Trendeki Yabancı, her ay yayımlanan bir öykü dergisi olarak yayın hayatına başladı. Türkiye'nin ilk öykü app'i olan uygulama basılmıyor, gazetecide-kitapçıda bulunmuyor, doğrudan telefona geliyor. Uygulamayı indirip her sayıda yayımlanacak 20 öyküyü okuyabilir, beğendiğiniz kısımlarının altını çizip paylaşabilirsiniz. Dergiye abone olunduğunda her sayının içeriği çevrimdışı da okunabiliyor. #TrendekiYabancı'nın ilk sayısında öyküsü olan yazarlar: Berkan M. Şimşek, Blair Lee, Bülent Ayyıldız, Devrim Kunter, Donna Miscolta, Ezgi Polat, Fatih Külahçı, Fatma Nur Kaptanoğlu, Ferit Edgü, Hakan Toker, Hikmet Hükümenoğlu, Juan Jose Millas, Katharine Weber, Mary Renzi, Mevsim Yenice, Müge İplikçi, Onur Akyıl, Orçun Ünal, Süreyyya Evren, Zeynep Kaçar. #TrendekiYabancı, App Store ve Google Play Store'da yayında. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


221B, 29. sayısında, yeni bir kapak dosyası Dedektifin Dünyası ile çıktı. Her yıl, üç farklı ülkeden üç farklı kurgusal dedektifi kapağına taşıyacak dergi, bu dedektiflerin A'dan Z'ye tüm özelliklerini detaylarıyla inceleyecek. Dedektifin Dünyası kapak dosyası kapsamında ilk konukları Cormoran Strike, Sean Duffy ve Benjamin Malaussene... Türkiye'nin ilk ve tek polisiye kültür dergisi 221B'nin yeni sayısı çıktı! İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Tacettin Diker Karagöz Sanatçısı, Orhan Kurt Karagöz Sanatçısı, Metin Özlen Karagöz Sanatçısı, Hayri Dev Çam Düdüğü Yapımcısı ve İcracısı, Şeref Taşlıova Aşık, Sıtkı Olçar Çini Ustası, Mehmet Girgiç Keçe Ustası, Bekir Tekeli Bağlama Yapımcısı, Uğur Derman Klasik Kitap Sanatçısı, Hasan Çelebi Hüsn-ü Hat Sanatçısı, Neşet Ertaş Mahalli Sanatçı ve Ozan, Mehmet Gürsoy Çini Sanatçısı, Fuat Başar Ebru Sanatçısı, Veli Aykut Zakir, Emine Karadayı Dokumacı ve Doğal Boyamacı, Yaşar Güç Hortlatma Kaval Dilli Dilsiz Kaval Yapımcısı ve İcracısı, Tahsin Kalender Taş Ustası, İrfan Şahin Kispet Ustası, Cemil Kızılkaya Ahşap Baskı ve Yazma Ustası, Mahmut Sür Nazar Boncuğu Ustası, Celal Yılmaz Mersiyehan, Mehmet Acet Aşık ve Zakir, Cahide Keskiner Minyatür Sanatçısı, İslam Seçen Klasik Kitap Sanatçısı, Salih Balakbabalar Sedefkar, Muammer Semih İrteş Kalemişi, Ahmet Yaşar Kocataş Keçe Ustası, İsmail Nar Aşık, Osman Efendioğlu Şair, Macahal Yaşlılar Korosu Çoksesli Şarkı Söyleme Geleneği.


Dünyanın farklı coğrafyalarından tarihi eserlerin sergilendiği İngiliz müzelerine geri ver baskısı her geçen gün artıyor. Bu ülkelerden biri de Türkiye. Türkiye, bir bölümü İngiltere müzelerinde sergilenen tarihi eserlerini geri almak için mücadele veriyor. Londra'da bulunan British Museum, Anadolu coğrafyasından pek çok değerli eserin sergilendiği müzelerden sadece biri. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde çeşitli ülkelerden gelen arkeologlar, araştırmacılar, misyonerler ve turistler tarafından ülkeye getirilen yüzlerce eserin sergilendiği müzede Mausolos anıt mezarı, Elgin mermerleri, Apollon'a ait üç büst, Bodrum kalesinden getirilen leopar heykelinin bir bölümü, Tanrıça Demeter Heykeli, Zeugma mozaikleri, milattan önce 1. yüzyıla ait üzerinde Kral Antiochus'un Herakles Verenthragna'yı selamlarken tasvir edildiği zeytinyağı üretmede kullanılan mermer silindir, Sidamara Lahidi'nden çalınan Eros'un başı bulunuyor. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Koronavirüs nedeniyle geçici olarak ziyarete kapanan Milli Saraylar İdare Başkanlığı, bu süreçte atölyelerindeki restorasyon çalışmalarını devam ettiriyor. Milli Saraylar Tablo Restorasyon Atölyesi şimdilerde Topkapı Sarayı'nın depolarında ve koleksiyonunda muhafaza edilen tabloların onarılarak yeniden hayat bulmasını sağlıyor. Topkapı Sarayı'nın deposunda ve koleksiyonunda muhafaza edilip Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı devredilen yaklaşık 2 bin 700 tablodan ilk etapta 200'ünün restorasyonuna başlandı. 16'ıncı yüzyıl ile 20'inci yüzyıl tarih aralığından günümüze ulaşan 200 tablonun, yeni dönemde Milli Saraylar'a bağlı Resim Müzesi'nde sergilenmesi planlanıyor. Bu tablolarla, Resim Müzesi'nde 'Türkiye'nin en zengin padişah portreleri' koleksiyonunu oluşturuluyor. Bu birikim aynı zamanda 'en zengin Enderunlu ressamlar' koleksiyonunu da beraberinde getiriyor. Yeni tablolar arasında Halil Paşa'nın yaptığı padişah portreleri, son halife Abdülmecid Efendi'nin belge nitelikliğindeki resimleri, ressam Rafael Manas'a ait Sultan III. Selim'in şehzade iken yapılmış portresi, son halife Abdülmecid Efendi'nin Rus ressam Ayvazovski'den esinlendiğini gösteren manzarası da bulunuyor. Ayrıca Halil Paşa'nın, Halife Abdülmecid Efendi'nin ve Enderunlu ressamların ilk defa sergilenecek tabloları yer alıyor. Tema olarak porte ve manzara ağırlıklı olan bu tablolar, yüzyıl olarak da 16'ıncı yüzyıldan 20'inci yüzyıla kadar uzanan bir tarih aralığını kapsıyor. Eserlerin Resim Müzesi'nin yeni bölümünde bu yıl içinde sergilenmesi planlanıyor. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Kuruluşumuz TÜYAP Tüm Fuarcılık Yapım A. Ş. tarafından Türkiye Yayıncılar Birliği işbirliğinde hazırlanan 38. Uluslararası İstanbul Kitap Fuarı ve TÜYAP Tüm Fuarcılık Yapım A. Ş. tarafından düzenlenen ARTİST 2019 / 29. İstanbul Sanat Fuarı Onur Ödülleri 4 Kasım Pazartesi akşamı TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi'nde gerçekleşen törenle sahiplerini buldu. Otuz sekizinci yaşını Edebiyatımızda 50 Kuşağı teması ile selamlayan Uluslararası İstanbul Kitap Fuarı Onur Yazarı Ödülü Sayın Adnan Özyalçıner'e TÜYAP Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Bülent Ünal tarafından verildi. Bu yıl Faust temasıyla sanatseverleri karşılayan ARTİST 2019 / 29. İstanbul Sanat Fuarı Sanatçı Onur Ödülü Sayın Mevlut Akyıldız'a Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Rektörü Sayın Prof. Dr. Handan İnci tarafından, İstanbul Kültür Üniversitesi'ne değer görülen Sanatsever Kurum Onur Ödülü Sayın Fahamettin Akıngüç'e TÜYAP Kültür Fuarları Danışma Kurulu Başkanı Sayın Doğan Hızlan tarafından takdim edildi.


Türkiye Yazarlar Birliği tarafından ödüllendirilen "Yılın Yazar, Fikir Adamı ve Sanatçıları" 2020 yılının son gününde açıklandı. TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan'ın katıldığı basın toplantısında Kovid-19 salgını nedeniyle yaşanan kayıplar anıldı, sağlık çalışanlarına teşekkür edildi. Ayrıca 2021'in 'İstiklal Marşı yılı' olarak açıklanmasından duyulan sevinç dile getirildi.


