Her şerde bir hayır vardır diye boşa dememişler, tam da havaya yakışan bu muhteşem şarkı masanın başına oturup bu yazıyı yazmama vesile oldu. Ortaokul yıllarıydı, Yüzüklerin Efendisi serisini yeni bitirmiş, bedenim burada, ruhum Orta Dünya'da geziniyordum. Bu gezinti uzun yıllar devam etti, lisede Tolkien'in diğer hikayeleriyle de tanıştım. Daha sonra edebiyat, müzik, sinema üçgeninde evrilen ergenliğim sürecinde, içimi coşkuyla dolduran bir şarkı dinledim ve hayatım değişti: Bard's Song. Ve bu şarkı vesilesiyle tanıştım Blind Guardian ile. Ardından Lord Of The Rings şarkısı geldi. Hayallerimi, ruh halimi, içinde yaşadığım hikayeleri daha iyi anlatan başka bir müzik olamazdı. Hikayesi olan şarkıları ve o şarkılardaki epik tadı hayallerimin de ötesindeydi. Biraz mitoloji, biraz Orta Çağ hikayeleri, biraz Lord Of The Rings ile ilgilendiğim bir dönemde Blind Guardian'ı dinledikçe hayranlığım da tavan yapıyordu. Yıllar sonra kendilerini canlı canlı izleme fırsatı yakalayacak, ozanların şarkısına eşlik ederken başka diyarlara yolculuk yapacaktım. İlk albümlerinden başlamak üzere, tüm albümlerinde J. R. R. Tolkien ve diğer fantastik edebiyat yazarlarının etkisi bolca görülen, şarkı sözlerinde mitolojik unsurlar ve efsanelere de bolca rastlanan Blind Guardian, 1985 Almanya'nın Krefeld kasabasında Lucifer's Heritage ismi ile kurulur. Yaptıkları ilk demo Symphonies Of Doom ile tanınmaya başlayan grup, ikinci demoları Battalions Of Fear ile büyük bir çıkış göstererek No Remose Records ile bir anlaşma imzalamayı başarır ve bu anlaşma ile birlikte ismini Blind Guardian olarak değiştirir. Grup 1988'de Battalions of Fear'ı hemen ardından da ikinci albümleri Folow The Blind'ı çıkartarak power metalin temsilcileri arasındaki yerini alır. İlk yükselişini üçüncü albümleri Tales From The Twilight World ile yapan Blind Guardian, bu albümün başarısı üzerine dünyanın en büyük plak şirketlerinden olan Virgin Records ile anlaşır ve 1992 yılında çıkarttıkları Somewhwere Far Beyond ile bir anda tüm dünyada tanınan ve bilinen bir grup haline gelir. Albümdeki The Bard's Song'un konserlerde yarattığı etki, Bir şaheser yazdığını, sen ne kadar yüksek sesle söylesen de kalabalık senden daha yüksek söylediğinde anlarsın. yorumunun hakkını fazlasıyla verir. Koro ve orkestral düzenlemelere ağırlık verilen beşinci albümleri Imaginations From The Other Side ile birlikte müzikleri daha karışık bir hal alır ve grubun çalışmaları senfonik power metal türünün örnekleri arasına girer. Bu albümle Metallica'nın en iyi albümlerinin prodüktörlüğünü yapmış olan Flemming Rasmussen ile çalışan grup ortaya muhteşem bir sound çıkarır. Grubun dünya çapında üne kavuşması, Avrupa ve Japonya turnelerinden sonra gerçekleşir. Bu albümden bir yıl sonra da Queen, Mike Oldfield vb. grupların cover parçaları ile kendi bazı parçalarının akustik versiyonunun yer aldığı Forgotten Tales adlı bir albüm daha çıkaran grup, bu şekilde hayran kitlesini daha da arttırır. Metal müzik alanında en iyi vokalistlerden biri olarak görülen Hansi Kürsch operatik vokalleriyle Blind Guardian'ın başarısında büyük pay sahibi olur. Blind Guardian, ilk baştan aşağı konsept albümü olan, sözlerini tamamen J. R. R. Tolkien'in Silmarillion adlı romanın oluşturduğu, prodüktörlüğünü Flemming Rasmusen'in yaptığı, Nightfall in the Middle Earth albümü ile 1998 yılında müzikal patlama yapar, tüm rock listelerine ilk sıradan girer ve aynı zamanda albüm çıkaran Dream Theater, Iron Maiden, Aerosmith gibi ünlü grupları geride bırakır. Bu albüm sonrası tam 4 yıl boyunca sessiz kalan grubun adı, Yüzüklerin Efendisi filminin müzikleri içinde anılmıştı ve yıllarca Yüzüklerin Efendisi'ni beyazperdede izleme hayali kuran ben bu dedikodu ile inanılmaz heyecanlanmıştım. Fakat yönetmen Peter Jackson'ın engeli sebebiyle, ben ve benim gibi pek çok hayranın hevesi kursağında kalmıştır. 2002 yılında yedinci stüdyo albümü olan A Night At The Opera'yı çıkaran Blind Guardian, çıktıkları dünya turu kapsamında tüm festivallere headliner grup olarak katılır. 2005 yılına kadar geçen 20 yıllık süreç boyunca, çizgilerini değiştirmeyen grupta bazı anlaşmazlıklar sonucu davulcu Thomen Stauch gruptan ayrılır, yerine Frederik Ehmke dahil olur. Grup en son 2019 Kasım ayında piyasaya sürdüğü Legacy Of The Dark Lands albümüyle metal müzikteki varlığını sürdürmeye devam ediyor. 1984'ten bugüne, ilk albümlerinden beri fantastik edebiyatla iç içe olan Blind Guardian, Almanya'dan Orta Dünya'ya açılarak kulaklarımızın pasını siliyor. Bana da ozanların asla eskimeyecek olan şarkılarını söylemeye devam etmek düşüyor.


Kederlenmek de yaşamak kadar güzeldir bazen... Eğer ruhunu başka alemlere götürüyorsa, sığlarda, derinlerde, her yerde düşünüyorsan ve tam bu noktada bir de kendine ulaşabiliyorsan, doğru yerdesin. Bir adamın yüreğinden ellerine, oradan kalemine dökülmüş duyguların bize kalanları... Hissetmek, o anı... Ve her şeyden öte bu dünyaya kendinden bir şeyler bırakmayı başarmış bu adamın dünyasını anlamak... İşte meselenin özeti. Kimi Odesa'da yatar, kimi İstanbul'da, Pırağ'da kimi.


Eğer sizi hem görselliğiyle hem nefis manzarasıyla hem de hikayesiyle etkileyecek bir yer arıyorsanız Berlin'e küçük bir kaçamak yapmak için harika bir sebebiniz var: Berlin Katedrali! Berlin Katedrali, şehrin merkezinde bulunan ve üzerinde Müzeler Adası'nın da bulunduğu Spree nehrinin hemen yanında bulunur. Berlin'de görülmesi gereken yerlerden biri olan Brandenburg Kapısı'ndan yaklaşık 2km kadar yürüyerek ulaşabileceğiniz Berlin Katedrali, 2019 yılı Ağustos ayında seyahat ettiğim Berlin ziyaretimden aklımda en çok yer eden ve beni en çok etkileyen yapı. Yapımına 15. Yüzyılda başlanan, ancak resmi olarak tamamlanması 19. Yüzyılı bulan Berlin Katedrali, Berlinlilerin dini anlamda en yüksek makamı olarak kabul ediliyor ve Alman mimarisinde Kaiserzeit olarak geçiyor. Bir dönem Roma Katolik kilisesi olarak da faaliyet gösteren Katedral, şuanda bir Protestan kilisesidir ve aynı zamanda Evangelist akımının en gözde örneklerindendir. Yılların dönem dönem onun ruhuna kattığı zıtlıklar bizim ona hayran hayran bakmamıza vesile olmuş anlayacağınız. Görünüşündeki tüm ihtişamın, görkemin, insanın baktıkça bakasının gelmesinin bir diğer sebebi de 450 yıl boyunca Rönesans, Brik Gotik, Barok, Yeni Klasik, Yeni Rönesans gibi çeşitli akımların harmanıyla harcının karılmış olması. Bilinmesi gerekenlerden biri de: 1984 yılında Almanya Kralının isteğiyle yıkılıp tekrar yapılmış olması. Gerçi tarzının sürekli değişmesine, bir yanlarının yıkılıp yıkılıp tekrar yapılmasına alışık olsa da eminim ki en ağır yarayı 2. Dünya Savaşında uğradığı büyük tahribatta almıştır. Tüm bunlara rağmen yine de ayakta kalabilmiş, sıkı sıkı tutunmuş temellerine Berlin Katedrali. Berlin Katedralinin insanı hayrete düşüren bütün bu heybetinin yanı sıra garip de bir özelliği var ki insanı şaşkınlığa sürüklüyor. Diğer Katedrallerden tamamıyla farklı olan özelliği, aslında Berlin Katedrali'nin gerçek anlamda Katedral olmaması. Evet, Berlin Katedrali aslında gerçek anlamda bir Katedral değilmiş! Önündeki çimlere uzanmış elimdeki tarihçesini okurken beni mimarisinden bile daha çok etkileyen hatta bana biraz da garip bir hayal kırıklığı yaşatan bu özelliğinin dayanağı ise içinde hiçbir zaman bir Piskoposun yaşamamış olması. Yine de her şeye rağmen dış cephesinin göz kamaştırıcılığıyla, içinde sergilenen tarihi eserlerle özellikle de I. Frederick ve eşinin başta olmak üzere Prusya Kraliyetine ait lahitleriyle ve de kubbesindeki o nefis Berlin manzarasıyla büyülemeye ant içmiş bir yapı Berlin Katedrali.


Heykel sanatı kökenli sanatçı Murat Kösemen, yaptığı resimlerde malzeme olarak alışık olduğumuz yağlı, akrilik, guaj yada sulu boya yerine; oyun hamuru ve plastilin kullanarak izleyiciye farklı bir görsel şölen yaşatmayı başarıyor. 9 Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Heykel Bölümü'nden 2003 yılına mezun olan sanatçı, eğitimini tamamlamak için gittiği Almanya'dan 2010 yılında Türkiye'ye dönüş yapmıştır. Farklı bir teknik arayışına giren sanatçı, boya kullanmadan nasıl resim yapabilirim diye düşünürken çocukluğumuzdan kalan oyuncak hamurlarını iki boyutlu olarak kullanmayı tercih etmiş. Heykel sanatında, çalışmanın ilk taslağı oluşturulurken maket yapımında kullanılan oyun hamurunu üç boyutlu kullanmak yerine tuvalde iki boyutlu olarak kullanmış. İstediği rengi istediği şekle getirebildiği için hamurun teknik olarak çok kullanışlı bir malzeme olduğunu belirten sanatçı, hakimiyeti kolay bir malzeme olduğu için, çalışırken zaman kazandırmasını en önemli avantaj olarak görmüştür. Resimlerinde günlük hayattan görüntüleri, kullandığı renkli hamurlarıyla tuvale aktarmayı başaran sanatçı, 2014 yılında ise Volume 1 adında ilk kişisel sergisini Türkiye'de açmıştır.


Fotoğrafı gerçekliğin bir yansıması olarak gören Lyalya Kuznetsova; sınırsız bozkırları, Odessa ovalarını ve özgür halkları uzun yıllar kadrajına alarak bağımsız bir dil yarattı. SSCB topraklarındaki son çingene kamp alanlarını; Kazakistan ve Özbekistan'ın uçsuz bucaksız topraklarından sürgün edilmiş halkların yaşamlarını kaydederek tarihsel bir panorama oluşturdu. Kazakistanlı fotoğrafçı Kuznetsova, çingene topluluklarıyla bağ kurma adına, uzun yıllar bozkır halklarıyla yolculuk etti. Böylelikle kültürel yansımaları öze indirgeyerek yansıtma olanağı buldu. Çingenelerin medeniyet' bağlarından bağımsız, özgür-vahşi, samimi hallerini yalın bir üslupla aktardı. Lyalya Kuznetsova'nın iç manzaraları; dağlardan, bozkırlardan, sınırsız ufuklardan ve farklı kültürel gruplardan oluşur. Onun karakterleri kompozisyonun merkezinde nadiren bulunurlar, ancak her yerde görünürler: üstte, altta, herhangi bir mesafede köşelerde. Kuznetsova'nın bu tavrı onların özgür ruhunu ortaya koymasının bir yoludur. İzleyicinin içerisine nüfuz eden bu şiirsel atmosfer; zamansızlığın uzamında kendine yer edinmiş bir halkın bağımsızlığını sergiliyor.


Küçük bir çocukken annem bana şöyle demişti: Eğer asker olursan general olacaksın, rahip olursan papalığa yükseleceksin. Ama ben ressam oldum ve Picasso olarak kaldım. Pablo Picasso, hiç kuşkusuz resim sanatının en üretken ressamlarındandır. Temellerini attığı kübizm akımı ve çözümlenemeyen eserleri ile sanat dünyasının önünde eğildiği ender sanatçılardan Picasso. Guinness Rekorlar Kitabı'na göre 50.000 eser üretmiş olan dahi sanatçı kırılması zor bir rekoru da hala elinde tutmaktadır. Çoğu eseri gibi, otoportreleri de çok konuşulan sanatçı resme başladığı 15 yaşından ölümüne kadar geçen sürede birçok otoportre çizmiştir. İlk çiziminden son çizimine birbirinden farklı tarzlar benimseyen Picasso aksine bunu bir evrim olarak nitelendirmemiştir. Sanatımı ortaya koyarken birbirinden farklı tarzlar kullandım, fakat bunun bir evrim olarak görünmesini istemem, bu resmin bilinmeyen idealine giden bir adımdır. Bir evrim değişim süreci olarak adlandırılabilecek Pablo Picasso otoportlerini sizler için derledik.


Nietzsche Güç İstencin'de Nihilist kişiyi şu sözcüklerle tanımlar: Dünyanın mevcut halinden olmaması gerektiği yargısına, olması gereken halinden de olmadığı yargısına varan kişidir. Yine Ahlakın Soykütüğü Üstüne'de Nihilizmi bir güçsüzlük hissi olarak belirtip, bu dünyayı olduğu haliyle kabul edememe durumuna dikkat çeker. Nihilizm'de iki karşıt durum mevcuttur. İlkinde güç istencinin artarak yaşamın olumlanması vardır, ki bu durum aktif nihilizm olarak değerlendirilir. İkincisinde ise tinin gücünün zayıflayarak yaşamın değersizleştirilmesi vardır. İstenci bir hiçlik, imha istencine dönüşür. Rus yazar Gonçarov'un Oblomov'u, güç istencini yitirip dünayayı olumsuzlaması bakımından pasif bir nihilisttir. Bir Toprak ağasının oğlu olan Oblomov, değişen dünyaya ayak uyduramaz. Pasif ve kararsızdır. Kendini toplumdan soyutlayıp, hiçleştirir. Kendi dünyasının olumsuzluğunun farkındandır, ancak bu durumu değiştirmek içim hiçbir harekette bulunmaz. Yaptığı tek eylem, düşünmek ve hayal kurmaktır, bunun ötesine geçemez. Siyasetle, savaşlarla, dünyanın değişen düzeni ile ilgisizidir. Bu anlamda ruhunda tamamen kayıtsızlık hakimdir. Var oluşu geçmişinde yer alan aile hayatı ve rüyalarına giren rahat bir yaşam üzerine kuruludur. Gonçarov'un romanın bir diğer karakteri Ştols ise, yaşamı olumlayan bir karakter olarak aktif nihilizmi temsil eder. Değişen dünyanın farkındadır ve hayatın çıkmazında hep bir çıkış yolu bulur. Bir şeylerin değişebileceğine inanır ve Oblov'un da buna inanması için gayret eder. Aşkı bile bir uğraş olarak gören Oblomov, sevdiği kadın uğruna dahi bir adım atmaz. Bir şeylerle ilgilenirmiş gibi görünür, ancak kısa süre sonra kendini bırakır. Hep bir pes ediş, umudunu yitirme vardır. Oblomov'un yaşama dair kayıtsızlığı, hiçbir şey yapmaması ve kendini hiçsizleştirmesi onu ölüme götürür. Oblomov pasif bir karakter olarak can sıkıcı gibi görünse de kapitalist düzenin, insan ilişkilerindeki çıkarın farkındadır. Nitekim bu dünyada, böylesi ilişkiler ağında kendisini soyutlayarak varoluşsal bir tavır sergilediği bile söylenebilir.


