Aşk... Yüzyıllardır süregelen tarifsiz duygu. Edebiyatın da en çok beslendiği duygulardan biri diyebiliriz. Çünkü bin bir hali var. Mutluluğu, üzüntüsü, kırgınlığı, çekingenliği, imkansızlığı... Artık yazar hangi halini ele alırsa. Stendhal'ın Aşka Dair isimli kitabı, 1822'de yayımlanan ve deneme türünde olan bir eser. Stendhal, 19. yy.'ın en önemli yazarlarından biridir. Hatta Nietzsche bile onu kıskandığını itiraf ederek bunu kanıtlamaktadır. Stendhal, genç yaştan itibaren pek çok ülkeyi görme fırsatı edinmiş ve bunun sonucunda da insanlar hakkında zengin bir deneyime sahip olmuş. Fransız edebiyatının realist yazarlarından biri olarak tanınmaktadır. Eserlerini yazarken o kadar çok kafa yorarmış ki, istediklerini tam olarak yansıttığına ikna olmadan eserine son noktayı asla koymazmış. Stendhal'ın yaşamında aşk büyük bir yer tutmuş. Aşk hayatında pek çok kadın yer almış. Bütün bu yaşadıklarından yola çıkarak aşk hakkındaki düşüncelerini, okurlarıyla onun deyimiyle mutlu azınlığıyla paylaşmıştır. Aşk, çok renkli bir çiçektir, ancak korkunç uçurumların kıyısında yetişir. Aşka yönelik yaptığı bu tanımlardan anlıyoruz ki Stendhal, aşkı yüksekten alçağa, güzellikten korkunçluğa doğru bir ivme ile tanımlamaktadır. Bu ivme içerisinde de aşkın evreleri vardır. Her evrede farklı duygular yaşar insan. Yine de aşkın yaşanmasına neden olan o çamurlu yollar, o dolambaçlı ilişkiler, duraksamalar, yaşanan heyecanlardır aslında aşkı aşk yapan. Yani aşkın doğası böyle bir şeydir işte. İnişiyle çıkışıyla kalbimizi doldurup boşaltır. Bu arada yaşananlar ise hayatlarımıza kazınarak kendine yer edinir. Aşkı yaşamak biz insanlara bahşedilmiş kutsal bir duygudur. Ancak kıymeti bilinmez ise herhangi bir yaşanmışlıktan öteye gitmez. Kutsallığını da yitirir. Gökler size aşk için yaratılmış bir ruh bahşetmişse eğer sevmemek, hem kendinizi hem de karşınızdakini mutlulukların en büyüğünden mahrum bırakmanız anlamına gelir. Günah işlemekten korkan bir portakal ağacının çiçek açmayı bırakmasından farkı yoktur bunun. İnsan sevmeye görsün dünyaya farklı gözlerle bakmaya başlar. Daha iyi görür, işitir, tadar, dokunur ve koklar. Her şey daha da anlam kazanmıştır. İnsanlara karşı bile bakış açısını değiştirmiştir. Dünya daha güzel bir hal almıştır. Yaşamak ise daha anlamlıdır. Sevmeye başladığı andan itibaren en aklı başında insan bile, sevdiği şeyi olduğu gibi göremez. Kendi üstünlüklerini ufalttıkça ufaltır, sevdiği kişinin en lüzumsuz vasıflarını ise abartır durur. Kaygılar ve umutlar bir anda romantizme karışır. Aşk yaşanırken bir süre sonra artık alışkanlık haline bürünmeye başlar. Baştaki duyular ve duygular normalleşme dönemine girer. İşte bu evre çok kritiktir. Tamam ya da devam adımlarına burada karar verilir. Kahraman, ya tamamıyla teslim olacaktır ya da başka masallara doğru gitmeye karar verecektir. Aşkla dolu her bir dakikası artık alışkanlığa dönüşmüş bir inançla geçen ayların ardından, sevmekten vazgeçmenin düşüncesine dahi nasıl katlanabilir insan? Ne kadar sağlam bir yaradılışa sahipse insan, kararsızlığa o kadar zor teslim olur. Şiddeti muazzam ama karşılıksız kalmış tutkularda bazı anlar olur ki, insan artık sevmediğine inandırır kendini; denizin ortasında bir tatlı su kaynağına benzer böyle anlar. Sevgiliyi düşünmekten bir keyif alamaz olur insan; sevdiğinin acımasızlığından bıkmış olmasına rağmen, hayatta ilgi duyduğu başka şey de kalmamış olduğundan, kendini büyük bir keder içinde bulur. Bu hüzünlü ve kasvetli hiçliğin ardındansa, çalkantılara rağmen yepyeni, tutkulu ve ilginç bir ruh haline bürünür insan. Aşk bir hezimetle sonlandığı zaman, bir zamanlar hayran olduğumuz kişiye karşı artık her türlü haksızlığı yapmaya hazırızdır. Zaten hassas olan kalbimiz daha hassaslaşır. Ona bir yol çizen tüm alışkanlıklarını kaybedince, hissettiği tüm duyguları yolun ortasında bırakıverir. Artık bu yolda nasıl ilerleyeceğini bilemez. Ta ki yeni bir rota çizilene kadar. Ateşe benzer aşk, iradeyi bütünüyle aciz bırakıp bir anda yükselir ve bir anda kaybolur. Yeni bir rota tekrar çizilebilir, yeniden aşık olunabilir, her şey insan içindir hayatta. Kıştan sonra baharın geleceğini bilerek yaşamalıyız. Her şey tekrardan yücelip anlam kazanacaktır. Duygular, duyular, insanlar, doğa, şarkılar, şiirler, fotoğraflar... Her şey daha da parlak olacaktır. Biz de dahil olmak üzere. Kristalleşme yalnız ağaç dallarına özgü değildir. Yaşadığı uzun kışın ardından, çırılçıplak bir ağaç dalı olan insan, aşkı tanıdıktan sonra binbir kristalle kaplanır. Doğadaki her şey daha güzeldir, sevdiği kişide fark ettiği her yeni özellik yeni bir kristaldir onun için; çok daha güzeldir, çok daha parlaktır, işte kristalleşmiştir insan; fakat artık daha çok kırılgandır. Aşk, çok özel bir duygu. Alelade yaşanılmaz. Hayatımızda kaç kere yaşayacağımızı da hesaplayamayız. Aşk üzerine bir plan da yapamayız. Stendhal, insanlara Demek ki sizin medeniyetinizin yarattığı en güncel mucize bu imiş! Aşkı alelade bir iş haline getirdiniz diye seslenmiştir. Günümüze bakarsak haksız da sayılmaz.


Yunan tragedyalarını aratmayan Jean Cocteau'nun yazıp yönettiği Bir Şairin Kanı sürreal öğelerle dolu deneysel bir film. Cocteau'nun hayatına göndermelerin bulunduğu film, görsel estetiğiyle çeşitli im'ler oluşturarak ayrı bir atmosfer yaratıyor. Şairin yaraları diye başlayan ilk sahnelerde, genç bir şairin resmettiği kadın figüründeki dudakların canlanmasıyla gerçekleşen olaylar yer alır. Dudaklar şairin eline bulaşır ve bir daha da çıkmaz. Dudaklar ona ses eder, onu yönlendirir, bedenini ele geçirir. Şair hangi nesneye dokunsa dudaklar da o nesneyi harekete geçirir, o nesneye ses olur. Metaforik simgelerin yoğun olarak işlendiği filmin ilerleyen sahnelerinde şairi ele geçiren ağız artık bir sese dönüşmüştür. Bu kısımlar rüya içinde rüyanın oluştuğu ve bilinçaltı çağrışımların yoğun şekilde işlendiği bölümlerdir. Lotman'a göre 'fantastik', gerçek dünyanın sisteminin şaşırtıcı kombinasyonlarda yeniden tasnif edilmesinin bir örneğidir. Ses şairi yönlendirerek başka bir boyuta götürür. Bu boyut değiştirme bir aynanın içerisinden geçerek gerçekleşir. Yönetmen çoğu filminde aynaları geçişin kapıları olarak kullanır. Bachelard'ın ifadesiyle: Aynalar fazlasıyla uygar, fazlasıyla geometrik nesnelerdir; rüya hayatı kendiliğinden uyum gösteren bir takım rüya aletleri oldukları ayan beyan ortadadır. Şair kendisini bir otelin içerisinde bulur. Yan yana dizili odaların bulunduğu koridorda kapıları gözler. Her oda kendi içerisinde farklı bir hikayeyi barındırır. Kurşuna dizilen bir Meksikalı, cezalandırılan bir çocuk, hermafrodit bir figür. Maskların ve heykellerin bolca kullanıldığı sahneler dramatik bir fantazmanın ürünü olsa da Yunan tragedyalarından fırlamış gibidir. Kapıların anahtar deliklerinden çekilen her görüntü siyah-beyaz atmosfer eşliğinde sürreal atmosferi daha da güçlendirir. Şair koridorun sonuna yaklaştığında bir el ona silah uzatır ve onu yönlendiren sesin eşliğinde kendini vurur, ancak ölmez bir nevi rüyadan uyanır. Bir an kendisine gelir, odasındaki heykeli parçalar ve sonunda kendisi de öldürmeye çalıştığı şeye, heykele dönüşür. Filmin son bölümlerinde bir çocuk avluda kartopu oynarken ölür. Bu kısımlar bir savaş sahnesinden farksızdır. Herkes ölen çocuğa karşı kayıtsızdır. Locayı andıran evlerin balkonlarında şık kıyafetleriyle asil kişiler olan biteni izlemektedir. Yerde kanlar içinde kalmış çocuğun hemen yanındaki masada şair, bir kadınla iskambil oynamaktadır. Bu sahne Bergman'ın Yedinci Mühür'ündeki Azrail'le satranç oynama sahnesini andırır. Nitekim karşısındaki kadının 'eğer kupa asın yoksa ölü bir adamsındır' deyişiyle bu oyunun ölümle bir restleşme olduğu anlaşılır. Şair hileye başvurarak ölü çocuğun cebinden bir kupa ası alır. Ancak çocuğun üstünü örtmeye gelen melek kupa asını şairden alır. Şair böylelikle oyunu kaybeder. Kendisini silahla vurur, tıpkı yerdeki çocuk gibi kanlar içinde kalır. Kalp atışları yüksek sesle duyulur. Bu ses Jean Cocteau'nun kendi kalbinin sesleridir. Kendi hayatına dair bir arayışın da imgesidir bu sesler. Masadaki kadın ise yürüyerek gider ve bir heykele dönüşür. Jean Cocteau yarattığı sahneler, sürreal imgeler oluşturarak dönemi içerisinde ayrıksı bir yapı oluşturmuştur. Hayalle- gerçeğin, yaşamla-ölüm arasındaki gizi, bilinçaltı çağrışımlarla yansıtarak simgesel bir dil kullanmıştır. Her ne kadar görsel atmosferin cazibesi bizi kendi içerisine sürüklese de son sahneler, hem savaş dönemine hem de olaylar karşısında sessizleşen, hiçleşen insana ses eder.


Yılanı Öldürseler romanı, ataerkil toplumun himayesine girmiş kadın zihniyetini ortaya koyar. Romanda, bu zihniyeti temsil eden rol; büyükannedir. Nitekim, yılan metafor olarak kullanılmıştır ve bu yılanın 6-7 yaşlarındaki bir çocuktan nasıl anne katili yarattığını ve bir annenin nasıl kurban olduğunu bizlere sorgulatır. Yaşar Kemal; kadın, erkek ayırt etmeden toplumda yozlaşan her parçaya dokunmaya, onu dürtüklemeye, kendine getirmeye çalışır. Cehaletin dili, dini, cinsiyeti, vücut rengi olmadığını karakterlerin biyolojik farklılıklarından anlaşılabilir. Bu cehaleti tanımlamak istersek; dinlerin, gelenek ve göreneklerin yani kutsaliyet arz eden ve bu uğurda yapılan şeylerin meşrulaştırılmasına ve sistem haline getirilmesine denebilir. Tıpkı günümüzde olan linç kültürü gibi... Yaşar Kemal, Yılanı Öldürseler romanında bu sistemi, sistemin işlediği zihniyeti anlatır. Geçmişte çıkan ama hala geçmişte yaşandığı gibi yaşanan töre olaylarını gözler önüne serer. İşin özü, Yaşar Kemal bizlere bir rüya yaşatmak ister. Koca mercekleri belki de bunun için vardı; daha iyi izlemek, daha iyi yazmak ve daha çok düşlemek uğruna. Sadece usa inanan ve sevmeyi bilmeyenler inanmadı buna, çünkü sevmek vardı işin içinde. Bu iş gerçeğin acımasızlığını görmekle beraber, samimiyetle sevmeyi de isterdi. Problemi tanımlamak çözdüğümüz anlamına gelmezdi.


Yaklaşık 2.000 yıl önce volkanik bir patlamadan doğan Japonya'nın gizemli Mashu Gölü, dünyanın en berrak göllerinden biri. Mashu Gölü, Abashiri'nin yaklaşık 50 km güney- Güneydoğusunda ve Kushiro'nun yaklaşık 70 km kuzeyinde bulunan bir krater gölü. Bu aynaya benzer çukur göl, Japonya'nın kuzeyindeki Hokkaido adasındaki 'Akan-Mashu Ulusal Parkı' içinde yer alıyor ve Japonya'nın yerli halkı Ainular tarafından da kabul ediliyor. Hokkaido adası, Japonya'nın en büyük ikinci adası, tüm ülkenin yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Eşsiz bir doğaya sahip olan Hokkaido, ormanları, gölleri, bitki örtüsü ve vahşi yaşamıyla doğa severleri büyüleyen bir ada. Bahar ve yaz aylarında uzun doğa yürüyüşleri ve bisiklet turları için uygun olan bu bölge, kışın Sibirya'nın etkisiyle beyaza bürüyor. Mashu Gölü için ise, bir doğa harikası diyebiliriz. Göl, 'Mashu Mavisi' olarak tanımladıkları eşsiz koyu bir renge sahip. Su seviyesi, göle giriş çıkışlar olmamasına rağmen hiç değişmiyor ve su hep temiz kalıyor. Ziyaretçiler gölün sularında yüzemiyor veya balık tutamıyor, ancak Mashu Gölü'nün gizemli sularına girmek için de sabırsızlanıyorlar. Mashu Gölü suya keskin bir şekilde dik inen 200m.'lik krater duvarlarıyla çevrili. Gölün kıyılarını ziyaret etmek, güvenlik sebepleriyle Japon Çevre Bakanlığı tarafından kesinlikle yasak. Gölün bu erişilemez hali, bozulmamış ve kirlenmemiş berrak suyunun da korunmasına yardımcı oluyor. Gölün güneydoğu tarafında 858 metre yüksekliğinde olan Mashu Dağı var. Batı sahilinin yamacında ise, doğal bir yol var ve yolda iki gözlemevi var. Japonya'nın en derin göllerinden biri olan, 212 metre derinliğindeki Mashu Gölü, sisli bir göl olarak biliniyor. Özellikle haziran ya da temmuz aylarında, yılın yaklaşık 100 günü sisle kaplanıyor. Göl büründüğü sis nedeniyle yaz aylarında ziyaretçiler tarafından seçilemiyor bile diyebiliriz. Yüzlerce yıldır yanına yaklaşılamadığı için de iyi korunmuş. Dünyanın en temiz suyuna sahip göllerinden biri. Ainu dilinde, Mashu Gölü'ne genellikle tanrıların gölü anlamına gelen 'Kamuito' deniyor ve zor zamanlarda yerlilerin buradan ilham aldıkları söyleniyor. Ainu halkı bu gölde bir kadının ruhunun yaşadığına inanıyor ve Ainu efsanesine göre, genellikle sis kaplı su yüzeyi de bu gizemli kadının yüzlerinden biri. Ainu halkı, göldeki sisle karşılaşan kişilerin de şanssız kişiler olduğuna inanıyor. Yeri gelmişken, Ainu halkından da biraz bahsetmek istiyorum. Ainu'lar, Japon adalarının tarihte bilinen ilk sahipleri ve geçtiğimiz yıllarda, Japonya artık resmi olarak bu halkı tanıdığını açıkladı. M. Ö 12'inci yüzyıla kadar dayanan Ainu kültürünü, Japon kaynakları; beyaz tenli, açık renk gözlü, oldukça tüylü ve ayıya tapan bir topluluk olarak tanımlıyor. 19'uncu yüzyılın başına kadar Japonya genelinde yaşayan halk, baskı ve sindirme politikasından dolayı ülkenin kuzeyine göç etmek zorunda kalmış. Ainu'lar, şimdilerde ülkenin dört büyük adasından biri olan ve Japonya'nın en kuzeyinde yer alan Hokkaido'da yaşamlarını sürdürüyorlar. Verimli topraklara ve doğal kaynaklara sahipler ve onları olabildiğince iyi korumaya çalışıyorlar. Bir kısmı Rusya'da yaşayan Ainuların 2017 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Japonya'daki sayıları sadece 12 bin 300. Ülkede yaşayan bu azınlığa mensup insanların çoğu göç, baskı ve Japon dili eğitimi ile birlikte kendi benliklerini yitirmiş durumdalar. Ayrıca, Ainu, bu halkın dilinde 'insan' anlamına geliyor. Ancak bu kelime Japonya'da uzun bir süre etnik bir hakaret olarak kullanıldığı için, hala bazı Ainular kendilerine Utari demeyi tercih ediyorlar. 1991'de yapılan bir araştırmaya göre ise; Ainu dilini Japonya'da akıcı bir şekilde konuşabilen sadece 15 kişi kaydedilmiş. Japonya' daki nüfusun ekseriyeti kendi azaları tarafından da ırkçılık ve ayrımcılığa tabii olmamak için Japonlarla evlenmeye teşvik edilmişler. Rusya'daki nüfusun bir kısmı da kendi dinleri olan animizmden uzaklaşıp Rus Ortodoks Kilisesi'ne dahil olmuş. Hokkaido'da yaşayan bu yerli halkı umarım bir gün biz de tanıma fırsatı buluruz.


