NASA'nın Hubble Uzay Teleskopu'nu kullanan gökbilimciler evrenin en gelişmiş karanlık madde haritasını yapmaya çalışıyor. Karanlık madde evrenin kütlesinin büyük bir kısmını oluşturan ve ne olduğu henüz anlaşılamamış bir maddedir. Yeni gözlemler evrenin ilk yıllarındaki karanlık enerjinin rolünün ne olduğunu da ortaya çıkarabilecek. Gökadaların büyümesi ve kümelerin arasındaki itmenin karanlık enerjiden dolayı oluştuğu sanılıyor. Uzayın anlaşılamayan bir özelliği karanlık enerji ile karanlık maddenin oluşturduğu kütle çekimi arasındaki savaştır. Karanlık enerji gökada kümeleri denilen dev yapıları oluşturarak gökadaları birbirinden uzaklaştırır. Gökbilimciler evrenin ilk zamanlarındaki ilkel kümeleri inceleyerek karanlık madde dağılım haritasını oluşturmayı planlıyor. NASA'nın Jet İtici Laboratuvarı'ndan Dan Coe başkanlığındaki ekip Hubble'ın Gelişmiş Kamerası'yla gözlem yapmak üzere 2,2 milyar ışık yılı uzaklıktaki Abell 1689 büyük gökada kümesini hedef olarak seçtiler. Bu kadar yakındaki bir kümenin seçilmesinin nedeni ise mercek etkisi. Kümedeki karanlık maddeden dolayı oluşan kütle çekimi uzak gökadalardan gelen ışığı güçlendirme yani bir kozmik mercek gibi davranır. Böylece çok uzaklardaki bir gökada kümesi daha yakın planda görülebilir. Ancak alınan görüntüler elbette bir mercek ya da aynanın vereceği gibi net olmayacaktır. Görüntüleri inceleyen gökbilimciler küme içindeki karanlık madde miktarını kestirebilir. Coe ve ekibi Abell 1689'un çekirdeğindeki büyümeyi baz alarak yaptıkları bilgisayar benzetimiyle karanlık maddenin önceki tahminlerdeki gibi çok daha yoğun olduğu sonucunu çıkardılar. Karanlık enerjinin evrenin tarihi boyunca gökada kümelerinde itme ve büyütme etkisi oluşturması şaşırtıcı değil. Coe: Gökada kümeleri milyarlarca yıldır şekilleniyor. Daha erken dönemlerde evren daha küçüktü ve karanlık madde daha yoğundu. Abell 1689 evrenin ilk zamanlarında oluşmuş yoğun madde ile çevrelenmiş ve onun tarafından beslenmiştir. Sonuçta küme bugün gözlemlediğimiz duruma geldi diyor. Görünmez Madde Haritası Abell 1689 en güçlü çekimsel mercek kümeleri arasındadır. Daha önceki çalışmalarda 42 arka plan gökadalarına ait 135'den fazla görüntü elde edildi. Coe: Mercek görüntüleri büyük bir bulmaca gibidir. Burada ilk kez Abell 1689 arka plandaki gökadalardaki kütleyi düzenlemek için kullanılıyor. Öncelikle bu bilgiler kümedeki karanlık madde dağılımını bir haritaya dökmek için kullanılabilir. Gökbilimciler karanlık enerjinin olası etkisinin anlaşılması için daha çok gözlem yapmayı planlıyor. Hubble önümüzdeki 3 yıl içerisinde 1 ay süreyle 25 kümeyi gözlem altına alacak. Burada Hubble özellikle CLASH özellikli kümeleri gözleyecek. CLASH kümeler büyük miktarda sıcak gaz barındırdıkları için güçlü X-ışınları yayarlar. Bu kümeleri gözleyecek olan gökbilimciler karanlık madde dağılımını ve erken evrendeki küme oluşumlarını daha iyi anlamayı umuyor. Kaynak: Hubble


Uluslararası bir gökbilimci ekibi Subaru Teleskopunu kullanarak, elli gökada kümesindeki karanlık madde dağılımını ölçmeyi başardı. Tayvan, İngiltere ve Japonya ülkelerinden oluşan araştırma ekibinin bulguları karanlık madde yoğunluğunun kozmik devlerin merkezlerinden dışarı doğru azaldığını belirledi. Evren içine yayıldığı bilinen gizemli karanlık madde ile ilgili yeni kanıtlar CDM olarak bilinen soğuk karanlık madde kuramının ileri sürdüğü görüşle de uyumlu. Bundan yaklaşık 80 yıl kadar önce birkaç bilimci karanlık maddenin varlığından şüphelenmişti. Buna karşılık bu maddeyi gökyüzünde doğrudan göremezsiniz ve parçacık fizikçilerinin deneylerinde de karanlık madde parçacıkları ortaya çıkmadı. O zaman bu karanlık madde nedir? Fizikçiler ve gökbilimciler, son çalışmalarda evren kütlesinin % 85'ini oluşturduğu hesaplanan karanlık madde ile ilgili birçok soruyla karşı karşıya. Tayvan Sinica Akademisi'nden Dr. Nobuhiro Okabe ve İngiltere Birmingham Üniversitesi'nden Dr. Graham Smith'in liderliğindeki ekip, karanlık maddenin doğasını araştırmak amacıyla evrendeki en büyük cisimlerin yoğunluğunu ölçmeye çalıştı. Ekip bunun için belirledikleri elli gökada kümesini Subaru Birincil Odak Kamerası ile gözledi. Bir gökada kümesi gökyüzündeki çok büyük bir şehir gibidir. Her parlak ışık bir gökada ve bu ışıklar arası da karanlık maddeyle kaplıdır. Bu karanlık madde gökadaları canlı tutan altyapıları gibidir diyor Smith. Ekip gökada kümesinin merkezine doğru karanlık madde yoğunluk değişimini görmek istedi. Karanlık madde yoğunluğu aslında bileşenlerine yani karanlık maddeyi oluşturan parçacıkların özelliklerine bağlıdır. Bugüne kadar ileri sürülen en önemli karanlık madde kuramı olan CDM, karanlık madde parçacıklarının sadece birbirleriyle ve kütleçekimiyle diğer maddeyi etkilediğini, onları boş uzay üzerine yaydığını veya elektromanyetik ışımayı soğurduğunu söyler ki, bunları görmek zor olsa da imkansız da değildir. Bu nedenle ekip sıradan madde ve ışıması ile karanlık madde etkileşimini kütleçekimsel mercek yöntemiyle gözlemek istedi. Einstein'ın Genel Görelilik Kuramı'na göre çok uzaktaki parlak bir noktadan yayılan ışık yakındaki büyük bir cismin yakınından geçerken yolunu değiştirerek bükülür. Aynı nedenle uzak gökadaların ışığı aradaki karanlık maddenin etkisinden dolayı şekil ve konum değiştirmelidir. Subaru Teleskopu kütle çekimi mercek etkisini görme yeteneği olan harika bir teleskoptur. Bize oldukça soluk nokta gibi görünen gökada kümelerindeki karanlık maddenin ışığı ne kadar etkilediğini tam olarak ölçebilmekte diyor Okabe. (Şekil 1) CDM kuramı gökada kümelerinin merkezinden dışa doğru gidildikçe yoğunluğu azalan karanlık maddeyle ilgili iki görüş öne sürer. Birine göre bu basitçe maddenin kütlesiyle ilgilidir. Diğeri ise kümenin ortalama yoğunluğunun bir parametresidir. CDM kuramı gökadaların yüksek yoğunluğunun gökada kümelerine gidildikçe ortalama yoğunluğa indiğini tahmin ediyor. Ekip yoğunluk parametresi hesabı için bilinen en büyük elli gökada kümesinin gözlemlerini birleştirdi. Ortalama kütle haritası (Şekil 2) oldukça simetriktir. Bireysel kümelerde kütle yoğunluğu dağılımının yoğunluğu ise geniş bir aralığa sahiptir. Ekip karanlık madde yoğunluğunun CDM kuramına uygun olarak küme kenarlarından merkeze doğru arttığını belirledi. Araştırma sırasında az sayıda da CDM kuramına uymayan parametrelere de rastlandı. Ancak gözlem daha çok CDM kuramını destekler nitelikte. Okabe gökada kümelerinden oldukça geniş alanda bir gözlem yapıldığını vurgulayarak, Bu şimdiye kadar mevcut veriler eşliğinde ve oldukça dikkatli bir inceleme sonucunda ulaşılmış en tatmin edici sonuçtur diyor. Gelecekte ne gibi karanlık madde çalışmaları yapılabilecek. Smith'e göre çalışmalar genişletilecek. Örneğin gökada kümelerinin merkezileri ölçü alınarak daha küçük ölçeklerde çalışmalar yapılabilecek. Bu ölçümler karanlık madde hakkındaki bilgimizi genişletecek. Japonya Tokyo Üniversitesi'nden Prof. Masahiro Takada gelecek için heyecanlı: Bu, tek ölçümle birçok gökada kümesinin mercekleme gözlemlerini birleştiren en güçlü yöntemdir. Japon gökbilimciler insanlık tarihinin en büyük gökada araştırmalarından birini yapmak için Subaru Teleskopu'nun yeni Hyper Suprime-Cam'ini kullanmaya hazırlanıyor. Kütleçekimsel mercek çalışmalarında bu aleti kullanmak sağlam kanıtlar elde etmek demektir diyor.


NASA ve ESA'nın yüksek enerjili gözlemevlerini kullanan, içlerinde Türk gökbilimci Dr. Esra Bülbül'ün de yer aldığı, bir araştırma ekibi evrendeki en sıra dışı ve görülemeyen karanlık maddeyle ilgili önemli bir ipucu elde etti. Işık yaymayan, içinden geçen ışığı soğurmayan karanlık madde ancak yıldızlar veya gökadalar gibi diğer cisimlere uyguladığı kütle çekimi etkisiyle onların hareketlerini izleyerek yani dolaylı yoldan tespit edilebiliyor. Bu dolaylı kanıtlar eşliğinde gökbilimciler karanlık maddenin evrende bildiğimiz maddeye göre daha baskın olduğunu düşünüyor ama bu kesin bir yargı değil. Şimdi ise bir gökada kümesini çalışan gökbilimciler gökadaların kütle çekimiyle birbirlerine bağlı olduklarını belirlediler. Gökada kümeleri sadece yüzlerce gökadayı değil aynı zamanda gökadalar arası boşluğu dolduran sıcak gazı da barındırır. Buna karşılık kütle çekim ölçümleri göz önüne alındığında kümelerdeki gökadalar ve gazın ancak beşte bir dolayında kütleyi oluşturduğu görülüyor, geriye kalan kütleyi ise karanlık madde dolduruyor. Bu gaz çoğunlukla hidrojenden oluşmuştur ve sıcaklığı 10 milyon dereceye kadar ulaştığından X-ışını yayar. Diğer elementler ise farklı X-ışını çizgileri oluşturur. ESA'nın XMM-Newton ve NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi verileriyle 73 gökada kümesini inceleyen gökbilimciler dalga boylarında daha önce rastlanmayan oldukça soluk bir çizgiye rastladılar. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Türk gökbilimci Dr. Esra Bülbül: Bu tuhaf sinyal bilinen bir elemente ait olsaydı bu ortaya çıkardı ancak hiçbirine ait değil diyor. Böylece biz daha önce bilinmeyen bir şeye baktığımızı anladık. Gökbilimciler bu çizginin soğurma sürecinde parçalanarak oluşan, henüz görülememiş atom altı parçacıklardan yeni bir parçacık, 'steril nötrino' tarafından oluştuğunu düşünüyor. Çok küçük kütleli bilinen nötrinolar madde ile kütle çekiminin yanısıra zayıf nükleer kuvvet etkisinde de ender etkileşime girerler. Steril nötrinolar tıpkı karanlık madde gibi normal maddeyle sadece kütle çekimi yoluyla etkileşime girdikleri düşünülüyor. Bu gözlemlerimizde bir hata yoksa gökada kümeleri arasındaki karanlık maddenin bir kısmının steril nötrinolardan oluştuğunu söyleyebiliriz diyor Bülbül. Çalışmada kullanılan gökada kümeleri birkaç yüz milyon ışık yılı ile birkaç milyar ışık yılı kadar geniş bir alana yayılıyorlar. Belirsiz sinyalin varlığı birkaç küme verilerinin birleştirilmesiyle elde edildiği gibi sadece kozmik komşumuz dev Kahraman kümesinde de görüldü. Keşif çok geniş kapsamlı verilerle elde edildiyse de gökbilimciler yine de dikkatli olmaya çalışıyorlar. Bu gözlemlere ek olarak XMM-Newton, Chandra ve diğer yüksek enerjili teleskoplarla yapılacak yeni gözlemlerle karanlık madde bağlantısı ortaya çıkarılabilir. ESA'nın XMM-Newton Proje bilimcilerinden Norbert Schartel: Daha önce bilinmeyen bu soluk çizginin keşfi, farklı dalga boylarındaki X-ışınlarını toplama yeteneğine sahip XMM-Newton Gözlemevi'nin yeteneğiyle gerçekleşti diyor. XMM-Newton ile karanlık maddenin bu ilk doğrudan kanıtının doğrulanması gerçekten çok heyecan verici olacak. Henüz o aşamaya gelmedik ama evrendeki tuhaflıkları öğrenmek için çok yol aldık. Dr. Esra Bülbül ve arkadaşlarının çalışması http://iopscience.iop.org/0004-637X/789/1/13/ adresinde yayınlandı.


Karanlık maddenin çok az olduğu bir gökada keşfedildi. Keşif başta Hubble olmak üzere Gemini ve Keck teleskoplarının verileriyle gerçekleşti. NGC 1052-DF2 gökadasında karanlık maddenin çok az olması mevcut teoriler ile gökadaların oluşumunu açıklayan modelleri zora sokacak görünüyor. Buna ek olarak karanlık maddeye yönelik farklı bir bakış açısı gerektiği ortaya çıkıyor. Hubble ve yer merkezli çeşitli teleskopları kullanan gökbilimciler sıra dışı bir cisim keşfetti: neredeyse hiç karanlık madde bulunmayan bir gökada. 65 milyon ışık yılı uzaklıktaki NGC 1052-DF2 gökadası Samanyolu'ndan daha büyük ve 250 kat daha fazla yıldız barındırıyor. Gökada ultra dağınık sınıfına alındı. Gökadayı çevreleyen küresel kümenin dinamik özellikleri ile gökada kütlesi belirlendi. Bu kütle gökadadaki yıldızların kütlesi ile karşılaştırıldı. Buna göre gökada öngörülenden en az 400 kat daha az karanlık madde içerdiği sonucuna ulaşıldı. Böylesi bir durum hem karanlık madde hem de gökada oluşumlarını açıklayan teorilerle uyuşmamaktadır. Yale Üniversitesinden Allison Merritt: Karanlık maddenin gökadaların ayrılmaz bir parçası olduğu düşünülüyor. Bu madde gökadanın dağılmasını önleyen ve gökadanın evrimi üzerinde etkili en önemli unsur olarak tanımlanmıştır. Bu da bir gökadanın vazgeçilmez ögelerinden birinin karanlık madde olduğu anlamına gelir. Ancak bu gökadada böyle bir durum yok. Mevcut bilgimize aykırı durumla karşı karşıyayız diyor. Böylesi bir gökadayı öngören teorimiz yok. Yani karanlık madde olmadan nasıl oluştuklarını bilmiyoruz. Bu keşif karanlık maddenin bir şekilde gökadalardan ayrılabileceğini de göstermektedir. Araştırmacılar NGC 2015-DF2'deki karanlık madde eksikliğini açıklayabileceklerini düşünüyor. Çok sayıda yıldız doğumu gibi ani ve enerjik olaylar zinciri tüm gaz ve buna ilave olarak karanlık maddeyi temizlemiş olabilir mi? Ya da NGC 1052-DF2'nin yakınındaki NGC 1052'nin büyümesinin nedeni bu olabilir mi? Ancak bunların hiçbiri gökadanın nasıl oluştuğunu açıklamıyor. Ekip şimdi başka karanlık madde fakiri gökadaları keşfetmek için kolları sıvadı. Hedefteki 23 adaydan üç tanesinin NGC 1052-DF2'ye benzediği gözlendi.


