NGST tesisi ilk ışığını aldı Şili'nin kuzeyi'ndeki ESO Paranal Gözlemevi'ne kurulan Yeni Nesil Transit Tarama gözlemevi ilk ışığını aldı.Proje ile geçiş yapan ötegezegen sistemleri araştırılacak yıldızlarının önünden geçiş yapan gezegenler bu geçişleri süresince gözlemciye ulaşan yıldız ışığında bir miktar azalmaya neden olurlar, ışık değişimindeki bu küçük azalmalar duyarlı aletlerle tespit edilebilmektedir. Teleskoplar Neptün-boyutlarında veya çapları Dünya'nın iki ila sekiz katı kadar olan daha küçük gezegenleri keşfetmeye çalışacak. Yeni Nesil Transit Taraması gözlemevi çapları 20 cm olan on iki teleskoptan oluşmakta olup bir geniş alan gözlem sistemidir . İngiltere, İsviçre ve Alman konsorsiyumu tarafından inşa edilen bu yeni tesis Şili'nin kuzeyinde bulunan ESO Paranal Gözlemevi'ne kurulmuştur. Bu sayede gözlemevi yerleşkedeki olağanüstü gözlem koşullarından ve mükemmel destekleme tesislerinden faydalanmaktadır. Birçok açık gecesi bulunan, havası temiz ve kuru, olabildiğince duyarlı gözlemler yapabileceğimiz bir yere ihtiyacımız vardı Paranal açık ara en iyi seçimdi, diyor proje yürütücülerinden biri olan Don Pollacco . Robotik şekilde çalışmak üzere tasarlanan NGST güney gökküresinde bulunan görece parlak binlerce yıldızın sürekli olarak parlaklık değişimlerini inceleyecek. Geçiş yapan ötezegenleri arayacak ve yıldız parlaklıklarını ölçmede belirli bir seviyeye ulaşacak binde birlik bir duyarlılık bu seviye herhangi bir yer-konuşlu geniş alan taraması aygıtı ile henüz ulaşılabilen bir değer değildir . Geniş bir alanda parlaklık ölçümündeki büyük hassasiyet,teknik olarak emek isteyen bir iş, ancak NGST için gerekli olan anahtar teknolojilerin tümü 2009-2010 yıllarında Kanarya Adaları'ndaki La Palma'da faaliyet gösteren daha küçük bir örnek sistemle denendi.NGST ayrıca şimdiye kadar büyük gaz gezegenlerinin tespitine öncülük eden SuperWASP deneyiminin başarısı üzerinde inşa edilmiştir. NGST'nin keşifleri daha sonra ESO'nun Çok Büyük Teleskop'unun da aralarında bulunduğu daha büyük teleskoplarla tekrar edilecektir. Hedeflerden birisi de gezegen kütlesi için ölçülebilecek kadar parlak küçük gezegenleri bulmak olacak.Bu sayede gezegen yoğunlukları ve daha sonra gegezegenleri oluşturan maddelerin neler olduğuna dair ipuçları elde edilebilecektir. Bunun yanısıra belki de geçiş yapmakta olan ötegezegenlerin atmosferlerinin de tespit edilebilmesi mümkün olacaktır. Geçiş olayı esnasında bir miktar yıldız ışığı, eğer varsa, gezegenin atmosferi boyunca ilerlemektedir, ve geride küçük, ancak tespit edilebilir bir imza bırakmaktadır. Şimdiye kadar bu türden sadece birkaç hassas gözlem yapılabilmiştir, ancak NGTS çok daha fazla potansiyel kaynak sağlayabilecektir. Bu Paranal'da bulunan ama ESO tarafından işletilmeyen ilk teleskoptur.Benzer düzenlemelerle birçok teleskop projesi daha eski olan La Silla Gözlemevi'nde çalışır durumdadır. NGST verileri ESO arşiv sistemine aktarılacak ve on yıllarca gökbilimcilerin kullanımına açık olacaktır. NGTS proje yürütücülerinden biri olan Warwick Üniversitesi'nden Peter Wheatley şöyle sonlandırıyor: Yakın yıldızların etrafındaki küçük gezegenleri araştırmaya başladığımız için heyecanlıyız. NGST'nin keşifleri ile yerde ve uzayda bunları takip eden diğer teleskoplarca yapılacak takip gözlemleri, Dünya gibi küçük gezegenlerin kimyasal yapıları ve atmosferlerinin araştırılması için oldukça önemli. NGST konsorsiyumunda Warwick Üniversitesi, İngiltere; Queen Üniversitesi, Belfast, İngiltere; Leicester Üniversitesi, İngiltere; Cambridge Üniversitesi, İngiltere; Cenevre Üniversitesi, İsviçre ve DLR Berlin, Almanya bulunmaktadır. Videolar Notlar NGST teleskopları Astro Systeme Austria firması tarafından geliştirilen yüksek-kapasiteli ticari teleskopların modifiye edilmiş daha küçük versiyonudurlar. NGTS kameraları Andor Teknoloji Firması tarafından üretilen ikon-L kameraların modifiye edilmiş halidir. CCD üretimi e2v (http://www.e2v.com) arafından gerçekleştirilmiştir. NASA'nın Kepler misyonu yıldız parlaklıklarını ölçmede daha yüksek duyarlılığa sahip olsa da, gökyüzünde NGST'den daha küçük bir alanı gözlemektedir. Dünya-benzeri daha küçük geçiş yapan gezegenleri tespit etmeye odaklanmıştır, NGST ise daha büyük dünyalar bulacaktır. ESO-Türkiye


NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu'nu kullanarak gökbilimciler HLX-1 olarak adlandırılan orta büyüklükteki bir karadeliğin çevresinde mavi renkli genç bir yıldız kümesi olduğunu fark etti. Karadeliğin dağılan cüce bir gökadanın çekirdeğinde olduğunu akla getiriyor. Elde edilen verilerin, süper kütleli karadeliklerin ve gökadaların evrimini anlamada yararlı olacağına inanılıyor. Gökbilimciler, karadeliklerin Güneş'in kütlesinden birkaç kat fazla olan büyük kütleli yıldızların çökmesiyle oluştuğunu biliyor. Ancak gökada çekirdeklerindeki milyonlarca hatta milyarlarca Güneş kütlesindeki süper kütleli karadeliklerin nasıl evrimleştiği çözülebilmiş değil. Hubble ile elde edilen yeni bir çalışmada süper kütleli karadeliklerin küçük ve orta kütleli karadeliklerin birleşmesiyle oluşmuş olabileceği fikri ağırlık kazandı. Gökbilimci Sean Farrell 2009 yılında ESA'ya it XMM-Newton X-Işını Uzay Teleskopunu kullanarak orta kütleli bir karadelik keşfetti. Karadelikler ancak dolaylı olarak tespit edilebiliyor. Karadeliğin çekimine yakalanan madde ısındığı için çevreye bol miktarda X-ışını yaymaya başlar. Böylece karadeliğin varlığından haberdar olunur. Karadeliğin çevresini saran madde yığınına yığılma diski adı veriliyor. HLX-1 (Hiper ışıltılı X-ışını kaynağı 1) olarak bilinen 20 000 güneş kütlesindeki bu karadelik 290 milyon ışık yılı uzaklıktaki ESO 243-49 gökadasının kenarına doğru bir yerde bulunuyor. Farrell ve ekibi Hubble ile görünür, kızılötesi, morötesi ışık ve NASA/STFC/ASI Swift uydusu ile de X-ışını altında HLX-1'i görüntüledi. Çalışma ekibinden Mathieu Servillat: Bu eşsiz kaynak için eşsiz teleskop gereklidir. Hubble bize bu karadeliğin kökenini ve bulunduğu ortamı anlamamız için oldukça ince ayar görüntüler gönderdi diyor. Bu karadeliğin gökadanın kenarındaki işi ne sorusuna ise ilginç bir yaklaşım belirlenmiş. Daha önce bir cüce gökadanın bu gökada tarafından yutulması. Söz konusu orta büyüklükteki karadelikte bu cüce gökadanın bir üyesi. Cüce gökadanın büyük bir kısmı dağılmasına karşılık karadeliğin sıkıca tuttuğu çevresi bir arada durabilmiş. Ancak bu maddelerin sonu ne olacak şimdilik bilinmiyor. Bu karadeliğin ESO 243-49'un merkezindeki karadelikle birleşmesi mümkündür. Başka bir taraftan ise karadelik gökada çevresinde yerleşmiş bir yörüngeye sahip olarak hareketini sürdürebileceği de olasılıklar arasında yer alıyor. Farrell'a göre karadeliğin çevresindeki yıldız kümesi en az 200 milyon yıl yaşında olmalıdır. Bu da kümenin çarpışma sonrasında oluştuğunu gösteriyor.


NASA'nın Parker Güneş sondası, Güneş'in korona olarak bilinen atmosferinin dış kısmına ulaştı ve bölgede beş saat kaldı. Böylece ilk kez Güneş'in atmosferine girmiş olduk. Parker göreviyle birlikte korona fiziği üzerine çalışmalar hızlanacak. Daha önce sadece tahmin edilen çeşitli fenomenler ölçülerek Güneş atmosferinde neler olup bittiğinin anlaşılması sağlanacak. Güneş'in dış kenarı kütle çekimi ve manyetik kuvvetlerinin doğrudan güneş rüzgarını kontrol ettiği Alfven yüzeyinden başlar. Pek çok bilim insanı güneşin manyetik alanındaki ani değişimlerin bu bölgede ortaya çıktığını düşünüyor. Güneş'in koronasına ulaşmak için NASA Parker Güneş sondasını 2018'de fırlatmıştı. Böylece insanlığın ilk kez bir yıldızla temas etmesi amaçlanmıştı. Geçtiğimiz Nisan ayında sonda Alfven kritik yüzeyinin altında güneş plazmasıyla doğrudan temas etmişti. Bu yüzeyin altında güneşin manyetik alanının basıncı ve enerjisi, parçacıkların basıncı ve enerjisinden güçlüydü. Uzay aracı karşılaşma sırasında yüzeyin üstünden ve altından üç defa geçti. Böylece bir uzay aracı ilk kez güneş koronasına giriş yaparak güneşin atmosferine dokunmuş oldu. Araştırmacılar Alfven yüzeyinin kırışmış olduğunu fark ettiklerinde şaşırdılar. Veriler yüzeydeki en büyük ve en uzak kırışıklığın güneşin en içteki görünür yüzünde bulunan 40 dereceden daha geniş bir manyetik yapı olan yalancı akış tarafından üretildiğini gösteriyor. Ancak Alfveen kritik yüzeyinin Güneş'ten uzağa itilmesinin nedeni bilinmiyor. Araştırmacılar, Alfven kritik yüzeyinin altında, yukarıya kıyasla çok daha az geçiş olduğunu fark ettiler. Bulgu korona içinde geri dönüşlerin oluşmadığı anlamına gelebilir. Alternatif açıklama ise manyetik yeniden bağlanma oranları gözlemlenen rüzgar akımına daha az kütle pompalayabilir ve bu da daha az geri dönüşe neden olabilir. Sonda ayrıca koronanın hemen içinde, ısıtma ve yayılımı etkileyen henüz bilinmeyen fiziğe işaret edebilecek potansiyel güç artışına dair kanıtlar kaydetti. Parker Güneş sondası Güneş'e sekizinci kez yaklaştı. Tüm veriler PSP arşivinde herkese açık durumda. İnsanın inşa ettiği en hızlı cisim olan Parker, fırlatıldığından bu yana patlamalar ve süper hızlı tozun tehlikeleri de olmak üzere birçok keşif yaptı. Yeni veriler uzay aracıyla yapılan doğrudan gözlemlerin koronal ısıtma ve güneş rüzgarı oluşumunun fiziği hakkında aydınlatılacak çok şey olduğunu gösteriyor. Güneş'e 'dokunma' hedefine ulaşan Parker Güneş sondası artık güneş atmosferinin daha da derinlerine inecek.


Uluslararası bir gökbilimci ekibi Kepler-410A yıldızı çevresinde dolanan Neptün büyüklüğünde bir gezegen keşfetti. Çift yıldız sistemindeki yıldızlardan biri olan Kepler-410A, 425 ışık yılı uzaklıktadır. Danimarka'daki Aarhus Üniversitesi Astrofizik Merkezi'ndeki gökbilimcilerin başını çektiği ekip yıldızı inceleyerek çevresinde dolanan gezegeni gözlediler. Yıldız iyi bir dürbünle gökyüzünde görülebilecek kadar parlak olduğundan gözlenmesi kolay olmuştur. Gezegenin yörüngesi ise çembere yakın eliptiktir. Dünya'nın 2,8 kat çapındadır. Yaklaşık 18 günlük yörünge dönemiyle yıldıza çok yakın olduğundan oldukça sıcaktır. Bu nedenle yaşam dostu olduğu söylenemez. Gezegenin yörüngesindeki tedirginlik başka bir gezegenin de var olması gerektiğini gösteriyor. Sayısı 1000'i geçmiş olan ötegezegenler arasında Kepler-410A b gezegeni yıldızının önünden geçiş yaparken yıldızın parlaklığındaki azalma ölçülerek keşfedildi. Kepler Teleskopu 150.000'den fazla yıldızı geçiş yöntemi adı verilen bu yöntemle aramaktadır. Kepler, yıldıza ait oldukça fazla veri sağladı. Üstelik yıldızın parlak olması da Kepler'in şimdiye kadar keşfettiği üçüncü en parlak ötegezegenin bulunmasını sağladı. Ekip yıldızdaki parlaklık titreşimlerini ele alarak gezegenin kütlesini ve yarıçapını belirlemeyi başardı. Çalışma ekibinden Vincent Van Eylen: Sonuçta bir ötegezegen hakkında bilgi sahibi olmanın yolu yıldızını iyi taramaktan geçer. Yöntemimiz bize yıldızın eğim açısını belirlemeyi sağladı. Biz yıldızın kutbuna değil ekvatoruna bakıyorduk. Yıldız 2,7 milyar yıl yaşında olup Güneş'ten biraz büyüktür. Oraya gitmemiz mümkün değil çünkü ışığı bize 425 yılda geliyor diyor. Yıldızın yeterince parlak olması gözlem için uygun olması demektir. Gezegen yaklaşık 17,8 günde bir dolanıyor, ancak bazen 15 dakika geç bazen erken ortaya çıkıyor. Bu da gezegene başka bir kuvvetin etki ettiği anlamına gelir. Yani bilinmeyen başka bir gezegen b gezegeni etkilemektedir. Böyle bir gezegen olduğundan eminiz. Ancak henüz yıldızının önünden geçişini göremedik. Bunun nedenini ise henüz bilmiyoruz diyor Eylen.


