Bir sivil toplum kuruluşunda proje koordinatörlüğü yapan Gizem Kendik, bir dergide fotoğraf ve sosyal medya editörlüğü yapan kardeşi Didem Kendik ve görsel iletişim tasarımcısı Deniz Cem Önduygu birkaç yıl önce Goodreads'de tanışıyor ve İstanbul Okurken'in temeli o dönem bilmeden de olsa atılmış oluyor. Kendileri de İstanbul'un toplu taşımasında çok zaman geçiren ve bu yolculuklarda okumayı seven bu üçlü uzun süre bu projeye başlamayı konuşmuş. Yurtdışından benzer örneklerin olması elbette fikir vermiş, ancak asıl ortaya çıkma nedenlerinin kendi durumlarını belgeleme isteği olarak tarif ediyorlar. Biz de toplu taşımada etrafımızda gördüğümüz okuyucuların ne okuduklarını merak ediyorduk, biraz da bu dürtüyle okunan kitapların bilgisini de belgelememize dahil ettik, diyor İstanbul Okurken ekibi. Proje sürekli toplu taşımada seyahat eden üç kişilik bir ekibe ait olunca fotoğraf çekmek için çoğunlukla özel mesai harcamaya gerek kalmadığını söylüyor İstanbul Okurken ekibi, söylediklerine göre işe gidiş eve dönüş yolculuklarında yaptıkları çekimler işlerini görüyor. Toplu taşımanın çok kalabalık olduğu anlarda herkesi fotoğraflamanın mümkün olmadığını söylüyor ekip, ayrıca sabahları uykulu olduklarında da yerlerinden kalkamadıklarını. Fotoğrafladıkları her kitabı ve okuru sitelerine koyuyorlar, kitaba göre seçim yapmıyorlar. Kullandıkları ekipman ise Canon Mark III, 50 mm f/1,4. Okuyan birine rastlayınca o anki duruma göre ya çekim öncesinde ya sonrasında kısaca projeden bahsedip izin istiyorlar, üzerinde iletişim bilgilerinin bulunduğu bir kitap ayracı veriyorlar. Böylece kendisi de fotoğrafının nasıl kullandığını görebiliyor, kararını değiştirirse bize bildirebiliyor. Yine kişi izin verirse okuduğu kitabın kapağını da ayrıca fotoğraflayarak o bilgiyi de not almış oluyoruz, diyor ekip. Fotoğraf öncesi konuştularsa herhangi bir şekilde poz vermesini talep etmiyorlar, Lütfen az önceki gibi doğal halinizde okumaya devam edin diyerek çekim yapıyorlar. Tabii iş fotoğraf çekmekle bitmiyor; fotoğrafların kitap isimleriyle birlikte düzenli bir şekilde İstanbul Okurken sitesine ve sosyal medya kanallarına yüklenmesi, etkileşim sorularının hazırlanması gibi sosyal medya yönetim işleri, raporlama ve planlama gibi proje yönetim işleri için özel mesai harcayıp, toplantılar yapıyor ekip. Kimi dönemlerde, mesela terör gibi, toplumsal tehlike anlarında ya da hafta sonlarında okuma davranışlarının değişip değişmediğini, yahut değişik bölgelerde okunan kitapların özelliklerini fark edip etmediğini söyleyebilecek kadar verinin henüz ellerinde olmadığını söylüyor ekip, fakat 100 fotoğrafta kitap türü tercihine baktıklarında 75'inin kurmaca, geri kalanın kurmaca-dışı olduğunu belirtiyorlar. 100 kitabın 57'si çeviri, 39'u Türkçe yazılmış, 4'ü yabancı dilde. Kadınlar ve erkekler ise şu an aynı sayıda. 82 genç, 18 orta yaşlı / yaşlı var. Ekibin verdiği bilgiye göre kısa motor yolculuklarında daha çok dergiye ve gazeteye rastlanıyor; vapurlarda, metro ve Marmaray gibi daha kalabalık yolculuklara nazaran daha çok gazete okunabiliyor. Facebook sayfalarında sordukları soruya cevap olarak da takipçileri en rahat vapurda ve metroda okuyabildiklerini belirtmişler. Elektronik okuma aygıtlarına çok ender rastlıyoruz. Bu yüzden bazen sosyal medyada şikayetler duyuyoruz, 'E-kitapları okuma saymıyor musunuz?' diye tam tersi, çok ilgimizi çekiyor, ama pek göremiyoruz, diyorlar. Peki proje İstanbul ile mi sınırlı kalacak? Görünüşe göre yalnızca kısa bir süreliğine İstanbul ile sınırlı kalacaklar. Nitekim diğer illerden projeyi uyarlamak isteyen insanlarla yazışma halinde olduklarını söylüyorlar ve iyi bir yöntem tasarlayabilirlerse talep gelen şehirlerde de bu sistemi devam ettirmek istediklerini söylüyorlar. Biriktirdikleri bütün bu bilgileri ve çektikleri fotoğrafları bir kitapta toplamak da hayalleri arasında.


Önce Boksör Böcek yayımlandı. Doğrusu mu, biraz söylenmiştim huysuzca "Anglosakson oldun mu iş tamam, kaç yaşında ne yazarsan yaz, her dile çevrilecek!" diye. Gönülsüzce göz attım genç yazar Ned Beauman'ın bu ilk kitabına. Bu göz atışın sonu, iki gün sonra, kitabın yayıncısı Domingo'ya attığım tebrik e-postası ile gelecekti. Bağlar, detaylar, dinamizm... Beauman, kesinlikle çok zeki bir yazardı. Sonra Beauman'ın Tanpınar Edebiyat Festivali için Türkiye'ye geldiğini duydum. Onu bir de konuşurken görmek güzel olacaktı. Talihtir ki, iş yalnızca bununla kalmadı, üstüne bir de Beauman'ın bir süre İstanbul'da yaşamak istediğini öğrendim. Bohem bir yaşam sürüyordu, romanlarını dünyanın dört bir tarafında yazmak, kentlerin ruhuna dalmak istiyordu. Zaten bir 'ortak' aradığım evime buyur ettim kendisini. "Sevgili Yazar Ned Beauman", oldu benim için "Naber Ned". İki ay boyunca onun İstanbul'u günbegün tanıyışına şahit oldum. Sık sık ona garip, bana olağan gelen bir hikayeyi taşıyordu salona. Başta biraz klişe kaçan soruları; zaman sonra zekayla örülü ve benim de kent algımı açan muhabbet fişekleyicilerine dönüşme belirtileri göstermişti ki, kendisi Londra'ya doğru yola koyuldu. Ben onunla İstanbul'u konuşmayı hep çok istedim. Sonunda dayanamadım. Odamdan sorular yazdım ona, küçük salonumuzdan geçti, onun odasına ulaştı. Şimdi de yanıtlarıyla birlikte, sizde. En azından İngiltere hakkında konuşabilirim sanıyorum. Türkiye hakkındaki izlenimlerimiz, Türk restoranlarının iç mimarisi ve James Bond filmlerinden geliyor. Bir başka deyişle, biraz Anadolu kırsallığı, biraz da Aya Sofya. Gariptir, sürekli haberlerde olduğu için, Irak gibi bir yer hakkında daha detaylı bir bilgiye sahibiz, oraya büyük ihtimalle hiç gitmeyecek olsak bile. Çünkü Tanpınar Edebiyat Festivali'ne davet edilmiştim, gerçekten de bir hevesle geldim. Ama birkaç yıl önce sanat eleştirmeni olan bir arkadaşımla da ziyaret etmiştim burayı. Böylece, buradaki güncel sanat sahnesinin gelişmeye başladığını görmüş bulundum. Bu, benim yaşayacağım yere karar vermemde büyük bir etken, çünkü çağdaş sanat dünyasının dinamik olduğu bir yerde, uluslararası ziyaretçileri kabul etmekte çok iyi. Ve tabii ki de, Türk bir yayımcı iki romanımı da satın almıştı, o yüzden ülkenizin kusursuz bir zevke sahip olduğunu biliyordum! Galiba bu şehirle ilgili en sevdiğim şey sokak kedileri. O nedenle gelişimin ilk haftasında Teşvikiye'de brunch yaparken, bir kedinin gelip bizimle takılması çok hoşuma gitmişti! Tokyo'da, insanların böyle bir şey yaşaması için, gerçekten de para ödemesi gerekir. Ayrıca, bir Efes için 11 lira ödedim, bu da anca İstanbul'da olur. İstanbul, Batı dünyasının görmek istediği gibi, 'kültürlerin karışımı' filan mı sence de? Kültürleri karışırken gördün mü hiç İstanbul'da? Bana sorarsan, şehre bölge bölge serpiştirilmiş kültürler var, bütün olan biten bundan ibaret. Katılıyorum. Soho House'ın burada 2014'te açılacak olması gerçekten de ilginç; hem de, sadece açılıyor olması yeterince sembolik değilmiş gibi eski Amerikan Konsolosluğu'nda açılacak! Sadece üyelerin girebileceği bir kulüp, mesela konsolosluk yerine etrafı çevrilmiş bir bölge, Beyoğlu'nda etrafı çevrilmiş bir bölge. İstanbul genelde 'Doğu ve Batı arasındaki köprü' olarak pazarlanıyor ama ciddi anlamda bir birleşme yok. Londralısın. Şehirler Londra'ya konumuna göre "doğu"laşmaya başladıkça, Anglosakson klişeleri daha yoğun hissedilir hale gelmiyor mu sence de? ABD'nin dahi değil, özellikle İngilizlerin klişelerini çok ağır buluyorum. Üstelik yalnızca İstanbul'a dair değil, kendi dünyalarına ait hissetmedikleri yaşam belirtilerine karşı. Çok değil. Sen bir de Londralıların, kendi ülkelerindeki sadece birkaç yüz kilometre kuzeylerinde bulunan şehirler hakkında düşündükleri klişeleri duy! Ayrıca, bir anlamda, klişeler cahillikten daha iyidir. İngiliz birine, ondan Taşkent hakkında üç şey söylemesini istediğini bir hayal etsene. 1. Yaya geçitlerini ve çöp kutularını beş kat arttırdım. 2. Harbiye'deki Gösteri Merkezi'nin etrafındaki bütün alanı geliştirirdim ki, o kadar tenha durmasın. 5. İstiklal'i batı ve doğu şeridi olarak ikiye ayırırdım. İstanbul dışında, Türkiye'nin başka yerlerini görebildin mi? Malum, İstanbul Türkiye'nin içinde bir başka ülke... Sadece o kadar hevesli bir gezgin değilim! Geçtiğimiz 1,5 yıldan beri iki bavulla yaşayan biri olarak, bunu söylememin garip kaçtığını biliyorum ama yeni bir yere giderken belirli bir nedenim olsun istiyorum, ya da en azından orada yaşayan birkaç arkadaş. İnsanın kendi kendine yaptığı gezi ve kısıtlı zamanda yapılan gezmeleri beceremem. Belli belirsiz Ankara'da bir okuma yapmamın dışında, en uzak Kilyos'a gittim; orada, soğuk bir plajdaki köpeği konu alan bir sanat filminin çekilmesinde birkaç kişiye yardımcı oldum. Şu anda herhangi bir kitabımın İstanbul'da geçmesini planlamıyorum, ama en azından burada geçen bir kısa öyküye başladım. Daha geniş anlamda yaratıcılığımın üzerinde etkisini de söylemem güç, ama dilini konuşmayıp yine de güzel vakit geçirdiğim bir ülkeye taşınabileceğimi mutlulukla doğrulayabilirim; çünkü önümüzdeki yıllarda vereceğim büyük kararların çoğunu etkileyeceğini düşünüyorum. Ayrıca, İstanbul'da taksiye binmek, ölümün kaçınılmazlığıyla yüzleşmeme yardımcı oldu. Londra'dan geçen sene ayrıldım çünkü Berlin'de yazar olarak özel bir oturma iznine hak kazandım; bu, dünyada herhangi bir yere gitme imkanım varken, bütün hayatım boyunca yaşadığım şehirde kalmanın ne kadar büyük bir yanlış olduğunu anlamamı sağladı. Bu bilgi ışığında hareket ediyorum. 2013 için planım, Ocak ve Şubat'ı Paris'te geçirmek, sonra ikinci kitabımın basımı için Mart'ta tekrar New York'a gitmek. Ama yine de bu, yazmam için uygun olan şey değil. Üçüncü kitabım için Güney Londra hakkında yazarken, çoğu zaman ya Berlin ya da New York'ya yaşıyordum, o nedenle Flickr'a ve Google Haritası'na güvenmek durumundaydım. Elif Hanım'a bu samimi ve içten sohbeti için teşekkürler. Gerçekten Ned'e sormak istediğim bütün soruları sanki aklımdan çekip almışsınız.


Ted Berrigan, Beat Kuşağı kurucularından Jack Kerouac ile hayatı, yazıları, şiirleri hakkında Paris Review için konuştu. Kerouac ailesinin telefonu olmadığı için Ted Berrigan, Kerouac'a birkaç ay önce ulaşıp Kerouac'ı röportaj vermeye ikna etmesi gerekir. Berrigan, sözleştikleri tarihte Kerouac'ların evine gitiiğinde yazarın iki arkadaşı şair Aram Saroyan ve Duncan McNaughton'da evdedir. Bill Bissett'ten iyi olmasa da orijinal bir adamdır. Neal Cassady'nin bana yazdığı mektuplar sayesinde Yolda'yı doğaçlama yazmaya karar vermem de Neal'in önce birinci tekil şahısla başlayan sonra öfkelenen, hızlanan, ciddileşen, detaylı mektupları, Goethe'ün öğüdü ve Dostoyevski'nin kehaneti etkili oldu. Hayır, önecelikle haiku üzerinde çalışılmış ve düzeltişmiş en iyi şiir. Biliyorum, denedim. Ağaçlar, çiçekler, dil ritimi değil, ekonomik olmalı. Üç kısa mısrada basit bir resim olmalı. En azından eski ustaların yaptıkları buydu. Üç satır için uzun süre çalışırlardı. Haiku? Haiku'mu duymak istiyorsun? İşte üç mısrada anlatılan o harika hikayeden sen de etkilendin. İngilizce yazmak Japonca yazmaktan daha kolay çünkü nereyse her kelimenin bir karşılığı var. Bizde aynı hece saçmalığı yok. Yani "küçük serçe" demene gerek yok çünkü herkes serçenin küçük olduğunu bilir. Haiku yazmak çok zor. Uzun, saçma Hint şiirleri yazıyorum. Tavanarasında Bill Cannastra ile işbirliği yapmışlığım oldu. Sarışınlarla. Evet, evet o. "Tüm kıyafetlerimizi çıkaralım ve koşalım" dedi... Yağmur yağıyordu. "İç çamaşırımı çıkarmayacağım" dedim,"Tamam ama ben benimkini çıkaracağım" dedi. 6. bloktan 7. bloğa kadar koştuk ve geri geldik. Kimse bizi görmedi. Tamamen çırılçıplaktı. Sabaha karşı dört ya da beşti. Herkes oradaydı. Kırık camların üzerinde Bach çalarak dans ediyordu. Bill çatıya çıkıp sağa sola sallanarak "Düşmemi ister misiniz?" diye soran adamlardandı. Biz de "Hayır Bill, hayır" derdik. Bill İtalyan'dı. Bilirsin, İtalyanlar çılgın olur. "Jack, gel ve delikten aşağıya bak" derdi. Klozet deliğinden aşağıya bakar ve bir sürü şey görürdük. John Clellon Holmez ile mektuplaşıyoruz. Tembellik ettiğim için her geçen yıl yazışmalarımız azalıyor. Okurlarımdan gelen mektuplara bile yanıt veremiyorum çünkü yazdıklarımı dikte edecek, postalayacak bir sekreterim ve verecek cevabım yok. Hayatımın geri kalanı boyunca insanlara gülümseyecek, onların elini sıkacak, gelen her mektuba klişe yanıtlar verecek değilim. Ben yazarım, politikacı değil. Zihnimi serbest bırakmam gerek; tıpkı Greta Garbo gibi. Odadaki masada, yatağın yanında, iyi bir ışıkta. Gece yarısı başlayıp şafak vaktine dek, yorgun düşüne kadar ve içki içerek yazmayı seviyorum. Tercihen evde. Mexico City Blues kitabındaki şiirlerin 230 neredeyse morfin etkisindeyken yazıldı. Şiirdeki her mısra, ilaçların etkisinde, bir saat diğerine karışırken yazıldı. 'İyi bir yazar' olmaya kararlıydım. Allen her zaman şiir yazıyor ve okuyordu. Burroughs çok fazla okur ve eşyaları inceleyerek etrafta dolanırdı. Birbirimiz için sarfettiğimiz çaba hakkında çok defa bir sürü şey yazıldı... Biz sadece ilginç, büyük New York şehrinin kütüphaneleri, kafeleri, kampüsleriyle ilgilenen üç ilginç karakterdik. Kitaplarımda kendimle sürekli röportaj yaptığım halde hala birçok gazeteci ve öğrencinin neden benimle röportaj yapmak istediklerine anlam veremiyorum. Kitaplarda onlar hakkında bir sürü şey anlattım. İnanın bu kadar mühim değil. Allen bir keresinde Shakespeare'i siz ona okuyana dek anlamadığını söylemişti. Ginsberg sol politika ile ilgilenmeye başladı. James Joyce'un Ezra Pound'a dediği gibi ona, "Beni politika ile sıkma, beni ilgilendiren tek şey stil" dedim. Entellektüel olmayanlarla takılmak daha çok hoşuma gidiyor. Gördüğün gibi Beat grubu 60'ların başında dağıldı, herkes kendi yoluna gitti. Benim yolum da bu: ev hayatı. Ben pro-Amerikanım; radikal politik haraketlerinse farklı bir eğilimi var gibi görünüyor. Burroughs'un cut-up yöntemine gelince; keşke eskiden yazdığı gibi inanılmaz komik hikayeler yazmaya devam etse. Cut-up yeni bir teknik değil, aslında herkesin konuşurken, düşünürken, yazarken yaptığı bir şey. Eski bir Dada hilesi. Buna rağmen çok iyi tepkiler aldı. Onun daha seçkin, mantıklı olmasını istiyorum ve bu nedenle de cut-up yöntemini kullanmasından hoşlanmıyorum. Hayır. Dinle, röportaj bitmeden önce eklemek istediğim bir şey var. Bana Kerouac'ın ne anlama geldiğini sor. Dünyanın en kısa şiir türü olarak kabul edilen geleneksel bir Japon şiir türüdür.