VST KiDS Taraması'ndan ilk sonuçlar ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan VLT Tarama Teleskopu ile yapılan, güney gökküresine ait yeni ve büyük bir karanlık madde taramasına ait ilk sonuçlar yayınlandı. VST KiDS taraması ile gökbilimciler karanlık madde, karanlık enerji, gökada halelerinin yapısı, ve gökadalar ile kümelerin evrimleri hakkında hassas ölçümler yapabilecekler. Evren'deki maddenin yaklaşık % 85'i karanlık , ve parçacık fizikçileri tarafından anlaşılmayan bir türe sahip. Işık yayma ve soğurma özelliği olmamasına rağmen gökbilimciler karanlık maddeyi yıldızlar ve gökadalar üzerindeki etkileri sayesinde tespit edebiliyor, özellikle kütleçekimsel etkileşiminden. ESO'nun güçlü tarama teleskoplarını kullanan yeni ve büyük bir proje ile artık gizemli karanlık madde ile doğrudan gözleyebildiğimiz ışık yayan gökadalar arasındaki ilişkiyi daha önce olmadığı kadar açık bir şekilde tanımlayabiliyoruz . Kilo-Derece Taraması olarak bilinen projede VLT Tarama Teleskopu ve dev kamerası OmegaCAM kullanılmaktadır. ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan bu teleskop görünür ışıkta geceleyin gökyüzünü taramaya adanmıştır ve kırmızı ötesinde tarama yapan VISTA ile tamamlanmaktadır. VST'nin temel hedeflerinden biri de karanlık maddenin haritasını çıkarmak ve bunu Evren'in ivmelenerek genişlemesine yol açan gizemli karanlık enerjinin anlaşılması için kullanmaktır. Karanlık maddenin nerede olduğunu bulmak için en iyi yol ışığın, kütleçekim kuvveti nedeniyle büküldüğü kütleçekimsel mercekleme olayıdır. Bu etki üzerinde çalışarak kütçekimin en güçlü olduğu yerlerin görüntülenmesi mümkün olmakta ve böylece karanlık maddeyi de içeren maddenin nerede olduğu ortaya çıkmaktadır. Gözlemlerden elde edilen makalelerin ilk kısmında Hollanda, Leiden Gözlemevi'nden Koenraad Kuijken liderliğindeki uluslararası KiDS araştırma ekibi bu yaklaşımı kullanarak genellikle 5.5 milyar ışık-yılı uzaklığında yer alan, iki milyondan fazla gökadaya ait görüntülerin analizini gerçekleştirdi . Bu gökadalardan yayılan ışığın yeryüzüne gelişi süresince büyük kütleli karanlık madde kümelerinin çekim etkisine maruz kalması ile ortaya çıkan bozulma miktarı incelendi. Elde edilen ilk sonuçlar nihai taramanın sadece %7'sine karşılık gelmekle birlikte gökada gruplarındaki karanlık maddenin dağılımını görüntülemeye ayrılmıştır. Gökadalar genellikle toplu halde yaşamaktadırlar buna bizim gökadamız Samanyolu'da dahildir, ve Yerel Grubun bir parçasıdır ve ne kadar karanlık madde içerdiklerinin anlaşılması gökadaların kozmik ağ içinde nasıl oluştuğuna dair teorinin anahtarı konumundadır. Kütleçekimsel mercekleme etkisi ile bu grupların görünür maddeden 30 kat daha fazla karanlık madde içerdiği ortaya çıkarıldı. İlginç olan nokta, en parlak gökada neredeyse her zaman karanlık madde kümesinin ortasında bulunuyor, diyor bu ilk KiDS araştırmalarından birinin ilk yazarı Massimo Viola . Gökada oluşumu teorisindeki bu tahmin, yani gökadaların gruplar halinde toplanmaları ve merkeze doğru yığılmaları daha önce bu kadar açık bir şekilde gözlemlerle gösterilememişti, diye ekliyor Koenraad Kuijken. Bulgular tarama teleskoplarından elde edilen muazzam miktardaki veri setlerinin kullanımı için henüz yeni başlayan büyük bir projenin ilk adımları olup, veriler tüm dünya genelindeki bilim insanlarının kullanımı için ESO arşivi aracılığı ile kullanıma açık hale getirilmiştir. KiDS taraması karanlık madde ile ilgili anlayışımızı daha da öteye götürmeye yardımcı olacak. Karanlık maddeyi ve etkilerini anlamak fizikte büyük bir atılıma karşılık gelecektir. Notlar Gökbilimcilerin bulgularına göre Evrenin toplam kütle/enerji içeriği %68 oranında karanlık enerji, %27 oranında karanlık madde ve % 5 oranında normal madde olarak ayrılmıştır. Bu nedenle %85 oranındaki madde şu anda karanlıkta olup, doğası henüz anlaşılamamıştır. Süperbilgisayar hesaplamaları karanlık madde ile dolu bir Evren'in nasıl evrimleşeceğini göstermektedir: zaman içerisinde karanlık madde dev bir kozmik ağ yapısı şeklinde kümelenmektedir, ve gökadalar ile yıldızlar karanlık maddenin en yoğun olduğu bölgelerde oluşmaya başlamaktadırlar. Bu çalışmada Anglo-Australian Teleskopu ile yapılan yoğun gözlemleri takiben, Gökada ve Kütle Birliği projesi tarafından sağlanan, gökada gruplarına ait 3-boyutlu haritalar kullanılmıştır. ESO-Türkiye


Gökbilimciler 14 soğuk yıldızı görüntüledi. Herhangi bir teleskopla görülemeyen soğuk ve soluk olan bu yıldızlar aslında yıldız olmayı başaramamış kahverengi cücelerdir. Spitzer uzay teleskopu kızılötesi görüş yeteneği sayesinde bu yıldızları görmeyi başardı. Şimdiye kadar bu nesnelerden çok azı keşfedilebildi. Sıcaklıkları 450-600 Kelvin (180-350 C derece) arasında olan bu yıldızlar çoğu kez başka bir yıldızın çevresinde dolanan gezegen ile karıştırılır. Bu soğuk küreler yakın zamana kadar görüntülenemedi. Ancak gelişen teknolojinin de yardımıyla artık ortaya çıkmaya başladılar. NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Tarayıcısı ile bu nesnelerden yüzlercesinin bulunması bekleniyor. Spitzer daha lokal bölgeleri tararken, WISE daha geniş alanları taraması için tasarlanmıştır. İşte bu keşifte WISE ile Spitzer'in ortak çalışmasıyla geldi. WISE'nin Çoban takımyıldızında işaretlediği alana bakan Spitzer kahverengi cüceler olduğunu bildirdi. NASA'nın Jet Motorları Laboratuvarı'ndan Peter Eisenhardt: Çevremizi kuşatmış olabilecek kahverengi cüceleri bulmak için WISE her yere bakıyor. Bize en yakın yıldız olan Proxima Centauri'den bile daha yakında kahverengi cüceler olabilir diyor. Kahverengi cüceler yıldızlar gibi gaz ve toz bulutlarının çökmesiyle oluşur. Ama yeterli kütleye ulaşamadıklarından nükleer tepkimeleri yetersiz kalır ve bu nedenle çok sönüktürler. Bilinen en küçük kahverengi cüce 5-10 Jüpiter kütlesindedir ki bu bile bilinen bazı gaz devi ötegezegenlerden daha küçük olduğunu gösterir. Kahverengi cücelerin iç sıcaklıkları zaman içinde soğur. Bu nesnelerin varlığı ilk kez 1995'te doğrulandı. Spitzer'in keşfettiği kahverengi cüceler 1500 Kelvin dereceden daha soğuk olarak nitelendirilen T sınıfına giriyor. Bunların bazıları henüz üyesi olmayan Y sınıfında bile olabilir. T ve Y sınıfları tüm yıldızların sınıfında altta yer alıyor. O sınıfı en büyük yıldızlar için kullanılırken Güneş'in sınıfı G'dir. WISE ekibinden Davy Kirkpatrick: Güneş'ten çok uzakta ve Güneş'in çevresinde dolanan Neptün büyüklüğünde ya da daha büyük boyutlarda soğuk kahverengi cüce bulabiliriz. Bu göz ardı edilmemeli diyor. Spitzer tarafından yüzlerce ışık yılı uzaklıkta bulunan 14 kahverengi cüce, Dünya üzerinde kurulu teleskoplara takılan tayf ölçümleriyle onaylandı. Bunların varlığı Güneş'ten 25 ışık yılı uzaklığa kadar yüzden fazla kahverengi cüce olabileceğini akla getiriyor. WISE yeterince yakın bölgeleri de tarayarak bu nesneleri aramaya devam ediyor. Eisenhardt: WISE bizim Güneş'in çevresiyle ilgili görüşümüzü değiştirebilir. Daha yakınlarımızda bu nesnelerden bulabilir ve onların bir gezegen sistemi olduğunu da ortaya çıkarabiliriz diyor. Kaynak: Spitzer


Karanlık uzayın ortasındaki NGC 3256'nın güle benzeyen görüntüsü yanıltıcı olabilir. Şiddetli oluşum ve patlamaların gerçekleştiği gökada yaklaşık 500 milyon yıl önce bir çarpışmaya uğradı. Olayın artçıları hala sürmektedir. Samanyolu ile aynı büyüklükteki NGC 3256 gökadası Vela takımyıldızında ve 100 milyon ışık yılı uzaklıkta olup Hydra-Centaurus üst kümesindedir. Gökadanın cevresini saran parlak kollarında şiddetli geçmişin izleri görülmektedir. Bu kollar genç mavi yıldızlarla süslenmiştir. İki gökada birleştiğinde yıldızlar arasında ender çarpışma gözlenir. Yıldızlar arasında büyük boşluklar olması bu tür çarpışmaların sadece gaz ve tozların arasında olmasına neden olur. NGC 3256'nın merkezindeki büyük alandaki parlaklık büyük miktarda bebek yıldızların doğduğu bir gökada olduğu anlamına gelir. Bu yıldızlar kızılaltı dalga boyunda parlamaktadır. Bu nedenle gökada Parlak Kızılaltı Gökada sınıfında sayılmaktadır. NGC 3256'nın yakın, parlak ve yüzünün bize dönük olması pek çok çalışmanın merkezinde olmasına neden olmuştur. Gökada birleşmeleri sonucunda tetiklenen yıldız patlamalarını araştırmak için ideal bir örnek teşkil eder. Ayrıca gelgit kollarındaki genç yıldız kümelerinin özelliklerinin de anlaşılmasına yardımcı olmaktadır. Gökadanın merkezinde yer alan sayısı bini geçen parlak yıldız kümesi ve çevreleri karanlık toz ile moleküler gaz yapıları ile doludur. Kızılaltı, radyo ve X-ışını dalga boylarındaki gözlenen çekirdeğin sırları böylece açığa çıkmaktadır. Çarpışan iki gökada gaz açısından zengin ve birbirlerine neredeyse eşit büyüklükte kuvvet uyguladığından benzer kütleye sahiptir. Sarmal kolları gittikçe kaybolmuş ve birkaç yüz milyon yıl içinde de çekirdekle birleşecektir. Böylece iki büyük gökadanın birleşmesi büyük eliptik gökadaya dönüşmesiyle sonuçlanacaktır.


Bu dikkat çekici geniş alan görüntüsündeki kozmik tozlu kıvrımlardan oluşan karanlık bulut, yeni doğan yıldızların parlak ışıklarıyla aydınlatılıyor. Bu yoğun bulut Lupus 3 adı verilen bir yıldız oluşum bölgesidir ve burası kendi üzerine çöken gaz ve toz kütlelerinden oluşan sıcak yıldızlarla dolup taşmaktadır. VLT Tarama Teleskopu ve MPG/ESO 2.2-metrelik teleskopu tarafından alınan görüntülerle oluşturulan bu manzara bölgenin şimdiye kadarki en ayrıntılı görünüşüdür. Lupus 3 yıldız oluşum bölgesi yeryüzünden sadece 600 ışık-yılı uzaklıkta bulunan Akrep takım yıldızı doğrultusunda bulunmaktadır. Adını Kurt takımyıldızından alan Lupus Bulutları adı verilen daha büyük bir kompleksin parçasıdır. Bulutlar arka plandaki milyonlarca yıldız boyunca dalgalanan dumana benzerken, gerçekte bu bulutlar bir karanlık bulutsudur. Bulutsular yıldızlar arasındaki büyük gaz ve toz nesneleri olup bazen yüzlerce ışık yılına kadar genişlemektedirler. Çoğu bulutsu sıcak yıldızların yoğun ışıklarıyla dikkat çekici şekilde aydınlatılsa da, karanlık bulutsular içlerindeki göksel nesnelerin ışıklarını gizlemektedir. Bunlar ayrıca soğurma bulutsuları olarak da bilinirler, çünkü bulut boyunca ilerleyen ışığı soğurup saçmakta olan soğuk ve yoğun yoz parçacıklarından oluşmaktadırlar. Kömür Çuvalı Bulutsusu ve Büyük Yarık gibi bilinen karanlık bulutsular, Samanyolu'nun parlaklığına karşı tamamen karanlık olup çıplak gözle görülebilecek kadar büyüktürler. Lupus 3 düzensiz bir yapıda, gökyüzü boyunca uzanan şekilsiz bir yılan görünümüne sahiptir. Bu görüntüde kalın karanlık izlerin merkezdeki parlak mavi bulutların parıltısına karşı oluşturduğu bir karşıtlık bulunuyor. Lupus 3 çoğu karanlık bulutsusunda olduğu gibi aktif bir yıldız oluşum bölgesidir ve çoğunlukla öncül-yıldız ve çok genç yıldızlardan oluşmaktadır. Çevredeki tedirginlikler bulutsu içerisindeki yoğun kümelenmelerin kütleçekimi altında çökmelerine ve zamanla ısınarak basınç kazanmalarına neden olmaktadır. Görüntünün merkezindeki parlak iki yıldız henüz yaşamlarının başında bu süreçten geçerek, yaydıkları ışınım içinde bulundukları bulutsunun kalın duvarlarınca engellenmekte ve bu yıldızların sadece kırmızı-ötesi ile radyo teleskopları tarafından görülebilmelerine neden olmaktadır. Ancak büyüdükçe daha sıcak ve parlak olan bu yıldızların yoğun ışınımları ve güçlü yıldız rüzgarları çevrelerindeki gaz ve tozu temizleyerek kasvetli doğumevlerinden parlak bir şekilde yeniden doğmalarına neden olmaktadır. Halen çok genç olan bu iki yıldızın merkezlerindeki çekirdek birleşmesi tepkimeleri henüz başlamamıştır. Bunun yerine, parlaklıkları çalkantılı merkezlerindeki kütleçekimsel enerjinin ısı enerjisine dönüşmesiyle ortaya çıkmaktadır. Bulutsuları anlamak yıldız oluşumunu anlayabilmek için çok önemlidir aslında Güneş'in de dört milyar yıl önce Lupus 3'e benzeyen bir yıldız oluşum bölgesinde meydana geldiği düşünülmektedir. En yakın yıldız doğumevlerinden biri olan Lupus 3 çoğu çalışmaya konu olmuştur ve 2013 yılında Şili'deki ESO'nun La Silla Gözlemevi'nde bulunan MPG/ESO 2.2-metrelik teleskopla bulutsunun daha küçük bir bölgesindeki karanlık duman-benzeri sütunları ve parlak yıldızları görüntülenmiştir. ESO/Türkiye


