ESO'nun VLT teleskopuyla lityum gizemini çözme yolunda yeni ipuçları elde edildi Güneş'in şimdiye kadar bilinen en eski ikizi Brezilyalı gökbilimcilerin liderlik ettiği uluslararası bir ekip tarafından ESO'nun Çok Büyük Teleskop'unu kullanarak tespit edilerek araştırıldı. Yeryüzünden 250 ışık-yılı uzaklıkta yer alan HIP 102152 yıldızı Güneş'e herhangi bir güneş ikizinden daha fazla benziyor ancak güneşten dört milyar yıl daha yaşlı. Bu yaşlı, ancak neredeyse güneşle aynı olan yıldız, yaşlandığında Güneş'in nasıl görüneceğini bize gösteren beklenmedik bir şans. Yeni gözlemler ayrıca bir yıldızın yaşı ve lityum içeriği arasındaki bağlantının ilk açık ve önemli ipuçlarını sağlıyor ve ek olarak HIP 102152'nin belki de kayalık gezegenlere ev sahipliği yapabileceğini gösteriyor. Gökbilimciler Güneş'i sadece 400 yıldır gözlüyorlar Güneş'in yaşı olan 4.6 milyar yılın minicik bir kısmı. Yıldızımızın geçmiş ve gelecek evrimini araştırmak oldukça zor, bunu neredeyse güneşimizle aynı olan ancak yaşamlarının farklı dönemlerindeki, nadir yıldızları avlayarak yapabiliriz. Şimdi gökbilimciler gerçekten Güneş'imize çok benzeyen bir ikizini tespit ettiler, ancak 4 milyar yıl daha yaşlı neredeyse bir ikizler paradoksunun gerçek halini canlı olarak görmek gibi . Araştırma ekibinin lideri ve yeni makalenin yardımcı yazarı Jorge Melendez şöyle açıklıyor: Gökbilimciler onlarca yıldır bize yaşam veren Güneş'imizi daha iyi tanımak için güneş ikizlerini arıyorlar. Ancak ilki 1997 yılında bulunduğundan bu yana çok azına rastlandı. Şimdi VLT ile alınan oldukça kaliteli tayflar sayesinde güneş ikizlerini olağanüstü hassasiyetle inceleyebiliyor ve Güneş'in ne kadar özel olduğuna dair soruları yanıtlayabiliyoruz, Ekip iki güneş ikizini gözledi birinin (18 Scorpii) Güneş'ten daha genç olduğu düşünülüyordu ve diğerinin (HIP 102152) de daha yaşlı. Yıldızların kimyasal yapılarının ve diğer özelliklerinin detaylı bir şekilde çalışabilmesi için ışığı bileşen renklerine ayırmada ESO'nun Paranal Gözlemevi'nde bulunan Çok Büyük Teleskop üzerindeki UVES tayfçekeri kullanıldı. Oğlak takımyıldızındaki HIP 102152'nin şimdiye dek bilinen en yaşlı güneş ikizi olduğu bulundu. Güneş'in 4.6 milyar yılı ile karşılaştırılarak yaşının 8.2 milyar yıl olduğu tahmin ediliyor. Diğer yandan 18 Scorpii'nin Güneş'ten daha genç olduğu ortaya çıktı yaklaşık olarak 2.9 milyar yaşında. Yaşlı güneş ikizi HIP 102152 bilimcilerin kendi Güneş'imize o yaşa eriştiğinde ne olacağını tahmin edebilme imkanı sağlıyor ve şimdiden bu yönde kayda değer bir keşif yapıldı. Amaçlarımızdan biri Güneş'in kimyasal kompozisyon olarak tipik bir yıldız olup olmadığını ortaya çıkarmaktı, diyor Melendez. En önemlisi, neden garip bir şekilde bu kadar düşük bir lityum içeriğine sahip olduğuydu? Periyodik tablodaki üçüncü element olan Lityum, Büyük Patlama esnasında hidrojen ve helyumla birlikte yaratıldı. Gökbilimciler yıllardır neden bazı yıldızların diğerlerine göre daha az miktarda lityum içerdiği üzerinde düşünüyorlardı. HIP 102152'nin yeni gözlemleriyle, gökbilimciler Güneş-benzeri yıldızların yaşı velityum içerikleri arasındaki uyumu saptayarak bu gizemi çözme yolunda büyük bir adım attılar. Kendi Güneş'imiz şimdi sadece oluştuğu maddenin % 1'i oranında lityum içeriğine sahiptir. Daha genç güneş ikizleri üzerindeki çalışmalar bu daha genç kardeşlerin belirgin ölçüde daha fazla miktarda lityum içerdiğine işaret etmektedir, ancak şimdiye kadar bilimciler yaş ile lityum içeriği arasında açık bir uyumu kanıtlayamadılar Yeni makalenin başyazarı TalaWanda Monroe şöyle sonlandırıyor: HIP 102152'nin çok az miktarda lityuma sahip olduğunu bulduk. Bu ilk kez şunu gösteriyor, daha yaşlı olan güneş çiftleri kendi Güneş'imize ve daha genç olan ikizlere göre daha az miktarda lityum içermektedir. Şimdi yıldızların yaşlandıkça lityumlarını bir şekilde yok ettiklerinden eminiz ve bu durumda Güneş'in lityum içeriği yaşına göre normal görünüyor. Hikayedeki son dönemeçte HIP 102152'nin beklenmedik ve çoğu güneş ikizinden az da olsa farklı, ancak Güneş'e benzer bir kimyasal kompozisyona sahip olduğu görülüyor. Her ikisi de göktaşlarında ve yeryüzünde bol bulunan element bollukları açısından yetersiz görünüyor. Bu HIP 102152'nin yersel kayalık gezegenlere ev sahipliği yapıyor olabileceğine dair güçlü bir ipucu . Notlar Çoğu kişi ikizler paradoksunu duymuştur: ikizlerden biri bir uzay yolcuğuna çıkar ve geri döndüğünde Dünya'daki kardeşinden daha genç kaldığı görülür. Her ne kadar burada bir zaman yolculuğu söz konusu değilse de, bu iki çok benzer yıldız için birbirlerinden çok farklı yaşları görebiliyoruz Güneş'in yaşamının farklı evrelerinden fotoğraf karelerine benzer şekilde. Güneş ikizleri, Güneş'imizle olan benzerliklerine göre, güneşe benzeyen ve güneş-türü yıldız kategorisindedirler. Güneş ikizleri Güneş'e en benzeyen türdür, bunlar Güneş'le benzer kütleye, sıcaklık değerine ve kimyasal bolluklara sahiptirler. Güneş ikizleri nadir yıldızlardır, ancak benzerliğin daha az görüldüğü diğer türler çok daha yaygındırlar. Daha önceki çalışmalar bir yıldızın lityum içeriğinin henüz tartışmalı da olsa (ann1046) eğer dev gezegenlere ev sahipliği yapıyorsa bundan etkilenebileceğini göstermektedir (Ötegezegen Keşfi İçin Yeni Bir Yöntem, eso0118, Nature makalesi). Lityumun yıldızların içerisinde nasıl yok edildiği henüz tam olarak bilinmese de, yüzeyden, yok edildiği yıldızın derin katmanlarına doğru taşındığı birçok süreç ortaya atılmaktadır. Eğer bir yıldız kayalık nesnelerde yaygın olarak bulduğumuz elementlere az miktarda sahipse, kayalık yersel gezegenlere ev sahipliği yapıyor olabilir, çünkü bu tür gezegenler yıldızı çevreleyen büyük disk tarafından oluştukları esnada bu elementleri hapsetmektedirler. HIP 102152'nin de bu tür gezegenlere sahip olabileceği düşünülüyor,ESO'nun HARPS tayfçekeri ile desteklenen yıldızın dikey hız görüntülemeleri, yıldızın yaşanabilir bölgesi içerisinde hiçbir gaz devine sahip olmadığına işaret ediyor. Bu HIP 102152 etrafında Dünya-benzeri gezegenlerin potansiyel varlığına işaret edebilir, yıldızlarına yakın dev gezegenlerin varlığı durumunda, yersel gezegenlerin bulunma şansı, bu küçük kayalık nesnelerin dengelerinin bozulması ve dağıtılmaları nedeniyle daha azdır. ESO-Türkiye


Aslında uzaktaki karadeliklerden ve diğer cisimlerden gelen ışımayı görmek için üretilmiş bir teleskop ilk kez gözlerini Güneş'e çevirdi. NASA'nın Nükleer Tayfölçerli Teleskop Dizisi olarak bilinen NuSTAR Güneş'ten yayılan X-ışımasını görüntüledi. Bu Güneş'in X-ışınlarıyla alınan ilk görüntüsü oldu. Kaliforniya Üniversitesi'nden NuSTAR bilim ekibi üyesi David Smith: NuSTAR bize Güneş atmosferinin üst kısımlarını gösterdi diyor. 2012 yılında uzaydaki yerini alan NuSTAR ile uzaktaki gökcisimlerinden sonra burnumuzun dibindeki Güneş'e bakılarak farklı bir fotoğraf elde edildi. Güneş diğer gökcisimlerine göre bize daha yakın olduğundan daha parlak görülecektir. Chandra gibi uzay gözlemevleriyle Güneş'e bakmak bu nedenle tehlikeli olsa da aynı şey NuSTAR için geçerli değil. NuSTAR'ın dedektörleri zarar görmeden Güneş'ten yayılan X-ışınları gözlemi yapılabilirdi. NuSTAR görüntüsünde Güneş üzerindeki farklı sıcaklığa sahip alanlar daha net görülebiliyor. Karanlık yerler parlak alanlara göre daha soğuktur. NuSTAR ile yapılacak düzenli gözlemlerle önümüzdeki birkaç yıl içinde bitecek olan güneş çevrimiyle ilgili farklı bilgiler alınabilir.


Güneş'in gençlik dönemiyle benzerlikler gösterdiği düşünülen bir yıldız çeşitli uzay teleskoplarıyla gözleniyor. Çalışma ile Güneş'in gençlik dönemini, gezegenimizin atmosferi ve yaşamın nasıl başladığı hakkında bilgilere ulaşılması hedefleniyor. 4.65 milyar yıl yaşındaki Güneş'in gençlik dönemini bilme şansımız yok. Ancak milyarlarca yıldızın bulunduğu Samanyolu'nda her on yıldızdan biri Güneş benzeridir. Değişik yaşlardaki bu yıldızları inceleyerek Güneş'in gençlik dönemi hakkında bilgi edinilebilir. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezinden astrofizikçi Vladimir Airapetian: Bebeklik döneminizdeki tüm fotoğraflarınız kaybolsaydı ne yapardınız? Ben, ailedeki diğer kişilerin benzer yaştaki fotoğraflarına bakarak küçükken nasıl göründüğümü tahmin etmeye çalışırdım. Astrofizikte de yaptığımız buna benzemektedir. Genç yıldızlara bakarak yıldızımızın geçmişi ve yaşam barındıran bir gezegenimizin kökenlerini ortaya çıkarabiliriz diyor. Kappa 1 Ceti bu tür bir yıldızdır. Komşu yıldız olma ayrıcalığındaki Kappa 1 Ceti sadece 30 ışık yılı uzağımızda olup 600-750 milyon yıl yaşındadır. Güneş ile benzer sıcaklık ve kütleye sahip olan yıldıza ait tüm değerler, yaşamın Dünya'da yeşermeye başladığı sıralardaki genç Güneş'le ikiz olduğu anlamına geliyor. Kappa 1 Ceti'ye ait bilgilerle mevcut Güneş Sistemi karşılaştırılıyor. Bilgiler Hubble teleskopu, NASA'nın TESS ve NICER uyduları ile ESA'nın XMM-Newton teleskopu ile elde ediliyor. Ekip çalışmasını The Astrophysical Journal'de yayınladı. Yıldız gücü Yeni yürümeye başlayan çocuklar gibi genç yıldızlarda yüksek enerji ve etkin patlamalarla kendilerini gösterir. Yıldızlarda biriken enerjinin çıkışı yıldız rüzgarları yoluyla olur. Yıldız rüzgarları genellikle bir gazdaki parçacıkların pozitif ve negatif yüklü iyonlara parçalanmasıyla oluşan aşırı sıcak madde hali olan plazmadan oluşur. Yüksek enerjili plazma yıldızın manyetik alanının da yardımıyla yıldızın atmosferinin en dış kısmındaki sıcak koronasından dışarı fırlayabilir ve yıldız rüzgarı adını alarak gezegenlere doğru ilerleyebilir. Bu rüzgar yakındaki gezegenlerin yapısını etkileyebilir. Genç yıldızlar yaşlı olanlara göre daha sıcak olup daha güçlü yıldız rüzgarları ve plazma atımları üretir. Bu tür patlamalar yakınlarındaki gezegenlerin atmosferini ve kimyasını etkileyebilir ve hatta bu gezegenlerdeki organik maddenin gelişimini kolaylaştırabilir. Yıldız rüzgarı yaşamın herhangi bir aşamasında etkili olabilir. Ancak genç yıldızların güçlü ve yoğun yıldız rüzgarları gezegenlerin manyetik kalkanlarına çarparak, olası yaşama etkisinin daha az olmasını sağlayabilir. Buna en güzel örnek Güneş'tir. Güneş gençlik döneminde şimdikine göre üç kat daha hızlı dönmekteydi ve daha güçlü manyetik alana sahipti. Bu nedenle uzaya daha yoğun yüksek enerjili ışınım ve parçacık yayıyordu. Günümüzde bunun sonuçlarını kuzey ve güney kutup bölgelerinde kutup ışımaları olarak görmekteyiz. Geçmişte muhtemelen bu tür ışımalar gezegenin her bölgesinden gözlenmekteydi. Güneş'in gençlik dönemindeki bu yüksek aktivite, Dünya'nın koruyucu manyetosferini geri itmiş ve biyolojik sürecin oluşumu için atmosferin doğru kimyasal moleküllerle kaplanmasını sağlamış olabilir. Benzer süreçler gökadamızdaki ve evrendeki yıldız sistemlerinde ortaya çıkıyor olabilir. Gezegenimizin 4 milyar yıldan daha önce yaşadığı aşamaları şu an genç bir yıldız çevresinde yaşayan bir gezegende görmek en büyük hayalim diyor Airapetian. Güneşin nasıl evrildiğini ve Dünya'da yaşamın gelişimine olan katkısını anlamak, yaşama evsahipliği yapan ötegezegenleri bulma arayışımıza katkı sağlayacaktır. Güneş İkizi Güneş verileri ile genç Güneş hakkında bilgi edinmek süreçteki tek karmaşık etken değil. Yıldızın uzaklığı da burada etkilidir. Güneş rüzgarlarını doğru biçimde ölçen aletlerimiz bulunuyor. Ancak Kappa 1 Ceti gibi gökadamızdaki diğer yıldızların rüzgarını doğrudan gözlemlemek uzak olmaları nedeniyle mümkün değil. Bilim insanları doğrudan gözleyemedikleri bir olayı açıklayabilmek için bilimsel modelleme yoluna giderler. Modeller mevcut bilimsel veriler göz önüne alınarak kurularak oluşturulmuş cisimlerin temsilleri ya da tahminleridir. Yıldız rüzgarlarına yönelik modellemeler yapılmış olsa da bu çalışmada daha basit varsayımlar dikkate alındı. Çalışmada üretilen Kappa 1 Ceti modelinin temeli Michigan Üniversitesinde geliştirilen Uzay Hava Modelleme Düzeneği içinde yer alan Alfven Dalga Güneş Modelidir. Model yıldız rüzgar aktivitesini tahmin etmek için manyetik alan ve morötesi emisyon hattı verileri de olmak üzere yıldıza ait bilinen tüm bilgilerin girilmesiyle çalışır. Model Güneş üzerinde denendiğinde doğrulanmıştı ve tahminlerinin doğru olduğu yapılan gözlemlerle gösterilmişti. Airapetian: Modeli oluşturmak ve çıktısına bakabilmek için veri girmek gerekiyor. Doğru çıktı almanın tek yolu verilerin doğru olmasıdır. Kappa 1 Ceti'den gelen veriler elimizde olduğu için tahmininizi netleştirecek modeli oluşturabildik diyor. Aslında yapılan iş doktorun elinde tuttuğu rapor gibidir. Bir hastanın nasıl olduğunu tam anlamıyla bilmek için doktor hastayla konuşur, kalp hızı, sıcaklık gibi değerleri ölçer ve gerekirse kan testi ya da ultrason gibi birkaç özel test daha gerçekleştirir. Tüm bunların sonucunda hastanın iyileşmesi için gerekli tedaviyi uygular. Kappa 1 Ceti yıldızına ait alınan tüm veriler ışığında yıldızın koronasını ve rüzgarı daha iyi tahmin edilebiliyor. Yıldız rüzgarı yakındaki bir gezegenin manyetik kalkanını etkileyebileceği için yaşam için önemli rol oynamaktadır. Güneşimizin Geçmişi, Yıldızlarda Yazılı Araştırmacılar modellerini çeşitli yaşam evresinde bulunan diğer Güneş benzeri yıldızlara da uygulamak istiyor. Özellikle 111 ışık yılı uzakta ve 100 milyon yıl yaşında bulunan, Kappa 1 Ceti'ye göre daha fazla parlayan ve plazma fırlatan, EK Dra yıldızı öne çıkıyor. Farklı yaş gruplarında benzer yıldızların nasıl farklılaştığını belgelemek aynı zamanda o yıldızın yaşam çizgisinin belirgin olmasını sağlayacaktır. Güneşimizin geçmişini ve geleceğini anlamak için diğer yıldızları izlemek oldukça önemli diyor Airapetian.