1933 yılında İtalya Biella'da doğan Michelangelo Pistoletto, Arte Povera akımının temsilcilerindendir. Sanat piyasasının ticari çarklarına bir başkaldırı niteliği taşıyan akımın başlıca özelliği, gelip geçici atık doğal malzemelerin kullanımıdır. Aynalar, neon ışıklar, cam, gazete gibi malzemelerin yanı sıra ağaç gövdesi kullanan sanatçılar, yalnızca malzemenin dağarcığını genişletmekle kalmadı. Farklı malzemelerin süreç içerisindeki değişimini izlenebilir ve gözlenebilir kılarak sanat deneyimini sınırlarını genişlettiler. Yapıtlarında organik ve organik olmayan malzemeleri bir araya getiren, doğal ve doğal olmayan süreçleri irdeleyen ve çeşitli doğa yaslarını görünür kılmaya çalışsan Art Povera sanatçılarının her birinin özellikle üzerinde durduğu farklı olgular, durumlar, kavramlardan söz edilebilir. Art Povera, belli bir tarzdan ziyade bir yaşam felsefesiydi. Pisoletto, 1961-1962 yıllarında gerçek zaman ile seyirciyi doğrudan aynı işin içerisine alarak ayna resimlerini yaptı. Burada izleyiciye merkezi bir rol veren sanatçı, 20. Yüzyılın erken dönem avangartlarınca yıkılmış ve reddedilmiş olan Rönesans perspektifinin ön plana çıkarmaya çalıştı. Pistoletto, 1964'ten başlayarak farklı malzeme ve anlatım biçimleri deneyerek Giulio Paolini gibi antik heykellerin alçı kopyalarından yararlandı. Sanatçının 1967 yılında Paçavralar içinde Venüs adlı çalışması değerli ile değersizi, tarihsel ile günceli bir araya getirerek ironik yaklaşımlar sergileyen Art Povera sanatının tipik bir örneğidir. Tarihsel süreçlerini düşündüren Paçavralar içinde Venüs bir yandan İtalya'nın zengin sanatsal mirası altında ezilen çağdaş sanatçının çıkmazını akla getirir. Tarihsel yapıtların meşrutiyet kazanması süreçlerini irdeleyen Pistoletto, resmin beşiği olan bir ülkede çağdaş sanatla bir jest oluşturur. Sanatçı resmin nasıl meşrutiyet kazandığını göstermeye çalışır bizlere. Bir zamanlar hayranlık uyandıran Venüs, yüzü duvara dönük paçavralar içerisindedir. O artık geçmiş bir estetik, bir kalıntı olarak karşımıza çıkar.


Sözleriyle başlayan bir şarkı duydum birgün ve kalbimden vurulmuşa döndüm. Kalbimin bambaşka yönlere çekildiğini hissettim adeta. Dinlediğim en güzel melodilerden birine sahip ve bütün tüylerimi diken diken eden olağanüstü bir Dream Theater parçasıydı. Space-Dye Vest, grubun efsane klavyecisi Kevin Moore'un sevgilisi tarafından terk edildikten kısa bir süre sonra, bir gün bir giyim kataloğunda gördüğü ve üzerinde space-dye vest denilen bir kıyafet giyen modele obsesif bir şekilde aşık olmasının hikayesidir. Kendi kendine sürekli bunu sorgular ve sorgulamaya devam ettikçe sebebini de çözer: ilişkisinde sevgilisine vermeye hazır olduğu her şeyi veremeden terk edilmiştir ve veremediği her şeyi etrafa saçmaya başlamıştır. İşte Space-Dye Vest bu uyanışın ürünüdür. Bazı insanların dünyaya geliş amacı kesinlikle müzik yapmaktır. Beyinleri o kadar farklı çalışır ki yarattıkları müziğin bir matematiği ve kodları vardır ve anlamak için neredeyse iyi bir müzisyen olmak gerekir. İşin bu kısmı tekniktir ve duygu-durumdan tamamen bağımsız bir mevzudur. Dream Theater, dahi olarak anılan üst düzey beyin takımından oluşan bir progresif metal grubu olma özelliğini 30 yıldır başarıyla taşımaktadır. 1985'te Berklee'de okuyan bas gitarist John Myung, gitarist John Petrucci ve davulcu Mike Portnoy tarafından kurulan grup, daha sonra Petrucci'nin çocukluk arkadaşı Kevin Moore'un da katılımıyla Majesty adını alır. Yaptıkları ilk deneme albümün başarıya ulaşması sonucu Majesty isminin başka bir grup tarafından kullanıldığını öğrenip, isimlerini eski bir sinemadan esinlenerek Dream Theater olarak ilk ve son kez değiştirirler. İlk albümleri When Dream and Day Unite'i 1989 yılında piyasaya sürdükten sonra müzikal farklılıklar yüzünden vokalist Charlie Dominici gruptan ayrılır ve onun yerine Kanadalı James LaBrie gruba katılır. Dream Theater en büyük çıkışını 1992'de ikinci albümleri Images and Words ile yaparken, ilk konserini de Iron Maiden'ın katkısıyla gerçekleştirir. 1994'te Awake albümünü çıkaran gruptan efsane isim Kevin Moore ayrılır ve yerine Derek Sherinian gelir. 1990'ların başında Amerika'da başlayan progresif metal hareketinin başı çeken gruplarından biri olur. Yaptıkları müzik, yazdıkları şarkı sözleri ve grup elemanlarının kendi alanlarındaki yetenekleriyle muadillerinin arasından sıyrılan gruba, gelmiş geçmiş en iyi gruplardan biri diyen kitle sayısı da dünya çapında bir hayli fazladır. Grup müziğinde; progresif rock ve heavy metali, caz temelleri ile birleştirirken, hayat ve felsefe gibi derin konulardan etkilenen şarkı sözleri ile progresif metalde yeni bir yol açarak birçok grubun müziğini etkilemeyi de başarır. 1995'te A Change Of Seasons, 1997'de Falling From Infinity albümüyle Pink Floyd'dan sonra gelmiş geçmiş en büyük progresif rock grubu olarak anılmaya başlayan grubun icra ettiği müzik, çalması çok zor aksak ritimleri, hem teknik hem de his olarak barındırdığı derin öğeleriyle türü sevenler arasında yıllarca en çok tartışılan mevzulardan olur. Kevin Moore'un gidişi grubun hayranlarını derinden etkiler ve birçoğu artık Dream Theater dinlemekten vazgeçerken, grup Moore'dan açılan boşluğu Jordan Rudess ile doldurur. Kısa sürede uyum sağlayan Rudess yeteneği ve teknik becerisiyle büyük saygı kazanırken, 1999'da yayınladıkları Metropolis Part 2 yan başlıklı Scenes From A Memory adlı konsept albüm rock müzik dünyasında bomba etkisi yaratır. Bu albümde Nicholas diye biri hipnoz ile geçmiş yaşantısına döndürülür ve geçmiş hayatında Victoria adlı bir kadın olduğunu ve iki erkek kardeşin ona aşık olması sonucu yaşanan sorunları görür (Bu hikayenin başı da Images and Words albümünde Metropolis Part 1 olarak anlatılmıştır). Albüm, dinleyende uzun metraj bir film izliyormuş etkisi yaratarak ben de dahil pek çok kişinin müzikalitesinde derin farklılıklar ve açılımları beraberinde getirir. Armaşık ritimler, düzensiz melodiler ve genel bir ritmin çeşitli yerlerde aniden belirmesi, zamanla bu gruba bağımlılığı tetiklerken, bazı albümler akıl kaybına neden olur. İlerleyen zamanda daha deneysel albümler yapan grup, 2002'deki 6 Degrees Of Inner Turbulence adlı 2 CD'lik bir albümün ardından, 2003'te kariyerlerinin en sert albümü olan Train Of Thought albümünü piyasaya sürer. Bunu, 2005 yılında Octavarium izler ve rock dünyasının gelmiş geçmiş en dahiyane, en hızlı ve en yaratıcı gitaristlerinden biri olarak anılan John Petrucci, bu albümü en iyi albümleri olarak düşündüğünü belirtir. Bir sonraki albümleri olan Systematic Chaos ise 2007 yazında piyasaya sürülür ve albümdeki Constant Motion ve Dark Eternal Night, son on yılın en iyi metal riffleri arasına girer. 2008 Nisan ayında ise best of albümü tadında olan ve grubun eski şarkılarını stüdyoya girip tekrar cover yaparak piyasaya sürdüğü Greatest Hits albümü, karanlık ve aydınlık taraf olarak iki kısımdan oluşmaktadır. 2009'da ise yine grubun gönüllerde taht kuran, üstün yeteneği ve teknik becerisi ile pek çok ödüle sahip olan Mike Portnoy ile hazırlanan son albümleri Black Clouds and Silver Linings piyasaya çıkar. Mike Portnoy'a göre albüm birçok karanlık temayı, sert bir üslupla işler fakat bu karanlık ve ağır havanın yanında hem tematik hem de müzikal anlamda iyimser bir çizgi de çizer. 30 tane bageti seyirciye fırlatırken hiçbir vuruşu kaçırmayan ve bir yandan bagetleri havaya atarken bir yandan parmaklarıyla çeviren insanüstü davulcu Mike Portnoy'un ayrılışı, beraberinde pek çok tartışmayı ve ayrışmayı da getirir. Kimine göre grubun düşüş yaşamasında en büyük sebep Portnoy'dur ve grubu bırakması hayırlı olmuştur. Kimine göre ise Mike Portnoy'suz bir Dream Theater düşünülemez ve grubun müzikal yaşantısını sonlandırması kaçınılmazdır. Tüm bu tartışmaların odağındayken Nisan 2011 itibarıyla Dream Theater, Mike Portnoy'un ayrılışından sonra grubun yeni davulcu arayış sürecini özetleyen bir videoyu Youtube üzerinden yayınlar. Arayış sürecinin sonunda Mike Mangini, grubun yeni davulcusu olarak çalmaya başlar. Grup, 12 Eylül 2011'de A Dramatic Turn of Events ismiyle yeni bir albüm çıkarır. Bu albümdeki On The Backs Of Angels adlı şarkı ile ilk defa Grammy adayı olan grup, 2013 yılında kendi adlarını verdikleri Dream Theater adlı albümü çıkararak albümdeki The Enemy Inside şarkısı ile bir kez daha Grammy adayı olur. Grubun, 2016 yılında çıkan The Astonishing albümü yine konsept albüm formatındadır ve fantastik ögeler içeren bir öyküye dayanmaktadır. Dream Theater'ın 2019 yılında çıkardığı son albümü Distance Over Time, hayranları üzerinde bir Images and Words, bir Awake, bir Scenes From A Memory etkisi yaratamasa da Mancini ve Petrucci ikilisi iyi iş çıkartmış dedirtir. Dream Theater, pek çok hayranı tarafından belirli kulak doyumuna ulaşmış insanlara hitap eden bir müzik yapan; insanı, müziği dinlerken konsantre olmaya iten, her dinleyişte şarkılarda yeni bir şeyler keşfedilmesini sağlayan, müzik algısını geliştiren, progresif rock tarzında müzik yapıp aynı zamanda duygulara da seslenmeyi başararak çok güzel bir denge oturtan bir gruptur. Haliyle, her albümü her şarkısı dinlenilmeli övgüsünü fazlasıyla hak eder.


Henüz yakın bir zamanda Christopher Tolkien'ın vefat haberi gelince aklıma da babası J. R. R. Tolkien'ın Silmarillion efsanesi ve beraberinde de adını bu eserden alan İngiliz progresif rock grubu Marillion geliverdi. 1979 yılında İngiltere'de kurulmuş olan grup, Neo-progressive rock türünün öncülerinden olmuştur. İlk dönemlerinde solistliğini Fish'in yaptığı ve nice gönülleri fetheden, tüm zamanların en underrated gruplarından biri olan Marillion, 1989 yılından sonra yoluna Steve Hogarth ile devam ederek ilk hayranlarında biraz hayal kırıklığı yaratsa da bu büyük değişimde sağlam kalmayı başarmıştır. İlk olarak The Silmarillion adı ile kurulan ama daha sonra telif haklarıyla ilgili sıkıntılardan dolayı isimlerini Marillion olarak kısaltan grup, 1985 yılında yayınladıkları Misplaced Childhood albümleri ile hem müzikal anlamda hem de uluslararası şöhret anlamında doruk yapmıştır. Özellikle canlı performaslarını içeren The Thieving Magpie albümü başucuna koyulması gereken albümlerdendir. La Gazza Ladra ile açılan ve dinleyiciyi melankoliye boğan albüm Slainte Mhath, He Knows You Know ve Chelsea Monday parçalarıyla tek kelime ile efsane bir eserdir. İdraki zor, derin progresif eserlerden ziyade dinleyiciye rahatça ulaşabilecek bir müzik yapma yoluna giden Marillion, bir o kadar melankoliktir de. Sürekli olarak Genesis ile benzerliği dile getirilen grup, Fish dönemi albümlerini, albüm kapaklarındaki görsel olarak özgün fikirlerle ve liriklerle bir bütünlük içinde sunmayı tercih etmiştir. Oysa Genesis, albümlerinin görsel sunumunda sürekli farklılıklar aramıştır. Bu farklılıklar, Peter Gabriel'in sahne kostümlerinin, makyajının albümlere göre değişmesinde ve hep farklı hikayeler anlatmasında görülür. Marillion hayranlarına göre Fish, Gabriel'in sahnede izlediği yolu kendi hayal dünyasını anlatmak için kullanmıştır ve buna taklit demek biraz acımasızcadır. Marillion'u, İngiltere ve İskoçya'da binlerce ailenin kızına ismini koymasına yol açan Kayleigh şarkısı ile tanımıştım ben de. Daha ilk girişteki bildiğimiz 80'ler riffiyle beni vuran, Misplaced Chilhood albümünü klasikler arasına sokmayı başaran ve please excuse me, i never meant to break your heart sözleriyle dimağlara kazınmış, Londra sokaklarında yürüyormuş hissi veren Kayleigh, yıllardır playlist'imin ilk sıralarında yer aldı hep. Fish'in ayrıldığı sevgilisine yazdığı, pişmanlık hisleri ve yeniden barışma isteği içeren dizeleriyle Kayleigh hem ağlatır hem de umutlandırır. Naif duygulu gitar soloları, iç acıtan melodileri, çocukluk aşkları ya da hala unutulmayan yetişkinlik sevdaları içeren sözler, müthiş kompozisyonlar ve progressive yapısıyla türünün ilk ve tek örneği olan grup, albüm kapaklarındaki yaratıcı tasarımlarıyla da ön plana çıkmaktadır. Marillion tarihi Fish ve Hogarth olmak üzere ikiye ayrılırken, grup henüz albüm kayıtları başlamadan, sadece inanç ve güvenleriyle internetten albümü ısmarlayacak kadar sağlam bir hayran kitlesine sahip nadir gruplardan da bir tanesidir. Fish dönemi, mitolojik temalara ve daha agresif bir yapıya sahip olurken, Fish'in solo kariyer yapmak için gruptan ayrılmasıyla yerini daha yumuşak ama bir o kadar da etkileyici ve toplumsal temalar içeren Steve Hogarth dönemine bırakmıştır. Steve Hogarth döneminde o eski agresif halinden uzaklaşan grup, iyi klavyecileri ve bir de Steve Rothary faktörü ile Fish dönemini çok da aratmayacak dinlenesi albümler çıkarmayı başarmıştır. Müthiş sesi, çok güçlü yaratıcı yeteneği ve yazdığı sözlerle insanı günlerce hatta aylarca düşündüren bir müzisyen olan Hogarth'ın Marillion'a girmesiyle Marillion'ın değiştiği bir gerçektir ancak bu değişimin ürünleri de Seasons End, Holidays in Eden ve Afraid of Sunlight gibi müthiş albümlerdir. Fish'in agresifliğiyle başlayıp, Hogarth'ın depresifliğiyle yoluna devam eden Marillion, dinlememiş olanlara eğer aradıkları buysa dinlemeleri şiddetle tavsiye edilecek gruptur. Benim de hayatımın birkaç grubundan biridir.