Dünyanın en önemli edebiyat ödüllerinden olan Uluslararası Dublin Edebiyat Ödülü bu yıl ABD'li yazar Emily Ruskovich'e verildi. 1996 yılından beri her yıl İrlanda'nın başkenti Dublin'de verilen ödül Dublin Şehir Kütüphaneleri ve Dublin Kent Konseyi işbirliğiyle düzenleniyor. Ruskovich'in Şubat 2019'da Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlanan romanı Idaho, 100.000 avroluk para ödülünün sahibi oldu. Ödülü kazanan yazar aynı zamanda 100 bin avroluk bir ödüle de sahip oluyor. Ödülün bu yılki seçici kurulu yaptığı açıklamada Idaho'nun müzik, şiir, edebiyat ve sanatın kurtarıcı ve iyileştirici potansiyeline dair bir başyapıt olduğunu belirtti. 2015 yılına kadar Impac Dublin Edebiyat Ödülü adıyla verilen ödülü 2003 yılında Benim Adım Kırmızı ile Orhan Pamuk kazanmıştı. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen opera festivali bu yıl 10 yaşında. İstanbul Zorlu Performans Sanatları Merkezi'nde 14 Temmuz'a kadar sürecek İstanbul Opera Festivali'ne bu yıl ilk kez Bolşoy Tiyatrosu da katılıyor. Festival, Ankara Devlet Opera ve Balesinin 2 ve 3 Temmuz'da sahneleyeceği Turandot operasıyla başlayacak. Yunus Emre'nin şiirleri eşliğinde, onun sevgi felsefesini opera sahnesine taşıyacak Ahmet Adnan Saygun'un bestesi Yunus Emre Oratoryosu 10 Temmuz'da İstanbul Devlet Opera ve Balesi tarafından seslendirilecek. Bolşoy Tiyatrosu solistlerinin yer alacağı, 13 ve 14 Temmuz'da düzenlenecek Bolşoy Solistleri Gala Konserinde, zengin repertuvarla sanatseverlere müzik ziyafeti sunulacak. Konserde, alanlarında uluslararası birçok ödülün sahibi soprano Anna Nechaeva, mezzosoprano Yulia Mazurova, tenor Fyodor Ataskevich ve bariton Pavel Yankovsky, sevilen ve bilinen ünlü operalardan arya ile düetler seslendirecek. Seslendirilecek operalar arasında Sevil Berberi, Il Trovatore, Carmen, Maskeli Balo, La Forza del Destino, Samson ve Dalila, Manon Lescaut, Don Carlo, Don Giovanni, Hoffman'ın Masalları, Turandot ve La Traviata yer alıyor.


İlk baskısı yazarı James Joyce'un doğum gününde, 2 Şubat 1922'de Paris'te Shakespeare & Co. kitabevi tarafından yapılan ve sansür nedeniyle ABD'de ancak 1934'te, İngiltere'deyse 1936'da yayınlanabilen dünya edebiyatının en çok konuşulan romanlarından Ulysses, Talat Sait Halman Çeviri Ödülü sahibi Fuat Sevimay'ın çevirisiyle okurla buluşuyor. Ulysses Yahudi reklamcı Leopold Bloom ile öğrenci Stephen Dedalus'un 16 Haziran 1904'te Dublin'deki tek günlerini, gündelik koşuşturmalarını anlatır. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Kültür, sanat ve eğlence dünyası D&R, akademisyen ve tarihçi Doç. Dr. Emrah Safa Gürkan'ın yeni kitabı Bunu Herkes Bilir için sanat camiasının da katıldığı bir davete ev sahipliği yaptı. D&R'ın ev sahipliğinde Les Ottomans'ta gerçekleşen buluşmada Emrah Safa Gürkan, konuklarını renkli sohbetiyle keyifli bir tarih yolculuğuna çıkardı. Davete katılan isimlerle tarih üzerine düşüncelerini paylaşan Emrah Safa Gürkan, Tarih; ekonomi, felsefe, coğrafya, sosyoloji, sanat ve sinemayla da ilişkili olan bir dal. Bir metot aslında... Kitabın içerisindeki bilgileri hem akademik hem eğlenceli bir dille açıklamaya çalıştım. Kitabımı hazırlarken, okuyucuların tarih ve sosyal bilimler konusunda öğrendiklerini günlük hayatta da kullanabilmelerini sağlamak istedim. İnsanların tarihe bakış açısını onarmaya çalışıyorum. Tarihle ilgili sorulan sorular yanlış. Bazı soruların niye o şekilde sorulmaması gerektiğini belirttim. Tarih belli detaylara odaklanan bir bilim değil, derin bir analiz içeriyor. Okuyucu bir üst seviyeye çekmeyi hedefledim. Bu kitabın amacı, tarihle ilişkisini popüler seviyede tutanları ya da yeni başlayanları başka bir yere götürmek, tarihle okur arasında bir köprü kurmaktır dedi. Emrah Safa Gürkan, Bunu Herkes Bilir isimli yeni kitabında okuyucunun geçmişini ve bugününü daha iyi kavrayıp geleceğini daha iyi planlamasını sağlamayı ve ona entelektüel bir derinlik kazandırarak daha kaliteli bir yaşam sürmesine yardımcı olmayı amaçlıyor. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Üsküdar Belediyesi tarafından, her sene geleneksel olarak düzenlenen Kitap Fuarı'nın 6'ncısı 8 Şubat'ta başlıyor. Fuarın Onur Konuğu Prof. Dr. Sadettin Ökten, Onur Yazarı ise Teoman Duralı. Alanında lider yüzlerce seçkin yayınevi ve yazarın katılımıyla adeta bir edebiyat şölenine dönüşecek olan fuar süresince; çok önemli isimlerle söyleşi ve imza etkinlikleri de düzenlenecek. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Grotesk manga dendiğinde akla gelen ilk isim olan Junji İto ustanın klasikleşmiş başyapıtı Uzumaki, nihayet anime olarak uyarlanıyor. 2000'lerin başında beyazperdeye de uyarlanmış olan Uzumaki, tam anlamıyla kural dışı bir yapıt. Olağanüstü bir korku yapımı olarak dikkat çeken Uzumaki, spiral şeklinde desenlerle kafayı yemeye başlayan ufak bir kasabanın bu kolektif obsesyon tarafından cehenneme dönüşmesini konu ediniyor. Yayın tarihi henüz açıklanmayan Uzumaki, dört bölümlük bir dizi olarak ekrana gelecek. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Colson Whitehead Nickel Çocukları ile kurmaca dalında Pulitzer Ödülü'nün ikinci kere sahibi! Whitehead 2017'de Yeraltı Demiryolu romanıyla kurmaca dalında Pulitzer Ödülü'nü kazanmıştı. Çağdaş Amerikan edebiyatının en önemli isimlerinden biri olarak görülen Colson Whitehead'i Time Dergisi kapağına taşımıştı. Yazara, dünyanın en prestijli edebiyat ödüllerinden biri olan Pulitzer Ödülü'nü kazandıran Nickel Çocukları gerçek bir hikayeden yola çıkan, Amerika'nın yakın geçmişine, siyaha ve beyaza, adaletsizliklere, yok olan hayallere dair sarsıcı bir roman. Pulitzer yöneticisi Dana Canedy'nin bir video ile açıkladığı ödül sahipleri arasında Amerika'nın ikonik radyo programı This American Life da yer alıyor. Dana Canedy konuşmasında özellikle bu zorlu günlerde sanatın birleştiren ve ilham veren özelliklerine dikkat çekti.


Bu yıl 28 Ağustos - 7 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen 76. Venedik Film Festivali, sinemanın usta isimlerinin geçit töreni oldu. Festivalin açılışı Shoplifters filmiyle geçtiğimiz yıl Cannes Film Festivali Altın Palmiye ödülünü kazanan Japon yönetmen Hirokazu Kore-eda'nın yeni filmi The Truth ile gerçekleşmişti. Festivalin kapanışı ise Giuseppe Capotondi'nin yönettiği The Burnt Orange Heresy ile yapılacak. Jürinin başkanlığını Arjantinli yönetmen Lucrecia Martel'in üstlendiği festival edebiyat uyarlamalarıyla da dikkat çekiyor. Altın Aslan ödülü için yarışacak 21 filmin arasında iki roman uyarlaması yer alıyor. Bu filmlerden bir tanesi Pietro Marcello'nun imzasını taşıyan Jack London'ın kült eserinden uyarlanan Martin Eden diğeri ise Vaclav Marhoul'un yönetmen koltuğunda oturduğu Jerzy Kosinski'nin ünlü kitabı The Painted Bird.


