ESO' nun Çok Büyük Teleskopu'ndan elde edilen bu yeni görüntü 35 milyon ışık yılı uzakta Aslan takımyıldızında yer alan NGC 3521 sarmal gökadasını gösteriyor. Yaklaşık 50 000 ışık yılı genişliği olan bu görkemli gökcisminin, zengin ayrıntılara sahip sarmal yapıyla çevrilmiş, parlak ve yoğun bir çekirdeği bulunuyor. NGC 3521 isimli bu parlak gökadayı diğerlerinden ayıran en belirgin özellikleri, noktalar halindeki yıldız oluşum bölgeleri ve serpiştirilmiş toz damarları şeklinde uzun sarmal kolları olmasıdır. Kolların oldukça düzensiz ve yamalı gibi oluşu NGC 3521 gökadasını örnek bir püskülsel sarmal gökada yapıyor. Bu tür gökadaların Charles Messier tarafından keşfedilen ünlü Whirlpool ve M 51 gökadaları gibi görkemli bir tasarım olan geniş ve kabarık sarmal kolları vardır. NGC 3521, Messier' in bir dizi parlak, görece yakın, puslu ve kuyruklu yıldız benzeri gökcisimlerini 1700 yılında katalog haline getirirken kullandığı küçük teleskopla bile kolayca görülebilen bir gökadadır. Gariptir ki, Fransız gökbilimci Aslan takımyıldızında bulunan benzer parlaklıktaki diğer gökadaları tespit etmiş olsa da, bu püskülsel sarmalı gözden kaçırmış görünüyor. Messier 1784 yılında katalogunun son sürümünü yayımladığı sırada diğer bir ünlü gökbilimci olan William Herschel, kuzey gökyüzünü detaylı araştırmaları esnasında NGC 3521' i keşfetti. Gözlem notlarına göre Herschel, 47 cm açıklığa sahip teleskopu sayesinde bulutsuyla çevrili parlak bir merkez gördü. Bu yeni VLT görüntüsünde, Herschel' in bulutsusunun yerini, renkli ve henüz güçlükle tanımlanabilen sarmal kollar aldı. Genç, sıcak mavi yıldızlar çekirdekten uzak kollara nüfuz ederken, yaşlı yıldızlar merkezdeki kırmızımsı alanlara hakimlerdir. ESO' nun Gizli Hazineleri 2010 yarışmasına katılan Oleg Maliy , bu heyecanlandırıcı görüntüyü oluşturabilmek için Şili' deki Paranal Gözlemevi' nde bulunan ESO' nun VLT'sine bağlı FORS1 isimli aygıtından elde edilen veriyi kullandı. Bu görüntü, mavi ışık , sarı/yeşil ışık ve yakın kızılötesi ışık olmak üzere üç farklı filtre yoluyla alınan pozların birleştirilmesi yoluyla elde edilmiştir. Toplam pozlama süresi her filtre için 300 saniyedir. Oleg' in NGC 3521 görüntüsü yarışmada yüzden fazla katılımcı arasından en yüksek puanı almıştır. Notlar ESO' nun Gizli Hazineleri 2010 yarışması, ESO' nun çok geniş gökbilim arşivinden iyi gizlenmiş hazinelerin araştırılarak ortaya çıkarılması umuduyla amatör gökbilimcilere verilen bir fırsattır. Gizli Hazineler hakkında daha fazla bilgi içinhttp://www.eso.org/public/outreach/hiddentreasures/ sitesini ziyaret ediniz. ESO-Türkçe


Chariklo'da iki halka bulundu Aralarında ESO La Silla Gözlemevi'nin de yer aldığı birçok Güney Amerika yerleşkesinden gerçekleştirilen gözlemlerle, Chariklo adlı uzak bir asteroidin iki adet yoğun ve ince halka sistemine sahip olduğu sürpriz bir şekilde keşfedildi. Bu, şimdiye kadar halkaya sahip olduğu bulunan en küçük ve Güneş Sistemi'nde bu özelliğe sahip çok daha büyük gezegenler olan Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'den sonra beşinci nesnedir. Halkaların kökeni bir gizem olarak kalırken, bir çarpışmadan kalan kalıntılar olabileceği tahmin edilmektedir. Yeni sonuçlar Nature dergisinin 26 Mart 2014 tarihli sayısında çevrimiçi olarak yayınlanmıştır. Satürn'ün halkaları gökyüzündeki en dikkat çekici görünümlerden biridir, ve daha az belirgin olan halka sistemleri diğer dev gezegenlerin etrafında da bulunmuştur. Birçok dikkatli araştırmaya rağmen, Güneş Sistemi'nde Güneş'in etrafında dolanan daha küçük nesnelerin etrafında şimdiye kadar halkalar bulunamamıştı. Şimdi uzak cüce gezegen (10199) Chariklo'nun bir yıldızın önünden geçişi sırasında iki adet ince halkayla çevrili olduğu görülmüştür. Bir halka aramıyorduk ve Chariklo gibi küçük nesnelerin de bunlara sahip olduklarını düşünmemiştik, bu nedenle keşif ve sistemde gördüğümüz hayret verici detaylar tamamen bir sürpriz olarak karşımıza çıktı! diyor gözlem kampanyasını planlayan ve yeni makalenin ilk yazarı Felipe Braga-Ribas . Chariklo, Güneş Sistemi'nin dış kısmında Satürn ve Uranüs gezegenleri arasındaki yörüngede yer alan Centaurus adlı nesnelerin en büyük üyelerinden biridir. Tahminler 3 Haziran 2013'te UCAC4 248-108672 adlı yıldızın önünden geçeceğini ve bunun Güney Amerika'dan görülebileceğini göstermiştir . Aralarında ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan 1.54-metrelik Danimarka ve TRAPPIST'in de olduğu yedi farklı bölgedeki teleskopları kullanan gökbilimciler birkaç saniye boyunca ışığı Chariklo tarafından engellenen yıldızın gözden kaybolduğunu izleme imkanı buldular bir örtülme olayı gerçekleşti . Ancak beklediklerinden çok daha fazla şey buldular. Ana örtülmenin birkaç saniye öncesinde ve sonrasında, yıldızın görünür parlaklığında, birbirlerinden uzak iki adet hafif sönümleme gerçekleşti . Chariklo etrafındaki birşey ışığı engellemişti! Farklı yerleşkelerden alınan görüntüler karşılaştırıldı ve ekip asteroidin sadece şekli ve boyutunu değil, ayrıca yeni keşfedilen halkaların da şeklini, kalınlığını, yönelimini ve diğer özelliklerini de ortaya çıkarabildi. Ekip keskin sınırlara sahip ve sadece yedi ve üç kilometre genişliğinde iki adet halkadan oluşan bir sistem bulmuş oldu, halkalar arasındaki temiz alan ise dokuz kilometre genişliğinde gözlenen küçük nesnenin yörüngesi Satürn'ün ötesinde ve çapı 250-kilometre kadardır. Benim için, sadece bir halka sistemini tespit edebilmek değil, aynı zamanda bunun iki ayrı halka olduğunu da belirlemek oldukça heyecan vericiydi, diye ekliyor ekibin üyelerinden Uffe Grae Jorgensen . Bu buzlu nesnenin yüzeyinde olmanın hızlı bir spor arabanın kolayca kaçış hızına ulaşabileceği ve uzaklaşarak uzaya kaçabileceği kadar küçük ve bize Ay'dan 1000 kez daha yakın, 20-kilometre genişliğindeki halka sistemini izlemenin nasıl olacağını hayal etmeye çalıştım. Birçok soru halen cevaplanmamış olarak kalsa da, gökbilimciler bu çeşit bir halkanın bir çarpışmadan sonra kalan enkazdan sonra ortaya çıkmış olabileceğini düşünüyor. Küçük uydular tarafından da iki ayrı, dar halkaya hapsedilmiş olabilirler. Şayet, halkalar gibi, Chariklo'nun keşfedilmeyi bekleyen en az bir uydusunun da olduğunu düşünüyoruz, diye ekliyor Felipe Braga Ribas. Halkalar sonradan ortaya çıkan küçük bir uydunun da oluşabileceği olgusunu kanıtlıyor olabilir. Birbirini izleyen bu tür olaylar, çok daha büyük ölçekte, kendi uydumuz Ay'ın da Güneş Sistemi'nin erken dönemlerindeki oluşumunu ve bunun yanısıra diğer gezegenlerin ve asteroidlerin etrafındaki birçok uydunun da kökenlerini açıklayabilir. Projenin yürütücüleri keşfedilen halkaların isimlerini geçici olarak Brezilya'nın kuzey ve güney uçlarında bulunan Oiapoque ve Chui nehirlerinden esinlenerek belirlediler . Notlar Güneş'in etrafında dolanan ve oldukça küçük kütleleri nedeniyle kendi kütleçekimleri altında neredeyse küresel bir şekil alamayan tüm nesneler IAU tarafından artık küçük güneş sistemi nesneleri olarak adlandırılıyor. Bu sınıfa şimdilik çoğu Güneş Sistemi asteroidleri, Yere-yakın nesneler , Mars ve Jüpiter Trojan asteroidleri, çoğu Centaur, çoğu Neptün-geçişi yapan nesneler ve kuyruklu-yıldızlar giriyor. Asteroid ve cüce gezegen kelimeleri de resmi olmayan kullanımda çoğunlukla aynı anlama geliyorlar. IAU Cüce Gezegen Merkezi Güneş Sistemi'ndeki küçük nesnelerin tespit edilmesini teşvik eden bir merkezdir. Buradan verilen isimler iki kısımlıdır, bir sayı önceden keşif sırasıydı şimdi ise iyi-belirlenmiş yörünge sırası olarak ve bir isim. Centaurlar dış Güneş Sistemi'nde yer alan kararsız yörüngelere sahip nesnelerdir ve çoğunlukla dev gezegenlerin yörüngelerine geçiş yapabilirler. Yörüngeleri sürekli tedirgin edildiğinden kendi yörüngelerinde sadece milyonlarca yıl kalabilmektedirler. Centaurlar, Mars ve Jüpiter gezegenleri arasında kalan çok sayıdaki ana asteroid kuşağı nesnelerinden farklıdırlar ve Kuiper Kuşağı bölgesinden gelmiş olabilirler. İsimleri efsanevi centaurlar gibi iki farklı şeyin bazı özelliklerini paylaşmalarından dolayı veriliyor, buradakiler ise kuyruklu-yıldızlar ve asteroidler. Chariklo ise daha çok bir asteroide benzemekle birlikte herhangi bir kuyruklu-yıldız aktivitesi göstermemiştir. Geçiş etkinliği ESO'nun La Silla Gözlemevi'ndeki MPG/ESO 2.2-metre teleskopu ile tahmin edilmiştir ve yeni bir yayın basılmıştır. ESO'nun La Silla Gözlemevi'ndeki Danimarka 1.54-metre ve TRAPPIST teleskoplarının yanısıra, olay şu gözlemevlerinde de gözlendi: Şili Pontificia Katolik Üniversitesi'nde bulunan Santa Martina Katolik Üniversite Gözlemevi , Chapel Hill; Kuzey Karolina Üniversitesi tarafından işletilen PROMPT teleskopları, Ulusal Astrofizik Lab. Pico dos Dias Gözlemevi Brezilya; Güney Astrofizik Teleskopu ; Searchlight Gözlemevi Ağı'nın bir parçası olan Caisey Harlingten'in 20-inç düzlemdalga teleskopu, R. Sandness'in San Pedro de Atacama Göksel Keşifler teleskopu, Estadual de Ponta Grossa Üniversite Gözlemevi; Los Molinos Gökbilim Gözlemevi Uruguay; Gökbilim Gözlemevi, Kordoba Devlet Üniversitesi, Arjantin; Polo Astronomico Casimiro Montenegro Filho ve El Catalejo Gözlemevi, Santa Rosa, La Pampa, Arjantin. Böyle uzak bir nesnenin hassas boyut ve şeklini tespit edebilmenin tek yolu budur Chariklo sadece 250 kilometre çapındadır ve yeryüzünden yaklaşık bir milyar kilometreden fazla uzaklıktadır. En iyi teleskopla görüntüleme işlemlerinde bile bu kadar küçük ve uzak bir nesne sadece sönük bir ışık noktası gibi görünecektir. Uranüs'ün halkaları ve Neptün'ün etrafındaki halka yayları, benzer örtülme gözlemleri ile 1977 ve 1984'te bulunmuştur. Neptün halkasının keşfinde yine ESO teleskoplarının payı vardı. Daha doğru ifade edilirse, aracın biraz hızlı olması gerekiyor Bugatti Veyron 16.4 ya da McLaren F1 gibi çünkü buradaki kaçış hızı yaklaşık olarak 350 km/saat'tir. Bu isimler sadece resmi olmayan kullanımlar içindir, resmi adlandırma daha sonra IAU tarafından önceden belirlenen kurallara göre gerçekleştirilecektir. Videolar: ESO-Türkiye


Hubble Uzay Teleskobu ile X şeklini andıran sıra dışı bir enkaz yapısı keşfedildi. Nesnenin iki asteroidin kafa kafaya çarpışması sonucunda oluştuğu düşünülüyor. Asteroit Kuşağı'nda bu türden çarpışmaların olabileceği söyleniyordu, ancak şimdiye kadar böyle bir çarpışmaya ilişkin ize rastlanmamıştı. Asteroit çarpışmaları bir tüfekten fırlayan mermiden daha hızlı saatte ortalama 18 000 km'lik bir hızla gerçekleşir. Böyle bir çarpışmanın sonucunda oluştuğu düşünülen P-2010 A2 nesnesi de Hubble tarafından gözlendi. Nesne X şeklinde gibi görünmektedir. Bu şeklin normal olduğu belirtilerek ve kuyrukluyıldızların şeklinin de X olduğu hatırlatılıyor. Kaliforniya Üniversitesi'nden David Jewitti; Çarpışma sonrasında asteroitlerdeki toz ve gaz, güneş ışığının etkisi ve cisimlerin hareketleri nedeniyle farklı yönlere savuşturulmuş ve böylesi bir şekil ortaya çıkmıştır diyerek şekille ilgili açıklama getiriyor. Yalnız kuyrukluyıldız kuyruğundan bir farkı var: Burada gaz yok. P-2010 A2 nesnesinin çekirdeği kuyruğundan yaklaşık 140 metre ileride bulunuyor. Normalde kuyrukluyıldızlar Kuiper Kuşağı ile Oort Bulutu'nda bulunan buzlu bölgelerden Güneş Sistemi'nin içine doğru yönelirler. Güneş'e yaklaştıkça ısınan nesne, yüzeyindeki gazı buharlaştırır ve buzun altındaki katı madde ortaya çıkar. Ama P-2010 A2 farklı olabilir. Çünkü asteroit kuşağındaki nesneler kuyrukluyıldızların geldiği bölgeye oranla daha sıcak bölgede bulunmaktadırlar. Bu nedenle yüzeylerinde donmuş halde gaz bulunmaz. Bunun yerine buradaki asteroitler kayalıktır. Çarpışan iki asteroitden geriye kalan yalnızca merkezdeki küçük çekirdektir. Gerisi çekirdeğin arkasında bir kuyruk oluşturmuştur. Kuyrukta gazın değil toz parçacıklarının bulunması ise dünya üzerinde kurulu teleskoplarla alınacak tayf ölçümleriyle sağlanabilecektir. P-2010 A2 nesnesi Güneş'ten 288 milyon km, Dünya'dan ise 144 milyon km kadar uzaklıktadır. Görüntü Hubble'ın Geniş Alan Kamerası-3 (WF3) kamerasıyla elde edildi. Bu tür incelemeler gökbilimcilere, Güneş Sistemi'nin oluşum aşaması hakkındaki kuramı oluşturmalarında yardımcı olacaktır. Sistemin oluşum aşamasında bu türden birçok çarpışma olduğu düşünülüyor. Kaynak: NASA-Hubble Space Telescope Not: Konuyla ilgili Bulutsu'daki açıklamayı da inceleyebilirsiniz.


