Harvard Üniversitesi bilim insanları Karadelik Girişimi adını verdikleri yeni bir yöntemle Dokuzuncu gezegen sorununu çözmeyi amaçlıyor. Buna göre aslında cismin gezegen değil, oluşum aşamasında olan küçük bir karadelik olabileceği üzerinde duruluyor. Yöntemle cismin karadelik olup olmadığı araştırılacak. Harvard Üniversitesinden Avi Loeb, Frank B. Baird ve lisans öğrencisi Amir Siraj kuyrukluyıldızların yörünge bozulmalarını tarayarak dış güneş sisteminde olası karadelikleri aramak için bir yöntem geliştirdiler. Çalışmanın Oort Bulutu cisimlerinin parlaklıklarını gözleyerek karadelik bulma yöntemine dayandığını belirtiyorlar. Karadeliklerin yakınında biriken gaz ısınır ve buraya yaklaşan cisim oldukça ısınıp erir. Eriyen cismin yörüngesi artık değişir ve karadeliğin çevresindeki gaz diskine katılır. Karadelikler ışık yaymamasına rağmen, madde karadeliğe düşerken önemli miktarda ışınım yayar diyor Siraj. Yöntemimiz Oort bulutunun kenarına kadar yani yaklaşık yüz bin astronomik birim* uzaklığa kadar ki gezegen kütleli ilkel karadelikleri tespit edebilir. Ayrıca karadeliklerdeki karanlık madde dağılımına yeni sınırlar koyabilir. Uzay ve Zaman Kalıntı Araştırması ile parlamalar yüksek hassasiyetle tespiti beklenirken diğer teleskoplar bir rehber olmadan sonuca ulaşamaz. LSST tüm gökyüzünü tekrar tekrar tarayarak ve anlık parlamaları tespit edebilir. Diğer teleskoplar bilinen bir hedefe yönelmekle başarılıdır ancak Dokuzuncu gezegenin nerede olduğunu bilmiyorsanız bunlar işe yaramaz. Gezegenin olması gereken bölgeyi biliyoruz sadece diyor Loeb. LSST'nin gökyüzünü haftada iki kez tarama yeteneği çok önemlidir. Ayrıca derin görme yeteneği ile küçük cisimler arasındaki çarpışma sonucu oluşan küçük parlamaları da ayırt edebilmektedir diyor Siraj. Yeni çalışma ilk aday olarak Dokuzuncu gezegeni seçti. Tartışmalı bir konu olan sır cisim bazılarına göre henüz bulunamamış bir gezegen iken bazılarına göre ise küçük bir karadelik. Dokuzuncu gezegen Neptün ötesi bölgede olması ve bazı cisimlerin kümelenmesi nedeniyle açıklanması zor bir olgudur. Dokuzuncu gezegenin varlığı doğrudan elektromanyetik tarama ile doğrulanırsa yeni bir gezegenimiz olacak diyor Siraj. Ancak hiçbir elektromanyetik tarama ile tespit edilememesi karadelik olasılığını güçlendiriyor. Bunun dışında bölgedeki cisimlerin anormal yörüngeleri nedeniyle de gezegen gözlenememiş olabilir. Ortaya atılan fikirlerden biri gezegenin beş ile on Yer kütlesinde greyfurt büyüklüğünde bir karadelik olduğu yönünde. Güneş Sisteminin sınırları bizim arka bahçemizdir. Dokuzuncu gezegeni bulmak demek, arka bahçemizdeki barakada oturan kuzenimizi görmek gibi bir şeydir diyor Loeb ve ekliyor: İyi de neden orada? Nasıl oluştu ve Güneş Sisteminin geçmişinde nasıl bir rol üstlendi? Daha fazlası var mı? *Güneş ile Yer uzaklığına 1 astronomi birimi denir.


Caltech araştırmacıları dış güneş sisteminde tuhaf ve uzun yörüngeye sahip dev bir gezegenin kanıtlarını elde etti. Araştırmacıların Dokuzuncu Gezegen olarak adlandırdığı cisim yaklaşık 10 Dünya kütlesinde ve Neptün'ün Güneş'e uzaklığına göre Güneş'ten 20 kat daha uzakta (4,5 milyar km) bulunuyor. Güneş'in çevresindeki turunu 10.000 ile 20.000 yıl arasında tamamlıyor. Araştırmacılar, Konstantin Batygin ve Mike Brown, matematiksel modelleme ve bilgisayar benzetimi yoluyla gezegenin varlığını ortaya koydu ancak cisim henüz doğrudan gözlenmedi. Bu gerçekten dokuzuncu gezegen. Geçmişte bu bölgede iki gezegen keşfi yapılmıştı, bu ise üçüncü. Güneş Sistemi'ndeki bu bölgede yığınla cisim var ve burada yapılan her keşif heyecan verici olmaktadır diyor Brown. Brown, Pluto'nun 5000 katı kütleli cismin gezegen olduğunu tartışmanın anlamsız olduğunu, cismin dokuzuncu gezegen olduğunu vurguluyor. Cüce gezegenlerin tersine Dokuzuncu Gezegen çevresine kütle çekimsel kuvvetle hakim. Başından beri bu gezegenin varlığından şüphe duyduk. Ancak eğer öyle bir gezegen varsa yörüngesi nasıl olurdu ve dış güneş sistemini nasıl etkilerdi sorusunun yanıtlarını aradık. 150 yıldan bu yana sürdürülen gezegen sayımı çalışmalarıyla birlikte elimizde artık sağlam kanıtlar bulunuyor diyor Batygin. Teorik olarak gezegeni keşfetmek kolay olmadı. 2014 yılında Brown'un içinde yer aldığı bir çalışmayla Kuiper Kuşağı'ndaki en uzak 13 cismin yörüngeleri belirlenmeye çalışıldı. Burada cisimlerin cüce gezegen olması üzerinde duruldu. Brown, daha sonra gezegen olasılığının ciddi bir şekilde ele alındığını belirtiyor. Araştırmacılar çalışmada çok farklı yöntem ve yaklaşım uyguladı. Farklı fikirler ve olasılıklar dikkate alınarak çeşitli argümanlar geliştirildi. Şimdiye kadar çalıştığım en eğlenceli Güneş Sistemi problemiydi diyor Brown. Uzaktaki altı cismin aynı yönlü eliptik yörünge izlediği farkedildi. Yörüngelerinde ise farklı hızlara sahiptiler. Bu keşif araştırmacıları şaşırttı. Cisimler neredeyse aynı hızlara sahip. Benzer şekilde Güneş Sistemi'ndeki sekiz gezegenin düzlemine göre yaklaşık 30 derece açı yapacak şekilde yörüngeleri vardı. Bunun olasılığı yüzde 0,007 dolayındadır. Bu da cisimleri etkileyen başka bir şeyin olduğunu gösterir diyor Brown. Böylece gezegen fikri ortaya atıldı. Buna göre gezegen kütle çekimsel etkiyle Kuiper Kuşağı'ndaki cisimleri etkiliyordu. Gözlenen altı cisimde bunlardandı. Bilgisayar benzetimleri de bu durumu onaylıyordu. Benzetimlerde Kuiper Kuşağı'na yerleştirilen gezegen bu durumla gerçek bir uyum gösteriyordu. Kuiper Kuşağı'ndaki gezegen rastgele yörüngede olamaz. Böyle bir durum gezegenle diğer cisimlerin çarpışmasına neden olur. Ancak gezegenle anti-hizalanmış yörüngeye sahip Kuiper Kuşağı cisimleri çarpışmayacaktır. Gezegen yakınına sokulan cisimleri iterek uzaklaştırır. Bu bir ebeveynin çocuğunu salıncakta sallaması gibidir. Öyle de olsa çok kuşkuluyum. Gök mekaniğinde şimdiye kadar böyle bir durum görülmemişti diyor Batygin. Araştırmacılar modellerine ek özellikler koyarak sonuca baktı ve sonunda ikna oldular. İyi bir kuram akla gelecek sorulara yanıt vermelidir. Umarım modelimiz bunları yanıtlayabilir ve çeşitli testleri başarıyla atlatır diyor Batygin. Dokuzuncu gezegenin varlığı gerçekten de Kuiper Kuşağı'ndaki cisimlerin hareketini açıklıyor. Üstelik yörüngelerine de kabul edilebilir yanıt veriyor. 2003 yılında Brown tarafından keşfedilmiş olan Sedna'nın Neptün tarafından yörüngesinden edilmediği de ortaya çıkmış oldu. Üstelik sadece Sedna'da değil. 2014'de keşfedilen VP113-2012'de Neptün'den oldukça uzakta olduğundan Dokuzuncu Gezegen tarafından yerinden edilmiş olması muhtemel. Ancak araştırmacıların modelindeki varsayım Kuiper Kuşağı cisimlerinin gezegen düzlemine göre eğimli yörünge düzlemine sahip olmasıydı. Batygin bu benzetimi doğrulayan kanıtları aramaya başladı. Brown: Aniden bu cisimleri fark ettik diyor. Son üç yılda aranılan özelliklere sahip dört cisim belirlenmişti. Bu cisimlerin yörünge konumları benzetimlerimizle uyumluydu. İşte o zaman adeti büyük bir coşku yaşadık diyor Brown. Benzetim Kuiper Kuşağı'ndaki Sedna gibi cisimlerin yörüngesini de açıklıyordu. Bir taşla iki kuş vrmuştuk. Ancak bu durum iki kuştan fazlasının vurulduğu anlamına geliyor. Çünkü bir de gezegenin varlığı ortaya çıkıyordu diyor Batygin. Peki bu Dokuzuncu Gezegen nereden geldi, dış Güneş Sistemi'nde nasıl oluştu? Bilim insanları Jüpiter, Satürn, Uranus ve Neptün gaz devlerinin Güneş Sistemi oluştuğu dönemde çekirdeklerinin çevrelerindeki gazı toplayarak oluştuğunu düşünür. Zaman içinde aralarındaki itme-çekme kuvvetleri, çeşitli çarpışmalarla şimdiki yörüngelerine kavuştular. Dört çekirdek yerine beş çekirdek oluşmasının önünde hiçbir engel yok diyor Brown. O halde Dokuzuncu Gezegen beşinci çekirdek olabilir. Bu cisim Jüpiter ve Satürn'ün etkisiyle daha uzak bir yörüngeye itilmiş olabilir*. Batygin ve Brown şimdi gezegeni gökyüzünde aramaya başladı. Bu çok kolay olacak gibi görünmüyor. Araştırılacak alan oldukça büyük. Yine de gezegenin kabaca yörüngesi belirlendi. Bölgenin önceki görüntüleri bu konuda kullanılabilir. Bu görüntülerde gezegen enberiye yakınsa görünebilir. Eğer değilse o zaman büyük teleskopların gözlemlerine ihtiyaç duyulacak: Hawaii'deki WM Keck Gözlemevi ve Subaru Teleskopu gibi. Bununla birlikte her türlü teleskop için Dokuzuncu Gezegen özel bir av olacaktır. Onu bulmak istiyorum. Başkası bulursa yine aynı sevinci yaşarım. Gezegenin varlığını hesaplayarak belirledik. Bu diğer insanlara ilham verecektir diyor Brown. Evrenin farklı köşelerinde keşfedilen gezegen yöntemleri de kullanılabilir. Bilindiği üzere diğer gezegenler yıldızlarına ya çok yakın ya da çok uzak olabiliyor. Bu gezegenlerin kütleleri genel olarak 1 ile 10 Dünya kütlesi arasında değişiyor. Ötegezenlerle ilgili en şaşırtıcı istatistik Dünya ile Neptün kütlesi arasında bolca gezegen olmasıdır. Şimdiye kadar bu istatistik Güneş Sistemi ile uyumlu değildi. Yeni gezegenle Güneş Sistemi'de diğerleriyle benzer istatistiğe kavuştu diyor Batygin ve ekliyor: Pluto gezegenlikten çıkarıldığından bu yana insanlar dokuz gezegenin sekiz gezegene indiğini bir türlü kabullenemiyordu. Şimdi sayı yine dokuza çıktı. Ama bunun için gezegenin gözlenmesi şart. *Bu model ilk önce bazı yıldızların gezegenlerinin çok uzakta olması nedeniyle oluşturulmuştu. Dokuzuncu Gezegen eğer gözlenirse aynı zamanda göç eden gezegen modeline önemli bir kanıt da gelmiş olacak. Ek okuma: Arif Bayırlı'nın GökGünce'sinden...


Bir grup Fransız gökbilimci Güneş Sistemi'ndeki olası dokuzuncu gezegeni aramak için kolları sıvadı. Gökbilimciler bunun için Satürn Sistemi'ni inceleyen Cassini verilerini irdeleyerek gezegenin bulunması olası alanları ortaya çıkardı. Neptün ötesi yani Kuiper Kuşağı'nda yer alan Pluto gibi küçük cisimler, açıklaması zor olsa da belirli bir dağılıma sahiptir. Bu bölgedeki bazı cisimlerin yörüngelerindeki belirsizlik ABD'deki Caltech'den Konstantin Batygin ve Mike Brown'un 20 Ocak 2016'da yayınladığı bir makaleyle 10 Dünya kütlesindeki dokuzuncu gezegenin varlığına kanıt olarak gösterilmişti. Öneri bununla sınırlı kalmayıp gezegenin olası yörüngeleri sayısal benzetimle gösterilmişti. Buna göre gezegenin yörüngesinin yarı büyük ekseni 700 AB , oldukça dışmerkezli (e=0,6) ve eğimli (i=300) olması gerektiğini önermişlerdi. Tüm bu ipuçlarına rağmen gezegenin bulunması kolay değildir. Fransa'daki Cote d'Azur Gözlemevi'nden Agnes Fienga ile CNRS'den Jacques Laskar 2003 yılından bu yana Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin hareketlerini INPOP adlı modelle en yüksek doğrulukla belirlemeye çalışıyor. Bunun için özellikle Cassini aracı verileri kullanılarak Dünya ile Satürn arası uzaklığı % 1 gibi çok küçük belirsizlikle hesaplayabildiler. Araştırmacılar dokuzuncu gezegenin yerinin belirlenmesi için de INPOP'un kullanılabileceği önerisini getiriyor. Fransız ekibinin bu hafta yayınladığı çalışmaya göre dokuzuncu gezegenin günberi konumu Satürn üzerinde belirsizliğe neden olmakta. 2004 yılından bu yana Satürn çevresinde dolanan Cassini uzay aracının ilettiği radyo verilerini tarayan ekip Satürn üzerindeki dokuzuncu gezegenin -65 ile 85 derecelik günberi açısındaki etkisinin Cassini verileriyle uyuşmadığını gördü. Bu sonuç -100 le -130 derece arası için de geçerlidir. Bu durumda gezegenin bulunması için olumsuz açıların çıkarılması yani tarama alanının daraltılması gerekiyordu. Dokuzuncu gezegenin olması ve olmaması gereken yerlerin tespit edilip çıkarılmasıyla matematiksel modelle mevcut model arasındaki farklılık azaldı. Bu da günberi için 104 ile 134 derece arası açıya ve 117 derecelik ortalama değerin dokuzuncu gezegen için akla yatkın olduğu görüldü. Dokuzuncu gezegenin varlığı ancak bu çalışmadaki gibi gözlem verilerinin incelenip, hedef aralıklarının kısaltılmasıyla onaylanabilir. Fransız ekibi bu anlamda önemli bir çalışma yapmıştır.


NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Uydusu ile Spitzer Uzay Teleskopu verileri bilinen en soğuk kahverengi cüceyi belirledi. Soğuk yıldız Dünya'nın Kuzey Kutbu'nun sıcaklığına sahip. Teleskopların ilettiği görüntüler sonucu Güneş'e en yakın dördüncü cisim olarak kayda geçirilen cismin uzaklığı 7,2 ışık yılı olarak belirlendi. Bize en yakın istem Alfa Erboğa adlı üçlü bir yıldız sistemi olup yaklaşık 4 ışık yılı uzaktadır. Pennsylvania State Üniversitesi'nden Ötegezegen ve Yaşanabilir Dünyalar Merkezi'nden Kevin Luhman: Yakın bir başka komşumuzu keşfetmek çok güzel. Cismin bu aşırı farklı sıcaklığı benzer sıcaklığa sahip bir gezegenin atmosferi ile karşılaştırılarak çok şeyler söylenebilir diyor. Kahverengi cüceler yeterli kütleye sahip olmadıklarından nükleer füzyonu başlatmazlar. Yaydıkları enerji ise plastik bir top gibi yavaşça çökmelerinden kaynaklanır. Keşfedilen bilinen en soğuk kahverengi cüce WISE J085510.83-071442.5 olarak adlandırıldı. Cisim eksi 9 ile eksi 54 Celcius derece arası sıcaklığa sahiptir. Daha önce WISE ve Spitzer tarafından bulunan en soğuk kahverengi cüce oda sıcaklığındaydı. Bazı alanları üç kez, tüm gökyüzünü ise iki kez kızılötesi dalga boyunda tarayan WISE ender rastlanan nokta gibi görünen cismi keşfetti. Görünür ışık altında çalışan teleskoplar kahverengi cüceleri göremeyebilir, ancak bunların termal ışıması zayıf olsa da- ile yaydıkları kızılötesi ışık yakalanabilir. Cismin hareketi de keşfedilmesini kolaylaştırdı. Yakından geçen uçak daha yüksekten geçen bir uçağa göre daha hızlı görünmesi gibi yakın yıldızların keşfi daha kolaydır. Cismin hızlı hareket etmesi WISE'nin gözünden kaçmadı. Üstelik özel bir cisim olduğunu da gösterdi diyor Luhman. 2013 yılının Mart ayında WISE J085510.83-071442.5'nin hızlı hareketi fark edildikten sonra Luhman, Spitzer ile Şili'deki İkizler Güney Teleskopu'nu kullandı. Spitzer'in kızılötesi gözlemleri kahverengi cücenin soğuk sıcaklığını belirledi. Güneş'e göre farklı konumlarda yer alan Spitzer ve WISE'nin ölçümleri ile paralaks yöntemi kullanılarak uzaklık ölçüldü. Paralaks etkisi ileri uzattığınız işaret parmağınızı sol ve sağ gözünüzün farklı konumlarda görmesine benzetilebilir. NASA'nın Jet İticileri Laboratuvarı'ndan Spitzer bilim ekibinden Michael Werner: Onlarca yıldır gökyüzünü izlememize karşılık hala yakın komşularımızın tam bir listesinin olmaması ise dikkat çekicidir. WISE ve Spitzer'in kızılötesi gözleri gibi araçlarla evreni keşfedebiliyoruz diyor. WISE J085510.83-071442.5'nin 3 ile 10 Jüpiter kütleli olduğu düşünülüyor. Böyle düşük bir kütle bir yıldız sisteminden atılan bir gezegen olabileceğini de akla getirebilir. Ancak bilim insanları başıboş gezegenlere göre kahverengi cücelerin sayısının daha çok olduğuna işaret ederek cismin bir kahverengi cüce olduğunu tahmin ediyor. 2013 yılının Mart ayında WISE görüntülerinden Luhman, Güneş' en yakın konumda, 6,5 ışık yılı uzaklıktaki üçüncü kahverengi cüce sistemini keşfetmişti.


NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile uzaklarda patlayan bir yıldız dört ayrı yerde görüntülendi. Parlama, ön plandaki gökadaların kütleçekimsel mercek etkisiyle fark edildi. Büyük bir gökada kümesindeki gökadanın dört farklı kenarında sıra dışı parlamalardan oluşturulan 'x' şeklindeki görsel, Einstein Haçı olarak bilinir. Süpernova, Albert Einstein'ın Genel Görelilik Kuramının 100. Yıl kutlamalarının olduğu bugünlerde keşfedildi. Eliptik gökada, 5 milyar yılda ışığı bize ulaşan MACS J1149+2223 gökada kümesinin mercek etkisi ile fark edildi. Çok uzaktaki bir gökadadan yayılan ışık daha yakındaki kütleli gökada kümesinin yanından geçerken bükülür. Bu da kütleçekimsel mercek etkisi olarak bilinir. Işığın büyük kütleli cisimlerin yanından geçerken doğrultu değiştirdiğini ilk kez Einstein fark etmişti. İşte bu yöntemle patlayan yıldızın dört farklı zamanda ve farklı yerdeki görüntüsü elde edildi. Gökbilimciler bu şekilde birçok gökadayı görüntülemelerine karşılık bir kuasarda ilk kez bir yıldız patlamasının çoklu görüntüsünü elde ettiler. Grism Çoklu Mercek Uzay Taraması (Grism Lens Amplified Survey from Space ekibi üyesi ve Kaliforniya Üniversitesi'nden Patrick Kelly: Gökadayı çevreleyen döngü şeklindeki dört parlak nokta tam bir sürprizdi. Ekip Frontier Alanları projesi çerçevesinde 2013'den bu yana süpernova arıyor . Bu proje çerçevesinde belirlenen ve ışığı 9 milyar yılda ulaşan süpernovanın görüntüleri analiz ediliyor . Danimarka'daki Karanlık Kozmoloji Merkezi'nden Jens Hjorth: Süpernova doğal parlaklığından 20 kat daha parlak görünüyor. Birbiriyle örtüşen merceklerin etkisi bunda etkili olmaktadır. Işık demetinin biri yolu üzerindeki gökada kümesinin üye gökadalarından birinin, diğerleri başkalarının etkisiyle bükülerek farklı yerlere ulaşır. Böylece süpernovanın ışığı farklı yerlerde odaklanır. Ortaya Einstein Haçı adı verilen, aynı ışığın dört farklı yerde görünmesinin neden olduğu çarpıyı andıran şekil çıkar diyor. Bu eşsiz gözlem tekniği kümedeki madde ve karanlık madde miktarının hesap edilmesine de olanak sağlar. Var olduğu bilinmesine karşılık hiçbir ışıma altında görülemeyen karanlık madde ancak kütleçekimsel mercek etkisiyle fark edilebilir. Bir gökada ya da gökada kümesindeki mercekleme etkisi barındırdığı karanlık madde miktarı hakkında ipucu verir. Bu kadar uzaktaki bir süpernovayı fark etmek tamamen şanstır. Üstelik gelen ışığın dört farklı yerde ortaya çıkması başka bir şanstır. Her ışık noktası yolu üzerindeki madde hakkında bilgi verir ve farklı zamanda Dünya'ya ulaşır. Gökbilimciler bu farklılıkları bilerek küme içinde dağılmış olan karanlık madde miktarını modelleyerek bulabilir. Bu hesaplamalarda elbette zaman gecikmeleri de dikkate alınır . Hubble Frontier Alanlar ekibinden ve John Hopkins Üniversitesi'nden Steve Rodney: Hubble bu dört süpernova görüntüsündeki noktaları birkaç gün ya da birkaç hafta içinde oluşturdu. Şimdi ise 20 yıl önce süpernovanın tek bir nokta olarak görünmüş olabileceğini ya da beş yıl sonra başka noktaların ortaya çıkabileceğini düşünüyoruz diyor. Süpernovaya Norveçli gökbilimci Refsdal'ın adı verildi. Sjur Refsdal 1964 yılında evrenin genişlemesini incelemek için bir süpernovanın zaman gecikmeli görüntülerine bakılabileceğini düşünmüştü. GLASS projesi baş araştırmacısı Tommaso Treu: Uzunca bir süredir böyle bir görüntü elde etmek için uğraşıyorduk. Sonunda başardık diyor. Notlar Kütleçekimsel merceklenme ilk kez Albert Einstein tarafından düşünüldü. Bu olay uzaktaki bir cisimden gelen ışığın mercek yardımıyla bükülmesine benzer. Frontier alanları uzaktaki gökada ve gökada kümelerini kütleçekimsel mercek yöntemiyle keşfetmeye dayalı üç yıllık bir Hubble programıdır. GLASS verileri de dahil olmak üzere uzak gökada kümeleri ve gökada keşifleri için Hubble'ın yetenekleri kullanılır. Ekip kırmızıya kayma miktarına bakarak süpernovanın uzaklığını ölçmek için Hawaii'deki Mauna Kea tepesindeki WM Keck Gözlemevi'ni kullandı. Görüntüler arasındaki zaman gecikmesi kümedeki kütle miktarını veren çok ince bir hesap gerektirir. Gökbilimciler gördükleri ışığın taşıdığı her bilgiyi kullanarak sonuca ulaşmaya çalışır.


Yaklaşık 12 ışık yılı uzaktaki Güneş'in komşusu Tau Ceti yıldızı çevresinde dört gezegen daha keşfedildi. Böylece yıldızın gezegen sayısı yediye yükseldi. Keşfin önemi ise, yeni bulunan dört gezegenin Dünya büyüklüğünde olması. Gezegenlerin 1,7 Dünya kütlesinden küçük olması onları Güneş benzeri yıldızların çevresinde keşfedilen en küçük gezegenler arasına sokmaktadır. Gezegenlerin ikisi yaşam alanı içinde olduğundan sıvı su bulunduracak yapıda olabilir. Tau Ceti'nin salıncak gibi salınması gezegenlerin keşfini getirdi. Yıldızın saniyede 30 santimetre kadarlık küçük salınımını görmek için hassas teknikler kullanmak gerekir. Tau Ceti'nin en dıştaki iki gezegeni de yaşam olabilecek gezegenler olabilir, ancak gezegenlerin bu bölgede yer alan bol miktardaki asteroit ve kuyrukluyıldız bombardımanına uğraması yaşanabilirlik olasılığını azaltmaktadır. Keşif ekibi yıldızı ve çevresini 2013'den bu yana izlemektedir. Yıldız yüzeyinden yayılan sinyallerin dalgalanmaları dört gezegen olabileceğini işaret ediyordu. Bu verilerin irdelenmesiyle sinyallerin arasındaki farklılıklar gezegen keşfini kolaylaştırdı. Diğer yıldızların aksine, Güneş benzeri yıldızların çevresinde Dünya benzeri gezegen keşfi daha önemlidir. Bunun dışında Proxima Centauri ve Trappist-1 gibi kırmızı cüce yıldızların çevresindeki küçük gezegenlerin bir yüzü her zaman yıldıza dönüktür. Tau Ceti boyut ve parlaklığı ile çevresindeki gezegen nüfusu açısından Güneş'e benzemektedir. Keşif için Avrupa Güney Gözlemevine ait HARPS tayfölçeri ve Hawaii'deki WM Keck Gözlemevindeki HIRES aleti verileri kullanıldı. Yeni çalışma Astronomical Journal'da yayınlandı. 3 Yorumlar Gerçekten güzel keşifler. Astronomi biliminde ötegezen keşifleri yıldız gibi parlıyor. Güneşimize en yakın yıldız 4.7 ışık yılı uzaklıkta. Tau ceti 12 ışık yılı. Umarım gün gelir insanlık ışık yıllarını aşabilecek teknolojiyi bulabilirler. Cocuklugumda Stargate'i cok severek izlerdim. Surekli de Tau Ceti gezegenlerine giderlerdi. Gercek olacak galiba. 😀 Evet geçekten çok keyifli bir diziydi. Uzay Yolu ile beraber izlediğim en iyi dizilerden biri.


Gökbilimciler dört yıldızlı bir sistemde bulunan bir gezegen keşfetti. Böylece dörtlü yıldız sisteminde keşfedilen gezegen sayısı ikiye yükseldi. Aslında bu gezegen daha önce üç yıldızdan oluşan bir sistemin üyesi olarak onaylanmıştı. Ancak gökbilimciler sistemde dördüncü bir yıldızın varlığından kuşkulanıyordu. Veriler çoklu yıldız sistemlerindeki gezegenlerin evrimlerinin anlaşılmasına yardımcı olacak. Birden fazla yıldızı olan bir gezegenin gelişmesinin önünde önemli zorluklar bulunmaktadır. Güneş sistemimizdeki tek yıldız olan Güneş, çevresinde sekiz gezegen bulundurmaktadır. Buna karşılık uzak ötegezegenler içinde iki ya da daha fazla yıldızın çevresinde dolananlar olabilir. Birden fazla yıldızı olan sistemlerdeki gezegenlerin gelişimini incelemek isteyen gökbilimciler ikinci kez dört yıldızlı bir gezegen belirlediler. Gezegen daha önce üç yıldızlı bir sistemin üyesi olarak tanımlanmıştı. Ancak gökbilimciler sistemde gizli dördüncü bir yıldızın olması gerektiğini hesaplamışlardı. Keşfedilen ilk dört yıldızlı gezegen KIC 4862625 NASA'nın Kepler uzay aracı verileriyle 2013'de keşfedilmişti. Son keşifle birlikte dörtlü yıldız sistemlerinde tahminlerden daha fazla gezegen olabileceği akla gelmektedir. Aslında bu keşif aynı zamanda aralarında büyük uzaklık olan ikiz yıldızlı çift yıldız sistemlerinin evrende oldukça yaygın olduğu da anlamına gelir. 30 Ari adındaki dört yıldızlı yeni gezegen sistemi, 136 ışık yılı uzakta ve Koç takımyıldızında bulunmaktadır. Sistemdeki gezegen Jüpiter'in 10 katından daha fazla kütleye sahip olup ana yıldızı çevresinde 335 günde bir dolanmaktadır. Gezegenden daha uzakta ancak ana yıldızın çevresinde dolanan bir yıldız daha bulunmaktadır. Aralarındaki uzaklık 1670 astronomik birim olan bu çift yıldızlı sistemde başka gezegenler olsa da yaşam olasılığı son derece zayıf. Bu gezegende yaşasaydık gökyüzünde gündüz bile çok parlak şekilde görülecek dört yıldız olacaktı. Yeterince büyük bir teleskopla baksaydık bu yıldızların birbiri çevresinde dolanan ikili sistemlerden oluştuğunu anlayacaktık. Son yıllarda yıldız Savaşları filmindeki Tatooine de olmak üzere birçok iki ya da üç yıldızın çevresinde dolanan gezegen keşfedildi. Birden fazla anneye sahip bu gezegenlerin yıldızları birbiri çevresinde dolanan ikili yıldızlardan oluşuyor. Bu da gökadamızda tek başına kalmış Güneş gibi yıldızlardan daha fazla sayıda ikili, üçlü yıldız sistemlerinin olduğu bilgisini kanıtlıyor, hatta beşli... Bu sistemlerde yeni oluşmaya başlayan gezegenler olabilir mi? Böyle bir şey bilinen gezegenlerin yörüngeleri izlenerek bulunabilir. Yıldızı çevresinde dolanan gezegen başka bir gezegen nedeniyle yörüngesinde tedirginlikler yaşayabilir ve yörüngesinde sapmalar oluşabilir.


Yeni gezegen keşifleri gökbilimcilerin çalışmalarını daha geniş bir ölçeğe yayıyor. Daha önce amatör ve profesyonel gökbilimciler çift yıldızların çevresinde dolanan gezegenler bulmuştu. Planethunters.org web sayfasındaki verileri kullananlar profesyonel gökbilimcilere yardımcı oluyor. Bu sayfadaki verilerle harekete geçen Yale Üniversitesi'ndeki gökbilimciler dört yıldızlı bir sistemde dolanan bir gezegen keşfetti. Şimdiye kadar çift yıldızların çevresinde dolanan altı gezegen keşfedilmişti. PH1 gezegeni, Yale önderliğinde gerçekleştirilen Kepler verilerini paylaşım programı verilerini yorumlayan bir vatandaş tarafından keşfedilmişti. NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nden Kepler Bilim ekibi üyesi Natalie Batalha: Bu Gezegen Avcıları ekibi için bir dönüm noktasıdır. Kepler'in ilk gezegeni keşfettiğinin yıl dönümünde böylesi önemli bir keşif geldi. En önemlisi de keşfin bilimciler ile normal vatandaşın bilim aşkının bir meyvesi olmasıdır diyor. Neptün'den daha büyük bir gaz devi olduğu düşünülen PH1, yıldızı çevresindeki bir turunu 137 günde tamamlıyor. Gezegenden Dünya-Güneş uzaklığının 900 katı uzaklığında sistem üyesi diğer çift yıldız bulunuyor.