Güneş 4,5 milyar yıl önce doğduğunda ikizi var mıydı? Sorunun yanıtı neredeyse evet, tek yumurta ikizi olmasa da. Berkeley Kaliforniya Üniversitesinden teorik fizikçi ve Harvard Üniversitesi Smithsonian Astrofizik Gözlemevinden radyo gökbilimcilerin yaptığı analize göre evrendeki diğer güneş benzeri yıldızlar çiftler halinde doğmuş. Birçok yıldızın, örneğin en yakın komşumuz Alfa Erboğa üçlü yıldız sistemi gibi eşleri bulunmaktadır. Gökbilimciler uzun zamandır bir açıklama peşindeler. İkili ve üçlü yıldız sistemleri benzer şekilde mi doğmaktadır? Yoksa bir yıldız bir başkasını yakalayarak mı çift oluşturmuştur? İkili yıldızlar bir süre sonra ayrılıp mı tek yıldız olarak yaşamlarını sürdürür? Gökbilimciler gezegenimizle çarpışıp dinozorların ortadan yok olmasını sağlayan asteroiti yörüngesinden eden, Güneş'in kizi olduğu iddia edilen Nemesis adlı bir yıldızı aradılar. Ama böyle bir yıldız bulunamadı. Yeni iddia ise Kahraman takımyıldızındaki yeni oluşan yıldızlarla dolu dev molekül bulutunun radyo gözlemlerine dayanıyor. Buluttaki yıldızların hepsi ikili olarak doğuyor. UC Berkeley'den gökbilimci Steven Stahler: Evet, bir zamanlar bir Nemesis olması olası diyor. Kahraman moleküler bulutundaki tek genç yıldızlar ile ikili yıldız sayısının hesaplanabilmesi amacıyla bir istatiksel model geliştirdik. Burada başta bir buluttan bütün yıldızların oluşturduğu model esas alındı. Böylesi sistemler sonraki bir milyon yıl içinde küçülüp dağılırlar diyor. Bu çalışmada aralarındaki uzaklık 500 astronomik birim ve fazla olan ikili yıldızlar ele alındı. 1 astronomik birim Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklıktır (150 milyon km). Bu hesaba göre Güneş'in ikizi olsaydı Neptün civarında bulunurdu. Modele dayanarak Güneş'in muhtemel kardeşi oluşum aşamasında bölgeden uzaklaştı ve bir daha da ortaya çıkmadı. Smithsonian Astrofizik Gözlemevinden NASA Hubble araştırma ekibi üyesi Sarah Sadavoy: Birçok yıldızın eşi ile birlikte oluştuğu fikri daha önce önerilmişti, ancak şu soru yanıt bulmadı: Kaç tane? Modelimize bakarak tüm yıldızların eşleriyle birlikte oluştuğunu söylüyoruz. Kahraman bulutu genelde düşük kütleli yıldızların oluşum bölgesi olarak bilinir, modelimizin diğer bulutlar üzerinde de denenmesi gerekiyor diyor. Yoğun çekirdekler içinde doğan yıldızlar Gökbilimciler yüzlerce yıldır ikili ve çoklu yıldız sistemlerinin kökeniyle ilgili tartışmış ve son yıllarda gaz bulutlarının içinde kütle çekim etkisiyle nasıl yoğunlaştığını anlamak için bilgisayar benzetimleri oluşturulmuştur. Ayrıca son zamanlarda gaz bulutlarından ayrılmış pek çok genç yıldıza da modelde yer verdiler. Bonn Üniversitesinden Pavel Kroupa'nın birkaç yıl önce yaptığı benzer bilgisayar benzetimi bütün yıldızların ikili olarak doğduğunu gösterdi. Bununla birlikte gözlemlerle elde edilen kanıtlar yeterli değildir. Gökbilimciler daha genç yıldızlara baktıklarında çoğunlukla ikili olduklarını görüyorlar, ancak bu bilgi gizemi çözmüyor. Buradaki anahtar bulutlardaki yıldız oluşumlarının sistematiği. Çalışmalarımız ikililerin nasıl oluştuğu ve evrimdeki rolünü anlamak için yapılan modellerin ilerisinde. Güneş benzeri çoğu yıldızın ikili olduğunu görüyoruz. Elimizdeki kanıtlar böylesi güçlü bir iddiayı oluşturmamızı sağlıyor diyor Stahler. Stahler'e göre gökbilimciler yıldızların genç yıldız oluşum alanlarında yoğun çekirdekler adındaki yoğun moleküler bulutu bölgelerinde doğduğunu biliyorlardı. Optik teleskoplar bulutlardaki bu bölgeleri birer delik gibi algılıyor. Çünkü iki yıldızdan gelen ışık bölgedeki gaz ve tozu aydınlatıyor. Bununla birlikte bulutlar radyo teleskoplarla taranabilir. Bulutlardaki soğuk toz taneleri arasında süzülen ışık bu radyo dalga boylarında görüntülenir. Kahraman moleküler bulutu Dünya'dan yaklaşık 600 ışık yılı uzakta olup 50 ışık yılı genişliktedir. Geçtiğimiz yıl gökbilimcilerden oluşan bir ekip bulutun yıldız oluşum süreçlerini izlemek için New Mexico'daki Çok Büyük Dizi'yi kullandı. Çalışma bir molekül bulutundaki yaşları en fazla 4 milyon yıl olan ve birbirinden yaklaşık 15 astronomi birimi uzakta konumlanmış ikili yıldızları ele alan ilk bölgesel araştırmaydı.


Güneş'in ilk kardeşi keşfedildi. Yıldız, Güneş'in komşuları projesi kapsamında keşfedilen ilk yıldızdır. Güneş'in nasıl oluştuğu ve bugüne kadar nasıl geldiğinin izlerine bu yıldız ve diğer olası kardeş yıldızlarca saptanabilir. Araştırma ekibinden Texas Üniversitesi'nden Ivan Ramirez: Nerede olduğumuzu bilmek önemlidir. Güneş'in gökadanın hangi bölgesinde olduğu ve erken güneş sistemini etkileyen koşulları anlamamız için bu keşif önemlidir diyor. Ayrıca bu kardeş güneşin çevresinde dolanan gezegenleri de olabilir. Elbette bu olasılık yıldızın ve çevresindeki gaz ve toz bulutunun evrim bilmecesinde yatıyor. Oluşum aşamasında sistemden atılan malzemeler daha sonra Güneş Sistemi içine bile girmiş olabilir. Belki de Dünya'ya ilkel yaşamı getiren bu malzemelerdi. Ya da yörüngedeki gezegenlerin bu işte parmağı olabilir. Bu yüzden güneşin kardeşlerinin dünya dışı yaşam arayışında ön planda olması gerekir diyor Ramirez. Yeni keşfedilen Güneş'in kardeşi HD 162826, 110 ışık yılı uzaklıkta olup Herkül takımyıldızındadır. Yıldız Güneş'ten % 15 daha büyüktür. Vega'nın parlaklığı nedeniyle çıplak gözle görülemeyen yıldız küçük bir dürbünle görülebiliyor. Güneş'in kardeşlerini arayan ekip dünya çapında kurdukları grupların yardımıyla 30 olası adayı izlerken HD 162826'yı keşfetti. Ramirez ve ekibi yıldızın Güneş'in kardeşi olup olmadığını belirleyebilmek için yüksek çözünürlüklü tayfölçerle kimyasal izini taradılar. Şanslı bir tesadüf. 15 yıldan uzun zamandır gözlüyoruz. Çalışmalara göre yıldızın bir 'sıcak Jüpiter' gezegeni olması olası. Ancak daha küçük ve karasal gezegenlere yönelik herhangi bir ize rastlanmadı. Şimdilik Güneş'in kardeşi olarak tek bir yıldız bulunsa da Gaia gibi araçlarla daha kapsamlı haritalar hazırlanıp daha fazla veriyle çalışma yapılabilecek. Bir düşünceye göre 4,5 milyar yıl önce bir küme içinde oluşmuş Güneş'in 1000 ile yüzbin dolayında kardeşi olabilir. Elbette Samanyolu'nun değişik yerlerinde bizden çok daha uzakta Güneş'in daha çok kardeşi olabilir. Gaia ile gelen verilerle çalışma alanı genişletilebilir. Yaklaşık 1 milyar yıldızın uzaklığı ve hareketleri daha doğru bir şekilde saptanabilecek. Bu da araştırma için hedeflenen yıldız sayısını 10 bin kat arttıracak diyor Ramirez. Eldeki verilerin gözden geçirilmesi bile zaman almaktadır. Buna bir de yeni verilerin eklenmesi analiz süresinin uzamasına yol açacaktır. Gaia verilerinden ulaşılacak yol haritasının bu süreci hızlandıracağı düşünülüyor. Her yıldızın analizi çok zaman almaktadır. Bazı temel kimyasal elementlerin analizine odaklanabiliriz. Her yıldızda olan elementlerden daha hepsinin sahip olmadığı elementler ele alınabilir. Ramirez ve ekibi baryum ve iridyum gibi elementleri ele alarak incelemelerini sürdürüyor. Güneş'in kardeşlerinin sayısının artmasının ardından gelecek ikinci aşamada yıldızımızın nasıl oluştuğu araştırılacak. Bunun için kardeş yıldızların yörüngeleri çıkarılarak dinamik özellikleri tespit edilecek.


NASA dün Cape Canaveral Hava Üssü'nden yeni bir uyduyu Atlas V roketiyle uzaya gönderdi. Solar Dynamics Observatory yani Güneş Harekletliliği Gözlemevi adını taşıyan uydu Güneş'in yeni gözcüsü olacak ve özellikle güneşin alt katmanlarını inceleyecek. Uydu dünyaya her gün 1.5 terabyte'lık veri yollayacak. Bu da uydunun her 36 saniyede bir CD verisini yollayacağıu anlamına geliyor. (1.5 terabyte, 380 sinema filmi uzunluğuna eşittir.) SDO ile Güneş'in bilmediğimiz özelliklerinin ortaya çıkarılması bekleniyor. Güneş'teki hareketlilikler dünyayı da etkilemektedir. İşte SDO bu etkilemenin nedenlerini ortaya koyacak. Güneşteki hareketlilikten dolayı uzaydaki uyduların elektrik akışının ve GPS iletişiminin neden etkilendiği, Dünya atmosferine etkisi ve iklim üzerindeki etkisi de anlaşılacak. Güneş hakkında hala bilmediğimiz çok şey var. SDO, Güneş enerjisinin nasıl oluştuğu, nereden geldiği, bu enerjinin nasıl depo edildiği ve güneşten dışarı nasıl salındığına ilişkin soruların yanıtları için gökbilimcilere yardımcı olacak. Güneş atmosferinin nerelere kadar uzandığı ve bu atmosferin uzaydaki araçları ve astronotları ne kadar etkileyebileceği ortaya çıkarılacak. SDO uzayda 5 yıllık bir görev yapması için tasarlandı. Ancak uzayda görev yapan çoğu uydunun görev süresini aştığı halde hala görevi başında olduğu da biliniyor. Bu nedenle SDO'nun da 5 yıldan daha fazla süre görevde kalması beklenebilir. Örneğin Güneş'i gözleyen bir diğer uydu olan SOHO uzaya 1995 yılında fırlatıldı ve 10 yıl boyunca Güneş'i izleyeceği belirtilmişti. Uydu 15. yılından gün aldı ve hala görevi başında. Kaynak: NASA/SDO


Güneş'i gözleyen gözlem araçları SOHO, STEREO ve Güneş Dinamikleri Gözlemevi Güneş'in koronasında şimdiye kadar görülmemiş bir dizi ve hızlı oluşan kabarcıkları görüntüledi. Bir gün içinde üç farklı şiddetteki patlama 17 Ocak 2013'te oluştu. Güneş'in milyonlarca kilometre uzağa kadar uzanan manyetik dış katmanı olan korona milyonlarca derece sıcaklığa sahiptir. İlk kez SOHO ile gözlenen dev kabarcıklar büyük bir hızla gezegenler arası uzaya parçacık demetleri fırlattı. İlk kabarcıklar üç saatte arayla oluştu ve bunun ardından yaklaşık 12 saat sonra küçüklerin desteklediği daha büyük kabarcık oluştu. SDO ve STEREO tarafından fark edilen bu patlama farklı dalga boylarında görüntülendi. Aberystwyth Üniversitesi'nden Nathalia Alzate ve arkadaşları bu patlamaları ve aralarındaki etkileşimi araştırdı. İleri morötesi ışıkla baktığımız kabarcıkların büyük bir enerji taşıdığını belirledik diyor Alzate. Jet çıkışları Güneş uzaya adeta büyük bir malzemeyi büyük bir enerjiyle kusmuş gibiydi. Bu hızla fırlayan malzeme kısa bir süre içerisinde kızararak yüksek enerjili X-ışını ve radyo patlamalarına uğradı. Bunun dışında sorunsuz bir şekilde dışa doğru isteksizce yayılan jet çıkışları da gözlendi. Tüm bu olaylar birden fazla uzay aracının Güneş'i gözlemesi nedeniyle Alzate ve ekibi tarafından 3 boyutlu olarak gözlenebildi. Bu dizi patlamalarda zayıf patlamaların üzerine etki eden kuvvetler ve sonrasında gelişen hızla akan patlama zincirinin arasındaki ilişki ortaya konulabildi. Buna karşılık hala zayıf püskürmelerden oluşan yavaş jetlerin manyetik alanca itilmesi mi ya da bunların oluşturduğu şok dalgalarının mı daha büyük patlamaları tetiklediğini anlamış değiliz. Son gözlemlerle üretilen görüntülerin analiziyle bu bulmaca çözümlenebilir diyor Alzate.


