Bu yazıyı yazmak için bilgisayarımın başına geçtiğimde 19 Mayıs'a sayılı günler kaldığını farkettim. Yani yüz yılı aşkın süredir kutladığımız Gençlik ve Spor Bayramı yaklaşıyordu. Tam da bu ruh haliyle sizlere dünyada ve özellikle Türkiye'de gençlerin iyi oluşları, gelecek beklentileri ve hayalleri ile ilgili bir yazı yazmak üzere yola çıkmış bulunuyorum. Ev genci kavramı son yıllarda sosyal bilimler literatüründe sıklıkla karşımıza çıkan bir kavram. İngilizce NEET terimini 'ne çalışan, ne okuyan ne de iş arayan' ya da 'ne eğitimde, ne istihdamda' olarak Türkçe'ye çevirmek mümkün. Ev genci dediğimiz kişiler herhangi bir eğitim almıyorlar, iş arayışında değiller ve ekonomik olarak ailelerine fazlasıyla bağımlı durumdalar. Bu gençlerin sosyal çevreleri ise çoğu kez aile, yakın akraba ve yalnızca birkaç arkadaştan ibaret. Çevremizde hayatını bu şekilde geçiren gençler her zaman var olmuştur. Ancak gündelik hayatta pek de görünür olmayan bu gençler bugünü ıskalamakla kalmıyor, gelecek kaygıları arasında toplumsal değişimin ve sosyo-ekonomik bazı problemlerin de habercisi durumundalar aynı zamanda. OECD verilerine göre, 36 üye ülke arasında ev genci oranının en yüksek olduğu ülke Türkiye. Verilere göre Türkiye'de yaşayan 20-24 yaş arası gençlerin %33,3'ü herhangi bir eğitim almıyor ve iş aramıyorlar. Bu gençler vakitlerinin büyük bir kısmını evde geçiriyor, çünkü sosyalleşmek için kendilerinde bir amaç, motivasyon ve enerji hissetmedikleri gibi genellikle bunun için anne-babalarından para istemek zorunda kalmaktan da oldukça rahatsızlar. Bu durumdaki gençler haliyle kısır bir döngüye girmiş oluyor. Bu arada eğitime katılım konusuna bir netlik kazandırmamız gerekirse, burada bahsedilen eğitim sadece formel bir eğitim türü olarak lise/ üniversite öğrencisi olmak değil, non-formel denilen kurslar, atölyeler ya da bir ustadan öğrenmek gibi okul-dışı eğitimi de bu sınıflandırmaya dahil etmeliyiz. Fakat araştırma bu gençlerin bu tarz alternatif eğitimler ile de ilgilenmediklerini gösteriyor. Türkiye'de Habitat Derneği'nin 2018, 2019 ve 2020'de yaptığı 'Türkiye'de Gençlerin İyi Olma Hali' çalışması; 2020'de Genç Hayat Vakfı tarafından yapılan 'Neet Gençliği Dosyası'; pandemi sonrasında Üsküdar Üniversitesi ve Method Research Company tarafından yapılan 'Koronavirüslü Günlerde Hayat Araştırması' ile '2. Dalga Sonrası Türkiye Araştırması' ve Yeditepe Üniversitesi tarafından yapılan 'Gençlik Araştırması' konu hakkında bizlere çok sayıda sosyolojik, ekonomik ve psikopolitik sonuç sunuyor. Öte yandan elbette konu hakkında yürütülen çok sayıda araştırma var. Öyle ki gençliği anlama çabası günümüzde, şirketlerden eğitim kurumlarına, siyasilerden medya kanallarına kadar pek çok kişi ve kurumun öncelikli motivasyonlarından biri haline geldi. Gençlerin son birkaç yıl içinde yaşam memnuniyetlerinde azalma olmuştur. Gençler yaşam memnuniyeti beklentisi ile iş bulmak arasında güçlü bir ilişki kurmaktadır. Gençlerin büyük bir kısmı gelecek kaygısı ve ekonomik iyileşme sağlamak amacıyla yurtdışında yaşamayı istemektedir. Ev genci kavramı özellikle kadın erkek arasındaki eşitsizliği daha fazla keskinleştirir. Kadınlarda ev genci oranının erkeklere göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Ev genci olan kişiler incelendiğinde zaten toplumda daha kırılgan gruplar olan engelliler, göçmenler, nitelikli eğitime ulaşamayanlar, kendileri gibi anne babalarının da NEET olduğu aile yapısına sahip olanlar ve düşük gelirli kimselerde bu durum daha fazla ortaya çıkar. Pandeminin de etkisiyle neredeyse tüm yaş gruplarında yalnızlık hissiyatında ve tüketimde artış gözlenir. Bu sonuçlar incelendiğinde en yüksek oran 18- 25 yaş arasındaki gençleri kapsamaktadır. Tablo biraz karamsar öyle değil mi? Ancak, bilimsel verilerin bizlere salt gerçekleri yansıtmak gibi bir etik sorumluluğu olduğunu unutmamak gerekir. Öte yandan bilim bu realite ile bizleri buluşturup, sorunu tanımladıktan sonra iyileştirici çözümler sunmak için de çaba harcamalıdır. Bu yazı kendi başına okuyucuya büyük çözümler sunabilmek gibi bir vaat içermese de, iyi niyet göstergesi olarak getirdiği çeşitli öneriler ile alana katkı sağlamak ve en yalın haliyle bu konuda herkesi farkındalığa davet etmeyi amaçlamaktadır. - Size anlamlı gelen sevdiğiniz alanı bulmak; Modern toplumun gençleri hayatlarında bir anlam arayışı içindeler. Birkaç nesil önceki gibi başını sokacağı bir ev veya emekli olana kadar çalışacakları sigortalı bir iş artık onlara cazip gelmemektedir. İstihdama katılmayan, iş başvurusu yapmaktan vazgeçmiş, herhangi bir alana ilgi duymayan ve bu doğrultuda öğrenmeyi, araştırmayı, merak etmeyi bırakmış bir nesil, odağını kaybetme tehlikesi ile karşı karşıyadır. Belki de bu listede sıralanan önerilerden en zoru olan anlam arayışı ya da gerçekten sevdiği işi bulup çıkarma çabası hafife alınacak bir konu olmayıp, herkesin hayat boyu peşine düştüğü bir sevdadır. Ama bazıları peşine düşme konusunda daha istikrarlıdır. - Okul ya da Meslek Hiyerarşisi Yapmaktan Vazgeçmek; Meslekler, ilgi alanları ve yetenekler çoğu kez puan sıralaması ve o mesleğin ekonomik geliriyle doğru orantılı olarak hiyerarşik bir düzene göre dizilir. Eğitim sistemi ve kültürel kodlarımızdan öğreniriz bunları. Öyle ya 'beni ne doktorlar ne mühendisler istedi' derken böbürleniriz; ama 'davulcuya ya da zurnacıya varmak' kabul edilemez bir davranıştır. Fütürist yazar Ufuk Tarhan uzun yıllardır yazılıp çizilenin aksine yapay zeka ya da robotların sanıldığı kadar hızlı bir şekilde hayatın tüm alanlarına sızmayacağının altını çizerken, gelecekte bir konuda usta olmanın da en az üniversite diplomasına sahip olmak kadar değerli olacağına değinir: Dikkat! Yakın gelecekte analog, insanın fiziksel mevcudiyetini, el-göz-beden emeğini gerektiren işlere olan talep çok artacak... Zanaat sahibi olmak yeniden yükselen değer olacak. Ayrıca öğrencilik yıllarında yapılan stajların, gönüllü işlerin, kısa zamanlı proje görevlerinin, maddi karşılığı olmasa bile bir uzmandan/ ustadan öğrenmenin değerinin de iyi anlaşılması gerekiyor. Fakat bunlar yapılırken tek motivasyon kaynağı, yapılan etkinliklerin CV'de iyi görünmesi olmamalı; kişinin kendisine kattığı hayat tecrübesi ve genişleyen sosyal çevre de göz önünde bulundurulmalı. İşin eğlencesini kaçırmadan denge tutturmak oldukça önemli. - Her gün küçük bir adım atmak; Gençlerin ekonomik zorluklar, pandemi, geleceğin belirsizliği gibi sayısız risk faktörü içinde iç motivasyonlarını kaybettikleri görülmektedir. Bu sebeple kendilerini harekete geçirecek, sabah yataktan kalkıp güne enerjiyle başlamalarını sağlayacak gücü bulmakta zorluk çektikleri de ortadadır. Burada iç ve dış motivasyon kavramları karşımıza çıkar. Gençler herhangi bir konuya karşı isteksizlik duydukları zaman kendilerini harekete geçirecek sihirli bir değnek arayışına girebilmektedir. Genellikle değişim, iç motivasyon ya da kişisel kararlılık dediğimiz konuları ulaşılması çok zor ve hatta imkansız değişkenler olarak görme eğilimindeyiz. Örneğin hayatımızda daha fazla fiziksel hareketlilik isteyebiliriz. Fakat kimse bunun için bizden yarın sabah erkenden uyanıp maraton koşmamızı beklemez. Bugün, yaşadığımız sokağı turlamakla işe başlamak, bir şeyleri başarmaya devam etmek için gerekli iç motivasyonu bizlere sağlayacaktır. Konu iç motivasyon olduğunda her adım değerlidir. Böyle zamanlarda aklıma hep Yüzüklerin Efendisi hikayesi gelir. Frodo yüzüğü taşımak için yola çıktığında içinde büyük bir korku, ama bir o kadar da yola koyulma cesareti vardı. O koca yolculuk ancak ki o ilk Hobbit adımı ile başlamıştı. - Kendini başkalarıyla ve onların sahip oldukları hayatlarla kıyaslamamak; Genç ya da yetişkin de olsak bugün başkalarına ait büyülü hayatlardan etkilenmemek, gıpta etmemek ve hatta bazen kendini yetersiz hissetmemek oldukça zor görünüyor. Modern çağın tüketim kültürü içindeki kusursuzluk arayışı, eşitsizlikleri daha görünür kılarken, toplumda ciddi bir kutuplaşma yaşanmasına da sebep oluyor. Sıradan fani hayatlarımız sanki sosyal medya fenomenlerinin bizlere yansıttıkları hayatları gördükten sonra daha sıradan, tekdüze ve monoton görünüyor. Bu yetersizlik duygusuna odaklanmak ve kendi hayatlarımızı başkalarının hayatlarıyla karşılaştırmak yerine yeteneklerimize, isteklerimize ve hayat amacımıza dikkat kesilmemiz kendimize yapacağımız büyük bir iyilik olacaktır. Kazanamadığımız okula, kabul edilmediğimiz işe, sahip olmadığımız şöhrete ya da maddi kaynaklara yoğunlaşmak, genellikle elimizdeki sahip olduğumuz potansiyeli gölgeleyecek ve enerjimizden fazlasıyla çalacaktır. - İşbirliğine Açık Olmak; Atalarımız binlerce yıl boyunca işbirliği yaparak ve paylaşarak zorlu şartlarda hayatta kaldılar. Eğitim sistemi bireysel sınavlardan oluştuğu ve herkes birbirinin potansiyel olarak rakibi olduğu için takım çalışması yapmaya her zaman istekli olmayabiliyoruz. Yıllar içinde diploma notlarınız kadar ve hatta daha da fazla, ekip içinde nasıl uyumla çalışabildiğiniz önem kazanacaktır. Bu sebeple daha öğrencilik yıllarınızda arkadaşlarınızla birlikte çalışıp üretmeye, yardımlaşmaya ve paylaşmaya açık olmak çok önemlidir. Samimi sosyal ilişkiler kurmak, kişisel iletişim becerilerini güçlendirmek ve gönüllülük projelerinde yer almak size güçlü bir sosyal ağın parçası olma şansını verecektir. - -Basmakalıplaşmış Kültürel Yanılgılardan Uzak Durmak; Üniversite öğrencilerimin bir kısmı yetişkinlerden oluşuyor. 40-50 yaşlarında, çoğu kez başka bir alanda bir kariyeri tamamlamış ve çocuklarını yetiştirmiş kişiler bunlar. Sevdikleri alanı bulmaları uzun yıllar almış olsa da yeniden başlamaya niyet etmiş ve başkalarının 'bu yaştan sonra olur mu, koca kadınsın/adamsın ne işin var, zaten iyi para kazanıyorsun neden risk alıyorsun' sözlerine rağmen denemekten korkmamış kişiler. Sonuç olarak gençler yaşadıkları toplumda bir tehdit değil, kaynaktır. Türkiye gibi genel popülasyona oranla genç nüfusun yüksek olduğu bir ülkede gençlerin endişelerinden çok, umutlarından söz etmeliyiz. Bu vesileyle de tüm gençlerimizin 19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı'nı en içten dileklerimle kutlarım.