Sovyet dönemi Rusya'sında Kızıl Ordu'nun fotoğrafçısı olan Valery Faminsky; yıkılan şehirleri, göç eden insanları, askeri yaşamları Ukrayna'dan Berlin'e kadar kadrajına alarak tarihsel bir dökümasyon oluşturdu. Faminsky özellikle 1945 yılında Rusya'nın Berlin e girişini, Nazi Almanya'sının düşününü fotoğraflayarak dikkatleri üzerine çekti. Aslında Faminsky ile birlikte bu tarihsel olayı fotoğraflayan başka sanatçılar da bulunuyordu, ancak Faminsky'i diğer fotoğrafçılardan ayıran bir unsur vardı; Sovyet propagandasından uzak, yalın ve gerçekçi bir göze sahipti. Valery Faminsky kontrastı ve ışığı dengeli kullandığı görüntülerde yalın, samimi bir atmosfer yaratır. Onun görüntüler savaşı yüceltmez, yaşanan savaşın yarattığı yıkımı açığa çıkarır. Berlin sokaklarında gezindiğimiz görüntülerde tarihi bir kentin yok oluşu da gözler önüne serilir.


Spike Jonze'un yönetmenliğini ve senaristliğini üstlendiği 2013 yapımı dram ve bilim-kurgu türündeki Her sanıyorum ki hepimizi sevgi ve aşk üzerine düşündüren bir film. Teknolojinin sosyal yapıyı büyük ölçüde etkilediği ve bireylerin tamamen birbirinden kopuk hale geldiği, bana kalırsa adeta bir distopya örneği gösteren bu dünyada, artık aşk bile gerçek insanlar arasında yaşanamaz hale gelmiştir. Theodore bu gelişen dünyada orjinalliğini hiç yitirmeyecek olan bir mesleğe sahiptir. Parçası oldukları dünyada duygularını aktarmada başarısız olan insanların yerine mektuplar yazan Theodore bunu öylesine başarılı bir şekilde yapmaktadır ki bu mektuplar ona zamanla kendi yalnızlığını hatırlatan bir aynaya dönüşür. Bu sebeple son derece yaygın olan bir yöntemi deneyerek yalnızlığını gidermeyi dener. Bu yöntemse Samantha adındaki işletim sistemi ve onunla deneyimlediği duygulardır. Fakat film elbette yüzeysel düzlemde sadece aşk üzerine bir yapım olma özelliği taşımıyor. Theodore pek çok açıdan bireyselleşme sorunu yaşayan bir karakter olarak karşımıza çıktığı için aslında film bu bağlamda modern bireyin içine sürüklendiği kafkaesk bir yalnızlığın temsili haline gelmektedir diyebiliriz. Joaquin Phoenix'in başrolü üstlendiği hikayenin diğer karakterlerine baktığımızda bunların Theodore'un satın aldığı işletim sistemindeki Samantha, Theodore'un eski eşi Catherine ve Theodore'un en yakın arkadaşı Amy olduğunu görmekteyiz. Karakterlerin ortak noktası olarak bu yalnız adamın hayatına doğrudan etki eden kadınlar olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte Theodore karakterinin temelde üç sorunu vardır. Son derece içine kapalı ve özellikle kadınlarla yaşadığı iletişimde sürekli bir kaçış yolu arayan karakter yalnız, hayatından tatmin olmayan ve dolayısıyla eksiklikleri olan bir karakterdir. İşte tam olarak bu noktada Theodore bir film karakteri olmaktan çıkarken, psikanalitik bir okuma için aranan örnek oluyor. Spike Jonze bana kalırsa Theodore üzerinden işlediği anne eksikliği ve Lacan'ın teorileri bağlamında bireyin kimlik edinme sürecini ve bu süreçteki kırılmayı dile getirmiştir. Biraz daha detaya inmek gerekirse Lacan'ın birey olma sürecine ilişkin teorilerine bakmakta fayda görüyorum. Lacan'ın narsisistik dönemi, yani Ayna Evresi çocuğun annesi için her şey olmak, yani onda eksik olan şey olmak arzusuyla, bütünsel imgesini kazanmak için aynada kendi imgesiyle ya da başkasının, annesinin bütünsel imgesiyle özdeşleştiği, anne-çocuk ilişkisinin dolayımsız dönemidir. Bu dönemdeki çocuk annesiyle bütünleşmeyi arzular. Annesiyle bütünleşmeyi, annesinin her şeyi olmayı, annesinin arzuladığı şey olmayı, annesinin arzusunun nesnesi olmayı arzular. Böylece, bütünlüğe ve mutlak tatmine ulaşacaktır.(1) Fakat bu tanıma dair şunun altını çizmek gerekiyor ki ayna evresi imgesel düzenden simgesel düzene geçiş, yani anneden kopuş için de yaşanması gereken bir evredir. Nitekim aynada ilk kez kendini ya da bir başka ötekiyi gören çocuk için bu bir kırılma anıdır. Çünkü çocuk imgesel dünyada anneyle bütünleşmiş halden, simgesel dünyada kimliğini yapılandıran bir ben e geçiş yaşar. Bu sebeple bu dönem birey için büyük bir önem taşır. Tekrar filme dönecek olursak Theodore'u bu evreyi sağlıklı bir şekilde tamamlayamadığı için böylesine içe dönük ve sürekli olarak anne yerine koyacağı bir kadın arayışında olduğunu söyleyebiliriz. Theodore'daki bu eksiklik kendini film boyunca kadınlarla kurmaya çalıştığı her iletişimde gösterir. Elbette Theodore'un bireyleşme süreci film sonunda Samantha ile yaşadığı deneyimler ve yine Samantha'nın yaşamından tamamen gidişi ile farklı bir gelişim gösterir. Bitirmeden son olarak film boyunca yalnızca bir ses olarak bize ulaşan Samantha'dan bahsetmem gerekirse, kesinlikle bu karakterin sadece yapay zeka filmlerinden aşina olduğumuz bir işletim sistemi olmadığını vurgulamalıyım diye düşünüyorum. Scarlett Johansson'ın hayranlık uyandırıcı canlılığı ile tanıdığımız bu karakter Theodore'un yaşamına girdiği ilk andan itibaren tıpkı bir insan gibi yaşamdan beklentilerini olduğunu dile getirmesiyle bizlerde şaşkınlık yaratmayı başarır. Bu yönüyle varoluşçuluğa dair de sorgulamaları gözler önüne serer. Nitekim varoluşçuluğun temel prensibi felsefi düşüncenin sadece düşünen özne ile değil eyleyen, duyumsayan, yaşayan bir birey olarak insan öznesi ile başladığı inancını taşıyan bir terimdir. Samantha da bu bağlamda kendini film boyunca maddesel dünyanın ötesine geçmeye zorlar ve bilme arzusu sürekli bu yönde artar. Film bu açıdan karakterlerin pek çok yönüyle birbirine bağlanışını ve özellikle kimliğini inşa etme aşamasındaki bir erkeğin aşık olma eylemi karışındaki tutumunu seyirciye aktarıyor. Elbette bu aşk için, yukarıda bahsettiğim gibi karakterin eksikliklerini tamamlamak adına yaşadığı süreçteki bir deneyim diyebiliriz. Theodore filmin sonunda büyük bir gelişim gösterir, nitekim bu tür inisiyasyon anlatılarında karakter başlangıçta olduğundan çok daha olgun ve çok daha bilgili birine dönüşür. Filmin sonunda Samantha ve diğer işletim sistemleri insanlardan daha da fazla evrildiği ve varlıklarını keşfetmek istedikleri için insanlarla olan iletişimlerini sonlandıracaklarını belirtirler. Böylece Theodore tekrar yalnız yaşamına dönmek zorunda bırakılır. Fakat sanıyorum ki artık çok daha cesur bir karakter olabilme imkanına erişmiştir. Bilim kurgu seven okurlarımız için farklı bakış açılarıyla incelenebilecek bu yapım bence izlenmeye değer.


Sevgili sanat severler, oturduğum yerden kültürleneyim diyenler, sizi değişik bir o kadar da marjinal bir kadın sanatçıyla tanıştırmak istiyorum. Değişik sıfatını sonuna kadar hak eden bu hanımefendi dünya çapında Puantiye Kraliçesi olarak tanınan Yayoi Kusama'dan başkası değil. Kendisi çağdaş sanatın önemli bir ismi, hatta duayen bir ismi olarak karşımıza çıkıyor. Japon sanatçı Kusama, avangart sanatının yaşayan öncülerinden biri olarak kabul ediliyor. Eserleri feminizm, minimalizm, sürrealizm, pop art ve soyut ekspresyonizm akımları içinde değerlendiriliyor. Kusama'nın fazla renkli ve çılgın dünyası sanat çevrelerince ve meraklılarınca oldukça ilgi çekiyor. Bu renkli dünyanın kapılarını nasıl araladığının ise bir hikayesi var. Puantiyelerle bu kadar içli dışlı olmasının altında çocukluğundaki bir anı yatıyor. Anlattığı hikayesine göre Kusama, daha küçük bir kız çocuğu iken onu çıldırtan halüsinasyonlar görmeye başlıyor. Bir çiçek tarlasındayken bütün çiçekler onunla konuşmaya başladığında hayal gücünün yettiği kadar, çiçeklerin baş kısmını noktalar haline dönüştürüyor. Ve bu sonsuz noktaların içinde kendini kaybediyor... Sanatla iç içe geçmesinin başlangıcını işte bu çiçek tarlası teşkil ediyor. Her gün halüsinasyonlarıyla, acılarıyla ve korkularıyla savaşmak zorunda kalan Kusama, onları yenebilmek için sanatına sığınıyor. Resim çizmesinin ilk adımını henüz 10 yaşındayken annesinin portresini çizmekle atıyor ve sanat serüvenine devam etmeye karar veriyor. Bir sanat okuluna gidiyor ve resim çalışmaları yapıyor. 1950 yılı ise hayatının dönüm noktası... New York'a taşınan sanatçı bu şehirde çok fazla şey kazanıyor. New York'a gidip de bir şeyler kazanmamak mümkün müdür orasını pek bilemiyorum. Kusama, 1958 yılında Infinity Nets gibi ünlü birçok sergisini burada açıyor. Donald Judd, Andy Warhol ve Joseph Cornell gibi ünlü sanatçılarla tanışıyor. Onlarla tanışması haliyle sanatına etki ediyor ve kendini geliştirmeye devam ediyor. New York günlerinden sonra Kusama, 1973'te Japonya'ya dönüp 1977'de kendi isteğiyle akıl ve ruh sağlığı hastanesine yatıyor. Hastane günlerinde sanatına devam etmesine izin veriliyor. Kusama, 40 yıllık kendini bulma ve tedavi etme sürecinden sonra 83 yaşında New York'a geri dönüyor. Sadece resim yapmakla yetinmeyen Kusama müzik, dizayn, edebiyat, moda ve sinema alanlarında da eser veriyor ve hala da sanatına devam etmekte. Özellikle son dönemde Los Angeles ve New York gibi birçok ünlü şehirde açılan Infinity Mirrors sergileri yoğun ilgi görüyor. Dünyamız, kozmosdaki milyonlarca yıldız arasındaki tek puantiyedir. Puantiyeler sonsuzluğa giden bir yoldur. Doğayı ve vücudumuzu puantiyelerle sildiğimizde çevre birliğimizin bir parçası olacağız. Çoğunlukla siyah-beyaz etrafında şekillenen dünyamızda, böylesine sıcak renkli dokunuşlar lüksten öte bir ihtiyaç halini alıyor artık. Kusama gibi tüm renkleriyle hayatımıza dokunan gökkuşağı gibi insanlara ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Sevginizi, enerjinizi etrafınızdakilere bulaştırınız, sanatla ve renklerle kalınız.


yansıyor. Eh, ne de olsa Akdeniz'in çocukları onlar. Şirin kasabalarda inşa edilmiş taş evlere alışkınız fakat, böylesini olsa olsa Yunanistan'da görürüm diyeceğiniz bir yerleşim yeri ile tanıştırmak isterim sizi. Burası, 1995 yılında UNESCO kültür mirası listesine girmiş, Adriyatik Denizi'nin güneyindeki bembeyaz kasaba Alberobello! Henüz gitme fırsatınız olmadıysa, İtalya rotanızda ilk sıraya koyun derim bu huzurlu kasabayı. Puglia bölgesinin gurur kaynağı o! Güney İtalya'da, Bari ile Brindisi şehirleri arasında, koni şeklinde 'trulli' diye adlandırılmış, birbirine neredeyse bitişik üçgen evlerden oluşan yapılarla dolu bu yerleşim yeri, görür görmez kendine aşık ediyor. İç içe geçmiş, birbirine yaslanmış gibi duran evlerin bu kadar yakın olmalarının sebebi aslında asırlar önce çıkarılan bir vergi kanunu. 14. yüzyılın sonlarında kral bir kanun çıkararak izinsiz yerleşim kurmayı yasaklıyor. Alberobellolular ise vergi ödememek için trulli evlerini inşa ediyor. Böylece vergi memurları geldiğinde yığma taş evlerin çatılarını kolayca yıkabiliyorlar. Çünkü çatısı olmayan yapılar o dönem evden sayılmıyormuş. Böylece halk da vergi ödemekten kurtuluyor. Daha sonra Alberobello'daki bu yapılanma, bir gelenek haline dönüşmüş. Çatılarındaki sembollerin ise dini anlamları var. Hristiyan veya şaman semboller ev halkını kötülüklerden koruması için yapılmış. Ayrıca bu semboller ev sahibinin etnik kökenini de belirlermiş. Tarihi 16. yüzyıla dayanan kasabada yaklaşık 1200 tane ev bulunuyor. Kasaba yaklaşık 10.000 kişilik bir nüfusa sahip. Yapıların bazıları ev olarak, bazıları restoran veya otel, bazıları ise hediyelik eşya mağazası olarak kullanılıyor. Alberobello'da iki büyük homojen trulli bölgesi var. Bunlardan ilki sakin bir yerleşim bölgesi olan, Aia Piccola. İkincisi ise turistlerin ana merkezi Rione Monti. Rione Monti mahallesinde, yan yana homojen olarak inşa edilmiş yaklaşık 1.000 ev var. Bu bölgede dolaşırken hemen hemen her tür trulli bulabiliyorsunuz. Trulli mağazalar, trulli barlar, trulli restoranlar ve hatta yirminci yüzyıl trullo kilisesi, müzesi ve el sanatları müzesi de bulunuyor. Burayı ziyaret etmek için en ideal mevsim yine her zamanki gibi yaz. Kasaba yaz aylarında çok sayıda müzik festivaline de ev sahipliği yapıyor. Uçakla Bari'ye yapacağınız bir seyahatin ufacık bir kısmına sıkıştırılamayacak güzellikteki Alberobello için, tam olarak bir gününüzü ayırın derim. Bir gece dahi olsa, bu sıra dışı evlerde konaklamak ruhunuza iyi gelecektir.