NASA tarafından yürütülen kuramsal bir çalışmaya göre adına elmas gezegen denilen gezegenler karbon açısından zengin olmalarına karşılık su yoksunu olabilirler. Güneşimiz aslında karbon fakiri bir yıldız olmasına karşılık gezegenimiz büyük ölçüde karbondan değil silikattan oluşur. Güneş'e göre çok daha fazla karbon barındıran bir yıldızın çevresindeki bir gezegen ise daha çok karbondan yani bir anlamda elmastan oluşmalıdır. Söz konusu karbon temelli gezegen sistemlerini modelleyen bilimciler gezegenlerde olduğu düşünülen okyanuslarda aslında buzlu su depolarının olması gerekenden daha az miktarda bulunduğunu tespit etti. Amerikan Astronomi Derneği'nin 7 ekim'de düzenlenen Denver'da düzenlenen toplantısında çalışmayı sunan Torrence Johnson: Bizdeki okyanusların varlığı buzlu asteroit ve kuyrukluyıldızlardır diyor. Johnson, Galileo, Gezgin ve Cassini'nin de içinde yer aldığı çeşitli araştırma ekiplerinde yer almıştır. Bu yapıtaşlarından hareketle karbon zengini yıldızların çevresindeki gezegenlerin kuru olduğunu gördük diyor. Johnson ve arkadaşları yıldız sistemlerinin gelişiminde rol oynayan karbonun aynı zamanda suyu oluşturan oksijenin dolanımını engellediğini belirledi. Cornell Üniversitesi'nden Jonathan Lunine: Karbon yaşamın ana unsurudur ama çokluğu oksijeni uzak tutmasına ve suyun oluşmasına engel olmasına neden olacaktır diyor. Ötegezegen denilen Güneş Sistemi'nin dışındaki gezegen çalışmalarının en önemli sorularından biri de yaşanabilir olup olmadıklarıdır. Araştırmacılar öncelikle yıldızın çevresinde sıvı suyun bulunabileceği ve adına yaşam alanı dedikleri bölgede gezegen ararlar. NASA'nın Kepler Teleskopu bu bölge içinde yer alan birkaç gezegen keşfetti. Araştırmacılar şimdi Kepler'in verilerinden bu bölgedeki olası Dünya gibi küçük gezegenleri bulmaya çalışıyor. Bir gezegen bu yaşam alanı bölgesinde olsa dahi yüzeyinde okyanuslar oluşturacak kadar sıvı suyun olup olmadığı da ikinci bir soru. Johnson ve ekibi bu soruyu yanıtlayabilmek için Güneş Sistemimizdeki karbon-oksijen oranı ölçümlerini ele alarak gezegen modelleri oluşturmaya çalışıyor. Güneş diğer yıldızlar gibi Büyük Patlama'dan bu yana oluşmuş hidrojen, helyum, azot, silisyum, karbon ve oksijen gibi birçok elementi yapısında barındırır. Dünya oluşmadan önce, milyarlarca yıl önce yani Güneş Sistemi'nin erken dönemlerinde, suyun buz şeklinde olduğu düşünülüyor. Kuyrukluyıldızlar ya da asteroitlerin -tartışmalı olsa da- günümüzdeki suyun kaynağı olduğu düşünülüyor. Her iki durumda da Dünya'daki suyun çok eski bir dönemde oluştuğu ve uzun yolculuklar yaparak geldiği söylenebilir. Araştırmacılar karbonca zengin yıldızların gezegenlerine mevcut modeli uyguladığında su ortadan kayboluyor. Tüm karasal gezegenler aynı değildir. Bir elmas gezegen Dünya büyüklüğünde olsa da cansız, çöllerle kaplı ve okyanusları çok az olabilir diyor Johnson.


Massachusetts Enstitüsü ve Teknolojisi 'nden bir grup bilim insanı ilk kez bir ötegezegende karbon olduğunu keşfetti. 1200 ışık yılı uzaklıktaki 1.4 Jüpiter kütleli WASP-12b gezegeninin atmosferinde karbon ve oksijenin izlerine rastlandı. Karbon zengini olan gezegenin kayalık ve elmas gibi saf karbon kayalarından veya grafit kayalarından oluşan bir yüzeye sahip olabileceği düşünülüyor. Princeton Üniversitesi'nden Nikku Madhusudhan: Bu keşif araştırmacıların daha fazla karbon içerikli gezegen keşiflerini yapmasını sağlayacaktır diyor. WASP-12b büyük oranda gaz içeren ve yaşama ev sahipliği yapamayacak kadar da sıcak olan bir gezegendir. Ancak bir ötegezegende ilk kez karbonun keşfedilmesi açısından önemlidir. Gezegenin milyarlarca yıl önce oluştuğu olasıdır. Böylesi küçük gezegenlerin çoğunda karbon bulunabilir ve atmosferinde olabilecek bir miktar su ve oksijen ile bol miktarda metan yaşamı destekleyebilir diyor Madhusudhan. NASA'nın bulduğu zehirli madde olan arsenik içinde yaşam gibi farklı yaşam biçimlerini de artık göz ardı etmemek gerekiyor. Gökbilimciler gezegenden gelen ışığın farklı dalga boylarındaki değişimlerini gözleyerek atmosfer yapılarını anlayabiliyor. NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu yardımıyla Florida Üniversitesi'nden Joe Harrington'un başını çektiği ekip WASP-12b'yi yıldızın arkasına geçerken dört farklı dalga boylarında tayfını aldı. O gözlemler ve daha sonra Hawai'deki Kanada-Fransa-Hawai Teleskopu'nun üç dalga boyunda aldığı veriler birleştirildi. Gezegen 2009 yılında Birleşik Krallığa ait Geniş Açılı Gezegen Araması ile keşfedilmişti. Madhusudhan atmosfer analizinde bilgisayarda geliştirilen bir programı kullanıyor. Program gezegendeki sıcaklık dağılımını, karbonmonoksit, metan, karbondioksit, subuharı ve amonyak gibi gazların tayf çizgilerini hedefleyerek ölçülen tayf değerlerini karşılaştırıyor. Verilerdeki milyonlarca değer arasından bu değerlere en yakın olanları tespit ederek ilgili maddeyi tespit edebiliyor. Gezegenin karbon zengini atmosfere sahip olması yüzeyinin katran gibi yapışkan bir madde ile kaplanmış olabileceği anlamına gelebilir. Bu da bildiğimizden farklı bir yüzeyin olduğu anlamına gelir. Böylesi sıcak bir yerde ve böylesi bir yüzeyde karbon temelli farklı bir yaşamın olup olamayacağı ise gelecek araştırmalar sonucunda belirlenecektir. Arizona Üniversitesi'nden Adam Showman: Karbon zengini bir gezegenin yüzeyinin neye benzediğini düşünmek bile insanı heyecanlandırıyor. Bu çalışma tartışmayı kurgudan doğru noktalara sürükleyecektir diyor. Showman karbon temelli ötegezegenlerde yeralacak okyanusların ve yüzeyinin yaşam için uygun ortamı oluşturabileceğini belirtiyor. Kaynak: Science Daily 2 Yorumlar hocam şimdi yeni keşfedilen bu gezegenlerle ilgili bi soru aklıma takıldı...burda katıldığım bi konferansta bi gökbilim öğrencii eğer dünyamız jüpiter kadar büyük olsaydı.kendi kütle çekimi altında parçalanırdı dedi.bana pek mümkünmüş gibi gelmedi.gerçektende gezegenimiz jüpiter kadar büyük ama yinede kayalık olsaydı bu durum meydana gelirmiydi Bu sorunun yanıtı gezegen oluşumuyla ilgili. Bildiğim kadarıyla yanıt vermeye çalışayım. Gezegenlerin oluşumu bilinen modele göre toz ve gaz diskinin yoğunlaşması sürecinden geçiyor. Burada yıldız oluşurken üflediği güçlü rüzgarların etkisiyle hafif maddeler ileri doğru fırlarken daha yoğunları içlerde kalıyor. Bu yoğun maddelerde zamanla daha önce oluşan sıcak diske kütle çekim kuvveti nedeniyle yapışıyor. Önemli nokta kütle çekiminin ne kadar güçlü olacağı ve bu kuvvetin ne kadar büyüklükteki bir kayalık gezegen oluşumuna izin vereceği. Şu anda bu sorunun yanıtı belli değil. Belki yanıt yeni keşfedilecek kayalık ötegezegenlerle gelecek.


Burada görülen türden açık yıldız kümeleri sadece sevimli fotoğraf nesneleri olarak algılanmamalıdır. Yıldızların çoğu bu kümelerde oluşmaktadır, bu nedenle yıldız kümeleri gözlenerek yıldızların evrimi ve ölümleri araştırılmaktadır. ESO'nun La Silla Gözlemevi'ndeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile gözlenen buradaki küme IC 4651 olarak bilinmektedir ve burada doğan yıldızlar artık geniş ölçüde kendilerine özel davranışlar sergilemektedirler. Bu yeni ESO görüntüsündeki serbest yıldız noktaları IC 4651 açık yıldız kümesi olup, Samanyolu içerisindeki Sunak takımyıldızı doğrultusunda ve yaklaşık 3000 ışık-yılı uzaklıkta yer almaktadır. Küme ortalama 1.7 milyar yıl yaşındadır küme standartlarına göre orta yaşlıdır. IC 4651 Ant dağlarının yüksek kuru yerleşkelerindeki gözlem tesislerine öncülük eden Solon Bailey tarafından keşfedilmiş olup, 1896 yılında Danimarka-İrlanda'lı gökbilimci John Louis Emil Dreyer tarafından kataloglanmıştır. Samanyolu'nda bin taneden fazla açık küme olduğu biliniyor ve bunların çoğu da derinlemesine araştırılmış durumda. Bunun gibi yıldız kümelerinin gözlemleri Samanyolu'ndaki ve bu kümelerdeki tekil yıldızların da oluşum ve evrimleri hakkındaki bilgilerimizi daha öteye taşıdı.Ayrıca gökbilimcilerin yıldızların nasıl evrimleştiklerini tahmin eden modellerini de test etme imkanı veriyor. IC 4651'deki yıldızların tümü aşağı yukarı aynı zamanda aynı gaz bulutundan meydana gelmişlerdir . Bu kardeş yıldızlar birbirlerine kütleçekimleri ve aralarındaki gaz nedeniyle oldukça zayıf bir şekilde bağlıdırlar. Küme içindeki yıldızlar civardaki gökadalarda bulunan gaz bulutlarındaki diğer kümelerle etkileştikçe, ve yıldızlar arasındaki gaz ya yıldız oluşumunda kullanıldığında ya da kümeden dışarıya atıldığında, kümenin yapısı değişmeye başlar. Sonunda, kümede kütle o kadar azalır ki, artık yıldızlar da kümeden dağılmaya başlar. IC 4651'in son gözlemleri kümenin Güneş'in 630 katı kadar bir kütleye sahip olduğunu göstermiş olsa da başlangıçta Güneş'ten 5300 kat toplam kütle ile birlikte en az 8300 yıldıza ev sahipliği yaptığı düşünülmektedir. Küme görece yaşlı olduğundan, bu kütle kaybının bir kısmı kümede bulunan en büyük kütleli yıldızların çoktan yaşamlarının sonuna ulaşarak süpernova şeklinde patlamaları nedeniyle gerçekleşecektir. Bununla birlikte, kayıp yıldızların çoğu ölmemiş, fakat kümeyi terk etmiştir. Dev bir gaz bulutundan geçerken ya da bir komşu küme ile olan karşılaşma sonucunda kümeden atılırlar, ya da basitçe uzaklara sürüklenirler. Bu kayıp yıldızların bir kısmı, çok uzakta da olsa, halen kütleçekimsel olarak kümeye bağlı olabilir. Geride kalan kayıp yıldızlar diğerlerine katılarak kümeden göç etmiş, ya da yoğun Samanyolu'nun başka bir yerine yerleşmiş olabilirler. Güneş'te muhtemelen bir zamanlar IC 4651 gibi bir kümenin üyesiydi, ta ki o ve diğer kardeşleri zamanla ayrılarak Samanyolu boyunca dağılana dek. Bu görüntü Geniş Alan Görüntüleyicisi ile alınmıştır. Bu kamera kalıcı olarak La Silla Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2-metre teleskopuna bağlanmıştır. Toplamda 67 milyon pikselden oluşan ve tek seferde dolunay büyüklüğünde alanları gözleyebilen çok sayıda CCD algılayıcıdan oluşmaktadır. Aygıt görünür ışıktan kırmızı-ötesine kadar 40'tan fazla filtre ile gözlem imkanı sunmaktadır. Bu görüntü için sadece üç adet filtre kullanılmıştır. Notlar Burada görüntülenen yıldızların çoğu IC 4651'e ait olsa da, görüntüdeki parlak yıldızların çoğu aslında küme ile bizim aramızda yer almakta olup, sönük olanlar ise bize daha uzak olanlardır. Bu miktar aslında daha önce küçük bölgeleri tarayan çalışmalarda öne çıkarılanlardan çok daha fazladır, dolayısıyla kümenin merkezinden uzaktaki çoğu yıldız yok sayılmıştır. ESO-Türkiye


ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nden alınan bu dikkat çekici yeni görüntüde parlak gaz ve toz şeritlerinden oluşan zemine karşı bir araya toplanmış genç yıldızlar görülüyor. NGC 3293 olarak bilinen yıldız kümesi yaklaşık on milyon yıl önce sadece bir gaz ve toz bulutu şeklindeydi, ancak bölgede yıldızlar oluşmaya başladıkça şimdi gördüğümüz parlak yıldız grupları ortaya çıktı. Buna benzer kümeler gökbilimcilerin yıldızların evrimlerini araştırmalarına fırsat veren göksel çalışma bölgelerine benzemektedir. Bu güzel yıldız kümesi NGC 3293, Yeryüzü'nden yaklaşık 8000 ışık yılı uzaklıkta, Karina takımyıldızı doğrultusunda bulunmaktadır. Küme ilk kez Franszı gökbilimci Nicolas-Louis de Lacaille tarafından 1751 yılında, şu anda Güney Afrika olarak bilinen yerde, sadece 12 milimetrelik bir açıklığa sahip teleskopla tespit edilmiştir. Güney gökküresindeki en parlak kümelerden biridir ve açık karanlık bir gecede çıplak gözle kolayca görülebilir. NGC 3293 gibi yıldız kümeleri aynı gaz ve toz bulutundan dolayısıyla benzer kimyasal içeriklere sahip olan, hepsi ayna oluşmuş, Yeryüzü'ne uzaklıkları da aynı olan yıldızlar içermektedir. Sonuç olarak bunun gibi kümeler yıldız evrimi teorisini test etmek için uygun nesnelerdir. Burada görülen yıldızların çoğu oldukça gençtir ve kümenin kendisi de 10 milyon yıl yaşındadır. Bunlara, Güneş'in 4.6 milyar yıllık orta yaşına göre kozmik zaman ölçeğinde bebek yıldızlar denilebilir. Bu parlak, mavi, genç yıldızlar NGC 3293 gibi ve örneğin daha çok bilinen Kappa Crucis kümesi ya da Mücevhes Kutusu ve NGC 4755 olarak bilinen açık yıldız kümelerinde oldukça yaygın bulunmaktadırlar. Bu açık kümelerin her biri dev bir molekül gazı bulutundan oluşmakta ve yıldızları ise kendi ortak-kütleçekimleri ile bir arada tutulmaktadırlar. Ancak bu kuvvetler kümeyi, yakınlardaki diğer kümeler ve kümenin kendi gaz ve tozu ortadan kaybolduğunda, diğer gaz bulutlarınca oluşan çekim etkilerine karşı bir arada tutmaya yeterli gelmemektedir. Bu nedende açık kümeler sadece birkaç yüz milyon yıl yaşamakta, büyük kuzenleri küresel kümeler ise daha fazla yıldızla birlikte milyarlarca yıl yaşayabilmektedirler. NGC 3293'te halen devam eden yıldız oluşumuna dair bazı kanıtlara rağmen, hepsi değilse bile, kümedeki en az elli yıldızın tek bir olay ile doğdudu düşünülüyor. Ancak bu yıldızlar aynı yaşta olsalar da, bazıları daha yaşlı göründüklerinden gökbilimcilere yıldızların nasıl oluştukları neden farklı hızlarda evrimleştiklerini keşfetme şansı verecek. Örnek olarak kümenin sağ altındaki parlak turuncu yıldıza bakın. Bu dev kırmızı yıldız, arkadaşları arasında en büyük ve en parlak olarak doğanı olup, diğerlerinden daha kısa sürelik bir ömrü olacaktır. Yıldızlar merkezlerindeki yakıtı tükettiklerinde iç dinamikleri değişmekte ve şişerek soğumaya başlar ve şimdi gördüğümüz gibi kırmızı dev olmaya başlarlar. Kırmızı devler yaşam dönemlerinin sonunu ulaşmışlardır, ancak bu kırmızı devin kardeşleri halen ana-kol-öncesi olarak bilinen dönemlerindedirler bu sırada yıldız yaşamının orta döneminin öncesi yaşanmakta, yılız uzun süreli olarak durağan kalmaktadır. Burada yaşamlarının en güzel zamanını gördüğümüz parlak ve beyaz yıldızlar, kırmızı ve tozlu arka plananın önündedirler. Bu görüntü ESO'nun Şili'nin kuzeyindeki La Silla Gözlemevi'nde bulunan MPG/ESO 2.2-metre teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile alınmıştır. Videolar: ESO-Türkiye