İnsanlık tarihi boyunca varoluşun en derin girdaplarından tutun da, sırların ifşa edildiği en uç noktalara kadar evrende varlık gösteren döngüsellik ilksel çağlardan bu yana zamanla ilişkilendirilmiştir. Güneşin doğuşunda ve batışında, mevsimlerin birbirini belli aralıklarla aynı düzende tekrar edişinde ve mevsimlerle gelen doğadaki değişimlerde hep bir anlam aranmış ve bu muazzam döngüde zamanın işlevi üzerine kafa yorulmuştur. Nitekim yukarıda bahsettiğimiz üzere zamana dair üzerinde durulan pek çok düşünce arasında Herakleitos'un adeta taban tabana zıttı olan bir filozof da mevcudiyet göstermiştir. Parmenides, zamanı bir değişim olayı olarak yorumlamanın aksine onu mutlak bir varlık olarak ele almış ve değişimden arı olduğunu savunmuştur. Ona göre değişim yalnızca bir yanılsamadan ibaretti. Varlık tek ve sonsuzdu. Öyle ki geçmiş de gelecek de şu an olmayandı bu sebeple zaman aslında olmayanı tanımlıyordu. Zamana dair çatışan savlar böylelikle Platon ve Aristotales'ten tutun da Newton ve Einstein'a kadar uzanan dönemler boyunca filozofların hayatlarının bir parçası olmuş ve en önemli sorgulamaların başında kendine yer bulmuştur. İşte tam da bu sebeple size beni çok etkileyen bir eserden bahsetmek istiyorum. Jules Verne'in hayat verdiği Zacharius Usta adlı eser zamana dair hepimize adeta öğretici bir ders niteliği taşıyor. Bir saat ustası olan Zacharius Usta yaptığı mükemmel saatlerle Cenevre şehrinin hayranlık duyduğu bir dahidir. Ünü sınırların dışına taşmıştır ve farklı ülkelerden müşterileri saatlerine sahip olmak için uzun yolları katedip dükkanına gelmektedir. Saatçiliğin de ilerleyen gelişmelere ayak uydurmasıyla 'saat maşası' icat eden saat ustası bu icatla gelen kibrin onu nasıl bir boyuta ulaştırdığının farkına varmaz ve sonrasında biz okuyucu için asıl can alıcı olaylar patlak vermeye başlar. Yaptığı mükemmel saatlerin esrarengiz bir biçimde tek tek bozulmasıyla adeta bir yıkım yaşayan Zacharius Usta, saatlerinin bozulmasına paralel olarak hastalanmaya başlar. Çünkü Usta hayatını saatlere bağlamıştır. Usta zamanla kendini Tanrıyla yarışırken bulur. Tanrı sonsuzluğu yarattıysa, Zacharius Usta da zamanı yarattı. Yaşlı saatçi, Yaradan'a kafa tutup cennetten kovulan meleğe benziyordu.... Bu şimdilik tam bir muamma. Bu yüzden bizler en iyisi zamanı kendimize ait kılmadan önce anların önemini anlayalım. Çünkü St. Augustinus'un da dediği gibi geçmiş ve gelecek sadece birer andır. Asıl mesele şimdiyi yakalamak. Çünkü geçmiş de gelecek de oldukları yerde şimdiki zaman olarak varlar. Ve şimdi bir şeyler yapmanın tam zamanı. Tanrıyı oynamadan salt insan kimliğimizle zamanla yaşamayı öğrenmenin zamanı. Zamanla barışma ve zamanı onarma zamanı. Çünkü bu yüzyılda zaman ancak içinde yaşayanların onu onarmasıyla akabilir. Karanlıklar, zaman dışındaki sorunlarla mücadele edilerek ortadan kaldırılabilir. Sevgili okuyucu geçmiş, şimdi ve gelecek zamanın birer parçasıdır, lütfen tüm bu anların yaşamın için ne kadar önemli olduğunu ve bizim zamanı değil, zamanın bizi biz olarak yarattığını unutma.


Tarihe Damga Vurmuş En Ünlü 20 Heykel! Tarihe Damga Vurmuş En Ünlü 20 Heykel! Kalk Musa! Gidelim! dedi Michelangelo... Çekici fırlattı taştan adamın burnuna... Kendisi bile yaptığı heykelin gerçekçiliğine kapılmadan edemedi... Musa'nın Hükmünün hikayesi hep böyle anlatılır. Mermer sadece bir madde olmaktan çıkar ve usta ellerde bir sanat eserine dönüşür. İnce ince yontulan mermerler, altınlar, bronzlar, gümüşler sonucu ne Musalar Davutlar ne mitolojik karakterler bırakıldı dünyaya. Özellikle Rönesans Dönemi, heykelin altın çağı kabul edildi. En ilkel Kibele formlarından klasik heykellere ve günümüzde avangart heykellere kadar uzanan süreçte; heykel de resim gibi kendi evrimini doğurdu. Tül gibi işlenmiş mermerler, insan elindeki damarlar, kıvır kıvır saçlar ve sakallar, detaylı kaslar ve uzuvlar; baktıkça baktırdılar ve aklımızın sınırlarını geçtiler, gittiler. 1. Ecstasy of Saint Teresa, Gian Lorenzo Bernini, 1647 1652. 2. The Rape of Proserpina Gian Lorenzo Bernini, 1621 1622. 3. Apollo and Daphne, Gian Lorenzo Bernini, 1622 1625. 4. David, Michelangelo Buonarroti, 1501-1504. 5. Moses, Michelangelo Buonarroti, 1513-1515. 7. David, Donatello di Niccolo di Betto Bardi, 1440. 8. Laocoön and His Sons, MÖ 200. 9. Ugolino and His Sons, Jean-Baptiste Carpeaux, 1865-1867. 10. Venus de Milo, Alexandros of Antioch, MÖ 150-125. 11. Veiled Christ, Giuseppe Sanmartino, 1753. 12. Veiled Virgin, Giovanni Strazza, 1850. 14. The Thinker, Auguste Rodin, 1880. 15. The Kiss, Auguste Rodin, 1882. 16. Perseus with the Head of Medusa, Antonio Canova, 1804-1806. 17. Perseus with the Head of Medusa, Benvenuto Cellini, 1545-1554. 18. Discobolus, Myron, MÖ 460-450. 19. Bust of Neptun, Lambert-Sigisbert Adam, 1725-1727. 20. The Winged Victory of Samothrace M. Ö. 200-190. Ayrıca bakınız: Tüm Zamanların En Ünlü 20 Ressamı ve Popüler Tabloları!


Shigir İdolü, 24 Ocak 1894'te, Yekaterinburg'un Orta Ural Dağları yakınlarındaki Turba bataklığında, altın arayan madenciler tarafından bulunmuş ahşap bir heykel. Sverdlovsk bölgesinde, 19. yüzyılın sonlarına doğru ele geçirilen bu oymalı ahşap nesne, dünyanın her yerinden gelen anıtsal antropomorfik heykellerin en eski ve en bilinen örneklerinden biri. Üzerindeki ifadeler ve oymalar ise tarihe ışık tutan cinsten. Geçtiğimiz günlerde 'sputniknews. com' tarafından yapılan bir habere göre Shigir hakkında yeni bir bilgi daha ortaya çıktı. Rus ve Alman arkeologlar tarafından yapılan bir araştırma sonucunda, dünyadaki ilk şeytan heykeli olduğu bilinen Shigir İdolü'nün yaşı belirlendi. İlk araştırmalarda, yerel arkeologlar tarafından radyokarbon analizleri ile incelenen heykelin yaşı 8 veya 9 bin olarak hesaplanmıştı, fakat yıllar sonra Rus ve Alman arkeologlar tarafından yeni ve farklı bir iddia gündeme taşındı. Almanya'daki Göttingen Üniversitesi'nden arkeoloji uzmanı Thomas Terberger: Bu heykelin saygıdeğer yaşı 11 bin 600 yılı buluyor ve diğer buluşlarımız, bize avcı-toplayıcıların karmaşık ritüeller yaptıklarını ve sanatlarında soyut fikirleri ifade edebildiklerini söyletiyor. Görünüşe göre din ve kültür, daha önce düşünüldüğü gibi çiftçilikle birlikte değil, çok daha önce ortaya çıktı diye konuştu. Terberger ile Rus arkeologlar Svetlana Savçenko ve Mihail Jilin'in de yer aldığı ekip zaten 3 yıl önce heykelle ilgili geniş bir araştırma çalışması başlatmıştı. Ağaçtan kesilerek yapılmış ve üzerinde şeytani kol ve yüz görüntülerinin yer aldığı beş metreyi geçen tek parçalık bir heykel olan Shigir İdolü'nün, önce ormanı 'tabu'laştıran bir sembol olabileceği düşünülmüş. Sonraları, bu heykelin dini ritüel ya da ata ruhlarına hürmet için yapılmış olabileceği ileri sürülmüştü. Araştırmacılar, Shigir İdolü'nün kötü ruhların ve onları yöneten orman şeytanının bir tasviri olduğunu düşünüyorlar. Bu düşünceler ışığında varılan ve dinlerin tarihini yeniden araştırmamızı sağlayan bu sonuçlar bir hayli ilginç. Günümüz tarihini de fazlasıyla etkileyeceğini ve uzak tarihe yön vereceğini düşündüğüm yukarıdaki bilgiler ışığında elde edilen çok önemli bir bilgi daha var. O da Shigir İdolü'nün Göbeklitepe'de ortaya çıkarılan figürler ile büyük benzerlikler göstermesi. İnşası milattan önce on bin yılına uzanan Göbeklitepe, tarihteki en eski ve en büyük ibadet merkezi olarak biliniyor. Bildiğimiz üzere, Göbeklitepe'yle birlikte Türkiye'nin kuzeyindeki diğer antik yerleşim bölgeleri, günümüzde dünyadaki ilk uygarlık, din ve kültür varlığının da en eski izlerini taşıyor. Süslü kafatasları ve üç-dört metre yüksekliğindeki insan benzeri sütunlar gibi yerel eserlerin, Rusya'da bulunan bu şeytan heykeli ile neredeyse aynı örüntülerle kaplı olması, aralarında bir bağlantı olduğunu ortaya koyuyor. Alman araştırmacı Thomas Terberger, dünyanın insan şekilli en eski ahşap heykeli olan Shigir İdolü ile Göbeklitepe'deki insan şekilli T biçimindeki anıt taşların arasındaki bu benzerliğine dikkat çekiyor. Aralarındaki en önemli fark ise Anadolu insanının çiftçilikle uğraştığı düşünülürken, Shigir İdolü'nü yapan kişilerin ancak avcı-toplayıcılar olduğuna kesin gözüyle bakılması. İlk anıtsal ritüel yapıları olarak nitelendirilen Göbeklitepe'deki bu taş ritüel yapıları ile Shigir'in benzerliği yeni bir tarihi algıyı ve bakış açısını gün yüzüne çıkarmış oluyor. Açıkçası bu ahşap heykelin, insanlıkla ilgili en eski yapılardan olan Mısır'daki dünyaca ünlü Giza Piramitleri'nden iki kat daha yaşlı oluşu, bizi yeterince hayrete düşürmeye yetiyor da artıyor bile. 2.8 m yüksekliğiyle Dünya'nın en uzun ahşap heykeli olma ünvanını elinde bulunduran bu ahşap eser hakkındaki en yaygın bir diğer inanış da, bulunduğu dönemde bir harita olarak kullanılmış olması. Üzerindeki çizgilerin su yollarını ve dağ yollarını tarif etmek için kullandığına inanılıyor. Bu muazzam eser, yazılı iletişimin en eski biçimi olarak tarih sahnesinde çoktan yerini almış görünüyor. Günümüzde Shigir İdolü, hayatta kalan tüm parçaları ile Yekaterinburg'daki Sverdlovsk Bölge Müzesi'nde sergileniyor. Umarım bir gün onu ziyaret etme şansına sahip olabiliriz!


