ESO, GigaGalaxy projesi çerçevesindeki ikinci fotoğrafı yayınladı. Fotoğraf gökadamızdaki bir bölgeye ait ve 29 gece boyunca toplam 200 saatlik poz alınarak 1200 görüntünün birleştirilmesiyle oluşturulmuş. Yani çözünürlüğü oldukça yüksek bir başka fotoğraf daha. Fotoğraf gökadamızdaki Yay Takımyıldızı ile Akrep Takımyıldızını kapsıyor. Bu bölge bulutsu ve küresel yıldız kümeleri açısından oldukça zengin bir bölgedir. Amatör gökbilimcilerin en beğendiği bölgeler arasında gelir. Çünkü teleskoplarını birazcık çevirince bir bulutsuya biraz daha çevirince başka bir nesneyi görürler. Sanırım Antares'i yaz boyunca herkes görmüştür. Güney ufkunda turuncu renkteki bu yıldız Akrep Takımyıldızının en parlak yıldızı olarak göz doldurdu. Fotoğrafta, Deniz Kulağı Bulutsusu , Üç Boğumlu bulutsu , NGC 6357 ve NGC 6334 gibi oldukça güzel görünen parlak ve kırmızımsı yapılarda göz alıyor. Fotoğraf inanılmaz bir çözünürlüğe sahip: 24 403 x 13 973. Böylesine dehşet verici fotoğrafı Astrofotoğrafçı Stephane Guisard, ESO'dan bir mühendisin yardımını alarak oluşturmuş. Amatör Gökbilimcilerin profesyonel gökbilimcilere katkısı devam ediyor. Bir sonraki görüntü 28 Eylül'de yayınlacak. Kaynak: ESO


Yakın zamanda keşfedilen Lovejoy kuyrukluyıldızının görüntüleri ESO'nun Paranal Gözlemevi'nde elde edildi. Güney gökyüzününü süsleyen kuyrukluyıldız, Güneş'in yakınına kadar sokulup ölüme meydan okuyup ünlendi. Yeni bir video 22 Aralık 2011 tarihinde Gabriel Brammer tarafından oluşturuldu. Şafaktan hemen önce ufukta yükselen kuyrukluyıldız böylece kayıt altına alındı. Çalışmamın bitmesine yakın güneş doğmadan önce onu yakalamayı denemek için kameramı çalıştırdım. Kuyrukluyıldızın kuyruğu çıplak gözle bile görülebilir. Hilal evresindeki Ay, kuyrukluyıldız ve uzun pozlama fotoğraflarda ortaya çıkabilen Samanyolu'ndaki yıldız karışımı, çıplak gözle bile etkileyiciydi diyor. Gökbilimcilerin gecenin son gözlemlerini yaptıkları VLT'nin kızılötesi ışını da fona ayrı bir güzellik katmaktadır. ESO'nun optik uzmanı Guillaume Blanchard ve fotoğrafçı Yuri Beletsky'da kuyrukluyıldızı geniş açı fotoğrafıyla muhteşem bir şekilde görüntülediler. Kuyrukluyıldız, Paranal sakinleri için muhteşem bir yılbaşı hediyesi oldu diyor. Kuyrukluyıldız ayrıca Uluslararası Uzay İstasyonu mürettebatı tarafından da izlendi ve filme alındı. Lovejoy kuyrukluyıldızı son birkaç haftadır gökbilim topluluklarının gözdesi oldu. Kuyrukluyıldız 27 Kasım'da Terry Lovejoy tarafından keşfedildi. Kuyrukluyıldız Güneş'e 140 000 km yaklaşarak adeta Güneş'in koronasını yalayıp kaçtı. Kuyrukluyıldızın buharlaşmış olduğu düşünülürken birkaç gün sonra birden ortaya çıktı. Ufukta görüntülenen kuyrukluyıldızdan, güneş rüzgarı nedeniyle savrulan toz ve gaz parçacıkları, güzel ve milyonlarca kilometre uzunluğunda bir kuyruk oluşturdu. Güneş çevresinde bir hayli geniş ve uzun bir eliptik yörüngeye sahip olan kuyrukluyıldız Güneş Sistemi derinliklerinde gözden kaybolduktan 314 yıl sonra tekrar ortaya çıkacak. ESO bu güzel görüntü ve filmle sizi baş başa bırakarak iyi yıllar diler. Comet Lovejoy from the VLT, Chile from Gabe Brammer on Vimeo. .


ESO dünyanın en gelişmiş optik aleti olan Çok Büyük Teleskop'unun 15. yılını bir yıldız doğumevinin göz alıcı bu yeni görüntüsü ile kutluyor. Görüntüde kalın toz kümelerinin gökbilimcilerce IC 2944 olarak bilinen ışıldayan pembe gaz bulutu üzerindeki gölgeleri gözler önüne seriliyor. Işığı geçirmeyen bu küçük kabarcıklar sanki bir çilek kokteyli içerisindeki mürekkep damlalarını andırıyor, tuhaf şekillerinin nedeni ise yakındaki parlak genç yıldızlardan gelen güçlü ışınımlar. Bu yeni görüntü Çok Büyük Teleskop için önemli bir yıldönümünü kutluyor 25 Mayıs 1998'de dört Birim Teleskop'tan biri ile ilk ışık alındığından bu yana on beş yıl geride kaldı. Daha sonra ilk dört dev teleskopa daha küçük dört yardımcı teleskop da katılarak VLT Girişimölçeri'ni meydana getirdi. VLT halen faaliyette olan dünyanın en güçlü ve en üretken yer-konuşlu gökbilim tesislerinden biridir. 2012 yılı içerisinde VLT ve VLTI verilerine dayanarak 600'den fazla hakemli bilimsel makale yayınlandı (ann13009). Yıldızlar-arası gaz ve toz bulutları yeni yıldızların doğdukları ve büyüdükleri yıldız doğumevleridir. Yeni görüntü bunlardan birini gösteriyor, IC 2944, yumuşak pembe renklerde arka planda görülüyor . Bu görüntü buluta ait yerden alınmış en keskin halidir . Bulut yeryüzünden yaklaşık 6500 ışık-yılı uzaklıkta güney gökküresi takımyıldızlarından Erboğa doğrultusunda yer almaktadır.Gökyüzünün bu bölgesi gökbilimciler tarafından yıldız oluşum mekanizmasını araştırmak için dikkatle incelenen benzer birçok başka bulutsuya da ev sahipliği yapmaktadır. IC 2944 gibi salma bulutsuları çoğunlukla yakınlarındaki birçok yeni doğan parlak yıldızlardan kaynaklanan yoğun ışıma nedeniyle kırmızının belirgin tonlarında ışıldayan hidrojen gazından meydana gelirler. Bu parlak zemine karşı açıkça gözler önüne serilen gizemli karanlık opak toz pıhtıları ve soğuk bulutlar Bart damlacıkları olarak bilinirler. Alman Amerikan gökbilimci Bart Bok, burayı ilk kez 1940'larda muhtemel yıldız oluşum bölgesi olarak düşündüğünden, bu isimle anılmaktadırlar. Bu özel yapı Thackeray Kürecikleri takma ismini almıştır. Sakin alanlardaki daha büyük Bart damlacıkları yeni yıldızları oluşturmak için sıklıkla kendi üzerlerine yığılmaktadırlar, ancak bu görüntüdeki bir tanesi yakındaki sıcak genç yıldızların yoğun mor-ötesi ışınım bombardımanı altındadır. Kızarmış sıcak bir tavaya dökülen tereyağı kümelerinden ziyade, hepsi hem aşındırılmakta hem de kümelenmektedir. Thackeray'ın Küreciklerinin çökerek yıldız oluşturmadan önce yok olacakları daha muhtemel görünüyor. Bart damlacıkları üzerinde çalışılması kolay olmayan bir yerdedir. Görünür ışığı geçirmediklerinden dolayı, iç yapılarının incelenmesi gökbilimciler için zor olmaktadır, bu nedenle görünmeyen gizemlerini ortaya çıkarmak için başka aletler gerekmektedir örneğin tayfın kırmızı-ötesi ya da milimetre-altı kısmındaki gözlemler, bu aralıkta toz bulutları, mutlak sıfırın birkaç derece üzerinde, parlak bir şekilde görülmektedirler. Buna benzer çalışmalar Thackeray kürecikleri içerisinde şu anda herhangi bir yıldız oluşumu izine rastlamamıştır. Gökyüzünün bu bölgesi daha önce NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile görüntülenmişti (opo0201a). ESO'nun Şili'nin kuzeyinde bulunan Paranal Gözlemevi'ndeki Çok Büyük Teleskop'a bağlı FORS aygıtı ile alınan bu yeni görüntü , Hubble görüntüsünden daha büyük bir gökyüzü alanını kaplamakta ve daha geniş yıldız oluşum alanlarını göstermektedir. Notlar IC 2944 bulutu parlak yıldız kümesi IC 2948 ile ilişkilendirilmektedir ve her ikisi de bazen tüm bölge ile birlikte anılmaktadır. Görüntüde birçok parlak yıldız kümesi görülmektedir. Bu renk bileşimindeki mavi rengin görüntü kalitesi 0.5 açı saniyesinden daha iyiydi, bu bir yer-konuşlu teleskop için son derece iyidir. Güney Afrika'dan İngiliz gökbilimci A. David Thackeray tarafından 1950 yılında keşfedilmişlerdir. Bu görüntü ESO'nun Kozmik Mücevherler programı kapsamında elde edilmiştir. Bu, ESO teleskopları kullanılarak gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen yeni girişimdir. Program çoğunlukla gökyüzü koşullarının bilimsel gözlemler için uygun olmadığı zamanları, görsel olarak ilginç, merak uyandırıcı ve ilgi çekici cisimlerin fotoğraflarını çekmek için kullanıyor. Toplanan tüm veriler ayrıca ESO'nun bilim arşiviyle profesyonel gökbilimciler için de uygun hale getirilmektedir. VLT'nin tarihini ve keşiflerini ele alan Türkçe altyazılı filmi izleyebilirsiniz. ESO-Türkiye 2 Yorumlar Gerçekten mükemmel fotoğraflar...yer konuşlu bir teleskoptan alınabilecek en ayrıntılı ve en net gökyüzü fotoğrafları ...bu astrofotoğrafları bize ulaştıran astronomidiyari ekibine teşekkürler..... Burada sanırım Arif Solmaz başta olmak üzere ESO-Türkiye ekibine teşekkür etmek gerekir. Gerçekten Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskopu ile muhteşem görüntüler elde ediliyor. Bu görüntüler eşliğinde de yeni keşifler yapılıyor. Bizler görüntüye sadece ne kadar güzel diye bakarken onlar her bir rengin, renk karmaşasının üzerine eğilerek görüntüdeki cismin özelliklerini belirlemeye çalışıyorlar. Üstelik tüm bunları ışık ile yapıyorlar. Işığın özelliklerini kullanıyorlar. Yakın zamanda göreve başlayan ama yapımı henüz bitmeyen ALMA ile çok daha ayrıntılı gözlemler elde edilebilecek.


Yeni sonuçlar yıldızlararası göçebe `Oumuamua'nın bir kuyrukluyıldız olduğuna işaret ediyor Güneş Sisteminde keşfedilen ilk yıldızlararası nesne olan `Oumuamua, Güneş'ten beklenenden daha hızlı bir şekilde uzaklaşıyor. Bu davranış değişikliği aralarında ESO'nun Şili'deki Çok Büyük Teleskopunun da yer aldığı dünya çapındaki gökbilim işbirliği tarafından tespit edildi. Yeni sonuçlara göre `Oumuamua bir asteroid değil, bir kuyrukluyıldız. Çalışmanın sonuçları Nature dergisinde yayımlandı. Güneş Sistemi'nde keşfedilen ilk yıldızlararası nesne olan `Oumuamua Ekim 2017'deki keşfinden bu yana yoğun bir ilgi odağı haline geldi . Şimdi ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ve diğer gözlemevlerinden alınan verileri birleştiren uluslararası bir gökbilimciler ekibi nesnenin beklenenden daha hızlı bir şekilde ilerlediğini buldu. Hızdaki artış çok küçük olmakla birlikte `Oumuamua Güneş'in çekim etkisi nedeniyle halen yavaşlamaya devam etmektedir ancak gök mekaniği tahminlerininki kadar hızlı değil. Marco Micheli liderliğindeki ekibin bu garip yıldızlararası ziyaretçinin beklenenden hızlı olan hareketini açıklamak için birçok senaryosu bulunuyor. En uygun açıklamaya göre `Oumuamua güneş ısıtması nedeniye yüzeyinden madde tahliye ediyor gaz çıkarma olarak bilinen bir davranış . Dışarıya atılan bu maddenin meydana getirdiği itmenin küçük fakat sürekli bir itki meydana getirerek `Oumuamua'yı Güneş Sistemi'nden beklenenden hızlı bir şekilde uzaklaştırdığı düşünülüyor 1 Haziran 2018 itibariyle saatte 114 000 kilometre hızla ilerliyor. Bu tür gaz çıkarmalar kuyrukluyıldızlar için tipik bir davranış olup daha önceden bir yıldızlararası asteroid olarak sınıflandırılan `Oumuamua ile ters düşmektedir. Bunun minik, ilginç bir kuyrukluyıldız olduğunu düşünüyoruz yorumunu yapıyor Marco Micheli. Güneş'ten uzaklaştıkça hızındaki artışın düştüğünü verilerden görebiliyoruz, bu da kuyrukluyıldızlar için beklenen bir şey. Kuyrukluyıldızlar genellikle Güneş tarafından ısıtıldıklarında çevrelerinde kuyrukluyıldız saçı olarak bilinen gaz ve tozdan oluşan bir madde bulutu ile karakteristik bir kuyruk meydana getirirler. Bununla birlikte, araştırma ekibi gaz çıkışına dair herhangi bir görsel kanıta rastlayamadı. Herhangi bir toz, saçak ya da kuyruk görmedik ki bu beklenmedik, diyor ABD, Hawaii Üniversitesinden eş-yazar Karen Meech. Meech 2017'de `Oumuamua'nın özelliklerini ortaya çıkaran ekibe liderlik yapmıştı. `Oumuamua'nın beklenmedik miktarda büyük, iri taneli tozları tahliye edeceğini düşünüyoruz. Bu animasyon 'Oumuamua'nın yörüngesini göstermektedir. Ekip kuyrukluyıldızların yüzeyini çevreleyen küçük toz taneciklerinin yıldızlararası seyahat sürecince aşındığı ve geride sadece büyük taneciklerin kalabileceği düşüncesine sahip. Gerçi daha büyük parçacıklardan oluşan bir bulut tespit edilebilecek kadar parlak olmasa da, bu `Oumuamua'nın hızındaki beklenmedik değişimi açıklayabilir. `Oumuamua'nın sadece varsayılan gaz çıkışı değil aynı zamanda kökeni de çözülmeyi bekleyen bir gizem olarak kalmaktadır. Ekip ilk olarak `Oumuamua'nın geçmişte içinde bulunduğu yıldız sisteminin yerini bulabilmek için yeni gözlemleri gerçekleştirmişti. Ancak sonuçlara göre bu bilgiye ulaşmak araştırmacıları bir miktar daha zorlayacak. Bu ilginç yıldızlararası göçebenin gerçek doğası bir süre daha gizemli olarak kalacak, diyor ESO gökbilimcisi ve ekip üyesi Olivier Hainaut. `Oumuamua'nın son tespit edilen hız artışı ilk bulunduğu yıldız sisteminin yerini belirlemeyi daha zor hale getiriyor. Oumuamua'daki gazı çıkışlarını gösteren animasyon. Notlar `Oumuamua, oh-MOO-ah-MOO-ah şeklinde seslendirilmekte olup, ilk kez Hawaii'deki Haleakala Gözlemevi'ndeki Pan-STARRS teleskopu kullanılarak keşfedilmiştir. Hawaii dilindeki anlamı izci olup Güneş Sistemi'ne giriş yaptığı bilinen yıldızlararası kökene sahip ilk nesne olarak doğasını da yansıtmaktadır. İlk gözlemleri onun uzun, küçük kuyrukluyıldıza benzer renklere sahip bir nesne olduğunu göstermekteydi. Ekip hızdaki beklenmedik değişimi açıklamak için bir çok hipotezi test etti. Güneş'ten gelen ışıma radyasyonunun, Yarkovsky etkisi, ya da sürtünme-benzeri etkilerin gözlemleri etkileyip etkileyemeceğini analiz ettiler. Hızdaki artışın `Oumuamua'yı bir çift nesne ya da manyetik nesne gibi düşünerek, bir dürtü olayı tarafından gerçekleşmiş olup olmadığını da kontrol ettiler. `Oumuamua'nın yıldızlararası bir uzay aracı olabileceği şeklindeki olasılık dışı teori de reddedildi: hızdaki düzgün ve sürekli değişim iticiler için tipik olmayıp, nesnenin her üç eksende de yuvarlanması, yapay bir nesne olduğu gerçeğine aykırıdır. ESO-Türkiye 2 Yorumlar önemli olan bukadar gezegenin yanından geçerken onların yörüngelerine yakalanma ihtimali yokmu?buna dünyada dahil.daha ötesi bu küçük kıyruklu yıldızın güneşin çekimine yakalanıp yok olması da muhtemel,önemli olan sistemimize ne kadar yaklaşacağı.daha önce kuyrukluyıldızın jüpitere çarpıp yok olduğunu gözlemledik.benim görüşüm bu.SELAMLAR. Burada çok ama çok geniş ve büyük bir alandan bahsediyoruz. Bir gezegenin kuyrukluyıldızı yakalaması için bu geniş alan içinde ona iyice sokulması gerekir. Jüpiter'e bir kuyrukluyıldız düştü ama onlarcası Güneş'in çevresinde dolanıp geldiği yere dönüyor. Bu şekilde bakmak lazım.