Jack Kerouac'ın The Mexican Girl hikayesini kendi sesinden dinleyin. Buket Ketbağa, SabitFikir için çevirdi. Jack Kerouac'ın The Mexican Girl hikayesini kendi sesinden dinleyin. Buket Ketbağa, SabitFikir için çevirdi. Kaan Burak Şen, yavaştan genç yazar olarak anılmanın sonuna doğru geliyor; Mutlu Kemikler üçüncü kitabı... Kafası bir hayli tuhaf. Şimdilerde bir roman yazdığı da söyleniyor, fakat öncesinde belirtmekte fayda var: Mutlu Kemikler öykü derlemesi henüz çıktı, pek başka bir kitaba benzetilecek bir havası da yok bu kitabın. Tıp ve edebiyat ilişkisi, tıbbın insanla olan ilişkisi gibi tarih boyunca şekil değiştirmiş, her dönem yeni yaklaşımlarla genişlemiştir. Tıbbın tarihi, insan acılarının da tarihidir aslında. Edebiyatın içinde kapladığı yer, diğer bilim dallarından hep daha büyük olmuştur tıbbın.


Eserlerimi kategorize etmek veya belli bir türle sınırlandırmak benim için gerçekten zor. Ayrıca eserlerimi nasıl tanımlayacağımı bile bilmiyorum. Sadece okuyucularımın ufuklarını açacak harika deneyimler yaşamalarını istiyorum. Münih'e ne zaman gitsem, her zaman soslu yarım ördek, patates köftesi ve kırmızı lahana yerim. Bu tarz bir yemeği şehrin her köşesinde bulabilir, böylece o günkü randevularınızı aksatmadan bütün günü geçirebilirsiniz. Memleketim Hamburg'un klasik yemeği balık ekmek; Berlin'in yemeği ise köri soslu domuz sosisidir. Büyük şehirlerin en güzel taraflarından biri ise, içerisinde dünya mutfaklarından geniş bir yelpaze sunan ve günün her saati hizmet veren restoranların bulunması. Kaliteli restoranlara gitmeyi severim ancak akşam yemeklerini genelde evde kendim hazırlarım. Eskiden, restoranlarda garson olarak çalışmışlığım ve barmenlik yapmışlığım var. İnsanın yemek yaparken yoğunlaşma şekli, yazarken yoğunlaşmasından çok daha farklı. Bana kalırsa; yemek yaparken ve yazarken beynin farklı bölgeleri kullanılıyor. Yazmak gerçekçi bir olayken, yemek yapmak daha duygusal bir eylem. Gerçi profesyonel bir aşçı, bu konuda size muhtemelen daha farklı bir şey söyleyecektir. Zaman zaman, öğrenciyken radyoda yaptığım işe devam ediyorum. Evde sürekli tek başıma yazıyor olduğumdan, arada değişiklik iyi geliyor. Ve elbette para kazanmak her zaman için gerekli bir şey. Yirmili yaşlarımın başındayken Beat Kuşağı şiirleriyle çok ilgileniyordum. Bunun yanında, Hemingway, Nabokov, Philip Roth ve Bret Easton Ellis gibi yazarları da hayatımın bu döneminde keşfetmiştim. Houllebecq'in yazdığı ilk romanlar beni etkilemiştir. Eserlerde ağırbaşlılığı tercih ediyor, tuhaflıkları, gülünçlüğü ve trajikomikliği seviyorum. Ölümcül derecede kederli veya tumturaklı ağıtlar şeklinde yazılan kitaplar hoşuma gitmiyor. Yazarların ana karakter olduğu kitapları da sevmiyorum ama öte yandan, bu tarz filmlerden keyif alıyorum. Mesela The Wonderboys (2000) filmi beni en çok eğlendiren, zekice yapılmış filmlerden biridir. Filmler, genellikle yazmam için bana ilham kaynağı oluyorlar. Todd Solondz, Tim Burton, Woody Allen, Claude Sautet, Chabrol, Jim Jarmusch bazen de Haneke, Lynch gibi yönetmenlerin yaptıkları filmler bunlara örnek olabilir. Yirmili yaşlarımın başındayken, Almodovar'ın teatral, tutkulu ucuz edebiyatı beni büyülüyordu. Müzikteki ucuzluğu hala seviyorum. Rihanna, Beyonce gibi şarkıcıların şarkılarında kullanılan basit melodilere, büyük aranjmanlara bayılıyorum. Edebiyatta ise daha mesafeli ve alaycı olan eserleri seviyorum. Ama aslında pop müzikte de çok fazla ironi var. Kibirimi bağışlayın ama sonraki kitabımın yazarı olmak isterdim... Belki de önemli bir felsefi eseri yazmış olmak isterdim ki bu da inanılmaz derecede bilgili olduğumu gösterirdi; ama bu tarz kitapların birçoğu, anlaşılabilir bir şekilde yazılmıyor. Bir roman yazarı olarak söyleyebilirim ki; anlaşılabilirlik, kaliteli bir eser yazılmış olduğuna işaret eder. Sonuç olarak yazdığım şeyleri, ne kendim ne de elitler için yazıyorum. Gününe, saatine ve etkinliğe göre değişiyor. Sadece akşamları dışarı çıkmak istediğim zaman şık giyinmeye dikkat ediyorum, yüksek topuklu ayakkabılar giyiyorum, makyaj yapıyorum vb. Sigara ve alkolü de sadece böyle zamanlarda kullanıyorum. Üniversitedeyken, makyajla ve topuklu ayakkabılarla gezen öğrencileri gördüğümde gerçekten şaşırıyordum. Bol pantolonlar ve spor ayakkabılarla bile her gün kampüse gitmek benim için yeterince rahatsız ediciydi. Yemek konusundaysa, yeni şeyler tatmayı çok severim, çeşitliliğe ihtiyaç duyuyorum. Pişirdiğim akşam yemeklerinde, bir hafta içinde iki akşam aynı yemeği yaptığım olmaz. Ayrıca, kahveyle tuzlu bir şey yemeyi veya tatlı bir içecekle tatlı bir şey yemeyi sevmem. Bunun gibi garip huylarım var. Biri Mısırlı, diğeri Alman olan anne ve babanın kızı olarak dünyaya gelen Jasmin Ramadan, 2004 yılında, Hamburg Üniversitesi, Almanca ve Felsefe bölümlerinden mezun oldu. Şimdilerde Hamburg'da yaşamaya devam eden Ramadan, öğrenci olduğu 2000 yılında, Kuzey Almanya Radyo/TV Yayınları'nda serbest olarak çalışmaya başladı. Genellikle kısa öyküler ve romanlar yazan Ramadan'ın Murks isimli öyküsü, 2009 yılında The Hamburger Abendblatt gazetesi tarafından yayımlandı. Eser, web sitenin anasayfasında yayınlanmıştı. 2006'da, Hamburg Kültür Departmanı'nın verdiği Yılın Genç Yazarı Ödülü'ne layık görülen A Penguin on the Antenna romanıyla Ramadan, jüri tarafından, kitaptaki karakterlerin, aşkın ve yazarın onlarla oynama şeklinin sıcaklığı ve gerçekçiliğiyle övüldü. Yazarın ilk bağımsız kitabı Soul Kitchen, Blumenbar Yayınevi tarafından 2009 yılında basıldı. Fatih Akın'ın komedi filmi Soul Kitchen (2009)'a bir tanıtım gibi duran kitap, ilgi gördü. Bunun yanında, Philipp Baltus'un okumasıyla, kitabın ses kitap versiyonu da çıktı. Eylül ayı sonunda, Literaturhaus Salzburg, Avusturya'da eserini tanıtan Ramadan'ın, 2010 yılında Literature Quickie ismiyle bir kısa öykü derlemesi yayınlandı. Yakında çıkması beklenen The Rude Suicide ise, yazarın ikinci bağımsız kitabı.


Rachel Kushner'ın Flamethrowers romanına bayıldım. Ayrıca Mario Vargas Llosa'nın Dünyanın Sonunu Getiren Savaş'ı ile Milan Kundera'nın Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği'ni de saymam gerek. Aslında serüveni kitap yaratıyor. Bir kitabı çok severek okuyorsam, daha önceden sahip olduğumu fark etmediğim kadar çok vakit bulabiliyorum okumaya. Ancak şunu söyleyebilirim ki, iyi bir roman eşliğinde uzun bir uçak yolculuğu gibisi yok. Bir defasında yola çıkmadan evvel, eleştirmenlerin öve öve bitiremedikleri bir romanı almış, yerime kurulmuştum. Roman beni o kadar sıktı ki, yolun geri kalanında öylece oturup etrafı seyrettim. Tam bir azaptı. Ama bunun tersine, Zagrep'ten New York'a iki aktarmayla gideceğim zor bir yolculuk esnasında aldığım Edith Wharton'ın bir romanını öyle zevkle okudum ki, havaalanı çıkışında taksi sırası beklerken bitirdim. Oldukça komik biri olan Thomas Brussig'i okuyorum ama ne yazık ki yazdıkları İngilizceye çevrilmemiş. Geçtiğimiz yıl da çevirilerini yaptığım Karl Kraus'u okuyordum. Ben, kendi hayatları ve kendilerini içinde gördükleri hayatla ilgili bir şeyleri anlamlandırmaya çalışan romanları seviyorum ve tarihi roman denen türden de bu yüzden biraz uzağım. Ancak en sevdiğim romanların arasında Savaş ve Barış gibi romanların olmasını engellemiyor bu. Oldukça yardımını görmüş olsam da galiba Freud'u bu kategoriye sokmamalıyız. 30'lu yaşlarımın başında, karanlık bir dönemimde Harriet Lerner'in Öfke Dansı kitabının bana bir rahatlama getirdiğini ise söylemeliyim. Don DeLillo'nun bana 1989 yılında gönderdiği Libra romanı. Yayımcımdan ilk romanımın bir kopyasını ona göndermesini söylemiş olmalıyım, başka türlü o kitabın bana hediye gelmesini beklemiyordum çünkü. Ancak 20'li yaşlarımı tamamen kapanıp, yazı yazarak geçirdiğimden ve DeLillo'ya yalnızca uzaktan hayran olduğumdan, bana imzalı bir romanını göndermesine inanamamıştım. Hala da inanamıyorum sanırım. Varlığımı bir süreliğine ona ödünç veriyor olma hissi. Yıllar boyunca anlatacak başka bir hikayemin olup olmadığını sorgulamak. Ebeveynlerim çok çalıştıkları için kitap okumaya vakit bulamazlardı, ama ben her hafta halk kütüphanesine gider, bir sürü kitapla eve dönerdim. Babam her gece bana birkaç sayfa kitap okumaya gayret ederdi. Annemse bunu hiç yapmadı, babam iş için evden ayrıldığında bile. Sanırım bunun nedeni, babamın bana kitap okuduğu anların bize özel olduğunu düşünüyor olmasıydı. Kafka, Dönüşüm romanını bir grup arkadaşına okurken orada olmak isterdim. Arkadaşları durmaksızın gülüyorlarmış, evet, romanın içinde bir mizah var ama kimbilir Kafka onu nasıl bir ses tonuyla okuyordu. Shakespeare'in yarattığı Rosalind'i seçerdim ancak onunla beşli ölçüye uygun olarak konuşmaya çalışmak zor olabilirdi!