Hava bugünlerde kapalı, yine de bilginiz olsun: 2014'ün ilk meteor yağmuru başlıyor. Aslında bu cümle yanlış oldu. Çünkü meteor yağmuru birkaç gün önce başladı. Ama Bir şey kaçırmadınız, 3-4 Ocak'ta 'kayan yıldız' sayısı maksimuma ulaşacak. Dörtlük meteor yağmuru en iyi 3 Ocak günü sabaha doğru gözlenecek. Bu tarihte bulunduğunuz yer yeterince karanlık yani ışık kirliliğinden uzaktaysanız saatte 60 ile 120 'kayan yıldız' sayabilirsiniz. Bu da yılın en iyi meteor yağmurlarından sayılan Perseid ve İkizler yağmurlarıyla yarışacak bir sayı. Meteor yağmurları aslında kuyrukluyıldız kalıntılarıdır. Kuyrukluyıldızlar Güneş çevresinde dolanırken yüzeylerinden sağa sola külleri saçılır. Dünya olağan yörüngesinde dolanırken bu kalıntı topluluklarının içine dalar. Böylece Dünyamız kuyrukluyıldız parçalarıyla tanışır. Yüksek hızlarda atmosfere giren bu kalıntılar atmosferdeki sürtünme nedeniyle alev alırlar ve biz de onların ateşini birkaç saniyelikde olsa görürüz. İyi seyirler.


Hubble uzay teleskopu bu sefer hedefini ötegezegenlerin atmosferleri olarak belirledi. Yeni çalışmada Dünya büyüklüğündeki gezegenlerin atmosferleri için tarama yapıldı ve yaşam olma şansını arttıran çeşitli ipuçları üretildi. 40 ışık yılı uzağımızdaki Trappist-1b ve Trappist-1c karasal gezegenlerinin atmosferlerinde hidrojenin egemen olmadığını keşfetti. Baltimore'daki Maryland Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsünden Nikole Lewis: Hidrojen ve helyumun az olması bu gezegenlerdeki yaşam olasılığını arttırmaktadır. Eğer atmosferleri hidrojen-helyumun egemenliği ile kurulmuş olsaydı yaşamı barındıracak potansiyele sahip olamazlar diyor. Gezegenlerin atmosfer bileşenlerini belirlemek için Hubble'ın Geniş Alan Kamerası 3 ile alınan yakın kızılötesi ışıktan yararlanıldı. Bu ışığın çözülerek atmosferin kimyasal özellikleri için tayfölçer kullanıldı. Atmosferin hangi bileşenlerden oluştuğunun anlaşılması için daha uzun süreli gözlem gerekse de, ilk etapta hidrojen ve helyumun az olması araştırmacıları heyecanlandırmaya yetti. NASA Genel Merkezinden Geoff Yoder: Bu gözlemler gezegenlerin Dünya gibi kayalık ve hayatı destekleyecek yapıda olup olmadığı gibi önemli noktaların açığa çıkmasını sağlayacak umut verici bir adımdır diyor. Gezegenler, Kova takımyıldızında ve en az 500 milyon yıl yaşındaki kırmızı cüce yıldızın çevresinde dolanıyor. Bu gezegenler 2015 yılında ESO'nun Şili'deki Belçika'nın kontrol ettiği kısaca TRAPPIST olarak bilinen gözlem aracı ile keşfedilmişti. Gezegenlerin yıldızları çevresindeki yörünge dönemleri ise TRAPPIST-1b için 1,5 gün ve TRAPPIST-1c için 2,4 gündür. Gezegenler yıldızlarına Dünya-Güneş uzaklığının 20 ile 100 katı daha yakındırlar. Ancak yıldızın küçük olması nedeniyle gezegenlerin biri ya da muhtemelen her ikisi de ılık bölgede yer almaktadır. Yani gezegenlerde bir havuza atlayıp serinleme olanağınız olabilir. Gökbilimciler için 4 Mayıs şanslı bir gündü. Çünkü yıldızın gezegenleri o gün geçiş yaparak atmosferlerinden süzülen ışığı dünyaya iletti. Her iki yılda bir meydana gelen bu çift geçiş, atmosferlerin özelliklerini ortaya çıkaracak birleşik sinyalin oluşmasını sağladı. Araştırmacılar hidrojen ağırlıklı ince atmosferleri ve Dünya ile Venüs gibi ağır elementlerden oluşmuş atmosferleri Hubble ile izlemeyi sürdürüyor. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezinden Hannah Wakeford: Daha fazla veri ile belki de derinlerdeki metan ve suyun izine rastlayabiliriz diyor. Gelecekte göreve başlayacak olan NASA'nın James Webb uzay teleskopu da dahil olmak üzere gelişmiş teleskoplarla atmosferlerdeki potansiyel biyoimzalar, örneğin karbondioksit, su buharı, metan gibi karmaşık yapıları gözleyebileceğiz. Webb, yaşam değerlendirmesi gezegenin sıcaklığı ve yüzey basıncını ana etken alarak değerlendirir. Bu gezegenler, 1000'den fazla kırmızı cüce yıldızı tarayan Ultra Soğuk Yıldızlar araştırması kapsamında elde edilen verilerin % 15'i taranarak keşfedilmişti. Dünya büyüklüğündeki gezegenlerin ayrıntılı olarak incelenmesi ve yaşama uygun olup olmadıklarının anlaşılmasında bu dünyalar referans alınabilir. Hubble ile bu dünyaları keşfedip, Webb ile ayrıntılarına ulaşılabilir diyor Wit.


Kaliforniya Santa Cruz Üniversitesi gezegen avcılarından oluşan bir ekip, yakın bir yıldızın yaşam bölgesi içerisinde 3 Dünya kütlesinde bir gezegen olduğunu keşfetti. Keşif dünyanın en büyük teleskoplarından biri olan Hawai'deki WM Keck Gözlemevi'nde on yıldan bu yana süren gözlemler sonucunda gerçekleşti. NASA ve Ulusal Bilim Kuruluşu tarafından desteklenen araştırma sonucunda gezegen sıvı suyun bulunabileceği bölgede bulundu. Yeni keşfedilen gezegenin varlığı onaylanırsa, bu Dünya benzeri ve yaşam olasılığı yüksek olarak keşfedilen ilk gezegen olacak. Gökbilimciler için yaşanabilir gezegen ileride insanın yaşamını sürdürebileceği yer anlamına gelir. Yaşanılabilirliği etkileyen birçok etken olmasına karşılık bunların en önemlisi su ve atmosferdir. Keck I Teleskopu ile HIRES tayfölçeri yardımıyla gerçekleşen Gliese 581 yıldız sistemine ait gözlemler 11 yıl önce başladı. Gliese 581 yıldızı bir kırmızı cücedir. Tayfölçer ile gezegenlerin varlığı dikine hız yöntemiyle keşfedilebiliyor. Bir yıldızın çevresinde dolanan gezegen, yıldızın sallanmasına neden olur. Böylesi karmaşık ve içiçe girmiş hareketleri algılamak zorunda kalan gökbilimciler aynı zamanda farklı yöntemlerle de gezegenlerin çeşitli özelliklerini belirlemeye çalışır. NASA'nın Keck proje ekibinden Mario R. Perez: Keck ile yapılan uzun dönemli gözlemler ile yakın yıldızların sallanması gözlenip olası gezegenleri ortaya çıkarılır. Bu keşifle Keck ötegezegen avı için mükemmel bir araç olduğunu gösteriyor diyor. Santa Cruz Üniversitesi'nden Astronomi ve Astrofizik profesörü Steven Vogt: Elde ettiğimiz sonuçlar gezegenin çok büyük bir olasılıkla yaşanılabilir bir gezegen olduğunu gösteriyor. Böylesi yakınımızdaki bir gezegeni bulabildiğimize göre daha birçokları olmalıdır diyor. Gliese 581 yıldızı çevresinde dolanan iki gezegen bulundu. Yıldızın gezegen sayısı böylece 6'ya yükseldi. Gezegenlerin yıldızı çevresindeki yörüngeleri ise neredeyse daireseldir ve bu da Güneş Sistemi ile benzerlik gösterir. Yeni keşfedilen Gliese 581g, 3-4 dünya kütlesinde olup yörünge dönemi 37 günden azdır. Bu küğtlesiyle gezegenin kayalık olduğu ve tutabilceği bir atmosferi olduğu düşünülüyor. Gliese 581 yıldızı 20 ışık yılı uzaklıkta ve Terazi takımyıldızında yer alıyor. Yıldızın daha önce soğuk olan d ve sıcak olan c gezegenleri tespit edilmişti. Gökbilimciler buna karşılık d gezegeninin güçlü ve kalın bir atmosferi varsa sera etkisi nedeniyle yaşamın oluşabileceğini gözardı etmiyor. Gliese 581g ise yaşam alanının tam ortasında bulunuyor. Gezegen yıldızına kilitlenmiş olarak dolandığından yarısı sürekli gündüz diğer yarısı ise sürekli gece durumundadır. Bu durumda da yaşam için en elverişli yer gölge ile ışık arasındaki çizgiye yakın yerler olacaktır. Konuyla ilgili ayrıca Bulutsu'daki açıklamaya da göz atabilirsiniz. Kaynak: NASA 9 Yorumlar yaşanabilir gezegeni bulmak 2000 yılı buldu oraya ulaşabilmekte heralde bi o kadar sürer tabi o zamana kadar dünyamız kalırsa Ümit bey öncelikle Astronomi bilimi ile ilgili olarak böyle bir güzel site hazırladığınız için size teşekkür ediyorum.Web sitenizdeki bu güzel çalışmlarınızın devamını diliyorum.İlgi ve merakla tüm haber ve makallerinizi okuyorum....size sormak istediğim şey ; Gliese 581 yıldızını elimizdeki teleskoplarla (mesala 25 cm ayna çaplı bir teleskopla) görme şansımız varmı?Bu yıldızı teleskobunuzla görme imkanınız oldumu? Fehmi bey, Gliese 581 bir kırmızı cücedir ve görünür parlaklığı 11.6. Dolayısıyla elinizdeki teleskopla hele kiş günümüz atmosfer şartlarında bu yıldızı görmeniz olanaksız. Ancak biliyorsunuzdur belki, bilmeyenler için söyleyelim. Başka bir gezegeni olan yıldızı örneğin Fomalhaut'u çıplak gözle bile görebilirsiniz. Teknoloji ilerledikçe, imkanlar arttıkça Dünya dışı yaşama da bir o kadar yaklaşıyoruz. Bu aynı yüzyıllar önce Dünyanın düz olduğunun tartışıldığı gibi bir konu aslında. Sadece cahildik, öğrendik. Ancak Dünyada gözden gelemeyeceğimiz ve insanların büyük çoğunluğunda bir yıkım olacak inanç sistemi yatıyor. Belki de bilim insanları bazı keşiflerini sıradan insanlara söyleyecek kelimeleri bulamıyorlar. Yeni keşfedilen gezegenin varlığı onaylanırsa,bu Dünya benzeri ve yaşam olasılığı yüksek olarak keşfedilen ilk gezegen olcak. Peki bu gezegen tam olarak keşfedilemedi mi hocam?Yani bu cümleden o anlam çıkıyo gibi.. Gezegen ötegezegenler arasına eklendi. Yani şu an varlığı kabul edilmiş. Şu anda yaşam olasılığı yüksek ve kayalık bir gezegenimiz var. Ancak zaman içerisinde farklı yöntemler kullanılarak da gezegenin varlığı kesinleştirilebilecek. Keşfedilen yeni gezegen Gliese 581'in bir üyesi. Daha önce c gezegeni ve d gezegeniyle ilgili yaşam olasılığından bahsediliyordu. Ancak bu gezegenler yaşam alanının sınırında yer alıyor. Yeni bulunan g gezegeni ise yaşam alanı içerisinde yer alıyor. Üstelik kütle değeri gezegenin kayalık olduğunu gösteriyor. hocam 2007 yılında keşfedilen glise 581c adlı dış gezegenin ailesinden mi bu keşfedilen yeni gezegenler ?o zamanlarıda glise 581 c için gazete ve haber bültenlerinde yer verilmişti.o zamanda glise 581c için aynı haberler çıkmıştı.bilim teknik dergisinin bi sayısındada gezegenin yaşanılabilir olduğunu yazıyodu. hatta yanılmıyosam ukraynada o yıldız ve dolayısıyla gezegenine radyo sinyalleri gönderilmişti. bizim gibi akıllı varlıklar varsa cvp versinler diye.tabii bu sinyalin bize cvp olarak gelmesi için 50 sene beklememiz gerektiğide belirtiliyodu:) Aman Tanrım bu çok güzel bi haber.Çok heycanlandım 😀 belkide 4 sefer falan okumuşumdur.Gelicek haberleri sabırsızlıkla bekliyor olacağım 🙂


Bir grup gökbilimci diğer yıldızların çevresindeki olası dünya benzeri gezegenleri saklayan toz bulutlarını tespit edebilmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Mevcut yöntemler parlaklık arar ve şans eseri daha az parlak diskleri görür. Gökbilimciler Güneş Sistemi dışındaki Dünya benzeri gezegenlerin keşfindeki zorluğu aşmaya çalışıyor. Arizona Üniversitesi'ndeki gökbilimcilerin başını çektiği uluslararası ekip yüzeyinde sıvı su olan uygun şartlardaki gezegenleri keşfetmek için yeni bir yöntem önerdi. Yakın yıldızların çevresinde dolanan karasal gezegenler genellikle sistemi ve gezegenleri saran geniş toz bulutları içindedirler. Bu bulut çoğunlukla asteroit ya da kuyrukluyıldızların çarpışması sonucunda parlar. Çalışma ekibinden Denis Defrere: Şu anki teknoloji sadece Güneş Sistemi'nden birkaç bin kat daha parlak olan bulutları algılar diyor. Bu parlak bulutları görmek kolaydır ancak bulutlar arasında saklanan gezegenlerin keşfini de zorlaştırır. Biz parlak bulutlardan daha çok sönük bulutlara bakarak gezegenleri görebileceğimizi öne sürüyoruz. Arizona Üniversitesi Steward Gözlemevi'nden profesör Phil Hinz: Bir yıldız çevresinde toz diski varsa bu kayalık bir enkazın göstergesi olup orada dünya büyüklüğünde gezegen olma olasılığını da arttırır diyor. Önceki gözlemler bu gezegenlerin çok sayıda olduğunu gösteriyor. Sadece bu görevi üstlenmiş bir teleskopla, gökyüzünün belirli bir alanına bakma şansınız olsaydı, çok sayıda gezegen bulabilirsiniz. Hizn ve Defrere Güneş Sistemi'nden birkaç bin kat daha parlak yerlerde değil 10 kat daha sönük bulutlar üzerinde keşif yapabilecek bir araç üzerinde çalıyorlar. Bu görüntü sisin arkasındaki deniz fenerinin önünden geçen bir ateş böceğinin görülmesi demektir diyor Defrere. Sıvı su barındırabilecek Dünya benzeri gezegenleri bulabilmek için gelecekte uzaya gönderilecek teleskoplarla daha ayrıntılı gözlem yapabileceğiz. Amacımız toz diskleri arasında gizlenen bulunması zor olan gezegenleri keşfedebilmek. Sönük bulutlar yıldızlarına göre 10.000 kat daha az parlak olabilir. Bu da yıldızın parlaklığı altında keşif yapmayı zorlaştırır. Hinz'e göre hedef Dünya benzeri kayalık gezegenlerin doğrudan resmini alarak yüzey yapısı ve sıcaklığı gibi özellikleriyle suyun varlığını alınan ışığın tayfıyla görebilmek. Bunu yapabilmek ancak bu şartlarda görüntü alabilen uzay teleskopu ile mümkündür. Hedefimiz toz bulutu içinde saklanan gezegenden gelen ışığı ayırt ederek gereken altyapı çalışmasını yapmaktır. Yıldızdan gelen ışığı kapatırsanız toz bulutundan gelen ışığı görebilirsiniz. Yıldız ve toz bulutundan ışığı ayırt edebilmek için gelen kızılötesi ışığın 10.000 kat daha az olduğu durumu çalışmalıyız. Ekip 25 ışık yılı uzaklıktaki Fomalhaut yıldızı çevresindeki toz bulutunu tespit etmek için Hawai'deki Keck Gözlemevinin iki büyük teleskopundan yararlandı. Fransa Gronable'deki Planetologie et d'Astrophysique Enstitüsü'nden Jeremy Lebreton: Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskopu'nun interferometresi gözlemleri Fomalhaut yıldızına yakın bir yerde parlak toz bulutu olduğunu gösterdi diyor. Keck İnterferometresini kullanarak Güneş'e yakın yıldızlardan Fomalhaut çevresinde bizim Asteroit Kuşağı'na benzer az parlak ve büyük bir bulut olduğunu gördük. Bu kuşak bölgede yer alması muhtemel gezegenlerle etkileşim halinde olabilir.