Çoğu insan evrenin büyüklüğünü kavradığında bu sonsuzluk içinde ne kadar minik bir yer kapladığının farkına varır. İnsanın suratına adeta tokat gibi çarpan ilk gerçek budur. Ancak, bu şoktan kısa bir süre sonra aydınlanmamıza neden olan başka bir şeyi daha fark ederiz: Kapladığımız şu minicik hacim aslında evrenin kendisi kadar görkemlidir. Nitekim o minik insanoğlu, evrenin sonsuzluğuna meydan okurcasına, onun geçmişini ve geleceğini anlayabileceği yöntemleri, yani etrafını saran evrenin yasalarını açıklayan teorileri test edebilecek yöntemleri icat etmiştir. Biz evrenin dilinin şifresini çözdük. Ve bunu sadece birkaç yüz bin yılda becerdik. Evrenin 13.8 milyar yıllık tarihine kıyasla bu çok kısa bir süre. Elbette evreni yöneten yasalar biz yokken de, bu gezegen üzerinde hiçbir canlı formu oluşmadığı zamanlarda da oradaydı. Evreni sarıp sarmalamıştı. Ancak önce bakmayı öğrenen insanoğlu, sonra görmeyi öğrendi. Felsefe yapmaya başlayarak istisnasız her şeyi sorguladı. Böylece beyin o ana kadar yapmadığı ya da belki seyrek yaptığı bir şeyi hiç olmadığı kadar sık bir şekilde yapmaya başladı: Artık sınırsız düşünebiliyor, sorgulayabiliyordu. Evrenin dilinin şifresini çözmemize yarayan ilk eylem düşünmek ve onun sonucu olarak sorgulamaktır. Keşifler yaptık, icatlar yaptık. Her geçen gün içinde bulunduğumuz evreni daha iyi tanıdık. Onu tanıdıkça aslında onun içinde kapladığımız yerin hem nicel küçüklüğünün hem de nitel büyüklüğünün farkına vardık. O minik insanoğlu öyle teleskoplar yaptı ki evrenin bebeklik anlarını, bundan neredeyse 13 milyar yıl öncesini görebilir hale geldi. Kendinize astronot veya evrenin bir parçası demekten çekinmeyin. Şu an bu yazıyı okuyan o gözlerinizi oluşturan atomlar kim bilir hangi ölen yıldızın kalıntısı. Taşıdığınız trilyon kez trilyon kez trilyon adet atom bunun açık bir ispatıdır. Bizzat sahip olduğunuz atomlar milyarlarca yıllık yolculuktan sonra burada, bu Güneş Sistemi'nde, şu an sahip olduğunuz o bedeni şekillendirecek biçimde bir organizasyon oluşturup canlanıverdi. Atomlardan canlılığa uzanan yol başlı başına inanılmaz bir şey! Tüm o zaaflarımız, hatalarımız, beklentilerimiz ve üzüntülerimiz bir kenara, bizim asıl tarihimiz bu. Bizler yıldız tozundan ziyade evrenin külleriyiz. Eğer atomlarımızın dili olsa ve konuşabilse 13.8 milyar yıl süren o muhteşem yolculuklarından bahsederlerdi. Bu yolculuğun en büyük şahidi vücudunuzda sayıca en bol element ve aynı zamanda evrenin ilk elementi olan hidrojendir. Ancak kendimizi eleştirmemiz de gerek. Bu minik gezegende adeta birbirini yiyen, doğayı katleden ve bununla yetinmeyip kendini katleden aç gözlü insanoğluna bakınca, biyolojik evrim bir kenara, düşünsel evrimin bir gıdım yol alamadığını söylersek buna kim karşı çıkabilir? Elbette düşüncelerin biyolojik bazı mekanizmaların sonucunda ortaya çıktığını ve dolayısıyla bedenin evriminin de mükemmel olmadığını söyleyebilirsiniz. Evrende mükemmel hiçbir şey yoktur nitekim. Mükemmel küre, mükemmel çember bir yörünge, mükemmel homojen bir evren yoktur mesela. Evrende Mükemmel Olduğunu İddia Eden Tek Şey İnsandır. Ancak öyle değiliz. Belki de zihnimizde sürekli haykıran, adalet, eşitlik, liyakat, insan haklarına ve doğaya saygı, iyilik, güzellik vb. tüm düşünceler, birer ütopik beklentinin dışavurumları, halüsinasyonlardır. Dünya'ya insanlık tarihinin hangi anında iyilik hakim olmuştur mesela? Hiçbir zaman. Ancak yeryüzündeki tüm o kaosa rağmen uzaya çıktık ve daha da ötelere gitmek istiyoruz. En azından bir kesim bunu istiyor. Neden şimdi yıldızları hedefliyor? Geçmişimiz zaten orada da ondan. Biz zaten oradan geldik. Uzun süredir gitmediği bir yer insanı çeker ya hani. İşte bizim uzay sevdamız da böyle bir şey: İçten içe özlem duyduğumuz, o ilk doğduğumuz yere tekrar gitmek istiyoruz. Açmak istiyoruz yelkenleri kozmik denize. O zamanlar atomduk, şimdi ise bilincindeyiz her bir atomumuzun. Gelişen gözlem teknolojileri ve teorik çalışmalar evrenin hayal ettiğimizden daha da büyük olabileceğini gösteriyor. Trilyonlarca başka galaksinin olduğunu düşündüğümüz sürekli genişleyen bu evren içinde adına Samanyolu dediğimiz bir galaksinin dış kısımlarında bir yerde, adına Güneş dediğimiz bir yıldızın etrafında dolanan toprak ana Dünya üzerinde mi sadece yaşam var? Buna inanmak güç. Ancak diğer bir güçlük ise trilyonlarca km ötedeki yıldız sistemlerinden gezegenimize gelen ziyaretçilerin olduğuna inanmaktır. Nitekim, büyük sıfatının anlatmakta yetersiz kaldığı kadar büyüktür evren. Ancak her şey form değiştirir ve hiçbir şey ilk halini koruyamaz. Nereye baksak gördüğümüz, etrafımızı saran ölüm evrenin kendisi için de geçerlidir. Her şeyin bir son kullanma tarihi var. Evrenin bile. Ancak evrenin ömrüne kıyasla ömürlerimiz adeta yok hükmümdedir. Sürekli ileriye akan zaman nehrinde çok kısa bir zaman aralığında görünüp kaybolan minik dalgacıklarız sadece... Ancak inanılmaz olan şey o kısacık sürede tüm nehri keşfedecek bilgi ve beceriyi gelecek nesillere aktarıyor oluşumuzdur. O minicik hayatlarımız tükenmeden yapıyoruz bunu. Evren bir rekabetin sonucunda ışık saçtı. Eğer her şey zıttıyla birleşip yok olsaydı ve bir şekilde biri diğerine galip gelemeseydi, en baştan evren diye bir şey olamazdı. Madde anti-maddeye galip geldiği için buradayız. Ya anti-madde bilinmeyen bir şekilde çoğunlukla yok oldu, ya da madde yok olmamayı seçti. Eğer her bir madde diğer bir anti-madde ile etkileşime girseydi saf enerjiye dönüşürdü. Öyle bir durumda evren saf enerji denizinden ibaret olurdu. Görüyorsunuz ya evrenin kendisi bile bir rekabetin sonucu hayat buldu. Zorluklarla karşılaştığınızda öyle kolay pes edebilir misiniz artık? Etrafınızda sizi yok etmek isteyen 'anti-maddelere' karşı yok olmamayı mı seçeceksiniz, yoksa yok olmayı mı? Karar sizin. Uzayla kalın ve onun içinde kapladığınız alanın farkına varın.


Son yıllarda, özellikle dijital platformlarda yayınlanan dizilerle birlikte artış gösteren, insanı küçümseyen doğayı kutsama ayinleri başladı. HBO platformunda yayınlanan ve benim de defalarca seyrettiğim True Detective dizisinin ilk sezonunda Rust Cohle karakteri tam da bu tarikatın bir üyesiydi. İnsanı küçümsüyor, koca evrende bir hiç olduğumuzu söylüyor ve Time is a flat circle diyordu. Alkolikti, yapayalnızdı ve majör depresyonun dibindeydi. Problemlerinin yansıtmasını insana zerre değer vermeyerek yapıyordu. Bugüne kadar insanı haddinden fazla yücelten teoriler ne kadar safsata ise, insanı olduğundan daha küçük, aciz, işe yaramaz göstermeye çalışan teoriler de o kadar safsata olma ihtimali taşır aslında. Bilimsel bir ispatı mümkün mü? Hem zaten her şey bilimle oluyor mu? Geçtiğimiz günlerde Sinan Canan Bilim tek başına size ariflik vermez. Bilimsel ve kadim olan birleşmeli demişti. Meselenin bam teli tam olarak budur. Çok uluslu şirketler, hırslı süper-zenginler, dünyanın übermensch güçleri bir takım amaçları uğruna gezegenin canına okuduysa; bunun sorumlusu şu an bu satırları yazan ben, yahut okuyan sen değilsin! Sen küçük bir kıvılcımsın. Parlayacak ve atılacaksın. Olduğundan daha azına razı geldiğinde küçülebileceğin gibi, taşıyamayacağın bir yükü sırtlanmaya çalıştığında da ezileceksin. O halde, yaratılış gayesine muvafık bir donanımla yaratılan insan, yeri geldiğinde zerreye dönüşebileceği gibi, yeri geldiğinde küçük bir kainat da oluverir. Bazı küresel faaliyet gösteren kuruluşların yalnızca gelişmekte olan ülkelerde eylem yapıp, büyük petrol şirketlerine gıkını çıkarmaması, bir takım aktivistlerin son derece öfkeli, mizantrop ve hakikatten bigane suratlarıyla biçare insan topluluklarını suçlamasında hayra alamet bir belirti göremiyorum. Görebilen varsa bana da anlatsın, memnun olurum. Kadim öjenik tarikatların İnsan nüfusunu azaltmalıyız gibi son derece kibirli ve Tanrıcılık iddiası güden görüşlerini geniş, yayvan koltuklarımıza yayılarak kabul edersek, sıranın bir gün bize de geleceğini unutmamalıyız. İnsan, salt bedeninden ibaret bir varlık değildir. Hem bedeni hem ruhsal evrimiyle dünyaları aşabileceği gibi, 20 metrekarelik odada fıtratına aykırı kalarak kendini heba da edebilir. Sen insanı bodrum katında küçücük pencerenden seyrediyorsan, haliyle hor ve hakir görürsün. Ama kafanı gökyüzüne çevirip hayretle baktığında, aslında o kadar da küçük olmadığını fark edersin. Büyüklük algınız Jüpiter çok büyük, biz ufağız mantığıyla çalışıyorsa bu dersten çaktınız demektir. Seneye bir daha alın. İnsanın sınırları, içinde yaşadığı küçücük odayla, ya da zihnindeki kısıtlı düşüncelerle ölçülemez. Nihayetinde 2,5 metrekarelik bir alana gömülecek insan bedeni, evrene sığmayacak kadar da büyüktür. Freudyen manada bakarsanız, elbette insanı belli hasletlerle değerlendirirsiniz. Ben Carl Gustav Jung'un tarafındayım. İnsanı, olduğundan daha fazla görüyorum ve böyle gördüğüm için de kibirlenmek yerine, derin bir saygıyla, kainatı ihata eden azim varlığa şükran duyuyorum. Biz yok olsak, dünyadaki diğer canlılara ne olurdu? Bilemem. Sen de bilmiyorsun. Dünya geçmişte defalarca yok olmanın eşiğine gelip yeniden filizlendi. Buz devirlerini, 65 milyon yıl önce Meksika Körfezi'ne düşen göktaşını ve nice badireleri atlattı. Homo Sapiens Sapiens varlık sahasında 100 bin yıldır var olsa da, kişisel devrimimiz 10 bin sene önce, Neolitik devirde başladı. Tarih buna defalarca şahit olmuştur. Birçok şehir defalarca yıkılmış ama insan bir şekilde yine kendini göstermeyi ve Ben buradayım demeyi başarmıştır. Ben buradayım demek, insanı varoluş amacına götürür. Ben zerreyim, hiçbir şey değilim, varsın Dünya dönsün derseniz, varacağınız yer Nietzsche'nin yan tarafındaki hiçlik koltuğu olacaktır. Bu yazı ilginizi çektiyse, bir de buna göz atmak isteyebilirsiniz: Sen Hariç Hiç Kimse Yalnız Değil! Kış çorbası iyidir Fırat Bey 🙂 Göze fer, batna şifadır. Teşekkür ederim yorumunuz için. Kürt hatmi yapılması gereken bir yazı. Kürt hatmi ne demek bilmiyorum ama faydalanmaya çalıştığınız için teşekkür ederim. Ben de kendi söylediklerimden faydalanmaya çalışıyorum.


Bu görüş evrensel bir sabitliği tarif etmiyor elbette; maddenin enerjiye, enerjinin de maddeye dönüşümü gibi, oluşan her yeni bilginin evrende yeni bir bilinmezi yoktan var ettiğini, her yeni bilinmezin de potansiyel yeni bir bilgi taşıdığını, bu döngünün de sonsuza dek sürecek bir devinim olduğunu söylüyor. Yani doğada bilgiyle bilinmezlik arasında gizemli bir ilişki, sabit bir denge olduğunu söylesek abartmış olmayız. Zaten tüm bilim tarihi de bu görüşü destekliyor gibi. Bilim daha bugüne değin, yeni bir bilinmeze neden olmadan tek bir bilgi üretebilmiş değil. Asırlardır bilim insanları, ortaya çıkardıkları bilgi miktarı kadar yeni bilinmezlere de neden oluyorlar. Bazı dönemlerde insan kibri, keşfedilecek her şeyi keşfettiği yanılgısına düşse de henüz skoru bilgi lehine bir kez bile çeviremedi. Mikro düzeyde, insan yaşamında da durum farklı değil. Bireysel bilgi miktarını çoğaltan herkes, farkında olsun ya da olmasın, bir yandan yaşamındaki bilinmezlerin sayısını artırıyor. En basit konularda dahi öğrendiğimiz her bilgi hemen yeni bir bilinmeze yol açıyor. Bilinmez sayısını azaltma konusunda ısrarcı olanlarsa bunu ancak kendilerini yeni bilgilere kapatarak sağlayabiliyor. Bu da anlaşılabilir bir şey. Bu insanlar içlerindeki meçhul yorgunluğundan, kendilerini ancak bu şekilde koruyabiliyor. İnsan için bilgi ve bilinmezlik oranının bu denli değişmez olması bizi korkutmamalı aslında. Hatta bu dengenin bozulmasını, gün gelip bilinmezliğin tükenmesini insan türünün yaşlılığı, sonun başlangıcı olarak algılamalıyız. Böyle bir yıkımı önlemek için de soru üretiminin yanıt bulmaktan çok daha revaçta olacağı bir bilgi kültürü oluşturmalı, insanoğlunun cevap tutkusunu dizginleyecek yeni yöntemler bulmalıyız. Kanıtlanmış yanıtlar kadar, ufuk açan soruları da bir şekilde ödüllendirebiliriz mesela. Ya da artık eskidiği düşünülen bir soruyu bulunduğu tozlu raftan alıp tekrar hayata döndürenleri, eski bir sorudan yeni bir yanıt yaratanları, o soruyu rafa kaldırandan çok daha fazla takdir edebiliriz. Daha da iyisi, önemli bulduğumuz her bilimsel soruyu bitip tükenmez bir kaynak olarak görecek, yanıtlardan çok soruları sevecek yeni bir eğilim oluşturabiliriz. Belki de insanın, ne yaparsa yapsın zihnindeki bilinmezlik oranını değiştirememesi, mutlak bilmenin zaten mümkün olmamasındandır. Öğreneceği hiçbir bilgi, hissettiği o bilinmezlik boşluğunu bir karış dolduramaz; başka bir deyişle insan, entelektüel açlığını cevaplarla değil, sadece bilmediği şeyleri çoğaltarak giderebileceğini fark etmediği sürece zihninde huzur bulamaz. Mutlak bilginin olmadığı gibi mutlak cevapların da olmadığı bu dünyada bilmeden yaşamayı öğrenmedikçe, hiç kimse yeterince biliyor sayılmaz.