Her Şey Aydınlandı ve Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın kitaplarının parlak yazarı Jonathan Safran Foer'in 2009'da yayımlanan Hayvan Yemek isimli kitabı yakın zamanda Türkçeye çevrilerek Siren Yayınları tarafından okurlara sunuldu. Foer yıllarca vejetaryenliği denemiş bırakmış, tekrar denemiş ve tekrar bırakmış. Oğlunun dünyaya gelmesiyle beraber kendisine, oğlunu et ile beslemenin doğru olup olmadığını sormaya başlamış. Sonucunda ortaya çıkan kitap ise Hayvan Yemek. USA Today'den Elizabeth Weise'nin kitabı ve vejetaryenlik ile ilgili Foer ile yaptığı röportajı sizin için çevirdik. Benim kitabım bir vejetaryenlik kitabı değil. Fabrika ürünü ete karşı çıkmamı anlatan bir kitap. Hayvanların kapalı yerlerde yetiştiği, güneş görmeden, toprağa temas etmeden, hasta olmamalarını ve daha hızlı büyümelerini sağlayan ilaçlarla neredeyse sürekli beslendikleri bir yapı bu. Hayvan eti yiyip yememek konusunda bir çok farklı ve duyarlı çözüm bulunduğunu düşünüyorum. Güvenilir üreticiler tarafından üretilen etleri tüketmek ya da vejetaryen olmak. Saygı duyamadığım tek şey, kasıtlı bir vurdumduymazlık hali ve bu konuda düşünmek istemiyorum diyen insanlar. En basit ifadeyle, hayvanların hareket dahi edemedikleri ufacık kafesler içinde tutulmaları. 50 milyon hayvanın fabrikalarda üretilmesi ve bu endüstrinin büyüklüğü beni ürkütüyor. Hayvanları, yemek amacıyla üretmek, bünyesinde bir şekilde şiddet ve umursamazlık barındırıyor. Bu kitabı yazma sürecimde, böyle olmayan az sayıda üreticiyle de tanışma fırsatı buldum. Eğer kitabımın kahramanları varsa, onlar, bu bahsettiğim küçük üreticilerdir. Beni bu denli etkilemelerine çok şaşırdım. İstatistiksel olarak çok az sayıda olmalarına da. Aslında durum bunun tam tersi. Seçkinci olan bu fabrika ürünü etler; şirketlerin CEO'larına insanların sırtından milyonlarca dolar para kazandıran yiyecekler. Evet, süpermarketlerdeki etler tüketicilere ucuz geliyor, ancak bunun nedeni maliyetler konusunda yanlış bilgilendirilmemiz. Bu maliyetleri, sağlık hizmetleri ücretleriyle, çevrenin ve değerlerimizin yok edilmesiyle ödüyoruz. 'Ucuz yiyecek' denen şey, bugün Amerika tarihindeki en pahalı yiyecek. Değişmesi imkansız gibi görünen, fakat zamanla yanlış olduğunu kabullenip düzelttiğimiz durumlar var. Çok yakın bir zamana kadar bu ülkede köleliğin olduğunu, kadınların oy hakkı olmayan ikinci sınıf vatandaş muamelesi gördüklerini ve hala ırkçılık gibi konularla uğraşıyor olduğumuzu, zaman zaman unutabiliyoruz. Uzun bir süre mücadele ettiğimiz bu gibi sorunlar, bazen çok hızlı bir biçimde çözüme kavuşabiliyor. Bir tanesi, et yemeyi tamamen kesmek. Diğeri de Böyle koşullarda üretilen eti yemek istemiyorum ama hala et yemek istiyorum, bu yüzden de hayvanlarını açık alanlarda yetiştiren küçük üreticileri araştıracağım diyebilmek. Büyük ihtimalle fabrika ürünü et üretimine bir karşı çıkış olacaktır. Bunun benim hayatta olduğum süre içinde olacağını düşünüyorum. Et yeme eğilimi azalıyor. İnsanlar her yıl daha az et tüketiyor. Aldığım tepkilerden çok çok memnunum. Et yemeye devam edeceğim ama bana hakkında düşünecek çok fazla bilgi verdiniz gibi tepkiler olsa bile.


Her yerde saç var diyen o yarı bıkkın, yarı isyankar sesin, dinleyenler için uzun süre anonim kalamayacağı açıktı. Genele hakim bir sükut hali, su gibi berrak yükselişler ve abartısız hüzne eşlik etmekten geri duramayan bir muzip sorgulamaydı Kalben'de ilk duyduklarım. Haydi Söyleye kendi üslubunu katıp, arabesk kelimesini duyduğunda bile kulağı kapananlara, yorumun ve düzenlemenin dönüştürücü gücünü hatırlatıyordu. İlk kez bir market otoparkında kitlelere ulaşmış, Sofar İstanbul'la yankısını büyütmüş, tevazuya doygun, güler yüzlü ilgisi sonsuz genç ozan Kalben'le müzik, edebiyat ve üretmek üzerine konuştuk. Bilinçlenmeye başladığımız çocukluk günlerinden bugüne değin biriktirdiğimiz tüm anıların, seslerin, yüzlerin üzerimizde etkili olduğuna inanıyorum. Üretim biçimleri deneyimden bağımsız olabilir ama benim için, ilk albümde öyle olmadı. Karar verilmiş, hesaplanmış bir durum değildi. Müzik, geldiği gibi ortaya çıktı ve ona sahip çıkan, onu korumak isteyen bir kitleyle buluştu. Şimdi, benim anılarımdan ve benden de ötede bir yerlere yolculuk ediyoruz. Bir şeyler alabilmek için zamanımızı, emeğimizi ipotek ediyoruz. Tüketim nesnelerimizi tasarlıyor, paketliyor ve pazarlıyoruz. Eşyaya bağlılığımızı görmezden gelebiliyoruz. Ben itiraf ediyorum: Kaybetmek istemediğim eşyalarım var. İnsanların izlerini saklayan eşyalar bunlar. Dedemden, annemden, sevdiğim bir arkadaşımdan, Ali'den... Dilerim herkesin hayatında parayla takas etmeyeceği, kaybetmemek için hafızasını zorlayacağı ve de baktığında, dokunduğunda bir hissi yeniden yaşayabileceği objeler olsun. Ve elbette objelerden önce insanlar, o insanlarla harika hatıralar olsun. Ali'yle uyanıp kahvaltı ettikten sonra, kahve eşliğinde yapacaklarımızı düşünüyoruz son günlerde. Müzikle ilgili düşünüyoruz, sonra konserler ve provalar arasında kayboluyoruz. Dostlarla görüşüyoruz. Başka illerde olsalar bile ayda bir kere görüşmeye çalışıyoruz ve başarınca mutlu oluyoruz. Ailemizle daha sık iletişim kuruyoruz. O mutlu gün, zaten her günün içinde var da, ortaya çıkarmak için çabalamak gerekli. İyi olana, güzel olana, insana ve evrenin kibirsiz ihtişamına odaklanmak gerekli. Hepimiz için günlerimiz bu çabaya değer olsun, dilerim. Biz albümü kaydederken Lulu da okula başladı. Lulu'nun Maceraları serisini üçüncü bir kitapla noktalamayı düşünüyorum sonbaharda. İçimden gelen metinlerin bende her zaman yeri olacak. Hayallerim arasında düzenli olarak yazabildiğim, hem disiplinli hem keyifli bir dönem yaşamak da var. Leyla Erbil, Sabahattin Ali, Metin Eloğlu, Patti Smith okuyorum. Beat Kuşağı köklenmekle değil, kendini ve dünyayı bulmakla ilgili gelmiştir bana; okuduğum metinlerde de, dönemin müziğinde de bunu gördüm. Kimseye zararı olmayan serserilerin yaşamakla ilgili düşüncelerine, sevme biçimlerine ve yollara dair iddiasız çığlıklar attıkları bir dildi bu... Etkilenecek kadar içine girmedim ve okumadım; ama uzaktan da olsa, severim. "Kızgınlıklarım beni ele geçirmesin, çabasındayım bir süredir. Korumak istiyorum, fırtınası utangaç sükunetimi. İnsanın kendi içinde bir bütünlük kurması, kendisinden her an emin olması ve yaptıklarından şüphe etmeden yaşaması zor. Başkalarıyla şarkılar paylaştığımız ve artık birbirimiz için "başkaları" olmaktan çıktığımız bu yolda içimden ne geliyorsa yapmak -tembellikse tembellik, üretkenlikse üretkenlik, sadelikse sadelik, karmaşaysa karmaşa- istiyorum. Birine yanıt vereceksem, veriyorum. Zamanım yoksa, yok. Müzik, özgür olmakla ve sevmekle ilgiliydi her zaman. O bağ öyle kalsın. Çok düşünmüyorum dengeyi. Sakin ve kalender olabilirsem, ne mutlu, diyorum. Müziğin içinde aşk var, dostluk var, yeni kazandığım arkadaşlar var, eskiden kıymetini veremediğim harika insanlar var, ağaçlar ve sokaklar var. İller ve konserler var. Binlerce pırıl pırıl yüz var. Sesler var. Tüm bunlara zarar vermiş olurum ahmaklık edersem. Geç kalabilirim, sahnede belli etmemem gereken şeyleri belli edebilirim, hata yapabilirim, kızabilirim, düşebilirim ama ahmaklık edemem. Yani, kalp kıramam. Sanırım kurmak için el ele uğraştığımız ailemizin temelinde, kalp kırmamak var. Herkes birbirine özenli davranıyor. Herkes sevdiği şeyleri yapıyor. Aklıma düşen habis fikirleri hemen paylaşırım ben. Ne söyleyeceksem Nancy Sinatra, Bang Bang misali söyleyiveririm. Öyle insanlarla da çevrelenmek istemişimdir ve şanslıyım ki, içindekini söyleyebilen, pasif agresif oyunlarla zaman kaybetmeyen, sevgi temelinden yükselen insanlar var yanımda. Tavsiye vermek bana göre değil, kısaca durumu anlatmaya çalıştım bu sebeple.


