NASA'nın yaklaşık 15 yıldır Mars yüzeyinde görev yapan Opportunity robotu kum fırtınalarının güneş enerjisini kesmesi nedeniyle 10 Temmuz'dan bu yana sessiz. Bilim insanları toz fırtınasının etkisinin azaldığını düşünüyor. Bu da aracın pillerini şarj etmesi ve yeryüzüne telefon edebilmesi için uygun koşulları sağlayabilir. Bu çağrı gelene kadar robotun ne durumda olduğunu kimse bilmeyecek. Ancak robottan sorumlu ekip iyimser: Fırtına öncesinde pillerin durumunu ve bulunduğu yerin sıcaklığını ölçmüşlerdi. Fırtına öncesinde iyi durumda olan pillerin fırtına nedeniyle bozulma olasılığı yok. Ayrıca toz fırtınaları bölgeyi ısıtacağından robotun hayatta kalması için yeterli sıcaklık olduğu kanısındalar. 2018 fırtınası Mars'ın yaz mevsimine girmesiyle başlamıştı. O zaman Opportunity neden hala yanıt vermiyor. Mühendisler neden aceleci? Tau değeri 2'nin Altındaysa Mars'taki toz fırtınaları güneş ışığının yüzeye ulaşmasını engelleyerek tau adı verilen değerin artmasına neden oluyor. Tau ne kadar yüksekse o kadar az güneş ışığı var demektir. Opportunity'nin 10 Haziran'da ölçtüğü son tau değeri 10,8 idi. Mars için ortalama tau değeri ise 0,5'dir. JPL mühendisleri, robotun pillerini yeniden doldurabilmesi için 2,0'dan daha küçük tau değeri olması gerektiğine işaret ediyor. NASA'nın Mars Reconnaissance Orbiter adlı yörünge aracında takılı olan geniş açılı kamera ile gökyüzündeki değişim izlenerek yüzeyin görünür duruma gelmesi izleniyor. Bu bilgi bilim insanlarının tau değerini tahmin etmelerini sağlayacak. Opportunity'nin sinyal için iki seçeneği var Mühendisler haftada birkaç kez gezegen sondaları ile Dünya arasında iletişim kurabilen NASA'nın Deep Space Network uydusu yardımıyla Opportunity ile konuşmayı deniyor. Dev DSN antenleri uyanma zamanlarına programlı olduğundan robota uyan sinyali yolluyor ve ardından yanıt gelmesini bekliyor. Ayrıca JPL'in radyo bilim grubu DSN antenlerindeki daha geniş frekans aralığını algılayabilen özel donanımları da kullanıyor. Burada da Mars'dan gelen her sinyal kaydedildiğinden bunların arasından Opportunity'nin sesi aranır. Ya Araç Arızalanmışsa Opportunity herhangi bir sorunla karşılaştığında kendini korumak için otomatik arıza moduna girebilir. Mühendisler robottan bir sinyal almayı başarırsa olası hata modu için üç anahtar çözüm hazırladı. - Düşük güç arızası: Mühendisler robotun 10 Haziaran'daki son iletişimden hemen sonra düşük güç hatasına geçtiğini varsayıyor. Bu mod, yeterli güneş ışığının alınacağı zamana kadar robotu uykuya alır. - Saat arızası: Hazırda bekleme modunun kritik durumu robotun yerleşik saatidir. Robot saatin kaç olduğunu bilmeyebilir ve ne zaman iletişime geçeceğini hesaplayamaz. Bu durumda robot zamanla ilgili tahmini güneş ışığındaki artış gibi çevresel etkenlerle yapabilir. - Uploss hatası: Robot Dünya'dan uzun süre duymadığında uploss hatasına girebilir- yani haberleşme cihazı çalışmıyor olabilir. Robot bu durumda Dünya ile farklı yollarla iletişim kurmaya dener. Sinyal gelirse ne olacak? Mühendisler robottan sinyali duyduklarında iki haftadan birkaç haftaya kadar sakin davranacaklar. Bu komadan yeni çıkmış hastanın durumu gibidir. Tamamen eski haline gelmesi zaman alabilir. Mühendisler robot hakkında yeterli bilgiye ulaşmadan son kararı vermeyeceklerdir. Bunun için Opportunity'nin pillerinin durumu ve robotun sıcaklığı hakkında bilgi alınması gerekir. Saat doğru değilse sıfırlanır. Robotun hassas parçalarına tozun yapışıp yapışmadığını kontrol için farklı kısımların fotoğrafları istenir. Akümülatörlere toz girip girmediği ve ne kadar etkilendiği kontrol edilir. Tüm veriler toplandıktan sonra kurtarma operasyonu için tartışma açılır. Her şeye rağmen Mühendisler Opportunity'den sinyal alınsa bile robotun eskisi gibi olmayabileceğini de göz ardı etmiyor. Robotun bataryaları uzun süre çalışmadığından tahmin edilenden daha fazla boşalmış olabilir. Bu pillerin şarj olamaması robotun tüm işlemlerini etkiler. Ayrıca kış aylarında ısıtıcıların çalışması için gerekli olan pilleri de kurumuş olabilir. Aslında toz çok önemli bir sorun değil. Önceki fırtınalarda kamera lensleri üzerini toz kaplamıştı ama bunlar zamanla azaldı. Kalan tozlar kalibre edilebilir. Opportunity'ye kart gönder Opportunity takımı her desteğe ihtiyaç duyuyor. Opportunity'i canlandırmak için aşağıdaki gibi bir kart yollamaya ne dersiniz?


Dünya'dan fırlatılışının 10. yılı yaklaşan Mars Keşif Aracı Opportunity, yeni inceleme alanına doğru tekrar harekete geçti. Opportunity, Solander noktası ve Cape York tepesi arasında 20 aydan bu yana araştırma yapıyor. Bölge 22 kilometre çaplı Endeavur Krateri'nin ortasında yer alıyor. Washington Üniversitesi'nden Ray Arvidson: Yeni hedef olan Solander Noktası kaya katmanlarını incelemek için seçildi diyor. Solander Noktası araç için hayatta kalma olanağı da sunacak. Mars'ın güney yarıküresinde yakın zamanda kış mevsiminin başlayacak olması, aracın daha fazla güneş ışığı almasını sağlayacak olan kuzeye doğru yol almasını gerektiriyor. Jet İticileri Laboratuarı , Mars Keşif Aracı proje yöneticisi John Callas: Kış başlamadan önce aracı 15 derecelik eğimi olan kuzeydeki bu bölgeye götürmek istiyoruz diyor. Mars'ın bu bölgesine kış Şubat 2014'de gelecek. Bu aracın yaşayacağı altıncı kış mevsimi olacak. NASA'nın Mars Keşif Aracı projesi 2003 yılında başladı: 10 Haziran'da Spirit ve 7 Temmuz'da Opportunity fırlatıldı. Ocak 2004'te Mars'a başarıyla inen araçlar üç aylık asıl görevlerini tamamlayarak uzun sürecek yeni görevlerini yerine getirmeye koyuldular. Mars'ın geçmişinde su olduğuna ilişkin net bir kanıya ulaşamadılar. 2010 yılında Spirit, dördüncü kış mevsiminin başlangıcında hareket yeteneğini, saplandığı pudra inceliğindeki kum nedeniyle kaybetti. Daha sonra da Dünya ile iletişimi kesti. Buna karşılık Opportunity, yaşlılık belirtileri göstermesine karşılık, inatla yeni keşifler yapmayı sürdürüyor. Kısa bir süre önce Opprtunity, Cape York'tan ayrılmadan hemen önce Esperance adlı bir kayayı robot kolundaki kaya aşındırma aracı, alfa parçacığı X-Işını Tayfölçeri ve mikroskobik kamera gibi yardımcı aletleriyle inceledi ve kayada kil-mineral bileşiminin varlığını belirledi. Cornell Üniversitesi'nden Steve Squyres: Esperance sonuçları bizim bu görev süresince elde ettiğimiz en önemli bulgulardan biridir. Buna göre çevredeki bu kaya gibi birçok kayanın ve minerallerin su ile taşınarak bölgeye geldiğini saptadık diyor. Cape York sadece birkaç metrelik jeolojik katmana sahip. Solander Noktası ise bundan 10 kat daha fazla katmanı barındırır. Araştırmacılar Mars'ın geçmişiyle ilgili daha fazla kanıt toplayabilecekleri için bu noktadan umutlular. Opportunity, Endeavur Kraterine varmak için Eagle, Endurance, Viktoria ve Santa Maria Kraterlerindeki yaşlı kayaları inceleyerek ulaştı.


Opportunity'nin gerçekleştirdiği yeni bir inceleme Mars'la ilgili bilgimizin biraz daha artmasına neden oldu. Basketbol topu büyüklüğündeki bir kayaya yönelen Opportunity, kayayla ilgili incelemesini bitirdi. Marquette adası adı verilen kaya hakkında net bilgi edinilmesi için mineralleri ve kimyasal yapısı ortaya çıkarılması gerekiyor. Opportunity robotu da bunu gerçekleştiriyor. Marquette adası, Mars'taki bilinen kayalardan veya göktaşlarından farklı bir yapıya sahiptir. Opportunity gezegen yüzeyindeki araştırmasının altı yılı boyunca değişik kaya örnekleri üzerinde çalıştı. Araç gezegen yüzeyine gönderildiğinin üçüncü ayında adına zıplama kayası denilen bir çeşit kayayı inceledi. Bu kaya adından da anlaşılacağı üzere bir göktaşıydı. İşin ilginci , incelediği bu göktaşının bir benzeri de dünyada bulunmuştu. Marquette adası iri bazalt taneciklerinden oluşmuştur. Kaya zaman içinde yavaş yavaş erimiştir. Bu kayanın benzerlerinin Mars yüzeyinde değişik yerlerde bulunabileceği de düşünülüyor. Mars yüzeyinde bulunan bazalt kökenli kayadan çok daha farklı yapıdaki Marquette adası, aynı zamanda çok düşük nikel metali barındırmasıyla da Mars'ın bir parçası olabileceğini ortaya çıkarmıştır. Kayanın içinde çok fazla miktarda magnezyum bulunmuştur. İşin daha da ilginci kayanın bulunduğu yerde bu türden yapı bulunmamaktadır. Bu da akla şu sonucu getirmektedir: Kaya aslında Mars'a başka bir yerden gelmiş ve Mars yüzeyinde asitlenerek kabuğu erimiş ve yüzeyi Mars'ın bazaltıyla kaplanmıştır. Evet bu bir sonuç. Ama kesin değil. Bu bilmeceyi çözmek için Opportunity'deli tayfölçerden faydalanılarak taşın kimyasal filmi ortaya çıkarılmaya çalışıldı. Bunun için öncelikle kayanın yüzeyinin birazcık aşındırılıp, iç kısmının ortaya çıkarılması gerekiyordu ki, Opportunity bu iş için biçilmiş kaftandı. Araçta bir aşındırıcı bulunuyordu. Kayanın yüzeyi sert ve aşındırılması zordu. Ancak araç bu zorluğa karşılık inceleme yapılmasına izin verilecek kadar da olsa kayayı aşındırdı. Opportunity şu an Endavur Krateri'ne doğru yol alıyor. Yolu üzerindeki Marquette adasında biraz zaman kaybetse de buna değmiş gibi görünüyor. Araç 12 Ocak'ta sözkonusu kayanın yanına gelmişti. Araç şimdi tekrar yola koyuldu. Endavur Krateri araç için ilginç bir hedef olacağa benziyor. 2004 yılından bu yana görevde olan Opportunity ile Mars'da bir zamanlar sıvı suyun olduğuna ilişkin sağlam kanıtlar elde edildi. Araç bu süre içinde yaklaşık 20 km yol alarak 133 000'den fazla görüntüyü dünyaya yolladı. Planlanandan 24 kat daha uzun yaşamayı başaran araç hala görevinin başında. Kaynak: NASA/Spirit and Opportunity


Özel bir günü noktaladık. Saat 14:15'de başlayan Merkür randevumuz Güneş batınca bitti. Gözlerde zafer kazanmış bir komutanın memnuniyeti ile köşelerimize çekildik. Merkür'ü kaderine bıraktık. Koca Güneş'in yanında soluk, küçük bir nokta gibiydi Merkür. Merkür'ün dağlarını, kraterlerini göreceklerini hayal ederek teleskop olan merkezlere koşanlar gördükleri karşısında önce hayal kırıklığına uğradılar, sonra şaşırdılar. Merkür'ün büyüklüğünü ve olayın önemini öğrenince ise 'vay be' dediler. Bir daha baktılar. Teleskopların okülerine dayadılar telefonlarını ve Güneş'in üzerindeki küçücük noktayı çekmeye çalıştılar. Çoğu da başardı. Yaşasın, sonunda çektim diye bağıran da oldu. Bugün ben de 13:30'da Aksaray Bilsem Gözlemevi'ndeki teleskopun başındaydım. Gerekli hazırlıkları yapmak üzere. Oküler tamam, güneş filtresi tamam. Elektrikler kesik değil. Kubbede sıkıntı yok. Kapaklar açılıyor. Bilgisayar teleskopu görmemezlik etmedi. Ve işte Güneş'teyim. Ama henüz Merkür yok. Biraz daha beklemek gerek. Bir çay, kahve molası... Aşağı indim, kahvemi aldım, yukarı çıkmak üzereyken ziyaretçiler damlamaya başladı. Ama kamerayı ayarlamamıştım. Neyse dedim, sonra ayarlarım. Ne mümkün... 5 yaşından 80 yaşına kadar ziyaretçim oldu. 5 yaşındaki çocuğa okülerde olan gözü kapatmaması gerektiğini öğrettim, 'şimdi gördüm turuncu birşey var' dedi annesine. 80 yaşındaki amca gözlemevinin demir merdivenleri tırmanırken biraz zorlandı ama Merkür aşkı baskın geldi ve çıktı. O da izledi. Bir ara gözlemevinin içinde 15 kişi oluverdi. Daha gelenler vardı aşağıda sabırla sıralarını beklediler. Bekleyişleri biraz uzun sürdü. Çünkü her çıkan fotoğraf çekmek istedi. Yine de beklediler. Bir sürü fotoğraf çekildi. Bir sürü bilgi aldılar. Hayatlarında ilk kez bir teleskop ve gözlemevi gördüler. Keyifle evlerine döndüklerine eminim. Bu satırları okuyan, teleskopuyla, gözlemeviyle halka açık Merkür gözlemi yaptıran her amatör ya da profesyonel gökbilimci, bu satırlarda yazılanları bugün az çok yaşamıştır. İnsanlarımız bilimi merak ediyor, doğruyu bilmek isteyenler çoğunlukta. Meraksız olanlara yapacak birşey yok. Eğer bir gün merak ederlerse biz yerimizde onları bekliyor olacağız. Bu uzun yazının kıyısında köşesinde gördüklerinizse ülkemizin değişik yerlerinde çekilen, geçiş fotoğrafları. Kimi profesyonel, kimi ise amatör. Ancak önemli olan bu heyecanı yaşamaları ve fotoğrafları paylaşmaları. Ben de gördüklerimden, bana ulaşanlardan birkaçını buraya koydum. Fotoğrafını koyduğum hiçbir merkezin ya da kişinin bundan haberi yok. Sürprüz olsun dedim. Ne diyelim. Daha nice güzel gözlemlere...