Evrimi ısrarla reddedenlere kızmayın; zira bence çok geçerli nedenleri olabilir! Canlıların nesiller boyunca, milyarlarca yıldır bu dünyaya nasıl yayıldığını inceleyen bir bilim dalı var. Adı evrimsel biyoloji. Aslında biyoloji olarak bildiğimiz bilimin temelidir kendisi. Evrim olmadan biyologlar, tabiri caizse, parmaklarını bile kımıldatamazlar. Çünkü biyoloji içindeki herhangi bir konuyu evrimsel bakışı kullanmadan anlamak mümkün değildir. Bu elbette ki işin bilim insanlarını ilgilendiren bilimsel kısmı. Elbette herkes bilim insanı olmak zorunda olmadığı için, toplumun önemli bir kısmı bu tarz meselelerle ilgilenmez. Mesela astrofizik, kuantum teorisi, sosyal ilişkiler kuramları, akışkanlar dinamiği, katı hal fiziği yahut bilinç kuramları gibi konularda çoğu insanın bilgisi de fikri de yoktur. Olması da gerekmez. Fakat bu alanlara genelde bir itirazları da yoktur; öyle ya, bilmediğin konunun nesine itiraz edeceksin? Böyle mevzuları merak edersen bir bilene, uzmanına sorarsın, öğrenirsiniz, biter gider. Ama bilimde öyle konular var ki, o konularda en çok fikri olanlar, genelde o konuyla ilgili hiç bilgisi olmayanlardır. Meslek olarak bilimle ilgilenmeyen insanları kastediyorum; bir kısmı ateşli bir şekilde bu konulara itiraz etmeyi, onu başkalarının kabul etmemesi veya öğrenmemesi için elinden gelen her şeyi yapmaya adeta adanmıştır. Bu konulardan birisi de evrim konusudur . Birileri, biyolojinin temelini oluşturan ve canlılığın nasıl çeşitlendiğiyle ilgili elimizdeki tek seçenek olan bu açıklamaya sonuna kadar karşıdır. Öyle bir şey olmadığına emindir. Neden diye sorarsan, cevabını da tam veremezler. İspatla inanalım gibi bir savunmayla, bilim insanlarının sürekli olarak ceplerinde ikna edici kanıtlarla dolaşması gerekirmiş, bilim öyle ayaküstü ispatlarla öğrenilirmiş gibi bir havayla, harika bir özgüven portresi çizerler. Okuyan, araştıran, öğrenmeyi seven insanlar ise onlara genellikle kızar; neden böyle bir tavır sergilediklerini anlayamazlar. Ben şimdi sizlere, kısaca, evrim gerçeğini reddetmenin karşı konulmaz bazı avantajlarını sıralayacağım. Sanırım o zaman sizler de böyle insanların neden berrak bir şekilde ortada olan bir gerçeği bu kadar net bir şekilde yok saymaya çalıştığını daha iyi anlayacaksınız. - Evrim, bilimsel bir konu olduğu için, öncelikle okumak, öğrenmek, sormak, araştırmak gibi gereksiz bir çok faaliyete girmeniz gerekir. Dolayısıyla reddedip kurtulmak en akılcı yol olacaktır. - Evrimi anlayana kadar, dünyadaki her şey sizin emrinizde, tüm canlılar size hizmetkar ve siz de dünyanın en süper ve muhteşem şeyi; hatta sahibisinizdir. Biyoloji ve evrimi öğrenmek, önce bu huzurlu algıyı darmadağın edeceği için, aman diyim, o toplara girmeye hiç gerek yoktur. - Evrimi kabul etmediğiniz takdirde, istediğiniz gibi çöp ve zehirli atıklarınızı çevreye saçabilir, tıksırıncaya kadar tüketebilir, benden sonra tufan olarak özetlenecek bir felsefeyle tüm hayatınızı dolu dolu yaşayabilirsiniz. - Evrimi reddetmek, beyniniz için ciddi bir yakıt tasarrufu sağlar. Gereksiz düşünce ve duyarlılıklardan sizi kesinlikle korur. - Evrimi reddettiğiniz sürece, oldukça rahat bir hayatınız olur. Canlıların birliğidir, akrabalığıdır, kedi-köpekle gereksiz meşgul olmalardır gibi boş işlerle o güzel kafanızı haybeye meşgul etmemiş olursunuz. - Evrimi reddederseniz, kendi varlığınız üzerine düşünmenize gerek kalmaz . O zavallı filozofların, ermişlerin, aydınlanmış kişilerin ömrünü yemiş bitirmiş mevzuları, büyüklerinizin size söylediklerini kafanızdan ve dilinizden şöyle bir geçirerek huzurla halledebilirsiniz. - Evrimi reddederseniz, büyük sorularınıza küçük cevaplarla yetinebilir, akşamları da rahat rahat uyursunuz. Malumunuz, uyku beyin sağlığı için önemlidir; zira ertesi gün o muhteşem günlük işlerinize rahatlıkla zihin ayırabilirsiniz. - Evrimi reddettikçe, o büyük birliğin bir parçası olmak gibi hantal ve işlevsiz bir bakış açısı yerine, sadece kafasına yahut içine doğduğu inanca göre yaşayan, özgür mü özgür, kuşlar gibi hafif bir cisme dönüşebilirsiniz. - Evrimi görmezden geldiğinizde çeşitlilik ve benzersizlik denen şeyin ne kadar önemli bir kanun olduğunu da bilmeyeceğiniz için, herkesin sizin gibi düşünmesinin, sizin gibi görünmesinin, sizin gibi inanmasının ve sizin gibi anlamasının ne kadar iyi olacağını hayal ederek harika bir hayata devam edebilirsiniz. - Evrimi reddetmek, değişmeden yıllarca yaşayabilmek gibi harika bir fırsat sunar. Bedeniniz, beyin bağlantılarınız, hatıralarınız tabii ki değişir; ama siz 50 sene aynı şeyi savunmuş olmakla övünerek bu dünyadan huzurla ayrılabilirsiniz. Evrimin gerektirdiği o sürekli fikir değiştirmek, öğrendikleriyle yenilenmek gibi yanar-döner işleri de zavallı cahillere bırakır, eni konu rahata erersiniz. - Evrim sizin için koca bir yalansa, yeni bir takım ilhamlar almak için tabiata bakmanıza da gerek kalmaz. Zaten bakmamalısınızdır da çünkü zaten gereken tüm ilhamlar size diğer insanlar tarafından ziyadesiyle verilmiştir. Ne uğraşacaksınız, değil mi? - Evrimi reddetmeye azimle devam ettikçe, dünyadaki en önemsiz mevzuların peşinde bile koca bir ömür geçirebilirsiniz. Zira eskiler demiş ya Kendini bil diye, onu bilmeyince insan ne iş olsa yapar değil mi? - Evrimi reddetmelisiniz ki hasta oluncaya kadar herhangi bir sağlık endişeniz olmasın. Bu önemli avantajı şöyle açmaya çalışayım: Evrim gibi gereksiz şeylerle uğraşırsanız, öğreneceğiniz zehirli bilgilerle, daha doğal ve sağlıklı yaşamın yollarını keşfetmek gibi gereksiz uğraşlara girebilirsiniz. Halbuki hastaneler neden var, değil mi? Siz kafanıza göre takılın, sistem bozulursa zaten doktorlar onarır. Onaramazsa da, mukadderat işte, ne yapalım... - Evrimi reddederseniz, herkes gibi olduğunuza ikna olup, müthiş bir konfor yakalarsınız. Her canlının benzersiz ve sonsuz çeşitlilikte harikalar olduğu gibi gereksiz güzellemelerle, kendinize özel bir hayat inşa etmenin hayallerine kapılıp, o çok mühim medeni işlerinizi de aksatmamış olursunuz. - Evrimi reddetmekte ne kadar başarılı olursanız, gerçek dünya size o kadar sıradan ve düşük gözükecektir. Böylece ait olduğunuz herhangi bir grup, inanç veya ideoloji, sizin hayatınıza anlam katacak yegane öykünüz olacaktır. Basit, anlaşılır, kafa zorlamayan, mis gibi bir hayat... - Sadece evrimi reddetmek ile kalmaz, başkalarının da görmezden gelmesini sağlayabilirseniz, sizi mutlu bir sosyal yaşam bekler. Yukarıdaki gereksinimlerin hepsini yerine getiren bir insan kitlesini istediğiniz gibi yönetir, onlara istediğiniz hikayeyi satabilirsiniz. Otoritenizin en güçlü kaynağı, gerçeklerin yerine ikna edici ve basit hikayeler koyabilmektir; bunu unutmayınız. - Evrim, canlılığın neredeyse sınırsız uyum ve çeşitlilik hikayesidir ; bunu reddetmezseniz, belirsizlik ve kriz durumlarında, evrimin ön gördüğü gibi uyumsal mekanizmalarınızı çalıştırmanız, saksıyı işletmeniz, şikayeti bırakıp milyonlarca yıldır genlerinize kadar işlenmiş özellikleri devreye sokmanız gerekir. Bu da sıkıntılı bir durum; suyu bulandırmaya gerek yok. Bekleyin geçer; geçmezse büyükler bu işlere kesin bir çare bulur. - Herkes evrimi anlasa, ekonomi büyük darbe yer. Neden? O kadar sağlık ürünü, o kadar gençlik-ölümsüzlük vaatleri, o kadar vitamin-mineral, onca bilimsel ürün satıcısı, ne yer ne içerdi, düşünsenize? O yüzden evrimi reddedin ki, ekonomimiz işlesin, paramıza bakalım. - Evrimi anlamazsanız, tek bir insan olarak bu insanlık alemine ne katkı yapacağınız, insanlığın devamlılığı içinde nasıl bir yeriniz olduğu gibi lüzumsuz endişelerle zaman kaybetmezsiniz. Keyfinize bakar, şu kısacık ömrünüzün tadını sonuna kadar çıkartırsınız. - Evrimi reddetmekte ısrar ettikçe kendinizi oldukça özel ve marjinal hissedersiniz. Şu dünyada canlılıkla ilgili eldeki tek açıklama ve dünyadaki tüm akademik çevrelerin tartışmasız kabul ettiği bir gerçek olan evrimi reddetmek, kendinizi çok özel hissetmenizi sağlar. Bu özel hissiyatınıza ancak düz dünyacılar yaklaşabilir, ama sadece birazcık yaklaşabilir. Sizin yeriniz hep ayrı olacaktır! Evet gördüğünüz gibi, evrimi reddetmek, öğrenmemek son derece hayırlı bir tercihtir. Ben illa bu mevzuyu öğreneceğim, tabiatı anlayacağım diye uğraşırsanız; siz bilirsiniz. Sıkıntılı günler ve uykusuz geceler sizi bekliyor olabilir. İlla yapacaksanız, bari şu güzelim kafa konforunu bozmak istemeyenleri de anlayışla karşılayın. Neticede biraz huzur, azıcık kafa konforu hepimizin hakkı! Bu linkte evrimci bir bilim insanı Evrim varsayımdır diyor. Burada da evrim biyolojinin temelidir deniyor. Aynen yukarda sayılan sebeplerle gözümün önünde duran bu gerçekliği reddedip, inananları da zamanında fişlemişliğim var maalesef. Adına ne derseniz deyin bir dönüşümle bu hale geldiğimiz buz gibi ortada. İnanmayanlar bilimsel destek için 90 larda kedicikleriyle meşhur Adnan Efendi'nin çalışmalarını inceleyebilir. Adam evrim karşıtlığıyla meşhur olmuş biri zaten. Ne halt yediği de ortada. Mükemmel bir Türkçe ile yazılmış ve vermek istediği mesajı mükemmel bir şekilde ileten bir yazının tek amacının belirli bir görüşe sahip insanları eleştirmek olması ne kötü! -Kimler tarafından desteklenirse desteklensin- kimse hiçbir düşünceyi onaylamak, katılmak zorunda değil 🙂 Aman! Söylediklerinize dikkat edin. Emin misiniz? Ben utanırdım okumayın desem. Siz öyle değildir deyince olmuyor çok şükür ki. Sinan hocam, ne kadar doğru olur bilmiyorum ama bir maddede ben eklemek isterim. Bu madde bir dine inanlar için. Bu insanlar dininin ona ne anlattiğındansa din adamı olarak gördükleri insanların ne anlattıklarına bakarlar bu yüzdende evrimi öğrenip, dinlerini öğrenip arasındaki bağı bulup, aslında onlara anlatılan gibi tezatlik olmadığını fark etmek onlar için büyük zahmet, bundan kaçmak çok iyi olurdu ve bu yolda ilerlerken kendi tabularını birer birer yıkmak dededen öğrenilen din yerine aslını öğrenmek ona büyük acı çektirecekti ne gerek varki bu acıya bir ot acı çekiyormu hiç neden diyerek nasıl diyerek ottan üstün olan insan neden çeksinki bu acıyı.


