NASA'nın Cassini uzay aracından gelen verilerin değerlendirilmesiyle Titan'daki mevsimsel değişimin ayrıntıları ortaya çıkarıldı. Güney kutbuna ait önceki verilerle yeni verilerin karşılaştırılması sonucunda hava akımlarında bir değişme olduğu ortaya çıkarıldı. Özetle çalışma sonucunda Titan'ın aldığı ışığa göre belli bir eğime sahip olduğu saptanmış oldu. İngiltere Bristol Üniversitesi'nden Nick Teanby: Cassini'nin verileriyle, bir insan ömrü boyunca gerçekleşen değişimleri görebildik. Genellikle yavaş gerçekleşen ve Titan için yaklaşık 30 yıla denk gelen bu değişim süresini böylesi kısa sürede ortaya çıkarmak gerçekten heyecan vericidir diyor. Güneş Sistemimizde karasal yüzeye sahip cisimlerden sadece Dünya, Mars, Venüs ve Titan'ın hatırı sayılır atmosferi bulunuyor ki bunlar iklim süreçlerini keşfetmek için doğal laboratuarlar sağlar. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan Scott Edgington: Titan'ın atmosferini anlamak bizim karmaşık atmosfer ortamımızı anlamamıza olanak sağlar. Her iki dünyada da atmosferdeki karmaşıklık dolaşım ve kimyasal etkileşimden kaynaklanır diyor. Satürn ve Satürn uyduları ile Titan'ın daha yakından görülmesi ve incelenmesi amacıyla Cassini 2004 yılında sistemdeki görevine başlamıştı. Yaklaşık 20 yıldır sürdürülen iklimsel değişim modellerinden elde edilen tahminler nihayet Cassini tarafından doğrudan gözlemle doğrulandığı için önemli bir kilometre taşı aşılmış oldu. Cassini'nin aletleriyle Titan'ın güney kutbu üzerinde girdap oluştuğu belirlendi. Araçtaki Kompozit Kızılötesi Tayfölçeri ile yüksek duyarlıklı ölçümler yapılmış ve girdabın yapısı ve kimyası belirlenmiştir. Araştırmacılar atmosferik değişime bağlı olarak benzen ve hidrojen siyanür gibi gazların dağılımını ve atmosferde bu gazların dikey rüzgarlar ile dolaşım bilgisini elde etti. Cassini verileri atmosferdeki dolaşımın beklenenden daha yüksek, yüzeyden 100 km ile 600 km yüksekliklerde gerçekleştiğini gösterdi. Bu düşük rakımlara kadar inen hava yoğunluğunun dolaşımı nedeniyle güney kutbunda oluşan sıcak nokta iklime bağlı büyük değişikliğin de bir göstergesidir. Bilimciler atmosferdeki hızlı değişimleri görebilmek için Titan'ın Ağustos 2009'daki ekinoksu ile bir fırsat yakaladı. Bu tarihten yaklaşık altı ay sonra atmosfer dolaşımının ters döndüğünü belirlediler. Ekinoksun yaşandığı iki yıllık dönemde bazı gazların dolaşım hızları 100 kat artmış ve Titan'da hızlı değişimin gerçekleştiğini göstermişti. İlk kez NASA'nın Gezgin uzay aracı ile tespit edilen gazların karmaşık ve dikey atmosferik hareketine bağlı olarak beliren puslu sabit katmanın Titan'a portakal rengini verdiği düşünülüyor. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden CIRS araştırma ekibinden Mike Flasar: Gelecek dönemde güney kutbu üzerinde bir girdap oluşumunu bekliyoruz. Bu girdap kuzey kutbundaki gibi mi olacak yoksa ondan farklı bir görünüm mü sergileyecek göreceğiz. Burada önemli olan bu değişiklikleri izleyebiliyor olmamızdır diyor.


Satürn'ün en büyük uydusu Titan üzerinde, 400 km'den fazla uzunluğa sahip bir nehrin görüntüsü elde edildi. NASA'nın Cassini uzay aracının elde ettiği veriler, Dünya'daki Nil nehrinin bir minyatürü olan nehrin bir denizle buluştuğunu gösteriyor. Güneş Sistemi'nde sadece Dünya ile Titan yüzeyinde sıvı göl, deniz ve akarsu bulunuyor. Bilimcilerin yüksek çözünürlükteki radar görüntüsüyle elde ettiği nehir, düz bir yüzey üzerinde koyu rengiyle kendini gösteriyor. Kuzey kutbundaki nehrin koyu görünmesinin nedeni ise sıvı hidrokarbonlardan oluşmasıdır. Brigham Young Üniversitesi'nden Cassni radar ekibi üyesi Jani Radebaugh: Tıpkı büyük akarsuların denize dökülmesinde görüldüğü gibi Titan'ın nehri de denize dökülmeden önce menderesler oluşturmuş. Bu da dünya'daki gibi Titan'ın anakara kırıklarını ve bunların da havzaların oluşumuna neden olduğu katkıyı gösterir diyor. Titan yüzeyinde sıvı olduğunu biliyoruz. Dünya'da hidrolojik döngü su ile gerçekleşirken Titan'da sıvı etan ve metan gibi hidrokarbonlar bu çevrimi sağlar. Cassini görünür ışık altında çalışan kameraları ile 2010 yılının sonlarına doğru Titan'ın ekvatoral bölgelerinde karanlık bölgeler olduğunu ortaya çıkardı. Cassini 2008 yılında da görsel ve kızılötesi haritalama tayfölçeriyle Ontario Lacus olarak bilinen Titan'ın güney yarımküresinde bir sıvı etan gölü olduğunu doğrulamıştı. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndan Steve Wall: Dünya ile birlikte Titan, yüzeyinde hareketli sıvı barındıran özel yerlerdir. Hareket halindeki sıvı, deniz, göl ve akarsulardan buharlaşarak yağmur şeklinde tekrar yüzeye dönmesidir. Dünya'da bu, su ile Titan'da ise metan ile gerçekleşir diyor. 2 Yorumlar hocam bu metan ve etanı ilerde yakıt olarak kullanabilir miyiz? Evet bu gelecekte yapılacak olası uzun uçuşlar için istasyon olarak Titan kullanılabilir.


NASA'nın Satürn keşif uydusu Cassini verileri dev uydu Titan'ın atmosferinin yüksek kısımlarındaki aerosoli ayrıntılı olarak ortaya çıkardı. Dünya'da aerosol nedeniyle oluşan sisin davranışı Titan'daki aerosol oluşumunu anlamaya yardımcı olabilir. Uluslararası Bilimler Akademisi Tutanaklarına göre yapılan yeni çalışmada Titan'daki kırmızımsı-kahverengi sis, iyonosferdeki azot ve metan moleküllerinin güneş ışığı etkisiyle negatif ve pozitif iyon çorbasına dönmesiyle oluşuyor. Organik moleküller ve iyonlar arasındaki çarpışmalar, aerosol içinde daha büyük ve karmaşık moleküllerin oluşumuna neden olur. Ağırlaşan moleküller atmosferden aşağı inerken birbiriyle çarpışır ve aynı zamanda da nötr parçacıklarla etkileşime girer. Bunun sonucunda da Titan tepelerine yağarak yüzeyde hidrokarbon göl ve kanallarını oluşturur. Çalışma sırasında Cassini'nin plazma tayfölçeri, iyon ve nötr kütle tayfölçeri ve radyo-plazma dalga fen aleti olmak üzere üç ölçüm aracının elde ettiği veriler kullanıldı. Elde edilen sonuçlar 2005 yılında Cassini'nin Titan atmosferine yolladığı ESA'nın Huygens sondası verileriyle karşılaştırıldı ve birbirini doğruladığı görüldü.


Bir göl üzerindeki buzlanma pasta üzerine dağılmış kremaya benzetilebilir. NASA'nın Cassini uzay aracı verilerini inceleyen bilimciler, Satürn'ün en büyük ve gözde uydusu olan titan yüzeyinde hidrokarbon gölleri üzerinde gölü süsleyen ve yine hidrokarbondan oluşmuş buzullar olabileceğini belirledi. Buzulların varlığı aynı zamanda Cassini'nin Titan yüzeyine ait elde ettiği ışığın yansımasına ait farklılıkları da açıklıyor. Cornell Üniversitesi'nden Cassini bilim ekibinden Titan araştırmacısı Jonathan Lunine: Bu göl ve denizlerle ilgili sorulalacak en ilginç soru sanırım şudur: Buralarda ilkel yaşam formu olabilir mi? Sıvı ve katı arasındaki sınırda yer alan yüzen buzulllar, aynı zamanda karasal yaşamın izlerini de taşıyor denebilecek ilginç bir kimyasal yapıya sahip olabilir diyor. Titan Dünya gibi yüzeyinde sıvı yapıları bulunan Güneş Sistemi'ndeki tek cisimdir. Gezegenimizdeki yağış ve buharlaşma döngülerinin benzeri Titan'da da görülmesine karşılık aradaki fark bu döngünün metan ve etan gibi hidrokarbonlar tarafından gerçekleştirilmesidir. Bilimcilere göre metan ve etan yaşamın doğmasına neden olan karmaşık kimyasal yapıların temel taşlarının oluşmasını sağlar. Cassini Titan'daki hidrokarbon denizlerinin ve geniş alanları kaplayan göllerin sadece güney yarıkürede değil, kuzey yarıkürede olduğunu da gösterdi. Bugüne kadar bilimciler katı metanın sıvı metan daha yoğun olduğunu ve bundan dolayı da deniz ve göllerin yüzeyinde yüzen buzulların olamayacağını, bunların batmış olacaklarını düşünüyordu. Ancak yeni çalışmalarda göller ve atmosfer arasındaki etkileşim nedeniyle sıcaklık değişimini ve azot gibi moleküllerin üretildiği yeni tür bileşikleri öneriyor. Bilimcilere göre Titan'ın kış mevsimindeki yarıküresinde sıcaklığın 183 Santigrad dereceye kadar gerileyeceğini ve bunun da metan ve etan açısından zengin göl-denizlerde buzulların görülmesine neden olacağını belirtiyor. Sıcaklığın sadece birkaç derece düşmesi bile buza sarılı sıbvı azotun donmasına ve sonuçta yüzen buzullara neden olur. Bu da göl ve deniz tabamlarında hidrokarbon buz kabukları olduğu anlamına gelebilir. Titan'ın kırmızımsı-kahverengi renginde görülen renksiz alanların nedeni de böylece açıklanmış oluyor. Kanada Doğa Bilimleri ve Mühendislik Araştırma Konseyi üyesi Jason Hofgartner: Dünya'da kış başlarken kutba yakın yerlerde gördüğümüz deniz buzlarının benzeri Titan üzerinde ince bloklar halinde etan-zengini buzlar şeklinde ortaya çıkıyor. Eğer birgün Titan yüzeyini incelemeye karar verirsek bu koşulları dikkate almamız gerekecek diyor. Cassini'nin radar aleti Titan'daki göl ve denizlerdeki yansımaları izleyerek bu modeli test edebilecek. Titan'ın kuzey yarıküresinde ilkbahar mevsiminin başlamasıyla birlikte çözülen hidrokarbon buzları gölleri oluştururken bir miktar buzulda yüzeyde serbest kalacak. Böylece yansıma değerleri değişecek. Yüzey daha parlak olacak. Hava ısındıkça bu buzullar eriyerek yüzeyin parlaklığının azalmasına neden olacaktır. Cassini radar aleti bunları ölçebilecek yetenektedir.


Satürn Sistemi'ni inceleyen Cassini aracı Titan'ın en büyük ikinci denizini görüntüledi. Ligeia Mare adlı deniz daha sonra renklendirildi. 420x350 km boyutlarındaki deniz, 3000 km'den büyük bir alanı kapsıyor. Deniz, Titan yüzeyini süsleyen birçok etan ve metan gibi sıvı hidrokarbonlardan oluşmuş göl ve denizlerden biridir. Görüntüde birçok nehrin denize döküldüğü görülüyor. Cassini, Ligeia Mare'daki dalgaları henüz göremedi. 2017 yılında yaz mevsiminin başlangıcında oluşacak rüzgarlar denizde dalgalara neden olabilir. Titan üzerinde sık sık görülen rüzgarlara karşılık bilimciler, şu an için bu bölgenin sakin olduğunu belirtiyor. Cassini, Ligeia Mare yüzey girinti çıkıntılarının tespiti ve daha hassas veriler sağlamak amacıyla 23 Mayıs 2013'de Titan'a yakın uçuş yaptı. Bu görüntü Cassini'nin Şubat 2006 ile Nisan 2007 tarihleri arasındaki yakın uçuşları sırasında alınan radar görüntüleriyle oluşturuldu. Görüntü Cassini tarafından Titan yüzeyine gönderilen radar sinyallerinin yankısı alınarak oluşturuldu. Gönderilen ve bir süre sonra alınan sinyallerin zaman gecikmesi ve frekans farklılıkları dikkate alınan yöntem olan Yapay Aralıklı Radar yöntemi kullanıldı. Yankının genel özellikleri ile yüzey pürüzlüğü, yapısı ve bileşimleri saptanabilir. Görüntüde Ligeia Mare'daki daha az yansıma yerleri siyah renkle gösterilmiştir. Buna karşılık alınan çok daha fazla enerjili sinyaller beyazdan sarıya doğru yönelen renklerle gösterilmiştir. Titan'ın atmosferindeki bulutların yüzeyi kapatması nedeniyle, radar verileri, görünür ve kızılötesi görüntülere oranla daha net bir görüntü alınmasını sağlar. 1 Yorum bence bu mükemmel birşey buda gezegende gelgit genliğini gösteriyor ayrıca metanın burada bulunması gelecekte titanda kalacak kişiler için enerji kaynağı olarak görünüyor...


Satürn'ün en büyük uydusu olan Titan'daki metan gazının kuzey ve güney yarıküre üzerindeki dengesiz bir şekilde dağılmış bulunuyor. Gökbilimciler bu durumu uyduda Dünya'dakine benzer bir iklim değişimi olduğunu belirterek açıklıyor. NASA'nın Cassini aracı 2004'ten bu yana Satürn Sistemi hakkında bilgi topluyor. Özellikle de Titan ile ilgileniyor. Titan'ın kuzey yarıküresinde güney yarıküresine göre 20 kat daha fazla metan gazı bulunduğunu da, Cassini'nin SAR kısa adlı radarı belirledi. SAR verilerinde kuzeydeki göllerin bulunduğu kimi bölgelerin yavaş yavaş dolduğu da gözlenmiş. Güney yarıküredeki sıvının bir şekilde kuzey yarıküreye de sızmış olabileceği düşünülen kuramlardan birisi. Satürn'ün Güneş çevresindeki dolanımı 29.5 yıl sürer. Bu da dünya zamanına göre Titan'ın bir yarı küresinde 15 yıl kış 15 yıl yaz yaşayacağı anlamına gelir. Bir yarı kürede kış yaşanırken diğerinde yaz mevsimi yaşanacaktır. Mevsimlik değişime göre bir yarı kürede fazla buharlaşmadan dolayı kuruma gerçekleşirken diğerinde ise tersi durum söz konusu olacaktır. Tıpkı Dünya'da olduğu gibi. Bu düşünceye göre yaz yaşayan yarıkürede göllerin derinliği her yıl bir metre azalması gerekiyor. Titan'ın gölleri ortalama birkaç yüz metredir. Ancak bu çözüm yeterli değil. Çünkü Titan'ın kuzey yarıküresindeki göllerin sayısı güney yarı küreye göre daha fazladır. Çözüm Satürn'ün Güneş çevresinde yörüngesinde mi yatıyor? Satürn'ün yörüngesi de Dünya ve diğer gezegenlerin yörüngesi gibi tam bir daire değildir. Biraz eliptiktir. Bundan dolayı da Titan'ın güney yarı küresindeki yaz mevsimi, kuzey yarı küreye göre %12 daha fazla sürer. Sonuçta kuzeyde yazlar daha uzun, güneyde ise daha kısa ancak çok daha sert geçer. Bu da yarı kürelerdeki metan buharlaşmalarını etkiler. Kuzeyden güneye veya güneyden kuzeye eşit değerde buharlaşma hareketliliği bu nedenle olmayacaktır. Astronomi Diyarı Notu: Yalnız Dünya üzerinde değil, Güneş Sistemi içindeki yapılarda da iklimsel değişimler olduğu anlaşılıyor. Bir süre önce Mars'ın bir zamanlar mavi bir gezegen olduğuna ilişkin bir çalışma yapıldığını yayınlamıştık. Gezegenlerin geçirdiği değişimler her yerde aynı olduğuna göre -her ne kadar atmosferi şu an yetersiz kalsa da- Mars'ın bir süre sonra Dünya gibi yaşamı barındırabilecek bir yapıya kavuşacağı düşünülebilir mi ? Ya da aynı durumu Titan için düşünebilir miyiz? Kaynak: 2 Yorumlar diğer gezegenlerdede yaşanılabilirlik olasılığı artar,canlı ömrü uzar,ve belkide başka bir türü gözlemleyen ilk uygarlık biz oluruz bunun dışında ? mars eğer dediğiniz gibi barınacak bir yer olursa ne gibi değişikliller olabilir evrende?


