz esintilerinin, atmosferdeki sıcaklık ve Mars rüzgarlarıyla ilişkisi var: Havalanan toz güneş ışığını emer ve bu nedenle toz daha çok ısınır. Bazı durumlarda tozlu hava ile berrak hava arasında 35 Santigrad derece sıcaklık farkı olabilir. Tozun ısıtarak yükselttiği hava, daha soğuk yere ulaştığında aşağı inebilir ki, bu da küresel rüzgar dağılımını etkiler. Sıcaklık farklılıklarının toz fırtınalarını doğrudan ya da dolaylı etkilediği belirlenmiş oldu. Büyük ölçekte iklim tahminlerini geliştirmek, Kızıl Gezegen'de ilerleyen yıllarda görev yapacak araç ve insanların güvenliği için önemli olacaktır. Ayrıca mevsim desenleri ile toz fırtınalarını kategorilere ayırmak, mevsimsel ve yerel olaylar arasındaki küresel hava değişkenliğini anlamaya yardım eder. NASA 1997'den bu yana Mars yörünge araçlarıyla gezegeni izliyor. 2006'da Mars Yörünge Kaşifi üzerindeki Mars İklim Sondası, 1997 ile 2006 yılları arasında görevde kalmış Mars Küresel Tahmin Aracı üzerindeki Termal Emisyon Tayfölçeri Mars ile ilgili veriler topladı. Kass ve ekibinin incelediği sıcaklık verileri Mars yüzeyinin yaklaşık 25 kilometre üzerine ait. Bu da yerel fırtınalardan daha çok bölgesel fırtınaların çalışılmasına olanak sağlar. Çoğu toz fırtınaları yaklaşık 1200 kilometrelik alanda ya da birkaç gün boyunca küçük alanlarda etkili olabilmektedir. Bazı fırtınalar bölgesel olarak başlayıp gezegenin üçte birini etkileyerek üç hafta sürebilir. Güney yarıkürede başlayıp tüm gezegeni kaplayabilir. Buna karşılık büyük bölgesel toz fırtınaları henüz belirsizdir ve bunların küresel fırtınaya dönüşümüyle ilgili veriler çalışmaya eklenmemiştir. Üç büyük bölgesel fırtınayı taklit eden A,B ve C türleri son altı yıllık Mars gözlemlerine göre her yıl aksamadan sırayla ortaya çıkıyor. Kuzey Amerika'da ortaya çıkan büyük fırtınalar genellikle Dünya'nın kuzey kutbuna yakın soğuk mevsimler ile sonbahar aralığında gerçekleşir. Benzer durum Mars'ta küçük fırtınaların birleşmesiyle oluşan toz fırtınaları için de geçerlidir. Kuzey kutbu kaynaklı fırtına, güney yarımküredeki bahar mevsimine hareket ettiğinde, havadaki toz güneş ışığı etkisiyle ısınır. Bu sayede ısınan atmosfer nedeniyle rüzgar hızı artar. Bu güçlü rüzgarlar fırtınayı dikey olarak genişleterek bölgede daha fazla tozu havaya kaldırır. Kısa bir süre önce güney yarımkürede yaz başlamadan B tipi fırtına patlak verdi. Bunun kökeni güney kutbundaki karbondioksit buzları çevresi olabilir. Çoklu fırtınalarda bu sürece katılarak bölgesel etkiye neden olabilir. B fırtınası bittikten sonra C fırtınası başlar. Bu fırtınaların süresi ve gücü B ve A tipi fırtınalara göre belirgin değil değişkendir.


Mars'ın Phobos ve Deimos uyduları nasıl oluştu? Sorunun yanıtını ele alan çeşitli modeller bulunmaktadır. Bunlardan en çok kabul edileni Mars'ın bu iki biçimsiz cismi yakaladığıyla ilgili olanı. Yeni bir çalışma bu modelin yanlış olduğunu, uyduların Güneş Sistemi'nin erken dönemlerinde bir çarpışma sonucu oluştuğunu gösteriyor. Böylece tartışma yeni bir boyut kazanıyor. Phobos ve Deimos'un Mars tarafından yakalanan iki asteroit olduğu kuramı iki bağımsız ve birbirini tamamlayan çalışmayla çürütüldüğü ileri sürüldü. Uyduların yörüngeleri yakalama kuramına uymadığı görüşü yeni çalışmanın en önemli çıkış noktasını oluşturuyor. CNRS ve Aix-Marseille Üniversitesi'ndeki araştırmacıların yürüttüğü çalışma Astrophysical Journal'de yayınlanacak. Çalışmada uyduların benzer özelliklere sahip olduğu gösterildi. Diğer çalışma ise Fransız, Belçikalı ve Japon araştırmacılarca yürütüldü. Buna göre de uydular Mars ile Mars'ın üçte biri büyüklüğündeki bir cismin dev çarpışmasının ürünleri. Paris Diderot Üniversitesi, Belçika Kraliyet Gözlemevi ve Japon ELSI Enstitüsü araştırmacılarının ele aldığı çalışma, olayı sayısallaştırılmış benzetimle çarpışma ve sonrasında neler olduğunu ele alıyor. İlgili makale Nature Geoscience Dergisi'nin 4 Temmuz 2016 sayısında yayınlandı. Mars'ın uydularının kökeni henüz açıklanamamış bir sırdır. Düzensiz şekilli olmaları asteroit olduklarını ve Mars tarafından yakalandıklarını akla getirse de, hemen hemen dairesel yörüngeye sahip olmaları ve gezegenin ekvator ekseni çevresinde dolanmaları buna tezat oluşturuyor. Bu da bir çarpışma teorisini gündeme getirir. Buna göre Mars ile başka bir cisim arasındaki çarpışma bu şekilsiz iki uydunun oluşmasına yol açmış olabilir. Çarpışma sonucunda Mars'ın çevresinde oluşan enkazdan iki uydu oluşmuş olabilir. Burada da sorunlu olan kısım, Dünya'nın çevresindeki enkaz Ay gibi tek uyduyu oluşturmuşken, Mars'ta neden iki küçük uydu oluştu? Daha düşük bir olasılık gibi görünen üçüncü bir olasılık da uyduların Mars ile aynı bileşime sahip olduğunu ve çarpışma sonrasında Mars ile aynı dönemde oluştuğu yönündedir. İki bağımsız çalışma bu bulmacayı çözdüğü düşüncesinde: Mars'ın uyduları dev bir çarpışmanın ürünleridir. Belçika, Fransız ve Japon araştırmacılarının öne sürdüğü teoriye göre gezegen oluşumundan 100 ile 800 milyon yıl sonra Mars ile Mars'ın üçte biri büyüklüğündeki bir cisim çarpışarak Mars'ın ilkel gövdesinden uzaya fırlayan maddeden iki uydu oluştu. Araştırmalara göre çarpışma sonrasında Mars'ın çevresinde gaz ve toz diski oluştu. Bu diskin Mars'a yakın olan kısmı kayboldu ve geriye Phobos kaldı. İç kısımdaki parçacıklar kütle çekim etkisiyle gezegene düşmüştür. Birkaç bin yıl sonra gezegen çevresini yine gaz ve toz diski sardı. Birkaç milyon yıl içinde bu tozda gezegene düşerek geriye Phobos ve Deimos'u bıraktı. Bu teori bilgisayar benzetimleriyle çeşitli senaryolar ele alınarak modellendi. Çarpışma ve bunun sonrasındaki toz diskinin oluşumu, kaybolması ve geriye sadece iki uydunun kalışını ele alan üç ardışık senaryo uyduların evrimini ortaya koyuyor. İkinci, yani CNRS ve Aix-Marseille Üniversitesi tarafından yapılan araştırmada da yakalama teorisinin yanlış olduğu gösterildi. Buna göre Phobos ve Deimos'u oluşturan maddenin yapısı Mars'ın ilkel dönemdeki yapısıyla benzerlik gösteriyor. Bu da çarpışma teorisine destek sağlamaktadır. Tek sorun Phobos ve Deimos'un yüzeyindeki toz katmanı. Buna karşılık toz katmanının teoriyi çürütemeyeceği belirtiliyor. Uyduların oluşumundan bu yana gezegenler arası toz bombardımanı uyduların yüzeyini kaplamıştır. Bu tozun bir kısmı da Mars'ı çarpışma sonrası saran toz diskindeki parçacıklarda bulunmaktadır. Dolayısıyla yüzeydeki tozun yapısı ve uyduların yoğunluklarının düşük olması teoriyi destekleyen başlıca iki özelliktir. Muhtemelen Borealis havzası böyle bir çarpışmanın varlığını onaylayan dev bir izdir. İki çalışma aynı zamanda çarpışma sonrasında neden Mars'ta Dünya'daki gibi tek yerine iki uydunun oluştuğunu da açıklamaktadır. Buradaki temel unsurlardan biri de ilkel dönemde Mars'ın Dünya'ya göre daha yavaş dönmesiydi. Dünya o zamanlar kendi çevresinde dört saatte, yani çok hızlı dönerken Mars çok daha yavaş dönmekteydi. Yeni gözlemlerle Mars'ın uydularının yaş ve yüzey yapısı hakkında daha fazla bilgi edinilebilecek. Japonya'nın JAXA uzay ajansı bu çalışmayı yakın gelecekte onaylayabilir ya da çürütebilir. JAXA 2022'de başlatacağı Mars Moons Keşif Aracı ile 2027'de Phobos'dan örnek toplayıp Dünya'ya getirecek. Benzer bir görevi ESA ve Rus uzay ajansı 2024'de hayata geçirmeyi planlamaktadır. CNRS