Bu yeni görüntüde görülen parıldayan karmaşık gaz bulutları Karides Bulutsusu takma adlı dev bir yıldız doğumevini meydana getiriyor. ESO'nın Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan VLT Tarama Teleskopu kullanılarak elde edilen bu görüntü bu nesnenin belki de şimdiye kadarki en net görünüşüdür. Burada yeni doğan sıcak yıldızların bulutsuyu oluşturan bulutlar arasındaki kümelenmeleri de gözler önüne seriliyor. Yeryüzünden yaklaşık 6000 ışık-yılı uzaklıkta, Akrep takımyıldızı doğrultusunda yer alan bulutsu, resmi adıyla IC 4628 olarak bilinir ve burası gazlar ve karanlık toz bulutlarıyla dolu dev bir bölgedir. Bu gaz bulutları yıldız-oluşum bölgeleridir, burada parlak genç yıldızlar meydana gelirler. Görünür ışıkta, bu yıldızlar mavi-beyaz renkli olarak görünürler, ancak tayfın diğer kısımlarında da yoğun olarak ışıma yaparlar çoğunlukla mor-ötesi bölgede . Yıldızlardan yayılan bu mor-ötesi ışık sayesinde gaz bulutları parlak görünümlerini alırlar. Bu yoğun ışıma elektronları hidrojen atomlarından kopartarak, tekrar geriye dönmelerini sağlar ve bunun sonucunda bir ışık türü salınır. Bu süreç meydana geldiğinde her bir kimyasal element kendine özgü bir ışık salmaktadır, hidrojen için baskın renk kırmızıdır. IC 4628 HII bölgesine iyi bir örnek teşkil etmektedir . Karides Bulutsusu yaklaşık olarak 250 ışık-yılı genişliğindedir ve gökyüzünde dolunaydan dört kat daha geniş bir alanı kaplamaktadır. Bu dev boyutlarının yanında sönük ve çoğunlukla insan gözünün duyarlı olmadığı dalgaboylarında ışık yaydığından gözlemciler tarafından gözden kaçırılmaktadır. Bulutsu ayrıca Gum 56 olarak da bilinir, Avustralyalı gökbilimci Colin Gum 1955 yılında HII bölgelerinin bir kataloğunu yayınlamıştır. Gökyüzünün bu bölgesinde geçtiğimiz birkaç milyon yıl içerisinde hem tekil hem de kümelerde birçok yıldız meydana gelmiştir. Burada görüntünün çoğunluğu boyunca yayılmış Collinder 316 adlı geniş bir yıldız kümesi yer almaktadır. Bu küme çok daha büyük oldukça sıcak ve parlak yıldızlar topluluğunun bir parçasıdır. Ayrıca görünür olan birçok karanlık yapı ve boşluklar, yıldızlar-arası madde ile birlikte yakındaki sıcak yıldızların güçlü rüzgarlarıyla dışarıya doğru sürüklenmektedir. Bu görüntü ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan VLT Tarama Teleskopu ile alınmıştır. VST gökyüzünü görünür bölgede taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. Son teknoloji ürünü 2.6 metrelik teleskopun üzerinde, birlikte 268-megapiksel görüntüler oluşturan 32 adet CCD dedektörüne sahip OmegaCAM adlı bir kamera bulunmaktadır. Bu 20 000 piksel-genişliğindeki iki görüntünün birleşimi olan mozaik, ESO tarafından şimdiye kadar yayınlanan en büyük tekil görüntülerden biridir. Bu görüntü VPHAS+ olarak adlandırılan, VST'nin gücü kullanılarak genç yıldızlar ve gezegenimsi bulutsular gibi yeni nesnelerin arandığı, Samanyolu'nun geniş bir kısmını tarayan, detaylı halka açık taramanın bir kısmını da oluşturmaktadır. Tarama programı ayrıca yukarıdaki gibi birçok parıldayan yıldız oluşum bölgesinin şimdiye kadarki en iyi görüntülerini sağlamaktadır. Oldukça keskin VST görüntüleri, 32 ve 13 santimetrelik teleskoplarla Avustralya'dan gözlem yapan deneyimli amatör bir gökbilimci olan Martin Pugh tarafından diğer filtrelerle gözlenen yüksek kaliteli görüntüleri de içeren gözlemleri bir adım daha öteye taşıdı . Bu basın bülteni bir dönüm noktası niteliğindedir ESO tarafından 1000. basın bülteni özelliği taşımaktadır. İlki 1985 yılının sonlarında Halley Kuyrukluyıldızı'nı konu edinmişti. Şu anda tüm bültenler çevrimiçi olarak kullanıma açılmıştır. Notlar Bu korunmasız haldeki insan derisini çok fazla maruz kalındığında yakan doğrudan güneş ışığıyla aynı türden bir ışımadır. Ancak Yeryüzü'nün atmosfer tabakaları yüzeydeki yaşamı çoğu mor-ötesi ışınımdan korur ve sadece daha uzun dalgaboyları (300 ve 400 nanometre arasındakiler) yeryüzüne ulaşırlar ve insan derisinin bronzlaşma ya da yanmasına neden olurlar. Gökbilimciler iyonlaşmış hidrojen için HII , ve hidrojen atomu için HI terimlerini kullanırlar. Bir hidrojen atomu bir protona bağlı olan bir elektrondan oluşur, iyonlaşmış bir gazda, atomlar serbestçe hareket eden elektronlar ve pozitif iyonlardan oluşurlar bu durumda pozitif iyonlar sadece tekil protonlardır. Bu nesne ile ilgili ayrıntılı gözlemler Martin Pugh'un bilgi sayfasında bulunabilir. ESO-Türkiye


VISTA Samanyolu'ndaki en büyük bulutsulardan birini kırmızı ötesinde inceledi Geceleyin gökyüzündeki en büyük ve en parlak bulutsulardan biri olan Karina Bulutsusu ESO'nun Şili'deki Paranal gözlemevinde bulunan VISTA teleskopu ile görüntülendi. VISTA kırmızı-ötesinde gözlem yaparak bulutsuyu çevreleyen sıcak gaz ve karanlık tozun ardındaki hem yeni doğan hem de ölüm sancısı çeken sayısız yıldızı görebilmiş oldu. Karina takımyıldızı doğrultusunda yaklaşık 7500 ışık-yılı uzaklıkta yer alan bulutsuda yan yana yıldızların biri ölüp diğeri doğmaktadır. Bu etkileyici olaylar tarafından şekillendirilen dinamik Karina Bulutsusu evrimleşmekte olan ince bir yıldızlar-arası gaz ve toz bulutudur. Bu kozmik kabarcıktaki büyük kütleli yıldızlardan kaynaklanan yoğun ışıma çevredeki gazın ışımasına neden olmaktadır. Buna karşın bulutsunun diğer bölgelerindeki karanlık toz sütunları yeni doğan yıldızları gizlemektedir. Karina bulutsusunda yıldızlar ve toz arasında devam etmekte olan tam bir savaş vardır ve yeni doğmakta olan yıldızlar şu anda kazanıyor yüksek-enerjili ışıma ve yıldız rüzgarları üreterek içinde doğdukları tozlu yıldız doğumevlerini buharlaştırarak dağıtıyorlar. 300 ışık-yılı genişliğindeki Karina bulutsusu Samanyolu'nun en büyük yıldız-oluşum bölgelerinden biri olup karanlık bir bölgede çıplak gözle kolaylıkla görülebilmektedir. Malesef bizler gibi kuzeyde yaşayanlar için gök ekvatorunun 60 derece altında bulunduğu için, sadece Güney yarımküreden görülebilmektedir. Bu ilgi çekici bulutsuda Eta Karina en ilginç yıldız sistemi olarak gururla yerini almaktadır. Bu yıldızsal dev ilginç bir yıldız çifti bu bölgedeki en enerjik yıldız sistemi olup 1830'larda gökyüzündeki en parlak nesnelerden biriydi. O zamandan bu yana dramatik bir şekilde sönükleşerek yaşamının sonuna geldi, ancak Samanyolu'ndaki en büyük kütleli ve parlak yıldız sistemlerinden biri olarak kalmaya devam etmektedir. Eta Karina bu görüntüde parlak bir ışık parçası şeklinde toz bulutlarınca oluşturulan V şeklindeki noktanın hemen üzerinde görülebilmektedir. Eta Karina'nın hemen sağında görece küçük Anahtar Deliği bulutsusu yer almaktadır Karina bulutsusu içinde küçük, yoğun bir soğuk molekül ve gaz bulutu ve burada son yüzyıllarda görünüşü şiddetli bir şekilde değişen birçok büyük kütleli yıldız bulunmaktadır. Karina Bulutsusu 1750'lerde Nicolas Louis de Lacaille tarafından İyi Umutlar Burnu'nda keşfedilmiştir ve o zamandan beri çok sayıda görüntüsü elde edilmiştir. Ancak VISTA Görünür ve Kırmızı-ötesi Gökbilim Tarama teleskopu geniş bir bölgede oldukça ayrıntılı görüntüler ekleyerek Karina Bulutsusu içinde gizli kalan genç yıldız kümelerini gözler önüne sermiştir. VISTA 2014 yılında bulutsu içindeki yaklaşık beş milyon tekil kırmızı ötesi kaynağı bulmak için kullanılmıştır. Gökyüzü taramalarına ayrılan Dünya'nın en büyük kırmızı-ötesi teleskopu olan VISTA; büyük aynası, geniş görüş alanı ve aşırı hassas algılayıcıları sayesinde gökbilimcilerin güney gökküresinin tamamen yeni bir görüntüsünü ortaya çıkarmalarını sağlamaktadır. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin


ESO'nun Şili'de bulunan Paranal Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2-metre teleskopu ile alınan bu renkli yeni görüntüde NGC 3590 yıldız kümesi görülmektedir. Buradaki yıldızlar karanlık toz parçalarından ve parlayan zengin gaz bulutların danoluşan dikkat çekici manzarının önünde ışıldamaktadırlar. Bu küçük yıldızsal kümelenme gökbilimcilere bu yıldızların nasıl oluşup evrimleştikleri hakkında ipuçları sağlamaktadır aynı zamanda kendi gökadamızın fırıldak benzeri kollarının yapısı hakkında da bazı işaretler. NGC 3590 yıldızlardan oluşan küçük bir açık küme olup Dünya'dan yaklaşık 7500 ışık-yılı uzaklıktadır ve Karina takımyıldızı doğrultusunda bulunmaktadır. Birbirlerine kütleçekim etkisiyle zayıf bir şekilde bağlı düzinelerce yıldıza sahiptir ve yaklaşık olarak 35 milyon yıl yaşındadır. Küme sadece sevimli değil, ayrıca gökbilimciler için de çok kullanışlı. Bu özel küme üzerinde çalışarak ve yakınındaki diğerlerini gökbilimciler, gökadamız Samanyolu'nun sarmal diskine ait özellikleri keşfedebilirler. NGC 3590 gökadamızdaki yerimizden görülebilen bir sarmal kol üzerindeki en büyük tekil parça içinde bulunmaktadır: sarmal Karina bölgesi. Samanyolu birçok sarmal kola sahiptir, uzun eğimli gaz akışları ve gökada merkeziden dışarıya doğru uzanan yıldızlar. Bu kollar yıldızlarla-dolu iki ana kol, ve daha az kalabalık küçük kollar içlerinde en belirgin olan takım yıldızlarını adını almışlardır . Karina-Yay küçük kolunda yer alan sarmal Karina bölgesi gökyüzünde yıldızlarca dolu olan bir parça gibi yeryüzünden görülebilmektedir. Buraya verilen isim Karina, ya da Omurga oldukça uygun olmuştur. Bu sarmal kollar aslında yığılmış gaz dalgaları ve gökada diski boyunca yer alan ve ışıl ışıl yıldız oluşumunu tetikleyen NGC 3590 gibi kümeleri bir anlamda uyandıran yıldızlardan oluşmaktadır. NGC 3590'daki gibi yıldızları bulmak ve gözlemek, sarmal kola olan farklı parçaların uzaklıkların belirlenebilmesini ve bu sayede yapısının daha fazla anlaşılmasını sağlamaktadır. Tipik açık kümeler birkaç on düzineden birkaç yüze kadar yıldız içerebilmekte ve gökbilimcilere yıldız evrimi hakkında ipuçları vermektedir. NGC 3590 gibi kümelerde bulunan yıldızlar aynı gaz bulutundan yaklaşık aynı anda doğarlar, bu da bu kümeleri yıldızların nasıl doğdukları ve evrimleştiklerinin anlaşılabilmesi için mükemmel bir test bölgesi haline getirmektedir. La Silla'daki MPG/ESO 2.2-metre teleskopu üzerinde bulunan Geniş Alan Görüntüleyicisi'nden alınan bu görüntü kümeyi ve onu çevreleyen gaz bulutlarını göstermektedir, bulutlar turuncu ve kırmızı tonlarda parıldamaktadır, bunun da nedeni yakındaki sıcak yıldızlardan gelen ışımadır. WFI'nin geniş görüş alanı sayesine çok sayıda arka plan yıldızı da görüntülenebilmiştir. Bu görüntüyü elde edebilmek için, bölgede yer alan farklı bölgelere ait farklı renkler, farklı filtreler kullanılarak gözlendi. Daha sonra tayfın görünür ve kırmızı-ötesi bölgesine ait görüntüler ile sadece ışıma yapan hidrojenden kaynaklanan ışığı gözleyen özel bir filtre ile alınan görüntüler birleştirildi. Notlar Bu dört kol, Karina-Yay, Cetvel, Kalkan-Erboğa, ve Kahraman kollarıdır.. ESO-Türkiye


Genç yıldız kümesi Trumpler-14'ün bir başka görüntüsü ESO tarafından yayınlandı. Görüntüde yıldızlar ve küme tüm güzelliğiyle ortaya çıkmış görünüyor. Görüntü ESO'nun Çok Büyük Teleskobuna takılan Çoklu Uyarlamalı Optik Göstericisi ile çekildi. Bu yardımcı araç ile atmosferin bulanıklık etkileri ortadan kaldırılıyor. Samanyolu'nun en etkileyici ve vahşi yıldızlarından olan Eta Karina'yı da barındıran Karina Bulutsusu, yapısında Trumpler-14 gibi genç yıldız kümelerini barındırır. Bu yıldız kümelerinin en genci 1 milyon yıl yaşındadır. Bu büyük açık küme bizden 8000 ışık yılı uzaklıkta yer alan Karina Takımyıldızına doğru yer alır. Trumpler 14 kümesi Karina içindeki en genç ama kalabalık olan yıldız kümeleri arasında. Kümenin yalnızca 500 000 yıl yaşında olduğu ve 2000 dolayında yıldızdan oluştuğu düşünülüyor. Kümedeki en önemli yıldız bir üstdev olan HD 93129A'dır. Güneş'ten 80 kat daha fazla kütleli olan dev yıldız, Güneş'e göre iki buçuk milyon kez daha parlaktır. Gökbilimciler uzayda bu tür yıldızların tek olmadığı bilgisinden hareketle bu yıldızında bir eşinin olduğunu düşünüyorlar. Trumpler-14 kümesi kuşkusuz gökyüzünün izlenmeye değer en güzel kümelerinden biridir. Kümedeki birkaç beyaz-mavi dev yıldızın savurduğu rüzgarların etkisiyle çevrelerindeki gaz ve toz bulutu kavrulmaktadır. Büyük yıldızlar hızlı bir şekilde hidrojen yakıtlarını yakmaktadır. Dolayısıyla bu yıldızların yaşamları Güneş gibi bir yıldıza göre oldukça kısa sürmektedir. Bu devler birkaç milyon yıl içinde büyük patlamalara uğrayacak ve sonunda da süpernova patlamasıyla yaşamlarını sona erdireceklerdir. Trumpler-14'daki birkaç turuncu yıldız, dev yıldızlara oranla kümenin içinde dağılmış durumdadır. Aslında bu yıldızlar kümenin arkasında yer almaktadır. Bu yıldızların olduklarından daha kırmızı görünmesinin nedeni ise mavi ışığı emen gaz ve toz bulutlarının etkisidir. Kaynak: ESO