Evrimsel nörobilim, sinir sisteminin evrimi ve doğal tarihi ile ilgilenen disiplinler arası bir alandır. Bu alanda, nörobilim ve evrimsel biyoloji bilimleri kavram ve bulgularını paylaşırlar. Evrimsel nörobilimi, insan sağlığı ve ruh sağlığı ile ilgilenen kişilerin mesleki gelişiminde önemli bir yere sahip olduğu söylenebilir. Bu disiplin, evrimsel açıdan insanın diğer canlılardan nasıl farklılaştığını, davranışlarının evrimsel kökenlerini ve zihinsel durumlarının anlamını ortaya koyduğu için oldukça önemlidir. Evrim, canlıların ortak bir atadan türedikten sonra zaman içinde değişmesi ve çevreye uyum sağlamasıdır. Evrimsel nörobilimin temel başlıklarından biri, evrimin temel mekanizmalarıdır. Bu mekanizmaların en önemlisinin doğal seçilim olduğu görüşü ağır basar. Doğal seçilim, çevresel baskılara karşı avantaj sağlayan genetik varyasyonların daha fazla yayılmasını sağlar. Böylece canlılar arasında farklılaşma ve uyumlanma oluşur. Bununla birlikte, evrimsel nörobilim, canlıların evriminin daha karmaşık olduğunu ve birden fazla etkileşimli faktörünün bulunduğuna da vurgu yapar. Evrimsel nörobilimin bir diğer başlığı, insanın özel evrimsel tarihidir. İnsan, primatların hominid ailesinden gelmektedir ve yapılan çalışmalar, insanın en yakın akrabasının şempanzeler olduğunu söylemektedir. İnsan ve şempanze atalarının yaklaşık 6-7 milyon yıl önce ayrıldığı bilinmektedir. İnsanın evrimsel tarihindeki önemli dönüm noktaları dik yürüme, beyin büyüklüğünün artması, ateş kullanımı, dil gelişimi, kültür ve teknoloji üretimi şeklinde sıralanabilir ve bu dönüm noktaları, insanın bugünkü benzersiz özelliklerine katkıda bulunmuştur. Evrimsel nörobilimin bir başka odağı, günlük hayattaki davranışlarımızın evrimsel kökenleridir. İnsan davranışları, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkar. Bununla birlikte bazı davranışlarımızın köklerinin, atalarımızın yaşadığı doğal ortamlarda şekillendiği de bilinmektedir. Örneğin, tatlı yiyeceklere olan düşkünlüğümüz, atalarımızın enerji kaynağı olarak meyve ihtiyacı duymasından kaynaklanabilir. Ya da sosyal gruplara karşı bağlılık duymamız, atalarımızın hayatta kalma şansını artıran işbirlikçi davranışlar sergilemesinden ötürü olabilir. Evrimsel nörobilim, insan davranışlarının evrimsel açıdan nasıl anlaşılabileceğini ortaya koyarken, aynı zamanda modern yaşamın bazı davranışlarımızı nasıl değiştirdiğine de dikkat çeker. Aynı zamanda günümüzde hastalık olarak bilinen birçok zihinsel durumu evrimsel adaptasyonlar açısından yeniden değerlendirir. Bazı zihinsel durumlar, modern yaşam koşullarında uyumsuzluk gösterse de atalarımızın yaşadığı dönemlerde avantaj olarak açıklanabilir. Örneğin depresyon, stres ve tehlikeli durumlarda enerji tasarrufu yapmak için etkili bir mekanizma olabilir. Ya da obsesif kompulsif bozukluk, hijyen ve düzen konusunda hassasiyet gösterebilmek için işlevsel olabilir. Bu nedenle, evrimsel nörobilim, zihinsel durumların kökenleri hakkında daha geniş bir perspektif sağlayarak, sağlık profesyonellerine daha iyi tanımlama, önleme ve tedavi etme seçenekleri sunar. Evrimsel nörobilimin temelleri göz önüne alındığında, bu disiplin hakkında daha fazla araştırma yapmanın önemi de günden güne artıyor. Henüz genç bir disiplin olmasına rağmen hızla büyümekte ve gelişmekte olan evrimsel nörobilimin, evrim ve buna bağlı insan davranışları hakkında daha derin bir anlayışa sahip olmamıza katkı sağlıyor. Bununla birlikte insanların sağlık ve refahı için önemli olan birçok konuda daha iyi kararlar verilmesinde destek sunduğunu söyleyebiliriz. Bu konuda daha detaylı bilgi edinmek için yeni başlayan ENO-10'e kayıt yapabilirsiniz. Ayrıca UNO mezunları ve ruh sağlığı alanında eğitim alan öğrencilere özel %20'lik indirimden faydanlabilir. AçıkBeyin ENO-101, evrimsel biyoloji ve evrimsel psikolojinin temellerini en anlaşılır şekilde aktarmak üzere tasarlandı. Psikolog ve psikiyatristlerin, eğitim psikologlarının, PDR uzmanlarının, kısacası insan ruhsal donanımı üzerine çalışan herkesin, bu temel bilgilerden sonra mesleğine ve uygulamalarına bakış açıları büyük oranda değişiyor. İnsanı, özellikle de kendimizi bambaşka ve daha önce hiç anlatılmayan bir bakış açısıyla görebilmek için hepinizi ENO-101'e bekliyoruz. Eğitimimiz, ters-yüz sınıf yapısıyla tasarlandı. Son yıllarda tüm dünyada en çok tercih edilen eğitim modellerinden olan ters-yüz eğitim modelinin klasik kurslara göre çok daha verimli olduğunu biliyoruz. Bu yöntem sayesinde teorik dersleri kendi ritim ve programlarına göre izleyip öğrenen katılımcılar, ortak canlı oturumlarda anlaşılmayan yerleri tartışma ve sunulan bilgileri daha ileri düzeyde kavrama imkanına kavuşuyorlar. Her hafta, o haftaya özel ders içerikleri katılımcıların kullanımına açılacak ve tüm katılımcılar bu video dersleri o hafta boyunca istedikleri kadar izleyip çalışacaklar. Haftada bir gün yapacağımız canlı ders oturumlarımızda ise o hafta izlemeye açılan içeriklerimiz üzerine, içerikleri izlemiş olan katılımcılarımızla birlikte, canlı bir soru-cevap ve ek açıklamalar oturumu gerçekleştireceğiz. - Tanışma, Giriş ve Temel Bilgiler - Evrimi anlamak 1: Canlılık ve evrimin temelleri - Evrimi anlamak 2: Evrim düşüncesinin kısa tarihi ve modern evrim kuramları - Evrimi anlamak 3: Evrim mekanizmaları - Evrimi anlamak 4: Yapay ve Doğal Seçilim mekanizmaları - İnsanın evrimi ve İFA kuramı - Evrimsel psikoljide temel kavramlar - Duygular ve günlük davranışlarımızın evrimsel kökenleri - Sosyal evrimimiz: İletişim, mizah, kültür ve işbirliğinin kökenleri - Psikopatolojiler ve evrimsel geçmişimiz-1 - Psikopatolojiler ve evrimsel geçmişimiz-2 - Genel Tartışma Bu yazının yazım sürecinde yapay zekadan destek alınmıştır.


Benin farkında oldukları, benin yüzeysel olarak bildikleri, akademik bilgi olarak tanımladığımız her şey yüzeydeki önemsiz çırpıntılardan başka bir şey değil aslında. Ben, ben olmak demek. Birey olarak beni tanımlayan sınırlar demek. Nerede başlayıp nerede bittiği kişiden kişiye öyle değişkendir ki kimse bilemez kimin sınırı nerede başlıyor nerede bitiyor. Kimisi bin yıl önceki bir anlaşmazlık konusunu kendi benliğinin birinci, neredeyse biricik belirleyicisi yapar, yaşamını o anlaşmazlık yönlendirir. Kimisi on bin yıl sonranın dünyasını hayal edip onu yazmayı kendine iş edinir. Benliğin sınırı benden bene değişir. Kimse kimsenin sınırını bilemez, kimse kimseye sınır koyamaz, kimse kimsenin sınırının hesabını soramaz. Benin farkında oldukları, benin yüzeysel olarak bildikleri, akademik bilgi olarak tanımladığımız her şey yüzeydeki önemsiz çırpıntılardan başka bir şey değil aslında. Peki derine işleyen şey ne? Derininde ne var o benin? Asıl mesele orada. Yaşamı yaşayan, yüzeydeki ben değil. Yaşamı yaşayan derindeki ben. Farkındalıklar peşinde koşarak, akademik bilgileri art arda dizerek, makaleler okuyarak, makaleler yazarak, kitaplar okuyarak, kitaplar yazarak... Yüzeyde çırpıntılar oluştururuz ancak. Bir insan an gelir, sokakta yanından geçerken duyduğu iki kişinin arasındaki konuşmadan bir kıvılcım alır, o kıvılcım süzülür süzülür derinlere iner, orada duran onlarca yıldır aşılamamış bir engelin dibine dizilmiş dinamitlerin fitiline düşüverir. İnfilak eder insan, öyle bir çağlar ki içinden başka bir insan çıkar. An gelir, an gelir, an gelir, bir an daha, bir an daha, bir an daha, insan sadece yüzeysel bilgi seviyesinde bir kilo daha, bir kitap daha, bir diploma daha, bir farkındalık daha, bir makale daha, bir bilimsel deney daha, bir kimsenin göremediğini görmüş olmanın mahir kendini beğenmişliği daha, bir Instagram postu daha, bir üretim daha, bir tüketim daha yapar, yapar, yapar... Hiçbiri inmez derine. Hiçbiri dönüşmez yaşama. Kişi kendini bile zor bilir. Atar da atar içeri, kimi yüzeyde kalır, sadece ağırlık yapar... Gün gelir bir şey, bazen pek yerinde bir ısrarla yaptığımız şeyin sonucu olan bir şey, çoğu zaman beklenmedik bir şey, bir pozitif kaza süzülüverir derine.


Tarih tekerrürden ibarettir denir, bu ifade zaman içinde gerçekleşen olayların belli paternlerle birbirini tekrar ettiğini belirtir. Antik medeniyetlerde dairesel tarih anlayışı vardı, yani olaylar hep bir döngüsellik içinde devrederdi, dönerdi. Darwin'in Evrim Teorisi'nin bazı sosyal bilimciler tarafından yorumlanışıyla kadim dairesel tarih anlayışı yerini doğrusal tarih anlayışına bıraktı. Başka bir ifade ile insanın alt bir canlı türünden insan türüne evrilmesi bir ilerleme olduğu için, evrimin geçerli olduğu doğada hep daha ileri formlara doğru hareket edeceğimiz anlayışı hakim oldu. İnsan türü primatlara göre bilişsel açıdan çok daha gelişkin fakat acaba evrim her zaman daha iyiye ya da ileriye gitmek mi demek? Biyolojide daha iyi ya da daha güçlü olanın değil, adapte olanın hayatta kaldığı düşünülürse evrimde her zaman doğrusal olarak hareket etmiyor olabiliriz. Hatta kim bilir, belki evrim de tekerrür ediyordur! Makrokozmosdaki cisimler hem kendi etrafında hem de cazibesine kapıldıkları başka kütlelerin etrafında dönüyor. Mikro aleme baktığımızda da atomik düzeyde elektronların çekirdek etrafında döndüğünü görüyoruz. Yani hem mikrokozmosta hem de makrokozmosta dairesel bir hareket söz konusu. Dönme eylemi alemde asıl gibi görünüyor, belki de bu yüzden bize bu asli hareketi anımsatan şekil olan çemberi bu kadar çok seviyoruz. Örneğin tasavvuf felsefesinde nokta tanrıyı ifade eder ve onun zuhuru tüm varlık dairesini oluşturur. Yani varlık tanrıdan başka bir şey değildir, onun görünür kılınmış halidir. Başka bir ifadeyle çokluk birlikten meydana gelmiştir. Evrende var olan tüm cisimler gibi zamanın da dairesel olduğunu fark etmiş kişi, epey bir bilgelik edinmiş olsa gerektir ve sanırım artık ona rahatlıkla feleğin çemberinden geçmiş diyebiliriz. Aslında bu ifade sadece hayatın sillesini yiyecek kadar çok tecrübe biriktirmiş kişiler için kullanılır. Fakat ifadedeki çember, deyimi bulan kişinin, burada yorumladığımız ilk anlamıyla feleğin çemberinden geçtiğini gösteriyor. Not: Bu konu hakkında yazmam için bana ilham olan kurutma makinesi çemberine ve feleğin çemberi üzerine yaptığı sofistike konuşmasıyla uykumu kaçırarak bu yazıyı yazmama sebep olan eşime teşekkürlerimle. İlim bir nokta idi, cahiller onu çoğalttı sözünün bir nevi tezahürü gibi olmuş yaziniz. Felekten geçtik mi dönmeye gerek kalmayız gibi anldim 🙃. Eline sağlık güzeldi .


Matrix Resurrections'ı vizyona girdiği ilk gün izledim ve filmi bariz bir biçimde feminist buldum. Nedenini araştırınca bir de ne göreyim, yönetmeni kadın olmuş da ondan! Filmden çıkınca ilk iş yönetmene bakmak oldu. Matrix serisinin ilk üç filmini Wachowski biraderlerin çektiğini ve Resurrections'ı da onlardan birinin çektiğini biliyordum. Bu kadar feminist bir film yapan erkeği görmek istedim. Yönetmenin ismi Lana Wachowski idi ve arattığımda bir kadın resmi ile karşılaşıyordum. İlk tepkim kızmak oldu, madem bu kardeşlerden biri kadın neden bunlara biraderler diyorlar ki dedim. Fakat sonra Lana'nın önceden birader olduğunu, sonra kadın olmayı seçtiğini öğrendim. Üstelik diğer birader, Lana'dan yıllar önce kadın olmuş. Anlayacağınız Wachowski biraderler, Wachowski kız kardeşler olmuş. Bizim filmin feminizmi de Lana'nın cinsiyetinden geliyormuş. Böyle bir filmi bir erkek çekseydi bu durum elbette daha ilgi çekici olurdu, çünkü erkek yönetmenlerin feminist filmler çektiğine pek rastlamıyoruz. Fakat aynı yönetmenin erkek iken çektiği film ile kadın iken çektiği film arasındaki paradigma farkı hakikaten çok çarpıcı. Feminist Matrix'te kahraman Neo değil, Trinity. Neo'nun hayatı onun seçimine bağlı ve filmin sonundaki son rüzgarı da Trinity yapıyor. Replikler bariz biçimde feminist. Mesela Neo'nun tek başına bir öneminin olmadığı, ancak Trinity ile beraber kahraman olacağı vurgulanıyor. Filmin kötü adamı, Trinity Neo'yu kurtardığında kadınları kontrol etmenin eskisi gibi kolay olmadığını belirtiyor. Film boyunca bütün kritik noktalarda kadınlar bulunuyor. Hikayenin başından sonuna kilit bir öneme sahip olan süper karizmatik yüzbaşı bir kadın, tüm orduyu yöneten yaşlı bilge komutan da. Filmde ilgimi çeken ve feminist bulduğum bir diğer unsur da filmin izleyiciyi kadın etine boğmaması. Erkeklerin çektiği popüler kültür filmlerinde kadın kahramanların seksi/arzulanır olması vaka-i adiyeden olduğu için, Resurrections'taki usturuplu giysiler bilhassa ilgimi çekti. Erkek izleyiciye cinsel ziyafet sunma gayretine girilmemiş olması da bana göre gayet feminist bir unsur. Lana Wachowski efsanevi V For Vendetta filminin de senaristi ve yönetmeni imiş meğer. Aynı zamanda Sense8 adındaki ezber bozucu dizinin de senarist ve yönetmenliğini yapmış. (Zaten Resurrections'ta Sense8 dizisinin oyuncularının neredeyse tamamı vardı.) Lana ile ilgili ilginç bir ayrıntı daha: Bir kadınla evli. Yani kendisi transseksüel bir lezbiyen. Eşcinsel hakları vurgusunun baskın olduğu Sense8 dizisinde de böyle bir karakter vardı. Fakat Resurrections'ta ne cinselliğe dair bir görsel ne de eşcinsellikle ilgili bir işaret var. 13 yaş ve üzeri için gayet izlenebilir bir film. Hatta feminist olduğu bilinerek, tekrar tekrar izlenmesi gereken bir film. Not: Sevgili okurlarıma I Am Not An Easy Man filmini izlemelerini özellikle tavsiye ediyorum. Sizi azıcık tanıyorsam biliyorum ki, bu film size çok iyi gelecek! Dizi izledim ama hiç dikkat etmedigim üzerine dusunmedigim bı konuya degilmissin okudukça aaaa evet dedim . Teşekkürler ....


