Fotoğrafçılığı sosyal reform aracı olarak kullanılmasında öncü olan Jacob Riis, New York Tribünü için polis muhabiri olarak çalışırken, yıkık, harabe evlerde çaresizce yaşayan insanların fotoğraflamaya başladı. New York'a bir göçmen olarak gelen Riis'in kendisi de zor şartlar altında yaşamıştı. Riis'in amacı yoksulluğu görüntüleyerek dikkatleri bu mahallelere yöneltmekti. Bir polis muhabiri olan Riis, şehrin gecekondu mahallelerine benzersiz bir erişime sahipti. Akşamları kolluk kuvvetleriyle baskınlarda eşlik ederek insanların maruz kaldığı zulümlere tanıklık etti. Riis yoksulluğun, ahlaki zayıflığın değil sosyal ve ekonomik koşulların sonucu olduğuna inanıyordu. Gördüğü dehşet verici olayları okuyuculara aktarmaya çalıştı, ancak yazıları bu dehşeti anlatmakta yetersizdi. Riis, 1888'de fotoğrafı denemeye başladı ve gerçekten de yakaladığı görüntülerle Amerikalıların sarsılmasına yol açtı. Mahallelerin iç ve dış mekanlarını flaş lambasıyla fotoğraflamaya başladı. Bu fotoğraflar, flaşlı fotoğrafçılığın erken örneklerinden oldu. Fakirlerin genellikle duygusal sahnelerde tasvir edildiği bir dönemde, Riis sık sık yoksulluk ortamında gerçek hayatın korkunç ayrıntılarını ortaya koydu. 20. yüzyılın başlarında, Hine'nin fabrikalarda çalışan çocukları çektiği fotoğrafları çocuk işçiliği yasalarının kabul edilmesinde etkili oldu. Riis'in etkisi, Çiftlik Güvenlik İdaresi için çekilen görüntülerin Büyük Buhran ile yüzleştirdiği Dorothea Lange'nin çalışmasında da hissedilebilir. Jacob Riis'in ötekileştirilmiş insanların durumuna olan ilgisi sokak fotoğrafçılığının öncüsü olarak da görülebilir. Kuşkusuz bugün, bir asırdan fazla bir süre sonra bile göç, yoksulluk ve eşitlik temaları yine aynı sorunlar dahilinde devam etmektedir.


Belki bunların hiçbirini tahayyül edemeyecekken bu saydıklarımızın yavaş yavaş hayatımıza girmesi nasıl bir gelişimin ve öngörünün içinde yaşadığımızın da bir göstergesi... Filmlerde gördüğümüz yok canım bu kadarı da olamaz dediğimiz çoğu şeyle sizde karşılaştığınızın farkındasınızdır sanırım. Bir sanrı gibi gelse de Almanlar, bu teknolojik gelişimleri 1900'lü yılların daha başında 20. yy.'da Almanya ve Dünya'yı vizyoner bir bakış açısıyla resmetmişler. İşin ilginç yanı bu tasvirler ne bir bilim adamı ne de bir mucidin elinden çıkmış. Bu senaryoda geleceğin mucidi Theodor Hildebrand & Son adında bir Alman çikolata fabrikasından çıkmış. 1817'de Berlin'de kurulan bu şirket, Prusya'da ilk buharlı motorları kullanıp çok miktarda ucuz çikolata üreterek zamanının da büyük bir mucidi olduğunu kanıtlamış. 1900 Paris Dünya Fuarı'nın bir parçası olarak Hildebrand çikolata fabrikası, fütüristik bir doğaya sahip ilginç bir pazarlama kampanyası oluşturmaya karar vermiş. Kampanya 2000 yılında Almanyayı ve 21. yy teorik yaşamı betimleyen renkli kartpostalları içeriyordu. Gelecekte karşılaşılabilecek 12 senaryo oluşturulmuş ve kartlara basılmış. Hildebrand çikolata fabrikası, fütüristik bir doğaya sahip ilginç bir pazarlama kampanyası oluşturmaya karar vermiş. Taşınabilir evlerden, denizaltı gemilerine, tavanlı şehirlerden hava kontrol makinelerine birçok gerçeküstü çizim, kartpostalları süslerken halk geleceği süsleyecek bu icatlarla 21. yy hayallerine 1900'lerden başlamış.


Kimimizin ergenlik, kimimizin orta yaş anılarını ortaya çıkarmanın vakti geldi! Şarkılar, gerçekten de döneminin hatıralarını kucağına almış öyle ritimli geziyor ki etrafımızda; onları dinlemek çoğu zaman tanıdık bir yüze rastlamışım hissi verir bana. Hani şimdi dinlemesek de mutlaka kulağımıza çalınmış olan o Türkçe poplar var ya... Hani yatcaz kalkcaz hop ordayım gibi... İşte tüm bunlar çok değil bir 10-15 yıl sonra bize buram buram 2010'ları hatırlatacaklar. Tabi ki diğer şarkılar da olacak ama bilirsiniz işte, popüler olanı hatırlamak her zaman daha kolaydır. Naçizane ve şahsi, buraya kısa bir liste bırakacağım. Başlığa tam olarak ne yazacağımı bilemesem de bu şarkıları hip hop, pop, rap ve R&B türleri içinde değerlendirmek uygun olacaktır diye düşünüyorum. Gangsta's Paradise'ı anmadan bu listeyi bitiremezdim. Anılar, acısıyla ve tatlısıyla yaşamınızın serüvenini yazarken daima gülümsemeyi unutmayın.


2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Fotoğraf Yarışmasından Ödüllü Kareler! 2021 Drone Photography Awards, dünyanın dört bir yanında bulunan; desen, doku ve rengi barındıran bir dizi havadan görüntüyü bir araya getirdi. Dünyaca ünlü Siena Fotoğraf Yarışması'nın bir ayağı olan yarışma, 102 ülkeden binlerce fotoğrafçının katılımıyla gerçekleşti. Bu yılki yarışmada, Norveçli fotoğrafçı Terje Kolaas'ın, Svalbard'a giden binlerce pembe ayaklı kaz sürüsünü yakaladığı kompozisyonu, genel birinciliği kazandı. Spor, İnsan, Kentsel, Vahşi Yaşam, Doğa, Düğün ve Seri gibi kategorilerde yarışan fotoğrafların dereceye girenleri ise Above Us Only Sky başlıklı sergi ile sergileniyor.


2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! 2021 Siena Uluslararası Fotoğraf Yarışması Kazananları! Dünyanın en prestijli fotoğraf yarışmalarından biri olan 2021 Siena International Photo Awards'ın kazananları belli oldu. Bu yılki yarışmada, 163 ülkeden yüzlerce fotoğrafçı yarışmaya katıldı. Çeşitli kategorilerde yarışan fotoğraflar arasında Yılın Fotoğrafı ödülü Hardship of Life başlıklı fotoğrafla Türk fotoğrafçı Mehmet Aslan'ın oldu. Fotoğraf, Suriyeli bir baba-oğulun hikayesini aktarıyor. Aslan'ın aktardığına göre; Münzir, Suriye İdlib'te, bir pazarın içinde gezerken düşen bir bombanın etkisiyle sağ bacağını kaybetmiş. Oğlu Mustafa ise hamileyken sinir gazını soluyan annesinin gördüğü bir tedavinin etkisiyle doğuştan uzuvları olmadan dünyaya gözlerini açmış. Yılın fotoğrafı, nolursa olsun gülebilen bu baba-oğulun mutluluğunu yansıtmış. Kazanan tüm fotoğraflara https://sipacontest. com/gallery/2021 adresinden ulaşabilirsiniz.


70'ler, 80'ler ve 90'ların Popüler Yabancı Şarkıları! 70'lerin ve 80'lerin disko tarzı ezgileri, 90'ların ve 2000'lerin özgün pop müziği kulağına değmeyen yok gibidir. Dönemin özelliklerini yansıtan bazı şarkıların hayaletleri, kimi zaman habersizce kimi zaman haberli, hala aramızda dolaşmaktadırlar. ABBA'dan John Travolta'ya, Boney M.'den Modern Talking'e bazı isimler 21. yüzyılda bile şarkılarını yaşatmaya devam etmektedirler.


80'li Yılların Dünya Starı Patrick Swayze Hakkında Bilmeniz Gereken 10 Gerçek! 14 Eylül 2009'da pankreas kanserinden dolayı yitirdiğimiz, 80'lerin parlayan yıldızı Patrick Swayze 18 Ağustos 1952'de Houston, Texas'ta doğdu. Annesi dans okuluna sahip bir kareograf, babası ise bir kimya mühendisiydi. Dans yeteneğini annesinden alan aktör, kariyeri boyunca 'Dirty Dancing' ve 'Ghost' gibi ünlü yapımlarının yanısıra dizi oyunculuğu ve şarkı yazarlığı da yaptı. Swayze, ilk büyük rolünü The Outsiders filminde oynadı ve yavaş yavaş Hollywood'un bilinen bir yüzü olmaya başladı. Dans konusunda her zaman tutkulu oldu. Öyle ki; dünya film tarihi boyunca unutulmayacak bir film olan 'Dirty Dancing'de, 'Johnny Castle' adında bir dansçıya hayat vererek, bu tutkusunu perçinlemiş oldu. Patrick'in filmdeki olağanüstü performansı ona Altın Küre Ödülü adaylığı kazandırdı. Patrick, aynı zamanda bu filmde kullanılan ve güçlü bir ballad olan 'She's Like the Wind' parçasının da yazarı. Aradan üç yıl geçti ve 'Ghost' filminde Demi Moore ile başrolü paylaştı. Film kariyerinin iki ses getiren yapımından biri olan 'Ghost' ile Altın Küre'ye aday gösterildi. Demi Moore'la olan aşk sahnesi ve Whoopi Goldberg'le olan komedi sahneleri sinema tarihinin bir parçası oldu. Unutulmaz aktörün hayatı hakkında, şimdiye kadar okuduğumuz ve bildiğimiz klasik bilgiler haricinde ilgi çekici birçok farklı gerçek de mevcut. Swayze, evleneceği kadınla 18 yaşında tanıştı. Lisa Niemi, annesinin Houston'daki dans stüdyosunda eğitim alıyordu ve 14 yaşındaydı. Patrick ilk görüşte ona aşık oldu. Jimnastik eğitimi alırken yıllar boyu dikkatini çekmeye çalıştı ve sırf bu nedenle olmasa da kariyerine dansçı olarak devam etmesine sebep Lisa'ydı. Çift, 12 Haziran 1975'te evlendi ve Patrick kanserden ölene edene dek, 34 yıl büyük bir aşkla evli kaldılar. Patrick'in jimnastik kariyeri için büyük hayalleri vardı. Genç yaşında, spordan, jimnastik ve dansa kadar çeşitli fiziksel aktivite gerektiren dallarda başarılı oldu. ABD Olimpiyat jimnastik takımıyla rekabet edebilecek kadar ileri gitmek istedi ve o noktaya da geldi aslında. Uluslararası yarışmaya kadar gelemese de, olimpiyatlara katılmanın haklı gururunu, 57 yıllık kısa fakat doludizgin geçen hayatına sığdırdı. Patrick okuduğu okulda beş çocuk tarafından dövüldükten sonra, babası Patrick'in antrenörüne, o çocukların her biriyle Patrick'i karşı karşıya getirme ve yüzleştirme talebinde bulundu. Antrenörü ikna etmesi çok zor olmadı. Patrick ve bu zorba çocuklar günün birinde bir kulübede buluştular ve karşılaşmayı kulübenin bahçesine taşıdılar. Bu sefer adil bir karşılaşmaydı bu. Patrick onların beşini de, bir şekilde yendi ve okulun en zorlu adamı olduğunu kanıtlamış oldu. 1990'larda Patrick'in yoğun temposundan dolayı, bir molaya ihtiyacı vardı ve o dönem dikkat çekici bir işe el atmak istedi. Arap atlarını yetiştirmek için California ve New Mexico'ya gitti. Orada, attan düşerek geçirdiği kaza sonrası birkaç yıl ekranlara çıkamadı ve kendini alkole verdi. 'Saturday Night Fever' in da ateşiyle, Patrick bir bira markasının reklamında yer aldı. Reklamda çok güçlü bir John Travolta etkisi yarattı. Patrick, o etkileyici dans stiliyle ve hareketleriyle televizyon kanalını da ihya etti. Olimpiyatları görmeden önce, Patrick futbol üzerine bir kariyer yapmayı düşünüyordu. Kolejden önce kötü bir diz sakatlığı yaşadı ve o noktada spor kariyeri başlamadan bitmiş oldu. Ancak Patrick, bu olayın diğer tutkularını engellemesine izin vermedi. Ağrılı ve zor geçen bir süreçten sonra dizi iyileşti ve New York'taki bale okullarından birinde dans eğitimi almaya başladı. 'Ghost'un yazarı Bruce Joel Rubin, Patrick'in bir ropörtajında, babasıyla ilgili bir soruya ağlayarak cevap verdiğini görünce 'Sam Wheat' karakterini ona uygun gördü. Onun o kırılganlığı senaryodaki karakteri için biçilmiş kaftandı. Patrick kız kardeşi Vickie Lynn'den sonra ailenin ikinci çocuğuydu. Annesi daha sonra Don ve Sean Kyle adında iki erkek çocuk, ve Bambi adında bir kız çocuk daha doğurdu. Don, aynı zamanda birçok TV şovuna da yer alan bir aktördü. Don ayrıca 2009 yılında Patrick ile birlikte 'Powder Blue'da da yer aldı. Patrick, 2009'daki TV dizisi 'The Beast'i çekerken pankreas kanseriyle mücadele ediyordu. Film çekimlerinde, karakterden uzaklaşmamak için ağrı kesicilerini bile almayı reddetti. 2000 yılında, Patrick'in bindiği uçak kabin basıncını kaybetti ve acil iniş yapmak zorunda kaldı. İneceği pistte iniş şeridi bulduğunu düşünüyordu, ancak pist yapım aşamasında olduğu için henüz düzenlenmemişti. Uçak, kaldırım üzerine güvenli bir iniş yaptı ve kanadı bir sokak lambasına zarar verdi. Patrick, bu kazadan yara almadan kurtuldu. Patrick Swayze azim dolu yaşamıyla, insanlara hep bir ilham kaynağı oldu. 1997'de bir 18 Ağustos günü, Hollywood'da 'Walk of Fame'deki o meşhur yıldızlardan birine sahip oldu. Bunda 1987'deki 'Dirty Dancing' filminin etkisi büyüktü. 2007 yılında pankreas kanseri olduğunu öğrenen Swayze asla umudunu kaybetmedi. 55 yaşındaydı ve yılmamalıydı... Azmine ve motivasyonuna rağmen iki yıl sonra 2009 yılında, 57 yaşında, kansere yenik düştü. Şimdilerde onu, bize bıraktığı o unutulmaz filmleri, dansları ve muazzam performansları ile hatırlıyoruz. Başarılı aktörü, dokuzuncu ölüm yıldönümünde sevgiyle ve özlemle anıyoruz.