Mars gezginlerinden Fırsat bu hafta Mars'a inişinin 7. yıldönümünü kutlayacak ve hemen ardından 16 gün süreyle Dünya ile olan iletişimini kesecek. Çünkü bu sırada Mars Dünya'ya göre Güneş'in arkasına dolanmış olacak. Opportunity 25 Ocak 2004'te Mars yüzeyine inmişti. Güneş'in arkasına dolanacak olan gezegenden gelecek radyo sinyalleri Güneş tarafından bozulmaya uğrayabilir. Bu da alınacak bozuk sinyalin yanlış anlaşılmasına ve verilecek bir komutun uzay aracına zarar vermesine yol açabilir. NASA böylesi bir tehlikeden uzak durmak için Fırsat ile olan iletişimi 27 Ocak ile 11 Şubat tarihleri arasında askıya alacak. Benzer durum Fırsat'ın ikizi Ruh ve gezegen yörüngesinde dolanan Mars Yörünge Keşif Aracı ile Mars Odyssey Yörünge araçları için de geçerli olacak. Fırsat bu süre boyunca en düşük hızla hareketine devam edecek. Mars-Dünya arasındaki iletişimin kesilmesi, aracın güvenliği açısından bir sakınca oluşturmuyor. Mars Yörünge Keşif Aracı bu sırada edindiği verileri veri akışının gerçekleşeceği zamana kadar saklayacak. Fırsat bu sırada yörünge aracına veri aktarmayı sürdürecek. Fırsat Santa Maria Krateri'nin güney doğusunda bulunuyor. NASA, aracın bu süre içinde elde edebileceği önemli bir veriyi de kaybetmek istemiyor. Fırsat bu süre içerisinde Luis de Torres adlı bir kayaya ulaşacak. Robotun üzerindeki Moessbauer tayfölçeri birkaç gün boyunca kayadaki mineralleri inceleyecek. Bunu da bir miktar kobalt 57 kullanarak gerçekleştirecek. Bir yıldan daha kısa yarılanma ömrü olan kobalt aracın 7 yıllık görevi süresince oldukça azaldı. Robottaki diğer çoğu kaynak bu 7 yıl süresince tükenmişti. Fırsat bu geçici dönemde hem de atmosfer ölçümlerini gerçekleştirecek. Daha sonra 22 km çapındaki Endurance Krateri'ne yol almadan önce 6 km'lik Santa Maria Kraterini incelemek için birkaç günü daha olacak. Fırsat ve Ruh robotları 2004 yılında Mars yüzeyine indirildi. Araçlar Mars yüzeyinde mikrobiyotik yaşamın başlaması için gerekli olan suyun bir zamanlar bulunduğunu keşfettiler. Ruh ile en son 22 Mart 2010'da iletişim kurulmak istendi. Ancak bir sonuç alınmadı.* Araç hala kış uykusundan uyanacağı günü bekliyor. Ek Bilgi: *Ruh pudra inceliğindeki bir kuma saplanınca sabit istasyon olarak görev yapmaya başladı. Bulunduğu bölgeye kış mevsimi geldiğinden aracın yeterli güneş ışığı alamayacağından endişelenen NASA, robotu kış uykusuna yatırdı. Konula ilgili aşağıdaki haberlere göz atabilirsiniz:


Avrupa Uzay Ajansının Mars Express uydusu Kızıl Gezegen'in kutup bölgesinde buzun altına gömülü birkaç sıvı su deposu keşfetti. Araçtaki radar aleti MARSIS 2018 yılında buzlu yüzeyin yaklaşık 1.5 kilometre altında yeraltı su deposu olduğunu ortaya çıkarmıştı. Şimdi de, yeni verilerin eklenmesiyle üç yeni depo daha keşfedildi. Bunların en büyüğü 20x30 km boyutlarında olup küçük göletlerle çevrilidir. Soğuk havalarda suyun, sıvı halde kalması için çok tuzlu olması gerektiğini düşündürmektedir. Mars bir zamanlar Dünya'nın ilk dönemlerinde olduğu gibi daha sıcak olup yüzeyden akan su nedeniyle nemliydi. Su bugün Mars yüzeyinde kalması mümkün olmasa da, yeni sonuca göre yeraltında milyonlarca ve hatta belki de milyarlarca yıllık eski göllerden oluşan bir sistemin olma olasılığı çok güçlü. Bu bölgelere ulaşılması çok zor olsa da Mars'ta yaşam kanıtı aramak için ideal yerler olacaktır. Antarktika'daki Vostok Gölü gibi Dünya'da da birçok buzul altı gölleri bulunmaktadır. Zorlu şartlarda yaşamın nasıl devam ettiğini araştıran astrobiyologlar bu gibi yapılarda sıra dışı ekosistemler olabileceğini belirtiyor. Mars'taki radar verilerini analiz etmek için kullanılan teknikler Antarktika, Kanada ve Grönland'daki buzul altı göllerde yapılan araştırmalarda kullanılanlara benzemektedir.