Gökbilimciler Güneş'ten milyarlarca kilometre uzaklıktaki Oort Bulutu'nda, Dünya'nın ve iç Güneş Sistemi'nin oluşumunu sağlayan maddeden yapılmış ve bunu korumuş kuyruğu olmayan kuyrukluyıldız keşfetti. ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ve Kanada-Fransa-Hawaii Teleskopu ile yapılan gözlemler, C/2014 S3 adlı İç Güneş Sistemi'ndeki asteroit özellikleri gösteren, kuyrukluyıldız yörüngesine sahip cismi ortaya çıkardı. Keşif Güneş Sistemi'nin oluşumu hakkında önemli ipuçları verebilir. Hawaii Üniversitesi Astronomi Enstitüsü'nden Karen Meech ve arkadaşlarına göre C/2014 S3 Güneş Sistemi ile aynı zamanda oluştu, ancak erken bir dönemde dışarı doğru atıldı. Gözlemler, cismin bilinen asteroitlere göre daha eski kayalık yüzeyi olduğunu gösteriyor. Bu da ilginç nesnenin erken dönemde dışarı, soğuk bölgeye doğru atıldığı anlamına geliyor. Milyarlarca yıldır Oort Bulutu'nda dolanan cismin yüzeyinin değişmemiş olması keşfin önemini artırıyor . Karen Meech bu beklenmedik gözlemi şu şekilde açıklıyor: Birçok asteroiti biliyor ve izliyoruz. Ancak bunlar Güneş'e yakın olduklarından yüzeyleri pişmiştir. Bu asteroitin yüzeyi ise Güneş Sistemi'nin en iyi derin dondurucusunda olduğundan değişmemiştir diyor. C/2014 S3 kuyruğu olmayan kuyrukluyıldızın 860 yıllık yörünge dönemi olduğu hesaplandı. Cismin küçük ve soluk bir kuyruğu var. Gözlemciler cismi bu kuyruğu nedeniyle fark ettiler. Yörüngesi nedeniyle Güneş'e en yakın olduğu konumda beliren kısa kuyruğu keşfin hemen ardından ESO'nun silik cisimlerin tayflarını ortaya çıkaran Çok Büyük Teleskop ile izlendi. C/2014 S3 gibi cisimlerden yansıyan ışık dikkatle izlenir ve bu gibi asteroitler S-tipi olarak bilinir. Bunlar iç asteroit kuşağında bulunur. Bu asteroitlerin dış Güneş Sistemi'nin oluşumunda önemli rolleri olduğu düşünülmektedir. Yüzeyleri kayadan çok buzla kaplıdır. Bu da bilinen asteroit ya da kuyrukluyıldızlardan farklı olduğunu gösterir. Güneş'ten benzer uzaklıkta yer alan bir kuyrukluyıldıza göre 1 milyon kat daha küçük kuyruğu bulunmaktadır. Araştırmacılara göre bu cisim iç Güneş Sistemi'nde oluştuktan sonra göç ederek Oort Bulutu'na yerleşmiş. Ancak milyonlarca yıl sonra tekrar iç sisteme yönelecek. Kuramsal modelleri esas alarak bu tür senaryolar arttırılabilir. Oort bulutu cisimlerinin araştırılması senaryoların gerçekliğini belirler. Farklı modeller buzlu cisimlerle kayalık yapılardan oluşanların miktarlarını değişik oranlarda hesaplar. Oort Bulutu içinde bir kayalık cismin tespiti modellerin ileri sürdüğü tahminler için önemli, bir testtir. Araştırma ekibinden ESO'dan Olivier Hainaut: İlk kayalık kuyrukluyıldızı keşfettik ve bunlardan daha çok sayıda olduğunu düşünüyoruz. Bu cisimlerin keşfi Güneş Sistemi'ndeki dev gezegenlerin oluşum aşamasında çok hızlı döndüğünü ya da diğer modele göre sakince büyüdüğünü gösterecek diyerek iki model için de keşfin önemine işaret ediyor. Notlar Oort Bulutu Güneş Sistemi'nin son kısmı olup, dev ve oldukça geniş alanı kaplayan bir bölgedir. Bu alanda küçücük buzlu cisimlerden trilyonlarca vardır. Oort Bulutu'ndaki bir cisim Güneş'e yaklaştıkça yüzeyi ısındığından donmuş haldeki gaz ve buz buharlaşarak kuyruk oluşturur ve bu cisimlere kuyrukluyıldız denir. Güneş Sistemi'nin ilk dönemlerinde bu alandan gelen cisimlerin çoğunun dev gezegenlere düştüğü düşünülmektedir.


NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi ve ESA'nın XMM-Newton Gözlemevi Puro Gökadası olarak da bilinen M82 Gökadası'nda iki orta boy karadeliğin olduğuna ilişkin güçlü bir kanıtla geldiler. M82 normal bir gökadaya göre fazla sayıda yıldız üretebilen bir starburst* gökadasıdır. Starburst gökadaları ömürlerinin belli bir döneminde yıldız doğumunun çokça görüldüğü gökadaların geçirdiği evreye verilen bir addır. Son birkaç yıl içinde oluşan genel kabule göre karadelikler iki ayrı gruptan oluşur: 10 Güneş kütlesinden büyük yıldızlardan oluşanlar ve gökada merkezlerinde olan milyarlarca güneş kütleli olanlar. Ama bir soru hep yanıtsız kaldı: İki grup arasında bir başka grup var mı? Bugüne kadar bir gökada da böylesi bir karadeliğin izine rastlanmadı. Geçtiğimiz günlerde yapılan bir çalışmayla 12 000 000 ışık yılı uzaklıktaki M82'de böylesi iki orta boy karadelik olduğu X-ışını verileriyle ortaya çıkarıldı. Çin'deki Tsinghua Üniversitesi'nden Hua Feng, bu kez orta boy karadeliğin görüldüğünü belirtiyor. Gökadanın merkezine yakın yer alan iki orta boy karadeliğin süper kütleli karadeliklerin kaynağı hakkında ipuçları taşıyor olabilir. Bilindiği üzere çoğu gökadanın merkezinde süper kütleli karadelikler bulunuyor. Orta boy Karadeliği oluşturan etki süper kütleli dev yıldızların çökmesiyle başlayan süreçte yatıyor. Çöken yıldızın içinde bulunduğu yıldız kümesindeki yıldızlar zincirleme bir tepkimeye karışarak birbirleriyle çarpışır ve çöken büyük yıldızın oluşturduğu karadeliğe lavabodan suyun boşalmasına benzer bir girdap şeklinde dönerek katılırlar. Fotoğraftaki yıldız kümeleri gökada merkezine yeterince yakın olmadıklarından böylesi, karadelikler oluşmuştur. Çalışma ortaklarından Iowa Üniversitesi'nden Phil Kaaret: Bu sürecin M82'de de oluşup oluşmadığını bilmiyoruz, ama biz orta boy karadeliklerin çevrelerindeki yıldızları toplayarak büyüdüklerini biliyoruz. M82 aynı zamanda erken evrende benzerlerinin olduğu ve bize en yakın olan bir sürü yeni yıldız oluşturan bir gökadadır diyor. Karadeliklerden kurtulan nesnelerin yaydıkları X-ışınına, onların parlaklığına ve tayflarına bakarak, iki karadeliğin nasıl bir değişim geçirdiğini ve çevreye ne kadar x-ışını enerjisi dağıttıklarını görebiliriz. Chandra ve XMM-Newton verileri çevreye yayılan x-ışını enerjisi değerleriyle karadeliklerin nasıl bir değişim içinde olduklarını gösterir. Bu kuramsal ve gözlemsel veriler göz önünde tutularak, yıldız kütlesindeki karadeliklerin 12000 ile 43000 Güneş kütlesinde oldukları tahmin edilmektedir. Bu kütle çevresindeki maddeyi ve yıldızları kendine doğru çekerek onların X-ışını yollamasına yetecek büyüklüktedir. Karadelik, M82'nin merkezinden 290 ışık yılı uzaklıktadır. Bu konuda yürütülen bir tahmin ise karadeliğin burada doğmuş olması için en az 30000 Güneş kütlesine sahip olması gerekliliğidir. Bu sayede gökadanın merkezindeki süper kütleli karadeliğe düşmekten kurtulmuştur. İkinci nesne ise M82'nin merkezinden 600 ışık yılı uzaklıktadır. X-ışını patlamaları sırasında saptanan periyodik ve rastgele değişimler, nesnenin sıcak diske sahip olduğunu göstermektedir. X-ışını verisi diskin karadeliğin çevresinde dışarıdan içeriye doğru sağlam bir yörüngeye sahip olduğunu gösteriyor. Benzer davranışlar Samanyolu'ndaki yıldızlardan oluşan karadeliklerde de görülmesine karşılık bir orta boy karadelikte ilk kez görülmektedir. Buradaki kütlenin yörünge yarıçapı karadeliğin dönmesine bağlıdır. En iyi modele göre hızla dönen bir karadeliğin çevresinde dolanan ve X-ışınları yayan kütlenin 200 ile 800 Güneş kütlesinde olur. Bu sonuç, orta boy karadeliklerle ilgili elde edilen en sağlam delildir. Bu, yıldızlardan oluşan karadeliklerin en az 20 katı kütlesine sahip karadeliklere ilişkin en iyi iki örnektir diyor Feng. Kaynak: NASA/Chandra Starburst*: Buna bir Türkçe kelime bulmak gerek sanırım-Wiki'deki karşılığı doğru mu? Karar veremedim. İlgilenenler Bulutsu-Sözlük kısmına teklifte bulunabilirler.


Bir taraftan yeni gezegen keşifleri sürerken diğer taraftan keşfedilmiş gezegenlerin ayrıntıları ortaya çıkarılıyor. Bu haber Gliese 3470b gezegeninin atmosfer gözlemleri üzerine. Neptün ile Yer büyüklüğü arasında kütleye sahip gezegenin atmosfer ve içyapısı belirlenmeye çalışılmış. GJ 3470b adıyla da bilinen gezegen yoğun hidrojen ve helyum içerikli atmosferiyle büyük bir kayalık çekirdeğe sahip. Yıldızına oldukça yakın yörüngede dolanan 12.6 Yer kütlesindeki gezegen Güneş Sisteminde olmayan Yer ile Neptün arası gezegen sınıfına girmektedir. Gezegen, görev süresi bitmiş olan Kepler teleskopu ile keşfedildi ve şimdi de Hubble ile Spitzer teleskoplarıyla tekrar gözlendi. Böylece gezegendeki elementlerin 'parmak izleri' arandı. Gezegene ait ışığa dayalı kimyasal parmak izi taraması olayına gökbilimde spektroskopi adı verilir. Verilere ulaşmak için gezegenin yıldızının önünden 12 kez geçişi ve toplamda 20 tutulma olayının izlenmesi gerekti. Bu sırada yıldızdan yayılan ışık gezegenin atmosferinden geçerek buradaki elementlerle etkileşti ve teleskoplara bu etkileşen ışık ulaştı. Böylece ışığın analizi gezegen atmosferinin içeriğini ortaya çıkardı. Elde edilen sonuçlar inanılmazdı. Neptün atmosferinde bolca su buharı, metan ve oksijen ile karbon gibi ağır elementlere bolca rastlanmasına karşılık bu gezegende ağır element oranı oldukça düşük, buna karşılık hidrojen ve helyumun bol miktarda olduğu saptandı. Böylesi bir duruma yapılan en mantıklı açıklama Güneş'in yaklaşık yarı kütlesinde olan kırmızı cüce yıldızının yakınında doğan gezegenin, yıldızın çevresindeki ilkel gaz diskinden gelen hidrojenle beslendiği yönünde. Böylece ilkel diskten madde toplayan ancak Jüpiter olmayı becerememiş bir gezegen oluşmuş olabilir. İlginç bir fikir... Belki de son noktayı Hubble'ın yerini alması beklenen James Webb teleskopu koyacak. Teleskop gezegen atmosferine daha ayrıntılı gözleyerek gökbilimcilere burada neler olup bittiğini anlatabilecek. 1 Yorum ilginç bir kelime jüpiter olmayı beceremeyen bir gezegen vede yaşamsal olmayan biryer.inceleme açısından önemli ama yaşamanın imkanı olmayan bir gezegen.


Karadelikler iki türde incelenir: bir milyon ile birkaç milyar kütleliler ve birkaç düzine güneş kütleli olanlar. Gökbilimciler bu iki türün arasında orta kütleli karadelikler olduğuna inansalar da bunlardan şimdiye kadar ancak birkaç tane bulunabildi. Maryland Üniversitesi ile NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'ndeki gökbilimciler orta kütleli sınıfından 5000 güneş kütlesinde bir karadeliğin varlığına ilişkin yeni kanıtlar buldu. Böylece orta kütleli karadeliklere yeni bir aday eklendi. Daha önce Ağustos 2014'de NASA'nın Rossi X-Işını Zamanlama Tarayıcısı verileri kullanılarak 400 güneş kütleli bir karadelik keşfedilmişti. Yeni çalışmada aynı yöntem kullanıldı. Zamanlama ölçümlerinde Avrupa Uzay Ajansı'nın XMM-Newton uydusu verilerinde de yararlanıldı. Maryland Üniversitesi ve NASA Goddard'da çalışan Dheeraj Pasham: Bir açıklama yapmak gerekirse, bu sonuç karadeliklerin tüm ölçeklerde olduğunu söyleyebiliriz. Farklı bir alet ile aynı sonuca ulaşmamız kullandığımız yöntemin güvenilir olması demektir diyor. NGC1313X-1 olarak bilinen yeni orta kütleli karadelik adayı, yakın evrendeki en parlak X-ışını kaynakları arasında yerini aldı. Bu ultra-parlak X-ışını kaynaklarının neden çok parlak oldukları henüz açıklanamamıştır. Bazı bilim insanlarına göre orta kütleli karadeliklerin aktif süreçte madde sürtünmesi ve X-ışınları nedeniyle yüksek miktarda ışıma gerçekleşiyor. NGC1313X-1'in yaydığı X-ışını havai fişek gösterişi Pasham ve arkadaşları tarafından iki kez gözlendi. Bunlardan biri dakikada 27,6 kez diğer dakikada 17,4 kez parladı. İki oranının neredeyse 3:2 olması parlamanın mükemmel olduğunu gösterir. M82X-1'de Ağustos 2014'de gözlenen çok daha parlak olup yine 3:2 oranındaydı. Gökbilimciler bir saat mekanizması gibi ortaya çıkan 3:2 oranının neyi gösterdiğini henüz bilmiyor. Ancak bunun yıldız kütleli karadeliklerle orta kütleli karadelikleri ayırt eden bir oran olduğunu düşünüyor. Pasham'a göre parlamanın nedeni büyük kütle çekimi nedeniyle karadeliği çevreleyen maddeden kaynaklanıyor. 3:2 oranları karadeliğin kütlesi hakkında bilgi verebilir. Büyük kütleli karadelikler daha az sıklıkta yanıp sönerken küçük kütleli olanlar daha yüksek frekansta yanıp sönerler. Çalışma ekibinden Francesco Tombesi: Karadelikler evren orkestrası içinde, yıldız kütleli karadelikler keman ve süper kütleli karadelikler kontrbas ise orta kütleli karadelikler viyolonsel olarak düşünülebilir diyor. Pasham ve ekibi benzer yöntemle yakın gelecekte 3:2 oranına sahip daha fazla orta kütleli karadelik adayı bulabilir. Yöntemimiz modellerden bağımsızdır. Bu güçlü bir nedendir. Henüz salınımların nedenini bilmiyoruz diyor Pasham. Pasham ve ekibi NASA'nın 2016 yılında fırlatacağı nötron yıldızlarının yapısını araştıracak NICER uydusu ile birkaç orta kütleli karadelik adayını incelemeyi planlıyor.