Gezegenin tayfı bulutlu bir atmosfere işaret ediyor ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki gezegen-avcısı SPHERE aygıtı genç bir yıldızın etrafındaki tozlu disk içerisinde oluşum aşamasındaki bir gezegenin onaylanmış ilk görüntüsünü aldı. Yeni oluşan gezegen oldukça genç yıldız PDS 70 etrafındaki ilkel gaz ve toz diski içerisinde ilerliyor. Elde edilen verilere göre gezegenin bulutlu bir atmosfere sahip. Almanya, Heidelberg'deki Max Planck Gökbilim Enstitüsünden bir grup gökbilimci genç cüce yıldız PDS 70 etrafındaki gezegen oluşumunun dikkat çekici bir anını yakaladı. ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki var olan en güçlü gezegen-avcısı araçlarından biri olan SPHERE aygıtını kullanan uluslararası ekip PDS 70b adı verilen, genç yıldızın etrafındaki gezegen oluşum maddesi boyunca ilerleyen oluşmakta olan bir gezegenin ilk tespitini yaptı . SPHERE aygıtı ekibin gezegenin parlaklığını farklı dalgaboylarında ölçmelerini de sağlayarak, atmosferine dair bilgi toplamalarına yardımcı oldu. Yeni gözlemler sayesinde gezegen görüntünün karartılmış merkezinin sağına doğru parlak bir nokta şeklinde açıkça görülebilmektedir. Gezegen merkezdeki yıldızdan ortalama üç milyar kilometre uzaklıktadır, yaklaşık olarak Uranüs ve Güneş mesafesi kadar. Analizler PDS 70b gezegeninin Jüpiter'in birkaç katı büyüklüğünde bir gaz devi olduğunu gösteriyor. Gezegenin yüzey sıcaklığı yaklaşık 1000 C kadar ölçülürken, bu da onu Güneş Sistemimizdeki herhangi bir gezegenden çok daha sıcak yapıyor. Görüntünün merkezindeki karanlık bölge taç-çeker nedeniyle olup, merkezi yıldızın kör edici ışığını engelleyen bir maske görevi görerek, gökbilimcilerin çok daha sönük olan disk ve yoldaş gezegeni tespit edebilmelerini sağlamaktadır. Bu maske olmadan, gezegenden gelen sönük ışık PDS 70'in yoğun parlaklığı nedeniyle tümüyle alt edilmektedir. Genç yıldızların etrafındaki bu diskler gezegenlerin doğdukları yerlerdir, ancak şimdiye kadar sadece birkaç gözlemle bunların içindeki bebek gezegenlerin ipuçları tespit edilebilmiştir, diye açıklıyor PDS 70'in halen oluşmakta olan gezegenini keşfeden ekibe liderlik eden Miriam Keppler. Şimdiye kadar olan problem, bu gezegen adaylarından çoğunun disk içerisinde belirlenmiş olmalarıydı,. PDS 70'in genç yoldaşının keşfi heyecan verici bir bilimsel sonuç olup şimdiden daha ayrıntılı araştırılmayı hak etmektedir. Keşif ekibinden çoğu gökbilimci ile Keppler'i de içeren ikinci bir ekip, PDS 70'in yeni yoldaş gezegenini daha ayrıntılı bir şekilde incelemek için geçtiğimiz aylarda takip gözlemleri gerçekleştirdi. Gezegenin burada açıkça görülen dikkat çekici görüntüsünü elde etmekle kalmadılar, tayfını almayı bile becerdiler. Bu tayf bilgisine göre gezegenin atmosferi bulutlu bir yapıya sahip. PDS 70'in gezegen yoldaşı bir geçiş diski meydana getirdi merkezinde büyük bir delik olan bir öncül-gezegen diski. Onlarca yıldır bilinen bu içteki boşlukların disk-gezegen etkileşimi nedeniyle oluştukları öne sürülüyordu. Artık ilk kez gezegeni görebiliyoruz. Keppler'in sonuçları gezegen evriminin karmaşık ve zayıfça-anlaşılmış olan erken evreleri hakkında yeni bir pencere açıyor, diye yorumluyor genç gezegeni araştırmak üzere çalışan ikinci ekibin lideri Andre Müller. Gezegen oluşumunun arkasındaki süreçleri anlamak için genç bir yıldızın diskinde yer alan bir gezegeni gözlememiz gerekiyordu. Gezegenin atmosferi ve fiziksel özelliklerini tanımlayan gökbilimciler gezegen oluşumunun teorik modellerini test edebilecekler. Tozla kaplı bir gezegenin ilk anlarını yakalamak sadece ESO'nun ötegezegenleri ve yakın yıldızların etrafındaki diskleri yüksek-karşıtlığa sahip görüntüleme yöntemiyle araştıran SPHERE aygıtının etkileyici teknolojik yetenekleri sayesinde mümkün olabilirdi. Bir taççeker kullanarak yıldızdan gelen ışığı engelleseniz de, SPHERE hala gezegenimsi yoldaşlardan gelen sönük sinyali parlak genç yıldızların ışığından, çoklu dalgaboylarında ve konumlarda, ayırabilmek için zekice tasarlanmış gözlem stratejilerini ve veri işleme tekniklerini kullanmak zorundadır . Max Planck Gökbilim Enstitüsü yöneticisi ve ekiplerin lideri Thomas Henning, bu bilimsel macerayı şöyle özetliyor: Bu yüksek-teknoloji ürünü makineyi üretmek için on yıldan fazladır süren gayretler sonrasında, SPHERE artık bize bebek-gezegen keşiflerini sunarak karşılık veriyor! Doğmakta olan gezegenin haberini özetleyen video. Notlar Disk ve gezegenin görüntüleri ile gezegenin tayfı SHINE ve DISK adlı iki tarama programı ile elde edilmiştir. SHINE yeni ötegezegenleri ve gezegen sistemlerini keşfetmek için yakın-kırmızı ötesinde SPHERE'in yüksek karşıtlığını ve yüksek açısal çözünürlüğünü kullanarak 600 genç yakın yıldızı görüntülemeyi amaçlamaktadır. DISK bilinen, genç gezegen sistemlerini ve onların çöküntü disklerini keşfederek gezegen oluşumunun başlangıç koşullarını ve gezegenimsi yapıların evrimini araştırmaktadır. Gökbilimciler parlak yıldızın yakınındaki gezegenin zayıf sinyalini ayırabilmek için Dünya'nın dönüşünden faydalanan gelişmiş bir yöntem kullanıyor. Bu gözlem yonteminde, SPHERE saatler süresine sabit kalmaya çalışarak sürekli yıldızın gorüntüsünü alıyor. Sonuç olarak, gezegenin yavaşça döndüğü ve yıldız halesine göre görüntüdeki yerini değiştirdiği görülmektedir. Özel olarak hazırlanan nümerik algoritmalar kullanılarak birleştirilen tekil görüntüler gözlem boyunca sabit kalan bir görüntüyü meydana getirmekte ve yıldızdan gelen ışık filtrelenmektedir. Bu sayede geride görünür hareket yapan nesneleri bırakmaktadır ve bu da gezegeni görünür hale getirmektedir. ESO-Türkiye


Güzel ve mutlu bir haber.. Biliyorsunuz bir süredir Avrupa Güney Gözlemevi sayfasındaki haberler Türkçe olarak da yayınlanıyordu. Şimdi ESO-Turkiye ekibi işi bir adım daha ileri götürmek için kolları sıvadı: ESO'ya üye olma... Bir süredir sayfamdaki bağlantılar bölümünde yer verdiğim ESO Türkiye sayfasıyla ilgili haberi yazma zamanı geldi. Gökbilimciler, öğretmenler, öğrencilerden oluşan bir grup bilim seven ülkem insanı ESO'ya Türkiye'nin üye olarak teleskop gözlem ve verilerinden faydalanması, teknolojiyi kullanması ve gerektiğinde bu teknolojinin ülkemizde de üretilmesini sağlaması gibi çok geniş kapsamda fayda getirecek çalışma içine girdi. Bunun için öncelikle ESO yetkili birimleriyle görüşüldü ve olumlu yanıt alınınca sıra yöneticilerimizi ikna etmeye geldi. Bunun için bir sayfalık ön rapor hazırlanarak başbakanlığa iletildi. Şimdi onay bekleniyor. Avrupa'daki birkaç ülke gözlem yapabilmek adına Şili'de bir gözlemevi kurdu. Gözlemevi'nde aralarında VLT denilen Çok Büyük Teleskop'da olmak üzere birçok teleskop bulunuyor. Ama bunlardan en önemlisi yapımı süren Dünya'nın en büyük gözlem aracı olacak olan 39 m'lik teleskop. ESO önümüzdeki yıllarda 39 metrelik teleskopunun inşasını bitirerek gökbilim gözlemciliğine damga vurmak istiyor. Teleskopun açılışı sırasında bizden birinin Türkiye'yi temsilen orada bulunması ne hoş olur değil mi? Sonrasında da bu teleskopu kullanmak ve verilerinden faydalanarak yeni buluşlara imza atan Türk bilim insanlarının haberlerini duysak hoşumuza gitmez mi? Elimizdeki kısıtlı olanaklara karşılık yılmadan çalışan insanımıza, gerekli donanım sağlandığında neler yapabileceğini zaman zaman görüyoruz ve bundan keyif alıyoruz. Gelecek uzay bilimleri ve teknolojilerinde olduğuna göre bizim de bu kulvarda yerimizi böylesi ciddi bir kurumla alarak başlamamız doğrusu güzel olur. ESO Turkiye anasayfasında da konuya parmak basılıyor. Üyelik süreci dört ana başlık altında değerlendiriliyor: bilimsel, teknolojik, eğitim ve endüstri. Bu başlıkların hangisinden vazgeçebilir ya da hangisini öne çıkarabilirsiniz. Daha da önemlisi hangi alanda bu dört önemli bileşeni birden kullanabilirsiniz. İşte uzay araştırmaları bu dört bileşeni kucaklıyor ve dördünün birden aynı ivmeyle gelişimini sağlıyor. ESO-Turkiye ekibine katılabilir ve çalışmalara destek sağlayabilirsiniz. Nasıl mı? ESO Turkiye'yi ziyaret edin.


Yengeç Takımyıldızında bulunan Eta Cancri yıldızının aslında bir çift yıldız olduğu belirlendi. Keşif New Mexico ile Hawai'deki teleskoplar kullanılarak, Çin Bilim Akademisi ve Hertfordshire Üniversitesi'nin ortaklaşa yaptığı çalışmayla gerçekleşti. Buna göre kırmızı Eta Cancri sistemi, bir dev ve bir cüceden oluşuyor. Sistem, 312 ışık yılı uzağımızda bulunuyor. Çok soğuk olan cüce yıldızların sıcaklığı 2000 C den daha az olabilir (Güneş'in sıcaklığı 6000 C dir). Tozlu yapılar böylesine sıcaklıklarda yoğunlaşır ve Jüpiter gibi gaz gezegenleri oluşturur. Kırmızı dev yıldızlar ise çok ama çok büyük yıldızlardır. Güneş gibi bir yıldız yaşamanın sonuna doğru büyüyerek bir kırmızı dev haline gelir. Güneş 5 milyar yıl sonra böyle bir kırmızı dev olacaktır. Yapılarındaki kimyasal bileşim ve yaşları ölümlerinin nasıl olacağını belirler. Eta Cancri B'nin kimyasal bileşeni ve dev yıldıza ait ayrıntılar, Çin Bilimler Akademisine bağlı Yunnah Gözlemevi'nden ZengHua Zhang ile Hertfordshire Üniversitesi Astrofizik Araştırma Merkezi'nden Dr. David Pinfield'ın ortak çalışmasıyla elde edildi. Kaynak: Science Daily