Feminizm veya feminist teori kavramı genel olarak kadın ile ilgili çalışmaların yapıldığı ideolojik bir yaklaşım biçimidir. 'Kadın hareketi' kavramı feminist değerleri ve hedefleri destekleyen tüm bireyleri, örgütleri, ağları, düşünceleri ve uygulamaları kapsar. 1791 yılında kadın haklarının öncülerinden olan ve feminist düşüncenin ilk ve en önemli çalışmalarından birine imza atan Olympe de Gouges'un 'Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi'ni yayımlamasının ardından Mary Wollstonecraft, 'Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi' adlı kitabını yayımladı. Bu iki önemli eser feminist hareketin oluşmasına etki eden ilk yazılar oldu. Olmype de Gouges, dönemin feminist çalışmalarının siyaset ve siyasal haklar bağlamında olmasından dolayı bu alana eleştiri getirdiğinde kadın hakları mücadelesine damga vurmuştu: Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi'nde kadınların da insan olduklarını ve erkeklerin sahip oldukları haklara doğuştan sahip olduklarını belirterek çok ses getirecek kadın hakları çalışmalarının ilk adımını attı ve beklenen de oldu, Olympe de Gouges'un bu adımı ses getirdi. Mary Wollstonecraft'ın Fransız Devrimi'nden de etkilenerek yazdığı Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi kitabı ise, dönemin liberal düşünür ve siyasetçilerinin cinsiyetçi zihinlerini eleştirerek kadınların eğitim ve toplumsal yaşamda eşit olarak var olma hakkını savundu. De Gouges ve Wollstonecraft'ın eserinin yanında Simone de Beauvoir'ın 1949 yılında yazdığı; ikonik Kadın doğulmaz, kadın olunur. cümlesini de içeren 'İkinci Cins' kitabı da oldukça ses getiren ilk eserlerden. Beauvoir, yazdığı bu kitapla harekete büyük katkıda bulundu ve kadınlara yol gösterici oldu. İkinci Cinsiyet, kadınların ezilme nedenlerini sorgulayan, kadını öteki olarak gören erkek zihniyetinin tarihsel, sosyolojik, ekonomik, ruhbilimsel, mitolojik kökenlerini inceleyen ve dişilik kavramını alt üst eden öncü bir kitap olmasıyla birlikte ileriki zamanlarda alanda yeni eserlerin de yazılması açısından etkileyici olacaktı. De Gouges ve Wollstonecraft'ın öncülük ettiği kadın hakları savunu hareketi, 19. yüzyıldan itibaren daha da yaygınlaşmaya başladı. Eşit haklar feminizmi olarak da bilinen 1. dalga feminizm, kadınların siyasal haklar mücadelesi, eğitim, evlilik, çalışma hayatı gibi öncelikli alanlarda kadın-erkek eşitliğini savunan ve yasal düzenlemelerle bu eşitliğin sağlanmasını amaçlayan, hukuk önünde eşitlik isteyen bir dalgaydı. 1. dalga feminizmin olduğu dönemde kadınların varlığı hiçbir alanda görülmediği gibi siyasal haklar alanında da görülmüyor, kadınların oy kullanma hakları görmezden geliniyor ve hatta yurttaş denilince akla yalnızca erkekler geliyordu. 1. Dalgada hareketin savunucuları öncelikle bu akıl almaz ayrımcılığı ortadan kaldırmak için savaşmaya başladılar. Özellikle siyaset alanına yoğunlaşan kadınlar örgütler kurarak eylemlilik süreci başlattılar. Seçme ve seçilme hakkı için kadınların mitingler düzenleyip çeşitli etkinliklere imza attıkları Sufrajist Hareket, 1. dalga feminizmin önemli ayaklanmalarındandı. Bu hareket, onlarca ülkede, onlarca kadının, yüzlerce örgütün ve bu örgütlerin üyeleri olan kadınların yıllar boyunca sayısız eylem, miting ve kongre düzenleyerek seçme ve seçilme hakkı için mücadele etmesine neden oldu. Nezihe Muhittin haklıydı, birliğin kurulmasından on bir yıl sonra kadınlar milletvekili seçme ve seçilme haklarını kazandılar. Fakat ne üzücüdür ki bu hak, dönemin erkek egemen rejimi tarafından kadınlara 'verilen' bir hak olarak tanıldı ve tüm bu kadınların verdiği mücadeleler yok sayıldı. Siyasal alanda kadınların görünürlüğü için savaşmış ve büyük adımlar attırmış olan Türk Kadınlar Birliği 1935'te kendi kendini zorla feshetti. Bu birliğin kapanmasının ardından Türkiye'de uzun bir süre kadın hareketi olmasa da kadınlar siyasal alandaki haklarını kullanabildiler. Yalnızca Eşitlik Yetmez, Özgürlük de Gerek! Kişisel olan politiktir. önermesini ortaya atan ve 1. dalganın 'eşitlik' ifadesinin yanına 'özgürlük' ifadesini ekleyen 2. dalga feminizm, 1960'lı yıllarda ortaya çıktı. 1. dalga feminizmin hukuksal alanda eşitlik talebine ek olarak 2. dalga, kadınlar için her alanda özgürlük talep ediyordu. Bu önerme, kadınların özel alanlarının da hiyerarşi, baskı, güç ve iktidara maruz kaldığını bu nedenle de kadınların kişisel ve özel alanlarında siyasetin ve politikanın var olduğunu ileri sürüyordu. Erkekler tarafından kadınlara uygulanan şiddet ve baskı toplumsaldır ve kişisel olan eşitsizliklerin tamamının temelinde toplumsal ve yapısal eşitsizlikler yatmaktadır. Feministler 2. dalgada aynı zamanda özel-kamusal alan ayrımına da değiniyorlardı. Özel alan, ev ve aile gibi kişisel alanları kapsarken kamusal alan iş ilişkileri ya da toplumla ilgili etkinlikleri kapsamaktaydı ve kişisel alana devlet müdahale etmiyordu; siyaset kamusal alan içerisine dahildi. 2. dalga feminizmin ve feminist felsefenin öncüsü olan Simone de Beauvoir'ın İkinci Cinsiyet kitabında kullandığı öteki kavramı kadınların birçok alanda eşitsizliğe maruz kalışlarını da ortaya koyuyordu. Simone de Beauvoir kitabında kadın nedir, kadını kadın yapan nedir gibi sorulara cevap ararken, kadın ve erkeğin toplum ve toplumsallaşma içerisindeki konumunu da hem gözler önüne seriyor hem de eleştiriyordu. Erkek, rasyonel, düşünen varlık, özne gibi insanın özüne atfedilen zihinsel faaliyetleriyle kavramsallaştırılırken kadın, insan özünde görülen zihinsel özelliklere referanslarla değil bedensel özelliklere referansla, 'erkeğin ötekisi' olarak kavramsallaştırılmıştı. Kadın, anne veya anne olabilir varlık olarak, rasyonel yerine duygusal olmasıyla öne çıkıyordu. Beauvoir, kadınların tarihsel bir olay sonucu değil, insanlığın var oluşundan beri sömürüldüğünü ve ötekileştirildiğini söylemekteydi. Bunlardan hareketle 2. dalga feminizm, biyolojinin kader olmadığını ileri sürerek kadınların ayaklanmaları ve hakları ile birlikte özgürlükleri için de savaşmaları gerektiğini söylüyordu. 2. dalga feminizmin ardından gelen 3. dalga feminizm, 70'li yıllardan günümüze uzanarak farklara vurgu yapıyor ve çoğulluk ile çeşitlilik tartışmalarını öne çıkarıyordu. Bu dönemde öznelliğin farklılıklar üzerine yeniden inşa edilmesi ve kesişimsellik meselesi önem kazandı ve cinsiyetler ile ırklar üzerine tartışmalar başladı. Keşisimselliğe göre ırk ya da cinsiyete dayanan ayrımcılıklar birbiriyle iç içedir ve bu ayrımcılığa maruz kalanlar bu ayrımcılığı aynı anda tecrübe ederler; bir kadın siyahlığı bir kadın olarak, kadınlığı da siyah bir kadın olarak tecrübe eder. Bu dönemde beyaz kadınlar kendi hakları ile birlikte kölelerin de eşitlik haklarını savundular. 3. dalga feminizmin öne çıkan isimleri bu ırk ve çeşitlilik alanındaki tartışmaların varlığını desteklemiş, bu tartışmaların, hareketi ve kadınların birlik oluşunu ileriye taşıdığını söylemişlerdi. Bu dalgadaki düşünürler, farklar ve kesişimleri ayırmak yerine iç içe oldukları haliyle kadınlığı çoğul durumunda anlamak gerektiği fikrini savundular. Ersoy Çak, Ş. (2010), Toplumsal Cinsiyet ve Feminizm Teorileri Bağlamında Türkiye'deki Reklam Filmleri ve Popüler Müzik Videoları, YEDİ Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Dergisi, İzmir. Saygılıgil, F. (2016). Toplumsal Cinsiyet Tartışmaları, Dipnot Yayınları, Ankara. Daha fazla bilim yazısı için tıklayın.


İnsanın en hazin bekleyişi, fırsat bekleyişidir desek yeri var. Bu tür edilgen bir umut çoğunlukla hem dışa vurulamayan bir acizliği hem de dış dünya bağımlılığını temsil eder. Nereden bakarsan bak, insanın kendine acımasından hallice, ama özgüvenden epeyce uzaktır. Doğrudan tarif etmek gerekirse, başarının başarmaktan daha önemli olmasıdır. Yeni bir şeyi yapmak ya da eski bir şeyi artık yapmamak için bir fırsat beklemek, değişim ya da gelişim için bir fırsat gözlemek çoğu zaman zihni akılla aptallık arasında arafta kalmışlar için avuntudur. Kendisinin iyi halini bulan biri için söz konusu olansa, zaman kadar akıcı ve aldatıcı olan fırsatların yalancı vaatlerine kapılmadan odağını hep kendi üzerinde tutmak, medetin ancak kendi zihninde olacağına inanmaktır. Doğru gözle bakıldığında fırsatları değerlendirmenin de kimseye kalıcı bir faydası yoktur aslında. Tanrının bizzat ilgilendiği az sayıda insan dışında sürdürülebilir fırsat ne mümkün ne de aklidir. Hadi diyelim böyle bir mucize gerçekten olsa dahi, insanın fırsatları doğru değerlendirmesi için bile yine en iyi haline ihtiyacı vardır. Yani fırsatın uzaklığı yakınlığı, insan zihninin bir algısıdır. İnsanın en iyi hali kişisel bir ütopya olmamalı elbette ama ne olursa olsun her zaman daha iyi bir halinin olabileceğine inanmanın önemi gerçekten çok açık; çünkü dünden daha iyi değilsen eğer, iyi de değilsindir artık.


Sporu genellikle forma girmek ya da kaslarımızı güçlendirmek için yaparız. Spor salonuna gider veya kendi imkanlarımızla antrenmanlara girişiriz. Yürümeyi, koşmayı, bir takım ağırlıklar kaldırmayı, egzersiz yapmayı vücudumuzu geliştirmek için yeterli görürüz. Biz farkında olmasak da beynimiz bizimle beraber şekillenen bir organdır ve tıpkı kaslarımız gibi Kullan ya da Kaybet kuralı onun için de geçerlidir. Bu yüzden beynimizi sürekli yeni bilgi ve becerilerle desteklememiz gerekir. Bu yazımda kısaca size FitBeyin egzersizlerinden bahsetmek istiyorum. Uzun yıllar fitness ve pilates eğitmenliği yapmış birisi olarak mesleğimi beyin gelişimine uyarlamak istedim ve bu yöndeki araştırmalarım sırasında yalnız olmadığımı, dünyada benzer uygulamaların da bulunduğunu görmek beni çok memnun etti. FitBeyin Egzersizleri içerisinde spor salonlarında rastladığınız türden koordinasyon hareketleri mevcut. Çoklu görevleri yerine getirme, aynı anda birden fazla kası kontrol etmek, baskı altında hızlı karar vermek gibi görevler, bu kapsamda yaptığımız antrenmanlardan sadece bir kaçı. Bu egzersizlerin amacı, fiziksel aktivite ve algı kombinasyonu yolu ile beyin performansını arttırmaktır. Son derece eğlenceli ve mükemmel hareketlerden bahsediyorum. Konuyu daha iyi anlayabilmeniz için şöyle bir örnek vereyim. Sürekli sağ elinizle yazıyorsanız şimdi sol elinizle yazmaya çalışın , dişlerinizi hep alışı olduğunuz şekilde değil de diğer elinizle fırçalayın şeklinde önerileri bu alanda görmeniz mümkün. Hatta son zamanlarda nörobik egzersizler adı altında günlük hayatımıza dahil olan pek çok uygulama gördük. İşte beynimizin yeni bilgi ve beceriler karşısında daha etkin çalışabilmesi için bu egzersiz sistemi altında parmaklarımızı, kaslarımızı, çeşitli spor aletlerini kullanıyor olacağız. Özetle beyin aktivitemizi artıran karmaşık egzersizler deneyeceğiz. Bu egzersizler ile çalışan çeşitli meslek grupları da bulunmaktadır: Elit sporcular, yöneticiler, şirket çalışanları, ralli şoförleri, davulcular, pilotlar ve daha bir çok meslek grubuna mensup insanlar, iş hayatında performanslarını en üst düzeye taşımak için benzer antrenmanları uyguluyorlar. - Konsantrasyon, odaklanma ve dikkat artışı - Beyinde yeni sinir bağlantılarının oluşması - El-göz koordinasyonu becerisi - Hafıza ve öğrenme yeteneğinde artış - Hata yapma oranında azalma - Birbirinden bağımsız iş yapabilme yeteneği - Dikkat dağıtan durumlardan daha az etkilenme - Duygusal stresi azaltma - Fiziksel rahatlama - Zihinsel ve fiziksel performansta gelişim - Özgüvende artış İlk egzersizimiz basit ama eğlenceli bir hareketten oluşuyor. Aşağıdaki resimde gördüğünüz gibi bir elinizle 2 işaretini yaparken, diğer elinizle namlusu 2'ye dönük bir tabanca hareketini yapın. Ardından 2 ile tabanca hareketlerinin yerlerini değiştirin; yani sağ eldeki şekil sola, soldaki şekil de sağ ele geçsin. Bu hareketi ritmik olarak değiştirerek yaptığınızda, aynı anda dört parmağınız aktif olacaktır. DİKKAT: Başlangıçta egzersizleri yapamadığınız için üzülmemelisiniz; çünkü FitBeyin'in amacı, beynin daha az kullanılan bölümlerini aktive ederek kişisel performansla beraber başarıyı artırmaktır. Egzersizler sayesinde beyninizi daha etkin çalıştırmak için zorlayabilirsiniz. Zamanla egzersizleri yapabilir hale geleceksiniz, bu aşamada tekrar devreye girerek size farklı zorluk seviyeleri ve hareket kombinasyonları sunacağız. İPUCU: FitBeyin egzersizleri baskı altındayken hızlı algılama, çabuk düşünme ve hızlı karar vermenizi sağlar. Karmaşık hareketlerle beynin bir bütün olarak kullanılmasına olanak sağlar, diğer taraftan sinir kas bağlantısının ve tepki süratinin artmasına yardımcı olur. OLMAZSA OLMAZ: Egzersizler ne kadar zor ya da karmaşık olursa olsun, asla denemekten vazgeçmeyin. Beyninize öğrenmesi için ihtiyaç duyduğu deneyimi sağlayın. Daha önce hiçbir yerde görmediğiniz çok eğlenceli egzersizler sizleri bekliyor; sesli komutlar, renkler karşısında göstereceğiniz reaksiyon, birden fazla kası aynı anda çalıştıran hareketler, takım çalışmaları, dikkatle takip etmenizi gerektirecek hedefler ve çok daha fazlası. Bu egzersizleri video formatında sizlerle paylaşıyorum. Rutini en büyük düşmanımız olarak görüyor ve sizleri her gün yeni bir beceri kazanmaya ve bilgi öğrenmeye davet ediyorum. FitBeyin antrenmanlarında birbirini tekrar eden hareketlerin olmaması ve her seferinde yeni hareket kombinasyonları uygulanması egzersizleri daha enerjik ve eğlenceli bir hale getiriyor. Gruplar halinde uygulandığı zaman eğlence boyutu daha çok artarken aynı zamanda ekip olma ruhunu, arkadaşlığı da üst seviyeye çıkarıyor. Bu sayede FitBeyin antrenmanlarındaki uygulamalar bedensel olarak zor olmadığından hangi yaş ve yetenek derecesinde olursa olsun herkesin kişisel gelişimine faydalı olur. Sağlıklı bir beyin sizin de hakkınız! Hocam bu el hareketlerinin daha fazlasını ve daha karmaşıklarını nereden bulabiliriz. daha öncesinden fit beyin egzersizlerinden haberim vardı ama yapmamıştım. bu yazıyı görmem üzerine şimdi kesinlikle tekrardan başlıyorum. egzersizleri bitirdikten sonra buraya gelip etkilerini yazacağım.