Quentin Tarantino Filmlerinden 10 İkonik Sahne! Ünlü Amerikalı yönetmen Quentin Tarantino özgün filmleriyle, dünyaya adını duyurmuştur. Aktör bir babanın oğlu olan yönetmenin, kendisinin yazıp yönettiği ilk filmi Reservoir Dogs (1992), Sundance Film Festivali'nde gösterilmiştir. Buradan olumlu eleştiriler toplayan ve çok konuşulan Tarantino, ikinci kırılmayı Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülünü kazanan Pulp Fiction (1994) ile yaşamıştır. İlerleyen zamanlarda ise From Dusk Till Dawn (1996), Jackie Brown (1997), Kill Bill: Vol. 1 (2003), Kill Bill: Vol. 2 (2004), Inglourious Basterds (2009), Django Unchained (2012) ve The Hateful Eight (2015) gibi hemen hemen aynı oyuncu isimlerle çalıştığı kült filmlere imza atmıştır. En son vizyona giren filmi ise yakın zamanda oldukça ses getirmiş olan Once Upon A Time In Hollywood (2019) filmidir. Biz de sinema tarihine değerli eserler bırakan ünlü yönetmenin, bu tarihe kazınan filmlerinden bazı ikonikleşmiş ya da ünlü sahnelerini sizler için listeledik. Soygun yapan bir grup profesyonel hırsız, iş sonrası bir depoda buluşmaya başlamıştır. Mr. Blonde, soygun sırasında yakaladığı polis memuruna, bu depoda müzik eşliğinde işkence etmeye başlar. Vincent Vega, hizmet ettiği Marsellus'un eşi olan Mia'ya bir günlüğüne göz kulak olmakla görevlendirilmiştir. Mia'nın her istediğini gerçekleştiren Vega, kendini Mia ile sahnede dans ederken bulur. Bir insan öldürme işi sonrası ortağı Jules Winnfield ile görüş ayrılığı yaşayan Vega, kendini hararetli bir tartışma içinde bulur. Bu sırada içinde bulundukları arabanın bir tümsekten geçmesi ise her şeyi mahveder. Bill'i öldürmek için yola koyulan The Bride, türlü türlü engelleri aşmaktadır. Bu engellerden biri House of Blue Leaves'deki O-Ren Ishii'nin kişisel ordusu olan Crazy 88'dir. Crazy 88'i tek başına deviren The Bride'ın, O'ren Ishii ile karşılaşma vakti gelmiştir. Sahne, tek part olarak da mevcut fakat videoda yaş kısıtlaması var. Kill Bill Vol.1 O-Ren Ishii v The Bride Fight Scene başlığı ile videoyu Youtube'da bulabilirsiniz. Bill'in adamı tarafından eli kolu bağlı ve canlı canlı toprağa gömülen The Bride, öğrendiği teknikleri uygulayarak tabuttan kurtulur ve hayata geri döner. Nazilere karşı savaşan Amerikalı Aldo Raine ve çetesi, hayatta tek bir Nazi dahi bırakmama yemini etmiştir. Aldo, tutuklayıp salıverdiklerine ise bir iz bırakmaktadır. Amerika ile anlaşmaya varan Nazi komutanı Albay Hans Landa da bu izden nasibini alır. Koca yürekli Django, sevdiği kadına tekrar kavuşabilmek için neleri göze almıştır. Tam her şeyi halettik derken kargaşa yeniden başlar. Candie ölünce adamları Django'ya karşı saldırıya geçer. Django, tek tabanca savaşır. Calvin Candie, çiftliğini satın almaya gelen Dr. Schultz ile anlaşmaya varmıştır. Fakat hizmetkarı Stephen, işlerin sandığı kadarıyla sınırlı kalmadığını anlatınca Candie de misafirlerine karşı küçük bir oyun sergiler. Minnie'nin tuhafiye dükkanında ortalık karışmıştır. Mükafat avcısı John Ruth'un esiri olan Diasy, Ruth öldürülünce serbest kalmak için Şerif Mannix'i ikna etmeye çalışır. Binbaşı Warren'i öldürüp onu öldürmemesi için her türlü çabayı sarf etse de durum pek iç açıcı değildir. Şimdilik bizden bu kadar. Eklemek istediğiniz sahneler varsa siz de yorumlarla katkıda bulunabilirsiniz.


New York merkezli sanatçı Han Cao, işlediği nakışlar ile eskimiş fotoğraf ve kartpostallara yeniden hayat veriyor. Cao, bit pazarlarında ve dünyanın dört bir yanındaki antika dükkanlarında bulunan, uzun zamandır unutulmuş fotoğrafları topluyor. Sanat eserlerindeki tüm motifleri, doğrudan orijinal görüntünün üzerine işliyor. Cao'nun sanatı; nakış ipliği liflerini, her fotoğrafın kağıt lifleriyle birleştiriyor. Bu sayede, varlığımızın lifleriyle bağlantı kuruyor. Çalışmalarıyla; öz kimliğimize, tanıdık olmayan insanlarla ve yerlerle olan kişisel bağımıza meydan okuyor. Han Cao'nun son fotoğraf serisi New Nostalgia, orijinal konular ve iplik bazlı eklemeler arasında bir denge kuruyor. Bu serisinde; yüzleri kaplayan karahindiba ponponlar ve çiçek desenli konfetiler, eski anları yeniden tanımlanıyor. Ayrıca, fotoğrafların ötesine geçen tren buharları ve yüzleri kaplayan etamin işlemeli kareler görülüyor.


Davidson'un önemli projelerinden biri de 1959'da Brooklyn Gang'dı. Bir gün, Brooklyn'de bir sokak kavgası hakkında bir makale okudu ve ertesi gün Josci adlı bir grup gençle tanışmak için Prospect Park'tan ayrıldı. En ünlü fotoğraflarından birinde sigara makinesinde kendine bakan Kathy adında bir kadın vardı. Fotoğrafladığı bu kadının, daha sonra kendisini av tüfeğiyle vurması Davidson'u çok etkiledi. Brooklyn Çetesi'ni fotoğraflama sırası geldiğinde ise korkuyordu, ancak hiçbir şey onu bu maceradan alıkoyamadı. Doğu Harlem'deki 100. Cadde en önemli getto alanıydı. Çocukları, evleri, aşıkları yoksulluğu kadrajına alarak ayrı bir hikaye yarattı. Davidson, 80'li yıllarda New York'un metrolarını arşınlamaya başladı. Çünkü büyük şehrin metroları, tıpkı bir kültür alanı gibi envai çeşit sunar insana. Bruce Davidson bu kültür alanının farkındaydı ve gecesini gündüzünü bu alanı fotoğraflamakla geçirdi. Bu fotoğraflama beş yılı aşkın bir süreyle devam etti. Sanatçı çoğunu siyah-beyaz zıtlığından yararlanarak oluşturduğu fotoğraflarında, yalın ve gerçekçi bir dil yarattı. Metro fotoğrafları için kendimi adeta askeri düzene soktum. Diyete girdim ve her sabah parkta koşamaya başladım. Çünkü her sabah metro için ağır kamera ekipmanı taşımam gerekiyordu. Bunun için bir atlet gibi olmalıydım. Başıma bir şey gelirse dahi bunu atlatabilme ihtimallerini düşündüm. Her sabah dikkatli bir biçimde; lensler, flaş ışığı, filtreleri ve aksesuarları toplayıp yola koyuldum.


Tamiko Nishimura 1970'lerin Japonya'sında çektiği fotoğraflarla şiirsel bir dil yarattı. Onun oluşturduğu fotoğraflar bir dizi seyahat fotoğrafı olarak nitelendirilse de, Nishimura bir yolcuğun ötesinde olanı açığa çıkararak çok yönlü bir yaşam portresi oluşturdu. Nishumura 1973 yılında yayınladığı Shikishima fotoğraf dizisiyle dikkatleri üzerine çekti. Shikishima, Japonya'nın eski adı Yamato için kullanılan bir kelime olması bakımından önemliydi. Bu dizi için Hokkaido, Tohoku ve Hokuriku ilçelerindeki çalışmalar yapan sanatçı, folklorik veya sosyal bir yapının ötesinde, kendi mistizmini ifade ederek 1970'lerin Japonya'sını kendi fizyolojik reaksiyonuyla yansıttı. Nishumura 'nın görüntülerinin arkasında; bilinçaltı karşılaşmalar, özneler ve anlar yatar. Kullandığı fotografik metodun uzun banyo süreleri veya diğer sıra dışı yöntemler kullanarak geliştirildiğini kolayca hayal edebiliriz. Derin siyahlar ve yüksek kontrastlı beyazlar, zahmetli el gölgelendirme teknikleri ciddi denemelere işaret eder. Nishumura'nın fotoğrafları zamanı durdurarak resimsel bir soyutlamanın dehlizinde direnç gösterirler.


Macar fotoğrafçı Milan Racmolnar, İtalya'nın antik başkenti Roma'yı kızılötesi algıyla bizlere yeniden sunuyor. Nadir bir fotoğraflama tekniği ile Güney Avrupa'nın en çok fotoğraflanan şehrini tam anlamıyla bir rüya şehrine dönüştüren Milan, Rome in Infrared adını verdiği serisinde pembe ve mor renkli fotoğraflarla hiç alışık olmadığınız bir Roma silueti ortaya çıkarmış. Adına infrared ya da kızılötesi fotoğrafçılık denen bu teknik daha çok askeri ve bilimsel alanlarda kullanılıyor. Eski, silinmiş belgelerin okunabilir hale gelmesinden, ormanlık alanlardaki hasta ağaçların tespit edilmesi gibi geniş bir yelpazede kullanılan bu yöntem, fotoğrafçılık gibi bir sanatla birleşince seyre doyum olmayacak bu kareleri ortaya çıkarmış.


Roma'da bulunan pek çok eserin mimarı olan Giovanni Lorenzo Bernini barok üslupta; mimarlık, heykel, resim gibi pek çok alanda eserler üretmiştir. Bernini'nin ilk dönem heykellerinde Michelangelo'nun etkisi hissedilir. Hikayeye göre Apollon, Yunan deniz tanrılarından biri olan Peneus'un kızı Su Perisi Daphne'ye aşık olmuştur. Daphne'ye umutsuzca aşık olmasının nedeni, aşk tanrısı Eros'un oklarından birine hedef olmasıdır. Apollon aslında çok iyi bir okçudur ve kendiyle övünmeyi çok sever. Bir gün kendisi gibi iyi bir okçu olan Afrodit'in oğlu genç Eros ile karşılaşır ve onun okçuluk kabiliyeti ile ilgili alaycı sözler söyler. Buna karşılık, Eros öç almak ister ve iki ok hazırlar. Biri altın suyuna batırılmıştır ve saplandığı kişiye tutku ve sonsuz aşk verecektir. Diğer ok ise saplandığı kişiyi aşk ve tutkudan tamamen uzaklaştıracaktır. Altın ok Apollon'un kalbine saplanır ve Daphne'ye umutsuzca aşık olur. Fakat Daphne, Apollon'dan sürekli kaçar ve aşkını reddeder. Bir gün Daphne yine kaçarken Apollon'la karşılaşır ve kaçmaya başlar. Bu sefer yakalanacağını anlayan Daphne babası Peneus'dan yardım ister. Peneus, Daphneyi Defne ağacına dönüştürür ve Apollon ona ulaştığında kalp atışları halen duyulmaktadır. Daphne sonsuza dek defne ağacı olarak kalacaktır. Ama içinde aşk ateşi yanan Apollon, onu unutmayacağına ve unutturamayacağına söz verir ve zaferlerin simgesi başlara konan bir taç olarak unutulmamasını sağlar. Tüm Apollon heykellerinin başında gördüğümüz defne yapraklarından yapılmış tacın sebebi de budur. Rönesans dönemde gördüğümüz ideal vücut ölçülerin etkisi burada da hissedilir. Apollon'un Daphne'yi yakalama anı, Daphne'ninin yüzündeki endişe ve hüzün oldukça etkileyici ve net bir ifade ile verilmiştir. Davut'un Golyat'a saldırmaya karar verdiği anı simgeleyen sahnede ise yüzdeki kararlılık ve inanç hemen fark edilir. Sanatçının bu çalışmasında Rönesans dönemden uzaklaştığı hissedilir. Vücuttaki oranlar değişmiş, naif ifadeler yerini güçlü ve sert bir ifadeye bırakmıştır. Davut'un vücudu Michelangelo'nun tasvirinin tam tersidir. Sanatçının bir diğer özelliği ise, çalışmalarında ışığı ustaca kullanmasıdır. Sanatçının barok döneme geçişini kanıtlayan bir diğer eseri ise Persephone'nin Kaçırılışı adlı çalışmasıdır. Hades'in sıkıca tuttuğu Persephone çaresizce kurtulmak için var gücüyle mücadele etmektir. Sanatçının diğer çalışmalarında olduğu gibi burada da güçlü ifadeler hemen dikkati çeker. Santa Maria Della Vittoria Kilisesi'nin Mihrap nişin de tasvir etti Azize Teresa'nın vecdi sahnesi birçok kişi de hayranlık uyandırmıştır. Bir bulut üzerine uzanmış Azizenin yüzünde fiziksel acı ile beraber duyulan ruhsal haz vardır. Gözleri kapalı olan Teresa'ya, karşısındaki melek oku saplamış ya da saplamak üzeridir. Azize Teresa bulutun üzerinde yükselmektedir. Bu sırada Tanrı'nın ilahi ışığı onu karşılamaktadır. Bir azizenin ölüme hazırlanışı sanırım bu denli ifadelerle anlatılamazdı. Bernini'nin En çok bilinen eseri Dört Irmak Çeşmesi'dir. Dört Irmak Çeşmesi derin bir havuza yerleştirilmiş, kırık kaya parçalarının ortasına dikilmiş büyük bir Mısır obeliskinin etrafında geliştirilmiştir. Kayaların arasından dört Tanrı, dünyanın dört yanını sembolize eden dört nehrin; Tuna, Nil, Ganj, Rio della Plata'nın sularını temsil eder. Bernini'nin önemli eserlerinden biri ise, Costanza Bonarelli'nin büstüdür. İddialara göre Bernini bu çalışmasında, aşık olduğu kadını tasvir etmiştir. Sanatçı için bir diğer iddia ise; kendi büstünü yaparken, dehşet ifadesini yakalayabilmek için kolunu ateşe soktuğu ve o anda aynaya baktığıdır.


