Son yıllarda birbirinden ilginç, farklı özelliklere sahip karasal gezegenler keşfedildi. Ancak yeni keşfedilen gezegenin bir özelliği dikkat çekiyor. Yeni keşfedilen Dünya benzeri gezegen çok sıcak olmasına karşılık bir atmosferi olacak kadar da soğuk. Gezegenin eğer atmosferi varsa, sadece 39 ışık yılı uzakta olması nedeniyle Hubble ve Dev Macellan Teleskoplarıyla incelenebilir. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden gökbilimci David Charbonneau: Asıl hedefimiz ikiz Dünya'yı bulmak. Ama arayış sırasında Venüs'ün ikiziyle karşılaştık. Üstelik Venüs'deki gibi bir atmosferi olduğunu düşünüyoruz diyor. Makalenin baş yazarı Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Zachory Berta-Thompson ekliyor: Bu gezegen önümüzdeki yıllarda gökbilimcilerin favori hedefleri arasında olacak. GJ 1132b gezegeni, Güneş'in ancak beşte biri kadar olan bir kırmızı cüce çevresinde dolanıyor. Soğuk yıldız Güneş'e göre 200 kat daha az ışık yayıyor. Yıldızına Merkür'ün Güneş'e olan uzaklığından daha yakın olan gezegenin (sadece 2,3 milyon km) yörünge dönemi 1,6 gün. GJ 1132b'nin yıldıza bu kadar yakın olması sıcaklığını 250 C dereceye kadar arttırır. Bu sıcaklıkta her ne kadar su kaynasa da gezegenin bir atmosferi olabilir. Ayrıca başka gezegenlerle kıyaslandığında önemli ölçüde soğuktur. Örneğin CoRoT-7b ve Kepler-10b gibi iyi bilinen gezegenler 1000 C derece gibi sıcaklığa sahiptir. GJ 1132b kırmızı cüceler çevresinde gezegen arayan Güney Şili'deki Inter-Amerikan Gözlemevi'nde bulunan sekiz adet 40 cm'lik robotik teleskoptan oluşan Mearth-South dizisi tarafından keşfedildi. Mearth-South, en fazla 100 ışık yılı uzaklıkta olan birkaç bin kırmızı cüceyi izlemektedir. Bu yıldızlara bağlı olabilecek gezegenler geçiş yöntemiyle taranır. Bir gezegen yıldızının önünden geçerken yıldızdan gelen ışık miktarında azalmaya neden olur. Bu azalma çok küçük olsa da gezegenin varlığını gösterir. GJ 1132b yaklaşık 9200 km çapındadır. Dünya'nın çapından % 16, kütlesinden % 60 kez daha büyüktür. Bu verilerle elde edilen yoğunluğun gezegenin kayalık bileşime işaret ettiği görülür. Gezegenin yerçekim ivmesi Dünya'ya yakındır. GJ 1132b'de duran bir kişi Dünya'dakine göre % 20 daha ağır gelecektir. Gezegenin henüz komşularına rastlanmadı. Ancak yakın gelecekte GJ 1132b'nin yanına birkaç gezegen eklenebilir. Ekip gezegeni Spitzer, Hubble gibi gelişmiş teleskoplarla incelemek istiyor. Ayrıca yakın gelecekte göreve başlayacak olan James Webb Uzay Teleskopu ile de gezegene daha yakından bakmak arzusundalar.


Japon gökbilimciler Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki X-ışını Algılayıcısı ve NASA'nın Swift Gözlemevi'ni kullanarak gökadamızda Erboğa takımyıldızından gelen yeni bir X-ışını kaynağı tespit ettiler. İkili sisteme ilk kez yakın zamanda Uluslararası Uzay İstasyonu'na çıkarılan Japonların Kibo deney modülünde yer alan ve kısa adı MAXI olan gözlem aracıyla bulundu. 20 Ekim Çarşamba günü MAXI'nin X-ışını kaynağını tespit etmesinden hemen sonra ekip dünyaya konuyla ilgili bilgi vererek Swift'in belirtilen bölgeye bakması ve 9 saatlik gözlem yapması sağlandı. Penn Devlet Üniversitesi'nden Swift X-Işını Teleskopu ekip üyesi Jamie Kennea: MAXI ve Swift işbirliği hızlı ve doğru olarak yeni bir keşif yapılmasını sağladı. Bu iki aracın yetenek açısından birbirini tamamlayarak gönderdikleri veriler olmasaydı bu keşfi gerçekleştiremezdik diyor. Swift, MAXI J1409-619 olarak adlandırılan X-ışını kaynağının varlığını doğruladı. Penn Devlet Üniversitesi'nden Swift Gözlemevi ekip üyesi Prof. David Burrows: Swift'in gözlemleri bu kaynağın büyük bir yıldıza arkadaşlık eden bir nötron yıldızı ya da karadelik olabileceğini göstermektedir diyor. Bu keşif ancak Swift gibi gökyüzünde asılı duran ve istenilen noktaya yüksek çözünürlükle hedeflenen bir teleskopla yapılabilir. Aoyama Gakuin Üniversitesi'nden Kazutaka Yamaoka: MAXI büyük mesafelerde X-ışını novalarını keşfedebileceğini gösterdi. Kaynağın kimliğinin ortaya çıkarılması NASA'nın uyduları ile yapılan işbirliği ile gerçekleşti diyor.


Yıldızların küçük ve hafif gezegenlerini görmek zordur. Bu gezegenlerin keşfetmek için kullanılan en yaygın yöntemler dikine hız ve geçiş yöntemidir. Tel Aviv Üniversitesi ve Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi 'dan oluşan bir araştırma ekibi şimdi yeni bir yöntemle, Einstein'ın Özel Görelilik Kuramı'nı kullanarak, bir ötegezegen keşfettiler. Araştırma ekibinden David Latham: Çok zarif etkiler arıyoruz. Bir yıldızın yüksek kalitede alınan parlaklık ölçümlerinde milyonda birkaç parça üzerinde yoğunlaştık diyor. Simchon Faigler: Çalışma NASA'nın Kepler uzay aracının topladığı veriler eşliğinde gerçekleşti diyor. Kepler geçiş yöntemiyle gezegen bulmak için tasarlanmış bir araç olmasına karşılık bu gezegeni Kepler'in keşfetmesi mümkün değildir. Ekip, ilk olarak 2003 yılında CfA'dan Avi Loeb ve Scott Gaudi'nin önerdiği bir yöntemi kullandı. Yeni yöntem yıldız çevresinde dolanan gezegenin yörüngesinde aynı anda ortaya çıkan üç küçük etkiyi arar. Einstein'ın parlaklık etkisi, gezegenin bize doğru hareket etmesiyle ışıkta görülen değişimdir. Yıldızdan gelen fotonların enerjisinin artması ve rölativistik etkiler nedeniyle gezegenin yıldızın önünde, bize doğru hareket ettğini ortaya koyar. Tsevi Mazeh: Bu, Einstein'ın görelilik ilkesini ilk kez bir gezegen keşfetmek için kullandık diyor. Yıldızın yörüngesindeki gezegenin, çekim kuvveti nedeniyle futbol topunun şeklinde olan bozulma gibi bir şekil büzüşmesinin işareti arandı. Yıldızın çevresindeki gezegen, bize doğru yöneldiğinde yıldız daha parlak görünecektir. Bu da yıldızdan aldığı ışığı yansıtan gezegenden gelen ışık nedeniyle olur. . Bu yeni yöntemle keşfedilen gezegen daha sonra iki ayrı gözlemevindeki, tayfölçerlerle doğrulandı. Kepler verilerine daha ayrıntılı bir bakış altında gezegenin geçiş yöntemine göre varlığı kesinleşti. Resmi adı Kepler-76b olan gezegen, 1,5 günlük yörünge dönemine sahip bir sıcak Jüpiterdir. Gezegen Jüpiter'den yaklaşık % 25 daha büyük ve iki katı ağırlığındadır. Kuğu takımyıldızı içindeki F tipi yıldızı ise 2000 ışık yılı uzağımızdadır. Gezegen tıpkı Ay'ın Dünya'ya kilitli olması nedeniyle aynı yüzünü göstermesi gibi yıldızına kilitlidir. Sonuçta Kepler-76b yaklaşık 2000 C derece sıcaklıkta adeta kavrulmaktadır. Ekip ilginç bir şekilde gezegen çevresinde ısı taşıyan hızlı jet rüzgarlarının olduğuna ilişkin kuvvetli kanıtlar elde ettiler. Böylesi bir durum daha önce HD 189833b üzerinde Spitzer Uzay Teleskopu'nun kızılötesi gözlemleriyle görülmüştü. Bu çalışma ile ilk kez görünür ışık altında bir gezegen çevresinde jet rüzgarlarının oluştuğu görüldü. Bu yeni yöntem mevcut teknolojiyle birlikte gökbilimcilere, şimdiye kadar bulunması oldukça zor olan Dünya büyüklüğündeki gezegenlerin keşfedilmesi için kayda değer bir fırsat sunuyor. Bu yöntem Dikine hız yönteminin tersine yüksek hassasiyetli tayfölçerleri gerektirmez. Aynı şekilde Geçiş yönteminin tersine yıldız ile gezegen arasında net bir bağlantı görülmesine gerek yoktur. CfA'dan Avi Loeb: Her gezegen avı yönteminin güçlü ve zayıf yönleri vardır. Bizim av yöntemlerine eklediğimiz bu yeni teknikle yeni sistemlerde gezegen araştırılabilir diyor.


Araştırmacılar yıldızın kör edici ışığını kapatarak çevresini inceleyebilir. Bu yöntemle bir yıldıza ait gezegen sisteminin atmosferleri incelendi. Proje 1640 adı verilen ileri teknoloji araç ve yazılımları kullanılarak elde edilen kimyasal analiz ve parmak izleri değerlendirilerek 128 ışık yılı uzaktaki yıldızın çevresinde dolanan dört gezegenle ilgili ayrıntılı bilgiler elde edildi. Gezegenlerle ilgili ayrıntılı bilgi ve bilinen gezegenlerden farklılıkları Astrophysical Journal Dergisi'nde yayınlandı. Doğa Tarihi Amerikan Müzesi Astrofizik Bölümü Başkanı Ben R. Oppenheimer: Bir fotoğraf bin kelime değerindedir. Ancak bir tayf çizgisi bir milyon kelime değerindedir diyor. Kaliforniya Palomar Gözlemevi Hale Teleskopu'nun kullanıldığı 1640 Projesi'nde Kaliforniya Teknolojisi Enstitüsü Proje Müzesi'ndeki Oppenheimer ekibine ek olarak NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı, Cambridge Üniversitesi, New York Üniversitesi ve Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü araştırmacıları da yer aldı. Çalışmada HR 8799 yıldızı çevresindeki gezegenler görüntülendi. Sistemin en dışındaki gezegene ait kısmi gözlemin dışında yıldızın ışığının tayfını oluşturan gökkuşağı renkleri yardımıyla gezegenler incelendi. Gezegenlerin atmosferlerindeki karbondioksit, metan ve su gibi kimyasal bileşenler bu yöntemle açığa çıkarılabiliyor. Kaliforniya Enstitüsü'ndeki NASA Ötegezegen Bilimleri Enstitüsü'nden Charles Beichman: 19. Yüzyılda yıldızların ışığından bu şekilde yararlanmak olanaksızdı. Ancak astronomik tayfölçerin icadıyla yakın yıldızlar ile uzak gökadalar hakkında daha ayrıntılı bilgiler edinir hale geldik. Şimdi Proje 1640 ile ötegezegenlerin yüzeyi, atmosferi ve sıcaklığı gibi çeşitli özelliklerini öğrenebiliyoruz diyor. Bu sistem yardımıyla HR 8799'u çevreleyen gezegenlerin tayfları belirlendi. Çalışma ekibinden Jet İticileri Laboratuarı'ndan gökbilimci Gautum Vasisht: Tek bir gözlemle dört gezegen hakkında bilgi edinebilmemiz oldukça fantastik diyor. Sonuçlar ise oldukça tuhaf diyor Oppenheimer. Bu sıcak ve kırmızı gezegenler birbirinden farklı tayfa sahip. Evrende bilinen tüm cisimlerin tersine bu dördü özel bir türdür. Şimdi kuramcılara büyük bir iş düşüyor. En ilginç anormal durumlardan biri belirgin kimyasal dengesizlik. Temel kimya metan ve amonyakın aşırı soğuk ve sıcak ortamların olmadığı her yerde olabileceğini öngörür. Sıcaklığı 800 Santigrad derece (1000 Kelvin) olan gezegenlerde metan, amonyak ve az miktarda diğer kimyasal bileşenlerin izine rastlandı. Bu da daha diğer ötegezegenlerde karbondioksit yanısıra farkedilmeyen asetilen gibi kimyasal maddelerin varlığına işaret ediyor. Gezegenler aynı zamanda benzer sıcaklıklara sahip olduğunu gönderdikleri ışığın uzun dalga boyunda yani tayfın kırmızı renginden anlaşıldı. Güneş'in 1,6 katı kütleye sahip HR 8799 yıldızı Güneş'ten beş kat daha parlaktır. Üstelik Güneş'e göre oldukça farklı özelliklere sahiptir. Yıldızın parlaklığı iki günde bir yüzde 8 oranında değişir ve Güneş'e göre 1000 kat daha fazla morötesi ışık üretir. Bu değişimler muhtemelen gezegenlerin tayf ölçümlerini de etkilemektedir. Sistemin olağandışı görünen özelliklerinin açıklanabilmesi için daha fazla veriye ihtiyaç duyulmaktadır. Cambridge Üniversitesi'nden Ian Parry: Tayf sonuçlarına göre bu dört dünya açıkça yaşam için elverişsiz sıcak ve oldukça zehirli bir yapıya sahiptir. Ama tekniğimiz başka bir yerde yeşeren yaşamı ortaya çıkarabilecek kadar güvenli kanıtlar sunmaktadır diyor. Gezegen araştırmaları ve gözlemlerinin önündeki en büyük engel yıldızlarının sahip olduğu ve gezegenin yansıttığına göre on milyon kere milyon kadar parlak ışığıdır. Bu da gezegen araştırmalarının doğrudan görüntülenme yöntemiyle incelenmesini neredeyse olanaksız kılar. 10 km uzakta yanan bir araba farının önünden geçen bir sineği görmeye benzer. Proje 1640 ile bilimciler yıldızın ışığınındaki netliği koyulaştırarak bu engeli aştılar. Taççeker adı verilen yöntemle yıldızın ışığı karartılırken çevresindeki parlak cisimlerin de ışığı karartılır. Bunun için iki 6 inçlik aynayla saniyede milyonlarca kez ayarlamalar gerçekleştirilir ki burada araçlar arasında uyum olması şarttır. Aynı anda taççeker ile ışık filtrelemesi, renk dizilimini gerçekleştiren görüntü alımı ve yıldız ışığındaki dalgalanmayı ölçen dalga sensörüyle sonuç alınır. Proje sonucunda toplamda yıldızın ışığı milyon ile on milyon kez azaltılarak çevresindeki cisimlerin hareketi incelenir. Ulusal bilim Vakfı'ndan Astronomi Bilimleri Bölümü'nden Maria Womack: Gökbilimciler ötegezegenlerin bulutlarını izleyebiliyor üstelik bunu ilk kez dört gezegen üzerinde yapıyor diyor. Bu yeni yöntem hava desenlerini hatta atmosferleri izlemek ve üzerinde araştırma yapmaya olanak sağlar. Daha önceki küçük yıldızların çevresinde gezegen değişimleri de dikkate alındı. Proje 1640'da Güneş Sistemi'nden 150 ışık yılı uzaklıkta yer alan 200 yıldız ele alınıyor. Los Alamos Ulusal Laboratuarı'ndan gökbilimci Didier Saumon: Dört gezegenin tayfındaki değişim gerçekten merak uyandırıyor. Belki de bu sistemin dört gaz gezegeni de birbirinden farklıdır. Bu yeni veriler eşliğinde bilinen yüzlerce ötegezegenle ilgili düşüncelerimizi genişletmek zorundayız diyor.