Geniş Alan Görüntüleyicisi kozmik kertenkeleyi görüntüledi ESO'nun Şili'de bulunan La Silla Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2-metre teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile alınan bu görüntü parlak yıldız kümesi NGC 6520 ve komşusu garip kertenkele-şekilli karanlık bulut Barnard 86'yı göstermektedir. Bu kozmik çift Samanyolu'nun en parlak bölgesindeki ışıldayan yıldızlara karşı bir grup olarak durmaktadır oldukça parlak olan bu bölge üzerinde karanlık herhangi bir yer rahatlıkla görülebilmektedir. Yay takımyıldızının bu bölgesi tüm gökyüzündeki en zengin yıldız alanlarından bir tanesidir Büyük Yay Yıldız Bulutu. Bölgeyi aydınlatan çok sayıda yıldız çarpıcı bir şekilde Barnard 86 gibi karanlık bulutların siyahlığını göstermektedir, bu bölgenin fotoğrafı ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan MPG/ESO 2.2-metre teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile alınmıştır. Bu nesne Bok küresi olarak bilinen küçük, karanlık bir bulutsudur, kaşifi, çok sayıda kuyruklu yıldız, karanlık bulutsu, Jüpiter'in aylarından bir tanesi ve başka birçok katkısı ile Amerikalı gökbilimci Edward Emerson Barnard tarafından parlak gökyüzündeki bir mürekkep tanesi olarak açıklanmıştır. Sıradışı bir görsel gözlemci ve hevesli bir gökyüzü fotoğrafçısı Barnard karanlık bulutsuları keşfetmek için uzun pozlama tekniğini ilk kullanan kişidir. Küçük bir teleskop ile Barnard 86 yıldız bakımından sakin bir bölge gibi görünür, ya da uzak, açık gökyüzüne açılan bir gökyüzü penceresi. Bununla birlikte, bu nesne yıldız alanının önünde bulunur bölgeyi opak hale getiren, yıldız ışığını engelleyen küçük toz taneciklerinden meydana gelen soğuk, karanlık, yoğun bir bulut. Görüntüde Barnard 86'nın hemen solunda görülen yakın yıldız kümesi NGC 6520'nin oluşması için çöken moleküler bulutun kalıntılarından oluştuğu düşünülmektedir NGC 6520 genç oldukları mavi-beyaz parlak ışıklarından belli olan çok sayıda sıcak yıldız içeren bir açık yıldız kümesidir. Açık kümeler genellikle hepsi aynı sürede oluşan ve aynı yaşlardaki birkaç bin yıldızdan oluşurlar. Bu tür kümeler dağılmadan önce görece kısa bir süre yaşarlar, bu süre genellikle birkaç yüz milyon yıl mertebesindedir. Gökyüzünün yıldızlarca inanılmaz kalabalık bu bölgesinin ve kümenin düzensiz gözlemleri, onun hakkında fazla bilgi edinmeyi zorlaştırıyor. NGC 6520'nin yaşının yaklaşık 150 milyon yıl civarında olduğu düşünülüyor ve hem bu yıldız kümesi hem de tozlu komşusunun Güneş'imizden yaklaşık olarak 6000 ışık-yılı ötede oldukları tahmin ediliyor. Yukarıdaki görüntüde Barnard 86'nın içinde görülen yıldızlar aslında onun ön tarafındadırlar, bizimle karanlık bulut arasında bulunmaktadırlar. Şimdilik kesin olmasa bile Barnard 86 gibi karanlık bulutların da merkezlerinde yeni yıldız oluşumları devam etmektedir örneğin Atbaşı Bulutsusu (eso0202), dikkat çekici nesne Lupus 3 (esp1303) ve Barnard'ın keşiflerinden biri olan daha az içeriği ile Pipo Bulutsusu. Bununla birlikte, en genç yıldızlardan gelen ışık çevrelerindeki tozlu bölgelerce engellemektedir ve sadece kırmızı-ötesi veya daha uzun-dalgaboylarında görülebilmektedirler. Notlar Bok kürecikleri ilk kez gökbilimci Bart Bok tarafından 1940'larda gözlenmişlerdir. Oldukça soğuk, karanlık gaz ve toz bulutlarıdırlar, ve çoğunlukla merkezlerinde yeni yıldızlar oluşmaktadır. Bu kürecikler arka taraftan gelen ışığı dağıtan ve engelleyen tozlar açısından zengindirler, bunun için görünür ışıkta neredeyse opaktırlar . Bu alıntı E. E. Barnard'dan gelmektedir, Işığın Örtüldüğünü Gösteren Gökyüzündeki Karanlık Bölgeler, Yerkes Gözlemevi, 15 Kasım 1913 . ESO-Türkiye


1877 yılında Edouard Stephan gökbilimcilere yeni bir bulutsu keşfettiğini bildirdi. Stephan Beşlisi adı verilen bu beş gökada 1920'lere kadar bulutsu olarak sanıldı. Sonunda bu cismin aslında birbiriyle etkileşim halinde olan beş gökada olduğu anlaşıldı. Bu görüntü beş gökadanın farklı özelliklerini ortaya çıkarmak amacıyla ESA'nın Herschel ve XMM-Newton uzay gözlemevleri ve yer merkezli teleskoplarla üç farklı dalga boyunda elde edildi. Muhteşem galaktik gruplardan biri olan Stephan Beşlisi'ndeki dört gökada arasında fiziksel bağlantı olduğu yakın zamanda fark edildi. Üstelik bu gökadalar bize sanılandan çok daha yakındı. Grubun altında görülen NGC 7320'nin 300 milyon ışık yılı değil yaklaşık 40 milyon ışık yılı uzakta olduğunu ortaya konuldu. NGC 7320'nin üstünde, görüntü merkezinin sağında bulunan iki parlak kaynak iç içe görünen iki gökadadır. Dördüncü gökada ise sağ alt köşedeki yuvarlak parlak nesnedir. Görüntü merkezinin solunda gizlenmiş başka bir gökada ise dört gökada kadar uzaktadır. Kırmızı ve sarı renkler Herschel verilerine aittir. Gökbilimciler bu sayede kozmik tozu ayırt edebilmektedir. Bu toz daha çok gazdan oluşur. Bu gaz yeni yıldızların doğumları için gerekli hammaddeyi sağlar. Beyaz renk ise yer merkezli teleskoplarla alınan optik verileri gösterir. Optik renkteki ışık cümbüşü dört gökada arasındaki kütle çekimsel etkiyi işaret etmektedir. X-ışını altında parlayan sıcak gazların varlığı gruptaki yoğun dinamik etkileşmeyi gösterir. Bu etki XMM-Newton Gözlemevi ile ortaya çıkarıldı. Mavi renk çarpışan dört gökada arasındaki sıcak gazın dağılımını gösterir. Büyük bir olasılıkla bu gaz etkileşme nedeniyle gökadalardan atılmıştır ve içlerinde gökadaları arası gazın oluşumunu sağlayan ilkel gaz da bulunmaktadır. Dört gökada arasındaki etkileşim nedeniyle oluşan şok dalgasına ait bir ipucu görüntü merkezinin sağında mavi dik bir yapı olarak görülebilir. Şok dalgası ile ısınan gaz kızılötesi ortamda parlak tozlu ipliksi iz gibi görülmektedir. Kızılötesi görüntüde şokun üst kısmında gökadaların dışında yıldız oluşumlarını işaret ediyor. Gaz ve tozdan oluşan, kızılötesinde parlayan bir cüce gökada ise sol tarafta kırmızı ve sarı renklerle görülmektedir. Sol kenardaki mavi sıcak gaz grubun kuyruğunun son noktası mı, yani gruba ait olup olmadığı henüz bilinmemektedir.


NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Aşan Tarayıcısı ile karadeliklerin çevresinde ışıl ışıl yanan jetlerle ilgili yeni ayrıntılar ortaya çıkarıldı. Bilim insanları karadeliklerin çevresinde olup bitenlerle ilgili daha fazla bilgi edinebilmek adına yeni bir çalışma gerçekleştirdi. Karadelikleri çevreleyen ve kütle aktarım diskleri olarak nitelenen malzemeden yayılan jetler X-ışınları, gama ışınları ve radyo dalgaları ile görüntülendi. Parlak jet ölçümlerine ilişkin on yıldır çalışma yapılmasına karşılık sonuca ulaşmak zor oldu. WISE kızılötesi gözlemleri ile araştırmacıların önüne yeni bir pencere açıyor. Japonya Uzay Araştırma Ajansı'ndan Poshak Gandi: Buna benzer bir olayın Güneş'te gerçekleştiğini düşünün. Bu durumda Güneş ani ve rastgele patlamalarla birkaç içinde üç kat daha parlak olur ve sonra yine eski haline dönerdi. Biz bu jetlerde gizlenen bu öfkeli durumu gözlüyoruz diyor. WISE'nin kızılötesi gözlem yeteneği bizim yıldız kütleli karadeliklerdeki jetlerin yakınlarına kadar sokulmamıza izin veriyor. GX 339-4 adlı karadelik daha önce keşfedilmişti. Karadelik gökada merkezi yakınlarında olup Dünya'dan 20 000 ışık yılından daha uzaklıkta bulunuyor. Güneş'ten en az altı kat daha fazla kütlelidir. Bu karadelikte diğerleri gibi ışığın bile kaçamayacağı büyük bir kütle çekimine neden olan yoğun bir madde koleksiyonuna sahiptir. Karadeliğin bir yıldız eşi de bulunuyor. Eşi yıldızdan çaldığı madde karadeliğin merkezine doğru çekilirken bunun bir kısmı ışık hızına yakın bir hızla uzağa püskürtülüyor. NASA'nın Jet İticiler Laboratuarı'ndan WISE ekibi üyesi Peter Eisenhardt: Bir karadeliğin ışıl ışıl parlamasını görmek için doğru zamanda ve doğru yerde olmak gerekir. WISE'nin hassas kızılötesi ile bu ender olayı yakalamak için her yıl sadece 11 saniye izleyebiliyor diyor. Zamana göre değişkenlik gösteren jetler, aynı zamanda asteroit avcılığında da kullanılan WISE'nin NEOWISE özelliğe ile izlenebiliyor. WISE ekibi son derece sıkıştırılmış bölgedeki jet üssü çevresine odaklandı. Bu bölge gökyüzünde Güneş kadar uzaklıktaki bir on kuruşun büyüklüğü kadar bir alan kaplıyor. Sonuçları büyük ve düzensiz dalgalanmaları gösteren bu sıra dışı olayda jetlerin hareketliliği 11 saniye ile birkaç saat arasında değişiyor. Yeni veriler karadeliğin yüzeyinde Dünya'dakinin 30 000 katı daha güçlü bir manyetik alan olduğunu gösteriyor.Böylesine güçlü bir alan dar alanda jetlerin hızlandırılması için gereklidir.


Gökbilimciler Kepler Uzay Teleskopu sayesinde ilk kez patlayan yıldızdan yayılan parlamayı gözledi. Bu görünür ışıkta gözlenen ilk süpernova parlaması olarak kayıtlara geçti. Uluslararası bir gökbilimci ekibi Kepler Teleskopu ile geçtiğimiz üç yıl içinde her 30 dakikada teleskopun yakaladığı ışığa bakarak 500 uzak gökadadaki yaklaşık 50 trilyon yıldızı araştırdı. Böylece kütleli yıldızların ölümünü gösteren patlamaları gözleyecek yeni bir optik teleskop sahibi olundu. Bilindiği üzere Kepler yaklaşık 100 bin yıldız çevresinde dolanan ötegezegenleri tespit etmek amacıyla üretilmişti. Ancak geçtiğimiz yıllarda soğutucusu bittiğinden bu görevi yürütememişti. Kepler 2013 yılından bu yana K2 görevi adıyla gökbilimcilere başka bir alanda hizmet ediyor. Kepler 2011 yılında aktif görevde iken tam da bakış açısına giren alanda iki kırmızı süper devin patlamasını yakaladı. İlki KSN 2011a adıyla bilinen süpernovaydı ve dev yıldız 700 milyon ışık yılı uzakta olup 300 Güneş kütlesindeydi. Diğeri KSN 2011d olarak adlandırıldı. 500 Güneş kütlesinde olan yıldız 1,2 milyar ışık yılı uzaktaydı.* Notre Dame Üniversitesi'nden astrofizikçi Peter Garnavich: Bu yıldızlardan birini güneşin yerine koyabilseydik, Dünya içinde kalırdı diyor. Şanslıysanız bir araba kazasının görüntüsünü mobil kamerayla yakalayabilirsiniz. Bunun gibi anlık süpernova görüntüsünü yakalamak için teleskopunuzun o yöne bakıyor olması gerekir. Yıldızın yüzeyindeki şok nedeniyle oluşan parlama yaklaşık 20 dakika sürer ve anlık parlamayı yakalamak gökbilim açısından gerçekten şans işidir. Böylesi bir patlamayı anında görmek için gökyüzünü sürekli tarayan teleskop gerekir. Karşınıza ne zaman süpernova çıkacağını bilemezsiniz. İşte Kepler bu konuda bize yardımcı oluyor diyor Garnavich. Gözlenen süpernovalar Tip II olarak adlandırılan sınıftadır. Yıldızın çekirdeğindeki nükleer yakıt bittiğinde ağırlığı nedeniyle çöker. Her iki patlamada benzer enerjik yumak şokları görüldü. Evrendeki en şiddetli patlamalardan olan süpernovaların gizemini çözmek için gerek Samanyolu gerekse diğer gökadalardaki kimyasal karmaşa izlenmekte ve ipuçları birleştirilmeye çalışılmaktadır. K2 görevi araştırmacılarından Steve Howell: Evrendeki tüm ağır elementler süpernova patlamalarından oluşmaktadır. Örneğin yeryüzünde bulunan gümüş, nikel, bakır bu yıldızların patlamasıyla oluşmuştur. Yani yaşamın kökeni süpernovadır diyor. *Konuyla ilgili makaleye buradan ulaşabilirsiniz Ek okuma için Prof. Dr. Ethem Derman'ın yazısına göz atabilirsiniz. 1 Yorum Site Çok güzel ve daha güzel şeyler yapabileceğinize inanıyorum tam gaz devam... 🙂


Bir nova tarafından uzaya salınan madde içerisinde ilk kez kimyasal lityum elementine rastlandı. La Silla Gözlemevi ve Şili, Santiyago çevresindeki ESO teleskoplarının kullanıldığı Centauri Nova 2013'e ait gözlemler neden çoğu genç yıldızın bu kimyasal elementi beklenenden daha fazla içerdiği gizemini çözmeye yardım edebilir. Bu yeni bulgu uzun süredir devam eden gökadamızın kimyasal evrimi ile ilgili bulmacanın bir parçasını ortaya çıkarıyor, aynı zamanda Samanyolu'nda bulunan yıldızlardaki farklı kimyasal elementlerin bolluklarını anlamaya çalışan gökbilimciler için de büyük bir adım olarak görülüyor. Hafif bir kimyasal element olan lityum 13.8 milyar yıl önce Büyük Patlama esnasında oluştuğu tahmin edilen birkaç elementten biridir. Ancak bugün Evren'deki yıldızlarda bulunan gözlenen lityum miktarı gökbilimciler için bir sorun teşkil ediyor. Yaşlı yıldızlarda beklenenden daha az lityum gözleniyor , ve bazı gençlerde on kata kadar daha fazla . Gökbilimciler 1970'lerden bu yana, genç yıldızlarda bulunan fazladan lityumun çoğunun novalardan gelmiş olabileceğini öne sürüyorlardı yeni nesil yıldızları meydana getiren maddeye katkı sağlayan malzemeleri yıldızlar-arasındaki uzaya atan yıldız patlaması. Ancak şimdiye kadar birçok nova üzerinde yapılan dikkatli gözlemler açık bir sonuç vermemişti. Şimdi Luca Izzo liderliğindeki bir ekip Centauri Nova 2013'ü (V1369 Centauri) gözlemek için La Silla Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2-metre teleskopu üzerindeki FEROS aygıtı ile birlikte Santiyago yakınlarındaki Santa Marina'da bulunan Şili Katolik Pontoficia Üniversitesi'ndeki ESO 0.5 metre teleskopu üzerinde yer alan PUCHEROS tayfölçerini kullandılar. Aralık 2013'te Güney gökküresinde parlak yıldız Beta Centauri'ye yakın bir bölgede patlayan bu yıldız bu yüzyıldaki en parlak novaydı çıplak gözle kolayca görülmekteydi . Oldukça ayrıntılı yeni veriler sayesinde lityumun saatte iki milyon kilometreye varan hızlarla novadan dışarıya atıldığı ortaya çıkarıldı . Bu şimdiye kadar bir nova sisteminden atılan ilk element tespiti oldu. Eş-yazarlardan Massimo Della Valle bulguların önemini şu şekilde açıklıyor: Bu çok önemli bir adım oldu. Eğer Samanyolu'nun kimyasal evrim tarihini büyük bir yapboz olarak düşünürsek, novalardan atılan lityum buradaki en önemli parçalardan biri haline gelir. Aynı zamanda, lityum bilmecesi anlaşılana kadar da, herhangi bir Büyük Patlama modeli sorgulanabilir kalmaya devam edecektir. Centauri Nova 2013'ten dışarıya atılan lityum kütlesinin oldukça az olduğu tahmin ediliyor, ancak, Samanyolu'nun tarihi boyunca milyarlarca nova oluştuğundan, gökadamızda gözlenen ve büyük miktardaki beklenmedik lityum oranı bu şekilde açıklanabilir. Araştırma makalesinin azarlarından Luca Pasquini ve Massimo Della Valle yirmi beş yıldan bu yana novalardaki lityum kanıtlarını araştırıyorlar. Bu sonuç uzun süreli arayışlarını tatmin edecek gibi. Ve daha genç olan bilimci içinse farklı bir heyecan var: Bu oldukça heyecan verici, diyor Luca Izzo, ben doğmadan önce tahmin edilip ilk kez 2013 yılındaki doğum günümde gözlenmiş olması! Notlar Yaşlı yıldızlardaki lityum eksikliği uzun süredir devam eden bir bulmacadır. Bu konuyla ilgili sonuçlara ait basın bültenleri şunlardır: haber1, haber2 ve haber3. Daha kesin olarak, gökbilimcilerin yaşlı ve genç olarak tanımladıkları şey Popülasyon I ve Popülasyon II yıldızlarıdır. Popülasyon I sınıfına Güneş'te girmektedir; bu yıldızlar ağır kimyasal elementler bakımından zengin olmakla birlikte Samanyolu'nun disk kısmını meydana getirmektedirler. Popülasyon II yıldızları daha yaşlı olup, düşük ağır-element içerikleri ile birlikte, Samanyolu'nun merkezi kısımları ile dış halesi ve küresel yıldız kümelerinde bulunmaktadırlar. Daha genç olan Popülasyon I sınıfındaki yıldızlar halen birkaç milyar yıl yaşındadırlar! Görece küçük bu teleskoplar, bu tür araştırmalar için uygun tayfölçüm aygıtları ile donatılmış güçlü araçlardır. Aşırı büyük teleskoplar çağında bile özel görevlere adanmış daha küçük teleskopların varlığı oldukça önemlidir. Nova'nın Yeryüzü doğrultusundaki hareketinde görülen bu yüksek hız nedeniyle soğurma tayfında lityumun varlığını gösteren çizginin dalgaboyu önemli ölçüde tayfın mavi bölgesine doğru kaymaktadır. ESO-Türkiye