ESO'nun Şili'de bulunan La Silla Gözlemevi'ndeki 2.2-metrelik MPG/ESO teleskopu parlak yıldız kümesi NGC 3532'nin bu zengin renklerle süslenmiş görüntüsünü elde etti. Kümedeki yıldızlardan bazıları halen sıcak mavimsi renklerde ışıldarken, çoğu büyük kütleli yıldız kırmızı dev yıldızlara dönüşerek turuncu renk tonlarında parlamaktadır. NGC 3532 Karina takımyıldızı doğrultusuna yaklaşık 1300 ışık-yılı uzaklıkta bulunan parlak bir açık kümedir. Resmi olmayan ismiyle Dilek Çeşmesi Kümesi olarak bilinir, ve bir kuyuya atılarak etrafa dağılan gümüş paraları andırmaktadır. Ayrıca Futbol Kümesi olarak da anılmaktadır, ancak bu Atlantik kıtasının hangi bölgesinde yaşadığınıza bağlı olarak değişmektedir. İsmini oval şeklinden almaktadır, rugby oyunu oynayan ülkelelerin vatandaşlarınca bir rugby topuna benzetilmektedir. Bu çok parlak yıdız kümesi güney yarımküreden çıplak gözle kolayca görülebilmektedir. Fransız gökbilimci Nicolas Louis de Lacaille tarafından keşfedilen küme 1752 yılında Güney Afrika'dan gözlenmiş olup üç yıl sonra 1755 yılında kataloglanmıştır. Tüm gökyüzündeki en dikkat çekici açık yıldız kümelerinden biridir. NGC 3532'nin gökyüzünde kapladığı alan neredeyse Dolunay'un iki katı kadardır. 1830'larda Afrika'nın güneyinde kaldığı sırada John Herschel tarafından gözlenmiş olup, kümede birçok yıldız çifti bulunmuştur, bu nedenle çift-yıldız-zengini-küme olarak açıklama düşülmüştür. NGC 3532 ayrıca NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu tarafından 20 Mayıs 1990 tarihinde gözlenen ilk kaynaktır. Bu yıldız grupları yaklaşık olarak 300 milyon yaşındalar. Bu da onları açık yıldız kümesi ölçümlerine göre orta-yaşlı yıldızlar haline getiriyor . Orta kütledeki küme yıldızları mavi-beyaz renklerde parlamaya devam ederken daha büyük kütleli yıldızlar şimdiden yakıtları olan hidrojen maddelerini tüketerek kırmızı dev yıldızlar haline geldiler. Sonuç olarak küme hem mavi hem de turuncu yıldızlar bakımından zengin bir hale geldi. Aralarında en büyük kütleye sahip olan orjinal kümenin yıldızları ise çoktan yaşamlarının sonuna gelerek uzun süre önce süpernova olarak patladılar. Kümede ayrıca oldukça sönük ve düşük kütleli yıldızlar da bulunuyor ve bunlar daha uzun yaşamakla birlikte sarı ve kırmızı tonlarda parıldıyorlar. NGC 3532 toplamda 400 kadar yıldızdan oluşuyor. Samanyolu'nun zengin kısımlarından olan bu arka fondaki gökyüzü yıldızlar bakımından oldukça kalabalıktır. Görünür haldeki parıldayan bazı kırmızı gazların yanısıra burada hemen göze çarpmayan toz şeritleri de daha ötedeki yıldızların görüntüsünü engellemektedir. Bunlar muhtemelen kümenin kendisine bağlı değiller çünkü küme çevresindeki maddeyi temizleyecek kadar yaşamış durumda. NGC 3532'nin bu görüntüsü ESO'nun La Silla Gözlemevi'ndeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile Şubat 2013'te alınmıştır. Notlar Güneş'in birkaç katı kadar kütleye sahip olan yıldızlar sadece birkaç milyon yıl yaşam süresine sahiptirler, Güneş'in on milyar yıl kadar yaşaması bekleniyor ve düşük kütleli yıldızlarınsa yüz milyarlarca yıl Evren'in şimdiki yaşından çok daha fazla süre. ESO-Türkiye


Bu da Örümcek Bulutsusu. NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu ile İki Mikron Tüm Gökyüzü Araştırması (Two Micron All Sky Survey, 2MASS)'in kızılötesi görme yeteneği ile yeşil ışıkta parlayan Örümcek Bulutsusu resmi olarak IC 417 olarak bilinir. Bulutsu, görüntüde yer almayan NGC 1931 adı verilen çok daha küçük bir bulutsunun yakınında yer almaktadır. Bu ikiliye Örümcek ve Sinek Bulutsusu da denir. Bulutsular yeni yıldız oluşturabilen yıldızlararası gaz ve toz bulutlarıdır. Arabacı takımyıldızındaki yıldız oluşturan Örümcek Bulutsusu Dünya'dan yaklaşık 10.000 ışık yılı uzaklıktadır. Bulutsu, Samanyolu'nun dış kısmında yer alır. Örümcek bulutsusu içindeki genç yıldız kümesi rahatlıkla görülebilir. Görüntü merkezinin sağında siyah arka plana karşı parıldayan Stock 8 adlı parlak yıldız kümesini göreceksiniz. Kümenin yakınındaki kırmızı nokta kaynaklarının sahibi olan genç yıldızların yaydığı ışıktan yeşil bulutlar ortaya çıkmıştır. Görüntü normal şartlarda görülemeyen kızılötesi dalga boylarının renklendirilmesiyle üretildi. Mavi renkler 2MASS'ın 1,2 mikron dalga boyuyla, 3,6 ve 4,5 mikron ise Spitzer ile elde edildi. Spitzer 2009 yılında soğutucusu bitmesiyle artık sıcak görev yapmaktadır. Teleskopun tasarımı kızılötesindeki iki kanalın verimli çalışmasına yetecek kadar soğuk olmasına olanak sağlıyor. 12. Yılını dolduran teleskop görevini sürdürmektedir.


NASA'nın OSIRIS-REx aracı 20 Ekim 2020'de Bennu asteroidinin yüzeyine dokunarak yeterli miktarda, yaklaşık 60 gram, örnek toplamayı başardı. Görselde aracın örnek toplama kafasının örneklerle dolu olduğu ve parçaların kafa civarındaki hareketliliği görünüyor. TAGSAM, yüzeyden kalkan tozları yakalamak için tasarlanmıştır. Araç Bennu yüzeyine değdikten hemen sonra iticilerini ateşleyerek asteroidin yüzeyinden ayrıldı. Bu sırada bölgede bulunan daha gevşek toz ve toprak parçaları havalandı. TAGSAM havalanan bu parçalardan toplamayı başardı. Aracın bu olay sırasında herhangi bir zarar almadığı belirlendi. OSIRIS-REx asteroidin Nightingale adlı bölgesine değdiğinde hızı saniyede 10 santimetreydi. Araç yüzeye değdikten sonra toprağa birkaç santimetre de girdi. Ardından saniyede 40 santimetre hızla asteroit yüzeyinden uzaklaştı. Araç şimdi Dünya'ya dönmeye hazırlanıyor. Bu sırada topladığı örnekleri güvende tutmak için örnek kapsülüne yerleştirecek. Her şeye rağmen aracın yeterli örnek toplamadığı ortaya çıkarsa 12 Ocak 2021'de bir deneme daha yapacak. Bu durumda Bennu'nun ekvatoruna yakın kayalık olmayan Osprey adlı bir bölgeye inmeyi deneyecek. OSIRIS-REx 8 Eylül 2016'da fırlatıldı ve 3 Aralık 2018'de Bennu asteroidine ulaştı. 31 Aralık 2018'de yörüngeye girdi. Her şey yolunda giderse araç 24 Eylül 2023'de Utah'a paraşütle inecek. Meraklısına: Ayrıntılar için aşağıdaki sayfalara göz atabilirsiniz. https://www.nasa.gov/feature/goddard/2020/osiris-rex-tags-surface-of-asteroid-bennu/ https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-osiris-rex-spacecraft-collects-significant-amount-of-asteroid


Bilim insanları uzak bir yıldızın çevresinde dolanan bir ötegezegenin manyetik alanını belirleyen yeni bir yöntem geliştirdi. Araştırmacıların hedefindeki gezegen ise Osiris takma adlı meşhur HD 209458b. Araştırmacı grubu gezegenin anlık manyetik değerini hesapladı. Güneş Sistemi dışında ilk gezegenin keşfinden bu yana gökbilimciler özellikle son iki yılda gezegenlerin ayrıntılarını ortaya çıkaran çalışmalar yapmaya başladı. 20 yıl önce bir gezegenin keşfi çok önemli bir olayken artık günümüzde Güneş Sistemi'ndeki gezegenlere benzeyenleri, onların uydularını, atmosfer ve iklimleri ortaya çıkarılmaya başladı. Bir katı ya da gaz gezegenin en önemli özelliklerinden biri de manyetik alanı ve şiddetidir. Dünya'daki manyetik alan canlıları zararlı kozmik ışımadan korurken aynı zamanda uzay araçlarının yol almalarına katkı sağlarlar. Çalışma, başını Avusturya Bilimler Akademisi Uzay Arşatırmaları Enstitüsü'nden Kristina Kislyakova ile Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi Skobeltsyn Nükleer Fizik Enstitüsü'nden Maxim Khodachenko çektiği uluslararası bir araştırma ekibi tarafından gerçekleşti. Çalışmada ayrıca Avusturya Uzay Araştırmaları Enstitüsü'de yer alıyor. Osiris gezegeni Jüpiter'in üçte biri büyüklüğünde ancak ondan daha parlak sıcak gaz devidir. HD 209458 yıldızı çevresinde çok yakın yörüngede sadece 3,5 günde bir yılını tamamlıyor. Uzunca bir süredir gökbilimciler tarafından incelenen gezegen hakkında önemli bilgiler bulunmaktadır. Hakkında bu kadar çok bilgi sahibi olunan gezegen, gökbilimciler ellerindeki hipotezleri test edecek model haline gelmiştir. Bilim insanları gezegeni geçiş dönemlerinde Hubble ile Lyman-alfa çizgisiyle gözlediler. İlk başta gezegenin atmoserinin yıldız tarafından yavaş yavaş yutulduğu saptandı. Daha sonra bu sonuçlarla büyüklüğü, manyetosferi dikkate alınarak sıcak Jüpiteri çevreleyen gaz bulutunun şekli tahmin edildi. Kristina Kislyakova: Gözlemlerin artmasıyla gezegenin çevresindeki sıcak hidrojen bulutu oluşumu modellenerek özel manyetik moment değerleri ve yıldız rüzgarı parametreleri elde edildi diyor. Bilim insanları yıldız rüzgarları ve gezegenin atmosferi arasındaki etkileşimi tanımlamak için pek çok etkene başvurmalıydı: Yıldız rüzgarı, nötr atmosferik parçacıklar ve onların iyonizasyonu, kütleçekimi etkileri, basınç etkisiyle yük alışverişi, ışınım ivmesi ve tayfsal genişleme. Bilim insanları şu anda yıldız rüzgarındaki proton ile ile gezegen atmosferindeki hidrojen gazı etkileşimini tanımladıklarına inanıyor. Bu olay Dünya'daki gibi yıldız rüzgarları ile atmosferin manyetosfer katmanı üzerinde oluşur. Atomik hidrojen bulutu parametreleri bilinirse eldeki model yoluyla manyetosferin büyüklüğü tahmin edilebilir. Ötegezegenlerin manyetik alanı doğrudan ölçümle mümkün iken dolaylı yöntemlerden radyo gözlemlerine daha çok başvurulur. Osiris için de bir dizi radyo gözlemleri yapılmasına karşılık şimdiye kadar başarıya ulaşılamadı. Gezegenin manyetosferi Jüpiter'in % 10'luk manyetik momentine karşılık geliyor. Bu da gezegenin mevcut durumuyla tutarlı bir sonuçtur diyor Kislyakova. Maxim Khodachenko: Kullandığımız yüksek enerjili hidrojen bulutu yöntemi Dünya benzeri gezegenler için kullanılabilir.


Keşfedilmiş gezegen sayısı, NASA'nın onayıyla 5000 sınırını geçti. Yakın geçmişe kadar evrende sadece Güneş Sistemindeki gezegenleri biliyorduk. Ancak 30 yıl önce başlayan keşif serisi ile Samanyolu'nda 5000'den fazla gezegen olduğunu belirledik. Bu gezegenler arasında Yer gibi küçük ve kayalık olanlar dışında yıldızına çok yakın dolanan sıcak Jüpiterler gibi sıra dışı örnekler de bulunuyor. Gezegenimize göre daha büyük kütleli kayalık süper-Dünyalar ve Neptün'den daha küçük mini-Neptünlere de listede yer almaktadır. İlk öte gezegen 1992'de keşfedildi. O günden bu yana keşfedilen gezegen sayısı 5000'i geçti. NASA Exoplanet Science Institude'den Jessie Christiansen: Bu öylece bir sayı değil. Her biri yeni Dünya, yeni bir gezegeni temsil ediyor. Her biri için heyecanlanıyorum çünkü onlar hakkında bir şey bilmiyoruz diyor. Gök adamızda muhtemelen yüz milyarlarca gezegen olduğunu biliyoruz. Keşif maratonu 1992'de yabancı bir yıldızda gezegen olduğunun keşfedilmesi ile başladı. Bu yıldız aslında milisaniyelik yakıcı ışınım patlamalarıyla titreşen, hızlı dönen ve pulsar olarak bilinen bir tür nötron yıldızıydı. Işınım titreşimleri arasındaki küçük değişimleri ölçmek isteyen bilim insanları bir gezegeni olduğunu belirlemişti. 30 yıl önce sistemimiz dışında ilk öte gezegeni keşfeden Alexander Wolszczan: Bir nötron yıldızının çevresinde gezegenler olduğunu bulduysanız artık her yerde onlara rastlayabilirseniz demektir. Gezegen üretim süreci bu anlamda oldukça sağlam olmalı diyor. Penn State'de çalışan Wolszczan öte gezegen aramayı sürdürüyor. Listeye yeni gezegenler eklemenin yeni bir keşif çağını açtığını söylüyor. 2018'de fırlatılan Transit Exoplanet Survey Satellite , geçiş yöntemiyle gezegen keşfetmeye devam ediyor. Ancak kısa süre önce fırlatılan James Webb Uzay teleskopu ile başlayan güçlü yeni nesil teleskoplar ve son derece hassas aletleri yaşanabilir koşulların olası işaretlerini tanımlamak için atmosferlerinden süzülen yıldız ışığına bakarak gezegende hangi gazlar olduğunu tespit edebilecek. 2027'de fırlatılması planlanan Nancy Roman Uzay teleskopu ise çeşitli yöntemlerle gezegen avlayacak. 2029'da ESA'nın fırlatacağı ARIEL ise öte gezegen atmosferlerini gözleyecek; aynı araçta yer alacak NASA'nın CASE aleti ise öte gezegen bulutlarını ve pusları sıfıra indirip gözlem yapılmasını kolaylaştıracak. Wolszczan: Bana göre bir yerlerde bir tür yaşam bulmamız kaçınılmaz ve bu yaşam büyük olasılıkla ilkel türden olacak. Dünya üzerindeki yaşamın kimyası ile evrende bulunan kimya arasındaki bağlantının yanı sıra çok bulunan organik moleküllerin tespiti, yaşam keşfinin bir zaman meselesi olduğunu gösteriyor diyor. Başka Dünyalar Nasıl Bulunur? 1995'te Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde bir sıcak-Jüpiter olduğu tespit edildi. Yıldızının çevresinde ve ona çok yakın konumda bulunan gezegenin bir turu sadece dört gün sürüyordu. Başka bir deyişle bu gezegende bir yıl sadece dört gün sürüyordu. Gezegen Jüpiter kütlesinin yaklaşık yarısı kadardı. Gökbilimciler bu gezegenleri tanımayı öğrendikten sonra yer merkezli teleskoplardan elde edilen verilere bakarak daha fazla gezegen belirlediler- önce düzinelerce sonra yüzlerce. Bunlar yalpalama yöntemi kullanılarak keşfedildi: bir yıldızın yörüngesindeki gezegenlerden kaynaklanan kütle çekimi etkisi nedeniyle çok hafif ileri-geri salınması. Ama yine de hiçbiri yaşanabilir gibi görünmüyordu. Gezegenimize çok benzeyen küçük, kayalık dünyalar bulmak, öte gezegen avlama teknolojisinde bir sonraki adımı gerektirdi: geçiş yöntemi. Gökbilimci William Borucki, bir teleskopa son derece hassas ışık algıçları takma ve ardından onu uzaya fırlatma fikrini ortaya attı. Teleskop 170,000'den fazla yıldızdan oluşan bir alana yıllarca bakarak, yıldızın önünden geçen gezegenleri keşfedecekti. Bunun için yıldızdan alınan ışığın miktarındaki periyodik azalmalara bakılacaktı. Bu fikir Kepler Uzay teleskopuyla gerçekleşti. Şimdi emekli olan Kepler misyonunun baş araştırmacısı Borucki, 2009'daki görevin evrende yeni bir pencere açılmasını sağladığını söylüyor. Gerçek bir tatmin duygusu alıyorum ve gerçekten orada olana karşı hayranlık duyuyorum. Hiçbirimiz bu muazzam çeşitlilikteki gezegen sistemleri ve yıldızları beklemiyorduk. Bu sadece harika.