Geçtiğimiz yıl keşfedilen, yarı futbol sahası büyüklüğündeki 2012 DA14 asteroiti 15 Şubat'ta Dünya'nın 27.600 km yakınından geçecek. JPL'deki NASA'nın Dünya'ya Yakın Cisimler Programı'ndan Don Yeomans: Bu rekor bir yakın geçiş. 1990'larda başlayan planlı gökyüzü araştırmalarından bu yana keşfedilen en yakın gökcismidir. Şimdiye kadar Dünya'ya bu kadar yaklaşan bir gökcismi görmemiştik diyor. Dünya'nın çevresi kum tanesinden birkaç km genişliğine kadar asteroitlerle doludur. Bunların çoğu uzun zaman önce yanmış kuyrukluyıldız parçalarıdır. NASA'nın Dünya'ya Yakın Cisimler Programı gezegenimize yaklaşan bu cisimleri bulmamıza ve izlememize olanak sağlar. 2012 DA14 Dünya'ya yakın göktaşlarından biridir. 50 m'lik cisim ne çok büyük ne çok küçüktür ve muhtemelen metal ya da buzdan daha çok kayalık bir yapıdadır. Yeomans'a göre 2012 DA14 gibi asteroitlerin ortalama 40 yılda bir yakın geçiş yaptığını ve 1200 yılda bir de Dünya'ya çarptığını belirtiyor. 50 m'lik bir göktaşının düşmesi Dünya için bir felaket değildir. Yeomans, bunun için 50.000 yıl önce Arizona'ya düşen Meteor Kraterine dikkat çekiyor. Bu asteroit demirden oluşmuştur ve bu nedenle etkisi büyük olmuştur diyor. Ayrıca 1908 yılında Sibirya'da yere çarpmadan önce patlayan asteroitte 2012 DA14 büyüklüğündeydi. Bunun sonucunda yüzlerce kilometre karelik orman yok olmuştu. Araştırmacılar için hala incelenen bu çarpma Tunguska Olayı olarak bilinir. Tüm bunlara karşılık 2012 DA14 Dünya'ya çarpmayacak. Asteroitin yörüngesi kesin bir şekilde ortaya çıkarıldı diyor Yeomans. Birçok insan yapımı uydular ve NASA radarları bu uzay kayasını izleyecek. Herhangi bir uydumuz ile çarpışma olasılığı da çok düşüktür. Uyduların hiçbiri DA14'ün geçeceği yol üzerinde değildir diyor. NASA'nın Mojave Çölü'ndeki Goldstone radarı 16-20 Şubat arasında 2012 DA14'e sinyaller yollayacak. Sinyallerin geri dönmesiyle asteroitin boyutu, dönme süresi ve yüzeyin yansıttma değeri gibi birçok fiziksel özelliği ortaya çıkaracaktır. Böylece asteroitin 3 boyutlu bir radar haritası çıkarılacaktır. Asteroit yakın geçişi sırasında 8. kadirden bir yıldız kadar parlayacak. Oldukça karanlık bir yerden teleskoplarla izlenebilir. Ancak asıl sorun asteroitin hızıdır. Asteroit neredeyse dakikada bir dolunay genişliğinin iki katı kadar yol alacak. Yani izlemek zor olacak. Sadece tecrübeli amatör gökbilimciler cismi izleyebilir. Yekın geçişi izleyenler küçük bir ürperti yaşayabilir. Bu gerçekten çok yakın geçiştir. 2012 DA ve diğer yakın cisimler hakkında bilgi için NASA'nın Dünya'ya Yakın Cisimler Programı sitesini ziyaret edebilirsiniz: http://neo.jpl.nasa.gov 1 Yorum bu siteyi herkesin ziyaret etmesi lazım en doğru bilgi ve açıklama burada bu konuya gelinirse eğer bence dünya ya az da olsa bir teğsiri olur site sahibinden bu geçişi canlı olarak gösterecek bir site adı vermesini rica ediyorum


NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Tarayıcısı ile elde edilen veriler Mars-Jüpiter arasındaki asteroit kuşağındaki asteroitlerin yeni sınıflarını ortaya çıkardı. Gökbilimciler WISE ile Neowise adlı araştırma sonucunda, kızılötesi verilerle 28 yeni asteroit ailesi belirledi. Böylece binlerce asteroit sınıfına daha önce bilinmeyen yenileri eklendi. Bulgular asteroit ailelerinin kökenini anlamada önemli bir adımdır ve bunların çarpışmalar sonucunda parçalanan asteroitlere ait topluluklar oluşturduğu düşünülüyor. Dünya'ya Yakın Cisimler Gözlem Programı'ndan yürütücüsü Lindley Johnson: Neowise Güneş Sistemi'ndeki asteroitlerin evrimiyle ilgili önemli ipuçları verdi. Bu veriler Dünya'ya yakın cisimler arasında yörüngesi Dünya için tehlikeli olabileceklerin anlaşılmasında da kullanılacak diyor. Ana asteroit kuşağı içinde Dünya'dan 45 milyon km uzaklıkta dolanan asteroit ve kuyrukluyıldızlar arasında yakın-Dünya cisimleri yer alır. Bunların Güneş çevresindeki yörüngeleri nedeniyle zaman zaman Dünya'ya yaklaşabiliyor. Dünya ile çarpışma olasılıkları da bulunan bu cisimlerin yörüngeleri dikkatle izleniyor. Neowise ve ekibi bilinen 600 000 asteroitten 120 bin tanesini izledi. Bunlardan yaklaşık 38 000 tanesinin bilinen 76 topluluğun dışında 28 yeni ailede yer aldığını belirledi. Bir asteroit ailesi, çarpışma nedeniyle ana gövdeden kopan parçalardan oluşur. Bu çarpışmalar sırasında asteroit üzerinde dev kraterler oluşur. Örneğin Vesta asteroitinin güney yarıküresinde iki büyük çarpışma krateri bulunmaktadır. Eos asteroit ailesinde olduğu gibi bazıları çok sayıda parçalara ayrılan büyük darbelere uğramıştır. Bu parçalar bir grup halinde Güneş çevresindeki yörüngelerini sürdürürken zamanla daha geniş alana yayılırlar. Asteroit ailesinin üyeleriyle ilgili bilgi onların yörüngeleriyle ilgili gözlemler sonucunda elde ediliyor. Bir aileye mensup asteroitler genellikle aynı mineral bileşimlere sahip olduklarından güneş ışığını benzer miktarda yansıtırlar. Bazıları açık renkli ve parlak ışıkla görülürler. Bazıları daha koyu ışıkla görünürler ki bunlar mat asteroitlerdir. Görünür ışık altında bu parlak ve karanlık asteroitleri ayırt etmek güçtür. Işığı az yansıttığı için küçük sanılan bir asteroit sanılandan büyük, parlak olduğu için büyük sanılan bir asteroit ise küçük olabilir. Neowise'nin asteroitten yayılan kızılötesi ışığı algılama yeteneği sayesinde parlak ve koyu görünen asteroitlerin özellikleri belirlenebiliyor. Daha büyük olan cisim daha fazla ısı yayar. Asteroitin büyüklüğü belirlendikten sonra yansıtıcı özellikleri belirlenerek hangi aileye mensup olduğu tespit ediliyor. Genellikle bir asteroit ailesinin üyeleri Güneş çevresinde benzer yörüngelerde ve birbirine yakın olarak dolanırlar. Çalışma ekibi üyesi NASA-Jet İticileri Laboratuarı'ndan Joseph Masiero: Tıpkı bir ceylan ile zebrayı ayırmak gibi. Birbirine yakın yolculuk eden asteroitleri bile önceden ayırt etmek zor iken şimdi bir asteroit farklı bir konumda olsa da ailesini belirleyebiliyoruz diyor. Ekip bir sonraki adımda bu aile topluluklarının ana organlarını belirlemek istiyor. JPL'den Neowise baş araştırmacısı Amy Mainzer: Kırık bir vazonun parçalarının ona ait olduğunu birleştirerek anlayabilirsiniz. Başlangıçta asteroit kuşağında neden bir gezegen oluşmadı? Asteroitlerin sistemimizin tarihiyle ilgili bağlantıları vardır diyor.


Boulder Kolorado Üniversitesi'nden Rebecca Martin ve Baltimore Uzay Teleskopu Enstitüsü'nden gökbilimci Mario Livio'ya göre yaşamın ortaya çıkması astroit kemerinin varlığıyla yakından ilgili. Bilimciler Dünya benzeri gezegenler üzerinde de gerçekleşmesi olası yaşama, Güneş Sistemi'nin oluşum aşamasındaki gezegenimsi diskin evrimi ve Jüpiter'in dev kütle çekimiyle şekillenmiş, asteroit kuşağının konumu ve büyüklüğünün etkili olduğunu savunuyor. Genelde asteroitler Dünya'yı ve yaşamı tehlikeye atabilecek potansiyeli olan nesneler olarak bilindiği için böylesine bir yaklaşım ilginç gelebilir. Ancak gelişmekte olan bir gezegene asteroitlerin etkisi ve ona desteği göz ardı edilmemelidir. Asteroitler geçmişte Dünya'ya su ve organik bileşikleri taşımış olabilir. Evrim kuramına göre, gezegenimize düşen göktaşları zaman zaman gezegenin o anki koşullarını değiştirerek biyolojik evrimin hızını arttırmış olabilir. Gökbilimciler bu sonuca ellerindeki kuramsal modeller ve diğer yıldızların çevresinde gözlenen Jüpiter büyüklüğündeki gezegenler ile genç yıldızların çevresini saran enkaz disklerinin gözlemleriyle ulaştı. Martin: Çalışmamız sonucunda bulunan gezegen sistemlerinin çok azında yaşamın olası olduğu karasal gezegenlerin ihtiyaç duyduğu maddeyi taşıyacak asteroit kuşağı ve onu şekillendirecek doğru yerde bulunan gaz gezegenlere rastladık. Buna göre Güneş Sistemi'nin gerçekten çok özel olduğunu düşünüyoruz diyor. Martin ve Livio'ya göre asteroit kuşağı Jüpiter'in etkisiyle oluştu. Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağı, suyun buza dönüştüğü yani Güneş'in etkisiyle nesnelerin bozulmadan kalabildiği sınırda başlayan milyonlarca asteroitin yer aldığı bir alandır. Güneş Sistemi'nde dev gezegenlerin oluşmaya başladığı dönemde bu sınırın ötesindeki buz, kaya ve diğer maddeler Jüpiter gibi dev gezegenleri oluşturmak için yeterli malzemeye sahipti. Jüpiter bu buz sınırın ötesinde oluştuğunda güçlü kütle çekimiyle maddenin birleşip yeni gezegen oluşmasını engelledi. Tam tersine çoğu madde Jüpiter ile çarpıştı. Bu çarpışmalar sonucunda parçalanan kitleler, Jüpiter'in gözetimindeki asteroit kuşağına yerleşti. Livio: Böyle bir kuşağın oluşması için gerçekten Jüpiter gibi büyük bir gezegenin olması ve maddeyi o bölgeye taşıması gerekir. Böylece madde parçalanmış ve dağılmış olur. Diğer taraftan ise herhangi bir gezegen bu bölgede oluşmadı. Böylesi bir durumda gezegen asteroit bombardımanına uğrardı ve yaşamın gelişmesi mümkün olmayan daha büyük bir asteroit kuşağının oluşmasını sağlardı diyor. Aslında Güneş Sistemi'nin bebeklik döneminde asteroit kuşağında yeni bir Dünya'nın oluşması için yeterli malzeme vardı, ama Güneş'in ve Jüpiter'in varlığı buna engel oldu. Bugün asteroit kuşağı olması gerekenin yüzde birinden daha az kütlelidir. Güneş Sistemi'ni bir model olarak alan Martin ve Livio diğer güneş sistemlerindeki asteroit kuşaklarının her zaman buz sınırından itibaren yer alacağını gösterdi. İki bilimci bunun için diğer yıldızların kütlesine göre çevrelerinde dolanan asteroit kuşaklarının olması gerektiği konumu hesapladılar. Daha sonra NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu'nun kızılötesi ile gözlediği asteroit kuşağı olan 90 yıldıza ait veriler incelendi. Bu tozlu alanlar tam da bizim hesapladığımız gibi buz sınırında başlıyor diyor Martin. İkili daha sonra da güneş sistemi dışındaki sistemlerde bulunan 520 dev gezegen gözlemlerini inceledi. Bunlardan 19'unun buz sınırı dışında yer aldığını gördüler. Bunlar önlerindeki asteroit kuşağını etkileyerek oluşmalarına olanak sağlayıp, olası yaşam için evrimi destekler görünümdeydi. Buna göre gözlenen sistemlerin yüzde dördü böylesine karmaşık ve sistem içinde yerini almış asteroit kuşağına sahip olabilir. Bu senaryoya göre artık yaşamı buz sınırı ötesinde dev gezegeni olan karmaşık sistemlerde aramalıyız diyor Livio.


8 Temmuz 2010'da Dünya üzerinde bazı bölgelerde izlenebilecek olan ve gökyüzünde ender rastlanan bir geçiş gerçekleşecek. Çıplak gözle de görülmesi mümkün olabilecek olan olayda bir asteroit görece sönük yıldızların birinin önünden geçiş yapacak. Bir bakıma farklı bir tutulma olacak. Bildiğimiz anlamdaki güneş tutulması Ay'ın Dünya ile Güneş arasında girmesiyle birkaç dakika süren görsel bir şölendir. Burada da benzer bir durum söz konusu olacak. Güneş Sisteminde bulunan 400 000 asteroitin gezegen oluşumu sırasında gerçekleşen çarpışmalara bağlı olarak oluştukları düşünülüyor. Bunların boyutları gezegen ve onların büyük uydularına göre çok küçük olduklarından Dünya üzerinden görülebilmesi zor. Bir asteroitin görülmesi için Dünya'ya biraz yaklaşması gerekiyor. Bu asteroit ise hem bize yaklaşacak hem de bir yıldızın önünden geçiş yapıp farklı bir tutulmayı gerçekleştirecek. Asteroitler arka plandaki yıldıza göre daha hızlı hareket ettiklerinden tutulma birkaç saniye (5,6 s) sürecek. Şanslı olanlar bir teleskopla daha güzel izleme olanağı bulabilecek. Nereye bakmalıyız? Tutulma 8-9 Temmuz gecesi Yılancı takımyıldızındaki dördüncü parlak yıldız olan ve çıplak gözle görülebilen Delta Ophiuchi üzerinden gerçekleşecek. Bu takımyıldız güneydeki parlak turuncu renkte olan Antares yıldızının hemen üzerinde bulunuyor. Adı Roma olan asteroit ise aslında sadece 50 km çapa sahip. Geçiş gökbilimcileri başka bir açıdan da heyecanlandırmışa benziyor. Hızını bildikleri asteroitin geçiş süresini gelişmiş teleskoplarla izleyecek gökbilimciler bu sayede asteriotin büyüklüğü hakkında net bilgiye de ulaşacak. Dünya'ya yakınlaşan bu tür gökcisimleri yakın plana alınır. Güneş Sistemi'nde daha geçenlerde Jüpiter'e çarpan gökcismi gibi birgün Dünya'ya da bir bir asteroit ya da kuyrukluyıldız çarpabilir. Her ne kadar büyük gezegenler bu çarpışmaları büyük oranda azaltsa da Dünya hala açık bir hedef. İşte bu nedenle binlerce gökcismi sürekli olarak NASA ve ESA tarafından izleniyor. Bu izleme programları sayesinde de böylesi ender rastlanan gökyüzü olaylarından da haberdar olabiliyoruz. Not: Geçişi ne yazık ki ülkemizden izleme olanağımız yok. Çok ender gerçekleşen bu tutulmayı gözlemek için Avrupa'nın batısında olmak gerekiyor. Alttaki linkte tutulmanın görüleceği hat verilmiş. http://asteroidoccultation.com/2010_07/0708_472_21049.htm Kaynak: ESA