Bugünkü yazımda edebiyatımızın ve aynı zamanda Cumhuriyet dönemi Türkiyesinin önemli isimlerinden biri olan Nezihe Muhiddin'den bahsedeceğim. Kadın hakları için mücadele ettiği uzun yıllar boyunca ismini hem siyasi hem de toplumsal alanda duyuran Nezihe Muhiddin, 1889 yılında İstanbul'da Kandilli 'de Zehra Hanım ile savcı ve ceza hakimi Muhiddin Bey'in kızı olarak dünyaya gelmiştir. Evde gördüğü özel öğrenim sürecinde Farsça, Arapça, Almanca, Fransızca gibi çeşitli dilleri öğrenerek kendini geliştirmiş ve entelektüel bir kadına dönüşmüştür. İlk gençlik yıllarından itibaren siyasi ve sosyal konulara, kadınlık durumuna duyarlı birisi olarak yetişen Muhiddin, dayısının kızı Nakiye Hanım ile annesinin edebiyat ve toplumsal sorunlar üzerine yaptıkları tartışmalar ve Nakiye Hanım'ın evde düzenlediği toplantılarla ilerideki düşüncelerinin ilk tohumlarını atmıştır. Nezihe Muhiddin'i tarihin tozlu sayfalarında unutulmaya iten temel etmenlerden biri de bana kalırsa siyasi olarak son derece inişli çıkışlı süreçlerden geçmesidir. 20. yüzyılın Osmanlı Devleti'nde henüz Cumhuriyet ilan edilmeden kadının toplumsal yaşama kazandırılması adına mücadele etmiş, Cumhuriyetin ilanından sonraysa kadının siyasi haklar kazanmasına yönelik çalışmalara ağırlık vermiştir. Henüz Cumhuriyet Halk Fırkası bile kurulmadan Kadınlar Halk Fırkası adlı siyasi partinin kuruluş çalışmalarını tamamlayarak, Türkiye'deki ilk siyasal partinin kurucusu olmuş ve Türk Kadın Yolu adlı derginin kurulmasına öncülük etmiştir. Yazımda spesifik olarak bahsetmek istediğim konu ise Nezihe Muhiddin'in Türk toplumda kadının yerini yine Türk edebiyatında çok görmediğimiz bir tür olan Gotik edebiyatın alımlanması ve Istanbul'da Bir Landru isimli romanında bu konuları nasıl işlediğidir. Özellikle Türk edebiyatında Byronik kahraman ve nekrofil kavramlarına, ayrıca gotiğin bir toplum eleştirisi olarak edebiyatımızda yer bulmasına çok fazla aşina olmadığımızı düşünüyorum. Bu sebeple İstanbul'da Bir Landru kendi edebiyatımızda gizli kalmış bir hazine okumak isteyenler için eşsiz bir roman diyebilirim. Kısaca gotik geleneğin Türk yazarlarca nasıl alımlandığından bahsetmek istiyorum. Başarılı eleştirmenlerimizden Ömer Türkeş, Korkuyu Çok Sevdik Ama Az Ürettik başlıklı yazısında Türk edebiyatında korku türünde yapıtların azlığına işaret etmektedir. Bunun nedenini türün gerçeklikten kopuk oluşuna dayandırır. Türk edebiyatında yazarların tercihlerini gerçekçi edebiyattan yana kullanmalarını Aydınlanmacı ideallerle, yazara ve romana yüklenen vazifelerle ilişkilendirir(1). İstanbul'da Bir Landru isimli esere dönecek olursak 1934 yılında kaleme alınan roman, içeriği bakımından son derece sıra dışı ve alışılagelmişin dışında bir eser olma özelliği taşır diyebiliriz. Prenses Nazlı'nın 28 Temmuz 1932'ye ait anılarının ve maceralarının anlatıldığı eserde olay örgüsü Nazlı'nın kendini Danimarkalı bir ressam olarak tanıtan Nils ile bir kumsalda tanışmasıyla başlar. Nils'ten etkilenen Nazlı onu takip eden günlerde de görmek ister fakat Nils işi olduğunu söyleyerek yanına gelmez. Başka bir kadınla ilişkisi olduğundan şüphelenen Nazlı onu takip eder ve tren istasyonunda karşılaşırlar. Birlikte çıktıkları tren yolculuğunun ardından hikaye hızla ve merak uyandırıcı bir biçimde gelişir. Bu arada okurlarımız için esere başlık olarak seçilen Landru ismininin 20. yüzyılda Fransız bir seri katili olan Henri Desire Landru'den esinlenilmiş olduğunu söylemek gerekmektedir. Nitekim isim hikaye ile son derece bağlantılıdır. Landru onlarca kadını kandırıp paralarını aldıktan sonra onları öldürmesiyle bilinen bir seri katildir. Muhiddin de eserinde Nils karakterini bir nekrofili düzleminde inşa ederken Landru'den etkilenmiştir. Çünkü Nils'de tıpkı ismini taşıdığı katil gibi ona aşık olan kadınları öldüren bir katil, adeta bir mavi sakaldır. Deborah Lutz, Tehlikeli Aşık: Gotik Kötü Kahramanlar, Byronizm ve On Dokuzuncu Yüzyılda Baştan Çıkarmanın Anlatısı adlı kitabında, romantizmin önde gelen temsilcilerinden biri sayılan Britanyalı yazar Lord Byron'un (1788-1824) yapıtlarıyla ilişkilendirilen Byronik kahramanın baştan çıkarma anlatılarındaki yerini inceler. Lutz'un erken dönem gotik romanlarla yirminci yüzyılın başında yazılmış olan gotik aşk anlatıları arasında saptadığı bir fark, İstanbul'da Bir Landru romanında bir Byronik kahraman olarak Nils i anlamak açısından önem taşır: Birbirine zıt iki roman tipi olan erdemli kahraman ve alçak hain, yirminci yüzyılda yazılan gotik aşk romanlarında tek bir karakterde toplanırlar. Dani Cavallaro da Gotik İmgeler: Dehşet, Ürküntü ve Korku Dolu Üç Yüzyıl başlıklı çalışmasında gotiği karanlığın anlatısı olarak görür. Bu anlatı türü Cavallaro'ya göre, karanlık ruh halleri aracılığıyla, kültürün bastırdığı tabuları gün yüzüne çıkarır. Böylelikle, hayali olan şeyler, toplumsal gerçekliğin ters yüz edilmiş hali de olsa, tekrar bu gerçekliğe dahil edilir. Bana kalırsa Cavallaro'nun gotik üzerine yaptığı bu tanım son derece doğrudur çünkü toplum en büyük bastırılmışlıklarını ve korkularını öteki üzerinden ifade eder. Bu durumda gotik, toplumda dışarı itilen her türlü düşünce biçimini bünyesinde toplayan bir tür olmuştur da denilebilir. Farklı bir yapıt okumak isteyen okurlarımız için Nezihe Muhiddin ve İstanbul'da Bir Landru isimli eseri bizce okunmaya değer. Kaynak: 1. ve :Nilüfer Yeşil'in Nezihe Muhiddin, Kadın Gotiği Ve Gotik Kahramanlar isimli makalesinden yararlanılmıştır. 2. Devrim Pınar Gürbüzoğlu'nun Türkiye'de Kadın Haklarının Önemli Temsilcilerinden Nezihe Muhiddin ve Bir Model Oyun isimli eserinden yararlanılmıştır.


20. yüzyılın önemli foto muhabirlerinden olan Yengeny Khaldei; İkinci Dünya Savaşı'nın muhteşem belgesel fotoğraflarıyla, 1945'te Berlin'deki Reichstag binasının tepesindeki Sovyetler Birliği'nin kızıl bayrağını sahnelenmesiyle ve Potsdam Konferansı'nda çektiği fotoğraflarla tanındı. Yakaladığı görüntülerle Sovyet tarihinin çarpıcı yıllarını yansıtan khaldei, propaganda sanatının da temsilcilerinden oldu. Khaldei fotoğraflarını sık sık sahneleştirirken veya manipüle ederken, belli bir gücü ortaya çıkarmaya çalışıyordu. Bunun başlıca nedeni, fotoğrafın gösteri unsuru olarak, iyi bir 'ideolojik aygıt' olmasından geliyordu. İleriki yıllarda madencileri, işçileri dönemim liderlerini, savaş suçları davasını fotoğrafladı. Çocukluğundan beri gelen Yahudi ayrımcılığıyla karşılaşması onu ileri ki yaşlarında da buldu. Çok iyi bir fotoğrafçı olmasına rağmen üye olduğu Rus ajansı TASS'tan kovuldu. Nitekim her ideoloji kendi faşizmini içinde barındırıyordu. Khalde'nin fotoğraflarından geriye kalan bir zaferden çok, yıkılmış, talana uğramış, yok olmuş hayatlardır.


Amerika'da işçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Leonard Freed, yaşadığı sosyal çevrenin etkisiyle yoksul, ayrımcılığa maruz kalmış insanların hayatlarına odaklandı. 1961'de Berlin Duvarı'nın inşası yapılırken sınırın güvenliği için duran Afrika kökenli Amerikan askerinin fotoğrafını çekti. Bu fotoğraf Freed'i çok etkiledi ve New York'un gettolarında yaşayan Afro-Amerikan mahallerine yöneldi. Bu halkların katlanmak zorunda oldukları eşitsizlikleri yansıtarak, dönemi içerisinde farkındalık oluşturmayı başardı. Dünyada yaşanan adaletsizliklere odaklanan Freed'in bir başka tutkusu da İsrail'e gitmekti. Yahudi bir ailenin çocuğu olan sanatçı, yaşanan savaşlar sonrasında kendisini köklerinden koparılmış hissediyordu. Nitekim bunda devam eden soğuk savaşın da etkisi vardı. 1958'de Amsterdam'a taşındı ve oradaki Yahudi topluluklarını fotoğrafladı. Daha sonra Kudüs'e giden sanatçı sadece Yahudileri değil, Gazze'de mülteci kamplarını, Arap halkını ve farklı etnik grupları kadrajına aldı. Leonard Freed'in fotoğrafları travma geçirmiş, belirli bir mücadele vermek zorunda bırakılmış halkların yansımalarıdır. Sanatsal kaygıların ötesinde kadrajına sığdırdığı her görüntü tarihsel olayların birer imgesidir.


Düşünmek ne zaman öleceğini bilmeye benziyor. Bir yönetmen düşünün... Bu yönetmen öylesine farklı ve eşsiz bir dünya görüşüne sahip ki sanatını icra ederken hem tamamiyle bir insan, hem de evreninde varolan her şeyi benzeri görülmemiş şekilde yeni baştan inşa edecek dehaya sahip bir yaratıcı. Bahsettiğim bu isim Rus ve dünya sinemasının önde gelen ismi Andrey Tarkovski'den başkası değil. Dünya sinema tarihinde en yetenekli yönetmenlerin saygı duyduğu yönetmenlerden biri olan Tarkovski, hayatı bir yansıma, bir rüya olarak yakalayıp yeni bir film diliyle aktarabilmeyi başarmış bir şair ve felsefecidir aynı zamanda. Kısa hayatına 7 başarılı film sığdıran Tarkovski, eserlerine yalnızca kurgusal bir boyut eklememiş, çok katmanlı yapısıyla izleyicide çeşitli sorgulamalar yaratmayı başarmıştır. Eserlerindeki karakterlere varoluşçuluğa dair iç hesaplaşmalar yaşatmış, yaşamın asıl amacı, sonluluk-sonsuzluk, bilginin sınırları ve inanç gibi soyut kavramları irdelemiştir. Yönetmenin mutlaka izlenilmesi gereken başarılı sinematografisini yazımın sonunda belirteceğim fakat şimdi bugünkü konumundan biraz bahsetmek istiyorum. Solaris bana kalırsa yüzeysel bir uzay filmi olarak görülmekten çok daha fazlası. 1972 yapımı olan bu film, döneminde her ne kadar Stanley Kubrick'in 1968 yapımı 2001:Uzay Yolu Macerasına Sovyetlerin cevabı olarak görülse de yönetmenin de reddettiği gibi film elbette bir uzay macerasından ibaret değil. Stanislaw Lem'in 1961 yılında kaleme aldığı Solaris, sinema perdelerine üç kez uyarlanmış fakat aralarından belki de en etkileyici olan başarılı deha Andrey Tarkovski'nin yapımı olmuştur. Lem, romanını uzaylılarla karşılaşma durumunda, onlarla iletişim kurmanın imkansızlığı üzerine kurgularken, Tarkovski yazarın tabiriyle uzayda geçen bir suç ve ceza kurgusu inşa etmiştir. Yönetmenin kendi ifadesi ile bilim-düşlem olan Solaris, sonundan da anlaşılacağı üzere yönetmen için yaşamın anlamını sorguladığı bir film olmuştur. Tarkovski diğer filmlerinde olduğu gibi bu filminde de şiirsel öğelere yer vermiş ve hem felsefik hem de psikolojik bağlantılarla filme zenginlik katmıştır. Genel olarak filmden ve filme dair çıkarımlarımdan bahsetmem gerekirse, şunu vurgulamalıyım ki film kesinlikle içerisinde son derece yoğun bir sembolizm ağı ve metaforlar zinciri barındırıyor. Filme daha başlarken Tarkovski'nin etkileyici fakat bir o kadar da hayatın içinden görüntülere yer verdiğini görüyoruz. Zaman kavramı izlediğimiz bir film değilmişçesine son derece yavaş ve her şeye sirayet eden bir biçimde izleyicisine aktarılıyor. Filmin giriş sekansından itibaren izlediğimizin, bir filmden ziyade günlük yaşamın bütünlüklü bir parçası olduğunu gözlemliyoruz. Kamera öylesine doğal ve sanki bir göz gibi her yere dokunuyor ki kamerayla göz göze gelen ana karakter bile bu durumu yadırgamıyor. Doğanın içinde gezintiye çıkan bu ana karakterin dünyada geçirdiği son günü olduğunu ve izlediğimiz sahnenin bir veda sahnesini olduğunu ise daha sonra öğreniyoruz. Filmin akışı son derece akıcı bir biçimde ilerlemeye başlıyor. Kris Kelvin'in Solaris gezegenine dair yapılacak çalışmaların kaderini belirleyecek bir psikolog olduğunu öğreniyoruz. Yazacağı rapor gezegene dair bilindiği düşünülen pek çok şeyi etkileyecektir. Yıllardır sırrı çözülemeyen gezegene bu sırları aydınlatmak için giden üç bilim insanın Solaris isimli bu gezegende yüzleştiği gerçekler Kelvin için de daha az şoke edici olmayacaktır. İşte tam bu noktada Tarkovski'nin eseri bilinen tüm bilim kurgu yapımlarından ayrılarak farkını ortaya koyuyor. Keşfedilecek gezegenin çok da uzağımızda olmadığı mesajını biz daha fark etmeden vermeye başlıyor ve bu filmin sonuna dek devam ediyor. İçinde barındırdığı Okyanus aracılığıyla adeta doğanın mistik gücünü temsil eden Solaris, bilim insanlarının zihnine sızarak onların en derin bastırılmışlıklarını su yüzeyine çıkartır. Okyanus bu noktada apaçık bir biçimde bilinçaltının sembolik bir yansıması olma niteliği taşır. Çünkü her bir ziyaretçi evrenin sırlarına erişmek isteyen kör bilim insanlarının geçmişinden gelmektedir ve aynı zamanda ne tesadüftür ki bu ziyaretçiler ölümsüzdür. Kris'in ziyaretçisi ise on yıl önce ilgisizliği yüzünden intihar eden karısı Hari'dir. Kris, daha fazlasını bilme ve keşfetme arzusuyla öylesine kendinden geçmiştir ki ailesini ve değer verdiği herkesi bu uğurda incitmeyi göze almıştır. Bu yüzden karısını yeniden bulmanın şaşkınlığı ve umuduyla sevgi ve vicdan kavramları üzerine hiç düşünmediği kadar düşünmeye başlar. Sevginin deneyimlenebilen bir duygu olduğunu fakat hiçbir koşulda bilimsel bir veri gibi açıklanamayacağını vurgular. Kris yaşadığı büyük uyanıştan sonra artık Solaris'deki görevini tamamlamıştır. Ziyaretçileri sonsuzluğa bir kez daha uğurlayıp derin bir sorgulamaya baş başa kalan Kris için yaşamın anlamı artık çok daha başkadır. Dünyaya döndüğünde artık eski Kris olmayacaktır.