Güneş'te yakın zamanda gözlenen hareketlilik bilim insanlarını ve uzay hava tahmincilerinin ilgisini çekti. Güneş'e yönelen gözlerin sayısının artmasına neden oldu. Geçtiğimiz 6 ve 10 Eylül tarihleri arasında Güneş son 10 yıldan bu yana gözlenen en güçlü ışınları üretti. Uzaya milyarlarca ton patlayıcı patlayıcı değerinde enerji yayıldı. Patlamaların birçoğu Güneş'in sıcak yüzeyine dönerken ikisi Güneş'ten kaçıp gezegenler arası uzaya doğru yayıldı ve elektrik yüklü parçacık bulutları koronal kütle atımları haline geldi. Proton, elektron ve ağır iyonları içeren bu bulut, gezegenimiz çevresindeki uydulardaki sensörler ve gezegenler arası uzaydaki sondalar tarafından tespit edilebilir. Ateş fişekleri ve onlara eşlik eden CME'ler Dünya'dan Güneş'in görülemeyen arka yüzeyi olan fotosferinin aktif bir bölgesinde patladı. ESA'dan Juha-Pekka Luntama: Bu aktif bölgeden gelen güçlü alevler ve birkaç CME üreten patlamanın son zamanlarda devam eden çok düşük güneş etkinliğinden sonra gerçekleşmesi çok ilginçti diyor. Bu püskürmeleri önceden tahmin etmek zordur. Söz konusu aktif bölge Güneş'in Dünya'dan görülemeyen arka kısmında gerçekleşti ama bir süre sonra Dünya'dan görülebilecek konuma ulaştı. Bizde bundan sonra gözlemleri gerçekleştirdik. İlk büyük olay İlk patlama 6 Eylül'de gerçekleşti ve 7 Eylül akşamı Dünya'ya ulaştığında ciddi bir jeomanyetik fırtınanın oluşmasına neden oldu. Bu durum Güneş'i veya yörüngedeki Dünya'ya etkisini gözleyen ESA ve NASA'nın uydularınca izlendi. Bu fırtına 7-8 Eylül'de Avrupa'da Almanya'nın kuzeyi ve Kuzey Amerika'da ABD'nin kuzeyine kadar inen Aurora etkinliğinin artmasına neden oldu. Söz konusu alev ve CME'ler Güneş'ten gelen enerjik atom parçacıklarıyla doludur. Bunlar yörüngedeki uydularca tespit edilebilir. Atmosferimizin koruyucu etkisi nedeniyle yer teleskopları bunları izleyemez. İkinci büyük olay İkinci patlama 10 Eylül'de oluştu. Bu güçlü ışıma ve aşırı yüksek proton seli yayan güneş alevi yüksek enerjiliydi. Bazı protonların hızı ışık hızına yaklaştı. Oluşan CME birincisinden daha hızlıydı ve 12 Eylül'de Dünya'ya ulaştı. Bunun ardından enerjik parçacık sayısında anormal bir artışa neden olarak yeryüzünde ışınımı yükseltti. 12 ve 13 Eylül günlerinde de orta derece bir jeomanyetik fırtına gözlendi. Uydulara ve iletişimlere etkileri İkinci CME öncesinde bazı uyduların aldığı ışınım kamera ve navigasyonlarının geçici körleşmesine neden oldu ve yüksek enlemlerde çalışan radyo yayınları bir süreliğine bozuldu. ESA'nın yörünge uydularından ışınıma duyarlı gama ışını uydusu INTEGRAL ışınım seviyesi düşene kadar bir süre güvenli modda bekletildi. Sonrasında aracın tekrar aktif gelmesi için aracın mevcut yapısına güvenildi. INTEGRAL operasyon müdürü Richard Southworth: Kesinti 64 saat sürdü ve maalesef çok önemli gözlem zamanlarını kaybettik. Neyse ki hiçbir aletimiz zarar görmeden görev başı yaptılar diyor. ESA'nın yıldız sayımcısı Gaia'da küçük etkilere maruz kaldı. Gaia operasyon müdürü David Milligan: Gaia geçici olarak çok sayıda yıldızı yanlış algıladı ve bu da doğru verilerin ulaşılmasına bir süre engel oldu diyor. Yanlış veriler katalogdan çıkartılıyor. Gaia şu an normal sürecine döndü. Güneş'e göz kulak olma Burada ikinci olay oldukça dikkat çekicidir. Güneş'teki etkin bölgeden çıkan doğrudan Dünya'ya ulaşan parçacıklar bir süre sonra gözden kayboldu. İşin ilginç yanı Güneş'in o kısmını gözleyecek uydumuzun olmamasıydı diyor Juha-Pekka. Bunun için Güneş'in o bölgesinin dönerek Dünya'ya yüzünü göstermesi beklendi. Yine de tahmin isabetinin yükselmesine neden olacak bir çalışmanın oluşmasını sağlayacaktır. ESA uzay hava tahminlerinin daha ayrıntılı ve daha yüksek isabetlerle belirleyebilmek amacıyla yeni Güneş görevi planlıyor.


Güneş yüzeyindeki M-2 güneş lekesi ve S-1 sınıfı ışıma fırtınasıyla 7 Haziran 2011'de muhteşem bir kütle atımı gerçekleştirdi. Yüzeyden fışkıran parçacıklar güneş yüzeyinin neredeyse yarısını kaplayacak şekilde bir mantar şeklini aldıktan sonra tekrar yüzeye döndü. Parlama, Güneş Dinamikleri Gözlemevi ile görüntülendi. SDO soğuk gaza ait olan bu büyük patlamayı morötesi ışıkla elde etti. Patlamayı özel kılan bir başka nokta ise sıcaklığının daha önceki patlamaya neden olan sıcaklıklardan daha düşük olması: 80000 Kelvin. (273 K=0 C derece) Patlama aynı zamanda Güneş ve Atmosferi Gözlemevi ile de görüntülendi. Buradaki görüntünün nedeni güneşten fırlayan parlak plazma ve yüksek enerjili parçacıklardır. Tüm bunlara ek olarak Güneş'in Dünya'ya Etkisi Gözlemevi ile de Güneş'teki patlamalara ilişkin video elde edildi. Güneş'ten yayılan dalgalar Dünya'dan önce bu gözlemevine ulaşır. Uydu Güneş'in yörüngesinde dolanmasına karşılık Dünya'yı sürekli gözlemekte ve olası etkiler anında iletilmektedir. Morötesi görüntülerle patlama... STEREO gözüyle patlama.. Bu patlamaların Dünya'ya etkisi yok denecek az. Sadece uydu sistemlerinde kısa süreli arızalara neden olabilirler. Ancak hepsi bu kadar.


ESO'nun Çok Büyük teleskopu üzerindeki FORS2 aygıtı ile aktif yıldız oluşum bölgesi NGC 2467 gözlendi bazen bu bölgeye Kurukafa bulutsusu da deniliyor. ESO'nun Kozmik Mücevherler Programı kapsamında bilimsel veri toplamak için gözlem koşullarının uygun olmadığı nadir zamanlarda bu tür görüntüler elde edilmektedir. Teleskopların atıl durumda bekletilmesi yerine ESO'nun Kozmik Mücevherler Programı sayesinde görsel olarak ilgi çeken güney gökküresi görüntüleri yakalanmaktadır. Aktif yıldız oluşum bölgesi NGC 2467'nin bu göz alıcı görüntüsü bazen Kurukafa bulutsusu olarak adlandırılmakta ve güzel olduğu kadar tehditkar görünmektedir. Görüntüde yer alan toz, gaz ve parlak genç yıldızların birbirlerine kütleçekimsel olarak bağlanmış olup, meydana getirdikleri sırıtan kafatası görüntüsü ESO'nun Çok Büyük teleskopu üzerindeki FORS aygıtı ile yakalanmıştır. Kurukafa takma adının nerden geldiğini görmek oldukça kolay. Bu genç ve parlak oluşum açıkça uğursuz içi boş bir yüzü andırıyor, ki burada sadece açık olan ağrı görünür durumda. NGC 2467 Pupa takımyıldızında pusuda beklemektedir, ki bu da pek de romantik olamayacak şekilde Kıç Güvertesi olarak tercüme edilmektedir. Yıldız kümelerinin bulutsu yapıları çoğu yeni yıldızın doğum yeridir ve bu bölgelerde yıldız oluşumunda hammadde olarak hidrojen gazı kullanılmaktadır. Aslında burada tekil bir bulutsu ve onun farklı hızlarda hareket eden yıldız kümeleri yoktur. Dünya'dan olan görüş doğrultusunda rastlantısal bir hizalanma ile buradaki yıldızlar ve gaz bir insan yüzünü oluşturmaktadır. Bu parlak görüntü gökbilimcilere yeni bir şey anlatmayabilir, ancak bizlere, insan gözüyle görülemeyen güney gökküresinde çalkalanan parlak harikaları seyretme fırsatı veriyor. Pupa denizcilik terimine sahip olan güney gökküresinde seyreden üç takımyıldızından biri olup, adını efsanevi gemi İason ve Argonotlar'dan alan, tek ve çok büyük Argo Navis takımyıldızının parçasıdır. Ancak artık kullanılmayan bu takımtıldız üçe bölünmüştür: Karina, Yelken ve Pupa. Çaldığı altın hırka ile meşhur olan İason sayesinde NGC 2467 sadece dev bir göksel geminin içinde değil aynı zamanda hırsızların da arasındadır bu korsanvari bulutsu için oldukça uygun bir bölge. Bu görüntü ESO'nun Kozmik Mücevherler programı kapsamında ESO teleskopları kullanılarak gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen girişimle elde edilmiştir. Program çoğunlukla gökyüzü koşullarının bilimsel gözlemler için uygun olmadığı zamanları, görsel olarak ilginç, merak uyandırıcı ve ilgi çekici nesnelerin fotoğraflarını çekmek için kullanıyor. Toplanan tüm veriler ayrıca ESO'nun bilim arşiviyle profesyonel gökbilimciler için de gelecekteki bilimsel çalışmalarda kullanılmak üzere erişime açık hale getirilmektedir.


Çikolata soslu bir pasta... Ya da bol sütlü bir kahve... Ağzınız mı sulandı? Fotoğraf tam da bunu anlatır gibi değil mi? Ama değil. Bu fotoğraf çok uzaklara ait. Mars Express uzay aracı gezegenin çevresinde dolanırken güzel ve yüksek çözünürlüklü fotoğraflar iletiyor. Yolladığı son fotoğraf ise kutup çevresinde donmuş karbondioksit buzu ve onun çevresindeki kırmızı, kahverengi toprağıyla Mars'ın her tarafının kırmızı olmadığını anlatıyor. Görüntüdeki parlak beyaz bölge güney kutbunu kaplayan donmuş karbondioksit buzundan oluşmuştur. Beyaz alan her ne kadar düz gibi görünse de aslında bolca çukur ve tepeye sahiptir. Bir İsviçre peyniri gibi. Güney kutup noktasını saran 350 kilometre çaplı buz bölgesi bazı yerlerde 3 kilometre kalınlığa ulaşır. Bu kalın buz katmanı bölgeden tamamen kaybolmaz. Sadece kış mevsimi bittiğinde yüzeyindeki ince form buharlaşır. Kutup bölgesine ulaşan güneş ışığı ve gezegendeki sert rüzgarlar buzlu bölgede zaman zaman sivri tepeler ya da derin çukurlar oluşturur. Buna en güzel örnek ise Hallis Havzası'dır. Fotoğraf Mars Express uzay aracının Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamerası kullanılarak kırmızı, mavi ve yeşil filtrelerle 17 Aralık 2012'de alındı. Fotoğraf telif hakkı: ESA/DLR/FU Berlin / Bill Dunford 1 Yorum Amatörce astronomi ile ilgileniyorum ve evrenin harikulade inşası içindeki güzelliklere, her defasında bir daha hayran oluyoruz..


Son zamanlarda NASA'nın Merak olarak bilinen Mars Bilim Laboratuarı'nın Mars yüzeyine inişi için gereken desteği sağlayan ESA'nın Mars Express yörünge aracı asıl görevi olan jeolojik ve atmosferik yapı incelemelerine geri döndü. Araç, Mars kabuğunun derinliklerine inen 120 km genişliğindeki Hadley Krateri'nin görüntüsünü yayınladı. Ana kraterin içinde sonradan oluşmuş ve 2600 mkadar derine inen kraterler görüntüde göze çarpıyor. Görüntü, batıdaki Al-Qahira Vallis'in içinde kuzeyde genç ovalar ve güneyde dağlık bölge arasındadır. Mars Express bu görüntüyü 9 Nisan 2012'de almıştır. Aslında İngiliz bir avukat olan George Hadley (1685-1768), Hadley hücresi adlı keşfiyle bilinir. Bu kavram Dünya atmosferindeki ısı ve nemin yüksek enlemlerdeki tropik bölgelere nasıl ulaştığını açıklar. Görüntüler lav ve tortu yoluyla oluşan Hadley Krateri'nin daha sonra büyük asteroitler ve/veya kuyrukluyıldızlar ile birden fazla darbeye uğradığını gösteriyor. Bu etkiler sonucunda oluşmuş üç büyük krater ise ana kraterin kuzeyinde ve merkeze yakın olanında ve onun da içinde bir tane olmak üzere görülüyor. Krater duvarlarının yükseltisi ise diğer görüntüde açıkça ortaya çıkarılmış. Kraterler arasındaki yükselti farklılığı ise erozyon hareketi ile açıklanabiliyor. Kütle çekimi nedeniyle çarpma sonucunda yüksekten aşağı doğru toprak kayması gerçekleşmiştir. Kütle hareketleri başta, depremler, erozyon ve buzlu yamaçlarda su ve kaya akışı gibi bir dizi işlem ile gerçekleştirmiş olabilir. Mars jeolojisini inceleyen bilimcilerin ilgisi özellikle küçük kraterlere yönelik. Bu kraterlerin merkezindeki çukurlar, buradaki su birikintisinin zamanla buharlaştığını gösterir niteliktedir. Bu da yüzey altında hala su olduğuna delil olarak öne sürülmektedir. Buna göre, krater oluşumu sonrasında ortaya çıkan su toprakla karışarak çamur oluşturarak yüzeye yayılmıştır. Bilimciler kraterler arasındaki derinlik farklılığından hareketle, yüzeyin yüzlerce metre altında da buz olduğuna inanıyor. Hadlery Krateri'nin duvarları ve içi Mars kabuğunun derinlikleri hakkında önemli bilgiler vermektedir. Şu anda Kızıl Gezegen'de görev yapan robotlar bu öyküyü araştırmaya devam ediyor.