Cassini Titan'da kumulların bölgeden bölgeye değiştiğini ortaya çıkardı. Sonuçlar uydunun jeolojik ve iklimsel geçmişi hakkında bilgi veriyor. Kumlu alanların miktarı görünüşe göre Titan'da tekdüze ova bolluğundan sonra ikinci sırada geliyor. 10 milyon metre karelik alanı kaplayan kumul tepeleri toplam yüzeyin yüzde 13'ünü kaplıyor. Bu da yaklaşık Amerika Birleşik Devletleri büyüklüğü kadarlık bir alan demek oluyor. Titan tepeleri Namibya ya da Arabistan Yarımadası'ndaki çizgisel kum tepelerini andırıyor. Bu alanlar 1-2 km yükseklikte ve yüzlerce km uzunluğa sahiptir. Büyüklükleri çevresel etkenlere göre değişmektedir. Yapılan çalışmaya göre Titan kumullarının boyutunu rakım ve enlem olmak üzere iki etken belirliyor. Daha yüksek rakımlı bölgelerdeki kumlar daha ince ve birbirinden ayrılmış, tane tane olma eğilimindedir. Tepeler arasındaki boşlukları Cassini radarı ince kumlarla kaplıymış gibi göstermektedir. Bilim insanları Titan kumlarının oluşumunun Dünya'dakinden farklı bir süreç sonucunda oluştuğuna inanıyor. Titan'ın kumul bölgeleri 30 derece güney enlemi ile 30 derece kuzey enlemi arasındaki ekvatoral bir bölgede yer alıyor. Ancak kuzeye doğru daha az hacimliler. Araştırma ekibi lideri Cassini bilim grubundan Alice Le Gall bunun uydunun Satürn'ün çevresindeki eliptik yörüngeden kaynaklandığını düşünüyor. Titan Satürn çevresinde dolanırken mevsimleri Satürn'ün Güneş çevresindeki hareketine bağlıdır. Satürn bir turunu yaklaşık 30 yılda tamamlar. Bu da Titan'da bir mevsimin yaklaşık 7 yıl sürmesi demektir. Uydu Satürn çevresinde eliptik bir yörüngede dolandığından güney yarımküresinde yaz mevsimi daha yoğun ancak kısa geçmektedir. Bu da bölgedeki toprağın kurumasına yol açmaktadır. Kurumuş topraktan ayrılan kum taneleri muhtemelen rüzgar yoluyla taşınır. Bu varsayım Titan'daki göl ve denizlerin enleme göre simetrik dağılmış olması gerçeğiyle örtüşmektedir. Uydunun kuzey yarımküresindeki sıvı etan ve metan göllerinin çokluğu nedeniyle bölgedeki kumların varlığı bu şekilde belirtilebilir. ESA'nın Cassini-Huygens bilim ekibi üyesi Nicolas Altobelli: Titan'daki etan-metan döngüsü Dünya'daki su döngüsüne benzetilebilir. Böylece uydunun iklimsel geçmişi hakkında fikir yürütülebilir diyor.


Cassini'nin 12 Ocak'ta çektiği bu görüntü Satürn'ün en büyük uydusu Titan'ın güney yarımküresindeki Ontario Gölü'ne ait. Ontario, Titan'ın en büyük gölüdür. Görüntü kuzeye doğru çekilmiştir. Uzay aracının konumuna göre yönelen şekiller parlak veya pürüzlü görünmektedir. Pürüzsüz olan koyu ve düzgün bölge ise gölün yüzeyidir. Kuzey kıyı şeridi 1 km yüksekliğindeki tepe ve nedir vadileriyle çevrilidir. Batı veya güney batıdan esen rüzgarların etkisiyle oluşan dalgalar, düzgün bir sahil şeridi oluşturmuştur. Güneydoğu sahili ise yuvarlak başlı bir kıyı görüntüsündedir. Yakın zamanda oluştuğu düşünülen bu bölgeyi, çukurları dolduran sıvı madde oluşturmuştur. Gölün batısında son derece gelişmiş bir delta görünmektedir. Deltanın şekli, yüksek bir ovadan göle doğru bir akıntı olduğunu ve en az iki lopun ortaya çıktığını gösteriyor. Bu tür delta örnekleri dünyada da, Afrika'daki Uganda ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti arasındaki Albert Gölü'nün güney ucunda ve yine Afrika'daki Çad ülkesinin eski Megachad Gölü kalıntılarında da bulunur. Titan, Dünya'dan sonra Güneş Sistemi'nde yüzeyinde sıvı bulunduran ikinci cisimdir. Ancak sıvı madde olarak su yerine sıvı etan ve propan bulunur. Ontario Gölü, Dünya'daki adaşından biraz daha küçük, 15 000 kilometre karelik bir alanı kaplamaktadır. Kaynak: Cassini


Cassini'den geleceğin dünya dışı dağcılarına mesaj var: Titan'ın en yüksek dağını belirledim. Titan'ın 3337 metre yüksekliğindeki dağ, Mithrim Montes adı verilen dağ üçlüsünde bulunuyor. Cassini radar ve optik verilerini inceleyen araştırmacılar 3000 metre yükseklikteki dağların zirvelerini belirlemek için alandaki sisin hareketinden yararlandı. NASA'nın Jet İticileri Laboratuvarı'ndan Cassini radar ekibinden Stephen Wall: Titan'ın en yüksek noktasını belirledik. Bundan daha yüksek tepe olabileceğini de sanmıyorum diyor. Titan'daki yüksek dağlar ekvatora yakın konumdadır. Mithrim Montes'deki yüksek dağların benzerleri Xanadu adı verilen engebeli bölgede ve ESA'nın Huygens sondasının indiği sırt kuşakları adı verilen yükseltilerde yer almaktadır. Titan kabuğundaki dinamiklerin yakın zamanda aktif olduğu ve yüzeyi şekillendirdiği düşünüldüğünden bu dağlar özel bir araştırma konusudur. Brigham Young Üniversitesi'nden Cassini radar ekibi üyesi Jani Radebaugh: Bu heyecan verici. Titan'ın değişimini gösteren bu kuvvetler bize bir şeyler anlatıyor ve bu nedenle yüzeydeki en derin ve en yüksek noktaları bulmak için ayrı bir motive olmuş durumdayız diyor. Yeryüzündeki dağlar genellikle alttan yukarı doğru etki eden kuvvetlerden kaynaklanan dinamikler nedeniyle oluşur. Rüzgar, yağmur ve erozyon da dahil çeşitli etkilerle yüzeyde akış oluşturur ve yavaşça tepelerini yontar. Himalaya ve And Dağları içten gelen güçten oluşuma örneklerdir. Apalaş Dağları ise uzun zamandır aşınan zirvelerin beslediği yamaçlardan oluşmuş kitleleri temsil eder. Cassini Titan'da aynı zamanda yağmur yağdığını ve yüzeyi aşındıran nehirler olduğunu keşfetmiştir. Titan'ın Güneş'ten Dünya'ya göre 10 kat daha uzakta olması ve atmosferinin Dünya'ya göre ince olması gibi nedenler aşındırmanın daha uzun zaman aldığını göstermektedir. Yavaş yavaş akan ve zamanla kabuğu değiştiren yüzeyin altındaki sıcak sıvı ya da yüksek basınçlı kaya katmanı, Titan'ın buzlu kabuğunun ve derin okyanuslarının altındadır. Dağların zirve uçlarına ulaşan bu katman bir süre sonra yere çarşaf serip dinlenen insan gibi sakinleşir. Ayrıca derinlerdeki kaya yeryüzündeki kayalara göre daha yumuşaktır. Araştırmacılar Titan'daki dağların Dünya'daki gibi 9000m kadar yükseğe çıkmasını bu nedenlerden dolayı beklememektedir. Titan'ın bazı aktif tektonik güçleri harekete geçirerek dağlara sahip olmasının bir başka nedeni de Titan'ın dönmesi ve Satürn ile arasındaki gel-git kuvvetleri olabilir. Araştırmacıların bundan sonraki amacı buzlu uydudaki zirvelerin nasıl geliştiğini anlamak olacak. Gel-git gibi çeşitli güçler yukarıdan aşağıya ve yan yüzeylere nasıl bir kuvvet etkidiğini gösterebilir. Bunu anlamanın yolu Titan'ın geniş topografik yapısını incelemekten geçmektedir diyor Radebaugh.


Titan'ın Güney Kutbu'nda gittikçe büyüyen buz bulutu Satürn'ün en büyük uydusundaki mevsim değişimini işaret ediyor. Yapısı bilinmeyen buz bulutunu görüntüleyen Cassini'nin kızılötesi tayfölçeri ile yapılan gözlemde aynı zamanda kuzey kutbundaki benzer kitlenin gittikçe solduğu gözleniyor. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden CIRS araştırmacısı Donald E. Jennings: İlk kez Titan'ın kışın geldiğini gösteren buz bulutunu ve tersi yöndeki kuzey kutbundaki değişimi gördük diyor. Işık tayfının uzak kızılötesi kısmında ortaya çıkan güney buz bulutu Titan'daki küresel hava dolaşım yönünün ters olduğunu gösterir. Cassini'nin elde ettiği ilk dolaşım desenine bakıldığında güney yarımkürede yükselen sıcak havanın soğuk kuzey kutbuna taşındığı sonucuna ulaşılıyor. Bölgede bu nedenle hava soğuyarak atmosferin alt katmanlarında buz bulutları oluştu. Hadley hücresi adı verilen benzer bir modelde Dünya'nın tropik sıcak bölgelerinden orta enlemlere nemli havanın taşınması ele alınır. Bilimciler Titan'ın kuzey kutbunun ısınması ve güney kutbunun soğumasıyla ilgili ters dolaşım modelinin gerçekleştiğini tahmin etmişti. Titan'daki mevsim değişimi Ağustos 2009'da başladı. Kutuplardaki mevsim değişimi her 7,5 yılda bir gerçekleşmesine karşılık uydu üzerindeki etkilerinin ne zaman ortaya çıkacağı bilinmiyordu. Cassini 2012 yılının başlarında güney kutbunda ortaya çıkan dönen puslu girdabı gözlemledi. Bu daha önce kuzey kutbunda gözlenenle benzer özellikler taşımaktadır. Daha sonra Cassini bilimcileri Titan'ın atmosferindeki rüzgarlar etkisiyle değişen sıcaklığın etkisiyle güney kutbunda havanın batmaya başladığının kanıtını elde etti. Güney kutbunda gözlenen hareketliliğe karşılık güneyde buz bulutu ortaya çıkmadı. Temmuz 2012'de Bir şey gözlenmezken birkaç ay sonra Aralık 2012'de sis ve güneydeki girdap ortaya çıktı. Yapısı bilinmeyen buzun, Titan'da bulunduğu bilinen metan, etan ve hidrojen siyanür gibi basit kimyasallardan yani organik bileşik karışımından oluşabileceği üzerinde duruluyor.


Cassini uzay aracının elde ettiği bu radar görüntüsü Satürn'ün dev uydusu Titan'ın yüzeyindeki uzunca bir alanı göstermektedir. Sarımsı renkler toprağı ve mavi renkler göl ve denizleri ifade etmektedir. Ancak bu kısımlarda yüzmek pek akıllıca olmaz. Çünkü Titan'daki göl ve denizler su yerine sıvı metan ile doludur. Cassini 2004'den bu yana Satürn çevresinde dolanmaktadır. Titan yüzeyinin oldukça ayrıntılı haritalarını elde etmiştir. Üzerinde taşıdığı Huygens sondası 14 Aralık 2005'de Cassini'den ayrılıp Titan'a iniş yapmıştı. Yaklaşık 72 dakika süren Huygens'in inişinin hemen ardından veri akışı gerçekleşti. Sonda uydunun azot açısından oldukça zengin atmosferinin altındaki yüzeyin görüntülerini iletmiş ve yerinde ölçümler gerçekleştirmişti. Buluşlarından biri de yüzeyde sıvının oluşturduğu derin kanallar ve vadilerin varlığıydı. Böylece Güneş Sistemi'nde Dünya dışında ilk kez başka bir cisimde de sıvı göl ve denizlerin olduğu doğrulanmış oldu. Cassini, Titan'a en fazla, 22 Temmuz 2006'da, 950 km yaklaştı. O tarihten bu yana Titan'a yaptığı birçok yakın uçuş sırasında elde ettiği verilerle böyle görüntülere ulaşıldı. Cassini'nin radarından yayılan sinyaller yüzeydeki parlak alanlardan ve karanlık alanlardan farklı frekansta yansıdığından yüzeydeki aydınlık sarı renkli toprak ile daha koyu renkteki alanlar birbirinden ayrılabilmiştir. Bu bilim insanlarınca geliştirilmiş özel bir tekniktir. Huygens görevinin başarısına karşılık Titan'da keşfedilecek daha çok şey vardır. Cassini'nin yakın zamanda Titan'ın en fazla 1000 km uzağından geçecek uçuşları planlanmıştır. Cassini'in 2017'nin Eylül ayındaki görevi bitmeden Titan'a 40 dolayında yakın geçiş yapması planlanmış durumda. İşte bu yakın geçişlerle uzak dünyanın farklı görüntülerine ulaşılabilecek. Titan'dan bir kesit. 1,12 MB boyutundaki yüksek çözünürlükteki görüntü için tıklayınız. Telif: NASA/JPL/USGS


NASA'nın Cassini verilerini inceleyen bilim insanları Satürn'ün Titan uydusundaki yeraltı okyanusunun Dünya'daki Ölü Deniz kadar tuzlu olduğunu belirlediler. Fransa'daki Nantes Üniversitesi'nden Giuseppe Mitri: Bildiğimiz standartlara göre çok fazla tuzlu diyor. Bu okyanusun bildiğimiz anlamda yaşamı gelecekte desteklemesi mümkün değil ancak geçmişte çok farklı koşullara sahip olmuş olabilir. Bu sonuçlara son 10 yıldır Titan'a yakın uçuşlar yaparak ağırlık ve yüzey yapısı hakkında bilgi toplayan Cassini uzay aracının verileriyle ulaşıldı. Araştırmacılar yüzeydeki nispeten yüksek ağırlık miktarını açıklayabilmek için Titan'da bir yeraltı okyanus olduğu sonucunda ulaştılar. Bu okyanus muhtemelen sülfür, sodyum ve potasyum içerikli çok tuzlu sudan oluşmuştu. Bu tuzlu okyanusun yoğunluğunun kabaca Dünya'daki tuzlu su bölgeleriyle eşit bir tuz içeriği demektir. Bu veriler aynı zamanda uydunun buzlu kabuğundaki katılaşma sürecinin oluşumu aşamalarını da destekliyor. Titan'ın buzlu kabuğunun kalınlığı yer yer değişiklik göstermektedir. Araştırmacılara göre okyanus yavaşça kristalleşerek uydu kabuğunun sertleşmesine neden olmuştur. Tersi durum söz konusu olsaydı sıcak bir mumun akmasında olduğu gibi zaman içinde kendini dışarı bırakacaktı. Yüzey ile okyanus arasındaki alışveriş sırasında katı yüzeyin oluşumu ancak bu tür malzemeyle sağlanabilir. Tüm bunlara karşılık Titan'da varlığıyla gizemini koruyan bir madde var: metan. Bilim insanları uzun zaman önce Titan'ın atmosferinde metan, etan, asetilen gibi birçok hidrokarbon bileşiklerinin olduğunu belirlemişti. Güneş ışığının ulaşmadığı on milyonlarca yıl içinde metan yok olur, ama bir şeyin etkisiyle Titan'daki metan 4,5 milyar yıldır varlığını korumuş ve havayı doldurmuş. Icarus Dergisi'nde yayınlanan çalışmaya göre Titan atmosferindeki metanın varlığının nedeni de yeraltı okyanusundan sıcak gaz çıkışı. Böyle bir süreci Dünya'da Hawaii Adası'ndaki zincir sıcak bacalarda da rastlıyoruz. Cassini proje ekibinden Linda Spilker: Titan bizi şaşırtmaya devam ediyor diyor. Uzun ömürlü Cassini aracının yardımıyla elimizden geldiğince hızlı bir şekilde bu gizemleri çözmeye çalışıyoruz.