Dede Korkut Kitabı, 2018'in Kasım ayında UNESCO Dünya Somut Olmayan Kültür Mirası Temsili Listesi'ne oy birliğiyle kabul edildi. Yayınlarıyla Dede Korkut mirasının yaşatılmasına katkıda bulunan Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, bu vesileyle 4 Mayıs Cumartesi Dede Korkut Sempozyumu düzenliyor. 10.00 - 13.00 saatleri arasında Loca'da yapılacak olan sempozyumun konuşmacıları Prof. Dr. Salahaddin Bekki, Prof. Dr. Mustafa S. Kaçalin, Prof. Dr. M. Öcal Oğuz, Doç. Dr. Evrim Ölçer Özgünel, Süleyman Şenel ve Ergün Veren. Sempozyumun başkanlığını ise M. Sabri Koz yapıyor. Yarım günlük bu sempozyumda konuşmacılar, Dede Korkut Kitabı'nın yaşayan bir miras olarak önemi, Dede Korkut'un coğrafyası ve tarihi, Türkiye ve dünyada Dede Korkut Kitabı üzerine yapılan yayınlar, Dede Korkut Kitabı'nda toplumsal cinsiyet, Dede Korkut Kitabı'nın bıraktığı müzik mirası gibi konularda bildiri sunacaklar. Türk dünyasının yüzlerce yıllık kültürel kimliğinin taşıyıcısı ve ortak mirası olan Dede Korkut etrafında şekillenen destan, masal ve müzik geleneği Türkiye'nin başta kuzeydoğusu olmak üzere ülke genelinde yaşatılıyor. Yapı Kredi Yayınları da, Semih Tezcan ve Hendrik Boeschoten tarafından hazırlanan Dede Korkut Hikayeleri, Semih Tezcan'ın imzasını taşıyan Dede Korkut Oğuznameleri Üzerine Notlar, Seyfi Karabaş'ın yazdığı Dede Korkut'ta Renkler, Doğan Kardeş dizisinden çıkan Adnan Binyazar imzalı Dede Korkut ile Bilgi Adalı'nın kaleme aldığı Dede Korkut Hikayeleri adlı yayınlarıyla bu yöndeki çabaya katkı veriyor. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Rüzgarın bizi götürdüğü yerde sadece sesin kalıcı olacağına inandığı için şiir yazan, şiir yazmasa yaşayamayacağına inanan modern İran şiirinin öncülerinden Furuğ Ferruhzad ağaçların soyundanım ben diyordu: ben çıplağım, çıplağım, çıplak / sevgi sözleri arasındaki sessizlikler gibi çıplak / ve bütün yaralarım aşktandır / aşktan, aşktan, aşktan... Şiirleriyle yaşadığı zamanın ötesinde, öncü bir kadın olan Furuğ'un kendi tabiatıyla bütünleşen, sahteliklerden arınmış, devrimci şiirini bugün insani duyarlılıktan ve lirizmden ödün vermeyen bir yaşama uğraşı niteliğiyle okumak mümkün. Furuğ'un dünyasına ve şiirlerine farklı bir gözle bakmak, onu daha derinden anlamak için YKY Kültür Sanat Yaratıcı Okuma Atölyesi düzenliyor. Etkinlik 14 Eylül'de, saat 13.00-14.00 arası. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği tarafından iki ayda bir yayımlanacak olan Olağan Hikaye, ilk sayısında Gerçekliği Yeniden Düşünmek dosyasıyla yayımlandı. Hakikat, kurmaca ve zaman ilişkisi üzerinden gerçekliğin hikayedeki günümüz yansımalarının izini süren yazılarda, bu alanda usta kalemlerin imzası var. Yunus Emre Özsaray'ın giriş yazısında Yalan değil gerçektir ben de gördüm tozunu diyerek okuyucuya sesleniyor: Boşluğun öyküsü, hiçliğin, anlamsızlığın değirmenine su taşımaya devam etmesin diye, o rüzgarda sallanmayalım, ayaklarımız biraz yere bassın diye. Anlamın boşlukta salınması ilk başlarda cazip gelse de artık sıkıcı olmaya başladı. Kahraman uzun süredir asılı kaldığı yerden kurtulmadan hikaye sıkıcılıktan kurtulamayacak. Artık hikaye devam etsin. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Türkiye kütüphaneleri giderek daha çok seviyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2018 yılına ilişkin açıkladığı kütüphane istatistikleri de bu doğrultuda. TÜİK verilerine göre, ülke genelinde geçen yıl itibarıyla biri milli, 1162 halk, 598 üniversite, 29 bin 690 örgün ve yaygın eğitim kurumu olmak üzere toplam 31 bin 451 kütüphane faaliyet gösteriyor. Milli Kütüphane'nin 23 bin 747, halk kütüphanelerinin 2 milyon 840 bin 504 ve üniversite kütüphanelerinin 3 milyon 912 bin 306 üyesi bulunuyor. Geçen yıl Milli Kütüphane'deki kitap sayısı 1 milyon 463 bin 488 olarak tespit edildi. Buradaki diğer materyalin sayısı yüzde 7 artarak 197 bin 216 oldu. Milli Kütüphane'den yararlananların sayısı geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 0,6 artışla 633 bin 999 olarak kayıtlara geçti. Halk kütüphanelerinin sayısı geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 1,4 artarak 1162'ye yükseldi. Üniversite kütüphanelerinin sayısı geçen yıl 598 olarak kayıtlara geçti. Buralardaki kitap sayısı bir önceki yıla göre yüzde 7,4 artışla 17 milyon 600 bin 15 oldu. Kayıtlı üye sayısı ise bu dönemde yüzde 2,6 artarak 3 milyon 912 bin 306'ya yükseldi.


Geçtiğimiz yıl kaybettiğimiz Ursula K. LeGuin'in tüm zamanların en popüler eserlerinden Yerdeniz serisi A24 tarafından televizyona uyarlanacak. Dizinin yapımcı Nightcrawler ve Michael Clayton gibi yapımlarla tanınan Jennifer Fox. Fox, ölümünden kısa süre önce Ursula K. LeGuin ile görüşmüş ve onun da onayını almış. 1968-2001 arasında yayımlanan Ursula K. LeGuin'in toplam altı kitaptan oluşan seri sırasıyla Atuan Mezarları, En Uzak Sahil, Tehanu, Yerdeniz Öyküleri ve son kitap Öteki Rüzgar'dan oluşuyor. Fantastik edebiyatın en önemli eserleri arasında yer alan Yerdeniz kitapları daha önce 2004 yılında SciFi kanalı tarafından bir mini diziyle televizyona uyarlanmış, ancak çok sevilmemişti. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


YKY Loca'da her ay bir polisiye film gösteriliyor. Filmler polisiye edebiyatın önemli isimlerinden Ahmet Ümit tarafından seçiliyor. Gösterimin ardından yazar okurlarıyla film, sinema-edebiyat ilişkisi ve kendisinin sinemadan nasıl beslendiği üzerine kısa bir söyleşi yapacak. Seçkinin ilk filmi, Yedi. Gerek konusu, gerekse kurgusu ve teknik özellikleriyle gerilim/polisiye türünü derinden etkilemiş olan, başrolünde Brad Pitt'in olduğu, David Fincher imzalı film türün klasikleri arasındaki yerini çoktan aldı. Yapı Kredi 75. Yıl Buluşmaları kapsamında düzenlenen film gösterimi, 12 Kasım Salı günü 18.30'da Loca'da. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Film sanatına ve kültür hayatına kısa filmler ile destek olan Uluslararası Dostluk Kısa Film Festivali bu yıl 11 Aralık'ta başlıyor. Türkçe'nin ve Türk Şiirinin kurucusu Yunus Emre anısına düzenlenecek festival, 11-12-13 Aralık 2020 tarihlerinde gerçekleşecek. 3. Uluslararası Dostluk Kısa Film Festivali kapsamında, Türkiye'nin 81 ilinde eş zamanlı olarak 47 kısa film ve 3 uzun metraj film çevrimiçi gösterilecek. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, Türk Kızılay, Yunus Emre Enstitüsü, Beyoğlu Belediyesi, Zeytinburnu Belediyesi ve daha birçok kamu ve özel kuruluşun katkıları ile düzenlenen, Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu festivalde sinemaseverler www. dostlukfilmfestivali. com'a üye olarak Türkiye'nin her yerinden filmleri ücretsiz olarak izleyebilecek. İstanbul Uluslararası Edebiyat Festivali İtalya Özel programıyla sanatseverlerin karşısına çıkıyor. 23-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında ekranlara gelecek olan etkinlikler sayesinde İtalya'ya ve İtalyan edebiyatına uzanan yeni bir yol açılacak. Sanat Kritik'in yeni podcast serisi, Seval Şahin'in editörlüğünde dinleyicilerle buluşuyor. Yaz Sıcağında Bir Esinti başlıklı serinin ilki 120. doğum yıldönümü vesilesiyle Ahmet Hamdi Tanpınar'a ayrıldı. Dergah Yayınları'nın desteğiyle hayata geçen projeye farklı alanlardan birçok yazar, şair, sanatçı ve akademisyen katıldı. Kültür Sanat Şehir dergisi Z, 5. kez okur karşısında. Zeytinburnu Belediyesi tarafından yayımlanan tematik dergi, kütüphane konusunu mercek altına alıyor. 508 sayfa boyunca insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerinden günümüze kadar farklı kültürlerde kütüphanenin seyri, kütüphanenin unsurları, kütüphaneciler, kütüphane sahipleri ve kütüphane literatürü inceleniyor. Türk edebiyatının usta ismi Sait Faik Abasıyanık'ın hatırasını yaşatmak amacıyla her yıl bir öykücüye verilen "Sait Faik Hikaye Armağanı" bu kez Şermin Yaşar'ın oldu. Sosyal medya paylaşımları, konuşmalar, anketler, veriler gösteriyor ki pandemi günlerinde evde geçen zamanın ciddi bir kısmını kitaba ayırdık. Türkiye ve dünya genelinde İNSAMER'in yaptığı araştırma kitap yayımı ve okuma oranlarındaki artışa odaklanıyor. Kitapyurdu ve Idefix sitelerinden alınan veriler de korona istatistiklerine katkı sunuyor.


Her yıl farklı bir konuda yaptığı yıllık kamuoyu araştırmalarının 14'üncüsünde oyun metinlerine odaklanan Notos, Yüzyılın 40 Soruşturması yaptı. Oyun metinlerini bir edebiyat türü olarak öne çıkarma düşüncesi, okurların nitelikli metinlerle buluşması ve farklı alanlarda verimleri olan yazarların okuma ve yazma biçimlerine katkıda bulunmayı amaçlayan soruşturma 237 yazar, yönetmen, oyuncu, dramaturg, çevirmen ve editörün oylarıyla belirlendi. Araştırmanın ilk sırasında, Türkiye'de epik tiyatronun öncüsü kabul edilen Haldun Taner'in, 1964 yılında, epik bir halk tiyatrosu üslubunda kaleme aldığı Keşanlı Ali Destanı yer aldı. Listenin ikinci sırasına Melih Cevdet Anday'ın 1967 tarihli eseri Mikado'nun Çöpleri yerleşirken, onu Ekrem Reşit Rey'in 1967'de yazdığı Lüküs Hayat takip etti.