NASA'nın Mars Yörünge Keşif Aracı, gezegenin güneyindeki Hale Krateri'nin güneydoğusunda yer alan kanalları gösteren yaklaşık 3 km'lik bir alanı kapsayan görüntüyü dünyaya yolladı. Görüntü araçtaki Yüksel çözünürlüklü resim işleme yeteneğine sahip HiRISE kamerası ile alındı. Kanalların kraterlerle direkt bağlantılı olduğu durumların ender bulunduğu biliniyor. Bilim insanları kuyruklu yıldız veya yağış gibi etkenlerle bu tip kanalların oluşacağını öngörmektedirler. Mars yüzeyinden alınan bu son fotoğrafta kraterin çevresinin tamamıyla bu kanal sistemleriyle çevrili oldıuğu gözleniyor. Hale Krateri 125x150 km'lik bir alanı kaplıyor. Kraterin çevresindeki kanallar ise 250 metrelik çapta. Bu kraterler büyük bir olasılıkla bir çarpma sonucu Hale'den atılan malzemelerle oluşmuş. Çarpmanın etkisi ile yüzeyin altındaki buzun büyük miktarlarda eridiği ve yüzeyde akış kanalları oluşturacak şekilde oyduğu düşünülüyor. Mars'ta geçmişte önemli miktarlarda su olduğunu doğrulayan bir kraterdir sanki Hale Krateri. Eğer bu düşünce doğruysa Mars geçmişte dost canlısı, sıcak, ılıman bir iklime sahipti. Mars'taki kanalların varlığı böylece açıklığa çıkıyor gibi. Yüksek çözünürlüklü fotoğraf için tıklayınız. Renklendirilmiş fotoğraf için tıklayınız. Kaynak: NASA-HiRISE NASA-JPL


Cassini bu sefer Satürn halkası çevresindeki beş uyduyu görüntüleyerek güzel bir fotoğraf elde etti. Fotoğraf 29 Temmuz 2011 tarihli olup güneş ışığının sisteme fotoğrafın sol tarafından geldiği gözleniyor. Görüntünün sağında yarısı görülen uydu Satürn Sistemi'nin en büyük ikinci uydusu olan 1528 km çapındaki Rhea'dır. Rhea bu manzara çekimi sırasında Cassini'ye en yakın uydu olup, araçtan 1,1 milyon km uzaklıktadır. Rhea tarihi boyunca birçok şiddetli çarpışmalara uğradığını gösteren birçok kraterle doludur. Yaklaşık 400 km çapındaki Mimas ise görüntüde Rhea'nın hemen yanında ve Satürn halkasının üzerinde görülendir. Uydunun ayırtedici özelliği olan dev krateri ise Rhea tarafından kapatıldığı için görülmemektedir. Bunun yanında uydunun yüzeyinde birçok krater bulunmaktadır. Görüntünün merkezinde yakın halkadan uzakta görülen parlak uydu ise ilginç Enceladus'tur. Enceladus görüntü alındığı sırada Cassini'den 1,8 milyon km uzaktaydı. Bu görselde açıkça görülmese de Enceladus'un güney yarıküresinden uzaya buz jetleri fışkırmaktadır. Uydunun buz yüzeyi bir ağ gibi çatlaklarla kaplıdır. Halkanın hemen üzerindeki küçük uydu ise 81 km'lik Pandora'dır. Dikkatle bakıldığında halkanın tek olmadığı görülür. Zaten Pandora'da Satürn'ün A ve F halkası arasındadır. Görüntünün solunda yer alan son uydu ise büyük çarpma kraterlerinin oluşturduğu gölgeleriyle düzensiz şekilli Janus'tur. Görüntü telif hakkı: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute


Cassini Dünya'yı Satürn'ün buzdan oluşmuş halkaları arasından görüntüledi. Bu sırada Dünya ile Satürn arasındaki uzaklık 1,4 milyar kilometreydi. Görüntüde Dünya küçük bir ışık noktası olarak görülmesine karşılık aslında o sırada Satürn Atlantik Okyanusu'nun güneyine bakıyordu. Görüntü 12 Nisan 2017'de alındı. Uydumuz ise Dünya'nın hemen solunda oldukça sönük bir nokta olarak görülmektedir. Dünya'ya Keeler ve Encke boşlukları arasında gören olan halkalar ise üstte A ve altta F halkasıdır. Gözlem sırasında Satürn halkaları arka taraftan aydınlatılmış durumdaydı ve Cassini güzel bir görüntü oluşturmak için mozaik oluşturmakla meşguldu. Satürn'den Dünya ve diğer iç gezegenler görülebilmesine karşılık Cassini görevi nedeniyle böylesi pozları ender yakalayabildi. F halkası görüntü açısı nedeniyle oldukça parlak görülmekte. Bu fotoğrafı görünce insanın aklına Carl Sagan'ın Soluk Mavi Nokta yazısı geliyor. bilindiği üzere Voyager 1, 1990'da Dünya'dan 6,4 milyar kilometre uzaktayken Dünya'nın fotoğrafını çekmiş ve ardından Carl Sagan güzel bir yazı kaleme almıştı. Hatırlamak isteyenlere işte o yazı: Soluk Mavi Nokta.


Cassini uzay aracı bol kraterli Satürn uydusu Rhea'nın güneyinde, halkaların üstüne konmuş gibi görünen Dione'yi içeren sıradışı bir görüntü elde etti. Rhea 1528 km ve Dione 1123 km çapındadır. Görüntü 11 Ocak 2011 tarihinde Cassini'nin dar açılı kamerası yardımıyla görünür ışıkla alındı. Casssini bu sırada Rhea'ya 61 000 km ve Dione'ye 924 000 km uzaklıktaydı. Bu da farklı büyüklükteki uyduları ile Satürn görüntüsü. Satürn'ün hemen solunda görülen uydu sistemin en büyük uydusu olan Titan. Titan 5150 km kadar bir çapa sahiptir. Satürn görüntüsü üzerinde ince bir halkanın hemen altında görülen küçük nokta ise 504 km'lik Enceladus'a ait. İnce halkanın sonunda, solda leke gibi 80 km'lik Pandora uydusunu fark etmek zor olacak. Görüntü 15 Ocak 2011'de Cassini aracı Titan'dan 844 000 km uzaklıktayken alınmış.


Avrupa Güney Gözlemevi gökbilimcileri ünlü Barış Atomları gökadasının (NGC 7252) muhteşem yeni bir görüntüsünü elde ettiler. Gökadaların birbirleriyle çarpışmaları sonucu oluşan bu tür gökadasal kazalar, yani birleşmeler, gökbilimciler için Evren'in evrimini nasıl etkiledikleri konusunda önemli fırsatlar sağlamaktadırlar. Barış Atomları, Kova Takımyıldızı'nda yer alan ve 220 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan, etkileşen ve birleşen bir gökada çiftine verilen ilginç bir isimdir. NGC 7252 ve Arp 226 olarak ta bilinir ve amatör gökbilimciler tarafından oldukça sönük küçük bulanık bir leke gibi görülecek kadar parlaktır. Oldukça derin bu görüntü ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan 2.2 metrelik MPG/ESO teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile elde edilmiştir. Bir gökada çarpışması Evrenimizin nasıl evrimleşeceğini etkileyen en önemli süreçlerden biridir ve bunların araştırılması gökadaların ataları hakkında önemli ipuçları ortaya koymaktadır. Neyse ki, bu tür çarpışmalar yüz milyonlarca yıl süren olaylar olduğundan, gökbilimcilerin onları gözleyebilmeleri için yeteri kadar zamanları vardır. Tüm karmaşıklığıyla çarpışmadan bir kareyi temsil eden, Barış Atomları'nın bu görüntüsü, uzak gökadaların zengin arka planına karşı koymaktadır. Karmaşık kütleçekimsel etkileşimlerin sonuçları, yıldız, gaz ve toz akışından oluşan kuyrukların şekillerinde görülebilmektedir. Görüntüde ayrıca çarpışan gökadalardan savrulan ve birleşen çekirdeğin etrafına dolanan, gaz ve yıldızların oluşturduğu inanılmaz kabuklar da görülmektedir. Maddenin çoğu uzaya atılmış olsa da, sıkıştırılan diğer bölgelerde yıldız oluşumunun patlama kıvılcımları saçılmaktadır. Çarpışma sonucunda küresel kümelerin ataları olarak düşünülebilecek 50 ila 500 milyon yıl yaşlarında oldukça genç yüzlerce yıldız kümesi oluşmuştur. Barış Atomları belki bizim gökadamızın kaderine de işaret etmektedir. Gökbilimciler üç ila dört milyar yıl içinde, Samanyolu ve Andromeda Gökadası'nın, Barış Atomları'nda olduğu gibi çarpışacağı tahmininde bulunuyorlar. Fakat endişelenmeye gerek yok: bir gökada içindeki yıldızların arasındaki uzaklık oldukça büyüktür, bu nedenle birleşme esnasında Güneş'imizin bir başka yıldızla çarpışarak yok olması ihtimali çok düşüktür. Bu garip ismin tarihte ilginç bir hikayesi vardır. Aralık 1953'te, Başkan Eisenhower Barış Atomları adını verdiği bir konuşma yapmıştır. Konu o zamanlar oldukça hararetli olan nükleer gücün barışçıl amaçlarla kullanılmasının teşvik edilmesine ilişkindi. Bilim çevrelerini hareketlendiren bu konuşma ve beraberindeki konferans, NGC 7252'nin Barış Atomları gökadası olarak isimlendirilmesine kadar gitmiştir. Garip bir şekilde bu, birçok yönden uygun düşmektedir: iki gökadanın, yeni ve büyük bir şey oluşturmak üzere birleşmesi sonucunda görebildiğimiz garip şekil, nükleer kaynaşmada olan şeye benzemektedir. Ayrıca, dev sarmallar atomik çekirdeğin etrafında dolanan elektronları gösteren bir ders kitabı çizimini andırmaktadır. Kaynak: ESO-Türkçe


Mars'ta bir robot tarihteki Truva Savaşı'nda Yunanlıların bir şehri kuşattığı gibi kumlar tarafından kuşatıldı. Mars'ta görev yapan ikiz robotlardan Spirit 6 ay önce yumuşak ve pudra gibi ince kuma saplanmıştı. Robotun zaten bir tekerleği arızalıydı ve kurtarma çabaları sırasında da diğer tekeri arıza yapmıştı. Çabalar şimdiye kadar sonuç vermedi. Aksine ilk kurtarma operasyonlarında araç kuma daha fazla saplanınca iş içinden çıkılmaz hale gelmişti. Spirit'i kurtarma çabaları sürerken bir yandan da Mars yüzeyine ilişkin deneyler ve testler devam ettiriliyor. Mars Gezginleri olarak tanımlanan iki araç gezegene indiğinden bu yana yüzeyde suyun izini aradı. Mars yüzeyinde bugün sıvı halde su olmadığı biliniyor. Ancak yüzeyde bulunan çeşitli mineraller Mars'ta bir zamanlar sıvı suyun olduğunu gösteriyor. Spirit görev süresince zor şartların etkisinde kaldı. Bazen lav akıntılarının oluşturduğu ovalara indi. Buradaki meteor etkilerini gözledi. Araç sonunda yüzeyde suyun etkisiyle oluşmuş olan demir hidroksit moleküllerine rastladı. Spirit bu gezintileri sırasında geçtiğimiz Nisan ayında yumuşak bir kuma saplandı. Spirit hareketsiz kalsa da, kaldığı bölgeyi kazarak toprağın altında sülfat olduğunu gösterdi. Sülfat, toprağın altındaki kükürtün çeşitli noktalardan buharlaşmasıyla ile oluşur. Bu da hidrotermal olay olarak bilinir ve toprağın altında çeşitli volkanik etkilerin olduğunu gösterir. Toprağın altındaki kimyasal maddenin yüzeye çıkmasını sağlayan bir başka etken de yüzeye çarpan meteorlardır. Bu tür yerlerde yaşam kendine yer bulabilir. Spirit sülfat açısından zengin olan bir kraterin kenarında duruyor. Bu sülfattan oluşan kabuk milyonlarca yıl içinde oluşmuştur. Mars'ın güneş gören kutuplarından eriyen buz, ekvatora doğru kaymış, burada yer alan buzu eriterek toprağın altına sızmış olabilir. Mars yüzeyine yağan karın örttüğü toprağın altına sızan su, içinde çözünebilen demir sülfat ve kalsiyumdan bir kabuğun oluşmasına neden olmuştur. Spirit bize Mars'ta bir zamanlar gerçekleşen su döngüsü hakkında bilgi verecektir. Spirit 6 aydır kaldığı bölgede boş durmayıp çeşitli ölçümler yaparak bu sonuca ulaşılmasını sağladı. NASA'daki mühendisler be bilim insanları ise hala Spirit'i kurtarmanın yollarını arıyor. Kaynak: Science@NASA bu konudaki bir diğer yazıya da astrotürk üzerinden ulaşabilirsiniz.