1971 yılında Mars yüzeyine inen Sovyetler Birliği'ne ait uzay aracının parçaları NASA'nın Mars Yörünge Keşif Aracı ile görüntülendi. MRO'nun beş yıl önce ilettiği görüntüde, Rus aracının paraşüt, ısı kalkanı ve fren roketi olmak üzere dört parçası görülüyor. Mars 3 sondası 2 Aralık 1971'de Mars'a inen ilk araç oldu ve birkaç saniye süresince dünyayla iletişim kurdu. MRO üzerindeki Yüksek Çözünürlüklü Görüntüleme Bilim Deneysel Aracı ile çekilen görüntülerin gerçek boyutları aşağıdaki adreslerde bulunuyor: http://uahirise.org/ESP_031036_1345 ve http://www.jpl.nasa.gov/ spaceimages / details.php? id = PIA16920. Eski Sovyetler Birliği 1971 yılında Mars'a, Mars 2 ve Mars 3 adlı araçları yolladı. Araçlar bir yörünge bir de yüzey modülünden oluşuyordu. Mars yüzeyinde gezegeni etkileyen toz fırtınasına karşılık her iki uzay aracı da yüzeye başarıyla indi. Mars 2 yörünge aracının iniş modülü yüzeye inmeden parçalandı. Mars 3 modülü ise Kızıl Gezegen üzerine yumuşak bir iniş gerçekleştirdi ancak bilinmeyen bir nedenle 14,5 saniye sonra iletişimi kesti. İniş yeri Ptolemaus Krateri yakının yani 45 derece güney ve 202 derece doğu enlemiydi. HiRISE Kasım 2007'de bölgenin bir görüntüsünü aldı. Aldığı görüntü 1,8 milyar piksel çözünürlükte olup yaklaşık tamamı 2500 bilgisayar ekranı kadar büyük bir ekranda ancak görüntülenebilir. Mars 3'ün donanımları ise 31 Aralık 2012'de bulundu. Petersburg'dan Rus İnternet Topluluğu başkanı Vitali Egorov tarafından http://vk.com/curiosity_live adresinde başlatılan, Merak aracı verilerinin izlendiği sitede yapılan bir çalışmayla Mars 3'ün parçaları ortaya çıkarıldı. Çalışma sırasında bölgede aracın parçaları olduğu düşünülen benzer görüntüler tek tek ele alınarak boyutlarının, şekillerinin uyumluluğu ve gezegene giriş sırasında yaşayacakları şekil değişimi gibi etkiler değerlendirildi. Mars'ın herkes tarafından keşfedilebileceğini insanlara göstermek istedik. MRO'nun elde ettiği görüntülerle birlikte aracın bulunması geçmişte neler yapabildiğimiz açısından da önemlidir diyor Egorov. Görüntülerdeki en belirgin parça paraşüte ait olandır. Yaklaşık 8 metre çapındaki paraşüt bölgedeki en parlak cisimdir. Paraşüt yüzeye tamamen yayılmış olsaydı 11-12 metrelik bir alanı kaplayacaktı. Isı kalkanı ise yüzeye kısmen gömülü durumdadır. Bu nedenle görülmesi zor olmuştur. İniş modülü ve fren roketine ait parçalar ise ard arda yüzeye çarpmış görünmektedir. Not: Geçmiş Mars görevleriyle ilgili çizelgeye ulaşmak için tıklayınız. 1 Yorum hocam bildiğim kadarıyla kızıl gezegende sürekli olmasa da çok büyük fırtınalar oluyor.o tarihten bu yana uzay araçlarının kuma gömülmesi gerekmiyor muydu?Çünkü bildiğim kadarıyla mars dünya kadar olmasa da yüzey değişikliği olan bir gezegendir


Sonunda başka bir dünyadaki yer sarsıntısını ölçmeyi başardık. Daha önce Ay üzerindeki sarsıntıları kaydetmiştik ama ilk kez başka bir gezegende de depremler olduğu belirlendi. Üstelik bu gezegen Mars... Mars Insight aracı geçtiğimiz Kasım ayında Mars yüzeyine inmiş ve bu iniş, büyük bir coşkuyla, canlı yayınla verilmişti. Insight hareketsiz bir robottur ve görevi de Mars'ın yüzeyinin altında neler olup bittiğine bir bakmak. Aracın yolladığı son veriler Kızıl Gezegende deprem oluştuğunu gösteriyor. Şimdilik bilinen Mars'ın iç kısmında bir sarsıntı oluştuğu. Ancak bunun nedeni henüz belli değil. Ölçülen sinyal oldukça zayıf. Bu kadar zayıf bir sarsıntı Dünya üzerinde okyanuslarda ya da hava akımları etkisiyle oluşabiliyor. Mars'ta ise durum böyle değil. Oluşan sinyal yüzeyde esen rüzgarların oluşturduğu bir sarsıntı olabilirdi ki değil; çünkü aracın kaydettiği sinyalin kaynağı gezegenin içi. Bu da Mars'ın iç kısmının hala aktif yani enerjik olması demek. İşte bu bilgi gerçekten 'harika'. Dünya'daki depremler tektonik plaka hareketleri ile oluşuyor. Ancak Ay ve Mars'ta bu plakalar yok. Bu soğuk dünyalarda depremlerin, çekirdeğin soğuma süreci nedeniyle daralması sonucu oluştuğu düşünülüyor. Bunun sonucunda yüzeydeki kabukta biriken stres zaman içinde kırılmayla açığa çıkar. Insight üzerindeki aletler dış etkenlere karşı yalıtılmıştır. Yani dışarıda olabilecek şiddetli bir rüzgar sonucunda depremölçerin harekete geçmesi önlenmiştir. Bu yalıtım aynı zamanda ani sıcaklık değişimlerine karşı da aleti korumaktadır. Şimdi araştırmacılar ve özellikle de jeologlar bu sinyalleri inceleyerek oluşan depremin nedenini anlamaya çalışıyor. Bize de bu açıklama gelene kadar 'sabretmek' düşecek. Haberin ayrıntısı JPL'de... 1 Yorum depremleri ölçmek çok özel bir çalışma hemde mars da.daha da neler yapılabilecek.teşekkürler.selamlar.


Mars bize çok yabancı bir gezegen olmasına karşılık jeolojik açıdan çok şaşırtıcıdır. Bu görüntü uçurumlar, duvarlar, faylar, dev platolar ve volkanlarla kaplı Mars'ın bir bölgesini gösteriyor. Görüntü ESA'nın Mars Express aracıyla elde edildi. Sarp kayalıklarla kaplı, eğimli bir bölge olan Claritas Rupes'e fay hatlarını andıran 950 km boyunca uzanmış çatlaklar egemendir. Buradaki diklik yaklaşık 2000 km boyunca uzanmaktadır ve büyük bir jeolojik geçmişin izlerini barındırmaktadır. Bölgede Tharsis Bulge adı verilen büyük höyüğün oluşumunu ve birçok çukur, kırık ve çatlakların ortaya çıkmasını tetikleyen neden olarak ise yüzeyi gerilmesi gösteriliyor. Tharsis volkanik bölgesi içindeki bu çıkıntı 10 km yükseğe kadar uzanmaktadır. Bu da kabaca, bölgenin geçmişte yer kabuğunun hareketlenmesiyle bir bloğun diğerinin üzerine çıkması şeklinde açıklanabilir. Benzer desenler Dünya üzerinde Almanya ile İsviçre arasındaki Basel yakınlarında Yukarı Ren Vadisi ya da Çek Cumhuriyeti'nin Eger Graben çevresinde de görülür. Karasal hareketlenmeye Kaliforniya'daki Ölüm Vadisi ve Ürdün'deki Rift Vadisi'nde Ölü Deniz sayılabilir. Faylar arasında yükselen çatlaklara da Fransa'nın Vosges Dağları ile Filistin Platosu'da rastlanır. Claritas Rupes, Tharsis Bölgesi'nin doğu sınırını oluşturur. Bu bölge Dünya'daki Everest Tepesi'nden üç kat daha yüksek olan Olympus Dağı da olmak üzere Güneş Sistemi'nin en yüksek volkanlarını içerir. 30 Kasım 2013'de Mars Express'in Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamerası'nın elde ettiği bu görüntü piksel başına 14 m çözünürlüktedir. Bölgenin yüksek çözünürlükteki fotoğrafı için tıklayınız.