Müzik dalında, 21. yüzyılın bize en etkili getirisi dijitalleşme oldu. Tekno, house, elektronik ve dubstep gibi müzik türleri yer almaya başladıkça müzik enstrümanları bir kenara atıldı ve beatler dıptıs şeklini aldı. Enstrümanların şarkılardan atılmasıyla müziğin de ruhu cennetten kovuldu sanki. Onlarca rap ve pop şarkı, aynı beatler üzerine yazılmış farklı sözler ile aynılaşmış eserlere dönüştüler. Neyse ki herkes tamamen dijitalleşmeye dönmedi. Mabel Matiz gibi yeni nesil sanatçılar, eskiyle yeniyi harmanlama ya da enstrüman kullanma işinde oldukça başarılı işler ortaya koydular, koyuyorlar. Şahsi olarak günümüzün en büyük problemlerinin; duygusuzlaşma, duyarsızlaşma ve aynılaşma olduğunu düşünüyorum. Müzik de bu meseleden nasibini mutlaka alıyor. Çok büyük ihtimalle, Z kuşağı da yaşlandıkça bizim zamanımızın şarkıları bir başkaydı diyecek ama 90'ların ruhunun bir başka olduğu konusunda sanırım hepimiz hem fikir oluyoruz. Özellikle Türk pop müziğinin zirve yaşadığı bu dönemde, günümüzün usta isimleriyle karşılaşıyoruz. Söz konusu listeyi kendi görüşlerim bazında ele aldığım için pop dışında rock ve fantezi türleri de sıralamada yer alıyor. - Sezen Aksu'nun elinin değdiği önemli sanatçılardan biri olan Sertab Erener'in bu albümüne önemli kişilerin katkısı olmuştur. Özellikle Sevdam Ağlıyor şarkısı sanatçı ile özdeşleşmiştir. La'l isimli şarkı 12 Mart: İhtilalin Pençesinde Demokrasi belgeseli için bestelenmiş ve Deniz Gezmiş'e ithaf edilmiştir. - Erener'in ilk albümü Sakin Ol!; Sezen Aksu, Uzay Heparı, Aysel Gürel ve Garo Mafyan desteği ile hazırlanmıştır. Sanatçıyı çıtır ve gencecik haliyle gördüğümüz albümün, Sakin Ol ve Ateşle Barut klipleri ise dönemine göre oldukça marjinaldir. Ateşle Barut'ta Oktay Kaynarca'ya rastlayabilirsiniz. - Yalnızlığa sor beni, yalan aşklar anlatamaz ki halimi sözlerinin yankılandığı Yanarım şarkısının yer aldığı albüm adını, sanatçının adından alır. Erener'in albümün kapağındaki duru güzelliği ise beni hep kendine hayran bırakmıştır. - Sezen Aksu, Onno Tunç ve Uzay Heparı'nın elinin dediği herhangi kötü bir şey var mı, bilmiyorum. Med Cezir, öyle bir albüm ki sanatçının sesiyle buluşan şarkıların hepsi, birer sanat eserine dönüşmüş gibidir. Ayrıca Orhan Veli'nin Dedikodu şiiri bu albümde bestelenmiş olarak yer alır. - Tarkan'ın tartışmasız en iyi albümü Karmadır. Fakat albüm 2001 yılına ait olduğu için listede yer alamadı. Onun yerine Tarkan'ın 90'lardaki halini, bize kavuşturan Aacayipsin var. Sanatçıyı toy haliyle dinlediğimiz albüm, aslında ülkede küçük çaplı bir devrim yaratmıştır. Çünkü evet, Tarkan'ın özgün dansı, tarzı ve şarkıları her şeyi alt üst etmiştir. - Dünyanın iyi ki Sezen Aksu'su var. Albümleri arasından seçim yapmak neredeyse imkansız. Gülümse'nin burada olma sebebi, arkasında çok güçlü isimlerin bulunmasıdır. Geri vokallerinde Sertab Erener, Levent Yüksel ve Seden Gürel gibi önemli isimleri gördüğümüz albüm, tüm zamanların en çok satanlarından biri olmuştur. - Sezen Aksu'nun çıraklarından bir diğeri de Aşkın Nur Yengi'dir. Zarafeti ve sesinin devliği ile döneme adını yazdıran sanatçının albümü gerçekten de birine ithafen yazılmış gibidir. Aşık olmasanız dahi aşık hissedebileceğiniz albümün Ayrılmam şarkısı ise sanatçı ile özdeşleşmiştir. - Kendine özgü dansları ve acılarıyla tanıdığımız Yıldız Tilbe'nin, Delikanlım şarkısıyla ortalığı yıkıp geçmesine sebep olan albümüdür. Sanatçılığını Sezen Aksu ile, ününü bu albüm ile kazanmıştır. - Şu sıralar yeni keşfettiğim, neredeyse hiçbir şarkının kötü olmadığı albüm; bol bol aşk, acı ve umut barındırır. Bu kadar duygunun içinde umudu Durma şarkısında pek tabii bulabilirsiniz. Ayrıca Ferah'ın Deli Kızım Uyan parçasını, o sıralar hasta olan ablası için yazdığı söylenir. Bence, Ferah'ı buram buram hissedebileceğiniz değerli bir albümdür. - Oldukça güçlü bir sese sahip olan sanatçı, fantezi müziğiyle tanınsa da müzik hayatının büyük bir bölümünde pop müzik için de eser bırakmıştır. Keza bu albüm de pop müzik eserleri barındırır. Albümü bu kadar meşhur yapan ise sanatçının o yıllarda bir hastalık geçirmiş olmasıdır. Çok değerli Edip Akbayram'ın bu muhteşem albümünü anmadan geçemezdim. Albümün her şarkısı bir o kadar derinlik; acı, hasret, aşk, kavga ve memleket sevgisi barındırır. Akbayram'ın, Bir demet çiçek olup yarin göğsünde solsam derken ki aşkının zarifliği yüzünüzde tebessüm oluşturabilir. Albümün Aşk Olsun Sana Çocuk şarkısı Deniz Gezmiş için; Türküler Yanmaz şarkısı ise Sivas Katliamı için yazılmıştır.


Ahmet Arif'in, Leyla Erbil'e yazdığı mektupları okurken yalın ve çıkarsız bir sevdanın, dostluğun bağrında buluyorsunuz kendinizi. Her bir söz mektuplara sığdırılmaya çalışılmış. Bazen karşılık bulamamış bazen de kaybolmuştur mektuplar. Onca işkencelerle geçen ömürde her acıyı dizeye dönüştürmüştür Ahmet Arif. Hayata karşı direngeçliğini, cevabı gelmeyen mektuplar karşısında da sürdürmüştür. Uzun uzun mektuplarında örselenmemiş bir sevda ve dostluk yaratmıştır. Ahmet Arif'in siyasi sürgünleri, Leyla'ya olan hasretini dayanılmaz noktaya getirmiştir. Belki mahpuslardan belki de çekilen işkencelerden dolayı bir sığınak haline gelmiştir Leyla. Öylesine yüceltmiştir ki Leyla'yı bu durumu kendini aşağılamaya kadar götürmüştür. Bu yüceltme beraberinde Tanrı kavramını da getirmiş, sonunda Ahmet'in Leyla'sına kul olmasına dönüşmüştür. Ahmet Arif'in mahpusluğu Leyla'sına ses etmekle geçmiştir. Bu ses ediş ve haykırış, aslında çöllere düşüp ses eden mecnun metaforuyla aynıdır; Leyla'ya ses ederken kişinin kendisi Mecnuna dönüşmüştür. Nitekim 'nereye baksam sen 'demesi de bunun bir göstergesidir. Leyla Erbil'in eveleneceğini eline geç ulaşan bir mektupla öğrenen Ahmet Arif, yaşadığı derin üzüntüyü satırlara sığdırırken Suskun adlı şiirini böylesi bir durumda yazmış ve düğün hediyesi olarak Leyla Erbil'e göndermiştir. Şiiri incelediğimizde, evlilik durumunu bir reddedişe dönüştürdüğünü görürüz. Leyla Erbil evlendikten sonra da mektuplar devam etmiştir. Çünkü sevdasının dışında, bağrında bir dost, bir şairdir Leyla. Hapislerden, sürgünlerden sonra yakalandığı hastalık oldukça yormuştur Ahmet Arif'i. Hastalığına rağmen Leyla'yı görememenin, ondan mektup alamamanın derdine düşmüş, hasta yatağında hep Leylasına ses etmiştir. Son mektuplara baktığımızda, Leyla Erbil'İn Ahmet Arif'e dair sert bir tutum takındığını görürüz. Bu durumun nedeni tam anlamıyla bilinmez, ancak Ahmet Arif bu duruma çok içerlenir. Hatta kötü bir söz etmemek için uzun bir süre yazmaz. Daha sonra oldukça sitemkar bir mektup yazar. Bu son mektuplarda; içerleniş, vazgeçiş, hüzün ve veda vardır.


Sabahattin Ali; romanlarıyla, hikayeleriyle ve yaptığı çevirilerle Türk edebiyatının en kıymetli yazarları arasında yer alır. Roman ve hikayeleri ile öne çıkan Sabahattin Ali'nin aslında edebiyata girişi ilk olarak şiirle olmuştur. Bundan dolayı dört dörtlük bir sanatçı olma özelliği taşır. Ruhum bir heykel gibi düşüp parçalanırdı. Daha lise sıralarındayken arkadaşlarıyla birlikte çıkardıkları okul gazetesinde şiir ve öyküleri yer alır, ardından Servet-i Fünun gibi dönemin popüler edebiyat dergilerinde şiirleri yayımlanır. Şiirleriyle tanınmaya başlayan Sabahattin Ali, Aydın'da bir ortaokulunda öğretmenlik yaparken yazdığı bir şiirin siyasi propaganda içerikli olduğu öne sürülerek üç ay hapis cezası alır. Konya'da öğretmenlik yaptığı zamanlarda da yine bir şiiri sebebiyle ikinci kez hapis cezası alır. Hapiste kaldığı süre boyunca da boş durmuyor şiirlerine devam eder. Hapis cezasını çektikten sonraki bir yıl boyunca şiir yazmaz. Hapishanede yazdığı Hapishane Şarkıları diye adlandırdığı beş şiirin bir tanesi Edip Akbayram tarafından şarkılaştırılmıştır. Şiirlerinde tek bir biçime saplanıp kalmamış farklı hece ölçüleri kullanmıştır. Dörtlüklerinden oluşan şiirleri biçim ve söyleyiş olarak halk diline yakın görülür. İşte böyle yerler, gökler saçarken ölüm, Roman ve hikayelerinde karşılaştığımız toplumsal sorunlar, insanlar arası ilişkiler, sıkıntılar, sevgi, acı, çaresizlik gibi konuları şiirlerinde de işlemiştir. Şiirlerin her dizesinde hissedilen müthiş kederi Sabahattin Ali'nin yaşamı boyunca karşılaştığı talihsizliklere bağlayabiliriz. Her damlanız tutuşan göğsüme birer bıçak. Kalbim bir kayadır ki, neredeyse yıkılacak, Yazı hayatı boyunca çok sayıda şiir yazmıştır fakat bunlardan çok az kısmını yayımlamıştır. Bunun sebebini ise kendisini beğenmemesi olduğu düşünülmektedir. Dağlar ve Rüzgar, Kurbağanın Serenadı ve Öteki Şiirler şiir kitapları basılmıştır. O hayattayken basılan tek şiir kitabı Dağlar ve Rüzgar kitabı. Kısa ömründe Türkiye'nin bir çok şehrinde bulunan Sabahattin Ali karşılaştığı insanlarda gördüğü sıkıntılar ve şehirlerdeki bunalımlardan yalnız kalma ihtiyacını doğaya sığınarak gidermiştir ve bunun üzerine hep dağlardan bahsetmiş, dağlara şiirler yazmıştır. Tüm şiirlerinin bir araya getirilmesinde Asım Bezirci'nin büyük payı vardır. Bugüne kadar basılmış olan şiirlerin Yapı Kredi Yayınlarından Bütün Şiirleri adıyla 1999 yılından bu yana basılmaktadır. O, yaşarken anlayamadığımız, gerekli kıymeti veremediğimiz bir yazarımız. Halbuki insanın anlam arayışını ne denli güzel ifade etmiştir şiirlerinde. Sabahattin Ali'nin bir şiirini okumak bir kitabını okumak onunla oturup sohbet etmiş kadar ona yakın olmak demektir. Bu dağların bir rakibi varsa rüzgardır. Burda insan duman gibi genişler, büyür. Burda her şey bizden uzak, O na yakındır.


Latince kökenli bir kelime olan Lucifer 'ışık veren' anlamına gelmektedir ve Sabah Yıldızına yani Venüs'e verilen isimdir. Bugün pek çok inançlı insan için dünyadaki kötülüklerin sebebi olan şeytan, Cabanel tarafından acı ve öfke içinde tasvir edilmiştir. Çünkü cennetten kovulduğunda Tanrı'yı karşısına alan melek yeryüzüne düşerken Tanrının lanetini de peşi sıra sürüklemiştir. Fransız ressam Alexandre Cabanel Fransız Akademik sanatını temel alan eserlerinde Neoklasisizmin klasik formları kullanışını ve kompozisyon tasarımını alır ve bu ürünlerle yeni sentezler yaratır. Diğer taraftan da Romantik sanatta olduğu gibi hayal gücüne dayalı güçlü duyguları ön plana çıkarmaktadır.(1) Cabanel bu eserinde sadece cennetten kovulan bir günahkarı tasvir etmemiştir. Aynı zamanda bu günahkara bizden parçalar da katmıştır. Tabloyu yaparken Tevrat'taki tasviri göz önünde bulunduran Cabanel, ortaya koyduğu bu sanat eserinde renk yelpazesini koyu ve kasvetli renklerden yana kullanmış, gök ve yer arasındaki farkı belirgin bir renk geçişi ile vurgulamıştır. Karanlık yeryüzüne düştüğü için kin dolu bakışlarını uzaklara yönelten Lucifer ise son derece apollonik bir beden tasviriyle izleyicisine sunulmaktadır. Ateş kızılı saçları, ağlamaktan kanlanmış öfkeli gözleri ve intikam planını harekete geçirmeye hazırlanan bedeniyle, ellerini birbirine sımsıkı kenetlemiş düşmüş bir melektir o. Bakışlarında tanrıya karşı beliren bir öfke ve intikam vardır, ancak yeryüzünden bir kurtuluşu olmadığının o da farkındadır. Burada aynı zamanda bir sonsuzluk imgesi vardır. Bunu meleğin hemen ayak ucuna konumlandırılmış sarmaşıktan anlıyoruz. Cabanel'in eseri yapma amacını tekrar ele almamız gerekirse, yaşadığı dönemde aykırı eserleriyle dönemini eleştiren her sanatçı gibi o da dönemin duygudan yoksun, sanatı basite indirgeyen tutumunu hicvetmiştir diyebiliriz. Seçtiği konu bakımından tüm kuralları çiğnediğini düşünürsek, akademiden dışlanan bir düşmüş melektir Cabanel(2) 1847'de resmettiği bu tablo döneminde ve sonrasında büyük tepkilerle karşılaşmıştır çünkü bu, o zamana dek yapılmış en kusursuz iblis tasvirlerindendi. Tanrı'nın kelamına karşı gelen bir varlığın böylesine mükemmel tasvir edilmesi insanlarda dehşet ve rahatsızlık uyandırıyordu. En büyük tepki ise meleğe duyulan empatiden kaynaklanıyordu. Tabloyu izleyenler neredeyse iblis için üzüntü duyuyordu ve bu korkunç bir durumdu. O kadar ki tabloda kendi isyanlarını, başkaldırılarını görüyorlardı. Tıpkı Cabanel'in Akademiye başkaldırışı gibi.


Alışılmadık tuvaller, ilginç nesneler ve yepyeni bir konuşma dili yarattım diye tanımlıyor kendini Hasan Kale. Dünyada tanınmış olmasının bir sebebi de tuvallerinin ilginç nesnelerden oluşması... Minyatür sanatıyla resme başlayan Kale, bu sanatı icra ederken, çok ince detayları büyük bir ustalıkla işlediğini fark etmiş. Bu yeteneği ona mikro resim alanında ustalaşmasını sağlamış. Kulağa ilginç gelse de bu sanatı icra ederken eserlerinde hiçbir mikroskop, teleskop gibi yardımcı aletleri kullanmayan sanatçı, 200'den fazla objeye bu sanatını işlemiş. Tuvallerine her gün bir yenisini ekleyen Hasan Kale'nin bu seferki alışılmadık tuvali ise patlamış mısır taneleri... İzlemekten keyif aldığı filmleri mikro resim ve patlamış mısır taneleriyle birleştiren sanatçı, ilginç ve bir o kadar da etkileyici çalışmasını sizler için sunuyor. Artasnacks ismini verdiği serisini siz sevgili okurlarımız için derledik. İyi seyirler. Sanatçının diğer çalışmalara göz atmak için https://www. instagram. com/hasankale08/ instagram hesabını takip edebilirsiniz.