VLT Girişimölçeri ünlü yıldız sistemindeki şiddetli rüzgarları görüntüledi Çok Büyük Teleskop Girişimölçerini kullanan uluslararası bir gökbilimciler ekibi Eta Carinae yıldız sisteminin şimdiye kadarki en ayrıntılı görüntüsünü elde etmeyi başardı. Çift sistemde yeni ve beklenmedik yapılarla karşılaşan ekip, iki yıldızın ortasında kalan bölgede çarpışmakta olan aşırı hızlı yıldız rüzgarları buldu. Yeterince gizemli olan bu yıldız sistemine ilişkin yeni bulgular çok büyük kütleli yıldızların evrimlerinin daha iyi anlaşılmasına ışık tutabilir. Bonn'da bulunan Max Planck Radyo Gökbilim Enstitüsünden Gerd Weigelt liderliğindeki bir gökbilimciler ekibi ESO'nun Paranal Gözlemevi'ndeki Çok Büyük Teleskop Girişimölçeri'ni kullanarak Karina bulutsusunda bulunan Eta Carinae yıldız sisteminin eşsiz bir görüntüsünü elde etti. Bu muazzam çift sistemde bulunan ve birbirleri etrafında dolanan iki büyük kütleli yıldız oldukça aktif olup, saatte on milyon kilometre hıza kadar çıkan yıldız rüzgarları üretmektedirler . Rüzgarların çarpışmaya başladığı iki yıldız arasında kalan oldukça çalkantılı bölge ise ilk kez gözlenmiştir. Eta Carinae çiftinin gücü çarpıcı bir olgu yaratmaktadır. Sistemdeki büyük püskürme gökbilimciler tarafından 1830'larda gözlenmiştir. Artık bunun çiftin büyük yıldızı tarafından kısa bir süre içinde dışarıya atılan çok miktarda gaz ve toz maddesi olduğunu biliyoruz. Sistemde şimdi görülen Homunculus bulutsusu olarak bilinen ayrık lobların nedeni de budur. İki yıldız rüzgarının aşırı yüksek hızlarda çarpışmaları milyonlarca dereceye varan sıcaklıkları ve yoğun X-ışın radyasyonunu meydana getirmektedir. Rüzgarların çarpıştığı merkezi bölge görece çok küçüktür Homunculus bulutsusundan bin kat daha küçük bu nedenle şimdiye kadar uzaydan ve yerden teleskoplarla ayrıntılı bir şekilde gözlenememiştir. Ancak VLTI aygıtı AMBER'in güçlü çözme yeteneğini kullanan ekip bu şiddetli alanın derinliklerine dalmayı ilk kez başarmıştır. VLT'deki dört yardımcı teleskopun üçünden oluşan başarılı bir birleştirme bir girişimölçer işlemi ile tek bir VLT Birim teleskopundan on kat daha fazla çözme gücüne ulaşılmıştır. Bu sayede sistemin şimdiye kadarki en keskin görüntüsü elde edilmiş olup, iç kısımları hakkında da beklenmedik sonuçlara ulaşılmıştır. Yeni VLTI görüntüsü iki Eta Carinae yıldızı arasındaki yapıyı açıkça göstermektedir. Küçük ve sıcak yıldızdan gelen şiddetli rüzgarın sistemin büyük çiftinden çıkan daha yoğun rüzgarla çarpıştığı yerde beklenmedik pervane-şeklindeki bir yapı gözlenmiştir. Hayallerimiz gerçek oluyor, çünkü artık kırmızı-ötesinde de oldukça net görüntüler elde edebiliyoruz. VLTI'nin bizlere sunduğu eşsiz fırsatlar sayesinde Eta Carinae ve diğer önemli birçok nesnenin fiziksel özelliklerini daha iyi anlayabiliyoruz. diyor Gerd Weigelt. Görüntülemeye ek olarak, çarpışma bölgesinin tayfsal gözlemleri yoğun yıldız rüzgarlarının hız ölçümlerini de mümkün hale getirmiştir . Bu hızları kullanarak, gökbilimciler hayranlık verici bu yıldız sisteminin iç kısımlarına ait hassas bilgisayar modelleri üretebilmekte, bu sayede benzer aşırı yüksek kütleli yıldızların evrimleştikleri sürece nasıl kütle kaybettiklerinin anlaşılması sağlanmaktadır. Ekip üyelerinden Dieter Scherti son olarak şu yorumu yapıyor: Yeni VLTI aygıtları GRAVITY ve MATISSE sayesinde daha da hassas görüntüleri daha geniş dalgaboyu ölçeğinde elde edebileceğiz. Bu geniş dalgaboyu aralığı çoğu gökbilimsel nesnenin fiziksel özelliklerini bulmamızı sağlıyor. Notlar Her iki yıldızın da oldukça büyük bir kütleye ve aşırı parlaklığa sahip olması ürettikleri ışınım nedeniyle yüzeylerinin sökülerek uzaya atılmasına yol açıyor. Yıldız maddesini dışarıya atan bu olaya yıldız rüzgarı adı veriliyor ve saatte milyonlarca kilometre hıza ulaşabiliyor. Ölçümler Doppler etkisi ile gerçekleştirilmiştir. Gökbilimciler Doppler etkisini kullanarak nesnelerin Dünya'ya hangi hızlarda yaklaşıp uzaklaştıklarını hassas bir şekilde ölçebilmektedir. Bir nesnenin bize doğru yaklaşması ya da bizden uzaklaşması tayf çizgilerinde kaymaya neden olmaktadır. Nesnenin hızı bu kaymadan hesaplanabilmektedir. ESO-Türkiye


Hubble teleskopu çift yıldız sistemi Eta Karina'nın kırmızı, beyaz ve mavi renkte parlayan genişleyen gazlarının özel bir yüksek çözünürlüklü görüntüsünü sunuyor. Yaklaşık iki yüzyıl önce patlayan ve o zamandan beri durmayan ağır çekimde gerçekleşen havai fişekleri düşünün. Böylece 7500 ışık yılı uzaklıktaki Karina takımyıldızında yer alan bu çift yıldız sisteminde olanları anlayabiliriz. 1838'de Eta Karina büyük patlamaya uğradı ve 1844'ün Nisan ayına kadar gökyüzündeki en parlak ikinci yıldız haline geldi. Yıldız o tarihten itibaren soluklaştı, ancak Hubble teleskopunun elde ettiği yeni görüntüler süreçte ilginç ve önceden fark edilmemiş ayrıntılar olduğunu ortaya koyuyor. Eta Karina son yüz yıldır şiddetli patlamalara maruz kalmaktadır; sistem kendi parçalarını uzaya atarken kaotik püskürmeler gerçekleştiriyor. İki yıldızdan büyük olanı hayatının sonuna gelmiş muazzam büyük ve dengesiz bir yıldızdır. Gökbilimcilerin yüz yıl önce tanık oldukları aslında bir yıldızın ölüm testiydi. Sonuçta ortaya çıkan ışık dalgalanmaları, Eta Karina'nın Dünya'ya neredeyse bin kat daha yakın olan Sirius kadar parlak olmasına ve denizciler için güney denizlerinde yol gösterici olmasına neden oldu. Ardından Eta Karina soluklaştı. Günümüz gökbilimcileri yıldızı araştırırken çevresindeki büyük patlamanın izlerini görüyorlar; büyük dambıl şekliyle toz ve gazlardan oluşan dev bulut içinde süzülen ipliksiler. Bu sıcak bulutlar Homunculus bulutsusu olarak bilinir ve 1990'da göreve başlayan Hubble'ın hedefi haline gelmiştir. Aslında yıldız Hubble'ın üzerindeki her alet tarafından 25 yıldır izleniyor. Son olarak kozmik patlamanın ardından oluşan yapının yüksek çözünürlükteki görüntüsü elde edildi. Bu görüntüde morötesi ışıkta parlayan sıcak magnezyum gazının haritasını üretmek için Hubble'ın Geniş Alan Kamerası 3'e başvuruldu. Araştırmacılar 1840'larda gerçekleşen patlamanın ardından uzaya atılan dış malzemenin, yıldızdan çok daha önce atılan maddeyle çarpıştığını ve ardından şok dalgası oluşturup ortamı ısıttığını uzun zamandır biliyorlardı. Yeni görüntülerde kırmızı renkte görülen azot gazı ile karmaşık ipliksiler arasında magnezyum ışımasını bekliyorlardı. Bunun yerine, tozlu bipolar kabarcıklar ve dış kaynaklı şok ısıtmalı azot açısından zengin ipliksilerin oluşturduğu alanda yeni bir magnezyum yapısı fark edildi. Arizona Üniversitesinden Steward Gözlemevinden Nathan Smith: Büyük patlama sonrasında uzaya saçılan malzeme daha eski ve sıcak malzeme ile ancak çarpıştı. Yayılan emisyonun çoğu ise aslında boş olduğunu sandığımız yerdedir. Bu oldukça hızlı hareket eden bir malzemedir ve yıldızın ne denli güçlü bir patlamaya uğradığının işaretlerini taşır diyor. Açığa çıkan yeni veriler, patlamanın nasıl başladığını anlamak açısından önemlidir. Bulutsunun geriye kalan kısımları oluşmadan önce yıldızın ilk kez dışarı attığı malzemenin ne denli hızlı ve enerjik olduğunu gösterir. Gökbilimciler malzemenin hızını anlayarak ilk ne zaman dışarı atıldığını anlamak için ek gözlemlere ihtiyaç duyuyor. Görüntünün bir diğer çarpıcı yanı ise sol alt kabarcığın dışındaki mavi bölgede görülen çizgilerdir. Bu çizgiler, yıldız ışığının kabarcığın yüzeyine dağılmış olduğu toz kümeleri arasından geçerken görülür. Morötesi ışık yoğun toza çarptığı anda kabarcığın çevresini saran gaza doğru uzanan uzun ve ince bir gölge bırakır. Araştırmacılar sıcak gaz için mor ötesi ışıktaki arama yönteminin diğer yıldız ve gazlı bulutsuları incelerken de kullanılabileceğini belirtiyor. Eta Karina daha önce görünür ve kırmızı-öte dalga boylarında gözlenmişti. Şimdi mor-ötesi dalga boyunda gözlenerek farklı özellikleri ortaya konuldu. Burada gözlenen gaz yapısı görünür ve kızılötesi ışıkta kendini ele vermez. Böylece ölen bir yıldızdan çevreye magnezyum gibi ağır bir elementin yayıldığı görülmüş oldu. Eta Karina neden patladı? Bu konuda çeşitli tartışmalar sürüyor. Yakın zamanda ileri sürülen bir kurama göre 150 Güneş kütleli kadar olan Eta Karina sistemi üç bir yıldızdan oluşuyordu. 1840'larda birincil yıldız Güneş kütlesinin 10 katı kadar malzemeyi dışarı atınca tetiğe basılmış oldu. Ardından olanlar ise adeta büyük bir kaos ve şov. Bu şovu durduran ışık patlamasının koşulları henüz kesin değil. Buna karşılık gökbilimciler kozmik ışık gösterisinin nasıl biteceğini biliyor. Sonuç olarak Eta Karina'daki havai fişek gösterileri tipik bir süpernovada görülen patlamaların çok önüne geçti. Gösteri şu an bitmiş olabilir ama bundan emin olmamız için 7500 yıl gerekli! 1 Yorum muazzam bir patlama mükemmel bir görüntü.çok net bilgiler.teşekkürler astronomi diyarı.sizin yorumlarınız bize çok güzel bilgiler sundu.


NuSTAR teleskopu Dünya'dan 10 bin ışık yılı içindeki en parlak ve büyük yıldız sistemi olan Eta Carinae'den yayılan parçacıkların yüksek enerjik ve hızlı olduğunu belirledi. Bu kozmik parçacıklardan bir kısmı gezegenimize ulaşabilir. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezinden astrofizikçi Kenji Hamaguchi: Patlayan yıldızlardan yayılan parçacıklar ışıkla karşılaştırılabilir hızlara ulaşabilir. Benzer durum diğer aşırı ortamlarda da gerçekleşebilir. Analizimiz tam da bu durumu doğruluyor diyor. Gökbilimciler 1 milyar elektron volttan yüksek enerjiye sahip kozmik ışınların Güneş Sisteminin ötesinden geldiğini biliyorlar. Ancak bu parçacıklar elektron, proton ve atom çekirdeği- elektriksel yük taşıdıklarından manyetik alanla karşılaştıklarında rotalarından ayrılırlar. Böylece yolları değişir ve kökenlerine ulaşmak zorlaşır. Güney takımyıldızlarından Carina'da yer alan 7500 ışık yılı uzaklıktaki Eta Carinae, 19. Yüzyılda büyük yankı yapmıştır, çünkü gökyüzündeki en parlak ikinci yıldız durumuna geçmişti. Bu olay aynı zamanda kum saatini andıran bir bulutsunun oluşmasına neden olmuştur. Buna karşılık patlamanın nedeni anlaşılmış değil. Sistem, eliptik yörüngeleri nedeniyle her 5,5 yılda bir yakınlaşan çift yıldızdan oluşmaktadır. Güneş kütlesinin 90 ve 30 katı büyüklükteki yıldızlar birbirine Güneş-Mars uzaklığı kadar (225 milyon km) yaklaşıp uzaklaşırlar. Çalışma ekibinden yine Goddard'dan Michael Corcoran: Eta Carinae sistemindeki yıldızların ikisi de güçlü yıldız rüzgarları oluşturur. Bu rüzgarlar her yörünge döngüsünde değişir ve yirmi yıldan uzun süredir izlediğimiz kadarıyla düşük enerjili X-ışınları üretirler diyor. NASA'nın Fermi teleskopu gama ışınları dışında, X-ışınlarından daha yüksek enerji sarf ederek Eta Carinae yönündeki bir kaynaktan gelen değişimi de gözledi. Ancak Fermi'nin vizyonu bir X-ışını teleskopu kadar keskin gözlem yapmaya uygun olmadığından gökbilimciler bu kaynağın ne olduğunu anlayamadı. Bu nedenle Hamaguchi ve ekibi NuSTAR verilerine baktı. 2012'de fırlatılan NuSTAR kendinden önce göreve başlamış her teleskoptan daha fazla X-ışını toplayabilir. Mart 2014 ile Haziran 2016 verileri ile Avrupa Uzay Ajansının XMM-Newton uydusundaki düşük enerjili X-ışını verileri toplandı. Eta Carinae'nin düşük enerjili ve zayıf X-ışınları çarpışan yıldız rüzgarlarının arasındaki sıcaklığın 40 milyon Celcius dereceyi geçtiği gazdan kaynaklanır. Ancak NuSTAR 30 bin elektron voltun üzerinde X-ışını yayan bir kaynak algılamaktadır. Bu çarpışan rüzgarların oluşturduğu şok dalgalarıyla açıklanabileceğinden üç kat kadar yüksektir. Bir örnek olarak görünür ışığın enerjisi yaklaşık 2-3 elektron volt arasındadır. 2 Temmuz 20128'de yayınlanan makalede bu X-ışınlarının iki yıldızın yörünge dönemine göre değiştiği ve Fermi tarafından gözlenen benzer gama ışınları çıkışının gerçekleştiği üzerinde duruluyor. Araştırmacılar hem güçlü X-ışını hem de gama ışını yayan kaynağa ilişkin en gözde açıklamanın çarpışan yıldız rüzgarlarının oluşturduğu şok dalgalarıyla hızlanan elektronlar olduğunu söylüyor. Buna göre, NuSTAR'ın algıladığı X-ışınları ve Fermi tarafından gözlenen gama ışınları bu elektronlarla etkileşim sonucunda büyük bir enerji açığa çıkaran yıldız ışığıdır. Süper hızlı elektronların yanı sıra diğer hızlandırılmış parçacıkların da sistemden uzaklaşması ve kozmik ışınlar olarak adlandırılan bazılarının yeryüzüne ulaşması beklenebilir. Caltech'den astronomi profesörü Fiona Harrison: Eta Carinae'nin çevresindeki bölgenin yüksek enerjili X-ışını ve gama ışın yayılım kaynağı olduğunu biliyorduk. NuSTAR bu ışınımı saptayabilene kadar bunun iki yıldızdan kaynaklandığını ve kökenini bilmediğimiz bir yerden geldiğini gösterdi diyor. 1 Yorum Belki de iki degil uclu sistemdi. Biri patladi iki yuzyil once. Patlamanin nedeni de ucuncu yildizin yorungesinin ortak kutle merkezine yakin konumdan gecmesi ve diger iki yildizin arasinda kalinca uzerinde olusan yogun cekim baskisidir.