Uluslararası İstanbul Kitap Fuarı'nın Onur Yazarı, Selim İleri. Çağdaş edebiyatımızın büyük ustası fuar boyunca üç yeni kitabı aracılığıyla okurlarıyla buluşacak. İleri'nin kitaplarından ilki fotoğraflı bir anılar derlemesi. Diğer ikisine gelince; ikisi de birer yalnızlık haykırışı. Kumkuma, bir dönem Şair-i Azam olarak anılan ama sonra hızla unutuluşa terk edilen Abdülhak Hamid'in 21'inci asrın İstanbul'una bir hayalet olarak geri dönüşünü anlatıyor. Beklenen Sevgili: Elimde Viyoletler ise şizoid bir karakteri merkez alarak üzerimize düşen gölgelerle yüzleştiriyor bizi. Sabit Fikir için yayın yönetmeni Mustafa Akar ile birlikte Selim İleri'yle romanlarını ve hayatımızdaki çözülmez görünen meseleleri konuştuk. Abdülhak Hamid'i yaşadığı dönem içinde tutarak da anlatabilirdiniz ama siz tuhaf bir hayalet hikayesi yazmayı, üstelik bunu alaycılığı elden bırakmadan yapmayı seçtiniz. Neden diye soracağım bir kez daha. Gençliğimde hemen her gün Teşvikiye'deki evimizden çıkıp Beşiktaş'a yürüyordum. Maçka Palas'ın önünden geçerken de, üzerinde Abdülhak Hamid Tarhan bu evde yaşadı yazılı tabelayı görüyordum. Tarhan sanki ölmemiş, hala oralarda dolaşıyormuş gibi geliyordu bana ve unutulmuş olmasını trajik buluyordum. Bunun etkisi vardır muhakkak. Ama bakın, yazarken onun yalnızlığını trajik boyutuyla ele almak, deyim yerindeyse sulandırmak istemedim. Bir de, Abdülhak Hamid Bey'in üslubunda ironik bir yan vardır ama görülmez. Bu açıdan benzeşiyoruz. Bana hüzünlerin yazarı etiketini uygun görenler yüzünden, ben de ironik tarafımı pek gösteremiyorum. Ama artık 70'ime geldim, giderayak da olsa bu yanımı ortaya çıkarmakta fayda var. Anne Rice'ın vampir romanlarının güzel yanı, karakterlerin dilin yüzlerce yıllık değişimine şaşırıp durmaları. Yeni dünyaya halleriyle, hareketleriyle, giyimleriyle uyum sağlayabiliyorlar ama dil konusunda bunu yapamıyorlar. Romanınızda Abdülhak Hamid, Şu eskiden şöyle yazılırdı, hala öyle mi yazılıyor, şu kelimeler bitişik kullanılmaz mıydı diye bir merak içinde. Durmadan yeni imlamıza şaşırıyor, onu sorguluyor. Bazılarını kendi bulduğu öz Türkçe kelimeler bile rafa kalkmış. Maçka Palazzo mu, Maçkapalas mı, yoksa Maçka Palas mı? Oturduğu evin adı bile sürekli değişiyor. Toplumsal olayları bireye yansıdığı gibi aktarabilmek istiyorum. Kimse günde 24 saat 27 Mayıs'ı düşünemez ama 27 Mayıs'ın sizin belleğinizde bıraktığı tortular kalır. Ben toplumsal olanı bu yolla anlatmaya çalışıyorum. İnsanın kendini dillendirmesi çok komik ama toplumsalı anlatmadığımı, sırf bireyselle yetindiğimi sananların aksine, ben eserlerimin gayet politik olduğunu düşünüyorum. Direniş romancısı diyorum ben size. Direniş kavramını hamasi bir şey zannederler ama öyle değil aslında... Dünyada korkunç şeyler yaşandığı için ben bahçeleri yazmayı tercih ediyorum gibi mi? Belki o da bir tür direniştir. Eh tabii, başka türlüsünün olması hemen hemen imkansız zaten. Oradaki karakter, yani Şefkati ben değilim ama Kumkuma'daki Abdülhak Hamid'de olduğu gibi, onda da benden çok şey var. İçeriğe en uygun olan, karakterimin şizoid dünyasını en çok yansıtabileceğim araç mektuptu. Şefkati'nin gündelik duyumsayışlarını yazsam, herhangi bir ruh çözümlemesi kitabı olacaktı ama mektuplar aracılığıyla doğrudan zihninin içine girebildim ama bunu baştan planlamadım. Yazarken, sezgiyle yol alıyorum ben; plan, program ve biçimlendirmeyle değil. Romanlarınızda da tamamlanmış bir yapıyla başlamıyorsunuz yazmaya. Hayır, yapan yazar çok tanıdım, onlara özendim de ama ben bunu hiçbir zaman yapamadım. Başlangıçta her şey boşlukta oluyor, parçalar bulanık ve yığışık vaziyette bir nebulanın etrafında dönüp duruyor. Sonra sonra kütleleşmeye başlıyorlar, sonunda da bütün o rengarenk gaz bulutları sıkışarak bir gezegene dönüşüyor. Abdülhak Hamid Bey'in dil meselesindeki yalnızlığı hepimizin yalnızlığı. Mesela benim 1968'de kullandığım Türkçe ile bugün kullandığım Türkçe arasında bile dağlar kadar fark var, o yıllarda seçtiğim kelimelerle yazmıyorum artık. Bu tabii olgunlaşmayla, sentez arayışıyla da alakalı ama bir yandan da arada kalmışlığımızın işareti. Eski dili her daim şiddetle savunmuş olan Samiha Ayverdi'nin, eserlerinde son derece duru, pırıl pırıl ve sade bir dil kullandığını hatırlayalım. Normalde insan imla kurallarını hayatı boyunca bir kere öğrenmeli ve sonra yoluna bu kuralları öğrenmiş olarak devam etmeli. Bizde böyle olmuyor çünkü kurallar sonsuz bir döngüyle durmadan değişiyor. Bir bitişik bir ayrı, bir şapkalı bir şapkasız... 70 yaşımdayım ve hala yeni imla kurallarına intibak edebilmek için kafa patlatıyorum. uzlaşamaz hale geliyoruz. Çok acı bir durum bu. Bunca yılın ardından, hiç değilse asgari müştereklerde buluşabilmeliydik ama itiraf edeyim, dilin acılaştığı, keskinleştiği tartışmaları izlerken ben hep şunu düşünürüm: En çok kavga edenler aslında en çok sevilmeyi, beğenilmeyi arzu edenler. Tarhan bu edebiyatçılar için bu kadar kötü şeyler düşünmemiş de olabilir, öyle değil mi? Belki sadece benim iblisliğimdir ona romanda bunları düşündüren. Belki ben Abdülhak Hamid aracılığıyla aslında kendimi anlatmışımdır. Hep denir ya, her roman bir nevi otobiyografidir. Bazı kitapları okumaya, bazı yazarları sevmeye şartlandırılıyoruz. Kitapçı raflarını her hafta sayısız çok satan kitap dolduruyor ve çoğu anında unutuluyor. 1990'larda aylarca 1 numara olmuş bir kitabı bugün arasanız bulamıyorsunuz çünkü yeni baskısı yapılmıyor. Yazıldıktan 70 sene sonra da okunan kitaplar var oysa. İnsan edebi değeri ölçek alıyorsa, hangi kitabın kalıcı olacağını, hangi kitabın silinip gideceğini kestirebilir. Edebiyat konusunda azıcık sezgisi, bilgisi olan bir okur bunu anlar. Bizdeyse hiçbir değer yargısı çok da tartışılarak, ölçülüp biçilerek verilmiyor ve okur göklere çıkarması beklenen yazarları övgülere boğarken, diğerlerinin yüzüne bakmıyor. Abdülhak Hamid Bey için de öyle olmuş. Sağlığında ne yazsa başyapıt denmiş, şiirlerindeki dile başka hiçbir şairin erişemeyeceği söylenmiş, sonra da işte şimşek hızıyla unutulmuş. Onun şatafatlı hayatından uzak bir insanım ben. Öyle bir hayatım olsaydı, altından kalkabilir miydim, onu da bilmiyorum. Beceremezdim. Ama sanırım onunla yalnızlıkta buluşabiliriz. Benim iç dünyamda kopan fırtınalar da operavari olmuştur. Tarhan'ın insana dair ihtirasların, tutkuların en şiddetli halleriyle çarpıştığı oyunlarında iç dünyamın bir aksini bulduğum söylenebilir. Kimsesiz yazarlar var tabii, olmaz olur mu hiç. Hem de bir ordu kadar çoklar. Edebiyat dünyamızın dörtte üçünü onlar oluşturuyor ve öldüklerinde hepsinin üstüne ölü toprağı serpiliyor. Bir dönemin çok önemli yazarlarını hatırlayalım: Ahmet Hamdi Tanpınar, Yusuf Atılgan, Oğuz Atay, Bilge Karasu... Günümüze bir Tanpınar, bir de Atay kalmış gibi görünüyor. Öte yandan, Tanpınar dirildi mi gerçekten? İşte o konuda şüphedeyim. Bir dönem Yusuf Atılgan çok parlak bir isimdi ama bugün öyle değil. Ya Vüs'at O Bener, Erhan Bener? Erhan Bey, Cemal Süreya'nın Hakkı en yenmiş romancı dediği müthiş bir kalemdi. Hak ettiği ilgiyi gördü mü? Fransa'da her yıl sadece Flaubert üzerine sayısız araştırma yayınlanır. Arşivde bir makalesi keşfedilse, fırtınalar kopar. Buradaysa öyle şeyler olmaz, arada kitap tanıtma yazıları da çıkmasa eski yazarları kimse hatırlamaz. Evet, oralarda buluşulup edebiyat konuşuluyormuş ama bana kalırsa gene de herkes kendi bildiği yolda, yapayalnız yürüyormuş. Başka bir deyişle, edebiyat konusunda kimse kimsenin elinden tutmuyormuş. Tabii benim yetiştiğim yıllarda durum değişmiş, usta-çırak ilişkisi güçlenmişti. Ustalar çıraklara el vermede hasislik etmiyor, bir sonraki kuşağın edebiyatçılarına mümkün olduğunca katkıda bulunuyorlardı. Attila İlhan mesela 70 küsur yaşındayken, yorgunluk-morgunluk dinlemez, gençlerin yazdıklarını satır satır okuyarak ciddiyetle değerlendirirdi. İtiraf edeyim, ben onun gibi değilim. Ne o kadar çok şey okuyacak enerjim var ne de vaktim. Yol göstericilik işi yarım yamalak yapılmamalı ama esas sebep şu: Ben, bir kılavuzla yürümenin edebiyat açısından tehlikeli olduğuna inanıyorum. Behçet Necatigil başkalarının yazdıklarında kendi sesini okumayı önemsemezdi ama mesela Attila abi şiirde kendi sesinin devamını önerirdi, büyük bir zarafetle de olsa. Galiba böyle muhitlerin, salonların yerini günümüzde sektör denen yapı aldı... Çok doğru, artık gençlere edebiyatçılar değil, sektör yol gösteriyor. Elle üretim tamamen bitti, artık fabrikasyon devrindeyiz. İnsanların bir araya gelip edebiyat konuştuğu salonlar kalmadı. Şiirde de böyle, düz yazıda da. Kalmadı diyemem, var. Arka planda işleyen fabrikalaşmanın dışında durarak edebi ölçütlere bağlı kalmak için direnen genç yazarlar tanıyorum. Ama kabul edelim, seçtikleri yol çetin bir yol çünkü edebi değer günümüzde bir dezavantaj da sayılabilir çünkü Ne yazarsak okuru daha kolay tavlarız, nasıl yazarsak kitabımız daha çok satar gibi kaygılar üzerine inşa edilmiş bir yapı söz konusu. O yoldan azıcık sapmaya kalkışsanız, karşınıza Kimse kitabını okumayacak diyen yayıncılar çıkabilir. Okurlarım beni hiçbir zaman yapayalnız bırakmadılar, çok şükür. Her Gece Bodrum çok satmıştı ama bunda mutlak suretle Attila İlhan'ın da etkisi olmuştur. Ben ilkin başka bir isim seçmiştim romanım için. Attila Bey okuduğunda, Kitabın içi zaten yeterince çetrefil, bari adı anlaşılır olsun demişti. Bodrum o tarihte yeni yeni parlıyordu, Mazhar Alanson'un Bodrum, Bodrum şarkısı henüz çıkmıştı ve benim anlattığım hikaye de işte Bodrum'da geçiyordu. Her Gece Bodrum adına itiraz etmek aklımın ucundan geçmedi ama başlığın yanlış kurulduğunu düşündüğümden açıkçası kaygılandım. Oysa yanlış kurulduğunu sandığım bu isim büyük bir şairin yüksek sezgisiyle üretilmişti, romanım inanılmaz ilgi gördü, Bir Akşam Alacası'na kadar da bütün kitaplarım çok sattı fakat içim rahat değildi, bu yolda gitmenin edebiyatımı, dilimi baltalayacağını düşünmeye başladım, hep aynı şeyleri yazıyordum. Aynı ortamları, aynı ilişkileri, aynı küçük burjuvaları... Ani bir kararla Ölünceye Kadar Seninim'i yazdım. Unutulmuş bir aşk romancısının yaşlılık günlerini. Ve o romandan sonra, okurlarımın büyük bir kısmı anında sıvıştı. Nereye gittiklerini bilmiyorum. Geriye, hakiki Selim İleri okurları diyebileceğim okurlar kaldı. Elli yıldır yanımdalar. Kalp kırmadan, kimseyi incitmeden ayrılmak istiyorum bu dünyadan ve ne yaparsam yapayım, ne söylersem söyleyeyim dikkatli olmaya çalışıyorum. Bulunduğum ortamda yapıcı olamayacağımı hissettiğimde de, sırra kadem basıyorum. Son 10 yıldır sevmediğim hiçbir kitabı eleştirmedim mesela, bunun yerine sevdiğim kitapların yaşaması, okurla buluşması için çaba gösterdim. Kalp kırmayayım, o yeter bana. Tek ilaç, zaman. Zamanın dindiremeyeceği hiçbir acı yok. Ne yapacağım, üzüldüğüm şeyleri kafamdan atmaya çalışıyorum, bunu yapamazsam da üzülmeme sebep olan kişinin iyi yanlarını hatırlamayı deniyorum. Bana bunları bunları yaptı, tamam ama şöyle bir iyiliğini de gördüm diyorum kendi kendime. Bir tür dengeyi bulma politikası... Kin tutmak istemiyorum. Tutuyor muyum? Evet. Yalan söylemeye lüzum yok, kin tutuyorum fakat tutmak istemiyorum. Kötü hatıraları silmek, kötülük edenleri unutmak, kin defterimi kapatmak istiyorum. En başta şöyle bir şey oluyor; kitabı açıyoruz ve okurken yavaş yavaş bir evrene girmeye başlıyoruz. Romancıların evren kurma meselesi sanki son dönemde yavaş yavaş sonlanmış gibi. Romancılar evren kumayı bir tarafa bıraktılar, sürekli olay yazıyorlar. Sizse bundan hiç vazgeçmediniz. Buna özel bir hassasiyet gösteriyorsunuz anladığım kadarıyla. Beni yetiştiren romancılar hep evren kurmuş romancılar. Refik Halid Karay kurmuş, Yakup Kadri kurmuş. En hakkı yenmişlerden biri, ayrıca bana sorarsanız politik söylemi çok yüksek olan Reşat Nuri kurmuş. Sonraki yılların sevdiğim romanları da hep evreni olan romanlar. Oktay Rifat'ın Bir Kadının Penceresinden romanını çok severim. Onda da olay var ama hepsi evrenin içinde eriyip gitmiş. Ama bugünün romanıyla ilgili büyük endişem şu: İnsan acısı yok! 20'nci yüzyılı hazırlayan James Joyce muydu, Virginia Woolf muydu? Benim için asla Joyce değildir çünkü acısını unutup biçime yenik düşmüştür. Virginia Woolf'sa insan acısını olağanüstü bir şekilde yazmış, ona yepyeni bir boyut getirmiştir. Bizde şimdi yazılan romanlara bakın, anlatılanlar kimsenin derdi değil. Sait Faik'in Tüneldeki Çocuk'u gibi bir kitap yok. Ya da Refik Halid'in Eskici'si gibi. Çiviler ağzına batmaz mı senin? Burada ağlamayan insan varsa, o kesin Türkçe bilmiyordur diye düşünürüm ben. O sizin yüksek kalbiniz. Sizin yaşınızdaki bir insanın bunu söylemesi edebiyatın yaşayacağının bir kanıtı. O hikayeyi Füsun Akatlı'dan başka seven insan tanımadım ben. Oturalım da Eskici'yi konuşalım diyene rastlamadım. Oysa Türk edebiyatının herhalde doruk noktalarından biridir.


Tamer: Tiyatro ile insanlar arasında bir köprü kurmaya çalışıyoruz. Hem kendimizi geliştiriyoruz hem de öğrendiğimiz yenilikleri burada deneme imkanı buluyoruz. Bakir bir bölgede olmanın avantajı şudur: İnsanlar sizi şaşkınlıkla izlerler. Dezavantajı da onlara anlatırken çekeceğiniz zorluktur. Size sürekli nereden, ne kadar para aldığınızı sorarlar. Kimse bir şeyi gönüllü olarak yapabileceğinize inanmaz. Ne çıkarınız bulunduğunu merak ederler. Yıllar önce bize, Kim bilir nereden para alıyorsunuz, katılmam, izlemem, diyen insan şimdi çocuğunu göndererek oyunculuk eğitimi aldırıyor. Caner: Asıl amacımız, aldığımız eğitimle bu bölgede bir şeyler yapabilmek. Deneme yanılmayla başladık. Şansımıza hep iyi insanlar çıktı karşımıza. Bizi burada tutan şey ailemiz aslında. Çünkü büyüklerimiz, büyük şehirlere taşınsalar da, büyük paralar kazansalar da hepsi buraya gömüldü. Huzur bulmak ya da hayata tekrar bağlanmak için döndükleri yer burası. Elimdeki imkanları hep burada deneyip burada yeşertmeye çalıştım bu yüzden. Çok fazla öğrenciniz var. Bu kadar çok ailenin çocuklarını oyuncu yapmak istediğine inanamıyorum. Tamer: Biz köyde büyüdük. Yaptığımız her şeyde iki temel gailemiz vardı: Ailemize nasıl katkıda bulunuruz ve kendimizi nasıl geliştiririz? İstanbul'da büyüyen iki çocuk olsaydık çok tembel olacaktık eminim. Hayatımıza her gün bir şeyler katalım gibi bir derdimiz olmayacaktı. Çocukları da bizim gibi yaşamaya ikna etmeye çalışıyoruz. Meraklarını canlı tutuyoruz yalnızca. Bir gün Charlie Chaplin'in kim olduğunu, bir gün oda tiyatrosunun ne demek olduğunu, başka bir gün okuduğumuz bir kitabı anlatıyoruz. Tiyatronun, müzikalin, dramanın, komedinin ne demek olduğunu anlattıkça yeni şeyler sormaya başladılar. Arkadaşlarına anlatıyorlar, başka kitaplar okuyorlar, okuduklarını bizimle tartışıyorlar... Artık onlara yetişemiyoruz. Aileler, Çocuğum çok kitap okuyor, sizce bir zararı var mıdır, diye sormaya başladı. Bu değişimi görmek hoşumuza gidiyor. Peki çocuklara nasıl ulaşıyorsunuz? Hiç kolay iş değil aslında. Tamer: İkimiz de animatörüz ve bu da çocuklara ulaşmakta büyük bir avantaj sağlıyor. Öyle ki, çocuklar bize Öğretmenim derken bile zorluk çekiyorlar, çünkü karşılarında öğretmen diye bildikleri insanlardan farklı iki insan var. Hem öğretmen, hem ağabey hem de animatör bağımız var çocuklarla. Öğretmen tarafımızı sevmiyorsa animatör tarafımızla iletişim kuruyor. 2,5 ay oldu drama atölyesine başlayalı. Aileler gerçekten drama eğitimi verip vermediğimizi merak ediyorlar. Diyorum ki, Hala dramaya geçemedik. Çünkü çocukların bundan önce okuması, duyması gereken sesler, tanıması gereken insanlar var. Drama eğitimi o şeylerle temas etmeleri için bir araç aslında. Tamer: Büyük şehirlerde arkadaşlarımız AVM'lerde tiyatro yapıyoruz, insanlar alışveriş çantalarıyla izlemeye geliyorlar, biz değiliz dertleri, diyorlar. Yaptıkları şeyi hissedemiyorlar. Bizim burada böyle bir sorunumuz yok. Bunu biliyorlar ve şehirdeki arkadaşlarımız diyorlar ki, Geleyim bana bir oda, bir de oynayabileceğim bir sahne bulun yeter. Böyle şeyleri gördükçe buradaki hayatımız bizim için daha kıymetli hale geliyor. Çocuk tiyatrosu yapıyorsunuz, orada 300 kişiye oyun oynasanız ne manen ne madden doyarsınız, ama burada sizi izleyen 50 çocuğun suratındaki şaşkın ve gülümseyen ifadeyi görüyorsunuz ya, size yetiyor. Para da önemini kaybediyor. Caner: Orada işinizi yapacak yer bulamıyorsunuz, burada insanlar Yeter ki böyle bir şey yapın, diye bakıyorlar yüzünüze. Tamer: O yüzden taşraya dönüş çoktan başladı. Burası da canlandı. Bir başka örnek vereyim. Biz Rize'deki Devlet Tiyatrosu'na oyun izlemeye gideriz. Her hafta aynı yüzleri görüyorduk eskiden. Bizim drama atölyesi başladığından beri aileler çocuklarını oyun izlemeye götürüyorlar. Çünkü bu eğitimi alan çocuklarının oyun da izlemesi gerektiğini düşünüyorlar. Bu çok mutluluk verici bir değişim mesela. Tamer: Bizim yaptığımız şey animasyon, Batı'da kanto diyorlar buna. Bölgeye gelen sirkleri çok seviyoruz ama hayvanların kullanıldığı sirklere gitmiyoruz. Bölgeye gelen sirklerden bizi arıyorlar ve onlara katılmamızı istiyorlar. Biz de diyoruz ki hayvanları çalıştırıyorsanız biz yokuz. Aslında yaptığımız bütün işleri şöyle özetlemek mümkün: Biz ikiz kardeşleriz, Tamer ve Caner, çocukluğumuzda görmediğimiz şeyleri şimdiki çocuklara göstermeye çalışıyoruz. Bunu da tiyatroyla yapıyoruz. Bu kadar aslında. Caner: Bizim hayata bakış açımıza göre, yaşadığın yeri cennet yapmadığın sürece gittiğin her yer cehennemdir. Biz de bunun için uğraşıyoruz.