Yaşamın kimyasal yapı taşları evrensel olabilir Gökbilimciler ilk kez genç bir yıldızı çevreleyen bir gezegenimsi disk içerisinde yaşamın temel yapıtaşları olan karmaşık organik moleküllerin izine rastladı. Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi ile gerçekleştirilen keşif, Yeryüzü ve Güneş'i meydana getiren şartların Evren'de eşsiz olmadığını tekrar doğruladı. Sonuçlar Nature dergisinin 9 Nisan 2015 sayısında yayımlandı. Yeni ALMA gözlemleri genç yıldız MWC 480'i çevreleyen gezegenimsi diskin çok miktarda karbon temelli karmaşık bir molekül olan metil siyanür (CH3CN) içerdiğini gözler önüne serdi. MWC 480'in etrafında yeryüzündeki okyanusları tamamen doldurmaya yetecek kadar metil siyanür bulunmaktadır. Hem bu molekül hem de daha basit türevi hidrojen siyanür yıldızın yeni oluşmakta olan diskinin soğuk dış kısımlarında bulundu, gökbilimciler bölgeyi Kuiper Kuşağı'na benzetiyor kendi Güneş Sistemi'mizde Neptün'ün ötesindeki buzlu gezegenimsiler ve kuyrukluyıldızlar diyarı. Kuyrukluyıldızlar Güneş Sistemi'nin gezegen oluşumu dönemindeki erken kimyasal içeriğine dair bozulmamış içeriği muhafaza etmektedirler. Güneş Sistemi'nin dış kısmındaki kuyrukluyıldızlar ve asteroidlerin genç Dünya'yı su ve organik bileşiklerle besleyerek ilkel yaşamın gelişim aşamasına yardımcı oldukları düşünülmektedir. Kuyrukluyıldızlar ve asteroidler üzerinde yapılan çalışmalara göre Güneş'i ve gezegenleri meydana getiren bulutsu su ve karmaşık organik bileşikler açısından zengin bir içeriğe sahipti, diyor yeni araştırmayı yürüten gökbilimci Karin Öberg . Şimdi aynı kimyanın Evren'de başka yerlerde de var olduğuna dair daha iyi kanıtlarımız var, bizimkine benzemeyen güneş sistemlerinin oluştuğu yerlerde. Bunun özellikle şaşırtıcı olduğuna dikkat çekiyor Öberg, çünkü MWC 480'de bulunan moleküller benzer yoğunluklarda Güneş Sistemi'ndeki kuyrukluyıldızlarda da bulunuyor. MWC 480 adlı yıldız Güneş'ten iki kat daha ağır olup, yaklaşık 455 ışık-yılı uzaklıkta Boğa yıldız oluşumu bölgesinde yer almaktadır. Çevresindeki disk gelişiminin oldukça başında olup yakın zamanda soğuk ve karanlık bir gaz ve toz bulutu ile bütünleşmiştir. ALMA ve diğer teleskoplarla yapılan çalışmalar içerisinde henüz açık bir gezegen oluşumu tespiti yapmış olmasa da, daha yüksek çözünürlüklü gözlemler benzer yaşta olan HL Tauri'deki gibi yapıları ortaya çıkarabilir. Gökbilimciler bazen soğuk, karanlık yıldızlar-arası bulutların karmaşık organik moleküller açısından etkin bir üretim merkezi gibi oldukları biliyorlar bunlar arasında siyanür olarak bilinen molekül grupları da yer almaktadır. Siyanür ve özellike metil siyanür, karbon-azot bağları içerdiğinden önemlidir, bunlar da yaşamın temel yapıtaşları ve proteinlerin oluşumundan sorumlu olan amino asitlerin oluşabilmesi için gereklidirler. Bu karmaşık organik moleküllerin alışılagelmiş bir şekilde oluşarak şok dalgaları ve radyasyonun kimyasal bağları kolayca koparabileceği yeni oluşmakta olan bir güneş sisteminin enerjik ortamlarına dayanıklı bir şekilde kalabildiği şimdiye kadar açık olmayan bir konuydu. ALMA'nın kayda değer duyarlılığını kullanan gökbilimcilerin son gözlemlerine göre bu moleküller hayatta kalmakla kalmamış, aynı zamanda gelişmişler. ALMA'nın tespit ettiği moleküller yıldızlar-arası bulutlarda bulunan bolluk miktarından oldukça fazlaydı. Gökbilimcilere göre bunun anlamı öncül-gezegen disklerinin karmaşık organik molekülleri oluşturmadaki rolü oldukça etkin ve bunu görece kısa zaman ölçeğinde gerçekleştirebiliyorlar . Bu sistem evrimleşmeye devam ettikçe, gökbilimciler organik moleküllerin güvenli bir şekilde kuyrukluyıldızlar ve diğer buzlu nesnelerce muhafaza edilerek yaşama daha elverişli ortamlara taşınacağı tahmininde bulunuyorlar. Ötegezegen çalışmaları sayesinde Güneş Sistemi'nin gezegen sayısı ya da su bolluğu açısından eşsiz olmadığını artık biliyoruz, diyor son olarak Öberg. Şimdi ise organik kimya açısından eşsiz değiliz. Bir kez daha, özel olmadığımızı öğrendik. Bu Evren'de yaşam perspektifinden harika bir haber. Notlar Bu yıldız sadece bir milyon yıl yaşında. Karşılaştırma yaparsak Güneş'in yaşı dört milyar yıldan fazla. MWC 480, Mount Wilson Kataloğu'ndaki B ve A yıldızlarından tayflarında parlak hidrojen çizgisi bulunduğu anlamına gelen bir tür adı. ALMA uzaydaki moleküllerden doğal olarak yayılan sönük milimetre-dalgaboyu ışımasını tespit etme yeteneğine sahiptir. Bu en yeni gözlemler için gökbilimciler ALMA'nın 66 anteninden sadece bir kısmını kullandılar, o sırada teleskopun dizilimi daha düşük çözünürlüğe imkan veriyordu. Bu ve diğer öncül-gezegen disklerinin ALMA'nın tam kapasiteli haliyle yapılacak ileriki gözlemleri yıldızların ve gezegenlerin kimyasal ve yapısal evrimleri hakkında diğer detayları gözler önüne serecektir. Bu hızlı oluşum aksi halde molekülleri parçalayacak olan kuvvetleri devre dışı bırakmak için gereklidir. Ayrıca, bu moleküller diskin görece durgun kısımlarında tespit edilmiştir, merkezi yıldızdan ortalama 4,5 ila 15 milyar kilometre ötede. Güneş Sistemi standartlarına göre oldukça uzak olsa da, MWC 480'in boyutlarına göre, aslında burası kuyrukluyıldız oluşum bölgesi içerisindedir. ESO-Türkiye 1 Yorum Çok heyecan verici bilgiler...


Bir gökbilimciler ekibi yakın gökadaların renkli kozmik havai fişekleri andıran yeni gözlemlerini yayınladı. Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskobu ile elde edilen görüntüler gökadaların farklı bileşenlerini ayrı renklerde göstererek gökbilimcilerin buradaki genç yıldızların ve çevrelerindeki gazın konumlarını tespit etmelerini sağladı. Alınan yeni verileri ESO'nun ortağı olduğu Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi gözlemleri ile birleştiren ekip yıldızları oluşturan gazı neyin tetiklediği konusuna yeni bir ışık tutacak. Gökbilimciler yıldızların gaz bulutlarında oluştuklarını biliyor, ancak yıldız oluşumunu neyin başlattığı ve bir bütün olarak gökadaların buradaki rolü gizemini koruyor. Bu süreci anlamak için bir grup araştırmacı yerde ve uzayda konuşlu güçlü teleskopları kullanarak değişik türden yakın gökadaları gözleyerek yıldız doğumuna imkan veren farklı gökada bölgelerini taradı. İlk kez farklı gökada türlerini temsil eden bir örneklemde, geniş bir yelpazedeki yerler ve çevrelerindeki yıldız oluşum bölgelerinin tekil yapılarını çözebiliyoruz, diyor Yakın Gökadalarda Yüksek Açısal Çözünürlükte Fizik projesi kapsamında VLT katkılı gözlemleri yürüten ESO Almanya'da gökbilimci Eric Emsellem. Yıldızların oluşmasını sağlayan gazı doğrudan görebiliyoruz, genç yıldızların kendisini görüyoruz ve farklı aşamalardaki evrimlerine şahit oluyoruz. Aynı zamanda Fransa, Lyon Üniversitesinde de çalışan Emsellem ve ekibi Şili'deki Atacama Çölünde bulunan ESO'nun VLT'si üzerindeki Çoklu Birim Tayf Kaşifi aygıtı ile alınan gökada taramalarının son setini yayınladı. MUSE'yi kullanarak yeni yıldızları ve çevrelerinde onların ısıtarak aydınlattığı, devam eden yıldız oluşumunun açık bir delili olan sıcak gazın izini sürdüler. Yeni MUSE görüntüleri aynı gökadaların ALMA ile alınan ve bu yılın başında yayınlanan gözlemleriyle birleştirildi. Şili'de bulunan ALMA özellikle soğuk gaz bulutlarını görüntülemek için uygundur gökadalarda yıldız oluşumundan sorumlu olan hammaddeyi sağlayan kısımlar. MUSE ve ALMA görüntülerini birleştiren gökbilimciler yıldız oluşumunun gerçekleştiği ve gerçekleşmesinin beklendiği bölgeleri inceleyerek, yeni yıldızların doğumunu tetikleyen, hızlandıran ya da durduran etkileri daha iyi anlamaya çalışıyor. Ortaya çıkan dikkat çekici görüntüler komşu gökadalardaki yıldız doğumevlerine renkli bir bakış açısı getirecek. Ortaya çıkarmak istediğimiz çok sayıda gizem var, diyor PHANGS ekibi üyesi ve Almanya, Heidelberg Üniversitesi'nden Kathryn Kreckel. Yıldızlar bulundukları gökadaların özel bölgelerinde daha sık mı doğuyor eğer öyleyse, neden? Yıldızların oluştuktan sonraki evrimleri diğer yıldız nesillerini nasıl etkiliyor? Gökbilimciler şimdi PHANGS ekibinin elde ettiği MUSE ve ALMA verilerinin zenginliği sayesinde bu sorulara cevap verebiliyor. Görüş alanındaki her bir bölgenin tayfını toplayarak, geleneksel aygıtlardan çok daha zengin bilgiler sağlayan MUSE sayesinde gökbilimciler kozmik nesnelerin özelliklerini ve doğasını ortaya çıkarıyor. Ilık gaz bulutsularından 30 bin tane gözleyen MUSE, PHANGS projesi için farklı gökada bölgelerinden yaklaşık 15 milyon tayf verisi topladı. Diğer yandan ALMA gözlemleri sayesinde gökbilimciler 90 yakın gökada içindeki yaklaşık 100 bin soğuk-gaz bölgesini görüntüleyerek yakın evrendeki yıldız doğumevlerinin sıra dışı keskinlikte bir atlasını oluşturdular. ALMA ve MUSE'ye ek olarak PHANGS projesinde NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler de yer almaktadır. Çeşitli gözlemevlerinin seçilmesi sayesinde ekip gökada komşularımızı farklı dalga boylarında tarayarak, her dalga boyu aralığı ile gözlenen gökadalardaki farklı kısımları ortaya çıkarmaya çalışıyor. Bir araya getirdiğimiz gözlemler sayesinde yıldız doğumevlerinin oluşumundan, yıldız oluşumunun başlangıcına ve son olarak bu doğumevlerinin yeni doğan yıldızlarca yok edilmesine kadar yıldız doğumunun farklı aşamalarını tekil gözlemlerle mümkün olandan daha ayrıntılı olarak araştırabiliyoruz, diyor İtalya, Floransa'daki INAF-Arcetri'den PHANGS ekibi üyesi Francesco Belfiore. PHANGS projesi ile yapılan çalışmalara gelecekte göreve başlayacak NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu gibi teleskop ve aygıtlarla devam edilecektir. Bu şekilde elde edilecek veriler ESO'nun bu on yılın sonuna doğru çalışmaya başlayacak olan gelecekteki Aşırı Büyük Teleskobu için ön gözlemleri hazırlamış olacak ve sonrasında yıldız doğumevi gibi yapılar daha ayrıntılı olarak incelenebilecektir. PHANGS verileri ile ortaya çıkardığımız haritaların çözünürlüğü tekil yıldız oluşum bulutlarını tespit ve ayırt edebilmek için yeterli olsa da içlerinde neler olduğunu ayrıntılı olarak görebilmek için yeterli değil, diyor PHANGS proje yöneticisi, Almanya, Max Planck Gökbilim Enstitüsü'nden Eva Schinnerer. Ekibimizin ve diğerlerinin yeni gözlemsel çabaları bu yöndeki sınırları zorlamakta ve önümüzdeki heyecan verici keşifler dönemine bir pencere açmaktadır. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin


100 yıllık soru işareti ortadan kalktı. Sonuç: Einstein yine haklı, kütle çekim dalgalarının varlığı kanıtlandı. Albert Einstein 1915 yılında ünlü Genel Görelilik Kuramını yayınladı. Doğadaki dört temel kuvvete önemli bir ek getiren bu kuram aynı zamanda oldukça zarifti ve birçok sorunun yanıtını da veriyordu. Kurama göre cisimler uzayı kütleleri kadar bükmektedir. Uzayda hareket eden bu cisimler aynı zamanda geçtikleri yerin eğriliğini değiştirmektedir. 1918 yılında Einstein kuramına bir ek getirdi: Kütleli cisimler hareketleri sırasında uzayda minik kütle çekim dalgaları oluşturmaktadır. İşte bu fikir LIGO gözlemevi çalışanları tarafından doğrulandı. LIGO iki kütle çekim dedektöründen oluşur ve dünya genelinde binden fazla bilim insanın araştırmalarına ortam sağlar. Deney kütle çekim dalgalarında oluşabilecek minik değişimleri görmek için 4 km uzunluğunda lazer ışınlarından yararlanır. Son olarak Eylül 2015 ve Ocak 2016 arasında alınan verilerle tarihi keşfe ulaşıldı. ESA'nın LISA Pathfinder proje ekibinden Paul McNamara: Bu herkes için muazzam bir haber ve LIGO araştırmacıları bir tebriği hak ediyor diyor. LISA Pathfinder kütle çekim dalgalarını uzaydan izleyecek olan ESA'ya ait bir projenin adıdır. Araç 3 Aralık 2015'de fırlatıldı ve Ocak ayında yörüngesine ulaştı. 1 Mart'tan itibaren bilim insanlarının hizmetinde olacak. LISA Pathfinder ile artık var olduğu kanıtlanan kütle çekim dalgaları uzaydan gözlenecek diyor Paul. 1970'lerin sonlarında, büyük kütleli yıldızların sonu olan nötron yıldızlarından oluşan çiftin birbiri çevresindeki yörüngeleri izlenerek oluşan kütle çekimsel dalgalar dolaylı olarak gözlenmişti. İki nötron yıldızının hassas gözlemleri titreşimli bir radyo kaynağını ya da pulsar izlenimi vermiştir. İki yıldız kalıntısının birbiri çevresindeki hareketi nedeniyle eğer kütle çekim dalgaları oluşuyorsa enerji kaybedip birbirlerine yaklaşıp hızlanmaları gerekirdi ki gözlenen de tam olarak buydu. Buna karşılık LIGO dolaylı değil doğrudan gözlem yaparak kütle çekim dalgalarının varlığını kanıtladı. ESA'nın LISA Pathfinder pojesi yöneticisi Cesar Garcia Marirrodriga: Yerden yapılan testlerle bu sonuca ulaşmak kolay değildir. LIGO araştırmacıları olağanüstü bir iş çıkardı diyor. Keşfin temelinde 1,3 milyar ışık yılı uzaklıktaki 29 ve 36 Güneş kütleli iki karadeliğin birleşmesi yatıyor. Bu birleşme sonucunda 62 Güneş kütleli karadelik oluşurken üç Güneş kütlesindeki bir cismin oluşturduğu kütle çekimsel dalgalarının doğmasına neden oldu. ESA'nın LISA Pathfinder proje ekibi üyesi Oliver Jennrich: Kütle çekim dalgalarının bulunması ile önümüzde yeni bir fizik belirdi. Özellikle uzayda önemli bir farklılık yaşayacağımız kesin diyor. Işıkta olduğu gibi kütle çekim dalgalarının da geniş bir yelpazede yani farklı frekanslarda yayıldığı düşünülüyor. LIGO gibi yer-merkezli deneyler 10-1000 Hz frekans aralığındaki, karadelikler ya da çift nötron yıldızlarının birleştirici etkisinden kaynaklanan yüksek frekansları algılayabiliyor. Yaklaşık bir milyon kilometre uzunlukta yani düşük frekanslı olan bu dalgaların kaynağı dev gökadaların merkezindeki süper kütleli karadeliklerin birleşmesiyle oluştuğundan, araştırmacıların gökadaların çok uzun kolları üzerindeki değişimleri görmeleri gerekir. Böylesi bir gözlem ise yeryüzünden değil lazer ışınları yardımıyla uzaydan yapılabilir. ESA bu amaç için gelecek yıllarda büyük kütle çekim dalgalarını gözleyebilecek L3 projesini hayata geçirmeyi planlıyor. Ajansın yeni bilimsel vizyonu kütleçekim evreni olarak belirlendi. 5 Yorumlar Yine bilgi eksiği var, inanılacak gibi gözükmüyor.. Dalga denen şeyin bir hızı olur.. Ne kadarmış o hız acaba? Yine mi üfürme yoksa.. NASA ve ESA bu keşfi yapan LIGO gözlemevi'ni Uzay'a taşıma peşinde. İlk araştırma sonrasını 2015 Aralık ayında göndermişler. Ayrıca Michio Kaku bu konu ile alakalı olarak, kütleçekim dalgalarını kullanarak farklı evrenlere mesaj yollayabiliriz demişti http://uzaycagi.com/2016/02/12/kutlecekim-dalgalari/ Haber için teşekkürler Astronomi Diyarı =) Şuan bizim haber kanallarinda canli yayin programlarinda terör yerine bunlari konusuyor tartışıyor fikir uretiyor hatta yapiyor uyguluyor olmamizin konusulmasini okadar cok isterim ki malesef aklimda bi foto samanyolu galaksisine ait bütün bir resim ufacık bi nokta gösteriliyor içindeki tartisma ....... Malesef bu konu ülkece kanayan yaramız. Yapılan haberlerde konu ile alakasız insanlar tarafından yapılıyor ve yalan yanlış ifadeler içeriyor. Dediğiniz gibi kendi daracık meselelerimize takılıp kalmışız.