Mars gezgini Merak gezegen atmosferinde beklenenden daha yüksekte ve erken dönemde oluşan bulutları görüntüledi. Mars'ın ince ve kuru atmosferinde bulutlu günlere ender rastlanır. Bulutlar genelde gezegenin ekvatorunda ve Güneş'ten en uzak olduğu soğuk zamanlarda oluşur. Ancak bilim insanları tam bir Mars yılı önce Merak gezgini yardımıyla beklenenden erken dönemde bulut oluşumlarını fark etti. Merak bu yıl Ocak ayının sonlarına doğru ortaya çıkan erken bulutları görmeye hazırlandı. Sonuçta batan Güneş'ten yayılan ışıklar atmosferdeki buz kristallerini parlattığı incecik puf bulutları görüntüledi. Bu tür görüntülerin muhteşem olmasının yanında bilim insanlarına Mars'ta bulutların nasıl oluştuğunu ve öncekilere göre farklılıklarını anlamalarına yardımcı olmaktadır. Aslında Merak ekibi yeni bir keşifte bulundu: erken zamanda oluşan bulutlar normalden daha yüksek irtifalarda bulunmaktadır. Çoğu Mars bulutu gökyüzünde 60 kilometreden fazla yüksekte bulunmaz ve su buzundan oluşur. Ancak Merak'ın görüntülediği bulutlar havanın çok soğuk olduğu daha yüksek irtifada ve muhtemelen donmuş karbondioksit yani kuru buzdan oluşmuştur. Bilim insanları bir bulutun yüksekliğini belirlemek için ipuçları arıyor. Merak'ın son görüntülerinden hangisinin su-buzu bulutlarını ve hangilerinin kuru buz bulutlarını gösterdiğini anlamaları için daha fazla analiz yapmaları gerekecek. Bulutların ince, dalgalı yapılarını Merak'ın renksiz navigasyon kameralarından alınan görüntülerden görmek kolaydır. Ancak kelimenin tam anlamıyla parlayan renkli görüntüler gezginin Mastcam kamerasından alınmıştır. Gün batımından hemen sonra görüntülenen buz kristalleri, son ışıkları yakalayarak kararan gökyüzünde parıldar. Noctilucent bulutları olarak bilinen alacakaranlık bulutları kristallerinden dolayı oldukça parlak hale gelir ve sonra gökyüzündeki son Güneş ışıkları da ortamı terk ettiğinde kararırlar. Bu bilgi ile bulutların ne kadar yüksekte olduğu hesaplanabilmektedir. Daha da çarpıcı olan ise yanardöner ya da sedef bulutlarıdır. Atmosfer bilimci Mark Lemmon: İçinde ışıltılı pastel renklere sahip bulut görürseniz bunun nedeni bulut parçacıklarının neredeyse aynı boyutta olmasıdır. Bu genellikle bulutlar oluştuktan sonra aynı oranda büyümesidir diyor. Bu bulutlar Kızıl Gezegendeki renkli şeyler arasında. Merak'ın yanında gökyüzüne baksaydınız renkleri soluk olsa da bulutları görebilirdiniz diye ekliyor. Ortaya çıkan renklere her zaman hayret ederim: kırmızılar, yeşiller, maviler ve morlar. Mars'ta bir sürü renkte parlayan bir şey görmek gerçekten harika.


14 Mart'ta Mars'ın kuzeyindeki Amazonis Planitia bölgesini etkileyen ve yüksekliği 20 km'yi bulan bir hortum oluştu. Hortum Mars Yörünge Aracı üzerindeki Yüksek Çözünürlüklü Bilim Kamerası tarafından görüntülendi. Hortum bir futbol sahası genişliğinin dörtte üçünden biraz fazla büyüklükteydi (70 metre). Toz fırtınaları Dünya'nın yanı sıra Mars yüzeyinde de oluşuyor. Yerden havaya iplik gibi uzanan hava sütununun çektiği toz görünür hale geliyor. Kasırgalardan farklı olarak toz fırtınaları genellikle havanın açık olduğu durumda, güneş ışınlarının yeri ısıtmasıyla oluşup ısıyı havaya taşır.Yere yakın sıcak hava yükselerek daha serin havaya yönelir ve koşullar uygunsa dönerek ilerler. Görüntü Mars'ta kuzey gündönümüne yaklaşılırken, kuzey orta enlemlerde güneşin yüzeyi kuvvetle ısıttığı bir dönemde elde edildi. MRO 2006 yılından bu yana Kızıl Gezegeni üzerindeki gelişmiş aletlerin yardımıyla inceliyor. Uzunca bir süredir görevini sürdüren araç, gezegenin eski ortamını ve böylesi rüzgarları, göktaşı etkilerini, mevsimsel dönüşümleri inceleyerek Mars hakkındaki soru işaretlerinin giderilmesinde önemli bir katkı sağlıyor. MRO şimdiye kadar Mars görevinde bulunan tüm araçlardan daha fazla veriyi dünyaya iletmiştir.


Mars'ın Hebes Chasma adı verilen bölgenin bu görüntüsü Mars Express üzerindeki Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamerası ile sekiz ayrı günde (2 Mayıs 2004, 16 Eylül 2005, 12 Temmuz 2006, 3 Ocak 2008, 8 Ocak 2008, 13 Ocak 2008, 11 Kasım 2008 ve 24 Ağustos 2009) elde edilen fotoğraflarla elde edildi. Görüntü merkezi 1 derece güney ve 284 derece doğu noktasıdır. Hebes Chasma yaklaşık 8 kilometre derinliğinde olup doğu-batı doğrultusunda 315 kilometre ve kuzey-güney doğrultusunda 125 kilometre kadar uzanır. Hebes Chasma'nın merkezinde büyük bir olasılıkla rüzgar ve su ile şekillenmiş olan bir tepe bulunmaktadır. Hebes Chasma içindeki merkezi tepe bu yakın çekimde ayrıntılarıyla görülmektedir. Sol taraftaki düzgün kenarlı girintiden aşağı kaymış malzeme altta bir yığın oluşturmuştur. Girintinin içinde sanki bir mürekkep akıntısını andıran birikinti göze çarpıyor. Bu büyük bir olasılıkla duvardan aşağı inen gevşek katmanın altındaki farklı bir oluşumdur. Eriyen buzun aşağı akışı ile kayaların aşınması sonucunda da böyle bir görünüm oluşmuş olabilir. Höyüğün ince yatay katmanları yan tarafta görülüyor. Katmanlar büyük bir olasılıkla eski plato kalıntıları ve rüzgarla taşınan toz ve eski göl çökeltisi karışımlarını içermektedir. Hebes Chasma merkezindeki tepe, adeta çevresinde saran ovaların bulunduğu bir yükseltiye benzer. Rüzgar ve suyun biriktirdiği kalıntılar tepe duvarları içinde hapsolmuştur. Çok sayıda oluk oluşumu ise katmanın zayıf olduğunu yani kolayca aşınabildiğini gösterir. Aslında Hebes Chasma'nın duvarları da zayıftır ki görüntünün sağ kısmında görülen heyelan bunu kanıtlar niteliktedir. Bu renkli görsel ise Hebes Chasma ve çevresindeki derin ve yüksek noktaları sembolize eder. Maviden mora doğru derin, beyazdan kırmızıya doğru da yüksek noktalar gösterilmiştir. Mars'ın bu bölgesinin ayrıntılı görüntüleri 2004 ile 2009 yılları arasında Mars Express tarafından çekilen sekiz fotoğrafla elde edildi. Görsellerin yayın hakkı: ESA/DLR/FU Berlin


Açık renkteki höyükler Mars'ta 3 milyar yıl önce gerçekleşmiş olabilecek mikro yaşamın kanıtı olabilir. Volkanik koni üzerindeki höyükler böylesi bir yaşamın izini korumuş olabilir. Bu heyecan verici keşif NASA'nın Mars Yörünge Keşif Aracı ile gerçekleşti. Araştırmacılar volkanik bölgede sulu silis mineralleri fark ettiler. Volkanik yamaçlarda buhar tüten kaplıcalarda rastlanabilen böylesi bir hidrotermal alan, yaşam izini bozmadan saklayabilir. Dünya'nın erken dönemlerinde böylesi yaşam formaları oluşmuştu. Brown Üniversitesi'nden JR Skok: Isı ve su böylesi bir bölgede yaşam için gerekli koşulları oluşturmuş olabilir. Hayat var olduysa bunun kanıtı böyle bir yerde bulunabilir. Bir nevi mikrop morgu. diyor. Şimdiye kadar Mars'ta hayatın olduğuna ilişkin herhangi bir keşif gerçekleşmedi. Yeni sonuçlar Mars'ın bazı bölgelerinin yaşam için elverişli koşulları taşıdığına ilişkin yeni kanıtlar sunuyor. Bu gezegenin kuru ve soğuk yüzeyinin bir bölümünde yaşamın olabileceğini gösteriyor. Sulu silis derişimine ilk kez 2007 yılında Mars gezgini Ruh ile rastlanmıştı. Ancak şimdiye kadar ki keşiflerin hiçbiri bu kadar sağlam kanıtları sunmamıştı. Skok: Bu muhteşem deposu olan bir yer. Tam yanardağın yamacına doğru. Burada bir zamanlar var olabilecek silis bozulmadan kalabilir diyor. Küçük koni Nili Patera 100 m kadar bir yüksekliğe sahiptir. Mars ekvatorundaki Syrtis volkanik bölgesi 50 km'lik bir alanı kaplar. Akan lavlar ovaları kaplanmış ve ardından bu konileri oluşturmuş olmalı. Höyükler magma odalarının çökmesiyle oluştu. Daha sonra gerçekleşen lav akıntıları Nili Patera'nın tabanını doldurdu. Soğuma nedeniyle su ve silis yoğunlaştı. Silis çözülerek taşındı ve sıcak su ya da buhar ile yoğunlaştı. Görüntüler tayf ölçerler ile alındıktan sonra sulu silisten oluşan kaplıcaların burayı yer altından ısıttığı saptandı. Dünya'da İzlanda'da bulunan hidrotermal delikleri en iyi silis kaynağıdır. Yaşanılabilir bölge elbette sıcak su taşıyan kanalların yakınında olmalıdır. Nili Patera içindeki volkanik hareketlenme günümüzden 3.7 milyar yıl önce burada yaşam olabileceğini gösteriyor. Kaynak: NASA-MRO