Dağlardan yankılanan sesler ve duvarlardan gelen ayak sesleri yankıya örnektir. Yankı, ses dalgasının yüzeye çarpıp dinleyiciye dönmesi olayıdır. Uzayda da yankı oluşur. Tek farkla: ses değil ışıkla. Işık toz bulutlarına çarparak yankıyı oluşturur. Hubble teleskopu 11,4 milyon ışık yılı uzaktaki bol yıldız oluşturan M82 gökadasında ışık yankısı olarak bilinen kozmik yankılardan birini yakaladı. İki yıllık verilerden elde edilen film, yıldızın süpernova patlamasından üç yıl sonra yıldızlararası uzaya yayılan bir ışık kabuğunu ortaya çıkardı. Yankılanan ışık bir göl üzerinde genişleyen dalgalar gibi ilerlemektedir. SN 2014J adı verilen süpernova 21 Ocak 2014'de keşfedildi. Yıldız ışığı hafif bir yankı oluşturarak Dünya'ya farklı uzaklıklardan ulaşır. Bunlardan bazıları Dünya'ya doğrudan ulaşır. Dolanan ışık buna göre daha geç gelir. Bu durumda ışık süpernova çevresinde 300 ile 1600 ışık yılı kadar uzanan devasa toz bulutundan geçerek Dünya'ya ulaşmaktadır. Gökbilimciler şimdiye kadar Samanyolu dışında oluşan bir süpernova kaynaklı 15 ışık yankısı tespit ettiler. Süpernova kaynaklı ışık yankıları ender görülür, bunları çözmek için teleskopun uzun zamanlı gözlemi gereklidir. Görsel telif hakkı: NASA, ESA, and Y. Yang


Gökbilimci William Herschel'in 5 Eylül 1784'de keşfettiği Peçe Bulutsusu bir yıldızdı. Şok dalgalarıyla gittikçe büyüyen bulutsu şimdi gökyüzünde altı dolunaydan daha fazla bir alanı kaplıyor. Hubble Uzay Teleskopu bulutsunun 'güney-doğu ilmiği' olarak bilinen kısmını görüntüledi. Yaklaşık 50 ışık yılı çapındaki alanı kaplayan bulutsu 1500 ışık yılı uzaktadır. On bin yıl önce Peçe Bulutsusu yoktu. Onun yerinde çekirdeğinde nükleer tepkimeyle enerjisini karşılayan çok parlak, Güneş'ten daha büyük bir yıldız vardı. Hammaddesi biten yıldız kendi üzerine çöktü ve patladı. Bu olayın 5-10 bin yıl önce meydana geldiği tahmin ediliyor. O tarihte gökyüzünü izleyenler yıldızın yaydığı muazzam parlamayı -Hilal evresindeki Ay'ın parlaklığı kadarlık bir parlama- bir ya da iki gün boyunca izlemiş olmalı. Böylesi parlak ve yıkıcı olaylara süpernova denir. Hesaplar, bir süpernovanın 100 milyar normal yıldızın yaydığı ışık kadar parladığını gösteriyor. Atalarımızın bir hafta süresince gözlediği bu muhteşem parlamayı bin yıl sonra William Herschel uzayda genişleyen bir bulut olarak fark etti. Yıldızın son patlaması dış katmanlarının dış uzaya saatte 600.000 kilometreden fazla hızda atılmasına neden oldu. Şimdi bu bulutlar dış uzaydaki farklı katmanlarla çarpışmaktadır. Çarpışarak enerji kazanan gaz bulutu milyonlarca dereceye kadar ısınır ve parlamaya başlar. Bu ışığın dalga boyu uyarılmış gaz atomlarına bağlıdır. Görüntüde mavi renk oksijeni, yeşil kükürdü ve kırmızı hidrojeni gösterir. Süpernova patlamaları en ağırı demir olan metalleri evrene yayan önemli olaylardır. Gökadamızda bu tür patlamalar yüzyılda bir ya da iki gibi çok az oluşmaktadır.


NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu'nun ilk kez 1997'de görüntülediği Peçe Bulutsusu, Geniş Alan Kamerası 3 ile yeniden görüntülendi. Yeni görüntüler bulutsunun genişlediğini ortaya koydu. Bulutsudaki ipliksi yapılar süpernova kalıntısını işaret eden en iyi izlerdir. Yaklaşık 8000 yıl önce patlayan sekiz Güneş kütleli bir yıldızın oluşturduğu kalıntı 110 ışık yılı genişliktedir. Peçe Bulutsusu 2100 ışık yılı uzakta olup Kuğu takımyıldızında bulunmaktadır. Hubble Teleskopu'ndaki Geniş Alan ve Gezegen Kamerası 2 (Wide Field and Planetary Camera 2, WFPC2) ile 1997'de Peçe Bulutsusu fotoğraflanmıştı. Yeni kamera WFC3'ün oluşturduğu yeni görüntü daha fazla ayrıntı gösterirken bulutsunun geçen 18 yılda genişlediğini de ortaya çıkardı. Bulutsunun karmaşık yapısına ve uzaklığına karşılık içindeki yapının hareketi açıkça görülebilir: özellikle soluk kırmızı renkteki hidrojen içerikli iplikçiler. Böylesi ipliksiler fotoğraf boyunca yaygındır. Gökbilimciler Peçe Bulutsusu'nun kaynağı olan yıldızın patlamadan önce güçlü rüzgarlar oluşturduğunu düşünüyor. Bu rüzgarın etkisiyle yıldızlararası boşlukta gaz yayılmaya başladı. Süpernovanın oluşturduğu şok dalgası sürdükçe uzayda kendine boşluk bulan gaz bulutsuyu kendine özgü şekle büründürdü. Şok dalgasıyla ilerleyen gaz ile çevresindeki madde arasındaki etkileşim parlak ipliksileri oluşturdu. Peçe'deki renkler kimyasal elementlerin sıcaklık ve yoğunluk değişimlerini gösterir. Mavi renkli özellikler kırmızı ve yeşil olanlara göre daha düzgün ve pürüzsüz görünür. Özellikle mavi renkteki yapı dış uzayın madde duvarıyla karşılaşarak bulutsunun sınırlarını oluşturur. Kırmızı ve yeşil olanlar ise daha sıcak gaz içerir . Bunlar daha sonra oluşarak diğer yapılar içerisine süzülmüştür. Parlak ve karmaşık yapı içinde birkaç ince, keskin kenarlı kırmızı ipliksiler oluşmuştur. Hidrojen emisyonun özelliklerine ait bu izler araştırmacılara şok dalgasının anlık etkisini göstermektedir. Saatte 1,5 milyon kilometre hızla hareket eden şok dalgası gaz içine süpürülmesiyle kırmızı renk ortaya çıkar. Özellikle sağ tarafta şok dalgasının hidrojenin parçacıklarla çarpıştığı anlaşılmaktadır. Hubble'ın bu görüntüsü aslında bulutsunun küçük bir kısmına aittir. Süpernova kalıntısının batı kısmı NGC 6960 ya da halk dilinde Cadı Süpürgesi olarak bilinir. Notlar Görüntüdeki renkler gazın üç farklı türünün belirlenmesi amacıyla sonradan oluşturulmuştur.


Bu fotoğrafta ne görüyorsunuz: bir yunus mu yoksa penguen mi? Amatör gökbilimciler bu galaktik çiftinin görüntüsünü yunus ya da penguene benzetir. Görsel gerçekten de denizde yukarı zıplamış bir yunus ya da alttaki parlak yumurtasını koruyan bir penguen ya da bir kuşu andırıyor. Bir zamanlar Samanyolu gibi sarmal bir gökada olan NGC 2936'nın bu yapısı bir şekilde bozuldu. Pengueni andıran bir şekil alarak eğildi. Gökadanın parlak merkezi bölgesi şimdi penguenin gözü oldu. Onun yumurta şekilli komşusu eliptik gökada NGC 2937 ile etkileşimi yapısını bozdu. Her ne kadar komşu gökada küçük görünse de kütle çekim etkisiyle yapısının yavaş yavaş bozulmuş olması muhtemel. Bir milyar yıl içerisinde bu iki gökada birleşip tek bir gökadaya dönüşecek. Görselin üst kısmındaki parlak mavi yıldız aslında optik bir yanılsamadır. Yıldız arkasındaki mavi gökadaya göre kameraya daha yakın olduğundan böyle büyük görünmektedir. Görüntü Hubble Uzay Teleskopunun Geniş alan Kamerası 3 ile Haziran 2013'de alındı. Görsel telif hakkı: NASA/ESA/Hubble Heritage Team


Avrupa Güney Gözlemevi 'nun Çok Büyük Teleskobu ile yıldız oluşum merkezlerinden NGC 3603'ün görüntüsü elde edildi. Bu tip genç ve aktif bulutsuları gökbilimciler genellikle diğer gökadalar üzerinde izleniyordu. Samanyolu içinde ve bizden sadece 22 000 ışık yılı uzaklıkta yeralan NGC 3603 bulutsusu ile gökbilimciler uzak kümeleri izlemek zorunda kalmayacak. Üstelik bulutsu Samanyolu'nun en büyük yıldızlarından birini de barındırıyor. Bulutsudaki yoğun ışığın nedeni büyük yıldızlardan saçılan ışığın gaz bulutlarından dolayı dağılmasıdır. NGC 3603 içindeki binlerce yıldızdan Güneş'ten daha büyük ancak daha küçük kütleli yıldızlar bulunur. Kümede son katmanlarını bir süpernova patlamasıyla kaybetmeden önce yaşamı devam eden Wolf-Rayet yıldızları gibi çok büyük kütleli yıldızlar da bulunuyor. Bunlardan birinin Güneş'ten 120 kat daha kütleli olduğu da saptandı. Bu yıldız şimdiye kadar Samanyolu'nda saptanan en büyük yıldız. NGC 3603 kümesi içinde genç, orta ve yaşlı yıldızları da barındıran bir yıldız ailesi kümesi gibidir. Küme Güneş ve Güneş Sistemi gibi 5 milyar yıl yaşındadır. Kümedeki genç ve parlak yıldızlar ömrünü doldurmuş büyük yıldızların patlaması sonucu dağılan gaz bulutlarından oluşmuştur.


Yılın en iyi göktaşı yağmuru olan Perseid'ler 11 Ağustos'u 12 Ağustos'a bağlayan gece maksimuma ulaşacak. Yeterince karanlık bir yerdeyseniz 30-40 dolayında meteor görebileceksiniz. Stellarium programıyla oluşturulmuş yukarıdaki harita 12/13 Ağustos gecesi 00:30'a ait. Halk arasında yıldız kayması, akan yıldız gibi terimlerle bilinen göktaşı yağmurları, aslında kuyruklu yıldızların uzaya bıraktığı kalıntılardır. Dünya zaman zaman bu kalıntıların üzerinden geçer. Böylece bu kalıntılar büyük bir hızla dünyaya düşüp atmosferde uğradıkları sürtünmenin etkisiyle alev alırlar. Biz de bu alevli parçaları hareketlerinden dolayı gökyüzünde bir ışık izi şeklinde görürüz. Yıl içerisinde Dünya yörüngesi gereği zaman zaman böylesi kalabalık grupların arasından geçmektedir. Bunlar arasında en ünlüsü ve görsel zevki en yüksek olanı 11-13 Ağustos geceleri izlenen Perseid'lerdir. Bugünlerde kafanızı arada bir de olsa gökyüzüne kaldırın. Belki bir yıldız kayması görürsünüz. Yılın en iyi göktaşı yağmuru olan Perseid meteor yağmuru asıl 11 Ağustos ile 13 Ağustos arasında izleyebilieceğiz. Perseidlerin nedeni olan kuyruklu yıldız ise 109P/Swift-Tuttle'dır. Bu kuyruklu yıldızın yörünge dönemi 133 yıl olarak hesaplanmıştır. Kuyruklu yıldızın kalıntıları Dünya'ya saniyede 60 km gibi bir hızla ulaşıyor. Gözlem Perseid'lerin adını aldığı Perseus takımyıldızının doğmasıyla başlayacak. Bu da saat 21:00 dolayları demek oluyor. Gözlem için en iyi zaman ise bu takımyıldızın biraz yükselmesiyle gece yarısına denk geliyor. Tabii göktaşı yağmurunu izlemek için Kahraman takımyıldızı yönüne bakmanıza gerek yok. Yere uzanıp gözünüzü gökyüzüne dikmeniz yeterli olacak. Böylece bir yandan da gökyüzünün büyülü güzelliğine tanık olacaksınız. İyi seyirler...