Gökbilim'deki araştırmalar bilim ve teknolojinin değişik aşamalarında kullanılıyor. Gökbilim'deki bilgilerle yapılan son çalışma ise füzyon üzerine. Geleceğin enerjisi olarak bilinen füzyon aslında yıldızlarda gerçekleşen bir enerji tepkimesi. Bunun için yüksek basınç ve sıcaklığa ihtiyaç duyuluyor. Ancak son çalışmayla fizikçiler gelecekte bu enerjinin başlayabileceğini müjdeliyor. Güneş'te gerçekleşen nükleer füzyonun Dünya üzerinde de yapılabileceğine ilişkin önemli sonuçlar elde edildi. Buna göre diğer gezegenlerin dünyanın manyetik alanını arttırdığı bilgisi ile nükleer füzyonun elde edilebileceği belirlendi. Fizikçiler yaklaşık 50 yıldan bu yana füzyon enerjisinin dünya üzerinde elde edilmesi için uğraş vermiştir ve vermeye de devam ediyorlar. Neden füzyon? Çünkü füzyon ile bildiğimiz yöntemlere göre neredeyse sonsuz enerjiyi daha temiz bir şekilde elde edebiliriz. Füzyonu gerçekleştirebilmek için gerekli olan füzyon reaktörü geliştirilme aşamasında. Şu an deneysel füzyon reaktörü ile deneyler yapılıyor. Rektörde büyük bir kamyon lastiği boyutlarında mıknatıs, paslanmaz çelik kap içine sarılmış süperiletken tel kullanılmıştır. Mıknatıs ile oluşturulan elektromanyetik alan, 10 milyon derece sıcaklığına çıkarılan sıcak gaz, plazmaya dönmektedir. Burada gezegenlerin manyetik alanlarının birbirini etkilediği gerçeğinden yola çıkılmış. Sıcaklığı yükselen gaz atomları birbirini etkilemeye başladığı fark edilmiş. Dünya genelinde yapılan füzyon deneylerinde genellikle büyük bir odanın çevresini saran mıknatıslardan yararlanılır. Burada gerekli enerjinin elde edilmesini başlatmak için de güçlü lazerler kullanılır. Ancak buradaki deneyde farklı bir uygulama yapıldı. Deney sonuçlarına göre füzyonun elde edilmesi için farklı bir yöntem elde edilmiş olacak. Bu yeni yöntemle ilgili deneyler devam ediyor. Yöntemin pratik olup olmadığının belirlenmesi için bir dizi deney daha yapılması gerekiyor. Çünkü sonuçta yapılan deney küçük bir reaktörde gerçekleştiriliyor. Bunun büyük bir santrale dönüşmesi ne gibi zorluklara neden olacağının araştırılması gerekiyor. Zor Bir Probleme Yeni Bir Yaklaşım Massachusetts Araştırma Enstitüsü'nden Jay Kesner, nükleer füzyonda ağır hidrojenin iki farklı tünün döteryum (1 proton ve 1 nötron) ve tiridyumun (2 nötron ve 1 proton) birleşerek oluştuğunu hatırlatıyor. Şimdiye kadar bu basit görünen tepkimeyi düğnya üzerinde gerçekleştirecek reaktör yapılamadı, ancak bu deneyle mutlu sonuca ulaşılabilir. LDX adı verilen dev mıknatıs odanın merkezinde manyetik alanı oluşturur ve bu alan sürekli olarak sekiz lazer ışını kullanılarak sürekli olarak izlenir. LDX ile diğer füzyon deneylerinin arasındaki fark; plazma mıknatısın ortasında bulunurken yeni çalışma olan LDX'de mıknatıs plazmanın içindedir. Bu fikir tamamen uzay araçları tarafından gözlenen gezegenlerin manyetik alanlarının araştırılmasıyla elde edilen sonuçlar üzerinde oluşturuldu. Füzyon enerjisi daha çevreci bir enerji türüdür. Günümüzde özellikle atmosfere salınan sera gazlarının etkisiyle küresel ısınma tehditi ile karşı karşıyayız. Bu tehditin çözümü füzyon enerjisi teknolojisindedir. Füzyon enerjisini büyük santrallerde gerçekleştirebilirsek uzun vadede enerji sorunumuzu çözmüş olacağız. 3 Yorumlar Diğer deneylerde plazmanın mıknatısın ortasında olması neye dayanarak yapılmıştır? 10 milyon derece sıcaklığa dayanıcak hiçbir madde olmadığına göre sanırım füzyon sıcaklığında madde eksi veya artı tek bir yüke sahib oluyor mıknatıs hem bu maddenin kontorl edilmesini hemde enerji sağlaması için kullanılmış olabilir.. Diğer deneylerde plazmanın mıknatısın ortasında olması neye dayanarak yapılmıştır? heyecan verici bir gelişme...


Gökbilimcilerden oluşan bir ekip ilk kez bir grup yıldızın kendilerine bağlı gezegen oluşum diskini parçaladığını ve geride bükülmüş, eğimli halkalar bıraktığına dair doğrudan ilk kanıtlara ulaştı. Bu yeni araştırma Yıldız Savaşları'ndaki Tatooine gibi egzotik gezegenlerin, çoklu yıldızların etrafındaki bükülmüş disklerin içindeki eğimli halkalardan oluşabileceğini öne sürüyor. Elde edilen sonuçlara Avrupa Güney Gözlemevinin Çok Büyük Teleskobu ve Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi sayesinde ulaşılabildi. Tüm gezegen yörüngelerinin aynı düzlemde olduğu Güneş Sistemimiz oldukça düzdür. Ancak durum her zaman böyle değil, yeni çalışmadaki nesne GW Orionis gibi, özellikle çoklu yıldız sistemlerinin etrafındaki gezegen oluşum disklerinde.Bu sistem, 1300 ışık-yılının hemen ötesinde Avcı takımyıldızı doğrultusunda yer almaktadır, üç tane yıldız ve onları çevreleyen şekli bozulmuş ve parçalanmış bir diskten meydana gelmektedir. Görüntülerimiz diskin hiç de düz olmadığı uç bir duruma işaret ediyor; bükülmüş diskin, bu diskten ayrılmış eğimli bir halkası bulunuyor, diyor bugün Science dergisinde yayımlanan çalışmayı yürüten Exeter Üniversitesinde astrofizik profesörü Stefan Kraus. Eğimli halka diskin iç kısımlarında, üç yıldıza yakın konumdadır. Yeni araştırma ayrıca bu iç halkanın 30 Dünya-kütlesi kadar toz içerdiğini ortaya çıkardı ki bu da gezegenleri oluşturmak için yeterli olabilir. Eğimli halkada oluşan herhangi bir gezegen yıldızın etrafında oldukça eğik bir düzlemde dolanacak ve tahminlerimize göre ELT ve benzerleri ile gelecekte yapılacak görüntüleme kampanyaları ile bu şekilde eğimli ve geniş-aralıklı yörüngelerin sıkça keşfedileceğini tahmin ediyoruz, diyor ekip üyesi Exeter Üniversitesinden Alexander Kreplin. Gökyüzündeki yıldızların yarısından fazlasının iki veya daha fazla yoldaşla doğduğu düşünülürse, gelecek epey heyecan verici olacak: yıldızlarına epey uzak ve eğik yörüngelerde dolanan bilinmeyen miktarda ötegezegenler. Bu sonuçlara ulaşmak için ekip GW Orionis'i 11 yıldan uzun süre gözlemledi. 2008 yılında AMBER'i ve sonrasında ESO'nun Şili'deki VLT teleskoplarını birleştiren Girişimölçeri üzerindeki GRAVITY aygıtlarını kullanarak sistemdeki üç yıldızın kütleçekimsel dansını ve sonrasında yörüngelerini araştırdılar. Üç yıldızın aynı düzlemde dolanmadıklarını, yörüngelerinin birbirlerine ve diske göre eğimli olduğunu bulduk, diyor ekip üyesi Exeter ve Leicester Üniversitesi'nden Alison Young. Sistemi ayrıca ESO'nun VLT'si üzerindeki SPHERE aygıtı ve ALMA ile de gözleyen ekip iç kısımdaki halkayı gözlemeyi başardı ve eğimli yapısını doğrulamış oldu. ESO'nun SPHERE aygıtı yine ilk kez halkanın disk üzerindeki gölgesinin de ortaya çıkarılmasını sağladı. Bu sayede halkanın 3-boyutlu yapısı ve diskin genel görünümü elde edildi. BK, Belçika, Şili, Fransa ve BD'den araştırmacıların yer aldığı ekip yoğun gözlem verilerini bilgisayar benzetimleri ile birleştirdi ve sistemin geçmişini inceledi. Sistemde gözlenen eğimli yapıyı teorik olarak kabul edilen, farklı düzlemlerde bulunan yıldızların çekim etkisi ile diski eğip bükerek yapısının bozulduğu, disk-koparma etkisi ile ilk kez birleştirdiler. Benzetimlere göre üç yıldızın yörüngelerindeki eğim çevrelerindeki diskin ayrık halkalara ayrılmasına neden oluyor ki bu da gözlemde tam olarak görülen durumdu. İçteki halkanın gözlenen şekli de diskin nasıl parçalanacağını tahmin eden sayısal benzetimlerle uyuşuyor. İlginç bir şekilde, ALMA'yı kullanarak aynı sistemi araştıran farklı bir ekip, sistemin anlaşılabilmesi için başka bir bileşenin daha gerektiğine inanıyor. Diskin neden parçalandığını açıklayabilmek için bu halkaların arasında bir gezegen olması gerekiyor, diyor bu yıl Mayıs ayında The Astrophysical Journal Letters adlı dergide yayımlanan GW Orionis araştırmasını yürüten, Kanada Victoria Üniversitesinden Jiaqing Bi. ekibi ALMA gözlemlerinde üç toz halkası tespit etti, bunlardan en dıştaki halka gezegen-oluşum disklerinde şimdiye kadar görülmüş olan en büyük boyutlu halkaydı. ESO'nun ELT'si ve diğer teleskoplarla yapılacak gelecekteki gözlemler gökbilimcilerin GW Orionis'in doğasını tamamen anlamalarına yardımcı olarak üç yıldızının etrafında oluşan genç gezegenleri ortaya çıkarabilir. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin


Asteroit Vesta'dan ayrılmak üzere olan Şafak uzay aracının yeni hedefi cüce gezegen Ceres. Böylece ilk kez bir uzay aracı iki ayrı cismin yörüngesine girerek ayrıntılı çalışma yapmış olacak. Şafak 2007 yılında asteroit kuşağının iki önemli nesnesini gözlemek amacıyla fırlatıldı. Araç 2011 yılının temmuz ayında Vesta'ya ulaştı. Aracın Ceres'e 2015 yılı başlarında ulaşması bekleniyor. Şafak uzay aracı iyon iticileri adı verilen daha az güç sağlayan ancak uzun süre araca itme veren farklı bir sistemle hareket enerjisini sağlıyor. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan Şafak aracı görevi ekibi üyesi Marc Rayman: Artık Vesta'dan ayrılma zamanı. Vesta'nın gizemli tarafını keşfettikten sonraki hedef sırlarıyla cüce gezegen Ceres diyor. Şafak Vesta yörüngesine girerek, asteroitin üzerindeki dev krateri yakın çekimlerle görüntüledi. Vesta'nın bir demir çekirdekten oluştuğu ve geçmişten günümüze yüzeyinin soğuyarak katılaştığını gösterdi. Ayrıca Vesta yüzeyindeki iki büyük çarpışmanın son iki milyar yıl içinde gerçekleştiği belirlendi. Kaliforniya Los Angeles Üniversitesi'nden Cristopher Russell: Güneş sisteminin erken dönemine ilişkin bilmediklerimizi öğrenebilmek amacıyla ilk hedef Vesta oldu. Vesta'nın bir asteroitten çok yakından küçük bir gezegene benzediğini de söyleyebiliriz diyor.


NASA, Jüpiter'in geçmişi hakkında bilgi edinebilmek amacıyla Juno adlı uzay aracının yapımına başladı. Aracın 2011 yılının Ağustos ayında fırlatılması ve 2016 yılında da Jüpiter'e ulaşması hedefleniyor. Denver'daki Lockheed Martin Uzay Merkezi'nde montaj ve test çalışmaları başlatılan Juno'ya, önümüzdeki birkaç ay içinde gerekli deneysel araçlar eklenecek. Yapımı gerçekleştiren ekibin başındaki isim, Scott Bolton heyecanlı bir işe giriştiklerini ve parçalı bir bulmaca gibi parçaları bir araya getirerek aracı inşa ettiklerini söylüyor. Jüpiter Güneş Sistemi'ndeki en büyük gezegendir. Gezegenin yoğun gazlarla örtülü atmosferi güneş sistemindeki gezegenlerin oluşumu hakkında önemli sırları açığa çıkarabilir. Jüpiter ayrıca diğer yıldızların çevresinde keşfedilen gezegen sistemlerinin anlaşılabilmesi için önemli bilgi sağlayabilir. Juno, dev gezegenin katı çekirdeğinin araştırılabilmesi için, toplam dokuz tane bilimsel araca sahip olacak. Bu araçlar ile Jüpiter'in şiddetli manyetik alan haritası çıkarılacak, gezegendeki su ile atmosferdeki amonyak miktarları ölçülecek ve son olarak da gezegendeki renk kuşakları izlenebilecek. NASA'nın Jet Çalıştırma Laboratuvarı'ndan Jan Chodas, Önümüzdeki birkaç ay içerisinde birçok test yapılacak. Aracı zorlu bir yolculuğa ve ardından da Jüpiter'deki zorlu şartlara hazır hale getirmeye çalışacağız diyor. Juno için NASA-JPL dışında İtalyan Uzay Ajansı'da kızılötesi tayfölçer aracı yaparak katkı sağlayacak. Kaynak: NASA/JPL 1 Yorum Acaba biz ne zaman ülkemizde bu tür bilimsel araçları yapıp uzaya göndereceğiz.....Galiba hiç bir zaman olmayacak...Türkiye Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi ne zaman kurulacak...?????????