Hayatımız süresince sık sık tartışıyoruz. Peki kaçımız gerçekten tartışıyor, kaçımız tartışmanın sonucunda ulaşılacak bir doğruyu hedefliyor, kaçımız karşımızdakine salt saygıyla kalkıyor masadan? Bilmiyoruz ve sürekli bilmeden konuşanları sevmediğimizi belirtiyoruz. Boyuna tartışıyoruz. Tartışalım da ne için, nereye varmak için? Hiç önemi yokmuşçasına sürüp giden, bambaşka yollara sapan, bazen bu yanlış yolda kaza yapan bazense kaybolup gidilen tartışmalar... Bize sorsalar ne için tartışıyorsun diye; zihnimiz kazanmak der, ağzımızdan doğru için sözü çıkar. En çok da kendimizle tartışırız, çünkü kendimizi yenemeyiz. Çünkü bilinen de yaşanan da bize hep gösteriyor ki; kazanılmalı, mağlup edilmeli! Tartışma kelimesi öylesine olumsuz bir anlama bürünmüştür ki bu kavrama önem atfetmemiz gerekirken, günümüzde en ufak zıtlaşmaya denk gelsek tartışmayın arkadaşlar! deme durumuna gelmişizdir. Artık o bizim için kavga etmeyin demekle aynı şeydir. Bizim için tartışma başladığında, bir düello başlamıştır artık. A. Schopenhauer'un 190 yıl önce yazdığı Eristik Diyalektik adlı metinde, bilinçsiz insanların tartışmalarında kazanan taraf olmak için verilen 38 hile vardır. Bu hileler seviyesiz ve kuralsız her türlü tartışmada kazanmak amacıyla hazırlanmıştır. Fakat her tartışma, bireyin kendi savundukları sonucunda bir galibiyet hissi yaşamak için gerçekleşmemeli. Tartışmalar, bize karşı tarafın fikirleriyle harmanlanan, iki tarafın da yepyeni düşüncelerle sonlandırdığı bir süreç olmalıdır. Yukarıda yaptığım alıntıda Schopenhauer, tartışmada sadece kazanan olmak isteyen insanın başvuracağı hilelerin birinden bahseder. Ancak bu hilenin kullanımı sonucunda; tartışma anlamını tamamen yitirecektir. Tartışmanın konusu olan problem; çözümsüz kalacak ve gerçeğe ulaşmayacaktır. Çünkü taraflardan biri dürüstlük eksikliği göstermekte ve kötü niyetli bir pozisyon almaktadır. Bilinçsiz insanın bu tutumunu ise Schopenhauer, istenç kavramı ile açıklamaktadır. Kişi tartışma esnasında karşı tarafın gerçeğe ulaştığını bildiği halde statü için hile yapmıştır. Öyleyse bireysel çıkarları için toplumsal çıkarları feda etmiştir. Bu tutumunun sonuncunda ise tartışmayı kazanmış görünse de gerçekte kaybetmiş ve çözümü aranan problem cevapsız kalmıştır. Bugün, tüm toplumlarda neredeyse tartışmayla olgunlaşan bir düşünce gelişmemiştir. Bu cümleyi desteklemek için sözde dünya liderlerine bakmak yeterli olacaktır. Dünya Liderleri, mutlak doğruya erişmek bir yana, kutuplaştırmaya sebep olmaktadırlar. Ne yazıktır ki onların da amaçları budur. Onlar en yetkin pozisyonlardan, en bilimsel ifadeleri kullanmalarına rağmen tartışma, yukarıda bahsettiğim gibi onlar için sadece bir düellodan ibarettir. Bir insan söyledikleri kadar söylemedikleri ile de insanlaşır.


Ağustos ayında bir Cumartesi günü, üstünde tenis giysileri, yanında karın, evinden çıkıyorsun. Bahçenin ortasına geldiğinizde, raketini evde unuttuğunu söylüyorsun ona. Almaya gidiyorsun, ama girişteki, raketini genelde koyduğun dolaba yönelmek yerine, mahzene iniyorsun. Karın bunun farkında değil, dışarıda bekliyor, hava güzel, güneşin tadını çıkarıyor. Birkaç saniye sonra, bir silah sesi duyuyor. Eve koşuyor, adını haykırıyor, mahzene giden merdivenlerin kapısının açık olduğunu görüyor, inince seni buluyor. Önceden özenle hazırladığın tüfekle başına ateş etmişsin. İntihar, belki de edebiyat dünyasının en büyük muamması... O büyük muammanın en sıra dışılarından birisi de hiç kuşkusuz Edouard Leve. Leve, Ecole superieure des sciences economiques et commerciales'in işletme alanından mezun oldu. 1991'de resim sanatıyla ilgilenmeye başlayan Leve, yaptığı tüm tablolarını yakarak veda etti bu sanata. Hindistan'a yaptığı ziyaretlerden sonra fotoğrafla ilgilenmeye başlayan yazar, seçkileriyle on kitap yayınladı. 2007 yılında İntihar'ı yayıncısına teslim ettikten birkaç gün sonra, tam 42 yaşında hayatına son verdi. Kısa bir ömür süren Leve, hayatına nasıl son vereceğini roman niteliği taşıyan İntihar'da anlatıp sonra da uygulayarak edebiyat dünyasının daima genç kalacak, sırlarla dolu yazarlarından biri olmayı başardı. Yaşamın bir varsayımdı. Yaşlanıp ölenler bir geçmiş yığınıdır. İnsan onları düşününce oldukları şey gelir gözünün önüne. Seni düşününce olabileceğin şey geliyor. Sen bir olasılık yığını oldun, hep öyle kalacaksın. Cümleleriyle, geride bir intihar mektubu dahi bırakmayan yazarın aslında intiharı içten içe kurgulayan gerçek kendine seslendiği ortadadır adeta. Yaşamından kesitler, gelecekle ilgili bilgiler verirken aynı anda o andaki yaşamıyla bize seslenen yazar, romana da geniş bir zaman çerçevesi ve süreklilik katmıştır. Hiçliği yani ona göre intiharı seçen Leve, olağan ötesi bir doyuma yani hiçsizliğe kavuşmak sevdasındadır. İstediğin zaman benimle konuşan bir kitapsın. Ölümün yazdı yaşamını. derken arzuladığı şeyin yokluk olduğu ve bu arzulanan duygunun da sadece ölümle imkan bulacağı yargısı hakim olmaktadır. Bir arkadaşına, yeni kaybettiği birine seslenir gibi ele aldığı romanında, asıl kendisine sorular yönelten; kendi yaşamı, acıları ve pişmanlıkları üzerine yorum yapmasıyla ilerleyen İntihar, bu özelliğiyle de otobiyografik bir özellik taşımaktadır. Ölümden korkmuyordun. Ondan önce davrandın, ama onu gerçekten arzulamadan: İnsan bilmediği şeyi nasıl arzulasın? Yaşamı yadsımadın, ama öteki tarafta bir şey varsa, oranın buradan daha iyi olacağını ileri sürerek, bilinmeyene düşkünlüğünü ortaya koydun. Edouard Leve'in kişiliğindeki parçalanmanın hayatına yansımasını en güzel özetleyen cümlelerden birisidir bu hiç kuşkusuz. Ölüme olan yakınlığı ve aynı oranda ondan haz alır derecesinde bahsetmesi, arzuladığı şeyin ölüm olmadığı, öteki tarafta yaşayacağı durumun var olan dünyadan daha iyi olacağını düşünmesidir. Onun bu derece sorgulayıcı ve irdeleyici tavrı zihnini bu denli dolu ve zengin çalıştırmasından kaynaklanmaktadır. Üst düzey bir yaşama sahip olan Leve, tenis oynayan, ata binen, doğa yürüyüşleri yapan burjuva bir insan imajı çizerken aynı zamanda Marx ve Freud hayranı olduğunu da açıkça belli eder. Tüm bu uğraşlarla hayatı oyalamaya mı çalıştığı çokça sezilemeyen yazar için, elle tutulur gözle görülür bir acı çekme durumu da gözler önünde değildir. Fakat Ölümün dinginliği yaşamının acı dolu çalkantılarına üstün geldi. cümlesiyle acının aslında hayatında var olabileceği gerçeği yanında, bu durumdan da şüphe duyulabileceği anlaşılmaktadır. Yaşamının bir kesiminde meydana gelen rahatsızlığı ile birlikte fiziksel bir acıdan söz ederken, soluğu doktorda almıştır. Doktorun yazdığı çeşitli antidepresanlar ile bu acılara son verebileceğini düşünmüş fakat acıları daha da artmıştır. Birazcık yapay mutluluk için özgür iradeni yitirmeye değer miydi? Ya kişiliğini ikiye bölen ya da seni alıklaştıran o kimyasal desteklerden kurtulmaya karar verdin. Ama bedenin onlara alışmıştı. Kendine gelebilmen için, yeni sıkıntılarla, çöküntülerle geçen iki hafta yaşaman gerekti. Sürekli kendine dönen, yalnızlığı seçen yazarın asıl korkularının ve acılarının burada yattığını söylemek isabetli bir görüş olacaktır. Hem romana konu olan hem de bir eylem olarak düşünülen intihar olgusunun onu aslında bir yıkıntıya dönüştürebileceğini de düşünmektedir. Kullandığı antidepresanların acısını dindirememiş olmasının en büyük nedeni de çektiği acının aslında Leve'in içinde var olan acılarla eş değer olmasından kaynaklanmasıdır. İntiharın var olmak ya da yok olmakla ilgisinin olmaması, arzulananın yaşamdan değil ölümden geçtiğine ikna olmuş olmasıdır. Romanın çoğu yerinde var olan kurguyla karışık, gerçeklik arasındaki çizgi okuyucuyu sürekli sorgulamaya iter. Bu tavrın aslında yazarın yarattığı bir kurgunun olduğuna bizi sürüklerken bir yanda da var olan bu muğlaklık sonu daha da çekici kılar. Pişmanlık mı? Arkandan ağlayanların üzüntüsü için, sana olan sevgileri, senin de onlara karşı duyduğun sevgi için pişmandın. Karını yalnız bıraktığın için, yakınlarının içlerinde hissedecekleri boşluk için pişmandın. Ama bu pişmanlıkları yalnız önceden hissediyordun. Seninle birlikte yittiler onlarda: Ölümünün acısına arkanda bıraktıkların tek başlarına katlanacaklar. İntiharın bu bencil yanından hoşlanmıyordun. Cümleleriyle romanına son verirken anlıyoruz ki anlatıcıyla iç içe geçmiş bir Edouard Leve karşılar bizleri. Ve kendine dair yazdığı üçlüklerle de bu sav iyice kuvvetlenir.


Performans sanatının önemli temsilcilerinden biri olan Marina Abramovic, 1960'lar da ortaya çıkan body Art akımından etkilenerek seyircileri de dahil ettiği performanslarıyla dikkatleri üzerine çekti. Abramovic performanslarıyla fiziksel ve zihinsel potansiyelin sınırlarını zorlayan ve araştıran bir sanatçıdır. 1974 yılında Napoli de gerçekleştirdiği Rhythm-0 adlı performanslarından birinde aralarında gül, tabanca, mermi, jilet, parfüm, şarap, bıçak, kuş tüyü, testere, kibrit, kamçı gibi onu yaralayabilecek ve hatta öldürebilecek nesnelerin olduğu bir masanın yanındaki sandalyeye oturur. Masaya bırakılan notta ise seyircilerin bu nesneleri kullanarak Marina'ya istediklerini yazabilecekleri yazılıdır. Nitekim notta yazıldığı gibi de olur: kimi kuş tüyü ile gıdıklamaya çalışırken kimisi de jiletle Marina'nın boynunu kesip akan kanı yalar ve arkasından da yara bandıyla kesiği kapatır. Kimi sırtını kamçılarken kimi de bıçakla bacağını yaralar. Fakat zaman geçtikçe yaraların derinliği ve şiddetin dozu artar. Öyle ki altıncı saatin sonunda doğru seyircilerden biri tabancayı Marina'ya doğrultur ve gösteri biter. Abramovic, çırılçıplak bir şekilde kan revan içerisinde ayağa kalkıp seyircilerin üzerine yürür ve hepsi bir anda kaçışır. Böylece bir taraftan kendisine uygulanabilecek şiddetin sınırını ve bir taraftan da ortaya çıkan vahşeti icra edenlerin bunlarla yüzleşmesini görmeye çalışır. Bir vücut sanatçısı olarak, kendini parçalara ayırmış, kırbaçlamış, buz kütleleri üzerinde vücudunu dondurmuş, psikoaktif ürünler ve hafıza kaybına uğramasına yol açan kas kontrol ürünleri almıştır. Performanslarının birinde alev alan bir perdenin altında boğularak ölme tehlikesi atlatmıştır. Her çalışmasında olduğu gibi, eserleri bir bakıma kendi özgürlüğü adına tasarlanmış temizlenme ritüelleriydi. 1975'te sanatçı özel hayatını ve hareketli sanat hayatını paylaşacağı Ulay ile tanıştı. Birlikte oldukları yirmi sene boyunca beraber yaşadılar ve çalıştılar. Eserlerinde güç ve bağımlılık ilişkilerini izleyici ile üçlü bir iletişim kurarak incelediler. 1977'de ürettikleri bir işte, dudakları birbirlerine yapışıkken, boğazlarının yan tarafına yara bandıyla yapıştırılmış mikrofonlar Abramovic ve Ulay'ın sırayla birbirlerinin ciğerlerindeki havayı içlerine çekişlerini kaydediyordu. Bu eylem iki taraf da susuz karbondan başka bir şey çekemeyinceye kadar, yani nefes darlığına varıncaya kadar sürdü. 1980'de gerçekleştirilen bir başka işte ise, Abramovic'in göğsüne yöneltilmiş yaya gerili okun gerilimini taşıyan sadece vücutlarıydı. Mikrofonlar kalp atışlarının hızla yükselişini kaydediyordu. Bu performansta Abramovic ve Ulay, bir galeri mekanında çıplak olarak karşılıklı dururlar. Bir yandan kapı görevini üstlenip bir yandan da İzleyicinin cinsellik ve cinsiyete nasıl baktığının sınırlarını sorgulamaktadırlar.


2020'nin Aralık ayında Çin'in Hubey eyaletine bağlı Wuhan kentinde ortaya çıkan ve hızla yayılan Corona virüsünün etkileri hala sürerken, Dünya Sağlık Örgütü'nün acil durum ilan etmesiyle ülkedeki şehirler teker teker boşalmaya başlamıştı. Dünya nüfusunun büyük bir kısmını oluşturan Çin, o günlerde hastalık nedeniyle terk edilen şehir görüntülerine ev sahipliği yaptı. Bu durumdan en çok etkilenen ise 23,4 milyonluk nüfusuyla metropol bir şehir olan; Şanghay oldu. Amerikalı fotoğraf sanatçısı Nicoco, Kıyamet sonrasını andıran bir yalnızlık olarak tanımladığı bu şehrin terkedilişinin fotoğraflarını kadrajına alarak bir proje gerçekleştirdi. One Person City olarak adlandırdığı bu projede, kalabalıkla her gün hayat bulan Şanghay sokaklarının yerini korkuya bırakışını fotoğrafladı. 26 Ocak 4 Şubat 2020 tarihlerine ait bu fotoğraflar; Batı Nanjing Caddesi, Lujiazui/Rainbow Caddesi, Yuyuan Parkı, Jingan Tapınağı gibi şehrin en önemli ve en kalabalık noktalarına ait görüntülerden oluşuyor.