NASA'nın Mars Keşif Aracı'nın ilettiği veriler Mars'ta karbondioksit kar yağışını kanıtladı. Bu yağış türü Güneş Sistemi'nde bilinen tek örnek. Kuru buz olarak bilinen donmuş karbondioksit, suyun donma sıcaklığından çok daha soğuk olan eksi 125 C derece'de oluşur. Bu yağış Dünya'da da görülmesine karşılık Mars'taki süreç farklı. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan Paul Hayne: Bunlar karbondioksit kar bulutlarının ilk kesin tespitidir. Yoğun karbondioksit bulutları yüzeyde kar birikmesine neden oluyor diyor. Kızıl Gezegen'in Güney Kutbu'nu saran bulutlar kış aylarında kar yağışı oluşturuyor. Mars güney kutbu noktası çevresindeki karbondioksit buzun varlığı yıllardır biliniyor. 2008 yılında NASA'nın Anka Kuşu deneysel aracı da Mars'ın kuzeyindeki su-buzunun varlığını ortaya koymuştu. Mars Keşif Aracı'ndaki altı aletle gözlem yapılarak, Mars atmosferi içindeki parçacıklar ve gaz görünür ışık ve kızılötesi dalga boylarında incelendi. Veriler, parçacık boyutları ve bunların yoğunluğu hakkında bilgi sağladı. Yeni inceleme sonucunda, 2006-2007'de Mars güney kutbuna ilişkin verilere göre daha geniş ve düşük enlemlerde karbondioksit buzu bulutları olduğunu gösterdi. JPL'den David Kass: Karbondioksit buzu parçacıklarından oluşan bulutların yüzeye kar şeklinde inecek kadar yoğun olduğunu gördük. Bu buzun daha aşağı enlemlerde de kızılötesi gözlemle geniş alana yayıldığını gösteriyor. Mars İklim Ölçer aletinin gerçekleştirdiği bu gözlemler atmosfer içindeki paçacıkları ayırt etti diyor. Donmuş karbondioksit buzu kalıntısı Mars'ta sadece güney kutbu üzerinde bulunuyor. Yüzeydeki kar birikintisi yağışların güçlü olduğuna işaret ediyor.


Mars Yörünge Keşif Aracı'ndaki HiRISE kamerası kumlu tepelerin buzla kaplandığını gösterdi. Mars'taki buz, su buzu ya da kuru buz karışımı olup bahar başlangıcındaki kaybolur. Mars, kış geldiğinde bir tatil bölgesine dönüşür. Sıcaklığın -123 santigrat dereceye kadar düştüğü kutup bölgelerinde gözlenen küp şeklindeki kar ve buzla kaplı tepeler soğuk mevsimin parçasıdır. Bir Mars yılı yaklaşık iki Dünya yılı olduğundan Kızıl Gezegenin eliptik yörüngesi kış mevsiminin uzun sürmesine neden olur. Ancak, hava ne kadar soğuk olursa olsun Mars'ın hiçbir bölgesine birkaç metreden fazla kar yağmaz. Mars'ın kış koşulları yüzeyde çalışan gezginler yardımıyla inceleniyor. Bugüne kadar birçok keşif yapıldı. Bunlardan bazıları: İki Çeşit Kar Mars'ta iki çeşit kar yağar: su buzu ve karbondioksit . Mars'ın atmosferi çok ince ve sıcaklığı çok düşük olduğundan, su-buzu yere değmeden süblimleşerek gaza dönüşür. Kuru buz karı ise yere ulaşır. NASA'nın Jet İticileri Laboratuvarı'ndan Mars bilimcisi Sylavain Piqueux: Biriken kar üzerinde yürümek için botlara ihtiyacınız olur ancak kayak yapmak isterseniz karın çok biriktiği bir krater ya da uçurum kenarına gitmeniz gerekecektir diyor. Kar Yağdığını Nasıl Biliyoruz? Kar, Mars'ın sadece en soğuk noktaları olan kutuplarda, bulutlarla kaplı yüzeyde ve gecelerde oluşur:. Yörüngede bulunan uzay araçlarındaki kameralar bulutların arkasını göremez ve yüzeyde çalışan robotlar çok soğukta çalışamaz. Sonuçta yağan karın şimdiye kadar görüntüsü elde edilemedi. Buna rağmen bilim inanları kar yağdığını birkaç özel bilim aracından dolayı bilmekteler. NASA'nın Mars Keşif Yörünge Aracındaki insan gözünün göremediği dalga boylarındaki ışığı algılayan Mars İklim Sondasını kullanarak bulut örtüsünün altına bakılabilmektedir. Bilim insanları böylece yere düşen karbondioksit karını tespit edebilmektedir. 2008 yılında NASA'nın Anka Kuşu yüzey aracı Mars'ın kuzey kutbunun 1600 kilometre yakınına indi. Araç yüzeye inen su-buz karını tespit etmek için lazer aletini kullandı. Kübik Kar Taneleri Su molekülleri donduğunda birbirilerine bağlanma şekilleri nedeniyle altı kenarlı şekil oluşturur. Aynı durum tüm kristaller için geçerlidir: Atomların dizilimi kristal şeklini belirler. Karbondioksit söz konusu olduğunda kuru buz molekülleri dörtlü şekilde bağlanır. Piqueux: Karbondioksit buzunun dört simetrisi olduğundan kuru buz kar tanelerinin küp şeklimde olacağını biliyoruz. Mars İklim Sondası yardımıyla bu kar tanelerinin insan saçı kalınlığından bile daha küçük olacağını söyleyebiliriz diyor. Don Yüzey Robotları İçin Tehlikeli Su ve karbondioksitin her biri Mars'ta don oluşturabilir ve her iki don türü de gezegenin tümünde görülür. Viking araçları 1970'lerde yüzeye inip Mars'ı incelediklerinde su donunu gördüler. NASA'nın Odyssey yörünge aracı ise sabah güneşinde buz oluşumunu ve süblimleşmeyi gözlediler. Baharın gelmesiyle yüzeydeki buz erimeye başlar altındaki koyu renkli kumulları ortaya çıkarır. Farklı desenli yüzeyler ilginç görüntüler oluşturur. Kışın Ardından Belki de en muhteşem keşif kış sonunda, biriken tüm buzun erimesi ve süblimleşip atmosfere karışması ile geldi. Yüzeyde örümcek ağları, Dalmaçya lekeleri, sahanda yumurta ve İsviçre peynirini anımsatan tuhaf ve güzel şekiller görülür. Erime aynı zamanda gayzerlerin patlamasına da neden olur. Yarı saydam buz güneş ışığının altındaki gazın ısınmasına ve sonunda gazın patlayarak yüzeyde tozların kalkmasına neden olur. Bilim insanları Mars rüzgarlarının hangi yönde estiğini belirlemek için bu toz hareketlerini incelemektedir. Baharın gelmesiyle buz altındaki yüzeydeki gaz ısınarak gayzerler oluşturur. Geriye koyu renklerle görülen izler bırakır .