Savaş sonrası Almanya'nın en önemli fotoğrafçılarından biri olan Toni Schneiders, avangart fotoğrafçılığın görsel dilinin yenilenmesine ve gelişmesine önemli katkıda bulundu. Ülkeleri arşınlayarak bir kişi, nesne ya da manzara görüntülerine odaklanarak gerçekliğin ve yaşamın çarpıcı anlarını yakaladı. Toni Schneiders, kusursuz bir şekilde oluşturulmuş görüntüleri için grafik formun güzelliğini basit ve açık şeylerle yakaladı. Görüntü ayrıntılarını vurgulayarak dış hat ve yapı dahil olmak üzere yüzey ve çizgiyi vurgulayarak, büyük netlikte motifler yarattı. Schneiders'in fotoğrafları, net kompozisyon biçimleri ve temel geometrik desenlere odaklanmasıyla ayırt edilir. Güçlü kontrast efektleri ve ışığın çok özel kullanımı Rus avangart fotoğrafçılığına olduğu gibi soyutlama eğilimindedir. Onun yaratımı her ne kadar sanatsal bir ifadenin ürünü olarak görülse de halkı dahil ettiği fotoğraflarıyla samimi, içten bir dil oluşturur.


Yeni Yollar Keşfedeceğiniz 30 Alternatif/Bağımsız Şarkı! Baştan söylüyorum bu biraz karışık bir liste olacak! Alternatif müzik dediğimizde ilk başta aklımızda genellikle bir tanım oluşmaz. Aslına bakarsanız, bu müzik türünün tam anlamıyla bir tanımı yok. Kimi yerde popüler tanımının dışında kalan her ezgi, kimi yerde çok bilinmeyen underground, kimi yerde de özgün tür olarak geçer. En kabul edilebilir haliyle; bilinen müzik türü tanımlarının dışında kalan, bağımsız ve daha çok müziği yapan sanatçıya özgün bir tarz denilebilir. Alternatif müzik, her ne kadar sadece rock ile bağdaştırılsa da aslında öyle değil. Pop, metal, hip hop vb. müzik türlerinin de alternatifi yapılıyor. Indie, folk ve country türleri de alternatife en yakın türler arasında yer alıyor ki hatta alternatif/bağımsız müzik başlığı altında gösteriliyorlar. İşin özü, yazarın aklı biraz karışık sevgili müziksever. Uzun zamandır severek dinlediğim biraz alternatif pop-rock biraz indie biraz folk yabancı şarkıları barındıran bir liste oluşturdum. İşin ironi kısmı ise burada popüler alternatif şarkıları da bulacaksınız. Canım dinleyici, bu cover'ın bu liste ile hiç alakası yok. Fakat bu sıralar oldukça severek dinliyorum. The Police'in kült şarkısı Roxanne'i bir de Henning May ve Milky Chance sesinden dinleyin!


Bugünkü yazımda delilik kavramı üzerinde durmak istememin sebebi deliliğin çok yönlü bir perspektife sahip olması ve bununla birlikte toplum tarafından delilik kavramına yaklaşımın sosyo-psikoljik etmenlerini irdelemek. Arno Gruen'in çeşitli ve zengin içeriğiyle bireysel ve toplumsal gerçekliklere değindiği Normalliğin Deliliği isimli eserinin son bölümü eserin tamamını yorumlamak açısından oldukça önemli. Yaşam Biçimi Olarak Delilik, Karşı Çıkış Olarak Delilik isimli başlıkta gerçeklik kavramının politikanın manipülatif davranışları aracılığıyla topluma nasıl yansıtıldığı ve bu yansımasını bireylerin kimliğinde sebep olduğu parçalanma açıklanıyor. Sadece bu da değil, politik unsurların yanı sıra uzlaşmak adına altında bireyin kimliğini bazı yönleriyle reddetmesi de ele alınan önemli bir husus: Siyasi otorite, insanın bütünlenme yeteneğini gömen bir ortam yarattığı sürece duyguların bölünmesinin ağırlık kazanması hiç de şaşırtıcı değildir. Yeğlenen yöntemlerden biri de belleğimizin şaşırtılmasıdır. Milan Kundera, Gülmenin ve Unutmanın Kitabı'nda, İnsanın iktidara karşı mücadelesi, belleğin unutmaya karşı mücadelesidir der. şeklindeki açıklamasıyla iktidar ve toplumsal belleğin gerçeklik üzerindeki etkisini de ilişkilendirir. O'Brien'ın da raporunda söz ettiği gibi toplum içerisinde farklı bir birey olarak yer almanın hemen hemen tüm toplumlarda şiddetle kaçınılan bir durum olması ve bunun sonucunda farklı olmaktansa parçalanmış bir kimlik yaratmanın tercih edildiği görülüyor. Bu da aslında yine toplumun farklı olarak nitelediği ötekileştirilen bir grubun oluşmasına yol açıyor. Bu noktada insan psikolojisine yön veren iki temel etmenin kısaca çocukluk dönemindeki kimliği inşa etme mücadelesi ve bu sürecin devamı olarak toplumda kabul görmek adına kendi gerçek benliğimizden kopuş olduğunu söyleyebiliriz. Bu bölümde delilik kavramına farklı bir noktadan yaklaşan Gruen delilik ve gerçeklik arasındaki ince çizginin halk ve iktidar arasındaki ilişkiyle ne kadar derinden bağlı olduğunun altını çizerken, aynı zamanda toplumda yer edinmeye çalışan bireyler olarak duygularımızın iç dünyasında meydana gelen yarılmalara ve bunların sonucunda ortaya çıkan iyi ve kötü davranışların yarattığı ahlak probleminin de önemine değiniyor. Arno Gruen eseriyle bizleri daha önce düşünmediğimiz noktalardan bakmaya, görmediğimiz detayları görmeye zorluyor. Bugün son bölümünü incelediğimiz bu eserde Gruen'i de biraz tanımış oluyoruz. Özellikle sosyoloji ve psikolojiyle ilgilenen okurlarımız için ilgi çekici bir konu olan yazımızı umuyoruz ki faydalı bulmuşsunuzdur.


Yılda bir gününü 'kültür günü' olarak milli bayram ilan etmiş tek ülke olan Slovenya'nın güzide başkenti Ljubljana'dan geçti yolum. Minicik şehirde bu denli kültür-sanata önem verildiğini görmek beni hem şaşırttı hem de heyecanlandırdı. Bu yemyeşil kentte her yıl 14 uluslar arası festival ve 10 binin üzerinde kültür sanat etkinliğinin sergileniyor. Ayrıca 15 müze, 42 sanat galerisi, 11 tiyatro ve yaklaşık 150 tane de kütüphanesi var. Ülkenin ilk müzik kurumu 'Academia Philharmonicorum'un kuruluş yılı ise 1701. Kurulduğu tarihten bu yana çok önemli isimleri bünyesinde ağırlamış akademi. Joseph Haydn, Ludwig van Beethoven ve Johannes Brahms'ın yolları buradan geçmiş. Şehrin sokaklarında yürürken kültüre ve sanata verilen değeri anlamak gerçekten mutluluk verici. Yüzünüzde ister istemez bir gülümsemeyle gezdiğinizi çok sonra fark ediyorsunuz. Ljubljana'nın modern kültür merkezlerinin dışında keşfetmeniz gereken bir başka 'alternatif' kültür merkezi daha var. Burası, şehrin en sıra dışı mahallelerinden biri. Bambaşka bir dünyaya kapılarını aralayan, Metelkova. Ljubljana o kadar küçük bir şehir ki her sokak nehire çıkıyor. Nehir kenarındaki yolları takip ederek bile yeni yerler keşfedebiliyorsunuz. Ben Metelkova'yı bir tesadüf eseri bulmadım. Fakat konumundan ötürü gezdiğiniz yerde bir anda karşınıza çıkabilecek bir yer burası. Bulunduğu bölge, 12.500m2'lik bir alana yayılmış eski bir askeri bölge. Kültür merkezlerinin ve müzelerin bulunduğu modern yapıların olduğu bölgeyi gezerken, onların arasından, uzakta rengarenk bir sokak görüyorsunuz önce, sonrasında aa orası neresi? demeye kalmadan kendinizi iki merdiven sonra mahallenin girişinde buluyorsunuz. Adım atar atmaz sizi bu sevimli duvarlar karşılıyor. Metelkova'nın tarihi 1993 yılına dayanıyor. Eskiden Yugoslavya ordusunun askeri üssü olarak kullanılan bu bölgeyi, bir kültür merkezine çevirme düşüncesine sahip yaklaşık 200 gönüllü entelektüelin girişimi kurtarmış. Metelkova bir kentsel kültür merkezi, kritik bir yansıma, sivil katılım için iyi bir yer ve bu yer faaliyetleri ile Ljubljana'da tüm kuşakların fikirlerinin özgürce akabileceği bir alan diyor Ljubljana'nın şu anki belediye başkanı Zoran Jankovic. Bir merkeze yardım etmek için siteyi düzenli olarak ziyaret eden bir Alman heykeltıraşa göre de, bu fikrin çok önemli bir parçası Metelkova'nın herkes için var oluşu. Yaşlılar, gençler, turistler, Slovenler ve Balkanlar'ın başka yerlerinden gelen göçmenler, Metelkova'yı sosyalleşme ve öğrenme alanı olarak kullanabiliyor. Metelkova'da sinema televizyon, tiyatro alanlarında eğitim gören gençler ve sanatçılar kendi performanslarını sergileyebiliyorlar. İnsanların kendilerini dansla, müzikle, oyunculukla ifade edebilecekleri, bağımsız ve doğaçlama bir sanat alanı Metelkova. Bunların yanı sıra konsept partilere, güncel sergilere ve birçok yenilikçi aktivitelere de ev sahipliği yapıyor. Böyle bir oluşum, binaların tarihe tanıklığına bakılırsa, onların orijinal amaçlarından çok uzak görünüyor. Alanın içindeki askeri üs, eski Yugoslavya'nın kanlı dağılışından kısa bir süre sonra, yaklaşık 24 yıl önce terk edilmiş. Kışlalar, Sosyalist Federal Yugoslavya'nın ordusu için bir kale haline gelmeden önce, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından 19. yüzyılın sonlarında kurulmuş ve bu bölge karmaşık tarihi boyunca İtalya ve Nazi Almanyası askerleri tarafından hep işgal altında olmuş. Zaten mekanı gezerken binalardaki izlere bakarak ne denli zarar verildiğini anlıyorsunuz. Yerel bir sanat tarihçisi olan Janez Premk ise buradaki durumu, Slovenya 1991'de bağımsızlık kazandığında asıl değişim yaşandı diye açıklıyor. Kışlalar terk edildi ve yüzlerce sanatçı ve eylemci hükümeti ticari bir binaya dönüştürmek yerine, bu alanı yaratıcı bir şekilde kullanmak için dilekçe verdiler. Özerk bir bölge olarak kalması için çabaladılar. Yetkililer bundan pek hoşlanmıyorlar, ama şimdi buna katlanmak zorundalar diye ekliyor. Sansürlü bir rejimin askeri kolundan, hoşgörülü bir sanat topluluğuna uzanan bu ironik değişim Metelkova'nın tarihi gelişimini ve hikayesini ilginç kılıyor. Metelkova, tarihinin aksine, imajını sanatsal ve kültürel kimliklerine sıkıca dayandırmış. Özerk, fakat anarşist değil; liberal, ancak kanunsuz da değil. Sanatçılar, bölgenin bakımını konuşmak üzere haftalık toplantılar için buluşuyorlar, ancak ayrı bir oluşum kurma veya Ljubljana'nın otoritesini baltalama konusunda hiçbir iddiaları yok. Bu bağlamda, en büyük iki gelişme olan, binaların yasadışı kullanımı ve ruhsatsız alkol satışı, suistimal edilmediği takdirde yerel yönetim tarafından göz ardı edilebiliyor. Bir dereceye kadar bu hoşgörü zaten oluşmuş durumda. Hem yerel hem de ulusal düzeyde olan devlet, Metelkova'dan gelen kültürel projelerin çoğunu finanse etmeye istekli. Öyle ki; 2006 yılında belediye Metelkova'yı şimdiye dek yıkımı önleyen ulusal bir kültürel miras alanı olarak ilan etmiş. Metelkova, ne vergi ne kira ödüyor. Şehrin kültürel bir hazinesi olarak, dar görüşlü mülk meraklılarının ellerinden, göreceli olarak korunmaya çalışılıyor. Bünyesinde bir çok bar, galeri ve stüdyo bulunan yarı-legal statüdeki bölgenin tek ruhsatlı binası da hapishaneden dönüştürülmüş bir hostel. Binaların arasında gezerken 2 orta yaşlı gezgin çifte rastlıyorum. 'Graffiti'lerle renklendirilmiş bir binadan çıkıyorlar. Belli ki hostelden çıkıp şehri gezecekler. Öylesine mutlu oluyorum ki onları görünce. Polisler mümkün olduğunca uğramamaya çalışıyorlar Metelkova'ya. Sloven hükümeti, en başta buradaki faaliyetleri engellemeye çalışsa da, çok turist çektiği için artık etkinliklere pek müdahil olmak istemiyor. Geceleri 'underground' partilere, mükemmel DJ performanslarına ev sahipliği yapan Ljubljana'nın en ünlü mahallesi burası. Gündüzü ne kadar renkli ve sakinse, gece o kadar karanlık ve hareketli. Burayı iki saatliğine de olsa deneyimlemek keyif vericiydi. Umarım bir gün hepimizin yolu böyle bir dünyanın tezahürü olan düşüncelerin etrafında kesişir, işte her şey o zaman çok güzel olur! Kısacası, Metelkova, olası bir Ljubljana ziyaretinizde uğramadan geçmemeniz gereken, fantastik bir dünya! Her adımınızda duvarlara bezenmiş farklı karakterlerle tanışıyor, manidar çizimlere hayran hayran bakakalıyor, graffiti sanatının en güzel örneklerine rastlayabiliyorsunuz.