Harflerinin şekilleri, boyu, genişliği gibi özellikleriyle bir bütün olan her yazı tipine font denir. Fontların insanlar üzerinde etkili bir gücü olduğu söylenmektedir. Sadece bir fonta göz ucuyla bakmak bile güçlü duyguları harekete geçirebilir ya da bizi eskilere götürebilir. Comic Sans gibi bir font tasarımcılar arasında fazla sevilmemesine ve tercih edilmemesine rağmen yine de yaygın olarak kullanılır. Çünkü Comic Sans neşeyi ve eğlenceyi hissetmek ve hissettirmek için tasarlandı. Direnilmesi zor bir duygu olarak düşünülebilir. Hedef kitleniz ve tasarımınız arasında duygusal bir bağ oluşturan bir font seçmek istiyorsanız, öncelikle fontların psikolojisini anlamanız gerekir. Walt Disney logo tasarımını bir düşünün, logo 6 yaş civarlarındaki herhangi bir çocuğa gösterilirse muhtemelen logonun hangi şirkete ya da hangi çizgi filmlere ait olduğunu söyleyebilir, ama aynı çocuktan logodaki Script fontla yazılmış harfleri ayrı ayrı tanımlaması istenirse ilk harften itibaren harfin D mi yoksa ters G mi olduğu hakkında bir kafa karışıklığı yaşayabilir. Peki, neden Disney gibi bir şirket bu kadar karmaşık, okunması zor bir yazı tipi kullanarak altı yaşındaki çocuklara aktif olarak pazarlama yapıyor? Bunun nedeni, beynin bir tasarımın tek tek parçalarına odaklanma eğiliminde olmadığını, bunun yerine tasarımın tamamına evrensel bir anlayış uyguladığını söyleyen Gestalt bütünlük ilkesi olarak bilinen bir psikolojik teori olabilir. Yani 6 yaşındaki bir çocuk bu logoya baktığında her bir harfini tek tek okumuyor, kelimenin tamamına bir bütün olarak bakıyor ve logonun bütününe bir anlam uyguluyor olabilir. Yazı tipi çok okunaklı olmayabilir; yine de bilinçaltında garip bir mesaj barındırıyor ya da duygusal bir ağırlık taşıyor olabilir. Bu duygusal değerler, markanın kimliği için okunabilir olmasından çok daha önemlidir. Basılı medyada, duygusal bir etkiye sahip fontları kullanmak için en iyi fırsatlarınız logo ve başlıktadır, çünkü duyguların okunabilirlikten daha önemli olduğu yegane kullanımlardan birisi buradadır. Duygular, kişiliği yaratır ve bu duygular sayesinde bir font yalnızca sayfadaki metinden ibaret olmayıp ciddi bir görsel tasarım bileşenine yükselebilir. Serif fontları seçkin bir tarih ve köken duygusu taşır. Oluşturulacak markayı ya da yazılan yazıyı saygın ve güvenilir bir hale getirebilir. Karşıdaki okuyucuya daha ciddi ve daha kararlı bir mesaj verilmek isteniyorsa bu font tercih edilebilir. Sans serif fontu bakıldığında modern bir görünümde aynı zamanda sade ve apaçık algılanabilir. Bu fontla bir mesaj verilmek istenirse bu bir yerlere saklanmadan düz ve nesnel bir şekilde ortaya koyulur. Sans serif fontlar genellikle dijital tasarım alanında kullanılır; bu sebeple çağdaş ve güncel olarak algılanır. Script fontları el yazısıyla benzerlik gösterirler. Bu fontlar zarif, şık ve kadınsı duygular çağrıştırırlar. El yazısı, sevgi ifadelerinde sıklıkla tercih edilen bir yazı tipi olarak kullanılabilir, bu nedenle okurlar tarafından bu font daha şahsi, yaratıcı ve gerçekten samimi olarak algılanır. Bu font genellikle büyük boyutlarda kullanılır (14 punto ve üstü) . Display fontları dikkat çekici, farklı ve arkadaş canlısı görünür. İnsanların merakını fazlasıyla çeker. Okuyucular modern fontu, şık ve sade buluyorlar. Güçlü ve keskin bir yapıdan fütürist ve zeki bir yapıya kadar uzanan yelpazede çalışabilirler. Sadece anı yansıtmazlar, trendleri belirlerler ve onları kullanan markalar okuyucuyla aynı itibarı taşır. Aynı zamanda yarının getirebileceği olasılıkları da içinde barındırır. Bu fontlar oldukça stil sahibi ve alışılmışın dışında bir tarzdadır. Bir tasarıma eğlence katarak, resmi olmayan bir havayla okuyucuları rahatlatır. Tasarımın etkileri fonttan fonta değişebileceğinden, duruma göre en iyi şekilde değerlendirilirler. İnsanların alışık olduğu fontları kullanmak, vermek istediğimiz mesajın güvenilirliğini daha çok arttırabilir. Bu nedenle seçim yapılabilecek çok sayıda font olmasına rağmen, çoğu tasarımcı genellikle Helvetica, Impact Deulate gibi klasik fontlara takılı kalmıştır. Daha önce de söylediğimiz gibi, bir logoda karmaşık, okunması zor bir font kullanmak sizi korkutmamalı; Gestalt bütünlük kuramı sayesinde okurlar logoyu tek tek parçalardan ziyade bir bütün olarak algılayacaklar. Daha karmaşık bir font kullanarak okuyucuya bahsettiğiniz şeyle ilgili çok fazla çaba veya becerinin gerekli olduğu izlenimini verebileceğinizi düşünün. Pahalı bir ürünün nasıl yapıldığını anlatıyorsanız, okunması zor bir yazı tipi; okuyucuda, sattığınız şeyin yaratılmasının çok sıkı bir çalışma gerektirdiği fikrini oluşturabilir. Bu, pahalı restoranların menülerinde özellikle okunması zor bir tipografi kullanmasının bir nedeni olabilir. Yani ne kadar zor okunaklı bir menü bir o kadar zor bir yemek. Size sunduklarımız yalnızca yönergelerdir, tipografiye tek bir beden olarak uyan bir yaklaşım diye bir şey yoktur. Her duruma farklı yaklaşmanız gerekebilir, çünkü her durum farklı olacaktır. Bir yazı tipine bağlanmadan önce, başkalarının onu nasıl algıladığını görmeye çalışın, bir yazı tipine başkalarından farklı bir şekilde bağlanmanızı sağlayan kendi duygusal yükünüz olabilir. Daha fazla bilim haberi için tıklayın.


Dünyaya attığımız ilk adımdan itibaren ruhumuzda hissettiğimiz sese olan ihtiyaç ve şifalanma isteği, bizi eninde sonunda müziğin kapısına getiriyor. Anne karnında duyduğumuz kalp atış sesiyle başlayan bu yolculuk, çeşitlenerek insanoğlunun var olduğu her uygarlık, topluluk ve inanç sisteminde belli ritüeller şeklinde bize eşlik etmeye devam etmiş binlerce yıldır. Çünkü müziğe yönelme dürtümüz, evrensel gibi görünüyor. Tarih öncesi çağlardaki ilkel toplumlarda müzik; başlarda büyü amacıyla yapılırken, süreç içinde müziğin hoşça vakit geçirmeyi ve ruhsal bozuklukları iyileştirmeyi sağladığının keşfedilmesiyle de kullanımı gelişmeye başlamış.Çünkü melodi ve ritim açısından zenginleştirilmiş sözlerin, insan sesine gizemli bir etki kazandırdığı ve etkileyebildiği artık fark edilmeye başlanmış. Hatta bir efsaneye göre Antik Yunan mitolojisinde yarı tanrı, yarı insan olarak anılan şair Orfeus'un arp çalarak şarkı söylemesi o denli etkiliymiş ki geçtiği nehrin akması durur, aslan ve kaplan gibi en vahşi hayvanlar bile müziğinin etkisinde kalarak ona itaat edermiş. Müziğin bedenimiz ve ruhumuz üzerindeki şifalandırıcı etkisini keşfedip kullanmaya başlamamız ise en eski medeniyetlerden beri süregelmiştir. Yunan filozof ve düşünür Platon'a göre, tanrılar müziği insanlara sırf eğlence için değil, aynı zamanda hissettikleri şiddetli acıları dindirmek ve kalplerini şifalandırmak için göndermişti. Çünkü müzik, akli ve ruhi duyguları arttıran bir özellik taşıyordu. Doğudan batıya, tarihteki birçok kültür ve uygarlıkta inançla bütünleşen müzik, dini ayinlerin ve ritüellerin de ayrılmaz bir parçası olagelmiş. Kadim kültürlerin ritüellerinde, müziği kullanmaları aslında bir tesadüf değil. Özellikle şaman kültüründe kutsal kabul edilen şaman davulunun yaydığı ses ve titreşimler sayesinde; stres, anksiyete ve kronik ağrı gibi psikolojik semptomları iyileştirdiğine ve trans etkisi yaratarak, öbür dünyayla, doğayla, ruhlarla ilişki kurma ve hastaları iyileştirme gücü taşıdığına derinden inanılıyor. Bilimsel açıdan ses ve müziğin şifa niteliğinin temeli rezonans prensibine dayanıyor. Bedenimiz, var olduğumuz andan itibaren belli düzeyde bir titreşime sahip. Aynı zamanda dışsal bir kaynaktan yayılan ses, kaslarımız, kemiklerimiz, iç organlarımız, kısacası tüm bedenimizde bir titreşim yaratıyor. Dışsal seslerin yarattığı bu titreşim ile bedenimizin titreşimi arasında bir uyum sağlandığında, yani aynı frekansa girdiklerindeyse, müziğin şifalandırıcı gücü ve trans etkisi ortaya çıkıyor. Dr. Michael Winkelman'ın Şamanizmin Şifalandırıcı Etkileri üzerine yaptığı çalışmalarda; davul çalmanın beynin bir çok bölümünü senkronize ettiğini, alt beyin yapılarından gelen ve sözel olmayan bilgileri uyumlayarak iç görü, anlayış ve tamamlanma duyguları ürettiğini açıklıyor. Şamanik davulun saniyede üç kez ve düzenli olarak tekrarlanan vuruşlarının, tüm beyne nüfuz ederek her iki yarı küreyi de ritmik bir dengeye sokabildiğini keşfetmiş. Bu durumu basitçe fizikteki sarkaç prensibi ile açıklayabiliriz. Buna göre, birbirinden farklı salınımlar yapmaya başlayan iki sarkaç, dereceli bir biçimde birbirinin hareketine yaklaşmaya başlıyor. Bir müddet sonra ise sarkaçlar aynı hızda ve aynı yönde hareket etmeye başlıyorlar. Tıpkı tempolu bir müzik duyduğumuzda farkında olmadan bedenimizle müziğe eşlik edip, ritme göre ayak uydurmamız gibi. Yoğun, modern yaşam tarzlarımızda maruz kaldığımız gürültü ve ışık kirliliği birleştiğinde, içimizde ihtiyacımız olan sessizliğe ulaşmamız da zorlaşıyor. Sürekli olarak uyarı halinde yaşıyoruz ve bu da bir süre sonra beynimizi, dolayısıyla da kendimizi yorgun, tükenmiş hatta depresif hissetmemize yol açıyor. Normal aktif ve hareketli dönemlerimizde, genellikle gün içinde beyin dalgalarımız saniyede 14 ila 38 salınım döngüsünde yani Beta seviyesinde çalışıyor. Fakat kendimizi rahatlatıp sakinleştiğimizde bu dalgaların hızı saniyede 7 ila 14 döngüsünde olan Alfa ritmine düşebiliyor. Alfa dalga boyu, beyni stresten koruyan ve genellikle yaratıcı olmamızı sağlayan bir titreşimdedir. Sessizce akan düşünce sırasında ve zihin-beden bütünleşmesini öğreten bazı meditasyon durumlarında artış gösterir. Daha derin olan Theta dalgaları ise derin meditasyon ve trans durumlarında ve de çoğunlukla uykuda baskın duruma geçer. Hafızaya ve sezgilerimize açılan kapımızdır. Theta'da duyularımız dış dünyadan çekilir ve içeriden gelen sinyallere odaklanır. Müzik terapide gittikçe yaygınlaşan şamanik davulunun kullanımı da işte tam bu noktada devreye giriyor. Sabit ve sürekli aynı hızda tekrarlanan davulun sesi, önce kalp atışlarımızı ve kan basıncımızı sonrasındaysa beyin dalgalarımızı bir biriyle uyumlayarak ve yavaşlatarak stabil bir düzeye çekiyor. Basit ve düzenli şekilde tekrarlanan ritimler sayesinde beyin dalgaları önce ALFA ve sonrasında TETA frekansına inerek odaklanmamızı ve trans haline geçmemizi sağlıyor. Nörolog Barry Bittman'ın davul çalmanın potansiyel faydaları üzerine yaptığı son çalışmalarda; davul çemberlerine aktif olarak katılarak davul çalmanın, kanser ve AIDS gibi virüslerle savaşan, doğal öldürücü T-hücrelerini güçlendirmeye ve arttırmaya yardımcı olduğunu keşfetmiş. 10 haftalık bir çalışma boyunca 90 dakikalık davul çemberine katılan insanların, vücutlarındaki iltihaplanma oranında büyük bir azalma olduğunu ortaya çıkartmış. Ayrıca parkinson ve felç gibi beynin önemli bölümlerinde hasar oluşmuş kişilerde, beynin tüm bölümleri arasında nöronal bağlantılar oluşturarak, beyni yeniden eğitmeye katkısı olabildiğini, epilepsi nöbetleri geçiren hastaların hareketlerinin kontrolünü yeniden kazanmalarına yardımcı olabildiğini savunuyor. Davulun İyileştirici Gücü adlı kitabın yazarı Robert L. Friedman ise, davul çalmanın basit ama şifalandırıcı gücünü ortaya koyan çalışmalarında; risk altındaki ergenlerin öfkelerini ve olumsuz duygularını boşalttığını, şirket yöneticilerinin günlük streslerini atabildiklerini ve gazilerin travma sonrası duygusal acılarının bir kısmını salıverdiğinden bahsetmiştir. Bunların yanı sıra Alzheimer hastalarının kısa süreli hafızalarını geliştirmelerine ve otistik çocukların dikkat sürelerini arttırmalarına da destek olduğuna değinmiştir. Müzik terapinin etkilerini araştıran ve Mozart Etkisi kitabının da yazarı olan Don Campell, beden ritmimizi dengeleyip yönlendirebileceğimiz şöyle bir egzersizi öneriyor: Dik konumda kalabildiğiniz rahat bir sandalyeye oturun, elinize ritim tutabileceğiniz çubuk benzeri bir nesne ve davula benzer bir alet alın. Bir süre gözlerinizi kapatıp kalp atışınıza odaklanın. Şimdi çubuğu elinize alın ve kalp atışlarınıza uyumlu bir ritim tutturmaya çalışın. Bir kaç dakika devam edin ve sonra da vuruş hızınızı kalp atışınızın iki katına olacak şekilde hızlandırmaya çalışın. Üç dakika sonra kalp atışlarınızla uyumlu olan ritme geri dönün ve kalbinizin daha mı yavaş yoksa daha mı hızlı attığına bir bakın. Sonuç şaşırtıcı olacak. Enstrümanların beynimiz üzerindeki etkilerini tıpkı şamanlar gibi ustaca kullanan diğer bir topluluk da yabancı olmadığımız ve kültürümüzün bir parçası olan Mevlevilerdir. Bu topluluk, seromonilerinin bir parçası olan Sema törenlerinde Tasavvuf müziğini kullanarak danslarıyla akış haline geçerler. Sema seromonisi, sembolik olarak kainatın oluşumunu, insanın dirilişini ve Yaratıcı'ya olan aşk ile harekete geçişini ifade eder. Ortaya çıkışının M.Ö 5000'li yıllara kadar dayandığı tahmin edilen ve sesiyle insan ruhunun en derinlerine dokunan Ney isimli nefesli alet ise Tasavvuf inancının sembolü ve sema törenlerinin en temel enstrümanlarındandır. Beyin-kalp ilişkisini en iyi tanımlayan ve ruhsal arınma ritüellerinin kaynağını oluşturan ayinlerde müziğine sıkça yer verilir. Türk müziği aletleri ve makamları Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinden beri ruhsal bozuklukların tedavisinde sıkça kullanılmıştır. Ünlü düşünür ve müzisyen Farabi' ye göre Türk Halk müziği ve enstrümanları insana zevk, dinginlik ,güven, cesaret ve alçak gönüllülük kazandırabiliyordu. Klasik müzik bestecilerinden W.A. Mozart' ın eserlerinin müzik terapide yaygın olarak kullanıldığını belirten uzmanlar, Türkiye'de de Tasavvuf müziği ve özellikle de ney enstrümanının en az klasik müzik kadar etkili ve iyileştirici gücü olduğuna değiniyorlar. Ruhu huzura ulaştıran ses olarak da bilinen bu enstrüman, müzik terapide öfke kontrolünü sağlamakta zorlanan kişilerin tedavilerinde sıkça kullanılmakta. Hangi çağda olursa olsun müzik, çoğumuz için duygusal değişimlerimizin etkisini, söze dökemediği anların derinliğini kaldırabilecek bir sandal görevi görüyor hayatımızda. Mutluluğumuzu, hüznümüzü, acımızı ya da öfkemizi, belki de kendi içimize dönüşü kolaylaştıran en yakın yardımcımız. Ben bu enstrümanlar ve kültürler hakkında araştırma yaparken, eski medeniyetlerin doğayla olan derin bağlantısını ve yine doğadan edindiği materyallerle yarattığı müziği ne kadar bilgece kullanabildiklerini fark ettim. Günümüzde bu çalgıların iyileştirici ve rahatlatıcı nitelikleri bilim alanında yeni yeni anlaşılmaya başlansa da eski medeniyetler bunu çoktan keşfetmişler. Editör Notu: İngiltere'de yapılan bir araştırmada, metal gruplarındaki davulcuların kondisyonunun bir futbolcu kadar iyi olduğunu ortaya koyuyordu. Zira sert bir metal konserinde, ortalama 90 dakika boyunca, bir davulcunun kalp ritminin ortalama 170 civarında olduğunu ortaya çıkardılar.