Hiçlik ve yok oluş üzerine kurulu bir Bela Tarr filmi, Karhozad. Film, her şeyden vaz geçmiş bir adamın, sürekli gittiği barda şarkı söyleyen kadına aşık oluşu ve onun çaresiz bekleyişi üzerine kuruludur. Bu bekleyiş felsefi sorgulamalar üzerinden ilerken, varoluş sancıları çeken Karrer'in yaşama kayıtsızlığı derin bir yıkıma dönüşür. Bir Karrer'in bir de sokak köpeğinin yalnızlığı gecenin kasvetinde drama dönüşür. İkisi de arayış içerisindedir. Giderken kendi yaşamına dair duyduğu kayıtsızlığı, aşık olduğu şarkıcı kadınla gidermek ister. Ancak ne kadar aşık da olsa, sevdiği kadın uğruna mücadele edecek istenç yoktur kendisinde. Karrer'in aksine, şarkıcı kadındaki yaşama karşı duyulan direnç ise Karrer'in çaresizliği üzerinden yıkıcı bir bütünlüğe dönüşür. Seninle aramızda garip, boş bir tünelin olduğunu fark ettim. Kimse o yolu biliyor mu, bilmiyorum. Tünelin girişinde yalnız dikiliyorsun çünkü. Bir şeyler biliyorsun, bense isimlendiremiyorum bile. Daha derin daha merhametsiz bir şey. Asla anlayamadım. O dünyaya asla yakın olmayacağımı anladım. Sadece yasını tutarım. Çünkü ışık ve ılıklıkla saklanmış bir dünya, oranın acısını çekemem. Ne inanacak ne de vaz geçecek yetim var. Hiçlik duygusunun işlendiği kimi sahnelerde, Camus'nün kayıtsızlığı diyaloglar aracılığıyla işlenir. Belki de bu durum varoluşa karşı bir var-olamayışın ya da var olmak istemeyişin temsilidir. Kierkegaard'ın deyimiyle: Tanrı ya da hiçlik önünde yapayalnız olmayı göze alan insanın varoluşu. Karrer, aşık olduğu kadınla sevişirken dahi bir kayıtsızlık içerisindedir. Onun için değişeceğini, mücadele edeceğini söylese de bu duruma kendini dahi inandıramaz. Bu var-olamayış hali sahnelerin tümüne işlenir. Filmin son sahnelerinde, dışarda yağan yağmurun altında deliler gibi dans eden adama karşı; bir barın içerisini tıka basa doldurmuş, amaçsız insan topluğuyla karşılaşırız. İçkiler içilip dans edilirken, Karrer yine yalnızlığıyla baş başadır. Sevdiği kadın, bazen kocasının bazen de bar sahibinin kollarında dans ederken kayıtsızlığı devam eder. Karrer bardan ayrılır; yağmurun altında, çamurlu yollarda, yıkıntıların arasında yürür. Diğer sahnelerde gördüğümüz köpekler, Carrer gibi çamurlar arasında dolaşmaktadır. Tarr, bu kısımlarda Nietzsche'nin felsefesini işler. Carrer kendisine havlayan bir köpeğin yanına giderek tıpkı onun gibi yere eğilir; üstü başı çamur halinde ona havlamaya başlar ve köpeği korkutarak uzaklaştırır. Bu sahnelerde Carrer'in dönüşümüne şahit oluruz. Burada bir metaforik anlatım mı vardır yoksa köpek insanın kendisi midir bilinmez. Nitekim Carrer'in, bir sokak köpeğinden farkı yoktur. Bir köpek gibi nereye gideceğini bilmeden sırılsıklam, çaresizce yıkıntılar arasında kaybolur.


Sovyet dönemi sonrası Litvanya'nın köylerini fotoğraflayan Rimaldas Viksraitis, depresif ve bir o kadar da rahatsız edici görüntülere odaklanarak modern dünyanın girdabında sıkışmış insanları kadrajına aldı. Viksraitis, köylerdeki yaşamın ayrıntılara dikkat eder. Hikayelerinde korku ve mizahı birleştirerek bir gözlemciden çok, olayların coşkulu bir katılımcısı olur. Oluşturduğu görüntüler Sovyet döneminde duruma uyum sağlamayan ve Yeni Avrupa'nın bir parçası olarak mücadele etmeye devam edenlerin kaderini anlatıyor. Bu fotoğraflarda sosyal ve ekonomik çekişmenin gerçeğinden kaçmak imkansızdır.


Angelopoulos'un sinemasal zaman yolculuğu Yunan tarihiyle başlar. Sanki Antik Yunan'da doğmuş, tanık olmuş ve bu zamana kadar taşımıştır bütün trajedileri. O yüzden kamerasının anlattığı her şey çok derinlerden gelir. Balkan çocuklarının ıssızlığı, vatansızlık, sürekli göç hali, oturulabilecek bir yurt özlemi, ev arayışı... Angelopoulos da kendini her yerin sürgünü olarak tanımlar, her film kendi sürgünlüğüdür bir nevi. Ve filmleri vatanı, yurdu olur. Bireyden hareketle tarihsel bağlam içerisinde toplumsal olayları ele alışı, mitolojik göndermeleri, zamanın tozunun altında çıkarıp önümüze sunduğu trajik hikayeleriyle belleğin sinemasını yaratır modern çağların Homeros'u. Tarihte döngüsellik yaratarak özgürlüğü arayan bireyin kendini zamanda konumlandırmasını sağlar. Özgürlük kavramını en çok sorguladığımız şu günlerde Ağlayan Çayır ve Zamanın Tozu filmindeki özgürlük anlatımı gelebilir aklımıza. 20. yy.'da kapitalizmin kapılarımızdan içeri girmesiyle oluşan bir özgürlüğü gösterir bizlere. Yoksulluğa, yoksunluğa, tüketmeye, işkencelere dayalı bir acı özgürlükler zamanı. İnsanların barakalarda, yıkık binalarda yaşam savaşı vererek özgürleşebildiği bir dünya. 21. yy.'da da değişen bir şey yok, hatta tüm iyi kavramların tahrip edildiği bir dünyaya sürüklenirken Hiçbir şey sona ermedi, ermez de... Hiçbir şey asla sona ermez... Zamanın tozu altında donuklaşan hikayemi, geçmişten çıkarıp almaya geldim... sözleri belleklerimizden su yüzüne çıkıyor. Belki de vicdanımızdaki o berraklığı yitirmememiz için kamerasından uzun uzun ve sessizce bakar olan bitene. Tüm kameraları, kurgu hilesi olmadan her şeyi tüm çıplaklığı ve gerçekliğiyle aktarır. Zihnimize ve ruhumuza iyice kazımak için hareketsiz bakışının yoğunluğunu arttırır. Her biri bir fotoğraf karesini andıran planlarında görüntülerle şiir yazar ve Şimdi dünyada şiir, hayal, inanç eksik der. Angelopoulos'un politik sinemadan uzaklaşıp bireye odaklanan varoluşsal eserler verme yolundaki ilk filmi Kitara'ya Yolculuk Eleni Karaindrou'yla yollarını kesiştirir. Karaindrou, Yunan mitolojisinden fırlamış bir prenses gibidir. Başka dünyadan gelen ezgileriyle dinleyeni o dünyaya çeker; derin acıları anlatır ve yaşatır. Yağmurlu günlerin, puslu havaların, özlem duyan yalnız insanların müziğini yapar. Tıpkı Theo'nun filmlerindeki görüntüler gibi. Bu anlamda birbirlerinin ruh ikizi gibidirler. Görüntülerin, müziğin, estetiğin ve ruhaniliğin mükemmel birleşimini oluştururlar. Arıcı, Puslu Manzaralar, Leyleğin Geciken Adımı, Ulis'in Bakışı, Sonsuzluk ve Bir Gün, Ağlayan Çayır, Zamanın Tozu'yla devam eden bu iş birliği topraklarından koparılmış komşularımızın hikayesini anlatır bizlere. Müziğiyle hayata muhalefet etmeyi amaçlayan Karaindrou için Angelopoulos filmleri bir tür günah çıkarmadır. Dünyanın her yerinden topraklarından koparılan yüz binlerce kişi için bir ağıttır. Komşumuz için ağlamayı bilmiyoruz işte bütün sorun bu. Sınır komşularımız medeniyet denilen tek dişi kalmış canavarla boğuşurken ve kendi içimizden bazıları bu savaş çığırtkanlığına ortak olurken bu ikiliden ders alacağımız daha çok şey var. Bu tek dişi kalmış medeniyet canavarının 21. yy üzerine musallat oluşunu anlatmak adına Başka Deniz filmi için kamera arkasına geçtiği 24 Ocak 2012'de sonsuzlukla buluşan Theo Angelopoulos ve Eleni Karaindrou'ya bir nevi saygı duruşunda bulunuyorum ben de kendi adıma. Angelopuolos öldü diyorlar. İlahi Azrail, Angelopoulos ölür mü hiç!..


1976 doğumlu Fransız fotoğrafçı Thomas Jorion, çağdaşlarından çok farklı bir bakış açısıyla karşımıza çıkıyor. Paris'te hayatını sürdüren sanatçı kendi deyimi ile tekil ve zamansız dünya manzaralarına kavuşmak için dünyayı geziyor. Geniş format stilde çektiği fotoğrafları sayesinde yıkılmış ya da terk edilmiş mekanları keşfeden Jorion; geçmişin ihtişamını yeniden keşfetmemize ve o anlara sanki canlılarmış gibi şahit olmamızı istiyor. Zamana, doğaya ve insansızlığa yenik düşmüş, artık büyük ölçüde unutulmuş yapıları keşfeden Thomas, onları bu anın modern ve canlı yapıları gibi kompoze ederek özenle gün yüzüne çıkarıyor. Sanki bir madenci gibi eski, yok olmaya yüz tutmuş bu terkedilmiş sarayları bizler için fotoğraflıyor. Zamanın bile eskitemediği ve hala ayakta direnen terk edilmiş saraylar seçkisini sizler için derledik.


Kimlik, göç ve hafıza temalarıyla oluşturduğu fotoğraflarla dikkatleri üzerine çeken Patrick Zahmann, farklı toplumların kültürel özelliklerini yakalayarak unutulmuş, yitirilmiş olanı gün yüzüne çıkardı. Zachmann, uzun bir süre Marsilya'nın kuzey mahallelerinde bulunan göçmen gençlerin hayatlarını araştırdı. Napoli'de uzun süre mafyanın yarattığı tahribi açığa çıkardı. Yahudi kimliğine dair detaylı çalışmalarda bulundu. Özellikle Şili'de, hafıza izlerinin ve bedenlerin ortadan kalkması ve fotoğrafın hafızanın geri kazanılması sürecine nasıl müdahale edebileceğine dair araştırmalar yaptı. Dünyanın farklı bölgelerinde Çin diasporası üzerinde derinlemesine bir çalışma yürüten Zahmann özellikle Vietnam'ın en büyük Çin Mahallesi olarak kabul edilen Saygon'da Cho Lon'da bulundu. Zachmann'ın fotoğrafları, Cho Lon'un işgücünün basit ama dinamik hayatını gerçek anlamda tasvir etti. Böylelikle dünyanın farklı yerlerinde yaşayan Çinliler üzerinden geleneksel Çin kimliğinin sorgulanmasına neden oldu. Hatırlamak etik bir edimdir, kendi başına ve kendisi olarak etik değeri vardır diye bahseder Susan Sontag. Patrick Zahmann'da belleğin üzerindeki kodlara dokunarak unutulanı açığa çıkarıyor. Yahudi olan baba ve Cezayirli olan bir annenin ortak mirasını taşıyan Zahman'ının bu kodlar üzerine gitmesi aynı zamanda kendi belleğini açığa çıkarma çalışmalarıdır.


Gezgin ruhuyla arşınladığı topraklarda yer alan yaşamları, sanata dönüştüren bir fotoğrafçı Nikos Economopoulos. Sanatçının fotoğraflarında; uzaklık, yaban, yoksulluk ve tozlu yolların öyküsü vardır. Economopoulos, yolculuk esnasında karşılaştığı insanların hikayelerini kadrajına alırken; dışlanmış, yok sayılmış, azınlık haline getirilmiş halkların kültürlerini tarafsız bir bakış açısıyla yansıtır. Sanatçının Balkanlara ve Güney Avrupa'ya yaptığı yolculuklarda özellikle; Çingeneler ve Müslümanlar vardır. Fotoğraflar güçlü ve sıcaktır, ama sevimli değildir. Kırsal alanlardaki halkın yoksulluğu derin bir gerçeklikle karşımıza çıkar. Aynı zamanda Magnum fotoğrafçısı olan Economopoulos, 1994 yılında Yunanistan'daki çingeneleri fotoğraflamak için Les Petit Freres des Pauvres tarafından yaptırılan Yoksulluk ve Avrupa'daki Yoksulluk başlıklı projelere katıldı. 1995'te Yunanistan'daki linyit madencileri ve Müslüman azınlığı fotoğraflamaya başladı. Ayrıca İsrail, Moldavya, Arap Emirlikleri, İspanya ve Sırbistan'da fotoğraflar çekti. 1997 yılında Güney ve Kuzey Kıbrıs'ı bölen Yeşil Hatın sakinlerini, Yunan-Arnavut sınırında yasadışı göçmenleri ve Tokyo şehrinde gençleri fotoğrafladı. Yunan-Türk sınırında çalıştı. Sanatçının çalışmalarında, seyahat ettiği bölgelerden kaynaklı 'sınır' kavramı ayrı bir öneme sahiptir. İnsanların yersiz-yurtsuzluğu, tel örgüler boyunca bekleyen insanların çaresizliği dikkat çekicidir.


Yıllardır efendi ile köle arasında süre gelen mücadelenin temsilidir boğa güreşleri. Gücün, iktidarın, öldüren ile ölenin tarihidir aynı zamanda. İspanya'ya adanan boğa güreşlerinin temelinde Fenikelilerden, Romalılardan gelen bir tarih yatar. Özelikle Endülüs bölgesinde ayrı bir öneme sahip olan boğa kültürünün, bölgeye yayılmasındaki etken Romalılardır. MÖ 1500'lerde Mitanni Krallığının temel inancı olan Mitra dini, Fırat ve Dicle boylarından, etkisini İran ve Hindistan'a yayacak kadar geniş coğrafyalara ulaşmıştı. Romalılar bu topraklara ulaştıklarında güçlü olan bu dinin etkisi altında kaldılar. Öyle ki Hristiyanlık ortaya çıktığında, en dişli rakibi olarak Mitra dini görüldü. Mitra ile Hristiyanlık arasında benzer dini ritüellere rastlanır. Keza en önemli benzerlik; ekmek ve şarabın, Mitra'nın bedenini temsil etmesidir. Roma İmparatorluğu'nun, en batı sınırı olan İber Yarımadası'na gelindiğinde ise boğa kültürü, Fenikelilerden kalan bir gelenek olduğu için, İberya'da Mitra dini daha kuvvetli bağlarla devam ettiriliyordu. Güneş-tanrıyla iletişime geçmenin yollarında biri, boğa kanını akıtmaktı. Ayrıca boğanın kanının akıtılması, günahlardan arınmak ve öteki dünyada onurlu bir yaşam sürmek için zorunluydu. İberya'da Fenikelilerden kalan bu miras, Mitra'nın öğretileri ile daha da farklı bir hal almıştı. Tarihte boğa kanının akıtıldığı özel olukların varlığından ve bu olukların altına geçen, kanla yıkanan askerlerden bahsedilir. İspanyolca 'kum sözcüğü ile arena sözcüğünün aynı olması tarihsel bir benzerliğinde ötesindedir. Romalılar, gladyatörlerden akan kanların emilmesi için arenaya özel kum dökerlerdi. Roma döneminden bu yana pek çok şey değişti kuşkusuz. Ancak bazı gelenekler süre gelir hala. Bugün İspanya'da boğa güreşlerinin yapıldığı meydana arena kelimesinin yerine, Boğalar Meydanı anlamına gelen plaza de toros denir. Boğa güreşçisine de öldürmek fiilinden türetilen matador yerine, boğa ile güreşen anlamında torero kullanılır. Boğa güreşlerinin yapıldığı arenada her şey bir ritüel dahilindedir adeta. Boğanın arenaya girişinde duyulan acıklı trompet sesleri, izleyenlerin salladıkları beyaz mendiller ve yine tribünlerden yükselen Oley! sesleri ritüeli kuvvetlendirir. İşte tüm bu görkem Roma'nın geleneğidir. Torero, sırma işlemeli yeleği ve kadife peleriniyle arenaya geldiğinde adeta bir Roma soylusu gibidir. Arenada yaşanacak olan kan akıtma ritüeli, Roma'daki gladyatör savaşlarından farklı değildir. Efendi-köle, efendi- tutsak ve insanın acımasızlığı yine aynıdır bu gösteride. Eğer boğa toreroyu yenerse ne olur diye soracak olursanız; toreroyu yenen toro tarihe geçer. Fakat bu galibiyet yine de bir boğanın ölümü ile sonuçlanır. Böylesi güçlü bir boğayı doğuran anne affedilmiyor, öldürülüyor ve kafasının içi doldurulup müze salonlarında sergileniyor. Güç ve iktidara adanmış bu gösteride öldürücü kılıç darbeleriyle boğayı yere düşüren torero, bu gösterinin gerçek galibi midir bilinmez ama şu hayatta yenilmişlerin temsilidir toro. Endülüs'te önemi büyük olan boğa güreşleri, gündelik hayatta da yerini bulmuştur. Bölge halkı sevdiği ve hayranlık duyduğu kişilere torero diye seslenir. Biz yine de ezilenin, kurban edilenin, yenilmişlerin yerine bir selam edip El Toro diyelim! Kaynak olarak İlker Özünlü'nün ait Endülüs kitabından yararlanılmıştır.