Hiçbir şeyin artık eskisi gibi olmayacağı mesajını veren bir romanla karşımızda dünyaca ünlü usta yazar Amin Maalouf. Empedokles'in Dostları adını verdiği bu yeni kitabında yazar, distopik bir hikayenin içine sokuyor okurlarını; tüm dünyaya barışı getirmeyi hedefleyen bir grubun çabalarını, kahramanımız Alec'in gözünden merak içinde okuyoruz. Dünya bir nükleer felaketin eşiğindedir. Amerika küresel bir terör saldırısına maruz kalmıştır, insanlığın hayatını kolaylaştıran teknolojik gelişmeler artık insanlığın sonunu getirmiştir. Tükenişe ramak kala devreye Empedokles'in Dostları dahil olacak ve hiçbir şey artık eskisi gibi olmayacaktır. Amin Maalouf gene müthiş bir konuyla ve üslupla yeni romanını okurlarıyla buluşturuyor. Kendisiyle bu vesileyle Birol Biçer'in tercümanlığında söyleştik. Bana öyle görünüyor ki pek çok şey yanlış istikamette gidiyor. Fikrimi daha net ifade etmem gerekirse, bilimdeki gelişmelerden ve bunların uygulamalarından memnun olduğumu, ancak insanların birlikte yaşayamamasından ve ilerlemeyi daha özgür, daha demokratik, daha insancıl toplumlar inşa etmek için kullanamamasından dehşete düştüğümü söylemeliyim. Bu roman bir mesel olarak görülebilir ancak gerçek kaygılara dayanıyor. Dünya tartışmasız büyük bir felaketin eşiğinde ve bundan kaçabilmek için neredeyse bir mucizeye ihtiyacımız olacak. Umudum, bu kurtuluşun bize insanlık macerasının derinliklerinden, bazen mucizeler üreten insan ruhunun derinliklerinden gelmesidir. Tüm faniler ölümsüzlük hayal eder ve büyük dinler de bu ölümsüzlüğü iyilik yapanlara ahirette vaat eder. Felsefi açıdan, bu soru tarihin başlangıcından beri soruluyor. Ancak önümüzdeki on yıllar ve yüzyıllar içinde ölümsüzlük meselesi tıbbi bir bakış açısıyla ele alınacak: Hücrelerin, dokuların ve organların yaşlanma sürecini tersine çevirebilirsek, insan ömrü süresiz olarak uzayabilir. Bugün bu hayalperestler, bilim insanları, şairler veya düşünürlerin konusu olabilir. Yarın torunlarımıza felsefi ve ahlaki başka sorular yöneltilecek ve bu onların kaderlerini idrak etme biçimlerini değiştirecek. Tüm insanların hayatta kalmaları kendi aralarındaki tek bir gruba, tek bir topluluğa bağlı olsaydı, hakikaten bir köleleşme riski söz konusu olurdu. Ancak bunun endişe verici başka sonuçları da olacaktı. Mesela ben, edebiyatın, sanatın, felsefenin amaçlarından birinin ölümlülüğümüze dair endişelerimizi engellemek olduğuna ikna olmuş durumdayım. Bir gün ölmek ihtimali olmasaydı, yaşamak artık aynı anlama veya aynı dramatik yoğunluğa sahip olmayacaktı. İnsanlara varoluşları açısından bir pusula veren şeyin büyük ölçüde ölüm korkusu olduğu söylenebilir. Ölüm olmazsa başka bir pusula aramaları gerekecek. Biraz fantastik ya da Antikçağ'ın 'Yunan mucizesi' duygusu gibi bir durumdu bana yaşattığı... Aslında hepimiz Eve'in de dediği gibi kahir ekseriyetin bir parçası gibiyiz sanki... Dünyada, sonsuza kadar yaşayabilmek için tıbbın ilerlemesini hızlandırmayı hayal eden birkaç süper milyarder var. Bu kadar paranız olduğunda, ölümsüzlük arzusu sıradan insanlara nazaran daha acil hale geliyor anlaşılan. Geleceğin bizim için neler hazırladığını, ne getireceğini elbette bilmiyorum, ama insanların ömürlerini uzatma gayretinin önümüzdeki on yıllarda unutulmaz bir endişeye dönüşeceğinden eminim. Geçen yıldan beri dünyada olup bitenler bize geleceğin nasıl bir şey olacağını da hissettiriyor. Devasa şirketlerin liderleri gerçekten dedikleri kadar güce sahipler mi? Benim hissiyatım hem çok muktedir hem de çok kırılgan oldukları yönünde; tıpkı şirketleri gibi. Hatta gittikçe daha fazla bir kumarhane atmosferinin hakim olduğu dünya ekonomisi gibi... Bu konuda, Tesla, GAFA veya Bitcoin'in geleceğini tahmin edecek kadar yetkin değilim ama bana öyle geliyor ki bir gün bir rüya gibi yıkılacak veya dağılacak olan hokkabazlar dünyasında yaşıyoruz. Ya da gerçeklik kisvesine bürünecek bir kurguda. Şurası doğru ki, insanlık tarihinin iki buçuk binyılı öncesine uzanan bu uzak çağı hala göz alıcılığını koruyor. Tiyatronun, sanatın, bilimlerin, felsefenin, demokratik uygulamaların aniden filizlenmesi bir mucize izlenimi veriyor. Uzun süredir merakımı celbeden şey, böyle bir medeniyetin onu üretebilecek gibi görünmeyen bir toplumun içinden ortaya çıkmasıydı. Bu, toplumların ekonomik veya teknolojik gelişme seviyesine bağlı olmaksızın, insan zihninin kendine has bir anlayışa sahip olabileceğini gösteriyor. Yıllardan beri dünyanın bir felakete doğru gittiğini hissediyorum. Bunu bazen denemelerde anlattım ve şimdi bir tür mesel olan kurgu yoluyla da ifade etmek istedim. Geçirdiğimiz yılın hadiselerinin beni bu romanı yayınlamaya yönlendirdiği yönlendirdiği doğru zira etrafımızdaki tuhaf gerçeklerle uyum içindeydi. Antik uygarlıkla ilgili beni en çok ilgilendiren şey, insan zihninin faaliyetleri arasında ayrım yapılmamasıydı. Aynı kişi felsefe, tarih, fizik, tıp, heykel ile ilgilenebilir, atlet olup olimpik oyunlara katılabilir ve ardından şehrin siyasi makamlarına seçilebilirdi. Bugün her şey bölümlere, parçalara ayrılmış durumda ve netice olarak kimse bütünü, büyük resmi göremiyor. İtibarını iade etmeyi hayal ettiğim şey geçmişin düşünürlerinin geliştirdiği fikirlerden ziyade, son derece özgürleştirici bulduğum uzmanlaşmanın olmadığı bu durum.


Bizim evrenimizin sesinin 'la' olduğunu söyler fizikçiler. Aynı anda her yerden ve hiçbir yerden gelen başsız ve sonsuz, derin ve karanlık bir la sesiyiz hepimiz. Ya da la ritmiyiz... Hayatın bir sesi, bir ritmi var evet. Bunu herkes kendine göre açıklayacaktır kuşkusuz, ona da evet. Ama içimizden bazılarının o ritmi daha farklı yaşadığı, yarattığı da bir gerçek. Koşmak... Bu, hayat için bir ritm olabilir mi? Olur diyorsanız, bunun şahikasına Emil Zatopek'ten başkası da çıkmış olamaz herhalde, dediğimde benimle hemfikir olursunuz. Emil Zatopek koşar, sadece kazanmak için değil, koşmak için, koşmayı sevdiği için koşar. Madem koşuyorum, bunu yapabiliyorum o zaman daha çok koşayım, daha hızlı koşayım dediği için koşar. Postmodern edebiyatın yıldızlarından, Fransız romanının önemli temsilcilerinden olan Jean Echenoz ise yazar. Zatopek'in ritmine kendisininkini katar, karıştırır ve yazar. Ortaya kuşkusuz kime ait olduğu bellisiz bir yaşamöyküsü çıkar. Echenoz mu Zatopek'in ritmine karışmıştır, Zatopek mi anlatıcının hikayesine sebep olmuştur? Bu soruyu sormak ne kadar anlamlıysa, verilecek cevaplar anlamdan o kadar azade, o kadar yoksundur. Emil Zatopek, nam-ı diğer Çek Lokomotifi. İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından tüm hayatı ezip geçercesine başlayanSoğuk Savaş Dönemi'nin en önemli atleti. Tüm zamanların ise en farklı atleti... Bir koşmak değil çünkü onun derdi, bir yaşamak. Fazla yukarıda duran dirsekleri, savrulan kolları, sağa sola eğrilen başı ve buruşan, koştukça daha da ekşiyip buruşan yüzü, çarpılan ağzı... Çünkü koşmak kendisinin de dediği gibi aslında acı veren bir şey, tıpkı yaşamak gibi. Acı veren, ama yine de yaptığınız bir şey... Zatopek'in koşu stili gelmiş geçmiş kimseye benzemez, çünkü bir koşu stili yoktur onun. İpi göğüslemek için türlü yöntemleri de yoktur. Antrenörü, etrafında dört dönen doktorları, masörleri de yoktur. Kendisine bir kez bile masaj yapılmasını istemez. Acıyı dindirmek için değil, acıyı hissetmek için yaşamaktadır çünkü, acıyı yaşatmak için koşmaktadır. Sadece, yavaşlayan ve hızlanan, diğer atletlere göre hiçbir anlamı, hiçbir ritmi olmayan bir ritm tutturmuştur. Bu muydu gerçekten de, diye düşündürüyor bizi Jean Echenoz. Spor algısı, insan bedenine tapan, bedenin sınırlarını zorlayan ve bu yolla hep kazanç peşindeki spor düşüncesini sorguluyoruz. Spor yıldızı kavramını, bunun gerçekliğe ve yalanlara değişini sorguluyoruz. Zatopek'i kapatan talihe, fakirliğe ve komünizme yanarken, karşı tarafta olması gereken hiçbir şey bulamadığımıza -artık nicedir kanıksamış olsak da-şaşıyoruz...