Gökbilimciler şimdiye kadar tespit edilmiş en genç, kelimenin tam anlamıyla yeni oluşmuş bir ötegezegen keşfettiler. Keşif, NASA'nın, eski adı Kepler olan K2 aracı ile gerçekleşti. Ek gözlemler Hawaii WM Keck Gözlemevi'nde yapıldı. Yeni gezegen K2-33b, Neptün'den biraz daha büyük olup yörünge dönemi beş gündür ve sadece 5-10 milyon yıl yaşındadır. Bu açıdan yeni doğan bir gezegendir. Caltech'ten gökbilimci Trevor David: Bilindiği üzere Dünya 4,5 milyar yıl yaşındadır. Yani K2-33b dünya'ya göre çok genç, hatta bebek bile sayılabilir diyor. Gezegen oluşumu sırları tam anlamıyla ortaya çıkmamış karmaşık ve oldukça hareketli bir süreçtir. Gökbilimciler şimdiye kadar 3000'den fazla ötegezegenin varlığını doğruladı. Bu gezegenlerin neredeyse tamamı en az 1 milyar yıl yaşında yani orta yaştaki yıldız çevresinde dolanmaktadır. Gökbilimciler ellerindeki genel yaş dağılımına bakarak gezegen sistemlerinin oluşumu ve gelişimini anlamaya çalışıyor. Caltech'ten Erik Petigura: Yeni doğmuş gezegenler Dünya'nın nasıl oluştuğunu ve oluşumunu sağlayan süreçleri anlamamıza yardımcı olabilir diyor. Gezegenin varlığını gösteren ilk sinyaller K2 ile ölçüldü. Teleskopun kamerası yıldızın ışığında periyodik bir azalma olduğunu fark etti. Bunun anlamı bir gezegenin yıldızın önünden geçiş yapıyor olması olabilirdi. Devam gözlemleri ile genç yaştaki gezegen doğrulandı. NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu'nın kızılötesi ölçümleri, yıldızın çevresinde gezegenlerin oluşum aşamasını tamamlamaya çalışan ince bir gaz ve toz diski olduğunu gösterdi. Gezegenler, genç yıldızı çevreleyen ilkel gezegensel disk adı verilen kalın gaz ve toz diskinden oluşur. NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nden Anne Marie Cody: Başlangıçta bu toz diski oluşan gezegenleri saklayabilir, ancak birkaç milyon yıl sonra bu toz dağılmaya başlar. K2 ile genç gezegen keşifleri gerçekleşebilir diyor. K2-33b'nin bir başka şaşırtıcı özelliği yıldızına oldukça yakın olmasıdır. Gezegen Merkür'e göre yıldızına 10 kat daha yakın yörüngede dolanıyor. Gökbilimcilerin elinde yıldızına oldukça yakın dolanan onlarca gezegen olmasına karşılık, ilk kez böylesi küçük yörüngelerde yıldız rüzgarıyla şekillenen bir gezegenin gelişimine tanıklık ediliyor. K2-33b, gezegen oluşum modellerinin test edilmesi için de önemlidir. Bazı modellere göre bir gezegen göç ederek yıldıza yakın bir yörüngeye oturabilir ki bu yüz milyonlarca yıl sürer. Araştırmacılar K2-33b'nin yıldızına neden bu kadar yakın dolandığını bu iki kuramla açıklamaya çalışıyor. Ya gezegen bu yörüngede oluşmaya başladı ya da daha uzak bir noktadan içe doğru göç etti. Devam edecek gözlemler hangi teorinin doğru olduğunu belirleyebilir. 20 yıl kadar önce yıldızına yakın yörüngelerde dolanan ötegezegenler keşfedilmeye başladı. O sıralarda bu gezegenlerin yıldızlarına yakın konumlarda oluşamayacağı görüşü benimsenmişti. Ancak son yıllardaki bazı gözlemler bu fikrin yanına başka oluşum teorilerini de getirdi. Böylece göç teorisi ilk ortaya sürüldüğü andaki gücünü bir ölçüde kaybetti diyor David ve ekliyor: Yanıt bekleyen soru şu: bu tür gezegenlerin sıcak yörüngelerine kavuşmaları uzun zaman içinde mi gerçekleşmektedir?


Bir gökbilimci ekibi Avrupa Güney Gözlemevinin Çok Büyük Teleskopunu kullanarak iç Güneş Sistemindeki gezegenlerle benzer gezegenlere sahip L98-59 sistemine baktı. Radyal hız tekniğiyle elde edinilen yeni veriler arasında Venüs'ün yarı kütlesindeki en küçük ötegezegen bilgileri de bulunuyor. Bu gezegen yaşanabilir bölgede olduğundan yüzeyinde sıvı suyla oluşmuş okyanuslar olabilir. Sonuçlar Güneş Sistemi dışındaki Yer büyüklüğündeki gezegenlerde yaşam bulma arayışında önemli bir adım atıldığını işaret ediyor. Bir ötegezegende var olan biyolojik imza tespiti atmosferinin incelenmesine bağlıdır. Ancak günümüzde kullanılan teleskoplar bu tür küçük gezegenlerin atmosferlerini incelemek için yeterli değil. L 98-59 sistemi bu tür gözlemler için ideal bir hedeftir. 35 ışık yılı uzaktaki bir yıldızın çevresinde dolanan Yer veya Venüs gibi karasal gezegenlerinin olduğu biliniyor. ESO'nun VLT'sinin katkısıyla ekip gezegen yüzeylerinde ya da atmosferlerinde su olabileceğini belirledi. L 98-59 sistemindeki gezegenlerden ikisi yıldızına çok yakın olduğundan muhtemelen kurudur. Ancak üçüncü gezegenin en azından toplam kütlesinin %30'unun sudan oluştuğu düşünülüyor ki bu da onu su-dünyası yapmaktadır. Ayrıca gezegen sisteminde daha önce bilinmeyen gizli bir dördüncü gezegen bulundu. Bunun dışında yüzeyinde su bulunması olası bölgede beşinci bir gezegen daha olması gerektiğini düşünüyorlar. Gökbilimciler sistemde bulunan en içteki gezegenin yarı Venüs kütlesinde olduğu radyal hız yöntemiyle belirlendi. Bu yöntemde yıldızın salınımlarına bakılarak gezegen keşfi gerçekleşmektedir. Sistemdeki gezegenlerden üçü ilk kez 2019'da NASA'nın TESS uydusuyla keşfedildi. Bu teleskop gezegenlerin yıldızın önünden geçerken gelen yıldız ışığının azalmasını ölçen, geçiş yöntemiyle gezegen keşfetmektedir.


Mars atmosferindeki değişimi ve geçmişte neler yaşadığını araştıracak yeni Mars aracı MAVEN, 21 Eylül 2014'te gezegenin yörüngesine girecek. Uzay aracı 711 milyon kilometre yol aldıktan sonra yörüngeye yerleşmek için manevra yapmaya başlayacak. Bunu ise altı pervane motorunun kısa süreli yakarak gerçekleştirecek. Gereken manevralar için motorlarını 33 dakika boyunca ikişer ikişer yakacak. Mars araştırmasında önemli bir dönüm noktasını oluşturacak olan MAVEN aslında 11 yıllık bir projedir. Colorado Üniversitesi'nden MAVEN projesi baş araştırmacısı Bruce Jakosky: Mars atmosferinin üst kısmını gözleyerek Güneş ve güneş rüzgarlarının atmosfere olan etkisini araştıracağız diyor. Bu gözlemler sonucunda bilim insanları Mars atmosferinin geçmişte neler yaşadığını ve neden inceldiğini anlayabilecek. Yolculuk Kasım 2013'te fırlatılan MAVEN Aralık 2013 ve Şubat 2014'te iki kez yörüngesini düzeltti. Parçacıklar ve Alanlar Paketi, Uzaktan Algılama Paketi ile Nötr Gaz ve İyon Kütle Tayfölçeri olmak üzere iç bilimsel aletinin ayarları aracın Mars yolculuğu sırasında tamamlandı. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Aracın yolculuğu sırasında yapılan bu ayarlamalar MAVEN'in yörüngeye oturduktan kısa süre sonra gözleme başlayacağı anlamına geliyor diyor. Araç yolculuğu sırasında da Parçacıklar Paketi'nin yardımıyla gezegenler arası boşluktaki güneş rüzgarı değerlerini ölçtü. MAVEN'in Mars yörüngesine oturma alıştırmaları ise bir bilgisayar benzetimiyle iki hafta önce yapıldı. Şu an MAVEN'in her hareketi bu benzetimle uyumlu bir şekilde gerçekleştiriliyor. Yörüngeye doğru Yörüngeye oturma işlemleri MAVEN'in üzerindeki bilgisayarlar tarafından gerçekleştirilecek. Ekip bu sırada aracın konumu, hızı ve yönü ile ilgili bilgileri düzenli olarak alacak. Manevralar için gereken düzeltmeler 25-26 Santigrat derece sıcaklığında tutulacak yakıtla sağlanacak. Her şey yolunda giderse araca diğer komutlar iletilecek. Aracın yörüngeye oturmasından 6 ile 24 saat önce düzeltmeler verilecek. Bilgisayarlarda olabilecek herhangi bir hata durumunda sistemler kendilerini sıfırlayıp tekrar kurabilecek şekilde ayarlandı. Ayrıca MAVEN üzerindeki anten ile sürekli iletişim içinde olunacak. Bu manevralar sırasında gezegenin kuzey kutbunun 380 kilometre üzerinden uçacak araç deposundaki yakıtın yarısını da harcamış olacak. MAVEN'in herşeyin normal olduğunu ve yörüngeye oturduğunu bildirmesinden üç dakika sonra ise motorları kapatılacak. Böylece araçla dünya arasında düzenli iletişime geçilerek veri aktarımları yapılacak. Goddard'dan MAVEN projesi operasyon yöneticisi Carlos Gomez-Rosa: İşte o zaman derin bir nefes alacağız diyor. Ekip daha sonra yeni talimatlar vererek aracın tüm aletlerini kontrol edecek. Mars'a yeni bir bakış Ekip araca yörüngeye yerleşmesi için gereken dört buçuk saat boyunca altı manevra yaptıracak. Gezegenin çevresinde eliptik yörüngede dolanacak olan MAVEN üst atmosfere en fazla 150 kilometre kadar yaklaşacak. Buna karşılık gezegenden en fazla 6300 kilometre uzaklaşacak. MAVEN bu gel-gitler arasında düzenli bir şekilde atmosferdeki gaz bileşenlerini ve yoğunluklarını ölçecek. MAVENin üst atmosfer çevresindeki yörüngesi önceki Mars araçlarıyla benzerlik gösterir. Araçla gezegenin geçmişte neler yaşadığı ile yaşanabilirlik seviyesini ölçerek yeni bir bakış açısı yakalamayı umut ediyoruz diyor Jakosky.


ESA yeni aracı Schiaparelli'yi Mars'a indirdi, NASA'nın Mars Yörünge aracı fotoğrafını çekti. Fotoğrafta görülen siyah nokta ESA'nın aracını işaret ediyor. Schiaparelli Mars yüzeyine hesaplanandan daha uzun sürede inmeyi başarmıştı.* Aşağıdaki benzetimde aynı bölgenin Mayıs 2016 ve 19 Ekim 2016 tarihlerinde alınmış iki fotoğrafı görülüyor. Eliptik siyah noktanın yakınındaki beyaz noktanın aracın paraşütü olduğu sanılıyor. ESA'nın yeni Mars aracı iki kısımdan oluşuyor: yörünge aracı ve yüzey aracı. ESA, ExoMars projesiyle Kızıl gezegenin özellikle atmosferini inceleyecek. Yer aracıyla birlikte atmosfer değişimleri izlenecek. Görsellerin telif hakkı: NASA/JPL-Caltech/MSSS http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6658 *Dip Not: Schiaparelli yüzeye ulaşmadan hemen önce araçla iletişim kesildi. Şu anda ESA mühendisleri elde ettikleri son verileri inceleyerek yüzey aracının başına neler geldiğini anlamaya çalışıyor. Yörünge aracı başarıyla yörüngeye oturdu. Ancak yer aracının durumu hakkında net bilgi için biraz beklemek gerekecek.


Mars incelemeleri son teknoloji ürünleriyle sürüyor. Bu gece (26.11.2018) Mars aracı InSight gezegene başarılı bir iniş gerçekleştirdi. Robot Mars'ın iç dinamiklerini denetleyecek. Yani Mars'ın kabuğunu, mantosunu ve çekirdeğini araştıracak. Mars'taki tektonik hareketliliği ve meteoroit etkilerini gözleyecek. Araç bunun için yüzeyi delip son teknoloji aletleriyle gezegendeki tüm hareketleri izleyecek. Böylece gezegenin bir bakıma nabzını ölçecek. Aracın Dünya ile iletişimini ise CubeSat adlı bir kağıt büyüklüğündeki yörünge aracı gerçekleştirecek. Küp uyduları sınıfındaki bu küçük araç derin uzaya yollanan ilk küçük uydu olma unvanını elde etti. InSight'ın ilk görüntüsü ise iniş yaptığı alana ait. Aracın altındaki kamera ile elde ettiği bu ilk görüntüyü Dünya'ya iletti. Sırada yeni keşifler ve heyecanlar var. 1 Yorum insight aracı çok iyi dizayn edilmiş,bakıp da imrenmemek elde değil sevinçlerini gördüm ve şunu düşündüm biz TÜRKİYE olarak bunu başarabilirmiyiz o teknolojiye sahip olabilirmiyiz?neden orada TÜRK bayrağıda dalgalanmasın?selamlar.mars ın jeolojik katmanları ve 4-5 milyar yıl önceki yapısından neler bulacaklar.