Kolombiyalı ekspresyonist ressam ve heykeltıraş Fernando Botero, güzellik kavramına karşı eleştirel yorumlama tarzıyla bilinen bir sanatçı. Özellikle önemli ressamların ünlü tablolarını yeniden yorumladığı resimlerindeki odak noktası; şişman figürler. Eserlerinde; figürleri farklı boyutlandırması, göze çarpan perspektif kullanımı, canlı renkleri tercih etmesi ve bu renkleri uyum içerisinde kullanması, sanatçıyı daha özel yapıyor. Kompozisyonlarında; kedi, köpek gibi canlılara ve ayna, sigara izmariti gibi objelere sıkça rastlanıyor. Renklerin neşeli hale getirdiği görüntü; aralıklı kapılar, meyvelerin içinden çıkan kurtlar ve aynalara düşen bozuk açılı yansımalardan huzursuz eden bir gerilim havasına bürünüyor. Bana kalırsa resimlerdeki figürler aslında şişman değil zayıflar. Yapıtlarımın zaman zaman hiciv unsuru içerdiğini unutmamanız gerek. Figürlerimin daha çok şişirilmiş figürler olduğu söylenebilir; şehvetli hale getirilmek için şişirilmiş figürler. Sanatta kendine özgü figürleriniz varsa ve bunlar üzerinde kafa patlatmaya meraklıysanız doğal olanı deforme etmeye çalışmanız kaçınılmazdır. Sanat dediğiniz aslında bir anlamda deformasyon demektir. Gerçek anlamda realist sanat yapıtlarının varlığına inanmıyorum. 21. yüzyılın dikkat çeken sanatçılarından biri olmayı başarmış olan Kolombiyalı sanatçı, 2 yaşında babasını kaybetmesi üzerine, çocukluğunu geleneksel sahne sanatları, müzeler ve diğer kültürel altyapılar arasında geçiriyor. Bu yüzden eserlerinde, kendi kültürüne ait izleri de görmek oldukça mümkün. 16 yaşında Kolombiya gazetesinde ilk çizimleri yayınlanan sanatçı, 1952 yılında Bogota'da çalışarak kişisel sergilerini açıyor. İlk ödülünü 1959 yılında Salon de Artistas Colombianos'dan alarak ün kazanıyor. Fransa'da aldığı sanat eğitimi ile durumsal portreler yapmaya yönelerek, abartılı ebatlarda şişman insan ile hayvan resimleri ve heykelleri yapmaya başlıyor. Hayır, şişman insanların resmini yapmıyorum! Biçem açısından amacım boyutları genişletmek. Böylece daha fazla renk kullanımını mümkün kılacak şekilde alanı artırabiliyor ve dile getirmek istediğim biçim duygusallığını, zenginliğini ve dolgunluğunu daha iyi aktarabiliyorum. Sıra dışı tarzı ile dünyaca ünlü bir sanatçı olmayı başaran Botero, 2010 yılında ise Pera Müzesi'nde açtığı sergi ile Türk sanatseverle buluşmuştu.


Sanatçı, bazı eserlerinde klasik dönem çalışmalarından etkilenmişken bazı çalışmalarında gerçek modeller ile çalışmıştır. Mazur'un birçok eseri ise kolaj çalışmasının ürünüdür. Devletlerin, insanlar üzerindeki baskısı da çalışmalarda yerini almıştır.


Nevhiz Tanyeli, 1941 yılında doğmuş, hala da kendini ileriye taşıyan bir ressam. Daha 15 yaşındayken günlüğüne Akademiye sonra Paris'e gideceğim, ressam olacağım. diye not düşmüş. O zamandan kararlı ve kendinin farkında olan biriymiş. Ailesinin, bugün de değişmeyen ressam olursan aç kalırsın uyarılarına rağmen dediğini gerçekleştirmiş ve İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde eğitim almış. Neşet Günal, Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Cemal Tollu atölyelerinde çalışmalarını sürdürmüş. İlerleyen zamanlarda akademik kariyerine eğilim göstermiş. Çünkü ailesinin dediği gibi resim yapmak maddi gelir kazandırmamış. Oğluna bakmak zorunda olan Tanyeli, sırasıyla çalışmalarını tamamlayarak profesör unvanını almış. Tabi ki resim yapmaktan da vazgeçmemiş. Açtığı sergiler sonucunda 2003 Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülüne, 2014 Yılında ise Tüyap Fuarı Onur Ödülüne layık görülmüş. Biraz da Tanyeli'nin resim anlayışına değinecek olursak kendine özgü sözleriyle karşılaşıyoruz. Orhan Çelik'in sunduğu bir programda resimlerini nasıl tanımladığı sorulmuş kendisine. Tanyeli ise; Resimlerimi tanımlamak, sözele dökmek neredeyse olanaksız, görsel bir dille çalışıyorum. demiş. Tablolarındaki üslubun yapı taşı olan çizgisel öğeler ise kendiliğinden oluşmuş. Hiçbir zaman düzenli bir ressam olamadığından bahsetmiş. İçinden geldikçe dokunmuş boyalara, fırçalara, tuvallere... Ayrıca ara ara röportajda: Sanat yapmak bir maceradır. Resim yaratıcı emeğin, yaratıcı emeğe eklenmesidir. diye de fikirlerinden bahsetmiş.


Önemsiz bir ayrıntı gibi görünen çoğu an, fotografik görüntü ile sanatsal bir ifadeye dönüşebilir. Bu görüntüler karşısında birey romantik hayallere kapılsa da; fotoğraf birer im'e dönüşerek belleğin uçlarında yer edinir. Aleksandras Macijauskas da gündelik akış içerisinde önemsiz gibi görünen anları çalışmalarına dahil ederek stilistik bir yaklaşım sergiliyor. Aleksandras Macijauskas 1967'de küçük Litvanya köylerini, çingene halklarını ve pazar alanlarını yansıtan bir dizi fotoğraf çalışması başlattı. Oluşturduğu ilk dizi, on sekiz yol boyunca belgelenen köy pazarlarıydı. Zaman içerisinde çocukları, yolculukları, cenaze törenlerini ve diğer rutin yaşamı kadrajına alarak aktif bir gözlemciye dönüştü. Macijauskas, diyagonal açıların ve geometrik formların kullanımı gibi erken avangard prensiplerin konularını yakından inceleyen bir stilistik bir yaklaşım sergilerken; geniş açılı bir lens kullanarak, sıradan- günlük olayların dramatik sahnelere dönüştüğü bakış açıları yaratır. Samimi ve çok yönlü çerçeve, gözlemcinin görüntüye doğru çekildiği dinamik bir atmosfer oluşturur. Böylelikle fotoğraflarda gezinirken kendinizi o anın içinde hissedersiniz.


Birinci Dünya Savaşı sırasında, kaotik bir düzenin arasında Alman halkının gündelik yaşamı yansıtan Kathe Buhcler; evlerdeki hayatlara, kadınlara ve çocuklara odaklanarak dönemine farklı bir bakış açısı getirdi. Savaş dönemi Almanya'sına kişisel bir bakış sunan Buchler, savaş sırasında yerel kurumlarda çalışmaya başladı. Yerel kurumlarda çalışmasıyla birlikte daha önce kadınların giremediği pek çok yere ulaşan sanatçı, askeri hastanelerde ve cephelerde bulunma şansı elde etti. Umutsuz sosyal yaşamı ilk kez tasvir eden sanatçı, kırsal alanlardan genişleyen metropollere kaçan yoksul sınıfı da kadrajına aldı. Savaşın arka planını, kadınları, çocukları ve gündelik yaşamı yansıtan kathe Buchler, alışıldık fotoğrafların ötesine geçerek I. Dünya Savaşı'na yeni bakış açıları getirir. Her şeye rağmen devam eden hayatların tezahürünü yalın ve samimi bir dille tasvir eder, ancak fotoğraf karelerine giren, gülümseyen kadınların ardındaki dram geçen yüzyıla rağmen hala hissedilir.


Marvel karakterlerinden Wonder Woman'ın filmi, I. Dünya Savaşı zamanında geçen ve savaşın etkilerinin görüldüğü bir yapım. Filmde dikkat çeken karakterlerden bir tanesi Dr. Poison'dur. Dr. Poison, filmde buluşlarıyla savaşa etkisi olan, kimya alanında uzmanlaşmış bir bilim insanıdır. Film boyunca Dr. Poison'ın yüzünün yarısını kaplayan bir maske dikkatleri çekmektedir. Dr. Poison savaştan dolayı yüzünün bir kısmını kaybetmiştir ve bunu bir maske ile kamufle etmiştir. Dr. Poison gibi birçok insan kaybettikleri ağızları, burunları, çökmüş alın ve elmacık kemikleri dönemin şartlarına rağmen bir şekilde tedavi yöntemleri uygulanmış ve yaşamlarını kazanmışlardır. Hayatta kalan savaş mağdurları paramparça olmuş yüzleriyle bu sefer de psikolojik bir savaş vermeye başlamıştır. Önemli karakterlerden biri de Paris'te sanat eğitimi görmüş, Philedelphia'lı Anna Coleman Ladd 'dır. Kendisi başarılı bir heykel sanatçısıdır. Ladd yüzlerini kaybeden savaş mağdurlarına estetik-protez maskelerle yeni yüzler yapmıştır. Bunu yapma fikri kendisinden çıkmada da yine o dönemde Françis Derbent Wood'un Londra'da kurulan Maske Ünitesi de edindiği deneyimlerini içeren makalesi sayesinde heyecanla harekete geçmiştir. Ladd savaşta gazi olmuş askerlere yaşam sevinçlerini tekrar kazandıracak yeni yüzleri oluşturmak için Cesur Suratsızlar stüdyosunu kurar ve burayı onların yeni yüzlerini rehabilite edebileceği bir ortama çevirir. Ladd bu işe başlarken öncelikle hasar görmüş yüzün alçı kalıbını alır, sonrada aynı yüzün fotoğraftaki aslına bakarak yeni bir alçı kalıbı hazırlar. Oluşturduğu iki kalıp arasında bozuk olan yerlere eklemelerle düzeltmeler yaparak, ortaya çıkan yeni kalıba Sumatra zamkını dökerek elastik bir maske elde eder. Maskeyi bakırla kaplayarak daha hafif ve kullanışlı bir hale getirir ve onları askerlerin ten rengine uygun şekilde boyar. Böylelikle Anna Coleman Ladd 100'e yakın yüzü paramparça olmuş askere yeni yüzler, yeni hayatlar, yeni umutlar hediye etmiştir. Elde mevcut olan teknoloji ile ancak insanların yaşamlarını kurtarıyorlardı fakat Ladd o insanlara güzellik, estetik ve sosyal bir yaşam veriyordu. Yüzlerindeki eksiklikten dolayı sevdiği insanlara kavuşamayanlar, toplum içine çıkamayanlar, aynaya bakamayanlar için bu üretim süreci onlara yaşama sevinçlerini yeniden kazandırmıştır. Böylelikle sanatın ışığı dönemin şartlarında Anna sayesinde bir kez daha parlamıştır.


Ukraynalı fotoğrafçı Dmitri Kessel, zamanın tanıklığını yaptığı fotoğraflarıyla dikkatleri üzerine çekti Sanatın gerçekçi bir yapıda ilerlemesi gerektiğini ifade eden Kessel, kayıt altına aldığı savaş sahneleriyle farklı coğrafyaların sesi odu. Ukrayna'da yaşarken Bolşevik Devrimi'yle kendisini savaşın içerisinde bulan Dmitri kessel, askere alındıktan kısa bir süre sonra Rusya'dayken Polonya'ya kaçtı. Savaşın tüm coğrafyaya yayılması üzerine son çare olarak Amerika'ya gitti. Daha çocuk yaşlarda başladığı fotoğraf tutkusunu Amerika'da geliştirerek Life Dergisi'nde foto-muhabir olarak işe alındı. Daha sonraki yıllarda Kessel çok sayıda ülkeye Seyahat etti. Life için bir fotoğraf kompozisyonu hazırlarken Çin'deki Yangtze Nehri'nde yedi ay yaşadı. Güney Amerika'daki And Dağları'nı ve Orta Afrika'daki madenci işçilerini fotoğrafladı. İkinci Dünya Savaşı sırasında, Kuzey Atlantik'te bulundu, Amerikan birliklerinin Aleut Adaları'na inişini ve İngilizlerin Yunanistan'a girişini kayıt altına altına aldı. Dmitri kessel mesleki hayatının dönüm noktasını Yunanistan iç savaşında yaşadı. Çoğu zaman hayatını tehlikeye attığı anlar için korkmuyor musun? soruna: Birinin bunu yapması gerekiyordu, şeklinde cevap verdi. Yunanistan iç savaşını tüm gerçekliğiyle yansıttığı için dikkatlerini üzerine çekerek adından sıkça bahsettirdi. Dmitri Kessel'in fotoğrafları manipülasyondan uzak, gerçek bir tarihin kanıtıdır. Yıkımların eşiğinde hayata tutunmaya çalışan, acı çeken halkların sesidir. Yalın kontrastlar dahilinde kimi zaman dinamik kimi zaman durağan fotoğraflar ise hikayeci bir üslubu açığa çıkarırken; savaştan kaçarken kendisini savaşın ortasında bulan bir foto-muhabir için bu görüntüler, bütün bir coğrafyaya yayılan acımasızlığın göstergesidir.


Birçok önemli siyasi ve sosyal olayı ele alan Erich Lessing; Viyana'daki müttefik işgalini, savaş sonrası yeniden yapılanan Almanya'yı, Doğu Avrupa'da komünist yönetimini, 1956 Macar Ayaklanması'nı ve pek çok dramatik olayı yansıtarak savaş sonrası değişen Avrupa'yı anlattı. Yahudi bir ailenin oğlu olan Erich Lessing, Hitler'in iktidara gelişiyle birlikte yaşadığı Viyana'yı terk etmek zorunda kaldı, ancak annesi Viyana'da kaldı ve onu bu süreçte kaybetti. Daha sonra havacı- fotoğrafçı olarak İngiliz Ordu'suna katıldı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'nın siyasi ve kültürel yapısını belgelemek için doğduğu topraklara geri döndü. Fotoğrafçılıkta kısa sürede yetkinleşen Lessing, özellikle çektiği Macar devriminin fotoğraflarıyla tüm dünyada ilgiyle karşılandı. Yönetim biçimlerini ve iktidarın halkın üzerindeki etkisini inceleyen Erich Lessing, komünizm ve faşizm arasında sıkışan insanların hayatlarını belgeler. Lessing insanlığın politik tezahürlerinin yüksek ve alçak hallerini yakalarken, çalışmalarının etkileri konusunda her zaman gerçekçidir. Lessing'in fotoğrafları özellikle Doğu Avrupa'daki yaşamın iç karartıcı gerçekliğini, mültecilerin acılarını ve korkularını yansıtır.