Yılın en iyi göktaşı yağmurlarından Eta Kova 5-6 Mayıs gecesi, sabaha karşı maksimuma ulaşacak. Gözlem için sabaha doğru 03:30'dan sonra gözlerinizi gökyüzüne dikmeniz gerekecek. Güneş doğana kadar, karanlık bir yerde olmanız şartıyla, saatte 40 dolayında yıldız kayması izleyebileceksiniz. Gelelim bu göktaşı yağmurunun kısaca özelliklerine. Eta Kova'nın nedeni Halley kuyrukluyıldızı. Dünya her yıl Mayıs ayının başlarında Halley'in kalıntılarının bulunduğu bölgeden geçer. Eta Kova yağmuru, Halley kuyrukluyıldızının ikinci kalıntı birikintisidir. İlki ise kasım ayında görülen Avcı göktaşı yağmurudur. Bu kalıntılarda Dünya'ya saatte 238 bin km gibi yüksek bir hızla düşerek yerden 80 km yukarıda alev alırlar. Eta Kova göktaşı yağmuru, kasım ayında görülen Leonidler'den sonra en hızlı 2. göktaşı yağmurudur. Leonidler yeryüzüne saatte 256 000 km hızla düşerler. 2 Yorumlar 05 mayıs 2014 tarihinde akşama yakın saatlerde, hava kararmadan önce güney batı yönünden kuzey doğu yönüne doğru hareket eden muhtemelen atmosferin içinde taşın kendi kıvrımları belirgin olan önünden beyazımsı arkasından sarı kırmızı arası duman çıkaran tahminim 20-25 metre boyutlarında göktaşı gördüm. Yer izmir Karşıyaka. Balkonda eşimle otururken gördüm ve bir an şok dalgası oluşur diye yere yatmak istedim. Ancak olay birkaç saniye içinde olduğu için donakaldım desem yeridir. Eşime tahmin Balıkesir sakarya veya düzce civarlarına eğer biraz ileri gitti ise karadenize düşmüştür dedim ancak basında bu konuda habere rastlamadım. Saat 03:56 gibi Stellarium'da gördüm ilk göktaşı kaymasını ve hemen dışarı çıkıp çıplak gözle görmek istedim ancak 6-7 tane anca görebildim. Ay olmasa sanırım daha çok görecektim ama yine de güzeldi.


Yılın en iyi göktaşı yağmurlarından Eta Kova 5-6 Mayıs gecesi, sabaha karşı maksimuma ulaşacak. Gözlem için sabaha doğru 03:30'dan sonra gözlerinizi gökyüzüne dikmeniz gerekecek. Güneş doğana kadar, karanlık bir yerde olmanız şartıyla, saatte 40 dolayında yıldız kayması izleyebileceksiniz. Gelelim bu göktaşı yağmurunun kısaca özelliklerine. Eta Kova'nın nedeni Halley kuyrukluyıldızı. Dünya her yıl Mayıs ayının başlarında Halley'in kalıntılarının bulunduğu bölgeden geçer. Eta Kova yağmuru, Halley kuyrukluyıldızının ikinci kalıntı birikintisidir. İlki ise kasım ayında görülen Avcı göktaşı yağmurudur. Bu kalıntılarda Dünya'ya saatte 238 bin km gibi yüksek bir hızla düşerek yerden 80 km yukarıda alev alırlar. Eta Kova göktaşı yağmuru, kasım ayında görülen Leonidler'den sonra en hızlı 2. göktaşı yağmurudur. Leonidler yeryüzüne saatte 256 000 km hızla düşerler. İyi seyirler...


Araştırmacılar Jüpiter'in uydusu Europa'da levha hareketleri olduğunun kanıtlarına ulaştılar. Bu Dünya'dan başka yerlerde de yüzey kayması olarak bilinen jeolojik hareketin olacağı anlamına geliyor. Europa'nın buzlu yüzeyinde genişleme olduğu fark edilmişti. Gezegen bilimciler Rusya Moskova'dan Idaho Üniversitesi'nden Simon Kattenhorn ile ABD'deki John Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuarı'ndan Louise Prockter, 2000'li yılların başlarında NASA'nın Galileo uzay aracının ilettiği verileri inceleyerek uydudaki sıra dışı jeolojik sınırların varlığı sonucuna ulaştılar. Yüzeyde ortaya yeni araziler çıkmış görünüyordu ve bunun nasıl olabileceğini anlayamamıştık. Ama sonunda yanıtı bulduk diyor Prockter. Levha hareketlerinin Dünya üzerinde depremlere, volkanlara ve dağların oluşumuna neden olduğu biliniyor. Jüpiter'in en büyük dört uydusundan biri olan Europa'nın yüzeyi çatlaklar ve küçük tepelerle kaplıdır. Bu da akla üste levhanın diğerinin altına doğru sokulduğunu akla getiriyor. Tıpkı Dünya'da kıtalar arasında ya da kıta-okyanus levhaları arasındaki hareketlerde olduğu gibi. Dünya üzerinde okyanus ile kıta blokları arasında bir kayma sonucunda birbirlerini etkiledikleri biliniyor. Şimdiye kadar Europa'nın yüzeyinde değişiklikler olduğu belirlenmesine karşılık bunun yüzey hareketiyle ilgili olduğu sonucuna ulaşmak mümkün olmamıştı. Europa'nın yüksek kuzey enlemlerinde yaklaşık 20.000 kilometrekarelik ayrı bir yüzey olduğu fark edildi. Dünya üzerinde sıkça gözlenen levha hareketi göz önüne alındığında Europa'da da bir yüzeyin başka bir yüzeyin üzerine hareketlendiği ve bunun sonucunda tepe oluşumuna neden olduğu düşünülüyor. Bu hareketin nedenlerinden biri de yüzeyin yaklaşık 30 km altındaki okyanus olabilir. Europa'daki buz fışkırmalarının nedeni de bu levha hareketleri olabilir. Europa'daki levha hareketliliği Dünya'dakine çok benziyor olabilir diyor Kattenhorn. Bu da okyanus içine buzlu maddeden parçaların koparak düşmesine neden olabilir. Bu, en ilginç jeolojik keşiflerden biri olmasının yanı sıra, Europa'nın yaşanabilir bir gezegen olma anlamında önemli bir yer olduğu anlamına da gelir. NASA'nın Dış Gezegenler programı ekibinden Curt Niebur: Europa, gezegenimizle olan benzerlikleri bize bir bir göstermeye çalışıyor. Europa hakkında edindiğimiz bilgiler belki de gelecekte başka dünya keşiflerinde akla gelecek sorulara çözüm getirebilir diyor. Önceki veriler Europa'nın buzlu yüzeyinin altında sıvı su okyanusunun varlığını işaret ediyordu. Bu okyanus tüm Europa'yı kapsamakta ve Dünya'daki okyanuslardan daha fazla su içermektedir. 1989 yılında fırlatılan Galileo uzay aracı yaklaşık on kez Europa yakınından geçmiş ve gözlemler yapmıştı.


NASA'daki bilim insanları Jüpiter'in Europa uydusunun buz yüzeyinin altında Kuzey Amerika'daki Büyük Göller'in hacminde sıvı su olduğuna ilişkin kanıt elde ettiler. Veriler Europa'nın kabuğu ile altındaki okyanus arasında önemli etkiler olduğunu gösteriyor. Bu bilgilerle Güneş Sistemi'nde başka yerlerde de yüzey altında yaşam olma olasılığını güçlendiriyor. NASA'nın Astrobiyoloji Programı yöneticisi Mary Voytek: Verilerle bu sonuca ulaşmak zordur. Ancak bilim insanları kesin bir sonuca ulaşmak için tüm verileri gözden geçirmek istiyor diyor. NASA'nın Jüpiter Sistemi'ne 1989 yılında yolladığı Galileo uzay aracının ilettiği veriler şimdiye kadar sisteme ilişkin sayısız buluş yapılmasını sağladı. Galileo görevi süresince Güneş Sistemi'nin en büyük gezegeni olan Jüpiter ve onun bazı uydularını gözledi. Bunlardan en önemlileri arasında da Europa uydusunun yüzeyinin altında tuzlu su olduğunu bildirmesiydi. Bu okyanus Europa'nın tüm yüzeyini kaplayacak kadar büyük ve derin. Tüm Dünya'daki okyanuslardan daha fazla sıvı su içermektedir. Ancak Güneş'ten oldukça uzak olduğu için donan uydunun yüzeyindeki buzun kilometrelerce kalınlıkta olduğu düşünülüyor. Teksas Üniversitesi Jeofizik Enstitüsü'nden Britney Schmidt: Buzun kalınlığı okyanusun incelenmesi açısından kötüdür. Yüzeyin altında yatan okyanus bu nedenle yüzeyden çok uzakta. Ancak bu okyanusta yaşam olma olasılığını da belirler. Schmidt ve ekibi Galileo görüntülerinden Europa'nın yüzeyinde iki büyük inişli çıkışlı dairesel yapılar olduğunu fark etti. Ekip böylesi bir formun nasıl oluştuğunu açıklayabilmek için buz ve buzulların altındaki volkanları düşündü. Dünya'daki benzer modelle bakarak dört aşamalı bir model geliştirdiler. Bu model gözlem birçok çelişkili durma da açıklık getirmektedir. Buna göre yüzeyin bazı bölgelerin buz tabakası kalın iken bazı yerlerde daha incedir. Son çalışma Europa yüzeyindeki buzun ve bunun altındaki göl arasında bir mekanizma olduğunu akla getirdi. Yüzeydeki ve kalın buz kabuğunun altında var olduğu anlaşılan okyanus arasındaki besin ve enerji transferi bir model sağlamaktadır. Bu da potansiyel yaşam ılığını arttırmaktadır. Ekibin öne sürdüğü modellerine inanılması için iyi bir nedenleri var. Buna karşılık göl ile yüzey arasında birkaç km'lik uzaklık olduğu için bunu ortaya çıkarabilmenin yolu sisteme yeni bir uzay aracı göndermek olacaktır. Bu da onu incelenmesi için araç gönderilecek en önemli ikinci derecede çalışma yapmaktadır. Ekip üyesi Don Blankenship: Europa'daki bu öngörüş, Dünya'daki buzulların son 20 yıl içindeki gözlemleriyle elde edilen bilgiler sonucunda gerçekleşti diyor. Galileo Jüpiter Sistemi'ni ve dolayısıyla bir gezegeni uzun dönemli gözleyen ilk uzay aracıdır. Araç 2003 yılında yine gözlem yapmak üzere Jüpiter'in atmosferine çarptırılarak görevine son verdirilmiştir.


Hubble teleskopu, Jüpiter'in uydusu Europa'nın yüzeyindeki yarıklardan su buharı olduğu düşünülen fışkırmaları görüntüledi. Bu veriler daha önce çok daha yüksek noktalarda gözlenen izlerin su buharı olduğu fikrini güçlendirmektedir. Buna göre Europa'nın yüzeyinin alında sıvı okyanusun olduğu yönündeki teori için sağlam bir kanıt elde edildi. NASA Genel Merkezinden Bilim Görevleri birimi müdür yardımcısı Geoff Yoder: Europa'nın yüzeyinin altı belki de Güneş sisteminin yaşamı destekleyen yerlerden biridir. Europa'nın yüzeyinin altında ne olduğu bu örneklerle anlaşılabilir diyor. Europa'nın yüzeyinden yaklaşık 200 km kadar yükselen su buharı tanecikleri muhtemelen bir süre sonra uydunun yüzeyine düşecek. Europa'da Dünya'daki okyanusların içerdiği su miktarının iki katı kadar sıvı içeren dev okyanusun olduğu düşünülüyor. Bu okyanus oldukça kalın ve soğuk bir buz katmanı tarafından korunmaktadır. Okyanusu saran bu buz katmanında zaman zaman kırılmalar oluşmakta ve bu çatlaklardan dışa doğru su fışkırmaları gerçekleştiği sanılmaktadır. Baltimore Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsünden William Sparks başkanlığındaki ekip Europa Jüpiter'in önünden geçerken yüzeydeki bu çıkıntıları görmeyi başardı. Ekibin asıl amacı ise Europa'yı saran ince atmosfer ve buna bağlı ekzosfer katmanının olup olmadığının anlaşılması. Bu yöntemle Europa'yı saran atmosferdeki su buharı miktarı ölçülürse diğer yıldızların çevresinde dolanan gezegenler için de benzer çalışma yapılabilir. Bir ötegezegen atmosferinden süzülen yıldız ışığı beraberinde önemli bilgiler taşır. Eğer Europa'nın bir atmosferi varsa bu Jüpiter'den gelen ışıkta çeşitli etkilere neden olur. Böylece Jüpiter'in yolladığı ışığın ne kadarının emildiğini hesaplayarak atmosferi hakkında fikir edinebiliriz diyor Sparks. Ekip 15 ay içinde Europa'yı Jüpiter'in önünden geçerken 10 kez gözledi. Bu sayede üç gözlemde fışkırmaları yakaladılar. Fışkırmalar Europa'nın yüzeyinden 60 km'den daha yükseğe çıkmaktadır. Ekip bunun su buharı olduğunu düşünmektedir. Europa'da gözlenen eğer su buharı ise bu Güneş Sisteminde Dünya'dan başka bir yerde de su olduğunun göstergesi olacak. Bilindiği üzere Satürn'ün uydusu Enceladus'da da benzer fışkırmalar Cassini uydusu ile gözlenmişti. Bunun su buharı olduğu tespit edilmişti. Aynı durum Europa için de geçerli olabilir. 1 Yorum daha önce yapmış olduğum yorumum da europa da yaşam formlarının olabileceğini yazmıştım şimdi dahada ileri gidiyorum europada yaşam kesin olarak var,düşüncem ve hislerim mantığım bunun gerçek olduğunu söylüyor.hep birlikte ALLAH izin verirse bunu göreceğiz.SELAMLAR astronomi diyarı.


Güneş'ten sekiz yüz milyon kilometre uzakta yaşamın olmayacağını düşünürdük. Ancak yaşam arayışı içindeki gezegen gökbilimcileri Europa uydusuyla yakından ilgileniyorlar. Yer'in uydusu Ay'dan biraz daha küçük olan Europa gaz devi Jüpiter'in çevresinde dolanmaktadır. Buzlu uydunun yüzey sıcaklığı eksi 160 derecenin üzerine çıkmaz. Su buzu kaya kadar sert olacak kadar soğuktur. Buna rağmen katı buz kabuğunun altında Dünya'da bulunan sudan çok daha fazla suya sahip olabilir. Suyun olduğu yerde yaşam olabilir. Hubble teleskopu 2013'te, bahçe hortumunun delinmiş kısmından fışkıran su gibi, uydunun yüzeyindeki çatlaklardan uzaya su fışkırtan gayzerler olduğunu belirledi. 1999'dan 2015'e kadar uzanan Hubble arşivleri uydunun bir yarım küresi boyunca sürekli gayzerler oluşturduğunu gösterdi. Bu ise anlaşılmamış bir olgu. Uydunun atmosferinin kabukta oluşturduğu basınç ise Dünya atmosferinin yüzeyde oluşturduğu basıncın milyarda biridir. Hubble buradaki su buharını doğrudan görmedi, bunun yerine oksijenin morötesi tayfsal parmak izini gösterdi. Oksijen suyun bileşenlerinden biridir. Gayzerlerin tersine bu su buharı Europa'nın iç kısmından gelmiyor, daha ziyade güneş ışığının yüzey buzu süblimleşmesiyle oluşur. Benzer şekilde Jovian uydusu Ganymade'in atmosferinde de su buharı bulundu. Europa'yı, potansiyel bir yaşam merkezi olarak düşünmek öyle heyecan verici ki, NASA Europa Clipper'i ve Avrupa Uzay Ajansı Jüpiter Buzlu Uydular Kaşifini bu amaç için önümüzdeki on yıl içinde fırlatması bekleniyor. Europa'daki su buharının gizemli şekilde sadece bir yarım küresinde görülmesi ise ilginç. Europa, buzlu yüzeyinin altında yaşam için elverişli şartlar sunabilecek uçsuz bucaksız bir okyanus barındırıyor. Bu sonuç gökbilimcilerin buzlu uyduların atmosferik yapısını anlamalarını kolaylaştıran bir unsur ve yaşamı destekleyip desteklemediğini anlamak için özel görevler oluşturmaya olanak sağlıyor. Europa'daki su buharı ile ilgili önceki gözlemler ve 2013'teki Hubble görüntüleri buzlu yüzeyden fışkıran jetlerle ilişkilendirilmişti. Bunlar Dünya'daki gayzerlere benzer ancak buradaki su 100km yükseğe kadar çıkar. Uydunun atmosferinde Dünya atmosferinin yüzeyde oluşturduğu basıncın yalnızca milyarda biri kadar olup geçici su buharı kabarcıkları üretir. Bununla birlikte 1999'dan 2015'e kadar uzanan Hubble gözlemlerine dayanan yeni sonuçlar Europa'nın daha geniş alanda benzer miktarlarda su buharı yayıldığını gösteriyor. Bu ise sadece Europa'nın bir yarım küresinde uzun süreli su buharı atmosferi olduğunu gösteriyor. Uydunun iki yarım küresindeki asimetriye neyin sebep olduğu henüz anlaşılmamıştır. Europa'nın yüzey sıcaklığı Jüpiter'in en büyük buzlu uydusu olan Ganymade'den daha düşüktür. Europa, Ganymade'den daha fazla güneş ışığı yansıtır ve yüzeyi 150C'den daha soğuktur. Europa'da gündüz en yüksek sıcaklık -1600C'tır. Yine de daha düşük sıcaklıklarda bile Ganymade'deki gibi Europa'nın yüzeyinde de su buzunun süblimleştiği görüldü. Sonuçlar Geophysical Research Letters dergisinde yayınlandı.