Mars'ın yüzey altında su gölleri olduğuna ilişkin kanıtlar artıyor. Ancak bunların çoğu suyun sıvı halde bulunamayacağı kadar soğuk bölgelerde bulunuyor. 2018'de ESA'ya ait Mars Express yörünge aracından alınan verileri inceleyen bilim insanları şaşırtıcı bir keşifte bulundu: Kızıl Gezegen'in güney kutbundan yansıyan radar sinyalleri bir yeraltı gölünü işaret ediyor. Daha önce de bu gibi yansıma sinyalleri alınmıştı. Geophysical Research Letters dergisinde yayınlanan makaleye göre geniş bir veri seti incelenerek güney kutbu çevresinde düzinelerce benzer radar yansıması olduğu fark edildi. Tek sorun bölgenin suyun sıvı halde kalamayacağı kadar soğuk olması. Zamanın donduğu depolar Başlangıçta sıvı su olarak yorumlanan radar sinyalleri, güney kutuptaki katmanlı birikintiler olarak bilinen su-buzu, kuru buz ve milyonlarca yıldır orada bulunan toz katmanlarından oluşuyor. Bu katmanlar aynı zamanda Mars'ın yörünge ekseninin zamanla nasıl değiştiğine ilişkin kanıtlar sunabilir; tıpkı Dünya'nın eksen eğiminin buzul çağları ve sıcak dönemleri oluşturması gibi. Mars daha küçük bir eğime sahip olduğundan bölgede kar ve toz birikerek günümüzde görülen katmanlı yapı daha uzun zamanda oluşmuş olabilir. Bilim insanları yüzeye radyo dalgaları göndererek buzlu katmanların altını inceleyebilir ve haritalayabilir. Radyo dalgaları yeraltındaki malzemeden geçerken enerji kaybettiğinden yansıyarak uzay aracına dönüşlerinde zayıf bir sinyale dönüşürler. Ancak bazı durumlarda bölgeden dönen sinyaller bazılarına göre daha parlak olabilir. Bu sinyaller suyun varlığına ilişkin kanıt oluşturur. Her şeye rağmen araştırma ekibi 10 ile 20km genişliğindeki bir bölgeden alınan benzer sinyallerin sıvı suyu işaret ettiğine temkinli yaklaşıyor. Beklenmeyen 'Göller' Çok daha geniş alan ve derinliği gösteren düzinelerce ek radar verisiyle yansıma değerleri elde edildi. Derinliğin 1.5km olduğu bazı yerlerde sıcaklık -63 santigrad derece olarak ölçüldü ki bu sıcaklıkta perklorat olarak bilinen tuzlu mineraller bile donar. Araştırmacılar bölgedeki yeraltı buzunun erimesi için gerekli ısıyı hesaplayan 2019'daki çalışmaya göz attılar. Yüzey altında gerçekleşen son volkanik hareketlerin güney kutbundaki potansiyel su varlığını açıklayabildiğini gördüler. Suyun sıvı halde olabilmesi için gerekli jeotermal ısı akışı normalin iki katı kadar olmalıdır. Bu da ancak volkanik hareketler sonucu gerçekleşebilir. Güney kutbunda en son gerçekleşen volkanik hareketliliğe ilişkin bir kanıt yok. Bu da bölgede görülenin su olmayacağı anlamına geliyor. Yansımaların nedeni su değilse ne olabilir? Bilim insanları bu soruya yanıt veremiyor. Yine de makalede başta su olmak üzere suyun başka türleri üzerinde de tahminler yer alıyor.


Mars mavimsi günbatımı sırasında yaşanan tutulmayı Mars robotlarından Fırsat kaydetti. O sırada güneşi kapatan Mars'ın Phobos uydusuydu. Görüntü gezginin üzerindeki geniş açılı kamera ile kaydedildi. Texas A&M Üniversitesi'nden Mark Lemmon: Yabancı bir ortamda gün batımına denk gelen bu gösteriyi Fırsat sayesinde izledik dedi. Mars'ın tozlu yapısı gökyüzünün kırmızı görünmesi sağlıyor. Ancak robottaki filtre ile Güneş çevresinde mavimsi bir renk görüntüsü sağlanmış. Lemmom Cornell Üniversitesi'nden ve geniş açılı kamera ekibinden Jim Bell ile birlikte çalışarak alınan görüntülerden bir film yaptılar. Mars'ta Günbatımı filmi 4 Kasım ve 5 Kasım'da alınan görüntülerin birleştirilmesiyle oluşturuldu. 17 dakikalık film hızlandırılarak süresi 30 saniyeye indirildi. Araçtaki filtrelerden biri güneş için kullanılmaktadır. Mars'taki parçalı güneş tutulması bizdekinden daha farklı olarak ortaya çıkıyor. Burada Mars'ın iki uydusunun da güneşin görünen diskini tam örtemeyecek kadar küçük olması etkilidir. Bell ve Lemmon 9 Kasım tarihinde Phobos ile gerçekleşen parçalı tutulmayı gösteren görüntüleri birleştirerek 30 saniyelik bir film daha üretti. Görüntüler Phobos'un yıllar içinde değişen yörüngesini izleme çalışmasına yardımcı olacak. Fırsat ve ikizi Ruh Mars yüzeyine indikleri Ocak 2004'ten bu yana çeyrek milyonun üzerinde görüntü gönderdi ve bu görüntülerden çok sayıda film üretildi. Bell: Mars ikiz robotları bize yolladıkları görüntülerle kendimizi Mars yüzeyindeymiş gibi hissediyoruz. Günbatımlarını, tutulmaları, kumlu ve kayalık Mars yüzeyini robotların üzerindeki kameralar ile görüyoruz ve Mars'ı keşfediyoruz diyor ve Fransız yazar Marcel Proust'tan bir alıntı yapıyor: Gerçek keşifler yeni manzaraları aramakla değil onlara yeni gözlerle bakmakla sağlanır. Filmin yüklenmesi birkaç dakika sürebilir. Kaynak: NASA-JPL


Mars'ta gözlenen ilginç bir durum gökbilimcileri harekete geçirdi. Mars atmosferinde gözlenen sıra dışı 'buhar' amatör gökbilimcilerce tespit edildi. Şimdi gökbilimciler bunun ne olduğunu anlamaya çalışıyor. 2012 yılının Mart ve Nisan aylarında da benzer bir durum gözlenmişti. Geçmişte de benzer buhar çıkışlarıyla karşılaşılmıştı. Ancak bunlar yüzeyden en fazla 100 km yükseğe çıkabilmişti. Şimdi gözlenen fışkırma ise 250 km yükseğe kadar tırmandı. İspanya'daki Pais Vasco Üniversitesi'nden Agustin Sanchez-Lavega: Atmosfer ile dış uzay arasında, yüzeyden 250 km yükseğe kadar çıktığını gördüğümüz bu buhar son derece beklenmedik bir durum diyor. Yaklaşık 1000 x 500 kilometre karelik alanı kaplayan buhar, 10 saatten az sürede oluştu ve 10 gün boyunca göründü. Buhar, geometrik konumlarının uygun olmaması nedeniyle hiçbir uzay aracı tarafından görüntülenemedi. Ancak Hubble Uzay Teleskopu'nun 1995-1999 yılları arasındaki verileri ile amatör gökbilimcilerin 2001-2004 yılları arasındaki verilerinde Mars'ta arada sırada 100 km yükseğe kadar uzanan benzer oluşumlara rastlandı. 17 Mayıs 1997'de Hubble'ın gördüğü ile 2012 yılında amatör gökbilimcilerin görüntülediği buhar çıkışlarının benzer olduğu saptandı. Bilim insanları tüm bu veriler ışığında buhar çıkışlarının nedenini ve yapısını anlamaya çalışıyor. Üzerinde durduğumuz fikirlerden biri bunun su-buzu, karbondioksit-buzu veya toz parçacıklarının oluşturduğu bir yansıtıcı bulut olduğu yönünde. Ancak bu kadar yüksekte bulut oluşumlarını açıklayabilmek için standart atmosferik olaylardan daha farklı durumun olması gerekir diyor Agustin. Avrupa Uzay Ajansı'ndan Antonio Garcia Munoz: Bir başka fikir ise kutupsal ışıma emisyonuyla ilgili. Gerçekten kutup ışıkları manyetik alan içinde farklı olaylara neden olabilir diyerek ekliyor. Araştırma ekibi geçmişteki buhar çıkışlarını da ele alarak soruyu yanıtlamaya çalışıyor. Ancak bu ilginç durum 2016 yılında Kızıl Gezegen'e gönderilmesi planlanan ESA'ya ait ExoMars adlı gezegenin atmosferindeki gaz çıkışlarını gözleyecek yörünge aracının göreve başlamasına kadar çözülemeyebilir.