APEX, Karina bulutsusundaki yıldız oluşum bölgelerinin yeni görüntüsünü elde etti. APEX teleskopuyla milimetre-alti dalgaboylarındaki ışıkla yapılan gözlemler, Karina bulutsusundaki yıldız oluşum bölgelerinin soğuk, tozlu bulutlarını açığa çıkardı. Gökadamızdaki en büyük kütleli yıldızların bazılarını barındıran bu şiddetli yıldız olusum bölgesi genc yıldızlar ve oluştukları molekül bulutları arasındaki etkileşimlerin gözlenebildiği ideal ortamlardır. Şili'nin And dağlarında Chajnantor platosunda bulunan Atacama Pathfinder Experiment teleskopunun üzerindeki LABOCA kamerasını kullanan Thomas Preibisch (Max-Planck Radyoastronomi Enstitüsü , Bonn, Almanya) liderliğindeki gökbilimci ekibinden Karl Menten ve Frederic Schuller ile yakın işbirliği yaparak bölgenin milimetre-alti ışıkta görüntüsünü aldılar. Bu dalgaboyunda görülen ışığın büyük bir kısmı kozmik toz frenlerinden gelen zayıf ısı parıltısıdır. Görüntü böylece yıldızların oluştuğu toz ve çoğunlugu hidrojen olan molekülde gaz bulutlarını açığa çıkarır. -250 C'de toz frenleri çok soğuktur ve bunlardan yayınlanan parıltı yalnızca görünür ışıktan daha uzun dalgaboylu milimetre-altında görülebilir. Dolayısıyla milimetre-altı ışık yıldızların nasıl olustuğunun ve oluştukları bulutla nasıl etkilestiklerini çalışırken önemli bir role sahiptir. APEX LABOCA gözlemleri burada turuncu tonlarda gösterilmiş, Cerro tololo Interamerican Gözlemevi'ndeki Curtis Schmidt teleskobundan alınan görünür ışık görüntüsüyle birleştirilmiştir. Sonuç olarak elde edilen dramatik geniş alan resminde Karina'nın yıldız oluşum alanlarının muhteşem bir görüntüsü elde edilmiştir. Bulutsu toplam 25 000 Güneş kütlesinden fazla yıldızı içerirken gaz ve toz bulutlarının kütlesi 140 000 Güneş kütlesi civarındadır. Öte yandan, Karina bulutsusundaki gazın yalnızca bir kısmı çökme ve yakın gelecekte yıldız oluşturabilecek kadar yoğundur. Uzun vadede, bölgede zaten bulnan büyük kütleli yıldızların dramatik etkileri bunları saran bulut üzerinde yıldız oluşum oranını arttıracaktır. Yüksek kütleli yıldızlar en fazla birkaç milyon yıl yaşarlar , ancak yaşamları boyunca çevrelerine etkileri büyüktür. Bu yıldızlar gençken çok güçlü rüzgarlar ve ışınım yayarak etraflarındaki bulutları şekillendirirler, muhtemelen bunları yeni yıldız oluşturacak kadar sıkıştırırlar. Yaşamlarının sonunda son derece kararsızlaşarak maddelerini patlamalarla saçma eğilimine girerler, ta ki şiddetli bir süpernova patlamasıyla ölene kadar. Bu şiddetli yıldzların başlıca örneği Eta Carinae'dir; görüntünün merkezinin üst solundaki parlak sarımısı yıldız. Güneş'imizden 100 kat daha büyük kütlelidir ve bilinen en parlak yıldızlar arasındadır. Gelecek bir milyon yıl içerisinde Eta Carinae süpernova olarak patlayacak, bunu takiben bölgedeki büyük kütleli diğer yıldızlardan da süpernova patlamaları olacaktır. Bu şiddetli patlamalar yakınlarında bulunan moleküler gaz bulutlarını parçalar, ancak şok dalgaları 10 ışık yılı civarında hareket ettikten sonra zayıflar ve biraz ötelerindeki bulutları sıkıştırarak yeni nesil yıldızların oluşumunu tetiklerler. Süpernovalar ayrıca çöken bulutların yakaladığı kısa ömürlü radyoaktif atomları da üretirler. Benzer radyoaktif atomların Güneşimiz ve gezegenlerin oluşması için çöken bulutsunun da benzer radyoaktif atomları barındırdığına dair güçlü kanıtlar vardır, bu yüzden Karina bulutsusu Güneş Sistemimizin oluşumuna dair ek bir kavrayış sağlayabilir. Karina Bulutsusu aynı isimli takım yıldızı doğrultusunda 7500 ışık yılı uzaklıktadır. Çok sayıda yüksek kütleli yıldız içerdiğinden gökyüzündeki en parlak bulutsular arasındadır. Boydan boya 150 ışık yılı civarında, meşhur Avcı bulutsusundan birkaç kat daha büyüktür. Her ne kadar Avcı bulutsusundan birkaç kat daha uzak olsa da gökyüzündeki görünür büyüklüğü aynıdır, bu da onu gökyüzündeki en geniş bulutsu yapmaktadır. 12 metrelik APEX teleskobu, ESO'nun Chajnantor platosunda uluslararası ortaklarıyla beraber kurduğu ve işlettiği Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizgesi, ALMA, için bir öncüdür. APEX, ALMA projesi için yapılan tek başına bir prototip anten iken ALMA her biri 12 m çapında 54 antenden ve ek olarak herbiri 7m çapında 12 antenden oluşacak bir dizge olacak. ALMA'nın açısal çözünürlüğü APEX'ten çok daha yüksek olacak olsa da gördüğü alan çok daha küçük olacaktır. İki teleskop birbirini tamamlayıcı niteliktedir: örneğin, APEX gökyüzünde geniş alanlarda çok sayıda hedef bulabilirken, ALMA bu hedefleri detaylı olarak çalışabilecektir. ESO-Türkçe


ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan 1.54-metrelik Danimarka teleskopu bir yıldızlar-arası bulut içinde yıldızların oluştuğu esnada karmaşanın hakim olduğu zamanı gösteren NGC 6559'un çarpıcı bir görüntüsünü yakaladı. NGC 6559 yeryüzünden yaklaşık 5000 ışık-yılı uzaklıkta, Yay takımyıldızı doğrultusunda yer alan bir gaz ve toz bulutudur. Parıldayan bölge daha yaygın yüz ışık-yılı genişliğindeki ünlü komşusu Denizkulağı Buutsusu'na (Messier 8, Üçüncü Görüntü:Deniz Kulağı Bulutsusu) göre sadece bir kaç ışık yılı boyunda, görece daha küçüktür. Ünlü komşusundan dolayı genellikle gözden kaçsa da, NGC 6559 bu yeni görüntüde daha ön plandadır. NGC 6559'un bulutlarındaki gaz genellikle yıldız oluşumu için hammadde görevi gören hidrojendir. Bu bulutsu içerisindeki bölge yeterince madde kazandığında, kendi kütleçekimi altında çökmeye başlar. Bulutun merkezi giderek yoğunlaşır ve ısınır, ta ki yıldız doğuncaya ve termo-nükleer füzyon başlayıncaya kadar. Hidrojen atomları birleşerek helyum atomlarını oluştururlar ve yıldızların parlamasını sağlayan enerjiyi ortaya çıkarırlar. Buluttan meydana gelen bu parlak sıcak genç yıldızlar hala çevrelerinde bulunan bulutsudaki hidrojen gazına enerji sağlarlar . Gaz bu enerjiyi tekrar dışarıya atarak görüntünün merkezine yakın yerde iplik şeklindeki kırmızı bulutu meydana getirmektedir. Bu nesne salma bulutsusu olarak bilinmektedir. Ancak NGC 6559 sadece hidrojenden oluşmamaktadır. Bunun yanı sıra karbon, demir veya silikon gibi daha ağır katı toz parçacıkları da içermektedir. Kırmızı salma bulutsusunun yanındaki mavimsi bölge bulutsu içerisindeki mikroskopik parçacıkların yeni oluşan yıldızdan çıkan ışığı birçok farklı yöne yansıtmasıyla ortaya çıkmıştır. Gökbilimciler buna yansıtma bulutsusu adını verir, bu tür nesneler genellikle mavi renkli görünürler çünkü saçılma ışığın bu kısa dalgaboylarında daha etkilidir . Çok yoğun bölgelerde, toz arkasındaki ışığı tamamen engeller, görüntüde bu tür bölgeler sağ ve sol alt taraftaki karanlık ve dolambaçlı ayrık bölgeler olarak yer almaktadır. Bulutsu boyunca gözlem yapmak ve arka taraftaki nesneleri görebilmek için gökbilimcilerin bulutsuyu, soğurulmayan daha uzun dalgaboylarında gözlemesi gerekmektedir. Samanyolu sayısız sarımsı yaşlı yıldızıyla görüntünün arka planını doldurmaktadır. Bunlardan bazıları NGC 6559'daki toz nedeniyle daha sönük ve kırmızımsı görülmektedir. Bu göz alıcı yıldız oluşumu bölgesi Şili La Silla'da bulunan 1.54-metre çapındaki Danimarka Teleskopu üzerinde bulunan Danimarka Sönük Nesne Tayfçeker ve Kamerası ile görüntülenmiştir. Bu ulusal teleskop La Sill'da 1979'dan beri kullanımda olup şimdilerde yenilenerek uzaktan kontrol edilen bir son teknoloji ürünü teleskopa dönüştürülmüştür. Notlar Bu genç yıldızlar genellikle O ve B tayf türünden olup yüzey sıcaklıkları 10 000 ila 60 000 K arasındadır. Yaydıkları yüksek enerjili mor-ötesi ışık hidrojen atomlarını iyonize etmektedir. Rayleigh saçılması İngiliz fizikçi Lord Rayleigh onuruna verilmiştir, ışığın kendi dalgaboyundan çok daha küçük madde parçacıkları tarafından yayılması esnasında gerçekleşir. Işığın kısa dalgaboylarında çok daha etkindir, bu dalgaboyu görünür tayfın mavi renkli tarafında düşmekte olup, sonuç yayılan ışığın mavimsi olarak görünmesidir. Aynı mekanizma ile bulutsuz bir günde gökyüzü mavi renkli olarak görünmektedir. ESO-Türkiye


Güneş dışındaki bir yıldız üzerindeki maddenin ilk hareketli görüntüsü ESO'nun Çok Büyük Teleskop Girişimölçerini kullanan gökbilimciler bir yıldızın şimdiye kadarki en ayrıntılı görüntüsünü elde ettiler kırmızı süper-dev Antares. Ayrıca Güneş dışındaki bir yıldızın atmosferinde bulunan maddenin hızını ilk kez görüntüleyerek Antares'in genişleyen dev atmosferinde beklenmedik çalkantıları gözler önüne serdiler. Sonuçlar Nature dergisinde yayınlandı. Ünlü parlak yıldız Antares, çıplak gözle bakıldığında Akrep takımyıldızının merkezinde güçlü kırmızı tonuyla ışıldamaktadır. Yaşamının son dönemlerinde olan dev ve görece soğuk kırmızı süper-dev yıldız, bir süpernova olma yolunda ilerlemektedir . Şili'deki Kuzey Katolik Üniversitesinden Keiichi Ohnaka liderliğindeki bir gökbilimciler ekibi ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevinde bulunan Çok Büyük Teleskop Girişimölçerini kullanarak Antares'in yüzeyini görüntüledi ve buradaki maddenin hareketini ölçtü. Bu Güneş dışındaki herhangi bir yıldızın yüzeyi ve atmosferine ait en iyi görüntü oldu. En fazla dört adet 8.2 metrelik Birim teleskop, ya da daha küçük Yardımcı teleskoptan gelen ışığı birleştirebilen eşsiz yeteneklere sahip VLTI tesisi, tekil ayna çapı 200 metreye kadar ulaşan bir yapay teleskopun görüş gücüne ulaşabilmektedir. Bu sayede tek bir teleskopun kendi başına yapabileceğinin çok ötesindeki ince ayrıntıları net olarak görebilmektedir. Antares gibi yıldızların evrimlerinin son aşamasında hızlı bir şekilde nasıl kütle kaybettikleri yarım yüzyıldan fazla bir süredir çözülememiş bir problemdir, diyor makalenin başyazarı Keiichi Ohnaka. VLTI, Antares'in genişlemiş atmosferindeki gazların hareketini doğrudan ölçebilecek tek tesistir problemin çözümünde kritik bir adım. Bir sonraki aşama ise bu çalkantı hareketine neden olan şeyi tespit etmek olacak. Ekip elde ettikleri yeni sonuçları kullanarak ilk kez Güneş haricindeki bir yıldızın atmosferinin iki-boyutlu hız haritasını oluşturdu. Bunu üç yardımcı teleskop ve VLTI ile AMBER adı verilen bir aygıtı kullanarak Antares'in yüzeyinden kırmızı-ötesi dalgaboylarında küçük bir aralıkta farklı görüntüler alarak gerçekleştirdiler.Ekip daha sonra bu görüntüleri kullanarak atmosferik gazın farklı bölgelerdeki hız farklarını ve tüm yıldız boyunca ortalama hızını hesapladı . Sonuçta tüm Antares yüzeyi boyunca atmosferdeki gazın göreli hızlarına dair bir harita elde edildi Güneş dışındaki bir yıldız için bu bir ilktir. Yıldızın çok uzağında çalkantılı ve düşük-yoğunluklu gaz bulan gökbilimciler bu hareketin, çoğu yıldızın merkezinden dış atmosferine madde taşınımı ile enerji aktarılmasına yol açan konveksiyon ile gerçekleşemeyeceği sonucuna vardılar. Antares gibi kırmızı süper-devlerin genişleyen atmosferindeki bu taşınımları açıklayabilmesi için yeni ve şu anda bilinmeyen bir sürecin işlemesi gerektiğini düşünüyorlar. Gelecekte bu gözlem tekniği farklı türden yıldızların yüzey ve atmosferlerini ayrıntılı bir şekilde incelemek için uygulanabilir. Bu şimdiye kadar sadece Güneş'le sınırlı kalmıştı, diyor Ohnaka. Çalışmamız yıldız astrofiziğine yeni bir boyut katarak yıldızları gözlemek için tamamen yeni bir pencere açmıştır. Notlar Antares gökbilimciler için tipik bir kırmızı süper-devdir. Ölmekte olan bu dev yıldızlar Güneş'in dokuz ila 40 katında bir kütle ile oluşurlar. Bir yıldız kırmızı süper-dev haline geldiğinde, atmosferi dışarıya doğru genişleyerek daha büyük ve parlak olur, ancak yoğunluğu düşer. Antares şu anda Güneş'in 12 katı büyüklüğünde bir kütleye ve 700 katı kadar bir çapa sahiptir. Yaşamına Güneş'in 15 katı kadar bir kütle ile başladığı düşünülmekte ve yaşamı boyunca üç güneş kütlesinde maddeyi yakıt olarak kullandığı hesaplanmaktadır. Gözlenen nesnenin yaydığı ya da soğurduğu ışığın gözlemciye yaklaşmakta veya uzaklaşmakta olmasına bağlı olarak tayfın kırmızı ya da mavi ucuna kayan tayf çizfgilerini ölçen Doppler Etkisi ile Yeryüzü'ne yaklaşmakta ya da uzaklaşmakta olan maddenin hızı ölçülebilmektedir. Konveksiyon, soğuk maddenin aşağıya ve sıcak maddenin yukarıya doğru taşınmasına neden olan dairesel bir harekettir. Bu süreç Yeryüzü'nde atmosferde ve okyanus akıntılarında gerçekleşirken, aynı zamanda yıldızlarda bulunan gazların da hareketini sağlamaktadır. ESO-Türkiye