Ne varsa semtimin sıcak insanlarında var diye başlayacağım yazıma. 'Kurtuluş' güzellemesi yapmayı biraz fazla seviyor olabilirim. Hatta ve hatta pozitif ayrımcılık yaptığımı düşünebilirsiniz fakat 28 yıldır kendimi bildim bileli Kurtuluşlu olmaktan gurur duyuyorum. Bazıları 'yeni Cihangir' diyorlar buraya. Cihangir'in o meşhur entelektüel kesimi, yaşanılabilirliğini yitirmeye yüz tutmuş Beyoğlu'ndan kaçıp, Şişli'nin bu kendine has ve samimi semtine yerleşmeye başladığından beri, bu tarz söylentiler duyabiliyoruz. 1793 yılında yayınlanan bir ferman ile Rum nüfusu dışında buraya yerleşim yasaklanıyor. 20. yüzyıla gelindiğinde bu nüfus 20.000'e, ev sayısı ise 3000'e ulaşıyor. Tatavla-Beyoğu hattının 1911'de açılmasıyla nüfusun diğer bölgelere ulaşımı kolaylaşıyor. Tatavla'nın Kurtuluş adını alması ise 1929 yılında çıkan bir yangından sonra gerçekleşiyor. Kaçak bir rakı imalathanesinde çıkan yangın kısa sürede yan evlere yayılıyor ve çoğu insan evsiz kalıyor. 10 saat süren yangında can kaybı olmuyor; ancak 500'den fazla ev, bir okul, Tatavla kulüp binası, 1604 yılında inşa edilmiş Aya Dimitri Kilisesi ve kilise papazlarının oturduğu bina tamamen kül oluyor. İstanbul'da büyük ve ilginç bir değişime neden olan tek yangın bu olsa gerek. Bu olay sonrasında Rumca olan sokak isimleri değiştiriliyor. 'Tatavla'da bundan nasibini alarak 'Kurtuluş' adını alıyor. Hazin bir 'kurtuluş' hikayesi aslında bu. 1950'lere kadar Rum nüfusu çoğunluğu oluştursa da 6-7 Eylül olaylarının etkisi ve 1964'teki kanunla burada yaşayan çoğu Rum sınır dışı ediliyor. 2017 yılında Kültürel Mirası Koruma Derneği ve Paros Dergisi ortaklığı ile Kurtuluş'un son 100 yılını gözler önüne seren '70TK' isimli bir sergi açılmıştı. Takip edenler bilir. Sergi, uzun yıllar Tatavla olarak adlandırılan semtin son yüzyılda geçirdiği değişimi farklı görseller üzerinden sunarak, geçmişin izlerini günümüze aktarmıştı. Neyse ki, bu denli köklü bir geçmişe ve hazin bir tarihe sahip olan semt, hala çok kültürlü yapısıyla ayakta kalmayı başarıyor. Sürekli bir devinim halinde, kendini her gün yenileyerek ilgi çekmeye devam ediyor. İşte Kurtuluş'un sevdiğim yanlarından biri de bu! Hem semt kültürü hem de popüler kültürü iç içe geçirerek bir sinerji yaratıyor. İnsanların birbirini gerçekten tanıdığı bu semtin, meyhaneleri, pastaneleri, dar sokakları sımsıcak kahve dükkanları, hepsi semt kültürünün bir parçası olarak huzur veriyor. Mesela, Türkiye'nin ilk kadın işletmecisi olarak tarihe adını yazdıran Madam Despina'nın meyhanesi, hala Kurtuluş son durakta sevenlerini ağırlıyor. Kurtuluş Caddesi'nde 72 yıldır dimdik ayakta duran Nazar Pastanesi profiterolü ile hala gönüllere taht kuruyor. Yılların Damla Dondurma'sı 1994'ten beri yazın serinletiyor, kışın bozası ile içimizi ısıtıyor. Öğrenciyken, okul dönüşlerinde uğramadan geçmediğimiz, küçük ve sevimli kırtasiye dükkanlarından biri olan Beşgen Kırtasiye, yaklaşık yarım asırdır öğrencileri sevindirmekten geri durmuyor. Baruthane Caddesi'ndeki Işıl Kırtasiye de 50 yılı aşkın süredir tarihi ahşap bir binanın altında hizmet veriyor. Bir hayli yozlaşan ve sıradanlaşan yaşantılarımızda semt kültürünün değerini git gide daha iyi anlıyoruz. Zaman ilerledikçe, bizler geriye dönmek istiyoruz. Nostaljiye olan özlemimiz her geçen gün artıyor. Her şey bizim elimizde. Hep birlikte el ele verip yaşadığımız yeri tüm içtenliğimizle güzelleştirmeye ve bu güzelliği korumaya devam edersek, hayatlarımızı daha yaşanılabilir bir hale getireceğimize eminim.


Yirminci yüzyılın en etkili Fransız fotoğrafçılarından biri olan Edouart Boubat, yarattığı fotoğraflarla yaşadığı dünyanın dışına çıkarak evrensel bir dil oluşturdu. Onun fotoğrafları sessizliğin içerisinde yankılanan bir şiire dönüştü. Yıllar 1940'ının Mayıs ayını gösterdiğinde Nazi Almanya'sı Fransa'yı işgal etti. İşgal sonrasında Naziler, zorunlu çalışma hizmeti kapsamında Fransız vatandaşlarını Almanya'ya götürdüler. Götürülenler arasında Boubat'da vardı. İki yıl zorunlu hizmet kapsamında çalışan sanatçı, yaşadığı dünyanın acımasızlığına ve dehşetine tanıklık etti. Savaş bittikten sonra, dönemin politik yapısından uzak durarak; kendisini evrensel bir dil olduğuna inandığı fotoğrafa adadı. Edouart Boubat, hümanist bir perspektiften yola çıkarak dünyanın pek çok ülkesini arşınladı. Hasat mevsiminde çalışan işçileri, başlarındaki çiçeklerle sokaklar arşınlayan kadınları, savaştan kaçan mağdurları, çocukları ve bir toprağa ait olmayan ya da olamayan yersiz-yurtsuz insanları kadrajına sığdırdı. Marguerita Duras Boubat'ın kadrajına giren figürler için, daima kendi temsil ettikleri alanın dışına taşan bir alan içinde etkilerini gösterdiklerini vurgular. Duras, böylelikle evrensel oluşumun ardında bir boşluk bırakarak yitip giden figürlerin etkileyici yapısına değinmiş olur. Kuşkusuz Bobubat'ın fotoğrafları güçlü ışığın ve yarattığı şiirsel dilin de etkisiyle kendi alanının dışına çıkar.


Tüm dünyayı ve insanlığı etkisi altına alan Kovid-19 salgını, yakın zamanda Güney Kore sinemasının öncü yönetmenlerinden Kim Ki-duk'un aramızdan ayrılmasına sebep olarak, sinema dünyasını ve sevenlerini derinden sarsmıştı. Sinema eğitimi aldığım yıllarda tanıştığım, oldukça rahatsız edici ama bir o kadar da izlemekten kendimi alıkoyamadığım filmleriyle ünlü yönetmen, kelimelere pek itibar etmeyen, mümkün olduğunca az diyaloglu kendine özgü tarzı ile de favori yönetmenlerim arasında yer aldı. Kim Ki-duk bu sessizliği öyle görsellikler, müzikler ve oyunculuklarla tamamladı ki sessiz filmlerden nefret edenlerin bile baş tacı olmayı başardı. Filmlerinde yer alan oyuncular da bu yükü cesurca sırtlanarak izleyenleri kendilerine hayran bıraktılar. Alt sınıftan bir aileden geldiği ve sinema eğitimi almadığı için kuşağındaki yönetmenlerden kendini farklı gören Kim Ki-duk, filmlerinde marjinal, toplumdan dışlanmış karakterlerin yaşadıklarını konu edindi. Ki-duk sinema ile 30 yaşında tanışan bir yönetmen olarak estetik yaklaşımı, anlattığı öyküleri ile yerel ve uluslararası alanda kabul görme şekli nedeniyle kendine ait bir dünya yarattı. Fransa'da tanıştığı ve yarattığı sinematografik dünyasını ülkesi Kore'ye taşıyan ve senaryolar yazarak ödüller alan yönetmenin 1996 yılında çektiği, evsiz bir adamın toplu tecavüze uğrayan bir kadın ile bağını konu alan ilk filmi Crocodile Kore basını tarafından pek ilgi görmese de Pusan Uluslararası Film Festivali'nde büyük yankı uyandırarak onu uluslararası arenaya taşıdı. Kim, sonraki filmlerinde de toplum dışına itilmiş erkek ile genelde fahişe olan kadın karakterler arasındaki bağları tema olarak işledi ve şiddet sanat hayatı boyunca filmlerinin ana ögelerinden biri oldu. Filmlerinde genel olarak sevgi, sadakat, ihanet, bağlılık ve ahlak temalarını ön planda tutan yönetmen, bu temaları işlerken bazen seyirciyi rahatsız edecek düzeye varabiliyordu. İlerleyen zamanda, her yıl 1-2 küçük bütçeli film çeken yönetmenin 1998'de çektiği üçüncü filmi Birdcage Inn Karlovy Vary'de gösterildi. 2000 yılında Venedik Film Festivali'nde Seom / The Isle adlı filminin gösterilmesiyle asıl çıkışını yapan yönetmen, filmin gösterimi sırasında İtalyan gazetecilerden birinin filmdeki bir sahne yüzünden bayılmasıyla manşetlere çıktı. Bu sahnede karakterler, olta yutarak intihar etmeye çalışıyorlardı. Film ödül alamadı ama Kim'in şöhretinin Avrupa'da iyice yayılmasını sağladı. Fakat eleştirmenlerin filme olan yaklaşımı ünlü yönetmenin onlarla arasında gizli bir düşmanlığa ve mesafe koymasına sebep oldu. Venedik, Berlin, Cannes gibi prestijli festivallere davet edilen Kim ilk gişe filmi Bad Guy ile üzerine düşen görevi yerine getirdi. Tüm Kore sineması için söz konusu olan filmin gişesi, ekrandan gözünüzü kaçırmak isteyeceğiniz sahnelerin sayısıyla doğru orantılıydı. Şiddet ve duygusallığın bir arada olduğu film oyunculuklar ve mekan kullanımları ile de göz doldurdu. Yine filmde Kim Ki-duk sinemasının mihenk taşları olan sessizlik, bozuk karakterler, hapsedilme, metafizik ve aşk kendine yer bularak gerçek bir başyapıt ortaya çıkardı.. Budizm içerikli Spring, Summer, Fall, Winter... and Spring filmi yönetmenin kariyerinde bir dönüşüm yarattı. Yönetmen yine toplumdaki marjinal kesimleri irdelerken bu sefer daha ruhani bir havaya büründü. Kim'in bu yumuşayan tarzını izleyici de çok sevdi. Usta yönetmen, Avrupa ve Kuzey Amerika'da büyük başarı yakalayan bu filmin ardından 2004'te Samaritan Girl ile Berlin ve Venedik'te 3-iron filmi ile En İyi Yönetmen ödülünü kucakladı. 2008 yılında gösterime giren Dream filminin çekimleri sırasında yaşanan kaza ve ardından yakın çalışma arkadaşları tarafından uğradığı ihanet neticesinde birkaç yılını dağ evinde geçiren Kim Ki-duk, bu süreçte kendi yaşamını, iç hesaplaşmalarını ve yalnızlığını Arirang isimli otobiyografik filmine yansıttı. Uluslararası festivallerde çok sayıda ödül kazanan Kim Ki Duk, eserlerindeki kadın portreleri ve özellikle de 2012'de Venedik Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazanan Pieta filmindeki şiddet sahneleri nedeniyle de yine pek çok eleştirilere maruz kaldı fakat bu durum yönetmen için olağan bir hal almıştı. 2019 yılında sinemaseverlerin beğenisine sunduğu son filmi Dissolveu arkasında bırakıp hayata veda eden Kim Ki-duk, her filmiyle, izlerken rahat edip izledikten sonra duraklamanın hazzını yaşattı. Diyalogsuz sinemanın dünya üzerindeki yaşayan en iyi yönetmenlerinden biri olarak filmlerinde kelimelerin güçsüz olduğunu ve anlatımdan eksilttiğini düşünüyordu. Susarak anlatmanın karmaşasına düşmek istemediği zaman konuşan, konuşturan usta yönetmenin filmlerinde kelimeler söyleyen kişinin tavrını takınırken, susmak insanlığın tavrını takınmıştır.


Bilge Karasu'nun Uzun Sürmüş Bir Günün akşamı adlı eseri; hayatını adadığı bir inanca artık inanmadığını anlayan Andronikos 'un öyküsüyle sarsılan bir benliğe adanmıştır. Bireyin içsel sorgulamalarının yer aldığı kitap, üç öyküden oluşsa da, kitabın ilk öyküsü olan' Ada' bütün tümcelere sinmiştir. Ada'da; yıllarca inandığı dinsel inancın, kendisinde yarattığı yıkımla sorgulamalara başlayan Andronikos, bu sorgulamalara; yaşamı, ölümü, sevgiyi ve hiçliği dahil eder. Böylelikle, Andronikos'tan ziyade okuyucunun kendi içsel hesaplaşması başlar. Kişinin kendini hiçlikten var edebilmesi için, önce kendisini öldürmesi gerekir. Bilge Karasu, kuşkusuz bu durumu eserlerinde en çok hissettiren kişidir. Metinlere sinen yok olma durumu, beraberinde hep bir var olmayı da gerektirir. Bu yüzden yaşam ve ölüme dayalı zıtlıklar bütün yazılara siner. İnanç ve baskı unsurunun toplumsal değerler üzerinden inşası, bireyin tüm hayatını şekillendirirken; kişinin kendi bilincine varması neredeyse imkansızdır. Karasu, Andronikos'u tam da böylesi bir yaşamın ortasına atmıştır. Nitekim kahramanımızın savruluşu da bundandır. Karasu'daki varoluşsal sorgulamalar, Uzun Sürmüş Bir Günün Akşam'ında da karşımıza çıkar. Yaşam- ölüm gibi varoluşsal temeller üzerinden bir yok-oluşa, bir hiçliğe gider yazar. Kişinin bu sorunlardan kurtulması ancak öz'e varma yoluyla gerçekleşebilir. Uzun Sürmüş Bir Günün Akşam'ında metinler her daim yeni bir umuda gebedir. Bu nedenle yok ettiğimiz yaşamı, umutlarımızı yeniden kurma inancını da taşımamız gerek.


John Berger bakışın egemenliğini anlatırken: Yalnızca baktığımız şeyleri görürüz. Bakmak bir seçme edimidir. Bu edimin sonucu olarak gördüğümüz nesne-her zaman elimizle dokunabileceğimiz bir nesne anlamında olmasa da ulaşabileceğimiz bir alana getirilmiş olur der. Nitekim Arzunun egemenliğinde olan bakış, seyirlik nesne üzerindeki egemenliğini seyrederek kurar. Bu seyir yüklendiği özneye ya da nesneye göre gözlemci bakışın ötesine geçerek dikizci bir yapıya dönüşür. Figürün çevresine bakıldığında çocuk yaşta olan üç çıplak figür daha vardır. Yerde oturmuş, masanın kenarında ve ayakta yer alan kadının kara çarşafına tutunmuş şekilde... Figürlerin çıplaklığı resimdeki konumları gereği daha geri plandadır. El hareketinden ve giyiminden anlaşılacağı üzere köle taciri olan kişi pazarlık yaparken, hemen masanın arkasındaki figürlerin bir şeyler yazıp, düşündüğü görülür. Yine en arkada yer alan kalabalık bir grup yer almaktadır. Gözümüze çarpan siyah tenli figürle geridekilerin de köle olabileceği düşünülebilir. Resmin önemli bir detayı da köle taciriyle pazarlık yapan figürlerdir. Sırtı bize dönük olarak resmedilen figürlerin bakışları merkezdeki kadın yerine köle tacirine odaklanmıştır. Burada merkezi konumda olan başkaları daha vardır; kuşkusuz bu resmin izleyicileri olan bizleriz. Sırtı dönük, bakışları kadından ayrı bir noktada toplanmış figürlerin aksine, bizler merkezdeki çıplaklıkla yüz yüze geliriz. Seyredilen, özne olmaktan uzaklaşmış kadının bir diğer alımlayıcısı da bizler oluruz. Böylelikle seyredilene bakarak resmin içerisine dahil oluruz.