Tüm Zamanların En Ünlü 20 Ressamı ve Popüler Tabloları! Tüm Zamanların En Ünlü 20 Ressamı ve Popüler Tabloları! Tüm Zamanların En Ünlü 20 Ressamı ve Popüler Tabloları! Birçok resme ve ressama ev sahipliği yapan sanat tarihi, gün geçtikçe zaman çizgisine yenilerini de ekliyor. Geçmiş zamandan günümüze ulaşan eserlerden bazıları ise popülerliğini korumaya devam ediyor. Usta ellerden çıkmış olan bu tablolar, birer ikon olmakla birlikte resim sanatının tanınan yüzleri oluyorlar. Biz de resim tarihinde adını çokça duyurmuş ve dünya kültürüne mal olmuş, parmakla gösterilen ve çoğu zaman herkesçe bilinen eserleri derledik. Andy Warhol'dan Rembrandt'a, Klimt'ten Van Gogh'a ünlü simaların yer aldığı listede birçok farklı isim bulunuyor. Not: Liste alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Ayrıca bakınız: Tarihe Damga Vurmuş En Ünlü 20 Heykel!


19. yüzyılın sonlarında Fransa'da ortaya çıkmış bu akım, empresyonistlerin ışığın ve rengin doğal tasvirine olan ilgisine karşı bir tepki olarak ortaya çıktı. Empresyonizm, yani izlenimcilik olarak bildiğimiz bu akımda, nesnelerden arınmış doğanın yalın hali ön plandayken, Post Empresyonizm yani yeni izlenimcilik de ise nesneler yeniden ressamın kadrajına dahil olmuş durumda. Canlı ve kalın renkler, belirgin fırça darbeleri ile sanat tüketicisinin gözlem algısına yapılan optik etkiler bu akımın en önemli özelliği sayılır. Post Empresyonistler, Empresyonistler gibi gerçek hayat konularını işlemeye devam etseler de geometrik formları ön planda tutarak deforme etmeyi ve istedikleri gibi renk kullanmayı seçmişlerdir. Diğer yandan renkleri palette karıştırmadan ve tuşlama yöntemini kullandıkları fırça darbeleriyle ayrıntılardan uzaklaşmışlardır. Renklerin optik olarak karıştırılmış hali objelerdeki derinlik algısı ile üç boyutluluk ve perspektif kavramını ortadan kaldırıyordu. Akımın öncülerinden biri olan ve post empresyonizmin babası sayılan Paul Cezanne başta olmak üzere; Pierre Bonnard, Vincent van Gogh, Paul Gauguin, Henri Biva, Georges Seurat ve Henri Rousseau gibi sanatçılar bu akıma öncülük eden diğer isimlerdir.


Lviv hakkında yazmaya karar vermiştim. Türkiye'ye her döndüğümde, burnumda tüten bu şehirle ilgili size ufak ip uçları vermeye çalışacağım. Lviv, İkinci Dünya Savaşı'nda yara almış şehirlerden biri. Aynı zamanda kültürel mirası ve tarihi ile de ilgi çeken bir yer. Ukrayna dilinde 'Lvov' diye adlandırılan bu şehir, adını aslanlardan alıyor. 'Lev' Ukraynaca'da aslan anlamına geliyor. 'Lvov' ise aslanların şehri demek oluyor. Şehre iner inmez heybetli binaların kapı girişlerinde aslan heykellerini görmemiz bu bilgiyi perçinler nitelikte. Şehrin tarihi 13. yy.'a dayanıyor. 1256 yılında Galiçya Prensi 'Danylo Halitski' tarafından kurulup, Galiçya'nın kalesi olarak görülen bu kent, 1300'lü yıllarda Polonya hakimiyeti altına girmiş ve 1772 yılına kadar da böyle devam etmiş. İkinci Dünya Savaşı başladığında (1939 yılında) Almanların eline geçen ve Nazi Almanyası'ndan dolayı müthiş yara alan kent 1945'e kadar büyük buhranlar yaşamış ve çok kayıp vermiş. Adı bile değişmiş 'Lemberg' olmuş. 1945'te Sovyetler Birliği sınırlarına girip ve 1991'e kadar da bağımsızlığını ilan edememiş. SSCB dağıldıktan sonra, rahat bir nefes almış. Artık karşımızda bağımsızlaşan ve Ukrayna sınırlarına dahil olan masalsı bir kent var. 'Avrupai' diye nitelendirdiğimiz o şeyin ne olduğuna gelince ise; şehrin mimarisinden tutun, yemek kültürüne kadar SSCB etkisini minimum düzeyde hissediyorsunuz. Üzerinden iki büyük dünya savaşı geçmiş. Zaman içinde ona verilen isimler değişmiş. Yakın geçmişe kadar kendini bulamamış. Tarihsel değişimi en uçlarda yaşamış. Farklı insan profilleri, farklı yönetim şekilleri ile karşılaşmış ve bunları başarıyla sentezlemiş bir kenti, başka bir kelime tanımlayamazdım diye düşünüyorum. Yüzölçümü 182km2'ye yayılan yemyeşil bir kent Lviv. Parkı bahçesi bol. Yeşile hasret olduğumuzdan, bize cazip geliyor tabii. Bu denli küçük ve üç günde rahatlıkla gezilebilecek bir şehirde, doğal güzelliklere de yer ayırmış olmaları, bizi bizden alıyor açıkçası. Küçük Prag diyorlar Lviv'e. Haklı olduklarını havalimanından şehir merkezine giderken anlıyorum. Aynı bohem hava, aynı sokaklar, rengarenk binalar. Koyu kırmızı ile grinin dansı bu! Binalara aşık biri olmanın da verdiği zevkle gezmek de bambaşka bir his uyandırıyor bende. Asla yeni bir yapıya rastlayamıyorsunuz. Eski binaların içleri restore edilip dışardan aslına uygun görünmesi sağlanıyor. Oldum olası kendine has mekanları veya şehirleri sevmişimdir. Kendi para birimine sahip bu minik şehre de bu yüzden bu denli bağlandım. Ukrayna para birimi olarak 'grivna'yı kullanıyor. Değeri TL'den düşük. Gerçi doların yükselişiyle biraz daha farklılaştı bu gerçek, ama olsun. Yine de bütçenizi sarsmayacak nadir kentlerden birindesiniz. Hiç merak etmeyin. 1 TL, şu sıralar 7-8 grivna civarında. Bu da demek oluyor ki; bir birayı 2 TL'ye marketten satın alabilirsiniz. Restoranda ise en fazla 5-7 TL ödersiniz. Siz de benim gibi, yurtdışına gidince yeme-içme olayına bağlıysanız bu çok hoşunuza gidecek. Öyle ki; şehrin en meşhur pizzacısı Pizza Celentano'da bir masa büyüklüğünde pizzaya 20 TL vermenin ve tıka basa doymanın hazzını yaşamanızı çok isterim. Dar sokaklarındaki gizli kafelerden bahsedeyim biraz. Mazoşizmin doğduğu şehir olarak bilinir Lviv. Daha önce birçok yazısında bahsedilen yerlerden çokça bahsetmek istemiyorum. Mazoch Cafe'nin hikayesini mutlaka bir yerlerde rastlamışsınızdır. Mazoşizm eğilimli Alman yazar Leopold-von Sacher-Mazoch'un anısına açılmış bir mekan burası. Aman içeri girerken dikkat! Garson kızlar tarafından, her an kırbaçlanma gibi bir riskiniz var. Menüde her şey var. Alkollü- alkolsüz içecekler, tatlılar, yemekler. Kapıda da bu Alman yazarın bir heykeli var. Heykelin cebinde umarım para bulursunuz. Bu, iyi şansa delalet. Mazoch 'dan çıkıp biraz sağa doğru yürüyünce Charlie'nin Çikolata fabrikası filminden esinlenerek yapılmış bir fabrika görüyorsunuz. Beş katlı bir bina. Her katı çikolata kokuyor. Delirmek üzeresiniz, hissediyorsunuz. Hot-Chocolate diyorsunuz size minicik bir fincanda, eritilmiş çikolata sunuyorlar. Daha ne olsun!? Oradan sonra, İstanbul'da çikolata içemedim desem yeri. Dantelli örtülerle bezenmiş, babaanne evi misali minik masaları da cabası. Teras yazları açılıyor. Çatı katı keyfi yapmak isterseniz yazın gidin derim. Ben hep kışın gittim. O soğukta sıcacık çikolatayı yudumlamak kadar tatmin edici çok az şey var. Tatlıyı da yedikten sonra çıkın ve biraz daha sağa doğru yürüyün yolun karşısında Lviv Kahve Fabrikasını göreceksiniz. Kahve kokusunu, kahvenin kendisinden daha çok seven ben, buranın müptelası oldum. İnce kahve çektirmek isterseniz Türk kahvesi gibi çekin deyin. İngilizce pek bilmiyorlar fakat Turkish Coffee diyince anlıyorlar. Ayrıca; geceleri bahçede canlı müzik yapılıyor. Es geçmeyin derim. Müzik çok kaliteli. Tatlıları leziz. İsviçre, çikolatalarıyla ünlüdür ya hani, burayı keşfetmemişler anlaşılan diyoruz yedikçe. Hem ucuz, hem temiz, hem leziz. Bir tatlı ve bir kahveye en fazla 10 TL ödersiniz. Fabrikadan çıkınca Belediye Binası'nın hemen karşısında vişne likörü yapan kıpkırmızı bir dükkan var. Hemen kendine çekiyor bizi, hem rengi hem de o kızıl görünümüyle. Minik içki şişelerinde vişne likörü satılıyor. Dışarda masaları da var. Aralık ayının soğuğunda, dışardaki masalarda 'likör shot' yapmak paha biçilemezdi. Likör dükkanından çıkıp sola doğru yürüdüğünüzde, vitrindeki teyzelerin açtıkları o koca hamurun ne hale geldiğini merak edenleriniz olabilir. Burası ünlü şehrin en ünlü 'Strudel' dükkanı 'Strudel Haus'. Avusturya kültüründe önemli yer kaplayan bu hamurlu tatlının ünü, zaman içinde bütün Avrupa'ya yayılıyor. İçine istediğiniz her şeyi koyup fırına verirseniz lezzeti, hamuru gibi katlanarak büyüyor. Elmalısı, vişnelisi, mantarlısı, somonlusu... Çıldırmamak elde değil. Yanında da çay-kahve ne isterseniz mevcut. Bir strudel ve bir demlik çaya 8-9 TL gibi bir ücret ödersiniz. Kentte, her şey konsept ve her şey 'estetik', 'güzellik' kavramı baz alınarak hazırlanıyor. Sovyet ve Batı etkisi harmanlanınca estetik de her zaman ön planda kalmış. Bu kültürel birleşimi ve etkileşimi Ukrayna'nın başka bir şehrinde hissedemezsiniz diye düşünüyorum. Diğer şehirler hem mimari açıdan hem de düşünce tarzı olarak, hala Sovyet etkisi altındalarmış gibi hissettiriyorlar. istiyorum. Her gittiğimde konakladığım belirli bir otel var. Şehrin en eski binalarından biri. Zamanında birçok şair ve yazar bu binada yaşamış, belki de o ünlü eserlerden birisi burada yazılmıştır. Otelin ismi George Hotel. Hizmet kalitesine her zaman güvenebileceğim bir yer. Kahvaltısı zengin. Domuz eti yiyenlerdenseniz, mükellef bir açık büfe sizi bekliyor. Fakat burada, bizim otellerdeki gibi aşırı yiyecek dolu açık büfelerden beklemeyin. Yumurtası, sosisi, domatesi, peyniri, çeşitli otlara kadar her şey mevcut. Otelde yer bulabilirseniz ne mutlu. Çünkü her daim dolu. Köşesinde de ufak bir McDonald's var. Gece ikiye kadar açık. Acıkırsanız pijamayla koşarsınız. Nitekim biz öyle yaptık. Oradan hemen sola dönünce bir tane 'sushi' restoranı çıkıyor karşımıza. O saatte açık görünce deniyoruz ve asla pişmanlık duymuyoruz. Düşünsenize gecenin bir yarısı açlık krizine girmişsiniz. İstanbul'da 130 TL verdiğiniz masa kadar sushi tabağına, burada 45-50 TL ödüyorsunuz ve tıka basa doyuyorsunuz. Damak tadımıza da uyuyor. Hatta İstanbul'da yediklerimizden daha güzel geliyor. UNESCO Kültür Mirasları Listesi'nde yer alan 'Rynok Square' şehrin en ünlü meydanı. Lviv'in kalbi burası. 50 birbirinden farklı mimari, halka şeklinde bir araya getirilmiş ve hepsi asimetrik yapıdadırlar. Alman tarzı bir sistemle oluşturulmuş bu meydanda birbirine yakın birçok müze de var. Meydandaki en ünlü ve heybetli yapılardan biri Latin Katedrali. Özellikle Noel zamanında dolup taşıyor katedral. 14. yüzyılın ikinci yarısıyla birlikte Ermeni topluluğu Lviv de yaşamaya başlıyor. Ermenilere ait manevi ve kültürel hayatın merkezi mimarı Dorinha tarafından tasarlanan Virmenskaya Ermeni Katedrali'ni de şehirde görülmesi gerekenler arasına ekleyebilirsiniz. Lviv Beis Aaron Yahudi Sinagogu, tren istasyonunun yakınında bulunan ve 1897 yılında inşa edilen bir Yahudi tapınağı. Renkli boyamaları ve lüks avizeleri ile dikkat çeken mimari bir yapıt. Aradan yüzyıl geçmesine ve birçok tartışmaya rağmen Opera Binası, Lviv'lilerin gururu olarak dimdik ayakta duruyor. Bugün Lviv Opera Binasının altından nehir geçmesi ise kimseyi endişelendirmiyor. Yaklaşık 1200 kişi kapasitesiyle sanat severleri buluşturmanın yanında, Lviv'in sembolü olmaya da devam ediyor. Aynı zamanda Lviv halkının bu binanın yapımında göstermiş olduğu olağanüstü fedakarlıklardan bir tanesi de binanın yapımına maddi yardımlarla destek olmaları. Lviv'in, üniversiteleriyle ünlü bir şehir olması da cabası. 1661 yılında ilk üniversitesi olan Ivan Franko Üniversitesi'ni açıyorlar. Ayrıca, yüksek öğrenime de önem veren tarafı bizi çok etkiliyor. Şehrin en tepesine çıkmadan yazımı sonlandırmak istemiyorum. High Castle diye adlandırılan yer en tepe noktası. Meydandan 35-40 dakikada yürüyerek çıkabileceğiniz bu tepeye kışın çıkmanın keyfini yaşayanlardan biriyim. Şiddetle size de tavsiye ediyorum ve zirvede bırakıp gidiyorum. Mutlu kalın ve olabildiğince çok gezin!