Cassini uzay aracı 29-30 Ekim 2016 tarihlerinde Titan'daki metan bulutlarını izledi. Bulutlar Satürn'ün dev uydusunun kuzey yarıküresinde belirdi ve hareketleri kaydedildi. 11 saat boyunca hareket eden bulutlar 49 ile 55 derece kuzey enlem bölgeleri arasında görüldü. Birden ortaya çıkmış gibi görülen bulutlar bir süre sonra solmaya başlıyor. Bulutların saniyede 7 ile 10 metre arası yerdeğiştirdiği hesaplandı. Titan'ın kuzey yarıküresinde yazdönümü 2017'de görülecek. Yazdönümünün başlamasıyla bulut hareketliliğinin artacağı öngörülüyor. Bulutların hareketlenmesi sadece atmosfer bilgisi değil aynı zamanda yüzey ile atmosfer arası dinamiklerin de araştırılmasına olanak sağlamaktadır. Bu filmdeki görüntülerde yüzey ile metan bulutları ayrımını yapabilmek için Cassini'nin dar açılı kamerası ve buna takılan kızılötesi filtre kullanıldı. Görsel telif hakkı: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute


ESO'nun VLT tesisi ile ilk kez bir ötegezegende titanyum oksit tespit edildi ESO'nun Çok Büyük Teleskop'unu kullanan gökbilimciler ilk kez bir ötegezegen atmosferinde titanyum oksit tespiti gerçekleştirdi. Sıcak-jüpiter gezegen WASP-19b etrafındaki bu keşif FORS2 aygıtının gücünü ortaya çıkarmaktadır. Bulgular beklenmedik ve sıcak dünyanın atmosferine ait kimyasal bileşen, sıcaklık ve basınç yapısı hakkında bilgiler sağlamaktadır. Sonuçlar Nature dergisinde yayınlanacaktır. Bir ESO çalışanı ve TU Berlin'den yeni mezun olan Elyar Sedaghati liderliğindeki bir gökbilimciler ekibi ötegezegen WASP-19b'nin atmosferini ayrıntılı bir şekilde inceledi. Jüpiter'le aynı kütledeki bu dikkat çekici gezegen, yıldızına çok yakın bir yörüngede dolanmakta olup, bir turunu sadece 19 saatte tamamlamaktadır ve atmosfer sıcaklığının 2000 santigrat derece olduğu tahmin edilmektedir. WASP-19b yıldızının önünden geçtiği sırada, yıldız ışığının bir kısmı gezegenin atmosferinden geçerek Yeryüzü'ne ulaşan ışık içerisinde bir parmak izi bırakır. Çok Büyük Teleskop üzerindeki FORS2 aygıtını kullanarak bu ışığı dikkatlice analiz eden ekip, atmosferde az miktarda titanyum oksit, su ve sodyum izine, bunun yanısıra küresel ölçekte dağılmış sise rastladılar. Bu tür molekülleri tespit edebilmek kolay bir iş değildir, diyor ESO öğrencisi olarak bu projede 2 yılını harcayan Elyar Sedaghati. Sadece oldukça kaliteli verilere değil, aynı zamanda özelleştirilmiş analiz yöntemlerine de ihtiyacımız var. Kullandığımız algoritma milyonlarca tayf içinde geniş bir aralıkta kimyasal bileşenleri, sıcaklıkları ve bulut ya da sis özelliklerini anlamamızı sağlıyor. Titanyum oksit Yeryüzü'nde nadir bulunmaktadır. Soğuk yıldızların ise atmosferlerinde bulunduğu bilinmektedir. WASP-19b gibi sıcak gezegenlerin atmosferlerinde ısı soğurucu gibi davranırlar. Miktar olarak yeterince fazla ise bu moleküller ısının atmosferden girişini ya da kaçısını engelleyerek, ısısal çevrime neden olurlar sıcaklık atmosferin üst kısımlarında daha yüksek, aşağılarda ise daha düşüktür, yani normal durumun tersi. Yeryüzü atmosferindeki ozon da benzer bir rol oynamakta, stratosferde çevrime neden olmaktadır. WASP-19b'nin atmosferindeki titanyum oksit varlığı atmosferin sıcaklığı ve döngüsü üzerinde kayda değer etkilere neden olmaktadır, diye açıklıyor İngiltere, Cambridge Üniversitesi'nden ekip üyesi gökbilimci Ryan MacDonald. Ötegezegenleri bu kadar ayrıntılı bir şekilde inceleyebilmek ümit ve heyacan verici. Gökbilimciler WASP-19b gözlemlerini bir yıldan uzun bir süre devam ettirdiler. Gezegenin yarıçapındaki göreli değişimleri ötegezegenin atmosferinden geçen ışığı farklı dalgaboylarında inceleyerek ölçtüler ve gözlemleri atmosfer modelleri ile karşılaştırarak, ötegezegenin atmosferindeki kimyasal içeriğin farklı özelliklerini tahmin edebildiler. Titanyum oksit gibi metal oksitlerin ve benzeri bileşenlerin varlığı hakkındaki yeni bilgiler ötegezegen atmosferlerinin çok daha iyi bir şekilde modellenebilmesini sağlayacak. Yakın gelecekte yaşama elverişli gezegenleri gözleyebilecek olan gökbilimciler daha gelişmiş modeller sayesinde gözlemleri nasıl yorumlayabilecekleri hakkında daha iyi fikirlere sahip olacaklar. Bu önemli keşif yenilenen FORS2 aygıtının tam da bu amaçla yapıldığının bir kanıtıdır, diye ekliyor, yenileme projesini yürüten ESO'dan Henri Boffin. Bu sayede, FORS2 yerden bu şekilde gözlemler yapabilecek en iyi aygıt haline geldi. ESO-Türkiye


Uzak bir gökadadaki bir yıldız tipik bir şekilde toz örtüsü içinde patlayarak yaşamını bitirdi. Ancak Ohio Üniversitesi'ndeki araştırmacılar bu olayın önemli belirtiyor. Patlama normal bir süpernova olsaydı gökada içinde kendini parlaklığı ile ele verecekti. Prof. Christopher Kochanek ve ekibinin 2007 yılının Ağustos ayında gördüğü süpernovanın ayrıntılı incelemesi ancak Spitzer Uzay Teleskopu ile yapılabildi. Gökbilimciler aslında Aktif Gökada Çekirdeklerini ve bu gökada merkezlerindeki süper kütleli karadelikleri arıyordu. AGN içindeki karadelikler emdiği madde miktarına göre büyük oranlarda ısı yayar. Gökbilimciler özellikle sıcaklık farkı görülen yerleri arıyordu ki bu sıcaklık farkının nedeni karadeliğe düşen madde olabilir. Ohio Üniversitesi'nden Szymon Kozlowski normalde bu şekilde bir süpernova beklemediklerini belirtiyor. Süpernovalar genel olarak ısı değil ışık enerjisi yayar. Ancak 3 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir gökadada görülen sıcak bir noktanın AGN'ye ait tipik bir sıcaklık noktası olmadığı belirlendi. Hawai'deki 10 m'lik teleskopu kullanan gökbilimciler gökadadan gelen ışığın tayfı bir AGN varlığını işaret etmediğini gördüler. Çok yüksek sıcaklık ilk altı ay boyunca gözlendi ve Mart 2008'de gözden kayboldu ki bu gözlenen nesnenin bir süpernova olduğuna ilişkin bir kanıttı. Güneş'in ömrü boyunca yayacağı enerjiyi bu cisim sadece altı ayda yaydı diyor Kozlowski. Gökbilimciler bu kadar enerji yayabilen bir süpernovanın ancak bir hipernova olabileceğini söylüyor. Nesnenin sıcaklığı ise 700 C derece dolayındaydı. Bu da gökbilimcilerin aklına yeni bir soru getirdi: Nesnenin ışık enerjisini ne emiyor ve ısıyı ne dağıtıyor? Yanıt: Bir miktar toz. Spitzer'in bölgeyi incelemesiyle bu sonuca ulaşan gökbilimciler tozun kısmen sardığı süpernovayı ne çeşit bir yıldızın oluşturduğunu bulmaya çalıştı. Böylece yıldızın Güneş'ten 50 kat daha büyük bir dev olduğu belirlendi. Böylesi büyük yıldızlar yaşamlarının sonlarına doğru yakınlarındaki toz bulutlarını püskürtür. Bu özel kararlı yıldız en az iki kez püskürmüş olmalı-biri 300 yıl kadar önce ve diğer 4 yıl önce. Her iki püskürme sonrasında yıldızın çevresinde iki farklı kabuk içinde bir miktar gaz ve toz kaldı. Dış kabuk 300 yıl önceki patlamayla ve iç kabuk yani yıldıza daha yakın olanı ise 4 yıl önce oluştu. Biz dış kabuğun opak olduğunu ve bundan dolayı da iç kabuktan yayılan enerjiyi çekerek ısındığını düşünüyoruz diyor Kochanek. Spitzer süpernovayı çevreleyen sıcak toz bulutunu gösterdi. Ohio Üniversitesi'nden Prof. Krzysztof Stanek bu olayın uzak geçmişte yıldızın kendi tozunda yeni yıldız oluşumlarını önlediğini belirtiyor. Böylesi süpernovalar 2009 yılının Aralık ayında göreve başlayan WISE ile daha fazla görülebilecek. Ne aradığımızı bilirsek bu sayı daha da artacaktır diyor Kozlowski. Güneş ve Dünya'nın gökadaya bakış yerine göre gökbilimciler böyle bir olayı çıplak gözle oluşurken göremez. Ancak Kochanek yine de bu tür yıldızları görebileceğimize inanıyor. Yıldızdaki patlamanın iç kabuktan dış kabuğa ulaşması zaman alacaktır. İşte o zaman Dünya'dan bunu görmek için yeterli zamana sahip olabiliriz. Kochanek: Samanyolu içerisinde en parlak yıldız sistemi olan Eta Carinae bir süpernova şeklinde patlarsa bu iyi bir örnek olacaktır diyor. Eta Carinae 7500 ışık yılı uzaklıkta yer alıp yıldızın çevresi Homunculus Bulutsusu ile örtülüdür. Gökbilimciler bu iki yıldızı çevreleyen toz bulutunun 1840'da büyük bir püskürmeyle oluştuğunu ve yakın zamanda ikinci bir patlamaya uğrayacağını düşünüyor. Kaynak: Spitzer


Son derece eğimli NGC 247 gökadasının bu görüntüsü ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan MPG ESO 2.2 metrelik teleskopla alındı. Dünya'dan bakıldığında böylesi bir eğimle görünen gökadanın uzaklığı da bundan dolayı yanlış hesaplanmış. NGC 247 gökadası güney yarıkürede görülebilen yakın sarmal gökadalardan biridir. ESO'nun teleskopuyla alınan yeni görüntüde pembe renkle gösterilmiş olan ve bol hidrojen bulutlarıyla yüklü bölgeler yeni yıldız oluşum yerleridir. Bundan dolayı da gökadanın sarmal kolları düzensiz ve gevşek bir görünüm sergiliyor. NGC 247, Heykeltıraş Gökada Kümesi'nin bir üyesidir (Grubun başka bir üyesi olan NGC 253'le ilgili çalışma için tıklayın.) Heykeltıraş kümesi, Samanyolu'nun içinde olduğu gruba en yakın olan gruptur. Gökbilimciler bir gökadanın bize olan uzaklığını ölçmek için sefeid adı verilen değişken yıldızları kullanır. Sefeidler parlaklıkları düzenli olarak değişen parlak yıldızlardır. Yıldızın gözlenen parlaklık değişimleri temel alınarak basit matematiksel bir yöntemle yıldızın asıl parlaklığı ortaya çıkarılır. Parlaklığı elde eden gökbilimciler bu bilgiyle yıldızın bize olan uzaklığını hesaplarlar. Gökbilimcilerin sefeid değişken yıldızlarını gözleyerek yaptıkları bu uzaklık hesaplaması elbette kusursuz değildir. Sefeid yıldızından yola çıkan gökadayı çevreleyen ya da yolu üzerindeki bir toz bulutunun içinden geçerse zayıflar ve dünyadan olduğundan daha az parlak görünür. Bu da yıldızın bulunduğu gökadanın asıl yerinden daha uzakta olduğu kanısına yol açar. İşte NGC 247'de de olan budur. Gökadadan yayılan ışık gökadayı çevreleyen toz diskinin içinden geçtiği için parlaklığı azalır. Gökbilimciler bu etkilere hesaba katarak yaptıkları yeni bir hesapla NGC 247'nin bizden uzaklığını bilinenden 1 milyon ışık yılı kadar yakın yani 11 milyon ışık yılı olarak hesapladılar. Görüntüde NGC 247'nin arka planında parlayan birçok gökada da görünüyor. Görüntü mavi, sarı/yeşil ve kırmızı filtreler ile alınan farklı pozların birleştirilmesiyle oluşturuldu. Ayrıca hidrojen gazının bulunduğu bölgelerin tespiti için kırmızı filtre kullanıldı.


Cambridge Üniversitesi bilimcileri evrenin erken döneminde hızla büyüyen süper kütleli karadeliklerin keşfi için kızılötesi verilerden faydalandı. Böylece daha önce fark edilmeyen, toz bulutları içinde saklanmış karadelikleri keşfettiler. Yeni çalışmayla karadeliklerin bulundukları gökadayla şiddetli etkileşime girerek ışıma yaydıkları gösterildi. Çalışmada ele alınan uzak nesne ULASJ1234+0907 adındaki bir süper kütleli karadelik. Başak takımyıldızı yönündeki nesne 11 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alıyor. Nesne, şimdiye kadar görülen en büyük karadelik olup, 10 milyar güneş ya da Samanyolu merkezindeki süper kütleli karadeliğin 10 000 katı kütlesindedir. Evrenin bir parçasına bakan araştırmacılar bunun gibi daha 400 dev karadelik olabileceğini düşünüyor. Çalışma ekibinin başında gelen Dr. Manda Banerji: Bu sonuçların süper kütleli karadelikler üzerinde yapılan çalışmalara olumlu etki yapabilir. Bu tür karadelikler çektikleri maddeyi sarmal bir yörünge üzerinde hareket ettirip ısıttıkları için dolaylı olarak görülür. Gökbilimciler oluşan ışımayı görerek bu sistemleri gözlerler diyor. Uzun zamandır karadelik çalışmaları yapılmasına karşılık bu çalışma en büyük karadeliklerin gizlenmiş olabileceğini gösterir. Yeni keşfedilen karadelikler her yıl birkaç yüz Güneş kütlesine eşdeğer madde yutarak büyümektedirler. Tüm gökadaların merkezlerinde devasa karadeliklerin olduğu biliniyor. Evrendeki küçük gökadaların birleşmesiyle oluşan büyük gökadalar, gerçekleştirdikleri yıldız doğumlarıyla bu karadeliklerin beslenmesine olanak sağlar. Çarpışmalar sonucunda karadeliği gökadanın merkezinde saklayan tozlu alanlar oluşur. ULASJ1234+0907 gibi uzak nesneler ile yerel evrende hızla büyüyen, tozlu yapı içinde saklanan bir benzerini yalnızca 600 milyon ışık yılı uzaklıktaki Markarian 231'de görürüz. Hubble Uzay Teleskopu Markarian 231'in yakın geçmişte başka bir gökada ile şiddetli bir çarpışmaya uğradığına ilişkin kanıtları gösterdi. Elbette geçmişte yani erken evren dönemi günümüz evrenine göre oldukça fırtınalı ve karmaşıktı. Cambridge ekibinin gerçekleştirdiği bu çalışmada İngiltere'deki Kızılötesi Teleskop kullanıldı. Prof. Richard McMahon: Bu görünmez süper kütleli karadeliklerin gökadaların çarpışmasıyla beslendikleri belirlendi. Bu yeni kuasarlar çok önemlidir. Şili'deki yeni Atacama Büyük Milimetre Dizisi teleskopla yapılan gözlemler, çarpışan gökadaların mikrodalga frekansında ışıma yaydıklarını gösterdi diyor.