(Ey Don Kişot! Aşka tutulduğun andan itibaren sevgilinin yurdunu kendine uzak sanma artık. Divan ve Tasavvuf Edebiyatında, Don Kişot'un nasıl ele alındığını inceleyeceğiz. Buna örnek olarak; aşkın, sevginin katmanlarının, türlerinin ve asaletinin, şövalyelik düsturu içinde irdelendiğini görmekteyiz bu iki pasajda. Don Kişot şövalyelik geleneğiyle, beklentisiz sevginin şerefinden bahsederken; silahdarı Sanço cahil ama samimi yaklaşımıyla ilahi aşka değinir. Bu açılardan elimizdeki pasajları Türk edebi geleneğinin birbirine eş sayılabilecek en önemli iki türü olan Divan ve Tasavvuf Edebiyatı türleri içerisinde incelemek mümkündür. La Mancha'lı yaratıcı asilzademizin çıktığı şövalyelik yolculuğu; bir nevi duygularının onu nereye doğru götürdüğünün, ayağını bağlayan temel arzulardan sıyrılıp platonik ve mecazi aşka doğru kanatlanmasının, kendisini yeniden keşfetmesinin de yolculuğudur. Kendisinden vazgeçişinin ve pervane misali bir ateşin etrafında dönüşünün hikayesidir. Don Kişot'un deliliği her bakımdan ateş kesilen aşıkı temsil eder; hararetle koşup giden, yanıp yakılan ve alev gibi yücelip başı çeken... Bir an bile işin sonunu düşünesi değildir aşık, hiçbir şeyi umursamaz sevgiliden başka; ne şüphe ne gerçek tanır. İyi de kötü de birdir onun yolunda. Dulcinea'nın aydınlığıdır; elinde kılıcı, üzerinde zırhıyla atı Rosinante'sini altında sürdüğü Ay'a ışığını veren geceleyin. Dizlerine kadar çamura batsa bile vazgeçmez atını aşka sürmeye. Aşkının tarifine hiçbir kelimeyi, hiçbir şiiri, destanı, romanı yakıştıramaz bir türlü. Hakikate giden yolda yürür gibidir, çünkü hakikat gerçek aşka götürür her saniye onu. Birinin yaşama sebebi olur ya da birini yaşama sebebi görür artık. Nasıl ki mesnevilerde aşık maşukunu ya bir resimde seyreder, ya rüyasında görür ya da birinden methini işitip sevmeye başlarsa asil şövalye de bizzat hiç görmediği sevgilisini kendi tasavvur ettiği şekliyle sevmeye başlar. Belki bir gün sevilmek umuduyla hiç durmadan severek azap çeker, hatta çok zaman sevilme ihtimalini düşünmeden sever. Sevgili uğruna savaşmak, ölmek bir ideal ve amaçtır. Ölmek ile olmak arasında kendini kaybeder. Uğruna ölünecek bir sevgili bulduğu için bahtiyardır. Ona sevgilisi güzellerin en güzeli, rakip kötülerin en kötüsüdür. Her şey kendi cinsinden en mükemmel olanla ölçülür. Bu söz, Don Kişot'un silahtarına vereceği en iyi cevap olacaktır. Buradan şövalyenin karşılıksız aşkını cahil silahtarın Tanrısal aşk yaklaşımına bağlayacak olursak; Aşk ilahidir, imanla başlar, vahdete götürür. Kainatın yaratılış sürecini, özünü ve esasını oluşturmak bakımından başlangıcı ezel gününe dayanan ve ebede kadar süreceğinde şüphe bulunmayan maceradır tıpkı gezgin şövalyelik gibi. Gönülleri terbiye eden, ruhlara derinlik katan, dimağlara yükseklik veren bir hüzün ve neş'e. Varlıkla birlikte var olan ve en son yok olacak olan. Gönül ki; Allah'ın evidir ve aşkın her çeşidine itibar eder. Kendi güzelliğinden El Toboso'lu Dulcinea'ya güzellik verir Hak. Hamuruna kendi nurundan nur katar. En başta sevgilinin sureti de şekli de yoktur; ona suret ve şekil giydirilir Mutlak Güzel kumaşından. Tanrı güzel olduğu için, Dulcinea da güzeldir. Allah insanı kendi suretinden yarattığı için sevgili de Hakk'ın mükemmel tecellisini karşılar. Tasavvuf'taki ilahi aşk düşünüldüğünde, gerçek sevgili uğruna can vermenin bir vuslat Mevlana'ya göre Şeb-i Arus- demek olduğu ortaya çıkar. Şimdi başa dönüp; yalnızca sevmek için seven aşığın tavrı ile hedefi sevgilinin yüzünü görebilmek olan aşığın gayretini ölçersek; arada beşeri, mecazi, platonik, tasavvufi ve ilahi aşkların harmanlandığını fark ederiz.


Hristiyanlığın kutsal mabedi olarak karşımıza çıkan kilise; inananları için tapınma ve dua yeri, turistleri için müze kıvamında mimari bir yapı. Kiliselerin devasalığı, ihtişamı ve işçiliği, insanı sadece kendine hayran bırakmakla kalmıyor adeta dehşete düşürüyor; bu inanılmaz yapıların insan elinden nasıl çıkmış olabileceğini düşünmeden edemiyorsunuz. Hem bu kadar devasa olup hem de detaylarında boğulduğunuz kiliselerin içi de dışı da ben, sanatın ta kendisiyim diye bağırıyor. Temelde; Gotik, Barok, Bizans ve Romanesk üslubunda karşınıza çıkabilecek olan kiliselerin, dünya çapında en ünlüleri Avrupa'da yer alıyor. Mezheplere göre Katolik, Ortodoks ve Protestan olarak ayrılan kilise; şapel, bazilika, katedral ve manastır olarak da kendi içinde türlere ayrılıyor. Bilmeniz gereken şu ki özünde hepsi kilise fakat bağlı olduğu kuruma, fiziksel büyüklüğüne ve mimari tarzına göre ayrılıyor olmasından dolayı farklı isimler alıyorlar. Türkçesi Kutsal Aile olan bazilikanın yapımı 1883 yılında başlanmış ve halen devam etmektedir. Yapının başından vinçlerin eksik olmamasının sebebi budur. Meraklısı için; Dan Brown son kitabı Başlangıç'ta yapıya genişçe yer vermiştir. Başına gelen yangınla dünyayı derin üzüntüye boğan yapı, gotik mimarinin en önemli eserlerindendir. Paris'in incisi katedralin yapımına 1163 yılında başlanmış, 1345'te tamamlanmıştır. Victor Hugo'nun Notre Dame'ın Kamburu adlı romanı katedralin tanıtımında rol oynamıştır. Yapımının 519 yıl sürmesiyle ünlü olan ve gotik mimarinin temsilcilerinden biri olan katedral, Milan'ın en ünlü yapısıdır. İnşaatına 1386 yılında başlanmış ve 1905'te tamamlanmıştır. Floransa'nın simgesi konumundaki yapı, 1296-1436 tarihleri arasında inşa edilmiştir. Devasa kubbesiyle dikkat çeken katedral, Brunelleschi'nin eseridir ki mezarı da burada bulunur. Tavanındaki Last Judgement freskiyle ünlüdür. Yapı, Almanya'nın en ünlü gotik mimari örneğidir. 1248 yılında temelleri atılan katedral tam 632 yıl sonra, 1880 yılında tamamlanmıştır. Kölner Dom, haç şeklinde tasarlanmıştır. Diğer önemli bir özelliği de çift kuleli olmasıdır. Görselden anlayacağınız üzere Vatikan'ın merkezinde bulunan yapı, Hristiyanlığın en büyük kilisesidir. Yapının tasarımında Michelangelo ve Raphael gibi önemli Rönesans ustaları yer almıştır. Ayrıca, Michelangelo'nun Pieta'sı burada sergilenir. 1506-1612 yılları arasında inşa edilmiştir. Çatısındaki muhteşem dekorlarla ziyaretçisini karşılayan katedral, 1147 yılında yapılmıştır ve Viyana'nın en önemli simgesidir. Prag Kalesi içerisinde yer alan yapı şehrin simgesi konumundadır. 1344 yılında inşa edilmiştir ve Prag krallarının kraliçelerinin taç giyme yeri olmuştur. 1555-1561 yılları arasında inşa edilen yapı, bir Ortodoks kilisesidir. Kızıl Meydan'da bulunan katedral, rengarenk olmasıyla ünlüdür. Sekiz kubbesi; sekiz ayrı zaferi simgelemektedir. 1401-1506 yılları arasında inşa edilen yapı, dünyanın en büyük gotik kilisesidir. Ayrıca ünlü kaşif Kristof Kolomb'un mezarı da burada bulunur. M. S. 828 1617 yılları arasında tamamlanan yapı, Apostles Kilisesi örnek alınarak inşa edilmiştir. Apostles Kilisesi nerede derseniz; bugünkü Fatih Cami olduğunu hemen belirtelim. Yapının üzerinde bulunan ünlü Mahşerin 4 Atlısı heykeli ise İstanbul'dan kaçırılmıştır. Avrupa'daki en büyük katedrallerden biridir ve Avrupa'daki gotik katedrallerin en uzun ve en yükseğidir. 1093 yılında tamamlanmış ve halka açılmıştır. Aynı zamanda bir yerleşim yeri olan Mont Saint Michel, okyanus kenarında bulunur. Ada, ıssız bir yer olması dolayısıyla hapishane olarak bile kullanılmıştır. 1523'te açılan manastır, bugünlerde turistlerin gözdesi konumunda yer almaktadır. 1205-1301 yılları arasında inşa edilen yapı, renkli vitraylarıyla ünlü, yine gotik mimarinin bir örneğidir. Katedralin büyük bir bölümü vitraylarla kaplı olduğu için Işık Evi olarak da anılır. Romanesk mimarinin en ünlü örneklerinden biri olan yapı, 1063-1090 yılları arasında inşa edilmiştir. Ünlü eğik Pisa Kulesi, yapının çan kulesidir. Klasik kilise anlayışının oldukça dışında olan Hallgrimskirkja'nın yapımına 1945'te başlanmış ve kilise 1986'da tamamlanmıştır. Ekspresyonist mimarinin en önemli örneklerinden olan yapı, mimarı tarafından yanardağların ilham alınmasıyla yapılmıştır. Alışılmışın dışındaki görüntüsüyle İzlanda'nın simgesi durumundadır.


Avusturya'nın en önemli ressamlarından birisi olan Gustav Klimt, benimsediği çağın sanatı yapılmalı, sanatın özgürlüğü olmalıdır. anlayışıyla resimlerinde her zaman yeni yöntemler denemiştir. Eserlerinde çoğunlukla rastladığımız Art Nouveau tarzı işleme ve süslemeler dikkat çekse de bu süslemelerde altın oymacısı babasından altının nasıl kullanılacağını öğrenerek eserlerinde kullanması onu diğer sanatçılardan ayırmıştır. Altını fazlaca kullandığı eserlerinden birisi olan Portrait of Adele Bloch-Bauer yani Adele'in Portresi, etkileyici hikayesi ile 2015 yılında Simon Curtis tarafından yönetilen Altınlı Kadın filmine konu oldu. Klimt'in portreyi yaparken Adel'in zengin yaşantısını gözler önüne sermek için eli ve yüzünü gerçekçi bir şekilde işleyip, mücevherler ve diğer kısımları altın kaplama ile işlemesi eseri oldukça değerli hale getiriyor. Filmde bu değerli eserin, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Devleti tarafından ailenin elinden zorla alınmasıyla başlayan gerçek hikayesi anlatılmış. O dönemde Nazilerin elinden kurtulup Amerika'ya kaçmayı başaran Adele'in yeğeni Maria Altmann, yıllar sonra aile mirasına sahip çıkmak için Avusturya Hükümeti'ne dava açarak resmin kendisine verilmesi için mücadele etmeye başlamış. Verdiği haklı mücadelenin sonucunu başarıyla alan Maria, ailesine ait son parçayı da doğduğu yer olan Avusturya'dan sürüp 1998'de yaşadığı yer olan New York'a getirmiştir. Bir süre sonra da Neue Galerisi'ne rekor bir fiyatla satmıştır. Avusturya'nın Mona Lisa'sı olarak bilinen eserin bu sıra dışı hikayesini, Helen Mirren ve Ryan Reynolds'ın başarılı oyunculukları ile keyifle izleyebilirsiniz.


1965'te Bergman bir iç kulak enfeksiyonu geçirir. Önlenemeyen baş dönmeleri sonucunda haftalarca yatağa bağlı kalmak zorunda kalan yönetmen, bu amansız baş dönmelerine iyi gelmesi için doktoru tarafından odasının tavanına çizilen bir noktaya bakarak baş dönmelerini önlemeye çalışır. Uzun bir süre boyunca bu denemelerde sıkıntılar yaşayan yönetmen tavandaki noktaya konsantre olarak iki yüzün birbirine karıştığını hayal etmeye çalışır ve bu ona biraz olsun yardımcı olur. İyileştikten sonra pencereden dışarı bakar ve bankta oturan hemşire ve hastayı görür. Bergman'ın başyapıtı Persona işte bu hasta-hemşire ikiliği ve birbirine karışan yüzler üzerinde temellenir.(1)Bergman'a dair söylenecek çok şey var. Yönetmen, varoluşçu sinemanın en iyi temsillerinden birini oluştururken, eserlerine otobiyografik arka planlar oluşturmaktan kaçınmayacak kadar cesur ve işinde usta bir sinemacıdır. Sinemasının kökleri az sonra da bahsedeceğimiz üzere Yunan mitine dayanır fakat Bergman bu mitleri öylesine ustalıkla işler ki anlatıları asla güncelliğini yitirmez. Özellikle Persona üzerinden örnek vermek gerekirse kullanılan teknikler ve sekansların vurgu gücü o kadar yüksektir ki izleyici anlatıda adeta kaybolur. bağının reddini de açıkça gözler önüne serer. Bu sebeple Vogler Elektra'yı oynarken suskunlaşır. Çünkü role girmesiyle toplumun ona yüklediği tüm personalarla özdeşleştiğini ve kendi benliğinden uzaklaştığını fark eder ve daha fazla yalan söylemek yerine sessiz kalmayı tercih eder. Jung bu durumu şişme olarak tanımlar. Birey personasıyla bu denli bir özdeşleşim yaşadığında kendi gerçeklik algısını yitirir ve bir tepki ortaya koyar. Maskelerin kaçınılmazlığı Vogler'in iyileşmesi için ona refakat edecek olan hemşire Alma'da kendini gösterir. Çünkü beraberlikleri boyunca suskunluk bir tarafta peyderpey büyürken, öteki tarafta kişiliğe ait tüm sırlar şu yüzüne çıkarılır. Alma, Elisabeth'in alter egosu olarak Elisabeth'in dillendirmekten kaçındığı her unsurun bir temsilcisi haline gelir ve bu yükselen olay örgüsünde karakterler zamanla birbirine karışır. Film aslında en temel anlamda bu soruyu irdeler. Aynı anda tek ve aynı kişi olunabilir mi? Film boyunca kışkırtıcı bir sessizlik içinde olan Elisabeth, onunla ilgilenmek için süreci paylaştığı hemşiresi Alma ile rolleri değişir ve anlatı uzun soluklu bir monoloğa dönüşür. Elisabeth sustukça Alma anlatır ve durum bir noktadan sonra adeta Elisabeth'i bir psikolog konumuna getirir. Alma adeta bir hasta gibi içinde tuttuğu tüm sırları doktorunun sessizliğine güvenerek anlatmaya başlar. Bu durum filmi çok boyutlu açılardan ele almamıza ortam hazırlar. Filmde vurgulanan bu rol değişimi, birbirine giren yüzler ve ayna metaforu aracılığıyla postmodern çağda bireyin içine sıkıştığı kimlik ve varoluş problemine dikkat çeker. Bu kimlik karmaşasını iki kadın karakter üzerinden işleyen dahi yönetmen toplumun kadınlara yüklediği tektipleşmiş rolleri ve annelik kurumunu, personaların reddi üzerinden başarılı bir şekilde eleştirmeyi başarmıştır. Buna ek olarak kendi yaşamında da daima istenmeyen çocuk olarak var olmanın bir getirisiyle bu sorunsalı beyaz perdeye yansıtmıştır. Lacan aynaya büyük bir önem atfeder. Çünkü aynadan yansıyan öteki kimliğin tesis edilmesindeki en kilit role sahiptir. Bu bağlamda aynadaki yansımaları birleşen bu kadınlar birbirilerinin ötekisi olarak tek bir bedende kimlik tesis etmeyi başarmışlardır. Fakat filmin sonu bizi bu konuda sorgulamaya götürüyor. Kimlik ya da varoluş bir hiçten ibaret olabilir miydi? Ya da kimliğin gerçekten aidiyet gösterdiği tek bir varoluş mevcut olabilir miydi? Bu soruların cevabını merak eden sevgili okurlarımızı Bergman'ın büyüleyici sinemasına davet ediyor ve hepinize sağlıklı günler diliyoruz.