Jüpiter'in uydusu Europa'nın yüzeyinin büyük bir kısmında bol miktarda hidrojen peroksit olduğu ortaya çıktı. Çalışmayı gerçekleştiren ekibe göre bu peroksit yüzey altında olduğu düşünülen okyanusa karışıyor olabilir. Bu da aslında basit yaşam formları için enerji kaynağı demek. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan Kevin Hand: Yaşam için sıvı su, karbon, azot, fosfor ve kükürt gibi unsurların yanısıra ışık enerjisinin de şart olduğunu biliyoruz. Europa'da sıvı ve çeşitli moleküller bulunuyor ve bunların ihtiyacı olan enerjinin peroksit gibi bileşiklerle sağlandığını düşünüyoruz. Dünya'da peroksit gibi oksidanların artması karmaşık çok hücreli yaşamın şekillenmesinde önemli rol oynamıştır diyor. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden Mike Brown'un da katıldığı çalışmada Keck II Teleskopu ile Eylül 2011'de dört gece boyunca Europa'dan gelen yakın kızılötesi ışığın incelenmesiyle yapıldı. Su içinde 0,12 oranında peroksit barındıran Europa bu açıdan Jüpiter Sistemi'nde eşsizdir. (Bu oran ilaç üretiminde kullanılan hidrojen peroksit karışımının yaklaşık 20 katıdır.) Europa'daki buz karışımının içindeki peroksit miktarı yörüngesine göre arkaya düşen yarımküresinde neredeyse sıfıra düşmektedir. Europa'daki peroksitin varlığı 1995'den 2003'e kadar Jüpiter Sistemini araştıran Galileo aracıyla tespit dilmesine karşılık aracın gözlem bölgesi sınırlıydı. Yeni sonuçlarla birlikte peroksitin Europa yüzeyinin büyük bir kısmına dağıldığı görüldü. Üstelik yüzeydeki buzun çok az kükürt içerdiği ve neredeyse saf sudan oluştuğu fark edildi. Peroksit, Jüpiter'in güçlü manyetik alan içine düşen Europa bölgesindeki buz içinde ışımanın etkisiyle oluşur. Galileo verilerine ek olarak Keck Teleskopu gözlemleriyle Europa yüzeyinde neler olup bittiğinin anlaşılması mümkün oldu. Ancak hala yüzey altındaki okyanusta peroksitin desteklediği yaşamın varlığıyla ilgili bir bilgimiz yok diyor Brown. Bilimciler sıvı suya karışan peroksitin oksijen bozunmasına yol açtığını ve yüzey altındaki küresel sıvıdaki hidrojen peroksitin yaşanılabilirlik açısından önemli bir etken olduğunu düşünmüyor. Ancak okyanusa karışan peroksit gibi bileşikler yaşam için gerekli kimyasal enerjinin elde edilmesinde rol sahibi olabilir diyor Hand.


Gökbilimciler onlarca yıldır sabırla sürdürdüğü bir çalışma ürününü verdi. Evinden kovulduğu için 2600 ışık yılı kadar uzaklaşmış bir karadelik bulundu. Karadelik cüce gökada Markarian 177'nin yakınında yer alıyor. Hawaii'deki Mauna Kea tepesinde kurulu olan WM Keck Gözlemevi, Haleakala Pan-STARRS1 teleskopu ve NASA'nın Swift uydusunun desteklediği çalışma sırasında Uluslararası bir gökbilimci ekibi ana gökadasından uzakta bir karadelik belirledi. Bu ilginç olay Büyükayı takımyıldızı doğrultusundaki cüce gökada Markarian 177'nin bir eseri. Süper kütleli karadelikler genelde gökada merkezlerinde yatar. Ancak SDSS1133 kod adlı bu karadelik gökada merkezinden 2600 ışık yılı uzaklıktadır. Çalışmada son 60 yıllık veriler kullanıldı. Haziran 2013'de araştırmacılar Keck Gözlemevi'ndeki 10 metrelik Keck II Teleskopu ile bölgenin yüksek çözünürlükteki yakın kızılötesi görüntülerini elde ettiler. Çalışma ekibi üyesi Hawaii Üniversitesi'nden lisans öğrencisi Chao-Ling Hung: Keck verilerine göre SDSS1133 yaklaşık 40 ışık yılı çapındaki parlak bir bölge içindeydi. Markarian 177'deki yoğun yıldız oluşumları ve diğer etkenler karadeliğin sürgün edildiğini gösteriyor diyor. Maryland Üniversitesi'nden Laura Blecha: Biz iki küçük gökadanın merkezlerindeki karadeliklerin şüpheyle yaklaşılan birleşme süreci sonrasına tanık oluyoruz. Gökbilimciler uzun zamandır böylesi birleşmelerden sonra atılan karadeliklerden birini bulmak için çaba gösteriyordu. Şimdi bu şansı yakaladık diyor. İki gökadanın çarpışması ve birleşmesi süreci yeni yıldız oluşum bölgelerini oluşturur. Her gökadanın merkezinde birleşmeden önce sahip olduğu süper kütleli karadeliklerde bu birleşme sırasında karşılıklı etkileşerek büyük bir çift oluştururlar. Gökbilimci David Sanders: Bu da sonuçta aktif çekirdekli gökada denilen AGN'lerin oluşumuna neden olur. Ancak bazı durumlarda karadeliklerden biri dışarı atılabilir. Çalışmamız bu açıdan ilginçti diyor. Einstein'in Genel Görelilik Kuramı'nda açıkladığı gibi bu dev birleşme sırasında karadelikler arasındaki kütle çekimi ve ışınım büyük miktarda enerjinin açığa çıkmasına neden olur. Hızlanan kütleler dışa doğru her yöne yayılan uzay-zaman dalgaları oluşturur. İki karadelik eşit kütle ve spine sahipse birleşmeleri her yöne eşit kütleçekimsel dalgalar yayar. Eğer kütle farklı ve spinler zıt ise birleşme, kütleçekimsel dalgaların dengesiz yayılmasına neden olur. Böyle bir durumda karadeliğin biri çok güçlü bir tekme ile dış uzaya atılabilir. Karadelik dış uzaya doğru uçarken beraberinde sıkıca tuttuğu sıcak gaz ve toz diskini de beraberinde sürükler ve bu gaz tükeninceye kadar ışık yaymayı sürdürür. Yaklaşık 90 milyon ışık yılı uzaklıktaki gökadanın yakınındaki parlak nokta ile yaşadığı bu maçla ilgili gökbilimciler alternatif fikirlerde üretiyor. Belki de SDSS1133 bir süpernova patlaması yaşamış dev bir yıldız kalıntısıdır. Çalışmanın baş yazarı İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü'nden Michael Koss: Elimizdeki veriler hangi olasılığın doğru olduğu sonucuna varmamıza izin vermiyor. Ancak NASA'nın Swift'in gördüğü morötesi ışıma SDSS1133'ün tipik bir genç süpernova kalıntısı olmadığını söylüyor. Böyle olsaydı on yıl içinde değişime uğramalıydı diyor. Ekip cisimle ilgili daha fazla bilgi sahibi olmak için Ekim 2015'de Hubble Uzay Teleskopu'nun tayfçekeriyle morötesi gözlem yeteneğine başvuracak. SDSS1133 eğer bir karadelik değilse o zaman sıradışı özelliklere sahip Parlak Mavi Değişen adı verilen bir yıldız sınıfından olmalıdır. Bu yıldızlar patlamadan önce uzaya muazzam miktarda kütle atarlar. SDSS1133'de en son 2001 yılında bir patlama görüldü. Gökadamızda Eta Karina adlı ikili sistemin bir üyesinin 90 Güneş kütleli LBV olduğu düşünülüyor. 1838 ve 1845 yılları arasında en az 10 güneş kütlesinde iki madde yığını fırlatmıştır. Daha sonra ise 1890'da küçük bir patlama gözlenmiştir. SDSS1133 eğer bir LBV ise 1950-2001 arasında sürekli patlamalar yaşamış olmalıdır. 1950'li yıllardaki teleskopların gücü böylesi bir patlamayı görmeye yeterliydi. Zaten böyle bir gözlem yapılmış olsaydı şimdiye kadar gözlenmiş en uzun LBV patlamasına tanıklık edilecekti. Bu da cismin neden sürekli morötesi ışık yaydığını açıklardı. İster süper kütleli karadelik ister ender rastlanan bir yıldız türü olsun gökbilimciler istenmeyen bir cisim keşfetmiş görünüyor.


Avrupa Planck Uzay Aracı şimdiye elde edilmiş en parlak ve en doğru ve ayrıntılı evren haritasını elde etti. Sonuçlar evrenin sanılandan 100 milyon yıl daha yaşlı yani 13,8 milyar yıl yaşında olduğunu gösteriyor. Veriler ayrıca karanlık enerjinin daha az, karanlık madde ve normal maddenin de sanılandan biraz daha fazla olduğunu göstermektedir. Washington'daki NASA Genel Merkezi'nden Planck bilim programı ekibinden Joan Centralla: Gökbilimciler bu haritayı uzun zamandır beklemekteydi. Bu ölçümler birçok bilim alanının yanı sıra derin uzayı anlama açısından da önemlidir. Bu tarihi görevi gerçekleştiren Avrupa Uzay Ajansı ile birlikte çalışmaktan dolayı mutluyuz diyor. Hubble sabiti olarak bilinen evrenin büyüme oranının yeni tahmini değeri 67,15 artı ya da eksi 1,2 kilometredir/megaparsek/saniyedir. Bir megaparsek yaklaşık 3 milyon ışık yılıdır. Bu değer daha önce NASA'nın Spitzer ve Hubble gibi uzay teleskoplarıyla elde edilen tahminden daha küçüktür. Karanlık enerji oranı % 71,4'den 68,3'e düşse de karanlık madde miktarının yeni tahmini değerinin % 24'den 26,8'e çıktığını görülüyor. Normal madde miktarı ise % 4,6'dan 4,9'a yükselmiş. Planck bir Avrupa Uzay Ajansı görevidir. Araca NASA çeşitli katkılarda bulunmuş ve ABD, Avrupa ve Kanadalı bilimciler verileri incelemek için birlikte çalışmaktadır. Planck 2009 yılından bu yana gökyüzünü tarayarak büyük patlamanın ardından oluşan erken evrenden gelen kozmik mikrodalga arkaplan haritasını çizmeye çalışmaktadır. Bu kalıntı bilimcilere büyük patlamadan 370 000 yıl sonrasındaki ışımayı göstermektedir. 15,5 aylık gökyüzü gözlem verilerine dayanan harita, kozmik arkaplan ışıması denilen, erken evrenden milyarlarca yıl boyunca yol alan eski ışığın küçük sıcaklık dalgalanmalarının dikkate alınmasıyla ortaya çıkarılmıştır. Işık desenleri şeklindeki gökadalar bugün gördüğümüz modern gökadaların oluşturduğu devasa kümelerin tohumlarını temsil eder. Düzgün olduğu düşünülen kozmik mikrodalga arka alan ışımasının evrenin doğumuyla birlikte gerçekleşen kuantum dalgalanmaları nedeniyle küçük farklılıklar gösterdiği ortaya çıktı. Planck haritasındaki lekeler günümüz yıldız ve gökadalarının madde tohumlarıdır. NASA'nın Wilkinson Mikrodalga Anizotropi Sondası ve Kozmik Fon Kaşifi verileriyle 2006 Nobel Ödülü kazandıran bu desen hakkında çok bilgi elde edildi. Planck gelişmiş duyarlığı ve yüksek çözünürlükte ışığın geniş aralıktaki frekanslarını çalışabilmesi ile önceki çalışmalar sürmektedir. Evrenin yaşı, yapısı ve diğer temel özellikleri Standart Modelin gökbilimcilerce geliştirilen kozmoloji kısmında açıklanmaktadır. Bu yeni yüksek hassasiyete bağlı veriler eşliğinde Standart Model sınanarak geliştirilir. Buna karşılık bu temel özelliklerle resmin bütününde küçük de olsa bazı tutarsızlar bulunuyor. Örneğin model gökyüzünün her yerde aynı olduğunu varsayar. Işık desenlerine bakıldığında ise gökyüzünün iki yarısı asimetriktir ve renkli kısımlar iki yarı için uyumlu değildir. Avrupa Uzay Ajansı Hollanda Merkezi'nden Planck bilimcisi Jan Tauber: Gözlemlere uyan basit bir modelimiz var, ama diğer yandan bazı tuhaflıkları görünce temel varsayımları gözden geçirmek gerekiyor. Bu yeni bir yolculuğun başlangıcı ve Planck bu bilmeceyi çözmemizi sağlayacak veri akışına devam ediyor diyor. Gökyüzü taramasını sürdüren Planck'ın tüm verileri 2014'de dünyaya açılacak.