Çoğu gök cismi tarihteki ya da gökyüzündeki görünümlerine göre adlandırılmıştır. Bu adlandırma şekli zaman zaman yanılgılara neden olabilmektedir. Adlandırma özellikle orta-kütleli yıldızların kalıntıları olan gezegenimsi bulutsularda yanıltıcı olabilir. 0,8 ile 8 Güneş kütleli yıldızların güçlü patlamaları ile uzaya yayılan dış katmanları güzel şekilli bulutlar oluşturur. Gezegenlerle ilgisi olmayan, yıldızların ölümü sonucunda oluşan bu bulutlar ilk kez 18. Yüzyılda fark edilmiştir ve yuvarlak hatlı görünümleri nedeniyle gezegene benzetilmişlerdir. Bu nedenle gezegenimsi bulutsu olarak bilinirler. Üstelik işi daha da karmaşık yapan bulutsulara verilen adlardır. Örneğin görüntüdeki bulutsu gökyüzünde Jüpiter'in hayaleti olarak adlandırılmıştır ve elbette Jüpiter ile ilgisi yoktur. 19. Yüzyılın sonlarından itibaren NGC 3242 katalog numarası ile kodlanmıştır. Görüntünün merkezindeki beyaz cüce ve onu saran renkli bulut önceki dönemle ilgili bilgi veriyor. Yıldız ölüm anında yaydığı rüzgarla kabuğundaki gazı hızla ileri atmış. Mavimsi iç kabarcık bulunduğu ortamdaki X-ışını yayan iki milyon dereceden daha sıcak gaz saniyede yaklaşık 2400 kilometre hızla yayılmaktadır. Yeşil renkli dış kısım ise yıldızın dış kabuğu ile iç kabuğunun dış kısmı arasında yer almış oksijen gazı yoğunluğunu gösterir. İç balonun sağ üst ve sol altındaki kırmızı alev şeklindeki yapı ise azot gazını işaret eden nispeten daha soğuk parçalardır. Jüpiter'in Hayaleti 3000 ışık yılı uzaklıktadır ve güney takımyıldızı Suyılanı tarafındadır. Bu görüntü NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile görünür bölge, ESA'nın XMM-Newton Uzay Gözlemevi ile X-ışını verileriyle oluşturulmuştur. 2 Yorumlar Sizce de bunlara yeni isimler bulunması daha uygun olmaz mı? Hani, bilim insanları olarakBiz yanlışlarımızla da barışığız. diyorsanız bilmem ama, bence çok kafa karıştırıcı. 🙂 Yeni isim... Belki ama gerekli değil. Gök cisimlerinin isimlendirilmesi tarihten gelen bir olgu. Geçmişte bu cisimlere belirli adlar verilmiş ve çoğu da benzetmeye dayalı. Örneğin takımyıldızların kaçını adlarına uyumlu şekilde hayal edebiliyorsunuz? Çok azını. Geçmişte gökyüzü bu kadar aydınlık değildi ve insanlar bakıp birşeylere benzetmişler, biz şimdi benzetemiyoruz diye adlarını değiştirmek pek doğru değil, ancak kafa karışıklığında neden olur. Jüpiter'in Hayaleti ismi verilen bulutsuyu belki diğer adı ise Göz bulutsusudur. Bu da kullanılabilir. Gökbilimciler ise bu tür cisimleri katalog numarasıyla bilirler.


ESO, yeni bir projeye ait üç görüntünün ilkini yayınladı. Projede Samanyolu Gökadası'nın 800 milyon piksellik fotoğrafı işlendi. Fotoğraf 360 derecelik açıya sahip ve tüm göğü kaplıyor. Dünyamız gökyüzünü örten bu muazzam kuşak gözler önüne serildi. Dünya Astronomi Yılı nedeniyle ESO'da gökbilim sevenlere yönelik GigaGalaxy adıyla başlattığı projenin ilk ürünü olarak yüksek çözünürlükte Samanyolu'nun fotoğrafını yayınladı. Fotoğrafta bulutsular, parlayan yıldızlar, yıldız kümeleri açıkça görülebiliyor. Dünya'dan bakıldığında Samanyolu'nun ancak kenarı görülebiliyor. Gökadanın devasa büyüklüğünü buradan göremiyoruz. Samanyolu'nun gördüğümüz kısımlarına bakarak diğer parçaları hakkında da bilgi üretebiliyoruz. Fotoğraf Fransız yazar ve Gökbilim Fotoğrafçısı olan Serge Brunier ve arkadaşı Frederic Tapissier tarafından oluşturuldu. Brunier, Ağustos 2008'de ve Şubat 2009 birkaç haftayı Şili'de geçirerek farklı açılar ve zamanlarda pozlar aldı. Bu pozlardan 1200 tanesini kullanarak Samanyolu'nun bu enfes görüntüsünü oluşturmayı başardı. Ben herkesin herkese anlatabildiği bir gökyüzü göstermek istedim. İsimleri tarihle özdeşleşen takımyıldızları, binlerce yıldızı bir fotoğrafta birleştirmek için yola çıktım diyerek heyecanını anlatıyor Brunier. Birkaç ay süren çalışmam sırasında değişik gökcisimleri de göründü. Jüpiter, Satürn, Venüs gibi. Parlak zümrüt yeşili kuyrukluyıldız gibi. Milyonlarca yıldızın önünden bunlarda geçti. Dünyamızda gökyüzünün görkemli güzelliğini, Samanyolumuzu çok az kişi görebiliyor. Görmek isteyen meraklılarda imkanları varsa Dünya'nın başka bir ucuna gitmek zorunda kalıyor. Gün geçtikçe görülebilir yıldız sayımız azalıyor. Nedeni gelişmişlikle birlikte gelen ışık kirliliği, ne yazık ki. Kafanızı kaldırdığınızda Samanyolu kuşağını acaba görebiliyor musunuz? Göremiyorsanız üzülmeyin. Dünyadaki milyonlarca insan gibi sizde gelişmiş bir şehirde, süslü sokak lambalarının yanlış aydınlatma yapılarak dikildiği, göğü aydınlattığı bir büyük şehirde yaşıyorsunuz demektir! Sizi o fotoğrafın işlendiği filmle başbaşa bırakıyorum. (Filmin yüklenmesi 1-2 dakikanızı alabilir, ama izleyin buna değer.) Fotoğraf ve Alıntılar: ESO Fotoğrafın farklı ebatları için: ESO-The Milky Way Panorama ESO'nun DAY 2009 için hazırladığı Gigagalaxy Sayfası: http://www.eso.org/gigagalaxyzoom/B.html 4 Yorumlar Merhabalar, öncelikle iyi çalışmalar dilerim. Çok uzun zamandır kafamda cevaplayamadığım bir sorum var bunu siz cevaplayabilirseniz sevinirim. Bilimadamlarının araştırmalarına göre dünyamızın, güneşimizin, samanyolumuzun ve evrenimizin bir dönüş hareketinin olduğu, hatta bu dönüş hareketinde geçtiğimiz yerden bir daha geçmediğimiz açıklanmaktadır.Dünyamızın dönüş hareketlerinde gece gündüz mevsimler oluştuğunu hepimiz biliyoruz. Benim sorum şu; bizim dünyamızın güneşin etrafında dönüşü esnasında geceleri gökyüzünde gördüğüm samanyolumuzun bir bölümünü nasıl oluyor da 3 ay sonra veya 6 ay sonra aynı bölümü görüyorum. Samanyolunun başka bir bölümünü görmem gerekmiyor mu? Yüzyıllardır aynı takım yıldızları görüyoruz hatta hayvanlar bile bu yıldızlardan yararlanarak yönlerini buluyorlar. Dünyanın güneşin etrafında dönüşü sırasında samanyolumuzun farklı farklı bölümlerini neden göremediğimizi bana anlatırsanız minnettar kalırım. Çalışmalarınızda başarılar dilerim. Eğer Güneş'in Samanyolu çevresindeki bir turunun 220 milyon yıl olduğu aklınıza gelmezse böyle düşünebilirsiniz. Elbette sadece Güneş değil diğer yakın yıldızlarda (görece 1000 ışık yılına kadar olanlar) yaklaşık Güneşle aynı döneme sahiptir. Ancak takımyıldızların bildiğimiz şekli yıldızlar arasındaki hız farklılıkları ve uzaklıkları nedeniyle aynı kalmayacaktır. Mesele 10 bin yıl sonra Büyükayı bildiğimiz şeklinden farklı şekilde görülecektir. Stellarium programı ile bunu net bir olarak görebilirsiniz. Bence bu ve benzer makaleler, ESO'nun sitesinde yer alan bayraklar yanına ve aziz Türk bayrağı altında yayınlanmalı. Bu konuda bir başvuru yapmayı düşünebilirsiniz.... Salih Bey ilginize teşekkür ederim. ESO'nun haberlerini Türkçe olarak verme üzerine sanırım üniversitelerimizin çalışması daha uygun olacaktır. Sonuçta benim yaptığım çeviri de olsa amatör gökbilimcilik. Bildiğim kadarıyla Arif Solmaz (18 Mart Ü,niversitesi), ESO'nun Türkiye şubesini açmaya yönelik çeşitli girişimlerde bulunuyor.


Kartal Bulutsusunu bu şekilde hiç görmediniz. 1995 yılında Hubble Uzay Teleskopu'nun elde ettiği Kartal Bulutsusu'nun Yaratılış Sütunları 20 yüzyılın en akılda kalan görüntülerden olmuştu. Bu yıldız oluşum bölgesi şimdi de ESA'nın iki teleskopu ile yeni bir görünüme kavuştu. Yılan takımyıldızı içindeki Kartal Bulutsusu 6500 ışık yılı uzaklıktadır. Her biri birkaç ışık yılı uzunluğundaki sütunlar, içindeki gaz ve toz bulutunu aydınlatan sıcak yıldız kümesi NGC 6611'i barındırmaktadır. Hubble görüntüsü gaz ve toz kozaları içinde doğan yıldızları göstermişti. Bu sayede genç yıldızların nasıl oluştuğunu görmek mümkün oldu. ESA'nın Herschel Gözlemevi'nin aldığı yeni görüntü gaz ve toz sütunlarının geniş bir alanda hüküm sürdüğünü gösteriyor. Uzak kızılötesi dalga boyunda alınan görüntü sütunların ve bölgedeki yapıların içini görmeyi sağlıyor. Buna paralel olarak ESA XMM-Newton Teleskopu ile alınmış X-ışını görüntüsü genç ve sıcak yıldızların yerlerini gösteriyor. Avrupa Güney Gözlemevi içindeki Çok Büyük Teleskop ile alınan görünür ışık ve yakın kızılötesi görüntülerle gökyüzünün bu bölgesinin benzeri olmayan güzel ve açıklaması kolay olmasını sağlıyor. Görünür dalga boylarında bulutsu, yüzeyleri kaplayan dev boşluğu kaplayan sütunlar ve diğer tozlu yapılardan yansıyan yıldız ışıkları ve sıcak gaz nedeniyle parlar. Yakın-kızılötesi dalga boylarındaki toz neredeyse saydam görünür ve sütunlar hemen hemen kaybolur. Herschel uzak kızılötesi görüş yeteneğiyle soğuk tozlu sütunları parlar gibi algılar. Gökbilimciler, XMM-Newton tarafından görülen sıcak yıldızlardan gelen güçlü morötesi ışıma ile toz ve karmaşık gaz bulutu arasındaki etkileşim hakkında ipuçları elde ediyor. 2001 yılında Çok Büyük Teleskop ile elde edilen yakın-kızılötesi görüntüler küçük bir kümede yıldız bulunma olasılığını ortaya çıkarmıştı. Bulunla birlikte Herschel görüntüyü genç yıldızları daha geniş bir bölgede arayarak, Kartal Bulutsusu'nun yaratıcı ve yıkıcı güçlerini daha net anlaşılır hale gelmiştir. ESA'nın XMM-Newton Teleskopu'nun kızılötesi uzay gözlemleri ile NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu'nın orta kızılötesi dalga boyundaki görüntüleri inceleyen gökbilimciler NGC 6611'de 6000 yıl önce bir süpernova patlaması sonucunda büyük bir şok dalgası yayıldığını ve bunun da varolan sütunları yok ettiğini sonucunda ulaşıyor. Güçlü yer merkezli teleskoplar evrenin şaşırtıcı manzaralarını sunmayı sürdürürken atmosferin gözlem açısından istenmeyen etkileri bazı ayrıntıları ortaya çıkaramaz. Bu nedenle uzak kızılötesi, orta-kızılötesi ve X-ışını görüntülerine başvurulur. ESA Herschel ve XMM Newton gibi uzay gözlemevleri peçe arkasına saklanan gizemleri elektromanyetik tayfın genelinde göstererek evrenin tüm güzelliklerini ortaya çıkarır. Kartal Bulutsusu gibi bölgeleri gözleyen teleskop gözlemlerini bir araya getiren gökbilimciler bu sayede yıldızların inanılmaz karmaşık yaşam döngüsünü de anlamaya çalışıyor.


Gökyüzünden gelecek tehlikeler, felaketler... Bu türden olaylar ve haberler binlerce yıl önce de şimdi de insanları heyecanlandırır ve konuyla ilgili bir şeyler duymak isterler. Hele hele bu konuda bilgi sahibi olmayan insanları çeşitli yollarla kandırmak oldukça kolaydır. Çünkü zaten karşınızda ne deseniz inanacak kişiler bulabilirsiniz. Bugünlerde basınımızda bir haber belirdi: Kasım'da Dünya'ya tehlikeli bir göktaşı düşecek! Acaba öyle mi deyip baktım. Nereye mi? Bilgiyi aldığım sayfayı altta link olarak verdim. Burada çeşitli sayılar var. Bunlarla uğraşmak istemeyenler için yer alan bilgiyi sunayım istedim. 2018 yılında keşfedilen, 2018 VP1 adlı asteroit Dünya için tehlikeli asteroitler grubunda yer alıyor ve izleniyor. Asteroitin 2025 yılına kadar ki Dünya'nın ne kadar yakınından geçeceği bile belirlenmiş. Asteroit 2 Kasım 2020'de Dünya'nın oldukça yakınından geçecek. Dünya'ya çarpma olasılığı ise %0.4. Evet, sıfır değil. Peki, çarparsa ne olur? Asteroit sadece 2m çapında dersem sanırım rahatlarsınız. Atmosferimiz bu tür asteroitleri rahatça parçalar ve gökyüzünde güzel bir meteor yağmuru izlememezi sağlar. Özetle; 2 Kasım 2020'de Dünya'ya 2018 VP1 adlı asteroitin çarpma olasılığı %0.4 olmasına karşılık eğer çarparsa, büyüklüğü sadece 2m olduğundan bize bir etkisi olmayacak. Meraklıları için NASA'ya ait 2018 VP1 bilgi sayfası: cneos