NASA'nın Mars Yörünge aracı gezegende yaz aylarında sıvı suyun oluştuğunu ve aktığını gösterdi. NASA Başkanı Charles Bolden: NASA'nın Mars keşif programı Kızıl Gezegenin yerleşebileceğimiz bir liman olup olmadığını belirlemeye çalışıyor. Bu keşifle birlikte gelecekte Mars'a yapılacak insanlı uçuşların önemini arttırmıştır diyor. İlkbahar sonunda Mars yamaçlarından aşağı koyu renkte izler ortaya çıkıyor. Gözlemler Mars'ın güney yarımküresinin orta enlemlerinde birkaç dik yamaçta da mevsime bağlı değişimlerin gerçekleştiğini gösteriyor. Tuscon Arizona Üniversitesi'nden Alfred McEwen: Bu gözlemler için bugün yapılabilecek en iyi açıklama suyun akışıdır diyor. Gözlemlerin sonuçlarını tartışmaya devam eden bilim insanları bulmacayı çözmek için suyun akışıyla ilgili kuramlar geliştiriyor. Bilindiği üzere tuz suyun donma sıcaklığını düşürür. Görüntülere göre akıntılar yüzlerce metre uzunluğa ve 0.5 ile 5 metre genişliğe sahip. Bazı bölgelerde 1000'den fazla akıntı görüldü. Görüntülerden anlaşıldığı kadarıyla Mars'ın kutba dönük olan dik yamaçlarında sonbaharın başı ile ilkbaharın sonu arasındaki zaman diliminde koyu ve uzun kısımlar beliriyor. Burada akan su saf su olamayacak kadar hava soğuk ve karbondioksit karışımı olamayacak kadar da sıcaktır. Bu da donma sıcaklığını tuzun etkilediğini gösterir. Mars'ın geçmişte bol tuzlu bir yapısı olduğu biliniyor. Yapılan son gözlemler Mars'taki tuz çözeltisinin hala yüzeye yakın yerlerde zaman zaman ortaya çıktığını gösteriyor. Araştırmacılar Mars Kompakt Yörünge Görüntüleme Tayfölçeri ile yamaçlardan süzülen suyun herhangi bir işaretini bulmaya çalıştı. Buna göre su ya yüzeyde hızla kuruyor ya da yeraltına süzülüyor. Akıntının olduğu yerlerin koyu görünmesinin nedeni sulu ya da ıslak olmalarından değildir. Başka bir nedenden dolayı koyu görünüyorlar. Bu sırrın daha fazla gözlem ve deneyler ile aşılabileceğini düşünüyorum diyor McEwen. Bu sonuçlara göre bilim insanları gezegenin yüzeyinde sıvı suyun varlığını onaylamış oldular. Donmuş su yüksek enlemlerde değil orta enlemlerde bulundu. Bu türden su akıntıları Mars'ın çoğu bölgelerinde olabilir.


Mars üzerindeki Mangala Vadisi'nde görülen kanal ağları, volkanik hareketlerden dolayı buzun erimesiyle yaşanan büyük bir sel felaketinin izlerini taşıyor. Minio Vallis adlı bölgenin güney ucuna ait yüksek çözünürlükteki bu fotoğraf 12 Temmuz'da ESA'nın Mars Express aracındaki stereo kamera ile çekildi. Mars'ın büyük kanalının bir parçası olan Mangala Valles, Güneş Sistemi'ndeki Olympus Mons adlı en büyük volkanın da içinde bulunduğu Tharsis yükseltisinin güneybatısında bulunur. Bölgenin volkanik devlerin yakınında olması muhtemelen yüzeyden akan büyük miktarlardaki suyun toprağı oyarak görülen kanalların oluşmasını sağlamıştır. Suyun kaynağı olan bölgenin güneyindeki Mangala Fossae'nin birkaç yüz kilometre uzunluğundaki doğu-batı fay sistemiyle ilişkili olduğu düşünülüyor. Ortadaki Tharsis tepesi volkanik hareketler sonucunda eriyen kayalarla oluşmuş olabilir. Yeraltındaki buz eriyerek yüzeyde su kanalları oluşturmuş olabilir. Birkaç havza ve çarpma krateri ile kuzeydeki ovalar su ile dolmuş olabilir. Örneğin görüntünün sağ üstündeki 28 km çaplı çarpma krateri duvarları yıkılarak değişime uğramış görünüyor. Bu krater bilinen kraterlerden farklı görünmektedir: su ve çeşitli malzemelerle dolmuş ve ardından aşınmıştır. Oldukça karmaşık yapıdaki yeraltı suyunun çekilmesi yüzeyde çökmelere neden olmuş ve bu nedenle onu çevreleyen bloklar belirmiştir. Görüntünün alt kenarı boyunca uzanan derin kanal ise su taşkınlarını, çökmelerle oluşan duvarlarıyla ayrı bir karmaşık alandır. Mangala Valles'in yaklaşık 3,5 milyar yıl önce, Hesperian çağında oluştuğu düşünülüyor. Bu çağdan belki de birkaç yüzyıl sonra Mars'taki aktif volkanlar yüzeydeki buzu eriterek su taşkınlarına neden olmuştur.


Mars yüzeyinde 6 yıldır başarıyla görev yapan Mars gezgini Opportunity, uzun zamandır aradığı toz fırtınasını görüntülemeyi başardı. Opportunity'nin çektiği toz fırtınası gezginin panoramik kamerasıyla 15 Temmuz'da alındı. Böylece görüntü gezginin çektiği ilk toz fırtınası görüntüsü olarak kayıtlara geçti. Aslında diğer Mars aracı olan Spirit'in bulunduğu Gusev Krateri daha tozlu ve daha sert koşullara sahiptir. Opportunity ise Meridiani Planum adlı bir bölgede bulunuyor. Meridiani Bölgesi'ne göre Gusev Krateri toz fırtınasının oluşumuna daha uygun bir yapıdadır. Yörünge araçları Spirit'in olduğu bölgede gerçekleşen toz fırtınalarını yakalıyor. Böylesi toz fırtınalarından oluşan rüzgar akımları Opportunity'nin güneş panellerindeki tozu da temizleyerek aracın elektrik enerjisi depolama kapasitesinin %10'dan fazla artmasına yardımcı oluyor. Kaynak: NASA


Mars'ta kontrollü uçuş gerçekleştirmek zordur. Kütle çekimi Dünya'nın üçte biri olan Mars'ta bu haliyle uçuş yapmak kolay görünür. Ancak durum böyle değil. Uçuş için havanın kaldırma kuvvetinden yararlanılır. Ancak Mars'taki hava Dünya'nın yüzde biri kadardır. Bu zorluğa rağmen Mars helikopteri uçmayı başardı, hem de üç defa. İşte gerçekleşen üç uçuşun ayrıntıları... İlk uçuş: Mars helikopteri Ingenuity ilk olarak 19 Nisan'da yüzeyden havalandı. Altimetre verilerine göre helikopter yüzeyden 3 metre yükseğe tırmandı ve 30 saniye süreyle havada asılı kaldı. Toplamda 39.1 saniye süreyle havada kalan araç başarıyla yüzeye indi. İkinci uçuş: Beceri ikinci uçuşunu 22 Nisan'da gerçekleştirdi. 51.9 saniye süreyle havada kalan helikoptere yeni görevler verildi. İlk zorlu görevi daha yükseğe çıkmaktı ve başardı. Önce 3 metre yükseğe çıkan Beceri ardından 2 metre daha yükselerek yüzeyden 5 metre yükselmiş oldu. Bu noktada bir an durup kendine 5 derece eğim verdirerek yana doğru 2 metre uçtu. Bulunduğu bölgeden yere bakarak fotoğraflar çekip havalandığı yere geri döndü. Üçüncü Uçuş: Daha da zorlu bir görev bekliyordu Beceri'yi. Öyle ki bu görev Dünya üzerindeki testlerde bile yapılmamıştı. Çok daha yükseğe ve daha yüksek hızla uçması istendi. 25 Nisan'da helikopter ikinci uçuşundaki yüksekliğe yani 5 metreye bir defada çıktı. Daha sonra yatay olarak 50 metreyi saniyede 2 metrelik hızla uçmayı başardı. Bu hız helikopterin şimdiye kadar ulaştığı en yüksek hız oldu. Beceri'nin bu son uçuşu 80 saniye sürdü. Arka arkaya gerçekleşen üç uçuş bir öncekinin rekorunu kırmış oldu. Böylece insanlık ilk kez başka bir gezegende bir cismi uçurmayı başarmış oldu. Elde edilen deneyim daha sonra gerçekleşen daha ciddi ve ağır helikopter ya da uçaklar için ciddi veri birikimi sağlamış oldu. Anlaşılan o ki Beceri başka ağır testlere de maruz bırakılarak yapabileceklerinin sınırlarını mühendislere ve bizlere göstermeye devam edecek. Ayrıntılar için NASA'nın Mars helikopteri özel sayfasına göz atabilirsiniz. Ayrıca Mars helikopteri için bir video oyunu da oluşturabilirsiniz: Mars'ta bir helikopter. *Daha önceki haberimde Ingenuity adını Marifet olarak yazmıştım. Ancak Prof. Dr. Mehmet Emin Özel hocam haklı olarak bu ismin uygun olmadığını ve ortak alınan bir kararla Beceri ismini kullanmam gerektiğini belirtmişti. Ben de hocamın tavsiyesine uyarak helikopterin ismini Beceri olarak düzeltme gereği duydum.