Asıl mesele zihniyet, çok farklı alanlarda ama hep aynı şekilde tezahür ediyor. Kendine dair olanı kendi beğenilerine göre oluşturmak demek geri kalanın yaşam hakkını ortadan kaldıran bir iç müdahale demek ve bu iç müdahale her şeyi zapturapt altına alıyor. Bir hizalandırma gayreti... Çoğu alanda hissediliyor. Giderek bir tahammülsüzlük iklimine dönüşüyor her şey. Sürekli her alanı bu kadar kutup halinde yaşarsak geriye bir zemin kalmıyor. İdeolojik bile değil, bu neyin kutuplaşması bilemiyorum. Bildiğin iktidar ve güç alanları; poliste karşılığı var, yargıda var, sanatta da olacak gibi. Her şeyden öte İstanbul'da bunun karşılığı var zaten. Evet, İstanbul'un kentsel dönüşüm diye geçirdiği hallere bakmak lazım, aynı hoyratlık. Çok ürkütücü... Ne kadar çabuk yapıldı, akşamında karar alındı, hemen Meclis'ten geçirildi, mikrop defeder gibi belli alanlar boşaltıldı. Oralarda kurulmuş hayatlar var. Şehirle insanın organik bir bağlantısı vardır; mekan seni belirler, eşyanın senin üzerinde hakkı vardır, yaşanmışlıklar vardır ama bunların hepsini görmezden gelip bu mantaliteyle insanları defedip, o gökdelenleri dikiyorsun mahalle dokusu diye bir şey kalmıyor. Mahalle çok insani bir şeydir, manavın bakkalın seni tanır, esnafla iki çift laf edersin, birinin çayını içersin ve kendini koca şehirlerde kaybolmamış hissedersin. İnsana iyi gelir. Ve bunlar birdenbire yok ediliyor. Gazi Mahallesi'nde Venedik Evleri reklamı görüyorum. Korkunç bir tiyatro dekoru yaratılıyor, gerçeklik duygunla, hakikatinle oynanıyor. Her şey ters yüz oldu. Bu kadar dengesizlik bünyeleri bozar, sağlıklı bir şey göremiyorum. Onlar bir yere gidemez çünkü o yaşamı bir komün üzerinden burada kuruyor, orada tekrar filizlenemez ki. Bu kökten koparıp sürgüne göndermektir. Ve belli yerlere yönelik yapılıyor. Seçkinci bir şekilde her yer püripak, yüksek hayat standartlı olsun. Her yer aynı aynı aynı... Sokakta koşmayan, top oynamayan, dizini yaralamayan çocuklar büyüyor. Ve ben bunları çok romantik kaygı olarak söylemiyorum. Bunlar eksildikçe dönüştüğümüz şey başka bir insan modeli. O insan modelinin de şöyle bir algısı olacak. Benim mekanım güvenli, dışarısı tehlikeli. Ve herkes kendi dışını yaratıyor. İçeride koza kuruyor küçük küçük. Herkes birbirinin benzeri üzerinden ilişki kuracak ve dolayısıyla farklı olanı kendisine tehdit görecek ve bu da en son ihtiyacımız olan şey. Ve bunlar inanılmaz hızlı bir şekilde gerçekleşiyor. İstanbul'a bunu yapma hakkını nereden buluyoruz onu da bilmiyorum. Fetih'i kutlayarak İstanbul'u sahiplenmiş olmuyoruz. Bu ülkede hep aynı şeyler konuşuluyor, siz de aynı sorunlar üzerine yazmak zorunda kalıyorsunuz. Umutsuz olsam ve durumu kabul etsem yazmamam ve anında gitmem gerekir. Yazdığın ve durduğuna göre söylenmeyen bir umut var demektir. Ve bu kuşaktan kuşağa devredildi. Bir de ne kadar zamandır konuşuldu ki bu konular, Kürt sorunu, Ermeni sorunu, ikisi de tabuydu. O cümleleri kurar olmak, birbirini tanımak çok uzun zaman aldı ve acılar üzerinden oldu. Bunların hepsinde bir abukluk yok mu? Bu meselelerin sadece Kürtlerin, Ermenilerin olmadığını tüm Türkiye'nin önünü tıkayan bir demokrasi sorunu olduğunu söylemek çok zaman aldı, alıyor. Bu hepimizin ortaklaştığı bir nokta bile değil. Siyaset de çoğu zaman zikzaklar çiziyor. Bir ileri, iki geri, beş geri derken o zikzakların acısını çekiyoruz. Ne kadar zamanda ne çözülebilir, inan bilmiyorum ama başka türlüsü elimden gelmediği sürece böyle devam etmek durumundayım. Devlet politikasının başardığı bir şey var; kompartımanlara ayırmak, o kompartımanların da kendisinden bihaber olması ve birbirinin acısından haberdar olmaması durumu... Milli Eğitim politikasına bakmak lazım. O kadar acı yaşandı hala ders kitaplarında bir değişiklik oldu mu, hayır. Neyi nasıl anlatıyoruz tarihte. İkincisi de medyanın dili. Basın kendi ödeşmesini hiçbir zaman yapmadı. Oradaki dil, manipülatif bir dil ve doğrudan nefret söylemi. Bütün bunlar ortada dururken farklı kaynaklar bulmak zaten mucize. Sorun da bu zaten. İnanılmaz çaba gerektiriyor. Normalde günlük hayat içerisinde bu kadar ülke konuşmazsın. Sevgilini, geçim derdini, kendi hayallerini konuşursun. Ama öyle değil, çocuğundan yaşlısına 'ne olacak bu ülkenin hali' teraneleri konuşuluyor.


Yeni kitabı Sultanı Öldürmek'le geçen ay okuyucusuyla buluşan Ahmet Ümit, hem polisiye edebiyatının hem de polisiye ve gerilim sinemasının ustalarından. Biz de onunla yazdığı kadar iyi anlattığı gerilim sinemasını konuştuk. Aslına bakarsanız benim için önemli olan hikayemi en iyi şekilde anlatabilmektir. Bu bazen gerilim kurgusunda, bazen polisiye türünde, bazen mistik tarzda olabiliyor. İtiraf etmem gerekir ki, öncelikle kendim için yazıyorum. Çünkü yazma süreci en az iki yıl sürüyor; bu sürecin beni mutlu etmesi, heyecanlandırması, hiç bilmediğim dünyalara sürüklemesi, yani gündelik hayatın sıkıcılıklarından kurtarması ve elbette yeni şeyler öğrenmemi sağlaması gerekiyor. Yazım sürecinde bunları yaşayamazsam, yazmanın bir anlamı kalmaz. Ama işi kategorize edecek olursak, gerilim türü, polisiyeden bağımsız bir alan olarak ele alınabilir. Çünkü gerilim aynı zamanda korku türünün de bir örneğidir ya da psikolojik romanın bir unsuru da olabilir. Chandler, Hammett gibi yazarları polisiye türde sinemayı etkilemiş yazarlar olarak tanımlamak daha doğru olur. Bu iki dev yazarın asıl önemi, suçu ekonomik temellerin üzerine oturtmaları ve hikayelerini diyalog ağırlıklı bir yapıda oluşturmalarıdır. Gerek olay örgüleri, gerek kullandıkları dil, gerekse metinlerindeki gerçeklik duygusu her iki yazarın da Amerikan sinemasında, sık sık eserlerinden uyarlama senaryolar üretilmesine yol açmıştır. Hammett'in Malta Şahini, Chandler'ın Büyük Uyku'su polisiye sinemanın önemli başyapıtlarıdır. Gerilim sineması deyince polisiye türü de içeren geniş bir skaladan söz edebiliriz. Örneğin Korku Burnu da bir gerilim filmidir, Kuzuların Sessizliği de. Korku Burnu'nu polisiye olarak adlandırmak zordur ama Kuzuların Sessizliği polisiyedir. Yedi filmi ile Altıncı His de benzer özellikler taşır. Biri polisiyedir, öteki hayalet hikayesi... Kült bir konu olarak Seri Katil olgusu da hem polisiye olarak, hem de korku hikayesi olarak kurgulanabilir. Stephen King gibi kült yazarları geçersek, Dennis Lehane'den bahsedebilirim. Gone Baby Gone, Mistik River ve Shutter Island onun eserlerinden yapılan üç başarılı uyarlamadır. Ama Hannibal Lecter'ın yaratıcısı Thomas Harris'i anmazsak haksızlık olur. Onun yarattığı karakterler ve öyküleri sinemayı epeyce beslemiştir. Mistik gerilim derseniz elbette Dan Brown'ı es geçemeyiz. Tabii eserleri L. A. Confidential gibi başarılı filmlere uyarlanmış James Ellroy'dan da bahsetmemiz gerekir. Sanatta formül kullanmak, yapıtın ölü doğması demektir. İster roman olsun, ister film bir formüle göre yapılıyorsa işin tadı kaçar. O nedenle her romanın ya da filmin kendi doğası, kendi yapısı deyim yerindeyse kendi formülü vardır. Ama polisiyeden söz ediyorsak, mutlaka bir gizemli suçun olması gerekir. Çoğunluk bu bir cinayettir ama şart değildir. Korku filminde de mutlaka hayaletler, öteki dünyadan gelen ölüler olması şart değildir. Faniler arasında yaşanan bir olay da pekala korku romanı ya da filmi için konu olabilir. Örneğin işkence konusu, politik önemi dışında da bir korku olgusu görevini görebilir. Önemli olan yazarın ya da yönetmenin konuya bakış açısındaki farklılık ya da yaratıcılıktır. Mesela Yedi. Katil filmin finaline gelmeden önce ortaya çıkar. Daha da beteri kendi ayaklarıyla gelir teslim olur. Klasik yapıya göre olacak iş değil. Fakat film gayet güzel bir şekilde akar. Üstelik filmin sonunda kazanan adalet değil, kötülük olacaktır. Teslim olan seri katil, dedektiflerimize çalım atarak, kendi amacını gerçekleştirecektir. Elbette artık bu kurgu da bir klişeye dönüşecektir, özgün film yapmak isteyen gerilim sinemacısı şimdi bambaşka bir film yapısına ihtiyaç duymak zorundadır. Yapılması zor olan ama başarıldığında bize unutulmaz bir sanat yapıtı verecek olan formül tam da budur. Formülsüzlüğün formülü... Yazma sürecinizi, motivasyonunuzu etkileyen filmler, sahneler vardır muhakkak... Tabii var; Ömer Kavur'un Anayurt Oteli, Zeki Demirkubuz'un Masumiyet'i, Nuri Bilge Ceylan'ın Üç Maymun'u, Yedi, Insomnia, Olağan Şüpheliler. Özellikle de Olağan Şüpheliler'in açılış sahnesi enfestir. Geminin güvertesinde herkes ölmüş, katil, yaralı olarak yatan adama yaklaşır. Yaralı adam öldürüleceğinden emindir ama sadece saati sorar. Hiç akıldan çıkmayacak bir sahne. Tabii Seven'ın finali, dedektifin, Hemingway'in repliğini söylediği sahne. "Dünya bir savaş alanıdır"... Sevdiğim filmler çoğunlukla yazacağım romanların kışkırtıcılarıdır. O nedenle benim yazarlığımla sinema arasında doğrudan bir akrabalık olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Bilmem. Belki Akademi üyelerinin tutuculuğu olabilir. Kimse hakikatin aynasına bakmak istemiyor. İnsanoğlunun yeryüzünün yarattığı en acımasız mahluk olduğu gerçeği binlerce kez kanıtlanmış olmasına rağmen, kimse bu gerçeği kabul etmek istemiyor. Ama kabul etmesek de nasıl vahşi bir tür olduğumuzun kanıtları inkar edilmez şekilde ortalıkta duruyor, üstelik her gün bu zalimliğimize yenileri ekleniyor. Bölgemizde yaşanan savaşlara göz atmak yeterli. Mahvettiğimiz doğa ortada. İyi polisiye romanlar ya da filmler, insanoğlunun bu çirkin yüzünü gösterirler. Sorun bizim bu çirkin görüntüyle yüzleşmeyi göze almamızda. Sanırım Amerikan Film Akademisi üyeleri henüz o kadar cesur değiller. Tüm bunlara ek olarak, Marquez'in Kırmızı Pazartesi adıyla Türkçeye çevrilen kitabı da başarılı bir polisiye olarak filme aktarılmıştır. Katil baştan bellidir. İlginç olan insanların olaya nasıl ilgisiz kaldığıdır. Bu da polisiyenin sosyal tarafı. Suçun engellenebilir birşey olup olmadığı sorunsalına ayna tutması.