Bugünlerde kafanızı arada bir de olsa gökyüzüne kaldırın. Belki bir yıldız kayması görürsünüz. Yılın en iyi göktaşı yağmuru olan Perseid göktaşı yağmuru asıl 12 Ağustos'u 13 Ağustos'a bağlayan gece göreceğiz. Gece 01:00'dan itibaren Ay'da batacağı için, bu saatten sonra izlenizi öneririm. Ay'ın olmadığı zaman diliminde, saatte 50-60 akan yıldız görebilirsiniz. Ama o zamana kadar da gökyüzünde tek tük meteor yağmuru görebilirsiniz. Halk arasında yıldız kayması, akan yıldız gibi terimlerle bilinen göktaşı yağmurları, aslında kuyrukluyıldızların uzaya bıraktığı kalıntılardır. Dünya zaman zaman bu kalıntıların üzerinden geçer. Böylece bu kalıntılar büyük bir hızla dünyaya düşüp atmosferde uğradıkları sürtünmenin etkisiyle alev alırlar. Biz de bu alevi parçaların hareketlerinden dolayı gökyüzünde bir ışık izi şeklinde görürüz. Yıl içerisinde dünya zaman zaman böylesi kalabalık grupların arasından geçmektedir ki bunlar arasında en ünlüsü ve görsel zevki en yüksek olanı 12-13 Ağustos geceleri izlenen Perseid'lerdir. Perseidlerin nedeni olan kuyrukluyıldız ise 109P/Swift-Tuttle'dır. Bu kuyrukluyıldızın yörünge dönemi 133 yıl olarak hesaplanmıştır. Kuyrukluyıldızın kalıntıları Dünya'ya saniyede 60 km gibi bir hızla ulaşıyor. Gözlem Perseid'lerin adını aldığı Perseus takımyıldızının doğmasıyla başlayacak. Bu da saat 22:00 dolayları demek oluyor. Gözlem en iyi bu takımyıldızın biraz yükselmesiyle gece yarısı zirve yapacak. Gece yarısından sonra Ay'ın batmasıyla birlikte çok daha fazla göktaşı yağmuru izleyebileceksiniz. Tabi göktaşı yağmurunu izlemek için Kahraman takımyıldızı yönüne bakmanıza gerek yok. Yere uzanıp gözünüzü gökyüzüne dikmeniz yeterli olacak. Böylece bir yandan da gökyüzünün büyülü güzelliğine tanık olacaksınız. Bakalım rekor sayıya kim/ler ulaşacak? İyi seyirler... Ek okuma önerisi: Perseid yağmuru ve genel anlamda meteor yağmurları hakkında, Prof. Dr. Rennan Pekünlü hocamızın kaleme aldığı ayrıntılı bir yazıya AstroBilgi üzerinden ulaşabilirsiniz.


Mars Araştırma Robotu Opportunity, Perseverance vadisindeki büyük bir kraterin kenarından geldiği yöne yani geri dönerek bu hoş manzarayı yolladı. Görüntüde teker izlerinin yakınındaki iki paralel çizgi suyun, buzun ya da rüzgarın içine aktığı bir yatak olabilir. Aslında bu fotoğrafın alınmasının bir başka nedeni de robotun ayağını burkmuş olması. Araçtan sorumlu mühendislere göre sol ön tekerde sola ya da sağa dönmesini sağlayan direksiyonunda kilitlenme oluşmuş. Ekip yalpalayan tekeri düz tutmayı başardı. Araç sola ya da sağa manevra yapması için şu an sadece iki arka tekerin direksiyon yeteneğini kullanıyor. Aracın sağ ön tekerindeki benzer arıza 2006'da ortaya çıkmıştı. Tüm bu sorunlara karşılık Opportunity Mars yüzeyine indiği 2004 yılından bu yana 44,97 kilometre yol almayı başardı. Araç vadide hareket etmeden bir hafta daha kalacak. Mars bu sırada Dünya'ya göre Güneş'in arkasında kalacağından araçla iletişim kesilecek. Ağustos başında tekrar Dünya ile iletişim sağlayacak olan araç vadiden uzaklaşmaya ve onu oluşturan süreçleri ortaya çıkarmaya çalışacak.


Rosetta uydusunun yer aracı 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyrukluyıldızındaki birinci görevini 57 saat sonra tamamladı. Philae adlı yüzey aracı planlanan noktadan kayarak başka bir noktada kendini sabitlemek zorunda kalmıştı. Aracın bulunduğu yerde güneş ışığının önündeki tepe engeline takılması küçük bir operasyona neden olmuş ve araç 4 cm yükseltilerek 35 derece döndürülmüştü. Bu sırada da çok enerji kaybetmişti. Sonuçta bu ek operasyonla panellerinin kendisine yetecek güneş ışığını toplaması amaçlanmıştı. Aracın yolladığı son bilgiler ilk görevini başarıyla tamamladığını gösteriyor. ESA'nın Almanya'daki Uzay Operasyonları Merkezi'nden Stephan Ulamec: Bu beklenmedik durumu başarılı bir operasyonla atlattık diyor. Kuyrukluyıldız üzerinde üç kez zıpladıktan sonra kendini sabitleyen yüzey aracı ancak Rosetta aracılığıyla Dünya'ya bilgi gönderebiliyor. Philae'nin ilettiği bilgi Dünya'ya 28 dakikada ulaşıyor. Yörünge aracı ise Philae'nin indiği bölgenin yüksek çözünürlükteki görüntülerini almayı sürdürüyor. Daha önce elde edilmemiş ayrıntılarla dolu fotoğraflar Dünya'ya ulaştı bile. İniş görüntüleri kuyrukluyıldızın yüzeyinin toz ile metre boyutlarındaki enkazla kaplı olduğunu gösterirken, panoramik görüntüler sert görünümlü malzeme katmanını işaret ediyor. Philae'nin matkapı ile yüzeyin ne kadar sert olduğunu anlaşılacak. Şimdi Philae uyuyacak ve yeterli güneş ışığı aldığında uyandırılıp bir sonraki görevine başlayacak diyor Stephan. Yeterli güneş ışığı alan sonda uyandırılıp gerekli gücü güneş panellerinden toplaması sağlanacak. Ancak o zamana kadar iletişim mümkün olmayacak. Güneş panellerinin yeterli güneş ışığını toplayabilmesi amacıyla araca konum düzeltmesi yapıldı. Bu arada Rosetta ise kuyrukluyıldız çevresindeki 30 km yükseklikteki yörüngesine yerleşti. 6 Aralık'ta 20 km yörüngesine yerleşecek olan uydu kuyrukluyıldızın 13 Ağustos'taki güneş'e en yakın konuma gelmesiyle daha etkin çalışmaya başlayacak. Rosetta'nın kuyrukluyıldızın Güneş'in etkisiyle değişimini temel alarak ileteceği bilgiler bilim insanlarının Güneş Sistemi'nin geçmişiyle ilgili kafalardaki birçok sorunun yanıtlanmasına olanak sağlayacaktır. Güneş Sistemi nasıl oluştu ve bugünlere kadar nasıl geldi? Gelecekte bizi ne bekliyor? Kuyrukluyıldızlar nasıl cisimlerdir? Dünya'daki suyun varlığıyla ne ilgileri var? Gezegenimizin nasıl değişti ve gelişti? ESA Rosetta görevi yöneticisi Fred Jansen: Elbette bir kuyrukluyıldızın yüzeyine araç indirmek çok önemliydi. Ama şimdi bu aracın yollayacağı bilgiler daha da önem kazanıyor ve biz bunun için sabırsızlanıyoruz diyor.


Avrupa Uzay Ajansı'nın Rosetta aracı 67P kuyrukluyıldızına yardımcı aracını başarıyla indirdi. Philae adlı sonda kuyrukluyıldızın önceden belirlenmiş noktasına yumuşak bir iniş gerçekleştirdi. Aracın Türkiye saatiyle 10:35'de başladığı yolculuğu yüzeye inişinin başarılı olduğu 18:03'de bitti. ESA Genel Müdürü Jean-Jacques Dordain: Rosetta artık tarih kitaplarına geçti. Tarihte ilk kez bir uzay aracı bir kuyrukluyıldızla buluştu, ilk kez onun yörüngesine yerleşti ve ilk kez kendi aracını yüzeye indirdi diyor. Rosetta ile gezegenimizin kökenini ve geleceğini daha iyi anlayabileceğiz. Bugün ESA ile Rosetta çok önemli bir başarı elde etti. ESA'nın Bilim ve Robotik Araştırmaları yöneticisi Alvaro Gimenez: Rosetta 10 yıldan fazla süren yolculuğunun sonunda Güneş Sistemi'nin en ilkel kalıntılarından olan kuyrukluyıldıza ulaştığı andan bu yana bilimsel analizleri yapmamıza olanak sağladı diyor. Rosetta 2 Mart 2004 tarihinde fırlatıldıktan 6 Ağustos 2014'de kuyrukluyıldıza ulaşana kadar 6,4 milyar kilometre yol aldı. Rosetta'nın yüzey aracı olan Philae kuyrukluyıldızın Agilkia adlı bir bölgesine indi. Bu bölge iki ayrı yuvarlak bölümden oluşan tuhaf şekilli 67P kuyrukluyıldızının 6 haftalık analiz sonrasında belirlenen en güvenli yeridir. Philae Rosetta'dan ayrıldıktan bu bölgeye ininceye kadar 10 kilometre yol aldı. İniş sırasında 67P'nin özellikle kuyruğunda oluşabilecek herhangi enerji değişimi aracın hızında ve yörüngesinde değişime neden olabilirdi. Bu durumda 510 milyon kilometre uzakta ESA merkezinde bulunan mühendis ve bilim insanlarının yapacakları Bir şey olamazdı. Çünkü araç ancak Rosetta ile iletişim kurabiliyordu ve yüzeye iniş yapacağı yedi saat sonrasına kadar herhangi bir bilgi alınamazdı. Neyse ki korkulan olmadı, her türlü aksiliğe karşı hesaplanan yörünge ve hız değerlerine uygun olarak araç saniyede 1 metre yol alarak yüzeye buzlu yüzeyler için tasarlanmış vidalı ayaklarıyla indi ve iki zıpkınını fırlatarak kendini yere sabitledi. Önümüzdeki 2,5 gün boyunca yüzey aracı ana bataryasını kontrol altında tutarak bilim insanlarına ilk verilerini iletecek. Yeterli ışık aldığında ise ikincil pilini şarj edecek. Bölgenin çok sıcak olacağını önceden hesaplayan mühendisler bunu dikkate alarak tasarladıkları Philae kuyrukluyıldızın yüzeyinde Mart 2015'e kadar kalacak. Philae bu ilk analizin ardından ayrıntılara geçecek ve iniş alanı çevresinin üç boyutlu haritasını oluşturacak. Yüzeyden ve yüzeyin 23 cm kadar altına kadar örnekler alarak bunları üzerindeki aletlerle inceleyecek. Bunlara ek olarak yüzeydeki elektriksel ve mekanik özellikler, düşük radyo frekanslı radyo sinyalleri ile kuykluyıldızın iç yapısını inceleyecek. Rosetta proje ekibinden Matt Taylor: Rosetta Güneş Sistemi'nin geçmişiyle ilgili çok önemli bilgilere ulaşabilir. Bu bilgileri de bir kuyrukluyıldızın değişimini görmekle edinebiliriz. Bir kuyrukluyıldız ne kadar ve nasıl değişir sorusunun yanıtını bulmak çok önemlidir diyor. Rosetta ise yardımcı aracıyla sürekli iletişim içinde olup aldığı bilgileri Dünya'ya iletecek. Bu sırada 67P'nin çevreisindeki yörüngesinde dolanmayı sürdürecek. 67P kuyrukluyıldızı 13 Ağustos 2015'te Güneş'e en yakın konumda olacak ve Rosetta bu ana kadar neler olup bittiğine şahitlik edecek. ESA'nın Rosetta görevi yöneticisi Fred Jansen: Rosetta çok uzun ve yorucu bir sürecin ardından önemli bir adımı daha atlattı. Bundan sonra ondan gelecek verilerle kuyrukluyıldızlarla ilgili bilgilerimizi test edebileceğiz diyor.


Rosetta'nın 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyrukluyıldızı yüzeyindeki Philae aracı yedi aylık uykusundan uyandı. Araç 13 Haziran'da 'uyandım' sinyali gönderdi. Almanya Uzay Merkezi'nden Philae projesi yöneticisi Dr. Stephen Ulamec: Philae gayet iyi durumda. -35 0C'de bile çalışabilen araç 24 Watt gücünde enerjiye sahip. Araç araştırmaya hazır. Kasım ayında kış uykusuna giren Phale 85 saniye konuştu diyor. Bilim insanları şimdi de bir sonraki teması bekliyor. Philae'nin hafızasında kayıtlı 8000'sen fazla paket veriyi almak için can atıyorlar. Philae 15 Kasım 2014'de kuyrukluyıldıza konmak için Rosetta'dan ayrılmıştı. Araç istenilen noktaya değil daha az güneş ışığı aldığı başka bir yere stresli yolculuğunun ardından ulaşmıştı. 60 saat veri yolladıktan sonra enerjisinin tamamen bitmemesi için yeterli güneş ışığı alıncaya kadar uykuya alındı. 12 Mart'tan bu yana Rosetta Philae'den gelecek sinyali bekliyordu.


ESA'nın Planck Uzay Gözlemevi'nin Yüksek Frekans Aracı Büyük Patlama'dan kalma ışık kalıntısı araştırmasını bitirdi. Aracın soğutucusu geçtiğimiz günlerde bitti. Ancak bilim insanlarına yeterli veri sağladı. ESA'nın Planck projesi bilim insanlarından Jan Tauber: Planck harika bir görev oldu. Çok iyi bir performans göstererek bizim için hazine değerinde bilgiler aktardı diyor. 13.7 milyar yıl önce büyük patlama ile oluşan ateş topu ve parlak şeklindeki evren yarım milyon yıl sonra 4000 C dereceye kadar soğudu. Evren genişledikçe ışığı soluklaştı ve mikrodalga dalga boyuna kadar küçüldü. Gökbilimciler o zamanki ışığın bugünkü izlerini inceleyerek, gökada ve yıldızların ilk oluşum zamanından önceki durumu, yani erken evreni anlamaya çalışıyor. Planck'ın Yüksek Frekans Aracı ve Düşük Frekans Aracı tüm gökyüzünü tarayarak bu çalışmalara katkı sağlamıştır. Bu birliktelik geniş bir dalga boyu dağılımında oldukça zayıf ayrıntıları görmeyi sağlamıştır. Mayıs 2009'da göreve başlayan Planck'ın görev süresince gökyüzünü tam iki kez taraması hedeflenmişti. Planck bu konuda bilim insanlarına çok daha fazlasını sundu. 30 ay boyunca gökyüzünü beş kez tarayarak görevini bitirdi. Fransa'daki Paris Sud Üniversitesi'nden Jean-Loup Puget: Bize beklediğimizden daha fazlasını sundu diyor. HFI biraz daha yüksek sıcaklıklarda, LFI ise gerekli ölçümleri tekrarlayarak 2012'nin büyük bir bölümünde gökyüzü ölçümlerini sürdürecek. Planck sadece Büyük Patlama'ya ait mikrodalga ışımasını değil aynı zamanda evrendeki soğuk tozun dağılımını da görmektedir. Planck ile elde edilen ilk sonuçlar geçen yıl açıklanmıştı. Bu da çoğu uzak evrene ait daha önce görülmemiş büyüklükte devasa üst kümeleri kapsıyordu. Bir başka önemli sonuç ise erken evren zamanında oluşmuş yıldızlardan kaynaklanan arka alan kızılötesi ışımanın en iyi şekilde ölçülmesiydi. İlk gökadaların gökadamıza oranla yılda bin kat daha fazla yıldız ürettiğini de gösterdi. Daha fazla sonuç gelecek ay içinde ilan edilecek, ancak Büyük Patlama ve erken evrenin daha önceki dönemlerine ait sonuçlar bir yıldan önce ortaya çıkmayacak. Veriler son derece dikkatli ve özenli bir şekilde analiz edilerek, ön plandaki kirletici unsurlardan arındırılıyor. Kalan dağılım üzerinde çeşitli fikirler öne sürülüyor ve sonuçlar tahminler üzerinden yürütülüyor. Planck çeşitli fikirleri verileriyle çürütecek, ancak şimdilik bunların hangileri olacağını bilmiyoruz diyor Prof. Puget. Büyük Patlama verileri iki ayrı paket halinde açıklanacak: 2015 yılında ilk 15.5 aylık veri ve sonraki bir yıl içinde de geri kalanı. ESA'dan Bilim ve Robotik Arama Yöneticisi Prof. Alvaro Gimenez: Planck beklentilerin üzerinde çalıştığı için çok mutluyuz. Bu Avrupa ve Dünya'nın çeşitli yerlerinden çalışmaya katılan bilim insanlarıyla sonuca ulaştırılan bir çalışma oldu diyor ve ekliyor: Herkesin heyecanla beklediği mutlu son için daha çalışmamız gereken ve analiz etmemiz gereken çok veri var.