Günümüzde, yalnız diğer yıldızların çevresinde dolanan gezegen keşfi değil, aynı zamanda bu gezegenlerin kimyasal bileşenleri de öğrenilebiliyor. Bir gezegenin atmosferindeki gazları zor ve dolaylı da olsa öğrenebiliyoruz. İşte şimdiki haberimiz bu gazların dünya üzerindeki teleskoplarla bulunabileceğine ilişkin. Bir süre önce Hubble Uzay Teleskobu ile HD189733 b gezegeninde karbondioksit ve karbonmonoksit gazı molekülleri olduğu bulunmuştu. 2005 yılında keşfedilen gezegen 63 ışık yılı uzağımızdaki Tilkicik Takımyıldızında bulunuyor. Gezegen üzerindeki organik moleküller dünya üzerinde kurulu olan teleskoplar ile de gözlendi ki aslında bu çok önemli bir haber. İlk kez dünya üzerinde kurulu teleskoplarla bir ötegezegen üzerinde organik molekül olduğu bulundu. Keşif Mauna Kea'daki 3 metrelik kızılötesi teleskop ile gerçekleştirildi. Böylece dünya üzerinde kurulu teleskoplar kullanılarak bu tip çalışmalar daha hızlı ve daha fazla yapılabilecek. Bilindiği üzere uzay teleskoplarından sadece Kepler kendini ötegezegen avına adamış bulunuyor. Diğer teleskopların asıl görevi ötegezegen avı olmadığından, ötegezegen çalışmaları üzerinde fazla kullanılamıyorlar. NASA'nın Jet İtici Laboratuvarı'ndan Mark Swain şöyle diyor: Bu keşfi dünya üzerindeki teleskoplarla ile elde ettiğimiz bir gerçek. Bunun sonucunda aynı tekniği dünya üzerinde kurulu olan daha büyük teleskoplar üzerinde kullanarak daha önemli sonuçlar ortaya çıkarabiliriz. Bilindiği üzere şimdiye kadar 400'den fazla gezegen keşfi yapıldı. Bu gezegenlerin çoğu Jüpiter gibi gaz devleridir. İçlerinde karasal gezegen sayısı çok azdır. Dünya benzeri bir gezegen keşfini ise henüz gerçekleştiremedik. Gökbilimciler, Kepler aracıyla dünya büyüklüğünde gezegen bulmayı umuyor. Hedef alınan HD 189733 b gezegeni yıldızına 0.03 GB kadar yakın olduğundan bir turunu 2.2 günde tamamlıyor. Gezegenin yıldızı K tipi bir yıldız. Uzay teleskopları kullanılarak gezegende karbondioksit, karbonmonoksit ve su olduğu bulunmuştu. Dünya üzerindeki teleskoplara takılan tayf ölçerlerle gökbilimciler gezegende karbondioksit ve aynı zamanda metan olduğunu buldular. Gezegen atmosferinden alınan kızılötesi parlaklık metan gazına karşılık geliyor. Bunun yıldızdan gelen morötesi ışığın gezegenin atmosferine çarpmasıyla oluşabileceği belirtiliyor. Sıradaki hedef ise gezegenlerde toprak elementlerini bulmak. Kayalık gezegenlerde olabilecek metallerin de bu yolla bulunabileceği belirtiliyor. Anlaşılan Gökbilim'in yeni ve hareketli dalı ötegezegen üzerinde yeni keşiflerin gelmesi artık an meselesi. Bekleyip göreceğiz. Kaynak: NASA/JPL


Gökbilimciler ilk kez bir ötegezegenin hareketini, ev sahibi yıldızının bir kenarından diğer kenarına doğru ilerlerken doğrudan izleyebildiler. Gezegen şimdiye kadar doğrudan görüntülemeyle bulunan gezegenler arasında en küçük yörüngeye sahip, yıldızına olan uzaklığı, Satürn gezegenin Güneş'e olan uzaklığı kadar. Bilim insanları gezegenin, güneş sistemimizdeki dev gezegenlerle benzer şekilde oluşmuş olabileceğine inanıyorlar. Yıldızın çok genç olması nedeniyle, bu keşif gaz devi gezegenlerin kozmik ölçekte kısa bir zaman dilimi olan bir kaç milyon yılda, disklerin içinde oluşabileceğini kanıtlamaktadır. Sadece 12 milyon yıl ya da Güneş'in yaşının üç yüzde birinden daha küçük yaşta olan Beta Ressam, kendi yıldızımızdan % 75 daha büyük kütleye sahiptir. 60 ışıkyılı uzaklıkta, Ressam takımyıldızı doğrultusunda bulunmaktadır ve tozlu bir enkaz diski ile çevrili olduğu bilinen en iyi yıldız örneklerinden biridir . Daha önceki gözlemler diskin eğrildiğini, ikinci bir diskin oluştuğunu ve yıldız üzerine kuyruklu yıldızların düştüğünü göstermiştir. Onların hepsi dolaylıydı, fakat büyük kütleli bir gezegenin varlığını ortaya süren hipotezler ve bizim yeni gözlemlerimiz şimdi bunu açıkça kanıtlamaktadır. Yıldız çok genç olduğundan dolayı, sonuçlarımız dev gezegenlerin disklerde bir kaç milyon yıl gibi kısa bir zaman süresinde oluşabileceğini göstermektedir. diyor araştırma takımının lideri Anne-Maria Lagrange. Son gözlemler, genç yıldızların etrafındaki disklerin birkaç milyon yıl içinde dağıldığını göstermiştir, böylece dev gezegenlerin oluşumu önceleri düşünüldüğünden daha hızlı meydana gelmelidir. Beta Ressam bunun mümkün olduğunu açıkça kanıtlamaktadır. Takım ESO'nun Çok Büyük Teleskop'larından 8.2 metreli Birim Teleskopu üzerindeki NAOS-CONICA (ya da NACO ), aygıtını, 2003, 2008 ve 2009 yılında Beta Ressam'ın yakın çevresini araştırmak için kullandı. 2003 yılında diskin içinde sönük bir kaynak görülmüştü (eso0842), fakat bir arka fon yıldızı olduğu için, dışarda tutulması uzak bir olasılıktı. 2008 ve 2009 baharındaalınan yeni görüntülerde kaynak ortadan kaybolmuştu. 2009 yılı sonbaharında gerçekleştirilen en son gözlemler, yıldızın önünde veya arkasında belli bir dönem gizlenmeden sonra nesne diskin diğer tarafında gözler önüne serilmişti. Bu kaynağın kesinlikle bir ötegezegen olduğunu onayladı ve yıldızının yörüngesinde dolanmaktaydı. Yıldızın çevresindeki yörüngesinin büyüklüğü hakkında da bilgiler sağladı. Yaklaşık on tane ötegezegen için görüntüler mevcut ve Beta Ressam'ın etrafındaki gezegen şimdiye kadar ki en küçük yörüngeye sahip olanı. Dünya-Güneş arasındaki mesafenin 8 ila 15 katı büyüklüğünde veya Gök Birimi bir uzaklıkta yer almaktadır, ki bu da yaklaşık olarak Satürn'ün Güneş'ten olan uzaklığı kadardır. Gezegenin kısa periyodu sayesinde belki 15-20 yıl içerisinde tam yörüngesini ortaya çıkarabiliriz, Beta Ressam b ile ilgili daha sonraki araştırmalar genç dev gezegenlerin atmosferlerinin fiziği ve kimyası hakkında çok değerli bilgiler sağlayacaktır. diyor araştırmacılardan öğrenci Mickael Bonnefoy. Gezegenin kütlesi yaklaşık olarak Jüpiter'in dokuz katı kadar ve doğru kütle ile bulunduğu konum, diskin iç kısımlarındaki bozulmaları açıklamak için uyumlu. Bununla birlikte bu keşif, Uranüs'ün yörünge gözlemlerine dayanarak, 19. yy'da gökbilimci Adams ve Le Verrier'in Neptün gezegeninin varlığına ilişkin tahminlerine benzer bazı özellikler taşımaktadır. Genç, büyük kütleli Balıkağzı ve HR8799 gibi yıldızların çevresinde bulunan gezegenlerle birlikte, Beta Ressam b'nin varlığı, süper-Jüpiterler'in daha büyük kütleli yıldızların etrafındaki gezegen oluşumunun sık görülen yan ürünü olabileceğini öne sürmektedir, diyor takım üyelerinden Gael Chauvin. Bu gibi gezegenler yıldızlarının etrafındaki diskleri bozmakta, ESO'nun uluslararası ortaklarıyla inşa ettiği devrimsel teleskop ALMA ile kolayca gözlenebilecek olan yapıları oluşturmaktadır. Bir kaç başka gezegen adayı daha görüntülenmiştir, fakat diğer tüm gezegenler Beta Ressam b'nin yıldızına olan uzaklığından daha uzakta yer almaktadırlar. Eğer Güneş Sistemi'nde yer alsaydı, hepsi en uzak gezegen Neptün kadar yakında veya daha ötesinde olurlardı. Bu uzak gezegenlerin oluşum süreçleri, Güneş Sistemimiz ve Beta Ressam'dakinden oldukça farklıdır. Lagrange şöyle açıklıyor; Ötezegenlerin son doğrudan gözlemleri -çoğu VLT ile yapılan- gezegen sistemlerinin çeşitliliğini göstermektedir, bunlar arasında Beta Ressam b bir gezegenin Güneş Sistemimizdeki dev gezegenlerle aynı şekilde oluşabileceğini gösteren en önemli örnektir. Notlar Enkaz diskleri gezegensel öncüller veya asteroidler gibi büyük nesneler arasındaki çarpışmaların sonucu olan tozlardan oluşmaktadırlar. Güneş Sistemimizdeki burçlar toz bandının daha büyük halleridirler. Beta Ressam'ın etrafındaki disk ilk kez görüntülenmiş olandır ve Yer Güneş arasındaki mesafenin yaklaşık 1000 katına kadar genişlediği bilinmektedir. NACO ESO'nun Şili'de bulunan Çok Büyük Teleskopu üzerindeki uyarlamalı optik aygıtıdır. Uyarlamalı optik sayesinde, gökbilimciler atmosferin bulanıklaştırma etkisinin çoğunu giderebilmekte ve çok keskin görüntüler elde edebilmektedirler. Kaynak: ESO-Türkçe Ötegezegenlerle ilgili Türkçe'ye çevirdiğim, ESO'nun Ötegezegen Rehberi'ni inceleyebilirsiniz. 2 Yorumlar Hocam ben 10-T den Onur,okulda dediğiniz gibi bulutsu.org dan takip ediyorum , astronomi ile ilgili ilk olarak şuan öğrendiğim bilgi regulus yıldızı ,bir de gece en çok parlayan yıldızmış,kaliteli bilgi veren makalelerinizi okumaya devam... Merhaba Onur. Gökbilim virüsüyle tanıştın demek. Bir yanlışını düzelteyim. Regulus, Aslan takımyıldızının en parlak yıldızıdır. Ancak gökyüzünün en parlak yıldızlarından biridir. Gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius yıldızıdır. Araştırmaya devam.


Bir yıldızın gezegeni olup olmadığı yıldızda lityum olup olmadığında göre belirlenebilecek. Bu yeni ötegezegen bulma tekniği 10 yıl süren arayışlar sonucunda elde edildi. Buna göre Güneş benzeri ve gezegeni olan yıldızlarda lityuma rastlandı. Ancak gezegeni olmayan yıldızlarda lityuma rastlanmadı. Bu araştırma 70'i gezegeni olan yıldız olmak üzere toplam 500 yıldız üzerinde yapıldı. Araştırma sırasında ESO'nun Yüksek Hassasiyetli Radyal Hız Gezegen Tarama aracı kullanıldı. Bu tayf çeker aracı ESO'nun 3,6 metrelik teleskobuna bağlı bulunuyor. Gökbilimciler öncelikle izlenecek yıldızların dörtte birini oluşturan Güneş benzeri yıldızlara odaklandı. Lityum normalde Güneş'te yok denecek az oranda bulunuyor. Bunu da Güneş'e çarpan irili ufaklı nesneler oluşturuyor. Bir yıldız yeni doğduğunda lityumu bulunuyor. Ancak lityum 1,5 milyon derece sıcaklıkta hemen yok oluyor. Evrendeki lityumun big bang patlamasından oluştuğu düşünülüyor. Yıldızların sıcaklığı 1,5 milyon dereceden fazla olduğundan lityum ancak daha soğuk olan dış tabakada kendine yer bulabiliyor. Bu da ancak yıldızın gezegen sistemi olmasıyla mümkün olabiliyor. Eğer bir yıldızın gezegen sistemi varsa o zaman yıldıza çeşitli meteor, kuyrukluyıldızlar çarpıp üzerlerindeki lityumu yıldıza veriyor olabilir. Bunun dışında Güneş yaşındaki bir yıldızda aslında lityum bulunmaması gerekiyor. Eğer varsa bu yıldızın bir gezegen sistemi olduğu anlamına gelebilir.. Konuya ilişkin ilk veri 2001 yılında HD 82943 yıldızından elde edildi. Bu yıldızın şimdiye kadar iki gezegeni keşfedildi. Ama asıl ilginç bilgi yıldızdaki lityum değerinden geldi. Yıldızdaki lityum değeri yüksekti. Bunun da açıklaması yıldıza Jüpiter'den daha büyük bir gezegenin daha oluşum aşamasındayken çarpıp yok olması şeklinde yapıldı. Gezegenler yıldızlara oranla çok daha soğuk olduklarından lityum barındırıyorlar. Bu yazı ESO'nun sayfalarındaki değişik haberlerinden ve araştırma sonuçlarından yararlanılarak hazırlanmıştır.