Okur olarak kitaplarla kurduğumuz ilişki, bir süre sonra başka bir boyut kazanıyor; kitabevlerinde saatlerce vakit geçirmeler, okunup sevilen kitabın ilk baskısını aramalar, başucu yazarımız yayınevi değiştirdiğinde kitaplarının yeni kapak tasarımlarını dört gözle beklemeler ise; kitaplar ile okurlar arasında kurulmaya başlanan bu başka boyutun gözle görülen delilleri bir bakıma. Biz de bu başka boyutun kapılarını biraz daha aralayıp kitapların arzu edilen birer nesneye dönüşmesinde büyük pay sahibi olan kitap/kapak tasarımcılarıyla konuştuk. Suat AYSU Türkiye'de başarılı kitap kapakları örnekleri mevcut. Son dönemde güzel kapaklar yapılıyor... Her geçen gün daha fazla önem veriliyor, bu hissediliyor. Üslup olarak, tek bir üslup söz konusu değil, tipografik, foto/kolaj, gotik, popart gibi akımlar ön plana çıkıyor. MELİS ROZENTAL Türkiye'nin coğrafi konumu için homojen bir yapıdan söz edemeyiz. Kuzeyden güneye, Batıdan Doğuya çok farklı etkileşimler var. İran başka, Rusya başka, Yunanistan bambaşka... Kıyaslayacak olursak, Türkiye'de bir Batı taklitçiliği gözleniyor. Ancak özgün kitap kapaklarına son yıllarda daha fazla önem verilmeye başlandığını söyleyebilirim. Robinson kitabevinin sol vitrini ve sağ vitrini, Pandora kitabevinin Türkçe bölümü ve tam karşısındaki yabancı kitap bölümünün arasındaki görsel uçurum umarım seneler içinde kırılır, 20 sene öncesinin seçiciliği ve estetik anlayışı kitap kapağına verilen özen geri kazandırılır. Kültür ve sanat kitaplarında uygulanan esneklik, serbestlik bütün türler için geçerli olmalı. Swiss international design, de Stijl, Bahaus akımlarının etkileri eski kapaklarda daha çok görünürken şimdiki kapaklarda üslup sorunu yaşandığını düşünüyorum. Yurtdışında üzerinde düsünülmüs, mesajı doğru veren, akıllıca çözülmüş, özgün kitap kapakları görmek çok mümkün. Örneğin; Peter Mendelsund, Chip Kidd, Barbara da Wilde, Jason Boheer gibi tasarımcıların işleri. UTKU LOMLU Türkiye'de yayıncıların kitap kapağına verdikleri önemin son yıllarda arttığını düşünüyorum. İnsanların görselle olan ilişkisinin artık sadece izlemekten ibaret olmadığı, paylaşıldığı ve etkileşime geçildiği, iletişimin hiç olmadığı kadar hızlı aktığı bir çağda yaşıyoruz. Bu duruma tüketimin olduğu her hangi bir alanda kayıtsız kalmak da pek mümkün gözükmüyor. Genel üslubu da çoğu zaman maalesef tüketim alışkanlıkları belirliyor. GERAY GENCER Dilimiz, edebiyat geleneğimiz, kullandığımız baskı teknolojileri, kitaplarımızın sayfa ve kapak tasarımları, hepsi sahip olduğumuz ortak kültürün göstergeleri. Bu yüzden batı edebiyatı karşısında edebiyatımız hangi noktada duruyorsa, kitap tasarımı ve üretimi konusunda da benzer bir konumdayız. Kitap kapaklarımızda Doğu Avrupa tasarım mirasından, İslami kaligrafi geleneğine kadar birçok anlayışın etkisini görmek mümkün ancak batı ve doğudaki bazı örnekler gibi bize has yetkin bir üsluptan bahsetmek mümkün değil. Suat AYSU Özellikle masaüstü yayıncılığın gelişmesiyle bambaşka bir durum ortaya çıktı. Tasarlananların hayata geçirilmesi çok daha kolay hale geldi. Bugünün dünden yana daha avantajlı yanı, bitirdiğiniz işi tam olarak ekranda görebiliyor olmanız. Eskiden yaptığınız işi ancak matbaadan geldikten sonra görebilme şansınız vardı. Çok büyük kolaylıklar sağlasa da tasarımı sadece digital programlarla yapılabilen bir iş olarak düşünmemek gerekir. Teknolojik imkanları, örnekse Photoshop'u bir ressamın tuval'i, palet'i ve fırçası gibi görmek gerekir. Bu malzemeler size birçok imkan veriyor olabilir. Ama asıl önemli olan fikrin kendisi ve sizin beceriniz. MELİS ROZENTAL Uçurum var. Teknolojinin gelişimiyle orantılı görsel bir gerilik, kirlilik yaşıyoruz. Batıda sadeleşmeye, doğala gidilirken bizde ise tam tersi bir güncellenme yaşandı Tipografide özensizlik, görsel dengede bozukluk, içerikle uyumsuzluk ya da bütün içeriği bir kapakta anlatma endişesi, maksimum efektli film afislerini, broşür kapaklarını andıran, birbirinin ayni tasarımlar ortaya çıktı. Çağdaş tasarım, değişik materyal kullanmak olmamalı. Türkiye'de kitap kapağı tasarımı diye bir meslek henüz oluşmamış. Gerçi ciddi yayınevleri profesyonel tasarımcılarla çalışmanın avantajlarının farkında, bu da onların farklılığını artırıyor. UTKU LOMLU Teknoloji birçok şeyde olduğu gibi kitap ya da kitap tasarımını da kolay ve seri üretilir hale getirdi. Bunun doğal bir sonucu olarak da ürettiğiniz şey eskisi gibi değerli olmuyor ve fonksiyonunu yerine getirmesi gereken basit bir tüketim nesnesi olarak bakılıyor. Sadece bu da değil... Teknoloji beraberinde tek tipleşmeyi getiriyor çünkü birebir aynı üretim araçlarıyla ve hemen hemen aynı teknikle üretim yapılıyor. Üretilen işlere ulaşmanın da artık çok kolay olduğunu düşünürsek, özgünlüğün azaldığını, hatta yavaş yavaş ortadan kalktığını söyleyebiliriz. GERAY GENCER Kitap tasarımının dünüyle bugünü arasında çok büyük bir fark olduğunu düşünmüyorum ancak bugünüyle yarını arasında çok şeyin değişeceği aşikar. Yazılı kültürden dijital kültüre evrilen yayıncılığın değişimi fiziksel olarak yazının kağıt üzerinden dijital ekran üzerine transferiyle sınırlı kalacak gibi görünmüyor. Edebiyatın, gelişen bilişim teknolojileri yoluyla enerjisini haraketli görüntüye aktardığına şahit oluyoruz. Hayatın her alanında görüntülü, mobil iletişim olanağına sahip yeni nesiller için okumak, bilgiye ulaşmanın en az çekici yollarından biri haline dönüşüverdi bile. Henüz bu sürecin başında olduğumuzu düşünürsek kitabın ve kitap tasarımının geleceği konusunda bir şeyler söylemek için erken olacaktır. Suat AYSU Her şeyin çok daha görselleştiği bir dünyada bunun aksini savunmak mümkün değil. Okuma alışkanlığı olmayan kişiyi, ilk anda kapak tasarımının kendisiyle cezbetmek mümkün olabilir. Hatta okurun, kitabı alması bile sağlanmış olabilir doğru tasarımla... Kitap okuma alışkanlığı doğru kitap seçimiyle ilgilidir. Bu sadece kapakla sınırlandırılamaz. Kitabın türü, yazarı, tasarımı belirleyici rol oynar. Sadece kapağını beğendiği için, aslında hiç ilgi alanına girmeyen bir kitabı aldıysa eğer okur, henüz gelişmeye başlayan merak ve ilgiyi başlamadan sonlandırabilir. MELİS ROZENTAL Bence kitap "özel ve güzel" bir köşede asıl okurunu bekleyecektir... Kitap okuma alışkanlığı olmayan birinin kapaktan etkilenerek kitabı okumasını gerçekçi bulmuyorum. Ne var ki, görsellik gerçek okuru çekebilir, yani kitap okuma alışkanlığı olan birinin, kitap kapağından etkilenerek hiç okuma niyetinde olmadığı bir kitabı alıp okuması mümkündür. UTKU LOMLU Görselliğin yani sadece kitap kapağının, tek başına yeni bir okur yaratacağına inanmıyorum. Yetişkin bir kişinin içinde okuma merakı, isteği, arzusu yoksa bırakın kitap okutmayı onu kitabevine bile zor sokarsınız. Bahsettiğiniz durum ancak çocuk yaşta olabilir, kitapları görselliği için sevebilir zamanla da okumanın verdiği keyif ve heyecandan kendinizi alamazsınız. GERAY GENCER Yüzlerce sayfadan oluşan bir kitabın sırf kapağı yüzünden arzu nesnesi haline dönüşüvermesi bana çok da anlamlı gelmiyor ancak her alanda görünenin, içeriğin önüne geçtiği bir dünyada yaşıyoruz. Ayrıca ben de bazen sırf tasarımından etkilenerek kitap satın alabiliyorum ancak iyi bir kitap kapağı tasarımı okurla iletişim kurabilmeli, onu içeriğe yani kitabın metnine doğru yönlendirebilmeli. Kitap kapağının yazar, yayınevi ve okur arasındaki ticari konumu ötesinde kitabın özüyle ilgili samimi ve davetkar bir üslubu olması gerektiğine inanıyorum. MELİS ROZENTAL Yalnız kitap değil, plak-CD-kaset kapaklarında, hatta herhangi bir tüketim malının ambalajında da durum farklı değil. Görsel dil çok önemlidir, tüketicinin satın alma dürtüsünü harekete geçirmelidir. Bunun için de tasarımcının, kitabın içeriği kadar tüketici profilini de çok iyi incelemesi gerekir. Bir "coffee table book" ile bir felsefe kitabının alıcısı çok başkadır. Bir edebiyat klasiğiyle modern bir "best seller" de öyle... Aynı kitabı sırf kapağı yenilendi diye yeniden alıp okuyan, kitaplığına koyan okurlar var. Kapak, grafik dili vasıtasıyla okurla diyaloga girmeli, içerikle ilgili kısa bilgiyi hızlıca iletebilmelidir. UTKU LOMLU Pazarlama açısından baktığınızda kapak tasarımının yadsınamaz birçok faklı rolü olduğunu düşünüyorum. İlki akılda kalır ve çarpıcı olmalı ki insanların zihninde yer etsin, bilinirlik sağlasın. İkincisi merak uyandırmalı ki okuyucunun ilgisini kendine çeksin. Son olarak da kitabın kapağının nihayetinde bir ambalaj olduğunu düşünürsek, bunun her açıdan iyi tasarlanmış olması ve rafta da kaliteli durması gerektiği gerçeği. GERAY GENCER Tüm dünyada ulusal kültür politikalarının finansal sistemin egemenliği altına girdiği, yayınevlerinin daha fazla pazar payı elde edebilmek için kitap üretim sürecinde nitelik kavramını nicelik uğruna feda etmekten çekinmediği bir dönemi yaşıyoruz. Sadece ve sadece karlarını büyütmeyi hedef edinmiş yayınevlerinin sayısı giderek artıyor, bu tutumun kültürel açmazları dışında finansal olarak da hiçbir yayınevi için sürdürülebilir bir tutum olmadığını artık görmeliyiz. Suat AYSU Kitabın içeriğini kapakta anlatmaya çabalamak, direkt bir anlatım çok doğru bir yöntem olmayabilir. Aslında cevabı sorunun içinde mevcut... İpuçları vermek gerekir. Bu ipuçları kitabın türüne, konusuna, içeriğine göre değişebilir. İçerikten tamamen bağımsız kapak tasarımı, kitapta olmayan bir şeyi okuyucuya vadetmek olur, ki bu da doğru olmaz... MELİS ROZENTAL Bu sorunun yanıtını yukarıda kısmen vermiş oldum. Her şeyden önce bunun tam aksini yapmamalı! Yani okuyucunun üzerinde içerikle ilgisiz, hatta bazen yanıltıcı bir algı oluşmasına izin verilmemelidir. UTKU LOMLU Her şeyden önce kitap kapağı okuyucunun hayal gücünü sınırlamamalı... Bir başka deyişle kitabın kapağını kaldırıp daha ilk satırı bile okumamışken okuyucuya yön vermemeli. Bunu bir sinema afişinde yapabilirsiniz ama kitapta karakterler de zaman da mekan da sinemadaki gibi birazdan perdede kanlı canlı göreceğiniz şeyler değil, metinle birlikte sizin hayal gücünüzün yoğrulmasıyla hayat bulacak şeyler. Kapak buna ne kadar müdahil olursa okuyucunun oyuncağını, oyun zevkini o kadar elinden almış olur. GERAY GENCER Okuduğumuz her kitap içimizde kendine özgü bir ruh hali yaratır. Ben bir tasarımcı olarak bir kitabın kapağını tasarlarken; kitabın kurgusuyla, karakterleriyle ve üslubuyla yarattığı bu ruh hali hakkında okura meraklandırıcı ipuçları vermeyi deniyorum ama kesinlikle kitabı tasvir etmeye çalışmıyorum.


Derya Göçer: Yola çıkarken aklımızda blog vardı. E-zine elektronik de olsa dergi. Takım işi. En amatörü bile daha kurumsal. Blog çok tesadüfi, hem dert hem heves olan yazıları "blog'a sığınıp" arka arkaya ekleyebiliyoruz. Brad Pitt'in filmlerde yedikleriyle İranlı ninja kadınlar aynı sitede yer alabiliyorlar. Şimdilik Yemek Kültürü, Haftanın Eğlencesi, Pazar Yorumu gibi başlıklarla ayırıyoruz. Konuk yazarlarla nereye gittiğimizi daha iyi görebildiğimizde e-zine de heveslerimiz arasında. Berrak Göçer: Bu da blog olmaktan geliyor. Blog internetle doğan ve var olan bir şey. Bu nedenle internetin doğasına uygun olmayı doğru buluyoruz. Halihazırdaki tasarım günde bir haber için uygun. Ne kalabalık ne de ıssız görünüyor. Bunun en önemli avantajı, okurları farklı yazılara da yönlendirebilmesi. Böylece Yazarların Kokteyl Tarifleri'nin altında Özal dönemindeki heavy metalcilere ilişkin Pazar Yorumu'na ulaşılabiliyor. Amaçladığımız çeşitlilik somut bir hal alıyor. Derya: Paslaşmak beraberce yapmayı ima ediyor. Üzülerek söylüyoruz ki daha ziyade pas atıyoruz. Pas veren az çıkıyor. "Genç" bir blog olarak yeni yeni düşünmeye başladığımız meselelerden biri de bu tür kültür yazılarını Türkçe okumak isteyecek, kendi okuduklarını da gönderecek okura ulaşmak. Yardıma açığız! Berrak: Şu da gerçek ki, internette Uzakdoğu, Latin Amerika ve başka kültür haberlerine ulaşmak kolay değil. Bu konuda yardım çağırısında bulunduk ama henüz geri dönüş alamadık. Hangi haber Türkçe okurun ilgisini çeker kestirmek de güç. Bu engeli aşmak için haberleri Türkçeleştirilmeye çalışıyoruz: Miles Davis'in chilli tarifini, chilli'nin açıklamasını yaparken etli kuru fasulye olarak aktarıyoruz... Derya: Hızlı, günlük paylaşmak istediklerimizi okumaya devam ediyoruz. Blog mecranın da zorlamasıyla bizi sosyal medyayı daha sıkı takip etmeye sevk etti. Eskiden rastladıkça okuduklarımızı daha düzenli okumaya başladık. Önemsediğimiz, eğlendiğimiz konuların da peşine düşüyoruz. Hem bunları Türkçeye taşımak hem de farklı bakış açılarını sunmak istiyoruz. Mesela Twitter ve sansür tartışırken basın sansüründen farkını, bir kitap neden geç basılıyor sorusuyla memleket yayıncılığıyla konunun ilişkisini açmaya çalıştık. Berrak: Okuduğumuz yabancı haberlere farklı yaklaşmaya başladık. Artık bir haberin kültürel bağlamda Türkçe karşılığı var mıdır diye daha çok düşünüyoruz. Bir de özellikle değinmek istiyorum: Haberlerdeki tarifleri, mektupları, hatta şarkı sözlerini Türkçeye çeviriyor, daha önemlisi olabildiğince Türkçe sayfalara link vermeye çalışıyoruz. Böylece Türkçe İnternet'in gelişimine katkıda bulunabilmeyi umuyoruz.


Bu oldukça zor bir soru. Koca bir romanı tek bir cümlede özetleyebilir miyiz? Şubatta basılan son romanım, Mellettem elfersz, biz kendi geçmişimizden ibaretiz ifadesi hakkında. Genç bir adamın, büyükbabasının geçmişinde geleceğini bulmasının öyküsü. Macaristan küçük bir ülke, ancak belli yerlere özgü, özel yemeklerimiz var. Sekiz yıl kadar, ülkenin güneyinde, Sosisin Başkentinde yaşadım ve kabul etmeliyim ki, o sosisler gerçekten de Macaristan'ın en iyi sosisleri. Elbette! Macar edebiyatında önemli bir gelenektir bu. Çoğu yazarın kendi restoranı, tarifleri, hatta yemekleri vardır. En meşhuru da muhtemelen Jokai fasulyesi çorbasıdır. Bu yemek, usta bir 19. yy romantik dönem yazarı ile muhteşem bir yemeğin bir araya gelişine mükemmel bir örnek bence. Eğer kastettiğiniz salt edebiyatsa, Macaristan'da hayır olur cevabım. Ama işe edebiyatın başka dallarını şarkı sözü veya senaryo yazmak gibi ve gazeteciliği de dahil ederseniz, o zaman iş değişir. Yaşam ve Edebiyat adlı haftada bir yayınlanan bir gazetede düzyazı işleri editörü ve yayın yönetmeniyim. Yani benim de sivil bir işim var. Editörlük görevimden dolayı sürekli, çağdaş edebiyattan yeni isimler okuyorum. Dünya edebiyatına gelecek olursak, tam bir Rus hayranıyım diyebilirim; Lyudmila Evgenyevna Ulitskaya ve Venedikt Vasilyevich Yerofeyev. Buna cevabım, Marquez'in Yüzyıllık Yalnızlık'ı ya da herhangi bir eseri, veya Bohumil Hrabal'dan bir eser olur. Daha ciddi olmak gerekirse, şunu söyleyebilirim; başkalarının eserlerinden çok şey öğreniyorum. İlgimi çeken, kendimi ortaya koyabildiğim şeyler aslında. Kesinlikle bir sanatçı gibi davranmıyorum. Macaristan'da uzun siyah paltolar giyip, siyah şapkalar takan yazarlar var. Bana göre tüm bunlar yalnızca birer maskeden ibaret. Eğer gerçek bir yazarsanız, spesifik bir duruşunuz olmasına gerek yoktur. Yeniden bana dönecek olursak, günlük şeyler giyen, otuzlu yaşların başında standart bir adamım diyebilirim. Krisztian Grecso 1976'da Macaristan, Szegvar'da doğdu. Toplumsal fırtınalarla dolu tarihi nedeniyle Viharsarok diye anılan yörenin birçok kentinde yaşadı. Irgatlık, koyun çobanlığı, köy öğretmenliği yaptığı zamanlar da oldu. Üniversitede Macar Dili ve Edebiyatı dalını bitirdikten sonra çeşitli dergilerde redaktör, başredaktör olarak çalıştı, halen Budapeşte'de yaşıyor, Yaşam ve Edebiyat adlı seçkin edebiyat dergisinde çalışıyor. Önemli Eserleri: Vizjelek a honvagyrol (şiirler, l996), Pletykaanyu (öyküler, 2001), Hoş Geldin (roman, 2005; YKY, 2011), Tanciskola (roman, 2008), Mellettem elfersz (roman, 2011). Hoş Geldin isimli romanının Almanca, Çekçe, Slovence, Türkçe çevirileri 2007, 2008, 2009, 2011 yıllarında yayımlandı.