Gökbilimciler evrenin beklenenden yüzde 5 ile 9 daha hızlı genişlediğini belirledi. Hesaplar Hubble Uzay Teleskopu verileriyle gerçekleşti. Uzay Teleskop Bilim Enstitüsü'nden John Hopkins Üniversitesi gökbilimcilerinden Adam Riess: Bu sonuç, evrenin %95'ini oluşturan ve ışık yaymayan karanlık enerji, karanlık madde ve karanlık ışınım gibi gizemli özelliklerini anlamak açısından önemli bir ipucu olabilir diyor. Evrenin bu hızlı genişlemesinin birkaç açıklaması olabilir. Örneğin uzak gökadaların arasını dolduran karanlık enerji evrenin genişlemesinde önemli bir pay sahibi olabilir. Diğer açıklama ise erken evrenin günümüz evrenine göre, daha fazla sayıda ışık hızına yakın hızda hareketli atom-altı parçacık barındırması yönündedir ki bu parçacıklar nötrino benzeri partiküller içerir. Akla gelebilecek son fikir ise, Büyük Patlama'nın bugünkü genişleme oranını verecek değerde daha fazla enerjiye sahip olması yönündedir. Tüm bunlara karşılık genişleme hızının gittikçe artması karanlık maddenin bazı garip ve bilinmeyen özellikleri olabileceği anlamına da gelebilir. Mevcut fikre göre, dev yapılar olan gökadaların arasındaki boşluğu dolduran karanlık madde günümüz evreninin omurgasını oluşturmaktadır. Riess ve ekibi belirsizliği yüzde 2,4'e kadar düşürerek şimdiye kadar ölçülmüş en doğruya yakın genişleme hızını hesapladı. Bunu uzak gökadalardaki uzaklık ölçümlerini yenilikçi yöntemlerle gerçekleştirdiler. Evrenin zamanla ne kadar hızla genişlediğini hesaplamayı sağlayan temel parametreye Hubble sabiti denir. Bu sabitin yeni değeri megaparsek başına saniyede 73,2 kilometredir (1 megaparsek 3,26 milyon ışık yılına eşittir.). Sabiti şu şekilde de özetleyebiliriz: Bu değere göre kozmik cisimler arasındaki uzaklık 9,8 milyar yıl içinde iki katına çıkacak. İşin ayrıntısı : Genişleme hızının bilinenden %5 ile 9 oranında daha hızlı gerçekleştiğini gösteren hesaplama, Hubble verileri başta olmak üzere NASA'nın Wilkinson Mikrodalga Anizotropi Aracı ile Avrupa Uzay Ajansı'nın Planck uydusunun elde ettiği parlaklık değerleriyle yapıldı. Riess'e göre, üç gözlem aracı genişleme hızının ölçülmesini sağlayan hedefe ulaştıran köprüler gibidir. Evrendeki bir cismin uzaklığı süpernovalar, Sefeid'ler ya da zonklayan yıldızlar temel alınarak hesaplanır. Böylece uzaklık hesabı için gerekli olan iki parametre, Dünya'dan görülen parlaklık ile gerçek parlaklık ortaya çıkarılır. Araştırmacılar yıldızların Dünya'dan uzaklıklarını paralaks denilen yöntemle hesaplar. Araştırmacılar aynı yöntemi Sefeid'lere, Hubble'ın Geniş Alan Kamerası 3 ile gözleyerek uyguladı. Yakın gökadalar ile uzaktakilerde gözlenen aynı parlama değerlerine sahip parlak yıldızları Sefeidlerle karşılaştırarak ön verilere ulaşıldı. Bu gökadalardan 19'unda yaklaşık 2400 Sefeid yıldızların parlaklığı ölçüldü. Bu cisimlerin gerçek parlaklığı içinse uzak gökadalardan bilinen 300 adet Tip Ia süpernovasının uzaklığı ele alındı. Her iki yöntemin birlikte kullanılmasının araştırmacılara olan faydası ise sistematik hataların minimize edilmesiydi. Elinizdeki cetvelle birkaç kilometreyi ölçmeye kalkarsanız mutlaka sistematik hata yaparsınız. Birkaç yönteme daha ihtiyaç duyarsınız ki yapılan da budur. Gelecekte göreve başlayacak Avrupa Uzay Ajansı'na ait Gaia uydusu ile James Webb Uzay Teleskopu ve Geniş Alan Kızılötesi Uzay Teleskopu araçlarıyla çok daha hassas hesaplar yapılabilir. 1990'dan yani Hubble'dan önceki Hubble sabitine göre yeni değer iki kat değişmiştir. Araştırma ekibi özellikle 2005 yılından bu yana Hubble sabitinin iyileştirilmesi yönünde çalışarak şimdiye kadar sabiti %76 oranında değiştirmiş ve hata payını oldukça azaltmıştır.


Evrende yaşamın izini bulabilme çabalarına yeni bir yöntem daha eklendi: yıldızın fosforuna bakmak. Gezegenleri olduğu bilinen yıldızların bileşimine bakarak yaşamın olası olduğu ötegezegenleri belirlemek için yeni teknikler geliştiriliyor. Bu tekniklerden biri de gezegeni olan yıldızlardaki fosfora bakmak. Southwest Araştırma Enstitüsünden Dr. Natalie Hinkel: Ötegezegenlerin yaşanabilir olup olmadığını anlamaya çalışırken, onun levha tektoniği, volkanları ve aktif döngüleri olması da önemlidir. Dr. Hilairy Hartnett ile birlikte su ile fosforun Dünya'daki yaşam için hayati önem taşıdığına işaret ediyoruz. İnsanlarda ve hayvanlarda DNA, hücre zarları, kemik ve dişlerin ve hatta plankton mikrobiyomunun oluşması için fosfor gereklidir diyor. Ötegezegenlerdeki kimyasal yapının temel oranlarını belirlemek henüz mümkün değildir, ancak genellikle gezegenlerin bileşiminin yıldızınınkine benzediği varsayılır. Bilim insanları bir yıldızın elementlerini tayfölçerle ölçebilir ve yıldızın üst katmanlarındaki elementlerin nasıl etkileştiğini inceleyebilir. Bu veriler yıldızın çevresinde dolanan gezegenlerin hangi elementlerden oluştuğunu ortaya çıkarabilir. Yeryüzünde biyolojinin temel unsurları karbon, hidrojen, azot, oksijen, fosfor ve sülfürdür . Günümüz okyanuslarında fosfor, biyokimyasal tepkimeler için gerekli olan ve en az bulunan kimyasal olduğu için yaşamı destekleyen sınırlayıcı besin olarak düşünülür. Hinkel, yakın yıldızların karbon, azot, silikon ve fosfor bolluk oranlarını, ortalama deniz planktonu, Yer kabuğu ve toplu silikatlarla karşılaştırmak için halka açık Hypatia yıldız kataloğunu kullandı. Ancak fosfor varlığı oldukça az. Fosfor verileri yıldızların yalnızca %1'inde bulunuyor. Bu, fosforun bir ötegezegenin evrimindeki rolüyle birlikte yıldızlar arasındaki herhangi bir yönelimi anlamayı da zorlaştırıyor. Yıldızların fosfordan yoksun olması gerekmiyor ancak bu elementi ölçmek zordur. Çünkü fosfor ışık tayfının tipik olarak gözlenmeyen bir bölgesinde: ışığın optik ile kırmızıöte dalga boyunun sınırında yer alıyor. Çoğu tayfsal çalışma bu dar bölgeyi görmek için uygun değildir. Güneş nispeten yüksek miktarda fosfora sahiptir ve Dünya biyolojisi az ya da çok miktarda fosfora ihtiyaç duyar. Bu nedenle daha az fosforlu yıldızların çevresindeki karasal gezegenlerde olan fosfor muhtemelen yaşamı destekleyemez. Bu nedenle yıldızlardaki fosfor oranını daha net belirlemek için gelecekteki teleskop tasarımlarında öncelikli hale getirilmelidir. İlerleyen yıllarda bu veriler gelecekteki araştırmalara temel oluşturarak yıldız seçimlerinde devrim yaratabilir ve ötegezegenlerin oluşumundan yaşanabilirlik üzerinde oynadığı rol kesinleşebilir.


Beş milyar yıl içinde Samanyolu ile Andromeda gökadaları çarpışacak. Bu her iki gökada arasında yok olma ve var olma savaşı demek. Gökadalar birbiri içinden geçerken kimliklerini kaybedecekler. Aynı zamanda çarpışan kozmik gaz ve toz bulutları yeni yıldız doğumlarını tetikleyecek. Geçmişimizi anlamak ve gelecekte başımıza neler geleceğini öngörebilmek adına gökada çarpışmalarını iyi incelemek gerekiyor. Ancak bu çarpışmalar milyonlarca hatta milyarlarca yıl sürdüğünden tek bir gökada çarpışmasını izlemek olanaksız. Bunun yerine farklı çarpışmaları gözlemek gerekir. Gökbilimciler iki farklı teleskoptan gelen verileri birleştirerek çarpışma sürecine yeni açılar kazandırıyor. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden ekip başkanı Lauranne Lanz: Bir tren enkazını çalışır gibi gökadalar savaşını ele alan bir atlas oluşturduk. Bu atlas bize gökadaların nasıl geliştiğini ve büyüdüğünü gösteren ilk adımdır diyor. NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu ile kızılötesi gözlem verileri ve yine NASA'nın Gökada Evrimi Tarayıcısı ile de morötesi gözlem verileri birleştirildi. Bilim insanları ışığın farklı dalga boylarında aldıkları görüntülerle gökadanın farklı özelliklerini ortaya çıkarırlar. GALEX sıcak yıldızlardan yayılan morötesi ışımayı; Spitzer ise bu yıldızların ısıttığı sıcak tozdan yayılan ışımayı görür. Her iki araçtan gelen verilerle yıldızların ve yeni oluşan yıldızların bulunduğu bölgelerin ayrıntılarına ulaşılır. Genel olarak gökada çarpışmaları yıldız oluşumlarını ateşler. Buna karşılık birbirini etkileyen gökadalardan bazıları diğerlerine oranla daha az yeni yıldız üretir. Lanz ve ekibi bunun nedenini anlamak istiyor. Onların bu çalışmalarına bilgisayar benzetimleri yardımcı olabilir. Lanz: Kuramcılarla birlikte çalışarak gerçeği ortaya çıkarmak istiyoruz. Bu çalışma gerçek anlamda beş milyar yıl içinde çarpışmaya uğrayacak olan Samanyolu tarafından test edilecek diyor.


Central Lancashire Üniversitesi'ndeki gökbilimcilerin başını çektiği uluslararası bir araştırma ekibi evrendeki bilinen en büyük yapıyı keşfetti. Büyük Kuasar Grubu sınıfından olan kümeyi ışık hızında yol alan bir araç 4 milyar yılda ancak geçebilir. Sonuçlar Royal Astronomical Society Dergisi'nde yayınlandı. Evrenin ilk günlerinden itibaren yer alan kuasarların görülebilmesi için belli bir sıcaklığa ve parlaklığa ulaşmaları gereklidir. Astrofizik açısından 'kısa' olan bu süre 10-100 milyon yıldır. 1982'den bu yana kuasarların büyük gökcismi guplarını oluşturacak eğilimde olduğu biliniyor. Yeterince büyük bir ölçek içinde LQP için neyere bakılacağını UCLan'ın Jeremiah Horrocks Enstitüsü'nden Dr. Roger Clowes liderliğindeki belirledi. Kozmoloji ilkeleri Albert Einstein'ın modern kuramına dayanmaktadır. Kuram olmasına karşılık şimdiye kadar yapılan hiçbir gözlemde herhangi bir şüpheli duruma rastlanmamıştır. Herşey kuramın öngördüğü şekildedir. Grubun büyüklüğü için ölçekleme yapmak uygun olacaktır. Samanyolu ile en yakın komşusu olan Andromeda'nın uzaklığı 0,75 Megaparsek ya da başka bir deyişle 2,5 milyon ışık yılıdır. 200 Mpc çapındaki bir LQG kümesini oluşturan gökadalar arası uzaklık 2-3 Mpc olabilir. Kozmolojik ilkeler ve modern kozmoloji kuramına göre yapılan hesaplamalara göre 370 Mpc'den daha büyük bir yapı bulunamaz. Ancak Dr. Clowes ve ekibinin keşfettiği LQP 500 Mpc büyüklüğündedir. Yani Samanyolu ile Andromeda uzaklığının 1600 katından daha geniş bir alanı kaplamaktadır. Kümenin en uzun bölümü 1200 Mpc (ya da 4 milyar ışık yılı) kadardır. Dr Clowes: Bu ölçeği anlayamasak bile kesinlikle evrende gördüğümüz en büyük yapı olduğunu söyleyebilirim. Bu çok heyecan verici bir buluş. Her ne kadar mevcut ölçek anlayışımıza aykırı olsa da. Işık hızında yol alsanız dahi yapıyı 4 milyar yılda ancak geçebilirsiniz. Bu Einstein'ın dile getirdiği ve şimdiye kadar yanlışlığı gösterilememiş bir olgudur. Keşfimiz günümüzdeki kozmolojik ilkelerin doğruluğunu sorguluyor. Benzer ağır ve büyük yapıları arama çalışmalarını sürdüreceğiz diyor.


NASA'nın Hubble ve Spitzer uzay teleskopları, uzay doğasının doğal mercek etkisini kullanarak şimdiye kadar görülmüş en uzak gökada adayını buldular. Uzaktaki gökada Samanyolu büyüklüğünün çok küçük bir baloncuğu kadar görünür. 13,7 milyar yıl önce gerçekleşen Büyük Patlama'dan sadece 420 milyon yıl sonra yani evren şimdiki yaşının % 3'ü zamanında oluşan MACS0647-JD adlı antik gökada, bize önemli bilgiler sunuyor. Gökadanın ışığı Dünya'ya 13.3 milyar yılda ulaşmaktadır. Erken evrende oluşmuş gökadaları ortaya çıkarmak için doğal mercekten yararlanılan bir yöntem geliştirildi. Baltimore Bilim Enstitüsü'nün Uzay Teleskopu Merkezi'nden Marc Postman başkanlığındaki uluslararası bir ekip, uzak gökadaları görebilmek için görece yakın gökada kümelerini mercek olarak kullandı. Büyük gökada kümeleri yakınından geçen ışık, kümenin güçlü kütle çekimi nedeniyle büküldüğü için arka plandaki cisimleri mercek gibi büyütür. Buna kütleçekimsel mercek etkisi adı veriliyor. Bunun için gökbilimciler MACS0647-JD'nin ışığı, görece daha yakında olan 8 milyar ışık yılı uzaklıktaki büyük gökada kümesi MACS J0647+7015 çevresinde dolandı. Gökbilimciler bu kümeyi mercek olarak kullandı. Böylece Hubble Teleskopu yardımıyla üç kat büyütme elde edildi. Bu da normal şartlara göre gökadanın parlaklığının iki kat artması demektir. Bu küme hiçbir teleskopun yapamayacağını yaptı. Onun büyütme yeteneği olmasaydı gökadayı görmek için çok büyük bir çaba harcamak gerekirdi diyor Postman. Oluştuğunda küçük bir gökada olan MACS0647-JD, daha sonra büyük bir gökadaya dönmüştür. İncelemeler gökadanın en az 600 ışık yılı genişliğe sahip olduğunu gösteriyor. Gökbilimciler biraz daha yakındaki benzer yaştaki gökadaların yaklaşık 2000 ışık yılı genişliğe sahip olduğunu tahmin ediyor. Bu büyüklükler günümüz gökadalarının genişliklerinin yanında çok küçük kalır. Örneğin Samanyolu'nun komşu cüce gökadası olan Büyük Macellan Bulutu bile 14 000 ışık yılı geniliktedir. Samanyolu ise 150 000 ışık yılı çapındadır. Gökada Hubble'ın Geniş Alan Kamerası-3 (WFC3) ve Gelişmiş Tarama Kamerası kullanılarak, yakın kızılötesi dalga boyu ve yakın mor-ötesi dalga boyunu kapsayan 17 farklı filtreyle gözlendi. Gökbilimciler Hubble görüntülerini kütleçekimsel mercek etkisi oluşturan nesnelerin içerdiği binlerce katalogu incelerken Şubat ayında keşfettiler. MACS0647-JD çok uzakta olduğundan ışığın bu dalga boyunda kırmızıya kaydığı için sadece kırmızı dalga boylarında parlar. Bunun gibi tüm olasılıkları değerlendirmekteyiz. Ekip gökada kümesindeki sekiz gökadanın çoklu görüntüsünü elde etti. Gökadaların konumları öncelikle karanlık madde haritasını oluşturmak amacıyla kullanıldı. Karanlık madde evrenin olşuşumda önemli pay sahibidir ve maddenin görünmez şeklidir. Bu büyük bir yapboz. Gözlediğimiz gökadaların konumlarına göre yolunu değiştiren ışığı dikkate alarak kümenin kütlesini hesaplarız diyor Coe. Coe ve ekibi görüntüdeki nesnenin kırmızı yıldızlar, kahverengi cüce ya da Dünya'dan orta uzaklıkta yer alan gökalar olup olmadığını belirlemek için aylarca uğraştı. Sonuçta cismin çok uzaktaki gökada olduğunu doğruladılar. Kırmızıya kayma uzayın genişlemesinin bir sonucudur. Uzayın genişlemesinden dolayı gökadalardan gelen görünür ve morötesi ışık kızılötesi dalga boyuna kaydığı için gökbilimciler yakın-kızılötesi daslga boyunda çalışır. Coe, MACS0647-JD'nin 11 kırmızıya kayma değeriyle gözlenen en yüksek kırmızıya kayma oranına sahip olduğunu düşünüyor. Spitzer Uzay Teleskopu'nun uzun dalga boylarında elde ettiği görüntü araştırma da önemli bir rol oynadı. Nesnenin doğal rengi kırmızı olsaydı Spitzer görüntüsünde parlak görünecekti. Böylece gökadanın çok uzakta yer alan bir gökada olduğu anlaşıldı. Araştırma ekibi spitzer'i ayrıca gökadanın yaşı ve toz içeriğini belirlemek için de kullanacak. MACS0647-JD gökadası herhangi bir teleskopun tayfölçerinin algılayacağı binlerce renkte ışık yayabilir ki bu da gökadanın uzaklığını belirlemede sorun oluşturabilir. Ancak Coe, ekibinin kapamlı incelemesine dayanarak gökadanın şimdiye kadar bulunan en uzak gökada olduğundan emin. Üç yöntemle elde ettiğimiz mercek görüntüleri gökadanın çok uzakta olduğunu gösteriyor diyor Coe. Araştırma ekibi bu yılın başlarında da evren daha 490 milyon yıl yaşındayken oluşmuş bir gökadayı bulmuştu. Şimdiye kadar 25 kümeye ait 20 gözlem yapıldı. Araştırma ekibi erken dönemde oluşan cüce gökadaları bulmak için Hubble'dan yararlanmayı ümit ediyor. Bu bebek gökadaların sayısının çok olduğu düşünülüyor. O zamanki evreni kaplayan hidrojenin gerekli enerjiyi sağlamak için iyonlaşmış halde olması gerekliydi. Yeniden iyonlaşma evrende ışığın dolaşmasına ve saydam bir yapıya bürünmesine neden olmuştur.