Yirmi yıllık bir geçmişi olmasına karşılık ötegezegenler her yaştan insanın ilgisini çekiyor. Yeni bulunan her gezegene ilişkin verileri insanlarımız ciddi bir şekilde irdeliyor. İşin uzmanlarından bu gezegenlere ulaşmanın çok zor olduğu, ışığın bile bu gezegenlerden bize onlarca, yüzlerce yılda geldiğini öğrenince biraz morallerimiz bozuluyor ama yine de merak etmeye devam ediyoruz. İşte bu hareketli bilim dalına ilişkin Avrupa Güney Gözlemevi 'nin hazırladığı Ötegezegen Rehberini işin meraklıları ve öğrencilerimiz için türkçeleştirmeye çalıştım. Bildiğiniz üzere ESO, ötegezegen konusunda birçok çalışmasıyla ismini duyurdu. Biz de zaman zaman ESO'nun buluşlarından bahseden haberlere yer veriyoruz. ESO'nun Çok Büyük Teleskobu 'na bağlanan kızılötesi araçla yeni gezegenler keşfedilmiş ve keşfedilmeye de devam ediyor. Yakın gelecekte ESO bünyesine bu teleskoptan daha büyük başka bir teleskop daha ekleyerek uzayın bilinmeyenlerine ışık tutmaya çalışacak. Ötegezegen Rehberi ESO tabanlı olduğu için genelde ESO'nun bulgularından ve ESO'nun planlarından bahsediliyor. Asıl dosyanın içeriğini bozmamak adına birebir çeviri yapmayı tercih ettim. Böylece rehberin içinde sadece ESO'nun bulduğu ötegezegenlerden bir ikisine ait örnek verebildim. Rehberde ele alınan konular ana başlıkları ile şunlar: İlk Keşifler Keşif Yöntemleri Kütleçekim mikromerceklemesi Güneş Sistemi Dışındaki Gezegenlerden Ne Öğrenebiliriz? Ne tür gezegenler keşfedildi? Güneş Sistemi'nin dışında yaşam ESO'nun Önemli Keşifleri ESO'daki Ötegezegen Keşif Araçları ESO ile Gelecekte Ötegezegen Keşifleri Zaman içinde bu dökümanın da yenilenmeye ihtiyaç duyacağı kesin. Çünkü teknoloji ilerliyor ve yeni keşif araçları yanında yeni keşif yöntemlerini de taşıyabilir. Dosyayı açabilmek için bir pdf okuyucusuna ihtiyacınız olacak: Ötegezegen Rehberi Dosyanın aslı: Extrasolar planets 2 Yorumlar hocam kaynakların devamını rica ediyoruz,teşekkürler. emeğinize sağlık. Çok güzel olmuş elinize sağlık,merak ettiğim ve ilgilendiğim bi konuda bu güzel bir rehber oldu =)


ESO'nun Çok Büyük Teleskop'unu kullanan gökbilimciler yağmurun su yerine demir şeklinde yağdığından şüphelendikleri uç koşullara sahip bir gezegeni gözledi. Aşırı sıcak dev ötegezegenin gündüz vakti sıcaklığı metalleri bile eritebilecek 2400 santigrat dereceye kadar çıkabiliyor. Demir buharlarını gece tarafına taşıyan güçlü rüzgarlar bunları demir taneciklerine dönüştürüyor. Bu gezegende yağmurlu bir akşamüstü olduğu söyleyebilir, demir yağdığı değil, diyor İsviçre, Cenevre Üniversitesi'nden profesör David Ehrenreich, kendisi bu sıradışı gezegenin bugün Nature dergisinde yayımlanan araştırmasına liderlik ediyor. WASP-76b olarak bilinen bu gezegen 390 ışık-yılı uzaklıkta Balık takımyıldızı doğrultusunda yer alıyor. Bu ilginç olay 'demirden yağmur' olayının gerçekleştiği gezegenin sadece tek bir yüzünün yıldızına dönük olması nedeniyle gerçekleşiyor, soğuk olan gece tarafı sürekli olarak karanlıkta kalıyor. Aynı Dünya çevresindeki Ay'a benzer şekilde, WASP-76b yıldızıyla 'çekimsel olarak kilitli': kendi etrafındaki dönme süresiyle, yıldızı etrafındaki dolanma süresi eşit. Gündüz tarafında yıldızından aldığı ışıma miktarı Dünya'nın Güneş'ten aldığı ışık miktarının binlerce katına eşit oluyor. Sıcaklık o kadar yüksek değerlere ulaşıyor ki, moleküller atomlarına ayrılıyor ve demir benzeri metaller buhar haline gelerek atmosfere çıkıyor. Gündüz ve gece yüzlerindeki yüksek sıcaklık farkı güçlü rüzgarları meydana getirerek aşırı sıcak taraftaki demir buharını, sıcaklığın 1500 santigrat derece kadar düştüğü, soğuk olan gece tarafına taşıyor. Yeni çalışmaya göre WASP-76b gece ve gündüz tarafları sadece sıcaklık farkına değil, aynı zamanda belirgin olarak farklı kimyaya da sahip. Şili'deki Atacama Çölü'nde bulunan ESO'nun VLT'si üzerindeki yeni ESPRESSO aygıtını kullanan gökbilimciler ilk kez aşırı sıcak gaz devi bir gezegendeki kimyasal değişimleri tespit etti. Gezegenin gece ve gündüz kısımlarını ayıran akşamüstü sınırında güçlü demir buharı sinyalleri bulundu. Şaşırtıcı bir şekilde sabahları demir buharı görmüyoruz, diyor Ehrenreich. Bunun nedeni demir yağmuru bu uç koşullardaki gezegenin gece tarafında yağıyor. Gözlemler demir buharının WASP-76b gezegeninin sıcak yüzündeki atmosfer tabakasında daha yoğun olduğunu gösteriyor, diye ekliyor ESPRESSO bilim ekibi lideri, İspanya, Madrid Astrobiyoloji Merkezi'nden astrofizikçi Maria Rosa Zapatero Osorio. Bu demirin bir kısmı gezegenin dönüşü ve atmosferik rüzgarlarıyla gece tarafına aktarılıyor. Burada daha soğuk ortamla karşılaşan demir, yoğunlaşarak yağmur halinde yağmaya başlıyor. Bu sonuçlar Portekiz, İtalya, İsviçre, İspanya ve ESO'dan ekiplerin yer aldığı ESPRESSO aygıtını üreten konsorsiyumun Eylül 2018'de yaptığı ilk bilimsel gözlemler sayesinde elde edilmiştir. Kayalık Gezegenler ve Kararlı Tayf Gözlemleri İçin Echelle Tayfölçeri ESPRESSO'nun tasarım amacı Güneş-benzeri yıldızların etrafındaki Dünya-benzeri gezegenleri bulmaktı. Ancak, aygıtın çok yönlü olarak kullanılabileceği görüldü. VLT'nin hatırı sayılır gücü ve ESPRESSO'nun aşırı kararlılığı sayesinde, kısa sürede ötegezegen atmosferlerini araştırmak için öncül bir makineye sahip olduğumuzun farkına vardık. diyor Pedro Figueira, ESO Şili'den ESPRESSO aygıt bilimcisi. Artık elimizde olan şey en aşırı ötegezegenlerin iklimini takip edebilmek için tamamen yeni bir yöntem. diyor son olarak Ehrenreich. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin


Yeni yöntem gelecek için umut vaadediyor ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan gezegen-avcısı HARPS aygıtını kullanan gökbilimciler ilk kez bir ötegezegenden yansıyan görsel ışığa ait tayfın doğrudan gözlemini gerçekleştirdiler. Gözlemler ayrıca normal bir yıldızın çevresinde keşfedilen ilk gezegen olan bu ünlü nesnenin yeni özelliklerini ortaya çıkardı: 51 Pegasi b. Elde edilen sonuçlar bu teknik için heyecan verici bir gelecek vaadediyor, özellikle VLT üzerindeki ESPRESSO ve E-ELT gibi yeni nesil aygıtların geliştirilmesi ile. 51 Pegasi b Yeryüzü'nden yaklaşık 50 ışık-yılı uzaklıkta Kanatlı At takımyıldızı doğrultusunda yer almaktadır. 1995 yılındaki keşfiyle her zaman Güneş benzeri normal bir yıldızın etrafında bulunan ilk ötegezegen olarak hatırlanacaktır . Gezegen ayrıca sıcak Jüpiter türü olarak sınıflandırılmaktadır görece yaygın oldukları bilinen bu türden gezegenlerin, boyut ve kütleleri Jüpiter'e benzerken, yıldızlarına çok daha yakın bir yörüngede dolandıkları için yüzey sıcaklıkları daha fazladır. Şimdiye kadar 1200 gezegen sisteminde 1900'den fazla ötegezegenin varlığı tespit edilmiş olsa da, keşiflerin yirminci yılında, 51 Pegasi b ötegezegen çalışmalarındaki yeni bir gelişme ile tekrar sahalara dönüş yaptı. Yeni tespiti gerçekleştiren araştırma ekibinin başında Portekiz'deki, Astrofizik ve Uzay Bilimleri Enstitüsü'nden ve ESO Şili'de çalışan doktora öğrencisi Jorge Martins bulunmaktadır. Ekip Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan ESO 3.6-metre teleskopu üzerindeki HARPS aygıtını kullanmıştır. Şimdilerde bir ötegezegenin atmosferini incelemek için kullanılan en yaygın yöntem şu şekilde gerçekleşiyor: ev sahibi yıldızın etrafında dolanan gezegen, yıldızın tam önünden geçiş yaptığı sırada yeryüzünden gözleniyor, yıldız ışığı gezegen atmosferinden geçiş yaparak kısmen filtre ediliyor, gözlenen bu ışık gezegenin atmosferi hakkında bilgiler içeriyor. Yeni teknik bir gezegen geçişi olayı bulmaya dayanmıyor, bu nedenle potansiyel olarak çok daha fazla ötegezegen üzerinde kullanılabilir. Gezegenin tayfının görünür ışıkta doğrudan tespit edilmesini sağlıyor, yani gezegenin başka yöntemlerle elde edilemeyen farklı özellikleri ortaya çıkarılabiliyor. Ev sahibi yıldızın tayfı, yörüngesinin tarif ettiği gezegenden yansıması beklenen benzer bir ışık izinin aranmasına rehberlik edecek bir şablon olarak kullanılıyor. Bu fazlasıyla zor bir görev çünkü gezegenler parıldayan yıldızlarına kıyasla aşırı sönük kalıyorlar. Gezegenden gelen sinyal küçük etkiler ve gürültü kaynaklarından kolay bir şekilde etkilenebiliyor . Bu tür zorluklara rağmen, 51 Pegasi b'ye ait HARPS verilerine uygulanan yeni tekniğin başarısı bu işin yapılabilir olduğunu gösteren oldukça değerli bir kanıttır. Jorge Martins şöyle açıklıyor: Bu tür bir tespit yönteminin bilimsel önemi çok büyük, bu sayede gezegenin gerçek kütlesini ve yörünge eğimini ölçebiliyoruz, ki bunlar sayesinde sistemi tamamen anlayabiliriz. Ayrcıa gezegenin yansıtması, ya da albedosunu tahmin ederek hem yüzey hem de atmosfer içeriğine dair bilgiler elde edebiliyoruz. 51 Pegasi b'nin Jüpiter'in yarısı kadar kütleye sahip olduğu ve yörünge eğiminin Yeryüzü doğrultusunda yaklaşık dokuz derecelik bir eğime sahip olduğu bulunmuştu . Gezegenin ayrıca Jüpiter'den daha büyük ve yüksek derecede yansıtıcı özelliğe sahip olduğu görülüyor. Bunlar ev sahibi yıldızına oldukça yakın ve yoğun yıldız ışığı altındaki bir sıcak Jüpiterin genel özellikleridir. Araştırma ekibi için HARPS aygıtı oldukça gerekli bir aygıttı, ancak yeni yöntemin uygulanması aşamasında sınırlı bir yeteneği olan ESO'nun 3.6-metrelik teleskopu ile elde edilen sonuçlar gökbilimciler için heyecan vericiydi. Bunun gibi günümüz aygıtları ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ve gelecekteki Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu gibi büyük teleskopların üzerindeki çok daha gelişmiş aygıtlar sayesinde gölgede kalacak . VLT üzerindeki ESPRESSO tayf-ölçeri ile ilk ışığın alınmasını sabırsızlıkla bekliyoruz, böylece bu ve benzeri gezegen sistemlerini daha detaylı olarak inceleyebiliriz, diyor son olarak IA ve Porto Üniversitesi'nden ekip üyesi Nuno Santos. Notlar Hem 51 Pegasi b hem de ev sahibi yıldızı 51 Pegasi Uluslar-arası Gökbilim Derneği'nin Öte-Dünyaları-İsimlendir adlı halka açık yarışmada yer alan nesneler arasındadır. Her iki nesneye de isim önerilebilmektedir. Daha önce iki adet gezegenimsi nesnenin bir atarcanın olağanüstü koşullarında, yörüngede dolandıkları tespit edilmiştir. Buradaki zoruk uzakta ve parlak bir şekilde yanan bir lambanın etrafında uçan minicik bir sinekten yansıyan sönük ışığı araştırma çalışmasına benzemektedir. Bunun anlamı, gezegenin yörünge düzleminin Yeryüzü'nden bakıldığında kenardan görülecek kadar düzleme yakın olmasıdır, geçiş olaylarının gerçekleşmesi için aslında bu değer yeterince yakın değildir. VLT üzerindeki ESPRESSO ve daha sonra gelecek E-ELT gibi daha büyük teleskoplar üzerindeki daha güçlü aygıtlar, hassasiyet ve ışık toplama gücü bakımından belirgin bir artış imkanı sağlayacaktır, bu da daha küçük ötegezegenlerin tespit edilebilmesini ve 51 Pegasi b'ye benzeyen gezegenler hakkında elde edilen verilerdeki detayların artmasını sağlayacaktır. ESO-Türkiye


Gökbilimciler NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile bir ötegezegenin atmosfer sıcaklığını, içerdiği su miktarını ayrıntılı bir şekilde ölçmeye çalışıyor. Hedefteki gezegen ise sıcak Jüpiter sınıfında olan WASP-43b'dir. WASP-43b Jüpiter büyüklüğünde olmasına karşılık ondan iki kat daha ağırdır. Gezegen yıldızına Merkür'ün Güneş'e uzaklığına göre daha yakın bir yörüngede dolanıyor. Yıldızı çevresinde sadece 19 saatte dolanmakta olup benzerleri arasında en kısa yörünge dönemine sahiptir. Gökbilimciler iki yöntemle çalışarak WASP-43b'nin ayrıntılı hava durumu haritasını oluşturdu. Çalışmanın birinde gezegenin atmosfer sıcaklığı farklı katmanlarına göre haritalandı ve içerdikleri su miktarının dağılımı da belirlendi. Chicago Üniversitesi'nden Kevin Stevenson: Gözlemlerimiz ilk kez bir gezegenin termal yapısının iki boyutlu haritasını ortaya çıkardı. Bu haritalar gezegen sıcak olan bölgesinden soğuk olan kısmına ısının nasıl taşındığını ortaya koyuyor diyor. Gezegen tıpkı Ay'ın Dünya'ya bir yüzünü gösterdiği gibi yıldızına kilitli bir şekilde dolanmaktadır. Bu nedenle gece ve gündüzün yaşandığı kısımları farklılıklar göstermektedir. Gezegen üzerinde sıcaklığın 500 Santigrad ve 1500 Santigrad arasında değişim göstermesi ses hızını aşan sertlikte rüzgarların oluşmasına neden olmaktadır. WASP-43b'nin atmosferini inceleyen ekip ilk kez iki yöntemi birlikte kullandı. İlk yöntemde gezegenin gece ve gündüz sınırındaki atmosferinden süzülen yıldız ışığının tayfına bakılarak su miktarı ölçüldü. Haritayı daha ayrıntılı hale getirmek amacıyla ekip farklı boylamlardaki su miktarını ve sıcaklığı ölçtü. Bu ise gezegenden gelen ışık ölçü alınarak yapıldı. Yıldız ve gezegenden gelen ışığın % 99,95'inin yıldız kaynaklı olması bu önemli ölçümü Hubble ile yapmayı gerektirdi. Gezegen yıldızı çevresinde dolanırken farklı konumlarda ölçümler yapıldı ve atmosferin birçok noktasının değerleri elde edildi. Chicago Üniversitesi'nden Jacob Bean: Üç yıllık çalışma sırasında bize veri sağlayacak üç geçiş izledik. Bu sayede bir ötegezegenin ilk kez sıcaklık haritası oluşturuldu diyor. Gezegensel ortamlardaki farklı elementlerin oranlarını bulma gezegen oluşumlarını anlamak için önemli ipuçları sağlar. İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi'nden Nikku Madhusudhan: Güneş Sistemi'ndeki bunun gibi tuhaf ve zorlu şartlara sahip gezegen olmaması nedeniyle bu çalışma böyle bir dünyanın nasıl oluşabileceği yönünde yeni bilgiler kazandırır. Eldeki bilgiler gezegen oluşum modelleriyle tutarlıdır diyor. Ekip WASP-43b'nin yıldızının ışığını çok az yansıttığını gördü. Yeryüzünde güneş ışığını en az yansıtan bulutlar belki WASP-43b'de yok ama atmosferinde su buharı mevcut. Chicago Üniversitesi'nden Laura Kreidberg: Gezegenin atmosferindeki su buharlaşmış ve oldukça yoğun bulutlar oluşturmuş diyor. Suyun dev gezegenin oluşumunda önemli pay sahibi olduğu düşünülüyor. Gökbilimciler kuyrukluyıldızların genç gezegenlere çarpması nedeniyle üzerlerindeki suyu ve diğer elementleri bıraktıklarını düşünüyor. Ancak Güneş Sistemi'ndeki dev gezegenlerde suyun çok az olması bunun ancak yıldıza yakın yerlerde olabileceği anlamına gelir. Fransa Lyon'daki Ecole Normale Superieure'den Derek Homeier: Şimdiye kadar uzay araçlarımız Jüpiter'in derinliklerindeki su miktarını ölçemedi. Ancak bu dev gezegende durum farklı diyor ve ekliyor: WASP-43b'deki su buhar şeklinde olduğundan izi kolay sürüldü. Yani gezegenin birçok yeriyle ilgili aldığımız bilgiler su buharının varlığını gösterdi. Güneş ile benzer kimyasal bileşime sahip WASP-43b'de beklendiği miktarda su olduğu görüldü. Bu bize gezegen oluşumları hakkında temel bilgiyi veriyor. Bundan sonra farklı gezegenlerdeki kimyasal yapı ve su miktarını ölçmek istiyoruz diyor Kreidberg . Notlar Hubble'ın varisi James Webb Uzay Teleskopu ile sıcaklık dışında gezegenlerdeki su miktarı yanında atmosferlerindeki karbon monoksit, karbon dioksit, amonyak ve metan miktarları da ölçülebilecek.