Frontal Lob, beyninizin ana kumanda merkezidir. Kişiliğinizin yönetildiği yer olmanın yanı sıra, problem çözme yetenekleri, hafızanın yönetimi, lisan, karar verme ve itkilerin kontrolü gibi işler de buradan yürütülür. Kısacası, bu bölge, davranışlarınızı nasıl icra edeceğinizi belirleyen donanım ve tecrübelerin toplandığı kısımdır. Frontal lobun sol yanı lisan ağırlıklıdır. Sağ taraf ise daha ziyade lisan gerektirmeyen becerilerden sorumludur. Bu bölgedeki hasarlar, eleştirel düşşünce ve problem çözme yeteneklerinde bozukluklara yol açar. On dokuzuncu yüzyılda bir demiryolu işçisi olan Phineas Gage'in başına gelen trajik bir kaza, frontal lobların işlevleri konusunda anlayışımızı kökten değiştirdi. Elindeki kalın bir metal çubuğun bir patlama sonucu aniden kafasının altında girip çıkması sonucu frontal lobu parçalanan Gage, kaza sonrası karakterindeki meydana gelen büyük değişim ile herkesi şaşırtmış; asabi, ahlaksız, hiç bir şeyi ciddiye almayan bir insan olup çıkmıştı. Neyse ki beyninin sağ tarafı fazla hasar görmemişti ve Gage bu kazadan sonra 12 yıl daha yaşamıştı. Bu ve benzeri bir çok trajik kaza ve yaralanma, kişilik dediğimiz özelliklerin frontal korteksle ilgili olduğunu öğrenmemizi sağladı. İnsanların zeka düzeyinin, bilgileri hatırlarken ne kadar seçici olduklarıyla ilişkili olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Buna seçici dikkat diyoruz. Seçici dikkat, önemli ve çok kullanılan bilgileri diğerlerinden ayırarak, çalışma hafızanızın kapasitesini artırır. Bir çok insan daha çok bilmenin daha zeki olmayı gerektirdiğini düşünse de aslında bu doğru değildir. Bir çok çalışma, adeta bir spot ışığına benzeyen dikkatinizin önemli şeyler üzerine ne kadar odaklanabildiğiyle ilgilidir. Hazzı erteleyebilme yeteneğimiz de doğrudan frontal loblarımızla ilgilidir. Şu anda istedikleri şeyleri gelecekteki hedefleri için erteleyebilen insanlar, daha iyi planlamacı ve daha başarılı olmaya eğilimlidirler. Hazzı erteleyebilenlerin diğerlerine göre daha güçlü bir iradesi yoktur; sadece zihinlerinin odağını değiştirmek konusunda daha başarılıdırlar. Benzer şekilde, zeki insanlar daha çok şey bilenler değil, belli bir anda kafalarındaki düşünceyi daha iyi kontrol edebilenlerdir. Öğrencilerin çoğu dikkat dağınıklığından şikayet ederler. Peki normal bir insanın dikkat süresi ne kadardır? Çalışmalar, dikkat dağılmalarının sıklıkla, bir kaç dakikada bir meydana geldiğini; fakat bunların geçici olup, dikkatin kısa bir süre sonra tekrar işe yöneltilebildiğini göstermektedir. Frontal lob gelişim sırasında en son gelişen ve yaşlanmayla da ilk hasar gören bölgedir. Onlu yaşlarda bu bölgede çok ileri düzeyde değişiklikler meydana gelir. Gençlerin davranışlarındaki garipliklerin çoğundan da bu doğal değişiklikler sorumludur. Kırklı yaşların ortalarında ise frontal lob küçülmeye başlar. Elbette irade ve kontrol deneyimlerini yoğun yaşayan bireylerde, frontal korteksin dejenerasyonu daha geç yaşlara kadar geciktirilebilir. 1. Unutmayın: Otomatik pilotta ve düşünmeden yaşadığınız sürece, beyniniz gelişme ihtiyacı duymayacak, düşük düzeyde çalışacak ve erken yaşlarda küçülmeye başlayacaktır. Çevrenizle etkileşime ağırlık verip yeni zihinsel alanları keşfetmek, ileri yaşlarda beyin sağlığı için bildiğimiz en garantili yöntemdir. 2. Bilgiyi ezberlemeyin; dönüştürüp içselleştirin. Beynimiz sadece verileri depolamak için değil, öğrendiklerimizden yeni fikirler geliştirmek için vardır. Çok fazla detay hatırlamaya çalıştığınızda, bu sizin dikkatinizi bozacaktır. Einstein'ın sürekli hafızasının zayıflığından şikayet ettiğini biliyoruz; fakat bu durum, onun akıl yürütme ve bilgiyi dönüştürme yeteneğini etkilememiş görünüyor.


Harika bir yazı. İnsanoğlu.. Freud'un tabiriyle idinin kontrolünden çıkması lazım, derhal.. Doğanın bizim kölemiz olduğunu sanmak ekolojik krize neden oldu ve şimdi doğanın bizim için ne kadar önemli olduğunu yeni yeni anlamaya başladık. Umarım çok geç olmadan tamamen aklımız başımıza gelir.. Yazınız gerçekten ufuk açıcı. İnsanmerkezci dünya anlayışında insanın her ne kadar her şeyin kendisi için yaratıldığını düşünmesine karşın aslında kendisinden çok daha kompleks bir yapıda ne denli bir Zerre olduğunu görüyoruz. Tüketen ve yok eden Ben/cilliğin ötesine geçildiğinde ekolojik krizlerin de azalacağı bir gerçek. Yeter ki insan kendini bilsin Bir sonraki yazınızı merak ve ilgi ile bekliyoruz. Öncelikle çok önemli bir noktaya temas ettiğiniz için teşekkür ederim. Kendimizi değerli hissetmek hepimizin ihtiyacı, ancak sorun kendimizi en değerli görmek ve diğerlerini bize hizmet için var olarak değerlendirmek. Kavgayı çıkaran aşırı egosantrizm ve onu dengeleyerek dediğiniz hedefe ulaşmak elbette mümkün. Bu da kendimizi tanımakla erişilebilecek bir başarı. Kendini, kendi olmayanlarla ilişkisi üzerinden tanıyan insan eğer iyi niyetli ve akıllı olursa aşırı egosantrizmi aşarak bilgeliğe ulaşabilir. Bunun içinse samimiyet ve cesaret gerekli. İnsanı düşünmeye sevk eden bir yazı olmuş . Üzerinde düşünmek içinde mükemmel bı malzeme sunulmuş . İşlevsel bı yazı olması hasabiyle ayrıca beğendim . Devamını merakla bekliyoruz. Çok teşekkürler, bir sonraki yazıyı ümitle bekliyoruz. Selamlar. Yureginize, elinize, emeginize saglik hocam. Bir sonraki yazinizi sabirsizlikla bekliyoruz. Yaziyi okuyunca ve videoyu da izleyince insan diyor ki bizim gibi densizler diger gezegenlerde, galaksilerde yok mu? Birbirimizle karsilassak nasil olurdu? Su cok acik ki hayatin merkezinde circle var, hersey daire ve dairelerden olusuyor, hersey birbirinin etrafinda donuyor, bu cok muazzam. Bu bağlamı sadece insan bazında değil yaşam için kurmak da mümkün. Şimdilik bildiğimiz kadarıyla yaşam dediğimiz şey dünyadan başka bir yerde yok. Benim fikrime göre bu, dünyayı yine her şeyin merkezi yapar. İnsanla ilgili eleştirilerde de bilinç geliştirme bağlamında yine çok önemli bir ayrım olduğunu düşünmek gerekli. Bildiğimiz kadarıyla ne yaşam ne bilinçli yaşam dünya dışında yok. Yaşam nedir diye düşünüp tanımı değiştirmek mümkün olabilir tabii. Bildiğimiz tanımda kalırsak, belki de tüm bu evren dünyada oluşan yaşamı desteklemek için var. Ama belki de yüzlerce, binlerce başka yerde de yaşam var, o zaman işler değişir. Sanki ihtiyacımız kibirlenmeden değerli olmak. Yaşamın, bilincin değerini kibirlenmeden de bilmek mümkün olabilir.