Araştırmacılar Güneş Sistemi'ne benzer yapıda ince tozlu diskleri olan yıldız sistem üzerinde incelemeyi sürdürüyor. Yeni çalışmada toz diskinin içinde gizli başka toz diskinin olduğu bir sistem daha belirlendi. ESA'nın Herschel ve NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu verileriyle yapıldı. Carina takımyıldızında Dünya'dan 295 ışık yılı uzaklıktaki HD 95086 yıldız sistemi tozlu diske sahiptir. Sistemin dış toz diskinin iki koldan oluştuğu düşünülüyor. İkinci kuşak Güneş Sistemi'ndeki Kuiper Kuşağı gibi soğuk iken diğeri asteroit kuşağımıza benzer şekilde yıldıza daha yakın ve daha sıcaktır. ABD'deki Tuscon'da bulunan Arizona Üniversitesi'nden Kate Su: Henüz 10-20 milyon yıl yaşındaki HD 95086 sistemi Güneş sistemi'ne göre bebeklik dönemindedir. Bu ve benzeri sistemlere bakarak Güneş Sistemi'nin oluşumu hakkında daha ayrıntılı bilgiye ulaşabiliriz diyor. Güneş Sistemi'ndeki Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün iki toz diski arasında yer almaktadır. Bilim insanları HD 95086'da benzer durumun olduğunu düşünüyor. Zaten yaklaşık beş Jüpiter kütlesindeki bir gezegenin bu bölgede olduğu biliniyor. İki toz diski arasında bundan başka keşfedilmeyi bekleyen birkaç gezegen daha olabilir. Spitzer ve Herschel gibi güçlü teleskoplara ek olarak yer-tabanlı teleskoplar eşliğinde bu tür gezegenler doğrudan görüntüleme yöntemiyle keşfedilmeye çalışılıyor. Ancak bu yöntemde yıldız sistemi uzak olduğundan toz diski bölgesi soluk göründüğünden uzun zamanlı gözlemler gerekmektedir. HD 95086 bu yöntemle 2013 yılından bu yana izlenmektedir. Arizona Üniversitesi'nden Sarah Morrison: Kalıntı diskinin nerede olduğunu ve özelliklerini bilirseniz buradaki gezegenleri ve onların özelliklerini belirleyebilirsiniz. Örneğin böyle bir yerde birkaç gezegen ya da tek başına dev bir gezegen aramanız gerektiğini bilirsiniz diyor. Gökbilimciler HD 95086 sistemini çalışmayı kolaylaştırmak için benzer özelliklere sahip HR 8799 sistemine ele aldılar. HR 8799 sisteminde toz disklerinin arasında dört gezegen olduğu biliniyor. Bu gezegenler ötegezegenler arasında ilk kez doğrudan ışığı görülerek keşfedildi. Arizona Üniversitesi'nden Renu Malhotra: Güneş Sistemi için dile getirilen en zor sorulardan biri de neden gezegenler arasında bu kadar boşluk olduğudur. Bunu gezegenlerin oluşum sürecinde yörüngelerini temizlemesi şeklinde yanıtlayabiliriz. Bu durumu HD 95086 ve HR 9788 sistemlerinde gözlemleyebiliriz diyor. İki yıldız sisteminin karşılaştırılması HD 95086 sisteminin HR 8799'a benzer gezegenlere sahip olabileceği belirlendi. Bu da yer-tabanlı teleskoplarıyla buradaki olası gezegenlerin fotoğraflarının çekilebileceği anlamına geliyor. HD 95086 ve HR 8799 sistemleri Güneş Sistemi'ne göre daha genç tozlu disklere sahiptir. Gezegen sistemleri ve çevresinin henüz şekillenmesinin bitmediği ve gezegenlerin asteroit ve kuyrukluyıldız bombardımanı altında büyümekte oldukları düşünülüyor. Buradaki tozun bir kısmı toplanarak yeni gezegen oluşumunu sağlayabilir ya da yıldıza doğru akabilir.


ALMA karanlık gama-ışın patlamaları etrafındaki bölgeyi araştırdı Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi yapılan gözlemlerle ilk kez Evrendeki en büyük patlamalar olan gama ışın patlamalarına ev sahipliği yapan gökadalardaki gaz ve toz molekülleri doğrudan görüntülenmiş oldu. Şaşırtıcı bir şekilde, beklenenden daha az miktarda gaz gözlendi, buna karşılık ise daha fazla toz, bu da bazı GRB'lerin karanlık GRB'ler olarak gözlenmesine yol açıyor. 12 Haziran 2014 tarihli Nature dergisinde yayınlanacak olan çalışma ALMA'nın GRB'ler üzerine yapılmış olan ilk bilimsel araştırma sonuçlarını içeriyor. ALMA'nın potansiyeli sayesinde bu nesnelerin daha iyi anlaşılacağı tahmin ediliyor. Gama-ışın patlamaları uzak gökadalarda gözlenen olağanüstü yüksek enerjili patlamalardır bunlar Evren'deki en parlak patlama türleridir. Birkaç saniyeden daha uzun olan patlamalar uzun-süreli gama-ışın patlamaları olarak bilinmekte ve süpernova patlamaları ile ilişkilendirilmektedirler bunlar ise büyük kütleli yıldızların yaşamlarının sonunda gerçekleşen güçlü patlama olaylarıdır. Sadece birkaç saniye içerisinde tipik bir patlama ile yayılan enerji Güneş'in on milyar yıllık tüm ömrü boyunca ürettiği enerji kadar fazladır. Patlama sonrasında çoğunlukla ardıl ışıma denilen daha az enerjili olay gerçekleşir, bunu ortaya çıkaran mekanizmanın ise dışarıya atılan maddelerle çevredeki gazın çarpışmaları olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte, bazı gama-ışın patlamalarının gizemli bir şekilde hiçbir ardıl ışıma göstermediği görülmüştür bunlara karanlık patlamalar olarak bakılmaktadır. Muhtemel bir açıklama ise ardıl ışımanın toz bulutlarınca soğurulmuş olmasıdır. Son yıllarda, bilim insanları GRB'lerin nasıl oluştuklarını anlamak için meydana geldikleri gökadaları araştırıyorlar. Gökbilimciler bu gökadalardaki aktif yıldız oluşum bölgelerinde GRB'leri oluşturan ve yıldız oluşumuna yakıt sağlayan çok miktarda moleküler gazla çevrili, büyük kütleli yıldızların bulunmasını bekliyor. Bununla birlikte, henüz bu teoriyi destekleyen bir gözlemsel sonuç elde edilemedi, uzun süredir devam eden gizem çözülebilmiş değil. İlk kez, ALMA'yı kullanan Japon gökbilimciler sırasıyla 4.3 milyar ve 6.9 milyar ışık yılı uzaklıktaki GRB 020819B veGRB 051022 LGRB'lerinin ev sahibi gökadalarındaki moleküler gazlara ait radyo ışımalarını tespit etmeye çalıştılar. Şimdiye kadar GRB'lere ev sahipliği yapan gökadalarda bu tür bir radyo ışıması bulunamamış olsa da, ALMA'nın benzersiz yüksek duyarlılığı ile bu mümkün hale gelmiş oldu . Tokyo Üniversitesi profesörü ve araştırma ekibinin üyesi olan Kotaro Kohno şöyle diyor, GRB'lere ev sahipiliği yapan gökadalar içerisindeki moleküler gazların izini on yıldan uzun süredir dünyadaki değişik teleskopları kullanarak arıyorduk. Sıkı çalışmamızın bir sonucu olarak, ALMA'nın gücü sayesinde dikkate değer bir buluş gerçekletirmiş olduk. Elde ettiklerimiz konusunda oldukça heyecanlıyız. ALMA'nın yüksek çözünürlüğü ile aşılan diğer bir konu ise GRB'lere ev sahipliği yapan gökadalardaki moleküler gaz ve toz dağılımlarının ortaya çıkarılabilmesi oldu. GRB 020819B gözlemlerinde toz bakımından zengin bir ortam ortaya çıkarıldı , gökadanın merkez bölgesi civarında moleküler gazın varlığı tespit edildi. Bu şekilde gama ışın patlamasına ev sahipliği yapan gökadalar içerisinde böyle bir dağılıma ilk kez rastlanmış oldu. GRB'lerin moleküler gaz miktarının toza oranla daha az bulunduğu böyle tozlu bir ortamda meydana gelmiş olabileceklerini düşünmezdik. Buna göre GRB tipik bir yıldız-oluşum bölgesinden farklı bir ortamda ortaya çıkmış oluyor. diyor Hatsukade. Araştırma ekibine göre GRB bölgesindeki toz oranın moleküler gaz miktarına göre fazla olmasının nedeni, bunların mor-ötesi ışınıma farklı reaksiyonlar göstermesidir. Molekülleri oluşturan atomlar arasındaki bağ mor-ötesi ışınım tarafından kolayca koparılabildiğinden, moleküler gazlar, muhtemelen bir tanesinin de GRB olarak patladığı, yıldız oluşum bölgelerindeki büyük kütleli yıldızlardan saçılan yüksek enerjili ışımadan kurtulamazlar. Benzer bir dağılıma GRB 051022 bölgesinde de rastlanmıştır, ancak kaynak daha uzakta olduğundan, yetersiz çözünürlük dolayısıyla henüz onaylanmamıştır. Her durumda, bu ALMA gözlemleri karanlık gama-ışını patlamalarına neden olan, ardıl ışımayı soğuran tozun varlığı hipotezini desteklemektedir. Bu kez elde edilen sonuçlar beklentilerimizin çok ötesindeydi. Daha fazla gözlem noktası elde ederek bu koşulların genel olarak tüm GRB bölgelerinde geçerli olup olmadığını kontrol etmemiz gerekecek. ALMA'nın geliştirilecek yetenekleri ile gelecekteki araştırmalarımızı ilerletmek istiyoruz diyor Hatsukade. Notlar Uzun-süreli gama-ışın patlamaları gözlenen GRB'lerin % 70'inde geçerli olmak kaydıyla iki saniyenin üzerinde bir patlama süresine sahiptirler. Geçtiğimiz on yıldaki gelişmeler sayesinde iki saniyeden daha az patlama süresine sahip GRB'ler tanımlanmıştır, kısa-süreli GRB'ler iki nötron yıldızının birleşmesiyle ilişkilendirilmiş, süpernova ya da hipernova bağlantıları kurulamamıştır. Bu gözlemlerdeki ALMA hassasiyeti benzer diğer teleskoplardan beş kat daha fazladır. ALMA ile yapılan daha önceki bilimsel gözlemler 2011 yılında kısmı dizge ile gerçekleştirilmiştir . Bu gözlemlerde ise birbirlerinden sadece 125 metreye kadar uzaklıkta bulunan 24 27 anten kullanılmıştır. 66 antenin tamamının kullanıma açılmasıyla (eso1342) ALMA dizgesinde farklı dizilim şekilleri ve 150 ila 16 kilometre arasında değişen konumlandırma seçenekleri ile yakın gelecekte daha duyarlı gözlemlerin yapılabilmesi sağlanacaktır. Samanyolu'nda ve yıldız oluşumunun gerçekleştiği yakın gökadalardaki yıldızlar-arası ortamda bulunan toz kütlesinin moleküler gaz kütlesine oranı yaklaşık olarak % 1'dir. Ancak bu oran GRB 020819B etrafındaki bölgede on kattan daha fazladır. ESO-Türkiye


Uzayın derinliklerinde yeni güneş sistemleri arayan gökbilimciler bir yandan da gerçekleştirdikleri bilgisayar programlarıyla toz parçacıklarının arasındaki gezegenleri bulabilmek için yeni yöntemler deniyor. Bu modellerin artması ile birlikte gezegen sistemlerinin oluşumu ve değişimi de görülebilir. NASA'nın Goddard Uçuş Merkezi'nden Astrofizikçi Marc Kuchner: Gezegenlerin doğrudan gözlenmesi çok zordur, ancak Neptün gibi bir gezegen daha kolay bulunabilir. Çünkü Neptün'ün kütle çekimi toz bulutu arasında boşluklar oluşturur. Bu modellerin bize başka yıldızların çevresinde dolanan Neptün büyüklüğündeki gezegenlerin keşfi yolunda yardımcı olacağını umuyoruz diyor. Güneş Sistemi'ndeki tozlu bölge Neptün'ün ilerisinden başlayan ve Plüton'u da içine alan soğuk ve buzlu cisimlerden oluşmuş Kuiper Kuşağı'dır. Bilim insanları Vega ve Fomalhaut gibi yıldızların çevresinde de böylesi disklerin olduğunu düşünüyor. Washington'daki Carnegie Bilim Enstitüsü'nden Christopher Stark: Modellerimiz ve Kuiper Kuşağı'nın şu anki görüntüsü, Güneş Sistemi'nin çok daha genç olduğu zaman neye benzediği hakkında ipuçları veriyor. Yani bu şekilde geçmişe yolculuk yaparak güneş sisteminin nasıl değiştiğini görebiliriz diyor. Kuiper Kuşağı'ndaki cisimler arada sırada birbiriyle çarpışarak şekillerinde değişiklere yol açarken aynı zamanda uzaya tozlu parçalar bırakırlar. Ancak Güneş ve gezegenlerin kütle çekimlerinin etkisinde bulunan bu tozu görmek kolay değildir. Bazıları güneş ışığından etkilenmezken bazıları ise güneş rüzgarı nedeniyle dışa doğru savrulurlar. Tam olarak ne olacağı ise parçacığın büyüklüğüne bağlıdır. Ayrıca bu kargaşa sırasında toz parçacıkları birbirleriyle de çarpışıp yok olabilir. İnsan bu çarpışma hesaplarının yapılamayacağını hisseder. Biz böyle bir hesabı yapmak için yeni bir yöntem bulduk diyor Kuchner. NASA'nın süper bilgisayarları yardımıyla araştırmacılar gezegenler, güneş, güneş rüzgarı ve birbirini etkileyen 75 000 toz parçacığının davranışını belirledi. Örnek olarak alınan toz parçacığının boyutu 1.2 mm yani bir iğne deliğinden bunun 1000 katı küçük olan boyutlara kadar değişiyor. Benzetim sırasında toz parçacıkları şimdiki Kuiper Kuşağı örnek alınarak üç farklı yörüngeye yerleştirildi. Ortaya çıkan şekil, uzaktan güneş sistemine kızılötesiyle bakan birinin göreceği görüntüyü andırıyordu. Neptün'e yakın parçacıklar rezonansa uğrayarak gel-git hareketi yaparlar. Bu ise gezegenin yakınındaki tozlu bölgeyi nasıl temizlediğini gösterir. Öğrendiğimiz bilgilerden biri de Kuiper Kuşağı'nın Güneş Sistemi'ndeki böylesi çarpışmalar sonucunda oluştuğudur. Çünkü çarpışmalar sonucunda büyük nesneler parçalanıp küçülerek ileri doğru atılmaktadır. Neptün'ün çevresindeki görece yoğun toz halkasının nedeni de budur. Kuiper Kuşağı gençlik zamanlarında daha hareketli olduğundan daha fazla çarpışma gerçekleşiyordu. Bu da zamanla daha fazla tozlu yapının oluşması ve daha fazla toz parçacığı ise yine daha fazla çarpışma demektir. Çarpışma sayısının giderek arttığı modelde araştırmacılar, maddenin 10, 100 ve 1000 kat daha fazla çarpışmaya uğradığını ve giderek daha toz parçacıkları üretildiğini gördüler. Bilim insanları bu durumun Kuiper Kuşağı yaşının sırasıyla 700 milyon, 100 milyon ve 15 milyon yıl öncesini gösterdiğini düşünüyor. Biz gördüklerimiz sonucunda adeta şoka uğradık diyor Kuchner. Çarpışmalar ile daha yoğun bir toz diskine bürünen Kuiper Kuşağı gibi bölgelerin özellikle Fomalhaut yıldızı çevresindeki parlak diskte de olduğu düşünülüyor. Diğer yıldızların çevresinde bu türden diskleri görmüştük. Sonraki adımımız Fomalhaut ve diğer yıldızların toz disklerinin içinde bulunabilecek olan gezegenlerin keşfi olacak diyor Stark. Araştırmacılar Güneş Sistemi'nin tam bir modelini yapabilmek için çalışmalarına asteroit kuşağı, Jüpiter'in binlerce Truva asteroitini de ekleyerek genişletmeyi planlıyor. Kaynak: NASA