Kullandığı güçlü renkler ile dikkat çeken Julio Romero de Torres, İspanya kültürüyle özdeşleştirdiği kadın portreleri ile etkileyici resimler üretti. Onun resimlerimde; gitar çalıp dans eden kadınlar, şaraplı yemek sofraları sıkça karşımıza çıkar. Çalışmalarında; kadınlar sıcak renkler ile temsil edilirken, kırmızı rengin ön plana çıması Flamenko'nun büyülü etkisinden kaynaklanır. Siyah ve kırmızı renkler birer zıtlık içerisinde kullanılsa dahi iki rengin de tutkuyu temsil ettiğini görürüz. Torres kadın figürleri, günlük hayatın içinde, doğal halleri ile yansıtmıştır. Bazı resimlerinde nü çalışmalar ile karşılaştığımız Torres'in dönemi düşünüldüğünde; kendi gücünü koruyan kiliseye karşı, cesaretli olduğu düşünülebilir. Belki de bu nedenledir ki, resimlerdeki ana figür çıplak olsa dahi, arkadaki figürler kapalı ve siyah kıyafetler içerisindedir. Böylelikle renklerdeki zıtlık, figürlerde de karşımıza çıkmıştır. Torres, temel eğitimini kendisi gibi ünlü bir ressam olan, babası Rafael Romero Barros'dan almış ve daha sonra empresyonizmin etkisinde kalmıştır. Entelektüel çevre ile yakın bağlar kuran ressam, kraliyet ailesiyle de arasını iyi tutmuştur. Kendisini geliştirmek için, Avrupa'nın pek çok şehrine seyahat eden Torres, sembolizmin etkisinde kalmış ve duyguyu resimlerinde ön plana çıkartmıştır.


Birhan Keskin, bu sorunun cevabını Fakir Kene isimli kitabında vermiştir. Cevap ise, dünyanın acılarını başkalarının da duymasıdır. Çünkü, kimse durup dururken veya mutlu olduğu zaman şiir yazmaz. Cemal Süreya da Mutluyken insan neyi yazsın ki? demiştir. Ayrıca mutluluk süreğen bir şey de değildir. Okuduğum bir yazıda, şiir yazmanın düzyazı yazmaktan daha zor olduğu söyleniyordu. Doğruydu. Şiirde, kısıtlı bir anlatımla yoğun duygular aktarılmaktaydı. Herkes düz bir yazı yazabilir veya okuyabilirdi ama bu şiir için geçerli değildir. Şiir öyle alelade bir şey olarak tanımlanamaz. Birhan Keskin'in şiirleri, son dönem içerisinde yazılan şiirlerde kullanılan dil ve üslup açısından kendine has yönleriyle öne çıkanlardan. O kadar yoğun cümleler, benzetimler var ki okurken mutlaka düşüncelere dalıp kelimeleri hayatımızın bir dönemindeki izlerde bulabiliriz. Şiir, duyuştur. Duyuş insanı harekete geçirir. İnsanın içindeki her noktaya sirayet eder. Sana buraya bir şeyler koyuyorum. Yol boyunca aklında olsun. Lazım olursa açar okursun. Olmazsa da olsun, bir zararı yok burada dursun. Birhan Keskin'e göre şiir, herhangi bir sözcüğün önüne veya arkasına takılacak bir sıfat değildir. Örneğin, şiir gibi bir aşk benzetimi. Oysa bugünlerde kimsenin aşkını, şiir gibi yaşadığı falan da yok. Şiir, konu itibariyle sadece aşktan ibaret değildir. Ancak Türkiye'de böyle düşünen insan sayısı da çok fazla olmasa gerek. Şiire haksızlık etmemeli, onu belli bir kalıba sokmamalıyız. Şiir, özgürdür. Bizim millet şiiri sevmediği gibi el ele tutuşmayı da sevmiyor. Birhan Keskin'e göre şiir yazmak bir serüvendir. Serüven bireysel olsa da ucu mutlaka başka insanlara da dokunmakta. En azından şiir için durum böyle. Ortak bir duygu yaratılıyor ve paylaşımlar artıyordu. Kim olduğumuz, amacımız, evrendeki yerimiz vs. bütün bunlar bireysellikten evrenselliğe ulaşıyor bir anda. İşte şiirin gücü burada!


Umudun-umutsuzluğun, hırsın, güç istencinin sorgulandığı Stalker/İz Sürücü filmi; insanın hayat karşısındaki var oluş amacı üzerine kuruludur. Filmde maddi dünyadan uzak, belirsiz, tehlikeli, yasak bir bölgeden bahsedilir. Bir nevi insanın kendisiyle yüzleşme alanı olan bölgeye ulaşım, bir tek' İz Sürücü' sayesinde gerçekleşmektedir. Düşsel anlatımlarım hakim olduğu giriş sahnesinde İz Sürücü'ye bu yolculukta eşlik edecek iki kişi vardır, yazar ve bilim adamı. Tarkovsy, Solaris ve Andrey Rublev de olduğu gibi, İz Sürücü'de de çağının sorunlarını entelektüel çevre üzerinden vermeye çalışmıştır. Siyah- beyaz başlayan giriş sahnesinde biyografik öğeler ön plandadır; ev, kadın, çocuk. Tarkovsky aile kavramına siyah-beyaz renklerle, düşsel anı çağrıştırmayla değinirken; aileye dair özlemini hep yolculuk içerisinde verir. Filmin başlangıcında İz Sürücü evden çıkıp bir yolculuğa gidecektir, ancak eşi ona engel olmak ister. Uyuyan çocuk uyanır, İz Sürücü evden çıkar. Yazar ve bilim adamının da dahil olduğu sonu bilinmez bir yolculuğa çıkar. Filmdeki düş ile gerçek çatışması her ayrıntıda karşımıza çıkar. Bar sahnesi, çamurlu yollar, sisli-kirli bir hava... İz Sürücü ve yanındakilerin yasak olan bölgeye geçişiyle birlikte, siyah-beyaz görüntüler yerini yeşil bir manzaraya bırakır. Geçmiş ve gelecek arasındaki zıtlık, renk geçişleriyle tekrar tekrar vurgulanır. Artık düşsel olan, geçmiş yıkılmış, yerine gerçek bir dünya kurulmuştur. Yazar, bilim adamı ve İz Sürücü bölgede ilerlerken hepsi farklı duygular içerisindedir. Bölge bir anlamda kişinin içsel yolculuğu olduğu için, sarsılmaz bir bütünlükle bireyin benliğini ele geçirir. Tarkovsky'nin zamanı durdurmak için sıkça başvurduğu su unsuru yine karşımızdadır. Diğer filmlerine nazaran su, İz Sürücü de her yerdedir. Akan nehirde, içine girdikleri evde, yağan yağmurda. Hatta İz sürücü suyun içinde uyur ve zaman durur... Rüyalar içerisinde kaybolan İz Sürücü'nün yanına bir köpek gelir. Filmde dikkat edildiğinde köpeğin görüldüğü çoğu sahne siyah-beyazdır. Tarkovsky burada biyografik öğeler kullanıp geçmişe dair bir gönderme de bulunmuş olabilir. Bu sahnelerin benzeri yine Nostalghia 'da karşımıza çıkar. Filmin ilerleyen kısımlarında üçlü arasında, sanat, güç ve yaşama dair sorgulamalar başlar. Yazar ve bilim adamı kendi hırsları ve tutkuları içerisinde kaybolmuştur. Hatta insanın en derindeki isteğini yerine getirecek olan odaya doğru yaklaştıklarında, içlerindeki hırsa yenik düşerler... Vicdan vurgusunun öne çıktığı bu kısımlarda İz Sürücü'nün ifadeleri ve vurguları Tolstoy'cu bir yapıyı öne çıkarır. İz sürücünün asıl yapmak istediği şey; kişiye kaybettiği umudu geri yükleyip, kişinin kendi benliğinin dönüşüne yardımcı olmaktır. İz sürücü, sanrılarıyla boğuşan yazar ve bilim adamıyla bölgeden ayrılır. Nitekim kendi erdemlerini her şeyden üstün tutan bu iki kişi için İz Sürücü'nün yapacağı bir şey kalmamıştır. Çaresizce, barda onu bekleyen eşiyle evinin yolunu tutar. Son kısımlarda da düşsel ve gerçeklik arasındaki geçiş kendini yine açığa çıkarır. Her şeye rağmen iz sürücüye inan ve her şeye rağmen umudu yeğ tutan tek kişi vardır, o da eşidir. Vicdan, umut, sanat, güç, teknoloji ve erdem gibi unsurların sorunsallaştırıldığı İz Sürücü filminde, umudunu kaybeden kişilerin hayatın içerisindeki çaresizliği vurgulanırken, Tarkovsky'deki mistisizm bir içsel yolculuk, kendini bulma olarak karşımıza çıkar.


Bir ömrü mücadeleyle geçirmek ne zor iştir. Hele ki bu mücadele; işine, aşına, sevdana her şeye yansımışsa. Hayatını mücadelelerle geçiren bir yazardır Sabahattin Ali. Özellikle yazdığı yazılarla başı çoğu kez derde düşmüştür. İnsanlardan uzaklaşmış, kendine sığınmış sonra ise, sevdasına sığınmıştır. Sevdaya düşmek de öyle kolay olmamıştır hani. Onca zorlukların arasında bir sevdaya tutulmak... Üstelik bu sevdaya şehirler, mahpusluk ve hasrette eklenmişse. Sabahattin Ali'nin, eşine ve kızına yazmış olduğu mektuplardan oluşan Canım Ali'ye Ruhum Filiz adlı kitap, yazarın; sevdasını, özlemini, mücadelesini kısacası hayatına dair pek çok şeyi barındırıyor. Mektupların ilk kısımları, Sabahattin Ali'nin eşi Aliye'ye yazdığı duygu yüklü sözcüklerle başlıyor. Kitabın en başında nasıl bir duygu seli var ise, son kısımları da bir o kadar yoğun ve hüzünlü. Yazarın mektuplarında, Aziz Nesin ile çıkardıkları Markopaşa adlı gazeteyi tüm engellere rağmen, büyük bir mücadele ile sokaklarda nasıl dağıttıklarına da tanıklık ederiz. Sabahattin Ali'nin mektuplarını okurken, eşi Aliye ve kızı Filiz'in dışında; Abidin Dino, Rüştü Şardağ, Cevdet Kudret gibi pek çok değerli isme rastlarız. Büyük sıkıntıların yaşandığı, tutsak olduğu dönemlerde bile yazarın ailesine ve mücadelesine dair pek çok bilgiyi Canım Ali'ye Ruhum Filiz de görmek mümkün.


Gündelik sahnelerden olağanüstü görüntüler yakalayan Emil Gataullin, Henri Cartier-Bresson'u anımsatan siyah-beyaz fotoğraflarıyla şiirsel bir dil yarattı. Rusya'nın kırsal alanlarını, köylülerini dini ritüellerini tema olarak seçen sanatçı yalın, samimi görüntüler elde etti. Belgesel fotoğrafçılığına olan ilgisiyle fotoğraf kuramcısı Aleksandr Lapin'den dersler alan Gataullin; fresk ressamı olmasının da etkisiyle kontrastı ve kompozisyonu en iyi şekilde yakaladı. Emil Gataullin eserleri, anıtsal resim geleneğindeki gibi büyüleyicidir. Şehrin karmaşasından uzak şiirsel bir yolculuğa çıkardığı eserlerinde melankolik, romantik bir hava hakimdir. Kompozisyonun merkezine yerleştirdiği figürleriyle ve kontrast tekniğiyle sinemasal bir dünyanın kapılarını aralıyor.


Fotoğrafın etkisi, bazen bir şiir kadar güçlüdür. Larry Towel minimalist tarzda ürettiği fotoğraflarıyla, görsel şair unvanını alan birisi. Fotoğrafçılığa başlamadan önce şiirle uğraşan Towel, fotoğrafçılığa başladıktan sonra şiir ve fotoğrafı ayrılmaz bir bütünün parçası haline getirdi. Şiirle uğraşırken kendisini savaşların ortasında bulan Larry Towel, makinesini eline alarak yaşananları kayıt altına aldı. Sanatçı; savaşı, yoksulluğu, çatışmaları anlatırken bunu siyah-beyaz yansımalar aracılığıyla yapıyordu. Çünkü siyah ve beyazın bir şiir dili olduğuna inanıyordu. Ünlü fotoğrafçı Koudelka'nın desteğiyle Magnum'a katılan Towel, Magnum'a katılmasaydı bugün muhtemelen fotoğrafçı olamayacağını söylüyordu. Nitekim Magnum'un Towel'in kariyerinin oluşmasındaki etkisi yadsınamaz. Çalışmalarında geleneksel tarzda ısrarcı olan fotoğrafçı; Salvador, Guatemala, Filistin, Lübnan, Afganistan, Vietnam, Kuzey Amerika gibi farklı ülke ve şehirlerdeki olayları bütün gerçekliğiyle hatta trajik bir etki yaratarak yansıttı. Towel savaşı değil, savaşın yarattığı yıkım üzerinde durdu. Bu nedenle küçük çocuklar genellikle her fotoğraf karesinde yer aldı. Onun çalışmaları sosyal, politik mesajlar içerse de içerisinde yüksek bir duygu derinliği yatmaktadır.