Merriam-Webster gaslighting'i, mağdurun kendi düşüncelerinin, gerçeklik algısının veya anılarının geçerliliğini sorgulamasına neden olan; tipik olarak kafa karışıklığına, güven ve öz saygı kaybına, kişinin duygusal veya zihinsel istikrarının belirsizliğine ve partnerine bağımlılığına yol açan, genellikle uzun bir süre boyunca kişinin psikolojik olarak manipüle edilmesi durumu olarak tanımlar. Bu kelime Patrick Hamilton'ın 1938 tarihli Gaslight adlı oyununda, bir kocanın karısını suç teşkil eden davranışlarından uzaklaştırmak için aklını kaçırdığına ikna etmeye çalışmasından türemiştir. Ancak, medyada artan ilgiye ve popüler kültürde öne çıkmasına rağmen, gaslighting üzerine yapılan bilimsel araştırmalar şaşırtıcı derecede sınırlı kaldı. Personal Relationships dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, romantik ilişkilerde gaslighting'in etkilerine odaklanarak bu durumu değiştirmekte. Çalışma aynı zamanda gaslighting yapan insanların temel motivasyonlarını ve gaslighting'in ilişkiler içinde nasıl ortaya çıktığını da tanımlıyor. - Kendi kötü davranışları için hesap vermekten kaçınmak. - Partnerinin davranışlarını kontrol etmek. - Araştırmacılar yalnızca gaslighting mağdurlarıyla görüşmüştür ve onları suistimal eden kişilerin motivasyonlarına ilişkin yorumlarına dayanarak bu bilgiye ulaşmışlardır. Doğası gereği samimiyetsiz bir davranış olan gaslighting ile suçlanan kişiler, motivasyonları konusunda kasıtlı olarak dürüst davranmadıklarından araştırmacıları dahi gaslight etmeye çalışabilirler. - Ortaya çıkan ana konulardan biri, çoğunlukla sadakatsizlikle ilgili eylemler için hesap vermekten kaçınma girişimi anlamına gelen gaslighting idi. İkinci motivasyon ise hayatındaki kişiyi kontrol etme, nasıl davranacağını, kiminle temas kuracağını, ne giyeceğini vb. dayatma yönündeki bir arzuydu. - Aşk bombardımanı : Genellikle bir ilişkinin başlangıcında aşırı ilgi sağanağına tutar. - Partnerini arkadaşlarından ve ailesinden aşamalı olarak ayırır veya izole eder. - Öngörülemezlik: Gaslighting yapan kişi davranışlarını öngörülemez bir şekilde değiştirir, genellikle bir duygusal uçtan diğerine geçer. - Soğuk muamele : Şefkati ve iletişimi esirgemer veya geri çeker. Aşk bombardımanı, bir kişiyi manipüle etmek amacıyla aşırı ilgi ve şefkat gösterileriyle bunaltmayı içeren bir taktiktir. Kişinin duygusal ihtiyaçlarının bu kadar hızlı bir şekilde karşılanması, yoğun bir duygusal bağ ve hatta gaslighting yapan kişiye karşı borçlu hissetme duygusu yaratarak bu kişiye güç ve kontrol kazandırır. Bu hızlı ve yoğun duygusal bağ, epistemik güven yaratma sürecini önemli ölçüde hızlandırır ve gaslighting yapan kişiye, kendisi hakkındaki inançlar da dahil olmak üzere partnerinin inançları üzerinde daha fazla etki sağlar. Epistemik güven, kendimizle ilgili inançlarımızı doğrulamak ve genişletmek için partnerlerimize güvenebilmemiz gerekliliğini içerdiği için sağlıklı ilişkilerin önemli bir parçasıdır. Çoğu durumda bu güven, zaman ve deneyim içerisinde aşamalı olarak inşa edilir. Gaslighting bu güveni kasıtlı olarak kötüye kullanır. - Artan belirsizlikle birlikte azalan benlik duygusu - Artan tedbirlilik hali - Başkalarına karşı artan güvensizlik hali Bunların aksine sağlıklı ilişkiler genellikle kişinin belirsizlik duygularını azaltır, benlik duygusunu güçlendirir ve paylaşılan bir gerçeklik duygusu yaratır. Gaslighting, paylaşılan gerçeklik duygusunun her türlü görüntüsünü yok eder, iki ayrı ve etkili bir şekilde rekabet eden bir gerçeklik yaratmaya başlar. Mağdur olan kişiyi, yalnızca partnerinin yorumlarının geçerli olduğuna ikna etmeye çalışır. En klasik örnek, birine doğrudan deli demek ve onun gerçeklik algısını tamamen reddetmektir. Gaslighting yapanlar tarafından kullanılan yaygın kelimeler arasında aptal, mantıksız veya muhtaç gibi aşağılamalar yer alır. Bu kişiler, mağdurların algılarını sorgulamasına neden olur ve bu belirsizliği, onları kontrol etmenin bir yolu olarak görür. Çünkü bunu yaparken partnerlerinin muhakeme ve sınırlarını zayıflatmayı amaçlar. Araştırmacılara göre, çalışmadaki çoğu gaslighting mağduru, partnerlerinden ayrıldıktan sonra nispeten hızlı bir şekilde iyileşirken, birkaçı kalıcı bir belirsizlik hissederek kendilerinden şüphe duymaya devam etmiştir. Gaslighting'e maruz kalma deneyimi, kişinin diğer sosyal etkileşimler hakkındaki görüşlerini de değiştirme potansiyeline sahiptir. Bu da güven duyma yetisini etkileyerek başkalarına karşı daha dikkatli ve tetikte olunmasına sebep olur. Belli bir dereceye kadar iyileşme bildiren katılımcılar için belirli noktalar ortaya çıkmıştır. Birçoğu için gasligting yapan kişiyle ilişkiyi sonlandırmak ve başkalarıyla vakit geçirmek, gaslighting'in olumsuz etkilerinden hızla kurtulmaya katkı sağlamıştır. Başkalarıyla vakit geçirmenin ötesinde yoga, meditasyon, yürüyüş ve spor gibi kişinin fiziksel benliğiyle daha fazla bağlantı kurmasını sağlayan ve iç muhakeme yeteneğini geliştiren 'yeniden somutlaştırma' faaliyetlerine katılmak, iyileşmeyi kolaylaştırabilir. Eğer gaslighting'e maruz kaldığınızı hissediyorsanız, başkalarını da sürece dahil etmek ve güvendiğiniz kişilerden geri bildirim almak faydalı olabilir. Partneriniz size bir konuda mantıksız davrandığınızı söylüyorsa, arkadaşlarınızla veya ailenizle iletişim kurarak partnerinizin eleştirdiği davranışı fark edip etmediklerini sorabilirsiniz. Gaslighting, insanların kendi algılarından ve eylemlerinden şüphe duymalarına neden olduğundan, ilişki dışından geri bildirim almak çok önemlidir. Bu yeni araştırmadan çıkarılabilecek en önemli olumlu sonuç, gaslighting yapan biriyle bitirilen bir ilişki sonrasında, daha sağlıklı ilişkiler kurmak için bu olumsuz deneyimin üstesinden gelmenin ve gelişmenin kesinlikle mümkün olduğudur.


Kökeni insanın varlığına dayanan stres, insanın bugünlere gelmesini sağlayan temel bir dürtüdür. Stres, tehlikeye karşı tetikte olmamızı; tehlike anında risk içeren bölgeyi terk etmemizi sağlar. Bu risk, eski çağlarda bir aslan olduğu gibi günümüzde bağlanma problemi yaşayan birini evliliğe zorlayan kişi olabilir. Belli bir dozdaki stres, hangi çağda olursak olalım bizi hayatta tutar. Güvenli alan bulmamızı/oluşturmamızı sağlayan stres, bulduğumuz veya oluşturduğumuz alan güvenli olmasına rağmen normal seviyesine dönmezse beynimizin kaçma mekanizmasında takılı kalmasına ve hep tehlikede olduğumuzu düşünmesine sebep olabilir. Erken yetişkinlik dönemi, 18-25 yaş aralığındaki dönemi kapsar. Aynı zamanda ileri ergenlik dönemini (18-22) de içine alan bir gelişim dönemi olarak kabul edilir. Ergenlikle beraber hormonal, bilişsel ve fiziksel değişimleri aniden yaşayan birey, erken yetişkinlikte bu değişimlere uyum sağlamaya; genellikle varsayımsal ve soyut düşünceleri de aktif olarak kullanmaya başlamıştır. Bu düşüncelere kimlik arayışı, akademik ve sosyal hayatta kararsızlık, biricik bir yaklaşımla kendine dönmek ve pek çok olasılığa fırsat vermek de eşlik edebilir. Bu başlıklar kişinin, ayrılacak olduğu güvenli alanından bağımsız bir şekilde, kendine yeni bir güvenli alan oluşturmasına yönelik adımlar atmasının ve dönüşmesinin yolunu açar. Güvenli alanı terk etmek oldukça stres içeren bir durumken bir de yeni güvenli alanı bireyin kendisinin oluşturacak olması, içinde bulunduğu pek çok olasılığa fırsat verme durumuyla da birleşince belirsiz bir geleceğin stresini ve kaygısını da bireye yükleme ihtimali yüksektir. Yoğun stres, yaşamın her evresinde kişinin hayatına olumsuz etki edebilmektedir. Ancak bu olumsuz etki, bir öğrencinin söz hakkı almak isterken bildiği doğru cevabı; söz hakkı aldıktan sonra unutmasından daha can yakıcı olabilmektedir. Pek çok sağlık sorununun temelinde stres yatmaktadır. Psikoloji temelli sağlık sorunları, genel kitle tarafından küçük görülebilir. Bu, sağlık sorununu, kişinin kendi bedenine kasıtlı olarak yaşattığını varsayan bir bakışla gayet mantıklı kabul edilebilir. Ancak bir hastalığın psikolojik temelli olması, beynin güvende olmadığı bir anda takılı kaldığını ve kendini her an veya belli anlarda tehlikede hissettiğini göstermektedir. Diğer çalışmalar depresyonu hippokampus atrofisi ile ilişkilendirdi ve bir çalışma, kadınların hippokampusunda daha hızlı gerçekleşen bir hacim kaybı gözlemlendiğini ortaya koydu. Sadece bu çalışmaya bakıldığında kadınların, detaylı düşünen beyin yapılarında daha fazla stres faktörünün olduğu yorumu yapılabilir. Erkek rolünün toplum içerisinde çok fazla stres faktörüyle baş başa olduğu bilinse de çözüm odaklı düşünme tarzı onun bu stresten, kadınlara göre daha fazla arınmasını sağlıyor olabilir. Araştırmalardan yola çıkarak elde edilen sonuçlardan biri stresin işlevsel ve kaçınılmaz olduğu, diğeri ise erken yetişkinlikte yoğun stresin kalıcı ve büyük kayıplara sebep olacağı yönündedir. Yaşamdan geriye kalan, anılardır. Anıların hatrına yoğun strese maruz kalmamak ve kendimizi maruz bırakmamak, ilaçsız ve önleyici bir tedavidir. protect against dementia: Depressive symptoms increase risk for cognitive impairment. ScienceDaily.


Bir hayalin var. Biliyorsun yaşamını değiştirecek. Her şey daha anlamlı olacak. Güneş daha fazla parlayacak senin için, yeşil daha yeşil olacak. Bir hayalin var hayatını güzelleştirecek. Cilalayıp duruyorsun hayalini. Gece rüyalarına giriyor. Gündüz düşleri içinde geçiyor vaktinin bir kısmı. Bir hayalin var, sana can veriyor. Hayalin önce ufukta belirmişti. Bir süre sana yaklaştı. Sonra tavırlarınla ve yaptıklarınla, yapmadıklarınla kendinden uzakta tutmaya başladın onu. Sonra geleceğe sürgün ettin. Ve oraya hapsettin hayalini. Uyuşturucunun etkisinden uyan! Yaşam yaşayarak yaşanır. Hayaller düşünerek gerçek olmaz! Harekete geçmek gerekir. Eğer bu yazı ilginizi çektiyse sıradaki yazımız sizin için geliyor: Bağın Kendini Aşarsa!


Uzak geçmişi hatırlamak ve uzak geleceği kurabilmek gibi bir yeteneğimiz var. Diğer canlılardan ayrıldığımız temel noktalardan birisi gelişmiş beyinlerimizin sağladığı bu kapasite. Ama bazen bir olgu hem iyi hem kötü olabilir ya, bu yeteneğimiz de bize pek çok fayda sağladığı gibi pek çok zarar da veriyor. Meditasyon yaparken insanlar anda kalmaya odaklanır, odağına odaklanır bir nevi, dikkatine dikkat eder. Ama puff bir de bakar ki zihni bir düşünceye kendini kaptırıp uzaklaşmış gitmiş, alır geriye çeker zihnini; odağına tekrar odaklanır. Namaz kılarken huşu içinde olmaya çalışan insanların da başına gelir: Bir bakmışlar zihinleri bir geçmiş keşkesinde ya da bir gelecek kaygısında hesaplar kitaplar yapıp duruyor. Kaçıncı rekatta olduğunu bile karıştırır. Sağlıklı bir zihnin işlevlerini basitçe düşünelim: Basitleştirmek için modelleyeceğiz, pek çok yaşamsal detayı bir kenara bırakmış olacağız ama konunun özünü kavramak için insan zihninin çalışma şekli bu. Zihnimiz ya odaklandığı bir konu üzerine çalışır. Ya geçmişin detaylarını yeniden didikler. Ya da geleceğin kurgusunu yapıp durur. Sağlıklı bir zihinde mükemmel bir oyun planıdır bu yaklaşım. Aktif olarak odaklandığımız bir iş yoksa geçmişi gözden geçirip taktiklerimiz için iyileştirmeler düşünebiliriz, tarzımızı geliştiririz, hatalarımızdan öğreniriz. Ya da geleceğe yönelik simülasyonlar çalıştırırız zihnimizde. Neyin nasıl olabileceğini kurgular, kurgumuzdan bugünümüz için kararlar çıkarırız. Oysa hiçbir zihin tam anlamıyla sağlıklı değildir. O yüzden çeşitli sebeplerle doğal yolumuzdan ayrıldığımızda, doğal halimizle aramızdaki uzaklık iyice arttığında, yük birikir, denge şaşar, işe yarayan şeyler işe yaramaz olur. Bir de bakmışız geçmişte kalmış bir olayı, bir kişiyi, bir travmayı öyle bir dolamışız ki zihnimize, çözüm falan hak getire ha bire aynı şeyi yaşayıp duruyoruz... Böyle olunca uzak geçmişte kalan bir öfkemizle tekrar tekrar öfkeleniriz. Üzüntümüze üzülürüz tekrar tekrar. Belki de çoktan dikiz aynasında kaybolmuş bir coşkuyu, hatta belki bizim doğumumuzdan yüzlerce yıl önce yaşanmış bir coşkuyu, mesela Mohaç Meydan Muharebesini, İstanbul'un Fethini, babamızın gençliğinde aldığı bir altın madalyayı, artık ne gelirse aklınıza yeniden ve yeniden yaşayıp coşarız da coşarız. Bazen de kendimizin gelecekteki bir versiyonuna ilişkin kaygıyı ya da coşkuyu takarız aklımıza. Uzak geleceğin ya korkusuyla titreye titreye ya da uzun emeliyle sarhoş bir halde dolaşırız bugünün sokaklarında. İş o hale gelir ki yaşadığımız her an'da, bedenimiz bugünün içinde yoğun bir şekilde meşgul olsa da zihnimiz ya geleceğin peşinde ya da geçmişin keşkesinde döner durur. Bir de dönüp bakarız ki belli bir yaştan sonra her an'ımız başka anların peşinde ya da keşkesinde kaybolup gitmiş. Peki anda kalmak mümkün değil mi? Size bir sır vereyim: Andan çıkmak zaten mümkün değil ki. İsterseniz bir deneyin. Zaman makinesi icat etmiş olmanız gerekir bunun için. Zaman makinesi icat etmediyseniz her an'da o an'ı yaşarsınız. Şu an yaşayabileceğim tek an şu andır. Her an sadece ve sadece o an'ı yaşayabilirim. Sorun anda yaşadığımız şeye gerçekten odaklanabilmektir. Zihnimizin uzak geçmişten uzak geleceğe kadar geniş bir yelpazeye ulaşabilmesi de bunun için bir engel falan değildir. Geçmiş üzerinde durabilmek, geleceği kurgulayabilmek yaşamda kalmamız için kritik yetkinliklerdir ve işe yaradıkları için bu yetkinliklerde o kadar iyiyiz. Geçmişi düşünüyorsam bir sebebi var: O geçmişi nasıl değiştirebilirim diye geçmişe bu kadar uzanıyor zihnim. Geçmişte reel olarak ne olduğunu belki değiştiremem ama şu an'ımın ve geleceğimin o geçmişteki an'dan nasıl etkilendiğini değiştirebilirim. Geleceği kurguluyorsam bir sebebi var: O geleceği şu an yaşayamam ama o geleceği yaşamak için bu an yapmam gereken şeyleri yapmazsam da o geleceği asla yaşayamam. Hep andayız. Ve o an öyle bir an ki geçmişi yeniden yaratabilir, geleceği tekrar tekrar çeşit çeşit simülasyonlarla yaratabilir. Uzun bir yaşamın eriminde bir hafta bir an'dır aslında. Ben yaşamı hafta hafta ele almayı öneriyorum. Çünkü haftanıza sokamadığınız şeyi hayatınıza sokamazsınız. Kişisel yaşamlarımızda an'ımızı, haftamızı istediğimiz gibi yaşamak için: Yazılım, veri bilimi, mühendislik, psikoloji, sosyoloji ve nörobilim alanlarından derleme yaparak Çevik Yaşam metodolojisini oluşturdum. Anda kalmak yaşamak aslında. Yaşamak nedir dediğimizde de bin türlü farklı cevap bulmamız mümkün. Herkesin anda kalması kendine günün sonunda. Ama yine de başkalarının deneyimlerinden öğrenebileceğimiz, yararlanabileceğimiz şeyler var.