Dönme eksenine yönelik yapılan çalışma iki gezegenin iklim ve mevsimsel anlamda çok kararlı olduğunu gösteriyor. 500 ışık yılı uzaklıktaki gezegen Dünya'ya çok benziyor. Yıldızının yaşam alanı içerisinde olan Kepler-186-f keşfedilen Dünya büyüklüğündeki ilk gezegendir. Bu bilgi gezegende sıvı suyun olabileceği anlamına gelir. Georgia Teknoloji Enstitüsünde gerçekleştirilen bir çalışma ile gezegenin dönme ekseni dinamiklerini belirlemek için çeşitli simülasyonlar kullanıldı. Bu dinamikler gezegenin dönme ekseninin ne kadar eğimli olduğunu ve zamanla ne kadar değiştiğini belirler. Dönme ekseni güneş ışığının yüzeye nasıl çarptığından sorumlu olduğundan mevsim ve iklimler için önemlidir. Araştırmacılar Kepler-186f'nin dönme ekseninin Dünya'da olduğu gibi kararlı olduğunu, yani gezegendeki mevsim ve iklimlerin değişken olmadığını gösterir. Ekip aynı bilginin 1200 ışık yılı uzaklıktaki Kepler-62f için de geçerli olduğunu düşünüyor. İklim için dönme ekseninin eğimi neden önemlidir? Dönme eksenindeki büyük değişkenlik Mars gibi sulak bir gezegenin çöle dönmesinin en önemli etkenlerinden biri olabilir. Çalışma ekibinden yardımcı doçent Gongjie Li'nin yüksek lisans öğrencisi Yutong Shan: Mars, Güneş Sisteminde yaşam alanı içinde yer alıyor. Ancak eksen eğimi çok kararsız, sıfır ile 60 derece arasında değişiyor. Bu da muhtemelen Mars'ın atmosferinin bozulmasına ve yüzeydeki suyun buharlaşmasına katkı sağladı diyor. Dünya'nın eksen eğimi ise 22,1 ile 24,5 derece arasında değişmektedir. Bu değişim ise 10 bin yıl sürmektedir. Bir gezegen yıldızı çevresinde dolanırken sistemdeki diğer gezegenlerle kütle çekimsel etkileşimler içine girerek salınım yapabilir. Mars ve Dünya, Merkür ve Venüs birbirlerine benzer kuvvetler uygular. Bunun sonucunda da dönme ekseni eğiminde değişimlere neden olabilir. Bu etki Dünya'da Ay gibi büyük uydunun etkisi nedeniyle yumuşar. Ancak Mars'ın böylesi büyük bir uydusu yoktur. Li: Her iki ötegezegenin komşu gezegenlerle zayıf bir etkileşim içinde olduğunu yani Mars ve Dünya'dan çok farklı olduklarını biliyoruz. Henüz uydularının olup olmadığını bilmiyoruz. Hesaplarımız uyduları olmasa bile Kepler-186f ile 62f'nin dönme eksenlerinin on milyonlarca yıl sabit kalacağını gösteriyor diyor. Kepler-186f'nin çapı Dünya'nınkinden %10 daha küçüktür. Kütlesi, bileşimi ve yoğunluğu bilinmiyor. Yıldızı çevresinde 130 günde bir dolanır. Gezegenden yıldızın, Dünya'da Güneş batarken ki kadar parlak göründüğü tahmin ediliyor. Kepler-186f beş yıldızlı bir sistemin parçası olarak Kuğu takımyıldızı yönündedir. Kepler-62f, 2014'de 186f keşfedilene kadar büyüklük açısından Dünya'ya en yakın gezegendi. 62f gezegenimizden %40 daha büyük olup muhtemelen kara ve okyanusa sahiptir. Li: Çalışmamız ötegezegenlerin iklim kararlığını araştırma ve potansiyel yaşanabilir yakın dünyaların anlaşılmasına katkı sağlamaktadır diyor. Her şeye rağmen düzensiz mevsimlerin olması yaşamın oluşmasına engel olduğunu düşünmüyoruz. Yeryüzünde bile yaşam oldukça çeşitlidir, olağanüstü şartlarda bile inanılmaz yaşam biçimleri olduğunu biliyoruz. Yine de ise iklimi kararlı olan bir gezegenden başlamak daha kolay olacaktır diyor Shan.


Kepler, başka bir yıldızın yaşam alanı içinde bulunan ilk Dünya büyüklüğündeki gezegenini keşfetti. Yaşam alanı içinde yer alan bir gezegen sıvı suyu bulundurabilir. Dünya büyüklüğündeki Kepler-186f yıldızının yaşam alanı içinde yer alıyor. Daha önce de yaşam alanı içinde gezegenler bulunmasına karşılık bunların en küçüğü bile Dünya'dan yüzde 40 daha büyüktü. Bu nedenle Kepler-186f en azından büyüklüğü bakımından Dünya'yı andıran ilk gezegendir. NASA Genel Merkezi'ndeki Astrofizik Bölümü yöneticisi Paul Hertz: Kepler-186f keşfi yeni dünya keşiflerinin de habercisidir. Gelecekteki Ötegezegen Geçiş Tarama Uydusu ve James Webb Uzay Teleskopu gibi araçlarla daha fazla kayasal gezegen keşfi, bunların atmosfer ve yüzey yapıları incelenebilerek gerçekten Dünya gibi olan gezegenleri bulma yolunda önemli adımlar atılacaktır diyor. Kepler-186f'nin büyüklüğü bilinse de henüz kütle ve yüzey yapısı hakkında bilgi sahibi değiliz. Önceki araştırmalara göre gezegenin karasal olması muhtemel görülüyor. NASA'nın SETI Enstitüsü'nden Elisa Quintana: Şimdilik yaşamın olduğu tek yer biliyoruz: Dünya. Güneş Sistemi dışında araştırma yaparken de Dünya benzeri gezegenleri bulmaya çaba gösteriyoruz. Yaşam alanı içinde ve üstelik Dünya büyüklüğünde olan bir gezegen keşfi çok önemli bir adımdır diyor. Kepler-186f'nin bulunduğu Kepler-186 sistemi Dünya'dan yaklaşık 500 ışık yılı uzaklıktadır. Dört gezegen arkadaşının olduğu 'f' gezegeninin yıldızı ise Güneş'in yarı boy ve kütlesindedir. Yıldız, Samanyolu'ndaki yıldızların yüzde 70'ini oluşturan M sınıfı ya da kırmızı cüce sınıfındadır. M cücelerden çok fazla var. Gökadadaki başka bir yaşam izini, bir M cüce yörüngesindeki gezegende bulabiliriz diyor Quintana. Dünya'nın Güneş'e göre uzaklığının üçte biri uzaklıktaki yörüngesinde dolanan Kepler-186f'nin yörünge dönemi 130 gündür. Gezegen, yıldızından Dünya'nın Güneş'ten aldığı kadar enerji almaktadır. Buna karşılık Kepler-186f'nin öğle zamanındaki yıldızın görünen parlaklığı, Güneş'in batmadan bir saat önceki parlaklığı kadardır. Çalışma ekibinden Thomas Barclay: Bir gezegenin yaşam alanında olması yaşanabilir olması anlamına gelmez. Gezegenin sıcaklığı atmosferinin özelliğine bağlıdır. Kepler-186f'yi şimdilik Dünya'nın kardeşi yerine yeryüzünün ikizi olarak kabul etmeliyiz. Gezegenin Dünya'ya benzer özellikleri var diyor. Sistemdeki diğer gezegenler Kepler-186b, Kepler-186c, Kepler-186d ve Kepler-186e ise sırasıyla yıldızlarının çevresinde 4, 7, 13 ve 22 günlük dönemlerle dolanırlar. Güneş benzeri yıldızın çevresinde Dünya benzeri gezegen bulma adımını kimyasal özellikleriyle ikiz Dünya keşifleri izleyecek. Kepler Uzay Teleskopu 150.000'den fazla yıldızın parlaklığını ölçerek Güneş benzeri yıldızların çevresinde yeni dünyalar arayan NASA'nın ilk gezegen avcısı teleskopudur.


NASA'nın bir gözlem uydusu Ay'ı Dünya'nın aydınlık tarafından geçerken görüntüleyerek özel bir görüntü elde etti. Bu sırada Ay'ın Dünya'dan görülmeyen tarafı görüntülendi. Bu özel görüntü Derin Uzay İklim Gözlemevi uzay aracındaki Dünya Polikromatik Görüntüleme Kamerası , dört megapiksel CCD kamerası ve teleskopu ile Dünya'dan 1,5 milyon kilometre uzaktan elde etti. DSCOVR aracının asıl amacı güneş rüzgarını izlemektir. Araç Dünya'nın ozon tabakası, bitki örtüsü, bulut yüksekliği ve kuzey ışıklarını izlemektedir. Araç Dünya çevresinde dolandığı için yılda iki kez bu tür görüntüler üretebilecek. Görüntülerde Ay, Kuzey Amerika yakınındaki Pasifik Okyanusu üzerinde hareketlenirken görülüyor. Dünya'nın yörünge eğimi nedeniyle Kuzey Kutbu sol üst köşededir. Ay'ın Dünya'ya göre görülmeyen kısmı Sovyet Luna 3 aracının 1959 yılında fırlatılmasına kadar görülmemişti. O zamandan bu yana birçok uzay aracı Ay'ın bu kısmını görüntüledi. Ay Dünya'ya kilitli dolandığından yerdeki gözlemci her zaman uydumuzun aynı tarafını görmektedir. Bu ise Ay'ın dönme süresi ile Dünya çevresindeki dolanma süresinin aynı olması demektir. Buna benzer bir görüntü en son NASA'nın Derin Darbe uzay aracı ile Mayıs 2008'de 50 milyon km uzaklıktan elde edildi. Bu görüntüde Ay'ın bir kısmı güneş ışığı tarafından aydınlanmıştı. Dünya'nın doğal rengi kameranın çektiği kırmızı, mavi ve yeşil renkteki üç ayrı monokromatik pozla üretildi. Ay'ın hareketi ise yaklaşık 30 saniye arayla alınmış üç görüntüyle oluşturuldu. Hareketli görüntüye dikkatle bakıldığında Ay Dünya'nın sol altında belirdiğinde kenarında kırmızı renkte bir çizgi ve Dünya'yı terk ederken yeşil bir çizgi görülür. Bu ise renk birleştirilmesinden kaynaklanan normal bir sonuçtur. Ay'ın karanlık tarafında karanlık ovaları ya da denizlerine pek rastlanmaz. Bunun yerine ilk etapta göze çarpan Tsiolkovskiy ya da Jackson krateri gibi bol sayıda krater ve dağ bulunur. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden DSCOVR projesi bilim insanlarından Adam Szabo: Ay'ın şaşırtıcı kadar parlak olduğunu görüyoruz. Ancak karanlık uzayda Dünya elbette uydumuzdan daha parlaktır diyor. EPIC gelecek aydan itibaren düzenli gözlemlere başlayacak ve bunlar internet sayfasında yayınlanacak. Kamera ile gezegenimizin farklı bölgelerine ait farklı açıdan alınmış görüntülerine ulaşabileceğiz.


Gökbilimciler, Dünya ve Ay'ın büyüklüğü Mars-Venüs arasında olan iki gezegenin çarpışması sonucu oluştuğuna ilişkin yeni bir kuram ürettiler. Mevcut çalışmalar çarpışmanın Güneş sistemi oluştuktan 30 milyon yıl gerçekleştiğini söylüyordu. Ama yeni araştırmalarla Dünya ve Ay'ın Güneş sistemi oluştuktan 150 milyon yıl sonra oluştuğunu gösteriyor. Araştırma, Kopenhag Üniversitesi'ne bağlı Niels Bohr Araştırma Enstitüsü'nden Tais W. Dahl ve Kaliforniya Teknoloji ve Enstitüsü'nden David J. Stevenson işbirliği ile gerçekleşti. Dahl: Biz çalışmayı, Dünya ve Ay'ın yaşını ortaya çıkarabilmek için demir çekirdek ve birbirlerine karışmış kaya yüzeylerdeki tungsten izotoplarını kullanarak tespit ettik diyor. Güneş sistemi'ndeki cüce gezegenlerin diğer gezegenlerden oluştuğu düşünülmektedir. Küçük gezegenlerin çarpışmaları ve birbiri içinde erimesi ile daha büyük gezegenler oluşmuştur. Dünya ve Ay'ın büyüklükleri Mars ve Venüs arasında olan iki gezegenin çarpışması sonucunda oluştuğuna inanılmaktadır. İki gezegenin de demir ve silikat içeren metal çekirdeğini saran kaya mantodan oluştuğu düşünülüyor. Peki, bu çarpışma nasıl ve ne zaman oldu? Çarpışma süresi 24 saatten az sürmüş ve 7000 C derece sıcaklığındaki dünya ile diğer gezegenin kaya ve metal çekirdekleri kaynaşarak birbiri içinde erimiş olmalıdır. Çarpışma sırasında taş kütle ile demir kütlesi birbirine karışmış olabilir mi? Dünya ve Ay'ın yaşı Dünya mantosundaki bazı öğrelerin sınanmasıyla kestirilebilir. Söz konusu elementler radyoaktif element Hafniyum-182 ile Tungsten-182'nin izotoplarıdır. Bunlardan tunsten izotopu daha çok metallerle ve hafniyum ise kayalardaki silikat ile bağ yapar. Çarpışma sonrasında Hafniyum 50-60 milyon yıl içinde Tunsten'e dönüşerek Dünya'nın çekirdeğini metalle tanıştırdı. Peki tüm tungsten çekirdeğe mi gitti? Dahl: Gezegen çarpışma modelleriyle oluşan metal ve kaya karışımını inceledik. Dünya'nın ilk oluşumuyla tungsten izotoplarının kayalık mantoda sıvı kaya ve demir kütlelerinde bulunduğunu gördük diyor. Yeni çalışmalarla Ay'daki hafniyumun tümünün çarpışma ile birlikte tungstene dönüştüğü görüldü. Bu sonuçlar çekirdeği 10 km'den daha büyük olan gezegenler arasında gerçekleşen çarpışmalarla emülsiyona* dönüşmediğini ve bu nedenle dünyanın demir çekirdeğinin (% 80-99) oluşum sırasında mantodaki kayalık maddedeki tungstenin tamamını çıkaramadığını gösteriyor diyerek ekliyor Dahl. Araştırma sonucu Dünya ve Ay'ın düşünülenden çok sonra oluştuğunu gösteriyor. Bu da Güneş Sistemi'nin oluşumundan 150 milyon yıl sonraya denk geliyor. Kaynak: Science Daily *Emülsiyon: Birbiri içinde çözünmeyen iki sıvının karışımı.