Planck gözlerini açarak ilk görüntüsünü dünyaya yolladı. Görüntülerden Planck'ın veri kalitesinin mükemmel olduğu belirlendi. Bu bilgi Planck'ı uzaya yollayan ve L2 noktasına yerleştiren ESA'yı mutlu etmişe benziyor. Planck, uzaydaki büyük patlamanın izi olarak bilinen kozmik mikrodalga arka alan ışınımını, mikrodalga dalga boyunda inceleyecek. Araç 13 Ağustos 2009'da son manevrasını yaparak L2'deki istenilen yörüngesine oturmuştu. Planck 15 ay süresince üzerindeki LFI ve HFI ile bilgi toplayacak. Veriler evrenin erken dönemlerinde neler olup bittiğini ortaya koyabilecek. 14 Mayıs 2009'da Herschel ile birlikte tek roketle fırlatılan Planck uzayın sıcaklığını oldukça hassas ölçebilecek. Öyle ki, Dünyadaki bir tavşanın vücut sıcaklığını bile saptayacak ölçüde hassas. Ancak bu ölçümleri yapabilmesi için aracın sıcaklığının 0 K dereceye yani -273 C dereceye yakın olması gerekiyor. Planck'ın uzaya bakması 13 Ağustos'ta başladı ve ilk incelemesi 27 Ağustos'ta tamamlandı. Bu incelemede Planck gökyüzünü 15'er derecelik açılarla tarayarak haritalandırmaya çalıştı. Planck bu bölgelerle ilgili bilgileri 15 ayda tekrar edecek ve yaklaşık her 6 ayda bir derlenen uzay haritası toparlanacak. Sonuçların 2012'in sonuna doğru tüm dünyaya duyurulacağı ve verilerin gökbilimciler ve fizikçilerin kullanımına sunulacağı bildiliyor. Kaynak: ESA


Erken evren döneminden yayılan kutuplaşmış ışımayı çalışan ESA'nın Planck uydusunun elde ettiği yeni haritaya göre ilk yıldızlar önceki tahminlerden daha sonra oluşmuş. Bilim insanları 13,8 milyar yıl boyunca yayılan ışımanın Güneş Sistemi'ndeki gezegenler, kuyrukluyıldızlar, asteroitler ve diğer cisimlerle, yıldızlar ve uzak gökadaların yaydığı ışıktan ayırmaya çalışıyor. Bunun için evrenin oluşumunu sağlayan Büyük Patlama'dan sadece 380.000 yıl sonraki sıcak ve yoğun kozmosun yaydığı Kozmik Mikrodalga Arka Alan Işıması gözleniyor. Evrenin genişlemesi nedeniyle bu ışıma tüm evrene yayılmış durumda. Planck bu antik ışımayı 2009-2013 yılları arasında şimdiye kadar görülmemiş duyarlılıkta inceledi. Yıldız ve gökadalardaki küçük çaptaki madde yoğunluk farklılıklarına bakarak gelecekteki durumu öngörmeye çalıştı. Bilim insanları Planck verilerinden hareket ederek son iki yıl içinde birçok bilimsel makaleyle evrenin standart kozmolojik resmini ortaya koymaya çalıştılar. ESA'nın Planck bilin ekibinden Jan Tauber: Kutuplaşmış ışık olarak bilinen KMA evrenin kozmik geçmişiyle ilgili bilgi verir diyor. Planck'ın bugün yayınlanan haritası tüm gökyüzünde yüksek çözünürlükte elde edilen sinyali gösteriyor. Işık parçacıkları olan fotonlar diğer parçacıklarla etkileşerek kendilerine bir yol belirlemesiyle kutuplaşır. Bu da KMA erken evrende ne zaman ortaya çıktığını belirler. Evrenin ilk birkaç saniyesinde sıcak ve yoğun çorba içinde fotonlar, proton, elektron ve nötrinolar bulunuyordu. Yüksek yoğunluk nedeniyle elektron ve fotonlar son derece 'sisli' olan evrende birbirleriyle çarpıştılar. Yavaş ama emin adımlarla genişleyen kozmos soğumaya başladı ve sık sık çarpışan parçacıklar arasındaki uzaklık artmaya başladı. Bunun sonunda birleşen elektronlar ve protonlar nötr atomları oluşturdu. Serbest kalan fotonlar büyük bir hızla hareket etmeye başladı. Bu zamandan yola çıkan KMA adı verilen ışıma Planck gibi teleskoplarla görülebilir. Fransa'daki d'Astrophysique Enstitüsü'nden François Bouchet: KMA kutuplaşması gökyüzünde küçük dalgalanmalar olarak görülür: tıpkı bir ortamda yayılan ısı nedeniyle gözlenen sıcaklık dalgalanması gibi diyor. Bu evrenin normal madde, karanlık madde ve karanlık enerjinin dağılımıyla birlikte yayılma hızı ve yaşını ortaya çıkaran güçlü bir araçtır. Planck'ın kutuplaşma verileri KMA sıcaklık dalgalanmaları ölçümleriyle standart kozmolojik resmin ayrıntılarını teyit ederken başka bir soruya yanıt arar: İlk yıldızlar ne zaman oluştu? KMA'nın yayılmaya başlamasıyla ilk yıldızlar oluşmaya başladı ve o zamanki evren şimdikinden çok farklıydı. Planck gözlemlerine göre Büyük Patlama'dan 550 milyon yıl sonra 'Karanlık Çağ' sona erdi. Bu daha önce düşünülenden 100 milyon yıl daha fazla. Evrenin 14 milyarlık yaşı göz önüne alındığından 100 milyon yılın bir değeri yok. Ama ilk yıldızların oluşumunu dikkate alırsak ne kadar önem arz ettiği ortaya çıkar. İlk yıldızlar parlamaya başladığında Karanlık Çağ sona erdi. Elektron ve protonların oluşturduğu madde ile ışık etkileşti. Bu da kozmos tarihinin önemli bir aşaması olan 'yeniden iyonlaşma çağını' başlattı. Az da olsa genişleyen evrendeki elektronlar sık sık ışık ile çarpışmayı sürdürdü Büyük Patlama'dan 380.000 yıl sonraki elektron ve fotonlar arasındaki çarpışmalar geriye KMA bıraktı. İngiltere Cambridge Üniversitesi'nden George Efstathiou: En uzaktaki gökada ve kuasar ölçümlerine göre yeniden iyonlaşma sürecinin evren 900 milyon yıl yaşındayken başladığını biliyoruz. KMA verileriyle bu sürecin başladığı zamanı onaylayabiliyoruz diyor. KMA'ya göre Büyük Patlama'dan 450 milyon yıl sonra başlayan yeniden iyonlaşma süreci, ilk yıldızların doğum zamanına işaret etmesi nedeniyle Planck'ın yeni verilerinin son derce kritik olduğunu gösteriyor. Aslında bu bir sorun. NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu'nun görüntülediği gökyüzünün çok derin noktalarındaki cisimlerin ışığı Büyük Patlama'dan 300-400 milyon yıl sonrasını gösteriyordu. Ancak 450 milyon yıl süren Karanlık Çağ bitmeden yeni bir dönem başlamaz. Bu durumda bize ek gözlem kaynakları gerekiyordu diyor Efstathiou. Planck verileri yeniden iyonlaşmanın sanıldığından daha sonra başladığını gösterdi. Bu da erken yıldız ve gökadaların sanılandan daha geç bir zamanda oluştuğu anlamına gelir. Karanlık Çağ'dan sonraki dönemdeki cisimler ise James Webb Uzay Teleskopu gibi yeni nesil gözlemevleri ile daha kolay tespit edilebilir. Bugün yayınlanan Planck verileri eşliğinde bilim insanları galaktik manyetik alanın yapısını analiz ederken Samanyolu'ndaki gaz ve tozun emisyonundaki kutuplaşmayı okuyor. Ayrıca erken kozmos karanlık madde ve nötrino gibi zor parçacıklarla ilgili önemli ipuçları da sağlayabilir. Gökbilimciler, ikinci ve evrenin geçirdiği zamana göre daha kısa süreli hızlandırılmış genişleme dönemince kütleçekimsel dalgalarca tetiklenen ve KMA kutuplaşmasının imzasını arıyor.


ESA'nın Planck Uzay Gözlemevi'nden alınan yeni görüntüler yıldız oluşumu sürecinin anlaşılması için gökadadaki gaz ve tozu inceleyerek, onlara şekil veren kuvvetleri anlamamıza yardımcı oluyor. Bu tozlu perdeler arkasında gerçekleşen yıldız doğumlarını elimizde yeterli donanım yoksa göremeyiz. Hiçbir görünür ışık teleskopu bu tozun arkasını görmez ve bize siyah bir bölge gösterir. Ancak Planck'ın mikrodalgayı süzen gözleri toz ve gazın ışıldamasını algılar ve bu karanlık bölgelerin arkasında neler olup bittiğini bize gösterir. Planck böylesi iki ayrı bölgenin ayrıntılarını bize iletti. Avcı yıldız oluşum bölgesi bizden 1500 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor. Pembemsi küçük bir leke olarak çıplak gözle de görülen Avcı Bulutsusu gökyüzünün ünlü bulutsuları arasındadır. İlk görüntü işte bu Avcı Takımyıldızı'nı kapsamaktadır. Bulutsu merkezin altındaki parlak noktadır. Merkezin sağında yer alan parlak nokta bir at kafasını andırdığı için Atbaşı Bulutsusu olarak bilinir. Barnard'ın ilmeğinin dev kırmızı yayı ise yaklaşık 2 milyon yıl önce patlayan bir yıldızdan yayılan şok dalgalarını göstermektedir. Patlamadan dolayı oluşan balonun çapı 300 ışık yılı dolayındadır. İkinci bölge olan Kahraman Takımyıldızı, Avcı'ya göre daha az yıldız oluşumuna sahne olmaktadır. Ancak Planck bu bölgede de hatırı sayılır ölçüde yıldızın oluştuğunu iletti. İki görüntüyle birlikte Planck yıldızlararası ortadaki gaz ve tozun fiziksel değişimini de gösteriyor. En düşük frekanslı bölgelerin, gökadanın manyetik alanlarından etkilenen yüksek hızlı elektronları ile oluştuğunu gösterir. Bunun sonucunda parçacıklardan etkilenen toz taneleri yayılmaktadır. Birkaç milimetrenin yani orta dalga boylarında gerçekleşen yayılmanın sıcaklığını yeni oluşan yıldızlar arttırmaktadır. Planck, aşırı derecede soğuk olan bölgeleri de haritaya dökmektedir. Bu bölgelerdeki çökmeler, bulutların en soğuk merkezlerinin yeni yıldızlar oluşturmadan öncesini gösterir. Oluşan yıldız daha sonra çevresindeki bu bulutları dağıtır. Bulutların çöküşü ve dağılması arasındaki hassas denge gökadaların yıldız sayılarında etkin rol oynar. Planck bu görüşteki bilgimize sağladığı katkılarla önemli adımlar atılmasını sağlamaktadır. Planck'ın asıl görevi Büyük Patlama'dan bu yana değişen ışınımı, arka alan ışınımına ait haritayı çizmektir. Bu görevinden dolayı daha fazla yardım edememektedir. Araç Samanyolu'nu düzenli olarak tarayarak asıl görevini yapmaya çalışmaktadır. Kaynak: ESA


ESA'nın Planck uydusu, Gökadamızdaki dev soğuk toz ipliksilerini görüntüledi. Bu yapıların incelenmesi ile gökada ve yıldız oluşumlarını neyin tetiklediğini bulmaya yardımcı olabilecek. Planck uydusu aslında büyük gizem peşindedir: evren nasıl oluştu? Gökadalar nasıl oluştu? İşte gökadamızdaki bu soğuk toz yapıları bu sorulara yanıt vermek için uzatılan bir anahtardır. Görüntü merkezi Güneş olan 500 ışık yılı uzunluğundaki bir alanı kapsıyor. Tozlu ipliksiler aşağıda pembe ile görülen Samanyolu'na bağlanıyor. Görüntüdeki renkler farklı sıcaklıklara sahip toz gruplarını ayırmak için oluşturuldu. Mutlak sıfırın 12 derece üstünde yani -261 C derecedeki bölgeler beyaz-pembe ile gösterilmiştir. Yukarıya doğru çıktıkça daha sıcak toz gruplarıyla karşılaşılıyor. ESA'nın Planck Projesinden sorumlu bilim insanı Jan Tauber: Bu yapılarda sezilmeyen özel gruplarda var. Bunlar moleküler bulutlardır ve toz gruplarına yapışmış durumdadırlar. Ancak bu gazlar doğrudan görünmüyor. Buna karşılık görüntü toz ve gazdan oluşmaktadır diyor. Bu ipliksi yapılar içinde bulunan moleküler bulutlar dairesel şekillerin oluşmasına da yardımcı olur. Örneğin gökadanın dönmesiyle sarmal toz ve gaz desenleri oluşur. Kütle çekimi, gaz ve toz grubunu çekerek etkisini arttırır. Yıldızlardan yayılan ışınım ve parçacık akınlarına karşılık bu toz ve gaz yapıları çevrelerine belli ölçülerde manyetik alanlar uygular. Görüntüdeki parlak noktalar yıldız oluşumunu gerçekleştirebilen yoğun gaz ve toz kümeleridir. Bu kümelerin küçülmesiyle hem yoğunlukları artarak dışarı daha iyi parlarlar hem de dışarıdan kaynaklanan ışınıma karşı kendilerini korurlar. Böylece daha kolay ve daha hızlı şekilde çöküp soğuyabilirler. ESA'nın Herschel Uzay Teleskobu bu çalışmayı bölge bölge yerine getirebilirdi. Ancak Planck bir defada bu çalışmayı gerçekleştirdi. Geçtiğimiz yıl Mayıs ayında gerçekleşen bir uçuşla Planck ve Herschel araçları uzaydaki yörüngelerine taşındılar. Her iki araçta evrenin en soğuk bileşenlerini gözetliyor. Herschel daha küçük yapıları ayrıntılı bir şekilde gözetlerken, Planck daha büyük yapıları inceliyor. Burada karşımıza bir soru ya da çözülmesi gereken bir bulmaca çıkmaktadır. Bu tozlu ipliksi yapılar hem küçük hem de büyük yapılarda neden görünmektedir? Tauber, İşte bu büyük bir soru diyor. Planck uydusuyla alınan bu görüntü 540 ve 340 mikrometrelik dalga boylarındaki iki fotoğrafın birleştirilmesiyle elde edildi. Kaynak: ESA


Yeni Ufuklar'ın verileriyle üretilen bu renkli film Pluto ve uydusu Charon'un yüzey özelliklerini gösteriyor. Görüntüler 23 Haziran'da 24 milyon km uzaktan ve 29 Haziran 2015'de 18 milyon km uzaktan alındı. Henüz tam ayrıntılı görseller için araç uzakta olsa da elde edilen film araştırmacıları heyecanlandırmaya yetti. Washington Üniversitesi'nden Yeni Ufuklar uzay aracı araştırmacısı William McKinnon: Bu uzaklıktan yüzeyi çok detaylı görmek elbette mümkün değil. Ama gördüğümüz renkler aracın yeteneği hakkında bizi ümitlendirdi. Aracın Pluto'ya yapacağı yakın geçişte yollayacağı çok daha güzel fotoğrafları heyecanla bekliyoruz diyor. NASA'nın Yeni Ufuklar uzay sondası Pluto ve uyduları ile Kuiper Kuşağı cisimlerini incelemek amacıyla 2006'da fırlatıldı. Araç 14 Temmuz 2015'de Pluto-Charon sisteminin yakınından geçerek Pluto'nun yüzey haritasını üretecek. 8 Yorumlar puluto'ya 3 gün kaldı ve hiç haber yok.Neden? Dediğiniz gibi 3 gün kaldı. Birkaç gün sonra haberler arka arkaya gelir. Ama asıl keşifler için biraz daha beklemek gerekebilir. NASA Plüton Şaron geçişi için canlı yayın kanalı açmıştır. Buyrun: http://seeplutonow.com/ Öğrendiğim kadarıyla Yeni ufuklar adlı uzay aracının Plutonun 10.000 km ve Charon'un ise 27.000 km kadar yakınından geçmesi planlanmakta.Sorum şudur; bu geçiş sırasında çekilecek fotoğrafların dünyaya ulaşması ve gerekli işlemler sonrası medyayla paylaşılması ne kadar sürer? Bilgilendirebilirseniz sevinirim. Bunun için aceleci olmamak gerekir. Evet aracın yolladığı ilk görüntüler hemen paylaşılır ama bunların analizi uzun sürecektir. Hatta bu verilerle yıllar sonra bile yeni çalışmalar yapılabilir. Sadece 86 saniye için 10 yıldır bekliyoruz. Peki Pluto'nun yörüngesine girecek mi? Yada bu yakın geçiş ne kadar sürecek? 2 yıldır bekliyorum ve özel bir şeyler olsun diye umuyorum. 😀 2 yıldır merakla bekliyorsunuz anladığım kadarıyla. O zaman biraz daha sabredin. Araç Pluto yörüngesine girmeyecek, yakınından geçecek. Ne kadar yakınından geçeceği yörünge düzeltmelerine bağlı. Birkaç gün sonra ortaya çıkar.