Bilim insanları NASA'nın bir teleskobunu kullanarak bir asteroit yüzeyinde su-buz ve karbonlu bileşikler olduğunu tespit ettiler. Keşif, Asteroit Kuşağı'nda bulunan kuyrukluyıldız ve soğuk nesnelerin birçoğunda bu maddelerin olabileceğini akla getiriyor. Bunlardan birinin de dünyadaki yaşamı başlatan süreçte etkin rol oynamış olabileceği düşünülüyor. Jet İtici Güç laboratuarı, Dünya'ya yakın nesneler programı yöneticisi Don Yeomans; Uzunca bir süre asteroit Kuşağı'nda bir bardak kadarlık suyun bile olmadığını düşündük. Bunlar susuzluğu gidermeyebilir ama dünyadaki her havuzu doldurabilecek kadar su taşıyabilirler. 2002 yılında başlayan gözlemleri esas alarak son altı yılda gerçekleşen çalışmada, NASA'nın Kızılötesi Teleskop Tesisi yardımıyla yedi ayrı ölçüm yapıldı. Bu gözlemler sonucunda su-buz ve karbonik organik bileşiklerin olduğu saptandı. Çalışmaya konu olan 200 km uzunluğundaki asteroit 24 Themis, Güneş'ten 479 milyon km uzaklıktaki bir yörüngede dolanıyor. Asteroitin yapısı Güneş Sistemi'nin oluşumu üzerine yeni bir kitap yazılmasına neden olabilir. Bu bize geçmiş hakkında bilgi verdiği gibi, gelecekte neler olacağını da anlatabilir. Bu araştırma asteroitlerde neler olup olmadığını açığa çıkarır. Böylece gelecekte yapılacak gezegenler arası uzay uçuşlarında yakıt istasyonları, su depoları olarak kullanılabilir diyor Yeomans. Bulgular daha sonra Florida Merkez Üniversitesi'ndeki Humberto Campins liderliğindeki başka bir ekip tarafından da doğrulandı. NASA, Dünya'ya yakın olan kuyrukluyıldız ve asteroitleri hem dünya üzerindeki hem de uzaydaki teleskoplarla düzenli olarak izlemektedir. Buradaki en önemli amaç dünya için tehlikeli olabilecek nesnelerin önceden belirlenmesidir. Kaynak: NASA


Gökyüzüne çok meraklıyım, sizce nereden başlamalıyım? Uzayı çok seviyorum ama temel bilgim yok. Astronomide bazı tanımlamaları biliyorum ama dahasına nereden ulaşabilirim?.... Bunun gibi birçok soruyla çok zaman karşılaştım. dilim döndüğünce yardımcı olmaya çalıştım. Ama şimdi bu gibi soruların yanıtlarını daha net ve doğrudan adres göstererek verebileceğim: Astronomi Atlası'na bakın. Ege Üniversitesi Astronomi Bölümü'nden değerli hocam, gökbilimci Prof. Dr. Serdar Evren çok güzel temel bir kitapçık hazırlamış. Bayağı emek verilmiş olan atlasta gökbilimde karşılaşılan neredeyse her kavram kısaca, herkesin anlayacağı dille anlatılmış. Atlas'ta neler mi var? Çıplak Gözle Astronomi Takımyıldızlar Günlük ve Yıllık Hareket Güneş Tutulması Ay Tutulması Gezegenlerin Hareketi Galilei'nin Gözlemleri Teleskoplar Teleskopların Kullanımı Uzay Araçları Güneş Sisteminin Oluşumu Merkür Venüs Yer Uydumuz Ay Mars Jüpiter Galileo Uyduları Satürn Satürn'ün Halkaları Satürn'ün Uydusu Titan Uranüs Neptün Cüce Gezegenler Asteroid Kuşağı Kuiper Kuşağı Kuyrukluyıldızlar Göktaşları Güneş: Yapısı ve Evrimi Güneş: Atmosferi Yıldızların Oluşumu İlkel Gezegenimsi Sistemler Cüce Yıldızlar Devler ve Süperdevler Gezegenimsi Bulutsular Beyaz Cüceler Novalar Süpernovalar Nötron Yıldızları Kara Delikler Çift Yıldızlar Açık Yıldız Kümeleri Küresel Kümeler Yıldızlararası Ortam Gaz Bulutsular Gökadamız Samanyolu Evren Astronomi Atlası'nı indirmek için tıklayınız. Ayrıca; Serdar Evren'den Popüler Astronomi sayfasına üye olarak bilmediğiniz birçok soruyu sorabilirsiniz.


Astronomi Diyarı 10 yaşında. Öğrencilerimin merak ettiği konuları temel alarak bazı basit tanımlamalar yapmak üzere başlattığım yolculuk tüm hızıyla sürüyor. Değerli bilim insanlarının desteği ve bilimseverlerin ilgisi ve geri dönütleriyle site artık güvenilir bir gökbilim haber kaynağı olduğunu anlıyorum. Bazıları neden çok reklam yapmadığımı, neden her platforma girmediğimi anlamıyor . Şunu aktarmam gerekiyor: sayfayı kurarken saf bir niyetle oluşturdum. Bu saflığı ve amatörlüğü bir kenara bırakma niyetinde değilim. Okur sayısı, site istatistiği gibi veriler birilerine çok şey anlatabilir ama bana değil. Benim için bir haberi bir kişi dahi okusa yeterlidir. Derdimi bu tür düşünenlere aktarabildiğimi sanıyorum. Gökbilim bilim dalları içerisinde en aktif olanı. Neredeyse her gün yeni bir keşif yapılıyor. Karşımızdaki olağanüstü büyük evrenin, büyük-küçük cisimleriyle ilgili yeni ve bizi hayretler içinde bırakan keşiflere tanık oluyoruz. Böylesi keşifleri mümkün oldukça asıl kaynağından ve anlaşılır bir diller aktarmaya çalışıyorum ki buna 'popüler bilim' deniliyor. 10 yılın sonunda yayınladığım haber/yazı sayısı 1800'ü geçti. Bu haberlerin büyük bir kısmını kaynağından çeviri yaparak yayınlıyorum . Zaman zaman çevirilerde ya da kurduğum cümlerlerde hatalar, eksikler, anlam karmaşası olabiliyor. Bunun gibi durumlarda beni uyaran bilim insanlarımıza ve bilim okurlarına teşekkür ediyorum. Böylesi hataları bildirmekten asla çekinmeyiniz. İşte geçen 10 yılın genel istatistiği: Toplam yazı: 1819 Yıllara göre: 2009 yılı: 86 2010 yılı: 315 2011 yılı: 226 2012 yılı: 179 2013 yılı: 279 2014 yılı: 226 2015 yılı: 245 2016 yılı: 150 2017 yılı: 101 2018 yılı: 12 Kategorilere göre: Gökada 197 Görsel 299 Gözlem 45 Güneş Sistemi 296 (Güneş, Jüpiter, Satürn, Venüs başta olmak üzere 8 gezegen ve sistemin diğer üyeleriyle ilgili bilgiler, haberler) Haber 93 Karadelik 85 Kozmoloji 72 Mars 84 Ötegezegen 255 Uzay aracı 120 Yıldız 242 Ay 25 Astronomi Diyarı'nı Facebook Grubu ya da sayfası ve Twitter üzerinden izleyebilir, anasayfada sağ bölümde yer alan kısımdan haberlerin e-posta adresinize gelmesini sağlayabilirsiniz. 5 Yorumlar Okuma sayınız artması dileklerimle nice on yıllara...Umarım sizin gibi insanların sayısı çoğalır. Hemen hemen her gün girdiğim bir site. Emekleriniz için teşekkürler. Sizin gibi idealist insanların sayısının artması tek dileğim. Her şey için teşekkürler. Daha nice senelere hocam. Bizleri Astronomi bilim dalından yeni haberler ile buluşturuyorsunuz. Gazetelerde ve çoğu İnternet haber sitelerindeki saçma ve asılsız haberler yerine gerçek kaynağından ve bilimsel yazılar ile Astronomi dünyasındaki gelişmeleri sizin sayenizde takip ediyoruz. Emeğinize sağlık. Sitemizin ayakta durmasını sağlamak için bir bağış bölümü açarsanız umarım destek çok olur. Saygılarımla. Firsat bulursam yakin zamanda iOS ve android icin sitenin uygulamasini gelistirmek istiyorum. Onay verirseniz kodlama calismalari bittikten sonra size yollayabilirim, kod icerigini incelemeniz ve guvenilirlik acisindan. Onay verirseniz derleyip platformalara atabilirsiniz. Acik kod olarak Github ve SourceForge'a da yukleyebiliriz. Tabii henuz cok basindayim. Ilerledikce bilgi veririm size. Tekonoseyir'den Hamdi Bey'e mesaj atarsak teknoloji gundeminde de siteden belki bahseder. Ne dersiniz? Memnun olurum elbette. Ama bu işlerden hiç anlamam.


Astronomi Diyarı'da artık astronomidiyari adıyla Twitter'da. Siteyi Twitter hesabınız varsa buradan da yeni gelen yazılardan haberdar olarak izleyebilirsiniz. Güncel bilgi paylaşım servisleri günümüzde hızla artıyor. Bu tür bilgi sitelerinde gelen bilgi yoğunluğuna bazı zamanlar yetişmekte zorluk da çekmiyor değiliz. Ama bundan şikayetçi değilim. İnterneti güzel kullanma adına iyi gelişmeler bunlar. Biraz konudan sapma gibi olacak ama internet kullanımı yönünden bir iki fikrimi belirtmek isterim. Eskiden çok değil belki bir 15 sene önceye kadar internet bu denli yaygın değildi. O zamanlar bilgi kitapları olan ansiklopedilerin son zamanlarıydı. Çoğu zaman aradığınız bilgiyi ya eksik buluyordunuz ya da hiç bulamıyordunuz. Ama 'sıcak' kaynaklardı. Ansiklopedinin yerini şimdi internet siteleri aldı. Ama burada da başka bir sıkıntı baş gösterdi: Doğru ve güncel bilgi. İşte bunu ayıklayabiliyorsanız iyi bir internet kullanıcısınız demektir. Genç arkadaşlara tavsiyem her kaynağa güvenmemeleri yönünde olacak bu konuda. Ciddi haber kaynaklarında bile bazı zamanlarda özellikle bilimsel gelişme haberi gibi yayınlanan öyle haberler oluyor ki, konuyu az buçuk bilenler bu tür haberlere şaşırıyor. İşte yanlış bilgilendirme, yanlış yönlendirme yapan site sayısı oldukça fazla. Doğru bilgi veren site sayısı da az değil. Bunları birbirinden ayırmak elbette ki internet kullanıcısının elindedir. Kullanıcı olarak bizler seçici olmak zorundayız.


5 yıldır kullandığım tasarımın artık günün gereklerine göre değişmesi gereği kararı almıştım. Bir süredir çeşitli tasarımlar üzerinde uğraş verdikten sonra iki gündür test yayını yapan site artık düzenli yayına geçti. Burada önem verdiğim nokta alt başlıklar olan 'kategorilerin' ön plana çıkma isteği ve görsel özelliği olan Astronomi'nin bu özelliğini ön plana çıkarmaktı. Ayrıca bilgiye kolay ulaşılamsı da başka bir gerekçeydi. Yeni tasarımda sabit sayfalar olan 'temel bilgiler' sayfanın üstünde kendine yer buldu. Başlığın altında ise 'kategoriler' alt başlıklarıyla sıralandı. Son haberlerin verildiği bölüm ise iki kısımdan oluşuyor. Biri sağda hareketli görsel menü ve diğeri solda sabit şekilde veriliyor. Kategoriler ise yazı sıklığına göre sıralandı. Site içerisinde herhangi eksiklik ya da hatayla karşılaşılabilir. Gerçi test yayını sırasında bunları gidermeye çalıştım. Yine de herhangi bir istenmeyen durumu sayfanın üstündeki 'Kimlik' sayfasında yer alan adresimden iletirseniz sevinirim. Sitenin yeni haliyle ilgili de yorumlarınızı ve önerilerinizi bekliyorum. Bilimle kalın. 1 Yorum gayet güzel olmuş,umuyorum uzun yıllar bize rehberlik eder.selamlar saygılarımla


Tam 1 sene önce bugün ücretsiz alandan artık doğru dürüst bir adres satın almanın zamanı geldiğini düşünerek oluşturmuştum bu siteyi. Astronomi Diyarı bu haliyle 1. yılını doldurdu. 1 yılda 200'ün üzerinde haber ve yazıyı paylaştım. Güzel eleştiriler aldım, destekler gördüm. Ülkemizde özellikle bilim alanının hiç de azımsanmayacak ölçüde ilgi çektiğini farkettim. Belki yeterli değil, ama gün geçtikçe bu ilginin arttığı bir gerçek. Astronomi Diyarı sitesini bundan yaklaşık 3.5 yıl önce üç ayrı ücretsiz alanda yayınlamıştım. Sitede şimdi yan tarafta linklerini gördüğünüz Güneş, Güneş Sistemi, Jüpiter, Mars, Venüs, Yıldızlar, Galaksi ve Big Bang sayfaları bulunuyordu. Sayfaların içeriğinde zaman içinde değişiklikler oldu. Ama sitedeki asıl değişim geçen yıl gerçekleşti. Siteyi ücretsiz alandan kurtarıp resmi yayın hakkına kavuşturdum. Bunu ne kadar geç yaptığımı da daha 1 ay bitmeden anladım. Sitede yer alan haberlerin linklerini her gün bıkmadan veren ve bu nedenle bana büyük destek veren Bulutsu ekibine çok teşekkür ederim. Bunun dışında kendi haber veya güncel sitelerinde Astronomi Diyarı haberlerine atıfta bulunan Arif Bayırlı-Gök Günce, Çağdaş Çalış-Gökayna, Cemal Kutsi Şen-Astro Türk'e de ayrıca teşekkürlerimi sunuyorum. Çektiği birbirinden güzel fotoğrafları bizimle paylaşmaktan hiçbir zaman kaçınmayan Uğur İkizler'e, her danıştığım konuda yine mi sen demeden tam da benim anlayacağım dilde yanıtlar veren Prof. Dr. Ethem Derman hocama, her ay Türkçe'ye çevirdiği gökyüzü haritasını bizimle paylaşan Arif Solmaz'a, sitede haberlerle ilgili değerli yorumlarını esirgemeyen sevgili gökbilim severlere de teşekkür. Belki de en büyük teşekkürü eşim Nuray Özyar'a etmem gerekecek. Öyle ya evdeki zamanımın çoğunu bilgisayar başında ve siteyle geçiriyorum. Buna destek olmak az bir iş değil. Teşekkürler sevgili eşim ve kızım İrem. Şimdi gökbilim ve haber zamanı. Bu kadar tembellik yeter. 17 Yorumlar Ümit Hocam ellerinize sağlık... Daha nice seneler geçirelim Astronomi diyarında... Güncel bilgilerin bulunduğu siteniz, dolu dolu her zaman... Üstelik herkesin rahatlıkla takip edebileceği Türkçe bir site olması ayrı bir güzellik... Tekrar ellerinize emeğinize sağlık... tebrik ediyorum ve daha nice yıllar diliyorum abicim.cok daha etkin başarılara imza atacagına da eminim. Daha önce bazı şeyleri NASA'nın resmi sitesinden izliyordum. Tesadüfen burayı buldum ve burda kaldım. Çünkü uzaya aşırı derecede bir merakım var. Bunu da bana Bilim Teknik Dergisi aşıladı. Siteniz ve emekleriniz için teşekkürler.. Nice senelere.. Ümit hocamız gayet güzel çalışıyor. Umarız Astronomi Diyarını daha uzun yıllar takip etmeye devam ederiz; nice senelere 🙂 iyiki doğdun ASTRONOMİ DİYARI.astronomi ve uzaya merağımızın ve aşkımızın tek adresi.benim gibi gençlerin bilim kaynağı iyiki doğdun.daha nice senelere.hocam sizin bu çabalarınız inan boşa gitmeyecek. Hocam,astronomi diyarının yaşını kutlarım,güncelliğinizin ve hızınızın devamlı olmasını dilerim. Emin olun bizlere bir çok şey öğretmenin yanında araştırma ruhunu da körüklüyorsunuz. Astronomi diyarının kuşaktan kuşağa devamı dileklerimle... Bu güzel mesajlar ve yorumlar için herkese çok teşekkür ederim. Elimden geldiğince anladığım haberleri çevirip yayınlıyorum. Okurlar bir yerde, bir haberde bir eksiklik ya da bir yanlışlık görürlerse çekinmeden beni uyaracaklarından kuşkum yok. Gökbilim ve dolayısıyla da bilimi doğru dürüst yayan Türkçe kaynaklı sitelerin, sayfaların artması dileğiyle.... Hocam yaptığınız çalışmalarda ne kadar başarılı olduğunuzu bir kez daha gösterdiniz.Astronomi ile ilgili bir haber duyduğumuzda doğruysa kesinlikle bu sitede vardır diyebileceğimiz bir site...Nice Yıllara... Nice senelere Astronomi Diyarı! Benim gibi amatör bir astronoma büyük bir kaynak ve destek olan sitelerden birisi 🙂 Acaba Astronomi Diyarı'nda bugün ne var? demediğim gün yok 😀 Ümit hocam ; Astronomi Diyarının yeni yaşını en içten dileklerimle kutluyorum, Hem içerik açısından hemde güncelliği ile şimdiden gökyüzü tutkunklarının demirbaşı haline gelmiş olan AD. umarım GGG gibi yıllarca alışkanlık ve bağımlılık yapacaktır. nice senelere dileğiyle gökyüzü ve yıldızlarla kalın.... Nice senelere Ümit bey. Sitenizi hergün takip etmekle beraber, haberlerinizi Erciyes Üniversitesi Astronomi klubü web sayfasında paylaşıyoruz. Araştırma ve haberlerinizin devamını bekliyoruz... Ümit bey bir insanın kararlı ve azimli olduğunda neler yapabileceğini gösterdin. Eline sağlık. başarılarını takip ediyoruz. Hep beraber nice aydınlık seneler Ümit Hocam. Emeğinize, yüreğinize, Gökbilim sevdanıza sağlık 🙂 Nice yıllara Astronomi Diyarı! Ümit hocam çabanız gerçekten muhteşem, güncel haberleri sıcağı sıcağına Türkçe paylaşmak astronomi ve amatör astronomi konusundaki en büyük eksiklerden biriydi ve bunu karşılamakta çok büyük bir rol üstleniyorsunuz. Oluşturduğumuz bu güzel siteleri ne kadar çok kişiye ulaştırabilirsek o kadar iyi, böylece herkes uzayla ilgili haberleri yazdıklarının kaynakları belli olmayan haber portallarından değil, doğrudan araştırma enstitulerinin basın duyurularından öğrenme fırsatı bulabilecekler. Bol okuyuculu ve bol yıldızlı günler dilerim 🙂 Astronomi ile ilgili bilgileri tam ve doğru olarak bizlere anlattığın için teşekkür eder, çalışmalarında başarılar dilerim. Ümit Hocam daha nice senelere...