Dünya'daki en güçlü teleskoplarla yapılan araştırmaya göre Dünya'nın yapıtaşları 'oldukça normal' maddeden oluşmuş görünüyor. Bilim insanlarının ölçümünü yaptığı 456 ışık yılı çapındaki 18 farklı gezegen yapısında Dünya ile benzer özelliklere sahip elementler olduğunu belirlendi. Dünya'ya benzer gezegen bulma adına yapılan bu çok ayrıntılı çalışma ile gezegenlerin doğumundan gelişimine kadar ki sürecin izlenmesi amaçlanıyor. Bunun için gezegenlerin temel ve ortak bileşenleri taranıyor. Bilim insanları bazı yıldızların, Güneş Sistemindeki gibi gezegenlerinin olabileceğini düşünüyordu ki ilk gezegen keşfi 1992'de geldi. Çalışma ekibinden Siyi Xu: Bu uzak diyarları doğrudan gözlemek zordur. Çok uzakta olmaları ve bağlı oldukları yıldızın parlak ışığı gezegeni çalışmamızı engellemektedir. Bu nedenle dolaylı yöntemlere başvurmak gerekir diyor. Bu gibi nedenlerden dolayı araştırmacılar gezegen yapıtaşlarının beyaz cüce yıldızlardan kaynaklanan sinyalden nasıl etkilendiğini ortaya çıkarmaya karar verdi. Bu tür yıldızlar hidrojen ve helyumunun çoğunu yaktığı için küçülmüş yoğun yıldızlardır. Güneş, yaklaşık 5 milyar yıl sonra bir beyaz cüceye dönüşecek. Beyaz cücelerin atmosferleri hidrojen ve helyumdan oluşmasına rağmen oldukça temiz ve net tayfsal sinyal vermektedir. Yıldız soğudukça gezegenler, asteroitler, kuyrukluyıldızlar ve diğer cisimlerden malzeme çekmeye başlar. Bu malzeme yıldızın çevresinde tıpkı Satürn'ün halkası gibi toz diski oluşturur. Böylece yıldızın görünümü değişmeye başlar. Değişim süresince yıldızdan alınan tayfsal sinyal değişeceğinden malzemenin yapısını ve hatta miktarını bile ölçmenize izin verir. Bu ölçümler bir asteroit gibi küçük cisimlerin yapısını gösterecek kadar hassastır diyor Xu. Ekip Hawaii'deki Keck teleskopu ile Hubble teleskopunun tayfölçerlerinden yararlandı. Siyi Xu: Bu çalışmada beyaz cücelerin toz disklerine baktık. Bu yıldızların çoğunda kalsiyum, magnezyum ve silikon olduğunu belirledik. Sistemlerin birinde suyun izine de rastlayabilirdik ama henüz ona sıra gelmedi. Buna rağmen sistemlerin çoğunda su olması muhtemel. Örneğin 170 ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızda tıpkı Halley kuyrukluyıldızında olduğu gibi karbon, azot ve su olduğunu belirledik. Dünya'da olduğu gibi... Bu kimyasal elementlerin ölçülmesi yeryüzünü oluşturan yapının diğer gezegen sistemlerinde de olduğunu gösteriyor. Görünen o ki bu durum oldukça normal. Gökadamızda başka yerlerde dünya benzeri gezegen olduğuna inancımız daha da güçlendi. Çalışma devam ediyor. Şimdi Gaia'nın devrim niteliğindeki 1,7 milyar yıldıza ait gözlem verilerini ele alacağız. Böylece beyaz cüceleri daha yakından tanıyabileceğiz.


İnsanoğlu bir gün Mars'a gidecek mi? Giderse ne gibi zorluklara göğüs gerecek? Mars gibi zorlu koşullara sahip bir gezegende yaşamak için ne gibi psikolojik sorunlarla boğuşacak? Son yıllarda bilim insanları uzak gezegenlere olası yolculukların nasıl olacağını Dünya üzerindeki zorlu bölgelerde denemeler yaparak test ediyor. Bazen özel oluşturulmuş odalarda, bir uçakta ya da Antarktika'daki izole bir mağarada hayatta kalmanın insan üzerindeki etkisi, zorluk derecesi ölçülüyor. Üstteki fotoğrafta Alman Havacılık ve Uzay Merkezi'nde görevli bilim insanlarından Lucie Poulet, Manoa'daki Hawaii Üniversitesi ile yürütülen Mars benzetim programında görevlidir. Altı kişilik mürettebat bu çalışma için evlerinden çok uzağa gittiler. Bu benzetimde Mars koşullarında yaşam oluşturulmaya çalışıldı. Örneğin haftada sadece 12 dakika banyo yapmalarına izin var. Taze yiyecek yok, arkadaşları ya da eşleriyle çok sınırlı bir şekilde ve 20 dakikalık zaman gecikmesiyle görüşebiliyorlar. Uzayda sosyal hayat sınırlı, güneş ışığı yetersiz, size yardım edebilecek kimse de yok. Böylesi önemli ve zor bir görevde neler yaşanabileceğini ancak bunun gibi benzetimlerle görebilirsiniz. mürettebat 28 Temmuz'da 'Dünya'ya dönecek'. Tamamen soyutlanmış olan dünyalarında dört ay boyunca kurdukları seralarda bitki yetiştirmeye çalışıp yeni aydınlatma sistemleri üzerinde çalışacaklar. Daha sonrasında ESA'dan astronot Thomas Pesquet ve Andreas Mogenson iki hafta süresince ABD'nin Florida kıyılarında kurulu bulunan benzetimlerle yeni uzay giysilerini sualtında deneyecekler.


Dünya'daki yaşam için çok kıymetli bir madde olan su, ötegezegenlerdeki yaşam olasılığı açısından çok önemlidir. Dünya'daki suyun geldiği kaynağı belirlemek yaşamın ortaya çıkış basamaklarını anlama yolundaki önemli bir anahtardır. Carnegie Enstitüsü'nden Conel Alexander ve ekibi Güneş Sistemi'ndeki suyun kaynağının büyük bir olasılıkla yıldızlararası uzaydaki buz parçaları olduğunu gösterdi. Su, Güneş Sistemi içerisinde farklı hallerde bulunuyor. Dünya'da katı, sıvı, gaz halinde gördüğümüz suyu, kuyrukluyıldızlarda, Mars yüzeyinin altında, büyük gezegenlerin uydularında ve hatta Ay'da bile buz şeklinde görebiliyoruz. Kuyrukluyıldız ve asteroitlerin Güneş Sistemi'nin erken döneminde oluşmuş, değişmemiş cisimler olması gökbilimcilerin özel ilgisine neden olmaktadır. Bu cisimlerin üzerindeki buzun nasıl oluştuğu henüz yanıtlanmış değil. Güneş ve gezegenlerin doğumu onları çeviren bir bulutsunun sonucuydu. Ancak bulutsudaki suyun sistem oluşurken yok olup olmadığı, yok olduysa Güneş oluştuktan sonra ne tür kimyasal tepkimelerle yeniden oluştuğu net değildir. Bu neden önemlidir? Erken Güneş Sistemi'ndeki buz eğer yıldızlararası uzaydan geldiyse o zaman içerdikleri prebiyotik organik maddeler nedeniyle daha birçok ata disklerde de bulunmuş olmalıdır diyor Alexander. Yok eğer Güneş'in doğumunun ardından yerel bir kimyasal işlem sonrası oluştuysa o zaman benzeri süreçler başka gezegenlerde de gerçekleşmiş olabilir. Michigan Üniversitesi'nden L. Ilsedore Cleeves başkanlığındaki çalışmada Güneş Sistemi'ndeki buzların tarihi hidrojen ve ağır izotopu döteryum ele alınarak incelendi. İzotop, aynı elementin proton sayısı aynı nötron sayısı farklı olan atomlarına verilen genel addır. Kimyasal tepkimeler sırasında izotop atomlar küçük farklılıklar gösterir. Bunun sonucu olarak su molekülleri içindeki döteryum oranı oluşum koşullarını söyleyebilir. Örneğin çok düşük sıcaklıklardaki yıldızlararası ortamda yer alan su-buzu yüksek döteryum oranına sahiptir. Şimdiye kadar Güneş'in doğumu sırasında ne tür bir kimyasal işlemin gerçekleştiği ve bunun sonucunda döteryum zengini suyun oluştuğu bilinmiyordu. Ekip, süreci benzetim modeliyle ele alarak milyon yıllık süre içinde döteryumca zengin buzun oluşumunu araştırdı. Burada örnek olarak göktaşlarında da bulunan ve Dünya'ya bu cisimlerce ulaştığı düşünülen döteryum zengini suyu görmeye çalıştılar. Ancak Güneş Sistemi'nin doğumuyla oluştuğunu söyleyen kurama ait benzetim başarılı olamadı. Bulgularımız Güneş Sistemi'ndeki organik moleküllerce zengin suyun önemli bir kısmının yıldızlararası ortamdaki buzdan geldiğini ve muhtemelen başka genç gezegen sistemlerinde de olabileceğini gösteriyor diyor Alexander.


Avrupa Uzay Ajansı'nın Venüs Express uzay aracı bilim insanlarına Venüs'te bir zamanlar okyanus olup olmadığını yanıtlamak üzere yardımcı oluyor. Venüs bir zamanlar Dünya gibi yaşamı barındırabilecek şartlara sahip bir gezegen olabileceği ortaya çıktı. Dünya'nın ikizi olarak nitelendirilen Venüs aslında Dünya'dan çok farklı bir gezegen. Dünya yaşam için gerekli koşulları taşırken, Venüs cehennem sıcağı kadar sıcak yüzeyiyle adeta yüksek sıcaklığa kadar ısınmış bir mutfak fırını gibidir. Her şeye karşılık iki gezegen birkaç ortak noktayı da paylaşıyor. Boyutları neredeyse Dünya ile aynı olan gezegenle ilgili bilgimizi arttıran Venüs Express aracına bilim insanları bu açıdan çok şey borçlu. Onun yardımıyla diğer benzerlikler de bir bir ortaya çıkmaya başladı. ESA Venüs Express Görev ekibinden Hakan Svedhem: Venüs'ün temel yapısı Dünya ile benzerlik gösterir diyor. Dünya'nın dört bir yanından Fransa'ya önümüzdeki hafta içinde gelecek olan gezegen bilimciler Dünya-Venüs benzerliklerini masaya yatıracaklar. Göze çarpan en önemli fark Venüs'te çok az su olmasıdır. Dünya üzerindeki tüm okyanusları tüm gezegene eşit olarak dağıtabilseydik su derinliği 3 km kadar olurdu. Halbuki Venüs'teki tüm su buharını yoğunlaştırıp dağıtsak yalnızca 3 cm derinliğinde bir su birikintisine sahip olacaktık. Ama burada bir benzerlik var. Büyük bir olasılıkla Venüs'te milyarlarca yıl önce çok daha fazla su vardı. Venüs Express, gezegendeki suyun büyük bir kısmının uzaya kaçtığını doğruladı. Bu ise güneşten gelen morötesi ışınımın suyu oluşturan iki hidrojen ve bir oksijen atomunun ayrışmasına ve bunların da uzaya kaçmasıyla mümkün olur. Venüs Express işte bu olayı doğruladı. Venüs atmosferinden uzaya kaçan hidrojen atomunun oksijen atomundan iki kat fazla olduğunu gördü. Bunun sonucunda suyun parçalandığı kanısına varıldı. Dağılan atomlar su iyonlarına ait olmalıydı. Ayrıca gezegenin tutamadığı, kaçmaya meyilli olan hidrojenin ağır izotopunun yani döteryumun, Venüs atmosferinin üst katmanlarında fazlaca bulunduğu da belirlendi. Oxford Üniversitesi'nden Colin Wilson: Her şey Venüs'ün geçmişinde bol su olduğunu gösteriyor diyor. Tabi bu gezegende okyanusların olduğu anlamına da gelmiyor. Fransa'daki Paris-Sub Üniversitesi'nden Eric Chassefiere bir bilgisayar benzetimi ile Venüs'ü milyarlarca yıl önceye götürdü. Buna göre gezegene ve özellikle de atmosferine bolca su yerleştirdi. Güneş'ten gelen morötesi ışınımın suyu atomlarına ayrıştırıp ortaya çıkan atomların da uzaya dağılma sürecini gerçekleştirdi. Sonuç, hiçbir okyanus kalmadı. Kuramı test etmek için kilit soruyu yanıtlamak gerekiyor. Venüs'ün geçmişte yüzeyinde su olsaydı, o zaman erken dönemde yaşam evresi de gerçekleşmeye başlamış olabilir. Magmadan oluşan okyanusun gezegen atmosferinin yapısının değişmesinde de etkin bir rol oynamış olabilir. Bu soruların yanıtı bilgisayar modelleri ile Venüs Express'in ilettiği verilerin uyumlu olmasıyla çözümlenebilecek. Not: Venüs Express uzay aracının yapılışından fırlatılışına ve Venüs'e varışına kadar olan öyküyü Prof. Dr. Ethem Derman hocamla birlikte hazırladığımız Venüs Express ve Venüs adlısunumda izleyebilirsiniz. Kaynak: ESA


Dünya'nın tek uydusu Ay olmayabilir. Biraz abartılmış bir cümlede olsa Dünya'nın çekimine kapılıp çevresinde dolanan sadece Ay olmayabilir. Birçok küçük asteroit yakında Ay'ın yanına eklenebilir. Araştırmacılar uzun zaman boyunca uzayda dolaşıp Dünya'nın çekimine kapılıp gezegenin geçici uyduları olabilecek asteroitler olabileceğini birkaç yıl önce fark etmişti. Bunlardan biri de 2006'da yakalanan 2006 RH120 adında birkaç metrelik asteroit. İlk önce bunun bir roket parçası olduğu düşünüldü. Ancak NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'nda yapılan inceleme sonucunda bunun roket parçasından daha ağır olduğu belirlendi. Böylece bulunan nesnenin asteroit olabileceği üzerinde duruldu. Ancak Dünya'nın bu türden asteroitleri ne kadar sıklıkla yakaladığı bilinmiyor. Yeni hesaplamalar bunun gibi küçük ve sönük görünümlü geçici uyduların yeni gözlemlerle ortaya çıkarılabileceğini gösteriyor. Finlandiya Helsinki Üniversitesi'nden Mikael Granvik ve ekibi, mahalle boyutlarındaki bu asteroitlerin çok miktarda olabileceğini bilgisayar benzetimleriyle gösterdi. Bir asteroitin Dünya tarafından yakalanabilmesi için neredeyse Dünya'nın yörüngesine benzer bir yörüngede dolanması gerekir. Yaklaşık bizim gezegenimizin hızına sahip olan bu asteroitler Ay ve Güneş'in de yardımıyla Dünya'nın çekimine kapılır ve artık hareketleri salınımlı olur. Ekip yaklaşık 1 metrelik bir asteroitin Dünya yörüngesinde dolandığını ve bunun yanı sıra yaklaşık 1000 tane de 10 cm boyutlarında daha küçük göktaşlarının olabileceğini söylüyor. (Icarus, DOI: 10.1016/j.icarus.2011.12.003). Granvik: Bu insanlara fazla gelebilir ama bizce çok daha fazlası var diyor. Asteroitler Dünya'dan Dünya-Ay uzaklığının beş ile 10 katı kadar uzakta yer alıyor. Bunlardan bazıları 1 yıldan kısa süre Dünya'nın çekim alanı etkisinde kalmasına karşılık bazıları daha uzun süre kalabiliyor. Ekibin gerçekleştirdiği benzetimler bazı asteroitlerin yaklaşık 900 yıl boyunca yörüngede kaldığını gösteriyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Richard Binzel: Bol miktarda küçük göktaşı olduğu Dünya'nın zaman zaman bunları yakalaması gerçeğiyle uyuşuyor. Aslında orada olmamaları şaşırtıcı olurdu diyor. Granvik: Geçmişte bu asteroitlerden bazılarının görülmüş olması muhtemeldir. Ancak yapay uydular ve bunların parçaları olarak düşünülmüş olabilirler. Granvik belki de bu meteorlardan bazılarını Dünya'ya getirip inceleme yapılabileceğini umuyor. Dünya'ya düşen meteorlar çoğunlukla kavrulmuş olduklarından bunların bozulmamış olduğuna işaret ediyor. Asteroitler güneş sisteminin ilk dönemlerine ve gezegenlerin oluşumuna ilişkin bilgi verebilir. Granvik, NASA, Avrupa Uzay Ajansı ve Japon Uzay Ajansı 'nın birlikte geliştirecekleri bir projeyle bu asteroitlerden birkaç örnek alıp dünyaya getirilebileceğini düşünüyor. Böylesi bir görev ajanslar için de oldukça ekonomik olacaktır diyor.