Anlamlardan konuşmak beni çok rahatsız ediyor, çünkü anlam çok kişisel bir şeydir ve herkese göre değişir. Karanlık, labirentli, bir sürü paradoksu içinde barındıran; zaman ve mekan kavramlarının kaybolduğu sürekli bir kabusun içindeymiş hissi vererek kendi anlamsızlık kozmosunu yaratır David Lynch. Sezgileriyle hareket eder, sinema onun için bir katarsis, arınmadır. Filmlerinde mantık, hikayede devamlılık ve gerçekçilik beklemek mümkün değildir. Anlamak için izlenmemelidir. Lynch, sinemayı bir hikaye anlatma sanatının ötesine taşır. Sürekli farklı sonuçlara vardıran, yeniden görme isteği yaratan, deforme anlatımıyla algıyı bulandıran... Kurduğu sürreal yapıyla bilinçaltı ve bilinç dışında düşsel bir yolculuğa çıkarır. Anlamı değil anlamsızlığı arar, bütüne değil detaylara takılır. Mesaj kaygısından uzak, arınmamış kahramanlarla karartır perdeyi. Kabus, uykuda gördüğümüz mü yoksa uyandığımızda bizi bekleyen midir, bilemeyiz. İnsan zihnini 'linç'e uğratan, komple bir sanat adamı, gerçek bir atmosfer ustasıdır. Resim, fotoğraf, tasarım, müzik... Sanatı sonsuzdur; dışa vurumcu ve dışa kusumcudur. Zihniniz birçok şeyi dizginleyebilir. Mantık ve sebep aramaksızın her zaman başka bir şey görünmeyen bir şey mevcuttur. Dünya sonlu olmaktan çok sonsuz bir yerdir. Resmin, Lynch sinemasında çok büyük etkisi vardır. Zira kendisi sinema dünyasının Salvador Dali'si olarak adlandırılır. Resme ilk başladığı yıllarda, Alman ekspresyonist Oskar Kokoschka'dan oldukça etkilenir ve onunla çalışmak için Almanya'ya gider. 3 yıl kalmayı planlarken 15 gün sonra geri döner. Bu gündelik hayatında da ne kadar karmaşık ve kopuk bir zihne sahip olduğunun, delilik ile dahilik arasında gidip geldiğinin de göstergesidir. Nasıl bir Dali tablosuna baktığımızda ya da Pink Floyd dinlerken sanatçıların yapıtlarıyla ilgili, demek istediklerini, anladığımızı iddia edemezsek; onu da anlama yolunda kendimizi çok zorlamamalıyız. Bir eseri incelerken onu ne kadar anlayabileceğimiz bizim entelektüel kapasitemiz ile ilgili bir şeydir ama burada önemli olan anlamak değil; üzerimizde yaratılan sanatsal etkinin yoğunluğuyla oluşan 'izlenim'in iç dünyamızda yarattığı estetik coşkudur. Bilinçaltında sonsuz bir yolculuğa çıkarır bizi, sürekli dürtükler. İşledikleri aslında metafor değildir; gerçekliğin ötesinde şeylere değer verenlere sunulan düşsel parçalardır. Rüyaların bir anlamı olduğuna inananlara, kendi içlerindeki sırların peşinde olanların itibar edeceği görüntüler sunar ve izleyiciyi bir fenomenin peşine düşürür. Rüyalar, yadsınmaması gereken kavramlardır ve onaylanmaya ihtiyaçları yoktur. Bu yüzden çıktığı bu düşsel yolculukta, yanına bir de yol arkadaşı katar Lynch; Angelo Badalamenti. Bir ruh ikizi gibidirler. Çünkü Badalamenti de arka planda kalanın, perde ardından sızanın, gizemin peşindedir. Notaları bir büyücü gibi işleyerek; Lynch'in distopik mekanlarını daha da mistik bir hale getirir. Düşlerden sonra melodilerin peşinde buluverir insan kendini birden. Dram ve gerilimi, hüzün ve sevinci, sadelik ve taşkınlığı aynı anda verir. David Lynch filmlerinde, olan bitenin pek çoğundan Badalamenti de sorumludur. Sanat koalisyonlarının en çarpıcı örneklerinden birini oluştururlar. Kozmik bir şeyler olsun. Rüzgar gibi, deniz gibi, dalgalar gibi... Sonsuz olsun zamanla birlikte kayıp gitsin. Ses ile görüntünün zaman içindeki akışı büyülü bir şeydir ve ses birçok şeyi gerçekleştirebilir. Bir sahneye doğru ses ile girerseniz, siz sahneyi gözünüz ve kulağınızla algılamadan ses tamamıyla yeni bir dünyanın kapılarını açar. Siz ulaşmadan orada bekler sizi. Bütün için en kritik olan ise budur. Bu bir çeşit etki-tepkidir. Akıp giden her şeyin farkına varamazsınız, ilerledikçe etkilere karşı tepkilerinizi gösterirsiniz. Her defasında ayrı bir tecrübedir bir filmin karşısına oturmak. 2020 yılı içinde Netflix'te What Did Jack Do? isimli yeni bir kısa film yayımlayan Lynch, bu yıl çekimlerine başlayacağı Wisteria aka Unrecorded Night ismindeki yeni bir Netflix dizisi üzerinde çalıştığını paylaşarak hayranlarını oldukça heyecanlandırmıştı. Lynch'in detaylarını devlet sırrı gibi gizli tuttuğu diziyle ilgili, Twin Peaks'in Dale Cooper'ı Kyle MacLachlan'ı göreceğimiz söylentileri de ortalıkta gezinmişti. Bu projeyle ilgili aylardır yeni bir açıklama gelmedi ama Lynchseverler o asla ulaşılamayacak olan hayalin peşinden koşmaya devam ediyorlar.


Diktatörlüğün son bulduğu, demokratik bir seçimin ardından göreve gelen Brezilya Devlet Başkanı Fernando Collor de Mello, bankalardaki tüm tüketici hesaplarını dondurmuştur. 1990 yılı Brezilya'sında oyunculuk hayalleri kuran Paco, tüm arzusu büyük özlem duyduğu ülkesi İspanya'ya yerleşmek olan annesiyle yaşamaktadır. Hükümetin bankadaki tüm paralarına el koyduğunu öğrenen anne televizyondaki yayını izlerken fenalaşıp hayatını kaybetmiştir. Eve döndüğünde annesinin öldüğünü gören Paco, annesinin bu hayalini gerçekleştirmek için onun arzusunu takip edip Brezilya'yı terk edip İspanya'ya yerleşmeye karar verir. Brezilya'daki o gün koşullarına atıfta da bulunan film, yaklaşık 800.000 insanın ülkesini terk ederek başka hayatlar ve yaşamlar aramasını da trajik bir şekilde anlatıyor. Filmde, kötüye gitme ve mutluluk arzusu üzerine evrensel bir psikolojik drama ortaya çıkıyor. Siyah beyaz formatla ekranlara gelen Terra Estrangeira Walter Salles ve Daniela Thomas'ın yönetmen koltuğunda olduğu Brezilya yapımı bir film. Annesini kaybetmenin acısıyla boşluğa düşen Paco, bir barda tanıştığı antikacı Igor'un ona sunduğu tehlikeli bir teklifle Brezilya'dan kurtulmaya çalışıyor. Bu tehlikeli yolculuk; aslında Paco'nun korkularından ve geçmişten kaçışıyla harmanlanarak gerilim dolu ve psikolojik bir serüvene dönüşüyor. Elmas dolu bir kemanla yasa dışı yollarla Portekiz'e kaçmayı kabul eden Paco'nun, kaçış planının yolunda gitmemesi sonucunda Lizbon'da garsonluk yapan Alex ile yolları kesişir. Olumsuz olaylarla ve sürekli tekinsiz insanlarla yolları kesişen Paco, Alex'in duygusal girdabına sürüklenir. Brezilya yakın dönem siyasal tarihine ışık tutan yapım; insanoğlunun acılarla dolu ruhuna ve aşka kapılarak kaçınılmaz bir sona sürüklenen hayatlara dokunuyor. Psikolojik bir altyapı ile işlenen ve Fado müziğinin de eşliğiyle sizi ekranlara kilitleyecek bir film olan Yabancı Topraklar'ı sizler için derledik.


Sevdiğimiz ve dinlemeye doyamadığımız bazı klasik müzik eserleri vardır. Küçüklükten beri kulaklarımıza çalınanları vardır aralarında. Peki bunların nasıl ve ne şekilde yazıldığını merak ediyor musunuz? O zaman hiç lafı uzatmadan, bu bilgileri sizlerle de paylaşmak isterim. Ünlü İtalyan opera kompozitörü Rossini 1792-1868 yılları arasında yaşadı. Henüz 21 yaşındayken ilk operasını yazdı. İsmi Tancredi idi. Bunu 'Sevil Berberi' ve 'Otello' izledi. Henüz 30 yaşına gelmeden Avrupa'nın en sevilen bestecileri arasında yerini aldı. 1834'te bir müzik yazarının yazdığı kitapta, Rossini çağını temsil etmeyi başaran tek besteci olarak söz edilmişti. Bu yazara göre, savaşlar içinde yaşamış olan bir toplum olan İtalyanlara artık neşelendiren ezgiler gerekliydi. Artık güzel düşler görülmeliydi. Dönemin ünlü müzik adamlarından Beethoven'ın sağlam fakat karamsar kalan yapıtları Rossini ile beraber yerini neşeye ve huzura bırakmıştı. Çünkü insanlar ciddi ve yorucu düşüncelerden uzak durmak istiyorlardı. Rossini 32 yaşında Paris'e yerleşti. Burada en son William Tell'i besteledi ve sonra opera yazmayı bıraktı. Dinsel eserlere ve küçük piyano parçalara ağırlık vermeye başladı. Paris'te de neşeli tavırları ile ünlenen Rossini'nin en bilinen eseri 'Sevil Berberi' operasıdır. Bu eser 20 Şubat 1816'da Roma'da ilk kez sahneye uyarlandı. Aynı yıl Bologna'da afişlere geçti. Eserin kendisi gibi ünlenmiş olan Sevil Berberi Uvertürü, Rossini'nin canlı ve renkli ezgileri ile, esere özgü cressendo'ları ile neşeli soloları eşliğinde sahneye konulmuştur. Rossini kendi zamanına kadar, geleneği tek taraflı sürdürülmüş olan klasik opera türünü her bakımdan yenilemiş ve kendinden sonra gelen Vincenzo Bellini, Gaetano Donizetti, hatta Giuseppe Verdi çapındaki yaratıcılara yenilenmiş bir geleneği devretmiştir. İlk temsili 5 Nisan 1874'te gerçekleştirilmiş olan eser ilk sergilendiği zaman başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu eser ilk defa müziksiz oyun olarak Almanca'ya çevrildi ve Viyana'da sahnelendi. Fakat bu oyunun dayandığı önemli bir kavram olan bir gece yarısı yemeği, Avusturya ve Alman adetlerine uymadığı için pek seyirci kazanamamıştır. Bu problem Johann Strauss'un liberettocusu tarafından Avusturya geleneklerine uygun bir hale getirildi ve gece yarısı yemek partisinin bir Viyana Balosu ile değiştirilmesi ile oyun sahnelenmeye çok daha uygun duruma getirildi. Sonraki yıllarda eserin ünü dünyaya yayılmaya başladı ve sevildi. Öyle ki; Gustav Mahler bile bu eğlenceli operete, Viyana Operası'nın kapılarını açmıştır. Türkiye'de ilk temsili ise Ankara'da yapılmıştır. Kuzey Amerika'da sahnelenen 20 en popüler opera eseri listesinde 19'uncu sırada yer alır. Baba Haydn olarak da bilinen, klasik dönem bestekarı Haydn, 1732 yılında Avusturya'da fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmişti. Henüz 6 yaşında iken, ailesi tarafından koroya katılmak üzere, Viyana'ya gönderildi. Burada müziğe olan yeteneği fark edildi ve hayatının büyük bölümünde(30 yıldan fazla) zengin bir Macar ailenin baş müzisyeni olarak çalıştı. Orada kaldığı süre zarfında, birçok orkestra ve opera yönetti. Zamanının sanatkarlarından ayrı, izole bir hayat yaşaması, onu sanat akımlarının etkisinden uzak tutmuştu ve o bu sayede sanatı özgün bir gelişim göstermişti. Kendine has olması bu nedenleydi. 1780'li yıllarda besteleri, tüm Avrupa'ya yayılmıştı. Bestelerinin ünü, büyük Avrupa şehirlerinden davetler almasına neden olmuştur. Bu eserlerinden biri ve en ilginç hikayeye sahip olanı ise 'Mucize' eseridir. O gün, ününün doruğundaki bestekarı dinlemek isteyenler, salonu tıka basa doldurmuştu. Haydn'ın 104 senfonisinden 102.'si olan ve 2 Şubat akşamı Londra Kraliyet Tiyatrosunda sergilenen eser, tıklım tıklım dolu olan salonu adeta büyülemişti. Dinleyiciler orkestrayı ve Haydn'ı daha yakından görebilmek için sıkışık koltuklarından kalkarak, sahneye doğru ilerledi. Ne olduysa o anda oldu! Büyük bir gürültü ile salondaki dev avize, saniyeler önce seyircilerin oturdukları koltukların üzerine düştü. Haydn'ın eseri ile büyülenmiş olan dinleyiciler, bu defa yaşadıkları şokla sarsılarak hep bir ağızdan Mucize, mucize... diye tempo tutmaya başlamışlardı. En az 30 kişinin hayatını kurtaran bu olağanüstü olay, Haydn'ın 96 numaralı senfonisinin ismine de ilham oldu. Ravel'in Bolero bestesi için söylediği cümle buydu. Hikaye, aktris ve dans sanatçısı olan Ida Rubinstein'ın sahne performansına eşlik edecek müziği Ravel'den talep etmesiyle başlamıştı. Bask kökenleri nedeniyle İspanyol renkleri ve ritimlerine yakınlık hisseden Ravel, ilk anda Albeniz'in piyano süitini orkestraya uyarlamayı düşünse de, yeni bir eser yaratmaya karar verdi. Piyanosunun başına geçti ve en iyi orkestrasyonu oluşturmak üzere melodiyi farklı enstrümanlar katarak defalarca tekrarladı. Eser, trampet ile başlıyordu, tekrarlanan ritmi üzerine eklenen farklı enstrümanlarla melodi yineleniyordu. Dinleyicilerin dikkatini de bu yorum çekti. Bolero farklı yapısı ve tınısıyla dünyada üzerinde tartışılan ve her daim taze kalan bir eser olarak karşımıza çıkıyor. Fransız göçmen Nicolas Chopin ile Polonyalı Justine'nin üçüncü çocukları olarak 1810'da Polonya'nın Varşova yakınlarında ki Zelazova-Vola köyünde doğan Chopin, ilk müzik derslerini Polonyalı annesinden aldı ve 6 yaşına geldiğinde dehası ortaya çıkan besteci oldukça yaratıcı düzenlemeler yapmaya başladı. Ünlü eseri 'Cenaze Marşı' da bunlardan biri. Chopin'in bu eseri op.35 Sonat'ın üçüncü bölümüdür. Ünlü besteci akla gelenin aksine, bunu kendi ölümü için yazmış değildir. Aksine bu sonat onun en parlak günlerinin eserlerinden biriydi. Gerçekten de 1830-35 arası Chopin'in en yüksek sanat değeri taşıyan bestelerini yazdığı dönemdir. Op.35 Sonat ilk çalındığı günden beri büyük ilgi, hatta şaşkınlık yaratmıştır. Chopin, bu eseriyle aşılamaz sayılan Beethovenvari sonat tarzını geride bırakmış, çok daha ilerilere geçmiştir. Müzik eleştirmenleri arasında farklı tepkilere yol açan bu eser için Schumann da Buna sonat diyebilmek için insanın hayale kapılması gerekir. Yalnız, en çılgınca dört eserini bir araya toplayabilmesi besteci için övünülecek bir şey yorumunu yapar. Schumann bu çılgınca sözcüğünü özellikle eserin son iki parçası olan Marche Funebre ve Finale için kullanır. Cenaze Marşı'nda gözü açık görülen bir rüya, bilinçli bir sayıklama sezilebilir; romantik bir ruhun ölüme karşı alaylı bir meydan okuyuşudur bu bölüm. Yalnız bütün bu alaya karşın, gene de bir korku vardır. Ünlü Fransız yazarlarından Ernest Legouve, Chopin'den ne zaman istesek Marche Funebre'i bize çalardı. Ancak, parçasını bitirir bitirmez şapkasını alır giderdi der. Chopin cenazesinde hiçbir zaman bu eserinin çalınmasını istemedi. Onun yerine Mozart'ın Requiem'ini dinlettiler.