Kayalık Ötegezegen ve Kararlı Tayfsal Gözlemler için Eşel Tayfçekeri ilk ışığını başarılı bir şekilde aldı. ESO'nun Şili'deki Çok Büyük Teleskopu üzerine kurulan ESPRESSO ev sahibi yıldızların yaydığı ışıkta meydana gelen küçük değişimleri oldukça hassas bir şekilde izleyerek sahip oldukları ötegezegenleri bulmaya çalışacak. Işık toplama gücü 16-metrelik bir teleskopun gücüne eşit olacak şekilde, ilk kez bir aygıt dört VLT teleskopunun tamamından gelen ışığı toplayabilecek. ESPRESSO Şili'nin kuzeyindeki Paranal Gözlemevinde bulunan ESO'nun Çok Büyük teleskopu üzerine takılarak ilk ışığını aldı . Bu yeni, üçüncü-nesil eşel tayfçekeri La Silla Gözlemevinde bulunan ESO'nun oldukça başarılı HARPS aygıtının yerini alacaktır. HARPS hız ölçümlerinde saniyede bir metre civarında hassasiyete erişebilirken, ESPRESSO sadece birkaç santimetre civarında bir hassasiyeti gelişen teknoloji ve çok daha büyük bir teleskopla hedeflemektedir. İsviçre'deki Cenevre Üniversitesi'nden ESPRESSO proje lideri bilimci Francesco Pepe aygıtın önemini şu şekilde açıklıyor: Bu başarı birçok insanın 10 yıldan uzun süren çabalarının bir sonucudur. ESPRESSO sadece HARPS gibi bir önceki aygıtlarımızın evrimleşmesi değil, daha yüksek çözünürlüğü ve hassasiyeti ile dönüşümsel olacaktır. Daha önceki aygıtlardan farklı olarak VLT'nin tüm toplama gücünü kullanarak 16-metrelik bir teleskop üzerindeymiş gibi dört VLT Birim teleskopu ile aynı anda çalışacaktır. ESPRESSO en az on yıl süreyle en başarılı aygıt olarak kalacaktır şimdi ilk kayalık gezegenimizi bulmak için sabırsızlanıyorum! ESPRESSO gezegene sahip yıldızların tayflarındaki çok küçük değişimleri tespit edebilmektedir. Bu dikey hız yöntemi etkili bir yöntemdir çünkü yıldızın etrafında dolanan gezegenin kütle çekim etkisi yıldız üzerinde hafif bir tedirginliğe neden olmaktadır. Gezegen ne kadar küçükse bu etki de daha az görülmektedir, bu nedenle kayalık ve muhtemel yaşam barındıran ötegezegenlerin tespit edilebilmesi için çok yüksek hassasiyetlerde çalışabilen aygıtlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yöntem sayesinde ESPRESSO şimdiye kadarki en hafif gezegeni bulabilecektir . Test gözlemlerinde yıldızlar ve bilinen gezegen sistemleri yer aldı. Eldeki HARPS verileri ile karşılaştırıldığında ESPRESSO'nun benzer nitelikteki verileri çok daha kısa bir sürede alabileceği görüldü. Aygıt bilimci Gaspare Lo Curto durumdan memnun: ESPRESSO'yu bu hale getirmek büyük bir başarı, bunu ESO içindeki birçok farklı grup ve uluslararası bir konsorsiyumdan gelen katkılar sayesinde gerçekleştirdik: mühendisler, gökbilimciler ve yönetim katkılarıyla. Sadece aletin kendisini kurmadılar, aynı zamanda dört VLT Birim teleskopundan birlikte gelecek ışığın karmaşık optiği de önemliydi. ESPRESSO'nun ana hedefi gezegen avcılığını bir sonraki aşamaya taşıyarak, daha küçük kütleli gezegenleri bulmak ve atmosferlerini incelemek olsa da, başka birçok uygulaması da mevcuttur. Doğadaki fiziksel sabitlerin evrenin gençliğinden günümüze değişip değişmediklerini test etmek için dünyanın en güçlü aracı haline gelmiştir. Böylesine küçük değişimler bazı temel fizik teorilerince tahmin ediliyor olsa da, şimdiye kadar tatmin edici gözlemler yapılamamıştır. ESO'nun Aşırı Büyük teleskopu çalışmaya başladığında, şu anda tasarım aşamasındaki HIRES, dikey hız yöntemini kullanarak daha da küçük, Dünya'ya benzer boyutlardaki ötegezegenleri tespit edebilecektir. Notlar ESPRESSO'yu tasarlayan ve üreten konsorsiyum üyeleri arasında: the Astronomical Observatory of the University of Geneva and University of Bern, İsviçre; INAF Osservatorio Astronomico di Trieste and INAF Osservatorio Astronomico di Brera, İtalya; Instituto de Astrofisica de Canarias, İspanya; Instituto de Astrofisica e Ciencias do Espaço, Universities of Porto and Lisboa, Portekiz; ve ESO yer almaktadır. Eş-yürütücüler Francesco Pepe , Stefano Cristiani , Rafael Rebolo ve Nuno Santos'tur . Dikey hız yöntemiyle gökbilimciler gezegenin kütlesini ve yörüngesini ölçebilmektedir. Geçiş yöntemi gibi diğer yöntemlerle birleştirildiğinde, daha fazla bilgi elde edilebilmektedir örneğin, gezegenin boyutları ve yoğunluğu gibi. ESO'nun Paranal Gözlemevindeki Yeni Nesil Geçiş Taraması ötegezegenleri bu şekilde avlamaktadır. ESO-Türkiye


Swinburne Üniversitesi'nden Prof. Duncan Forbes liderliğindeki Uluslar arası bir gökbilimci ekibi yeni bir yıldız kümesi dizisi keşfetti. Hubble Uzay Teleskopu ve Hawaii'deki WM Keck Gözlemevi verilerini inceleyen araştırmacılar daha önce var olduğu bilinen ancak boyutları ve kütlesi tahmin edilememiş birçok yıldız kümesi belirledi. Bu eski küresel kümeler amatör gökbilimciler taarfından iyi bilinir. Küresel yıldız kümeleri ilk kez 1665 yılında keşfedildi ancak bunların birbirinden farklı olduğunun anlaşılması 340 yıl sürdü diyor Prof. Forbes. Araştırmacılar yıldız kümelerinin belirli evrim aşamalarından geçip farklılaştığını doğruladı. Şimdi yıldız kümelerinin boyut ve kütleleri dikkate alındığında birbirini izleyen bir dizi oluşturduğunu görüyoruz diyor Forbes. Kaliforniya Üniversitesi'nden Prof. Jean Brodie: Keşfettiğimiz kümelerin uzaklığını ve durumlarını onaylamak için Keck II teleskopuna takılmış Derin Gökada-dışı Görüntüleme Çok Cisim Tayfçekeri'ni kullandık. Yıldız kümelerini uzun pozlama ile de boyutlarını ölçtük diyor. Ekip yıldız kümelerinin kütlesini ve kimyasal bileşimlerini renklerine bakarak belirledi. Buna göre düşük kütleliler kırmızı ve yüksek kütleliler mavi renkteydi. Bu kümelerin oluşumu için öngörülen bir model yok ve biz bu eski yıldız kümelerinin yapısal özelliklerine göre türlere ayrılabileceğini gösterdik. Bu gözlemler aynı zamanda bilgisayar benzetimleriyle yıldız kümelerini inceleyen araştırmacıların işlemlerini yeniden gözden geçirmelerini gerektirecek diyor Prof. Forbes.


İlk kez süpernova gibi patlayan gama ışını gözlenmeyen bir gama ışını patlaması gözlendi. Sanki bir terslik var gibi değil mi? Gama ışını görünmüyorsa nasıl gama ışını patlaması denilebiliyor. Bu sıra dışı keşif Çok Büyük Gözlemağı ile yapıldı. (Gözlemağı 27 tane, 25 metre çapındaki radyo teleskoplardan oluşuyor.) Keşifle ilgili Harvard Smithsonian Merkezi'nden Alicia Soderberg'e göre bu tür süpernovalar evrende çokça bulunuyor ve bunların keşfine başlandı. SN2009bb olarak kodlanan patlama ilk kez geçen yıl Mart ayında fark edildi. Virjinya Üniversitesi'nden Roger Chevalier, bu çok düşük enerjili radyo dalgalarının çok yüksek bir enerjiye işaret ettiğini belirtiyor. Çok büyük bir yıldızın çekirdeği gerekli maddeyi sağlayamadığı zaman ağırlığı etkisiyle çökerek bir nötron yıldızı veya karadeliğe dönüşür. Yıldız süpernova olarak patlayarak üst katmanı olan kalıntıyı uzaya püskürtür. Geçtiğimiz on yıl boyunca gökbilimciler bu türden gama ışını patlamasına neden olan çekirdek çöküşü süpernovasına ilişkin bir örnek aradılar. Bu türden bir süpernovalar gama ışını üretirler. Genelde süpernova olarak patlayan yıldızdan uzaya yayılan dış katman, ışık hızının % 3'üne ulaşabilir. Gama ışını üreten süpernovalarda ise uzaya atılan maddenin hızı neredeyse ışık hızı kadardır. Gökbilimciler bu tür patlamaları kuasarlara benzetiyor. Çekirdeğinde nötron yıldızı veya karadelik olan yıldızın çevresindeki madde buraya doğru düşüyor. Bu düşüş çekirdeğin çevresinde dolana dolana gerçekleşiyor, tıpkı girdap gibi. Merkezdeki kütlenin artışına neden olan madde, büyük bir hızla dışarı fırlatılıyor. Bu bir süpernovanın fırlattığı maddenin böyle büyük hızlara nasıl ulaştığını açıklayabildiğimiz tek kuramdır diyor Soderberg. Şimdiye kadar bir süpernova ancak gama ışınları ile keşfedilebiliyordu. Gama ışınları yerine radyo dalgaları ile gözlenen böyle bir süpernova aslında büyük bir adımdır. VLA'nın yardımıyla radyo gözlemlerini yakın zamanda gama ışını gözlemleriyle birleştirerek daha fazla keşifte bulunacağımıza inanıyoruz diyor Soderberg. Neden bu patlamaya ilişkin gama ışınları gözlenmedi? Bu soruya yanıtı Soderberg şöyle veriyor: Bu tür patlamaların gama ışını yaydığını biliyoruz. Görülmemesinin nedeni patlamanın Dünya'dan çok uzakta gerçekleşmesi olabilir. Bu durumda radyo gözlemleri yoluyla bu türden yüzlerce patlamayı keşfedilebilir. Soderberg soruya bir başka yanıtın da verilebileceğini söylüyor: Gama ışınlarının büyük bir bölümü yıldızdan uzaklaşamamış olabilir. Belki de bu daha doğru yanıt olacaktır. Bu sayede gama ışınları görülmeyebilir. Bilim adamları tarafından yanıtlanmayı bekleyen soru şu: Sıradan süpernova ile çekirdeği motorlu olan süpernova arasındaki fark nedir? Hangi tip yıldızların sıradan süpernovalara ve hangi tiplerinin motorlu süpernovaları oluşturduğunu bulmamız gerekiyor diyor Soderberg. Bu ilginç sorunun yanıtı bir süre bekleyecek gibi görünüyor.


Yedi yıldır Plüton ve uydularını gözlemek için yolda olan Yeni Ufuklar uzay aracı, 14 Temmuz 2015'de Plüton ile buluşacak. Böylece Kuiper Kuşağı'nın gezegeni ilk kez bu kadar yakından izlenebilecek. Yeni Ufuklar'ın yolculuğu nedeniyle Plüton yörüngesindeki birçok tehlikeli nesnede keşfedildi. Suthwest Uzay Bilimi ve Mühendisliği Bölümü'nden Yeni Ufuklar görevi başkan yardımcısı Dr. Alan Stern: Plüton yörüngesinde şimdiye kadar beş uydu keşfettik. Bu uyduların dışında Plüton yörüngesinde dolanan henüz keşfedilmeyenler, küçük Kuiper nesneleri, çarpışmalar nedeniyle oluşan enkazları görebileceğiz diyor. Uzay aracımız çok hızlı hareket ettiğinden -saatte 30 000 km'den fazla- tek bir çakıl ya da milimetre boyutundaki kum tanesi araca zarar verebilir. Bu nedenle aracı Plüton çevresindeki enkaz bölgelerinden korumak gerekir. Plüton çevresindeki enkaz yığınları sadece Yeni Ufuklar aracıyla değil, dev yer teleskoplarıyla ve hatta Hubble Uzay Teleskopu ile aranıyor. Alınan veriler bilgisayar benzetimleriyle canlandırılıyor. Ekip aynı zamanda geçerli uçuş rotasının araç için tehlikeli olabileceği durumlarda alternatif rota belirleyerek Plüton Sistemi'ni daha uzak bir noktadan izlemesini sağlayabilir. Bilim sevgimiz sonucunda Plüton ve uydularını görmeye çalışırken bir anda aracımız yerle bir olabilir diyor Stern. Ekip üyesi Dr. Leslie Young: Gerekirse daha uzak bir noktadan gözlem yapabilmek için planlamalar yapıyoruz. Elbette Plüton'u yakından izlemeyi ve incelemeyi isteriz ancak böylesi karmaşık bir sistemde çarpışma riskini de göze alamayız diyor. Stern: Yeni Ufuklar aracını, aracın motorlarını Plüton'a varmadan 10 gün önceye kadar ateşleyerek güvenli bir rotada uçuracağımızı biliyoruz. Bu nedenle aceleci olmanın bir anlamı yok diyor.


Yeni Ufuklar Pluto hakkında ilk bilgiyi verdi: Pluto bilinenden biraz daha büyük. Yeni Ufuklar bugün Pluto'nun yanından geçecek. Araç üzerindeki aletleri cüce gezegenin üzerine dikti bile. Yolladığı ilk görüntüleri inceleyen gökbilimciler Pluto'nun çapının sanılandan biraz daha büyük, 2370 km çapında olduğunu hesapladı. Washington Üniversitesi'nden Bill McKinnon: Pluto, 1930 yılında keşfedildiğinden beri tartışma konusu olmuştur. Bu tartışmalara son vereceğimiz için heyecanlıyız diyor. Pluto'nun sanılandan daha büyük ve daha az yoğun olması iç yapısında daha fazla buz olması anlamına geliyor. Ayrıca Pluto'nun atmosferinin en dış katmanı olan troposferi de sanılandan daha ince. Pluto'nun büyüklüğü ve atmosfer yapısı on yıllardır tartışma konusu olmuştur. Büyük uydusu Charon'un atmosferinin olmadığı yer teleskoplarıyla kolayca saptanmıştı. Yeni Ufuklar'ın verileriyle Charon'un 1208 km çapında olduğu hesaplandı. Araçtaki Uzun Menzilli Görüntüleyici kamerası Pluto'nun iki küçük uydusu Nix ve Hydra'nın yörüngeleri gereği uzakta kaldığını gösterdi. Yeni Ufuklar baş araştırmacısı Soutwest Araştırma Enstitüsü'nden Alan Stern: Yakın geçişten birkaç gün önce küçük uyduların ayrıntılı görüntülerinin elde edileceğini biliyorduk. Şimdi Pluto'yu inceleme zamanı diyor. Nix ve Hydra 2005 yılında Hubble Uzay Teleskopu tarafından iki küçük nokta şeklinde farkedildi. Yeni Ufuklar bu küçük uyduların büyüklüklerini de hesaplayacak. Nix 35 km, Hydra 45 km çapında olduğu sanılıyor. Bu uyduların oldukça parlak olması yüzeylerinin muhtemelen buzla kaplı olduğu anlamına gelebilir. Pluto'nun diğer iki mini uydusu olan Kerberos ve Sytx ise daha sönüktür. Bu nedenle Yeni Ufuklar bu uydular hakkında ayrıntılı gözlemler yapamayabilir.


Yeni Ufuklar aracı Pluto'dan sonra başka bir cismin görüntüsünü iletti. Büyüğü Ultima küçüğü Thule olarak adlandırılan birbirine yapışık iki parçadan oluşan cisim bu nedenle ilginç bir görünüme sahip. İlk görüntüler kötü olsa da ilerleyen haftalarda daha kaliteli fotoğraflara ulaşılabilecek. Yeni Ufuklar aracında depo edilen bilginin ancak yüzde biri elde edildi. Aracın oldukça uzak bir noktada bulunması veri akışının güvenli ve kesintisiz olmasına engel olmaktadır. Dünya genelinde milyarlarca insan yeni bir yıla girerken Yeni Ufuklar aracı da şimdiye kadar ziyaret edilen en uzak cisme ulaştı. Saniyede 14,5 kilometre yol alan aracın, büyüğü 30 km ve küçüğü 15 km çapındaki iki parçalı Ultima Thule cisminin yanından geçip gitmesi uzun sürmedi. Araç ilk kez 1 Ocak 2019'da cismin 3500 km yakınına gelerek veri topladı. 10 saat sonra eldeki verileri Dünya'ya ulaştırdı. Bu verilerin gösterdiği bir başka sonuç ise aracın oldukça sağlıklı olmasıydı. Cisme Latince'de bilinen en uzak yer anlamına gelen Ultima Thule adı verildi. Cisim Dünya'dan 6,6 milyar kilometre uzakta yer alıyor. Buzlu yüzeyi olan Ultima Thule Kuiper Kuşağında yer alıyor. Neptün ve Pluto yörüngesinden daha uzakta yer alan bölgeye Kuiper Kuşağı adı veriliyor. Şimdiye kadar keşfedilen Kuiper Kuşağı cisim sayısı bini geçmesine karşılık Ultima Thule 2014'e kadar bilinmeyenler arasındaydı. Ultima Thule'nin çok uzak ve oldukça küçük olması nedeniyle gökbilimcilerin Dünya üzerindeki teleskoplarla ayrıntılı inceleme şansı yok. Ancak cismin büyük olasılıkla kirli buz ve kayadan oluştuğu düşünülüyor. Yeni Ufuklar tarafından iletilen görüntülerde iki farklı cismin çarpışması sonucunda oluştuğu anlaşılıyor. Bu tür cisimler Güneş Sistemindeki gezegenlerin nasıl oluştuğu ve evrildiği hakkında önemli bilgiler vermektedir. İlerleyen aylarda Yeni Ufuklar'dan düzinelerce gelecek veri setleriyle güneş Sisteminin bu uzak bölgesi hakkında daha ayrıntılı bilgiler elde edilebilecek.