Avrupalı gökbilimciler yeryüzüne en yakın yıldız sistemi Alpha Centauri'deki bir yıldızın yörüngesinde kütlesi yaklaşık Dünya büyüklüğünde olan bir gezegen keşfettiler. Bu aynı zamanda Güneş benzeri bir yıldızın etrafında şimdiye kadar keşfedilmiş en hafif gezegen. Gezegen ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan 3.6 metre teleskopu üzerindeki HARPS aygıtı kullanılarak tespit edildi. Sonuçlar Nature dergisinin 17 Ekim 2012 tarihli sayısında çevrimiçi olarak yayınlanacak. Alpha Centauri güney gökküresindeki en parlak yıldızlardan biridir ve Güneş Sistemi'ne en yakın yıldız sistemidir sadece 4.3 ışık-yılı uzaklığındadır. Aslında bir üçlü yıldız sistemidir Alpha Centauri A ve B olarak adlandırılan, birbirleri etrafında dolanan Güneş benzeri yakın bir çift yıldız sistemi ve daha uzakta sönük Proxima Centauri olarak bilinen sönük kırmızı bir bileşenden oluşmaktadır . 19. yüzyıl gökbilimcileri Güneş Sistemi'nin ötesinde yaşam barındırabilecek bu en yakın sistemin etrafında gezegenler olabileceğine dair tahminlerde bulunmuş olsalar da, gittikçe hassas hale gelen araştırmalarda pek sonuç alınamamıştı. Şimdiye kadar. HARPS aygıtı ile yaptığımız gözlemlerimiz dört yıldan fazla süredir devam ediyor ve sonunda küçük, ama Alpha Centauri B'nin etrafında 3,2 günde bir dolanan bir gezegenin varlığına dair gerçek bir sinyal almayı başardık, diyor araştırma makalesinin başyazarı Xavier Dumusque . Yöntemlerimizi son sınırlarına kadar zorlayan olağanüstü bir keşif bu! Avrupalı ekip gezegeni, Alpha Centauri B yıldızı üzerine uyguladığı kütleçekim etkisinin meydana getirdiği küçük yer değiştirmelerin seçilmesiyle tespit etti . Bu çok küçük bir etki yıldızın ileriye ve geriye doğru saniyede 51 santimetreden (1.8 km/saat) fazla olmayacak şekilde hareket etmesine yol açıyor, yaklaşık olarak bir bebek arabasının hızı kadar. Bu şimdiye dek bu yöntemle elde edilen en yüksek hassasiyet anlamına geliyor. Alpha Centauri B Güneş'e çok benziyor ancak biraz daha küçük ve daha az parlak. Dünya'nın kütlesinden biraz daha büyük olan yeni keşfedilen gezegen , yıldızından yaklaşık 6 milyon kilometre uzaklıkta bulunuyor, Güneş Sistemi'ndeki Merkür'ün Güneş'e uzaklığından çok daha yakın. Çift yıldız sistemindeki diğer parlak bileşen olan Alpha Centauri A, yüz kat daha uzakta bulunuyor, ancak yine de gezegenin gökyüzünde oldukça parlak bir cisim olarak görünüyor. Güneş-benzeri bir yıldızın etrafında ilk kez bir ötegezegen keşfi aynı ekip tarafından 1995 yılında yapıldı ve o tarihten bu yana 800'den fazla gezegenin keşfi onaylandı, ancak bunların çoğu Dünya'dan büyük olup, Jüpiter'in birkaç katı büyüklüktedirler . Şu anda gökbilimcileri zorlayan şey ise başka bir yıldızın etrafındaki yaşanabilir bölge içerisinde dünya ile karşılaştırılabilir büyüklükte bir gezegenin varlığını tespit edip, özelliklerini ortaya çıkarmak olarak görünüyor. İlk adım şu anda geçilmiş oldu . İlk kez Güneş-benzeri bir yıldız etrafında kütle olarak Dünya'ya benzeyen bir gezegen bulundu. Yörüngesi yıldıza çok yakın ve bildiğimiz anlamdaki yaşam için oldukça sıcak olmalı, diye ekliyor ekibin üyelerinden yardımcı yazar Stephane Udry , ancak bu çoğu gezegen sisteminden sadece biri olabilir. HARPS ile elde ettiğimiz diğer sonuçlar ve Kepler'in elde ettiği bulgular, düşük kütleli gezegenlerin çoğunun bu tür sistemler içerisinde bulunduğunu açıkça gösteriyor. Bu sonuç Güneş civarındaki bölgede bir ikiz Dünya tespit edilmesi yolunda atılmış önemli bir adımı temsil ediyor. Heyecan verici bir zaman aralığındayız! diye sonlandırıyor Xavier Dumusque. Notlar Çoklu bir yıldızın bileşenleri yıldızın ismine eklenen büyük harflerle isimlendirilmektedir. Alpha Centauri A en parlak bileşen, Alpha Centauri B bir miktar sönük ikinci yıldız ve Alpha Centauri C ise çok daha sönük Proxima Centauri yıldızıdır. Proxima Centauri yeryüzüne A ve B yıldızlarına göre daha yakındır, bu nedenle resmi olarak en yakın yıldızdır. HARPS bir yıldızın dikine hızını Dünya'ya yakınlaşma ya da uzaklaşma hızı olağan üstü hassasiyetle ölçmektedir. Bir yıldızın etrafında dolanan bir gezegen, yıldızın uzakta bulunan yeryüzündeki bir gözlemcinin ölçebileceği bir uzaklaşma ve yakınlaşma hareketi sergilemesine yol açar. Doppler etkisi nedeniyle, yıldızın dikey hızındaki değişim, yıldızın tayfındaki kaymaların, yıldız uzaklaştıkça daha uzun dalgaboylarına, yıldız yakınlaştıkça daha kısa dalga boyuna yaklaşmasına yol açıyor. Yıldızın tayfındaki bu küçücük değişim HARPS gibi yüksek-hassasiyetli tayf ölçerler ile ölçülebilmekte ve gezegenin varlığını tespit etmek için kullanılmaktadır. Dikine hız yöntemi kullanılarak, gökbilimciler gezegenin sadece minimum kütlesini tahmin edebiliyorlar, çünkü kütle tahmini ayrıca yıldız sisteminin gözlemcinin bakış doğrultusuna göre bilinmeyen yörünge düzlemine de bağlıdır. Ancak istatistik bakış açısından bu minimum küyle çoğunlukla gezegenin gerçek kütlesine yakındır. NASA'nın Kepler görevi alternatif bir yöntemle 2300 aday gezegen bulmuştur gezegen yıldızın önünden geçerken yıldızın parlaklığında meydana gelen hafif düşüş ve bir miktar ışığın engellenmesi. Bu yöntemle keşfedilen gezegenlerin çoğu bizden oldukça uzaklar. Buna karşın HARPS ile bulunan gezegenler Güne'e yakın yıldızların etrafında bulunuyorlar yeni keşifle şimdiye kadarki en yakını oldu. Bu sayede bu sistemler, gezegenlerin atmosferlerini incelemek gibi, yapılacak takip gözlemleri türünden ilave gözlemler için çok daha iyi birer hedef konumundalar. Yaşanabilir bölge bir yıldızın etrafında uygun koşullar altında suyun sıvı olarak bulunabileceği dar, dairesel bir bölgedir. ESPRESSO, Kayalık Ötegezegenle ve Kararlı Tayfsal Gözlemler için Echelle Tayföleri, ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerine kurulacak. Şu anda nihai tasarım devam etmekte olup, 2016 yılı sonunda ya da 2017 başında çalışmaya başlaması planlanıyor. ESPRESSO dikey hız hassasiyetini 0.35 km/saat ya da altına düşürmek için çalışacak. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Dünya Güneş üzerinde 0.32 km/saat'lik bir dikey hız oluşturmaktadır. Bu çözünürlük ESPRESSO'nun yaşanabilir bölgede Dünya-kütlesinde gezegenleri keşfedebilmesini sağlayacak. ESPRESSO konsorsiyumu şu anki keşiften sorumlu olan ekip üyelerinden oluşmaktadır. ESO-Türkiye


Gezegenimiz her yıl kuyrukluyıldız ve asteroit kaynaklı tozla karşılaşır. Bu gezegenler arası toz parçacıkları atmosferimizden geçer ve bu da 'kayan yıldız yağmurlarına' neden olur. Bunların bazıları mikrometeoritler şeklinde yere ulaşır. Fransız bilim insanlarının kutup destekli 20 yıldır yürütülen uluslararası bir program çerçevesinde yürütülen çalışmayla yere 5200 ton kadar mikrometeorit ulaştığını belirledi. Mikrometeoritler her zaman gezegenimize düşmektedir. Kuyrukluyıldız ve asteroitlerden kopan bu toz parçacıkları atmosferden geçip yere ulaşan milimetrenin onda biri ile yüzde biri büyüklüğünde olan parçacıklardır. Çalışmada, meteoritleri toplamak ve analiz etmek için Antarktika'daki Adelie Land kıyılarının 1100 km açıklarındaki Fransız-İtalyan istasyonunun kalbinde gerçekleşti. Bu bölge düşük kar oranı ve neredeyse karasal toz bulunmaması nedeniyle ideal bir toplama yeridir. Keşif gezilerince Dünya'da her yıl toplanan kütleye karşılık gelen metrekare başına yıllık akıları hesaplamak için boyutları 30 ile 200 mikrometre arasında değişen parçacıklar toplandı. Elde edilen sonuçlar tüm gezegene uygulandığında yıllık 5200 ton mikrometeoroitin yere düştüğünü gösterdi. Bunlar gezegen dışı kaynaklardır ve yılda on tondan daha az miktarda düşen meteoritlerden çok daha fazladır. Meteoritlerin analizi ise düşen parçacıkların %80'inin kuyrukluyıldız kaynaklı olduğunu gösterdi. Bu bilgi gezegenlerarası toz parçacıklarının genç Dünya'da su ve karbonlu molekülleri getirmesindeki rolünün daha iyi anlaşılmasını sağlıyor. 1 Yorum Konu ile ilgili olarak Dr Mehmet Yeşiltaş'ın Antarktikadan topladığı mikrometeoritlere ait bazı ön bilgileri Gökyüzünü Tanıyalım (17.bask, s.118) kitabımda bulabilirsiniz. Ayrıca, burdaki toz düşme rakamını (5200 ton/dünya-yıl veya 10 mikrogram/yıl-metrekare) teyit edebilecek kaba bir hesabın Dr Yeşiltaş tarafından yapılıp yapılamıyacağını kendi Mehmet Emin Özel facebook sayfamda ele aldım.


İnsanoğlunun uzay macerası 50. yılında. 50 yıl önce ilk kez bir insan, Yuri Gagarin Dünya'ya uzaydan bakmıştı. Dünya'nın il uzay gemisi Vostok 12 Nisan 1961'de Sovyetler Birliği tarafından fırlatıldı. Vostok, pilot binbaşı Yuri Gagarin yönetimindeydi. Gagarin'in uzaydan yaptığı çağrı 1961'in en önemli olayı oldu. Amerikalılar bunu şaşkınlıkla karşıladı ve Moskova'ya tebrik mesajları iletildi. Dünya yörüngesinde 108 dakika süren uçuş, Gagarin'i uzayda yürüyen ilk insan ve küresel kahraman konumuna getirdi. O sırada Gagarin henüz 27 yaşındaydı. Bu tarihte yeni bir dönemin başladığını gösteriyordu. NASA bu olayın ardından hemen astronot eğitim sürecini başlattı ve bir ay sonra Alan Shepard ABD'nin ilk astronotu oldu. Görüntü: Solda, Yuri Gagarin muhtemelen arıza yapmış aracını tamir etmeye çalışıyor, ya da poz vermek için böylesi bir rol kesilmiş . Sağda,11 Nisan 2011'de yapılan Yuri gecesi kutlamalarından bir kare. Sonraki yıl Amerikan astronotu John Glenn Merkür kapsülü ile Dünya yörüngesinde tur atana kadar beklenecekti. Vostok-1 iki gün sonra yeryüzüne döndü. Yuri Gagarin dönemin SSCB Başbakanı Nikita Khrushchevile ile Kremlin Sarayı balkonunda halkı selamladı. Sadece 48 saat önce sıradan bir insan olan Gagarin artık tüm dünyada tanınan ünlü bir insan olmuştu. Yaptığı dünya turunda her gittiği ülkede kendisini karşılayan coşkulu kalabalığın gösterdiği ilgiden memnundu. Gagarin'in uluslararası ziyaretleri önemliydi çünkü bu olay tam da soğuk savaşın zirveye tırmandığı bir zamanda gerçekleşmişti. Dünya dışına seyahat yapan tek kişi olan Gagarin bu özelliği nedeniyle dünyada ilkti ve bu her şeyin önüne geçmiş gibi görünüyordu. İdeolojik farklılıklar bir anda unutulmuştu. Tün dünyada konuşulan tek olay Gagarin ve uzay yürüyüşü olmuştu. Gagarin bir daha uzaya gitmedi. Ancak dünya turu sonrasında Rus uzay programı çalışmalarına katılmak için evine Star City'e döndü. 1967'de yeni geliştirilmiş olan Soyuz uzay aracıyla uçuş eğitimlerini gerçekleştirdi. Görev tehlikeli olduğu için istasyon yöneticileri Gagarin'i bu görevin dışında tuttular. Gagarin 27 Mart 1968'de rutin bir eğitim uçuşu sırasında arızalanan uçağının düşmesi nedeniyle hayatını kaybetti. Külleri Kremlin Sarayı'nın duvarına konuldu ve Ay'daki bir krater ile bir asteroite (1772 Gagarin asteroiti) adı verildi. Yuri Gagarin ile ayrıntılı bilgi ve görüntüler için tıklayınız. 2 Yorumlar ya hocam ben mi yalnış biliyodum.bildiğim kadarıyla gagarini taşıyan vostok uzay aracında pencere yoktu.bu adam nasıl dünyayı görmüş...???:) Ben böyle birşey duymamıştım. Ancak buradaki görüntüde pencere değil pencereler görülüyor.


Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan 2.2 metre ayna çaplı MPG/ESO teleskopuyla alınan bu kozmik gökada çifti görüntüsü ilginç bazı özellikler sergiliyor; gökadalar birbirlerine o kadar yakınlar ki, her birinin kütle çekim etkisi diğeri üzerinde bozucu etkiler yapabiliyor. Kütle çekim savaşında gökadalardan biri olan NGC 3169'un sarmal şekli bozulurken, yoldaşı NGC 3166 gökadasının da toz şeritleri parçalarına ayrıldı. Bu sırada görüntüde sağ altta görülen üçüncü ve daha küçük NGC 3165 gökadası da kendinden büyük komşularının kütle çekimsel döndürme ve çekme işlemlerine maruz kalmaktadır. 70 milyon ışık-yılı uzaklıkta, Altılık takımyıldızında yer alan bu gökada grubu, 1783 yılında İngiliz gökbilimci William Herschel tarafından keşfedilmiştir. Modern gökbilimciler NGC 3169 ve NGC 3166 arasındaki uzaklığın hassas bir şekilde sadece 50 000 ışık yılı olduğunu ölçmüşlerdir, bu uzaklık Samanyolu gökadasının yarıçapı kadardır. Böylesine küçük bir bölgede kütle çekimi gökadaların yapısında bozulmalara yol açabilmektedir. NGC 3169 ve NGC 3166 gibi sarmal gökadalar parlak merkezleri etrafında dönen düzenli yıldız ve toz girdapları oluşturma eğilimindedirler. Bununla birlikte çevredeki diğer büyük kütleli nesnelerle olan yakın karşılaşmalar, sık sık, gökadaların birleşerek daha büyük bir gökada oluşturması esnasında bozucu bir başlangıç sebebi olarak bu klasik yapılanmayı karıştırabilmektedir. Şimdiye kadar NGC 3169 ve NGC 3166 özelliklerinden bir kısmını yitirdi. NGC 3169'un büyük, genç, mavi yıldızlardan oluşan parlak kolları liflerine ayrıldı ve ışıldayan gazlarının büyük bir kısmı diskten atıldı. NGC 3166'da ise genellikle sarmal kolların dış hatlarını belirleyen toz şeritleri düzensiz bir şekil aldı. Mavi renkli eşinin tersine NGC 3166'da yeni yıldız oluşumu daha az miktarda gerçekleşiyor. NGC 3169'un bir farkı daha var, sönük sarı nokta karanlık bir toz örtüsü boyunca sadece sola doğru ışıldamaktadır ve gökadanın merkezine yakındır . Bu parlama 2003 yılında tespit edilen bir süpernovadan kalmıştır ve SN 2003cg olarak bilinmektedir. Tür Ia olarak sınıflandırılan bu tür bir süpernova, -güneşimiz gibi orta büyüklükte bir yıldızın kalıntısı olan- beyaz cüce denilen sıcak ve yoğun bir yıldızın kütle çekim etkisiyle yakın yoldaş yıldızından madde çekmesiyle meydana gelmektedir. Sonunda eklenen bu yakıt yıldızın kontrolden çıkan birleşme reaksiyonuyla patlamasına sebep olmaktadır. Burada sunulan dikkat çekici hareketli gökada düetinin yeni görüntüsü Igor Chekalin'in ESO'nun Gizli Hazineler 2010 astrofotoğrafçılık yarışması için seçtiği verilere dayanmaktadır. Chekalin yarışmada birinci seçildi ve bu görüntü ise yaklaşık 100 başvuru arasında en yüksek ikinci oyu aldı . Filmi izlemek için üzerine çift tıklayın. Notlar Burada ışığın NGC 3169'un merkezinin altından sola, sarmal kolun sonuna doğru uzananması gibi, çok daha dikkate değer bir başka nokta da, Samanyolu içindeki yıldızların şans eseri teleskoplarımız ve gökadalar arasındaki gözlem hattına çok yakın düşmesidir. ESO'nun Gizli Hazineler 2010 yarışması amatör astronomlara ESO'nun geniş astronomi veri arşivlerini araştırma olanağı tanıyarak katılımcıların gizli kalmış hazineleri ortaya çıkarması beklenmiştir. Gizli Hazineler hakkında daha fazlasını öğrenmek için ziyaret edebileceğiniz adres: http://www.eso.org/public/outreach/hiddentreasures