Şimdiye kadar yapılan en zengin gezegen keşfi 16 yeni süper Dünya içeriyor Gökbilimciler bugün ESO'ya dünyanın en gelişmiş gezegen avcısı HARPS aygıtını kullanarak, biri yıldızının yaşanabilir bölgesinin kıyısında dolanan, içlerinde 16 süper Dünya'nın da bulunduğu 50'den fazla ötegezegen keşfettiklerini duyurdular. Şimdiye kadar bulunan bütün HARPS gezegenlerinin özelliklerini araştıran ekip, Güneş benzeri yıldızların %40'ının Satürn'den daha hafif en az bir gezegene sahip olduğunu bulmuşlar. ESO'nun Şili La Silla'daki 3.6 metrelik teleskopunun üzerinde bulunan HARPS tayfçekeri dünyanın en başarılı gezegen arayıcısıdır . Michel Mayor'un liderliğindeki HARPS ekibi bugün civarda bulunan yıldızların etrafında dolanan 16'sı süper Dünya olan 50'den fazla ötegezegen keşfettiklerini duyurdu. Bu, bir seferde açıklanan en büyük gezegen sayısıdır . Yeni bulgular Amerika Wyoming'te buluşan 350 öte gezegen uzmanının katıldığı Uç Güneş Sistemleri adlı konferansta sunulmuştur. Mayor, HARPS ile yapılan keşiflerin hasadı bütün beklentileri aşmıştır ve buna Güneş'imize çok benzeyen yıldızların ev sahipliği yaptığı süper Dünya ve Neptün türü gezegenlerin sıra dışı zengin bir popülasyonu da dahildir. Ve dahası yeni sonuçlar keşiflerin hızının artacağını göstermektedir. diyor. HARPS dikey-hız tekniğini kullanarak Güneş benzeri yıldızları taramaya başladığından beri sekiz yıl içerisinde 150'den fazla yeni gezegen keşfi yapmıştır. Neptün'den daha az kütleli olduğu bilinen tüm ötegezegenlerin üçte ikisi HARPS tarafından keşfedilmiştir. Bu sıra dışı sonuçlar birkaç yüz gece boyunca yapılan HARPS gözlemlerinin meyvesidir. Gökbilimciler 376 Güneş benzeri yıldızın HARPS gözlemleri üzerinde çalışarak artık Güneş benzeri bir yıldızın ne olasılıkla düşük kütleli gezegenlere ev sahipliği yaptığını daha iyi belirleyebilecekler. Yeni çalışmaya göre bu yıldızların yaklaşık %40'ının Satürn'den daha az kütleli en az bir gezegene sahip olduğu bulundu. Neptün kütleli ya da daha az kütleli ötegezegenlerin büyük çoğunluğu çok gezegenli sistemlerde görülmüş. Hali hazırda çalışan donanım ve yazılım sistemlerine yapılan geliştirmelerle HARPS yaşamı destekleyebilecek kayalık yapılı gezegenlerin araştırılmasında kararlılık ve duyarlılığı bir sonraki seviyeye taşımıştır. Güneş'e benzer yakın on yıldız yeni bir tarama için seçilmiştir. Bu yıldızlar daha önceden HARPS tarafından gözlenmiş ve son derece hassas radyal hız ölçümleri için uygun oldukları bilinmektedir. İki yıllık çalışmadan sonra, gökbilimcilerden oluşan ekip Dünya kütlesinin beş katından daha az kütleye sahip beş gezegen daha keşfetmişlerdir. Yayınlanan makalelerin birinin başyazarı olan Francesco Pepe şu açıklamayı yapıyor: Bu gezegenler gelecekte kimyasal işaretlere bakarak gezegen atmosferindeki yaşamın izlerini arayacak olan gelecekteki uzay teleskopları için en iyi hedefler arasında olacaktır. Yakın zamanda açıklanan yeni keşfedilmiş gezegenlerden biri HD 858512b yalnızca 3.6 Dünya kütleli olarak belirlenmiş ve yaşanabilir bölgenin yani yıldızın etrafında koşulların suyu sıvı olarak bulunabilmesine izin verdiği dar bölgenin kenarında tespit edilmiştir . Öte gezegenlerin yaşanabilirliği üzerinde uzman olan Lisa Kaltenegger , şunu ekliyor: Bu dikey-hız yöntemi kullanılarak yıldızının yaşanabilir bölgesinde potansiyel olarak yer aldığı düşünülen en düşük kütleli gezegendir ve yaşanabilir bölge içerisinde HARPS'ın keşfettiği ikinci en düşük kütleli gezegendir. Yeni HARPS taramasının artan hassasiyeti şimdi iki Dünya kütlesinin altındaki gezegenlerin de algılanabilmesine izin veriyor. HARPS artık öyle hassastır ki yürüme hızından daha az olan 4 km/sa'ten çok daha az radyal hız genliklerini algılayabilir. HD 85512b'nin algılanması HARPS'ın limitinden çok uzak ve bu Güneş benzeri yıldızların etrafındaki yaşanabilir bölgelerdeki diğer süper Dünyaların keşfedilme imkanını ortaya koyuyor. diye ekliyor Mayor. Bu sonuçlar Güneşimize benzer yıldızlar etrafında diğer küçük, kayalık, yaşanabilir gezegenlerin keşfedilmesinin yakın olduğu konusunda gökbilimcilere güven vermiştir. Bu arayışı ileri taşıyacak yeni aletler planlanmıştır. Bunların arasında HARPS'ın bir kopyasının kuzey göklerindeki yıldızları taraması için Kanarya adalarındaki Telescopio NAzionale Galileo'ya kurulmasıyla beraber 2016'da ESO'nun Çok Büyük Teleskop'una yeni ve daha güçlü gezegen arayıcısı ESPRESSO'nun kurulması da dahildir . Geleceğe baktığımızda ayrıca Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu üzerindeki CODEX aleti ise bu tekniği çok daha üst bir seviyeye taşıyacaktır. 1995'te normal bir yıldızın etrafında bulunan ilk ötegezegeni keşfeden Michel Mayor Gelecek on ile yirmi yılda Güneş komşuluğundaki potansiyel olarak yaşanabilir gezegenlerin ilk listesine sahip olacağız. Böyle bir listenin yapılması ötegezegen atmosferlerindeki yaşamın muhtemel tayfsal izlerinin araştırılacağı gelecek deneyler için önemlidir. diyerek sonuçlandırmıştır. Notlar HARPS, bir yıldızın dikey hızını olağanüstü hassasiyette ölçer. Bir yıldızın etrafında dolanan bir gezegen yıldızın düzenli olarak Dünya'daki gözlemciye yakınlaşıp uzaklaşmasına neden olur. Doppler etkisinden dolayı, bu dikine hız değişimi yıldız uzaklaştıkça tayfının daha uzun dalgaboylarına , yakınlaştıkça daha maviye kaymasını sağlar. Yıldız tayfının bu küçük kayması HARPS gibi yüksek hassasiyetli tayf çekerlerle ölçülebilir ve gezegenin varlığını ortaya koymada kullanılır. Kütleleri Dünya'nın bir ile on katı arasında olan gezegenlere süper Dünyalar denir. Güneş Sistemimizde böyle gezegenler yoktur, ancak diğer yıldızların etrafında oldukça yaygın olarak görülürler. Böyle gezegenlerin, yıldızların etrafındaki yaşanabilir bölgelerde keşfedilmesi çok heyecan vericidir; çünkü eğer gezegen tıpkı Dünya gibi kayalık yapıda ve suya sahipse potansiyel olarak yaşamı barındırabilir. Şu anda ötegezegen sayısı 600'e yakındır. Dikine hız tekniği kullanılarak bulunan ötegezegen sayısına ek olarak NASA'nın Kepler görevi alternatif bir yöntem kullanarak 1200'den fazla ötegezegen adayı bulmuştur. Bu yöntemde yıldızın önünden bir gezegen geçer ve yıldızın ışığının bir kısmı engellenir; burada yıldızın parlaklığındaki küçük azalma araştırılır. Geçiş yöntemi kullanılarak keşfedilen gezegenlerin çoğu bizden çok uzaktadır. Fakat tersine, HARPS tarafından bulunan gezegenler Güneş'e yakın yıldızların etrafındadır. Bu da onları çok çeşitli takip gözlemleri için daha iyi hedefler kılmaktadır. Neptün'ün kütlesi Dünya'nın 17 katıdır. Bu devasa gözlem programı Stephane Udry tarafından yürütülmektedir. Kütle tayini, bakış doğrultusuna göreli olarak, yörünge düzleminin eğimine de bağlı olduğundan, ki bu bilinmemektedir, dikey hız yöntemini kullanarak, gökbilimciler yalnızca gezegenin minimum kütlesini elde edebilirler. İstatistiksel bakış açısından bu minimum kütle sıklıkla gezegenin gerçek kütlesine yakındır. HARPS şimdiye kadar yaşanabilir bölge içerisinde bulunan iki süper Dünya bulmuştur. İlki, Gliese 581 d, 2007'de keşfedilmiştir (eso 0722). HARPS ayrıca Gliese 581 yıldızı etrafındaki yaşanabilir bölgedeki diğer süper Dünya adayının (Gliese 581 g) var olmadığını ortaya koymuştur. Çok sayıda ölçümle HARPS'ın algılama duyarlılığı kütleleri 10 Dünya kütlesi ve dönemi 1 yıla kadar olan süper Dünyalar için %100'e yakındır ve hatta üç Dünya kütleli ve bir yıl yörünge periyotlu gezegenler için algılama olasılığı %20'ye yakındır. ESPRESSO, Kayalık Ötegezegen ve Kararlı Tayfsal Gözlemler İçin Echelle Tayfçekeri ESO Çok Büyük Teleskop'u üzerine kurulacaktır. Şu anda ön tasarım aşamasında, 2016'da işletilmek üzere planlanmış. ESPRESSO'nun dikine hız hassasiyeti 0.35 km/sa ya da daha az olacaktır. Karşılaştırma için, Dünya'nın Güneş üzerine etki ettiği dikine hız 0.32 km/sa'dır. Bu çözünürlük ESPRESSO'nun düşük kütleli yıldızların yaşanabilir bölgelerindeki Dünya kütleli gezegenleri keşfetmesine imkan tanır. ESO-Türkçe


İçinde Türk gökbilimcilerinin de bulunduğu bir grup araştırmacı son derece ilginç ve ezber bozan bir keşfe imza attı: Haumea'da da halka var. Neptün yörüngesinin ötesinde buz ve kayalardan oluşan bir kuşak bulunur. Bu ilginç kuşakta dört cüce gezegen öne çıkar: Pluto, Eris, Makemake ve Haumea. Bu bölge az bilindiği için gökbilimcilerin her zaman ilgisini çekmiştir. Yeni bir çalışma buradaki cüce gezegenlerden Haumea çevresinde bir halka olduğunu ortaya çıkardı. Neptün ötesindeki cisimler küçük boyutlu, düşük parlaklıklı ve bizden çok ama çok uzakta olmaları nedeniyle incelenmeleri zordur. Ancak bu cisimlerden biri, bir yıldızın önünden geçerken gözlenirse önemli bilgiler edinilebilir. Bu yöntemle cismin ana fiziksel özellikleri belirlenebilir. Yöntem şimdiye kadar Pluto, Eris ve Makemake cüce gezegenlerinde başarıyla uygulandı. Endülüs Astrofizik Merkezinden (Astrophysics of Andalusia Jose Luis Ortiz: Haumea 21 Ocak 2017'de bir yıldızın önünden geçecekti. Bu nedenle toplam on iki teleskopla gözlem gerçekleşti. Böylece Haumea'nın boyutunu, şeklini çok daha yüksek bir hassasiyetle ölçebildik. Önceki verilere göre daha az yoğun ve yüzeyinin daha az yansıtıcı olduğunu da fark ettik diyor. Haumea ilginç bir cisimdir. Güneş çevresindeki turunu 284 yılda tamamlar (Dünya'ya göre Güneş'ten 50 kat daha uzaktadır). Çevresinde ise 3,9 saatte bir tur atar ki bu oldukça uzun süredir. Güneş Sisteminde yüz kilometreden büyük cisimlerin kendi çevrelerindeki dönüş süresi bundan daha kısadır. Haumea'nın dönme hızı bir ragbi topunun dönüşü gibidir. Kısa süre önce yayınlanan veriler Haumea'nın eliptik şeklinin büyük ekseni 2320 km'dir ki bu Pluto ile hemen hemen eşit uzunluktur. Ancak Pluto'da var olan ince atmosfer burada bulunmamaktadır. Halkalı ilk Neptün-ötesi cisim Keşif ekibinden Pablo Santos-Sanz: En ilginç keşiflerden biri de Haumea'nın çevresinde halka olmasıdır. Birkaç yıl önce dev gezegenlerin çevresindeki halkaları incelerdik. Neptün çevresinde halkanın olduğunun anlaşılması büyük bir sürprizdi diyor. Yıldız parlaklık değişimi verilerine göre Haumea'nın halkası ekvatoral düzlem boyunca uzanmaktadır ve cüce gezegenin dönüşüne göre 3:1 oranında rezonansa sahiptir. Halka gezegenin dönüşüne göre üç kat daha yavaş hareket etmektedir. Ortiz: Halkanın oluşumu için farklı açıklamalar bulunmaktadır. Buna göre bir çarpışma sonucu ya da Haumea'nın dönme hızından dolayı yüzeyinden kopan parçalarla oluşmuş olabilir diyor. Keşif daha çok cismin de benzer halka yapısına sahip olabileceği anlamına gelmektedir. Çalışmada yer alan gökbilimcilerimiz: O. Unsalan, E. Sonbas, N. Karaman, O. Erece, D. T. Köseoğlu, T. Özışık, S. Kalkan, Y. Guney, O. Satır, C. Yesilyaprak, C. Puskullu, A. Kabas, O. Demircan. Meraklısına makale adresi: http://dx.doi.org/10.1038/nature24051 1 Yorum Pluto'ya cuce demeyin, uzuluyor sonra. Hem bize kalp te yapti, daha ne yapsin cocuk. O bizim gozumuzde 9 kardesten biri 😀


WASP-121b, Yer'den 850 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve yıldızı çevresinde iki günden daha kısa sürede tur atan bir ötegezegendir. WASP-121b yıldızına Yer'in Güneş'e olan uzaklığına göre 40 kat daha yakındır. Bu kadar olması nedeniyle de 2500-3000 santigrat derece sıcaklıktadır. Bu da onu sıra dışı gezegenler sınıfına sokmaktadır. WASP-121b keşfedildiğinden bu yana kapsamlı şekilde incelenmiştir. Bir araştırma ekibi atmosferinde tuhaf olaylar olduğunu ortaya çıkardı. Ekip lideri Jens Hoeijmakers: Önceki araştırmalar atmosferinde çok şey olduğunu gösterdi diyor. Gökbilimciler aşırı sıcak gezegenlerin basit atmosfere sahip olması gerektiğini varsaymalarına karşılık bu gezegenin atmosferinde çok sayıda karmaşık bileşik bulunmaktadır. Sorun şu ki bu kadar sıcak bir gezegende bu kadar çok karmaşık molekül nasıl bulunabilir? Bu nasıl olmaktadır? Önceki çalışmalar ve gözlemlere bakarak bana pek de mantıklı gelmeyen teorileri düşündürmeye itti diyor Hoeijmakers. Çalışmalar nispeten ender sayıda metal vanadyum içeren moleküllerin WASP-121b'nin atmosferinin ana maddesi olduğunu gösteriyordu. Ancak Hoeijmakers'a göre bu yalnızca atmosferde daha yaygın bulunması gereken titanyumun az olmasıyla mümkün olabilirdi. Bu bilgi, ekibi başka bir açıklamaya yöneltti. Hoeijmakers, Ancak haklılardı diyerek düşüncelerinin yanlış olduğunu itiraf ediyor. Şaşırtıcı şekilde oldukça güçlü vanadyum izlerine rastladık. Ama titanyum azdı. Yani hem biz hem de onlar haklıydı diyor. Buharlaşan metaller Ancak ekip başka beklenmedik keşiflerde yaptı. Vanadyuma ek olarak WASP-121b atmosferinde yeni altı metal daha keşfetti: demir, krom, kalsiyum, sodyum, magnezyum ve nikel. WASP-112b'deki yüksek sıcaklık metalin buharlaşmasına ve atmosferdeki havaya karışmaktadır. Bu tür ayrıntılı sonuçlar, araştırmacıların gezegenlerin özelliklerini belirlemelerini, kimyasal yapıyı ortaya çıkarmalarını sağlıyor. Gittikçe gelişen hassas teleskoplar, spektrograflarla bu süreç daha iyi işlemektedir. Yakın gelecekte artık araştırmacılar daha küçük gezegenlerin atmosferlerini de inceleyebilecek. Bugün kullandığımız teknikle ancak gaz halindeki demir ya da vanadyum gibi metalleri gözlüyoruz. Ancak yakında biyo-imzaları, suyu, oksijen, ve metanı da gözleyebileceğiz diyor Hoeijmakers.


Michigan Üniversitesi'ndeki gökbilimciler büyük yıldızların herhangi bir yerde oluşabileceğine ilişkin bir çalışmayı sundular. Onlara göre büyük yıldızlar büyük kümelere ihtiyaç duymuyorlar. Bu yerden görünen dev yıldızlarla ilgili yapılmış en ayrıntılı gözlemsel çalışmadır. Bilim insanları Güneş'ten 20 ile 150 kat büyük dev yıldızları yakından izlemek için Hubble Uzay Teleskopu'nu kullandılar. Gökbilimciler bunun için Samanyolu'nun komşularından olan Küçük Macellan Bulutu'nu seçtiler. 20 Aralık'ta The Astrophysical Journal'da yayınlanan sonuçlara göre gözlenen beş yıldızın büyük olmayan kümelerde bulunduğu belirlendi. Kümeler 10 veya daha yıldızdan oluşan oldukça küçük yıldız kümeleri. Michigan Üniversitesi Astronomi Bölümü'nden doktora öğrencisi Joel Lamb ve Doçent Sally Oey keşiflerinin önemini anlattılar. Babam annesinin çiftliğinde bulunan küçük bir gölette balık avlardı diyerek konuya farklı bir örnek veriyor Lamb ve devam ediyor: Bir gün çok büyük bir balık yakaladı. Bizim yaptığımızda buna benziyor. Soru şu: Küçücük bir gölde dev balık olur mu? Gölün büyüklüğü orada yaşayacak balıkların büyüklüğünü etkiler mi? Bu soruda göl, yıldız kümesi yerine geçer. Sonuçlarımız yanıtın 'evet' olduğunu gösteriyor. Küçük bir gölde dev yıldızlar oluşabilir. Çok büyük yıldızlar bulundukları gökadanın gelişimini etkiler. Bu yıldızlardan yayılan rüzgarlar ve ışıma yıldızlararası uzaydaki gazın yeni yıldızlar oluşumunu tetikler. Bu yıldızların süpernova patlamaları dünya ve yaşam için gerekli olan ağır elementleri oluşturur. Gökbilimciler bu yıldızların nerede ve nasıl oluştukları sorusunun yanıtını bulmaya çalışıyorlar. Oey'e göre bu yıldızların kaynakları hakkında büyük bir tartışma vardır. Bir kurama göre büyük bir yıldız kümesindeki büyük yıldızlardan gelen gaz ve tozun yoğun miktardaki karışımı büyük yıldızları oluşturur. Ancak yeni araştırma bu kurama karşı çıkar nitelikte. Çünkü daha küçük kümelerde de büyük yıldızların olduğu belirlenmiş durumda. Bizim bulgularımız bir kümenin boyutunun içindeki yıldızın büyüklüğüyle ilişkili olduğunu söyleyen kuramla örtüşmüyor diyor Oey. Kaynak: Science Daily