Astronomi Diyarı 5. yaşını doldurarak 6 yaşına girdi. Öğrencilerimin merak ettiği konuları temel alarak bazı basit tanımlamalar yapayım diye başlattığım yolculuk tüm hızıyla sürüyor. Değerli bilim insanlarının desteği ve bilim severlerin ilgisiyle site artık güvenilir bir gökbilim haber kaynağı oldu çıktı. Gökbilim bilim alanları içerisinde en aktif olanı. Neredeyse hergün yeni bir keşif yapılıyor. Karşımızdaki olağanüstü büyük evrenin, olağanüstü büyük cisimleriyle ilgili yeni ve bizi hayretler içinde bırakan keşiflere tanık oluyoruz. Böylesi keşifleri mümkün oldukça asıl kaynağından ve anlaşılır bir diller aktarmaya çalışıyorum ki buna 'popüler bilim' deniliyor. 5 yılın sonunda yayınladığım haber-yazı sayısı 1100'ü geçti. Bu haberlerin büyük bir kısmını kaynağından çeviri yaparak yayınlıyorum. Zaman zaman çevirilerde ya da kurduğum cümlerlerde hatalar olabiliyor. Bunun gibi durumlarda beni uyaran bilim insanlarımıza ve bilim okurlarına teşekkür ediyorum. Böylesi hataları bildirmekten asla çekinmeyiniz. İşte 5 yılın genel istatistiği: Toplam yazı: 1134 Yıllara göre: 2009 yılı: 86 2010 yılı: 315 2011 yılı: 226 2012 yılı: 179 2013 yılı: 279 2014 yılı: 39 Kategorilere göre: Gökada 120 Görsel 188 Gözlem 34 Güneş Sistemi 180 (Güneş, Jüpiter, Satürn, Venüs başta olmak üzere 8 gezegen ve sistemin diğer üyeleriyle ilgili bilgiler, haberler) Haber 72 Karadelik 50 Kozmoloji 36 Mars 61 Ötegezegen 152 Uzay aracı 80 Yıldız 151 Ay 18 Astronomi Diyarı'nı Facebook ve Twitter üzerinden izleyebilir, anasayfada sağ bölümde yer alan kısımdan haberlerin e-posta adresinize gelmesini sağlayabilirsiniz. 9 Yorumlar 14 yaşımdan beri büyük merak ve ilgi ile takip ettiğim bilim dalı olan astronomi. Her Gün ilk nete girdiğimde yeni bir haber varmı diye baktığım yegane site. Daha nice yıllara. Emeğinize sağlık hocam. Maddi ve manevi her ne olursa mail atmanız yeterli. değerli Ümit hocam ASTRONOMİ DİYARI nı ilk günden beri takip ediyorum.daha nice 4 senelere.emeğiniz için çabalarınız için sonsuz tşklerimi sunarım..bu güzel paylaşımlarınız ve değerli gökbilim yazılarınızın devamını dilerim.... Sayenizde bu evrendeki yerimizi öğrendik ve ben dahasını kendi gözlerimle görmek istiyorum bunun için bana bir telescope tavsiyesinde bulunurmusunuz. Özellikle Venüsü veya jüpüteri veya yakında gelecek olan kuyrukluyıldızı inceleyebileceğim bir model tavsiye edermisiniz. Bu konularda tecrübe seviyem sıfır. Buna göre bir cihaz tavsiyesi veya hangi özelliklerde bir cihaz almalıyım.. Teşekkürler.. Öncelikle anladığım kadarıyla gökyüzüne yabancısınız. Benim tavsiyem öncelikle gökyüzünü tanımanız. Çünkü çoğu kişi hevesle aldığı teleskopu kullanamadığı için hayal kırıklığına uğramıştır. Yine de illa teleskop alacağım diyorsanız aşağıdaki linkteki tartışmaları izleyebilir ve kendinize bir model belirleyebilirsiniz. http://gokbilim.com/teleskop-durbun-gozlem/ Emek ve süreklilik gerektiren bir çabanız var . Takdir ve teşekkür ediyorum . Genç arkadaşlarıma tavsiye ediyorum . Selamlar sevgiler... emeğinize sağlık, hemen hemen her gün siteye girip yeni paylaşımlarınızı gözlüyorum. Doğru şeyler yapıyorsunuz. iyi ki varsınız. selamlar iyiki varsınız demek istiyorum sizin sayenizde çok şey öğreniyorum ve merak ediyorum doğru bilgilerinizden dolayı teşekkür ediyorum size yaptığınız bu zor işten dolayı binlerce teşekkürler.sayenizde evreni anlama yolunda çok şeyler öğrendim.umarım bu çok değerli çabanız uzun yıllar devam eder.saygılarımla SAYIN GÖKBİLİM SEVDALISI KARDEŞİM; 4 YILDIR YAPTIĞINIZ ÇALIŞMANIN NE KADAR ÖNEMLİ OLDUĞUNU DOĞAL OLARAK ÖLÇEMEM AMA; BENİM İÇİN NE KADAR DEĞERLİ VE ÖNEMLİ OLDUĞUNU DA ANLATAMAM. BEN 65 YAŞINDA BİR HEKİM AĞABEYİNİZDEN SİZE YAPTIĞINIZ ARDICIL EMEĞİN KARŞILIĞINDA EN DERİN SEVGİ VE SAYGILARIMLA SİZİ SELAMLAMAK VE SAĞLIKLAR DİLEMEKTEN BAŞKA BİR ŞEY GELMİYOR.ÇOK YAŞAYIN SAYIN BİLİM ADAMI KARDEŞİM. TEŞEKKÜRLER. Dr.M. Emin ORPEN Fiz.Ted. ve Reh. Uzmanı


Astronomi günümüz biliminin lokomotifi görevini üstlendi. Gün geçtikçe astronomiden yararlanan ve astronominin yararlandığı alanlar artıyor. Örneğin son yıllarda astrokimya ve astrobiyoloji çalışmaları artmaya başladı. Bu çalışmalarla keşifler hızlandı. Yeni araçlara ve teknikler geliştirildi. Oldukça hareketli bir bilim olan astronominin yeni keşifleri de bu nedenle tırmandı. Ötegezegen sayısı 4000'lere yaklaştı. İlginç sistemler, yıldızlar, gaz kümeleri üzerinde önemli çalışmalar yapıldı. Bunların arasından 2017'de akıllarda kalan keşifleri sıralamaya çalıştım. Sıralama keşif tarihine göredir. Herkese mutlu bir 2018 yılı diliyorum. 2017'nin öne çıkan keşifleri - Evrenin Daha Hızlı Genişlediğine Ek Bir Destek: Hubble teleskopu verilerini kullanan uluslararası bir gökbilimci ağı, gökadaların dev kütle çekimi mercek etkisinden yararlanarak evrenin ne kadar hızlı genişlediğini birbirinden bağımsız olarak ölçtü. Yerel evren için ölçülen yeni genişleme hızı değeri önceki bulgularla tutarlı olmasına karşılık erken evren ölçümleriyle görüş ayrılığı içindedir. Bu sonuç kozmosu anlama yönünde önemli bir sorun olduğunu göstermektedir... Devamı... - Yıldız Kümesinde Karadelik Keşfedildi: Bilinen karadelikler iki sınıfa ayrılır: birkaç Güneş kütlesindeki yıldız kütleli küçük karadelikler, milyonlarca Güneş kütleli süper kütleli karadelikler. Gökbilimciler 100 ile 10.000 Güneş kütleli karadelikler olduğunu düşünmelerine karşılık şimdiye kadar bu orta kütleli karadeliklerin varlığına rastlanmamıştı. Ancak başını Türk gökbilimci Bülent Kızıltan'ın çektiği bir ekip 2200 Güneş kütleli bir karadelik keşfetti. Karadelik 47 Tucana kümesinde yer alıyor... Devamı... - Bu Gezegen Başka!: 40 ışık yılı uzaktaki bir kırmızı cüce çevresinde dolanan gezegen Güneş sistemi dışında hayatı barındıracak en iyi yer olabilir. ESO'nun HARPS aletini kullanan gökbilimciler sönük yıldız LHS 1140'ın yaşam alanı içinde bir süper Dünya keşfetti. Gezegen Dünya'dan biraz geniş ve oldukça büyük kütleli olması atmosferi olduğu şeklinde yorumlanıyor. Bu da, yıldızının önünden geçerken atmosferi incelenecek ilk hedef gezegenlerden olması demektir... Devamı... - Üçüncü Büyük Cüce Gezegenin Uydusu Keşfedildi: Üç gözlemevi yardımıyla Güneş Sistemindeki en büyük üçüncü cüce gezegen olan 2007 OR10'un bir uydusu olduğu tespit edildi. Cüce gezegen ve uydusu 4,6 milyar yıl önce Güneş Sisteminin oluşumundan arta kalan buz artıklarından oluşan oldukça soğuk bir alanda, Kuiper Kuşağında yer alıyor... Devamı... - Güneş-Benzeri Yıldızların Etrafında Yaşam Bileşenleri Bulundu: Güneş benzeri yıldızları oluşumlarının oldukça erken dönemlerinde gözleyen ALMA yaşamın temel kimyasal yapı taşlarından biri olan metil izosiyanat izlerine rastladı. Güneş Sistemi'mizin de bu türden evrimleştiği güneş-benzeri öncül yıldızların etrafında ilk kez bu türden bir prebiyotik molekül tespiti yapılıyor. Keşif gökbilimcilerin Dünya'da yaşamın nasıl başladığını anlamalarına yardımcı olabilir... Devamı... - Dev Halkalı Gezegen Keşfedildi: Dünya'dan binlerce ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızın çevresinde dolanan gaz gezegen 50 Jüpiter kütlesinde toz halkasıyla çevrili. Keşif yayılan zayıf ışığın düzenli olarak büyük bir cisim tarafından engellendiğinin fark edilmesiyle gerçekleşti. Bu tutulmaların nedeni ise şimdiye kadar keşfedilmemiş bir gezegen olabilir...Devamı... - Titan Atmosferinde Karmaşık Moleküller Bulundu: Satürn'ün en büyük uydusu Titan Güneş Sisteminin en ilgi çekici ve Dünya'ya benzeyen cisimlerden biridir. Neredeyse Mars kadar büyüktür ama onu Dünya ile benzer yapan atmosferi ve yüzeyindeki metandan oluşmuş göl ve nehirlerdir. Atmosferi yine çoğunlukla metan (CH4), etan (C2H6) ve azot içerikli organik bileşiklerden oluşmuştur. Bilim insanlarınca bu durum Dünya'nın oluştuğu dönemdeki ilkel atmosferine benzetilmektedir...Devamı... - TRAPPIST-1 Gezegenlerinde Su İzleri: Uluslararası bir gökbilimci ekibi NASA/ESA Hubble teleskopunu kullanarak yakın bölgemizdeki cüce yıldız TRAPPIST-1 yörüngesindeki gezegenlerde su olduğunu işaret etti. Sonuçlara göre sistemin dış gezegenlerinde önemli miktarda su bulunuyor. Bu da yıldızın yaşam alanı içindeki üç gezegende yaşam olma olasılığını hatırı sayılır oranda arttırıyor...Devamı... - TUG Gezegen Avladı: Evriminin son aşamasındaki Güneş benzeri G tipi ve K tipi cüce yıldızların evriminin izlenmesi ve çevrelerindeki gezegen sistemlerinin araştırılması amacıyla sürdürülen 10 yıllık çalışma ürününü vererek bir ötegezegen keşfini getirdi. Keşif TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'ndeki RTT150 teleskopu ve Okayama Astrofizik Gözlemevi verileriyle gerçekleşti...Devamı... - Hubble Sıradışı Bir Cisim Keşfetti: Hubble teleskopunu kullanan Alman liderliğindeki bir gökbilimci grubu Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağında olağandışı bir cismin ilginç özelliklerini keşfetti: Kuyrukluyıldız özelliği gösteren iki asteroit birbiri çevresinde dolanıyor. Keşif aynı zamanda kuyrukluyıldız sınıfında sayılan ve bilinen ilk ikili asteroit olarak da kayda geçti...Devamı... - Elveda Cassini: 15 Ekim 1997'de üzerinde ESA'ya ait Huygens ait sondayı taşıyan Cassini uzay aracı Florida'dan fırlatıldı. Amaç Satürn'ü, halkalarını ve uydularını gözlemek ve bilinmeyenleri ortaya çıkarmaktı. Üzerinde 1997 yılının son teknolojik ürünleri bulunuyordu. Dünya'dan 1,4 milyar kilometre uzaklıktaki Satürn'e 2004'de ulaştı. Geçtiğimiz 13 yıl boyunca önemli keşiflerin yapılmasına aracılık etti. Aracın görevi 15 Eylül 2017'de bitti ve Satürn'e düşürüldü. Düşerken yine birçok veri yolladı. Görevini son ana kadar devam ettirdi...Devamı... - Haumea'da Da Halka Bulundu: İçinde Türk gökbilimcilerinin de bulunduğu bir grup araştırmacı son derece ilginç ve ezber bozan bir keşfe imza attı: Haumea'da da halka var. Neptün yörüngesinin ötesinde buz ve kayalardan oluşan bir kuşak bulunur. Bu ilginç kuşakta dört cüce gezegen öne çıkar: Pluto, Eris, Makemake ve Haumea. Bu bölge az bilindiği için gökbilimcilerin her zaman ilgisini çekmiştir. Yeni bir çalışma buradaki cüce gezegenlerden Haumea çevresinde bir halka olduğunu ortaya çıkardı...Devamı... - Misafir Asteroit ESO'ya Yakalandı: Gökbilimciler ilk kez yıldızlararası uzaydan Güneş Sistemine giriş yapan bir asteroidi inceliyor. ESO'nun Şili'deki Çok Büyük teleskopu ve dünya genelindeki gözlemevleri bu benzersiz nesnenin güneş sistemimizle karşılaşmadan önce uzayda milyonlarca yıldır dolaştığını gösterdi. Nesnenin karanlık, kırmızımsı, aşırı-uzun kayalık ya da yüksek metal içeriğe sahip olduğu görülüyor...Devamı... - En Uzak Karadelik: Bilim insanları erken evrende oluşmuş bir canavarı keşfetti. Keşfedilen karadelik şimdilik bilinen en uzak süper kütleli karadelik unvanına da sahip oldu. Karadelik şaşırtıcı şekilde çok geniş bir alanı kaplıyor ve 800 milyon Güneş kütlesinde. WISE ile geçekleşen keşfin ardından takip gözlemleri Magellan teleskoplarıyla yapıldı...Devamı...