İlk kez bir ötegezegenin stratosferi gözlendi. Stratosfer sıcaklığın artış gösterdiği yüksek bir atmosfer katmanıdır. Keşif Hubble teleskopu ile WASP-121b gezegeni gözlenerek gerçekleşti. Yıldızı çevresinde 3 günde bir tur atan gezegen, Jüpiter'e oranla 1,2 kat kütleli ve 1,9 kat daha uzun çapa sahiptir. Gezegen yıldızına o kadar yakındır ki, birazcık daha yakın olsaydı yıldızı tarafından parçalanmış olurdu. NASA'nın Ames Araştırma Merkezinden Mark Marley: Güneş Sistemindeki atmosferlerin çoğunda gördüğümüz sıcak stratosferi bir ötegezegende de gözledik. Böylece bu ötedünyaların atmosfer süreçlerini ve Güneş Sistemindeki cisimlere oranla farklı koşullarda oluşan yapıları karşılaştırabilme zamanı geldi diyor. Yıldızının burnunun dibinde dolanan sıcak Jüpiter sınıfındaki WASP-121b gezegeni bazı metalleri eritecek kadar sıcaktır: 2500 C derece. Gezegenin 900 ışık yılı uzakta olduğu düşünülüyor. Önceki çalışmalarda WASP-33b'nin yanı sıra bazı sıcak Jüpiterlerde stratosfer olasılığı üzerinde durulmuştu. Yeni çalışma ise ilk kez bu katmandaki sıcak suyun varlığını gösteren en iyi kanıtları sunuyor. Birleşik Krallık Exeter Üniversitesinden araştırma görevlisi Tom Evans: Teorik modeller atmosferin fizik ve kimyası için önemli etkileri olan stratosferlerin ultra-sıcak gezegenlerin ayrı bir sınıfı için tanımlanabileceğini ileri sürdü. Gözlemlerimiz bu resmi destekliyor diyor. WASP-121b'nin stratosferini inceleyen bilim insanları Hubble'ın tayfölçer yeteneklerini kullanarak atmosferdeki farklı moleküllerin belirli dalga boylarındaki ışıklara nasıl tepki verdiğini analiz etti. Örneğin gezegenin atmosferindeki su buharı, sıcaklığa bağlı olarak belli dalga boylarındaki ışıklara verdiği tepki öngörülebilmektedir. Yıldız ışığı atmosfere derinlemesine etki ederek gezegendeki gazın sıcaklığını yükselmesine neden olur. Bu gaz sıcaklığını kızılötesi ışık olarak uzaya yayar. Buna karşılık atmosferin üstünde daha soğuk su buharı varsa su molekülleri ışığın belirli dalga boylarının uzaya çıkmasını engelleyecektir. Atmosferin üstündeki su molekülleri daha yüksek sıcaklıktaysa aynı dalga boylarında parlayacaktır. NASA'nın Jet İticileri Laboratuvarından Tiffany Kataria: Suyun sıcaklığı arttıkça ışığın emisyonu artıyor demektir. Hubble yardımıyla bu davranışı boylamlar üzerinde de keşfetmek için sabırsızız diyor. Aslında burada bahsedilen havai fişeklerin farklı renklerde ışık saçmasına benzer. Metalik madde ısıtılıp buharlaştırıldığında elektronları daha yüksek enerji duruma geçer. Malzemeye bağlı olarak elektron enerji kaybedip eski yerine dönerken enerji farkına eşit dalga boyunda ışık yayar: sodyum turuncu-sarı, stronsiyum kırmızı ışık üretir . WASP-121b atmosferindeki su molekülleri enerji kaybederken ışıma yayar, ancak bu insan gözünün algılayamadığı kızılötesi dalga boyundadır. Dünya'nın stratosferinde bulunan ozon gazı güneşten gelen morötesi ışığı yakalar ve bu da atmosfer sıcaklığını yükseltir. Güneş sistemindeki diğer üyelerde stratosfere sahiptir. Örneğin metan, Jüpiter ve Satürn'ün uydusu Titan'ın stratosferinde ısınmadan sorumludur. Güneş Sistemindeki gezegenlerde stratosferdeki sıcaklık değişimi ortalama 56 C derecedir. WASP-121b'de stratosferin sıcaklığı ise 560 C derece artar. Bilim insanları bu sıcaklığın artışına neden olan moleküllerin ne olduğunu şimdilik bilmiyor. Genelde kahverengi cücelerde görülen vanadyum oksit ya da titanyum oksit adaylar arasındadır. Bunların sıcak Jüpiterlerde de olması beklenir, çünkü bunların gaz halinde olması için yüksek sıcaklık gerekir. NASA'nın Goddard Uçuş Merkezinden Hannah Wakeford: Bu süper sıcak ötegezegen atmosferik modeller için kriter oluşturur ve James Webb için mükemmel bir hedef olacaktır diyor.


Dünya'daki kutup ışıkları ya da Kuzey ve Güney Işıkları kutup bölgelerinde yaşayan insanlar için göz kamaştırıcı ışık gösterileridir. Gökyüzünde sanki yeşil ve kırmızı perdeler dalgalanır gibi bir görüntü ortaya çıkar. Aynı etki diğer gezegenlerde nasıl olur acaba? Yeni araştırmalar uzaktaki bir yıldızın yakınında dolanan bir sıcak Jüpiterde oluşan kutup ışığının Dünya'dakine göre 100-1000 kat daha büyük ve parlak olduğu sonucunu çıkardı. Üstelik bir bu doğa gösterisi kutup bölgeleriyle yetinmeyip gezegenin ekvator çizgisine kadar da inebiliyor. Doğrusu bu kutup ışığını seyredebilmek için rezervasyon yaptırmak isterdim diyor Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Ofer Cohen. Dünya'daki kutup ışıkları gezegenimizin sahip olduğu manyetik alana giren ve Güneş'ten gelen enerjik parçacıklar neden olur. Manyetik alanın etkisiyle kutuplara doğru yönelen parçacıklar atmosferi geçerken hava molekülleriyle çarpışıp neon ışığı gibi parlarlar. Aynı olay başka bir yıldızın çevresinde dolanan bir gezegende de oluşabilir. Güneş'te gerçekleşen bir patlama sonucu korona kütle atımı ile güneş sistemine milyarlarca ton plazma gönderilir. CME Dünya'yı koruyan manyetik alanını bozarak kabarcıklı bir yermanyetik fırtınaya neden olur. 1989 yılında böyle yüksek enerjili bir CME, Quebec Bölgesi'nde büyük bir yermanyetik fırtınaya neden olmuştu. Cohen ve ekibi yıldızından sadece birkaç milyon km uzaklıkta dolanan bir gaz devinin, yıldızda oluşan patlamadan nasıl etkileneceğini belirlemek için bir bilgisayar modeli oluşturdular. Patlamanın gezegenin atmosferinde ve manyetosferi üzerinde ne gibi değişimler yapabileceğini araştırdılar. Gaz devi oldukça fazla aşırı güçle karşılaşacaktır. Güneş Sistemine yayılan CME uzun bir yolculuktan sonra Dünya'ya ulaşır. Dünya ile sıcak gaz devinin karşılaştığı gücü kıyaslarsak bir patlayan yanardağın 1 km yakınına ve 100 km ötesine olan etkisini örnek verebiliriz. Çalışma ekibinden Vinay Kashyap: Gezegenin uğrayacağı etki güneş sistemi içinde olandan daha farklı olacaktır diyor. Modelde CME sıcak Jüpiteri vurarak onun manyetik alanını zayıflatıyor. Ardından CME parçacıkları gezegenin atmosferine ulaşıyor ve kutuptan ekvatora doğru halka şeklinde uzanan ve Dünya'dakine oranla 100-1000 kat daha enerjili kutup ışıklarının oluşmasına neden oluyor. Kutup ışığı dalgası altı saat boyunca gezegenin kuzey ve güney kutupları arasında gidip geliyor. Bu aşırı güç gezegenin manyetik alanı ve atmosferinin oluşturduğu kalkan nedeniyle bir süre sonra zayıflıyor. Hesaplarımız gezegenin koruyucu mekanizmasının ne kadar iyi çalıştığını gösteriyor. Jüpiter'in manyetik alanından daha zayıf manyetik alanı olan gezegen bile nispeten güvendedir diyor Cohen. Bu çalışmanın uzak yıldızların çevresinde dolanan kayalık gezegenlerin yaşanılabilirliğini test etmektedir. Gökadamızdaki yıldız grupları arasında öne çıkan kırmızı cüce yıldızlardır. Gökbilimciler bu yıldızların dünya benzeri gezegenleri barındırabileceğini ve onlara odaklanılması gerektiğini öne sürmüşlerdir. Ancak kırmızı cüce Güneş'ten daha soğuk bir yıldız olduğundan onun suyu sıvı halde tutabileceği yaşam alanı yıldıza yakın bir yerdedir. Bu kadar yakındaki bir gezegenin yıldız patlamalarından ne ölçüde etkileneceği de bu araştırmanın konusudur. Konuyla ilgili benzetim filmi için tıklayın.


Gökbilimciler bir yandan ötegezegen ararken diğer taraftan bunların çevresinde dolanan öteuydularını da keşfetmek için büyük uğraş veriyor. Yeni bir çalışmada iki ötegezegene ait olasu uydularının yaşam için elverişli olabildiği vurgulandı. Almanya Leibniz Enstitüsü'ndeki Potsdam Astrofizik'den Rene Heller ve Washington Üniversitesi ile NASA Astrobiyoloji Enstitüsü'nden Rory Barnes tarafından yürütülen çalışma Astrobiology'nin Ocak sayısında yayınlandı. Şimdiye kadar keşfedilen 850 dolayındaki ötegezegenin -Güneş Sistemi dışındaki gezegenler- çoğu Jüpiter benzeri dev gaz gezegenlerdir. Bunlardan birkaçı karasal yüzeye sahip ve yıldızının yaşanabilir bölgesi içindedir. Yaşanabilir bölge yaşam için olağan sıcaklığı ve sıvı suyu barındıran bölgeye verilen addır. Heller ve Barnes, bu gezegenlerin olası uydularının yaşamı olanaklı kılan yapıda olup olmadığını irdeledi. Henüz bir öteuydu keşfedilmemesine karşılık onların olmadığı da düşünülemez. Genellikle kendi gezegenine kilitli dönmesi beklenen uyduların yüzey yapısının bağlı olduğu gezegenden farklı olabilir. Böylece Dünya-Ay ikilisi gibi küçük sistemler evrende çokça bulunabilir. Bundan başka uyduların iki ışık kaynağı vardır: biri yıldızı diğeri de gezegeni. Bıu da onların üzerinde iklimlerin değişim gösterebileceği anlamına gelir. Böylesi bir öteuydu üzerinde duran bir gözlemcinin gece-gündüz deneyimi Dünya'da olandan çok daha farklı olacaktır. Örneğin öğleyin oluşacak yıldız tutulması ortalığı zifiri karanlığa çevirebilir diyor Heller. Heller ve Barnes öteuyduda yaşamın ortaya çıkmasındaki etkenlerden biri olan ısıyı da düşündü. Ay güçlü gel-gitlerin etkisiyle de bir mikta ısınır ve bu doğal bir enerji kaynağıdır. Öteuydunun da gezegeni arasında oluşacak güçlü gel-gitler böylesi ısınmaya hatta yüzeydeki suyu kaynatıp felaket bir sera etkisine bile neden olabilir. Araştırmacılar bir gezegene yaşamı destekleyecek ölçülerde yakın olan bir öteuydu hayal etti. elbette öteuydular için yaşam alanı diye bir tanımlama yoktur. Yaşam alanı sadece gezegenler için geçerlidir. Ama bir ötegezegenin yaşam alanı bundan biraz farklıdır diyor Barnes. NASA'nın Kepler Uzay Teleskopu'nun hassas fotometrik ölçümleri ile Mars ya da Dünya büyüklüğünde öteuydu bulunmasına yardımcı olabilir. 2009 yılında göreve başlayan teleskopla 2012'de ilk öteuydunun keşfedilmesi için çalışılıyor.