Gökbilim dünyası 13 Haziran gününü takvimde özel olarak işaretledi. Bu, Japonya Hava Ötesi Ajansı'nın Hayabusa keşif aracının yanında bir örnekle dönüş tarihidir. Hayabusa, Dünya'dan 2 milyar km uzaklıktaki Itokawa asteroitini ziyaret etmesi için Mayıs 2003'te fırlatılmıştı. Şimdi bu araç birkaç gün içinde Dünya'ya geri dönecek. Dönerken de yanında asteroitten aldığı örnekleri bilim insanlarına hediye edecek. Hayabusa aracının tüm görevinde JAXA'ya ayrıca NASA bilim insanları ve nühendisleri de yardımcı olduğundan her iki kurumda da heyecan ortak. NASA'nın Jet İtici Güç Laboratuvarı'ndan Hayabusa ekibi lideri Tommy Thompson: Hayabusa bir asteroitle fiziksel temasta bulunup tekrar Dünya'ya dönen ilk uzay aracı olacak. Araç 7 yıldır uzayda başarıyla görevini yerine getirdi. Aracın gidiş-dönüş yolculuğunda NASA olarak payımız olduğu için ayrıca mutluyuz diyor. 9 Mayıs 2003'te fırlatılan Hayabusa, Japonya'nın Kagoshima Uzay Merkezi'nde tasarlandı. Görevi ise, dünyaya gezegensel maddeleri araştırarak yanında örnek madde alarak dönmek olarak belirlenmişti. 510 kg'lık Hayabusa Eylül 2005'te Itokawa asteroitiyle buluştu. Araç 2.5 ay süresince asteroitin yapısını, taşıdığı mineralleri, yüzeydeki yükseklik dağılımını, kütlesini ve asteroite ulaşan güneş ışınımını inceledi. Aynı yılın 25 Kasım'ında ise araç asteroitin yüzeyine indi. Bu, şimdiye kadar bir asteroitin yüzeyine inen ikinci uzay aracıydı. (İlki NASA'nın 12 Şubat 2001'de NEAR Shoemaker aracının Eros asteroitine inişiyle gerçekleşmişti.) Hayabusa asteroitten örnek almak için uygun yerleri işaretledi. Artık ayrılık zamanı gelmişti. Hayabusa Ocak 2007'de Itokawa'dan ayrıldı. Önünde uzun ve tehlikeli bir yol vardı. Yolculuğu boyunca çeşitli tehlikelerle karşılaşan aracın, Dünya yüzeyiyle buluşmak için sadece birkaç günü kaldı. Araç 13 Haziran'da Avustralya'ya inişini gerçekleştirecek. Aracın güvenle yere inmesi için hem Japon hem de Amerikalı bilim insanları Hayabusa'nın iniş yörüngesini hesaplayarak herhangi bir tersliğe meydan vermemek için var güçleriyle uğraşıyorlar. JPL'in Hayabusa görevinden sorumlu ekipten Shyam Bhaskaran, Biz, Hayabusa görevinde başından bu yana JAXA'yla iletişim halindeyiz. Onlarla birlikte asteroite inişi gerçekleştirdik, şimdi de onlarla birlikte geri dönüş için çalışıyoruz diyor. Uzay aracının izlenmesi için Japonya, İspanya, Kaliforniya ve Avustralya'da izleme antenleri kullanılmış. Böylece araçla sürekli iletişim halinde olunmuş. Görevimiz aracın hızını dünyadan 200 km yüksekteyken saniyede 12.2 km'ye getirilmesine yardım etmektir. Bu gerçekleştikten sonra aracın ısı kalkanları devreye girerek sürtünme etkisiyle atmosferde parlayarak yere inecektir. 2 milyar km yol kateden araç için son tehlikeli manevra yere iniş sürecidir. Bu süreç belki de en zor olanıdır. Aracın ısı kalkanlarının zarar almadığından ve iniş için gerekli hıza sahip olması gerekiyor. NASA, SETI Enstitüsü Ames Araştırma Merkezi'nden Moffett Field: Bu, tarihte yüksek hızla yere indirilmeye çalışılan ikinci araçtır. Aracın inişi, bu uç noktaya varış hızı, aracın ısı kalkanının karşılayabileceği yüksek ısınmayı ve ısı yüklerini karşılayabilecek durumda olmasına bağlı. Araç bu noktadan sonra tek başına kalacak. Bu noktadan sonra yapabileceğimiz tek şey beklemek diyor. Hayabus'nın dönüşü Mars'a gerçekleştirilecek olası dönüşü olan görevler için de önemli. Bu sayede bilim insanları tecrübe kazanmayı ve olası tersliklerin neler olabileceğini hesaplayabilecekler. Kaynak: NASA 1 Yorum Çok heyecan verici. Helal olsun bu kadar uzak mesafede bir uzay aracını kontrol etmek. Bir de dünyaya sağ salim getirirlerse valla adamlara helal olsun. O mühendislerin arasına gireceğim bir gün. Bekle beni İTÜ Uzay Müh..Bekle gelicem...:):)


İki yıl önce Galaxy Zoo projesindeki yüzlerce gökada görüntüsünü sıralamaya çalışan Hollandalı bir öğretmen ve amatör gökbilimci Hanny Van Arkel tuhaf bir nesne keşfetmişti. İki yıl sonra Yale Üniversitesi araştırmacıları bu tür tuhaf nesnelerin karadeliklerin yaşam döngüsü hakkında ipuçları içerdiğini görünce şaşkınlıklarını gizleyemediler. Adına Hanny'in Nesnesi denilen gökcismi, yakınındaki bir gökcisminden gelen ışıkla aydınlatılmış ve merkezinde karadelik olan büyük bir gaz bulutudur. Bulutun geçmişten gelen ışığına karşılık nesne, ölü ve tamamen yanmış bir gökcismidir. Yale Üniversitesi'nden Gökbilimci Kevin Schawinski: Bu sistem kuasarların Rosetta taşıdır. Şaşırtıcı olan şey yakınındaki gökada tarafından aydınlatılmış olmasaydı Voorwerp'un bulunamayacak olmasıdır diyor. Ekibin hesaplarına göre ışığın bilinen gökadadan ölü kusara olan yolculuğu 70 000 yıl sürmüş. Şimdiye kadar karadeliklerin ölüm sürecinin, enerji çıkışı en tepeye ulaştıktan sonra milyonlarca yıl sürdüğü kabul ediliyordu. Ancak Voorwerp'daki karadelikler yakıtlarını çok hızlı bir şekilde tüketip öldükleri düşünülüyor. Bu gökadaların karadeliklerle birlikte nasıl geliştiğinin anlaşılmasında önemli rol oynar diyor Schawinski. Bu kuasarların enerjilerini ne kadar sürede tükettikleri bilinmiyor. Yale Astrofizik Merkezi'nden Meg Urry: Voorwerp'u ilginç kılan da bu. Kuasarların içindeki karadeliklerin büyümesini ve sonunu anlamaya çalışma bir çalışma diyor. Gökada gökyüzündeki artık bir nesne olarak x-ışını yaymasına karşılık radyo dalgaları da yayıyor. Bu radyo dalgalarının nedeninin merkezdeki karadelik olduğu düşünülüyor ama diğer olasılıklar için de araştırma sürüyor. Schawinski: Biz Voorwerp sırrını çözeceğiz. Ama bu keşif beraberinde bir sürü soru daha getirdi diyor. Kaynak: Science Daily


Güneş Sistemi dışındaki bir gezegenin atmosferinde saniyede 2 km hızla esen rüzgarlar tespit edildi. Böylece ilk kez bir ötegezegenin hava durumu ölçülerek haritalandı. Kaydedilen rüzgar hızı ses hızının yaklaşık yedi kat fazlasıdır ki bu Dünya'daki en hızlı rüzgardan 20 kat daha hızlıdır. Warwick Üniversitesi Astrofizik grubundan Tom Louden: Daha önce ötegezegen atmosferlerinde esen rüzgar hızı ölçülmemişti. İlk kez bir ötegezegenin hava haritası çıkarılarak esen rüzgarın hızını hesapladık diyor. HD 189733b gezegenindeki rüzgar hızını yüksek çözünürlüklü tayfölçeri ile atmosferdeki sodyum emilimine bakarak ölçtük. Gezegenin atmosferindeki parçaların hızı Doppler etkisi yardımıyla dalga boyundaki değişimler ortaya çıkarılarak hesaplandı. Gezegen yıldızının önünden geçerken farklı bölgelerindeki ışığın azalma miktarı atmosferdeki değişimleri ortaya koydu. Zıt bölgelere bakılarak yapılan bu çok hassas hesaplama tekniği bize gezegenin hız haritasını verdi. Araştırmacılar kullanılan tekniğin başka ötegezegenlerde de kullanılabileceğini düşünüyor. Araştırma grubundan Warwick Üniversitesi Astrofizik Grubu'ndan Dr. Peter Wheatley: Uzak gezegenlerde hava sistemlerini ortaya çıkaran bir yol bulduğumuz için heyecanlıyız. Bu tekniği geliştirerek artan rüzgar hızlarını ve akış yönlerini belirleyebiliriz. Böylece ayrıntılı bir hava haritasına ulaşabiliriz diyor. HD 189733b 'Sıcak Jüpiter' grubu üyesidir. Jüpiter'den % 10 daha büyük olmasına karşılık yıldızına Jüpiter'in Güneş'e uzaklığına göre 180 kat daha yakındır. Sıcaklığı 1800 C dolayındadır. Büyüklüğü ve Güneş Sistemine görece yakın olması onu popüler hedefler arasına koymuştur. Geçmiş araştırmalar atmosferde ne kadar çok silikat parçacıkları olursa gökyüzünün o kadar parlak mavi görüneceğini göstermiştir.


NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile Andromeda Gökadası'nın şimdiye kadar ki en ayrıntılı görüntüsü elde edildi. M31 olarak da bilinen gökadanın bir bölümünün göründüğü bu görsel 40 bin ışık yılı uzunluğunda olup 100 milyondan fazla yıldız yer alıyor. Hubble'ın yeni görüntüsünde Andromeda'nın üçte biri görülüyor. Görüntü 1,5 milyar piksel çözünürlüktedir 600 HD televizyon ekran kalitesindeki görüntü kadar!- Bu yıldızlar görüntünün solundaki disk eteğinde ve sağındaki toz şeridi içinde yoğunlaşmış görünüyor. Gökadanın şişkin merkezinin bir bölümü solda görülüyor. Gökadanın sarmal kollarında koyu yapılar karmaşık toz alanlarını ve dolayısıyla da yeni yıldız oluşum bölgelerini gösterirken mavi yıldızlardan oluşan kümelerde göze çarpıyor. Bunun dışında Andromeda'nın soğuk yıldızlarını ortaya çıkararak gökadanın milyarlarca yıllık evrimi izlenebilir. Evrendeki birçok gökada Andromeda gibi sarmal yapıda olduğundan, bu 100 milyonlu yıldızlı kısmının ayrıntılı görüntüsü önemli ipuçları içermektedir. Andromeda bin milyar dolayında yıldız içermektedir. Andromeda Gökadası, bizden milyarlarca ışık yılı uzaktaki gökadalara göre daha yakındır. Bu da gökadaların tarihi ve evrimleri çalışmalarında önemli bir hedef olmasına neden olur. 2,5 milyon ışık yılı uzaklıktaki Andromeda gökyüzünde dolunayın altıda biri kadar yer kaplar. Gökadanın 40.000 ışık yılı uzunluğundaki bir bölümünü gösteren bu fotoğraf aslında Hubble'ın 411 ayrı görselinin birleştirilmesiyle elde edildi. Görüntü yakın morötesi ve yakın kızılötesi dalga boylarıyla kırmızı ve mavi filtreler eşliğinde üretildi. Görüntünün yüksek çözünürlüklü hali ile gökada üzerinde gezinti yapabilirsiniz. Görüntü telif: NASA, ESA, J. Dalcanton , B. F. Williams , L. C. Johnson , the PHAT team, and R. Gendler. 1 Yorum Hubble uzay teleskobuyla böyle müthiş resimler elde edilebiliyorsa ileriki yıllarda fırlatılacak James Webb teleskobuyla kim bilir daha ne yapılacak.


Helyum balonu gökyüzünde süzülerek yükselir. Buna karşılık Samanyolu'nda helyumdan oluşmuş gezegenler özel bir sınıfa ait olabilir. Yeni bir çalışma Neptün büyüklüğünde, helyum bulutlarıyla kaplı binlerce sıcak gezegen olabileceğini dile getiriyor. NASA Jet İticileri Laboratuvarı'ndan Hubble gözlemecisi Renyu Hu: Güneş Sistemi'nde böyle bir gezegen yok. Ancak biz diğer yıldızların çevresinde bol miktarda atmosferi helyumla kaplı gezegenlerin olduğunu düşünüyoruz diyor. Çalışmaya sıcak Neptün adı verilen büyüklükleri Güneş Sistemimizdeki gaz devi Neptün'e benzer olanlarla başlandı. Ancak bunlar yıldızına Merkür'ün Güneş'e olan uzaklığından daha yakın olduklarından, Neptün'e göre oldukça sıcaktır. Sıcaklıkları 700 C dereceye kadar ulaşan bu gezegenler, yıldızları çevresinde ortalama iki günlük süreyle dolanırlar. Kepler bu özelliğe sahip gezegenlerden yüzlerce buldu. Hu ve ekibi Neptün'e göre daha küçük olanların helyum zengini atmosferi olabileceğini düşünüyor. Çünkü bu gezegenlerin hem küçük olması hem de yıldıza yakın olması hidrojenin kaybolmasına ya da kaynamasına neden olduğu görüşündeler. Hidrojen helyumdan dört kat daha hafif olduğundan zamanla helyuma göre atmosferde kaybolması daha kolay olur diyor Hu. Sıcak Neptünlar gazın çevrelediği karasal ya da sıvı bir çekirdeğe sahip olabilir. Eğer gezegende helyum baskın miktarda bulunuyorsa gezegen gri ya da beyaz görünür. Ancak Güneş Sistemi'ndeki Neptün parlak mavi renktedir. Bunun nedeni ise kırmızı rengi emen ve Neptün'e mavi rengi veren metan gazıdır. Hu ve ekibini helyum gezegeni kuramını geliştirmesine iten ise metanca fakir olduğu belirlenen GJ 436b gezegeni. 33 ışık yılı uzaklıktaki GJ 436b gezegeninde karbon olmasına karşılık metanın az miktarda olduğu saptanmıştı. Metan molekülü bir karbon ve dört hidrojen atomundan oluşur. Bu tür bir gezegende bol miktarda hidrojen ve dolayısıyla da metan olması beklenir. Peki, neden metan beklenenden daha azdı? Yanıt hidrojende saklı. Yeni araştırmaya göre hidrojen yıldızdan gelen ışımanın etkisiyle yavaş yavaş yok olmuş olabilir. Bununla birlikte karbon atmosferdeki oksijenle birleşip karbon monoksite de dönüşebilir. Spitzer uzay teleskopu GJ 436b'nin atmosferinde karbon monoksit varlığını belirledi. Kuramın test edilmesi için helyum atmosferi olan diğer sıcak Neptünlardaki karbondioksit ve karbon monoksit miktarına bakmak gerekecek. Ekip bunun NASA'nın Hubble uzay teleskopu yardımıyla olacağını ümit ediyor. Ayrıca birkaç yıl sonra göreve başlayacak James Webb Uzay Teleskopu ile de daha ayrıntılı ölçümler yapılabilecek. Öyle anlaşılıyor ki ötegezegenler gökbilimcileri şaşırtmaya devam ediyor. JPL'den Sara Seager: Fizik ve kimya yasaları çerçevesinde çok farklı gezegenler hayal edilebilir. Ancak gerek boyutları, kütleleri gerekse atmosferlerinin büyüklükleri ve yörüngeleri inanılmaz ölçüde çeşitli ötegezegen sınıfları oluşuruyor diyor.