Bazen astronomide yer ve konum oldukça önemli hale gelir. Gökbilimciler bir cismin bizden uzaklığını ölçebilmek için düzenli patlamaya uğrayan yıldızları kullanarak bu sorunu gidermeye çalışır. Araştırmacılar Ulusal Bilim Vakfı'nın Çok Uzun Ana Seri ve Avrupa VLBI Ağı yardımıyla gökyüzünün en değişken yıldız sistemlerinden biri olan SS Kuğu çift yıldız sisteminin 370 ışık yılı uzaklıkta olduğu belirlendi. Bu çalışma, SS Kuğu gibi çift sistemlerdeki patlamaları göz önünde tutarak, belirlenen yeni uzaklık ölçümünün diğer sistemlerde de uygulanacağı anlamına geliyor. Avustralya Perth'deki Uluslararası Radyo Astronomi Araştırmaları Merkezi'nden James Miller: Türünün en iyi çalışılan sistemlerinden biri olmasına karşılık genel anlayışa göre patlamalara sahip olmamalıydı. Standart açıklamaya yeni uzaklık ölçümü anlayışı getiriyor diyor. Kuğu takımyıldızında SS Kuğu sistemi, düşük kütleli kırmızı cüce ve onun çevresinde dolanan yoğun beyaz cüceden oluşuyor. Beyaz cücenin güçlü kütle çekimi eşinden madde çalmasına ve çevresinde bir gaz bulutu oluşmasına neden oluyor. İki yıldız birbiri çevresinde 6,6 saatte dolanıyor. Her 49 günde bir sistem büyük bir patlama ile kendini gösteriyor. Bilimciler başka örnekleri de olan bu sistemlerde özellikle, beyaz cüce çevresindeki diskte oluşan patlamalar sonucunda beliren hız değişimlerini belirliyor. Kırmızı cüceden kopan madde, dönen diske bulaştığında hızı görece düşük kalmasıyla diskte dengesiz durumun oluşmasına ardından diskte patlama görülmesine neden olabiliyor. Yeni çalışma önceki uzaklık tahminlerine göre SS Kuğu dışında tüm cüce nova sistemlerinde benzeri sonuçlara ulaşılıyordu. 1999 ve 2004'de yapılan Hubble Uzay Teleskopu gözlemlerine göre SS Kuğu 520 ışık yılı uzaklıkta olduğu hesaplanmıştı. Bu bir sorun. Gökyüzünde bir anda en parlak cüce noca olan SS Kuğu, patlamanın yaşanmadığı durumlarda durgun ve yeterli kütleli bir diske sahip sistemdir diyor Miller-Jones. Radyo teleskopların belirlediği uzaklığa göre sistem sanılandan daha az parlak olmalıdır. Bu durumda cüce nova patlamalarına ilişkin standart açıklamaların bu özelliklere uygun hale getirmeleri gerekecek. Gökbilimciler yeni uzaklık ölçümünü VLBA ve EVN hassas radyo teleskoplarıyla yaptı. Bu sistemler gökyüzündeki cisimlerin pozisyonlarını en doğru bir şekilde ölçme yeteneğine sahiptir. Dünya'nın Güneş çevresindeki hareketinde iki zıt konumda olduğunda SS Kuğu gözlemlenerek, daha uzaktaki cisimlerin konumları hesaba katılıp hassas uzaklık ölçümü yapıldı. Paralaks adı verilen bu basit yöntemde yüksek okul trigonometrisi uygulanarak bir cismin uzaklığı hesaplanabiliyor. Gökbilimciler, SS Kuğu'nun patlamaları sırasında radyo dalgaları yaydığını bildiğinden, patlamaları rapor eden amatör gökbilimcilerin verileri de alındıktan sonra kendi radyo teleskoplarıyla incelemelerde bulundular. Ekip 2010-2012 yılları arasındaki patlamaları izledi. Hubble'ın görünür ışık ölçümleri ve radyo gözlemlerinin ölçümleri arasındaki bu farkın çeşitli nedenleri olabilir. Radyo gözlemlerinde referans noktaları olarak Samanyolu ötesindeki gökada ve yıldızlar ele alınır. Hubble gözlemleri ise gökadamız içindeki yıldızları kullanır. Daha uzaktaki cisimler radyo gözlemlerinde çeşitli hatalara neden olmaz. 1896 yılında keşfedilen SS Kuğu amatör gökbilimciler için popüler bir cisimdir. Amerikan Yıldız Gözlemcileri Derneği'ne göre SS Kuğu sisteminde keşfinden bu yana tek bir patlama görüldü. Geçtiğimiz yüzyılın en yoğun çalışılan cisimlerinden biri olan SS Kuğu'da dikkatle gözlemler sonucunda yaklaşık yarım milyon kat parlaklığa ulaşan değişimler gözlenmiştir. 1 Yorum Emekli olmama az kaldığı için araştırma yapıyorum. Ön bilgi alabileceğim oldukça detaylı çalışmalarınız var. Elinize sağlık...


Astronotların kasları uzaydaki fiziksel işlerin daha kolay yapılabilmesinden dolayı % 40'dan daha fazla oranda zayıflıyor. Bu ise 50 yaşındaki bir astronotun kaslarının 80 yaşında olduğunda alacağı duruma denk gelir. Uzayda yapılan tüm egzersiz ve alıştırmalara karşılık bu istenmeyen etki gelecek Mars görevleri için tehlikeli olacaktır. NASA Mars'a 10 ayda ulaşıp, orada 1 yıl kalıp geri dönmek üzere toplam 3 yıl sürecek olan bir Mars programı düşünüyor. Marquette Üniversitesi'nden Robert Fitts başkanlığındaki bir ekip Journal of Physiology dergisinin Eylül sayısı için astronotların kas sistemi üzerine bir çalışma yayınladılar. Fitts bugün Mars'a yapılacak bir seferde astronotların kaslarındaki erimenin % 50'ye ulaşacağını düşünüyor. Bunun sonucunda mürettebat daha çabuk yorulacak, örneğin üzerindeki giysiyi çıkarmak bile tam bir işkenceye dönecektir. Üstelik daha da tehlikeli durumu Dünya'ya döndüklerinde yaşayacaklar. Çalışma Uluslar arası Uzay İstasyonu'nda kalan dokuz astronot ve kozmotun toplam 180 gün izlenmesiyle gerçekleştirildi. Sonuçlara göre kaslara güç sağlayan lif kütlesinde önemli bir kayıp gerçekleşiyor. Çalışmaya göre ekip üyelerinin büyük kaslarındaki gerileme oldukça büyük değerlerde gerçekleşti. Sonuçlar ISS'de daha etkili alıştırma tekniklerinin uygulanması gerektiğini gösteriyor. Yeni alıştırma programları ile yüksek direnç kazanılıp kasların dünya atmosferinde olduğu gibi davranmaları sağlanmalı. Mars'a düzenlenecek insanlı uçuşlar insanoğlunun ulaşacağı bir sonraki aşamayı temsil eder. Böyle bir şey yapmazsak insanoğlu evrendeki ilerleyişinde yerinde sayar diyor Fitts. Fitts tüm bunlara karşılık ISS'de yeni bir program düzenlenerek kas ve iskelet sisteminin korunabileceğine inanıyor. Bunun için NASA ve ESA, ISS'deki görevler için uzayda 6-9 ay kalabilecek en az altı astronota ihtiyaç duymaktadır. İdeal bir sürede uzaydaki görevleri yerine astronotlar ancak zorunlu hallerde istasyonu boşaltacaktır. Kaynak: Science Daily


Ay üzerinde milyonlarca kraterin yanında Ay Yörünge Keşif Aracı ile keşfedilen 200'den fazla da delik bulunur. Bu delikler gelecekte astronotlar için birer barınak olabilir. Çapları 5 ile 900 metre arasında değişen bu delikler ilk kez Japonya'nın Kaguya uzay aracı tarafından görüldü. Kaguya ile üç delik keşfedilmişti. Daha sonra LRO'nun Dar Açılı Kamerası'nın ilettiği binlerce fotoğrafın bilgisayarlar yardımıyla taranması sonucunda bunların sayıları oldukça arttı. Arizona State Üniversitesi'nden Robert Wagner: Bu çukurlar Ay üzerinde barınacak insanlara destek olabilir. Yüzeyin birkaç on metre altında yaşam birimleri kurulabilir. Bu çukurlar astronotları yüzeydeki ışınımdan , mikrometre mertebesindeki meteoritlerden ve gece-gündüz arasındaki muazzam sıcaklık farkından koruyabilir diyor. Ay yüzeyindeki büyük kraterlerin bulunduğu koyu görünen 'maria' adı verilen alanlar katılaşmış lavdan oluşmuştur. Mariaların eski dönemlerde lav akıntılarının lav okyanuslarını oluşturduğu düşünülmektedir. Maria kelimesi Latince'den gelmekte olup 'deniz' anlamına gelmektedir. Dünya üzerinde farklı kültürlerde Ay'ın bu koyu yüzeyleri çeşitli imgelere benzetilmiştir. Bir sopayla paket taşıyan tavşan ya da bir çocuk, bir adamın yüzü gibi. Wagner'e göre bir çukur, düşen bir göktaşının oluşturduğu titreşimler sonucunda altı boşalmış yüzeyin çökmesiyle oluşabilir. LRO'nun ilettiği görüntülerle bu çukurların oluşumu hakkında çok az ipucuna rastlanıyor. Yüzey altında akan erimiş kaya zaman içerisinde uzun tüp geçitlere neden olabilir ve bu da herhangi bir nedenle bazı yerlerinde yüzeyin çökmesiyle sonuçlanabilir. Yeryüzünde de bu tip boşluklara rastlanır. Aynı süreç yüzbinlerce yıl alsa da Ay yüzeyinde de gerçekleşmiş olabilir. Yüzeye büyük bir şiddetle çarpan büyük bir krater yüzeyin yukarı savrulmasına ve alttaki lavın dışarı çıkmasına neden olabilir. Bu da yüzey altında farklı yerlerde boşlukların oluşmasını sağlayabilir. Erime etkisiyle oluşmuş çukurların keşfi, bunların ne kadar derin olduklarını da gösterecek. Muhtemelen yükselmiş yerdeki eriyik akıntı bir süre sonra soğumuş ve katılaşmıştır. Darbe etkisiyle oluşan yükseltiden akan maddenin miktarı deliğin derinliğini de belirleyecektir diyor Wagner. Çukurların keşfi aynı zamanda Ay üzerindeki lav okyanuslarının nasıl oluştuğunu da ortaya çıkarıyor. Özellikle de bu deliklerin varlığı maria oluşumunun anlaşılmasında çok yardımcı olacaktır. Yörüngeden alınan görüntülere bakıldığında deliklerin gösterdiği katmanları görebiliyoruz. Yüzeyden yapılacak incelemelerle bu katmanların yaşları belirlenebilir. Hatta burada milyonlarca yıldır sıkışıp kalmış güneş rüzgarı parçacıklarını da bulabilirsiniz. Bugüne kadar görülen 200'den fazla delikten 29'u bir milyar yıl yaşından genç olup Kopernik krateri olarak sınıflandırılmıştır. Kaguya'nın keşfettiği üç delikte bunlar arasındadır. Ay yüzeyindeki genel yaş dağılımı ile deliklerin yaş dağılımı birbiriyle uyuşmaktadır. Maria çevresinde erime yoluyla oluşmuş delikler üç milyar yıldan daha büyük yaşa sahipken tepelik kısımlarda daha az değişime uğramış daha genç deliklere rastlıyoruz. Bu deliklerin çevresinin daha genç yaşta oluştuğunu söyleyebiliriz diyor Wagner. LRO ile Ay'ın en az % 40'nın aydınlandığı yerlerin görüntülerine ulaşılabildi. Wagner'e göre deliklerin sayısı kesinlikle daha fazla. Birkaç düzine daha delik olması olasıdır. Bizler NAC görüntülerini incelemeyi sürdüreceğiz. Ancak Ay'ın kutuplara yakın yerlerinin ancak % 25'inin aydınlık olması nedeniyle çalışma zorlaşıyor. Bu alanlar için daha geniş bir analiz gerekmektedir. Üstelik yüksek enlemlerdeki çarpma kraterlerinde insanın çalışması mümkün değil. Wagner'a göre insanın barınması için delik yüzeylerindeki ve altındaki bileşim haritaları, termal ölçümleri, kütle çekimi ölçümleri gibi daha fazla veriye ihtiyaç vardır. Bu deliklerin yapısı yörüngeden çok iyi anlaşılmaz. Duvarları, zeminin niteliği gibi birçok sorunun yanıtı için deliklerin her açıdan yakından çekilmiş görüntülerine ihtiyacımız var. Bunun için yeni bir proje gerekmektedir.


Gökbilimciler Spitzer ve Hubble Uzay Teleskopları yardımıyla bilinen en uzak noktadaki gökadalarda yüksek oranda yıldız oluştuğunu belirledi. GN-108036 adlı baloncuk şeklindeki gökada bu kadar uzaklıkta yer alan ve şimdiye kadar bulunan en parlak gökadadır. Yer teleskoplarıyla varlığı onaylanan gökada 12,9 milyar ışık yılı uzaklıktadır. Spitzer ve Hubble verileri gökadanın yılda yaklaşık 100 yıldız oluşumunu gerçekleştirdiğini gösteriyor. Samanyolu, GN-108036 gökadası'ndan beş kat daha büyük ve 100 kat daha fazla kütleli olmasına karşılık yılda yaptığı yıldız sayısı bu gökadaya göre 30 kat daha azdır. Tuscon'daki Ulusal Optik Gökbilim Gözlemevi'nden Mark Dickinson: Aslında keşif şaşırtıcı değil. Çünkü evrenin bu kadar uzak noktasındaki erken gökadaları bulamamış olmamıza karşılık erken evrenin parlak olduğunu biliyorduk. Bulunan erken evrendeki küçük bir gökada sadece. GN-108036 aşırı yıldız oluşumunu sağlayan gökada olması nedeniyle özel ve ender rastlanan bir nesne olabilir diyor. Japonya Tokyo Üniversitesi'nden Masami Ouchi liderliğindeki uluslar arası bir ekip Hawai'de Mauna Kea tepesinde kurulu olan Subaru Teleskopu ile yaptıkları gökyüzü taraması sonucunda uzak gökadayı buldular. Gökada daha sonra WM Keck Gözlemevi tarafından da onaylandı. Ekip üyesi Yoshiaki Ono: İki yıl boyunca üç farklı yöntemle kontrol ettiğimiz sonuçlar her seferinde bir önceki ölçümü doğruladı diyor. GN-108036 evrenin 13,7 milyar yıl önceki oluşumundan 750 milyon yıl sonra oluştu. Gökada bizden 12,9 milyar ışık yılı uzaklıkta olduğundan çok uzak geçmişi görüyoruz. Gökbilimciler evrenin genişlemesi nedeniyle gelen ışığın dalga boyu uzayıp kırmızı tayfa yaklaştığından kırmızıya kayma olarak adlandırılan etkiyi dikkate alarak hesaplamaları yapar. GN-108036 Gökadası'nın kırmızıya kayma oranı 7,2'dir. Gökadaların sadece birkaçı 7 ve daha büyük kırmızıya kayma oranına sahiptir. Bunlardan sadece ikisi GN-1080362dan daha uzaktadır. Hubble, Spitzer ile yapılan kızılötesi gözlemler gökadaların yıldız oluşum miktarını belirlemek için çok önemlidir. Gökbilimciler erken dönemde oluşan bu denli küçük bir gökadanın bu kadar büyük yıldız oluşturabildiğine şaşırmaktadır. Büyük patlamadan sonra genişleyen ve soğuyan evrendeki hidrojen atomları morötesi ışık etkisi altına kalın bir sis bulutu örmüştü. Bu süre, ilk yıldızların ve gökadaların oluştuğu evrenin aydınlanma zamanından önceki karanlık dönem olarak bilinir. GN-108036 böylesi bir zamanda oluşmuş olabilir. Ekip üyelerinden Riverside'daki Kaliforniya Üniversitesi'nden Bahram Mobasher: Evren şimdiki yaşını sadece yüzde beşi yaşındayken yani büyük patlamadan 750 milyon yıl sonra oluşan GN-108036'daki yüksek yıldız oluşum oranı, günümüz gökadalarının gelişiminde etkili olmuştur. GN-108036 şimdiki evrenin atalarından biridir diyor.