İşte tüm kişisel gelişim kitaplarında, videolarında veya konuşmalarında uzmanlar bizlere içimize yönelmemizi tavsiye ederler. Russell, tam da bu noktada ortaya farklı bir tez atmıştır. Ona göre, içe yönelmek insanı delirtebilecek bir noktaya taşıyabilir ve bu yüzden de insan içini çok fazla kurcalamamalıdır. İnsan, dışarı yönelmeli ve farklı uğraşlar edinmelidir. Tabi bunları yaparken de kimseyi rahatsız etmemelidir. Hepimizde içe kapanma hastalığına eğilim vardır. Herkes önüne serili sayısız dünya manzarasından başını çevirip içindeki boşluğa bakmak eğilimindedir. Sürekli olarak içe kapanan insan, bir süre sonra mutsuzluk hezeyanının merkezine oturur. Oysa dışarda ilgimizi çekebilecek birçok uğraş vardır. Bunlardan biriyle bile meşgul olsak, varoluşsal sancıları düşünmeye vaktimiz bile kalmaz. Zaman içinde de edindiğimiz uğraşıları arttırmak mutluluğumuz yönünde atacağımız olumlu adımlardan biri olacaktır. Çünkü sürekli aynı bedensel veya beyinsel hareketleri yapmak bir süre sonra çabuk yorulmamıza neden olacaktır. Bir insan ne kadar çok şeye ilgi duyarsa, o kadar çok mutlu olma olanağına kavuşur ve o derece az kaderin insafına bağlı olur. Çünkü bu ilgilerden birini yitirecek olursa bir diğerine yönelebilir. Elbette hayat bize her gün güllerle dolu bir yol sunmayacak. Mutsuz olduğumuz zamanlarımız olacak. Ama bunu en iyi şekilde atlatabilmek de bizim elimizde. Kendimiz için bir şeyler yapmak, kendimize zaman ve fırsat tanımak bütün bunları yaparken de her şeyin yoluna gireceği yönünde düşünerek sabretmek, yapabileceğimiz en iyi şey olacaktır. Derler ki en yaratıcı ve en işe yarar fikirlerin çoğunluğu sakin bir kafada filizlenir. Bu şekilde davranarak duygusal dengemizi korumak bizim elimizdedir. Duygusal yorgunluğun kötülüğü, dinlenmeye engel oluşudur. İnsanın yorgunluğu arttıkça, onu üzerinden atması güçleşir. Russell, hayaller kurarken erişilebilir ve gerçekçi hayaller kurmanın daha iyi olacağını belirtir. Çünkü aşırı hayalperestlik sonucunda gerçekçi olmayan hayaller kurabiliriz. Peki, bu hayalleri gerçekleştiremediğimizde ne olur? Duygusal bir çöküntü. Hiçbir insanın gücü sınırsız olmayacağı için, doyumsuz olanlar eninde sonunda aşamayacakları engellerle karşılaşacaklardır. Bugün geldiğimiz noktada ise insanların nefrete daha fazla eğilimli olduklarını görüyoruz. Kimse yaşamından hoşnut değil. Çünkü dünya nimetlerinden faydalanan bir kesime karşılık kendisinin bunlardan faydalanamadığını düşünür. Bu noktada ise o insan için yaşam anlamını yitirir. Böyle bir durumda insan duygusal yorgunluk içerisine girecektir. Bedensel yorgunluk dinlenme ile geçer ama duygusal yorgunluk kolay kolay geçmez. İnsanın bunu üzerinden atması oldukça güçtür. Uygar insanın bu çıkmazdan kurtulması için Russell'a göre; görünüşünü ve zekasını geliştirdiği kadar gönlünü de geliştirmesi gerekir. Nefsini yenmesi ve bunu yaparken de özgürlüğünü kazanmasını öğrenmelidir. Özgürlük, mutluluğu da beraberinde getirecektir.


BBC'ye Göre Dünya Sinemasının En İyi Filmleri! BBC Kültür, dünya sinemasının gelmiş geçmiş en iyi filmlerini belirlemek için 43 ülkeden 209 film eleştirmeninin görüşlerine başvurdu. Ankete katılan film eleştirmenlerinin her birinden, İngilizce filmler dışında dünya sinemasından en beğendikleri 10 filmi sıralamaları istendi. En fazla listeye giren filmler, sıralamaya göre ilk 100'deki yerini aldı. Listedeki 100 film; 24 ülke, 19 dil ve 67 yönetmene ait. Listeye giren filmlerin 27'si Fransızca, 12'si Çince ve 11'er tanesi de İtalyanca ve Japonca. İlk 100'e giren filmlerin dördü kadın yönetmenlere aitken; listenin bir numarasında ise Japon yönetmen Akira Kurosawa'nın 1954 yapımı Yedi Samuray filmi yer aldı. - Yedi Samuray (Seven Samurai Akira Kurosawa, 1954) - Bisiklet Hırsızları (Bicycle Thieves Vittorio de Sica, 1948) - Tokyo Hikayesi (Tokyo Story Yasujiro Ozu, 1953) - Rashomon (Akira Kurosawa, 1950) - Oyunun Kuralı (The Rules of the Game Jean Renoir, 1939) - Persona (Ingmar Bergman, 1966) - 8 1/2 (Federico Fellini, 1963) - 400 Darbe (The 400 Blows François Truffaut, 1959) - Aşk Zamanı (In the Mood for Love Wong Kar-wai, 2000) - Tatlı Hayat (La Dolce Vita Federico Fellini, 1960) - Serseri Aşıklar (Breathless Jean-Luc Godard, 1960) - Hoşçakal Cariyem (Farewell My Concubine Chen Kaige, 1993) - M (Fritz Lang, 1931) - Jeanne Dielman, 23 Commerce Quay, 1080 Brussels (Chantal Akerman, 1975) - Pather Panchali (Satyajit Ray, 1955) - Metropolis (Fritz Lang, 1927) - Aguirre: Tanrının Gazabı (Aguirre, the Wrath of God Werner Herzog, 1972) - A City of Sadness (Hou Hsiao-hsien, 1989) - Cezayir Bağımsızlık Savaşı (The Battle of Algiers Gillo Pontecorvo, 1966) - Ayna (The Mirror Andrei Tarkovsky, 1974) - Bir Ayrılık (A Separation Asghar Farhadi, 2011) - Pan'ın Labirenti (Pan's Labyrinth Guillermo del Toro, 2006) - Jeanne D'arc'ın Izdırabı (The Passion of Joan of Arc Carl Theodor Dreyer, 1928) - Potemkin Zırhlısı (Battleship Potemkin Sergei M Eisenstein, 1925) - Yi Yi (Edward Yang, 2000) - Cennet Sineması (Cinema Paradiso Giuseppe Tornatore, 1988) - Arı Kovanının Ruhu (The Spirit of the Beehive Victor Erice, 1973) - Fanny and Alexander (Ingmar Bergman, 1982) - İhtiyar Delikanlı (Oldboy Park Chan-wook, 2003) - Yedinci Mühür (The Seventh Seal Ingmar Bergman, 1957) - Başkalarının Hayatı (The Lives of Others Florian Henckel von Donnersmarck, 2006) - Annem Hakkında Her Şey (All About My Mother Pedro Almodovar, 1999) - Oyun Vakti (Playtime Jacques Tati, 1967) - Arzunun Kanatları / Berlin Üzerindeki Gökyüzü (Wings of Desire Wim Wenders, 1987) - Leopar (The Leopard Luchino Visconti, 1963) - Harp Esirleri (La Grande Illusion Jean Renoir, 1937) - Ruhların Kaçışı (Spirited Away Hayao Miyazaki, 2001) - A Brighter Summer Day (Edward Yang, 1991) - Yakın Plan (Close-Up Abbas Kiarostami, 1990) - Andrei Rublev (Andrei Tarkovsky, 1966) - Yaşamak (To Live Zhang Yimou, 1994) - Tanrıkent (City of God Fernando Meirelles, Katia Lund, 2002) - İyi İş (Beau Travail Claire Denis, 1999) - 5'ten 7'ye Cleo (Cleo from 5 to 7 Agnes Varda, 1962) - L'Avventura (Michelangelo Antonioni, 1960) - Cennetin Çocukları (Children of Paradise Marcel Carne, 1945) - 4 Ay, 3 Hafta, 2 Gün (4 Months, 3 Weeks and 2 Days Cristian Mungiu, 2007) - Viridiana (Luis Bunuel, 1961) - İz Sürücü (Stalker Andrei Tarkovsky, 1979) - L'Atalante (Jean Vigo, 1934) - Cherbourg Şemsiyeleri (The Umbrellas of Cherbourg Jacques Demy, 1964) - Rastgele Balthazar (Au Hasard Balthazar Robert Bresson, 1966) - Geç Gelen Bahar (Late Spring Yasujiro Ozu, 1949) - Eat Drink Man Woman (Ang Lee, 1994) - Jules ve Jim (Jules and Jim François Truffaut, 1962) - Chungking Express (Wong Kar-wai, 1994) - Solaris (Andrei Tarkovsky, 1972) - The Earrings of Madame de... (Max Ophüls, 1953) - Gel ve Gör (Come and See Elem Klimov, 1985) - Le Mepris (Jean-Luc Godard, 1963) - Sansho the Bailiff (Kenji Mizoguchi, 1954) - Touki Bouki (Djibril Diop Mambety, 1973) - Spring in a Small Town (Fei Mu, 1948) - Üç Renk: Mavi (Three Colours: Blue Krzysztof Kieslowski, 1993) - Ordet (Carl Theodor Dreyer, 1955) - Korku Ruhu Kemirir (Ali: Fear Eats the Soul Rainer Werner Fassbinder, 1973) - Yok Edici Melek (The Exterminating Angel Luis Bunuel, 1962) - Ugetsu (Kenji Mizoguchi, 1953) - Aşk (Amour Michael Haneke, 2012) - Batan Güneş (L'Eclisse Michelangelo Antonioni, 1962) - Happy Together (Wong Kar-wai, 1997) - Yaşamak (Ikiru Akira Kurosawa, 1952) - Kameralı Adam (Man with a Movie Camera Dziga Vertov, 1929) - Çılgın Pierro (Pierrot Le Fou Jean-Luc Godard, 1965) - Gündüz Güzeli (Belle de Jour Luis Bunuel, 1967) - Ananı Da! (Y Tu Mama Tambien Alfonso Cuaron, 2001) - Konformist (The Conformist Bernardo Bertolucci, 1970) - Kaplan ve Ejderha (Crouching Tiger, Hidden Dragon Ang Lee, 2000) - Ran (Akira Kurosawa, 1985) - Los Olvidados (Luis Bunuel, 1950) - Celine and Julie go Boating (Jacques Rivette, 1974) - Amelie (Jean-Pierre Jeunet, 2001) - Sonsuz Sokaklar (La Strada Federico Fellini, 1954) - Burjuvazinin Gizli Çekiciliği (The Discreet Charm of the Bourgeoisie Luis Bunuel, 1972) - Umberto D (Vittorio de Sica, 1952) - La Jetee (Chris Marker, 1962) - Cabiria'nın Geceleri (The Nights of Cabiria Federico Fellini, 1957) - Son Krizantemlerin Öyküsü (The Story of the Last Chrysanthemum Kenji Mizoguchi, 1939) - Yaban Çilekleri (Wild Strawberries Ingmar Bergman, 1957) - Hiroşima Sevgilim (Hiroshima Mon Amour Alain Resnais, 1959) - Rififi (Jules Dassin, 1955) - Bir Evlilikten Manzaralar (Scenes from a Marriage Ingmar Bergman, 1973) - Kırmızı Fenerler(Raise the Red Lantern Zhang Yimou, 1991) - Arkadaşımın Evi Nerede? (Where is the Friend's Home? Abbas Kiarostami, 1987) - Ukigumo (Mikio Naruse, 1955) - Shoah (Claude Lanzmann, 1985) - Kirazın Tadı (Taste of Cherry Abbas Kiarostami, 1997) - In the Heat of the Sun (Jiang Wen, 1994) - Küller ve Elmaslar (Ashes and Diamonds Andrzej Wajda, 1958) - Puslu Manzaralar (Landscape in the Mist Theo Angelopoulos, 1988)


1940 yılında New York'ta doğan Hannah Wilke, feminizmin yükselişe geçtiği yıllarda ürettiği eserleriyle tanınmaya başlandı. Kadın olma, feminizm ve cinsellik gibi yaygın kavramları incelemek ve onlara meydan okumak için çeşitli fotoğraf, performans, heykel, çizim, montaj ve video araçlarını kullandı. Feminist meselelerle doğrudan ilgilenmek amacıyla çalışmalarında vajinal görüntüleri kullanan ilk sanatçılardan biriydi. 1950'lerin sonundan 1970'lerin başlarına kadar Wilke, bedene dayalı bir tür kadın ikonografisi yaratmaya çalıştı, kadın cinsel organına çok benzeyen soyut, organik formlar inşa etti. 1970'lerde, performalist otoportreler olarak adlandırdığı performans parçaları için kendi vücudunu kullanmaya başladı. Video veya fotoğraflarla ölümsüzleştirilen bu performanslar, kadın bedeninin geleneksel jestleri, pozları ve niteliklerine dikkat çekerek ve onları ironik hale getirerek erotik stereotiplerle yüzleştirmek içindi. SOS Obje Serisi (SOS Starification Object Series -1974-82) olarak anılan çalışmasında, sanatçı çiğnenmiş sakız parçalarını çıplak tenine yapıştırarak kamera önünde poz verdi. Yüzüne de sakız yapıştırdığı bu garip çalışması, kabilesel imgelerin insan vücudundaki kalıtsal izlere ve vajinaya gönderme yapıyordu. Wilke'nin vücuduna yapıştırdığı yuvarlak sakız parçaları aynı zamanda erkeğin gözünü de temsil ediyordu. 1980'lerin sonlarında Wilke'ye kanser teşhisi kondu ve hayatının son yıllarında bu hastalıkla mücadele etti. Ölmeden kısa bir süre önce, hastanede kendini çıplak olarak fotoğrafladı. Sanatçının diğer çalışmaları için hannahwilke adresini ziyaret edebilirsiniz.


Bundan tam 193 yıl önce, 26 Mart 1827 yılı baharında Viyana şehri, tarihinde gördüğü en büyük fırtınayı yaşamaktadır. Ludwig van Beethoven, odasında piyanosunun üstüne kapanmıştır ve henüz bitirdiği Onuncu Senfoni de piyanonun üstünde yer almaktadır. Emindir ki bu son ve en büyük eseri olacaktır. Gölgelerden çıkıp gelen güzel peri Kader ve çarpık cüce oğlu Sille, Beethoven'ın zaten şüphelenmekte olduğu gerçeği haber verir: Bu gece, dünyadaki son gecesi olacaktır. Kader ve Sille'ye, Beethoven'ın geçmişinden çeşitli peri ve hayaletler eşlik etmektedir. Tüm bu anlatılanlar, Trans Siberian Orchestra'nın 2000 yılında yayınlanan Beethoven's Last Night isimli senfonik rock albümünün giriş parçasında geçer. 1996'da yapımcı, besteci ve söz yazarı Paul O'Neill tarafından kurulan Amerikalı progresif rock grubu Trans Siberian Orchestra, yine bir diğer Amerikan progresif rock grubu Savatage üyeleri Jon Oliva ve Al Pitrelli ile klavyeci ve yapımcı Robert Kinkel'ı bir araya getirir. Grup, ikinci albümü The Christmas Attic'in ardından 1999'da çıktıkları turnede popülerlik kazanmaya başlar. Washington Post, grubun müziğini Pink Floyd'un Radio City Music Hall'da Yes ve The Who ile buluşması şeklinde tanımlar. Grubun yayımladığı rock operaları arasında Christmas Eve and Other Stories, The Christmas Attic, Beethoven's Last Night, The Lost Christmas Eve, Night Castle ve Letters From the Labyrinth bulunur. Trans-Siberian Orchestra; yaylı çalgılar bölümü, ışık gösterisi, lazerler, hareketli sahne dekorları, video ekranları ve müzikle eş zamanlı efektler içeren teferruatlı konserleriyle ün kazanır. Jon Oliva Savatage'ın senfonik yönünü Trans Siberian Orchestra'nın beslediğini söylemektedir. Kullanılan enstrümanlar; elektro gitar, bass, bateri, piyano, klavye, cello, violin ve viola'dır ki tartışılmaz bir uyumları vardır. Grup; gerek vokaller, gerek enstrümantal uyum, gerek orijinallik ve gerekse ustalık açısından mükemmeldir. Beethoven's Last Night, klasik dönemden romantik döneme geçiş sürecine büyük katkı sağlayan ve gelmiş geçmiş en ünlü ve en etkileyici bestecilerden biri olarak kabul edilen Alman piyanist ve besteci Beethoven'ın son gecesini konsept bir albüm olarak yayınlayarak klasik ve rock müziği bir araya getiren epik bir albümdür. Hikayesi ise şöyledir; saat gece yarısını gösterdiğinde Mephistopheles ortaya çıkarak bestecinin ruhunu almak için geldiğini söyler. Olanlara inanamayan Beethoven henüz vaktinin gelmediğini, Onuncu Senfoni'yi bitirmediğini söyler. Piyanonun üzerindeki notalara bakan şeytan istediği değişiklikleri yaparsa Beethoven'a ekstra zaman tanıyabileceğini söyler ancak Beethoven eserinde hiçbir şeyi değiştirmemeye kararlıdır. İstediğini alamayan şeytan Beethoven'e yeni tekliflerde bulunur fakat bir türlü emeline ulaşamaz. Onuncu Senfoni'yi almayı kafasına koyan şeytan, son çare olarak sokaktaki küçük bir çocuğu kullanır. Çocuğun ruhunun huzur içinde olması Beethoven'ın vereceği karara bağlıdır. Onuncu Senfoni karşılığında küçük çocuğun hayatından çıkacaktır. Çocuğun sorumluluğunun kendisinde olmadığını düşünen ve son ve kesin olarak şeytanı reddetmeye kararlı besteci, bir anda kendini çocuğa bakarken bulur. Bu tek hayatın, bestesinin milyonlara getireceği mutluluktan daha değerli olmadığı düşüncesiyle şeytana son ve kesin olarak hayır demek niyetindeki Beethoven, kendini olukta uyumakta olan ufaklığa bakarken bulur. Ve ağzından şeytanla anlaşma yaptığını gösteren kelimeler dökülür. Fakat şeytanın gözden kaçırdığı başka bir ayrıntı vardır, kanbur cüce Silla, Beethoven'ın kulağına eğilerek fitneyi sokar; şeytanın sözünü tutacağını nereden biliyorsun? der ve İncil'den koparılan bir sayfanın arkasına hazırladığı anlaşma ile şeytanı oyuna getirir. Bu koşullarda şeytanın bestecinin ruhu üzerinde hiç hakkı olmamıştır. Besteci kadere bundan sonra ne olacağını sorduğunda, kader ona dinleneceği ve bu gece cennetin bahçelerinde yeni bir rüyaya başlayacağı yanıtını verir.