Gökyüzü ne kadar karanlık ve bu bize görünen evrendeki gökada sayısı hakkındaki ne söylüyor? Gökbilimciler Hubble'ın derin alana bakıp gösterdiği her şeyi sayıp bunu tüm gökyüzüne dağıttıklarında gökada sayısının ne kadar olduğunu tahmin etmeye çalışır. Ancak çok uzaktaki gökadalar doğrudan gözlenemeyecek kadar soluktur. Onları saymasak da ışıkları uzayı zayıf bir parıltıyla kaplar. Bu parlamayı ölçmek için astronomik uyduların Güneş Sisteminden ve güneş ışığının toza çarpıp yansımasıyla oluşan ışık kirliliğinden uzakta olması gerekir. Bunun için bir grup gökbilimci kozmik alanın parlaklığını belirlemek amacıyla NASA'nın Yeni Ufuklar göreviyle elde edilen Pluto ve Kuiper Kuşağı verilerini kullandı. Elde edilen sonuç soluk ve şimdiye kadar çözülmemiş gökada bolluğuna bir üst sınır getirdi. Buna göre evrende daha önce düşünüldüğü gibi 2 trilyon değil yalnızca yüz milyarlarca gökada bulunuyor. Uzay ne kadar karanlıktır? Şehir ışıklarından uzaklaşıp gökyüzüne bakarsanız yıldızlar arasındaki gökyüzünün gerçekten çok karanlık olduğunu görürsünüz. Dünya atmosferinin üzerinde uzay, siyah bir mürekkep gibi, daha da karanlık görünür. Ama yine de uzay tam siyah değildir. Evrendeki sayısız yıldız ve gökadadan gelen zayıf ışıkla doludur. Bu zayıf arka alan parıltısının yeni ölçümleri görünmeyen gökada sayısının iki trilyon değil daha az, yüz milyarlarca olduğunu gösterdi. Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsünden Marc Postman: Bilinmesi gereken en önemli şey orada kaç gökada var? İki trilyon gökadadan gelen ışığı göremedik diyor. Önceki tahmin Hubble teleskopunun elde ettiği çok derin gökyüzü gözlemlerine dayanmaktadır. Bu tahmin Hubble'ın göremeyeceği kadar soluk ve çok küçük kaç gökadanın olması gerektiği tahminini de içeriyordu. Ekip evrendeki gökadaların %90'ının Hubble'ın görme yeteneğinin ötesinde olduğu sonucuna ulaşmıştı. NASA'nın uzaktaki Yeni Ufuklar göreviyle elde edilen sonuçlar çok daha mütevazi bir sayıyı işaret etmektedir. Çalışmanın başyazarı NSF NOIRLab'dan Tod Lauer: Hubble'ın görebildiği tüm gökada sayısını iki ile çarpın. İşte gördüğümüz evrendeki gökada sayısı bu kadar, daha fazla değil diyor. Ekibin ölçmeye çalıştığı kozmik optik arka alan ışıması iyi bilinen kozmik mikrodalga arka alan ışımasının eşdeğeridir. Kozmik mikrodalga arka alan ışıması Büyük Patlamaya ait ve yıldızların oluşumundan önce yayılan ışıktır. Kozmik mikrodalga arka alan ışıması bize Büyük Patlamadan sonraki ilk 450,000 yılı anlatırken kozmik optik arka alan ışıması o zamandan bu yana oluşmuş tüm yıldızlar hakkında bilgi verir. Bu ışıma oluşturulan toplam gökada sayısı ve bunların nerede olabileceği hakkında bir sınırlama getiriyor diyor Postman. Hubble bu tür gözlemleri yapmak için planlanmamıştır. Üstelik Hubble uzayda olmasına karşılık Dünya'nın çevresinde dolanmakta ve ışık kirliliğinden etkilenmektedir. İç Güneş Sistemi, parçalanmış asteroitlerden ve kuyrukluyıldızlardan kaynaklanan küçük toz parçacıklarıyla doludur. Güneş ışığı bu parçacıklardan yansır ve yerdeki gökyüzü gözlemcileri tarafından bile gözlenen zodyak ışığı adlı parıltı oluşturur. Araştırmacılar zodyak ışığından kaçmak için iç güneş sisteminin dışında olan bir gözlemevi kullanmak zorundaydı. Şans eseri Pluto ve Kuiper Kuşağı cismi Arrokoth'un şimdiye kadar en yakın görüntülerini gönderen Yeni Ufuklar bu amaca uygun yerdeydi. Gözlemler yapıldığında 6 milyar kilometreden uzakta bulunan Yeni Ufuklar, Hubble'ın görebileceğinden 10 kat daha karanlık bir ortamdaydı. Bu tür ölçümler son derece zordur. Birçok insan bunu uzun zamandır yapmaya çalışıyor. Yeni Ufuklar kozmik optik arka alanını herhangi bir teleskobun yapabileceğinden daha iyi ölçerek bize yeni bir bakış açısı verdi diyor Lauer. Ekip, Yeni Ufuklar arşivindeki mevcut görüntüleri inceledi. Zayıf arka alan ışımasını ortaya çıkarmak için biz dizi etkenin düzeltilmesi gerekiyordu. Örneğin var olması gereken ancak tanımlanamayacak kadar zayıf ışığı olan gökadaların ışığı gibi. En zorlu düzeltme yıldızlararası tozdan saçılan ışığı belirlemekti. Elde kalan sinyal son derece zayıf olsa da yine de ölçülebilir nitelikteydi. Bir benzetme yaparsak, şehir ışıklarından uzakta olan evinizde perdeler açık şekilde yatıyorsunuz. Sizden 2 km uzakta olan en yakın komşunuz bir şeyler atıştırmak için buzdolabını açınca ışığı sizin odanızın duvarından yansıyor. İşte Yeni Ufuklar'ın algıladığı arka alan bu kadar parlaktır.


Yeni Ufuklar uzay aracı şimdi de Pluto'nun iki küçük uydusu Nix ve Hydra'nın görüntülerini yolladı. Alınan görüntülerde özellikle Nix üzerindeki kırmızı nokta dikkat çekti. 42 km uzunluğa ve 36 km genişliğe sahip olan Nix'in fotoğrafında en küçük 3 km'lik alanlar incelenebilir. Pluto'nun diğer düzensiz şekilli uydusu Hydra ise 55 km uzunluğu ve 40 km genişliğe sahip. Uydunun 231.000 km uzaktan araçtaki LORRI adlı kamerayla alınmış bu fotoğrafı yüzeyde en küçük 1,2 km'lik alanların incelenmesini sağlayabilir. Tüm dikkatler Pluto ve en büyük uydusu Charon üzerinde olsa da bu pek özellikleri bilinmeyen, büyüklüklerine göre ikinci ve üçüncü sıradaki uyduları da merak edilmekteydi. Şimdi bunların neredeyse eşit boyutlarda olduğu görüldü. Yeni Ufuklar'ın fasulyeye benzeyen Nix'i ele aldığı ilk renkli görüntüde, küçük uydunun 42x36 km boyutlara sahip olduğu ve üzerinde ilginç bir nokta olduğu saptandı. Genel rengi gri tonda olan Nix üzerinde hedef tahtasının merkezindeki gibi kırmızımsı bir nokta bilinmektedir. Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Carly Howett: Ek yüzey bilgileri henüz elimizde değil. Veriler geldiğinde kırmızı noktanın ne olduğunu anlayabileceğiz. Yüzeyde bir tür kabarma olduğunu düşündüğümüz noktanın analizi, Nix'in küçük olması nedeniyle zor olsa da ayrıntılı verileri sabırsızlıkla bekliyoruz diyor. Diğer küçük Hydra'nın 231.000 km uzaktan alınmış görüntüsünde ise çok net olmasa da iki büyük krater göze çarpıyor. Uydunun yüzeyinde ise öne çıkan bir farklılık görünmüyor. Çalışma ekibinden Ted Stryk: Daha önce küçük bir ışık noktası olarak gördüğümüz Hydra'nın bu görüntüsü üzerinde çalışılmasına olanak sağlayacaktır diyor. Yeni Ufuklar'dan şimdi de Pluto'nun diğer iki küçük uydusu Sytx ve Kerberos görüntüleri bekleniyor. Bu iki küçük uydunun görüntüleri ancak Ekim ayının ortalarında alınabilecek. Nix ve Hydra 2005 yılında Hubble Uzay Teleskopu ile keşfedilmişti. Uyduların başta yüzeyleri olmak üzere diğer özellikleri Pluto ve uydularının tarihi hakkında fikir verebilecek.


Yeni Ufuklar uzay aracı cüce gezegen Pluto'ya yolculuğuna devam ediyor. Aracın 25-31 Ocak 2015 tarihleri arasındaki ilettiği görüntüler eşliğinde Pluto ve uydusunu ele alan film görücüye çıktı. Film, Pluto ve onun çevresinde dolanan uydusu Charon'un düzgün hareketlerini ortaya koyuyor. Pluto ile Charon birbirine kilitli olarak bir turlarını 6,4 günde tamamlıyor. Yeni Ufuklar uzay aracı Dünya'dan 3 milyar kilometre ve Pluto'dan 203 milyon kilometre uzaktadır. Aracın Pluto'ya, Dünya-Güneş uzaklığından yüzde 30 daha fazla uzaktadır. 6,5 gün önceki görüntülerden bu yana araç Pluto'ya 8 milyon km daha yaklaştı. Charon'un yörüngesi Pluto üzerinde kolayca görülen yalpalamaya neden oluyor. Pluto, uydumuz Ay'ın üçte ikisi çapındadır. Uydusu Charon ise Pluto'nun yarısından biraz büyük boyuttadır. Görüntünün arka planındaki soluk parlak noktalar uzak yıldızlardır. Yeni Ufuklar'ın Pluto ve uydularını inceleyebilmesi bu uzaklıktan mümkün değildir. Yeni Ufuklar, 14 Temmuz 2015'de Pluto'ya en yakın konumda olacak. Görsel Telif Hakkı: NASA/APL/Southwest Research Institute


Temmuz ayının ortalarında Pluto'ya yaklaşacak olan Yeni Ufuklar uzay aracı yeni bir fotoğraf yolladı. Nisan ayı ortasında Pluto'dan 113 milyon km uzakta bulunan araç yeni fotoğrafı, üzerindeki Uzun Menzilli Keşif Görüntüleyicisi teleskopik kamerayla elde etti. Yeni görüntüdeki parlak bölgenin kutup noktası olabileceği üzerinde duruluyor. NASA Genel Merkezi'nden John Grunsfeld: Yeni Ufuklar, Pluto'ya yaklaştıkça kutup yakınlarındaki parlak bölge gibi yüzey yapılarını daha ayrıntılı gözleyeceğiz diyor. Görüntüde ayrıca Pluto'nun uydusu Charon'da görülüyor. Charon cüce gezegen çevresindeki bir turunu 6,4 günde tamamlıyor. Pozlama süresi çok kısa saniyenin onda biri- olduğundan Pluto'nun büyük uydusu Charon'a göre diğer dört uydusu çok sönük olduğundan görülmüyor. Pluto 1930 yılında keşfedilmesine karşılık, hakkında en az bilgi sahibi olduğumuz cisimdir. Güneş'ten yaklaşık ortalama 5 milyar km uzakta olan cüce gezegenle ilgili birçok araştırma yapıldı. Yeni Ufuklar uzay aracı ile artık daha ayrıntılı çalışma yapılabilecek. Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Alan Stern: Yeni Ufuklar Dünya'dan gerçek anlamda ancak nokta kadar görülen Pluto'yu gözlerimizin önüne serecek. Böylece cüce gezegenin yüzeyini tüm ayrıntılarıyla görebileceğiz diyor. Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuarı'ndan Hal Weaver: Bu yaz Pluto'yu sadece 12.500 km uzaktan göreceğiz. Bizi ne gibi sürprizlerin beklediğini şimdilik ancak hayal edebiliriz diyor. 1 Yorum sanırım buda voyagerler gibi güneş sistemini terk ederek dış uzaya açılacak.... voyagerlere göre daha detaylı analizleri dünyaya iletebilecek sonda... eğer bu sonda galaksi ekseni uzantısı boyunca değlde galaksi eksenine dik bir açıyla fırlatılmış olsaydı ilerlemesi mümkünmüydü. galaksimizden kaçış hızımız ne acaba....


Pluto'nun yakınından geçmesi planlanan Yeni Ufuklar uzay aracının olası kalıntı çarpışmalarından dolayı karşılaşabileceği tehlikelerin beklenenden az olduğu belirlendi. Aracın bulunduğu bölgedeki kalıntı ve tozların daha az tehlike oluşturacağı ve bu nedenle yörünge değişimine gerek olmadığı belirtildi. Pluto ve uydularının yakınındaki toza karşılık Yeni Ufuklar aracının 2015 yılının Temmuz ayında Pluto'nun yakınından geçmesi bekleniyor. Uzay aracından sorumlu ekibe göre araca çarpabilecek bir cisim en fazla yüzde 0,3'lük bir zarara yol açacak. Bu da aracın Pluto'dan yaklaşık 12.500 km uzaktan geçmesinin önünde bir engel değil. Johns Hopkins Üniversitesi Fizik Laboratuvarı'ndan Hal Weaver: Bir toz tanesinin uzay aracına çarpması, görevini etkileyemeyecek kadar küçük bir etkiye neden olacak. Buna karşılık beklemediğimiz bir durumla karşılaşma riskini de göz önünde tutarak, iki alternatif rota her ihtimale karşı hazırda bekliyor diyor. Yeni Ufuklar Pluto'ya yaklaşırken kamerası ile çevredeki toz birikintilerini gösterdi. Bunların aracın rotasında bir değişikliğe neden olmayacak kadar zararsız olduğu görüldü. Yeni Ufuklar 2015 yılında Pluto'ya yapacağı yakın geçişle birlikte cüce gezegenin ve Kuiper Kuşağı ile ilgili önemli veriler gönderecek. Bu veriler belki de Neptün ötesi bölgeye yönelik düşünülen çok şeyin değişmesine neden olacak. Bu açıdan aracın Pluto'nun çok yakınından geçmesi bilimciler açısından çok önemli. 3 Yorumlar anlaşılan o ki newhorizons pluto yu teğet geçerkenki gördüklerini fotoğraflayabilecek. cassini gibi daha detaylı ve zamana yayılı değişik açılardan resimler olamayacak sanırım. herhalde voyagerleri yakalamaya çalışıyor. Aklımda kaldığına göre en hızlı ilerleyen uydulardan bitanesi. eğer öyle ise voyagerleri yakalayıp geçmesi gerek... 2015'i sırf plüton'un ve ceres'in resimleri için iple çekiyorum. neye benziyor, uyduları ve charon'la nasıl bir görüntüsü var merak ediyorum. o manzarayı görmek istiyorum. umarım başına kötü bir şey gelmez. Gerçekten Yeni Ufuklar Güneş Sistemi'ndeki en ileri göz. Bakalım neler gösterecek?...