NUI Galway Gökbilim Merkezi'ndeki gökbilimciler bir atarcayı anlamaya yönelik önemli bir çalışma gerçekleştirildi ve verileri aylık Royal Astronomical Society'de yayınlandı. NUI Galway'deki Dr. Andy Shearer'ın başkanlığını yaptığı ekip atarcanın yapısını ortaya çıkarmak için optik gözlemlerle elde ettikleri ayrıntılı bir model oluşturdular. Modelle tersine mühendislik yaklaşımı ile süreci tersten izleyen ekip atarcadan yayılan ilk ışığın en yakın yıldızın yüzeyine ulaşmasını sağladılar. Bu, atarca gözlemleri içinde düşünülen en aykırı çalışma oldu. Dr Shearer: Bu on yıldır süregelen ve yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin katıldığı atarca araştırmalarının yeni yaklaşımıdır. Hesaplamalar ile atarca çevresindeki koşullar oluşturularak yaklaşık kırk yıllık bir sorunu çözmek için büyük süper ayrıntılı gözlemler birleştirildi diyor. Diğer taraftan NUI gökbilimcileri, İtalya, İngiltere ve ABD'li meslektaşları ile bir atarcadan gelen ve X-ışını parlak kuyruğunu keşfettiler. Kuyruk, Avrupa Güney Gözlemevi'ndeki Çok Büyük Teleskop ve NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi ile elde edilen gözlemlerin birleştirilmesiyle keşfedildi. Dört ışık yılı uzunluğundaki kuyruğuyla PSR J0357 olarak bilinen atarca bir buçuk milyon yıl yaşında ve 1600 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Kırk yıldan fazla bir süredir süren gözlem ve kuramlara karşılık hızla dönen nötron yıldızları, atarcaların nasıl çalıştıklarına ilişkin kesin bir sonuca ulaşılamadı. Atarcalar 1.5 Güneş kütleli olmalarına karşılık bir küçük şehir boyutlarında yer kaplarlar. Bu nedenle oldukça yoğun nesnelerdir. Atarcaların manyetik alanları Dünya'nın manyetik alanının bir milyon milyar katı kadardır. Bu nesneler bir yıldızın Tip II süpernovasıyla patlaması sonucunda oluşur. Bir süpernova sırasında yıldızdan yayılan ışık içinde yüz milyar yıldız barındıran gökadanın yaydığı ışıktan daha fazla olabilir. Alışılmışın dışında ışık yayan böylesi bir patlama ise şimdiye kadar 1054 yılında gözlenmiş ve şimdi adına Yengeç Bulutsusu denilen gaz ve toz bulutunun oluşmasına neden olmuştur.


Süper yoğun nötron yıldızları ya da atarcalar evrenin en olağanüstü nesneleridir. Bu tuhaf nesneler üzerine araştırma beraberinde iki Nobel ödülü getirdi. Araştırmacılar atarcaların nükleer yapısını öğrenmek ve güçlü kütle çekimi koşullarında Genel Görelilik Kuramını test etmek için doğrudan teleskop gözlemi yapıyor. Nötron yıldızları süpernova patlaması sonucunda oluşmuş büyük kütleli yıldız kalıntılarıdır. Bunlar karadelikten sonra evrenin en yoğun nesneleridir. Öyle ki orta büyüklükte bir şehir boyutundaki büyüklükleri Güneş kütlesi kadardır. Nötron yıldızları kutuplarından dışarı doğru manyetik alanları nedeniyle oluşan radyo dalgaları yayarlar. Bu da Dünya'daki teleskoplarla yanıp sönen bir kaynak olarak algılanır. Bu yanıp sönme zamanlamasını ölçerek modern fiziğin sınırları belirlenebilir. Atarcaların kütle çekimleri araştırmalar arasında ön sıralarda gelir. Albert Einstein'ın 1916'da yayınladığı Genel Görelilik Kuramı doğadaki kütle çekiminin genel bir tanımını yapmış ve şimdiye kadar sayısız deneyle test edilmiştir. Ancak bu kurama rakip farklı kuramlarda bulunmaktadır. Çalışma ekibindenIngrid Stairs:Bu alternatif kuramların çoğu Güneş Sistemi içinde Genel Görelilik Kuramı sonuçlarıyla ilgilidir. Nötron yıldızı gibi farklı bir ortamda bu kuramda test ediliyor diyor. Alternatif kuramlara göre kütle çekiminin davranışı nötron yıldızların iç yapısına göre değişmektedir. Stairs: Doğru zamanlama ile bir nötron yıldızının özelliklerini belirleyebiliriz. Birkaç dizi gözlem atarca hareketlerinin yapısına bağlı olmadığını ve Genel Görelilik Kuramının doğru olduğunu göstermiştir diyor. Genel Görelilik Kuramı'nın bir başka tahmini ise evrendeki kütle hareketlerinin kütle çekim dalgaları şeklinde uzay-zamanda gerginliklere yol açmasıdır. Bu tür dalgalar doğrudan tespit edilememesine karşılık ikili yıldız sistemlerindeki atarca çalışmaları dolaylı da olsa kanıtlar sunmaktadır. Bu çalışma 1993 yılında Nobel ödülü aldı. Şimdi ise gökbilimciler doğrudan kütle çekimi dalgalarını algılamak için dev bir gözlem aracı olarak Samanyolu'ndaki atarcaları kullanıyor. Manchester Üniversitesi'nden Benjamin Stappers: Atarcalar hiçbir deneyin duyarlı olmayacağı bir frekans aralığında ve son derece hassas saatler oldukları için kütle çekim dalgalarını tespit etmek amacıyla gözleniyor. Gökbilimciler gökada boyunca dağılmış atarcalardan gelen ışıma zamanlarının kütle çekim dalgalarını geçmesiyle oluşan küçük farklılıkları ölçmeyi amaçlıyor. Bilim insanları bu tür atarca zamanlama serilerinin, süper kütleli karadeliklerin hareketleriyle Büyük Patlama'dan sonraki ilk birkaç saniye içinde gerçekleşen olaylardan oluşan kütle çekim dalgalarını algılayabileceklerini umuyor. Stappers: Gelişen bilim ve teknoloji yardımıyla önümüzdeki on yıl içinde çok düşük frekanslı dalgaları doğrudan algılayabilecek teleskoplarla çalışacağımızı ümit ediyoruz diyor. Oldukça yoğun olan nötron yıldızların fizik açısından ayrıntıları bilinmiyor. Ulusal Radyo Gökbilim Merkezi'nden Scott Ransom:Nötron yıldızların kütlelerini ölçerek bazı fiziksel kısıtlamalara ulaşabiliriz. Son üç-dört yıl içinde büyük kütleli bazı nötron yıldızların merkezlerinde ne olup bittiğini anlayabileceğimiz gözlem için elverişli iri nötron yıldızı bulduk diyor ve ekliyor: Çalışmaların ilerlemesi yeni ölçümlere bağlı. Kuramcılara yeni veriler sunmalı ve bize yeni modeller sunmalarını sağlamalıyız diyor. Atarcalar ilk kez 1967 yılında keşfedilmiş ve bu keşif 1974 yılında Nobel ödülü almıştı. 1 Yorum Acaba nötron yıldızları dışarıya madde atımı gerçekleştiriyor mudur? Eğer böyle bir şey varsa, günün birinde yıldızdan atılan bu çok yoğun maddeler bir maden gibi kullanılıp yapay yerçekimi oluşturulabilir kanısındayım. Tabii bunun için iyi bir teknolojik atılım da gerekir. Kısmet ...


Keio Üniversitesi Fizik Bölümü'ndeki bir araştırma ekibi Japonya Ulusal Gözlemevi, Nobeyama Radyo Gözlemevi'nin 45 m'lik NRO Teleskopu ile yaptıkları gözlem sonucunda sıra dışı bir görüntüsü olan bir molekül bulutu keşfetti. At kuyruğu şeklindeki molekül bulutu gökadamız merkezinde olup bizden 30 000 ışık yılı uzaklıktadır. Devasa molekül bulutları gökada merkezi çevresindeki yörüngesinde iki kollu olarak dönmektedir. Atkuyruğunu andıran bu kollar merkezi bölgede birleşmektedir. Araştırma ekibi bu kolların tayfını alarak çoklu moleküller içerdiklerini fark ettiler. Araştırmacılar bu iki dev molekül bulutunun çarpışmasıyla böylesi ilginç bir yapının oluştuğunu düşünüyor. Farklı yörüngelere sahip iki molekül bulutu çarpışma sonrası bir manyetik tüp içindeymiş gibi bükülüp atkuyruğu şeklinde bir sarmal yapıya kavuşmuştur. Sarmal gaz yapılarının genellikle manyetik hat üzerine sarılmış molekül bulutları sonucunda oluştuğu düşünülüyor. Gökadamızın merkezinin 600 ışık yılı yarıçapındaki bölge yüksek yoğunluklu gaz ve yıldızlarla doludur. Molekül gazının oluşturduğu molekül bulutları gökada çekirdeği çevresinde iki eliptik yörünge boyunca hareket ederler. Bu eliptik yörüngeler iç içe geçmiş bir yapıya sahiptir ve bir noktada kesişirler. Kesiştikleri bu noktada molekül bulutları sık sık çarpışır. Araştırmacılar molekül bulutlarının çarpışmaları sonucunda gerçekleşen aktif yıldız oluşumlarına sıkışan gazın neden olduğunu düşünüyor. Tüm bunlara ek olarak önceki radyo gözlemleri gökada diskinden (Gökada merkezinden geçen yaklaşık 12 000 ışık yılı uzunluğundaki çubuk benzeri yapı) dik olarak uzanan bir radyo kaynağının varlığını tespit etmiştir. Bu gökada diskine dik olan kaynaktan bir miliGauss (manyetik akı birimi, 1000 miliGauss=1 Gauss) luk manyetik akı büyüklüğünde alanlar geçmektedir.


APEX Teleskopu Geniş Alan Gökada Taraması'nın tamamlanması ile Samanyolu'nun olağanüstü yeni bir görüntüsü yayınlandı. Şili'deki APEX teleskopu güney yarımküreden görülen Gökada Düzlemi'nin tüm alanını milimetre-altı dalgaboylarında kımızı ötesi ve radyo dalgaları arasındaki bölge son uzay-konuşlu taramalardan daha ayrıntılı olarak ilk kez görüntüledi. 12-metre çapındaki öncü APEX teleskopu gökbilimcilerin soğuk Evren'i çalışabilmelerini sağlıyor: mutlak sıfırın sadece birkaç on derece üzerindeki gaz ve toz. Atacama Öncül Deneyim teleskopu APEX, Şili'nin Atacama bölgesindeki Chajnantor Platosu'nda, deniz seviyesinden 5100 metre yükseklikte yer almaktadır. ATLASGAL taraması teleskopun eşsiz özelliklerini kullanarak Samanyolu gökadasının düzlemi boyunca soğuk, yoğun gazın dağılımı ayrıntılı bir şekilde ortaya çıkardı . Yeni görüntü Samanyolu'nun güney kısmındaki çoğu yıldız oluşum bölgesini içeriyor . Yeni ATLASGAL görüntüleri 140 derece uzunluğunda ve 3 derece genişliğinde bir gökyüzü alanını içine alıyor, ilk ATLASGAL taramasından dört kat daha büyük . Yeni görüntüler ayrıca tüm tarama alanı boyunca bazı alanlar daha düzgün veri kalitesi elde etmek için tekrar gözlendiği için daha yüksek çözünürlüğe sahip. Şimdiden yayınlanmış yaklaşık 70 bilimsel makale ile ATLASGAL taraması tek başına en başarılı APEX geniş programı olup, işlenen verilerin tüm gökbilim camiasına açılmış olmasıyla mirası çok daha öteye genişleyecektir . APEX'in kalbindekiler hassas algılayıcılar yer alıyor. Bunlardan biri olan LABOCA ATLASGAL taraması için kullanılmıştır. LABOCA, üzerindeki çok küçük sıcaklık değişimine duyarlı algılayıcılar sayesinde kaynaktan gelen ışınımı ölçebilmekte ve böylece yıldız ışığını örten soğuk ve karanlık toz bantlarını tespit edebilmektedir. ATLASGAL ile yapılan gözlemler ESA'nın Planck uydusu ile alınan verileri tamamlamaktadır . Planck ve APEX verilerinin birleştirilmesi ile gökbilimciler gökyüzünün daha geniş bir alanına yayılmış ışınımı tespit ederek gökadamızın iç kısımlarındaki yoğun gaz oranını tahmin edebilmektedirler. ATLASGAL verileri ayrıca yeni nesil yıldızların meydana geldiği soğuk ve büyük kütleli bulutlar hakkında tam bir sayı elde etmek için de kullanılmıştır. ATLASGAL büyük kütleli yeni nesil yıldızların ve kümelerin oluşacağı yerler hakkında heyecan verici bir bakış sağladı. Gözlemleri Planck verileri ile birleştirdiğimiz için dev molekül bulutlarından oluşan büyük-ölçekteki yapılara dair bir bağlantı elde etmiş olduk, diyor APEX ve Planck verilerini birleştirme işine liderlik yapan Almanya Bonn'daki Max Planck Radyo Gökbilim Enstitüsü'nden Time Csengeri. APEX on yıldır başarıyla sürdürdüğü soğuk Evren hakkındaki araştırmalarını henüz yeni kutladı. Sadece öncü rolüyle değil, aynı zamanda yine Chajantor Platosu'ndaki Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi ALMA'yı da tamamlayan bir tesis olarak önemli bir konuma sahiptir. APEX ALMA projesi için inşa edilen bir anten örneğine göre tasarlanmış olup, ALMA'nın ayrıntılı olarak çalışabileceği birçok kaynak gözlemi gerçekleştirmiştir. ATLASGAL ekibinin bir üyesi ve ALMA projesinde Avrupalı Proje Bilimcileri'nden biri olan ESO'dan Leonardo Testi, son olarak şunları aktarıyor: ATLASGAL kendi gökadamız Samanyolu'ndaki yoğun yıldızlar-arası ortama yeni ve farklı yönlerden bakmamızı sağladı. Yayınlanan tarama verileri sayesinde yeni keşiflerin kapılarını açma şansımız çok yüksek. Birçok bilim insanından oluşan ekipler şimdiden ATLASGAL verilerini ayrıntılı ALMA takip gözlemleri için kullanma planları yapıyor. Notlar Harita 870 m (0.87 millimetre) dalgaboyundaki ışınımın tekil olarak alınan APEX gözlemleri ile oluşturulmuştur. Samayolu'nun kuzey kısımları daha önceden James Clerk Maxwell Teleskopu ve diğer teleskoplarla görüntülenmişti, ancak güney kısım daha önemli bir yere sahip çünkü Gökada Merkezi'nin barındırıyor ve ALMA ile ayrıntılı takip gözlemleri için erişilebilir bir konumda. İlk veri setinde yaklaşık 95 derece karelik bir alan gözlenmişti. Gökada Düzlemi boyunca uzanan bölge oldukça uzun ve dar bir şerit gibiydi ve iki derece genişliğinde 40 derece uzunluğundaydı. Sonuç olarak elde edilen harita şimdi 420 derece kareyi kaplamaktadır, dört kattan daha fazla bir alan. Gözlem verileri ESO arşivi aracılığı ile kullanıma sunulmuştur. Planck verileri tüm gökyüzünü kaplamakla birlikte zayıf uzaysal çözünürlüğe sahiptir. ATLASGAL sadece Gökada düzlemini içermekle birlikte açısal çözünürlüğü daha yüksektir. Her ikisinin birleşimi mükemmel bir uzaysal enerji aralığı sağlamaktadır. ESO-Türkiye