Evinizde ya da işyerinizde kullandığınız bilgisayarınız sizin hiç rahatsız olmayacağınız hatta varlığını unutacağınız bir şekilde küçük bir program ile bilime yardımda bulunabilir. Einstein@Home olarak oluşturulan bir projeyle şu an kullanıcı sayısı 250 000'i geçmiş. Projeye destek veren bu kişisel bilgisayarların yardımıyla ilk keşif gerçekleşti. Programın yaptığı bilim merkezlerindeki bilgisayarların yetmediği veri alanı için sizin sabit diskinizin bir kısmını kullanmasını sağlıyor. Böylece bilgisayarınıza program çeşitli verileri indiriyor ve bilim insanları zaman zaman bu verilere ulaşarak incelemede bulunabiliyor. Siteye haberin sonundaki linkten ulaştıktan sonra üye olduğunuzda e-posta adresinize bir program gönderiliyor. Bu programı bilgisayarınıza kurduğunuzda bilime desteğiniz de başlıyor. Gelelim keşfe. Biri Alman ve ikisi Amerikalı'nın bilgisayarlarında saklanan verilerin incelenmesiyle yeni bir radyo pulsar keşfedildi. PSR J2007+2722 olarak kodlanan yeni pulsar saniyede 41 devir yapan bir nötron yıldızıdır. Pulsar Dünya'dan 17 000 ışık yılı uzaklıktaki Tilkicik Takımyıldızı'nda bulunuyor. PSR J2007+2722 pulsarının diğer pulsarlardan farkı ise bir arkadaşının olmaması. Pulsar tek başına bulunuyor. Gökbilimciler pulsarın arkadaşını kaybederek uzaya fırlayan bir cisim olduğunu düşünüyor. Yine de genç pulsarın düşük manyetik alan içinde doğmuş olabileceği olasılığı da göz ardı edilmiyor. Einstein@Home projesi Wisconsin-Milwaukee Üniversitesi ile Almanya Honnover'deki Max Planck Enstitüsü yardımıyla gerçekleştiriliyor. Projede Kaliforniya'daki LIGO Gözlemevi ile Arecibo Gözlemevi'nden gelen veriler kullanılıyor. Arecibo, çok hassas bir radyo teleskop olup Cornell Üniversitesi tarafından kullanılmaktadır. Max Planck Enstitüsü'nden Bruce Allen: Evrende yeni keşiflerin gerçekleşmesi için insanların bize katılmasını umuyorum diyor. Verilerin işlenmesi yoluyla yapılan keşifte hangi bilgisayarların kullanıldığı ise programın bilgisayarınıza bir numara vermesiyle ortaya çıkıyor. Böylesi güzel bir projeye ve bilime hiç olmazsa bu yolla destek sağlamak isterseniz link aşağıda: http://einstein.phys.uwm.edu/index.php Haber kaynağı: Astronomy


Tarihler 19 Ekim 2017'yi gösterirken Hawaii Üniversitesi Haleakala Gözlemevi sıradan bir gözlem hazırlığı içindeydi. O gün önemli bir gelişmeye tanıklık olacağını bilmeyen gökbilimciler Pan-STARRS1 teleskopunu gökyüzüne yönlendirdiler. Amaçları neydi bilmiyorum ama ilginç bir cisim keşfettiler: Güneş Sistemine ait olmayan sıra dışı bir şey! Keşfin ardından gelişmiş teleskoplar cisme yönlendirildi. Bir yığın gözlem zamanı ismi daha sonra 'Oumuamua olacak cisme ayrıldı. Cisim hakkında veriler birikmeye ve hakkında da çeşitli fikirler ortaya atılmaya başlandı. Elbette bildiğimiz üzere değerli basınımız böylesi olayları sadece işine geldiği ve insanları yanıltabileceği ölçüde kullanmaya gayret gösterdi. Neyse... İşe önce cismin bu ilginç ismiyle başlayalım. Bu isim Hawaii dili uzmanları Ka'iu Kimura ve Larry Kimura tarafından konuldu. İsim genel olarak çok uzaktan ya da geçmişten gelen izci ya da elçi anlamındadır. İlk mua uzak ve ikinci mua ise önce anlamındadır. Cisme ait ilk veriler anlamsızdı. Böyle olunca kim/ler ortaya çıkar: uçan daireciler elbette. Cismin sistemimizi yakından görmek isteyen uzaylılarca yollandığı teranesi ortalıkta dolaşmaya başladı. Bu fikre sıcak bakan bilim insanları da yok değildi hani; saklamayın kendinizi. 14 kişiden oluşan uluslararası bir ekip tüm verileri isteyerek bilimsel açıdan inceleyerek son noktayı koydu: saçmalamayın, bu cisim gerçek bir doğal kökenli kaya. Elbette böylesi sıra dışı özellikleri olan bir cisim Güneş Sistemimizde yok. Acaba?- bilim insanları verilerin bütününü görmeden açıklama yapmayı uygun görmedikleri için beklediler. Azcık sabredin dediler. Sonuçta bunun uzay aracı değil bildiğimiz madde oluşumu ile gerçekleşen bir süreçe uğrayan kaya olduğunu belirlediler. ABD ve Avrupa'nın çeşitli ülkelerinden oluşan 14 kişilik gökbilimci ekibinin amacı hem 'Oumuamua'nın ne olduğunu belirlemek hem de uzay aracı olduğu savını sürenlerin tezini incelemekti. Yani araştırmacılar öyle her şeyi ellerinin tersiyle itmediler. Bir bakalım dediler. 'Oumuamua'nın bazı özellikleri Güneş Sistemimizdeki cisimlerle tutarlı. Yani malzeme belli. Cismin başka bir yıldızın çevresinde dolanan dev gaz gezegen tarafından dışarı atıldığı fikri de benimsendi. Ekip ayrıca 'Oumuamua'nın Güneş Sistemini terk ederken hız kazandığını ileri süren bir makaleyi de inceledi. Böylesi, bir davranışı kuyrukluyıldızlarda görürüz. 'Yandım Allah' deyip adeta Güneş'ten hızla uzaklaşmak isterler. Buna rağmen araştırmacılar 'Oumuamua'da kuyrukluyıldız davranışı yani ivmelenmeyi gerçekleştirecek gaz ve toz emisyonları bulamadılar. Bu da aslında 'Oumuamua'nın sanılanın aksine yüksek bir ivmeyle hızlanmadığını ve az miktarda gaz ve tozu saçtığı anlamına gelir. Ekip bir de cismin 'evden kaçma' sorununa el attı. Cisim bir gaz devi tarafından evinden atılmış olabilir. Bu mantıklı bir fikir. Güneş Sistemindeki Oort bulutunun varlık nedeni mesela Jüpiter'dir. Çevresinde çöp dahi istemeyen Jüpiter irili ufaklı cisimleri dışarı süpürmüştür. Buna rağmen buluttan bazı cisimler hala ısrarla Güneş'i merak edip içeri süzülmeyi başarabiliyor ki bunlara kuyrukluyıldız deniyor. Ekibe göre 'Oumuamua Güneş Sistemini ziyaret eden keşfedilmiş ilk cisim olma unvanını hak etti. Yani öyle sistemin dışından bir yerlerden bizi merak edip araştırma amaçlı yollanan bir uzay gemisi falan değil . 'Oumuamua kendine has özellikleri olan, şimdiye kadar gördüklerimize benzemeyen bir cisim. Ama her keşfettiğimiz şey bizim için sürpriz değil mi zaten? 'Oumuamua ile ilgili haberler için tıklayınız. Haberin asıl hali için tıklayınız. 2 Yorumlar Değerli hocam haberde çok atıfta bulunmuşsunuz. Size hak vermemek elde değil. Özellikle Türk basın ve yayım organlarında Astronomi ile yakından alakası olmayan insanlar haber yapıp halkı yanlış bilgilendiriyorlar. Son zamanlardaki Tıkla-Yemle taktiği maalesef neredeyse her haber sitesi tarafından uygulanmaya başladı. Bu ülkemizin bilim ve teknikte ne kadar gerilediğimizin göstergesi olsa gerek. omuamua sizinde belirttiğiniz gibi uzay gemisi olabilirmi?mümkün değil görüntü net kaya parçası.yıldızımızın çekim gücünün ne kadar etkili olduğu kesin.sistemden çıkabilir.inşallah omuamua ya bir uzay aracı indirebilirlermi?hubble inceliyebilirmi?bekleyip görelim.


Titan, Europa, Io ve Phobos, Güneş Sistemi'nin öne çıkan sıra dışı uydularıdır. Peki diğer sistemlerde Güneş Sistemi'ndeki gibi uydular olabilir mi? Ya da yıldızı olmayan 'özgür' gezegenlerde... NASA'nın desteklediği araştırmada öteuyduların olabileceği, ancak şimdilik bunların varlığının doğrulanmasının olanaksız olduğu belirtiliyor olsa da bu yolda önemli bir adım atıyor. Aslında böyle bir keşfin sadece bir gözlemle gerçekleşebileceğini de unutmayın. Astrophysical Journal'da yayınlanan yeni çalışmanın baş yazarı Notre Dame Üniversitesi'nden David Bennett: Öteuydu adaylarını tekrar gözlemek mümkün olmayacaktır. Ama bu gibi durumların üstesinden gelecek önemli verilere ulaşabiliriz diyor. Keşif kütleçekimsel mikro-mercekleme yöntemiyle gerçekleşti. Bu teknikte ön plandaki yıldız daha uzaktaki bir yıldızın 'görsel açıdan yakınından' geçerken, uzaktaki yıldızdan gelen ışığı bir mercek gibi büker ve onu büyük gösterir tıpkı bir merceğin uzak bir cismi göstermesi gibi. Böyle bir olay yaklaşık bir ay boyunca devam eder. Ön plandaki yıldızın çevresinde dolanan bir gezegen varsa bu gezegen görülen ışığı ya daha kuvvetli ya da daha zayıf hale getiren ikinci bir mercek gibi davranır. Bu parlaklık farklılığını irdeleyen gökbilimciler, yıldızın kütlesini esas alarak gezegenin kütlesini hesaplamaya çalışır. Bazı durumlarda ise ön taraftaki cisim bir yıldız değil gezegen olabilir ve onun çevresinde dolanan karanlıkta kalmış olan da onun uydusu. Araştırmacılar böyle bir durumda gezegene bakarak diğer cismin kütlesini kestirmeye çalışabilir. Gökbilimciler Kepler uzay aracı verileriyle sadece gezegen değil öteuyduda keşfetmeye çalışsalar da şimdiye kadar böyle bir keşif gerçekleşmemişti. Yani çalışmada ön planda gerçekleşen merceklemeye neden olan cismin yapısı net değildir. Çünkü cisim gezegenin 2000'de 1'i kadar küçük. Başka bir ifadeyle gezegen Jüpiter'den daha büyük kütleli olup uydusu Dünya'dan çok daha küçük kütleli. Gökbilimciler karşılarına bu durumda iki farklı senaryo çıktığını söylüyor. NASA-JPL'den Ötegezegen Keşif Programı Ofisi baş bilimcisi Wes Traub: İlk olasılık büyük cismin bir gezegen ve ona eşlik eden diğerinin uydusu olmasıdır. Araştırmacıların modelleri bu cismin uydu olduğuna işaret ediyor ama doğaya baktığınızda yıldız çözümünün öne çıktığı görülüyor diyor. Bu gizemin çözümü ise iki cismin arasındaki uzaklığın ölçümünde yatıyor. Dünya'ya yakın alt-kütleli bir cisim ile uzakta ve daha büyük bir cismin parlaklık miktarı aynı görünecektir. Parlaklık ölçümünü bir kez değil birkaç kez ölçmek gerekir. Yine de keşfedilen bu gizemli MOA-2011-BLG-262 adlı sistemin cismi şimdilik öteuydu olarak işaretlendi. Gelecekte merceksel çalışmalarla bu uzaklık ölçümleri gerçekleşebilir. Örneğin Spitzer ve Kepler gibi Dünya'dan yeterince uzaktaki yörüngelerde dolanan uzay araçları ile paralaks yöntemi kullanılarak hesaplamalar yapılabilir. Peki paralaks nedir? Basit... Paralaks temel olarak iki gözün uzaktaki bir cismi farklı konumlarda görmesi olarak tanımlanır. Uzaktaki bir yıldıza iki karşı konumda bulunan teleskop baktığında farklı konumlar algılayacaktır. Bu bir de mercek etkisiyle birleştirildiğinde yıldızın ışığının ne kadar büyütüldüğü ortaya çıkacaktır. Kepler ya da Spitzer gibi bir uzay teleskopu gözlem verisiyle ya da Dünya'nın iki farklı yerinde kurulu olan yer teleskoplarının gözlem verileriyle benzer çalışmalar yapılabiliyor. Daha önce benzer bir çalışmayla yıldızı olmayan gezegenlerle ilgili ilginç bir teori oluşturulmuştu: Özgür Gezegenler.. Yeni keşfedilen cisim gerçekten bir öteuydu ise bu gerçekten özgür bir gezegene bağlı olacak. Gezegen bir şekilde bağlı olduğu sistemden atılmış olabilir. Bu sınırdışı edilme sırasında uydusu da gezegenle birlikte boş uzayda özgürce seyahat ediyor olabilir.


NASA tarafından desteklenen bir gökbilim ekibi bir yıldızdan epeyce uzak bir konumda dolanan Jüpiter büyüklüğünde yeni bir ötegezegen sınıfı oluşturdular. Keşif Japonya-Yeni Zelanda ortak çalışması olarak 2006 ve 2007 yıllarında Samanyolu üzerinde gerçekleştirilen bir tarama ile bulunan 10 gezegene dayanıyor. Bu gezegenler sistemlerinden kovulmuş, adeta bir yetim gibi kendi başlarına kalmışlar. Bu gezegenleri fark etmek ise hiç kolay değil. Gecenin zifiri karanlığında en az 10 km ileride uçan bir kara sineği görmek gibi..- Yeni keşfedilen böylesi bir gezegen ise 10 000 ile 20 000 ışık yılı arasında bir uzaklıkta yer alıyor. NASA'nın Washington Merkez Binası'nda ötegezegen uzmanı olarak görev yapan Mario Perez: Bu şekilde özgür kalan gezegenlerin varlığını önceden bilmekle beraber, bunların olduğunu göstermek gezegen oluşumu ve evrimi modelleri için önemlidir diyor. Keşif bunun gibi görülmez Jüpiter büyüklüğünde daha birçok gezegen olabileceğini akla getiriyor. Ekibin tahminine göre bu gezegenlerden sadece Samanyolu'nda yüz milyarlarca bulunmakta. Notre Dame Üniversitesi'nden David Bennett: Bir anket uygulamak gibi. Gökadamızın belli bir bölgesindeki durumu ortaya çıkararak genele yayabiliriz diyor. Çalışma Satürn ve Jüpiter'den daha küçük gezegenleri kapsamıyor. Bu nedenle yıldızlarından daha uzağa daha kolay atılabilecek Dünya gibi küçük kütleli gezegenlerin sayısının daha fazla olacağı düşünülüyor. Akla Güneş Sistemi'nin Oort Bulutu içinde böylesi gezegenler var mı sorusu gelmiyor değil. Neyse... Şimdi hayalperestler bundan nem kapar diye hemen konuyu kapatıyorum- Önceki gözlemlerde yıldız oluşum kümeleri içinde serbest kalan üç Jüpiter kütleli gezegen gibi nesneler görülmüştü. Ancak bilim insanları yıldız oluşturan gaz bulutları içinde çok fazla sayıda gezegen olabileceğinden kuşkulanıyor. Kahverengi cüce olarak nitelenen bu cisimler yıldız olamayacak kadar küçük olduğundan kendi nükleer tepkimesini başlatamıyor. Bunlardan bazılarının büyüklüklerinin büyük Jüpiterlerden daha küçük olabileceği de söylenenler arasında. Peki bu özgür takılan gezegenler yıldızlarından niye bu kadar uzakta? Bir kurama göre gezegenlerin oluşumu sırasındaki fırtınalı dönemde yıldız ve diğer gezegenlerin bu cisimlere uyguladığı kütle çekimi onları uzağa fırlatmış. Onlarda Güneş ve diğer yıldızlar gibi gökada çevresinde dolanıyor. Yıldızlar gibi kendi başlarına dolanan gezegenler varsa o zaman bu 10 gezegenin içinde en az biri ya da ikisinin öyle olması gerekirdi. Sonuçlar bu gezegenlerin bir yıldıza bağlı olduğu yönünde diyor Bennett. Yorum: Şimdiye kadar 550'ye yakın gezegen keşfi gerçekleşti. Gökbilimcilere göre sadece Samanyolu'nda milyarlarca gezegen var. Bunların içinde Dünya gibi küçük gezegen sayısı da en az 46 milyar olarak belirtiliyor. Ne kadar da çokmuş demenin bile yetersiz kaldığı bu sayı karşısında insanın aklı karışmıyor değil. Müthiş bir sayı. 46 milyar gezegen, hem de küçük olanların sayısı bu. Şimdi bu gezegenlere bir de özgür gezegenler eklendi. Sıkı durun... Bu sayılar sadece Samanyolu'na ait. Evrende en az 100 milyar gökada olduğu belirtiliyor. Kimi eliptik kimi Samanyolu gibi sarmal, kimi küresel, kimi düzensiz... Ama büyük yıldız toplulukları bunlar. Basit bir hesap yaparak evrendeki tahmini gezegen sayısını bulabilir miyiz? Her gökada da ortalama 100 milyar yıldız olduğunu düşünürsek, evrendeki yıldız sayısı: 100 milyar gökada çarpı 100 milyar yıldız=?...... Eee gezegen sayısı... Benim matematik burada bitti. Varsın bilen söylesin... Söyleyin bakalım evrende yalnız mıyız?