Uzay çağı başladığından bu yana asteroit ve kuyrukluyıldızlara 16 araç gönderildi. Hepsi de bu nesnelerde saklı olan Güneş Sistemi'nin sırlarını ortaya çıkarmak içindi. Ancak sonbaharda bilim insanları bir araç göndermeye gerek kalmadan büyük bir kaya parçasını izleyebilecek. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı Yakın Dünya Geçişi Nesneleri İzleme Programı Yöneticisi Don Yeomans: 8 Kasım'da 2005 YU55 adlı bir asteroit Dünya'nın çok yakınından, 325 000 km uzaklıktan geçiş yapacak. 400 metre genişliğindeki asteroit büyüklüğünde başka bir nesne geçişi 2028'e kadar olmayacak diyor. YU55 yakınımızdan geçmesine karşılık önümüzdeki 100 yıl içerisinde de Dünya ile çarpışmayacak. Yakın geçiş sırasında Dünya üzerinde çok küçük etkileri olacak. Ancak gel-git ya da bunun gibi bir etkiye neden olmayacak. Her 25 yılda bir YU55 boyutlarında bir asteroit yakın geçiş yapar. JPL'den Barbara Wilson: Bu boyutta bir nesnenin Dünya'nın yakınından geçişindan yararlanabilmek için geçmişte yeterli bilgimiz ve teknolojimiz yoktu. İyi bir görüntü elde edebilmek için elimizdeki araçlar yetersizdi diyor. 2005 YU55, NASA'nın desteklediği Uzay İzleme Programı başkanı Robert McMillan tarafından 2005 yılı Aralık ayında keşfedildi. Asteroitin bu tarihten sonra 2010 Nisan ayında Porto Riko'daki Arecibo Gözlemevi'nde Mike Nolan ve ekibi tarafından görüntüleri alındı. JPL'den radar gökbilimci Lance Benner: Radar görüntüleri en fazla 7.5 metre piksel çözünürlükte görüntü alabiliyordu. Şimdi ise 4 metre piksellik görüntü elde edebiliyoruz. Üstelik asteroit o zamanki geçişinden yedi kat daha yakından geçecek. Daha ayrıntılı bir radar görüntüsü elde etmeyi umuyoruz diyor. Radar gökbilim, dünyadaki en büyük çanak antenlerle çalışır. Antenler gökyüzünde belirledikleri hedeflere mikrodalga sinyali gönderir. bu sinyaller Ay kadar yakın bir yere ya da Satürn'ün uyduları kadar uzak bir noktaya da olabilir- Hedefe ulaşan sinyal oradan yansı ve geri döner. Geri dönen sinyalin yankısı ölçülerek nesnenin üç boyutlu bir modeli oluşturulur. Bu cismin dönüşünü ve yüzey pürüzlüğü hakkında bilgi verir. Böylece bilim insanları nesne hakkında bilgi sahibi olurlar. 4 metrelik çözünürlükle JPL bilim insanları bazı asteroitlerdeki kaya ve kraterleri görebilir. Bundan daha iyisi de optik ve kızılötesi teleskoplar yardımıyla asteroitin yüzeyindeki mineral dağılımının ortaya çıkarılması olacak. Wilson: YU55, Güneş Sistemi oluştuktan sonra arta kalan malzeme olarak değerlendirilen C-tipi asteroittir. Gelecekte yapılacak insanlı uçuşlarda hangi asteroitlerden yararlanılabileceği üzerine de önemli bir çalışma olacaktır. Yeomans'a göre 2005 YU55'in geçişi oldukça eğlenceli bir gözleme neden olacak: Bizi izlemeye devam edin. Asteroit avcısı olan 70 metrelik Goldstone anteni NASA'nın Kaliforniya Çölü'ndeki Derin Uzay Ağı tesisinin bir parçasıdır. Diğeri de Porto Riko'daki Ulusal Bilim Vakfı'na bağlı Arecibo Gözlemevi'ndeki 305 metrelik antendir. İki aracın özellikleri birbirini tamamlar niteliktedir. Arecibo radarı diğerine göre 20 kat daha hassas özelliğiyle iki kat uzaklıktaki asteroitleri algılayabilir. Ancak hareketli olmadığından gökyüzünün ancak üçte birinin görebiliyor. Goldstone ise hareketli bir radardır ve gökyüzünün % 80'inini görebilir, günlük olarak nesneleri daha uzun izleyebilir. Bugüne kadar Goldstone ve Arecibo ile 272 yakın Dünya asteroiti ve 14 kuyrukluyıldız gözlemi yapıldı. Yakın Dünya Nesneleri Gözlem Programı'nın görevi gezegenimiz için tehlike oluşturabilecek potansiyel nesneleri bulmak ve onların yörüngelerini belirlemektir.


Hubble teleskopu verileri ile uzak yıldızın çevresindeki karasal gezegende atmosferi şekillendiren volkanik hareketler tespit edildi. GJ 1132b adlı gezegen gezegenimizle benzer yoğunlukta, boyutta ve yaştadır. GJ 1132b gezegeni kalın bir atmosfere sahip olarak yaşamına başlamış görünüyor. Başlangıçta birkaç Yer büyüklüğünde olan alt Neptün- gezegen, genç, sıcak yıldızdan gelen yoğun ışınımdan dolayı ilkel hidrojen ve helyum atmosferini kaybetti. Kısa süre içinde yaklaşık Yer büyüklüğüne kadar küçüldü. Hubble'ın yeni gözlemleri gezegenin ilk atmosferinin yerini alan hidrojen, hidrojen siyanür, metan ve amonyak açısından zengin ikinci bir atmosferi olduğunu ortaya çıkardı. Gökbilimciler orijinal atmosferdeki hidrojenin gezegenin erimiş magma mantosunca emildiğini ve yeni bir atmosfer oluşturmak için volkanizma tarafından yavaşça salındığını öne sürdüler. İkinci atmosfer manto tarafından salınan hidrojence sürekli yenileniyor. Cambridge Üniversitesinden Paul Rimmer: Bu ikinci atmosfer gezegenin yüzeyinden ve iç kısmından gelen maddeyle oluşuyor. Bu da gezegeni anlamak için bir pencere açıyor diyor. JPL'den Raissa Estrela:Aslında önceleri bu tür gezegenlerin atmosferlerini tamamen kaybettiğini düşünürdük. Ancak Hubble ile bu gezegene baktığımızda orada bir atmosfer olduğunu fark ettik diyor. JPL'den Mark Swain: Kayalık gezegenlerin aslında kaç tanesi kayalık olarak doğdu? Bazıları alt Neptün olarak doğmuş ve ilkel atmosferini kaybettiğinde kayalık hale gelmiş olabilir. Bu süreç sadece yıldızın daha sıcak olduğu gezegenin erken yaşlarında gerçekleşiyor olabilir. Yani ilk 100 milyon yılda atmosferi uçuracak bir mekanizma varken sonrasında işler düzeliyor. Yeni oluşan atmosfer aynı zamanda kalıcı bir atmosferiniz olduğu anlamına gelir diyor. Bazı yönlerden GJ 1132b'nin Yer ile benzer ve farklı özellikleri var. Her ikisi de benzer yoğunlukta, benzer boyutta ve yaşta. İki gezegende 4.5 milyar yıl yaşında. Ekibin çalışması GJ 1132b ve Yer ile benzer atmosferik basınca sahip olduğunu da belirledi. Ancak iki gezegenin de oluşum geçmişleri çok farklıdır. Yer'in alt Neptün olarak doğup sonra ana atmosferini kaybedip geriye kalan çekirdeğinin gezegenimizi oluşturmuş olması olası görünmüyor. Üstelik gezegenimiz bir sarı cüce yıldız olan Güneş çevresinde dolanıyor. GJ 1132b ise kırmızı cüce olan yıldızına öylesine yakın ki bir turunu bir buçuk günde tamamlıyor. Bu kadar yakın olması ise gezegenin yıldızına kilitli olmasına neden oluyor Ay'ın bize sürekli aynı yüzünü göstermesi gibi. Soru şu: mantonun sıvı halde olmasını sağlayan ve volkanizmaya güç verecek kadar sıcak tutan şey nedir? Özel bir sisteme bakıyoruz çünkü oldukça fazla gelgit ısınması gerçekleşiyor diyor Swain. Gelgit ısınması denilen olay bir gezegenin yörüngesinden ve kendi çevresindeki dönüşünden dolayı gezegenin içinde sürtünmenin oluşturduğu ısı enerjisidir. GJ 1132b eliptik yörüngede dolandığından gezegene etki eden gelgit kuvvetleri yıldıza yakınken en şiddetli duruma gelir. Yıldızın en az bir gezegene uyguladığı çekim kuvvetleri nedeniyle gezegendeki kütleçekimsel etki onun sıkışıp gerilmesine neden olur. Bu gelgit ısınması mantonun uzun sürede sıvı olarak kalmasını sağlar. Bu olaya verilecek en iyi örnek Güneş Sistemimizde Jüpiter ile kütle çekimsel etkileşmeler nedeniyle oluşan volkanizmal hareketlere sahip Io uydusudur. Ekip, GJ 1132b'nin kabuğunun son derece ince, belki de yalnızca onlarca metre kalınlıkta olduğunu düşünüyor. Bu da, volkanik dağları andıran herhangi bir şeyin oluşumu için oldukça zayıf bir kabuk demektir. Düz arazisi gelgit nedeniyle esneyip yumurta kabuğu gibi kolayca çatlayabilir. Hidrojen ve diğer gazlar bu çatlaklardan püskürebilir. Atmosferi yeterince inceyse Yani Dünya'daki gibi benzer yüzey basıncına sahipse- kırmızıöte dalga boylarında hemen her yerini görebileceğimiz anlamına gelir. Eğer bu gezegen James Webb teleskopuyla incelenirse sadece atmosferi değil yüzey spektrumunu da elde edebiliriz. Tabi bu bir olasılık. Yüzeydeki magma havuzlarını veya varsa volkanlarını görebiliriz. Bu daha fazla emisyon üreteceğinden potansiyel olarak gezegendeki jeolojik hareketliliği inceleyebiliriz ki bunu düşünmek bile çok heyecanlı diyor Swain. Buradan alacağımız sonuç önemli, çünkü ötegezegenlerin atmosferlerini ve yüzey jeolojisini anlamamız için güzel örnek olacaktır. Güneş Sistemimizdeki karasal gezegenlerin Merkür, Venüs, Yer ve Mars- atmosferlerindeki hidrojenin oksijene oranının karşılaştırılması yoluyla büyük resmin nereye oturduğunu anlamak açısından da önemlidir diyor Rimmer.


ESA'nın XMM-Newton gözlemevi verilerini çalışan gökbilimciler evrendeki kayıp maddeyi bulmak için gökada çevresindeki gazı araştırdı, ancak sonuç olumsuz oldu. Şimdi bu madde nerede sorusu daha güçlü şekilde sorulmaya başladı. Aslında tüm sorun normal maddeye göre altı kat daha fazla olduğu belirlenen kötü bir şöhretli karanlık maddenin varlığıyla ortaya çıktı. Son yıllarda yakın gökadaları inceleyen araştırmacılar Samanyolu'da dahil olmak üzere beklenenden üç kat daha az normal madde olduğunu keşfetti. Peki, gerisi nerede? ABD'nin Michigan Üniversitesinden Jiangtao Li: Bilim insanları bu gizemi çözmek için çok uğraşıyor diyor. Gökadalardaki madde neden eksik, ya da orada da biz mi göremiyoruz? Eğer orada değilse, nerede? Bu bulmacanın çözümü çok önemlidir, böylece erken evrende gökadaların nasıl oluştuğunu anlayabiliriz. Bu kısım modelin en belirsiz olanı. Araştırmacılar eksik maddenin Samanyolu içine uzanmak yerine dışarı doğru sıcak gaz bölgesi içinde uzayan bir halo oluşturduğunu düşündüler. Bu sıcak ve küresel halolar tespit edilmesine karşılık ayrıntılı olarak gözlenememiştir. Bu alanlarda X-ışını emisyonu kaybolmakta ve arka alan ışımasından ayırt edilemiyor. Çoğunlukla daha dar alanlarda gözlemler yapılarak veriler incelenmekle birlikte bu yöntem belirsiz ve değişken sonuçlara yol açabilmektedir. Jiangtao ve ekibi ESA'nın XMM-Newton X-Işını gözlemevi verilerinden hareketle daha uzak mesafelerdeki sıcak gazı ölçmeye çalıştı. Benzer altı gökadaya bakılarak ortalama elde edilmeye çalışıldı. Böylece gökadanın sinyali güçlendirilip X-ışınının arka planı daha iyi hale getirmesi sağlanıyor diyor Michigan Üniversitesinden Joel Bregman. X-ışını emisyonunu tek bir gökadadakinden üç kat daha fazla gördük, bu da tahmin değerlerimizi daha doğru ve güvenilir kıldı diyor. Büyük ve yalnız sarmal gökadalar kayıp maddeyi aramak için en iyi şanstır. Gazlar milyonlarca derece sıcaklığa ulaşarak X-ışını yayar. Yeni yıldız oluşumu ya da başka gökadalarla etkileşerek bu yapının bozulmasından kaçınırlar. Hala Kayıp Elde edilen sonuçlara karşılık hala eksik madde tamamlanamadı. Samanyolu'nun çapını neredeyse 30 katına çıkaran maddeye karşılık hesaplanan malzemenin dörtte üçü yine de eksik. Kayıp maddenin nerede olabileceğine ilişkin iki ana fikir bulunuyor: ya zayıf bir şekilde bir gaz formu arkasında saklanıyor belki daha sıcak ve daha hafif bir faz ya da daha soğuk ama yoğun bir faz- ya da gözlem alanı dışında kalan bir yerde ve X-ışını ile tespit edilemeyecek kadar oldukça geniş bir alan kaplıyor. Her iki durumda da gökadalardaki bu madde belki patlayan yıldızlardan ya da süper kütleli karadeliklerin itmesiyle dışarı çıkmış olabilir. XMM-Newton proje bilimcisi Norbert Schartel: Bu çalışma daha gerçekçi gökada modelleri oluşturulmasına ve gökadamızın nasıl oluşup geliştiğini anlamamıza yardımcı olabilir. Böylesi bir bilgiyi XMM-Newton'un inanılmaz hassas ölçüm yeteneği olmadan yapmak mümkün değildir diyor. Gelecekte bilim insanları çalışma örneklerimize daha fazla gökada ekleyebilir ve XMM-Newton'u yüksek enerjili gözlem merkezleri ile birlikte kullanabilir. Örneğin ESA'nın Yüksek Enerjili Astrofizik için Gelişmiş teleskopu , Athena. Her aracı kullanarak evrenin kayıp madde sorununu çözmek istiyoruz.


ESA'nın uzay tehlikeleri programı kapsamına alınan ancak bir süre sonra gözden kaybedilen bir asteroit amatör bir gökbilimci tarafından yeniden bulundu. Yarım kilometre çapındaki asteroitin Dünya için bir tehlikesi bulunmuyor. Alman amatör gökbilimci Erwin Schwab, 2008SE85 adlı kayıp asteroiti yeniden keşfetti. Asteroit Catalina Uzay Tarama programı ile Eylül 2008'de keşfedilmiş ve Ekim 2008'de birçok gözlemevi tarafından izlenmişti. Ancak o zamandan bu yana asteroit gözden kayboldu. Ancak asteroitin nerede olacağı tahmin ediliyordu. Erwin bu tahminden yola çıkarak, hesaplamalardaki hata payını da düşünüp asteroiti olması gerektiği söylenen yerden yaklaşık 2 derece'lik açı farkıyla buldu. Erwin bunun için yaklaşık dört Dolunay büyüklüğündeki bir alanı taradı. 15 Eylül akşamı bilgisayarımdaki görüntüleri kontrol ederken nesneyi gördüm diyor Erwin. Pazar gecesi nesneyi yine gördüm ve bu bana doğum günü hediyesi oldu. Yaklaşık 500 m çapındaki asteroite ait yeni gözlemlerle yörüngesi daha doğru olarak tahmin edilecek ve yakın zamanda Dünya için bir tehdit oluşturup oluşturmayacağı anlaşılacak. Tehlikeli asteroit Dünya'ya 7 milyon km kadar yaklaşan 1300 asteroitten biridir. Yeni bir asteroit keşfedildiğinde birkaç gün boyunca gözlemler tekrar edilir.