1487'de doğduğu tahmin edilen ve Kanuni'den bir yıl önce, 1565'te vefat eden Turgut Reis söz konusu yüzyıla damgasını vuran deniz kurtlarından. Fırtınalı, dalgalı, cerbezeli bir biyografisi var. Denizcilik sahasında aslan payı daima kendisine ayrılan Barbaros'un hayatı bile bu emsalsiz biyografinin yanında sönük kalır desek yeridir. Denizden, denizcilikten, deniz kahramanlarından söz eden tarihi romanımız sanıldığından daha az. Diğer dönemler bir tarafa, peş peşe büyük kahramanların çıktığı 16'ncı yüzyıl hakkında yazılanlar bile bir elin parmak sayısı kadar henüz. 1487'de doğduğu tahmin edilen ve Kanuni'den bir yıl önce, 1565'te vefat eden Turgut Reis de söz konusu yüzyıla damgasını vuran deniz kurtlarından. Fırtınalı, dalgalı, cerbezeli bir biyografisi var. Denizcilik sahasında aslan payı daima kendisine ayrılan Barbaros'un hayatı bile bu emsalsiz biyografinin yanında sönük kalır desek yeridir. İslam Ansiklopedisi'ne Turgut Reis maddesini yazan İdris Bostan; denizi kendi mahallesi sayan, teknesini de evi gibi gören bu sıra dışı reisin, Veli adlı bir çiftçinin oğlu olarak Menteşe sancağına bağlı Seravalos'ta doğduğunu belirtiyor. Yarımadanın batı ucundaki Karabağ köyü burası; bugün Muğla'ya bağlı Bodrum'un Turgutreis beldesi. Adını taşıyan bir park ve anıt var şimdi aynı yerde. Denizciler arasında Büyük Turgut olarak bilinen Turgut Ata'ya nispetle Osmanlı kaynaklarında Turgutça diye anılmış, bu ele avuca sığmayan denizcimiz. Turgutça, Turgut Reis; Batı dünyasında ise o zamandan günümüze dek Kaptan Dragut! Sadece yaşadığı yüzyılın değil genel denizcilik tarihinin de güzidelerinden, namı cihanı tutmuş yükseltilerinden. Şura suresinin 32-34. ayetleriyle açılan 400 sayfalık roman, her biri çok sayıda alt başlıkla geliştirilip zenginleştirilen 7 ana bölümden oluşuyor. Ethem Onur Bilgiç imzalı resimlerin de yer aldığı romanın kapağı da fevkalade gerçekten. Unutmadan, buraya sıkıştırayım: Mim Kemal Öke'nin, Turgutca'nın çocukluk günlerini anlattığı sayfalarda, gemicilik merakı ve deniz tutkusundan yakasını kurtaramayarak evden kaçtığı rivayet edilen Jules Verne geldi aklıma. Yaşını başını aldığı yılların aktarıldığı bölümlerde de Ekmek Teknesi dizisinde canlı bir dille, abartılı jest ve mimiklerle çeşitli hikayeler anlatan, Hasan Kaçan tarafından canlandırılan Herodot Cevdet. Seksenine merdiven dayayan Reis'in, Sen Jan şövalyelerinin yuvalandığı Malta üzerine Osmanlı donanmasıyla birlikte yürüdüğü son seferiyle başlıyor roman. Kuşatma esnasında, taşa çarpan bir gülle parçasıyla ağır yaralanıyor ve bu üzücü durum yaklaşık bir hafta sürüyor. İşte o bitkin ve yarı baygın yaşadığı günlerde, hayatı bir film şeridi gibi geçiyor gözlerinin önünden. Yazar da yanı başına çöküp hafızasındakileri paylaşması için peş peşe onlarca pencere açıveriyor adeta; duygu ve düşünce sekmelerinin biriktiği yüzlerce sayfayı önüne koyarak anlatılanları kaydediyor. Kurgusu kabaca böyle çatılmış Biat'ın. Canlı, insanı hiç sıkmayan bir anlatımı var Mim Kemal Öke'nin. Zaman zaman bazı kelimeler için sözlüğe, bilgi aktarımları için ansiklopediye, mekan tasvirleri için harita yahut atlasa bakmak zorunda kalsak da yakınmak hiç gelmiyor aklımıza. Zihin dünyamızda akıp giden o bütünlüklü çizgiyi ve edebi tatlarla dal budak salan ahengi yeniden yakalamamız asla zorlaşmıyor. Ara sıra yakın arkadaşları Deli Cafer ve Kara Kadı'ya fakat daha çok Fatımasına seslenerek, onunla konuşup dertleşerek kendisi anlatıyor sergüzeştini Dragut. Üç Fatıma var romanda: Hem çocukken karşılaştığı yahut zihninde canlandırdığı denizkızının, hem baştardasının hem de Kuzey Afrikalı Esmer Şeyh'in kızı olan karısının adı Fatıma. Romanın en çok takıldığım tarafı adı: Biat. Bu ad tercihinin, kısmen denizcilikten de neş'et eden gerekçeleri var elbette. Teknesini mescidi belleyen, kimseye eyvallahı olmayan, hür ve müstakil kalmayı adeta varoluşunun temeline koyan bir portre çiziyor okuyucuya Öke. Turgut Reis; Osmanlıya, Sultan Süleyman'a bile oldukça mesafeli davranıyor ki romanın en dikkat çekici ayrıntılarından biri bu. Devlete, padişaha değil; Allah'a biat ettiğini söyleyip duruyor roman boyunca Reis. Sonlara doğru bu klas duruşta biraz tavsama, biraz değişiklik görülse de asla kimsenin boyunduruğu altına girmek istemiyor. Serazat deniz dervişliğinin, dahası korsanlığın raconu haline de geliyor bu tutum. Yeri gelmişken belirtmekte yarar var: Korsanlık, genelde olumlu bir değer taşıyıcısı şeklinde çıkıyor karşımıza romanda; eşkıyalık ile karıştırılmaması gerektiği birkaç kez vurgulanıyor. Romanda dikkat çeken başka hususlar da var. Onlardan biri, Turgutca'nın ailesine karşı tutumu. Ne kadar gerçek bilmiyoruz ama ailesini hiç sevmiyor Reis. Onlara kızmakla, söylenmekle geçiyor çocukluğu. Koca denizde kendisine esaslı bir sığınak, hasımlarına da kaçacak delik arattırıyor daha sonra. Barbaros'u eleştiren hatta yer yer kınayan cümleler de okuyucuya ilginç gelecektir sanırım. Bu bağlamda, bir ara Akdeniz'den ve kirli ilişkilerden sıkılması ve yeni duyumlar ve gelişmeler eşliğinde Amerika kıtasına gitmek için okyanusa açıldığı bir sırada, havanın da azizliğine uğrayarak Fas yakınlarından dönmek zorunda kalması da muhakkak zikredilmeli. Geri dönüşle birlikte korsanlık takıntısı yine dümeni eline alıyor fakat zamane dervişi yazarımız, anlatıya bu kez esaslı bir tasavvuf aşısı eşliğinde müdahale ediyor. Mim Kemal Öke, o alışık olduğumuz Doğu Batı çekişmesini, mutad siyasi perspektifin taşrasına düşürüyor Biat romanında. Bu kadim çekişmenin yanına, Kuzey ile Güney arasındaki amansız kapışmayı da ekliyor ki bu, bir buluş gücü ve jeopolitik bir değer de taşıyor bence. Evet; bir fatih, bir devlet adamı, bir idareci olmasının yanında -hatta çoğu kere- denizi avucunun içinde tutan bir korsan, Turgut Reis. O zamanın egemen güçleri, zengin ülkeleri, sömürgeci devletleri de Akdeniz'in kuzeyinde. Onların gemilerini vurarak, onların mal varlığına el koyarak kötülüğü geriletiyor, kibirli burunlarını suya sürtüyor. Aynı zamanda, güneydeki mazlum halklara dağıtıyor ganimeti. Ceneviz, Venedik kadırgalarını, İspanyol ve Haçlı donanmalarını, Malta şövalyelerinin gemilerini, her geçen gün biraz daha semiren Avrupa sahillerini bu istek ve şevkle vuruyor biraz da. Bir tür deniz Robin Hood'u çıkarıyor karşımıza roman. Zileytin'de, Trablus'ta, Cerbe'de; kısa ömürlü de olsa dindar bir komünle, bir deniz kıyısı cenneti ile karşılaşıyoruz adeta. Yine Tunus'un İspanya hakimiyetindeki Mehdiye beldesini yerli halkın desteğiyle ele geçirerek üs ediniyor. Kaptanıderya ya da Beylerbeyi ilan edilmesi umurunda değil pek fazla. Gündelik hayatta fazlasıyla muzip ve haylaz görünen bu sıra dışı kaptan, Akdeniz'in güneyinde adalet ve hakkaniyet merkezli bir yönetim kurmaya, herkesin huzur ve mutluluk içinde yaşadığı bir toplum düzeni inşa etmeye çalışıyor. Bu mücadelesini Malta'da şehit düşene dek devam ettiriyor üstelik. Cami, hamam, aşevi gibi binalarla süslediği ve na'şının defnedildiği Trablusgarp'ta bile yıllarca unutulmaya terk edilen bu sıra dışı denizciyi tekrar hatırlatan Mim Kemal Öke'ye, bu hakiyr de bir teşekkür borcu olduğunu düşünüyor.