Sabit Fikir ve İstanbul Modern işbirliğiyle düzenlenen ve giderek artan bir ilgiyle takip edilen Sözünü Sakınmadan sohbetlerinin dördüncüsünde, eleştirmenler Semih Gümüş ve Ömer Türkeş şair küçük İskender'i ağırlarken, okurlar da her zamanki gibi soru ve yorumlarıyla sohbete dahil oldular. 500 kadar edebiyatseverin katıldığı etkinlik katılımcılara keyifli bir atmosfer sundu. Sohbete Seyhan Erözçelik'in bir şiiriyle başlayan küçük İskender, 'Marjinal şair' sıfatından yeni kuşak sanatçılara, şairlik ve şiir yazmaktan okuma kültürüne pek çok konu üzerinde durdu. Sohbet boyunca dinleyenler arasında bulunan diğer şair dostlarına, onu konuk eden eleştirmenlere takılan ve bazı yazarlara da göndermeler yapan şair, yakın zamanda kaybettiğimiz Seyhan Erözçelik'i sık sık andı. Oh, çok teşekkür ederim. İlk fırsatta temin edip okuyorum Seyhan Erözçelik'i ve Yağmur Taşı'nı. Seyhan Erözçelik'in şiirinin adı İÇ. Şairin Yağmur Taşı adlı kitabındadır. İlginize teşekkürler. En başta okuduğu şiir Seyhan Erözçelik'in hangi şiiri? Biliyorsanız söyler misiniz? Sevgilime okuyasım var, çok istedim, bulamadım. Buraya yorum olarak yazabilirsiniz. Düzenli girip bakacağım. nasıl ki nazım hikmet ve edip cansever şiir dalında tanrı ise iskedner ve murathan mungan da peygamber dir tapmak anlamında söylemiyorum gerçek ten de bunlar ve toplumcuu gerçekçiler harika İNSANLAR... O sohbet hem sigarasız hem birasız olmaz bence, çok çok iyi yapmış. iskender farkını yine koymuş ortaya, bir kez daha hayran oldum. izlediğim sohbetlerin en güzeli, en yararlısı, en soluksuzuydu. ayrıca 'elif' göndermelerine de bayıldım.. açık havadayız, ve sigara içmek niye hala saygısızlık olarak nitelendirilir anlamam, heleki kendisi kendi rızasıyla içiyorsa, maske takmamayı ogrettıgı ıcın topluma saygısı var belkide. kendisine saygısı var zaten ki orada!! bunun sigarayla ne alakası var ne kadar sığ bir düşünce... şiirini metnini tekniğini acıklanamayacak her seyi açıklama denemesi iskenderin en kötü ve yanlışş şiiri metni ve tekniği.... Cemaat sohbeti değil bu ikaria, isterse sigara içer, isterse alkol. adam ne ise öyle konuşuyor, öyle davranıyor. Kendisi gibi olan bir insandan da sanattan, şiirden konuşurken maklube yemesini bekleyemezsin. Sigarasız sohbet mi olur, ne iyi etmiş.. Elinde sigara sohbete gelmiş. İnsanın önce kendisine saygısı olur!!!


Yayıncılık sektörüne henüz adım atan MonoKL ile yayıncılığa nasıl adım attıklarından, bir jest olarak felsefenin ülkemizde nasıl oluşacağına kadar pek çok konuyu konuştuk. MonoKL Genel yayın yönetmeni Volkan Çelebi, yayın takviminleri ile felsefe ve edebiyata dair notlarını paylaştı. Monokl Dergisi'nin temelleri 2005 yılının sonlarında atıldı. Hepsi de öğrenci olan şair, felsefeci ve öykücülerden oluşan bir topluluk olarak 2006 yılının Haziran ayında derginin ilk sayısını çıkardık. Manifesto temalı bu sayının ardından sırasıyla Patafizik Koleji, Işık, Görsel Şiir, Unutuş gibi konuları işledik. Blanchot temalı sayımızı takip eden diğer sayılarda uluslararası ve özgün katılımlarla Hegel, Lacan, Levinas ve Jean-Luc Nancy Uluslararası Özel Sayıları'nı çıkardık. 2008 yılından beridir de bu sayıların her biri için büyük çapta uluslararası konferanslar gerçekleştirdik. Levinas sayısıyla birlikte Türkçe ve Yabancı olmak üzere iki ayrı cilt halinde dergiyi ansiklopedi boyutlarında yayımladık. Şu an dergi tarafında, Nancy sayısının yabancı versiyonu ile Deleuze'ün Türkçe ve Yabancı versiyonlarının ciltlerini hazırlamakla meşgulüz. Dergi olayı, 2010 Ekim'inde Jean-Luc Nancy'nin bizzat katıldığı Demokrasi Fikri konferansı ile bir yayınevi olayına da dönüştü. Bu konferansta, ilk yayınlarımız olarak, Jean-Luc Nancy'nin Demokrasinin Hakikati ve Ahmet Soysal'ın Mini-Etika adlı kitaplarını okuyucuya sunduk. Derginin bir projesi olarak kurulan Monokl Yayınları, derginin kuruluş temelleri, ilgileri, yerel ve uluslararası ilişkileri kapsamında bir yayın programı izliyor. Yayınevinin en önemli ve ayrıksı özelliği temel yapıtları ve metinleri çevirme tasasını taşıması. İlk iki kitabımızdan sonra şu ana kadar felsefe alanında Lyotard'ın Pagan Eğitimler'ini; Ahmet Soysal Birlikte ve Başka I-II'sini; Jean-Luc Nancy'nin Tanrı, Adalet, Aşk, Güzellik'ini; Alain Badiou'nun Tarihin Uyanışı, Sonlu ve Sonsuz, Felsefe ile Politika Arasındaki Gizemli İlişki, ve yine Alain Badiou'nun Barbara Cassin ile birlikte yazdığı Heidegger. Nazizm, Kadınlar, Felsefe kitaplarını; Agamben'in Dünyevileştirmeler'ini, Levinas'ın Maurice Blanchot Üstüne'sini, Michel Henry'nin Marx'a Göre Sosyalizm'ini yayımladık. Felsefe alanında bundan sonra yayımlayacağımız kitapların ayrıntılı bir listesine blogasiri. monokl. net adresinden ulaşılabilir. Ayrıca anlatı/deneme alanında Thomas de Quincey'in Immanuel Kant'ın Son Günleri adlı yapıtını; edebiyat alanında başlattığımız Başka Dünyalar serisinde ise Arthur Machen'in Tanrı Pan, En Derindeki Işık; Marguerite Duras'nın Yıkmak Diyor Kadın; Herve Le Tellier'nin Bar Sonatları ve son olarak Sheckley, Asimov, Doyle ve Clarke'ın öykülerinden oluşan Yamuk Bakan Öyküler kitaplarını yayımladık. Başka Dünyalar serisinin Kafkaesk ve Borgesvari bir güzergahta, karanlık kurmaca, bilim-kurgu ve büyüsel gerçekçilik alanlarına odaklanarak kendine hayli özgün bir yer açacağını düşünüyoruz. Bu seride Haziran ayına kadar 20 kitap daha yayımlamayı planlıyoruz. Yayınevinde kitapları, başından sonuna kadar bütün süreçlerinde Murat Erşen ile birlikte hazırlıyoruz. Ve elbette editoryal süreçte başka bir çok insanın da katkısı oluyor. MonoKL tek göze takılan çerçeveli gözlük anlamına geliyor. Aynı zamanda bir kısaltma olarak bu ismi kullanıyoruz. Onu sihirli mercek olarak adlandırdığımız da olmuştu. Mono Kurgusuz Labirent; Kurgusuz oluşunda her türden kurgusallığa ve önceden-belirlenmişliğe, bir anlamıyla yazgıya direnen bir yaşamsallığı, yaşamla yenilenmeyi, sürprizleri ve ani şaşkınlıkları ifade ediyor. Bu yönüyle hayalin en yüksek yazınsal biçimi olan edebiyata karşılık geldiğini söyleyebiliriz. Labirent ise kurma, inşa etme, çizme, tasarlama, dönüşleri, kıvrımları konumlandırma, bütünsel bir fikre beden ve ruh kazandırma, bir temel atma anlamına geliyor. Sadece dikey değil, yatay bir temel atım hareketinden, düşünsel olduğu kadar varoluşsal bir yaşama geçme halinden bahsediyoruz. Aslında temeller atmaktan, bir malzemeler zenginliğinden, daha açık bir deyişle yeni fikirler üretme jestinden ve bu jestle yaşamaktan söz ediyoruz. Bu yönüyle Labirent'in felsefe ile yaşamsal bir yakınlık olduğunu düşünebiliriz. Mono ise, hayali ve edebiyatı temsil eden monokl takılı gözümüzle, gerçeğin bedenini ve felsefenin ruhunu temsil eden çıplak gözümüzün bir yan yana gelmesini, birbirlerini beslemelerini ve hem bir gerilim hem de bir yaratım içerisinde birlikte-varolmalarını anlatıyor. Bu mesafeyi bir güçler oyunu şeklinde değil de, bir fikrin zamanı ile gündelik gerçeği zamanı arasındaki uçurum olarak ya da kabaca düşünen, hayal eden ruh ile gerçekliğe ve gündelik pratiğin çıkar çatışmalarına maruz kalan beden arasındaki uzaklık olarak ele alırsak; fikir ve hayal olan ruh adına gerçekliğin delinmesi ve şiddet düzeninde gedikler açılması durumundan söz etmemiz gerekir. Biz bunlara yaşama, nefeslenme, durup düşünme ve hayal etme delikleri diyebiliriz. Bu delikleri bir yaşam estetiği kurmanın ötesinde, yaşamın tüketici gündelik akışından bir şeyleri tutup kapmak ve onları hissiyata ve fikriyata dönüştürmek olarak, bir dinginleş-tir-me olarak, ve tam tersi bir yolla bu fikirlerin ve hislerin de başka bir coğrafya ve başka bir tarih kurabilmek adına yaşama durumlarına aktarılması, başka türlü bir devinim anlayışı yaratma, olarak anlayabiliriz. Bu durumda kısaca bu kültürel gerilla hareketi, kendisi de gerçekliğin parçası olmak durumunda olduğundan ilkin kendisine karşı, sonra da tüm gerçekliğe ve onun düşünmeyi ve hayal etmeyi yasaklayan kapitalist pragmatiklerine karşıdır. Biz burada henüz kaçınamadığımız şiddet boyutunu, bir yadsıma ve ötesini isteme anlamında yaratıcı ve üretici bir sürece, yaşamsal bir yazıya dönüştürmenin derdini taşıyoruz. Bu dert-taşıma, fikir ve his üretme ile bu üretim sürecini yaşamsal pratiklere aktarma halini birlikte var etmek durumunda. Bu coğrafyada yazı eylemi ile ve daha temelde fikir ile olan ilişkimizin çok sıkıntılı olduğunu söyleyerek başlayalım. Bir fikir mimarisi kurma, bu ülkenin bir medeniyet kurabilme yolunda en önemli eksiği. Bizim, edebiyatla ve daha önemlisi şiirle kurduğumuz ilişkilerin yaşamla kurduğumuz ilişkilerden beslendiğini, o anlamda şiir ile kurulan ilişkinin kökensel olduğunu söyleyebiliriz. Felsefeye geldiğimizde ise bunu söylemek noktasında değiliz. Felsefe tarihinin temel yapıtlarının Türkçe'ye sistematik bir yaklaşımla kazandırılmamış olmaması bir yanda, akademilerimizin içinde olduğu yaratım ve üretimden uzak sosyal, teorik ve politik söylemleri yalnızca aktarma halleri öbür yanda ciddi bir fikri karanlık içerisindeyiz. Felsefeye beden kazandırmak, yaşamı tutmak ve yaşam tarafından tutulmaya izin vermektir. Yaşamı üreteceğimiz kavramlarla, bize öğretilen ve aktarılandan başka türlü tutmak; bu kavramların yakınlarındaki hissiyatları da taşıyarak başka türlü yaşama duyarlılıkları edinmektir. Felsefe, kavramların karanlık ve kuru karanlığı/krallığı olmaktan çıkması gereken bir zamanla çevrili olduğunu fark etmek ve mücadeleye katılmak, hakikatin sadık ve etkin bir aygıtı olmak zorundadır. Kapitalist sistemin, yarattığı ve yürürlüğe koyduğu tüm eşitsizlikler, etiksizlikler, hep-hazlılıklar, düşüncesizlikler ve estetize edilmiş hissiz öznesizlikler karşısında, felsefe yalnızca üniversite odalarında varolacağı bir kaçış uzamında kalamaz artık. Felsefeye kazandırılacak beden, bir ruha can vermek anlamına geliyor. Monokl olarak filozofların yapıtlarını, bir yanıyla Batı'daki yaşamın birer sonucu olarak da görülebilecek bu insanların yapıtlarını, çevirmekle bir fikirsel jestin nasıl anlamlandığını, nasıl yaşam kazandığını gözlemliyoruz. Filozofların temel yapıtlarından oluşacak felsefe serimiz, kuvvetli ve şiddetli bir gerçeklik akışı içerisinde kaybolan insanları bir an için bile olsa bu gerçekliğin dışına çekebilirse, ilk amacımıza ulaşmış olacağız: o da bir an için durmak, düşünmek ve hayal etmektir. Ve belki de bu an, sonsuz önemsiz ve kayıp anın içerisinde, gerçek bir başlangıç anı olacaktır. Burada her türlü içerik tartışmasını bir kenara bırakmamız gereken bir ana dikkatimizi vermeliyiz: o an, bir fikrin yaşamsal jestidir, bir fikrin biçimsel temelidir, bütün fikirlerin temeli atan temel-atma jestidir. Jean-Luc Nancy ya da Alain Badiou konuğumuz olarak İstanbul'a geldiğinde, onların yüzünde, yürüyüşünde, seslenişinde, gülümseme ya da hüznünde bir fikirsel jestin, ya dilerseniz duruşun diyelim, izleri durmaksızın bize kendisini sunar. Bir filozofun yapıtlarına can veren bu bedensel ve ruhsal jest, düşünce ve yaşam için, insan için duyulan yaratıcı tutkudur. Bizim bu karşılaşmalarla elde ettiğimiz bu büyük deneyimi, insansı dokunuş, yazının imkanları ve düşüncenin ufukları ile birlikte ele aldığımızda bir fikirsel mimari üretmenin ilk kıvılcımlarını var etmiş oluyoruz. Bu kıvılcımların, kendi yaşamımızdan, Batı'dan farklı düşünsel ve duygusal temeller barındıran yaşamımızdan alacakları ile yeni bir felsefe ortaya çıkarabilme, yeni bir düşünsel ateş yakabilme ve bu karanlıklarda etrafına insanları toplayabilme, onları buluşturabilme potansiyeli üzerinde duruyoruz. Bu potansiyeli gerçeğe dökebilmek için uzun bir zamana ihtiyacımız olacak. Felsefenin fikir olarak değil, bir yaşam olarak da anlam kazanacağı bir düzlemin oluşturulabilmesi için Türkçe hayati önemde. Türkçe yazma ve düşünme pratiği olmaksızın, bu coğrafya ve bu tarihin yazı, fikir ve hayal olarak üretilmesi ve bu üretimlerin yaşama geri verilmesi olmaksızın bir felsefeyi var edemeyiz. Şu an yayımlanmış 17 kitabımız var. Haziran sonuna kadar 20'si edebiyat olmak üzere toplamda 60 kitaba ulaşmayı hedefliyoruz. Yapıtlarını yayımlayacağımız ve yayımlamaya devam edeceğimiz filozoflar arasında Alain Badiou, Emmanuel Levinas, Jean-Luc Nancy, Michel Henry, Jacques Derrida, Georges Canguilhem, Jacques Lacan, Giorgio Agamben, Jean-Luc Marion, Pierre Bourdieu, Felix Guattari, Maurice Blanchot, Georges Bataille, Dionys Mascolo, Joan Copjec, Jacques Ranciere, Peter Sloterdijk, Serge Lesourd, Vladimir Jankelevitch ve François Lyotard bulunuyor. Edebiyat alanında ise Peter Ackroyd, Christian Bobin, Herve Le Tellier ve daha başka bir çok başka önemli yazarın kitaplarını yayımlayacağız. Monokl, 2008 yılından bu yana 5 tane uluslararası konferans gerçekleştirdi. Dergileri ve kitapları, düşünce ve hayal aygıtı olan yazıyı piyasanın finansal mekanizmalarına maruz kalarak insanlara ulaştırmaya, dağıtmaya çalışmak, bizim kendimizle birlikte, okurumuzu da yaratmak, ondan öğrenmek ve ona işaret etmek olarak adlandırabileceğimiz süreç açısından tam sağlıklı ve etkin işleyemiyor. Elbette nitelikli eser üretimi ve nitelikli okuyucu meselesi de apayrı bir sorun. Bu noktada sadece üstten bir kitap bırakma ve okuyucunun yapıtı bir kitaplar karmaşası içinde bulmasını beklemek yerine; yaptığımız önemli etkinliklerle de okuyucularla yüz yüze buluşma, iletişim kurma ve onlara sözümüzü sunma ve bu şekilde doğal ve sahici bir güzergah inşa etme yönünde çabalarımız var diyelim. Bu farklı güzergahı olanaklı kılan filozof katılımlı etkinliklerimizi de kapsamları ve etkileri genişleyecek bir şekilde sürdüreceğiz. Avrupa'nın fikir uzamında kendine güncel bir yer edinmiş Monokl'un, bu güncelliği kendi gündemini de yaratacak şekilde büyüttüğüne tanıklık edeceğiz önümüzdeki aylarda. Bu, öncelikle yazı ile yaşamsal ve ciddi bir ilişki kurmayı gerektiriyor. Bir dil oluşturmak için felsefe açısından en azından temel bir külliyatın önümüzde bulunuyor olması mecburi. Bu anlamda bir sistematik iç-görünün eşlik ettiğini çeviri etkinliğinin sürdürülmesi ve ilişkilerin derinleşirken aynı zamanda genişlediği bir yazısal devinimin tutturulması önem kazanıyor. Bu bir kopukluk içinde yürütülemeyecek, bir isyanın kuru şiddetine sığdırılamayacak kadar eş-zamanlı ve başka-zamanlı yürütülmesi gereken bir oluşturma/kurma çabası. Birçok değişkenin yeniden ve yeniden incelenmesini, sabırlı ve emek yoğun bir çalışma sürecinde yan yana gelmeyecek deneyimlerin birlikte-var edilmesini, ve bu deneyimlerin yazma ve yapma edimlerine çevrilmesini kapsıyor. Bu bir yanıyla estetik bir yan yana getirme haliyken, aynı zamanda düşüncenin mevcut yaşam karşısında, onun sınırlarında bir malzeme biriktirmesini anlatıyor. Bu malzemeye ad koymak dille iş görmeye başlamak demek; ama bu iş görmeyi yaşama geri iade ettiğimiz durumda ancak kavramlarımızın bir hayatı olur. Yaşama iade etmediğimiz, etkinlik halinde yaşamaya çevirmediğimiz hiçbir düşünce bir fikir oluşturmaya, bir felsefe var etmeye yeterli gelmez. Kavramları yaşamsal malzemeden çekip çıkarıp, onları biriktirip, yoğunlaştırıp yazmamız, yaşama yeniden-sunmamız ve böylece yeni bir yaşam deneyimini adlandırmamız gerekiyor. Bu kavramsallığın yaratımı, yaşamla bir ilişki kurmaya, ama onu düşünenin ya da yaratanın kendi konumu açısından da değiştirmeye ve dönüştürmeye hizmet eder. Yaşama iade etmek, yaşamı hep yaşar halde tutmak için, onu ölmüş biçimlere ve temsillere indirgememek için, ondaki başkalıkları düşünülür ve hissedilir kılmak demektir. Yaşam bile her zaman yeniden keşfedilmeye ihtiyaç duyar. Şunu demek gerekiyor belki de: Filozoflar İstanbul'a konferanslar için geldiklerinde, buradaki heyecanlı akıştan, akışkan ve dalgalı duygu durumlarından, düşünsel tutkunun doğasından etkilendiler. Batı'da varolmayan bir yaşam buralarda kök salmış, bütün sorun bu çok derinlerdeki, bu büyük düzlüklerdeki kökleri tutabilme edimini/yeteneğini, onları gövdelerine ve dallarına kadar takip edebilmeyi, bu yabancılıklara sabırla ve özenle yaklaşmayı ve o kökleri kökensel bir hayal etme ve düşünme dünyasına taşımayı istemekte ilkin. Sonra da bu isteği, buralarda açıklıkla fark edilen tutkuyla düşünselleştirmekte. Ancak bu şekilde bir varoluşsal jest buralarda hayat bulabilir. Bizim farklı bir düşünsellik ve duygusallık uzamımız var, bundan doğacak ve kökenlenecek felsefe de farklı olacaktır; bu farklılığı isteyebilecek, onu çekip çıkarabilecek kadar dayanaklı ve tutkulu olmak zorundayız. Monokl, bir gövde halinde büyümeyi, zenginleşmeyi ve çoğullukların bu tekil çatı altında birlikte varolmasını hayal ediyor. Bu okul, birlikte-öğrenme ve birlikte-yaşama okulu; bir içeriği, bir kuralı, bir yasayı öğretmekten ziyade bir başka yaşamın-temelini atma isteği bizim sahip olduğumuz ve paylaşmak istediğimiz. Evet, hiçbir şiddetin ulaşamadığı bir hayat var, bir düşünce var, bir hayal var. Fikrin karanlık odalarını edebiyatla yaşamlandırmak, fikri ve hayali tutkuda düğümlemek, her türlü yaratıcı üretimi hayata iade etmek ve hayatı eskiden arındırmak ve tazelemek denen bir şey var. Bu tutkuyu tarif etmek gerekiyor, bu tutku başka şeylere, başka insanlara, başka olaylara, kısacası başka dünyalara bir tutku. Bu, her gün yanından geçip giderken görmediğimiz şeyleri fark etmek, bu her gün yaşarken anlamlandıramadığımız duygulara hakkıyla dönüp bakmak, her gün kafamızdan geçen ama unutmak için çok acele ettiğimiz düşüncelere bir yer açmanın arayışı. Daha ötesi hiçbir zaman vücut bulmamış olana doğru bir devinim bu. Başka türlüye duyulan isteğimiz bizim bu. Bu başkalık iki şekilde bizim yapmalarımızı, yaşamalarımızı yönlendirebilir. İlki hayatlarımızda geçip gitmiş, unutulmuş, bastırılmış alanları özgürleştirmek, zaten orada olmuş ve olan başkalıkları bulup çıkarmak, tutup kapmak ve onları edebi istirahat içinde olacakları bir dinginlik ve düşünselliğe dönüştürmek. Onlara haklarını iade etmek de denebilir, ama burada bu başkalıkları elimizdeki temsiller ya da indirgeyici, kendine göre dönüştürücü şiddetlerle ya da mevcut bilgi rejimleri ile değil; kendilerinden bize doğru gelen yabancılıklarla ve farklarla karşılamak gerekiyor. Konuksever olmaktır bu. İkinci yol ise, başka bir şey var denen şeyin, başka bir şey yok, hiç ve sadece hiç dediğimiz her yerde dediğimiz noktaya kadar götürülmesidir. Hiç içinden üretmektir bu. Bu henüz yaratılmamış, henüz zamanlandırılmamış, henüz mekanlandırılmamış başka bir coğrafya, başka yaşam ve temel atım alanları icat etmek olarak adlandırabileceğimiz çok daha büyük bir girişimdir. Bu, mekan ve zaman yaratmak demektir; mekanın ve zamanın yüzeyini, aynılık ve başkalık rejimleri alt üst olana kadar yıkma, dönüştürme ve temeller, yüzeyler yaratma istencidir. Buna daha tanıdık bir alanda medeniyet deniliyor. Bu başkalığı, başka insanı ve başka dünyayı en yakınlarımızda görebilecek kadar uzakları, çok uzakları düşlemektir ve adeta mevcut sistem, hayal, hakikat ya da gerçeklik biçimleriyle çölleştirilemeyecek bir coğrafya için, o coğrafyanın derinleri ve o coğrafyanın kendi gökleri için düş kurmaktır. Bu, varılıp elde edildiğinde tüketilecek mutlak bir sonu değil; her davranışımıza ve yapmamıza, yaşamlanışımıza eşlik etmesi gereken bir jesti temellendirir; insan olma, ortak olma, eşitlik, özgürlük ve adalet içinde olma jestini. Türkiye'nin yayıncılık sektörüyle ilgili söylenecek çok şey var ama bu çokluğun vahametini ve şiddetini birkaç cümleye hapsetmek iyimser kalabilmemiz açısından daha iyi olur herhalde. Dağıtım, vergilendirme ve büyük yayınevlerinin reklam, tanıtım ve çoksatan kitap üzerinden yürüttüğü ekonomik rejim gerçekten vahşi ve düşmanlaştırıcı bir yayıncılık sürecini teşvik ediyor. Devletin de en azından kitap özelinde bu teşvik etme karşısında duyarsız bir konum aldığını ifade edebiliriz. Kültürü koruyan, ona değer veren ve onu destekleyen bir ülke değiliz ne yazık ki. Bizimle birlikte yetişecek ve kitap, dergi, etkinlik projelerimize katkıda bulunabilecek öğrenci editör, çevirmen ve redaktör arkadaşlara bir çağrıda bulunduk ve bu çağrımız hala geçerli. Çağrıya yanıt veren birkaç arkadaşla çalışmaya başladık ve gayet iyi gittiğini söyleyebiliriz. Bizim kendilerinden bir şeyler öğrenebileceğimiz, dostluk ve ortaklık içinde paylaşımda bulunabileceğimiz herkese mekanımız açık; bu anlamda hiçbir bencillik ya da üstten bakan kapanma içerisinde olmak istemiyoruz. Bu hakkımız da değil, haddimiz de değil. Etkinliklerimiz yerel düzlemdeki dostluklarımızı, karşılaşmalarımı ve kendi zihinsel, duygusal dünyalarımızı tazelemek ve geliştirmek için minör fırsatlar sunuyor. Ücretsiz olan etkinliklerimiz, psikanaliz, felsefe, edebiyat ve sinema düzlemlerinde her ay Çarşamba akşamları 19.30'da başlıyor ve birkaç saat sürüyor. Taksimdeki ofisimizde gerçekleştirdiğimiz etkinlikler 30 kişi ile sınırlı oluyor ve etkinliklerin duyurularını gerek mail grubumuzdan, gerek twitter ve facebook gibi sosyal medya araçlarından yapıyoruz. Katılacakların editor@monokl. net adresine rezervasyon yaptırmaları yeterli oluyor.