Mars'ın Gale kraterinde görev yapan Merak robotu organik bileşikler keşfederek önemli bir bilgi elde etti. Yeni bulgular Mars'ın geçmişte yaşama uygun yapıda olduğunu gösteriyor. Bu gelişmenin gezegende geçmişte yaşam olduğunu kanıtladığı anlamına gelmediğini de belirtmek gerek. Yeni veriler yüzeye yakın 3 milyar yıl yaşındaki tortul kayaçlarda sert organik moleküller olduğunu ve gezegenin atmosferindeki metan miktarının mevsimsel değişimlerini ortaya çıkardı. Karbon ve hidrojen içeren organik moleküllerde aynı zamanda oksijen ve azot gibi elementler de bulunabilir. Genel olarak yaşamla ilişkili olsa da organik moleküller biyolojik olmayan süreçlerle de oluşabilir. Yani, bulunmaları yaşamın olduğu anlamına gelmez. NASA Genel Merkezinden Bilim Görevleri yönetici yardımcısı Thomas Zurbuchen: Bu bulgular bize Mars'ta yaşamın izini sürmemiz gerektiğini söylüyor. Devam eden ve planlanan görevlerle Kızıl Gezegen'de şaşırtıcı keşiflerin geleceğine eminim diyor. NASA'nın Goddard Uçuş Merkezinden Jen Eigenbrode: Organik molekülleri bulduk ama Merak bunların kaynağını belirleyemedi. Bu eskiden yaşam olduğunu gösterebilir ama tersi de olabilir. Bulgular gezegenin geçmişten günümüze değişen koşullarını ve kimyasal yapısını gösteriyor diyor. Mars şu an kuru ve su tutamayan bir gezegen olmasına karşılık geçmişinin çok farklı olduğunu gösteren kanıtlara ulaşıldı. Gale krateri milyarlarca yıl önce suyla doluydu ve içeriğindeki kimyasal maddeler, enerji kaynakları yaşam için gerekli bileşenlerin olduğunu ortaya koymaktadır. Mars yüzeyi ışınıma uğruyor. Bu ışınım kimyasalları parçalıyor. Mars'ın yaşama izin verdiği dönemlerde biriken kimyasal maddeyi bir kayanın beş santimetre derininde bulmak araştırmaya devam etmemizi söyleyen iyi bir bulgudur diyor Eigenbrode. Atmosferdeki metan değişimleri de yaşam olasılığını güçlendiren bir başka veri. Gezegenin atmosferindeki metan değişimlerinin mevsimlere göre grafiği oluşturuldu. Bu veriler altı Dünya yılı ya da üç Mars yılına karşılık geliyor. Metan su-kaya ilişkisi nedeniyle üretilmiş olabilir. Ancak bilim insanları metanın oluşmasında bir diğer etken olan biyolojik kökeni dışlamıyorlar. Daha önce atmosferin dış katmanlarında metan çıkışları tespit edilmişti. Yeni sonuçlar Gale kraterindeki metan çıkışlarının yaz mevsiminde arttığını ve kış mevsiminde azaldığını gösteriyor.


Mars, güney kutbunda buz katmanının altında sıvı su keşfedilmesiyle yine gündeme oturdu. Kızıl gezegeni yaşama uygun duruma getirmek için neler yapılabileceği tartışılıyor. Burada birkaç önemli nokta yer alıyor. Birincisi atmosfer basıncının çok düşük olması, ikincisi ve en önemli olanı Mars'ın bir manyetik alanının olmaması. Manyetik alanın olmaması atmosfer iyileştirmelerinin güneş rüzgarlarıyla yok olmasını sağlayabilir. Atmosferin iyileştirilmesine yönelik fikirlerse ardı ardına geliyor. Yeni bir çalışma bunun pek mümkün olmadığını ortaya çıkardı. Nature 'de yayınlanan bir araştırmaya göre Mars'ı yaşama uygun hale getirme bir hayal. Çalışma karbon dioksit (CO2) temel alınarak yapıldı. Mars atmosferinde CO2 bulunuyor ama çok az. Yine yüzeyde özellikle kutuplarda gözlenen beyaz madde buz değil CO2 'oluşturduğu kuru buz. Ayrıca kaya ve toprağa sıkışmış durumda da yer alıyor. Bol miktarda CO2 olması tüm hayalleri ateşliyor. Bunu ortaya çıkarmak ve atmosfere salarak bir sera etkisi oluşturmak özellikle Space X'in kurucusu Elon Musk'in hayali. Musk bunun için bir nükleer bomba kullanılmasını bile önerdi. Ancak Colorado Boulder Üniversitesinden Mars uzmanı Bruce Jakosky ve Kuzey Arizona Üniversitesinden Cristopher S. Edwards'ın gerçekleştirdiği yeni çalışma ile gezegenin özelliklerini değiştirecek kadar karbon dioksit olmadığı hesaplandı. Çalışmada NASA'nın MAVEN atmosferik sondası, Odyssey ve Mars Reconnaissane uyduları ile , ESA'nın Mars Express uydusu verilerinden yararlanıldı. Mars'ın değişimi için fikirler Makale tartışılan iki yaklaşıma baktı. Birincisi Mars atmosfer basıncının yüzeyde gezecek bir insanın giyeceği kaba bir astronot kıyafeti yerine basit bir solunum aparatı ile dolaşmasına yetecek kadar arttırılması idi. Diğeri ise yüzeyde sıvı su ve solunabilecek havayı tutabilecek kadar yoğun bir atmosfer oluşturulması. Her iki senaryoda da bol miktarda CO2 gerekir. Kutuplarda yer alan buz bunun için yeterli değil. Buradaki CO2 ortaya çıkarılsa dahi atmosfer basıncı 15 milibara kadar çıkmaktadır. Dünya'da deniz seviyesindeki atmosfer basıncı 1000 milibardır. Tortul kayalardaki CO2 serbest kalırsa basınç ancak 12 milibar artar. Üstelik bu senaryoların hiç biri yapay bir manyetik alan oluşturulmadan bir işe yaramayacaktır. Mars şu an soğuk ve neredeyse havası alınmış bir çöl görünümündedir. Muhtemelen de öyle kalacak. Bu çalışma ile elde edilen sonuç Mars'ta bir üs kurulmasına engel değil. Bir cam fanus içinde yapay bir ortam oluşturulabilir. Ya da kuyruklu yıldızlar Mars'a yönlendirilerek gezegene çarpmaları ve böylece gaz ve suyun gelmesi sağlanabilir. Ancak tüm bunlar şu anki teknolojimizin çok ötesinde. Üzgünüz Elon Musk.