Japonya Ulusal Gökbilim Gözlemevi ve Japon Kobe Üniversiteleri'nden Hyoto ve Saitama'nın yönetimindeki Subaru Teleskopu ile UX Tauri A yıldızı çevresindeki gezegenimsi diskin, özelliklerini belirledi. Çalışmada toz tanelerinin birbiriyle çarpıştığı ve sonunda gezegen oluşturmak için yapıştıkları sürecin başladığı belirlendi. SEEDS Projesi'nin en önemli amacı yakınımızdaki yüzlerce yıldızın yörüngesinde bulunan gezegenimsi diskleri keşfetmektir. Bu önemli projenin ürünlerinden biri Boğa takımyıldızındaki yıldız doğum bölgesinde bulunan düşük kütleli yıldızlardan UX Tau A yıldızı oldu. Araştırmacılar Subaru Yeni Nesil Ayarlı Optik üzerindeki Subaru Yüksek Çözünürlüklü Aleti ile ayrıntılı bir çalışma gerçekleştirdi. Ekip yıldızı çevreleyen gaz ve toz diskinin, yeni gezegen oluşumlarını sağlayan yapıdaki gezegenimsi bir diske sahip olduğunu belirlediler. Ekip UX Tau A çalışmasını yakın-kızılötesi dalga boyunda gerçekleştirdi. Kızılötesi ışık altında toz parçacıklarının dağılımını belirlemek için kızılötesi ışığın polarizasyonundan yararlandılar. Toz taneciklerinden yansıyan polarize olmuş ışık, gezegen oluşumlarını sağlayan diskin yapısı hakkında bilgi verir. Bu toz parçacıkları diskin küçük bir kısmını oluşturan gezegenimsilere dönüşebilir. Diskten toplanan ışığın polarizasyonu, merkezi yıldızı saran tozlu desenin eşyoğunluklu olduğunu gösterdi. Böyle bir sonuçla karşılaşacaklarını bilmediklerini söyleyen Yoichi Itoh : Gözlediğimiz madde olmayan nesnelerin polarizasyonun yüksek açılı olduğunu gösterdi. Ancak bu özel cismin polarizasyon açısı % 2 ile % 66 arasında değişim gösterir. Bunu görmek açıkça çok hoş diyor. Boyutları 0,1 mikron mertebesindeki toz parçacıklar başta yıldızlararası uzay boşluğundan gelmiştir. Küçük tanecikler, gözlenen dalga boyundan daha küçük ancak yüksek dereceli polarizasyon oluşturabilir. Tane büyüklüğü ile gözlenen dalga boyu aynı ise saçılma performansı farklıdır. Ancak günümüzde buna uygun gözlem yapılmamıştır. Itoh: Gözlemde kullanılan dalga boyu, kızılötesi dalga boyundan büyük olduğundan bunu ancak 30 mikrondan büyük ve küresel olmayan şekildeki tanecikle açıklayabiliyoruz diyor. Bu nasıl olabilir? UX Tau toz diskindeki tanecikler birbiriyle çarpışarak 30 mikrona kadar yapışarak büyüdüler. Araştırmacılar böylece gezegenimsi diskin gezegen oluşturmak için önemli bir aşamaya takın oldular. Notlar SEEDS: Subaru Ötegezegen ve Disklerin Stratejik Keşfi programı ile 2009 yılında başlayan ve beş yıl süreyle 120 gece gözlemini kapsayan çalışma, Hawai Adası'ndaki Mauna Kea tepesinde kurulu bulunan Subaru Teleskopu ile gerçekleştirildi. Prejeyi Motohide Tamura yürütüyor. Polarizasyon: Işık dalga ve parçacık davranışları gösterir. Polarizasyon yöntemi ışığın dalga özelliklerini ortaya çıkarır. Işık saçıldığında ya da bir nesne üzerinde yansıdığında polarizasyon açısına sahip olur. Bu nedenle diskin polarizasyon ölçümleri, yıldız ışığını yansıtan toz tanelerinin yüzey yapısı hakkında bilgi verir.


SPHERE gezegenimsi bulutsu oluşumunun ilk aşamalarını gözler önüne serdi ESO'nun Çok Büyük Teleskopu tarafından şimdiye kadar alınan en keskin görüntülerden biriyle ilk kez yaşlanmakta olan bir yıldızın kelebek-benzeri gezegenimsi bulutsuya hayat vermesi görüntülendi. Yeni kurulan SPHERE aygıtının ZIMPOL modülü ile alınan kırmızı dev yıldız L2 Puppis'a ait bu gözlemlerde ayrıca yakın bir yoldaş yıldızın izine rastlandı. Yaşamlarının son aşamalarındaki yıldızlar gökbilimciler için birçok bilmece içeriyor, ve karmaşık kum saati benzeri şekilleriyle bu tür çift-kutuplu bulutsuların kökenini daha ilginç hale getiriyor. Yaklaşık 200 ışık-yılı uzaklığı ile L2 Puppis Yeryüzü'ne en yakın ve yaşamının son aşamalarında olduğu bilinen kırmızı dev yıldızlardan biridir. SPHERE'in ZIMPOL modülü ile görünür ışıkta gerçekleştirilen yeni gözlemlerde aşırı uyarlamalı optik yöntemi kullanıldı ve görüntüler geleneksel uyarlamalı optik yöntemlerine göre çok daha düzgün görüntülerin elde edilmesini ve sönük nesneler ile parlak ışık kaynağına yakın yapıların daha ayrıntılı bir şekilde görülebilmesini sağladı. Bu modülün kullanıldığı ve bu türden bir yıldızın en ayrıntılı gözlemlerini içeren sonuçlar ilk kez yayınlandı. ZIMPOL ile NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu'ndan üç kat daha keskin görüntüler elde edilebiliyor, ve yeni gözlemler L2 Puppis'in etrafındaki tozu oldukça detaylı bir şekilde gösteriyor . NACO aygıtı ile daha önce elde edilen gözlem bulgularına göre Yeryüzü'nden tam olarak yandan görülen tozun bir disk içerisinde toplandığı ancak daha ayrıntılı olarak görüntülendiği doğrulandı. ZIMPOL ile elde edilen kutuplanma bilgileri sayesinde araştırma ekibi toz yapılarının üç boyutlu bir modelini de üretmeyi başardı . Gökbilimciler toz diskinin yıldızın 900 milyon kilometre ötesinde başladığını buldu Güneş ile Jüpiter arasındaki mesafenin biraz üstünde dışarıya doğru ışıma yapan diskin yıldızı çevreleyen simetrik, huni benzeri bir şekil meydana getirdiği keşfedildi. Ekip ayrıca L2 Puppis'in 300 milyon kilometre ötesinde başka bir ışık kaynağı da gözledi Yer-Güneş arasındaki mesafenin iki katı. Oldukça yakın olan bu yoldaşın benzer kütlede ancak daha genç olan başka bir kırmızı dev yıldız olduğu düşünülüyor. Yavaşça ölmekte olan bir yıldızı çevreleyen çok miktarda tozla birlikte yoldaş bir yıldızın varlığı çift kutuplu bir gezegenimsi bulutsuyu meydana getirmesi beklenen sistem türüne tam olarak uyuyor. Bu göksel kelebeğin meydana gelmesi için üç bileşenin de var olması gerektiği görülüyor. Araştırmayı yürüten Pierre Kervella şunları söylüyor: Çift kutuplu gezegenimsi bulutsular modern astrofiziğin büyük klasik problemlerinden biridir, özellikle yıldızlar için değerli olan metal yüklerin uzaya tam olarak nasıl tekrar atıldığı bu aşamada oldukça önemli çünkü, bu maddeler daha sonraki gezegen sistemlerinin yapımında kullanılacaklar. L' Puppis'in parıldayan diskine ilave olarak, ekip diske dik bir şekilde dışarıya doğru yükselmekte olan iki koni maddesi buldu. Daha da önemlisi bu koniler içerisinde iki adet uzun ve yavaşça kıvrımlı hale gelen gaz sütunları bulundu. Bu sütunların oluşma noktasından, ekip L2 Puppis'ten kaynaklanan madde ile yoldaş yıldızın rüzgar ve ışınım basıncının etkileşime girdiğini düşünüyor, diğer olasılıklar ise iki yıldızdan çıkan yıldız rüzgarlarının çarpışması ya da yoldaş yıldızın etrafındaki bir enkaz diski olabileceği sonucunu çıkarıyorlar. Daha anlaşılması gereken çok şey olsa da, çift kutuplu gezegenimsi bulutsular için öne çıkan iki teori bulunuyor ve her ikisi de bir çift yıldız sisteminin varlığına dayanıyor . Yeni gözlemler L2 Puppis etrafında her iki işlemin de gerçekleştiğini ve böylece yıldız çiftinin büyük olasılıkla bir kelebeğin doğmasına neden olacağını gösteriyor. Pierre Kervella son olarak şunları söylüyor: L2 Puppis etrafındaki yoldaş yıldızla birlikte sadece birkaç yılda, yoldaşın kırmızı devin diskini nasıl şekillendirdiğini görmeyi bekliyoruz. Yıldızın etrafındaki toz özelliklerinin evriminin gerçek zamanlı olarak takip edilebilmesi mümkün olabilir oldukça nadir ve heyecan verici bir ihtimal. Notlar SPHERE/ZIMPOL kırınımı-sınırlanan görüntülerle yoğun uyarlamalı optik yöntemini kullanarak atmosfer yokluğunda teleskopun teorik limitlerini zorlamaya önceki uyarlamalı optik aygıtlarından daha da yakınlaşmıştır. Yoğun uyarlamalı optik sayesinde parlak bir yıldıza yakın çok daha sönük nesneler görünür hale getiriliyor. Bu görüntüler ayrıca görünür ışıkta da alınıyor yakın-kırmızı-ötesi bölgesinden daha kısa dalgaboylarında, ki burada daha önceki uyarlamalı optik görüntüleme yöntemi gerçekleştiriliyordu. Bu iki faktör bir araya geldiğinde daha önce VLT ile alınan görüntülerden daha keskin sonuçlar elde edildi. Hatta VLTI ile elde edilen uzaysal çözünürlüğün üstüne çıkıldı, ancak girişimölçer görüntüleri doğrudan elde edememektedir. Diskte bulunan toz yıldız ışığını Yeryüzü doğrultusunda oldukça etkin bir şekilde dağıtıyor ve kutuplaştırıyordu, bu, ekibin ZIMPOL ve NACO verileri ile RADMC-3D ışınım aktarım modeli aracına dayanan disk modelini kullanarak zarfın üç boyutlu haritasını oluşturmak için gereken bir özelliktir. Modelde toz için verilen parametreler kullanılarak içinden geçen fotonların davranışları araştırılmaktadır. İlk teoriye göre ölmekte olan birincil yıldızın yıldız rüzgarı ile üretilen toz, yıldız rüzgarları ve yoldaş yıldızdan kaynaklanan ışınım basıncı ile yıldız etrafında halka-benzeri bir yörüngeye hapsedilmiştir. Ana yıldızdan kaynaklanan kütle kaybı durumunda, madde disk tarafından tünellenen ya da paralel hale getirilen madde şeklinde dışarıya doğru hareket ederek diske dik iki karşıt sütun boyunca ilerlemektedir. İkinci durumda ise ölmekte olan yıldızdan dışarıya atılan madde yakın yoldaş tarafından yığılmaya uğramakta ve bir yığılma diski ile güçlü jet çiftleri oluşturmaya başlamaktadır. Geride kalan madde ise ölen yıldızın yıldız rüzgarı ile dışarıya itilerek normal tekil bir yıldız sisteminde görülecek türden gaz ve tozdan oluşan bir bulut tabakası meydana getirmektedir. Yoldaş yıldızın yeni oluşturduğu çitf yönlü jetler ölen yıldızın rüzgarlarından çok daha hızlı hareket ederek çevreleyen toz tabası içerisinde ikiz boşluklar oluşturmakta ve çift kutuplu gezegenimsi bulutsunun kendine özel görünümünü ortaya çıkarmaktadır. ESO-Türkiye


Hubble Uzay Teleskopu yakınımızdaki bir gökadanın olağanüstü bir görüntüsünü elde etti. Görüntüde uzak gökadalar, yakın plandaki yıldızlar arasında görülen gökada NGC 4183 adıyla biliniyor. 55 milyon ışık yılı uzağımızdaki gökada 80 000 ışık yılı genişliğe sahip. Bu büyüklüğüyle Samanyolu'ndan biraz küçük. Gökada Büyük Ayı Grubu'ndaki Av Köpekleri takımyıldızında bulunuyor. Sarmal gökada olan NGC 4183 hafif bir çekirdeğe sahip. Dünya'dan ancak yandan görülebilen gökadanın sarmal kollarını göremiyoruz. Ancak onun galaktik diskini hayranlıkla izleyebiliyoruz. Gökada diskleri gaz, toz ve yıldızlardan oluşur. Gökada düzlemi üzerindeki toz çekirdeğin görünür ışıkla ortaya çıkmasını engeller. Tüm bunlara ek olarak gökadanın çubuklu bir yapıda olduğu da belirlenmiştir. Galaktik çubuğun şişkinliği sarmal kollarda yıldız oluşumuna neden olduğundan şişkindir. NGC 4183, İngiliz gökbilimci William Herschel tarafından Ocak 1778'de görüldü. Bu görüntü Teleskop'un Gelişmiş Geniş Alan Kamerası ile görünür ve kızılötesi görüntülerle oluşturuldu. Görüş alanı yaklaşık 3,4 yay dakikası'dır.