Kökleri Antik Mısır ve Antik Yunan'a dayanan, ilk örneklerine Efes'te rastlanan bir sanat dalıdır Graffiti. Seksenlerde hip hop kültürünün yükselişe geçmesiyle graffiti olarak, bugünlerde ise aslında çok eski bir gelenek olan muralların yeniden kentleri süslemesiyle karşımıza çıkar. Acele ile yapılmış düzenlemelerle ve üzerinde özellikle düşünülerek yapılan örneklerle, çağdaş dünyamızı en etkili şekilde ifade edebilen bir sanat dalıdır. Her gün yanı başımızda yükselen binalara inat sanatın hayatımıza kattığı renklerle şenlenir sokaklar. Tarihte ilk olarak graffitiyi bir reklam malzemesi olarak kullanan Romalılar, doğanın ve çevrenin olumsuz şartlarını bir kentsel peyzaj veya ekonomik olarak çökmüş bölgede uygulama alanı olarak düşünüyorlardı. Ancak düzenli olarak gördüğümüz graffiti, graffitinin bulunduğu alanın çevresi ile gerçekçi bir ilişki oluşturmaktadır. Dünya çapında yaşanan toplumsal ve evrensel hemen her sorunun, graffiti sanatçılarına konu olduğu günümüzde, sokaklarımızın renklenmesinin yanı sıra insanlığa verdiği mesajlar ile de sanatın gücüne şahitlik ediyoruz. Bu alanda başarıya ulaşmış birkaç graffiti sanatçısı ve çalışmalarını inceleyelim. İstanbul Kadıköy Yeldeğirmeni'ndeki dev siyah-beyaz mural grafik sanatçısı Dome'a ait. Van Gogh'un fırça darbelerine benzeyen sprey darbeleriyle daha çok Londra ve Berlin'de işlerine rastlayabileceğiniz Jimmy C, bu graffiti çalışması ile Londra'da karşımıza çıkıyor. Brick Lane'in ünlü kirpisi Ghentli, ROA'nın karakalem tarzı sprey darbeleriyle Londra sokaklarını süslüyor. Kuzey Carolina'da yaşayan, kullandığı koyu ve mat renkler ile insan psikolojisinden dalgalanmaları anlatan graffitileriyle Taylor White eserlerine, Georgia'nın Atlanta şehrinde rastlamak mümkün. Brooklynli sanatçı Gaia, ülkemizde geçtiğimiz yıllarda Pera Müzesi'nde sergilenen Language of the Wall çalışması ile tanınsa da asıl işlerine Brooklyn sokaklarında rastlıyoruz. Dünya çapında herkes tarafından bilinen, farklı ülkelerdeki toplumsal sorunlardan mesajlar veren çalışmalarıyla İngiliz sanatçı Banksy, son yıllarda graffiti sanatını önemli hale getiren isimlerden bir tanesi. Elinde meşale ve sırtında can yeleğiyle duran bu çocuk figürü ile karşımıza çıkıyor sanatçı. Daha öncede sığınmacı krizine dikkat çeken kimliği gizli sanatçı, henüz çalışmanın kendine ait olduğuna dair bir açıklama yapmasa da Banksy'e ait olduğu tahmin ediliyor.


'iyi bir imge bir lütuftan doğar' sloganıyla fotoğrafa başlayan Sergio Larrain, şiirsel bir yaklaşımla çektiği sokak fotoğraflarıyla tanındı. Şili'de başladığı fotoğraf serüvenine ilk zamanlar sokak çocuklarını dahil eden sanatçı, sonraları hayatın tüm dinamiklerini kadrajına yükledi. İmge na mevcut bir geçekliktir diyen Sarter'ın aksine; imgenin var olan bir gerçeklik algısı üzerinden şekillendiğini belirten Larrain, fotoğrafı, gerçekliği daha derin bir şekilde kavratabilecek bir araç olduğunu savundu. Santiago ve Valparaiso sokaklarında fotoğraf çektiğinde henüz 18 yaşında olan sanatçı, sınırları aşmak adına Avrupa ve Ortadoğu'yu arşınladı. Şili'ye döndüğünde bir dağ köyüne yerleşti ve yazı yazmaya odaklandı. Yazılarında fotoğraf üzerine denemeler oluşturan Larrain, gerçeklik algısına önem verse de çalışmalarına yüklediği şiirsellikle ayrı bir dünya çağrışımı yarattı. Hatta öyle ki fotoğrafları, Michelangelo Antonioni'nin filmleri için ilham kaynağı oldu. Sergio Larrain'in fotoğraflarındaki siyah-beyaz kontrastı, derin gölge-ışık oyunlarıyla büyüleyici bir atmosfer oluşturur. Sanatçının kendi ifade ettiği bir diğer özelliği ise kullandığı açıdır. Kullandığı geniş-dar açılarla bir nesneye odaklanma yerine, fotoğrafın bütün alanına hakim olmanıza imkan tanır.


İspanyol ikili Pichi & Avo heykel, mimari ve sokak sanatının çizgilerini aynı platformda bir araya getirmekteki yetenekleriyle tanınıyorlar. Güncel ve performatif çağdaş sokak sanatıyla klasik sanatı ustaca kesiştiren ikili, yeni bir füzyon sanat akımı ortaya çıkarmışlar. Mitolojinin başkahramanları tanrı ve tanrıçaların mermerimsi vücutlarını, grafitinin sert ve akıcı havasıyla harmanlayan Pichi & Avo bu zıtlıkları şaşırtıcı bir şekilde çalışmalarında yansıtmışlar. Grafiti sanatıyla şehirlere şiirsel bir anlam yükleyen ikili, sokak sanatını adeta yeniden formülize ediyor. Son çalışmalarında Kuzey Belçika duvarlarını tuval olarak kullanan ikili, sokak sanatı festivalinde birbirinden göz alıcı çalışmalara imza atmışlar.


Bilgi nedir? Tarihler boyu insanlar, devletler, filozoflar bu sorunun peşinden koşmuştur. İnsan içgüdüsel olarak bilgiye muhtaç doğar, bilinmezlikten korkar. Merak ve bilme ihtiyacı, bilgiye duyulan susuzluk, belki de insanlığın var oluşundan beri, nice savaşlara yol açmış, nice zorlu anlaşmalara imza attırmış, nice kanlar döktürmüştür. Fransız ressam Jacques-Louis David, 1787 yılında tam da Fransız Devrimi öncesi özgürlük düşüncesiyle yanan yüreğiyle, ahlak, erdem, bilgi uğruna yaşam hakkından vazgeçmiş bir filozofun son sahnesini resmetmişti. Bu filozof tabi ki Sokrates idi. Anlaşılacağı üzere Sokrates'in genel geçer, herkesin doğru kabul ettiği bir bilgiye ulaşma amacı yoktu. Tüm bildiğim hiçbir şeyi bilmediğimdir sözü buna en doğru örnek olacaktır. Bazen günlük hayatımızın akışında rastgele kullandığımız bu söz, aslında bilgisizliği değil bilginin ne denli uçsuz bucaksız olduğunu, bilginin ne kadar geniş bir alana yayıldığını ve ne kadar bilirsek bilelim, bilmediğimiz muhakkak bir şeylerin var olduğunu vurguluyor. Peki bilgiye nasıl sahip oluruz? Bilgi beraberinde ne getirir? Diye soracak olursak; Sokrates'in dünyasında bilgiye varış belli bir süreçten geçer. Daimon adını verdiği ve bizim günümüzde vicdan olarak bahsettiğimiz Sokrates'in iç sesi ya da ona göre Tanrı'nın sesi, ona her zaman ne yapması gerektiğini, onun nazarında doğru olanın ne olduğunu söyler. Daimon'dan sonra karşılaşacağımız kavram ise Arete'dir. Arete; erdem anlamına gelir, yani bir şeyin doğasına uygun hareket etmesidir. İnsanın Arete'si ise mutluluktur. İnsan, doğası gereği mutluluğu bulmalı, mutlu olmalıdır. Peki mutluluk nedir? Bizim algıladığımız biçimde bir mutluluktan bahsetmiyordu Sokrates. Mutluluk; bilgiydi. Sokrates'e göre; hayat hakkında, kendi hakkında, insanlık hakkında bilgisi olan insan mutlu olabilirdi. Bu anlayışla, iyiyi bilen bir insan zaten zorunlu olarak iyiyi yapardı; Daimon'u, iyiyi bildiği halde kötüyü yapmasına izin vermezdi. İşte bu yüzden yapılan kötü davranışın ardında her zaman bilgisizlik olduğunu savunurdu. Başlarda naif bir düşünce gibi görsek de aslında çarpıcı bir gerçeği savunuyordu Sokrates. Hepimizin bildiği gibi cahillik tüm insanlığın en büyük düşmanıdır, savaşılması en zor cephedir. Tabloya geri dönersek; bir zindanda betimlenen sahnede geniş yatağın üzerinde beyazlar içerisindeki Sokrates'i görüyoruz. Ona zehir uzatan öğrencisi dahil olmak üzere çevresindekilerin derin bir acı içerisinde olduklarını yüzlerinden anlayabiliriz. Hepsinin bu acısı karşısında Sokrates'in dipdiri, sağlıklı ve korkusuz bir şekilde zehir dolu kadehe uzanması, aslında fikirlerinin ölmeyeceğine inandığını bize gösterirken; sol eliyle yukarı doğru yaptığı işaret ruhun ölümsüzlüğüne vurgu yapar. Kendini; gözünde at gözlüğü olan, tek yönlü düşünen, bilgiyi, doğruyu gideceği yönü aramayan, sadece direktiflerle hareket eden bir at gibi olan insanları, doğrularla rahatsız ettiği için At Sineği olarak tanımlamıştı Sokrates. Onun misyonu Atinalıları sarsmak ve aydın düşüncelerle buluşturmaktı. Biliyordu ki; düşüncelerine olan inancı uğruna kaçmadan, korkmadan idam cezasını kabullenmek; onun öğretmeye çalıştığı değerler için verilecek en çarpıcı dersti.


Son yıllarda kişisel gelişim alanında birçok kitap çıktı. Bunun nedeni, insanın kendini arama ve keşfetme isteği olmalı. Ancak çevremden bu kitapların çoğundan memnun kalınmadığını duyuyorum. Kategori olarak bu alanda yer almasa da Nikos Kazancakis'in Zorba isimli kitabı aslında aradığınız kitap olabilir. Zorba, Yunan yazar Nikos Kazancakis'in 1946'da yazdığı ve onun dünya çapında tanınmasını sağlayan en önemli romanıdır. Kazancakis, bu romanında aslında kendisiyle yaşadığı iç hesaplaşmayı anlatmıştır. Geçmişi, kayıp giden zamanı, insanın yargılarını ve yanılgılarını tüm içtenliğiyle ustaca romanına aktarmıştır. Hayatın gerçek bilgeleri, hayatı özümseyerek yaşayanlardır. Kazancakis Zorba'nın ağzından yıllar önce, hayatı ve bilgelik sevgisini bizlere haykırmıştır. Bu roman bir arayış serüveninin ürünüdür. Hayata dair aradığımız tüm şeylerin cevaplarını bütün çıplaklığı ile bizlere anlatır. Roman, adeta yaşamın bilançosunu gözler önüne sermektedir. Romanı okurken eminim birçok kişi Descartes'in şu sözünden hareketle; İyi kitap okumak, geçmiş yüzyılların en seçkin insanlarıyla sohbet etmek gibidir Kazancakis ile oturup sohbet etmeyi isterdi. Kazancakis, Katolik rahiplerin yönettiği bir Fransız okulunda eğitim almış, daha sonra hukuk fakültesini bitirmiş, felsefeci Henri Bergson'un öğrencisi olmuş, Balkan Savaşlarında orduya katılmıştır. Ardından birçok ülkeyi gezmiş, yazılar yazmış, Marksizim, Komünizim ve Budizm etkisinde kalmış, Lenin hayranlığı ile birlikte sol bir partide başkanlık bile yapmıştır. Yani demem o ki, bizim tabirimizle görmüş geçirmiş bir adam. Yarattığı Zorba karakterinde bu birikiminin izlerini görmek mümkündür. Bergson'un o; ölçülebilen ve sınırlandırılan bir zaman yoktur, zaman durağan değildir, geleceği de önceden kestiremeyiz, tek başına gerçekliği de bilemeyiz görüşlerinden etkilenmiştir. Varoluşçuluğun tınılarını, pozitivizme karşı olan başkaldırıyı ve ruhun bedene göre daha üstün olmasını, Zorbada ustalıkla işlemiştir. Ne makine şu insan be; içine ekmek, şarap, balık, turp koyuyorsun. İç çekmeleri, gülüşler ve düşler çıkıyor. Zorba karakteri; hayatı iliklerine kadar yaşamış, yoğurmuş ve özümlemiş bir adamdır. Çılgın, bilge, hayatla iç içe, hilesiz, yalansız, korkusuz, özgür, meraklı kısacası kocaman bir ruhtur Zorba. Toplumun pek sevmediği bir tiptir aslında. Çünkü toplum, insanları istediği kalıplara sokamadığında onları sevmez. Sivrileni sevmezler. Aykırıyı sevmezler. Sevmezler işte. Zorba, anı yaşar. Şu anda ne oluyorsa onunla ilgilenir. Toplumun dayattıklarının dışındadır. Hayatı tutkuyla yaşar. Hayatı doğallığı ile çözmüştür. Aslında o, bir karakterden çok; bir ruh, bir tutku, bir felsefe ve bir yaşam biçimdir. Birçok insan, bu yaşam biçimine sahip olan insanları kıskanır ve onun yerinde olmak ister. Hatta kitabın önsözünde şöyle der Kazancakis; Eğer bugün dünyada bir kılavuzu, Hintlilerin dediği gibi bir Guru, Aynaroz Papazlarının dediği gibi bir Yeronda, seçmem gerekseydi kesinlikle Zorba'yı seçerdim. Çünkü ona göre, hayatında tanıdığı en rahat ruh, en sağlam vücut ve en özgür haykırış onundu. Zorba, yalnızlık içinde düğüm düğüm çözülmeye çalışılan tüm sorunları, dağların arasında ve temiz havada çözmüş bir adamdı. Zorba, bir keşiştir aynı zaman da bir de kaşiftir. Ona, hayatta en iyiliği dokunan şeyler, geziler ve düşler olmuştur. Ölmeden önce yapmak istediği tek şey de elinden geldiğince çok toprak ve deniz görmektir. Der ki; Ölmeden önce Ege Denizi'ni gezen insana ne mutlu! Gerçek mutluluğu da insanlardan uzak yaşayıp onları sevmek ve onlara gereksinim duymamakta bulmuştur. O, yapayalnız olmaktan hoşlanır. Belki de bizim arayışımız, yalnızlığımızda kendimizle tanıştığımızda son bulur. Zorba, mutluluğu basit şeylerde bulabilendir. Der ki; Mutluluğun, basit ve açık bir şey olup bir bardak şarap, bir kestane, kendi halinde bir mangalcık ve denizin uğultusundan başka bir şey olmadığına aklım yattı. Yalnız, bütün bunların, mutluluk olduğunu insanın anlayabilmesi için basit ve açık bir kalbe sahip olması gerekiyor. Bizler en çok da bir mutluluğu yaşarken onu kavrayamayız. Üstünden zaman geçip arkaya dönüp baktığımızda, geçmişte ne kadar mutlu olduğumuzu anlarız. Pişman oluruz ve Zorba'nın deyimiyle; Bazen içimden, küçük bir anı alıp karşılığında bütün hayatımı veresim gelir. diye haykırmak isteriz. Zorba'ya göre her şeyin gizli bir anlamı ve ruhu vardır. Evrendeki her şey, maddenin ruha dönüştürülmesi savaşı içerisindedir. Canlı ve cansız her şey çözülmeyi bekleyen bir hiyerogliftir. Onların ne demek istediğini çözen insana da ne mutlu! Zorba, delidir ve korkusuzdur. Ona göre herkesin bir deliliği olmalıdır. En büyük delilik de bir deliliğe sahip olmamaktır. Deli insan, kendi yolunu izler. Deli insan, korkusuzdur. Bilmem gördün mü? Kırmızı, sarı, siyah yamalarla yamanmış binlerce ekli ve yamaları kalın sicimle dikildiği için en büyük fırtınalarda bile yırtılmayan bazı gemi yelkenleri vardır. Benim kalbim de öyle işte! Binlerce delikli, binlerce yamalı ama korkusuz. Yazının sonuna kadar gelmiş olan insan, korkma. Sonuna kadar gittiğinde, eminim kendini bulacaksındır.