1980'li yıllarda çıkan Pac-Man oyununu hatırlarsınız. Önünüze geleni yiyip puan topluyordunuz. Satürn Sisteminin peşindeki Cassini aracının, Mimas uydusundaki sıcaklık dağılımına ilişkin elde ettiği harita şaşırtıcı bir şekilde Pac-Man'i andırıyor. Yüzeyindeki sıra dışı krateri ile Mimas'ın bu görüntüsü Cassini aracının uyduya yaptığı 13 Şubat'taki yakın uçuşuyla elde edildi. İlginç uyduda çözülmesi gereken birçok bulmaca olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar, kızılötesi tayfölçerle, Mimas'ın ekvator bölgesindeki en yüksek sıcaklığın öğleden sonra gerçekleştiğini gözlediler. Uydunun -Pac-Man'i oluşturan- kenarlarındaki sıcaklığın -181 C derece olduğu görüldü. Uydunun diğer kısımları ise daha soğuktu ve -196 C derece sıcaklığa sahipti. Pac-Man'in tam ağzındaki noktanın sıcaklığı ise -189 C derece olarak ölçüldü. Bu sıcaklık değişiminin Herschel Krateri'ndeki yüksekliği 5 km'yi bulan kenarının oluşturabileceği, başka bir deyişle ısıyı tutabildiği gibi bir sonuca ulaşılıyor. Sonuçta ortaya çıkan V şekilli harita araştırmacıları hem şaşırtmış hem de eğlendirmişe benziyor. Boulder'deki Southwest araştırma Enstitüsü'nden John Spencer, Sıcaklık değişimlerinin sebebinin yüzeydeki dokunun farklılığı olduğunu düşünüyoruz. Bu belki de eski yoğun kar ile yeni oluşan ve buzlu yüzeyi kaplamış toz gibi yapılardır diyor. Yoğun buz dokusu güneşten gelen ısıya karşılık yüzeyi soğuk tutmayı başarır. Yüzeyi toz ile kaplanmış buz ise güneşten gelen ısıyı saklayarak o kısmın ısınmasına neden olur. Spencer: Uydudaki sıcaklık değişiminin nedeni, yüzey doku farklılığı olsa bile, bölgeler arasında neden bu kadar keskin sınırlar olduğunu bilmiyoruz. Herschel Kraterini oluşturan etkinin, buradaki buzu eritmiş olabileceği de olasıdır. Öyle de olsa bu sert tabakaya çarpan göktaşlarının, tabakaya zarar verip yüzeyin şeklini değiştirmiş olması gerekmez mi? Satürn'ün dış halkalarından buzlu E halkası içindeki Mimas, halka nedeniyle açık renkli bir görüntüde olması gerekirken, alınan görüntülerde tam ters bir renk oluştuğu görülüyor. Cornell Üniversitesi'nden Paul Helfenstein ise, Uydu yüzeyinin zamanla silikat ve karbon zengini mineraller ile örtüldüğü görülüyor. Bu da dışarıdan uyduya düşen meteorlardaki toz nedeniyle oluşmaktadır diyor. Güneş ışınları uydu yüzeyindeki parlak buzları buharlaştırırken, buzun altındaki koyu renkli yüzeyin görünmesini sağlar. Bu tür etkiler Satürn'ün diğer uydularında da görünmesine karşılık, Mimas'ın farkı E halkasından daha fazla etkilenmesidir. Kaynak: NASA/JPL


Yüksek kütleli yıldızlar gökada içine enerji pompaladıkları için önemlidirler. Ancak bu yıldızlar bizden çok uzaklarda olup gaz ve toz bulutu içinde saklıdırlar. NGC 281'de bunlardan biridir. Samanyolu düzleminden 1000 ve Dünya'dan 9200 ışık yılı uzaklıktaki bulutsu gökbilimcilere yıldız oluşumlarıyla ilgili fikirler veriyor. Bu birleştirilmiş görüntü Spitzer kızılötesi gözlemleri ile Chandra X-ışını verilerini içermektedir. NGC 281 içindeki yüksek kütleli yıldızlar kendi çevresindeki gazı ısıtan güçlü rüzgarlarla yoğun ışıma sağlarlar. Bu süreç görüntünün sol tarafında görüldüğü gibi gaz ve toz oluşumuyla sonuçlanır. Bu yapılar büyük olasılıkla yeni yıldızları doğuracaktır. Büyük kütleli yıldızlar sonunda süpernova olarak patlayarak gökadalara gerekli enerjiyi sağlarlar. NGC 281 görüntüsü nedeniyle Pacman Bulutsusu olarak da adlandırılır. Optik görüntülerde Pacmanin ağız kısmı koyu gaz ve toz bulutlar nedeniyle karanlıkta kalır. Ancak Spitzer görüntüsünde bölgedeki toz parlamaktadır.


Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nde görevli gökbilimciler cüce gezegen 2007 OR10'un yaklaşık yarısının su buzuyla kaplı olduğunu belirledi. Gökbilimcilere göre bunun nedeni bir zamanlar su buzu püskürtmüş volkanlar. Yeni veriler kırmızımsı cüce gezegenin yavaş yavaş uzaya karışan ince bir metan atmosferiyle kaplı olabileceğini de ortaya koydu. Çalışma ekibinden Prof. Mike Brown: Bir zamanlar içinde su püskürten volkanları ile bir atmosferi olan bu küçük dünya, yavaş yavaş atmosferini kaybederek donmuş ve ölü bir gezegen geldi diyor. Pamuk Prenses , Brown'un eski bir yüksek lisans öğrencisi Meg Schwamb'ın doktora çalışmasının bir sonucu olarak güneş sisteminde keşfedilen Pluto'nun yarısı boyutlarında olan en büyük beşinci cüce gezegendir. Brown aynı zamanda Haumea adındaki başka bir cüce gezegeninin yüzeyinde de kırılmış buzla kaplı olduğunu tahmin etmişti, bu beyaz renkten dolayı 'Pamuk Prenses' takma ismini kullandı. Fakat kısa süreli gözlemler sonucunda Pamuk Prenses'in aslında kırmızımsı nesnelerden biri olduğu anlaşıldı. Güneş Sistemi'ndeki diğer cüce gezegenler gibi kırmızı. Bu cüce gezegen Kuiper Kuşağı'ndaki buzlu nesneler içinde yer alan bir grubun en büyük üyesidir. Araştırmacılar Pamuk Prenses'in diğerlerinden daha büyük olduğunu ve kuşakta daha yüzlerce hatta binlerce gruplar arasında 400'den fazla cüce gezegen olabileceğini düşünüyor. Brown: Tüm bu cüce gezegenler aslında bize her zaman bir şeyler anlatmak istiyor. Henüz ne söylemeye çalıştıklarını bilmediğimizden hayal kırıklığı içindeyiz. Geçtiğimiz sonbaharda Brown ve ekibi 2007 OR10'a daha yakından bakabilmek için Şili'deki 6.5 metrelik Macellan Bade Teleskopu'nu kullandılar. Sonuçta beklendiği üzere cüce gezegenin kırmızı olduğu görüldü. Ancak bir sürpriz onları bekliyordu: tayfölçere göre yüzey su buzuyla kaplıydı. Şok olduk. Çünkü su buzu kırmızı renkte değildir diyor Brown. Dış güneş sistemindeki nesnelerde yaygın olarak görülen su buzu her zaman beyaz renktedir. Tüm bunlara karşılık elimizde su buzuyla kaplı olmasına karşılık kırmızı görünen bir cüce gezegen daha var: Quaoar. Brown 2002'de keşfedilen bu gezegenin keşif çalışmalarına yardımcı olmuştu. Kar Beyazı'ndan biraz küçük olan Quaoar'ın yeterince büyük bir atmosferi ve yüzeyinde donmuş katı haldeki buza sahiptir. Ancak Quaoar, Pluto ve Eris kadar büyük değildir. Bundan dolayı metan, karbonmonoksit ya da azot gibi uçucu bileşenleri tutamaz. Quaoar oluşumundan birkaç milyar yıl sonra atmosferini kaybetmeye başladı ve şimdi bir miktar metan kalıntısına sahip. Kırmızımsı rengin nedeni ise metanın etki altında kaldığı uzaydan gelen ışımadır . Soğuk bir sabah çimi kaplayan don gibi yüzeyi buzla kaplı olan Quaoar'ın yüzeyi ışıma etkisiyle pembeleşir. 2007 OR10'dan alınan tayölçümleri de bu cüce gezegende Quaoar'dakine benzer bir sürecin gerçekleştiğini gösteriyor. Brown: Bu kombinasyon Kırmızı ve su- bize metan bilgisini veriyor. Biz Pamuk Prenses'in yavaş yavaş son nefesini vermekte olduğunu görüyoruz. Son dört buçuk milyar yıldır süren atmosfer kaybı devam ediyor diyor. Pamuk Prenses verileri su buzunun varlığını açıkça ortaya koymasına karşılık henüz metanın varlığı için net bir şey söylemiyor. Bunun için gökbilimciler Keck gibi daha büyük teleskopa sahip bir gözlemevi kullanmak zorundalar. Pamuk Prenses'de gerçekten metana rastlanırsa bu büyük nesneler ile cüce gezegenler arasındaki ince sınırdaki Quaoar'a yeni bir nesne daha katılacak demektir. Brown ve ekibi henüz resmi bir adı olmayan 2010 OR10'a şimdilik Pamuk Prenses diyorlar. Lakabı da bu çok kırmızı nesneyi tanımlamak için yeteli görünüyor. Brown: Su ve buzun olduğu, metanın varlığından kuşkulandığımız bu cüce gezegenin 2007 OR10 adı gökbilimciler için açıkça pek iyi durmuyor. Biz çalışmalara başlarken Pamuk Prenses'in bu kadar ilginç bir yer olacağını tahmin etmiyorduk. Şimdi önemli olduğunu biliyorum diyor. California Institute of Technology


Hubble Sınır Alanı programının ilk cismi olan Abell 2744'ü ve dolayısıyla uzak evrendeki devasa gökada kümeler görülebiliyor. Pandora Kümesi adıyla bilinen birden çok gökada kümesini barındıran alanın çok şiddetli bir geçmişe sahip olduğu düşünülüyor. Gökbilimciler kümenin tarihini ortaya çıkarmak için 2011 yılında NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile Abell 2744'ü gözledi. En az dört gökada kümesinin Abell 2744'ü oluşturmak için birbirleriyle çarpıştığı sonucuna ulaşıldı. Daha önce böylesi bir olaya rastlanmadığından kümeye Pandora Kümesi adı verildi. Görüntü merkezinde puslu eliptik gökadalar ve renkli sarmalların karışımından oluşan topaklanma görülebilir. Kümedeki kütle çekiminin etkileri çevreye yayılan mavimsi yaylar şeklinde görülüyor ve görüntü içerisinde bundan dolayı gökadaların şekilleri bozuk görülebilir. Yay şeklindeki bozulmuş görünen yapılar aslında uzaktaki gökadalardır. Kütleçekimsel mercek etkisi yakın bir cismin uzaktaki cisimden gelen ışığı bükmesi ilkesine dayanan bir yöntemdir. Gökada kümeleri gibi büyük yapılar* uzaktaki bir gökadadan ya da kümeden gelen ışığı bükerek bir mercek gibi davranır. Gökbilimciler bu yolla gördükleri tuhaf şekilleri inceleyerek uzak gökadaların sırlarını ortaya çıkarır. Sınır Alanları programı ile önümüzdeki yıllarda başka bölgelerde yer alan uzak cisimlerin görerek üzerinde çalışma yapılması planlanıyor. *Aslında tüm cisimler mercek etkisine sahiptir. Ancak büyük kümelerde bu olay daha güçlü bir şekilde gerçekleşmektedir.


Kuyrukluyıldızlar çıplak gözle gözlenebilen ve ender ortaya çıkan gök cisimleridir. Bunları bir dürbün ya da teleskop olmaksızın görebilirsiniz. Ancak bilimciler bir teleskop yardımıyla cisimlerin kirli buz yapısını incelemeye çalışır. Her beş ya da on yılda bir kuyrukluyıldız geçişine tanık oluruz ki bu yıl çıplak gözle iki kuyrukluyıldız görebileceğiz. Jet İticileri Laboratuarı'ndan NASA'nın NEOWISE görevi baş araştırmacısı ve aynı zamanda bu kozmik kirli buzların hayranı olan Amy Mainzer: Bundan sonra da sonbaharda muhtemelen görebileceğiniz en parlak kuyrukluyıldız olan ISON'un geçişini izleyeceğiz diyor. PANSTARRS kuyrukluyıldızı Haziran 2011'de keşfedildiğinde 2011-L4 kod adıyla anıldı. Kuyrukluyıldıza onu keşfeden Hawai'deki Haleakala volkanındaki teleskopun adı verildi. PANSTARRS son zamanlarda özellikle Güney Yarıkürenin ayrılmaz bir parçası oldu ancak şimdi bu değişiyor. Kuyrukluyıldızın iç güneş sistemine olan hareketi devam ettiği için yavaş yavaş güney yarıkürenin görüş alanından çıkıp kuzey yarıkürede gözlenebilir duruma geliyor. Kuyrukluyıldız başlarda çok parlak olmamasına karşılık, güneybatı yönünde ufkun açık ve yeterince karanlık olduğu bir yerden görülebilecek diyor Mainzer. JPL'den araştırmacı Rachel Stevenson: İlerleyen saatlerde ufka daha yakın ancak daha parlak olacaktır. Bu nedenle mümkün oldukça ufkun açık ve yeterince karanlık olduğu bir ortama ihtiyacınız var diyor. PANSTARRS 8 Mart'tan itibaren batı ufkunda 15 dakika süreyle izlenebilecek. 10 Mart'ta kuyrukluyıldız Güneş'e 45 milyon km yaklaşarak en yakın konuma gelecek ve 12 Mart'tan itibaren uzaklaşacak. Böylece çıplak gözle daha iyi görülebilecek. Ayın sonuna doğru da dürbün ya da teleskoplarla bile oldukça sönük bir şekilde görülecek. Kuyrukluyıldız ve kuyruğu ufukta sanki bir ünlem işareti gibi başı parlak bir nokta ve uzun kuyruğuyla kendini gösterecektir. Onu görmek için sabırsızlanıyorum. Üstelik onu dürbün bile kullanmadan oldukça karanlık ve açık bir yerden sadece gözlerimle izleyeceğim. Çünkü onu hiçbir araç kullanmadan bulmanın ve görmenin keyfi başkadır. Bence herkes bu zevki yaşamalı diyor Mainzer. NOT: Konuyla ilgili GökBilgi'de Prof.Dr. Etham DERMAN'ın hazırladığı yazıya da göz atmakta fayda var. 1 Yorum Uzayla ilgilendigimde dunya problemlerinin ne kadir basit oldugunu dusunuyorum. Saniyorum uzay olceginde dunyanin kucuklugu yaniltiyor.