TRAPPIST-1 sistemi ile ilgili önemli keşif iki farklı kaynaktan geldi. Birini az önce Hubble sayfasından paylaştım. Diğer duyuru ise ESO sayfasında yayınlandı. Her iki haber de sistemdeki gezegenlerde büyük bir olasılıkla su olabileceği belirtiyor. Bu önemli keşfi tek haberle sınırlamak yerine ikinci haberi gökbilimcimiz Arif Solmaz'ın çevirisiyle süslemek gerekliydi. Dünya-boyutlarındaki ötegezegenlerin yapıtaşlarına ilk bakış Yeni bir çalışmaya göre yakın, soğuk-cüce yıldız TRAPPIST-1'in etrafındaki yedi gezegenin çoğunlukla kayalık ve bazılarının Dünya'dan daha çok suya sahip olabileceği bulundu. Gezegenlerin yoğunlukları artık daha hassas bir şekilde biliniyor, bu sayede bazılarının kütlelerinin yüzde beşi oranında suya sahip olduğu düşünülüyor Dünya'nın okyanuslarından 250 kat daha fazla. Yıldıza daha yakın olan sıcak gezegenlerin yoğun ve buharlı bir atmosferi, daha uzaktakilerin ise buzdan yüzeyleri olabilir. Boyut, yoğunluk ve yıldızdan gelen radyasyon miktarına göre, içlerinden Dünya'ya en benzer olanı dördüncü sıradaki. Yedi gezegen içerisindeki en kayalık gezegenin bu olduğu görülüyor ve potansiyel olarak sıvı suya sahip olabilir. Yeryüzünden sadece 40 ışık-yılı uzaklıktaki sönük kırmızı yıldız TRAPPIST-1'in etrafındaki gezegenler ilk kez 2016 yılında ESO'nun La Silla Gözlemevi'ndeki TRAPPIST-Güney teleskopu ile tespit edildi. Takip eden yılda, aralarında yer -konuşlu ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ve NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu ile yapılan yeni gözlemler, sistemde her biri Dünya'ya benzer boyutlarda en az yedi gezegenin olduğunu ortaya çıkardı. Merkezi yıldızdan uzaklıklarına göre gezegenlere TRAPPIST-1b, c, d, e, f, g ve h isimleri verildi . Şimdi hem yerden ESO'nun Paranal Gözlemevi'ndeki neredeyse tamamlanmış SPECULOOS tesisi hem de NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu ve Kepler Uzay Teleskopu ile yeni gözlemler yapıldı. İsviçre'deki Bern Üniversitesi'nden bilimci Simon Grimm liderliğindeki bir araştırma grubu eldeki tüm verileri incelemek için oldukça karmaşık bilgisayar modelleri kullanarak gezegenlerin yoğunluk bilgisini bilinen en duyarlı hale getirdi . Kütlelerin nasıl bulunduğunu şöyle açıklıyor Simon Grimm: TRAPPIST-1 gezegenleri birbirlerine öyle yakınlar ki, kütleçekimsel olarak etkileşim halindeler, bu nedenle de yıldızın önünden geçişlerinde hafif kaymalar yaşanıyor. Bu kayma miktarları gezegenlerin kütlelerine, uzaklıklarına ve diğer yörünge değişkenlerine bağlı oluyor. Bir bilgisayar modeli yardımıyla hesapladığımız geçişler gözlenen değerlere eşit oluncaya kadar gezegenlerin yörüngelerini deniyoruz ve bu sayede gezegen kütle bilgisine ulaşabiliyoruz. Ekip üyesi Eric Agol ise çalışmanın önemini şu şekilde açıklıyor: Bir süredir ötegezegen araştırmalarının hedefi boyut ve sıcaklık açısından Dünya-benzeri gezegenlerin bileşimlerini belirmeye yoğunlaştı. TRAPPIST-1'in keşfi ve ESO'nun Şili'deki tesislerinin yetenekleri ile NASA'nın yörüngedeki Spitzer Uzay Teleskopu bunu mümkün hale getirdi yani Dünya-boyutlarındaki ötegezegenlerin nelerden oluştuğuna dair ilk izlenimlerimizi almış olduk. Yoğunluk ölçümleri gezegenlerin bileşenlerine ait modellerle birleştirildiğinde yedi TRAPPIST-1 gezegeninin kurak kayalık gezegenler olmadığı ortaya çıkıyor. Bazı durumlarda gezegen kütlesinin % 5'ine varan oranlarda, muhtemelen su gibi uçucu maddelerden bolca içerdikleri görülüyor Yeryüzünde bulunan % 0.02 oranındaki su miktarına karşın oldukça yüksek bir miktar! Gezegenin bileşimi açısından önemli olsa da, yoğunluklar yaşanabilirlik açısından yeterli şeyler söylemiyor. Bununla birlikte, çalışmamız bu gezegenlerin yaşamı destekleyip desteklemediği konusundaki keşiflerimize devam ederken önemli bir adım olarak görülüyor, diyor Bern Üniversitesi'nden eş-yazar Brice-Olivier Demory. En içteki gezegenler TRAPPIST-1b ve c'nin kayalık çekirdeklere ve Dünya'nınkinden daha kalın bir atmosfere sahip olduğu düşünülüyor. Diğer yandan TRAPPIST-1d ise Dünya'nın yüzde 30'u civarındaki kütlesiyle en hafif olanları. Gökbilimciler bu gezegenin geniş bir atmosferi, okyanus ya da buz tabasıyla kaplı olup olmadığı konusunda emin değiller. Bilim insanları sistemde Dünya'dan bir miktar daha yoğun tek gezegen olan TRAPPIST-1e'nin, yoğun bir demirden çekirdeğe sahip olabileceği ve bunun kalın bir atmosfer tabakası, okyanus ya da buz tabakası gerektirmediği konusunda şaşırmış durumdalar. TRAPPIST-1e'nin diğer gezegenlere göre yapısal olarak çok daha kayalık olması gizemini koruyor. Boyut, yoğunluk ve yıldızdan gelen ışınım miktarına göre bu gezegen Dünya'ya en benzer olanı. TRAPPIST-1f, g ve h ise yıldızdan, yüzeylerindeki suyun donarak buza dönüşebileceği kadar uzaklar. Eğer ince bir atmosferleri varsa bile, Dünya'da bulunan karbon dioksit gibi ağır moleküllerden yoksun olacaktır. En yoğun gezegenler yıldıza en yakın olanlar değil, diğer yandan daha soğuk olanlar ise kalın bir atmosfer tabakasına sahip değiller ve bu oldukça ilginç, diyor İsviçre'deki Zürih Üniversitesi'nden eş-yazar Caroline Dorn. TRAPPIST-1 sistemi aralarında ESO'nun Aşırı Büyük Teleskopu ve NASA/ESA/CSA James Webb Uzay Teleskopu'nun da bulunduğu yer ve uzay konuşlu çoğu tesis tarafından gelecekte yoğun incelemelerin odağında olmaya devam edecek. Gökbilimciler ayrıca TRAPPIST-1 gibi sönük kırmızı yıldızların etrafındaki diğer gezegenleri araştırmaya devam ediyorlar. Ekip üyesi Michael Gillon bunu şöyle açıklıyor : Bu sonuçlar TRAPPIST-1 gibi yakın soğuk cüce yıldızların etrafında geçiş yapan yersel gezegenlere olan ilgiyi vurguluyor. Bu tam olarak ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde görevine başlayacak olan yeni ötegezegen avcısı SPECULOOS'un hedefindeki şey. Notlar Gezegenler şu gözlemevleri ve teleskoplar tarafından keşfedilmiştir; ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan TRAPPIST-Güney; Fas'taki TRAPPIST-Kuzey; yörüngedeki NASA Spitzer Uzay Teleskopu; ESO'nun Paranal Gözlemevi'ndeki Çok Büyük Teleskop'a bağlı olan HAWK-I aygıtı; Hawaii'deki 3.8-metrelik UKIRT; Kanarya Adaları'ndaki La Palma'da bulunan 2-metrelik Liverpool ve 4-metrelik William Herschel teleskopları ile Güney Afrika'daki 1-metrelik SAAO teleskopu. Ötegezegenlerin yoğunluklarını ölçmek kolay değildir. Gezegenin hem büyüklüğünü hem de kütlesini bulmanız gerekiyor. TRAPPIST-1 gezegenleri geçiş yöntemi ile bulundu gezegen yıldızın önünden geçişi sırasında yıldız ışığını bir miktar engeller ve yıldızın parlaklığı azalır. Bu sayede gezegenin boyutları tahmin edilir. Bununla birlikte, gezegenin kütlesini ölçmek daha zordur eğer başka bir etki yoksa aynı yörüngedeki farklı kütleye sahip gezegenleri birbirlerinden ayırt etmenin doğrudan bir yolu yoktur. Ancak çoklu gezegen sistemleri için bir yol bulunuyor daha büyük kütleye sahip olan gezegenlerin diğerlerinin yörüngeleri üzerindeki bozucu etkisi daha fazla olmaktadır. Bu da geçişlerin süresini değiştirmektedir. Simon Grimm liderliğindeki ekip bu karmaşık ve ince etkileri kullanarak tüm yedi gezegenin kütlesini tahmin etmeye çalıştı. Çalışmada zamanlama verisi, ayrıntılı analiz ve modellemeler kullanıldı. Modelde ayrıca karbon dioksit gibi alternatif uçucular da göz önüne alındı. Bununla birlikte ekip, güneş bolluğu gezegenimsi disklerde en bol uçucu kaynağı olarak görülen suyu, gezegen yüzeyi maddesi olarak, buhar, sıvı ya da buz halde tercih ettiler. ESO'nun Paranal Gözlemevi'ndeki SPECULOOS tarama teleskopları tesisi neredeyse tamamlanmak üzeredir. ESO/Türkiye


Hubble yedi gezegeni olan TRAPPIST-1 sisteminin yaşam alanı içindeki d,e,f ve g gezegenlerinin ilk tayfsal gözlemlerini gerçekleştirdi. Bu çalışma yine Hubble tarafından Mayıs 2016'da b ve c gezegenlerinin atmosferik incelemesinin devamıdır. Hubble dış gezegenlerden en az üçünün Neptün gibi gazdan oluşmasına karşılık hidrojen açısından zengin bir atmosferi olmadığını belirledi. Dördüncü gezegenin atmosferindeki hidrojen miktarını belirlemek için ek gözlemler gerekiyor. Hidrojen, yıldıza yakın yerlerde dolaşan ve gezegenden sızan bir sera gazıdır ve bulunduğu yeri sıcak ve yaşanmaz hale gelmesini sağlar. Hubble, gezegenlerin atmosferlerinde bol miktarda hidrojen olmadığını göstererek 2019'da göreve başlaması planlanan James Webb teleskopunun önünün açılmasını sağlıyor. Webb, atmosferin daha derinlerine bakarak karbondioksit, metan, su ve oksijen gibi daha ağır gazların varlığını araştıracak. Bu gazların varlığı ise gezegenlerde yaşam olup olmadığını ya da yaşanabilirlik seviyesi hakkında ipuçları verebilir. Baltimore'daki Uzay Teleskop Bilim Enstitüsü Hubble çalışma ekibinden Nikola Lewis: Hubble'ın bu ön keşifleri Webb araştırmacılarına bildirilerek onların gözlem planlarını yapmalarına olanak sağlıyor. Böylesi ortamların varlığı Webb araştırmacılarının atmosfer gözlemleri için gerekli gözlem senaryolarını belirlemelerini sağlıyor diyor. Gezegenler Güneş'e göre daha soğuk ve küçük olan bir kırmızı cüce çevresinde dolanmaktadır. Sistemde şimdiye kadar yedi gezegen keşfedildi. Bunlar Merkür'ün Güneş çevresindeki yörüngesi içine sıkışmış yani yıldızlarına oldukça yakın konumlarda dolanmaktadır. Yıldızın soğuk olması yaşam alanının ona daha yakın olmasına ve dolayısıyla da gezegenlerde suyun sıvı halde bulunması şansını arttırmaktadır. Gezegenlerden ikisi aslında üç taneydi ama birinin onay görmesi uzun sürdü 2016 yılında Şili'deki TRAPPIST teleskopu ile keşfedildi. Daha sonra NASA'nın Spitzer teleskopuyla beş gezegeni daha tespit edildi. Böylece sistemdeki gezegen sayısı yediye çıktı. Sistem Dünya'dan 40 ışık yılı uzaktadır. STScI ekip üyesi Hannah Wakeford: Hiç kimse böyle bir sistem bulmayı beklemiyordu. Sanki bir müzede tarihi olguları bir sıra içinde görmek gibi birbirine yakın olan Dünya büyüklüğündeki gezegenlerin karakterlerini bir bakışta görebiliyorsunuz diyor. Hubble, gezegenlerin birkaç gün süren dolanım dönemi avantajından yararlandı. Geniş Alan Kamerası-3'ün kullanımı ile de kızılötesi ışıkta tayfsal gözlemler yapıldı. Bu sayede atmosferlerinde hidrojenin imzası tarandı. Gezegenler yıldıza çok yakın konumda olduğundan yörünge dönemleri oldukça kısa. Bu da gözlem yapılmasını ve sonuçların karşılaştırılmasını kolaylaştırıyor diyor Lewis. Hubble, hidrojenin varlığını görmemiş olsa da araştırmacılar gezegenlerin atmosferinde bu ilkel elementin olduğunu düşünüyor. Gezegenler, yıldız henüz bebeklik dönemindeyken ondan daha uzaktaki soğuk diskin içinde oluşmuş olabilir. Lewis: Sistem şimdi dinamik açıdan kararlı yapıda görünüyor. Ancak geçmişte bu denli sıkı bir pakette gezegenler oluşmuş olamaz. Buna göre gezegenler içe göç etmiş olmalı. Büyük oranda hidrojenden oluşmuş atmosfer bu sayede buharlaşmış ve gezegenlerin ikincil atmosferi kalmış olabilir diyor. Güneş Sistemindeki karasal gezegenler Güneş'e daha yakın ve daha sıcak yerlerde konumlanmıştır. Wakeford: Güneş sisteminde göç etmiş bir gezegen yok. Zaten ötegezegen sistemlerinin çoğunda da buna rastlanmıyor. Bu nedenle de TRAPPIST-1 gözlenmesi gereken olağandışı bir sistemdir diyor. Hubble ile atmosferlerinde, su veya metan içeren süreçlerde üretilen ancak gezegenleri terk eden hidrojeni taramak için morötesi ışık altında takip gözlemleri yapılacak. Bu gezegenlerin belki de Güneş Sistemindeki gezegenlerde olduğu gibi atmosferleri olabilir. Bunun için Webb teleskopu gözlemleri beklenecek. Wakeford: Belki de bu dört gezegenden biri sulu bir dünyadır. Biri Venüs gibi sıcak diğeri Mars gibi ekzotermik yapıda olabilir. Elimizde yıldızdan farklı uzaklıklarda ve şüpheli dört gezegen var. Bunlara bakarak Güneş Sistemimiz hakkında da bilgimiz artabilir. Çünkü yıldızın bu gezegen dizisi üzerindeki etkisini daha rahat görebiliyoruz diyor.


Uluslararası bir gökbilimci ekibi NASA/ESA Hubble teleskopunu kullanarak yakın bölgemizdeki cüce yıldız TRAPPIST-1 yörüngesindeki gezegenlerde su olduğunu işaret etti. Sonuçlara göre sistemin dış gezegenlerinde önemli miktarda su bulunuyor. Bu da yıldızın yaşam alanı içindeki üç gezegende yaşam olma olasılığını hatırı sayılır oranda arttırıyor. 40 ışık yılı uzaklıktaki çok soğuk cüce yıldız TRAPPIST-1 yörüngesinde yedi gezegen olduğu keşfedilmişti. Keşif, bir yıldızın çevresinde çok sayıda Dünya büyüklüğünde gezegen olması nedeniyle bir anda öne çıktı. İsviçre'deki Cenevre Üniversitesinden gökbilimci Vincent Bourrier liderliğindeki araştırma ekibi Hubble'ın STIS adlı tayfölçerini kullanarak sistemdeki gezegenlerden yayılan morötesi ışımayı algıladı. Bourrier: Morötesi ışıma gezegenlerin atmosfer evrimindeki önemli bir etkendir diyor ve ekliyor: Güneş'ten gelen morötesi ışımanın Dünya'da molekülleri parçalamasında olduğu gibi, morötesi yıldız ışığı da bu gezegenlerin atmosferlerinde bulunan su buharını parçalayarak hidrojen ve oksijene dönüştürebilir. Çok hafif olan hidrojen gazı atmosferden kaçarak Hubble ile birlikte dış gezegenlerin çevresinde tespit edilebilir. TRAPPIST-1 tarafından yayılan morötesi ışıma miktarı gezegenlerin tarih boyunca büyük miktarda su kaybedebileceğini gösteriyor. Aynı olgu daha büyük miktarda morötesi ışıma alan daha içteki TRAPPIST-1b ve c gezegeni için de geçerlidir. Araştırmanın ortak yazarı ABD MIT'den Julien de Wit: Sonuçlarımız atmosferik kaçışın gezegenlerin evriminde önemli bir rol oynayabileceğini gösteriyor diyor. İç gezegenler son sekiz milyar yıl içinde her birinde en az üç, toplamda 20 dünya okyanusu kadar suyu kaybetmiş olabilir. Buna karşılık daha dıştaki e, f ve g gezegenleri daha az su kaybetmiş olmalı. Bu da yüzeylerinde hala su bulunduğu anlamına gelmektedir. Tüm bunlarla birlikte TRAPPIST-1 gezegenlerinin çevresindeki su içeriği hakkında bir sonuç çıkarılamaz. Bu sonuçları bir adım öteye ancak James Webb ile götürebileceğiz. Su aramak için en uygun yerlerden biri olan TRAPPIST-1 gezegenlerinin doğasını ve potansiyel yaşanabilirliği belirlemek için kuramsal çalışmalara ve tüm dalga boylarında araştırma yapan gözlemcilere ihtiyaç duyuluyor diyor.