Tübingen Üniversitesinden Prof. Klaus Werner liderliğindeki Alman gökbilimcilerden oluşan bir ekip helyum yanması sonucu oluşan ürünle kaplı tuhaf yeni bir yıldız türü keşfetti. Bu tür yıldızlar ender görülen bir yıldız birleşme olayıyla oluşmuş olabilir. Normal yıldızlar hidrojen ve helyumdan oluşan yüzeylere sahipken Werner ve ekibi tarafından keşfedilen yıldızların yüzeyleri karbon ve oksijenle, yani bir yıldız için egzotik bir bileşim olan helyum yakma külleriyle kaplıdır. Bu yıldızların çekirdekleri büyüklük ve sıcaklıkları bakımından helyum yakmaları onları daha da şaşırtıcı hale getiriyor. Çalışma ekibinden La Plata Astrofizik Enstitüsünden Dr. Miller Bertolami: Alman meslektaşlarımız tarafından keşfedilen yıldızların, evrende ender rastlanan olaylardan olan iki beyaz cücenin birleşmesine bağlı olduğunu düşünüyoruz diyor. Beyaz cüceler nükleer yakıtlarını tüketmiş ve çok küçük, yoğun olan büyük yıldız kalıntılarıdır. Yakın ikili beyaz cüce sistemlerinde kütle çekimi dalgalarının emisyonunun neden olduğu yörünge daralması sonucunda yıldız birleşmelerinin gerçekleştiği bilinmektedir. Genellikle beyaz cüce birleşmeleri karbon ve oksijen bakımından zengin yıldızların oluşumuna yol açmaz. Ancak çok özel kütlelerle oluşturulmuş ikili sistemler için karbon ve oksijen açısından zengin bir beyaz cücenin olabileceğini düşünüyoruz. Sonuçta ortaya helyum açısından zengin bir yıldız çıkacaktır diyor Bertolami. Mevcut hiçbir yıldız evrim modeli yeni keşfedilen yıldızları tam olarak açıklayamaz. Ekibin bu tür bir birleşmenin gerçekleşip gerçekleşmediğini anlaması için modellere ihtiyacı var. Bu modeller ekibin bu yıldızları daha iyi anlamasını sağlarken, aynı zamanda ikili sistemlerin geç evrimi ve yıldızların evrimleştikçe nasıl kütle alışverişi yaptıkları hakkında da daha ayrıntılı bir anlayış geliştirmelerine neden olabilir. Gökbilimciler ikili yıldızların evrimleriyle ilgili yeni bir model geliştirene kadar helyum kaplı yıldızların kökeni tartışmaya açık bir konu olarak kalacak.


NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Tarayıcısı 1 yaşında. WISE ekibi 1. yıldönümü şerefine sarmal ve eliptik görünüme sahip dört farklı gökada görüntüsünü yayınladı. WISE fırlatıldıktan sonra bir ay süren testlerin ardından gökyüzünün değişik alanlarını taramaya başlamıştı. Bu yılın temmuz ayına kadar da yüz milyonlarca gökada içeren görüntülerini iletmişti. Araç bunların dışında iki kısa dalga boylu kızılötesi algılayıcıları ile asteroit ve kuyrukluyıldızları incelemişti. WISE görevini başarıyla sürdürüyor. Sol üstte görülen gökada NGC 300. Gökbilimciler sarmal bir gökadanın tüm özelliklerini anlayabilmek açısından bu gökadayı oldukça ayrıntılı incelemişlerdir. WISE'nin kızılötesi görüntüleri yardımıyla görünür ışıkla görülemeyen yoğun gaz ve sıcak toz alanları ortaya çıkarıldı. 39 000 ışık yılı uzaklıktaki NGC 300 gökadası Samanyolu'nun yaklaşık % 40'ı büyüklüğündedir. Sağ üstte ise Meksika Şapkası olarak da bilinen M104 gökadası görülüyor. Her ne kadar sarmal gökada sınıfına girse de NGC 300'den oldukça farklı bir görünüme sahiptir. Gökadanın çevresini saran tozlu alan ise yine WISE'nin yeteneği sayesinde görülmüştür. M104'de mavi renkle görülen büyük yıldızlar çevreye dağılmış durumdadır. Sol altta merkezinde büyük yıldızların olduğu M60 görülüyor. M60 sarmal bir gökada izlenimi vermediğinden eliptik gökadalar arasında sayılır. Başak kümesinde bulunan M60, Samanyolu'ndan % 20 daha büyüktür. M60'ın merkezinin dışında görülen parlak sarmal gökada ise NGC 4647'dir. Tüm bunların dışında görüntüye iki de asteroit girmiştir (saat 2 ve 8 yönünde yeşil noktalar olarak kendilerini göstermişler). Bu da görüntünün sıra dışı olmasına neden olmuş. WISE bu alanın görüntüsünü elde etmeye çalışırken asteroitlerde kareye girerek poz vermişler. Sağ alttaki sarmal gökada ise M51 ya da NGC 5194 olarak kodlanmış Girdap Gökadası'dır. Girdap Gökadası'nın yakaladığı cüce gökada NGC 5195 ise görüntüde kaderine razı olmuş bir hal sergiliyor. Kaynak: NASA-WISE Astronomi Diyarı'nda yer alan WISE haberleri için tıklayınız.


Geçtiğimiz hafta sonu Dünya'ya yaklaşan ünlü Apophis asteroiti Herschel Uzay Gözlemevi ile gözlendi. Elde edilen verilere göre asteroit tahmin edilenden daha büyük ve daha az parlak bir yüzeye sahip. 2004 yılında keşfedildiğinde 2029 yılında Dünya'ya çarpma olasılığı yüzde 2,7 olarak hesaplanmıştı. Daha sonra yapılan ek gözlemler sonucunda asteroitin Dünya ile çarpışma olasılığının olmadığı görüldü. Ancak Apophis 13 Nisan 2029'da Dünya'ya tamamıyla zararsız bir şekilde, 29 450 km kadar yakınından geçecek. Asteroit 2036 yılında ise Dünya'ya bir kez daha yaklaşacak. Asteroitin bu yıl ki verilerinden hareketle yapılacak yörünge düzeltmesinin ardından 2036'da Dünya'nın ne kadar yakınından geçeceği belirlenecek. Herschel Gözlemevi NASA'nın da destek verdiği bir ESA uydusudur. Dünya'dan 14,5 milyon km uzaklıktan geçen Apophis, Dünya ile Güneş arasında gözlem yapan Herschel ile iki saat boyunca izlendi. Gözlemevi asteroitin özelliklerini belirlemek için görünür ışığın farklı dalga boylarında ve kızılötesi dalga boyunda gözlem yaptı. Önceki çalışmalarda Apophis'in çapının 270 m olduğu söylenmesine karşılık Herschel asteroitin 325 m çapında olduğunu belirledi. Herschel ayrıca asteroitin yüzeyinden yansıyan ışığı da ölçtü. Buna göre asteroit üzerine düşen güneş ışığının yüzde 23'ünü yansıtıyor, geri kalanını ise emiyor. Önceki tahminler bu değerden daha fazlasını işaret ediyordu. JPL


Gökbilimciler NASA'nın da katkı sağladığı ESA'ya ait Herschel Uzay Gözlemevi yardımıyla şimdiye kadar keşfedilmiş en genç yıldız grubu buldu. Gözlemlere ayrıca NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu, Şili'deki Atacama Pathfinder Deneysel Teleskopu , Almanya Max Planck Enstitüsü Radyo Astronomi alanı, İsveç Onsala Uzay Gözlemevi ve Almanya Avrupa Güney Gözlemevi katkı sağladı. Önyıldızları çevreleyen yoğun gaz ve toz bulutu görülmelerini zorlaştırıyor. Yeni keşfedilen 15 önyıldızın Güneş Sistemi'ne yakın Avcı takımyıldızında bulunması ise başka bir ilginç nokta. Keşifle birlikte bilimciler yıldız oluşumunun en az bilinen aşamalarından birini gözleme şansını elde ettiler. Almanya Max Planck Enstitüsü'nden Amelia Stutz: Herschel bu yıldızların bir arada olduğu büyük bir topluluğu ortaya çıkardı. Böylece yakınımızdaki bu bölgeyi izleyerek yıldız oluşumlarına tanıklık edebileceğiz diyor. Bir yıldız gaz ve toz bulutunun çökmesiyle doğar. Soğuk bir gazdan sıcak bir plazma topunun oluşma süreci ise kozmik standartlara göre çok hızlı olup birkaç yüzyıl ile birkaç bin yıl sürer. Bu aşamanın kısa sürmesi nedeniyle yeni doğmuş yıldızların keşfedilmesi zordur. Gökbilimciler Herschel ile Güneş'e yakın bölgede yer alan Avcı takımnyıldızındaki uzun Moleküler Bulut Komleksi'nde yer alan bulutları incelediler. Önceki çalışmalarda bu yoğun ve soğuk önyıldızlar gözden kaçmıştı. Bu kaynaklar bize yıldız oluşumunun erken aşamalarında hangi zorlu fiziksel süreçlerin gerçekleştiğini anlamamıza yardımcı olabilir diyor Stutz. Herschel uzak kızılötesi dalga boyundaki ışınları görme yeteneğiyle yoğun bulutların arkasına saklanmış olan ve onları aydınlatan önyıldızları görmeyi başardı. Yeni keşfedilen 15 önyıldızdan 11'i elektromanyetik tayfın düşük enerjili kısmına düşmekte olup kırmızı renge sahiptirler. Bu da yıldızların bulutlar içine gömülü olup çok genç olduklarını gösterir. Daha önce de bu özelliğe sahip yedi önyıldız Spitzer ile gözlenmişti. Bununla birlikte erken dönemini yaşayan yıldız sayısı 18'e yükseldi ancak bu bölgedeki önyıldız sayısının sadece % 5'idir. 25 000 yıl yaşına kadar süren bebeklik evresi, Güneş gibi 10 milyar yıllık ömrü içinde bir göz kırpma süresi kadardır. Gökbilimciler yıldızların bebeklik döneminden, gezegen oluşumuna kadar süren süreci bir aile albümü şeklinde incelemeyi düşünüyor. Böylece yıldızların her aşaması da ortaya çıkmış olacak. Washington'daki NASA Genel Merkezi'nden Herschel Bilim Programı bilimcisi Glenn Wahlgren: Elimizdeki albümde fotoğrafı olmayan ancak oldukça önemli yere yeni fotoğraflar koyduk. Herschel ile yıldızların bebeklik aşamasını araştırabiliyoruz diyor.


W3 adlı büyük bir yıldız oluşum bölgesini görüntüleyen ESA'nın Herschel Uzay Gözlemevi büyük kütleli yıldızların doğumuyla ilgili sır perdesini aralıyor. Dev moleküler bulut yapısıyla muzzam bir yıldız doğumevi olan 6200 ışık yılı uzaklıktaki W3, Samanyolu'nun ana sarmal kollarından olan Kahraman Kolu'nda yer alıyor. Yaklaşık 200 ışık yılı genişliğindeki bir alanı kaplayan W3, düşük ve yüksek kütleli yıldız oluşturan Samanyolu'nun en büyük yıldız fabrikalarındandır. Sekiz güneş kütlesinin üzerindeki yıldızlar süpernova şeklinde patlayarak yaşamlarını bitirir. 'W3 main' ve 'W3 ' olarak gösterilen sol üstteki bölge büyük yıldız oluşumuna sahne olan sıcak toz içinde parlak mavi iki genç bölgeyi temsil ediyor. Bebek yıldızlardan yayılan yoğun ışıma Herschel'in kızılötesi gözünün yardımıyla, parlayan ve ısınan gaz ve toz diskini ortaya çıkarır. Bunun dışında sağ altta 'KR 140' olarak kodlanan ve sol altta 'AFGL 333' kodlu mavi bölgeler büyük kütleli yaşlı yıldızlardan yayılan ışıma sonucunda çevresindeki tozu aydınlatan yerleri gösteriyor. Bilimciler 'W3 main' ve 'W3 ' büyük yıldız oluşumuna sahne olan iki bölgeyi inceleyerek büyük kütleli yıldızların doğumundaki esrar perdesini önemli ölçüde aralamışlardır. Bu yıldızlar oluşum sırasında çok uzaklara yayılan güçlü ışımalarıyla kendilerini besleyen malzemeleri uzaklaştırır. Bu durumda büyük kütleli yıldızlar nasıl oluşmaktadır? W3 gözlemleri bu sorunun yanıtına ulaşmak için bir ipucu veriyor. Bu çok yoğun bölgeler genç ve büyük kütleli önyıldız kümelerinin etkisi altında sıkışmış ve onların çevresinde hareket eden diskin bir süreçten geçtiğini gösteriyor. Güçlü ışıma ve güçlü rüzgarlar yardımıyla genç büyük kütleli yıldızların dağılımından sorumlu inanılmaz enerji çıkışıyla kümelerin beslenmesini ve korunmasını sağlayan malzemenin niteliği tartışma konusudur.


Yaklaşık bir yıl önce soğutucusu bittiği için görevini sona erdirmek zorunda kalan Avrupa Uzay Ajansı'na ait Herschel Uzay Gözlemevi verilerinin işlenmesi sürüyor. Bu verilerle yapılan yeni bir çalışmaya göre Asteroit Kuşağı'ndaki cüce gezegen Ceres çevresinde subuharı bulundu. 950 km'lik çapıyla Ceres, Mars ile Jüpiter arasındaki Asteroit Kuşağı'ndaki en büyük cisimdir. Asteroitlerin tersine Ceres neredeyse küresel bir şekle sahip olduğundan Pluto gibi cüce gezegen sınıfındadır. Ceres'in iç yapısının kayalık bir çekirdek ve onu saran buzlu yüzey olduğu düşünülüyor. Asteroit Kuşağı'ndaki cisimlerin su-buz içerikleri Güneş Sistemi'nin evrimi ile ilgili önemli ipuçları barındırdığından gökbilimciler için önemlidir. Güneş Sistemi 4,6 milyar yıl önce oluştuğunda iç sistemdeki Merkür, Venüs, Dünya ve Mars'ın çevreleri, sıvı suyun bulunamayacağı kadar sıcaktı. İlerleyen dönemde, 3,9 milyar yıl önce, bu gezegenler yoğun bir şekilde göktaşı ve kuyruklu yıldız bombardımanına uğramıştı. Kuyrukluyıldızlardaki suyu ve buzu biliyoruz, peki ya asteroitler? Asteroit Kuşağı'ndaki cisimlerde su olabileceğine yönelik tartışmalar olsa da şimdiye kadar bunun kesin tespiti yapılamamıştı. Şimdiye kadar... Herschel'in üzerindeki HIFI aleti yardımıyla buzlu dünyadan su buharı yayıldığını gösterildi. ESA'nın İspanya'daki Avrupa Uzay Astronomi Merkezi'nden Michael Küppers: İlk kez bu kuşaktaki bir cisimde suyun varlığını belirledik ve bu Ceres'in buzlu bir yüzeyinin ve bir atmosferinin olduğunu da gösterir diyor. Herschel ile çözüme yönelik bir görüntü alınamadı, ancak gezegenin 9 saatlik dönme süresi boyunca elde edilen su sinyallerindeki değişimler izlendi ve yüzeydeki su kaynaklarının dağılımı tespit edildi. Görülen su buharının yüzey üzerinde iki farklı noktadan çıktığı olduğu görüldü. Herschel ve asteroit ve kuyrukluyıldız izleme programı olan MACH-11 ekip üyesi Laurence O'Rourke: Gözlemlerimiz sonucunda yüzeyi buzla kaplı olan Ceres'in çok küçük bir bölümü olan bu bölgelerin saniyede 6 kg subuharı ürettiğini tahmin ediyoruz diyor. Su buharının oluşumuna yönelik en basit açıklama buzun ısınarak gaz formuna geçmesi ve yüzeydeki tozla birlikte hareketlenmesidir. Kuyrukluyıldızlardaki subuharı da bu şekilde oluşur. Subuharı yayan iki bölge Ceres'in diğer bölgelerine göre % 5 daha karanlıktır. Bu da güneş ışığını daha çok emdiği ve böylece daha çok ısındığı anlamına gelir. Diğer bir olasılık ise cüce gezegende gayzerler ya da buzlu volkanlar olmasıdır. Ceres ile ilgili daha ayrıntılı bilgileri yakın zamanda, 2015'de cüce gezegene varacak olan NASA'nın Şafak uzay aracından öğrenebileceğiz. Böylece Ceres'teki su hareketliliğin nedeni de anlaşılacak. ESA Herschel projesi bilim insanlarından Göran Pilbratt: Ceres'ten subuharının uzaya yayılmasının keşfi aynı zamanda Güneş Sistemi'nde suyun nasıl dağıldığı hakkında da bilgi veriyor. Bu da aynı zamanda yeryüzündeki suyun kaynağıyla ilgili tartışmalara önemli bilgi sağlayacaktır diyor.