Sabit Fikir ve İstanbul Modern işbirliğiyle düzenlenen Sözünü Sakınmadan, 28 Aralık 2011 akşamı edebiyatımızın önemli kalemlerinden Latife Tekin'i ağırladı. En hararetli Sözünü Sakınmadan söyleşilerinden biri olan etkinlikte, eleştirmenler Semih Gümüş ve Ömer Türkeş, yazarın edebiyatımıza kattığı yeni soluğa değinirken, Latife Tekin de edebiyat, toplum ve yoksulluk üzerine sözünü hiç sakınmadı. Kaçıranlar söyleşiyi buradan izleyebilir... Sevgili Arsız Ölüm, Gece Dersleri ve Aşk İşaretleri'ni çok özel buluyorum. Özellikle Aşk İşaretleri'ni Latife Tekin'in edebi dilinin zirvesi olarak görüyorum. Gerçekten yazdıkları, düşündükleri ve hayata bakışıyla harika bir yazar.. Latife Tekin'in Sevgili Arsız Ölüm'ü benim ve eşimin favori kitaplarındandır. Böylesine coşkulu bir kitap yazdığı için minnettarız.


Çocuk kitapları yazıyorum. Realist kitaplar yazmakla tanınırım ama elbette daha fazlası da var. Zaanstad'da yaşıyorum. Flemenkçe'de şeytan keki anlamına gelen deuvels kakor kelimelerinden türetilmiş duivekater adında özel bir şekerli ekmek çeşidimiz var. İyi pişirildiğinde çok lezzetli, özenilmediğinde ise korkunç derecede kuru ve gevrek. Sağlıklı ve doğal yiyecekleri tercih ediyorum; hatta mümkünse etsiz yemekler. Birçok insanın sağlıklı, doğal ve etsiz yemeklerin sıkıcı olduğunu düşündüklerini biliyorum ama tam tersi. Saf malzemeler kullanırsanız ve özen gösterirseniz, bu şekilde yemek oldukça ilginç olabiliyor. Yazmak için de, yemek pişirmek için de sabırlı olmanız gerekli; en azından ben böyle yapıyorum. Yavaş yavaş pişirmeyi ve yavaş yavaş yazmayı seviyorum. Yalnızca yazarak hayat kazanmak çok zor. Ben deniyorum. İşi olan bir eşim var ve bu da bana yardımcı oluyor. Çok sayıda isim var. Zamana, mekana ve ruh halime göre değişiyor. Bazı isimleri aralıklarla hatta. Halldor Laxness'ın çevrilmiş tüm eserlerini okuyorum. Carson McCullers'ın işlerini beğeniyorum. Çocuk kitabı yazarlarına gelecek olursak: Arnold Lobel, Astrid Lindgren, Shaun Tan. Ama çoğunlukla klasiklerden ; Joyce, Mann, Ovidius, Proust, Tolstoy, Pessoa. Bir süre önce, daha sonrası için sakladığım eserleri okuma kararı aldım. İşte o daha sonra şu an. Hayranı olduğum yazarlar ve kitaplar var ancak, kesinlike her yazarın kendi kitabını yazmış olmasından dolayı mutluyum. Şu ara başucumda 12 tane kitap duruyor. Kimin ne dediği pek umrumda değil açıkçası. Edebiyatın en önemli çıkış noktalarından biri de bu. Savurganlık konusunda yeteneğim yok; kıyafetlerde, yemekte ya da içki kültüründe. Muhteşem bir elbise giymiş, yemek olarak et tercih eden ve abartılı şekilde şarap içen birisini görürseniz, bilin ki; o ben değilim. Hollanda'nın Krommenie şehrinde yaşayan yazar, az kelimeyle çok şey analatabilmesiyle kendinden söz ettiriyor. Yazar olmak hep düşlerimdeydi, diyor Marjolijn Hof. Düşlemekten hiç vazgeçmediği için olsa gerek, önce mesleki eğitimini çocuk ve erişkinlere yönelik kitaplar konusunda uzmanlaştığı kütüphaneciliğe kaydırıp, 1999 yılında da her yaşta çocuğa yönelik kitaplar kaleme almaya başlayarak hep düşlediği şeyi gerçekleştirmiş oldu. Geçtigitti Geçtigitti Geçtigitti adlı ilk kitabının yayımlanışının ardından Gouden Uil Çocuk Edebiyatı, Gouden Uil Genç Okuyucu ve Gouden Griff 2007, Zaanse Cultuurprijs 2007 gibi dört büyük ulusal ödülün yanı sıra, Fransa Gironde Genç Okurlar Ödülü 2009, Almanya Gençlik Yazını Enstitüsü-Ayın Kitabı Ödülü 2009 gibi uluslararası platformda aldığı ödüllerle başarısını taçlandırdı. Ülkemizde Hayy Kitap'tan çıkan Geçtigitti Geçtigitti Geçtigitti başta İngilizce, Almanca, Fransızca ve Portekizce olmak üzere pek çok dile çevrildi.