Kırmızı cüce yıldız TRAPPIST-1, şimdiye kadar Yer büyüklüğünde en fazla gezegene sahip yıldız olma unvanını koruyor. Yaklaşık 40 ışık yılı uzaktaki yedi karasal gezegen bu nedenle de özel olarak inceleniyor. Yeni yapılan bir çalışma sistemdeki gezegenlerin yoğunluklarının birbirine çok yakın değerlerde olduğunu gösterdi. Bu, hepsinde demir, oksijen, magnezyum ve silikon gibi çoğu karasal gezegende olduğu düşünülen benzer oranda malzeme içerdiği anlamına gelebilir. Ancak elbette malzeme oranları Dünya ile önemli ölçüde farklıdır. Sistemdeki ilk üç gezegen 2016'da bulundu. NASA'nın emekliye ayrılmış Spitzer teleskopu ile yer merkezli teleskopların yaptığı gözlemler gezegen sayısını yediye çıkardı. Spitzer emekliye ayrılıncaya kadar 1000 saat süreyle sistemi gözlemişti. Bunun dışında Hubble ve emekli olan Kepler teleskoplarıyla da sistem izlendi. Yıldızlarına Merkür yörüngesine sığacak kadar yakın dolanan yedi gezegen geçiş yöntemiyle keşfedildi. Bu tür küçük gezegenler doğrudan görülemez. Bunun yerine yıldızlarının önünden geçerken yıldızdan alınan ışıkta azalma ile keşfedilir. Azalma miktarı her zaman olmasa da bir gezegenin varlığını gösterir. Yıldız ışığındaki azalma miktarına yönelik tekrarlanan gözlemlerle gezegenlerin yörüngeleri, kütleleri, çapları ve nihayet yoğunlukları tahmin edilir. Önceki hesaplar gezegenlerin Jüpiter, Satürn gibi gaz devi değil Yer büyüklüğünde ve karasal olması gerektiğini göstermişti. Yeni çalışma şimdiye kadar yapılmış en hassas yoğunluk ölçümlerini içermektedir. Yedi TRAPPIST-1 gezegeni benzer yoğunluklara sahiptir (aralarındaki fark en fazla %3). Bu da sistemin bizim sistemimize oldukça farklı olması demek. Yer ile Venüs arasındaki yoğunluk oranı %8 seviyesindedir. Bu oran düşük görünmesine karşılık gezegen biliminde yüksek bir orandır. TRAPPIST-1 gezegenlerinin Yer'e göre daha az yoğun olmasının bir açıklaması, daha düşük demir çekirdeğe sahip olmaları yönündedir. Bir başka açıklamaya göre gezegenlerdeki demirin yüksek enlemlerde oksijenle aşınarak demir oksit yani pasa dönüşmüş olabilir. Fazla oksijen gezegen yoğunluğunu düşürür. Mars'ın yüzeyinin kırmızı olması demir oksitten kaynaklanmaktadır. Ancak TRAPPIST-1 gezegenlerinin daha düşük yoğunlukta olmasının nedeni tamamen oksitlenmiş demirden olsaydı gezegenlerin tamamen paslanmış olması ve katı demir çekirdeğe sahip olmaması gerekirdi. Doğru cevap belki de iki farklı tahminin bileşimidir. Araştırmacılar ayrıca her bir gezegenin yüzeyinin pastan bile daha hafif olan ve gezegenin genel yoğunluğunu değiştiren suyla kaplı olup olmadığı sorusuna da yöneldi. Eğer durum bu olsaydı suyun dıştaki dört gezegenin toplam kütlesinin yaklaşık %5'ini oluşturması gerekirdi. Dünya'daki su ise toplam kütlenin %1'i kadardır. Yıldızlarına çok yakın konumlarda oldukları için içteki üç gezegenin atmosferi yoğun ve Venüs gibi sıcak olup su sıvı değil buhar haliyle olacaktır. Bu seçenek de tüm gezegenlerin yoğunluklarının benzer olması nedeniyle olası değil. Bu gizem önümüzdeki 30 yıl içinde çözülebilir. TRAPPIST-1 sisteminin incelenmesi başka gezegenler hakkında da önemli ipuçları verecektir.


Neptün'ün uydusu Triton, dev gezegenin çekimine kapılarak onun uydusu olarak yerini almış olabilir. Bu düşünce ile birlikte buzlu gezegenden yayılan ısı ve Triton'un sıradışı yörüngesi açıklanabilir. Yakın zamana kadar varlığı bir sır olan Neptün'ün nasıl oluştuğu da çözülemedi. Gezegenleri oluşturan gaz ve toz bulutu Neptün ve Uranüs gibi oldukça uzak bir bölgede bu iki gezegeni nasıl oluşturdukları hala anlaşılamadı. Peki bu iki gezegen daha iç kısımlarda oluştuysa? 2005 yılında bilim insanları bu iki dev gezegenin bulundukları konuma göre daha iç kısımlarda oluşup şimdiki konumlarına ötelendiklerini içeren bir kuram geliştirmişlerdi. Bu kurama göre Plüton'dan daha büyük olan Triton'da Neptün'ün çekimine kapılarak onun uydusu haline gelmiş olabilir. Kuramı destekleyen bir gerçek de Triton'un yörüngesinin ters olması. Neptün'ün Triton'u yakalayabilmesi için onu yavaşlatacak Triton büyüklüğünde başka bir cismin daha olması gerekiyor. Bunun sonucunda Neptün Triton'un eşini yutmuş olabilir. Bu da Neptün'ün Uranüs'e göre neden daha fazla ısı yaydığını açıklar. Bu öngörüye karşılık gezegenlerin oluşumu sırasında, Neptün yörüngesini temizlerken Triton'u da yörüngesine bağlamış olabilir. Hangi kuramın doğru olabileceği daha çok tartışılacak gibi. Kaynak: New Scientist


Neptün'ün ayı Triton'un atmosferinin ilk kez gerçekleştirilen kızılötesi analizine göre, uydunun güney yarıküresinde tam olarak yaz mevsimi yaşanıyor. ESO'nun Çok Büyük Teleskop'unu kullanan Avrupalı gözlemciler takımı yeryüzünden yapılan gözlemlerle ilk kez Triton'un ince atmosferinde metan ve karbon monoksit gazı keşfettiler. Bu gözlemlerle ince atmoferin ısındığında kalınlaştığı, mevsimsel olarak değişim gösterdiği gözler önüne serildi. Astronomy & Astrophysics dergisinde yayınlanan araştırma makalesinin başyazarı Emmanuel Lellouch keşifle ilgili olarak şunları aktarıyor Çok uzak olmasına rağmen yine de Güneş'in varlığının Triton üzerinde etkisini gösterdiğine dair gerçek kanıtlar bulduk. Aslında bu çok soğuk ay da yeryüzündeki gibi mevsimlere sahip, fakat mevsimler orada daha yavaş bir değişim sergiliyor. Ortalama yüzey sıcaklığının eksi 235 santigrat derece olduğu Triton'da güney yarıkürede şu anda yaz ve kuzey yarıkürede de kış mevsimi yaşanıyor. Triton'un güney yarıküresi ısındıkça, Triton'un yüzeyindeki ince donmuş azot, metan ve karbon monoksit tabakası süblimleşerek gaz haline geliyor, Neptün'ün Güneş etrafındaki 165-yıllık yörüngesi boyunca, mevsim ilerledikçe soğuk atmosferi daha kalın bir hale getiriyor. 2000 yılında yaz dönencesine geçilen Triton'da bir mevsim 40 yıldan biraz daha uzun sürüyor. Ölçülen gazın miktarına göre, Lellouch ve çalışma arkadaşları Triton'un atmosfer basıncının, dev uyduda halen bahar mevsimi yaşanırken 1989 yılında Voyager 2 uzay aracı tarafından gerçekleştirilen ölçümlerle karşılaştırıldığında dört kat artmış olabileceğini tahmin ediyorlar. Şu anda Triton'un atmosfer basıncı 40 ila 65 mikrobar arasında Yeryüzü'nün atmosfer basıncından 20 000 kat daha az. Karbon monoksitin yüzeyde buz halinde bulunduğu bilinmekteydi, fakat Lellouch ve takımı Triton'un üst katmanın derin tabakalarla karşılaştırıldığında 10 kat daha fazla oranda karbon monoksit buzuyla zenginleştirildiğini, ve üstteki bu ince tabakanın atmosferi beslediğini keşfettiler. Triton'un atmosferinin çoğu azot olsa da, ilk kez Voyager 2 ile saptanan ve şimdi Yeryüzü'nden sadece bu çalışmayla onaylanan atmosferdeki metan da keza önemli bir rol oynamaktadır. Makalenin yardımcı yazarı Catherine de Bergh durumu şöyle açıklıyor Triton'un iklim ve atmosfer modelleri, bulduğumuz karbon monoksit ve yeniden ölçtüğümüz metan nedeniyle tekrar gözden geçirilmeli. Neptün'ün 13 ayı içinde 2700 km'lik çapıyla Triton açık ara en büyük olanıdır, tüm Güneş Sistemi'nde ise en büyük yedinci aydır. 1846 yılında keşfedilmesinden bu yana, Triton jeolojik etkinliği, su ve kuru buzun yanısıra donmuş azot gibi farklı bir çok türdeki yüzey buzları ve nadir görülen geriye doğru hareketiyle gökbilimcileri heyecanlandırmaktadır. Güneş'e olan uzaklığı yeryüzünden 30 kat daha fazla olan Triton'un atmosferini gözlemek kolay değildir. 1980'li yıllarda, gökbilimciler Neptün'ün ayındaki atmosfer kalınlığının Mars'taki (7 milibar) kadar olduğunu farzediyorlardı. Voyager 2 uzay aracının 1989'da gezegeni geçmesiyle mevcut azot ve metan atmosfer basıncının Dünya'nın atmosferinden 70 000 kat daha az yoğun 14 mikrobar seviyesinde olduğu ölçüldü. O tarihten bu yana, yeryüzünden yapılan gözlemler sınırlıydı. Yıldız örtülme gözlemleri Triton'un yüzey basıncının 1990'larda arttığını göstermiştir. Bu, Çok Büyük Teleskop gözlemevinde gökbilimcilere Triton'un atmosferinin daha detaylı olarak çalışması fırsatını veren Kriyojenik Yüksek-Çözünürlüklü Kızılötesi Eşel Tayfçekeri'nin geliştirilmesini gerektirmiştir. Yardımcı yazar Ulli Kaufl Çok zayıf atmosfere bakarak onun çok detaylı tayfını alabilmemiz için CRISES'in duyarlılığına ve yeteneğine ihtiyacımız vardı diyor. Bu gözlemler Pluto çalışmasını da içeren kampayanın bir parçasıydı. . Karbon monoksit ışığının keşfiyle dikkatleri tekrar üzerine çeken Pluto'nun benzer koşullarıyla sık sık Triton'un bir kuzeni olduğu düşünülür. Gökbilimciler şu anda daha da uzaktaki cüce gezegen üzerinde bu kimyasalı bulmak için yarış halindeler. Güneş Sistemi'ndeki uzak nesnelerin fiziğini anlamak için gökbilimcilerin CRISES'i kullanması sadece ilk adım. Şu anda atmosferi görüntülemeye başladık ve on yıllar boyunca Triton'un mevsimsel değişiminin nasıl olduğu hakkında daha çok şey öğreniyoruz, diyor Lellouch. Not Güneş Sistemi'ndeki büyük aylardan sadece Triton gezegeninin dönme yönüyle ters yönde hareket eden, tersinir harekete sahiptir. Bu Pluto gibi cüce gezegenlerle bir çok özelliği paylaşan Triton'un Kuiper Kuşağı'ndan yakalanmış olduğu düşüncesini doğuran sebeplerden biridir. Kaynak: ESO-Türkçe


Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Ulusal Gözlemevi'nin teleskobuyla yeni bir yıldız keşfedildi. Keşfedilen yeni yıldızın yüzeyinde adeta kalp çarpması şeklinde gerçekleşen renk değişim hareketleri nedeniyle bu tür zonklayan yıldız olarak biliniyor. İstanbul Üniversitesinden Yrd. Doç. Dr. Sinan Aliş önderliğindeki bir grup araştırmacının, başka bir yıldızı takip ettikleri sırada, titreşimleriyle fark ettikleri yeni yıldızın türü, Delta Scuti olarak tanımlanıyor. Kutup Yıldızının da içinde bulunduğu Küçük Ayı adlı takımyıldızında yer alan yeni yıldızın yüzey sıcaklığı da güneşe benzer şekilde 6 bin Kelvin olarak belirlendi. İç yapılarındaki kararsızlıklar nedeniyle üç saatlik aralıklarla yarıçaplarını artırıp azaltan Delta Scuti yıldızları, dönemli bir şekilde şişip büzülüyorlar. Bu sırada, yıldızın büyüklüğü artarken, yoğunluğu azalıyor, sıcaklığı artıyor. Sıcaklığın artması ise yıldızın parlaklığını önemli ölçüde arttırıyor. Astronomlar bu parlaklık artış azalış düzeninden yıldızın zonklayan yıldız olduğunu anlayabiliyorlar. Uluslararası Astronomi Birliği'nin yıldızlar bülteninde yayınlanmak üzere kabul edilen Zonklayan Yıldız, araştırmacılar tarafından ayrıntılı olarak incelenecek ve parlaklık değişimleri takip edilecek. Zonklayan Yıldızlar, türleri itibarıyla gökbilimcilerin diğer yıldızların iç yapı ve evrimlerini anlamalarında büyük rol oynuyor. Farklı kütle, kimyasal kompozisyon ve yaştaki yıldızların, fiziksel özellikleri ile bunların evrim üzerindeki etkileri, zonklayan yıldızların gözlemleriyle elde edilen birikim sayesinde anlaşılıyor. Bu sebeple her yeni zonklayan yıldız, sahip olduğu farklı özelliklerle yıldız evrim modellerinin sınanmasına ve iyileştirilmesine yardımcı oluyor. Küçük Ayı takımyıldızında en son keşfedilen ve BB UMi olarak adlandırılan yıldızdan sonra; Türk araştırmacılar tarafından keşfedilen yeni yıldıza da büyük olasılıkla BC UMi adının verilmesi bekleniyor. Görseller telif hakkı: TÜBİTAK


Bir şenlik daha sona erdi. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin artık gelenek haline getirdiği gözlem şenliklerinin 14. sü 8-10 Temmuz tarihleri arasında gerçekleştirildi. Şenliğe 250'ye yakın meraklı katıldı. Şenlikte profesyonel ve amatör gökbilimciler gökbilim üzerine çeşitli dersler verdiler. Atölyelerde özellikle çocuklara yönelik çalışmalar yapıldı: galileoskop, uzay aracı maketleri, roketler.... Bunun dışında Güneş battıktan sonra da Samanyolu'nun Avcı Kolu'nun muhteşem güzelliği altında gökyüzü önce çıplak gözle sonra da teleskoplarla tanıtıldı. Ay, Satürn, takımyıldızlar, gökyüzünün belirgin ve parlak yıldızları, özel yıldızları, yıldız kümeleri, bulutsular ve elbette Andromeda. Fazla söze gerek yok. Gerisi fotoğraflarda... 2 Yorumlar SAYIN EMEK VERENLER; SORMAK İSTİYORUM TÜRKİYE ULUSAL GÖZLEMEVİ'NİN 14. ŞENLKLERİNE KATILAN VE BU FAALİYET İÇİN EMEK VEREN HERKESİ KUTLUYORUM. MİNİK BİR AYRINTIYI SORMAK İSTİYORUM. ŞENLİK 8-10 TEMMUZ 2011 TARİHLERİNDE FOTOGRAFLAR 10-11 MAYIS 2011 TARİHLERİNDE. TEŞEKKÜR EDRİM. Güzel bir soru. Fotoğrafları çekerken makinenin tarihini ayarlamamışım. Öyle olunca da mayıs ayı tarihli çıkmış.