Dünyamız kabaca kaya ve suyun şekillendirdiği ince katman ile demir çekirdekten oluşur. Ancak oluşurken şimdikine hiç de benzemeyen bir gezegendi. Evrende çok farklı çeşitlilikte gezegenler olduğunu biliyoruz. Yeni bir araştırma karbon temelli gezegenler arasında çoğunlukla grafit, karbür ve elmastan oluşanların olabileceğini gösterdi. Gökbilimciler şimdi gökyüzünde bu ender rastlanan gezegenleri arıyor. Harvard Üniversitesi'nden yüksek lisans öğrencisi Natalie Mashian: Bu çalışma Güneş Sistemi'ndeki gibi diğer yıldızlarda da karbon temelli gezegenler olabileceğine işaret ediyor diyor. Elimizde karbon temelli ve iyi bildiğimiz bir gezegen var, Dünyamız. Bunun gibi evrende daha başka yerlerde benzer gezegenler olabilir. Bir tane var, dahası da olabilir diyerek ekliyor. İlkel evren çoğunlukla hidrojen ve helyumdan oluşmaktaydı ve bildiğimiz yaşamın temeli olan karbon gibi karmaşık moleküller ortada yoktu. Süpernova patlamalarıyla hayatlarını sona erdiren ilk yıldızların ardından ikinci nesil yıldız ve gezegenler oluşarak günümüz evrenindeki karmaşık moleküller ortaya çıktı. Mashian ile tez danışmanı Avi Loeb karbonca zengin ancak metal fakiri yıldızları ya da diğer deyişle CEMP yıldızları taradı. Bu yıldızlar ağır metallerin örneğin demirin Güneş'teki gibi yüz binde biri kadar olduğu eski yapılardır. Bu yıldızlar genç evrenin fosilleridir. Onları inceleyerek evrende yaşamın olası olduğu gezegenlere ulaşabiliriz diyor Loeb. Güneş ile karşılaştırıldığında CEMP yıldızların yaşları nedeniyle demir ve diğer ağır elementler eksik olmasına karşılık beklenenden daha fazla karbon barındırmaktadırlar. Karbon tozu tanelerinin bir araya gelerek gezegen oluşturması bu tür gezegenlerin bol miktarda olmasını engeller. Elbette bu gezegenler Dünya'dan çok daha farklı yapıda olabilir. Kütleleri ve fiziksel boyutları benzer olacaktır. Ancak bu gezegenler atmosferleri çoğunlukla karbon monoksit ya da metan gibi gazlarla oluşmuş olabilir. Mashian ve Loeb, CEMP yıldızlarının çevresindeki karbon içerikli gezegenlerin var olduğu ve bunların geçiş yöntemiyle bulunabileceği konusunda çok ümitliler.


VLT'nin keşfettiği parlak gökada CR7'de Popülasyon III yıldızlarına dair işaretler bulundu ESO'nun Çok Büyük Teleskop'unu kullanan gökbilimciler Evren'in erken dönemlerinde şimdiye kadar bulunan en parlak gökadayı keşfettiler ve içerisinde ilk nesil yıldızların örneklerini içeren güçlü kanıtlar elde ettiler. Büyük kütleli, parlak ve şimdiye kadar sadece teorik olarak öngörülen bu nesneler ilk ağır elementlerin oluşmasına yol açmışlardır ki bunlar, bugün etrafımızdaki yıldızları, onların etrafındaki gezegenleri ve bildiğimiz türdeki yaşamı meydana getirmek için gerekli olan elementlerdir. CR7 olarak adlandırılan yeni bulunan gökada, şimdiye kadar bilinen en parlak ve uzak gökadadan üç kat daha parlaktır. Gökbilimciler uzun süredir ilk nesil yıldızların varlığına dair teoriler öne sürüyorlar bu tür yıldızlara Popülasyon III yıldızları adı veriliyor ve Büyük Patlama'dan sonra oluşan ilk maddelerle meydana geliyorlar . Bütün ağır kimyasal elementler oksijen, azot, karbon ve demir, yaşam için gereklidir ve bunlar yıldızların merkezlerinde oluşmaktadırlar. Yani ilk nesil yıldızlar sadece o sırada var olan elementlerden meydana gelmişlerdir: hidrojen, helyum ve eser miktarda lityum. Bu Popülasyon III yıldızları boyut ve kütle bakımından çok büyük olduklarından Güneş'ten birkaç yüz hatta belki de bin kat daha büyük kütleli kısa süreliğine alev alev yanmakta olan ve sadece yaklaşık iki milyon yıl içerisinde süpernova olarak patlamaktadırlar. Ancak şimdiye kadar bu tür yıldızların varlığına dair fiziksel kanıtlar herhangi bir sonuç vermemişti . Leiden Gözlemevi ve Lizbon Üniversitesi , Fen Fakültesi, Astrofizik ve Uzay Bilimleri Enstitüsü'nden David Sobral liderliğindeki bir ekip şimdi ESO'nun Çok Büyük Teleskop'unu kullanarak Evren'in yeniden iyonlaşma olarak bilinen ve Büyük Patlama'dan yaklaşık 800 milyon yıl sonrasına rastlayan dönemini dikkatlice inceledi. Gökyüzünde dar bir alanda derinlemesine bir araştırma yerine, daha geniş bir alanda uzak gökadaların şimdiye kadarki en geniş taramasını gerçekleştirdiler. Geniş araştırmada VLT ile birlikte W. M. Keck Gözlemevi ve Subaru Teleskopu ve NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu'da kullanıldı. Gözlem verilerine göre çok sayıda parlak ve oldukça genç gökada keşfedildiği onayladı. Bunlardan CR7 olarak bilinen bir tanesi , oldukça nadirdi, Evren'in bu döneminde gözlenen açık ara en parlak gökadaydı. CR7 ve diğer parlak gökadaların keşfiyle, araştırma başarıya ulaşmıştı, ancak derinlemesine yapılan incelemeler heyecan verici gelişmelerin habercisi oldu. VLT üzerindeki X-shooter ve SINFONI aygıtları CR7'de hüçlü iyonlaşmış helyum salınımı buldu ancak kritik ve heyecan verici bir şekilde gökada içerisinde ağır elementlerin varlığına dair bir ize rastlanmadı. Bunun anlamı ekibin erken Evren'deki bir gökada içerisinde iyonlaşmış gazları kullanan Popülasyon III kümelerinin varlığına dair ilk anlamlı kanıtları keşfetmesi oluyor . Keşif ilk başta beklentilerimizi biraz zorladı, diyor David Sobral, çünkü bu kadar parlak bir gökada bulmayı beklemiyorduk. Sonra, CR7'nin doğasını parça parça ortaya çıkardığımızda gördük ki, sadece en parlak ve uzak bir gökada bulmakla kalmamış, aynı zamanda Popülasyon III yıldızlarına dair kanıtla da elde etmişiz. Bu yıldızlar bizleri de meydana getiren ilk ağır metalleri oluşturanlardı. Bundan daha heyecan verici bir sonuç olamazdı gerçekten. CR7 içerisinde, mavimsi ve az çok kırmızı yıldız kümeleri bulundu, yani tahmin edildiği gibi, Popülasyon III yıldızları aralıklarla oluşmuştu. Ekibin gerçekte izlerine rastladığı şey ise son dönemde oluşmuş Popülasyon III yıldızlarıydı, bu tür yıldızların düşünüldüğünden daha kolay bulunabileceği ortaya çıktı: parlak gökadalardaki normal yıldızlar arasında bulunuyorlar, yani sadece bulunması oldukça zor olan en sönük ve en en küçük ilk gökadalarda değil. Araştırma makalesinin ikinci yazarı Jorryt Matthee son olarak şunları söylüyor: Hep nereden geldiğimizi merak etmişimdir. Hatta çocukken bile elementlerin nereden geldiğini öğrenmek istiyordum:kemiklerimdeki kalsiyum, kaslarımdaki karbon, kanımdaki demir. Sonra öğrendim ki, bunların hepsi Evren'in ilk başlarında meydana gelmiş, hepsi ilk nesil yıldızlarda üretilmiş. Bu keşifle, kayda değer şekilde, gerçekten ilk kez bu tür nesneleri görmeye başlıyoruz. Gelecekte VLT, ALMA ve NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile yapılması planlanan gözlemler sayesinde gözlenen nesnelerin Popülasyon III yıldızları olduğu şüphe götürmeyecek şekilde onaylanacak ve diğer örneklerin araştırılması ve tespiti gerçekleştirilecek. Notlar Gökbilimciler şimdiye kadar Samanyolu içerisindeki yıldızları Popülasyon I ve Popülasyon II olarak sınıflandırdıkları için Popülasyon III teriminin kullanılması gerekiyor. Bu yıldızları bulmak oldukça zor: yaşam süreleri çok kısa, Evren'in bu yıldızlardan çıkan ışığa karşı oldukça opak olduğu zamanlar. Daha önceki benzer bulgular: iyonlaşmış helyumun tespit edilmediği Nagao, ve ark., 2008, iyonlaşmış helyumun tespit edildiği ancak karbon ve oksijenle birlikte bulunduğu De Breuck et al., 2000 ve aktif gökada çekirdeğine dair açık izlerin yanı sıra; iyonlaşmış helyumun tespit edildiği ancak eşdeğer genişliği oldukça düşük ya da zayıf şiddette ve karbonla ve oksijenle birlikte bulunduğu Cassata et al., 2013 çalışmalarıdır. CR7'nin takma ismi COSMOS Kırmızıya-kayma 7'den gelen bir kısaltma olup, konumuna dair ölçümün kozmik zaman ölçeğindeki yeridir. Kırmızıya kayma değeri arttıkça, gökada daha uzakta olup Evrenin tarihinde daha geçmiş dönemde yer almaktadır. A1689-zD1 adlı gözlenmiş en yaşlı gökada örneğin 7.5 kırmızıya kayma değerine sahiptir. Takma isim ilham olarak Portekizli futbolcu Cristiano Ronaldo'dan alınmıştır, o da CR7 olarak bilinmektedir. CR7 aynı unvana sahip ve bu türden biri olduğu düşünülen Himiko'dan üç kat daha parlaktır. Ekip iki ayrı alternatif teori ortaya attı: ışık kaynağı ya bir AGN'den ya da Wolf-Rayet yıldızıydı. Ağır elementlerin yokluğu ve diğer güçlü kanıtlar iki teoriyi de saf dışı bıraktı. Ekip ayrıca kaynağın alışılmamış bir tür ve teorik bir nesne olan doğrudan-çökmekte olan karadelik olabileceğini düşündü. Geniş salma çizgileri ve hidrojen ve helyum aydınlatma gücü bu tür bir karadelikten beklenen değerlerin oldukça üzerindeydi. Ayrıca X-ışın salınımının olmaması da bu olasılığı saf dışı bırakıyordu, ancak ilave gözlemler gerekliydi. ESO-Türkiye


Yeni yapılan bir araştırma evrenin geleceğinin karanlık madde ve karanlık enerji arasındaki ilişkiye bağlı oılduğunu gösteriyor. Araştırmaya göre gördüğümüz evrenin iskelesini oluşturan karanlık madde karanlık enerji tarafından yavaş yavaş yok edilmekte. Physical Review Letters'da yayınlanan makaleye göre son veriler karanlık enerjiyle savaş halinde olan karanlık maddenin savaşta geri düştüğünü ve bunun da evrenin büyümesini yavaşlattığını gösteriyor. Araştırma ekibi üyelerinden Portsmouth Enstitüsü Müdürü Prof. David Wands: Bu çalışma kozmik ölçekte uzay-zamanın temel özelliklerini ve evrenin kaderini ortaya çıkarıyor diyor. Karanlık enerji büyüyor ve bunun sonucunda evren herşeyin buharlaşarak hiç birşeyin olmadığı boş ve sıkıcı bir yapıya bürünecek. Karanlık madde evrenin büyümesinden sorumludur. Gördüğümüz herşey, gökadalar bu yapının üzerine kurulmuştur. Karanlık maddenin buharlaşması bu yapının genişlemesini yavaşlatıyor. 1998 yılında arşatırmacılar evrenin genişleme hızının arttığını belirlemişti. Uzay-zaman üzerinde etkili olduğu düşünülen 'kozmolojik sabit' kozmolojinin standart modeli oldu. Ancak şimdi Portsmouth ve Roma'daki araştırmacılar karanlık madde ile karanlık enerji arasındaki enerji transferinin daha doğru bir açıklama olacağına inanıyor. 1990'lardan bu yana gökbilimciler evrenin genişleme hızının artmasına basit bir neden bulmaya çalışmıştır. Bu sorunu 'vakum' ile aşmayı çalıştılar. Bu ise kozmolojideki sabit bir enerji yoğunluğudur. Ancak gökadalar, gökada kümeleri arasındaki uzaklık hesaplamaları bu büyümenin düşünülenden daha büyük olduğunu gösterdi. Bu da şimdiye kadar açıklanamadı. Michigan Üniversite'sinden Dragan Huterer: Makale çok ilginç ve sonuçlara çok şaşırdım. Karanlık enerji anlayışına yeni bir çözüm getiriliyor. Kabul gören standart modelle arasında bazı sorunlar var ve tartışmanın nasıl sonuçlanacağını görmek için önümüzde birkaç ay var diyor. 2 Yorumlar Ümit hocam bu makaleye göre karanlık maddenin karanlık enerjiye yenik düşmesi evrenin kendi içine kapanması şeklinde mi sonlacak.Yani Evrenin genişleme hızı azalarak bir noktada durup tekrar büzülmeyemi başlayacak? Çalışmaya göre evrenin genişleme hızında azalma görülmüş. Bunu da karanlık enerjiye bağlamışlar. Tekrar büzülme olur mu, bunun için çalışmanın devamını görmek gerekiyor. Zaten karanlık maddenin ne olduğu, yapısının neye benzediği henüz anlaşılmış da değil. Biraz daha bekleyeceğiz.