Yaklaşık 5000 yıl önce bir kuyrukluyıldızın, Güneş'in yakınından geçtiğini düşünülüyor; öyle ki geçtiği uzaklık Merkür'ün Güneş'e uzaklığından daha yakın. Eğer öyleyse kuyrukluyıldızın geçişi Taş Devrinin sonunda Avrasya ve Kuzey Afrika'daki medeniyetler için güzel bir manzara sunmuş olabilir. Ancak bu ziyaret bilinen hiçbir tarihsel kayıtta bulunmuyor. O zaman gökbilimciler böyle bir kuyrukluyıldızın ziyaretini nereden biliyor? Kuyrukluyıldız ilk kez Hawaii Üniversitesi bünyesinde bulunan Asteroit Karasal Çarpma Son Uyarı Sistemi tarafından 2020'nin başlarında keşfedildi. Kuyrukluyıldızın 2020'nin ortalarında tek parça olmadığı fark edildi. Maryland Üniversitesinden gökbilimci Quanzhi Ye'nin başlattığı yeni çalışmada ATLAS'ın 5000 yıl önceki ana kuyrukluyıldızın ziyaretinden kopan bir parça olduğu ileri sürülüyor. Kanıt olarak ise 1844 yılında görülen bir kuyrukluyıldızın ATLAS'ın bilinen yörüngesini izlemesini sunuyor. Bu da iki cismin muhtemelen yüzyıllar önce parçalanmış kuyrukluyıldızın parçaları olduğu anlamına geliyor. İki kuyrukluyıldız arasındaki bağlantı ise amatör gökbilimci Maik Meyer tarafından kayda geçirildi. Bu tür kuyrukluyıldız tiplerine sıkça rastlanır. Bilinen bir başka örnek 1994 yılında Jüpiter'in güçlü kütle çekimine yakalanarak parçalanan Shoemaker-Levy 9 kuyrukluyıldızıdır. Parçaları Temmuz 1994'de Jüpiter'e düşmüştü. Ancak ATLAS daha tuhaf bir kuyrukluyıldızdır. ATLAS Güneş'ten çok daha uzaktayken Yer'in Güneş'ten uzaklığından daha uzak- parçalandı. Bu ise ana kuyrukluyıldızın Güneş'in yakınından geçtiği mesafeden çok daha uzaktayken parçalanmış olması demek, ama bu olmadı. ATLAS Güneş'ten yaklaşık 160 milyon kilometre uzaktayken parçalandı. İşte bu onu 'tuhaf' yapıyor diyor Ye. Şimdi soru şu: Güneş'ten bu kadar uzaktayken parçalandıysa 5000 yıl önce Güneş'in daha yakınından geçerken neden parçalanmadı? Bu beklenmeyen bir şeydir. İlk kez uzun dönemli bir kuyrukluyıldız aile üyesinin Güneş'e uzak konumdayken parçalandığını görüyoruz. Cisimlerin tekrar parçalandığını gözlemek ana kuyrukluyıldızın nasıl bir araya geldiğine dair ipuçları barındırır. Geleneksel olarak bilinen kuyrukluyıldızların kırılgan toz ve buz yığınlarından oluştuğudur. Kuru üzümlü puding gibi topaklı yapıda olabilirler. Astonomical Journal'da yayınlanan makaleye göre parçalanan iki ana kısımdan birinin çekirdeği daha güçlü. Bir olasılık da dışa saçılan malzemelerin kuyrukluyıldızı hızla döndürerek onu merkezcil kuvvetlerin etkisiyle parçalamış olması yönünde. Alternatif başka bir açıklama da patlayan parçanın süper uçucu buzlara sahip olması. Tüm bunlar oldukça karmaşık ve kuyrukluyıldız parçalanmasına ilişkin evrimin ipuçlarını yeni elde ediyoruz. ATLAS'ın bu davranışı açıklamayı zorlaştırıyor diyor Le. ATLAS kuyrukluyıldızının hayatta kalmayı başaran kardeşini 50. Yüzyıla kadar göremeyeceğiz.


Meteor yağmurları gökyüzünün ilgi çeken olaylarından biridir. Neredeyse her ay ünlü bir meteor yağmuruna tanık oluyoruz. Ekim ayının meteor yağmuru da Avcı meteor yağmurudur. 21 Ekim'deki randevularınızı gözden geçirmenizi öneririm. 21 Ekim gecesi 23:00'den sonra Halley kuyrukluyıldızının kalıntılarının Dünya'ya yoğun bir şekilde düştüğüne tanıklık edeceğiz. Meteor adı verilen bu kalıntılar saatte 200.000 kilometreden daha yüksek hızla Dünya'ya çarpacak ve alev alacaklar. Yeterince karanlık yani ışık kirliliğinin ve nemin olmadığı bir yerde saatte 20 meteor görebilirsiniz. Üstelik saat 03:00 dolaylarında doğacak Hilal evresindeki Ay'da bu şölene engel olamayacak. Gözlem için 23:00'dan itibaren üzerinize alacağınız kalın giysiler eşliğinde yere uzanın ve göğe bakın. Avcı takımyıldızına bakmanıza gerek yok. Kaynağın yeri bu bölge olmasına karşılık meteorlar gökyüzünün farklı yerlerinde alev alabilir. Bu nedenle herhangi bir alet kullanmadan doğal teleskoplarımız olan gözlerimizle gökyüzünü izleyin. Bakalım kaç tane görebileceksiniz. Sıkılmamak için yanınıza biraz çerez, olanağınız varsa sıcak bir çay ya da kahve de tavsiye ederim. Halk arasında yıldız kayması, akan yıldız gibi terimlerle bilinen göktaşı yağmurları, aslında kuyrukluyıldızların uzaya bıraktığı kalıntılardır. Dünya zaman zaman bu kalıntıların üzerinden geçer. Böylece bu kalıntılar büyük bir hızla dünyaya düşüp yerden yaklaşık 100 külometre yüksekteki mezosfer katmanında uğradıkları sürtünmenin etkisiyle alev alırlar. Biz de bu alevi parçaların hareketlerinden dolayı gökyüzünde bir ışık izi şeklinde görürüz. İyi seyirler.


VISTA taramasıyla Avcı A molekül bulutunun kırmızı-ötesindeki en ayrıntılı görüntüsü elde edildi Dikkat çekici bu yeni görüntüde, Yeryüzü'nden yaklaşık 1350 ışık-yılı uzaklıkta yer alan ve bilinen en yakın, büyük kütleli yıldız oluşum bölgesi Avcı A molekül bulutunun kırmızı-ötesinde yüksek-çözünürlükte alınan en büyük mozaik görüntüsü yer alıyor. ESO'nun Şili'nin kuzeyindeki Paranal gözlemevinde bulunan VISTA kırmızı-ötesi teleskopu ile alınan bu görüntüde çok sayıda genç yıldız ve normalde tozlu bulutların derinliklerinde gömülü kalan diğer nesneler gözler önüne serilmektedir. VISION taraması ile elde edilen yeni görüntü tayfın kırmızı-ötesi bölgesinde ESO'nun Şili'deki Paranal gözlemevinde bulunan VISTA tarama teleskopu ile alınan görüntülerin birleştirilmesi ile oluşturulmuştur. Avcı molekül bulutunda yer alan iki dev molekül bulutundan biri olan Avcı A molekül bulutunun tamamını içine almaktadır. Avcı A, komplekste yer alan kılıç olarak bilinen bölgeden yaklaşık sekiz derece güneye kadar uzanmaktadır. VISTA dünyanın belli bir konuya adanmış olan en büyük teleskopu olup oldukça duyarlı kırmızı-ötesi dedektörleri ile geniş bir görüntüleme alanına sahiptir ve bu özellikleri sayesinde yürütülmekte olan bu iddialı tarama gözlemleri için derin ve yüksek kaliteli kırmızı ötesi görüntüler elde etmede ideal bir teleskoptur. VISION taraması sonucunda neredeyse 800 000 adet tekil yıldız, genç yıldızımsı nesne ve uzak gökada içeren bir katalog oluşturulmuştur. Bu, Avcı bölgesinden şimdiye kadar elde edilmiş herhangi bir tarama gözleminden daha derin ve daha kapsamlı bir çalışmaya işaret etmektedir. VISTA insan gözünün göremediği ışığa duyarlı olduğu için, gökbilimcilerin diğer türlü gizli kalan yıldız oluşum bölgelerindeki nesneleri tespit edebilmesini sağlamaktadır. Görünür ışıkta alınan görüntülerde görülemeyen çok genç yıldızlar daha uzun kırmızı-ötesindeki dalgaboylarında gözler önüne serilmektedir ve bunları örten toz geçirgen hale gelmektedir. Yeni görüntü Avcı A içerisinde gerçekleşen küçük ve büyük kütleli yıldız oluşum sürecine dair tamamlayıcı bir anlayışa bir adım daha yaklaşmış olmayı temsil etmektedir. En dikkat çekici olanı ihtişamlı Avcı bulutsusu, aynı zamanda Messier 42 adı verilen ve görüntünün solunda yer alandır. Bu bölge ünlü, parlak Avcı takımyıldızındaki kılıcın bir kısmını oluşturmaktadır. VISTA kataloğunda hem bilinen nesneler hem de yeni keşifler yer alıyor. Bunlar arasında beş yeni genç yıldızımsı nesne adayı ve on aday gökada kümesi bulunuyor. Görüntünün başka yerlerinde, Avcı A'nın karanlık moleküler bulutlarına bakabilir ve birçok gizemli zenginlikleri görebiliriz, bunlar arasında yeni yıldızlara yaşam veren madde diskleri, yeni-doğan yıldızlarla bağlantılı bulutlar, daha küçük yıldız bulutları ve hatta Samanyolu'ndan çok daha ötedeki gökada kümeleri bulunuyor. VISION taraması sayesinde yakın moleküler bulutların içindeki genç yıldızların erken evrim süreçleri düzenli bir şekilde araştırılmaktadır. Avcı A'nın bu ayrıntılı görüntüsü yıldız ve küme oluşumundaki yeni gözlemsel çalışmaların temelini oluşturmakta ve VISTA teleskobunun tayfın kırmızı-ötesindeki kısmında gökyüzündeki geniş alanları hızlıca ve derinlemesine taramadaki gücünü göstermektedir. ESO-Türkiye


Avrupa Güney Yarıküre Gözlemevi Avcı takımyıldızının kenarında bulunan ve çoğunlukla gözardı edilen ya da görülemeyen NGC 1788 bulutsusunun görüntüsü yayınladı. Bulutsu, Avcı'nın parlak yıldızları nedeniyle görülememektedir. Tüm dünya Avcı bulutsusunu ve yapısını tanır. (Takımyıldızın ortasında birbirine yakın Avcının Kuşağı adı verilen 3 yıldız bulunmaktadır.) NGC 1788 Avcı Kuşağının birkaç derece uzağında yer alan saklı ve görünmez bir bulutsudur. NGC 1788 bulutsusundaki sıcak gazdan yansıyan ışıkların oluşturduğu görüntü, kanatlarını açmış dev bir yarasayı andırmaktadır. Bu görüntünün nedeni ise bulutsudaki genç yıldızlardır. Görünenden daha fazla yıldızın olduğu kümedeki toz ve gaz, birçok yıldızı saklamaktadır. Bu yıldızların en önemlisi de HD 293815 parlak yıldızıdır. Bu yıldız görüntü merkezinin üstündeki kısmında bulutsu boyunca uzanan karanlık bölgede kendini gösteriyor. Her ne kadar NGC 1788 sönük bir bulutsu gibi görünse de Avcı'yı oluşturan kümelerdeki en parlak yıldızları içinde barındıran bir bulutsudur. Bulutsunun sol kısmına alev kırmızısı rengini veren ise hidrojen gazıdır. Bölgedeki yıldızların yaşları 4.5 milyar yıl yaşında olan Güneş'e göre daha azdır. Bölge yıldızlarının ortalama yaşları 1 milyon yıldır. Bölgenin ayrıntılı incelenmesi sonucunda gökbilimciler, bulutsudaki yıldızları 3 ayrı sınıfa ayırdılar. Birincisi bulutsunun kırmızı kenarının solundaki daha büyük yıldızlardır. Diğer grup, bulutsunun sağ üstündeki kısımda bulunan genç yıldızları barındıran bir küçük kümedir. Son grup ise sağ kısmın sonunda kapalı bir koza bulutu içinde gömülmüş çok genç yıldızlardan oluşmaktadır. Toz nedeniyle görünür ışıkla görülmesi olanaksız yıldız kümeleri görünür ışık ve kızılötesi gözlemlerle ve milimetrik dalga boyuyla yapılan gözlemlerle ortaya çıkarılmıştır. Görüntü ESO'nun Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde bulunan 2.2 metrelik teleskobuna yardımcı olan Geniş Alan Görüntüleyicisi ile elde edilmiştir. Kaynak: ESO


Avcı Takımyıldızı'ndaki kozmik bulutların bu etkileyici yeni imgesi, gökyüzünde ateşten bir kurdeleye benzeyen oluşumu göstermektedir. Bu turuncu ışıltı, soğuk yıldızlararası toz zerrelerinden gelen insan gözünün algılayamayacağı kadar uzun dalgaboylarına sahip sönük ışığı temsil etmektedir. Bu imge, Şili'de ESO tarafından işletilen Atacama Pathfinder Deneyi ile elde edilmiştir. Yıldızlararası gaz ve toz bulutları yıldızların hammaddeleridir. Öte yandan bu ufacık toz zerreleri en azından görülebilir dalgaboylarında bu bulutların içindekilerinin ve arkasında kalanların görünmesini engelleyerek yıldız oluşum süreçlerini gözlemlememizi zora sokar. Bu nedenle, gökbilimciler ışığın başka dalgaboylarında gözlem yapabilecek aletler kullanmak zorundadır. Milimetre-altı dalga boylarında, bu toz zerreleri ışığı engellemek bir yana mutlak sıfırın birkaç on derece üstündeki sıcaklıklarından ötürü ışıldarlar . Deniz seviyesinden 5000 metre yükseklikte bulunan APEX teleskopu, LABOCA milimetre-altı kamerasıyla, bu tür gözlemler için ideal bir araçtır. Bu etkileyici yeni fotoğraf, Avcı takımyıldızındaki Avcı Molekül Bulutu olarak adlandırılan büyük oluşumun sadece bir kısmını göstermektedir. Parlak bulutsular, sıcak genç yıldızlar ve soğuk toz bulutlarının buluştuğu bu bölge; yüzlerce ışık yılı boyutlarında olup bizden yaklaşık 1350 ışıkyılı uzaktadır. Soğuk toz bulutlarından kaynaklanan milimetre-altı dalgaboyundaki parıldama, imgede turuncu renkte görülmekte ve görünen ışıktan elde edilmiş daha tanıdık bir görüntünün üstüne bindirilmiş durumdadır. İmgenin sağ üstünde yer alan büyük parlak bulut, Messier 42 olarak da adlandırılan, ünlü Avcı Bulutsusu'dur. Avcı'nın kılıcının üzerinde hafif bulanık bir yıldız olarak çıplak gözle bile görülebilir. Orion Bulutsusu, en yeni yıldızların doğduğu ve önemli yıldız oluşumu gösteren bölgeler içinde Dünya'ya en yakını olan bu muazzam yıldız kreşinin en parlak parçasıdır. Toz bulutları; kütleçekimsel çökme ve yıldız rüzgarlarının etkileri gibi süreçlerin sonucu olarak hoş görünümlü şeritler, levhalar ve kabarcıklar halinde biçimlenmektedir. Bu rüzgarlar, yıldızların atmosferlerinden püsküren ve çevrelerindeki bulutları burada görülen biçimlere dönüştürecek kadar güçlü gaz çıkışlarıdır. Gökbilimciler, ESA'nın Herschel Uzay Teleskopu'ndan elde edilen imgelerle beraber APEX'in bu ve diğer verilerinden yararlanarak Avcı bölgesinde yıldız oluşumunun erken evresindeki önyıldızları aramayı hedeflemektedirler. Şimdiye kadar kısa dalgaboylarına kıyasla uzun dalgaboylarında daha parlak olduğu anlaşılan 15 kaynak belirlenmiştir. Bu yeni keşfedilen nadir gökcisimleri muhtemelen şimdiye kadar keşfedilen önyıldızların en gençlerindendir ve böylece gökbilimciler yıldızların oluşumunun başlangıcına daha da yakınlaşmışlardır. Notlar Sıcak cisimler ağırlıklı olarak kısa dalgaboylarında ışırken soğuk cisimler daha uzun dalgaboylarında ışıma gösterirler. Örneğin çok sıcak yıldızlar (sıcaklıkları 20 000 K civarında olanlar) mavi görünürken, daha soğuk yıldızlar (sıcaklıkları yaklaşık 3000 K olanlar) kırmızı görünürler. Sıcaklığı sadece 10 K olan bir toz bulutu tepe noktası çok daha uzun dalgaboyunda yaklaşık 0,3mm'de olan bir ışımaya sahiptir ki bu dalgaboyu APEX'in hassasiyetinin iyi olduğu tayf aralığına dahildir. ESO-Türkiye