Evriminin son aşamasındaki Güneş benzeri G tipi ve K tipi cüce yıldızların evriminin izlenmesi ve çevrelerindeki gezegen sistemlerinin araştırılması amacıyla sürdürülen 10 yıllık çalışma ürününü vererek bir ötegezegen keşfini getirdi. Keşif TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'ndeki RTT150 teleskopu ve Okayama Astrofizik Gözlemevi verileriyle gerçekleşti. HD 208897 yıldızından 1 astronomi birimi uzakta dolanan gezegenin yörünge dönemi 353 gün olarak hesaplandı. Metal açıdan zengin olan yıldız kırmızı dev aşamasına geçmek üzere. HIP 108513 olarak da bilinen K0 tayf tipindeki yıldızın yüzey sıcaklığı 4860 Kelvin derece, 1,25 Güneş kütlesinde ve yaklaşık 5 Güneş çapındadır. Dikine hız yöntemiyle tespit edilen 1,4 Jüpiter kütlesindeki gezegeni ise neredeyse dairesel bir yörüngede dolanıyor. Yıldızına Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığı kadar mesafede olmasına karşılık yıldızın dev aşamaya geçiş sürecinde olması sıcaklığının yüksek olmasına neden olmuş olabilir. Gaz devinin keşfiyle yıldızının evriminden ilerleyen yıllarda nasıl etkileneceğini ortaya koyacak. Meraklısına makale adresi: Arxiv.org


Ülkemiz gökbilimcileri ellerindeki kısıtlı olanaklara karşılık güzel çalışmalar yapıyor. Bunlara zaman zaman rastlıyor ve keyif alıyoruz. Bunlardan biri de ötegezegen gözlemiyle ilgili. Bildiğim kadarıyla bu ülkemiz için bir ilk . İki gökbilimcimiz TUG'daki topu topu 1 metre çaplı aynası olan teleskopla önemli bir gözlem gerçekleştirdi. Bize de bu güzel haberi TUG'un sayfasından alarak duyurmak düştü. Darısı diğer gözlemlere diyelim. İşte bilgi: TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin T100 teleskobu ile 18 Şubat 2014 tarihinde Dr. Özgür Baştürk ve Koray Sevim tarafından yapılan Kelt-3b adlı bir ötegezegenin geçiş gözleminde çok yüksek ışıkölçüm duyarlılığına ulaşıldı. Araştırmacıların 12CT100-378 no'lu gözlem projesi çerçevesinde 1.0 m ayna çaplı teleskopta odak dışı görüntü alma tekniğini kullanarak yaptıkları gözlemler sonucu bizden 580 ışık yılı uzaklıkta (1 ışık yılı yaklaşık 9.5 trilyon km) Güneş'ten biraz daha büyük bir yıldızın çevresinde dolanan yaklaşık Jüpiter büyüklüğünde bir gezegenin sözkonusu yıldızın önünden geçişi büyük bir hassasiyetle (1/1000 kadir) tespit edilebildi. Etrafında gezegen olduğu onaylanan Güneş benzeri ilk yıldız 51 Peg isimli bir yıldızdır. 1995 yılındaki bu keşiften sonra özellikle büyük çaplı teleskoplar ve modern alıcılar ile yapılan gözlemler sonucu bugün için ötegezegeni olan yıldız sayısı 800'ü aşmış durumda. Ötegezegenler konusunda hazırlanmış güzel bir belgeye aşağıdaki bağlantıdan erişebilirsiniz. http://www.astronomidiyari.com/foto/sunum/otegezegenler.pdf Kelt-3b hakkında: 2012 yılında geçiş yöntemiyle keşfedilen gezegen, F tipi, 1,2 güneş kütleli bir yıldıza ait gaz devidir. 1,4 Jüpiter kütleli ve 1,3 Jüpiter çapındaki gezegen yıldızından sadece 6 milyon kilometre uzaklıkta 2,7 yörünge dönemiyle dolanıyor (Dünya-Güneş uzaklığı 150 milyon km'dir).


Uzaya taç yaprağını andırarak yayılmış görünen bu uzak gökada, NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu tarafından farkedildi. Yakın geçmişte bir galaktik birleşmenin iki güçlü izini barındıran düzensiz yapısı ve yıldız kümelerinin sıra dışı yörüngeleri- bu kozmik çiçek gökbilimcilerin özel ilgisiyle karşı karşıyadır. PGC 6240 çok parlak merkezi bölgeyi çevreleyen yıldızlarla dolu puslu yaprakları ile gökyüzünde soluk bir gülü andıran eliptik gökadadır. Kabuklardan bazıları merkezden uzağa fırlamış görülse de hepsi merkeze bağlıdır. Buna karşılık birkaç malzeme demeti gökadadan kopmuş görünmektedir. PGC 6240'a kütleçekimsel kuvvetle bağlı yoğun ve sıkışık yıldızlı gruplar bulunuyor. Samanyolu'ndaki eski yıldızlardan oluşmuş 150 küresel küme yaşlı yıldız topluluklarıdır. Bir gökadadaki küresel kümeler yaklaşık aynı yaştadır. Küme içindeki yıldızlar benzer dönemlerde oluşmuştur. Bu nedenle gökada kümeleri birbirine benzeyen birçok yıldızdan oluşur. Ancak PGC 6240'deki kümeler çok çeşitlidir ve bu açıdan sıradışı bir gökadadır. Bazı kümeler beklendiği gibi yaşlı yıldızlardan oluşmasına karşılık bazıları ise genç yıldızlarla doludur. Gökadanın yoğun kabuk yapısı ve sürpriz genç yıldız kümelerinin varlığıyla ilgili en olası açıklama yakın geçmişte başka bir gökada ile birleşmiş olması yönündedir. Böyle bir birleşme ile gökada boyunca çeşitli dalgalanmalar oluşarak gökadanın yapısı bozulabilir. Bu da gökadada yeni yıldız oluşumlarının gerçekleşmesine neden olan güçlü patlamalara neden olmuştur. Eliptik gökada PGC 6240 güney takımyıldızlarından Su Yılanı 'nda bulunuyor. PGC 6240'ın arkasında, gökyüzünün benekli görülmesine neden olan, birçok sönük gökada bulunuyor. Bizden bu kadar uzak olmalarına karşılık renklerini ve sarmal yapılarını görmek mümkün. Bu görüntü Hubble'ın Gizli Hazinelerini işleyen yarışmacı Judy Schmidt tarafından elde edildi. Notlar Gizli Hazineler Hubble'ın işlenmemiş ve ortaya çıkmamış görüntülerini astronomi meraklılarınca ele almaya davet eden bir çalışmadır. Yarışma süresince şimdiye kadar elde edilen sonuçları ve kazananlar listesine ulaşmak için tıklayınız.


Rus gökbilimciler 94 ışık yılı uzaktaki bir yıldız sisteminden farklı ve tuhaf bir radyo sinyali alınca konu bir anda gündeme oturdu. Çoğu haber sitesi uzaylılar sinyal yolladı anlamına gelecek başlıklar attı. Peki, neydi bu olay. İşin aslına bakalım.. Keşifle ilgili henüz bir makale yok, en azından ben göremedim. Üstelik şu an tartışmalı bir keşifle karşı karşıyayız, çünkü kaynağını bir komiteye sunulan veri bilgisinden alıyor. Bu veriler ise onay sürecinden henüz geçmedi. Yani kesin diye bir şey yok. Sinyal var mı, belli değil. Sinyal varsa kim ya da ne gönderdi, belli değil. Yazıyı bunları aklınızın bir köşesinde tutarak okumanızda fayda var. Güneş ile hemen hemen aynı boyutlara sahip ancak ondan birkaç milyar yıl daha yaşlı ama olan HD 164595 yıldızından, Kafkasya'nın kuzeyinde Caucasus dağlarındaki Zelenchukskaya'da bulunan RATAN-600 adlı radyo teleskopu bir sinyal yakaladı. Yıldızın Neptün büyüklüğünde, ancak yaşam için elverişsiz olan yörüngede dolanan (yıldızına sadece 3 milyon km uzakta**) bir gezegene sahip olduğu biliniyor. Buna karşılık henüz bilinmeyen başka gezegenleri de olabilir, özellikle yaşam alanı içinde. Sinyali ele alan araştırma sonuçları, Rus gökbilimcilerin yanı sıra İtalyan araştırmacı Claudio Maccone tarafından, uluslararası oluşturulmuş SETI komitesine sunuldu. Maccone, sunumunda geçtiğimiz günlerde HD 164595'den alınan sinyalle ilgili bir dosyayı SETI çalışanlarına bir e-posta da iletti. Detaylar ve sorular İlk soru şu olmalı: Bu sinyal gerçekten HD 164595 yıldız sisteminden mi geliyor? 577 metre çapındaki RATAN-600 teleskopunun oldukça sıra dışı bir tasarımı ve bundan dolayı alışılmadık bir şekli vardır. Bu teleskop 11 GHz frekanslı ve 2,7 cm dalga boyunda ilginç bir sinyal yakaladı. Sinyalin nereden geldiğini anlamak bu teleskop üzerinden çok zordur. Teleskop oldukça geniş alanda gözlem yapmaktadır. Farklı zamanlarda alana ait sinyaller karşılaştırılarak sonuca ulaşıldı. Sinyalin geldiği bölgenin analizi bu yıldızı gösterdi. Eğer bu sinyal gerçekse Dünya'ya kadar ulaşabilmesi için muazzam bir enerjiye sahip olması gerekir: tam 50 trilyon Watt. SETI'den Amerikalı gökbilimci Seth Shostak: Bu kadar enerji Dünya'daki tüm enerji santrallerimiz, uçaklarımız, otomobillerimiz, gemilerimizde bulunan toplam enerjiden daha fazla diyor. Diğer soru ise sinyalin özellikleri üzerine. Gözlemler 1 GHz bant genişliğine sahip bir alıcı ile gerçekleşti. Bu normal şartlarda SETI'nin kullandığı bant genişliğine göre bir milyar kat, bir televizyon sinyalinden 200 kat daha geniştir. Sinyalin gücü ise 0,75 Jansky, başka bir ifadeyle zayıftır. Sinyalin zayıf olmasının nedeni ise HD 164595 yıldızının uzaklığı ve Rus alıcısının çok geniş bant genişliği nedeniyle sinyali seyreltmesi olabilir. Bu olay çok malzemeli pastanın içindekileri ayırt etmeye benzetilebilir. Geniş bant alıcıları güçlü dar bant alıcılarına göre çok daha fazla tür sinyal toplayabilir. Böyle bir sinyalin geldiği yerde güçlü bir verici olması gerekir. Ne kadar güçte olduğuyla ilgili iki ilgi çekici durum söz konusudur. - Her yöne yayın yapılıyorsa verici 100 milyar kere milyar Watt gücünde olmalıdır. Bu ise Dünya'ya düşen güneş ışığının yüzlerce katıdır ki, açıkçası böyle büyük bir sinyalin kaynağı şu ana kadar sahip oluğumuz enerji kaynaklarının çok ötesinde güce sahip demektir. - Sinyal iletim yöntemi kullanılmış olabilir. Bu gerekli gücü azaltırken iletimi sağlayan antenin çok büyük olmasına yol açar . 1000 metrelik Arecibo anteni boyutlarında bir anten kullansanız dahi insanlığın kullandığı tüm enerjiden daha fazlasını bir anda iletmeniz gerekir. Her iki senaryo da yapabileceklerimizin çok ötesinde bir çaba gerektirir. Üstelik böyle güçlü bir sinyali yollayanlar neden Güneş Sistemini seçsin, bunu da anlamak zor. Akıllı bir uygarlıktan mı geliyor? Keşfi gerçekleştirenler başta bir E.T.* bulduklarından şüphelendi. Ancak daha sonra konunun ayrıntılarına ulaşılınca başka seçeneklerinde olabileceği görüldü. Ekip şimdi olaya daha dikkatli yaklaşıyor. Allen teleskop dizisi ile 28 Ağustos akşamından itibaren HD 164595 yıldızı izlenmeye başlandı. Ancak şu ana kadar herhangi bir sinyal yakalanamadı. Allen, Rus alıcısı gibi geniş bantta gözlem yapamadığından büyük bir alanın taranması gerekiyor. Gözlemlerin sonucunda ufak bir sinyal bile tespit edilse SETI ve radyo gökbilimcileri için yıldız iyi bir hedef olabilir. Allen gözlemleri devam ediyor. Keşifle ilgili kayda değer ilk sinyal 2015 yılının Mayıs ayında alındı. Ancak keşfi gerçekleştiren gökbilimciler dedikodulara neden olmamak için duyuru yapmadı, bekledi. Gözlemler devam etti. Bu sinyal dünya dışı kökenli görünmekle birlikte, ayrıntılarına devam gözlemleriyle ulaşılabilir. Henüz bu yapılmadı. Bu sinyal akıllı bir uygarlık tarafından gönderilmiş olabilir mi? Elbette bu mümkün ve akla gelen ilk seçenek. Ancak bunun dışında başka seçeneklerde mevcut. Örneğin kütle mercekleme etkisi. Bu yıldız daha uzaktaki bir yerden gelen enerjiyi toplayıp mercek etkisi göstererek yaymış olabilir. Claudio Maccone'ye göre bu büyük bir olasılıkla E.T. değil. Rus alıcısının astigmat yani bozuk görmesi, sinyalin o yıldız kaynaklı olduğunu garanti edemez. Normal bir teleskop gökyüzünde küçücük bir noktaya bakabilir. Ama RATAN-600 çok geniş bir alana bakabiliyor, daha küçük alanları göremiyor diyor. Bu, yerde dağılmış durumdaki yumurtaya bakıp, kaçıncı kattan atıldığını tahmin etmeye benziyor. Ancak, SETI alıcılarının henüz sinyali yakalayamamış olması ise bir hata yapılmış anlamına gelmez. SETI alıcıları doğru kanalı bulamamış olabilir. Sinyalin kökeni hakkında kesin bilgi için bir süre beklemek gerekecek. Not: *1982 yılında çekilmiş bir bilim kurgu filmi. Filmde bir uzaylının Dünya'yı ziyaret edişi konu ediliyor. **Dünya'nın Güneş' uzaklığı 150 milyon km kabul edilir. Kaynaklar: 4 Yorumlar bukadar güçlü bir sinyali gönderen muazzam bir enerjiye sahip olmalı,ve en öneml soru?neden bizim yıldız sistemimiz.sistemimizin koordinatlarını biliyorlarmı? dünyamız için çok tehlikeli olabilecek bir olay ben olaya böyle bakıyorum yüksek teknolojiye sahip olabililer.voyager ve Pioneer uzay araçlarının gözlem ve sinyallerini almış olabilirler,hertürlü olasılığı dünyamız için düşünmemiz gerekir.selamlar. seti projesi çok büyük bir proje businyali yakalıyamaması bence mümkün değil,o yıldızın yakınlarında oluşan kozmik bir patlamada olabilir . gibi dönen bir nötron yıldızından da gelebilir,rus alıcısının geniş bantı nedeniyle. burada seth shostak'dan rus bilimci diye bahsediliyor. ama kendisi kaliforniyadaki SETI enstitüsünde çalışıyor. hatta müdürü falan olabilir... Teşekkürler hocam. Hemen kontrol edip düzelttim.