Pluto'da yeni keşfedilen kum tepeleri cüce gezegenin jeolojisinin ve atmosferinin beklenenden daha dinamik olduğunu gösterdi. Bu da, Pluto'nun ince ve çok katmanlı atmosferi nedeniyle oluşan rüzgarların yüzey şeklinin biçimlenmesinde etkili olduğunu ortaya koyuyor. Pluto'nun Sputnik Planitia ovasını çevreleyen dağların yakınında bulunan değişimlere bakıldığında bu bölgelerin onyıllar ya da yüzyıllar ölçeğinde genç olduğu görünmektedir. Yeni Ufuklar aracı 2015'de Pluto'nun yakınından geçerken yolladığı verileri inceleyen araştırmacılar yüzeyde değişim içinde olan sırtları tespit etti. Bu sırtlar dağlardan rüzgarla taşınmış kum tepelerini kaplayan metan buzu parçacıklardan oluşmuş görünüyor. Rüzgarlar kum zerrelerini taşıyarak kum tepecikleri oluşturabilir ve bunlar çökelerek, yuvarlanarak, zıplayarak zeminin değişmesini sağlar. Ancak oluşan rüzgarlar bu tozu kaldıracak kadar güçlü değildir. Yüzeyi kaplayan buzun doğrudan gaz hale geçmesi parçacıkları yerinden oynatarak alttaki tortuyu ortaya çıkarır. NASA'nın Silikon vadisindeki Ames Araştırma Merkezinden Jeffery Moore: Sputnik Planitia'nın bu bölümü birbirini tekrar eden ardışık kum tepelerini andırıyor. Burada erozyon veya parçacık hareketleri ya da her iki etki sözkonusu olabilir diyor. Pluto'daki genç kumul oluşumlarının varlığı bu karmaşık sistemlerin cüce gezegende etkin olduğunu gösteriyor. Bu da gezegen yüzeyinde canlı bir jeoloji olduğunu anlatıyor. 4 Yorumlar NASA yavaş yavaş pluto nun gezegen olduğuna karar verip 9 ncu gezegen olarak onaylıcak.çok uğraştık ve sesimizi duyurduk.tüm dünyanın isteği böyleydi ve böyle olacak.selamlar. evet ümit bey size katılıyorum ama yinede nedense PLUTO bize diğerlerinden çok farklı esrarengiz ve aynı zamanda çok sempatik ve sevimli geliyor,belki çok uzakta olması ve dışlanmsası,mağdur bir gezegen belkide onun için seviyoruz ve sevmeyede incelemeyede devam edeceğiz.selamlar. ben pluton'u hala 9 ncu gezegen olarak kabul ediyorum onlar kabul etmeselerde çünki biz orta okuldan beri bu şekilde okuduk öğrendik,ve bu şekilde kabul ettik.PLUTON hala gizemini koruyor ve korumayada devam edicek gibi görünüyor,ben PLUTON' seviyorum bizim için hep böyle kalacak SELAM lar. Bilim böyle bir şey. Dün kabul ettiğiniz bir olgu bugün yanlış çıkabiliyor ya da gezegen tanımında olduğu gibi yenilenebiliyor. Pluto oldukça küçük bir cisimdir. Ondan daha büyük cisimlerin keşfi gezegen tanımlamasının yenilenmesini gerektirdi. Ama Pluto'yu asıl gezegenlikten eden madde 'yörüngesi üzerinde başka cisimlerin olması' idi. Yani Pluto yörüngesini temizlememişti. Tıpkı diğer cüce gezegenler gibi.


Pluto ve uyduları, Yeni Ufuklar uzay aracı tarafından yakın çekimde kısa süreyle de olsa görüntülendi ve birçok fotoğrafları çekildi. Şimdi sıra bu görüntülerin uzay aracından alınıp işlenmesine geldi. İşte bu fotoğraflardan biri önemli bilgiler veriyor. Pluto'nun parlak kalp şeklindeki ekvatora yakın bölgesine yapılan yakın çekimde buz tepeleri görüldü. Bu tepelerinden birinin 3500 m yüksekte olduğu hesaplandı. Pluto'nun bu tepeleri büyük olasılıkla son 100 milyon yıl içinde oluştu. Yüzeyde hala jeolojik hareketler sürüyor olabilir. Bu fotoğraftaki alan Pluto yüzeyinin yüzde birini kaplamaktadır. NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nden Jeff Moore: Şimdiye kadar gördüğümüz en genç yüzeylerden biri. Bu da bazı modelleri yeniden ele almamızı gerektirecek. Benzer birçok buzlu dünyanın yüzeyinde de jeolojik hareketler devam ediyor olabilir diyor. Dev gezegenlerin uydularının tersine Pluto üzerine büyük bir kütle çekim kuvveti etki etmez. Bunun dışındaki süreçler yüzeyde dağlık alanların oluşmasını sağlamış olabilir. Yeni Ufuklar aracının Ralph aletinin alacağı verilerle Pluto yüzeyindeki buzda bol miktarda metan olduğu görülebilir. Zaten aletin tayfölçeriyle ilettiği ilk bilgiler bu yöndedir. Yeni Ufuklar Pluto'nun uydularını da gözledi. Küçük uyduları Nix, Hydra, Sytx ve Kerberos'un yüzeylerinin muhtemelen su buzuyla kaplı olduğu düşünülüyor. Aracın ileteceği yeni görüntüler bu uydular hakkındaki bilgi dağarcığının artmasını sağlayacaktır. Buna karşılık Hydra için ilk tahmin yapıldı: düzensiz bir şekle sahip uydu 43 ve 33 km boyutlarında. Charon hakkında elde dilen ilk bilgi için tıklayınız.


NASA'nın Yeni Ufuklar aracı, Pluto'nun yüzeyine ait en ayrıntılı yüzey fotoğraflarını yollamayı sürdürüyor. Aracın 14 Temmuz'da gerçekleştirdiği yakın uçuş sırasında hafızasına aldığı ayrıntılı verilerden bir kısmı Dünya'ya ulaştı. Bu veriler piksel başına 77 ile 85 metre arasında çözünürlüğe sahip. Böylece Pluto yüzeyindeki dağlık, kraterli ve buzlu arazilerin özellikleri daha rahat incelenebilir. NASA'nın Bilim Görevleri Müdürlüğü'nden eski astronot John Grünsfeld: Pluto yüzeyindeki arazilerin farklılığını gösteren bu veriler aynı zamanda uzay araçlarının da gücünü ortaya koyuyor. Yeni Ufuklar Temmuz ayında birbirinden güzel Pluto görüntüleri yolladı. Şimdi de bu görüntülerin yüksek çözünürlükte olanlarını yollamaya başladı. Yeni Ufuklar bizi heyecandırmayı sürdürüyor diyor. Burada görülen alan Sputnik Planum Bölgesi'nin 800 km kuzeybatısında bulunuyor. Bu bölge çeşitli yüksekliklerdeki dağlarla çevrili buzlu ovalarla kaplıdır. Yeni Ufuklar baş araştırmacısı Alan Stern: Bu nefesleri kesen yeni görüntüler Pluto'ya ait araştırmalara yeni pencere açmaktadır. Bu kalitedeki fotoğraflara daha önce Mars ve Venüs'te ulaşmıştık. Pluto'nun yüzeyini bu denli ayrıntılı gösteren görüntüler eşliğinde kraterler, dağlar ve buzlu ovaların tüm detayları rahatça görülebiliyor diyor. Bu görüntüler 1989 yılında Voyager 2'nin Pluto'nun ikizi diyebileceğimiz Neptün'ün en büyük uydusu Triton'un yüzeyini gösteren görüntülere göre beş kat daha kaliteli. Araştırmacılar heyecanla Yeni Ufuklar'ın ileteceği yeni verileri bekliyor. Pluto yüzeyine ait görüntülerin ele alındığı video: https://www.youtube.com/watch?v=B0xkupKwjfM 1 Yorum Proje ödevim için kaynak olarak kullandım, araştıranlara teşekkür ederim


İngiliz gökbilimci ekibi yaklaşık 20 yıl süren çalışmanın ardından Pluto'da karbon monoksit gazı olduğunu keşfetti. Keşif St Andrews Üniversitesi'nden Dr Jane Greaves liderliğindeki ekip ile gerçekleşti. 1930 yılında keşfedilen Pluto, uzun yıllar, Güneş'ten en uzak küçük bir gezegen olarak kabul edildi. 2006 yılında ise Pluto yeni değerlendirmeler eşliğinde cüce gezegen sınıfına alındı. Pluto 1988 yılında bir yıldızın önünden geçerken yapılan gözlemlerle atmosferi olduğu saptanan tek cüce gezegendir. Hawaii'deki James Clerk Maxwell Teleskopu ile elde edilen sonuçlar gezegende karbon monoksit gazı olduğunu gösteriyor. Daha önce birkaç yüz km'lik ince bir atmosferi olduğu sanılan Pluto'nun sanılanın aksine 3000 km'den daha fazla kalınlıkta bir atmosferi olduğu belirlendi. Bu uzaklık Pluto'nun uydusu Charon ile olan uzaklığının neredeyse çeyreği kadar. Gazın sıcaklığı ise -220 C derece kadar. Ekip için büyük sürpriz olan sinyalin sanılandan iki kat daha güçlü alınması, daha önce bir grup araştırmacının 2000 yılında İspanya'daki 30 metrelik IRAM teleskopuyla elde ettiği verilerden daha yüksek olmasıydı. Dr Jane Greaves: Verilerin çoğunda sinyalin yavaşça yükseldiği görülüyordu. Bu ise heyecan verici bir veriydi. Son on yılda alınan parlaklık verileri değişimi gösteriyordu. Bu da atmosferin boyut olarak büyüdüğü ya da karbon monoksit gazının arttığına işaret ediyordu. Şimdiye kadar böylesi değişiklikler metan gazında görüldü ancak metan atmosferin alt katmanlarında bulunur diyor. Güneş çevresindeki turunu 248 yılda tamamlayan Pluto, 1989 yılında nispeten yakın bir konumdan geçti. Bu sırada muhtemelen yüzeydeki buz tutmuş gazlar buharlaştı. Bu da atmosferin üst katmanlarına taşındı. Ekip üyesi Dr Christiane Helling: Bu keşif beraberinde güneş rüzgarlarının Pluto atmosferindeki karbon monoksiti yükseklere taşıdığına ilişkin güzel bir örnek verir diyor. Sera gazı olan ve atmosferi ısıtan karbon dioksitten farklı olarak karbon monoksit gazı soğutucu bir etkiye sahiptir. Azot içerikli atmosferler ise iki gaz arasında dengeyi sağlar. Karbon monoksitin etkisinin fgazla olması yüzeyin donmasına ve azotlu kar yağışlarına neden olabilir. Dr Greaves: Farklı bir iklim modelini görmek gerçekten hoş. Bu da Dünya atmosferindeki değişimleri anlamak için önemli ipuçları veriyor diyor. Çalışmanın gözlem yöntemi ve veri analizini gerçekleştiren Dr Per Friberg: Bu bize bir teleskopun iyi kullanıldığında beklenmedik keşifler ulaşıldığını gösteriyor diyerek yorumda bulunuyor. Ekip şimdi de 15. yılındaki JCMT ile yakında yeni Pluto gözlemleri yapmayı hedefliyor. Bunun ardından asıl çalışma ise NASA'nın Yeni Ufuklar uydusunun 2015'te Pluto'ya ulaşmasıyla gerçekleşecek.


Pluto'nun Antarktika'sı... Güneş Pluto'nun güney kutbunda son yirmi yıldır görülmedi ve önümüzdeki 80 yıl da parlamayacak. Buna karşılık güney kutbunu aydınlatan güneşten aldığı ışığı yansıtan tek cisim uydusu Charon. Yeni Ufuklar 14 Temmuz'da Charon'un yansıttığı bu ışığı kullanarak Pluto'nun güney kutbunun görüntülerini çekecekti. Güneş Pluto'dan Dünya'dan görülenin 1000 katı daha sönük görülür. Buna karşılık Pluto'nun şu an uzun kışının ortasında olan güney kutbunun görüntüsü Yeni Ufuklar ile üretilecek. Görüntüler araçtaki Ralph ve LORRI aletleri yardımıyla üretilecek. Pluto'nun gökyüzündeki Charon gri renkte görülür. Eğer Ay Dünya'ya Charon'un Pluto'ya olduğu kadar yakın olsaydı gökyüzünde yedi kat büyük görünürdü. Charon Güneş'ten beş milyar km uzakta olmasına karşılık, Pluto'ya çok yakın olduğundan Ay'a göre sadece beş kat sönük görünür. Charon'dan yansıyan grimsi ışığın etkisiyle Pluto yüzeyi soluk kırmızımsı renkte görülür.


NASA'nın Yeni Ufuklar aracı Temmuz 2015'de Pluto'ya yaklaşarak cüce gezegene ait bilgilerimizde adeta bir devrime neden oldu. Araç verileri birçok keşfin yanı sıra bıçak gibi sivri buzlu devasa parçalardan oluşan garip oluşumları da ortaya çıkardı. Peki bunlar aslında ne? Araştırmacılar bu bıçaksı buzlarla kaplı arazinin hemen hemen metan buzundan oluştuğunu ve büyük bir olasılıkla bir tür erozyon sonucu değişime uğrayarak sivri tepeler oluşturduğunu düşünüyor. Bu pürüzlü jeolojik sırtlar Pluto'nun ekvatora yakın yüksek noktalarında bulunur. Yüzeyden onlarca metre kadar yükselebilirler, hatta bir gökdelen yüksekliğine kadar. Pluto'nun en şaşırtıcı özelliklerinden biri de bu bıçaksı buzlardır. Buzların Pluto'nun karmaşık iklimi ve jeolojik geçmişiyle ilişkili olduğu düşünülüyor. NASA'nın Ames Araştırma Merkezindeki Yeni Ufuklar projesi üyelerinden Jeffrey Moore liderliğindeki ekip buz bıçaklarıyla dolu arazinin oluşumu için aşırı yüksekteki atmosferde bulunan metanın donmasına dikkat çekiyor. Bu tür buza Dünya'da da benzer yükseltilerde ve derin dondurucularda rastlanır. Arazinin yüksek noktalarında metan buzu birikintilerinin oluşumunu gördüğümüzde buzun neden bir damla gibi değil de sivri şekilde oluştuğunu merak ettik diyor Moore ve ekliyor: Buna Pluto'daki iklim değişimi neden olmaktadır. Pluto biraz ısındığında metan buzu buharlaşmaya başlar. Bilimciler buzun sıvı hale geçmeden doğrudan gaza dönüştüğü süreç için 'süblimleşme' terimini kullanır. Dünya üzerinde ekvator boyunca yüksek yerlerdeki karlı alanlarda benzer yapılara rastlanır. Penitente olarak adlandırılan karasal yapılar üzerindeki birkaç metre yüksekliğindeki kar oluşumları Pluto'da daha geniş alanlardakilerle benzerlik gösterir. Kıvırcık dokuların nedeni ise süblimleşmedir. Pluto'daki arazide görülen sivri uçlu yapılar uzun süreli iklim değişimi ve milyonlarca yıl süren jeolojik hareketliliğin bir sonucudur. Erken dönemdeki iklim şartları metanın yüksek yerlerde donmasını sağladı. Zaman ilerledikçe şartlar değişti ve buz gaza dönüştü. Bu keşif Pluto'nun yüzeyinin ve havasının bilinenden çok daha dinamik olduğunu gösteriyor. Sonuçlar uluslararası bir gezegen bilim dergisi olan Icarus'da yayınlandı.