47 Tucanae yıldız kümesinin yeni VISTA fotoğrafı ESO'nun VISTA telekobundan elde edilen bu yeni kızılötesi imge, 47 Tucanae küresel kümesini dikkat çekici bir ayrıntıyla göstermektedir. Bu küme, milyonlarca yıldız içermekte ve içerdiği yıldızlardan pek çoğu bu sıradışı özelliklere sahip egzotik kümenin merkezinde bulunmaktadır. 47 Tucanae gibi kümelerdeki nesneleri incelemek, bu tür sıradışı kümelerin nasıl oluştuğu ve etkileştiğini anlamamıza katkıda bulunabilir. Bu imge; VISTA'nın boyutu, hassasiyeti ve ayrıcalıklı bir konumda -Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde- olmasından ötürü çok keskin ve ayrıntılıdır. Küresel kümeler, kütleçekimle birbirlerine bağlı eski yıldızlardan meydana gelen devasa küresel bulutlardır. Bu kümeler, tıpkı Dünya'nın çevresinde dönen uydular gibi, gökada çekirdeklerinin çevresinde dönerler. Küresel kümeler çok az toz ve gaz içerir; gaz ve tozun çoğunun ya küme yıldızlarının rüzgarları ve patlamalarıyla küme dışına atıldığı ya da kümeyle etkileşen yıldızlararası gaz tarafından kümeden uzaklaştırıldığı düşünülmektedir. Buna rağmen arda kalan madde zaten milyarlarca yıl önce bir araya gelerek küme yıldızlarının oluşmasına sebep olmuştur. Küresel kümeler gökbilimcilerin çokça dikkatlerini çeken nesnelerdir bahsi geçen 47 Tucanae, ya da diğer adıyla NGC 104; bizden 15 000 ışık yılı uzakta, pek çok tuhaf ve ilgi çekici yıldız ve sisteme ev sahipliği yapan büyük ve yaşlı bir küresel kümedir. Gökkürenin güney takımyıldızı Tukan'da yer alan 47 Tucanae, Samanyolu Gökadası'nın etrafında dönmektedir. Bir ucundan diğer ucuna uzaklığı 120 ışık yılı olan bu küme o kadar büyüktür ki, 15 000 ışık yılı kadar bir mesafede olmasına rağmen gökyüzünde neredeyse dolunay kadar yer kaplar. Milyonlarca yıldıza ev sahipliği yapan 47 Tucanae, bilinen küresel kümelerin en parlak ve en kütlelilerinden biridir ve çıplak gözle de görülebilir . Kümenin merkezine yakın bölgede fırıl fırıl dönen yıldız yığınında; X-ışını kaynakları, değişken yıldızlar, vampir yıldızlar, mavi kalanlar diye adlandırılan sıradışı parlak normal yıldızlar ve milisaniye atarcaları olarak bilinen muazzam hızlarda dönen minik nesneler gibi pek çok ilgi çekici sistem yer alır. Çekirdeklerindeki yakıtı bitirmekte olan şişkin boyutlardaki kırmızı devler, VISTA imgesinin geneline dağılmışlardır ve parlak beyaz-sarı yıldızların oluşturduğu arkaplanda koyu kehribar sarısı renkleriyle kendilerini belli ederler. Kümenin yoğun merkezi, daha seyrek dış kısımlarıyla bir zıtlık oluşturmaktadır; arkaplanda ise Küçük Macellan Bulutu'nun muazzam sayıdaki yıldızları görülebilmektedir. Bu imge, bize en yakın iki gökada olan Macellan Bulutları için ESON'nun VISTA aletiyle yapılan tarama çalışmasının bir parçasından elde edilmiştir. 47 Tucanae, Macellan Bulutları'ndan çok daha yakındır; aslında bize göre Küçük Macellan Bulutu'nun önünde yer almaktadır ; bu sebeple belirtilen tarama çalışması kapsamında bu fotoğraf elde edilebilmiştir. VISTA, dünyanın gökyüzünü haritalamaya tahsis edilen en büyük teleskopudur. ESO'nun Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde yer alan bu kızılötesi teleskop; büyük aynası, geniş görüş açısı ve hassas dedektörleriyle güney gökyüzünün yepyeni görünümünü gözler önüne sermektedir. VISTA'nın bu imgesi gibi keskin kızılötesi imgelerle görünür ışık gözlemevlerinden elde edilen imgeleri birleştirerek kullanmak, gökbilimcilerin 47 Tucanae gibi nesnelerin içeriğini ve geçmişini detaylı olarak incelemesini olanaklı kılmaktadır. Notlar Gökadamızın çevresinde dönen 150'den fazla küresel küme vardır. Bunların arasında 47 Tucanae, Omega Centauri'nin ardından ikinci en büyük kütleli olandır (eso0844). Milisaniye atarcaları, döndükçe atımlar halinde ışıyan yüksek manyetik alanlara ve dönüş hızlarına sahip yıldız artıkları olan normal atarcaların başka bir çeşididir. 47 Tucanae kümesinde 23 milisaniye atarcası bulunmuştur. Terzan 5 kümesi haricinde başka hiç bir küresel kümede bu kadar çok milisaniye atarcası keşfedilmemiştir (Terzan 5 Yıldız Kümesi). ESO-Türkiye


Samanyolu dışında genel görelilik en kesin testi ESO'nun Şili'deki Çok Büyük teleskopu üzerindeki MUSE aleti ve NASA/ESA Hubble teleskobunu kullanan gökbilimciler Samanyolu yakınlarındaki bir gökada yardımıyla Genel Görelilik kuramının şimdiye kadar yapılmış en net testini gerçekleştirdi. ESO 325-G004 gökadasını bir mercek gibi kullanan gökbilimciler uzaktaki bir gökadanın görüntüsüne ulaştılar. ESO 325-G004'ün kütlesi nedeniyle oluşan uzay eğriliğini karşılaştıran gökbilimciler, kütle çekiminin astronomik uzaklıklarda genel göreliliğin öngördüğü gibi davrandığını belirledi. Bu çalışma ile bazı alternatif kütle çekim teorileri devre dışı kalmış oldu. İngiltere'deki Postmouth Üniversitesinden Thomas Collett'in başını çektiği araştırma ekibi, VLT üzerindeki MUSE aletiyle yakın yıldızların hareketini ölçerek eliptik gökada ESO 325-G004'ün kütlesini hesapladılar. Böylece gökadanın bu yıldızları yörüngede tutmak için ne kadar kütleli olması gerektiğini ortaya çıkardık diyor Collett. Araştırma ekibi kütle çekiminin başka bir yönünü de ölçtü. Hubble ile ESO 325-G004 çevresindeki Einstein halkası gözlendi. Bu halkanın varlığı ESO 325-G004'ün kütlesi nedeniyle ışığın ve dolayısıyla uzay-zamanın nasıl eğrildiğini gösterir. Einstein'ın Genel Görelilik kuramı cisimlerin uzaysal alanı bükerek herhangi bir yerden gelen ışığın yön değiştireceğini öngörmektedir. Bu öngörünün sonucu ise kütle çekimsel mercektir. Ancak bu etki çok büyük cisimler üzerinde gözlenebilmektedir. Çok uzakta olduklarından kütleleri hesaplanamayan birkaç yüz kütle çekimsel mercek bulunmaktadır. Buna karşılık ESO 325-G004 gökadası 450 milyon ışık yılı uzaklığıyla Dünya'ya en yakın mercekler arasındadır. Collett çalışmayı şöyle açıklıyor: MUSE ile ön plandaki gökadanın kütlesini biliyorduk ve Hubble ile kütle çekimi merceği ölçtük. Daha sonra kütle çekiminin gücünü hesaplamak için sonuçları karşılaştırdık. Sonuç sadece %9 belirsizlikle genel göreliliğin öngördüğü gibi çıktı. Bu şimdiye kadar Samanyolu dışındaki bir cisme yönelik yapılan en kesin genel görelilik testidir. Üstelik sadece bir gökada kullanıldı. Genel Görelilik Güneş Sistemi ölçeklerinde mükemmel doğrulukla test edilmiştir. Burada Samanyolu'nun merkezindeki karadeliğin çevresindeki yıldızların hareketleri ele alınmıştır. Ancak teori çok daha büyük ölçeklerde test edilmemişti. Uzun süreli olarak kütle çekiminin özellikleri test edilmesi mevcut kozmoloji modelinin doğrulanması açısından oldukça önemlidir. Bu veriler alternatif modellere önemli etkileri olabilir. Bu teoriler kütle çekiminin uzay zaman eğriliğine katkısının ölçeğe bağlı olduğunu öngörmektedir. Bu da Güneş Sistemi gibi daha küçük ölçeklerde kütle çekiminin farklı davranacağı anlamına gelir. Collett ve arkadaşları bu farklılıkların sadece 6000 ışık yılı gibi uzunluklar söz konusu olmadıkça ortaya çıkmayacağını belirledi. Ekip üyesi Porstmouth Üniversitesinden Bob Nichol: Evren, bize bir sürü doğal mercek sunan kocaman bir laboratuvardır. Dünya'nın en iyi teleskoplarını Einsten'ın kuramını doğrulamak ya da yanlışlamak amacıyla amacıyla kullanmak oldukça mutluluk verici diyor.


NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu kozmik bir bulutun arkasında gizlenmiş uçan bir ejderhayı andıran yapıyı ortaya çıkardı. Ejderhayı andıran bulutsunun bu şekilde görünmesinin nedeni ise dev yıldızların bulutu aydınlatmasından kaynaklanıyor. Gökbilimci Matt Povich: Biz bulutu en büyük yıldızların oluşumundan hemen önce yani erken evresinde gözlüyoruz diyor. Karanlık buluttaki bu yıldız azlığı nedeniyle M17 SWex olarak adlandırılmış. 160 ışık yılı uzunluğundaki bulut, evrendeki en ağır yıldızların doğum yeri. Ejderha bulutu 30 yıl önce keşfedilmesine karşılık içinde sakladığı yıldızların bulunması için Spitzer'in gözlem yapması gerekiyordu. M17 SWex'in solunda bulunan oldukça parlak başka bir bulutsu ise Fransız gökbilimci Charles Messier tarafından 1764 yılında kodlanan M17'dir. M17 görünür ışık altında kuğu ya da omega şeklinde de kendini gösterir. Spitzer kızılötesi görüntüleme yeteneği sayesinde bize M17 ve M17 SWex'in Samanyolu'nun en verimli yıldız oluşum fabrikalarından olduklarını göstermiştir. Bu kozmik alanlar içinde Spitzer, buluttaki tozlu yapıyı aydınlatan 488 tane oluşum halindeki yıldızı yakaladı. Bu yıldızların çeyreğinin çevrelerindeki gazı kendilerine doğru çekip çevredeki gazın ısınmasına neden oldukları görüldü. Bunların çoğu, çevrelerindeki diskin büyümesine bağlı olarak gezegen oluşumuna olanak sağlayacaktır. Bu yıldızlar ejderhanın kafa, gövdenin ortası ve kanatlarını oluşturur. Mavi-beyaz renkte görülen 200 dolayındaki yıldızsa genç ve Güneş'ten daha büyük B sınıfı yıldızlardır. Bunların çoğu da ejderhanın gözündeki hidrojenin kırmızı renkte parlamasına neden olurlar. M17 SWex'ten uzakta ve M17'nin hemen üstünde görülen mavi yıldızlarsa evrende ender rastlanan en sıcak ve en büyük O sınıfı yıldızlardır. Bu yıldızlarda hem M17'ye hem de M17 SWex'e madde vermiş hem de onları oluşturan gazı aydınlatarak böylesi bir görüntüyü ortaya çıkarmıştır. Kaynak: Spitzer