Gökbilimciler evrenin % 96'sını doldurduğunu düşündükleri karanlık madde ve karanlık enerjinin araştırılmasında yardımcı olabilecek, büyük gökadalar ve uzak karadelikleri de kapsayan ayrıntılı bir 3 boyutlu harita üzerinde çalışıyor. Harita Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması III yardımıyla gerçekleştiriliyor. Geçtiğimiz yıl geçen yıla ait uygun gecelerdeki gözlemlere ait (Veri Yayını 9-DR9) ve gökyüzünün üçte birini kapsayan en büyük görüntü elde edildi. Yeni veriler ışığında gerçekleşen bu çalışma son 6 yıllık verilerin 2 yılını kapsıyor. Ekip lideri New York Üniversitesi'nden fizik profesörü Michael Blanton: Gerçekten bu çalışma geleceğe iyi bir miras bırakabilmek adına beni gururlandırıyor. Amacımız, gökbilimciler, fizikçiler ve kamuoyunun gelecek yıllarda da kullanabileceği ayrıntılı bir evren haritası yapmaktır diyor. DR9 geçmişi 2001 yılına kadar uzanan büyük bir veri alanı. Çalışma 12 milyar öncesinden bu yana aktif dev karadelikleri SDSS III, Baryon Salınım Tayfölçeri ile 7 milyar yıl içinde oluşmuş 1,5 milyon gökadayı, barındırdığı yıldızları ve onları besleyen gazı ve 160 000 kuasarın konumlarını- içermektedir. Bilinen gökadalar gibi görülmeleri kolay olan büyük ve parlak uzak gökadalarda BOSS'un hedefleri arasında. Bu büyük gökadaların dağılımından yararlanarak evrendeki geriye kalan gökadaların da haritası çıkarılabiliyor. Böyle bir harita ile evrenin son 7 milyarını izlemek mümkün olabilir. Böylece evrenin genişleme hızını arttırdığı düşünülen gizemli karanlık maddenin ve karanlık enerjinin bu madde ne ışık yayar ne de ışığı emerler, o nedenle görülemiyorlar- nasıl oluştuğu ve nasıl dağıldığını görebilirsiniz. Gökada ve kuasar eşleştirmeleri için SDSS-III ekibine katılan Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuarı'ndan David Schlegel: Karanlık madde ve karanlık enerji günümüz biliminin en büyük sırlarından birisidir. Hazırladığımız haritanın bu sırrın açıklığa kavuşmasında etkin rol oynayacağı ümidindeyiz diyor. Evren haritasında DR9 önemli bir görev üstleniyor. 200 milyon gökadası olan evrende, şimdilik evrenin yarı yaşına gelen çalışma ile 540 000 gökadanın yeni tayf ölçümleri de içinde olmak üzere toplamda 1,35 milyon gökadanın tayf ölçüm görüntülerini içeriyor. Burada bir gökadanın farklı dalga boylarında ne kadar ışık yaydığı izleniyor. Evren genişledikçe bu ışık daha uzun, daha kırmızı dalga boyuna kaymıştır. Çünkü bilim insanlarının gökadanın yaydığı o eski ışığa ait tayf ölçümünden bu yana evren genişlemiştir. Gökada görüntüleri ve genişlemeye ilişkin yeni ölçümler DR9 verileri ile başlayan 3 boyutlu haritanın temelini oluşturur. Uzaktaki kuasarlar ise evrendeki madde dağılımını anlamanın farklı bir yolunu sağlarlar. Uzak evrendeki en parlak nesneler olan kuasarların tayf ölçümlerinin karmaşık desenleri, Dünya ile gökadalar arasında yer alan karanlık maddenin etkisini göstermektedir. Bu yeni veriler kendi kozmik bahçemiz Samanyolu ve uzak evreni anlama yolunda yardımcı olmaktadır. DR9 kendi gökadamızdaki yarım milyon fazla yıldızın sıcaklığını ve kimyasal bileşimini de tahmin edebilmektedir. Samanyolu çalışmasını sürdüren Santa Cruz, Kaliforniya Üniversitesi'nden Connie Rockosi: Bu tahminler yardımıyla gökadamızın tarihine daha iyi bakabilirsiniz. Biz bugün gördüğümüz Samanyolu'nun küçük gökadaların bir araya gediğiyle ilgili hikayesini anlatabiliriz diyor. 6 yıllık SDSS-III'ün verilerinin ortasında olunmasına karşılık be yeni görüntüler ve tayf ölçümleri evrenimiz hakkında yeni keşiflerin de habercisidir. John Hopkins Üniversitesi'nden Ani Thakar: Bu verileri açık hale getirmenin en eğlenceli yönü ise internetteki herkesin bir profesyonel gökbilimci kadar evren hakkında heyecanlı bir keşif yapma fırsatını yakalamasıdır diyor. Ve DR9 kuşku yok ki birçok sürpriz içermektedir. SDSS-III ekibinden Pittsburgh Üniversitesi'nden Prof. Michael Wood-Vasey: Bilim işbirliği ile yürür. Uzak evrenden gökadamıza ulaşan ışığı araştıran bilim insanları, ellerindeki verileri içerdikleri büyük sorularla birlikte tüm dünya ile paylaşmaktan ve bunun sonucunda da herkesin büyük bir keşif yapmasına izin vermektedir diyor.


Hubble teleskopu erken evren zamanında oluşmuş en parlak kuasar keşfetti. Kuasar 20 yıl süren çalışmayla güçlü kütle çekimi mercek etkisi yardımıyla tespit edildi. Bu eşsiz cisim, evren henüz bir milyar yıl yaşında bile değilken gökadaların nasıl oluştuğu hakkında fikir vermektedir. Kuasarlar, aktif gökadaların son derece parlak çekirdekleridir. Bir kuasarın parlaklığı merkezindeki süper kütleli karadelik çevresinde biriken maddeyle ilgilidir. Karadeliğe düşen gaz tüm dalga boylarında gözlenebilen inanılmaz miktarda enerji ortaya çıkarır. J043947.08 + 163415.7 olarak kodlanan kuasar 600 trilyon Güneş parlaklığındadır. Merkezindeki süper kütleli karadelik ise yüzlerce milyon Güneş kütlesindedir. Çalışma ekibinden ABD'deki Arizona Üniversitesinden Xiaohui Fan: Uzun zamandır aradığımız cismi bulduk. Gözlenebilir evrende bundan daha parlak birkaç kuasar daha olmasını beklemiyoruz diyor. Parlaklığına karşılık Hubble güçlü kütle çekimi mercek etkisinden dolayı sadece yerini belirleyebildi. Kuasar ile Dünya arasında bir ışık gökadası bulunmaktadır. Bu gökada kuasardan gelen ışığı bükmekle kalmayıp, kuasarı kütle çekimsel mercek etkisinin olmadığı durumdan üç kat daha büyük ve 50 kat daha parlak yapar. Bu nedenle yer merkezli görsel verilerle kuasar oldukça kompakt ve çözülmemiş durumda görünür. Bunu ancak Hubble gibi keskin gözü olan bir teleskop çözebilir. Eldeki veriler sadece süper kütleli karadeliğin son derece yüksek miktarda madde topladığını değil aynı zamanda kuasarın yılda 10 bin yıldız oluşturduğunu da göstermektedir. Çalışma ekibinden Almanya'daki Max Planck Enstitüsünden Fabian Walter: Özellikleri ve uzaklığı nedeniyle kuasarların evrimini ve merkezlerindeki süper kütleli karadeliğin yıldız oluşumundaki rolünü araştırmak için iyi aday bulduk. Keşif bu nedenle çok önemli diyor. J043947.08 + 163415.7'ye benzer kuasarlar, genç evrenin yeniden iyonlaşma aşamasındayken, genç gökada ve kuasarlardan gelen ışınımın Büyük Patlamadan sadece 400 bin yıl sonra soğuyan hidrojeni ısıtması sırasında oluştular. Böylece evren nötr durumdan bir kez daha iyonize plazma haline geçti. Bununla birlikte yeniden iyonlaşan fotonları hangi cisimlerin sağladığı kesin olarak bilinmemektedir. Yeni keşfedilen kuasar gibi enerjik cisimler bu sorunun çözümünü gösterebilir. Çalışma ekibi, J043947.08 + 163415.7 hakkında mümkün oldukça fazla veri toplamaktadır. Şu anda kuasarı Avrupa Güney Gözlemevinin Çok Büyük teleskopu ile elde edilen 20 saatlik ayrıntılı tayfı analiz ediyorlar. Bu verilerle evrenin başlangıcındaki intergalaktik gazın kimyasal bileşimi ve sıcaklığının tanımlanması sağlanacak. Ekip ayrıca Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisini de kullanıyor. Yakın zamanda göreve başlayacak olan James Webb teleskopundan da yararlanmayı planlıyorlar. Bu teleskoplarla alınan bilgiler süper kütleli karadeliğin kütle çekimi nedeniyle çevresinde biriken gaz ve tozun yıldız oluşumu üzerindeki etkisinin doğrudan ölçülmesini sağlayacak. 1 Yorum çok büyük keşif.james web i bekliyorlar.geniş araştırma yapacaklar.teşekkürler.


Hubble teleskopu verilerini kullanan uluslararası bir gökbilimci ağı, gökadaların dev kütle çekimi mercek etkisinden yararlanarak evrenin ne kadar hızlı genişlediğini birbirinden bağımsız olarak ölçtü. Yerel evren için ölçülen yeni genişleme hızı değeri önceki bulgularla tutarlı olmasına karşılık erken evren ölçümleriyle görüş ayrılığı içindedir. Bu sonuç kozmosu anlama yönünde önemli bir sorun olduğunu göstermektedir. Hubble sabiti olarak bilinen evrenin genişleme oranı, evreni tanımlayan temel sabitlerden biridir. Araştırma ekibinin başındaki Almanya'da bulunan Max Planck Enstitüsü'nden Sherry Suyu Hubble ile diğer teleskopları kullanarak Hubble sabitinin yeni değerini beş gökadayı temel alarak hesapladılar . Yeni ölçüm yerel evren için önceki değerlerle mükemmel uyum içindedir. Bunun için referans olarak (heic1611) Sefeid türü değişken yıldız ve süpernovalar kullanıldı. Buna karşılık erken evren değeri için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Önceki ölçümlerde erken evrende genişleme hızı için kozmik mikrodalga arka alan ışımasını gözleyerek veri üreten ESA'nın Planck uydusu kullanılmıştı. Yeni Hubble ölçümleri ile bu değerin uyumsuz olduğu görüldü. Planck ile ölçülen Hubble sabiti, şu anki kozmos anlayışımızla tam uyum içindeyken, yerel evren için ölçülen değer kabul edilen kuramsal modellerle uyuşmamaktadır. Suyu: Yüksek hassasiyette yapılan ölçümlere karşılık evrenin genişleme hızındaki bu tutarsızlıklar, kozmos hakkında şu anki bilgimizin ötesinde yeni fiziğin işaretleri olabilir diyor. Çalışmanın hedefinde Dünya'dan oldukça uzakta yer alan çok parlak çekirdekli gökadalardı. Bu gökadaların kütlelerinin çok daha uzaktaki kuasarlardan yayılan güçlü ışığı bükmesiyle, elde edilen görüntülerde yay benzeri çizgiler oluşur . Bu çizgiler arka alandaki kuasarları ortaya çıkarır. Gökadalar uzayda mükemmel küresel bozulmalar oluşturmazlar ve mercek gökadaları ile kuasarlar mükemmel şekilde hizalanmazlar. Arka alandaki kuasarların farklı görünümleri gelen ışığın izlediği yolların farklı uzunluğa sahip olmasıyla ilgilidir. Kuasarların parlaklığı zamanla değiştiğinden gökbilimciler farklı görüntülerin farklı zamanlarda titreştiğini, ışığın aldığı yolların uzunluğuna göre aralarındaki gecikmeleri görebilirler. Bu gecikmeler Hubble sabitinin değeriyle ilgilidir. İsviçre'den EPFL eş başkanı Frederic Courbin: Yöntemimiz Hubble sabitini yalnız geometri ve genel göreliliği kullanarak ölçtüğü için basit ve doğrudan bir yoldur diyor. Çoklu görüntüler eşliğinde bilgisayar modelleri yardımıyla zaman gecikmeleri hesaplanarak Hubble sabitinin yeni değeri % 3,8 hassasiyetle ölçüldü . EPFL üyesi Vivien Bonvin: Hubble sabitinin doğru ölçülmesi bugünkü kozmik araştırmaların en önemli uğraşlarından biridir diyor. Suyu şunu ekliyor: Hubble sabiti modern gökbilim için çok önemlidir, çünkü evrenin karanlık enerji, karanlık madde ve normal madde- algıladığımız şekilde mi olduğu ya da kaçırdığımız temel bir bilginin mi olduğunu ortaya çıkarabilir. Notlar Bu çalışmada Hubble teleskopu, Keck teleskopu, ESO Çok Büyük teleskopu, Subaru teleskopu, Gemini teleskopu, Victor M. Blanco teleskopu, Canada-France-Hawaii teleskopu ve NASA Spitzer teleskopu kullanıldı. Bunlara ek olarak İsviçre 1.2-metre Leonhard Euler teleskopu ve MPG/ESO 2.2-metre teleskopu verileri de alındı. Gökbilimcilerin Hubble sabitini ölçmek için kullandıkları kütle çekimi mercek zaman geciktirme yöntemi, evreni oluşturan üç bileşenin birbirinden bağımsız olması nedeniyle özellikle önemlidir: normal madde, karanlık madde ve karanlık enerji. Tamamen olmasa da yöntem bunlarla ilişkilidir. Kütle çekimsel mercek ilk kez yüzyıl kadar önce Albert Einstein tarafından öngörülmüştür. Evrendeki tüm maddeler çevresindeki alanı sarar ve bu etki büyük kütlelerde daha belirgindir. Gökadalar gibi çok büyük cisimler çevresinde dolanan ışık, normal yolundan saparak dışarı doğru kıvrılır. Bu, güçlü kütle çekimsel mercekleme olarak bilinir. H0LiCOW ekibi Hubble sabitini megaparsek başına saniye başına 71,9 2,7 kilometre olarak ölçtü. 2016'da Hubble verilerini kullanan bilim insanları megaparsek başına saniye başına 73,24 1,74 kilometre olarak ölçmüştü. 2015 yılında ise ESA Planck aracı verileriyle o zamana kadar ölçülen en yüksek doğrulukla Hubble sabiti Megaparsek başına saniye başına 66,93 0,62 kilometre olarak ölçülmüştü.