NASA'nın Yeni Ufuklar uzay aracından gelen son bilgiler Pluto'nun yüzeyinde ve atmosferinde bol miktarda azot gazı olduğu belirlendi. Ancak Pluto'nun kütlesinin küçük olması saatte yüzlerce ton azotun uzaya kaçmasına engel olamıyor. Peki bu azot nereden gelmektedir? Sorunun yanıtının arandığı Astrophysical Journal Letters'da yayınlanan makale Yeni Ufuklar'ın Pluto ile karşılaştığı 14 Temmuz'dan sadece bir gün sonra kabul edildi. Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Dr. Kelsi Singer: Pluto yüzeyinde mevsimsel döngüyle hareket eden azot buzu, Güneş'ten gelen morötesi ışıkla buharlaşıp atmosfere yayılmaktadır diyor. Ekip bu sonuca ulaşmak için olabildiğince farklı şekillere sahip dizileri inceledi. Makale yazarları Singer ve Yeni Ufuklar görevi yöneticisi Alan Stern Pluto'dan kaçan azot ile kuyrukluyıldızların atmosferinden kaçan maddenin aynı süreci yaşayıp yaşamadığını merak etti. Pluto yüzeyine çarpan cisimlerin oluşturduğu kraterler derinlerdeki azot buzunu henüz kanıtlanmadı- açığa çıkarıyor olabilir. Aslında bu kraterlerin oluşumuyla açığa çıkan azot miktarının yeterli miktarda olmadığını gördük. Bu da aklımıza Pluto'daki jeolojik bir hareket olduğu ve bunun da içteki azotu çıkarttığı fikrini getirdi diyor Singer. Pluto yüzeyinin yeni görüntülerindeki yukarı doğru yönelmiş veya karanlık oluklar yüzey hareketiyle ilgili olabilir. Muhtemelen Pluto'da aktif gayzer veya buz volkanları bulunuyor ve bunlar içteki azotu dışarı atıyor. Bu bir olasılık. Yeni Ufuklar'ın verileri geldikçe elimizde daha çok bilgi olacak diyor Stern.


Hubble Uzay Teleskopu son derece hassas Kozmik Kökenli Tayfçekeri ile Plüton'un yüzeyinde güçlü dalga boylu morötesi ışımayı emen karmaşık hidrokarbon ya da nitril molekülleri olduğunu belirledi. Araştırma Southwest Araştırma Enstitüsü ve Nebraska Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından yapıldı. Metan, karbonmonoksit ve azot gibi kimyasal maddeler, Plüton'un yüzeyindeki buzlar ile güneş ışığı ya da kozmik ışın etkileşimi nedeniyle oluşabilir. Araştırma ekibi lideri SwRI'dan Alan Stern: Plüton'a kırmızı rengini karmaşık hidrokarbonlar ve diğer yüzey molekülleri veriyor olabilir diyor. Ekip aynı zamanda Hubble'ın 1990'larda elde ettiği ölçümlere göre Plüton'un morötesi tayfında değişimler olduğunu gösterdi. Bu değişimler yüzeydeki değişikliklerle ilgili olabilir. Hubble ile elde ettiğimiz keşif Plüton'un yüzey yapısı ve evrimi hakkında bilgiler veriyor. Plüton'a 2015'de varacak olan Yeni Ufuklar uzay aracı Püton'un deposunda neler olduğunu gösterecek diyor Stern.


Pluto ve uydularıyla ilgili NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu verilerini inceleyen bilim insanları önemli ayrıntılara ulaştı. Buna göre Pluto ve büyük uydusu Charon ile diğer uydularının kendilerine göre bir yörüngeleri olduğu ancak bu hareketlerin karmaşık bir düzende olduğu belirlendi. Çalışmada ayrıca uydulardan birinin gizemli bir şekilde siyah renkle boyalı olduğu da saptandı. Güneş Sistemi'nde yer alan öne çıkan uyduların neredeyse tamamının uydumuz Ay gibi kendi ekseni çevresindeki ve bağlı olduğu gezegenin yörüngesindeki dönüş süresi eşittir. Bu nedenle biz Ay'ın her zaman aynı yüzünü görürüz. Ancak Pluto için durumun farklı olduğu belirlendi. Çalışmada Pluto'nun Nix ve Hydra uydularının iki karmaşık dönüşü olduğu tespit edildi. Bu da Pluto'dan bakan birine göre iki uydunun her zaman aynı yüzünü görmemesi anlamına gelmektedir. Gözlemci her gün uyduları farklı yüzüyle görecektir. Diğer iki uydu Kerberos ve Sytx'de ise beklenen daha karmaşık durum söz konusu olabilir. Kaliforniya Dünya-dışı Zeka Enstitüsü 'den Mark Showalter: Hubble gözlemlerinden önce kimse Pluto sistemindeki karmaşık dinamikleri bilmiyordu diyor. Bu küçük uyduların karmaşık hareketleri merkezdeki iki büyük cisim, Pluto ve Charon'dan kaynaklanmaktadır . Araştırma ekibinden Doug Hamilton: Bu iki cisim kendilerine yaklaşan uydulara daha güçlü kütle çekim kuvveti uygulayarak dönüş hareketlerini etkilemektedir. Üzerine uygulanan kütle çekimi değişken olan uydunun dönüşü de bundan etkilenecektir. Bu uyduların dönüşleri düzgün bir yuvarlak değil, bir yumurta şekilli olacaktır diyor. Pluto-Charon Sistemi'ndeki uyduların hareketi çift yıldız sistemlerindeki gezegenlerin nasıl davranış içinde olduğunu göstermektedir. Böylesi ikili sistemlerin ortak özelliği kaotik hareketleri olabilir. Hatta bunun çift yıldızların çevresinde dolanan gezegenlerde yaşam arayışına bile farklılık getirebilir diyor Hamilton. Gökbilimciler bu karmaşık hareketi Pluto sisteminden gelen ışığın, iki küçük uydunun dolanımı nedeniyle oluşan, değişimle ölçtü. 2005 ve 2012 yılları arasında ölçülen parlaklık değişimlerinin açıklaması ancak bu uyduların yörüngelerinin kaotik olmasıyla açıklanabilir. Görüntüler aynı zamanda Kerberos uydusunun kömür karası renkte olduğunu gösterdi. Bu renk diğer parlak uyduların tersidir. Göktaşı çarpmaları ya da tozun örttüğü uydu yüzeyinde farklı renk dağılımları görülebilir ancak Kerberos'in neden siyah bir yüzeyi olduğu belli değildir. Uyduların karmaşık dönüşleri ortaya çıkarılan tek sürpriz değildi. Hubble gözlemlerinde üç uydu; Nix, Sytx ve Hydra'nın yörüngeleri arasında bir bağlantı olduğu ortaya çıkarıldı. Onların hareketi Jüpiter'in üç büyük uydusu gibi birbirine bağlı olduğu anlamına geliyor. Eğer Nix üzerinde oturursanız Sytx'in Pluto çevresinde iki kere, Hydra'nın üç kez dolandığına tanık olursunuz diyor Hamilton. Bu sırların çözümü için daha fazla veri gerekiyor. Bu da James Webb Teleskopu gibi gelişmiş bir teleskopla alınabilir. Ya da Yeni Ufuklar aracının yollayacağı veriler çözümün anahtarını verebilir . Yeni Ufuklar Temmuz ayında Pluto'yu ayrıntılarıyla gözleyecek. İşte o zaman Hubble verilerinin anlamı daha da artacak diyor Showalter. Notlar Küçük uydular Pluto ve Charon'un ortak kütle merkezi çevresinde dolanmaktadır. Charon Pluto'nun sekizde biri, Ay ise Dünya'nın seksende biri kütlesindedir. NASA'nın Yeni Ufuklar uzay sondası Pluto ve uyduları ile Kuiper Kuşağı cisimlerini incelemek amacıyla 2006'da fırlatıldı. Araç 14 Temmuz 2015'de Pluto-Charon sisteminin yakınından geçerek Pluto'nun yüzey haritasını üretecek.


Kozmik bir lav parıltısı gibi Pluto'nun buzlu yüzeyinin bir bölümündeki gözlenen madde eski buzun konveksiyonla yenilenmesini sağlıyor. NASA'nın Yeni Ufuklar uzay aracının geçtiğimiz yaz Pluto'nun yakınından geçerek ilettiği verileri bilgisayar modelleriyle birleştiren araştırmacılar kalp şeklindeki bölgeyi kaplayan azot buzu katmanının kalınlığını belirlediler. Sputnik Planum adlı düz ovalık alanda buzun ne kadar hızla aktığı belirlendi. Çalışma sonucunda Sputnik Planum yüzeyinin 15 ile 50 km'lik buzlu, karışım hücreler ile kaplı olduğu ve yine bilgisayar benzetimleriyle buzun yaşının en az bir milyon yıl olduğu hesaplandı. Bu bilgi Pluto'nun ve Güneş Sistemi'nin kenarında yer alan benzer cisimlerde sıra dışı ve aktif jeolojik hareketler olduğuna işaret etmektedir. Washington Üniversitesi Bilimler ve Sanatlar'dan Gezegen bilimci William B. McKinnon: Pluto'nun buzlu yüzeyindeki bu tuhaf izlerin gerçekte ne olduğunu belirlemeyi başardık. Dünya'dan milyarlarca kilometre uzaktaki soğuk bir cisimde yumuşak ve azot buzu gibi esnek bir madde olması jeolojik hareketlilik için yeterli enerjinin olması demektir diyor. McKinnon ve ekibi Sputnik Planum'u dolduran bu hücrelerin azotca zengin buzların yavaşça gerçekleşen termal konveksiyon yoluyla aktığını düşünüyor. Büyük bir olasılıkla yüzeyin birkaç kilometre altına kadar inen malzeme deposu Pluto'nun küçük iç ısısı nedeniyle ısınıp yüzeye doğru yükselir ve bu şekilde kırmızımsı lekeler oluşturur. Bu lav parıltıları bir süre sonra soğur ve ardından süreç tekrarlanır. Bilgisayar modelleri, buzun birkaç kilometre derinden yükseldiğini ve katı azotla milyonlarca yıl içinde katı azotla karıştığını göstermektedir. Üç ya da dört konveksiyon hücreleri bir araya gelerek X ya da Y şekilli sırtlar oluşturarak soğumaktadır. |Bilgisayar modelleri, buzun birkaç kilometre derinden yükseldiğini ve katı azotla milyonlarca yıl içinde katı azotla karıştığını göstermektedir. Üç ya da dört konveksiyon hücreleri bir araya gelerek X ya da Y şekilli sırtlar oluşturarak soğumaktadır. Kırmızı renk yüzeyin altından gelen sıcak azotu, mavi renk ise soğumayı göstermektedir (NASA/JHUAPL/Southwest Research Institute ; Washington University . Washington Üniversitesi'nden Teresa Wong: Doktora çalışmam sırasında geliştirdiğimiz konveksiyon modeli tekniğini kullanarak Pluto yüzeyinde olan biteni gördüğümüz için çok sevinçliyim diyor. Oluşumlarının kenarları büyümesi hücrelerin yaklaşık 500.000 yılda bir yenilendiği anlamına gelir ki bu da yüzey hareketlerinin yılda sadece birkaç santimetre ile etkili olması demektir. Pluto'nun yüzeyini sürekli yenileyen bu etkinlik aynı zamanda atmosfere de katkı sağlar. Benzer durumu Kuiper Kuşağı'ndaki diğer cisimlerde de görmek sürpriz olmaz. Umarım gelecekte görev yapacak keşif araçları başka cisimlerde de benzer oluşumları görür diyor McKinnon. Yeni Ufuklar uzay aracı Kuiper Kuşağı'ndaki irili ufaklı cisimleri, kuyrukluyıldızları, asteroitleri ya da daha küçük buzlu cisimleri gözlemek amacıyla üretilmiştir. Bilindiği üzere araç 14 Temmuz 2015'de Pluto'nun yakınından geçerek önemli bilgilere ulaşmamızı sağladı. NASA 1 Ocak 2019'da başlatacağı yeni bir Kuiper Kuşağı bölgesi gözlemi için MU69 adlı aracın finansmanı için uğraş vermektedir.


NASA'nın Yeni Ufuklar uzay aracının Pluto'ya yakın geçişi sırasında ilettiği veriler yüzeyin en fazla 100 milyon yıl yaşında olduğunu gösteriyor. Muhtemelen hala sürmekte olan jeolojik süreçlerin şekillendirdiği düz ovalar göz önüne serildi. 'Pluto'nun kalbi' olarak bilinen Tombaugh Bölgesi'nin merkezin altı ve solundaki alanda aynı zamanda buz dağları olduğu görüldü. NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nden Jeff Moore: Bu araziyi açıklamak kolay değil. Krater benzeri çukurlar ve genç ovalar açıklamayı zorlaştıran etkenler olarak karşımıza çıkıyor diyor. Dünya'da donmuş çamur çatlaklarını andıran izlerin bulunduğu bu ova Sputnik Ovası olarak adlandırıldı. Bu düzensiz şekilli oluklar kabaca 20 km aralıklarla sıralanmış görünmektedir. Bunun dışında, arazide çeşitli yüksekliklerdeki tepeler ve içleri koyu maddeyle kaplı oluklarda bulunmaktadır. Donmuş buzun süblimleşerek gaza dönüşmesi sonucunda küçük çukurların oluştuğu düşünülüyor. Bilim insanları bu alanların oluşumuyla ilgili iki kuram oluşturdu. Düzensiz şekiller kuru madde yüzeyinin daralmasıyla oluşmuş olabilir. Diğer kuram ise gaza dönüşen bir konveksiyon sürecinin oluşmasıyla ilgilidir. Yüzeyde oluşan konveksiyon Pluto'nun düşük iç sıcaklığı nedeniyle donmuş karbon monoksit, metan ve azotun birikmesine yol açacaktır. Pluto'daki buzlu ovalar üzerinde birkaç kilometre uzunluğunda koyu çizgiler oluşmuştur. Bu çizgilerin aynı yönde olması donmuş yüzey boyunca esen rüzgarları işaret ediyor. Pluto'ya 77.000 km kadar yaklaşan Yeni Ufuklar yüzeydeki 1 kilometreye kadar ki yapıları göstermektedir. Şimdilik araçtan sadece sıkıştırılmış durumda küçük çözünürlükteki fotoğraflar alınmaktadır. Önümüzdeki bir yıl içinde araç yüksek çözünürlükteki görüntüleri yollayacak. Böylece Pluto ve yüzeyi hakkında daha fazla bilgi edinilebilecek. Yeni Ufuklar Pluto'da azotça zengin, yüzeyden 1600 km yükseğe kadar yükselen bir atmosfer olduğunu da gösterdi. Pluto atmosferinin en yoğun katmanı yüzeyinden 270 km'ye kadar yükseliyor. Yeni Ufuklar ekibi Pluto'nun ötesinde binlerce kilometre boyunca uzanan soğuk ve iyonlaşmış gaz bölgesi keşfetti. Bu da cüce gezegenin atmosferinin güneş rüzgarıyla uzaya doğru saçıldığı anlamına geliyor. NASA Genel Merkezi'nden Jim Green: Pluto'nun on yıl boyunca süren yolculuğunun meyvesini toplamaya başladık. Pluto hakkındaki keşifler önümüzdeki on yıllar boyunca sürecek diyor.