Göçmüş, yitip giden kedilerin hikayesi bu. Direnmenin, yok olmanın, kendine yabancılaşmanın hikayesi anlatılır burada. Bilge Karasu'nun 13 öyküden oluşan Göçmüş Kediler Bahçesi adlı kitabı, tekdüze anlatımlara bir meydan okuma adeta. Karasu'nun kendi öz dilini oluşturduğu öykülerde, daha önce karşılaşmadığımız sözcükler yer alıyor. Anlatımın etkisi; bazen kafanızı karıştırırken bazen de farklı duyguların girdabına sokuyor. Kişinin hastalıklarla uğraşması, dışarıdan sızmış bir düşmana kafa tutmasıdır. Yüreğin bozulması ise, Kişiyi kendiyle karşı karşıya getiriyor olsa gerek. Kişi yemeğe dahil, aşmağa bakar o engeli, yaşamak için. Hayvanın direnişiyle insanın direnişi özdeşleşiyor o zaman. Yürek böyle bir savaştayken çıkrık olmağı kabul etmek iç karartısı, yüz kızartısı bir şey. Sevişmeksizin de sevginin yaşanabileceğine inandırmağa çalıştım kendimi... Garip değil mi yaşamımızı nasıl kurduğumuz? Bir iplik parçası, bir çivi, bir mantar, bir kağıt, bir paçavra, biraz toz, birkaç hiç... Bir araya gelir bunlar, adı bir yaşam olur. Öykü içinde öykünün sürüp gittiği kitapta; bireyin toplumdan uzaklaşması, kendi kavgası ve bazen de kendi oyununun içinde figürana dönüşmesi, kaçınılmaz bir sonuç olur. Hazır değilim dediğin için giremedik karanlığın içine; ölümden korktun. Oysa ölümle bir araya gelmeden, acılar çekip parça parça olmadan, gönlün tazelenmez, yeniden doğamazsın. Ölüler her şeyi bilir; öğrenmenin yolu da ölmektir. Dilin içerisindeki girdap, İnsanı sürüklerken kurgudaki ironi oldukça derindir. Bu ironi, kişinin kendisine midir yoksa topluma mı? Ya da ikisini kapsayan bir olguda mıdır bilinmez. Herkesin, kim bilir, belki de ancak çoğu insanın demeli ya, giyinmek için uğraşıp didindiği bir dünyada, insanların arkasını kat kat kalınlaştırmak için olmasa bile, kış aylarının acı soğuğu estiği zaman sırtını pek tutabilmek için çalışıp çalışıp yaşadığı bir ülkede soyunmaktan başka şey dilemeyen bir adamın masalı bu. Aslında Bilge Karasu'nun dildeki yaratımı hep bir dilemma içindedir. Çoğu eserinde dip notlarla kendisinin konuşması, onun üslubuna yabancı bir bireyi daha ekler. Yaratıcı, bir şeyi gerçekten var etmiş midir yoksa bir hayale bizi de mi ortak etmek ister soruları, içimizdeki savaşın nedeni olur. Göçme oyunu sözünü o da açıklamamıştı ama. Göçme oyununun oynandığı bahçeye göçmüşler bahçesi adını bilerek verebilirdim ama o sözü, daha hiçbir şey bilmezken uydurmuştum. Sonra başka bir şey geldi usuma o ara. Burası, göçmüşlerin bahçesi değildi, göçecek kedilerin çekilip gözden ırak ölmeğe baktıkları yeriydi herhalde bu kentin; göçmüş kediler bahçesiydi bu. Aslında ne kedi vardı bu diyarlarda ne de göçecek biri, biz kendi gerçekliğimizde savaşıp duruyorduk. Direnmenin tutkusu bizde derin yaralar açıyordu. Sevgiyi ve sevmeyi, var olmayı ve yok olmayı benliğimize bir türlü anlatamıyorduk. Korku, ördüğümüz duvarların iki yanında da, duradurur.


Suyun, rengin, hüznün şairidir Sohrab Sepehri. Belki de en çok hüznün. Dostu Füruğ Ferruhzad ile aynı hüznü paylaşmıştır. Çünkü yalnızdır. Yalnız kalmıştır. Bazen Nilgün Marmara'nın penceresinden bakmıştır dünyaya, ama inadına yaşama tutunmuştur. Sepehri, kuşkusuz İran edebiyatına çok şey katmıştır. Renge olan tutkusu onu resme götürmüş ve Tahran'da resim bölümünde eğitim almıştır. Böylelikle renk; şiirlerinde dizeye, tuvalinde resme dönüşmüştür. Konuşmadan geçmek gerek bu yolun kıvrımından. Bir renk ölmüş bu engin gecenin kenarında. Savaşlar her yeri sardığında, şiiri de sarmıştı. Çocukların ölümü, şairin kanayan yaralarından biriydi. Zırhlı tekerleğin çocuğun düşü üstünden geçtiği kargaşada. Yalnızlık ve ölüm duygusunu hep yan yana işledi dizelerde. Ölüme dirense de yakalandığı kansere daha fazla dayanamadı ve doğduğu topraklara bıraktı kendini. Rüzgarın sesini dinliyordu pencerelerde ve Tanrı'yı arıyordu boşlukta. Sohrab Sepehri'nin kitapları; başta İngilizce, Fransızca, İtalyanca olmak üzere toplam yedi dile çevrildi. Şair, yaşamın karanlığına nice renkler bıraktı. Çoğu şiirine yansıyan yalnızlık, aşka da işlemişti.


Rusya'nın ortaçağına değinen; yıkımların, baskıların ve de ölümlerin anlatıldığı bir Tarkovsky filmi, Andrey Rublev. Film, İktidar hırsı uğruna kardeş katlinin vacip olduğu; savaşların bitmek bilmediği bir ülkede sanatını icra etmeye çalışan bir keşişin hikayesi üzerine kuruludur. Her şeye rağmen resim yapmayı sürdüren Andrey Rublev; bitmek bilmeyen Tatar saldırıları, yaşanan açlık, işkence ve fiziksel zorluklar karşısında dinsel sorgulamalara başlar. Bu nedenle artık resim yapmakta kararsızdır. Sanatçı-iktidar ilişkisine değinen Tarkovsky, filmindeki yaratılış olgusunu yıkım ile yansıtır. Siyah beyaz çekimlerde, film boyunca yağmurlu ve karlı sahneler vardır. Rublev çamurlu yolları arşınladıkça; soytarılar, ayyaşlar ve pagan inancına sahip insanlarla karşılaşır. Ancak bu insanlar, dönemin siyasi ve dinsel algısının ötesinde olduğu için işkencelerden geçirilir ya da öldürülür. Rus prensleri arasında yaşanan iktidar hırsı nedeniyle şehir adeta bir kaosa bürünür. Tatarlar şehri yağmalayıp yakarlar. Dilsiz bir kıza tecavüz etmeye yeltenen bir adamı öldürmek zorunda kalan Rublev ise bütün inancını yitirir. Gördükleri karşısında derin bir yalnızlığın içerisinde kaybolan Rublev, resim yapmayı bırakır. Rus kültürünün ahlaki değerlerine de yansıtan Tarkovsky bu sahnelerle, sanatçıyı toplumun gerçekleriyle yüzleşmeye davet eder. Bu kısımlarda Tolstoy ve Dostoyevski etkileri hissedilir. Simgesel anlatımın yoğun olduğu filmde, savaş görüntüleriyle beraber kilise üzerine yağan kar bütün atmosferi değiştirir. Dilsiz kız ölen annesinin üzerine kapanıp öylece kalmıştır. Bu sefer kilisenin üzerine yağan karı, ağır çekimlerle anne- kız üzerinde görürüz. Tarkovsky'nin filmlerinde hiç eksik etmediği atlar yine kadrajdadır. Kilise kapısında beliren atlar, düşen atlar, yüzen atlar, savaşta ölen atlar... Görüntülerle birlikte adeta Bruegel tabloları yeniden can bulur. Yaşam artık çerçevenin ötesine geçmiştir. Yaşanan savaş sonrası, kıtlık baş gösterir. İnsanların tek yiyebildiği şey, çürümüş elmalardır. Andrey Rublev'in derin sessizliği devam eder. Köyde hayatta kalan tek genç ise çan ustasının oğlu Boristir. Prens büyük bir çan yapımı için sipariş vermiştir, ancak bunu yapabilecek kimse yoktur. Henüz çocuk yaşta olan Boris, büyük uğraşlar sonucu çan yapımını üstlenir. İvan'ın Çocukluğu'nda gördüğümüz inançlı-cesur çocuk karakteri burada da karşımıza çıkar. Aynı zamanda Boris'in de tıpkı İvan karakteri gibi anne ve babasının olmayışı, Tarkovsky'deki anne- baba özleminin yansımadır. Boris'in gece gündüz uyumadan büyük bir inançla çanı bitirmeye çalıştığını gören Rublev, Boris'i günlerce izler. Boris'teki inanç ve tutku Rublev'i derinden etkiler. Çan bittikten sonra toplanan kalabalık büyük bir hayranlıkla çanı seyreder. Boris ise bir ideayı başarmanın mutluluğuyla uzak bir yerde hıçkırarak ağlar. Rublev, Boris'in yanına giderek uzun zaman sonra yeniden konuşur ve Boris'i teselli eder. Bu esnada beyaz bir at ve beyaz kıyafetler içerisinde bir kadın, ağır çekimlerle sahneye dahil olur. Kadın, gülümser vaziyette Rublev ile göz göze gelir. Bir anda siyah beyaz görüntü yerini gösterilen ikon resimleriyle renkli görüntülere bırakır. Tarkovsky bu final sahnesiyle yitirilen bir umudu tekrar var etmiştir. Tanrı, iktidar, ahlak, hırs ve umut üzerine kurulu film, dönemin siyasileri tarafından yasaklansa da hem tarihsel yapısı hem de sanatsal ifadesi kuşkusuz ayrı bir öneme sahip.


Her geçen gün dijitalleşen müzik dünyası ile, yenilenen, güçlenen ve etkisini arttıran bir müzik kültürü sarıyor etrafımızı. Bu kültür, yenilikçi, deneysel ve zevkli olmasıyla birlikte birçok şeyi de kolaylaştımış oluyor. Fakat bana soracak olursanız bu 'kolaylaşma' bazen farklılaşmayı, bazen değerli olanı geriye itme ve unutma eğilimini de beraberinde getiriyor. Dijital ortamların insanlara sağladığı pratiklik yadsınamaz, lakin geçmişten gelene de kulak vermeyi unutmamalı insan. Geçmişten bahsederken, genellikle kulağıma hüzünlü besteler çalınır. Bu nedenle, geçmişten aldığım bu ilhamın bana verdiği yetkiye dayanarak size, en eski hüzünlü kompozisyonlardan biri olan Seikilos Ağıdı'nın hikayesinden bahsetmek istiyorum. Antik Yunan'dan kalma, dünyanın bilinen en eski ikinci kompozisyonu Seikilos. Bu ağıt, bir çiçek standı olarak kullanılan mermer bir taşın üzerine kazınmış, dünyadaki en yaşlı ve en eski müzik bestesi. Söylentiye göre, Seikilos Efsanesi olarak da bilinen bu kompozisyon, Danimarka Ulusal Müzesi'nde yerini almadan önce yıllarca bir evin bahçesinde dikkat çekmeyecek bir şekilde tutulmuş. M. Ö. ikinci yüzyılda yaşamış Seikilos'un, bu notaları ölen karısı Euterpe'nin anısına onun mezar taşına yazmış olduğu biliniyor. Daha öncesinde de mezar taşlarında buna benzer kompozisyonlar bulunmuş, ancak hiçbiri MÖ 100 yılında cisimleşmiş Seikilos Ağıdı kadar başarılı bir şekilde günümüze gelememiş. Seikolos Mezar Yazıtı üzerindeki bu ağıt, müzikal olarak tamamının yorumlanması mümkün olan ilk eser. Bu mezar yazıtı 1882-1883 yıllarında Aydın-İzmir demir yolunun inşaatı sırasında Edward Purser tarafından, Tralleis Antik Kenti'nde bulunmuş. Purser bunu kendi özel koleksiyonuna eklemiş. Sonrasında, sütunun altı kırık tabanı Purser'in eşi tarafından saksı olarak değerlendirildiği için, metnin bir satırının kayıp olduğu söylentisi ortaya çıkmış. Bu nedenle de Seikilos'un bu ağıdı ölen karışı Euterpe'ye mi, yoksa oğluna mı yazdığı henüz kesin olarak bilinmiyor. , , Hoson zes, phainou, , pros oligon esti to zen, x . to telos ho chronos apaitei.