Gökbilimciler tıpkı bir paparazzi gibi genç yıldızları sürekli izlerler. NASA'nın Spitzer Uzay Teleskopu ile Avcı takımyıldızının kılıcın, kızılötesinde aldığı ayrıntılı bir görüntüsünü gösterdi. Bu yıldızlarda en parlak yıldızlar arasında değildir, tıpkı genç bir Holywood oyuncusu gibi. Spitzer ile bilim insanları yıldızların değişimini ve olası gezegen oluşumlarını gözlemeye çalışıyorlar. NASA'nın Spitzer Bilim Merkezi Başkanı John Stauffer, Bu, keşif amaçlı yeni bir çalışmadır. Daha önce hiçbir dalga boyunda yıldızların çevresinde oluşan bu çemberimsi tozlu yapılar görülmemişti. Biz, kümelerdeki değişimi ve eğrilmiş gezegenimsi diskleri görebiliyoruz diyor. Spitzer'in soğutucuları geçtiğimiz yıl Mayıs ayında (Mayıs 2009) bir sorunla karşılaşmıştı. Bunun sonucunda araç iki kısa dalga boyunda ve 30 K (-243 C) derece sıcaklığında çalışmaya başladı. Bu da aracın uzun gözlem gerektiren çalışmaları daha uzun zamanlarda yapması anlamına geliyor. Genç yıldızlarla nesne değişkenliği adlı yeni program içerisinde Avcı takımyıldızındaki 1500 kadar yıldız Spitzer ile defalarca görüntülendi. Teleskop 40 gün boyunca bölgenin 80 görüntüsünü elde etti. Bölge gözlemleri 6 ay sonra yenilenecek. Bölgedeki parlayan yıldızlar 1 milyon yıl yaşındalar. Bu süre bize çok uzun gibi görünse de, evrendeki nesneler için oldukça genç bir zaman dilimidir. Örneğin orta yaşlı güneşimiz 4.6 milyar yıl yaşındadır. Genç yıldızların parlaklığı, güneş gibi yetişkin bir yıldıza göre daha sık değişir. Ayrıca kendi çevrelerinde çok daha hızlı dönerler. Bu da parlaklığın inişli çıkışlı olmasına ve yüzeylerinde soğuk lekelerin olmasına neden olur. Bu lekeler genç yıldızlarda daha fazla bulunur. Bu noktalar nedeniyle teleskoplarımıza ulaşan ışık miktarında bir azalma görülür. Yıldızların parlaklığının değişimi aynı zamanda yıldız çevresinde bulunan gazdaki, sıcak noktaların bir etkisiyle de olabilir. 1950 ve 60'larda bu genç yıldızlar hakkındaki bilgimiz fazla değildi. Ancak şimdi gelişen teknolojiyle birlikte yıldızlardaki bu noktalar hakkında çok bilgiler edindik diyor Stauffer. Spitzer'in çalışma ilkesi değişken yıldızların özelliklerini anlamak için uygundur. Teleskobun kızılötesi görüntüleriyle yıldızın çevresindeki yörüngede dolanan sıcak toz diskleri görülebilir. Bu disklerdeki topaklar ile de gezegenlerin nerelerde oluşacağı öngörülebilir. Genç toz dişsklerinde gezegen topakları arasında gerçekleşen kütle çekimleri nedeniyle asimetrik oluşumlar da gerçekleşebilir. Bu diskler içindeki çarpık yapılar yıldızdan gelen ışığın değişmesine neden olur. Stauffer ve ekibi bu genç yıldızlar çevresindeki diskleri inceleyerek, buralarda gezegen oluşup oluşmayacağını öğrenmeye çalışıyorlar. Kaynak: Spitzer


VLT ile alınan kırmızı-ötesi görüntüler çok sayıda beklenmedik düşük-kütleli nesneyi ortaya çıkardı ESO'nun Şili'deki Çok Büyük Teleskopu üzerinde bulunan HAWK-I kırmızı-ötesi aygıtı ile Avcı Bulutsusu'nun merkezine dair en ayrıntılı gözlemler gerçekleştirildi. Dikkat çekici görüntü daha önce bilinmeyen on kat kadar kahverengi cüce ve gezegen-kütlesinde yalıtılmış nesneleri gözler önüne serdi. Bu keşifle geniş kabul gören Avcı'daki yıldız oluşumu senaryosu zor duruma düşebilir. ESO'nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki kırmızı-ötesi aygıtı HAWK-I'i kullanan uluslararası bir gökbilimciler ekibi Avcı Bulutsusu'nun şimdi kadarki en derin ve kapsamlı görüntüsünü elde etti . Bu sadece hayranlık verici güzel bir görüntüyle sonuçlanmadı, aynı zamanda sönük kahverengi cücelerin bolluğunu ve gezegen-kütlesine sahip yalıtılmış nesneleri de gözler önüne serdi. Bu küçük kütleli nesnelerin varlığı bulutsu içerisindeki yıldız oluşum tarihine heyecan verici bakış sağlayacak. Ünlü Avcı Bulutsusu gökyüzünde yaklaşık 24 ışık-yılına kadar genişlemekte olup Avcı takımyıldızında yer alır ve Yeryüzü'nden çıplak gözle Avcı'nın kılıcındaki bulanık bir nokta olarak görülebilir. Avcı gibi bazı bulutsular, içlerinde doğan çok sayıdaki sıcak yıldızdan kaynaklanan güçlü mor-ötesi ışınımla aydınlatılırlar, bulutsu içerisindeki gaz iyonlaşarak parlak bir şekilde ışık yayar. Avcı Bulutsusu'nun göreli yakınlığı yıldız oluşum tarihindeki süreçleri anlamak ve farklı kütlelerde kaç tane yıldızın oluşabildiğini anlamak için bulutsuyu uygun bir çalışma ortamı haline getirir Yeni çalışmanın eş-yazarı ve araştırma ekibinin bir üyesi olan Amelia Bayo bunun neden önemli olduğunu şu şekilde açıklıyor: Avcı Bulutsusu'nda kaç tane küçük-kütleli nesnenin bulunduğunu ortaya çıkarmak güncel yıldız oluşum teorilerini sınırlamak içinn önemli. Artık biliyoruz ki, bu küçük-kütleli nesneler bulundukları ortama bağlı olarak oluşuyorlar. Bu yeni görüntü oldukça heyecan verici çünkü beklenmedik ve çok sayıda küçük-kütleli nesneyi ortaya çıkardı, bu da Avcı Bulutsusu'nun daha yakın ve aktif yıldız oluşum bölgelerine göre orantısal olarak çok daha fazla sayıda küçük-kütleli nesne oluşturabileceğini gösteriyor. Gökbilimciler Avcı Bulutsusu gibi bölgelerde farklı kütlelere sahip kaç tane nesnenin oluştuğunu sayarak yıldız-oluşumu sürecini anlamaya çalışıyor . Bu araştırmadan önce en fazla sayıda bulunan nesnelerin kütlesi yaklaşık olarak Güneş'in dörtte biri kadardı. Şimdi bundan çok daha düşük kütleye sahip olan yeni bulunan nesneler Avcı Bulutsusu'ndaki yıldız sayım dağılımında ikinci bir maksimumu ortaya çıkardı. Bu gözlemlere göre gezegen-boyutlarındaki nesnelerin sayısı daha önce düşünüldüğünün aksine çok daha fazla sayıda olabilir. Bu nesneleri doğrudan gözleyebilecek bir teknoloji henüz bulunmasa da, ESO'nun hedeflerinden biri de bu olan gelecekteki Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu'nun 2024 yılında çalışmaya başlaması bekleniyor. Ekibin başındaki Holger Drass hayranlıkla şunları dile getiriyor: Elde ettiğimiz sonuçlar gezegen ve yıldız oluşumu biliminde yeni bir çağa adım attığımız hissi uyandırıyor. Şimdiki gözlemsel sınırlarımızda bile serbestçe-dolaşan bu kadar gezegen bulmamız, E-ELT ile Dünya-boyutlarındaki daha küçük gezegenlerden çok sayıda keşfedeceğimiz umudunu veriyor. Videolar Notlar Avcı'daki gibi ünlü bulutsular HII bölgeleri olarak da bilinirler ve iyonlaşmış hidrojen içerirler. Bu yoğun yıldızlar-arası gaz bölgeleri Evren boyunca yıldız oluşum bölgeleri olarak görev yaparlar. Avcı Bulutsusu'nun yeryüzünden yaklaşık 1350 ışık-yılı uzaklıkta olduğu tahmin ediliyor. Bu bilgi Başlangıç Kütle Fonksiyonu olarak bilinen şeyi oluşturmak için kullanılmıştır yıldız popülasyonu doğmaya başlarken farklı kütlelerde kaç tane yıldız oluştuğunu açıklama yöntemi. Bu sayede yıldız türlerinin kökeni dair tahminler yapılabilir. Başka bir deyişle, IMF'yi hassas olarak belirlemek, ve IMF'nin oluşumuna dair sağlam bir açıklamanızın olması yıldız oluşumu çalışmaları için temel bir gereksinimdir. ESO-Türkiye


Bilim insanları uydumuzun yaklaşık 4 milyar yıl önce ağır bir meteor bombardımanına uğrayarak kabuğunda derin çatlaklar ve kraterler oluştuğunu düşünüyor. Bu ve benzeri etkiler Ay yüzeyinin altında büyük yarık ağları oluştururken yüzeyde de gözenek sayısının artışına yol açtı. MIT'deki araştırmacılar özellikle Ay'ın ağır bombardımanın parçalayarak oluşturduğu düzgün yaylaları dışında kalan yerlerdeki küçük asteroit çarpma izlerini araştırdı. Araştırmacılar bu küçük kraterlerin yakınında, yüzeyden kopan toprağın gözenek sayısında azalmaya neden olduğunu düşünüyor. Bilim insanlarının 'megaregolith' olarak adlandırdığı katmanın kabuğun üst kısmında olduğunu gördü. Bu katman çapı 30 kilometre ya da daha küçük çaplı kraterlerle kaplıdır. Bunun tersine daha büyük kraterlerin kabuğun daha derinini etkilemediği görüldü. Büyük kraterlerin çevresi daha az kırık ve daha az gözeneklidir. MIT'den Jason Soderblom :Gezegensel kabuğun içindeki gözenekler yüzeydeki tüm suyun yeraltına nasıl indiğinin anlaşılmasında büyük önem taşımaktadır. Biz Dünya'daki yaşamın yeraltında biraz evrimleştiğini düşünüyoruz. Yeraltındaki büyük cepler ve boşluk alanların oluşması için birincil neden budur. Ay bu sürecin nasıl bir yol izlediğini anlamamızı sağlamaktadır diyor. Çalışma sırasında NASA'nın GRAIL uydusunun verileriyle Ay'ın en eski ve bol kraterli alanlarında yer alan 1200 dolayındaki kraterin kütle çekimi hesabı yapıldı. Krater ile çevresinin kütle çekimleri karşılaştırıldı.


NASA'nın Ay Yörünge Keşif Aracı üzerindeki tayfölçeri kullanan Lyman Alfa Haritalama Projesi ile bilimciler Ay'ın incecik atmosferinde soygaz helyum gazı olduğunu keşfettiler. Bu gözlem Apollo 17'nin 1972'deki Ay Atmosferi Dağılımı Deneyi ile ulaşılan arazi ölçümleriyle de uyum içerisindedir. LRO, Ay yüzeyini ayrıntısıyla elde edebilmek için Ay çevresinde 50'den fazla uçuş yaptı. Aracın elde ettiği verileri değerlendiren LAMP ekibi, Ay yüzeyinin üstündeki incecik atmosferde helyum tespit edince gözlemleri, morötesi yayılımı incelemek üzere genişletildi. LAMP ekibi başkanı Dr. Alan Stern: Şimdi soru şu: Ay'daki helyum kayalardaki radyoaktif bozunmalar sonucunda mı salındı, ya da bir güneş rüzgarıyla mı geldi? Bunun sorumlusu güneş rüzgarı olduğunu bulursak aynı işlemi diğer havasız yerlere de uygulayabiliriz. Gözlemlerle, böylesi bir dağılımın radyoaktif yolla yani, yüzey boyunca yayılan depremlerin etkisiyle yüzey altındaki helyumun serbest kalmasıyla da gerçekleşmiş olma olasılığı da araştırılıyor. Gelecekte Ay çevresinde hareket eden LAMP'ın görüş açısının helyum miktarını belirlemek için harika bir konumda olacağından daha net gözlemler yapılabilecek diyor Stern. Gelecekteki araştırmaların bir konusu helyum miktarıdır. 1970'deki LACE gözlemleri ile şimdiki gözlemlerin karşılaştırılmasıyla helyum miktarının arttığı saptandı. Bu daha düşük yükseltilerdeki atmosferik soğumaya neden olan atomik dağılım ile açıklanabilir. LAMP enlemlere göre bu bolluğun ne oranda değiştiğini saptamaya çalışacak. LACE'in gözlemi sırasında Ay yüzeyinde argon gazına da rastlanmıştı. Tayfölçümleri için bu oran çok küçük olsa da LAMP'ın gelecekteki gözlemleri argonu ve olası diğer gazları da tarayacak. LRO ekibinden Richard Vondrak: 2009 yılında fırlatılan LRO, kendisinden beklenildiği gibi Ay üzerinde önemli keşiflerini sürdürüyor diyor.


Dünya zaman zaman yörüngesi üzerinde denk geldiği yanmış irili ufaklı toz parçacıklarıyla buluşur. Bu parçacıklar dünya atmosferine büyük bir hızla girerek alev alırlar ve bizlere güzel bir görsel şölen yaşatırlar. İşte böylesi bir yağmuru, Lir meteor yağmurunu izleyeceğiz. 16-25 Nisan tarihleri arasında görülen Lir meteor yağmuru, 22 Nisan gecesi saatte 20 meteorla maksimum sayıya ulaşır. Lir'i akşam 21:30'dan sonra izleyebileceğiz. Ancak Ay'ın parlaklığı bu kadar meteor izlemenin önündeki en önemli engel olacak. Ay olmasaydı, saatte 20 meteor alevi göreceğimiz yağmuru, geçmiş yıllarda saatte 60'a kadar sayan gözlemciler oldu. Lir meteor yağmurunun kaynağı ise Thatcher (C/1861 G1) kuyrukluyıldızı. Göreceğiniz izler bu kuyrukluyıldızın kalıntılarıdır. Unutulmaması gereken şey ise gözlemin mümkün olduğunca şehir ışıklarından ve nemden uzak, yüksek yerlerde yapılmasıdır. Tersi durumda saatte ancak bir-iki tane göktaşı alevi görebilirsiniz. Dünya atmosferine giren meteorlar yeryüzünden ortalama 90 km yükseklikteyken görünmeye başlar. Meteorlar günde 100 ile 1000 ton arasında kütleyi dünyaya taşır. Göktaşı yağmurunun olmadığı bir günde dünyaya düşen meteor sayısı ortalama 6'dır. Bir göktaşı dünya atmosferine saatte 40.000 ile 265.000 km gibi bir hızla girer. İyi seyirler.