NASA'nın da yapımı aşamasında çeşitli katkılar sağladığı ESA'ya ait Herschel uzay gözlemevi her ne kadar artık gözlem yapmayacak olsa da, yolladığı verilerin işlenmesine devam ediliyor. Onlardan biri de yakın gökada Andromeda'ya (M31) ait. Herschel'in görüntüsünde gökadadaki yıldızların oluşturduğu ince şerit tamamıyla gözler önüne serilmiş. Andromeda, Samanyolu'na 2,5 milyon ışık yılı uzaklığıyla bize en yakın olan büyük gökadadır. Bu nedenle gökbilimciler için yıldız oluşumları ve gökada evrimini anlamaları açısından ideal bir doğal laboratuar olanakları sunar. Herschel uzak kızılötesi dalga boyunda gözlem yapan gözleriyle, soğuk gaz ve toz bulutları içerisinde yeni oluşmaya başlayan yıldızları arar. Görüntüde kırmızı ile renklendirilmiş kısımlar, gökadadaki mutlak sıfırın üzerinde sıcaklığa sahip soğuk toz bulutlarını gösterir. Buna karşılık yıldızların yığıldığı ve yaşlı yıldızların görüldüğü merkezi bölge mavi renkle gösterilmiştir. Yaklaşık 200.000 ışık yılı genişliğindeki gökadanın karmaşık beş sarmal kolları içerisindeki yıldız oluşum alanları dışında, yıldız oluşumlarının gerçekleşmediği karanlık kollarda bulunur. Andromeda birkaç yüz milyar yıldıza ev sahipliği yapmaktadır. Açıkçası bu yeni görüntü gökadanın kısa bir süre içinde çok sayıda yıldız oluşturacak gerekli kıvılcımlara sahip olduğunu göstermektedir. 2 Yorumlar Muhteşem tek kelime ile...Yaradan ne güzel yaratmış. sarı sarmal


Herschel Uzay Gözlemevi ender görülen iki büyük gökada birleşmesini yakaladı. NASA'nın Hubble Uzay Teleskopu ve Spitzer Uzay Teleskopu uzayda çeşitli bölgelerde birbiriyle çarpışan gökadaları yakalayarak onların bu nedenle bol yıldız oluşturduklarını belirlemişti. Bu birleşmeler sonucunda süper-dev eliptik gökadalar oluşmaktadır. Keşif astronominin önemli bir gizeminin açıklanmasında yardımcı olacak. Evren henüz 3-4 milyar yıl yaşındayken yaşlı yıldızlardan oluşmuş büyük kırmızımsı eliptik gökadalarla doluydu. Bilimciler dev gökadaların, daha küçük gökadaları yutarak mı ya da iki büyük gökadanın birleşerek mi oluştuğunu tartışıyor. Yeni bulgular dev gökadaların büyük birleşmelerle oluştuğunu gösteriyor. Irvine'deki Kaliforniya Üniversitesi'nden Hai Fu: Bu gökadaların hayatının gençlik devresine bakıyoruz -ancak ergenlik dönemine geçişte görülen patlama çok uzun sürmeyecektir diyor. Aynı üniversiteden Asantha Cooray: Bu birleşen gökadalar tozun arkasında gizlenen yeni yıldızlarla doludur. Herschel'in uzak kızılötesi algılayıcıları olmadan bu tozun arkasını görmek mümkün olmaz diyor. Yaklaşık dört yıl görevde kalan Herschel, en uzun kızılötesi dalga boyundaki ışığı görmek için tasarlandı. Bilindiği üzere aracın hassas kızılötesi araçlarını soğutan sıvı bitince aracın görevi de bitmiş oldu. Herschel'in yolladığı veriler ise işlenmeye devam ediyor ve ilerleyen günlerde bu verilerle yeni keşiflerin yapılması bekleniyor. Yeni çalışmada Herschel, Dünya'dan 11 milyar ışık yılı uzaklıkta ya da başka bir ifadeyle evren henüz 3 milyar yıl yaşındayken çarpışan HXMM01 adlı gökadaları görüntüledi. Gökbilimciler ilk başta bunun, iki gökadanın ayna görüntüsü sonucu ortaya çıkan çarpık şekle sahip bir gökadanın görüntüsü olduğunu sandılar. Kütle çekimsel mercek adı verilen bu tür gözlemler astronomide yaygındır ve öndeki gökada arkadaki gökadadan gelen ışığı bükerek onu olduğundan daha büyük gösterir. Ancak ayrıntılı inceleme sonucunda bunun aslında büyük iki gökadanın birleşmesi olduğu anlaşıldı. Birleşen gökadalarda yılda 2000 dolayında yıldızın etkilendiği saptandı. Çarpışan gökadalardaki toplam yıldız sayısı ise 400 milyar dolayında. Gökada birleşmelerine evrende sıkça rastlanır. Ancak erken evrende bol yıldız oluşumu gerçekleştiren bu tür birleşmelere ender rastlanır. Sonuçlar büyük gökadaların küçük gökadaların yutmasıyla büyüdüğünü açıklayan modele göre daha farklı bir durumu ortaya koyuyor: Gökadalar birleşerek daha büyük gökadalara dönüşüyorlar.


Gökbilimciler 11 000 000 000 (11 milyar) ışık yılı uzaklıktaki erken evrenin bazı gökadalarını görüntülemeyi başardılar. Bu ilginç gelişme Avrupa Uzay Ajansı'nın Herschel Uzay Gözlemevi'nde bulunan Herschel Tayfsal ve Fotometrik Görüntüleme Alıcı aletinin yardımıyla gerçekleşti. Dünya'dan 1.5 milyon km uzaklıktaki yörüngesinden evrenin geçmiş dönemine ilişkin izler arayan Herschel'in bu bulgusu, evrenin büyük patlama ile oluşumundan yalnızca 3 milyar yıl sonra oluşmuş nesnelere ait. Birleşik Krallık Uzay Ajansı'ndan David Parker: Böyle bir sonuçtan dolayı çok mutluyuz. Herschel bize şimdiki yıldız toplulukları ve gökadaların atası olan ve milyarlarca yıl önce oluşan gökadaları gösterdi. Herschel gelişmiş teknolojisiyle bizim yeni gözümüzdür diyor. Herschel hem görünür dalga boyunda hem de üzerindeki Spire kamerasıyla milimetre altı üç farklı dalga boyunda gökadaların farklı yönlerini gökbilimcilerin önüne seriyor. Bu farklı görüntülerle nesnenin sıcaklığı, uzaklığı ve parlaklığı hakkında bilgi edinilebiliyor. İşte böylesi bir ilişkin verilerin incelenmesiyle Abell 2218 olarak adlandırılan büyük bir gökada kümesinin kütle çekimsel mercek etkisi yardımıyla yeni kuasar topluluğu ortaya çıktı. Dünya'dan 2 milyar ışık yılı uzaklıktaki Abell 2218, uzak nesnelerin görüntülenmesini sağlayan bilinen en iyi bir doğal mercektir. 11 milyar ışık yılı uzaklıktaki gökadalar bu sayede büyütülerek daha net bir görüş sağlandı. Mercek etkisi olmadan bu kadar uzaktaki yapılar incelenmelerine fırsat vermeyecek ölçüde sönük kalırlar. Herschel'in gözlemleri gökbilimcilere erken gökadalarda oluşan yıldızların milyarlarca yıl içinde nasıl evrim değiştirdikleri hakkında bilgi verir. Herschel'in Spire kamerasıyla ve Hubble Uzay Teleskopu'nun elde ettiği görüntüler fotoğrafta görünüyor. Üç farklı dalga boyuna ait görüntüler kırmızı, mavi ve yeşil renklerle ortaya çıkarılıp sonra birleştiriliyor. Kümenin merkezinde sarı ve parlak gökadanın hemen üstünde artı işaretiyle belirlenen yer nesneyi gösteriyor. Mavi renkle gösterilen nesneler ise daha ön plandaki gökadalardır. Kaliforniya Enstitü ve Teknolojisi'nden Michael Zemcov: Bu bize milimetre altı dalga boylarında çalışan Spire'in daha önce benzeri olmayan görüntüler gönderdiğini gösteriyor. Bu veriler şimdi gökbilimciler tarafından kullanılarak gökada kümeleri gibi nesneler üzerindeki kuramları test etmek ve evrenin oluşumu hakkındaki bilgilerin tazelenmesine olanak sağlayacak diyor. Herschel ekip üyesi olmamasına karşılık Herschel'in verilerini kullanan Durham Üniversitesi'nden Prof. Ian Smail: Hubble Uzay Teleskopu'nun önündeki toz perdesi yüzünden kaçırdığı ancak Herschel'in elde ettiği bu verilerde uzak gökadalarda oluşan kocaman yıldızları da görebiliyoruz. Bu da bize açıkça değişen bir evren içinde yaşadığımızı söylüyor. Hershel'e bu bakımdan teşekkür etmemiz gerekir. Beklediğimizden daha hızlı bir şekilde yeni veriler yolluyor diyor. Sussex Üniversitesi'nden Seb Oliver: Herschel'in ömrü sınırlı. Ama Herschel önümüzdeki kapıyı aralayarak yerini daha yeni ve teknolojik teleskoplara bırakacaktır. Biz ve diğer gökbilimciler gökadaları Herschel ve diğer teleskoplarla keşfetmeye devam ediyoruz diyor. Kaynak:Herschel


Atbaşı Bulutsusu ve yer aldığı ortamın karmaşık görünümü ESA'nın Herschel uzay gözlemevi ve NASA/ESA Hubble uzay teleskopu birlikteliğiyle sunuldu. Hem amatör hem de profesyonel gökbilimcilerin popüler hedeflerinden biri olan 1300 ışık yılı uzaklıktaki Atbaşı Bulutsusu Avcı Bulutsusu'nda bulunuyor. Bulutsu, Avcı Moleküler Bulutunun bir parçası olup, takımyıldızın kemerini oluşturan üç yıldızdan doğuda olan Alnitak'ın güneyindedir. Herschel'in yeni uzak kızılötesi görüntüsünde Atbaşı, dalgalanmış bulutlar içinde sörf yapan beyaz at olarak görülüyor. Astrofotoğrafçıların bir başka uğrak yeri de Alev Bulutsusu olarak bilinen NGC 2024'tür. Görünür ışık altında koyu toz şeritleriyle gizlenen bu yıldız oluşum bölgesi Herschel görünümünde tam bir cehennemi andırıyor. Yeni doğan yıldızın yaydığı yoğun ışımanın etkisiyle ısınan toz ve gaz bulutu Herschel'in duyarlı gözleri tarafından algılanır. Panoramik görüntüde sol tarafta göze çarpan NGC 2068 (M78) ve NGC 2071 ise diğer iki önemli büyük yıldız oluşum bölgeleridir. Bölgeden uzun kuyruk şeklinde yayılan soğuk gaz ve toz bulutları ile güzel desenli bir kelebeği andırır. Her ikisi de yakınlarındaki yıldızların ışığını yansıttıklarından görünür ışık altında yansıma bulutsusu olarak görülürler. Soğuk gaz ve yeni hafif yıldızları bulunduran geniş toz örgüsü kırmızı ve sarı filamanlar şeklinde sahneyi kaplar. Hubble görüntüsü ESA-Herschel


Avrupa Uzay Ajansı'nın Herschel Uzay Gözlemevi, Samanyolu'ndaki yıldız oluşum bölgelerinden Avcı Bulutsusu'ndaki, yaşamın kimyasal parmak izlerini yani organik molekülleri araştırdı. Ayrıntılı çalışma gözlemevindeki Heterodyne Aracı ile HIFI'nin kızılötesi aracı yardımıyla elde edildi. Hershel'deki HIFI aracı organik molekül tespiti amacıyla kullanılmaktadır. Başına ufak bir kaza gelen HIFI'nin sağlıklı veri alması için araç geçtiğimiz Ocak ayında tekrar çalıştırıldı. HIFI'nin tayfıyla Avcı bulutsusundaki moleküllerin yolladığı ışınların dağılımı alındı. Ancak kimyasal moleküllerin nasıl oluştuğu hala sırrını koruyor. Avcı bulutsusu en fazla kimyasal element üreten küme olarak bilinir. Gökbilimciler elde edilen tayf içerisinde birkaç genel molekül belirledi. Diğerleri için inceleme devam ediyor. Gökbilimciler tayfta ortaya çıkan çizgilere bakarak molekülleri tespit etmeye çalışıyor. Bu inceleme ile Avcı içinde, hidrojen, su, karbon monoksit, formaldehit, metanol, sülfüroksit, sülfürdioksit, hidrojen siyanür, dimetil eter ve bunların izotopları bulundu. Michigan Üniversitesi'nden Edwin Bergin HIFI tayfıyla, daha fazla aktif yıldız oluşum bölgeleri izlenerek bunların kimyasal dağılımı elde edilecek diyor. En Yüksek Çözünürlük HIFI ile elde edilen yüksek çözünürlüklü tayfı Dünya üzerinde kurulu teleskoplar ile elde edilemez. Hollanda Uzay Araştırma Enstitüsü'nden Frank Helmich, HIFI'nin bu kadar ayrıntılı çalışma yapmasının şaşırtıcı olduğunu söylüyor. Birkaç saat içinde HIFI'nin elde ettiği tayf verisini dünya üzerinde kurulu hiçbir teleskopla elde edemeyiz. HIFI'nin geliştirilme çalışmaları 8 yıl sürdü ama doğrusu buna değdi diyor. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden Tom Phillips, HIFI'nin yüksek çözünürlüklü elde ettiği veriler ile yıldızların sıcaklığını ve yıldız oluşturan bulutları daha ayrıntılı görebildik. Böylece yıldız ve gezegenlerin doğumlarını da doğrudan anlayabilme şansını yakalayacağız diyor. HIFI'nin ayrıntılı tayfı bir aylık çalışmayla elde edildi. HIFI Ağustyos 2009'da büyük bir olasılıkla yüksek enerjili kozmik parçacıklar nedeniyle elektronik sistemlerinde beklenmedik bir gerilim oluştuğu için kapatılmıştı. Bu sorunla ilgili bir çözüm geliştiren Herschel ekibi, 14 Ocak 2010'da HIFI'nin yedek elektronik ünitesini açarak 28 Şubat'ta gözleme başladı. HIFI, Herschel'deki SPIRE ve PACS aletleri ile birlikte sağlıklı bir şekilde görevine devam ediyor. Herschel ve HIFI Hakkında Herschel, Avrupa Uzay Ajansı'nın NASA'nın da katkısıyla gerçekleştirdiği bir uzay gözlemevidir. HIFI ise Hollanda Uzay Ajansı tarafından yapılmış uluslararası destekli yüksek çözünürlüklü bir tayfölçerdir. Destek veren ülkeler Tayvan, Fransa, Almanya, ABD, Kanada, İrlanda, İtalya, Polonya, Rusya, İspanya, İsveç ve İsviçre'dir. HIFI 7 ayrı dalga boyu bandındaki ışınımı algılayabiliyor. HIFI'nin duyarlılığının arttırılması için NASA-JPL 'de yeni teknoloji geliştirilmiştir. SPIRE aracı da JPL tarafından geliştirilmiştir. Kaynak: Herschel Görüntünün farklı ölçekleri için Herschel sayfasını izleyebilirsiniz.