Büyük Macellan Bulutunda yeni oluşan yıldızların bu parıltılı bölgesi ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki Çoklu Birim Tayfsal Kaşifi ile yakalandı. LMC'de görece az miktarda bulunan toz ve MUSE'nin keskin görüşü bölgenin karmaşık ayrıntılarının görünür ışıkta ayırt edilebilir olmasını sağladı. Büyük Macellan Bulutunun bu bölgesi ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki Çoklu Birim Tayfsal Kaşifi aygıtı ile alınan bu görüntüde çarpıcı renklerde parıldamaktadır. LHA 120-N 180B ya da kısaca N180 B olarak bilinen bölge H II bölgesi olarak bilinen bir tür bulutsudur ve yeni oluşan yıldızlar için verimli bir kaynaktır. LMC Samanyolu'nun bir uydu gökadasıdır ve çoğunlukla Güney Yarımküresi'nden görülebilmektedir. Sadece 160.000 ışık yılı uzaklığı ile aslında kapı komşumuzdur. Eve yakın olmasının yanı sıra LMC'nin tekil sarmal kolu neredeyse tam karşıdan görülebildiği için N180 B gibi bölgelerin kolaylıkla araştırılabilmesini sağlamaktadır. H II bölgeleri iyonlaşmış hidrojenden oluşan yıldızlar-arası bulutlardır tamamen hidrojen atomları çekirdeğinden yani. Bu bölgeler yıldız doğumevleridir ve yeni oluşan büyük kütleli yıldızlar çevredeki gazın iyonlaşmasından sorumludurlar, bu da manzarayı göz alıcı hale getirmektedir. N180 B'nin ayırt edici şekli iyonlaşmış dev bir hidrojen baloncuğunun dört küçük küre tarafından çevrelenmesiyle meydana gelmiştir. Bu ışıldayan bulutun derinliklerinde MUSE yeni doğmuş bir yıldızdan yayılan bir jet belirledi Güneş'ten 12 kat daha fazla kütleye sahip büyük kütleli genç bir yıldız. Herbig-Haro 1177 ya da kısaca HH 1177 olarak adlandırılan jet bu görüntüde ayrıntılı bir şekilde gösterilmektedir. Samanyolu dışında bu tür bir jet ilk kez görüntülenmiştir çünkü genelde tozlu çevreleri bu nesneleri örtmektedir. Bununla birlikte, LMC'nin görece tozsuz ortamı HH 1177'nin görünür dalga boylarında gözlenmesini sağlamaktadır. 33 ışık yılı uzunluğu ile şimdiye kadar gözlenmiş olan en uzun jetlerden biridir. HH 1177 yıldızların erken dönemleri hakkında bilgiler vermektedir. Jet ışınları yüksek derecede hizalanmış olup yayıldıkça az miktarda saçılmaktadır. Bunun gibi jetler yıldızlarının yığışma diskleri ile bağlantılı olup yeni doğan yıldızların nasıl madde topladıklarına ışık tutabilirler. Gökbilimciler hem büyük hem de küçük kütleli yıldızların benzer mekanizmalarla HH 1177 gibi düzgün yayılan jetler üretebileceğini buldular ki bu da büyük kütleli yıldızların küçük kütleli benzerleri gibi benzer yollarla oluşabileceğini göstermektedir. İlk ışığını Geniş Alan Modu ile 2017'de alan MUSE son zamanlarda Uyarlamalı Optik Tesisinin eklenmesi ile geniş ölçüde geliştirilmiştir. Uyarlamalı optik ESO teleskoplarının atmosferin bulanıklaştırıcı etkisini gidermek için kullanılan bir işlemdir titreşen yıldız ışığını yüksek çözünürlüklü görüntülere dönüştürmektedir. İlave edilen Dar Alan Modu ile bu görüntülerin alınması MUSE'ye NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu kadar keskin bir görüş vererek evreni şimdiye kadar görülmemiş ayrıntıda keşfetme potansiyeli sağlamaktadır. Arif Solmaz, Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi, Mersin 2 Yorumlar video müthiş bir görsel.selamlar. uzayın karanlıklarında mavi nekadar güzel görünüyor,çok güzel bir görüntüyü 160 bin ışık yılnda görüntülemek müthiş bir olay olmalı.bu mavi baloncuğun içinde güneşimizden çok daha büyük yıldızlar sanki dans ediyor.mükemmel bir görüntü.teşekkürler ASTRONOMİ DİYARI .selamlar.


Samanyolu'nu inceleyen bir grup gökbilimci, aralarında büyük yıldızlarında olduğu birçok yeni bölge keşfetti. Keşifle birlikte gökadanın yapısı ve kimyasal bileşimiyle ilgili yeni ipuçları gelebilir. Boston Üniversitesi'nden Thomas Bania, Biz açıkça gökadanın genel yapısını bu yıldız oluşum bölgelerinden çıkarabiliriz. İlerleyen çalışmalarla yıldızların gelişme sürecini ve gökadanın merkezinden çok farklı uzaklıklara yayılan kimyasal bileşimi karşılaştırma olanağı da bulacağız diyor. Bania çalışmayı, Fransa'daki Marsilya Astrofizik Laboratuvarı'ndan Loren Anderson, Ulusal Radyo Gökbilim Gözlemevi'nden Dana Balser ve Virginia Üniversitesi'nden Robert Rood ile gerçekleştirdi. Bilim insanları Florida Amerikan Gökbilim Merkezi'nde buluşarak çalışmalarını paylaştılar. Gökbilimciler yeni yıldız oluşum yerlerini H II bölgeleri içinde aradılar. Bu bölgeler büyük ve genç yıldızların şiddetli ışıması ile hidrojen atomlarının iyonlaştığı veya elektronlarını yitirdiği bölgelerdir. Söz konusu bölgeler gaz ve toz diskleriyle sarılı olduğundan görünür ışıkla görünmezler ve gökbilimciler bunun için kızılötesi ve radyo teleskopları kullanırlar. Anderson, Bu sonuçlara Spitzer Uzay Teleskopu'nun kızılötesi verileriyle ve Ulusal Bilim Kuruluşu'nun Çok Büyük Dizi Radyo Teleskopları ile ulaştık. Çalıştığımız H II bölgeleri hem Spitzer hem de VLA için biçilmez birer kaftandı diyor. Gökbilimciler daha sonra aşırı derecede hassas bir radyo teleskopu kullandılar. Böylece proton ve hidrojen biçimlerinin özel radyo frekanslı elektronlar yaydığını tespit ettiler. Bu kanıtlar ile de H II bölgesinin iyonize hidrojen içerdiği doğrulandı. Derinlemesine yaptıkları inceleme ile de H II bölgelerinin yerlerini buldular. Bu bölgeler gökadanın merkezinin dışında, sarmal kollardaydı. İncelemelerle bu bölgelerin 25'inin Güneş'in gökadanın merkezine olan uzaklığından daha uzakta olduğu da bulundu. Bania: Güneş'in ötesinde neler olup bittiğini görmek gökadanın kimyasal gelişiminin nasıl gerçekleştiği hakkında önemli bilgiler verecektir. Ağır elementlerin merkezden uzaklaştıkça değişip arttığını gösteren birçok kanıt var. Şimdi bu konudaki bilgimizi arttıracak ve gökadanın gelişimini anlamamıza sağlayacak birçok nesne incelenmek için bekliyor diyor. Kaynak: Science Daily


Avrupa Uzay Ajansına ait Herschel Uzay Gözlemevi yeni oluşan bir yıldızı çeviren gaz ve toz bulutu içinde Dünya okyanuslarındaki suyun 2000 katı kadar su buharı olduğunu keşfetti. Soğuk ve karanlık gaz ve toz bulutları, ön yıldız çekirdeği ile yeni güneş sistemi için gerekli tüm maddeyi barındırıyor. Yeryüzünde yaşamın kaynağı olan su, daha önce Güneş Sistemi dışındaki aktif yıldız oluşum bölgelerinde küçük toz taneciklerini oluşturan gazın içindeki buz görülmüştü. Herschel, Boğa takımyıldızındaki Lynds 1544 olarak adlandırılan soğuk bir ön yıldız çekirdeğini saran ve yıldız oluşumunu sağlayan gaz ve toz bulutu içinde su molekülü olduğunu belirledi. Su buharının miktarı ise Dünya okyanuslarındaki sudan 2000 kat daha fazla. İngiltere Leeds Üniversitesi'nden Paola Caselli: Bu kadar buhar ancak 3 milyon Dünya okyanusu kadar buzla oluşur. Yaptığımız gözlemler sadece gaz halini içeriyor. Toz bulutu soğuk olduğundan su buza dönüşerek toz taneciklerini kaplamış olmalı diyor. Bu yoğun bölgelerdeki kimyasal süreçleri ve özellikle kozmik ışınların su buharı üzerindeki etkisini anlamak için incelememiz gerekiyor. Gözlemler kütle çekime bağlı çöküşün başladığını ve su moleküllerinin doğan yıldızın merkezine doğru hareket ettiğini gösteriyor. Karanlık bulut bir iz bırakmamasına karşılık su moleküllerini izleyerek bulutun çöktüğünü ve hareket ettiğini görebiliyoruz diyor Dr. Caselli. Muhtemelen burada, bunun sonunda gezegen sistemi olan en az bir yıldızlı sistem oluşturacak yeterli madde bulunuyor. L1544'deki su buharı yıldız oluşumuna katılacak ancak geriye kalanı disk içinde yeni gezegenleri oluşturarak onlara zengin bir su deposu sağlayacak. ESA Herschel projesi bilim ekibinden Göran Pilbratt: Herschel ile yıldızlararası ortamlardaki moleküler bulutlarda gördüğümüz yaşam için gerekli olan suyun, yıldız oluşum süreçlerinde Dünya'ya benzer gezegenler oluşturduğunu izleyebiliyoruz diyor.


Güney gökküresi takımyıldızlarından Sunak doğrultusunda bulunan bu etkileyici gökyüzü manzarası göksel nesnelerden oluşan bir hazineye benziyor. Yıldız kümeleri, salma bulutsuları ve aktif yıldız oluşum bölgeleri yeryüzünden yaklaşık 4000 ışık yılında bulunan bu bölgede gözlenen zenginliklerin sadece bir kısmı. Bu güzel görüntü gökyüzünün bu bölgesinin şimdiye kadar alınmış en ayrıntılı halidir ve ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan VLT Tarama Teleskopu kullanılarak gözlenmiştir. Görüntünün merkezinde Sunak OB1 oymağının kalbini oluşturan yaklaşık otuz parlak yıldızı içeren NGC 6193 açık yıldız kümesi yer almaktadır.Parlak olan iki yıldız çok sıcak dev yıldızlardır. İkisi birlikte, yakındaki Çember Bulutsusu ya da NGC 6188 salma bulutsunun ana aydınlanma kaynağıdırlar. Bir yıldız oymağı birbirlerine zayıf bir şekilde bağlı olan ve henüz ilk oluştukları bölgeyi tamamen terk etmemiş büyük bir yıldız topluluğudur. OB oymaklarında genellikle Güneş'ten yaklaşık 100 000 kez daha parlak ve 10 ila 15 kat daha ağır, çok genç mavi-beyaz yıldızlar bulunmaktadır. Çember Bulutsusu moleküler bulut içerisinde RCW 108 olarak bilinen aktif yıldız oluşum bölgesi ile oymağın diğer kısımlarını birbirinden ayıran bölgeyi belirleyen karanlık ve parlak bulutlardan oluşan belirgin bir duvar gibidir . RCW 108 etrafındaki bölge çoğunlukla hidrojenden yıldız oluşumunun ana içeriği oluşmaktadır. Bu tür bölgeler H II bölgeleri olarak bilinmektedirler. NGC 6193'te bulunan yıldızlardan kaynaklanan mor-ötesi ışıma ve yoğun yıldız rüzgarları, çevredeki gaz ve toz bulutları içerisinde yeni nesil yıldızların oluşumunu tetikliyor gibi görünüyor. Bulut parçaları çökmeye başladıktan sonra ısınarak sonunda yeni yıldızları oluşturuyorlar. Buluttan yeni yıldızlar meydana geldikçe, daha önceki yıldızlardan yayılan rüzgar ve ışımanın yanı sıra süpernova patlamaları nedeniyle de dağılmaya başlamaktadırlar. Bu şekilde, bu tür H II yıldız oluşum bölgelerinin yaşam süresi sadece birkaç milyon yılla sınırlanmaktadır. Yıldız oluşum süreci çok verimsiz bir süreçtir, toplanan maddenin sadece % 10'luk bir kısmı sürece katkı sağlar geri kalanı uzaya tekrar atılır. Çember Bulutsusu'nda ayrıca sütun oluşumu evresinin de erken dönemlerine dair işaretler bulunmaktadır, yani o da sonunda meşhur yıldız oluşum bölgeleri Kartal Bulutsusu (ünlü Yaratılış Sütunlarını içeren Messier 16) ve Huni Bulutsusu (NGC 2264'ün bir kısmı) gibi görünecek. Bu tek göz alıcı görüntü aslında VLT Tarama Teleskopu ile dört farklı filtreden alınan 500'den fazla tekil görüntünün bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur.Toplam poz süresi ise 56 saatten fazladır. Bu bölgenin şimdiye kadar elde edilmiş en detaylı görüntüsüdür. Notlar Ayrıca, bu bulutsu gökbilimciler arasında diğer özellikleri ile de meşhurdur, ESO tarafından gökbilimciler için bir araya getirilen bir yazılım koleksiyonu dağıtımının DVD kapağında bulutsunun bir önceki görüntüsü kullanılmıştır, Scisoft paketinin yeni sürümü ise birkaç hafta önce yayınlandı. O nedenle aslında burası Scisoft Bulutsusu'dur. ESO-Türkiye


Cassini görevinin son aşamasına girerek Satürn'ün atmosferlerine ait aşağıdaki fotoğrafları yolladı. Bu görüntülerde gaz devinin kuzey kutbundaki altıgen biçimli jet akışları dikkatleri çekiyor. Cassini 30 Kasım'da halkalara doğru yaklaşmaya başladı. Toplamda 20 yörüngeden oluşacak son aşamanın ilk bölümünde araç gezegenin dış kenarından gezegenin kuzey kutbunu halkalarla birlikte görüntüledi. Halkaların dış kenarından sonraki geçişi ise 12 Aralık'ta olacak. Bu sırada Cassini Titan'ın yakınından son kez geçecek. 22 Nisan'a kadar halkaların yakınından Satürn'e yaklaşmayı sürdürecek ve 26 Nisan'da Satürn'ün en içteki halkası önündeki boşlukta bulunacak. 2004'ten bu yana Satürn ve uydularını izleyen Cassini 15 Eylül'de veda edecek. Satürn'ün atmosferine dalarak sinyal veremeyeceği ana kadar iletişimde kalacak. Cassini yaklaşık 12 yıldır Satürn sistemine ait birçok bilinmeyeni gözler önüne serdi. Titan'ın metandan oluşmuş göl ve denizlerini, Enceladus'un buzlu yüzeyinin altındaki sıvı okyanusu ortaya çıkardı. Cassini verileri ve bulgularına buraya tıklayarak göz atabilirsiniz. Görseller için telif hakkı: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute


Abell 78 adlı gözü andıran bulut bir yıldızın yaşamı ile ölümü hakkındaki hikayeyi anlatıyor. Bulutsular ölmekte olan bir yıldızın uzaya attığı dış katmanlarıyla oluşur. Bu süreç yıldızın yaşamı içinde kısa sürede gerçekleşir. 0,8 ile 8 Güneş kütleli bir yıldız milyarlarca yıl çekirdeğinde yaktığı nükleer yakıtını tükettiğinde dış kabuklarını atarak sıcak bir beyaz cüceye dönüşür. Yıldızın çevresindeki alanda 'gezegenimsi bulutsu' adı verilen güzel bir gaz ve toz bulutu oluşur. Bu ad 18. Yüzyıldaki gökbilimcilerce aslında bulut yapısında olan cisim gezegeni andırdığı için verildi. Ancak görüntüdeki bir gezegenimsi bulutsunun tekrar canlanması pek görülen bir şey değildir. Şimdiye kadar bir avuç kadarı keşfedilen yeniden canlanan bulutsular fırtınalı geçmişleriyle ilgili ipuçları sunuyor. Hidrojeni helyuma çevirerek enerjisini sağlayan yıldızın çekirdeğindeki bu nükleer tepkime bittiğinde çekirdek içe doğru çökerken dış katmanlarını uzaya atar. Yoğunlaşan çekirdekte böylece helyum füzyonu başlar. Yenilenen nükleer tepkime çok daha hızlı rüzgarlar oluşturarak uzaya çok daha fazla malzeme atar. Uzaya atılmış eski malzeme ile yenisi arasındaki etkileşim bulutun şeklini belirler. Abell 78'de yavaş ve hızlı rüzgarlar arasındaki etkileşim, bulutun bir milyon dereceden daha fazla ısınmasına neden olur. Bu da bulutta X-ışını üretir. Gökbilimciler buluttan yayılan X-ışınlarını ESA'nın XMM-Newton gözlemevi ile izlemektedir. Buna diğer bir örmek de Abell 30'dur. Bu görüntü üç renkten oluşur. Oksijeni gösteren yeşil ve helyumu işaret eden kırmızı renkler optik alanda, XMM-Newton ile alınan X-ışını verileri ise mavi ile gösterilmiştir. Görselin yüksek çözünürlüklü örneği