Kuyruklu yıldızlar çoğu filmde Dünya için tehdit olarak gösterilse de henüz Dünya'yı büyük ölçüde tehdit eden bir nesne yok. Elenin kuyrukluyıldızı iç Güneş Sistemi'ni ziyarete gelen ilk kuyruklu yıldız değil. Bundan önce de nice kuyrukluyıldızlar iç sistemi ziyaret etti. Elenin 16 Ekim 2011'de Dünya'ya olabileceği en yakın uzaklıktan geçiş yapacak: 35 milyon km kadar uzaklıktan. Gökbilimde adı C/2010 X1 olarak verilen Elenin ilk kez 10 Aralık 2010'da New Mexico'daki gözlemevini uzaktan Lyubertsy-RUSYA'dan izleyen bir gözlemci tarafından keşfedildi. Elenin o sırada Dünya'ya 647 milyon km uzaklıktaydı. Elenin de diğer kuyrukluyıldızlar gibi o tarihten bu yana Güneş'e doğru yaklaşmaktadır. NASA bilim insanları konuyla ilgili en fazla sorulan soruları derleyip bir düzenleme yaptılar. NASA'nın Jet İticileri Laboratuarı'ndaki Yer Yakını Nesneleri İzleme Programı'ndan Don Yeomans ve NASA'nın Ames Araştırma Merkezi Astrobiyoloji Enstitüsü'nden David Morrison bu sorulardan bazılarını derlediler. Elenin Kuyrukluyıldızı Hakkında En Sık Sorulan Sorular Elenin ne zaman Dünya'ya çok yakın olacak? Elenin 16 Ekim 2011'de Dünya'ya gelebileceği en yakın noktaya ulaşacak ve bu durumda parlaklığı maksimuma ulaşacak. Bu noktadayken bize uzaklığı ise 35 milyon km olacak. Elenin kuyrukluyıldızının Dünya'ya uzaklığı Ay'ın uzaklığından daha küçük olabilir mi? Elenin'in Dünya'ya uzaklığı hiçbir zaman 35 milyon km'den daha küçük olmayacak. Bu uzaklık ise Dünya-Ay uzaklığının 90 katından fazla bir uzaklık demek. Kuyrukluyıldızın geçişi bizi etkiler mi? Dünya üzerinde oluşabilecek bir gel-git etkisiyle tektonik levhalar etkilenir mi? Don Yeomans: İnternette bazı sayfalarda Elenin'in geçişinin ve bu geçiş sırasında diğer gökcisimleri ile aynı hizaya gelmesinin Dünya'yı etkileyeceği ve çeşitli sonuçlar oluşturacağına ilişkin yanlış bilgiler bulunuyor. Diğer gökcisimleri ile Elenin'in aynı hizaya gelmesi oldukça anlamsız, saçma ve zorlama bir bilgi. Böyle bir şeyin olması bile Dünya üzerindeki dengeleri değiştirmeyecektir diyor ve devam ediyor: Elenin hem bizden uzakta geçecek hem de küçük bir nesne. Kuyrukluyıldızlar yoğun nesneler değildir. Bunlar yoğunluğu az, birbirine gevşek bağlı maddeler birliği ya da kirli bir kartopunu andırırlar. Yani mütevazi büyüklükte bir kartopu 35 milyon km uzağımızdan geçecek. Bu geçişin Dünya üzerinde ölçülemeyecek kadar küçük bir etkisi olacak. Bu etki otomobilimin okyanusta oluşturacağı gel-git etkisi kadardır. Üç gün boyunca Elenin'in Güneş ışığını engelleyeceği ve karanlıkta kalacağımızı duydum. Bu doğru mu? Yeomans: Böyle bir şey mümkün değil diyor. Astrobiyolog David Morrison bu soruya başka bir soruyla yanıt veriyor. 1 392 082 km çapındaki Güneş'i 3-5 km çapındaki Elenin'in kapatması için bu uzaklıktan kapatması mümkün mü? Ay'ın Dünya ile Güneş arasına girerek gerçekleştirdiği güneş tutulmasını düşünelim. Ay'ın çapı yaklaşık 4000 km'dir ve bize olan 400 000 km uzaklıktan görünür büyüklüğü Güneş'in büyüklüğüyle neredeyse aynıdır. Elenin'in Güneş'i örtebilmesi için Uluslar arası Uzay İstasyonu'nun olduğu kadar yakınımızdan geçmesi gerekir ki Elenin çok ama çok daha uzaktan 35 milyon km uzaktan geçecek. Elenin kuyrukluyıldızıyla ilgili bir kahverengi cüce kuramı duydum. Kütlesi diğer kuyrukluyıldız olan Honda'nın yörüngesini etkileyebilir mi? Bu Elenin'in kütlesini belirlemek için kullanılabilir mi? Morrison bu kuyrukluyıldızla ilgili bir kahverengi cüce kuramı olmadığını söylüyor. Bir kuyrukluyıldız bir kahverengi cüce değildir. Gökbilimciler bir cismin kütlesini ölçmek için başka bir cisme uyguladığı kütle çekiminden yararlanırlar. Ama bu etki bir kuyrukluyıldız için çok küçüktür. Siyah ya da kahverengi cüce dış güneş sisteminde olsaydı herhalde onu göremezdik? Morrison: Hayır, bu doğru değil. Dış güneş sisteminde bir kahverengi cüce olsaydı onu kızılötesi ile ve diğer nesneler üzerindeki etkisi nedeniyle tespit ederdik. Güneş Sistemi'nin herhangi bir yerinde kahverengi cüce yok, aksi durumda bunu zaten fark ederdik. Ayrıca siyah cüce gibi bir şey yoktur. Elenin kuyrukluyıldızını ne zaman çıplak gözle görmeye başlayacağız? Hale-Boop gibi bir kuyrukluyıldız geçişi görmeyi özledim. Yeomans: Elenin çıplak gözle görülebilir mi doğrusu bilmiyoruz. Ama küçük bir dürbün ve karanlık bir gökyüzünde Ekim ayının başlarında görülebilir. Ancak önümüzdeki birkaç on yıl içinde Hale-Bopp gibi parlak bir kuyrukluyıldız göremeyeceğiz. Bu kuyrukluyıldız güzel bir gösteri sunabilir. Ancak Dünya üzerinde herhangi bir etkisi söz konusu değil. Bu kuyrukluyıldız gökbilimcilere güzel bir çalışma olanağı sunacak. Elenin'in binlerce yıl süren soğuk yüzeyini görmek için sabırsızlanıyoruz. Bu kuyrukluyıldız NASA bilim insanları tarafından 'wimpy' olarak adlandırıldı. Neden? Yeomans: Güvenli bir şekilde uçup gidecek olan kuyrukluyıldızın nasıl görüneceği hakkında konuşuyoruz. Yakınımızdan geçen bir nesne 1997'deki Hale-Bopp gibi- çıplak gözle izlenebilecek kadar gökyüzünde çevresini aydınlatabilir. Ama Elenin'i görmek için iyi bir dürbüne ve karanlık bir geceye ihtiyaç var. Neden Elenin hakkında fazla konuşulmuyor? Elenin küçük olduğu ve endişelenecek bir şey olmadığı kamuyla neden paylaşılmıyor? Elenin kuyrukluyıldızı küçük ve sönük olduğu için basının dikkatini çekmedi. Yeni keşfedilen birçok kuyrukluyıldız hakkında da bilgi verilmiyor. Elenin hakkındaki yanlış bilgiler internet ortamında hızla yayıldı. NASA sayfalarında Elenin hakkında oldukça fazla bilgi bulabilirsiniz. (Bakınız: http://www.astronomidiyari.com/?p=3907) Dünya'ya tehdit oluşturabilecek yakın nesneler programı için NASA'nın AsteroidWatch sayfasını izleyebilirsiniz. NASA Elenin gibi birçok kuyrukluyıldızı gözlediğini duydum. Bu doğru mudur? NASA yer ve uzay teleskoplarıyla düzenli olarak Dünya'ya yakın geçecek olan asteroitleri ve kuyrukluyıldızları izler. Bu nesnelerin keşfi ve izlenmesi Yakın Dünya Nesneleri Gözlem Programı ile gerçekleşir.. Bunların gezegenimiz için potansiyel tehlike oluşturup oluşturmadığına bakılır. Daha fazla bilgiyi http://neo.jpl.nasa.gov/ adresinde bulabilirsiniz. Ancak ne ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi ne de JPL'in görevi Elenin ya da başka kuyrukluyıldızları gözlemek değildir. Gözlemlerin çoğu dünyadaki amatör gökbilimciler tarafından yapılır. Elenin'in keşfinden bu yana doğal olarak çok fazla gözlemcinin hedefi olmuştur. JPL sitesinde Elenin kuyrukluyıldızının yörünge şeması dikkatimi çekti. Yörüngedeki bazı açılar çok keskin, diğer kuyrukluyıldızlarda da böyle midir? Birçok kişinin basit bir görsel araç olduğunu fark etmediği bu çizimde kuyrukluyıldızın yörüngesinin ortaya çıkmasına çalıştık. Son zamanlarda Güneş'e yakın daha yumuşak açılı yörüngeleri çizdiysek bile bu doru bir yörünge oluşturmak için kullanılan bilimsel bir program değil. Böyle bir cismin uzun zaman aralıkları verilerek yapılan yörünge çizimleri çok doğru olmayabilir. Daha ayrıntılı bilgi Yeni Ufuklar uzay aracının sayfasından alınabilir.


Bu haberi duymuş olabilirsiniz: Elenin kuyrukluyıldızı (gökbilimcilerin verdiği kodla C-2010 X1) sonbaharda iç güneş sistemine girecek. Kuyrukluyıldız ilk kez 10 Aralık 2010'da Rusya'nın Lyubersty kentindeki Leonid Elenin tarafından New Mexico'daki Ison-NM gözlemevi verilerini incelerken fark edildi. Kuyrukluyıldız o sırada Dünya'dan 647 milyon km uzaklıktaydı. Son dört buçuk ay içerisinde kuyrukluyıldızların yapması gerekeni yapan Eleni, Güneş'e doğru olan hareketine devam etti. Elenin'in Dünya'ya olan uzaklığı 4 Mayıs tarihine göre 274 milyon km'dir. NASA'nın Yakın Dünya Nesneleri İzleme Programı'ndan Don Yeomans: O, Güneş sisteminin dışından gelen uzun dönemli kuyrukluyıldızlar arasındadır. Bu kuyrukluyıldızlar güneş sisteminin içine doğru olan hareketlerini oldukça görkemli ve hızlı gerçekleştirir. Ancak Elenin değil. O şu an ürkek bir kuyrukluyıldız gibi davranıyor diyor. Ürkek kuyrukluyıldız ne demek? Bir yanımızdan geçtikten sonra onu izlemeyi sürdürürüz. Bölge dışından gelen bazı ziyaretçiler -1997'de gözlenen Hale-Bopp kuyrukluyıldızı gibi- gökyüzünü aydınlatırken aynı zamanda oldukça parlak olduklarından çıplak gözle de ayırt edilirler. Ancak Elenin böylesi parlak bir kuyrukluyıldız olmadığı için onu görebilmenin yolu bir dürbünle bakmak ya da oldukça karanlık bir yerde bulunmaktır. Elenin'in parlaklığı 16 Ekim'de zirve yapacak. Bu tarihte kuyrukluyıldız Dünya'dan 35 milyon km uzaklıktan geçecek. Bu geçiş bizim geleceğimizi etkileyecek mi? Ya da Dünya'daki tektonik plakaları etkileyebilir mi? Gel-gitlere neden olur mu? İnternette bunun gibi soruları yanıtlayan birçok yanlış ve kafa karıştırıcı bilgi bulunuyor. Elenin kuyrukluyıldızı Dünya'dan 35 milyon km uzaklıktan geçişi herhangi bir etkiye neden olmayacaktır. Kuyrukluyıldızlar yoğun nesneler değildir. Genellikle yapıları gevşek buzlu bir kirli topu andırır diyor Yeomans ve devam ediyor: 35m milyon km uzaklıktan geçecek olan küçük ve buzlu kirli topun Dünya'ya ölçülemeyecek kadar küçük bir etkisi olur. Bu etki bir otomobilin okyanusta oluşturacağı gel-git etkisi kadardır. Bu kuyrukluyıldız harika bir şov sunmayabilir, Dünya üzerinde önemsiz bir etkiye neden olabilir. Ama gökbilimcilere genç bir kuyrukluyıldızı izleme şansını doğurur. Belki de daha binlerce yıl böylesine genç ve soğuk bir kuyrukluyıldız geçişi izleyemeyebiliriz.


Bu zengin görüntüyü oluşturan ışıltılı gökadalar ESO'nun gökyüzünü görünür ışıkta taramak üzere tasarlanan 2.6-metrelik son teknoloji ürünü VLT Tarama Teleskopu ile alınmıştır. Görüntü boyunca yayılmış kalabalık gökadaların özellikleri gökbilimcilerin gökadasal yapıların en ince ayrıntılarını ortaya çıkarmalarını sağlamaktadır. ESO'nun Çok Büyük teleskopu oldukça sönük göksel nesneleri ayrıntılı bir şekilde inceleyebilse de, gökbilimciler çok farklı türdeki gökadaların nasıl oluştuklarını anlamak istediklerinde çok daha büyük görüş alanına sahip farklı türden teleskopları kullanmak zorunda kalırlar. VLT Tarama teleskopu böyle bir teleskoptur. Bu sayede Şili'nin el değmemiş gökyüzünde gökbilimcilere güney gökküresindeki ayrıntılı göksel taramaları yapma fırsatı sunmaktadır. VST'nin güçlü tarama özellikleri uluslararası gökbilimcilerden oluşan bir ekibin güney gökküresindeki eliptik gökada topluluklarının VST Erken-tür Gökada Taramasını gerçekleştirmelerini sağladı . VST üzerindeki hassas OmegaCAM algılayıcısı kullanılarak İtalya, Naples'taki INAF-Capodimonte Gökbilim Gözlemevinden Marilena Spavobe liderliğindeki bir ekip farklı çevrelerden geniş türde bu gibi gökaların görüntülerini elde etti. Bu gökadalardan biri olan süt-beyazı NGC 5018 gökadası görüntünün merkezi civarında yer almaktadır. Başak takımyıldızı doğrultusunda bulunan gökada ilk bakışta yaygın bir kabarcığı andırmaktadır. Ancak yakından incelendiğinde belli belirsiz yıldız ve gaz akışlarının çekimsel kuyruk bu eliptik gökadanın dışına doğru uzandığı görülebilmektedir. Çekimsel kuyruklar ve yıldız akışları gibi zarif gökadasal özellikler gökadalar-arası çekimsel etkileşimlerin belirtisi olup, gökadaların yapı ve dinamikleri hakkında önemli ipuçları sağlamaktadırlar. Bu dikkat çekici 400-megapiksel görüntüdeki çoğu eliptik gökada dışında kendi gökadamız Samanyolu'nda bulunan parlak ön-plan yıldızları da alınan görüntülerde yer almış. Görüntünün merkezi civarındaki HD 114746 gibi canlı mavi renkteki bu yıldızsal fazlalıklar bu gökbilimsel portrede hedeflenen konular olmayıp, sadece Dünya ile hedef gökadalar arasında bulunmaktadırlar. Daha az belirgin, ancak etkileyici olan kendi Güneş Sistemimiz'deki asteroidlerin sönük izleridir. NGC 5018'in hemen altında, asteroid 2011 TJ21 (110423) tarafından bırakılan birbirini takip eden birçok gözlemle yakalanan sönük bir iz görüntü boyunca görülebilmektedir. Daha da uzakta sağa doğru, başka bir asteroid 2000 WU69 (98603) bu muhteşem görüntüde izlerini bırakmıştır. ökbilimcilerin amacı milyonlarca ışık-yılı uzaklıktaki gökadaların özelliklerini araştırmak olsa da, bu süreçte aynı zamanda yüzlerce ışık-yılı uzaklıktaki yakın yıldızları ve hatta Güneş Sistemimizden sadece ışık-dakikası uzaklıktaki asteroidlerin sönük izlerini de yakalamışlardır. Evren'in en uzak köşelerini çalışırken bile ESO teleskoplarının hassasiyeti ve Şili'nin karanlık gökyüzü bize çok yakın bölgelerin de hayranlık verici gözlemlerini sunmaktadır. Notlar VEGAS VLT Tarama Teleskopu ile INAF-Gökbilim Gözlemevi'nden Enrichetta Iodice liderliğinde yürütülen erken-tür gökadaların derin çoklu-bant görüntüleme taramasıdır. Eliptik gökadalar da erken-tür gökadalar olarak bilinmektedir, yaşlarından dolayı değil, şimdi yanlış olduğu bilinen bir fikre göre, daha çok bilinen sarmal gökadalara dönüşecekleri düşünüldüğünden. Erken-tür gökadalar düzgün eliptik şekillere sahiptirler ve genellikle gaz ve aktif yıldız oluşumunca yetersizdirler. Şekil ve tür olarak şaşırtcı çeşitlilikteki gökadalar Hubble Sıralaması şeklinde sınıflandırılmışlardır. OmegaCAM 32 adet tekil yük eşlenikli algılayıcıdan oluşan ve ESA/NASA Hubble Uzay Teleskopu'nun İleri Tarama Kamerası'ndan 16 kat daha geniş 256 mega piksellik görüntüler oluşturan oldukça hassas bir kameradır. OmegaCAM Hollanda, Almanya ve İtalya'da bulunan konsorsüyum üyesi entstitüler ile ESO tarafından sunulan katkılarla tasarlanmış ve inşa edilmiştir.


15 Ekim 1997'de üzerinde ESA'ya ait Huygens ait sondayı taşıyan Cassini uzay aracı Florida'dan fırlatıldı. Amaç Satürn'ü, halkalarını ve uydularını gözlemek ve bilinmeyenleri ortaya çıkarmaktı. Üzerinde 1997 yılının son teknolojik ürünleri bulunuyordu. Dünya'dan 1,4 milyar kilometre uzaklıktaki Satürn'e 2004'de ulaştı. Geçtiğimiz 13 yıl boyunca önemli keşiflerin yapılmasına aracılık etti. Aracın görevi bugün bitti ve Satürn'e düşürüldü. Düşerken yine birçok veri yolladı. Görevini son ana kadar devam ettirdi. Cassini'nin keşifleriyle ilgili birçok haberi Astronomi Diyarı'nda paylaştım. Bu keşiflerin içinde belki de en önemli olanları Titan ve Enceladus'a ait olan keşiflerdir. Titan yüzeyinde dere, akarsu, göl ve denizlerin ayrıntısından Enceladus'tan fışkıran buz parçacıklarına kadar her veri heyecanla karşılandı. Bunun yansıması Jüpiter'in uydularına ve ötegezegen çalışmalarına kadar yansıdı. Satürn küçük bir teleskopla bile göz alıcıdır. Halkalarıyla dikkat çeker ve herkesin teleskopla uydumuz Ay'dan sonra görmek istediği cisim dev gezegen Satürn'dür. Halkaları ve rengiyle adeta insanı büyüler. Cassini Satürn'ün muhteşem fotoğraflarını yolladı. Şu an internette dolanan Satürn ve uydularıyla ilgili görsellerin çok büyük kısmı Cassini fotoğraflarından oluşmaktadır. Bu fotoğrafları ve daha fazlasını aracın resmi sayfasından görebilirsiniz. Güle güle Cassini, seni özleyeceğiz. Linkler: Astronomi Diyarı'ndaki Cassini keşifleri