Ryunosuke Akutagava... Biz Türk okurları kendisini neredeyse hiç tanımıyoruz, Avrupa ve Amerika onu ölümünden sonra keşfetmiş, içinden çıktığı Japon edebiyatının ise bugün en ünlü, en önemli yazarlarından biri kabul ediliyor. 1900'lerin başında Japonya'da kendini gösteren aydın-romancı akımının en dikkati çeken isimlerinden biri, yaşamıyla da, ölümüyle de bir edebiyat efsanesi... Raşomon ve Diğer Öyküler, yazarın on dört seçme öyküsünden mürekkep bir çalışma. Oğuz Baykara, Akutagava'nın sağlığında yazdığı pek çok öyküden on dördünü derleyip çevirmiş ve öykülerin ardından yazarın hayatına, Japon ve dünya edebiyatındaki yerine, edebi eğilimlerine, yapıtlarına dair kısa bir inceleme yazısı kaleme almış. İyi çeviri, usta yazar, özenli basım... Bu üçünün bir araya gelmesiyle ortaya çıkmış şahane bir kitapla karşı karşıyayız. Şimdi buyurun önce usta yazarın hikayesine. 35 yıllık kısacık yaşamı Japonya'nın Batı kültürünü tanıma, ona özenme dönemine denk gelir Akutagava'nın. Söz konusu yıllarda, içinde yaşadığı dönemin edebiyatçılarını etkileyen üç ana akım vardır. Bireyin ideallerine önem veren idealistler, bireyin cinsel duygularını yücelten, hazcılığın ve erotizmin üzerine giden estetikçiler ve doğayla, insanın duygularını ham haliyle edebiyata işlemeye çalışan doğacılar... Akutagava hiç birine ait değildir. Ancak döneminin eğilimlerine sırt çevirmek yerine bunları teker teker özümseyip akılcı-aydınlanmacı bir yol çizmiştir kendine. Ve işte tam da bu nedenle hem çok sevilmiş hem de içinde yaşadığı topluma çok yabancılaşıp yerilmiştir. Bu yabancılaşma duygusu onu belki ölüme taşıyan, intihar etmesine yol açan başat sebeplerden biri olmuştur ama kesin olan bir şey vardır ki, söz konusu duygunun, yazara ve yapıtlarına yansıyan, onu bugüne taşıyan en önemli edebi tercih olmasıdır. Hayata karşı bu uzaklık, bu yabancılık yapıtlarının kahramanlarına, insanın kötülüğe meyilli yanına karşı da soğukkanlı bir mesafeden bakabilmesine, bu tür eğilimleri sarsıcı bir biçimde kaleme almasına yol açar. Tıpkı çalışmaya adını veren öykünün Raşomonun kahramanı hırsız-uşakta olduğu gibi. 10. yüzyılın Kyotosu'nda, işinden kovulmuş, açlıkla yüzleşen bir uşak, Raşomon adlı anıtsal yapının kapısında, yağmur altında hayatta ne yapması gerektiğine karar vermeye çalışmaktadır. Ona yol gösterecek tek bir kişi vardır hayatta: Tapınağın içinde ölülerin saçlarını yolarak hayatta kalmaya çalışan yaşlı cadaloz... (Bu öykünün Çalılıklar Ardında adlı öyküyle birleştirilen uyarlamasının 1951 yılında Japon yönetmen Akira Kurusava'ya Venedik'te birincilik getirdiğini de hatırlatmadan geçmeyeyim.) İnsanlığın en bencil yanına karşı savaşmanın hayatına vuracağı damgayı bir anlığına anlayan bir çocuğun hikayesi olan Vagon da, yine ruha dair son derece karamsar ve yine bir o kadar mesafelidir. Ruhun içindeki kötülüğün varoluş şekline ve bunun hem hayatla hem de sanatla, yaratıcılıkla olan ilişkisine bakan bir harika öykü de kuşkusuz Cehennem Tablosu. 10. yüzyılda yaşayan, kötücül bir saray ressamı aracılığıyla her şeye rağmen sanatın hayattan üstünlüğünü vurgular bu hikayesiyle Akutagava. Yazar kalemini tarih içinde gezdirmekten kaçınmaz, kah imparatorluk devrine uzanır kah modernleşmenin sıkıntıları içindeki günün Japonyasını anlatır. Dilini de üslubunu da anlattığı hikayeye göre değiştirmekten kaçınmaz. Hatta bunda son derece başarılı olur. Ryunosuke Akutagava'nın öykülerinin hemen hepsi akılda kalması bir yana insanın ruhunda iz bırakan öyküler. Kurgusu, karakterleri ve atmosferiyle hepsi birer öykü yazma dersi gibi... Raşamon ve Diğer Öyküler, hiç şüphesiz ustayla tanışmak için şahane bir fırsat.


Bir deliyle başlamıştı her şey hatırlarsanız, roman sanatının kabul edilen ilk örneği Don Quixote'da bir deliden bir kahraman yaratıyordu Cervantes: Ve sanki karanlık bir sanata, karanlık bir yazgı verip, yollarına gölgeler düşürüyordu... İşte o gün bugündür, kim saparsa aydınlık, ışıklı yollardan, Cervantes'in kurguladığı yazgıda bir yazar, bir deli, bir kahraman oluyordu. Delilik, yazarlık, kahramanlık; roman sanatının hem altını oyan hem de onu yücelten, gönendiren, an be an var eden lanetli üçlemesi. Eşlikçisi ise rüyalar, yalanlar ve sayıklamalar elbette... Edebiyatın gerçeklere tuttuğu ayna çarpık, dille kurduğu ilişki mümkün olduğunca iktidarsız ve beslenme kaynağı karanlık, kaos ve bataklıksa eğer oradan başyapıt dediğimiz eserler çıkıyor önümüze. Tıpkı Selim İleri'nin Mel'un'u gibi. Sayru aşık tabii. Cahide'ye vurgun; onu harcayan, Cahide'yle birlikte bir anlamda Türk tiyatrosunu da aynı anda hem var edip hem harcayan, Muhsin'e düşman. Muhsin'de Cumhuriyet aydınının yaşadığı tüm çelişkiler su yüzüne çıkıyor, Sayru'nun kafası karışıyor, Batı'dan aldıklarımız bir taklitten öteye geçemiyorsa, taklitçi benliklerimiz Doğu'yu ne hale getiriyor? Doğu'dan Batı'dan yılmış Sayru. Ama gel gör ki kaçış yok. İki annesi var onun, biri Doğu, diğeri Batı. Babası ise sevgisiz, ilgisiz, çatık kaşlı, oğlunun değilse de biz okurların içinde öldürme isteği uyandıran bir yok-baba. Sayru neylesin? Son Osmanlı'yı bilmez, bilemezken ve yeni Cumhuriyet onu zaten içine almamakta bunca ısrarlıyken, nerelere meyletsin? Karmaşık bir tarih, acıklı bir döküm onunki; kısacık anlatılarında oturmalar kalkmalar, gülümsemeler, topuklular, tüller, organzeler, fondanlar, eller, eldivenler, anlatma biçimleri, izleme biçimleri, toplumun içselleştirdiği ve dışsallaştırdığı her şey yerini buluyor. Sonra toz haline gelip derhal kırklara karışıyor. Madde ve mana ilişkisi üzerinden delilik yerini bulduğu anda, Türk aydınının temel çelişkilerine dönüşüyor.


Ünlü fantastik ve bilimkurgu yazarı, Orson Scott Card'ın Hugo ve Nebula Ödüllü en ünlü dizilerinden biri olan Alvin Maker serisi ennihayetinde Türkçede. Serinin birinci kitabı Yedinci Oğul ve ikinci kitabı Kızıl Kahin arka arkaya hızla okunması gerektiğinden olsa gerek, arka arkaya hızla basıldı. İlk kitapta olağanüstü kahramanımız Alvin Maker'in doğumuna ve içine doğduğu şartlara, kaotik toplumsal yapıya odaklanıyoruz. Serinin ikinci kitabı olan Kızıl Kahin ise Amerikan tarihi içinde son derece ironik ve folklorik bir gezinti gibi. Yaratıcıyla yok edicinin, varlık ile hiçliğin mücadelesi üzerine inşa ediyor Card hikayesini. Hikayenin geçtiği zaman ve yer de oldukça manidar. Belli ki yazara göre, Amerika'nın Amerikalılaşması, varlık ile hiçlik arasındaki mücadelenin ta kendisi. Bu anlamda bazı gerçek olayları ve karakterleri çarpıtarak hikayesine koymaktan çekinmemiş yazar. Franklin, Ben Franklin adıyla ve bir büyücü olarak çıkıyor karşımıza mesela. Kızılderili hareketin öncülerinden Tecumseh, Kumsaw Ta ve kardeşi Tensquatawa ise Tenskwa Tawa olarak romanın önemli karakterlerini oluşturuyorlar. Kısacası Orson Scott Card, Amerikan folklorundan her anlamda yararlanarak kendine büyüleyici bir fantastik dünya yaratmayı başarıyor. Doğacıl, hemen hemen yaşayan her canlının içindeki güce inanan bir dünya bu. Sırası gelmişken yazarın Mormon yaratılış mitolojisinden oldukça etkilendiğini, bu etkinin satır aralarında görülebildiğini de söylemeden geçmeyeyim. Ancak daha önce de dediğim gibi sadece Mormon yaratılış inancı değil, kolonyal dönemden itibaren Amerikan folklorunun, Batı Avrupalı Beyazları, Kızılderilileri ve Siyahları kapsayan, pek çok özelliğinin işlendiğini görüyoruz hikaye boyunca. Orson Scott Card'ın son derece sade dili, hikayesinin büyüleyiciliğini hiç sarsmıyor ve dizinin her iki kitabını da son derece akıcı kılıyor. Alvin Maker serisinin ilk iki kitabı için rahatlıkla bir solukta okunabilecek ve okurunu fazlasıyla memnun edecek kitaplardır, diyebilirim. Önerim, Ronald Wright'ın bir karşı tarih anlatısı olan Çalıntı Kıtalar adlı kitabıyla birlikte okunmaları.