Savaşın yarattığı yıkım arasında, bir insanın yaşamı nasıl devam eder? Kaosun ortasında kalan insanın çaresizliği, sıkışmışlığı fotoğraflara nasıl yansır. Ve Sontag'ın deyimiyle: Başkasının acısına nasıl bakılır? David Seymour, bu sorular üzerinden yaşamı irdeleyen bir fotoğrafçı. Savaşın değiştirdiği yaşamlara değinen sanatçı, bunu yansımayı imgeler aracılığıyla gerçekleştirir. Robert Capa ve Henri Carter Bresson gibi değerli sanatçılarla birlikte çalışmalar üreten Seymour, acı ve çocuk imgesi üzerinde yoğunlaştı. Foto muhabiri olarak çalıştığı dönemde, onu en çok çocukların yaşadığı acılar etkilemişti. Seymour'un çektiği fotoğraflar derin etkiler yaratmıştı, bu nedenle II. Dünya Savaşı devam ettiği sıralarda UNICEF tarafından görevlendirildi. Ve savaşın en savunmasız mağdurlarını fotoğraflar aracılığıyla yansıttı. Sanatçı; Avusturya, Yunanistan, İtalya, Macaristan, Polonya, İspanya, İsrail gibi ülkelerde çatışmaların arasında kaldı. Ruhsal yönden çökmüş ve fiziksel travma geçirmiş çocuklarla karşılaştı. Ailelerinden uzaklaştırılmış, kamplara kapatılmış, aç bırakılmış, tecavüze uğramış çocuklarda, unutulmayacak derin yaralara tanıklık etti. David Seymour, 1942 yılında Nazi baskısından kurtulmak için soyadını değiştirerek Amerikan vatandaşı oldu. Kendisi başına gelebilecek korkunç şeylerden uzaklaşsa da ailesi Naziler tarafından öldürüldü. Sanatçı, siyasal çıkarlar uğruna yok olan insanlığın dramını yansıtırken kendisi de trajik bir biçimde, 1956 yılında İsrail-Filistin savaşını görüntülerken vurularak öldürüldü. Seymour'dan geriye bir acının panoraması kaldı.


Varoluş sorunsalı üzerine kurulan Bella Tarr yönetmenliğindeki Torino Atı ; 1889 yılında Torino'da kırbaçlanan bir ata sarılıp ağlayan ve bu olaydan sonra toparlanamayan Nietzsche'yi anlatarak başlar. Fırtınalı, sisli havanın içerisinde bedenindeki kırbaç izleriyle, yılgınlıkla yürüyen atın görüntüsü; uzun sekans çekimlerle trajik bir atmosfer oluşturur. Bella Tarr'ın sıkça başvurduğu bu gri çekimler, umutsuzluğun temsilidir. Nitekim film bitene kadar dinmek bilmeyen şiddetli fırtına da bu duruma eşlik eder. Nietzsche'nin Tanrı Öldü sözüne atıfta bulunur nitelikte ilerleyen filmde, Bella Tar filmi altı güne bölerek hikayelendirmiştir. Bir anti-genesisin geçekleştiği kısımlarda, altı günde yaratılan dünyanın her günü aynıdır. Baba ve kızının kaldığı evde olaylar her gün aynı şekilde gelişir. Çok az diyaloğun geliştiği filmde baba kız arasındaki ilişki, patron-işçi ilişkisinden farksız değildir. Tarr, filme yoğun bir dram eklerken Macaristan'ın o yıllarda yaşadığı yoksulluğa da değinmiştir. Altı gün boyunca baba-kızın yediği tek şey sobanın üzerinde haşlanan patatestir. Simgesel anlatımların yoğun olduğu filmde, aslolan şeylerden birisi bir atın yaşadıkları hikayeye nüfuz etmesidir. Atın yemek yemeyip, su içmeyişi, ona söylenen sözlere kayıtsız kalışı ve gözlerindeki hüzün yakın plan çekimlerle daha da öne çıkarılır. Attaki yalnızlığı baba ve kızında da görürüz. İkisi de birbirine karşı kayıtsızdır. Günlerce ikisi de aynı yalnızlıkla pencerenin ötesinde yaşananlara bakarlar. Günlerce devam eden fırtına etkisini gittikçe arttırır. Başka bir yere gitmek isterler ancak fırtına karşısında çaresiz kalırlar. Gittikçe her şey daha da kötüleşir. Önce kuyudaki su çekilir. Sonra, lambalarındaki gaz biter karanlıkta kalırlar. Bu olaylar yaşanırken atın ne halde olduğunu kimse bilmez. Sonunda yakacakları odun ve közde tükenir. Ve baba-kız masada pişmemiş patatesler ile baş başa kalır. Nereye gidiyor şimdi? Nereye gidiyoruz şimdi? Tüm güneşlerden uzak!


Adını füruğ ferruhzad'ın dizelerinden alan Rüzgar Bizi Sürükleyecek filmi; eski bir gelenek olan, yas törenlerini görüntülemek üzere yola düşen Behzad'ın hikayesi üzerine kuruludur. Filmin açılış sekansında Abbas Kiyarüstemi'nin diğer filmlerinden de aşina olduğumuz uzun, tozlu, kurak yollarda buluruz kendimizi. Dağlarla çevrili olan bir köye gelen Behzad ve ekibi, 'yas töreni ' görebilmek adına yaşlı ve hasta bir kadının öleceği günü bekler. Bu bekleyişle beraber sıradan insanların hayatları, kadın- erkek ilişkileri ve yaşama dair pek çok hikaye diyaloglar aracılığıyla filmde yer bulur. Dağların arasında saklı olan bu İran köyünde, telefonla konuşabilmenin tek yolu köyden biraz uzakta olan mezarların bulunduğu, yüksek bir tepedir. Behzad, telefonu her çaldığında arabasıyla mezarlığa gelir. Elektrik direği için derin bir kuyu kazan Yusuf'ta oradadır. Ancak Yusuf'un yüzünü hiç göremeyiz. Topraklar arasında, kazdığı kuyunun içerisinde kaybolmuştur. Bir ölüden tek farkı söylediği şarkılarla, bize ulaşan sesidir. Kiyarüstemi 'de gördüğümüz ölüm hissiyatı, bu mezarlık alanda tekrar hatırlatılır. Yaşamla ölüm arasında, bir hiçliğin ortasında tek başınadır Behzad. Sürekli bir bekleyişin işlendiği filmde, huzursuz bir ruh haliyle dolaşan Behzad, küçük bir çocuk olan Farzad ile arkadaş olur. Farzad, yaşlı kadına dair son gelişmelerden Behzad'ı haberdar eder. Köyde yaşlı insanlar ve çocukların dışında kimse yoktur. Ölümün ve yeniden doğumun işlendiği sahnelerde, Budizm'in etkilerine rastlanılır. Nitekim Behzad'ın mezarlıkta bulunduğu kısımlarda; bir kaplumbağanın görünmesi, Behzad'ın kaplumbağayı ters çevirişi ve kaplumbağanın bin bir çabayla dönüp yoluna devam etmesi, bunun göstergesidir. Kaplumbağa, Hint felsefesinde yeniden doğuşun sembolize edildiği hayvanlardan biridir. Sembolik anlatımların hakim olduğu bazı sahnelere, yoğun bir şiirsellikte yüklemiştir Kiyarüstemi. Behzad'ın süt almak için gittiği evde karanlık bir bodruma girişi sırasında; karanlık-aydınlık, siyah, beyaz gibi zıtlıklardan oluşan metaforik unsurlarla birlikte; Behzad'ın bodrumda genç bir kızla karşılaştıktan sonra, Füruğ'dan şiirler okuması bu sahnelerden biridir. Son kısımlarda Behzad ve yaşlı bir doktor arasında geçen diyalog, filmin ana hattını oluşturur. Ömer Hayyam'ın rubailerinin yer aldığı bu sahnelerde; gerçekliğin yaşadığımız anda olduğu ve öte dünyanın anlamsızlığı üzerine; felsefik ve ironik bir dil kullanılmıştır. Doktor: evet, yaşlılık başa bela ama ondan da kötüsü ölümdür. Doktor: Evet. Ölüm hepsinden daha kötü. İnsan gözlerini bu güzel dünyaya bu güzel tabiata Allah'ın verdiği sayısız nimete kapatıp gidiyor. Ve bir daha geri dönmüyor. Behzad: Fakat öbür dünyanın bu dünyadan daha güzel olduğunu söylüyorlar. Doktor: Öbür dünyaya gidip gelen var mı ki güzel olup olmadığını söylesin. Derler ki cennet, huri kızlarla hoştur. Ben derim ki üzüm suyu hoştur.


Zamanın, sıkışmışlığın, çaresizliğin sanrılarını yaşayan insanların hikayesi üzerine kurulu bir Reha Erdem filmi A Ay. Eski bir zamanın sarkacında sallanan bir evin içerisinde birbirinden bağımsız yaşayan kişilerin, ilerleyen zaman karşısında var-olmayışları derin bir trajediyi beraberinde getirir A Ay'da. Bu var-olmayışa inat, pek çok sahne de karşılaştığımız saatler ilerleyen zaman karşısında hiçsizleşen insanların sembolüdür. Yekta'nın birbirine zıt iki halası arasında kalışı, onlara kendini anlatamayışı hep bir kaçış yaratır. Evde birlikte yaşadığı Nükhet Seza halası, kendi benliğinde kaybolmuştur. Geçmişin hikayelerinde kendini kaybetmiştir. Film bu yönüyle tiyatral bir atmosfere dönüşür. Çok az diyaloğun yaşandığı filmde diyalogdan çok, asıl hissedilen monologdur. Nükhet Seza sürekli geçmişe dair hikayeler anlatır. Yekta, ona bir şeyler söylese de duymaz ve hikayelerine devam eder. Bu evde herkes kendi zamanını yaşar. Anılar ve rüyalar içerisinde sıkışmış Yekta ve evin içerisinde onlarla yaşayan martı aynı sıkışmışlıkla evin odalarında dolaşır. Camlar açıktır, ancak martı uçmaz. Onlar gibi evin içerisinden bir türlü ayrılamaz. Evin gıcırdayan kapıları, dökülmüş sıvası ve çekiminde etkisiyle bir uçurumda yer alıyor gibi görünüşü, her an yıkılacak dev bir nesneyi anımsatmaktadır. Filminin siyah-beyaz oluşu filmdeki bu atmosfere büyüleyici bir hava katar. Renk tezatlarının yarattığı etki, filmin kimi sahnelerini adeta bir fotoğrafa dönüştürür. Yekta'nın Nükhet Seza halası nasıl geçmiş zamanın simgesiyse, diğer halası Nehir de şimdinin, modernizmin temsilidir. Nehir, Burgaz Ada'da tek başına yaşayan eğitimli bir kadındır. Yekta'yı ablasının yanından alıp okula göndermek ister. Ancak bu üçlü arasındaki zıtlık hiçbir zaman bitmez. Yekta'nın tek düşündüğü annesini görmektir. Filmde sürekli saat sesleri duyulur. Kimi zaman takılan saat durmaksızın çalar. Nükhet Seza kendi geçmişinde öylesine kaybolmuştur ki hiçbir sesi duymaz. Böylelikle saatler, akmayan bir zamanın simgesi haline gelir. Ömer Kavur'un Gizli Yüz'ünde olduğu gibi o arayışın sonunda, yine bir saattir yüzleştiğimiz. Yekta'yı anlayan bir tek kişi vardır o da terkedilmiş manastırın bekçisidir. Münir Özkul'un oynadığı bu karakter ise tek başına bütün zamanlara meydan okur. Sartre'daki insanın her şeye anlam yükleme eleştirisi burada da hissedilir. Özkul'un Neml suresinden okuduğu bir kısım, Goethe'deki yeniden doğuşun anlatımıdır adeta. Filmin ilerleyen kısımlarında, Yekta'nın halası Nehir, öğrencilerinden Nuran'ı Yekta ile tanıştırır. Nuran elindeki fotoğraf makinesiyle, anlatılan bir hikayenin peşine takılıp sürekli martıları çeken bir çocuktur. Yekta'yla zaman geçirirken dahi, elinde makinesiyle martıları kovalar. Kısacası Nuran'da kendi hikayesinde kaybolmuştur. Filmin can alıcı sahnelerinden biri de, Yekta ve Nuran'ın gecenin bir vakti pencereden dışarıya baktıkları andır. Yekta'nın yüzünde annesini gördüğünü anladığımız bir gülümseme vardır. Beliren ışıkla birlikte Nuran anneyi fotoğraflamak ister. Ancak sabah fotoğraflara bakıldığında karanlıktan başka bir şey yoktur. Ve Nuran sadece fotoğrafa yansıyan görüntülerle dünyaya baktığı için hiçbir şey görmediğini söyler. Burada Göstergeler dünyası devreye girer. Bakmak ile görmek, gösteren-gösterilen ilişkisi... Kısacası Barthes'in deyimiyle: Fark-etmek için önce görmek gerekir. Yekta'nın isyanı da burada devreye girer ve filmin felsefik yönünü oluşturur. Günler ilerledikçe Yekta için durum daha da kötüye gider. Halası Nehir, Yekta'yı okula yazdırmak için evden götürmek ister, ancak annesini bir daha göremeyeceğini düşen Yekta evden ayrılmak istemez. Bu durum derin bir trajedi yaratır. Halası, zorla Yekta'ya ezberlettiği şiiri okutur. Yekta bir isyan parçası gibi durmadan william Blake'nin, Infant Sorrow adlı şiirini okur. Şiir, dünyanın kaosunda tek başına kalmış bir çocuğun çaresizliğini anlatır. Nehir en sonunda Yekta'nın annesini görmek için gittiği odaya kilit vurur. Yekta'yı zorla dışarıya götürür. Pasajlarda dolaşırken Yekta'nın acısı bedeninin dışına taşar. Sürekli kaçmak ister, ancak Nehir onu yakalar ve geri getirir. Yekta en sonunda kendini yere bırakır... Ve can çekişen bedeninden düşen sözler derin yaralar açar. Yekta filmin sonunda manastır bekçisinin yanına gider. Münir Özkul İtalyanca Edip Cansever'in Tragedyalar'ını okumaya başlar. Böylelikle filme, Edip'in yalnızlığı ve yabancılaşması da dahil olur. O makul sonda herkes kendi acısıyla yüzleşir. Yekta'nın elleriyle gömdüğü martıyı, toprağı elleriyle kazan bir kedi yer.