Reddit kullanıcısı DontTacoBoutIt, sanatseverlere büyük kolaylık sağlayacak eğlenceli tespitleriyle karşımızda. Artık bir sanat galerisinde yada müzede ünlü ressamların eserlerini gördüğünüz zaman saklanmanıza gerek kalmayacak ve emin olun bu esprili püf noktaları hayatınızı kurtaracak. Resimde cinsiyet ayırt etmeden büyük popolu insanlar görüyorsanız emin olun ki o bir Rubens eseridir. Resimde yer alan herkesin vücudunda belli tuhaflıklar varsa cevap hiç kuşkusuz Picasso. Eğer resimde hayaller aleminde gezdiğinizi düşünüyor ya da kafanız hafif güzel olmuş hissi yaşıyorsanız Dali'yi yapıştırın gitsin. Resimlerde karanlık arka plana eşlik eden ve yüzlerindeki ifade de işkence veya acı çekiyormuş hissi veren insanlar varsa büyük olasılık karşınıza Titian çıkmıştır. Eğer resimde düzinelerce küçük insan var ve bunlar normal görünüyorsa ilk seçeneğiniz Bruegel olsun. Resimde birçok insan var ve bu insanlar çılgınca şeyler yapıyorsa hiç kuşkusuz Bosch en iyi cevap olacaktır. Resimde kadınlar da dahil herkes Putin'e benziyorsa o bir Van Eyck'dir. Resimdekiler loş bir sokak lambasının altındaki berduşları andırıyorsa bu Rembrandt emin olun. Resimde etrafa serpiştirilmiş birçok minik melek varsa Boucher demeniz yerinde olacaktır.


DontTacoBoutIt eğlenceli tespitleriyle tekrar karşımızda. Bu sefer Rönesans dönemi ünlü ressamı Michelangelo'dan Neoplastisizm'in kurucusu Mondrian'a uzanacak keyifli bir yolculuğa çıkıyoruz. Kemerlerinizi bağlayın! Resimdeki herkes, güzel, çıplak ve birbiri üzerine istiflenmiş gibiyse orda bir Michelangelo gördüm sanki demeden geçmeyin. Resimde bir veya birden çok balerin görüyorsanız izlenimcilik akımının kurucusu Edgar Degas'a bir ışık yakın. Eğer resim keskin, koyu renkli, hafif mavilikler içeriyor ve resimdeki insanlar açlıkla boğuşuyormuş hissi veriyorsa cevap kesinlikle El Greco. Resimde tek gördüğünüz tek kaşlı ve hafif bıyıklı bir kadınsa kaçınılmaz son Frida. Resimde hiç bir insan figürü yoksa ve doğa sanki beneklerle anlatılıyor hissi uyandırıyorsa Monet cevabı sizin için biçilmiş kaftan. Işıklı bir ortam ve mutlu parti insanlarının olduğu bir resimle karşı karşıya iseniz büyük olasılıkla bir Renoir tablosuna bakıyorsunuz. Bu sefer resim yine ışıklı fakat mutsuz insanlardan oluşuyorsa Manet sizin için akıllıca bir yanıt olacaktır. Resim arka planı Yüzüklerin Efendisi'nden fırlamış gibiyse ve ortamda tuhaf bir mavi sis bulutu varsa Da Vinci akla gelecek ilk cevap olmalı. Resimde tek gördüğünüz içi rengarenk boyanmış kareler ise saygıyla Mondrian ustaya bir selam çakın.


İçinde yaşadığımız toplum, çoğu zaman kalıpları ve yargılarıyla bizi şekillendirmeye çalışır. Bu şekillendirme aslında doğduğumuz anda başlar. Fakat bizler bunu belli bir eğitim ve yaş seviyesine geldiğimizde hissederiz. Hissettiğimiz anda da toplumdan dolayısıyla insanlardan kaçıp bir şeyler bulmaya çalışırız. Artık arayış çemberine girmişizdir. İstenilen kalıba girmektense arayışı kendimize amaç edinmek artık hayatımızın temeli oluvermiştir. Üstinsan, zihinsel açıdan güçlüdür. Zihin gücümüzü, duygularımızı dizginleyemediğimizde kaybederiz. İnsan, bir üst aşamaya geçmek istiyorsa duygularının karşısında dimdik durabilmelidir. Bazen bu duruş bizi zorlayabilir ancak uzun vadede kendimizi inşa etmemize de yardımcı olacaktır. İnsan kalbini sıkıca tutmalıdır, çünkü o gevşek bırakılırsa kafa da çabuk elden gider. Üstinsan, bağımsızdır. Burada bahsedilen bağımsızlık soyut ve somut şeyleri içerir. Fikirlerden, duygulardan, düşüncelerden, yargılardan, bedenlerden, eşyalardan... Bağımsız olmak, çoğu zaman yalnızlık da getirir insana. Genellikle bu tür insanlar, toplum tarafından anlaşılmazlar. Beni anlamıyorlar. Ben bu kulaklara göre ağız değilim. Ancak üstinsan birileri tarafından anlaşılmayı beklemez. O, zaten kendini anlamıştır. Yalnızlığına kaç dostum! Seni büyük adamların gürültüsünden sersemlemiş, küçüklerin iğneleriyle de delik deşik olmuş görüyorum. Üstinsan, tutkuludur. Tutkuları doğrultusunda ilerler. Ne soyut ne somut hiçbir şeye takılmaz. Sadece ilerler. Sadece bir aptal sürekli taşlara ya da insanlara takılır. İnsanlara takılı kalmak bizi tutkularımızdan da alıkoyabilir. Dünyaya geliş amacını kendini gerçekleştirmek olarak gören bir insan hedeflediği yolda dümdüz ilerlemelidir. Felaketine sebep olabilir, soytarının biri. Tutkularımız, yaşamımızı anlamlı kılan ve her seferinde devam etmemize yardımcı olan şeylerdir. Belki hayatımızda çok güzel şeyler olmayabilir, karanlıktır ancak hayatımıza ışık olabilecek tek kişi de kendimiz olduğunu da unutmamalıyız. İnsan bir an önce kargaşasını, kendine anlam veren bir düzene çevirmezse, yıldız doğurtmazsa karanlığına, yok olacaktır. Üstinsan, yaratıcıdır. Yepyeni değerler yaratır kendine. Zaten var olan ve ona uymayan toplumsal değerlerden kaçmıştır. Kimseden bir şey beklemez ve dolayısıyla yaratıcı olmak zorundadır. Yürümeyi öğrendim, o zamandan beri bırakıyorum kendimi koşmaya. Uçmayı öğrendim, o zamandan beri yerimden kımıldamak için itilmeyi beklemiyorum. Şimdi hafifim, şimdi uçuyorum. Şimdi altımda kendimi görüyorum. Nietzsche, üstinsan kavramıyla evrimden değil bir amaçtan bahseder. Yaşam boyu sürebilecek bir amaçtır bu. Aşılması gereken zorlu bir yolculuktur. Bu yolculukta kadın veya erkek ayrımı yoktur. Sadece insan vardır, o da kendini sürekli aşmaya çalışır. İnsan bir iptir ki hayvanla üstinsan arasına gerilmiştir. Uçurumun üstünde bir ip. Tehlikeli bir geçiş, tehlikeli bir yolculuk, tehlikeli bir geriye bakış, tehlikeli bir ürperiş ve duraksayış. Not: Nietzsche, üstinsan kavramına en yakın isim olarak Goethe'yi görmüştür.


-Çocuk yapmayı bırakmalarını istiyorum. Henüz 12 yaşındaki Zain'in gözlerinden, doğduğumuz ailenin ve coğrafyanın bir kader olup olmadığını seyirciye sorgulatan Kefernahum, 2018 yılında Nadine Labaki yönetmenliğinde izleyiciyle buluşur. Film, ilk sahnelerinden son sahnelerine kadar içine doğduğumuz dünyada, birey olarak seçimlerimizde ne denli özgür olabileceğimizin altını önemle çizer. Filmde dikkat çeken bir başka unsur ise ana karakter Zain'in, 12 yaşında bir çocuk olarak hayata dair yaklaşımıdır. Henüz birer çocuk olmalarına rağmen kalabalık ailelerinin geçiminde, en etkin rolü Zain ve kardeşleri üstlenirler. Onlara verilen her görevi, küçük bedenlerine karşın tıpkı bir yetişkin gibi büyük bir sükunetle yerine getirirler. Zain, içine doğduğu yoksul ve oldukça kalabalık olan ailesinde ne bir kimliğe ne de bir benliğe sahip olma şansı tanınmamış bir çocuk olarak karşımıza çıkar. Zain, bu kalabalık ve yoksul ailede yalnızca kız kardeşi Sahar ile bir bağ kurabilmiştir. Fakat kız kardeşinin ergenlik çağına girmesiyle yemek karşılığı tıpkı bir eşya gibi ev sahiplerinin gelini olarak aileden zorla gönderilir. Böylece Zain'in zorluklarla dolu dünyasında büyük bir acı ve özlem daha yer edinir. Sahar'ın gidişiyle evi ve ailesi arasındaki tüm bağları koparan küçük çocuk, yine kendi dünyasından çok yakından tanıdığı bir yaşam mücadelesi içinde bulur kendini. Film, bu noktada yalnızca Orta Doğu'daki kentlerin sosyal yaşantısına dair izler taşımakla kalmaz aynı zamanda olması gerekenden çok daha erken yaşta olgunlaşan ve yetişkine dönüşen çocukların duygusal çöküşlerine de dikkat çeker. Çok küçük yaşta yaşamın büyük yüklerini omuzlamakla görevlendirilen Zain ve kardeşlerinin, hayatta kalma mücadelelerini izlerken kendi konforlu koltuklarımızda oturmak bizleri rahatsız eder. Bir çıkış yolu bulabilmek için evinden kaçarak çıktığı yolculukta kaçak bir göçmen kadın olan Rahil ile karşılaşan Zain, yarım bıraktığı abilik görevine, göçmen kadının henüz bebek olan oğlu için geri döner. Bu noktada film izleyicilere; kaçak hayatların yaşadığı kaygı, çaresizlik ve özlem gibi duyguları da oldukça gerçekçi bir perspektifle aktarır. Nitekim bu çaresizliği hisseden yalnızca Rahil değildir. Zain için, Rahil ve küçük oğlu Jonas'ın hayatına dahil olması, yeni sorumlulukları üstlenme zamanı demektir. Yeni küçük ailesinde, öncekine nazaran daha mutlu görünen Zain, derinlerinde kız kardeşinin özlemiyle mücadele etmeye çalışır. Zaman geçtikçe daha da büyüyen bir yara gibi kardeşine duyduğu özlem, bu yaralı ruhu daha da çaresiz hissettirir ve ailesine duyduğu öfke, özlem kadar büyük olur. Rahil ise küçük oğlu için sağlıklı bir yaşam kurmaya çalışan bir anne olarak karşımıza çıkar fakat film boyunca kaçındığı korkunç sondan kurtulamaz ve oturma belgesi olmadığı gerekçesiyle tutuklanır. Film, bundan sonraki sahnelerin merkezine yine Zain'in bir bebekle hayatta kalma mücadelesini koyarak; bizleri bu küçük bedenin, büyük savaşını izlemeye davet eder. Nihayetinde Jonas'ı bırakıp evine dönmek zorunda kalan Zain, kız kardeşinin ölüm haberini alır. Hayata ve ailesine duyduğu öfkenin yanına, kardeşinin acısı da eklenir. Hayata dair tüm umudunu yitiren bu küçük çocuk, kendi adaletini sağlamak için kız kardeşinin ölümüne sebep olan kocasını bıçaklar ve tutuklanır. Mahkeme kürsüsüne, kendini savunmak için çıkan çocuk, işlediği suçun yanı sıra anne ve babasından şikayetçi olduğunu da belirtir. Çünkü daha Sahar'ın ölüm haberini sindiremeden annesinin hamile olduğu haberini alır. Anne baba olmak konusunda dünyadaki en kötü iki örneği teşkil eden ebeveynleri, dünyaya acı çekmesi için bir çocuk daha getireceklerdir. Zain, bu haberle birlikte bir kez daha var olmaktan derin bir acı duyar. Zain ve onun gibi dünyada yer edinemeyen milyonlarca çocuk, sosyolojik etkenler ve doğdukları coğrafya sebebiyle; sefalet, açlık, sevgisizlik vb. gibi büyük acılarla mücadele ederler. Bu sebeple pek çok çocuğun, kendi adaletini daha saldırgan ve intikamcı bir tutumla sağlamaya çalıştığını görürüz. Bu yüzden ıslah evlerinde yüzlerce çocuk, intikam düşüncesinden arındırılmaya çalışılır. Fakat bana kalırsa, Zain'in de şiddetle savunduğu gibi karanlığın giderek daha da büyüdüğü bu dünyada, aile kavramının yeniden gözden geçirilmesi gerekir.


Sıradan, günlük yaşamın akışında ilerleyen anların yer aldığı Sonsuzluk Üzerine ; tüm güzelliği, zulmü, ihtişamı ve bayağılığıyla insan hayatının yansıması olan bir film. Var olmanın hüznü üzerine kurulu film gri bir havanın atmosferinde başlar. Birbirinden bağımsız insanların hayatlarındaki anların yansımasıyla varoluşun kırılganlığını üstümüzde hissederiz. Filmin önemli sahnelerinden biri inancını kaybetmiş olan bir papazın yer aldığı sahnelerdir. Rüyasında çarmıha gerileceğini gören papaz, yaşadığı korkulara daha fazla dayanamayıp son çare olarak psikiyatriste gider, fakat orada da aradığı cevapları bulamaz. Kilise de görevini yerine getirmekte zorlanır, anlam arayışında kendini kaybeder. Rüya sahnesinde bazı öğeler dikkat çekicidir. Papaz çarmıhı tıpkı İsa gibi sırtında taşır ve yine İsa'nın çarmıha gerildiği anlarda olduğu gibi aynı sözü söyler: Tanrım beni neden terk ettin. Kendi yalnızlığını İsa'nın bedeniyle özdeşleştirir. filmin genelinde bireylerin yalnızlığı, diyalogsuzluğu dikkat çeker. Yine kafelerde birbirinden bağımsız, diyalogsuz insanların yer alışı kuşkusuz yönetmenin Edward Hopper tablolarından etkilenişini gözler önüne serer. Sahnelerde kullanılan soğuk, gri renkler bireylerin yüzlerine de sirayet eder. Bu kişiler için canlı mı yoksa ölü mü gibi sorular sormaktan kendimizi alamayız. Roy Andersson hemşerisi Bergman gibi yakın ve tek plan çekimlerle kadraja aldığı insan yüzleriyle filmin atmosferini daha da etkileyici kılar. Filmin ilerleyen sahnelerinde, yenilmiş, yıkılmış, kasvetli bir şehrin üzerinde uçan bir çifte odaklanır. Birbirine sarılı şekilde uçan bu iki insanın yüzünde şehrin hüznüne zıt olacak şekilde bir sevinç vardır. Puslu bir şehrin üzerinde tıpkı Chagall'ın tablasu gibi süzülürler. Böylelikle her şeye rağmen yaşamın sonsuzluğuna göndermelerde bulunulur. Sonsuzluk Üzerine her sahnesiyle irdelenmesi gereken bir film. Roy Andersson filme yüklediği hikayeci yapıyla, yarattığı dünyayla ve de zıt hikayelerle oldukça etkileyici bir atmosfer ortaya koyuyor. Böylelikle film, aynı anda hem mutluluk, hem ağıt hem de varoluşun kırılganlığının sonsuz bir hikayesini sunuyor.