Deli Gücük: Anadolu'nun karası, Anadolu'nun karanlığı... Otlakların karaltısında, kervansarayların tozlu uğultusunda, eşkıyaların huzursuz uykularında, metruk köylerin koynunda yaşayan bir Anadolu iblisi o. Çizgi roman dünyamızda küçük çaplı bir fenomene dönüşen Deli Gücük'ün hikayeleri şimdi Murat Başekim'in kaleminde edebiyat sahnesine çıkıyor. DG'nin ikinci hikayesi, Balkan topraklarının eşkıyaları arasında geçen bir vicdan hikayesi yine. Ancak bu defa zaman algısı ve bellek üzerine baş gösteriyor Deli Gücük. İçimizden geçen kötülük, dışımıza nasıl çıkar? Bir an sonra yapacağımızı kurduğumuz şeyi şimdiden olmuş sayabilir miyiz? İçimizdeki kötülük, hiç dışarı çıkmasa da bize bedel ödetir, bizi dıştan da kötü yapar mı? Kendi hayaletinin ayaklarının dibinde oturansa eğer Deli Gücük, vay halimize. Çünkü o vakit içimizden geçen her neyse, biz oyuz demektir. Anadolu'nun kültürel çeşitlilikle harmanlaşmış doğası Deli Gücük'e dair anlatılagelenleri de zenginleştirmiş, farklılaştırmış. DG hikayelerinin aksayan tek yönü ise dili. Daha doğrusu öykü türünün gereksindiği kompakt yapıdan, o özlü ve yoğun anlatımın gereksindiği akıcılıktan, kendiliğindenlikten bir parça uzak. Ancak dediğim gibi, hikayelerin geçtiği her yörenin geleneklerinden, farklı düşünce ve dil yapısından yararlanmış Murat Başekim. Buna kahramanın da etkileyiciliği eklenince Deli Gücük gönlümüzün karanlıklarına taht kurmayı başarıyor.


Peki sanatta anlam ve etik? Jale Nejdet Ersen, bu sorunun cevabını estetik kavramı içinde arıyor Çoğul Estetik adını verdiği zihin açıcı çalışmasında. Çoğul Estetik, sanat ve sanattaki estetik kavramı üzerinden yapılan kültürel bir okuma. Erzen çalışmasının ilk bölümünde sanat tanımlarını güzellik ve hakikat kavramları üzerinden anlatıyor. Anlatısının can alıcı kısmını oluşturan Sanatın temsil mi ettiği yoksa gerçekleştirdiği mi, sorusu ile de bu noktada bizi Batı ve Batı-dışı kültürler arasında bir karşılaştırma yapma yoluna sevk ediyor. Erzen bu noktada Batı-dışı kültürlerde sanatın dünyayı anlamak üzere kullanımına dikkatimizi çekiyor. Doğu'da sanatın dünyayı anlamaktan da ziyade, dünyanın güzelliğine, niteliğine katılmanın bir vasıtası olarak kullanıldığına... Yine bu noktada karşımıza çıkan bir diğer belirgin farklılık ise, gerçek dediğimiz şeyin değişkenliği sebebiyle zaten yakalanamaz bir şey olduğu düşüncesi. Bu düşünce Doğu sanatını açıklama yapmayan, buna karşılık betimlemelere yer veren bir sanat anlayışına yönlendiriyor. Ve işte bu anlayış da Doğu sanatını Batı sanatında olduğu gibi sistematik bir analizden uzaklara, çok uzaklara götürüyor. Jale Nejdet Erzen, bu tartışmalar ekseninde Türk sanatının da, biçimsel olarak Batı'dan etkilense de, -bizdeki modernleşmede nesnel gerçekliğin teknik bir gereksinim olarak kabul edildiğini- düşünsel olarak kendi öz algımızın bir şekilde koruduğu düşüncesinde. Türk kültürünün temelindeki egoyu geriye çeken anlayışın Türk sanatına da her şeye rağmen yansımış olduğunu söylüyor.


Roman sanatı, bir parça da kadının kendi dilini arayışı... Kadın yazarın bu çabası belki dişillikten kopup eril bilincin üretimine atfedilen uygarlığa karşı, onun içinden yok oluşa yazgılı bir başkaldırı, belki benliğin bir yanını yeniden yaratma adına diğer yanını körleştirme yanılgısı... Bu türden bir çelişkinin ve tereddütün karanlık diyarından sözcükleri birer birer çekip kendi dizginlenemez yazı evrenini yaratarak çıkıyor karşımıza Sema Kaygusuz, son romanı Yüzünde Bir Yer ile. Ve bir önceki kuşağının sonuna dek tattığı acıdan ziyade şimdinin içine gelip yerleşen durgunluktan, bilinçsiz bir kök arayışından, manevi belirsizlikten mustarip bir ruhun yaşamını hikayeleştirmeye bu romanında da devam ediyor. Ya da Hızır söylencesi... Onun epik doğumundan bugüne varan ölümsüz yaşamına, medet uman insanın hep yanı başında duran o tarafsız haline, hem bir güzelleme hem de ister istemez sorgulayıcı bir bakış... Kaygusuz'un dilinde dünyanın güzelliklerine ve acısına dair şiirsel ne varsa Hızır'da da can buluyor. Bir yanımız hala Hızır'dan medet umarken, diğer yanımızsa bizi Hızır'dan medet umduranlara ileniyor. Roman sanatı, bir parça da kadının kendi dilini arayışı... Kadın yazarın bu çabası belki dişillikten kopup eril bilincin üretimine atfedilen uygarlığa karşı, onun içinden yok oluşa yazgılı bir başkaldırı, belki benliğin bir yanını yeniden yaratma adına diğer yanını körleştirme yanılgısı... Bu türden bir çelişkinin ve tereddütün karanlık diyarından sözcükleri birer birer çekip kendi dizginlenemez yazı evrenini yaratarak çıkıyor karşımıza Sema Kaygusuz, son romanı Yüzünde Bir Yer ile. Ve bir önceki kuşağının sonuna dek tattığı acıdan ziyade şimdinin içine gelip yerleşen durgunluktan, bilinçsiz bir kök arayışından, manevi belirsizlikten mustarip bir ruhun yaşamını hikayeleştirmeye bu romanında da devam ediyor. Kaan Burak Şen, yavaştan genç yazar olarak anılmanın sonuna doğru geliyor; Mutlu Kemikler üçüncü kitabı... Kafası bir hayli tuhaf. Şimdilerde bir roman yazdığı da söyleniyor, fakat öncesinde belirtmekte fayda var: Mutlu Kemikler öykü derlemesi henüz çıktı, pek başka bir kitaba benzetilecek bir havası da yok bu kitabın. Yazının başlığı da methiye cephesini epeyce açığa çıkarıyor ama en sonda ulaşmam gereken yargıyı en başa taşıyarak atayım ilk adımı: Türkçe yazılan ya da Türkçeye çevrilen kalburüstü bütün tarihi romanları okuduğunu varsayan, kendisi de az çok ilgi görmüş hacimli üç örnekle bu alana katkıda bulunan biri olarak, bugüne dek Moğol Kurdu'ndan daha iyisine rastlamadım. Ölmek ve gülmek kelimeleri yan yana çok da gelmez. Belki fonetik olarak ya da bir şiirin kafiyesi olduğunda yakalanan uyum kulağa hoş gelse de ölüm ne olursa olsun acı verir insana. Gülecek yanını bulmak zordur ölümün. Sen adamı öldürürsün diyerek kahkaha atarken bile güldürmek ve öldürmek aynı cümlede geçti diye kısa süreli bir sarsıntı geçirdiğimiz olur. Mehmet Akif'in seciyesini en çok şu üç şey inşa etti der Mithat Cemal Kuntay: Kur'anlı ev, pehlivanlı mahalle, müspet ilimli mektep. Bu üç dayanağı anlamak, Türkiye'nin ve şiirin zeminine dair iyi bir fikir verecektir. Akif'te tarih kültürel bir miras değil. O bunu çok erken zamanda anlıyor ve Namık Kemal'in korktuğu varoluş krizinin ortasında kendisini buluyor. Reenkarnasyon, tarih boyunca birçok coğrafyada bazı farklılaşmalarla olsa da kendisine yer buldu. Dilimize de ruh göçü adıyla aktarılan bu kavram, ruhun bir bedenden diğerine geçerek varlığını sürdürdüğüne dair bir inanç.