Gökbilimciler Güneş'e yakın olup henüz keşfedilemeyen kahverengi cücelerin peşine düştü. Yeni bir çalışmaya göre Güneş'e yakın bir yığın kahverengi cüce bulunuyor. Oldukça soluk olan bu cisimlerin keşfi ise çok zor. Kızılötesi teleskoplarla bile soluk bir nokta olarak görülebiliyorlar. Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam 'dan Gabriel Bihain ve Ralf-Dieter Scholz'un yaptığı çalışmaya göre Güneş'in komşuları arasında henüz bilinmeyen oldukça fazla kahverengi cüce yer alıyor. Kahverengi cüceler yıldız olamayacak kadar küçük ancak gezegen sayılamayacak kadar da büyük cisimlerdir. Güneş'in en fazla %7 kütlesine sahip bir cisim çekirdeğinde füzyon tepkimesini yani hidrojenden helyum üretimini sağlayacak kadar yeterli basınç ve sıcaklığa sahip olamaz. Bu da kendi ısı ve ışığını üretememesi anlamına gelir. Başka bir ifadeyle kahverengi cüceler yıldız olamamış cisim demektir. Samanyolu'ndaki yıldızların gökyüzündeki dağılımını bilmek açısından kahverengi cücelerin keşfi önemlidir. Gabriel Bihain ve Ralf-Dieter Scholz, öncelikle bilinen kahverengi cücelerin dağılımına baktı. Dağılımda önemli bir asimetri gördüler. Yani yıldızların dağılımına göre kahverengi cüceler için oldukça bozuk bir dağılım söz konusuydu. Gökada düzlemine yakın kahverengi cüce sayısının beklenenin çok altında olduğunu fark ettim. Homojen dağılım olmasını beklediğimiz gökyüzünün yarısının neredeyse boş olduğunu gördük ki bu sonuca ulaşmayı asla beklemiyorduk. Dünya'dan bakıldığında kuzey gökyüzünün büyük bir alanı boş diyor Gabriel Bihain. Böylece Güneş Sistemi'nin yakınları da olmak üzere bu alanda çok fazla sayıda kahverengi cüce olduğu sonucu çıkarıldı. Eğer bu doğru ise her dört yıldıza karşılık bir kahverengi cüce olduğu anlayışı büyük darbe alacak demektir. Yani Güneş'in çevresindeki kahverengi cüce dağılımının tekrar düşünülmesi gerekecek. Ralf-Dieter Scholz: Küçük gezegenleri ya da benzer cisimleri görme yeteneğimiz kahverengi cücelerde başarısız oluyor. Gelecekte çok daha derinlere ve çok daha soluk cisimlere bakarak önemli sonuçlara ulaşabiliriz diyor. Meraklısına: Çalışmanın makalesi


Yeni SPHERE aygıtı gücünü gösterdi ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki SPHERE aygıtı, alışılmadık bir çift yıldız sistemi olan V471 Tauri etrafında dolanan bir kahverengi cüce yıldızı araştırmak için kullanıldı. Gökbilimciler SPHERE aygıtı ile yapılan gözlemler sonunda bu şaşırtıcı nesnenin etrafındaki maddeye ait en iyi görüntüleri elde ettiler ve hiçbir şey bulamadılar. Varlığından emin olunduğu halde bir kahverengi cücenin bulunamamış olması, V471 Tauri'nin ilginç davranışları hakkındaki geleneksel açıklamaların yanlış olduğunu ortaya çıkardı. Bu beklenmedik sonuçlar SPHERE ile yapılan gözlemlere dayanan ilk bilimsel makalede ele alındı. Bazı yıldız çiftleri kütleleri birbirlerinden biraz farklı olan iki normal yıldızdan oluşurlar. Biraz daha büyük kütleye sahip olan yıldız yaşlandığında ve kırmızı dev bir yıldız olarak genişlemeye başladığında, bu yıldız üzerindeki madde diğer yıldıza doğru akmaya başlar ve sonunda her iki yıldızı da çevreleyen dev gaz zarfları meydana gelir. Bu gaz bulutu dağıldığında ise iki yıldız daha da yakınlaşır ve çok sıkışık bir beyaz cüce ile, başka bir normal yıldızdan oluşan çifte dönüşürler . Bu tür çiftlerden biri de V471 Tauri'dir . Boğa Takımyıldızı doğrultusundaki Öküz yıldız kümesinin üyelerinden biri olup, yaşının 600 milyon yıl, uzaklığının ise yaklaşık 163 ışık-yılı olduğu tahmin edilmektedir. Yıldızlar çok yakın oldukları için birbirleri etrafındaki turlarını 12 günde tamamlamaktadırlar. Her bir yörünge turunda bir yıldız diğerinin önünden iki kez geçiş yapmaktadır bu da Yeryüzü'nden gözlenen çiftlerin tutulmalar nedeniyle ışık eğrilerinde düzenli parlaklık azalmalarına yol açmaktadır. Adam Hardy liderliğindeki bir gökbilimciler ekibi bu parlaklık değişimindeki ölçümleri hassas bir şekilde elde etmek için ilk önce ESO'nun Yeni Teknoloji Teleskopu üzerindeki ULTRACAM sistemini kullandılar. Tutulmaların zamanı iki saniye daha az bir duyarlılıkla ölçüldü bu daha önceki gözlemlere göre büyük bir ilerlemeydi. Tutulma zamanları düzenli değildi, ancak bu çiftin etrafında dolanarak yıldızların yörüngelerini kütleçekimsel etkilerle bozan bir kahverengi cücenin olabileceği önerisi bu durumu açıklayabilirdi. Ayrıca ikinci ve daha küçük boyutlarda başka bir nesnenin de olabileceğine dair ipuçlarına da rastladılar. Bununla birlikte , şimdiye kadar, kendilerinden çok daha parlak olan yıldızların etrafında sönük bir kahverengi cüceyi bulmak henüz mümkün olmadı.Ancak ESO'nun Çok Büyük Teleeskopu üzerine yeni kurulan SPHERE aygıtının gücü ile ekip kahverengi cücenin olması gerektiği bölgeyi görüntüledi.SPHERE'den elde edilen yüksek görüntü kalitesi kolayca ortaya çıkaracak olsa da hiçbir şey göremediler . Çift üyeli sistemlerin yörüngesinde bulunan bu tür nesnelere dair birçok makale bulunsa da, elde edilen sonuçlar bu hipoteze karşı olumsuz kanıtlar içeriyor, diye belirtiyor Adam Hardy. Eğer yörüngede bir nesne bulunmuyorsa, çiftin yörüngesindeki garip değişimlere sebep olan nedir? Birçok teori ortaya atıldı, ve bunlardan bazıları çoktan göz ardı edilse de, bu etkilere çitteki büyük yıldızın manyetik alanındaki değişimler neden olabilir , Güneş'te görülen daha küçük değişimlere benzer şekilde. Bu tür bir çalışmaya yıllardır gerek duyuluyordu,ancak bu SPHERE gibi güçlü, yeni aygıtların ortaya çıkması ile mümkün olabilirdi. Bilim bu şekilde ilerliyor: daha yeni teknolojilerle yapılan gözlemler daha önceki fikirleri ya doğruluyor ya da bu durumdaki gibi yanlışlıyor. Bu harika aletin gözlemsel yaşamına başlaması için bu mükemmel bir ilerleme, diye sonlandırıyor Adam Hardy. Notlar Bu tür çiftler ortak-zarf-sonrası çift yıldızlar olarak bilinmektedirler. Bu ismin anlamı Boğa takımyıldızında tespit edilen 471. nesnenin bir değişen yıldız olduğudur. SPHERE aygıtı o kadar hassas ki, merkezi yıldızdan 70 000 kez daha sönük, ve sadece 0.26 yay-saniyesi uzağındaki, bu tür bir kahverengi cüce yoldaşı kolaylıkla ortaya çıkarabilirdi. Bu sistem için tahmini yoldaş cüce parlaklığı çok daha fazlaydı. Bu etkiye Applegate mekanizması adı verilmektedir ve yıldızın şeklinde düzenli değişimlere neden olmaktadır, bu da çift yıldız sistemi Yeryüzü'nden görüntülendiğinde görünür parlaklıkta değişimlere neden olmaktadır. ESO-Türkiye


ESO, Kedi Pençesi Bulutsusu olarak adlandırılmış olan NGC 6334'ün yeni bir görüntüsünü yayınladı. Samanyolu merkezine yakın bir bölgede yer alan bulutsu, yoğun gaz ve toz kümesinin arkasında saklanmaktadır. Bulutsudaki gaz ve toz bulutu, büyük kütleli yıldızların oluşmasına neden olmaktadır. NGC 6334'ün görüntüsü insana gökte gezen dev bir kedinin pençesini andırdığı için, Kedi Pençesi Bulutsusu olarak da adlandırılır. Bulutsu ilk kez 1837 yılında o sıralarda Güney Afrika'da olan İngiliz Gökbilimci John Herschel tarafından keşfedildi. Herschel o sırada dünyadaki en büyük teleskobu kullanmasına karşılık pençenin sadece en parlak parçasını görebilmiştir. 50 ışık yılı çapındaki NGC 6334, bizden 5500 ışık yılı uzaklıktaki Akrep Takımyıldızı'nda bulunur. Bulutsu gökyüzünde dolunaydan daha büyük bir alanı kaplayan büyüklüktedir. Bulutsu'nun kırmızı görünmesinin nedeni ise, yapısındaki gazın mavi ve yeşil renkleri soğurmasıdır. Kırmızı ışık ise bulutsudaki hidrojen ağırlıklı sıcak ve genç yıldızlardaki ışıldamasıyla oluşmaktadır. NGC 6334, gökadamızdaki büyük yıldızların en aktif olduğu bölgelerden birisidir. Bu nedenle de gökbilimcilerin ilgisiyle karşılaşmaktadır. Bulutsu içinde yeni oluşmuş parlak mavi yıldızlarda bulunmaktadır. Bulutsunun içinde saklanmış olan bu mavi yıldızlar, birkaç milyon yıl içinde oluşmuş ve yaklaşık 10 Güneş kütleli yıldızlardır. Görüntünün sağ altında görülen parlak kırmızı kabarcık ise, ya bir yıldızdan fırlayan maddeyi ya da hayatını sona erdirmiş olan bir yıldızın uzaya fırlattığı kalıntıyı göstermektedir. Kedi Pençesi Bulutsusu'nun bu görüntüsü ESO'nun Şili-La Silla'daki 2.2 metrelik teleskobuna takılan geniş alan görüntüleyicisi ile elde edildi. Görüntüde mavi, kırmızı ve yeşil filtreler kullanıldı. Bulutsunun içinde gezmek isterseniz, tıklayın. Kaynak: ESO


Avcı Bulutsusu Dünya'ya en yakın yıldız oluşum yerlerinden biridir. Buna karşılık Samanyolu'nun en üretken bulutsusu değildir. NGC 6334 olarak bilinen Kedi Pençesi Bulutsusu'nda ise bebek doğumları çok daha fazla görülmektedir. Harvard Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Sarah Willis: NGC 6334, Avcı'ya göre çok daha hızlı yıldız oluşturur. Bulutsudaki yıldız oluşum patlamaları, diğer gökadalarda gördüğümüz muhteşem patlamaların minik bir versiyonunu andırmaktadır diyor. NGC 6334 alemin çok hareketli bir bölgesidir. Bulutsudaki 200.000 güneş kütlesindeki madde en fazla 30-40 güneş kütlesinde yıldızlar doğurur. Son derece genç ve tozlu koza içinde kalmış 2000'den fazla alanda onbinlerce yıldız bulunuyor. Bu yıldızların çoğu Güneş ile yakın yıldızların arası uzaklığın bin katından yakın aralıklı kümeler içindedir. NGC 6334'deki bebek yıldız patlamalarının nedeni belli değil. Genellikle bu tür yıldız oluşum patlamalarını tetikleyen iki neden sunulur. Biri yakındaki bir süpernova patlaması, diğeri ise gökadaların üflediği molekül bulutlarının bu tür bulutsularla çarpışmasıdır. Bu gizem gökbilimcilerin ilgisini NGC 6334'e yöneltir. Hızlı yıldız oluşumları genellikle yıldızlarla dolup taşan gökadalarda görülür. NGC 6334'ün görece diğerlerinden yakın olması, yıldızların yaşça sınıflandırılmasını ve ayrıntılı çalışma yapılmasını sağlar. Yıldız oluşum patlaması çalışmaları erken evrendeki gökada çalışmalarına da destek sağlar. Bu cisimler çok uzakta olduklarından son derece sönük görülürler ve patlama süreçlerini ayrıntılı bir şekilde incelemek zordur. CfA'dan Howard Smith: Erken evrendeki gökadalar teleskoplarımızda sadece bir leke gibi görülür. NGC 6334'teki yıldızları ise tek tek görebilirsiniz diyor. Bölge Cerro-Tololo Inter-American Gözlemevi'ndeki Blanco Teleskopu ve Spitzer Uzay Teleskopu ile gözlendi. Ulusal Optik Astronomi Gözlemevi'nden Lori Allen: Yer ve uzay merkezli teleskop gözlemlerine genç yıldız tanımlanmasında ihtiyaç vardır diyor. NGC 6334'deki hareketlilik yakın zamanda başladı ve sadece birkaç milyon yıl sürecek -kozmik ölçekte bu süre göz açıp kapayıncaya kadardır. Daha önce de yıldızla dolup taşan yerler gördük ama bu kadar yakın değillerdi diyor Willis. NGC 6334 gelecekte, Ülker yıldız kümesi gibi birkaç bin yıldızla dolu bir yere benzeyecek gibi görünüyor. 5500 ışık yılı uzaklıktaki bulutsunun galaktik düzlemdeki konumundan onlarca kat uzağa uzanan tozlu bölge nedeniyle yer teleskopları ile Ülker kümesi kadar etkileyici bir görüntü oluşturmaz. Akrep takımyıldızı içindeki NGC 6334, 50 ışık yılı uzunluğunda olup gökyüzünde Dolunay'dan biraz daha büyük bir alanı kaplar.


Hubble'ın yeni görüntüsünde parıldayan renkleriyle Çift Jet Bulutsusu ya da popüler adıyla Kelebek Bulutsusu'ndaki karmaşa görülüyor. Bulutsunun yeni görüntüsü dış kabukları ile içeride genişleyen gaz yığınını ortaya koyuyor. Merkezindeki yıldız sisteminden dışa doğru uzanan iki rengarenk malzeme lobu sıradışı bir görüntü sunuyor. Lobların içinden akan madde jetleri saatte bir milyon kilometreyi aşan hıza sahip. Bulutsu literatürde PN M2-9 koduyla bilinmektedir. Buradaki M, bulutsuyu 1947'de keşfeden Alman-Amerikan gökbilimci Rudolph Minkowski'den gelmektedir. PN ise gezegenimsi bulutsuyu işaret etmektedir . Görüntüde açıkça görülen parlayan gaz ve genişleyen kabuk, ölmekte olan bir yıldızın son dönemini işaret ediyor. Yıldızın attığı dış katmanları geriye kalan çekirdeğin muhteşem ışık gösterisi ile aydınlanmaktadır. Kısaca çift kutuplu Çift Jet Bulutsusu herhangi bir gezegenimsi bulutsu değildir. Sıradan gezegenimsi bulutsuların merkezinde bir yıldız bulunur, çift kutuplu bulutsularda ise iki yıldız yer alır. Gökbilimciler bulutsudaki çift yıldızdan küçük olanının 0,6 ile 1, büyüğünün 1 ile 1,4 güneş kütlesinde olduğunu hesapladı. Büyük yıldız ömrünün sonuna yaklaşıyor. Attığı maddenin bir kısmı da eşi beyaz cüce çevresinde yoğunlaşıyor. Çift Jet Bulutsusu'nun kanatlı şekli büyük olasılıkla yıldızların birbiri çevresinde dolanması nedeniyle oluşmuştur. Ölen yıldızın püskürttüğü madde beyaz cücenin çekimiyle şekillenmektedir. Ancak bazı gökbilimcilerin çift kutuplu bulutsunun ikili yıldızın etkisiyle oluştuğu yönünde kuşkuları var. Bu arada bulutsu genişlemeyi sürdürüyor. Gökbilimciler genişleme hızından bulutsunun 1200 yıl önce oluştuğunu hesaplıyor. Kanatlar içinde yıldız sisteminden başlayarak dışa doğru damarlar şeklinde yatay uzanan iki soluk iz bulunmaktadır. Bulutsunun gökkuşağı renkleri içinde oldukça ince görünen bu ikiz jetler aslında saatte bir milyon kilometreyi aşan hızlara sahiptir. Bu jetler ikili sistemin kütle çekimi nedeniyle yavaş yavaş yön değiştirmektedir. Bulutsunun kalbindeki iki yıldız birbiri çevresinde her 100 yüzyılda bir dönmektedir. Bu dönüş aynı zamanda beyaz cüceden Güneş-Pluto uzaklığının 15 katı kadar uzakta dolanan malzeme diski oluşmasına neden olur. Disk böylesi inanılmaz bir büyüklüğe sahip olsa da Hubbe'ın görüntüsünde oldukça küçük görülmektedir. Kelebek Bulutsusu 2100 ışık yılı uzaklıkta olup Yılancı takımyıldızı doğrultusundadır.