Cüce gezegenin sönük yıldız ışığını engellediği doğru bir şekilde tahmin edildi Gökbilimciler, ilk defa onu sönük bir yıldızın önünden geçerken yakalayarak, uzak cüce gezegen Eris'in çapını doğru bir şekilde ölçtüler. Bu olay ESO' ya ait La Silla Gözlemevinde bulunan Belçika'ya ait TRAPPIST teleskopunu da içeren teleskoplarla 2010 sonunda görüldü. Gözlemler Eris'in Pluto'nun neredeyse mükemmel ikizi olduğunu gösteriyor. Eris çok yansımalı bir yüzeye sahip gözüküyor ki bu bize onun eşit bir şekilde dağılmış ince bir buz katmanı ile kaplandığını, muhtamelen donmuş bir atmosfere sahip olduğunu önermektedir. Sonuçlar Nature dergisinin 27 Ekim 2011 sayısında yayınlanacaktır. Kasım 2010'da, uzak cüce gezegen Eris görünürlükten kaybolma olayı olarak adlandırılan arkada kalan sönük bir yıldızın önünden geçti. Bu tür olaylar cüce gezegenin çok uzak ve küçük olmasından dolayı gözlemlenmesi zordur ve nadir olarak meydana gelmektedir. Eris'in içinde olduğu bir sonraki olay 2013 e kadar meydana gelmeyecektir. Görünürlükten kaybolma olayı uzak bir Güneş Sisteminin boyutunu ve şeklini ölçmenin en doğru, çoğunlukla da tek, yoldur. Görünürlükten kaybolma için aday yıldız ESO'ya ait La Silla Gözlemevindeki 2.2 metrelik MPG/ESO teleskobundan elde edilen resimlerinin incelenmesi sonucunda belirlendi. Gözlemler çeşitli üniversitelerden Gökbilimciler takımı tarafından -diğerleri ile beraber- La Silla'da yer alan TRAPPIST (Geçiş Yapan Gezegenler ve Gezegen Benzerleri Küçük Teleskopu, eso1023) teleskobunu kullanarak dikkatlice planlandı ve gerçekleştirildi. Güneş Sisteminde Neptün'ün ötesindeki küçük bedenlerin görünürlük kaybolmalarını gözlemleme büyük hassasiyet ve dikkatli bir planlama gerektiriyor. Bu Eris'in boyutunu ölçmenin en iyi yolu, gerçekte oraya gitmenin en kısa yoludur, diye açıklıyor baş yazar Bruno Sicardy. Görünürlükten kaybolma gözlemleri Dünya etrafında cüce gezegenlerin gölgesinin tahmin edilen yolu üzerinde amatör gözlemevlerindeki pek çok teleskobu da içeren 26 farklı noktada başlatıldı, fakat sadece iki bölge olayı doğrudan gözlemleyebildi, her ikisi de Şili'de yer alıyordu. Bir tanesi ESO'ya ait La Silla Gözlemevindeki TRAPPIST teleskobunu kullanan idi, diğeri San Pedo, Atacam'da yer alıyordu ve iki teleskop kullanmıştı. Üç teleskobun hepsi Eris uzak yıldızın ışığını engellediğinde parlaklıkta ani düşüşü kaydettiler. İki Şili bölgesinden bir araya getirilen gözlemler işaret eiyor ki Eris dairesel şekle yakındır. Bu ölçümler geniş dağların varlığı tarafından bozulmadığı müddetçe onun şeklini ve boyutunu doğru bir şekilde vermelidir. Yine de bu tür özellikler geniş buz bedeni üzerinde pek olası değildir. Eris 2005'te Güneş Sistemi dışındaki en büyük nesne olarak tanımlanmıştı. Onun keşfi cüce gezegenler olarak adlandırılan yeni cisimler sınıfının oluşturulmasına neden olan ve 2006 da Pluto'nun gezegenden cüce gezegene yeniden sınıflandırılmasına neden olan faktörlerden biri olmuştur. Eris şu anda güneşe Pluto'nun olduğundan 3 kat daha fazla uzaklıktadır. Diğer motodlar kullanılarak yapılan önceki gözlemler Eris'in 3000 kilometrelik çapı ile muhtemelen Pluto'dan % 25 civarı daha büyük olduğunu önerirken, yeni inceleme iki cisimin de aynı boyutta olduğunu ispatlamaktadır. Eris' in yeni kararlaştırılan çapı 12 kilometrelik doğruluk payı ile 2326 kilometredir. Bu onu boyutunun çapı tahnini olarak 2300 ila 2400 kilometre arasında olan emsali Pluto'nunkinden daha fazla bilinir yapmaktadır. Pluton'un çapı görünürlükten kaybolma ile doğrudan tespit edebilmeyi imkansız kılan atmosferinin varlığından dolayı ölçülmesi çok daha zordur. Eris'in uydusu Dysnomia'nın hareketi Eris'in kütlesinin tahmin edilmesinde kullanıldı. Pluto'dan % 27 daha ağır olarak bulundu. Çapıyla birlikte, bu Eris'in yoğunluğunu verdi, cm küp başına 2.52 gram olarak tahmin edildi . Bu yoğunluk Eris'in muhtemelen geniş bir kayalık olduğu, göreceli olarak ince bir buz örtüsü ile kaplı olduğu anlamına geliyor, diye yorumluyor araştırmaya katılmış olan Emmanuel Jehin . Eris'in yüzeyinin aşırı derecede yansıtmalı olduğu bulundu, üzerine düşen ışığın % 96 sını yansıtmakta ( 0.96 lık görünür bir yansıtma oranı ). Bu Dünya'daki taze kardan daha parlaktır ki Eris'i Saturün'ün buzlu ayı Enceladus ile beraber Güneş sistemindeki en yansıtıcılı nesne yapmaktadır. Eris'in parlak yüzeyi gezegenin yüzeyini 1 milimetreden daha az ince ve çok yansıtıcılı bir buz katmanı ile kaplayan donmuş metan ile karışık daha ziyade nitrojence zengin buzdan oluşmaktadır gezegenin tayfında işaret edildiği gibi. Bu buz katmanı onun kendi uzanmış yörüngesi ve artan bir şekilde soğuk çevresi içinde güneşten uzakta hareket ettikçe yüzeyi üzerinde daha da donan cüce gezegenin nitrojen ya da metan amosferinin yoğunlaşmasından kaynaklanıyor olabilir, diye ekliyor Jehin. Buz o zaman Eris , yaklaşık olarak 5.7 milyar kilometre uzaklıkta, güneşe en yakın noktasına yaklaşıyor iken gaza geri dönüşüyor olabilir. Yeni sonuçlar aynı zamanda takımın cüce gezegenin yüzey sıcaklığı için yeni bir ölçüm yapabilmesine olanak sağlamaktadır. Tahminler Eris'in yüzey sıcaklığının güneşe denk gelen kısımı için an fazla -238 derece, gece tarafında daha da düşük sıcaklıklar, olduğunu önermektedir. Eris gibi küçük ve uzak nesneyi göreceli olarak küçük teleskoplar kullanarak sönük bir yıldızın önünden geçmesini izleyerek keşfedebilmemiz ne kadar da olağanüstü bir şey. Cüce gezegen sınıfının oluşttulmasından beş yıl sonra ,onun bir üyesi hakkında bilgi elde edinebiliyoruz, diye sonlandırıyor Bruno Sicardy. Notlar TRAPPIST La Silla Gözlemevinde kurulmuş en son robotik teleskoplardan biridir. 0.6 metrelik ana aynasıyla,2010 Haziran ayında başlatılmıştır ve başlıca olarak güneş sistemi dışı gezegen ve kuruklu yıldız araştırmalarına adanmıştır. Teleskop Belçika Bilimsel Araştırma Fonu tarafından İsviçre Ulusal Bilim Kurumu ortaklığıyla kurulmuş bir projedir ve Liege'den kontrol edilmektedir. Caisey Harlingten ve ASH2 teleskopları Eris Yunan kaos ve kavga tanrıçasıdır. Dysnomia Eris' in kızıdır ve kanunsuzluğun tanrıçasıdır. Eris'in kütlesi 1.66 x 1022 kgdır, Ay'ın kütlesinin % 22 sine karşılık gelmektedir. Karşılaştırmak istersek, Ay'ın yoğunluğu cm küp başına 3.3 gramdır, ve suyunki cm küp başına 1.00 gramdır. Yoğunluk değeri önermektedir ki Eris başlıca kayadan ( % 85 ) ve küçük bir buz içeriğinden ( % 15 ) oluşmaktadır. Sonuncu olanı yaklaşık 100 kilometre kalınlıkta geniş kayalık çekirdeğini saran bit katman olması olasıdır. Çokça su buzu olan bu çok kalın katman yüzeyini o kadar yansımalı yapan Eris'in üzerindeki çok ince donmuş atmosfer ile karıştırılmamalıdır. Bir nesnenin yansıtma oranı üzerine düşen ışığın emmek yerine uzaya geri gönderdiği ışığa olan oranıdır. Yansıtma oranı 1 mükemmel yansıtmaya, yani beyaza, karşılık gelmekte iken 0 tamamen emmeye, yani siyaha, karşılık gelmektedir. Örnek vermek istersek, Ayın yansıtma oranı sadece 0.136 dır, kömürünküne benzer. Çeviri: Fırat Koçak


Hubble Uzay Teleskopu'nun ayrıntılı verileri uzak ve buzlu cüce gezegen Pluto'nun yeni bir uydusunu keşfetti. Bu keşifle birlikte Pluto'nun bilinen uydu sayısı dörde yükseldi. Şimdilik P4 olarak adlandırılan uydu, Pluto'nun çevresindeki olası buz halkalar taranırken ortaya çıkarıldı. Yeni uydu şimdilik bilinen en küçük Pluto uydusu ve 13 ile 34 km'lik bir çapa sahip. En büyük uydu olan Charon 1200 km, Nix ve Hydra 32 ile 113 km çapındadır. Kaliforniya Mountain View'daki SETI Enstitüsü Mark Showalter: Hubble'ın kameraları 3 milyar km uzaklıktaki nesnenin çevresini net bir şekilde göstererek bu küçük uyduyu bulmamızı sağladı diyor. Veri 2015 yılında Pluto'nun yakınından geçecek olan Yeni Ufuklar uzay görevi işçin planlanan bir çalışma sonucudur. Görev güneş sisteminin sınırındaki nesneler hakkında yeni anlayışlar sağlamaktadır. Pluto'nun yüzey yapısı ve yeni keşiflerin gerçekleşmesini sağlayan Hubble bu sayede Yeni Ufuklar uzay aracının işini de kolaylaştırmaktadır. Colorado Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Yeni Ufuklar görevi başkanı Alan Stern : Bu harika bir keşif diyor ve ekliyor: Şimdi biz Pluto sistemine bir uydu daha ekliyoruz. Yeni uydu 2005 yılında keşfedilen Nix ve Hydra'nın arasında yer alıyor. Charon ise 1978'de keşfedilmiş ve Pluto ile ayrı görüntüsü ilk kez 1990'da Hubble ile elde edilmişti. Cüce gezegen Pluto ve uydularının güneş sisteminin erken zamanında başka bir gezegenle çarpışarak oluştuğu sanılıyor. Çarpışmanın ardından Pluto kendi içindeki parçaları dışarı atarak şimdiki ailesini oluşturan uyduları oluşturmuş. Ay'ın da Dünya'nın bir parçası olduğu ve Dünya ile Mars büyüklüğündeki iki cismin çarpışmasıyla oluştuğuna ilişkin kuram Apollo görevleriyle incelenmişti. Bilim insanları Pluto'dan kopan küçük taş ve tozların cüce gezegen çevresinde halkalar oluşturabileceğini söylemelerine karşılık Hubble görüntülerinde henüz böylesi bir yapı görülmedi. Washington'daki NASA Merkez'inden Astrofizik Bölümü yöneticisi Jon Morse: Bu şaşırtıcı gözlem Hubble'ın görme yeteneğinin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor diyor. P4, 28 Haziran 2011 tarihi Temmuz'da alınan yeni görüntülerle de varlığı onaylandı. Hubble'ın daha önce nesneyi görememesinin nedeni ise önceki poz sürelerinin kısa olmasıydı. 2006 görüntülerinde çok sönük bir leke gibi ortaya çıkmış olmasına karşılık bu bir ışık kırılması olarak düşünülüp üzerine gidilmedi.


Yeni Ufuklar uzay aracı tam bir yıl sonra, Temmuz 2015'te yeni bir dünyanın keşfiyle dolu haberler iletmeye başlayacak. Bu yeni dünyadaki dağlar, ovalar, vadiler hakkında kimsenin net bir bilgisi yok. Hakkındaki her şey önümüzdeki yıl daha netleşecek olan yeni dünya, Pluto. Yeni Ufuklar uzay aracı 14 Temmuz 2015'de Pluto'nun yakınından geçecek. NASA'nın Yeni Sınırlar programı yöneticisi Adriana Ocampo: Şimdiye kadar hiçbir uzay aracı Pluto'ya bu kadar yaklaşmamıştı. Pluto ilk kez bu kadar yakından izlenecek. Yeni deneyimlere ve sürprizlerle karşı hazır olmalıyız diyor. Projenin baş araştırmacısı Southwest Araştırma Enstitüsü'nden Alan Stern ise Yeni Ufuklar aracıyla yapılacakları 1965 yılında Mars'a gönderilen Mariner 4 aracıyla yapılan keşiflere benzetiyor. O zamanlar birçok insan Mars'ın yaşam dostu olan, yüzeyinde su ve bitki örtüsü kaplı bir gezegen olduğunu sanırdı. Ancak Mariner 4 ile tüm hayaller suya düşmüştü, yeşil sanılan gezegen tamamen çöldü. Mariner 4'den neredeyse 50 yıl sonra başka bir uzay aracı başka bir gezegeni keşfetmeye hazırlanıyor. Yeni Ufuklar uzay aracının gözlemleri araştırmacılar için şok bilgiler getirebilir. Pluto hakkında çok az bilgiye sahibiz. Çok uzakta olan bu cüce gezegeni Hubble Uzay Teleskopu bile bulanık görebilmektedir. Pluto'nun elimizdeki en iyi görüntülere göre şeklinin küresel ve renginin kızılımsı olduğunu biliyoruz. Ancak yıllar geçtikçe bu renk değişime uğramaktadır. Bunun nedeni ise bilinmemektedir. Yeni Ufuklar Nisan 2015'ten itibaren Pluto'yu gözlemeye başlayacak. Temmuz 2015'deki 10.000 kilometrelik yakın geçişe kadar bu görüntüleme sürecek. Yeni Ufuklar Dünya'dan bu kadar uzakta olsaydı binaları ayrı ayrı gösterir ve şekillerini de düzgün bir şekilde görürdü. Elbette her yolculuğun riskleri de bulunur. Yeni Ufuklar için de çeşitli riskler söz konusu. Bunların başında Pluto'nun çevresinde bilinmeyen bir enkaz diski olmasıdır. Pluto'nun Charon, Styx, Nix, Kerberos ve Hydra olmak üzere bilinen beş uydusu bulunuyor. Sayısal benzetimlere göre uydulara çarpan meteoritlerden dolayı Pluto yakınlarında enkaz sistemi oluşmuş olabilir. Bu nedenle araştırmacılar fark edilecek herhangi bir enkaz sisteminden uzay aracını uzak tutmak için gözlerini dört açmak zorundalar. Yeni Ufuklar ekibi bu buluşmanın oldukça sağlıklı ve güvenli olması için çabalıyor. Uzay aracı emin ellerde diyor Ocampo. Yeni Ufuklar Pluto'da ne görecek, kimse bunu bilmiyor. Birçok tahmin yapılıyor, halka, volkan patlaması, göl gibi bazı tahminler var. Tüm bunlara karşılık Pluto'nun hayal gücümüzü çok da zorlamayacağına inanıyoruz diyor Ocampo. Öte yandan bir şeyi ilk defa görmenin vereceği heyecanı düşünün. İşte yaptığımız tam da bu olacak.