Gökbilimciler güneş benzeri bir yıldızın sonunu izleyerek Güneş Sistemi'nin birkaç milyar yıl sonra karşılaşacağı kaderini ve sonuçta uzaya dağılan gaz kabuğundan yaşamın tekrar geri geleceğine yönelik kanıtları topluyor. 5500 ışık yılı uzaklıktaki Abell 30 gezegenimsi bulutsunun bileşik görüntüsü, ESA'nın XMM-Newton, NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ve NASA'nın Chandra X-Işınları Teleskopunun x-ışını ve görünür ışıkta alınan görüntüleriyle oluşturuldu. 'Gezegenimsi bulutsu' ölen bir yıldızın uzaya yaydığı maddenin yoğun kabuğuna verilen addır. 18. yüzyıldaki gökbilimcilerin elindeki teleskoplar bu cisimleri renkli bir gezegen şeklindeki balon gibi görüyordu. Bu tür bulutsuların adı buradan kaynaklanır. Gökbilimciler Güneş'in ömrünün sonuna doğru kırmızı dev haline gelerek sekiz kat şişeceğini ve dış katmanlarını rüzgarlar yoluyla dışarı savuracağını biliyor. Yıldızın sıcak çekirdeğinden yayılan morötesi ışımayla parlayan kabuk, günümüz modern teleskoplarıyla algılanır. Abell 30'un merkezindeki yıldız ölümün ilk darbesini 12 500 yıl önce aldı ve soğuk dış kabuğunu yıldız rüzgarıyla birlikte uzaya fırlattı. Optik teleskoplarla uzaya dağılan ve genişlemekte olan maddenin oluşturduğu küresel kabuğun evrimsel aşamasını izliyor. 850 yıl önce yıldız birdenbire öksürür gibi dışarıya helyum ve karbonca zengin madde püskürtüp hayata yeniden döndü. Yıldızın dış zarfı bu yeniden doğuş sırasında hızla genişledi. Yıldız rüzgarıyla atılan madde saatte 14 milyon km -ya da saniyede 4000 km- hıza ulaştı. Bu hızlı yıldız rüzgarı, eski ve yavaş hareket eden madde yığınını yakalayarak yıldızın yakınlarında görülen kuyrukluyıldız benzeri karmaşık yapıları oluşturur. Yoğun madde kümelerini bombalayan yıldız rüzgarı birkaç milyar yıl içinde Güneş Sistemi'ndeki Dünya ve diğer gezegenler gibi benzeri yapıların oluşumunu sağlar. Güneş'in gezegenleri buharlaştıracağı yıldız rüzgarı üreten kırmızı dev aşamasında, son soluğunda oluşacak patllama hayatı da sona erdirecek. Gelişmiş bir uygarlığın güçlü teleskopları yıldız rüzgarlarının yuttuğu kor gezegenlerin yaydığı x-ışınlarını görebilir.


NASA'nın 19 yılı deviren Hubble Uzay Teleskobu artık daha canlı, daha büyüleyici görüntüleri iletmek ve evrenin sırlarını açığa çıkarmaya yardımcı olmak için uzaya her zamankinden daha dikkatli bakıyor. Hubble gözünden yeni alınan fotoğraflar geçtiğimiz mayıs ayında üzerine takılan yeni nesil kamerasıyla göz dolduruyor. Yeni kamerasıyla (WFC3) Hubble morötesinden kızılötesine kadar uzayda gökadaları, bulutsuları, yıldızları her zamankinden daha net gözlemleyebileceği kesin. Güneş Sistemimiz başta olmak üzere Kuiper Kuşağı'ndaki gökcisimlerini, diğer yıldızların çevresinde dolanan gezegenleri de gözlemleyebilecek hatta bu gezegenlerin doğumuna tanıklık edebilecek ölçüde güçlendirildi. İşte yeni donanımıyla Hubble yeni fotoğraflarını yayımladı. İşte o fotoğraflar: 1. Kelebeği andıran bu bulutsu NGC 6302 koduyla bilinir. Bulutsuyu oluşturan gaz uzayda saatte 1 milyon km hızla yol alıyor ki bu hız Dünya'dan Ay'a 24 dakikada varmaya yeterlidir. Gazın sıcaklığı 20 bin C derecedir. Merkezindeki 5 güneş kütleli yıldızın patlaması sonucu içindeki gazları dışarıya fırlatmış ve bu hoş görüntü ortaya çıkmıştır. Küçük bir teleskopla bakıldığında gezegeni andıran yuvarlak görüntüsü nedeniyle NGC 6302, gezegenimsi bulutsuya iyi bir örnektir. NGC 6302 bizden 3800 ışık yılı uzaklıktaki Akrep Takım Yıldızı'nda bulunuyor. Merkezdeki yıldızın sıcaklığının 250 bin C derece olduğu tahmin ediliyor. Bu sıcaklığıyla yıldız bilinen en sıcak yıldızlar arasında yerini almış bulunuyor. Dünya üzerinde kurulu teleskoplarla yapılan spektroskobik gözlemlerle bulutsuyu oluşturan gazın sıcaklığının 20 bin C derece olduğu hesaplanmış. Bulutsunun oluşmasına neden olan yıldız, 1000 Güneş büyüklüğüne kadar ulaşarak kırmızı dev halini almış. Bu sırada yıldız dış katmanlarını dışarı savurarak merkezde çöreğe benzer halkayı oluşturmuş. İkinci gaz daha yüksek bir hızla bu halkaya dik çarparak kelebeğin kanatlarını oluşturduğu düşünülüyor. Bulutsunun kırmızımsı ışık yayan dış kenarları daha soğuk olan ozon gazını gösteriyor. Beyaz bölgeler kükürtü simgeleyor. Bunlar yıldızdan hızla ayrılan gazın, daha yavaş hareket eden gazla çarpıştığı bölgelerdir. Fotoğrafın sol üst kısmında görülen beyaz küçük yuvarlak kütle o şok dalgalarının bir örneğidir. 2. Farklı iki fotoğraf gibi duran bu görüntü aslında bir yıldız oluşum bölgesi olan Karina Bulutsusu'na ait. Fotoğraf Hubble Teleskobunun kızılötesi görüntüyle morötesi görüntüyü başarıyla sonuçlandırdığını bir delili gibi. 7500 ışık yılı uzağımızdaki bulutsu 3 ışık yılı uzunluğundadır. Fotoğrafın üstündeki görüntü görünür ışıkta alınmıştır. Büyük yıldızlardan iletilen rüzgarlar ile uzak bölgelere taşınan gazlar yeni yıldızları oluşturmaktadır. Bu yeni yıldızlar yoğun toz ve gaz bulutunun içinde yer aldıklarından görülemezler. Bulutsunun kenarlarında görülen gaz fışkırmaları bu yeni yıldızların oluşumu gösteriyor. Gökbilimciler bu fışkırmaların saatte 1,3 milyon km hızla yol aldığını düşünüyor. Fışkırmanın toplam uzunluğu 10 ışık yılı kadar. Altta görülen fotoğraf ise kızılötesi filtreyle alındı. Bulutsudaki yeşilimsi gaz neredeyse kaybolmuş. Görülen fışkırmadan oluşan yeni yıldızlar. Bu yıldızlar kızılötesiyle görülebiliyor. Fotoğrafta görülen parlak yıldızlar ise bulutsunun arka planındaki yıldızlardır. Bu fotoğraflarda demir, magnezyum, oksijen, hidrojen ve kükürtü açığa çıkaran filtreler kullanılmış. 3. Dev bir yıldız kümesinin merkezinde bulunan ve 16 bin ışık yılı uzaklığımızdaki 100 bin kadar rengarenk yıldızın oluşturduğu rengarenk bir fotoğraf. Fotoğraf yaklaşık 10 milyon yıldızı barındıran büyük bir küresel kümenin küçük bir kısmı olan Omega Centauri'yi gösteriyor. Fotoğraftaki yıldızların büyük bir kısmı Güneş gibi sarı-beyaz renklidir. Bu yılızlar yaşamlarının sonuna doğru büyüyerek kırmızı deve dönüşeceklerdir. Daha fazla hidrojen yakıtı yakmak zorunda olanlar ise parlak mavi yıldızlardır. Bu yıldızlar çekirdeklerindeki helyumu da yakarak yaşamlarını uzatmaya çalışırlar. Bu tür yıldızlar morötesi ışığı diğerlerine göre daha fazla yayarlar. Helyumu da bitiren yıldız artık beyaz cüce olacaktır. Fotoğrafta bu yıldızlar zayıf mavi noktalar olarak görülüyor. Beyaz cüceler artık nükleer füzyonu gerçekleştiremeyen dünya boyutlarına sıkışmış yıldızlardır. Bu yıldızlar milyarlarca yıl boyunca yavaş yavaş soğuyarak ışık yaymaz duruma geleceklerdir. Fotoğrafta göze çarpan ışığı saçarak görülen mavi yıldızlar ise yakınlarındaki yıldızlardan beslenen ve enerji üretimin arttıran yıldızlardır. Görüntüdeki yıldızların hepsi birbirine komşu yıldızlardır ve herhangi iki yıldız arasındaki uzaklık bir ışık yılının üçte biri kadardır. Bu kadar yzakın yıldızların bulunduğu bir yerde yaşasaydık, gökkyüzünde gördüğümüz yıldızları 100 kat daha parlak görecektik. Bu da daha aydınlık gecelker demektir! Küresel kümeler aşağı yukarı aynı zamanlarda doğmuş yıldızlardan oluştuğu düşünülür. Gökbilimciler bu kümenin Samanyolu'na karışan başka bir küçük gökada olduğunu düşünüyorlar. OmegaCentauri, Samanyolu'nda bulunan 200 küresel kümeden biridir. Çıplak gözle görülebilen ender kümelerdendir. Bu küme 1603'te Johann Bayer tarafından gökyüzünde bir buluta benzetilerek keşfedilmiş. 4. Stephan Beşlisi adıyla bilinen beş gökada grubunda sıra. Gökadaların üçünün şekilleri aralarındaki çekim kuvveti nedenyile zamanla bozuluyor. Sarmal kollarda bulunanh yıldız kümeleri birbirlerini etkiliyor. Bu türden etkileşimler gökadalarda yeni yıldız doğumlarına neden olabiliyor. Renkler yıldızların yaşlarını ortaya çıkarmaktadır. Görünür ışıkta toz perdesinin arkasında kalmış ve görülmeyen yıldızları kızılötesi kamerayla ortaya çıkararak birleşik bir görüntü verilmiş. Üst sağdaki helezon şekliyle görülen gökada NGC 7319 olarak bilinir. Kırmızı noktaların üztünde sarmal kolun yukarısında mavi noktalar binlerce yıldızın barındığı yıldız kümeleridir. Bu gökadanın altında göze çarpan gökada ise sanki iki merkeze sahipmiş gibi görünür. Aslında burada iki gökada bulunur: NGC 7318A ve NGC 7318B. Gökadaların çevresindeki genç ve parlak mavi yıldızlar bölgedeki hidrojen bulutlarından oluşmuştur. Bu yıldızlar 10 milyon yıldan daha gençtirler. NGC 7317, fotoğrafın altında yer alan gökadadır. Diğerleriyler daha az etkileşimde olan bu gökada küresel bir gökadadır. Sol üst kısımda bulunan gökada ise NGC 7320 cüce bir gökadadır. Gökanın disklerinde yıldız patlamaları gerçekleştiğinden pembe ve mavi renkler ağırlıkta. Gökada 40 milyon ışık yılı uzağımızdadır ve Stephen Beşlisi'nin bize en yakın olanıdır. Dişğer gökadalar ise 290 milyon ışık yılı uzağımızdaki Knatlıat Takımyıldızı'nda bulunur. 1877'de Edouard M. Stephan tarafından keşfedilen, Stephan Beşlisi, şimdiye kadar keşfedilen olan ilk yakın gökada grubudur. Kaynak: Hubble Uzay Teleskobu Konuyla ilgili ayrıca, Gökayna'ya da göz atabilirsiniz.


Kepler Mayıs 2013'de yaşadığı sorunları atlatarak bu yılın başlarında yeni görevine başlamıştı. Yeni projeye K2 adı verilmişti. Kepler K2 projesi ile yeni bir ötegezegen keşfetti. Geçtiğimiz yıl Kepler'in dört tepkime tekerinden ikisini kaybetmişti. Uzay teleskopunun görevine devam edebilmesi için dahiyane bir fikir ortaya atıldı. Güneş rüzgarının etkisiyle aracın dengelenip gökyüzünün farklı yerlerine bakıp yıldız, yıldız kümeleri, bulutsular gibi farklı gökcisimlerine de bakması amaçlandı. Fikir tuttu ve Dünya çevresindeki eliptik yörüngesinde dolanan aracın gözleri farklı yerlere de bakmaya başladı. Bu yeni bir görevdi ve K2 olarak adlandırıldı. K2 ile teleskop tek bir bölgeye bakmayı bıraktı. K2'nin Şubat 2014'deki test çalışmaları sırasında alınan veriler açık hale getirildi. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden yüksek lisans öğrencisi Andrew Vanderburg bu verilerle yeni bir keşif gerçekleştirdi. Keşif daha sonra Kanarya Adaları'ndaki Nazionale Galileo Teleskopu'ndaki HARPS-North aletiyle yıldızın yaptığı yalpalama dikkate alınarak teyit edildi. Doğrulanan gezegen Balık takımyıldızı yönünde, 180 ışık yılı uzaklıktadır. HIP 116454b adlı gezegen Dünya'nın 2,5 katı çapta ve Güneş'ten daha soğuk ve küçük yıldızına yakın yörüngesinde dokuz günde bir dolanmaktadır. Gezegen bildiğimiz yaşamı desteklemekten oldukça uzak sıcaklıktadır. Bir gezegen yıldızının önünden geçerken yıldızdan gelen ışığın azalmasına neden olur. Kepler geçiş yöntemi adı verilen bu yöntemle gezegenleri avlar. Gezegen ne kadar küçükse ışığın azalma miktarı da o kadar küçük olur. Mayıs 2013'de iki tepkime tekerini kaybeden Kepler uzun bir süre gözlem yapamamıştı. Bilim insanları ve mühendisler bu sorunun üstesinden çok ilginç bir yöntemle gelmeyi başardı. Tepkime tekeri olarak güneş ışığı basıncından yararlandılar. Sonuçta göreve tekrar başlayan Kepler artık K-2 olarak adlandırıldı. K-2 sadece gezegen avcılığı değil aynı zamanda yıldız kümeleri, gökadalar ve süpernovaları da izleyebilecek. K-2 ile HIP 116454b gibi küçük bir gezegen keşfedilmesi ise işin tatlısı oldu. Gökbilimciler şimdi gezegenin karasal sulu ya da gaz içerikli olup olmadığını yoğunluğundan saptamaya çalışıyor. NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nden Kepler/K2 görevi bilim insanlarından Steve Howell: Kepler ile tüm gezegenlerin içinde Neptün ile Dünya arasında olanların daha fazla olması gerektiğini belirledik. Ancak bunlardan bizim Güneş Sistemimizde bulunmuyor. K2 ile karasal Dünya benzerlerinden tutun da Neptün büyüklüğüne kadar, sıcak ya da buzlu gezegenleri bulabiliriz diyor. K2 görevi resmi olarak Mayıs 2014'te göreve başladı. Bugüne kadar 35.000'den fazla yapılan gözlemlerle yıldızlar, yıldız kümeleri, yıldız oluşum bölgeleriyle ilgili veriler toplandı.