Biz koşuyu kaybettikten sonra da koşan atlarız. Seni seviyorum. İçimizde her saniye, her dakika artan hüzün, havsamıza yapışan sancı ve gökyüzünde umut arayışı. Hayatın yüreğimizdeki acıları derinleştiren tavrı, hiç değişmedi şimdiye denk. Sevgiyi ararken sevgisizlik sarıyor her yanımızı. O yüzden bir sevdaya gebeyiz hepimiz. O sevdaya tutunup acımızı bölüşürsek, belki de şu dünyada daha güçlü oluruz. Sevda sözlerinin bini bir para deyip, acılarını bölüşüp sevdasına dizeler ekleyen bir şair Cemal Süreya. Öyle ki çok sevdiği Zuhal'i ya da Elif'i hastanede yatarken dahi dizeleriyle, sözleriyle yalnız bırakmamış ona hasretini mektuplara dökmüştür. N'olur, akkavak kızı, anla beni. Bu sevgimi hor görme. Kendininkine uydur, yakıştır. Bu satırlarımı ilk evimizin altındaki kahvede yazıyorum. Ve ben seni o ilk günlerdekinden daha büyük bir tutkuyla seviyorum. Biz iki ırmak gibi ayrı yerlerden koptuk geldik, kavuştuk bir noktada, yanı başımızdan küçük bir kol da alarak büyük bir nehir meydana getirdik; birlikte akıyoruz şimdi. Şair, sevdasına eklenen yoksulluğa, olumsuzluklara rağmen yılmamıştır. Çünkü bilir, ikisi yan yana oldu mu ne yoksulluk kalır ne de umutsuzluk. Beykoz'a ilk gittiğimiz gün kazan ve kovalarla su taşıdığımızı, hortumla su taşıdığımızı, asıl onu hiç unutmam. Doğu kapısı otobüsüne yetişmek ne güzel oluyordu. Kısacası, çok güzel günlerde yaşadık bu arada. Kimsenin tadamayacağı bazı mutlulukları da tattık, sanırsam. Sonunda gelip kentin iyice magazinleştiği bir semte yerleştik yeniden. Şimdiyse Başkente yolcuyuz... Evet, ne anılar. Nice serüven geçirdik, ne dostluklar eskittik, bir biz ikimiz kaldık ayakta. Aynı sapta tüveyçlerini birbirine dönmüş iki çiçek gibiyiz; bir de tomurcuğumuz var. Şimdilerde iyice anlamını yitiren 'aşk' sözcüğünü de pek sevmemiştir şair. Öyle ki, sevdası sözcüklere sığmaz. Süreya, sevginin de örselememesi gerektiğini, ince bir çizgide olduğunu hatırlatır bize. Düşünüyorum da aşk sözcüğünü de biraz eksik buluyorum şu senlen ben arasındaki ilişkiye. Daha büyük, daha sağlam bu bizimki. Aşk onun içinde bir kısım galiba. Ötesinde aşkla birlikte, ama yer yer, zaman zaman onu aşan başka duygular, başka esriklikler, başka baş dönmeleri de var. Kişi kimi zaman çok sevmenin getirdiği yanlışlıklara da düşüyor. Sevdiği şeyi göğsüne fazlaca bastırırken örseliyor onu. Hoyratlaşıyor bir yerde aşk. Küçük yaşta yaşadığı sürgünler, yıkımlar, ölümler belki de hiç dinmeyen ağıtıdır Süreya'nın. Sevgiye açtır, çünkü annesini küçükken kaybetmiştir. Sevgiye açtır, çünkü hiç bilmediği bir coğrafyaya sürgün gitmiştir ve babasını da erken yaşta kaybetmiştir. Bizi bir kamyona doldurdular. Tüfekli bir erin nezaretinde Sonra o iki erle yük vagonuna doldurdular. Günlerce yolculuktan sonra bir köye attılar. Tarih öncesi köpekler havlıyordu. Aklımdan hiç çıkmaz o yolculuk, o havlamalar, polisler. Duyarlılığım biraz da o, çocukluk izlenimleriyle besleniyor belki. Anam sürgünde öldü, babam sürgünde öldü. Memo'ya ve sana duyduğum sevgide bu ölümleri de, bu öksüzlükleri de değerlendirmelisin. Şair Beykoz semtinde yaşama hayali kurarken; bazı sebeplerden dolayı Ankara'ya gitmişti. Bir taraftan memurlukla uğraşırken bir taraftan da sevdiği şiir ve edebiyat çevirilerine devam etmeye çalışıyordu. Ve o sıralarda devam eden siyasi bunalım Süreya'nın mektuplarına da yansımıştı. Yarın akşam, daha doğrusu yarın gece kurtulmuş olacağız. Öyle mi olacak? Ben inanıyorum buna. Tersini düşünemiyorum bile. Her şeye rağmen şiire devam eden şair, umudun şiirde olduğunu ve şiir yazmanın kişiye direnç katacağını belirtmiştir. Şiir yaz. Şiirdir kişiyi kurtaran bu karanlık, bu yalnızlıkla, berbatlıklarla dolu evrende... Canım çok sıkılıyor. Ama her acıya alışmayı öğrenmişimdir ben. Ankara'da kaldığı yıllarda şairin sıkıntısı oldukça derindir. Devam eden siyasi ve politik sıkıntının yanında; eşinin ve oğlunun İstanbul'da oluşu, bir türlü kiralık ev tutamaması ve Zuhal'in devam eden hastalığı Cemal Süreya'yı oldukça yıpratmıştır. Ey Ankara, Ankara. Bütün sevdiklerim İstanbul'da! Ey düzyazı, sen ancak uçağa binebilirsin! Resim yapmak istiyorum: kendi ölümün resmini. Şairin Ankara hayatı, beklemekle geçmiş desek yeridir. Oğlunu beklemiş, siyasi bunalımın düzeleceğini beklemiş; yazılarından kazandığı paraların verilmesini beklemiş ve en önemlisi sevdiğini beklemiştir. Cemal Süreya'nın uzunca süren hasreti ve yalnızlığı, sevdasına daha da sıkı tutunmasını öğretmiştir. Nitekim, hayat oldukça kısaydı. Hayat uzun değil sevgilim. Güzel geçirmeliyiz hayatımızı. Sen yanımda ol, gam kasavet çeker gider. Türkülenirim. Mutluluk gelir ılım ılım. Sevda sözlerinin bini bir para.


Raghu Rai, hem fotoğraflarıyla hem de yazılarıyla Hindistan'da yetmişli yılların sonrasında meydana gelen trajedinin ön belliğini oluşturdu. Ezilen sınıfların yaşamlarına odaklanarak; sosyal, politik ve kültürel temaların ikilemini bir arada, gerçekçi bir üslupla yansıttı. 1965 yılında Hindistan'daki ekonomik buhranın yarattığı etkiyle işsiz kalan Raghu Rai, iş bula bilme umuduyla fotoğraf çalışmalarına başladı. Bir yıl gibi bir süreden sona Yeni Delhi'deki The Statesman gazetesinde işe alındı. Aynı zamanda bağımsız bir fotoğrafçı olarak çalışmalarına devam eden Rai, bilinçli bir şekilde renkli fotoğrafı reddederek siyah-beyaz fotoğraflar üretti. Ona göre insanın ruhunu yakalamak önemliydi ve bu da siyah-beyaz çekilmiş bir fotoğraf aracılığıyla olabilirdi. Rai'nin fotoğrafları, 1971 yılında Pariste sergilenince Henri Cartier-Bresson'un dikkatini çekti. Bresson, 1977'de Rai'yi Magnum grubuna katılmak üzere aday gösterdi. Böylelikle Rai, Magnum'a katılan İlk Hintli fotoğrafçı oldu. 1984 yılında Bhopal'da gerçekleşen kimyasal felaketi fotoğraflayan sanatçı, acının coğrafyasında yalnızlaştıran insanların trajedilerine ortak oldu. Bhopal'da Bir fabrikadan yayılan zehirli gazla ölenlerin sayısı, 7000 olarak tahmin edildi. Felaketten sonra Raghu Rai, bir çocuğun yüzünü gömülmeden kısa bir süre önce fotoğrafladı. Bu fotoğraf, yılın Dünya Basın Fotoğrafçılığı'nda, trajedinin simgesi haline geldi. Raghu Rai'nin ortaya çıkardığı görüntüler, bizi içerisine çekerek empati kurmamızı ve sahnenin bir parçası gibi hissetmemizi sağlar. Her zaman yakın çekimle ve çarpıcı kompozisyon dahilinde bireylerin ruhuna sinen duyguyu yakalar. Rai'nin çalışmaları; bir coğrafyaya sinen hüznü, acıyı, yok oluşu, yabancılaşmayı ve yaşama sinen ıssızlığını sergiler.


Mads Mikkelson'un başrolü üstlendiği ve Türkçe'ye Körkütük ismiyle çevrilen Another Round isimli yapım 2020 yılında izleyiciyle buluştu. Film içerisinde hem dramatik hem de komediye dair unsurlar barındırmakta. Fakat aynı zamanda izleyiciyi kendi hayatına dair varoluşsal sorgulamalarla baş başa bırakan bir etkiye sahip. Bu yazımda filmi ana hatlarıyla anlatmak yerine filimin bize anlatmak istediklerine dikkat çekmek istiyorum. Yapım temel olarak bireyin zaman içerisinde maruz kaldığı toplumsal baskılarla ne ölçüde değişebileceğini göz önüne seriyor. Filmde Mikkelson'la ve onunla birlikte başrolü üstlenen diğer üç karakter birer lise öğretmeni olarak karşımızda. Fakat bu öğretmenler birer eğitimci profili çizmenin ötesinde toplumsal düzenin parçası olmuş bir grup mutsuz insanı temsil ediyor. Her gün aynı rutinleri tekrarlayan, konfor alanından dışarı çıkamayan ve sınırlara 'körkütük' bağlı yaşayan bu insanlar bir akşam aldıkları heyecan verici bir kararla hayatlarına farklı bir yol çiziyor. Yönetmenin 'alkol olmasaydı dünya daha farklı bir yer olurdu' fikrinden yola çıkarak senaryosunu oluşturduğu yapım Norveçli psikiyatrist Finn Skarderud'un söylemini resmileştirir ve bir teori olarak izleyiciye sunar. Skarderud'a göre insanlar kanlarında 0.05% oranında alkol eksikliği ile dünyaya gelirler. Alkol alımı ile bu eksiklik giderilirse kişiler daha yaratıcı ve rahat olabilirler. Bu fikri büyük bir heyecanla tartışan ve adeta birer bilim insanı gibi kendilerini bu deneyde ortaya koymaktan çekinmeyen bu dört adam, rasyonalitenin birer temsilcisi öğretmen konumunda bu deneyi başlatma kararı alırlar. Her gün belirlenen miktarda alkol tükettiklerinde daha heyecanlı, daha dinamik ve genç hissetiklerine karar verirler. Alkol onları yalnızca bağlı oldukları sınırlardan özgürleştirmemiş uzun süredir unuttukları mutluluk hissini tatmalarına da vesile olmuştur. Filmin ilk sekanslarında varlığını yoğun bir şekilde hissettiğimiz iletişimsizlik ve bunlardan doğan mutsuzluk hissi başrollerdeki değişimin etkisiyle tam tersi yönde seyretmeye başlar ve biz izleyiciler için film daha çekici hale gelir. Hayatın sıradanlığı karşısında yeniden kendilerini bulan bu dört karakter de toplumsal normlar karşısında adeta kendilerini yeniden yaratıp, yeniden keşfederler. Burada gerçek anlamda vurgulanması gereken kavram tam anlamıyla yeniliktir. Çünkü her gün kendini tekrar eden rutinlerle sınırlandırılan bu insanlar için unuttukları bu hisler onlar için tamamen yenidir ve bu yüzden de heyecan vericidir. Fakat gençliğin, dinamizmin ve mutluluğun tek kaynağı bu esriklik hali midir? Bu noktada filme kısa bir es verip önceki yazımlarda da ismini büyük bir özenle zikrettiğim Foucault'a kulak verelim isterim. Çünkü film bana kalırsa bir çeşit başkaldırı. Foucault'un bedenin iktidar tarafından ele geçirilmesi ve denetim altına alınmasına dair söylemleri karşısında yine bu söz konusu tahakkümün bir aracı olan okulda öğretmenler tarafından alkol kullanımına dair kabul gören 'teori' ve ardından çığırından çıkan davranışlar silsilesi, bu baskı karşısında modern insanın bir çığlığı olabilir mi? Aklın sınırlarına ve duygulara vurulan ketlere karşı modern insanın çizdiği bir kaçış rotası belki de.


Amerikalı fotoğrafçı, yazar ve film yönetmeni olan Neal Slavin ürettiği kitap ve filmler kadar, çektiği fotoğraflarla da dikkatleri üzerine çekti. Özellikle 1968 yıllarında yaşanan iç krizin ortasında yaşam mücadelesi veren insanları anlattığı Portekiz fotoğraflarıyla yitik bir tarihin tanığı oldu. Slavin 1960'larda geldiği Portekiz'de arkeolojik kazı alanlarını çekerek tarihsel bağlar aradı, ancak siyasal krizin yankılandığı ülkede insanların yaşadıklarını görünce kadrajnı halka çevirdi. Slavin o zamana kadar Portekiz'de fotoğraf çekmiş olan sadece dört yabancı fotoğrafçıdan biriydi. Ona göre ülkede bir iç kriz vardı fakat iç krizden daha önemli olan şey boyun eğmiş, kendilerini çaresiz hisseden insanların trajedileriydi.


Minyatür resimle adını duyuran Amerikan asıllı resim sanatçısı Dina Brodsky, The Secret Life of Trees ismini verdiği projesi için eskiz defterini takipçileri için aralıyor. Seyahat ettiği ülkelerdeki serüvenini, oralarda resmettiği nesneleri, insanları ve binaları defterine işleyen Dina, karalama defterinden çok bir sanat kitabı ortaya çıkarmışa benziyor. Suluboya, guaj boya ve altın varağı defterinin sayfalarına işleyen sanatçı, sayfayı her çevirişinde, sizleri farklı ülkelere ve o ülkelerdeki maceralarına davet ediyor. Çizimleriyle renklendirdiği sayfalara o anlarda yaşadığı anılarını da işleyen Brodsky, sanatını şiirsel bir dille de anlatıyor. Çizimlerini Etsy isimli sitede satışa sunan sanatçı, çalışmalarının tümünü Instagram sayfasında da meraklılarıyla paylaşıyor. Son serisi, NYC Bernarducci Meisel Galerisi'nde sergilenen sanatçının sizleri kendine hayran bırakacak eskiz defterinin büyüsüne bırakıyoruz.


Fotoğrafın kurgusal imajı dışında bir yeri daha olduğu kesin. Bu yeri dolduran şey ise kuşkusuz görüntüye yüklenen duygudur. Çinli fotoğrafçı Yang Yankang, fotoğrafa yüklediği mistisizm ile yalın bir gerçekliğin içerisine dahil ediyor bizi. Estetikten ziyade gerçeğin peşinde olan Yang, ışığın yanı sıra gölgeye de ayrı bir önem verdi. Nitekim her güzel şeyin karanlık bir tarafının olduğuna inanıyordu. Dinler içerisinde sömürülen insanları gördükçe çekimlerindeki ışık-gölge oyunlarını daha da arttırdı. Bir rahibe, Ganzi, Sichuan'da özgürlüğüne kavuşmak için tapınağına getirilen bir güvercinine bakıyor.


Berengo Gardin 1950'lerin başından bu yana gerçeğe olan tutkusunu, fotoğraf aracılığıyla bir sanat eserine dönüştürdü. Ancak kendisini bir sanatçı değil, zamanının şahidi; hayatı siyah-beyaz olarak belgeleyen biri olarak gördü. İtalyan fotoğrafçılığının temsilcilerinden olan Gardin; politik yaşamı, sosyal değişimleri, İtalya'nın tarihine damgasını vuran olayları ve sokaklardaki hayatı her daim gerçekçi bir üslupla yansıttı. Berengo Gardin'in fotoğrafları, İtalya'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası sanayileşme sürecine de tanıklık etti. Salgado ve Koudelka'dan gelen hikayeci üslubu benimseyen Gardin, bu nedenle kırsal alandan şehirlere göç eden yoksul insanlara sıkça yer verdi. Görüntülerde İnsanların yüzlerine sinen umutsuz ifade, bir imgelem olarak çoğu fotoğrafta karşımıza çıkar. Berengo Gardin 'in fotoğlarında meydanlar, avlular sıkça karşımıza çıkar. İfadeyi yakalamak Gardin'in ana öğesini oluşturur. Bu yüzden sanatçının çoğu fotoğrafı, bireyin yüzüne odaklıdır. Sokaklara ve insanlara dair çekilen anlar, geniş açılı kompozisyonlar eşliğinde oldukça etkileyicidir.


20. yüzyılın en önemli belgesel fotoğrafçılarından olan Hiroshi Hamaya, değişen dünya karşısında geleneklerini sürdüren Japon halkının yaşamını yansıtarak, modern hayatın ikilemini ortaya çıkardı. Fotoğrafçılığa karşı daha hümanist, etnografik bir yaklaşım geliştiren Hamaya, Japonya'nın savaş sonrası protesto kültürünü de en iyi şekilde anlattı. Hiroshi Hamaya, Ihei Kimura ve Ken Domon ile birlikte yeni fotoğraf hareketinin öncüsü oldu. II. Dünya Savaşı sonrasını ve modern şehrin yeniden inşasını kapsayan kapsamlı bir belge hazırladı. On yıllık bir süre boyunca Niigata bölgesini kadrajına aldı. Eski ritüelleri, tarım uygulamalarını ve kırsal Japonya'daki günlük yaşamı en iyi şekilde temsil etti. Hamaya'nın başarısı, kentsel ya da kırsal ortamlar bağlamında Japonları betimleyen bir seri hümanist fotoğraf çalışmasıydı. Geyşalar, dilenciler, fahişeler ve burlesk dansçıları bir başka deyişle tipik kent manzaraları çalışmalarında yer alsa da; asıl teması, köylülerin zorlu yaşamlarıydı. Hamaya'ya göre kentsel yaşamın tek yaptığı şey; belli sınıflar arasındaki uçurumu artırmaktı. kent tabanlı militarist ideolojiler, yalnızca yoksulluğu getiriyordu. Onun ortaya koyduğu kırsal yaşam ve geleneklere vurgunun temelinde, modern yaşamın yarattığı duygusal boşluk vardı.