Mutlu Kemikler, Kaan Burak Şen'in üçüncü kitabı. Şen, üçüncü kitabında da absürdün sınırlarında dolaşıyor, yine de gerçekle bağını asla koparmıyor. Şen, bu öykülerde, işine yaradığı ölçüde janrı büküyor ve kendine yeni bir alan açma gayesi taşıyor. Absürt neredeyse oraya götürüyor karakterini ve öyküler içinde sadece 'eğlenmek' istiyor. Kaan Burak Şen, yavaştan genç yazar olarak anılmanın sonuna doğru geliyor; Mutlu Kemikler üçüncü kitabı... Kafası bir hayli tuhaf. Şimdilerde bir roman yazdığı da söyleniyor, fakat öncesinde belirtmekte fayda var: Mutlu Kemikler öykü derlemesi henüz çıktı, pek başka bir kitaba benzetilecek bir havası da yok bu kitabın. 2000'li yılların başında, ABD'de bir edebiyat akımı başlatamayacak kadar küçük bir grup -çoğu genç yazarlardan oluşuyordu- kitaplar-öyküler yazmaya başladılar ve yazdıkları bizarro fiction olarak anılmaya başladı. Carlton Mellick III, Sam Pink, David Wong, Andre Duza gibi isimler bu janrda eserler üretmeye başladılar. Şöyle tanımlanıyordu bizarro fiction: tıpkı kimi kült filmler gibi bizarro da bazen gerçeküstü, bazen saçma, bazen kanlı, yer yer erotik olabilir. Sadece tuhaf olması yetmez ama bu türden bir kurmacanın, aynı zamanda tahrik edici ve tabii ki en önemlisi, eğlenceli de olmak zorundadır. Gerçeklikle teması kimi zaman bir çizgi filmdeki kadar 'karton' olabilir, yeri geldiğinde sahnede aniden bir yaratık belirip herkesi öldürebilir. David Lynch tarafından yönetilen bir anime olarak görenler de olur bizarro fiction'ı; kilit noktası, her daim şaşırtması ve güldürmesidir, aslına bakılırsa. Kaan Burak Şen'in Mutlu Kemikler'ini okuduğumda, aklıma bu türden eser veren ABD'li genç yazarlar geldi. Diziler yazan, belgesel çektiğini de bildiğim Şen, Mutlu Kemikler'deki öykülerde, işine yaradığı ölçüde janrı büküyor ve kendine yeni bir alan açma gayesi taşıyor. Peki, işine yaraması ne anlama geliyor olabilir? Şen'in öykülerinde dikkatimi çeken şey kestirilemez oluşuydu. Şen, absürt neredeyse oraya götürüyor karakterini ve öyküler içinde sadece 'eğlenmek' istiyor. Gerçekçi bir yere oturup oturmaması, okuru kandırıp kandırmaması, hatta öykünün başladığı ve bittiği yer... Bunlar yazar için önemli değil gibi duruyor; tek bir amacı var, okurda iyi ya da kötü, güçlü bir duygu uyandırmak. Okuru provoke etmek istiyor ve bunu başarmak için karakterlerinin hepsini zaman ve mekanda birer flanöre çeviriyor. Örnekleyelim... Bol pantolon ve tişört giymekten beden ölçülerini unutan, artık torunlarından dahi utanmaya başlamış repçi bir dede, camiye gidip cuma hutbesini okuyor, derken TikTok videoları çekiyor; dramı da var, bakkala birikmiş borcu dağları aşmış. Bir öyküde, puta tapanları dövmek için karakterimiz kendini zamanda geriye yolluyor ve sahte peygamberlere kroşeleriyle gereken dersi veriyor. Başka bir öyküde, ozan replikası kahramanımız, köy köy dolaşıp okuma yazma bilmeyen insanlar için intihar mektupları kaleme alıyor... Kaan Burak Şen'in öyküleriyle ilgili tüm ipuçları, bu paragraftan anlaşılabiliyor aslında: Olabildiğince absürt, eğlenceli, gerçeküstücü. Bu sebeple, öykülerin nerede başlayıp nerede biteceğini kestiremeyebiliyorsunuz. Sanki kahramanları yaratıyor yazar da ortaya bir yere salıyor gibi; nerede mizah varsa oraya doğru yol alıyorlar, Karadeniz şivesiyle başlayan öykü, aniden yüzlerce yıl geride, Mekke'de bitebiliyor. Bir şeyi de atlamamak lazım: Öykülerin hemenhiçbirinde, aşırı kötü karakterler yok. Bu yönüyle naif öyküler olarak adlandırılabilir bu öyküler. Aslına bakılırsa, ABD'deki çağdaşlarından Şen'i ayıran biraz da bu; yazar her ne kadar okuru provoke etmeye çalışsa da, o naifliğini bırakmıyor; biraz acıyor gibi okura öyküleri mutlu bir duyguyla bitirmeyi seviyor. Yer yer haksız bir durum karşısında olayı çözmek için gayret ediyor mesela ve öyküler adil bir duyguyla bitsin de istiyor. Bu da haliyle öyküleri daha Türkiyeli, daha buradan kılıyor diyebiliriz. Hülasa, Mutlu Kemikler, aşırı naif öykülerden oluşan, absürt hikayeler toplamı.


Karşılıksız aşk bir yana, imkansız aşkı kim yaratır ki toplumsal kodlardan başka? İnsanın varlığının her zerresinde duyumsadığı kaşılıklı arzu ve ihtiyacı, toplumun değer yargıları yargılayıp suçlu buluyorsa eğer, kendi mütevazı yaşamını bir efsaneye dönüştüren güce, her şey olup bittiğinde herkes saygı duyacaktır. Ama her şey olup bittiğinde, zaman yeteri kadar geçtiğinde ya da aşkın arzu nesnesi bir şekilde ortadan yok olduğunda, hatta ölüp gittiğinde... Geriye bir tür saygı duruşu kalacaktır. Ölüm saygıyı hak eder mi bilinmez; ölene ya da ölüm biçimine bağlıdır bu. Ama aşk, ölümle sonlanan imkansız bir aşk, sözleşmiş gibi arkasında ister istemez bir şeyler bırakacaktır. Aşkı, nihayete erdiği için kabullenen, işe yaramaz bir saygı. Saygı Duruşu, bir novella. Modern Alman edebiyatının önde gelen isimlerinden Siegfried Lenz'in kaleminden çıkma çok katmanlı bir aşk romanı. Bir anma töreninde geçiyor hikayemiz. Lessing Lisesi'nin sevilen öğretmenlerinden Stella Petersen'in ani ve beklenmedik ölümü üzerine lisede yapılan bir anma töreninde... Herkesin konuşma yapmasını istediği, beklediği 18 yaşındaki Christian'ın inatla konuşmadığı bir tören bu. Christian, bir anma konuşması yapmak yerine, 18 yaşının tüm tutkusuyla sevdiği Stella ile aralarında geçenleri anımsamayı tercih ediyor tören boyunca. Büyük aşkının ardından kendince bir ağıt yakıyor, saygı duruşunda bulunuyor. Her aşk kahramanını arar şüphesiz. Chiristian'ın anılarında da Stella gerçek anlamda bir kahraman; insanlarla, öğrencileriyle olan ilişkileri, güzelliği, kendini aşka bırakışı ya da tam olarak bırakamayışıyla Christian'ın kahramanı. Hiç ulaşamadığı, hayranlığının içini kavurduğu bir arzu nesnesi tam anlamıyla. Ama Christian'ın anıları derinleştikçe, aşkının karşılıksız olmayabileceği çıkıyor ortaya yavaş yavaş. Genç bir kadının, kendisinden yaşça küçük bir erkeği sevebileceği, ama toplumsal kodların etkisiyle onun da bunun içinden çıkamamış olabileceği düşüncesi beliriyor gitgide. İmkansız aşkın kuyusu kazılıyor, derinleşiyor, derinleşiyor. Chiristian'ın ailesi bir taş avcısı. Evet. Yüzyıllar önce yaşadıkları sahil kasabasının denizine insan eliyle yerleştirilmiş ve sonra sular altında kalmış taşları, tekneleriyle çıkarıyorlar. Bir balıkçı kasabasının denizle, güneşle, rüzgarla iç içe mütevazı yaşantısı, Christian'ın mateminde minik yıldızlar gibi çakıp sönerken, taş gibi etkileyici bir bilinçaltı nesnesi de aşkın sezgisel varoluşuna dair pek çok göndermeyle zenginleştiriyor hikayeyi. Kısacık belki Saygı Duruşu ama, yazarın yarattığı dil evreni o kadar geniş ki, etkisinden çıkmak kolay olmuyor. Bedelsiz bir galibiyet, ancak aşk olur! Lenz, başta da söylediğim gibi, çok katmanlı bir şekilde işliyor hikayesini. Christian'ın gündelik hayatı, nasıl bir toplum içinde yaşadığı, o toplumun geçmişi ve şimdisi son derece sade, süssüz ama etkileyici bir dille anlatılıyor. İşin içinde bir lise öğretmeni var diyerek, hikayeden de türlü dersler çıkarılması zorunluluğundan, beklentisinden kendini azade kılmayı başarıyor bir yazar olarak. Ama Stella bir İngilizce öğretmeni. Dolayısıyla işin içine ders değil ama ister istemez edebiyat sızıyor. Hikayenin bir katmanında George Orwell'in Hayvan Çiftliği ve Faulkner'in Ağustos Işığı adlı kitapları ve onların hikayeleri akıyor. Orwell'in Hayvan Çiftliği önemli, çünkü savaş sonrası Alman toplumunun görece demokratik ve liberal yapısı ve madden rahat olması bir yana, toplumun içinde devrime ve toplumsal düzene karşı sezgisel de olsa bir sorgulamayı işaret ediyor. En azından Stella ve Christian'ın hiçbir şekilde bir araya gelemeyeceği bir toplumsal düzene muhalefet ediyor edebiyat aracılığıyla. Faulkner'in hikayesi ise doğa, içgüdüler ve sezgiler üzerine pek çok iz bırakıyor hikaye üzerinde. Saygı Duruşu, hiç düşünmeden söyleyebilirim ki, bu yaz okuduğum en şahane kitap. Dili, anlatım biçimi, aşkı görme ve işleme tekniği ve her şeyden öte romana tür olarak yaklaşımı ile iyi bir edebiyat okurunu mest edecek türden bir roman. Üstelik kendi döneminin pek çok yazarının aksine Lenz, bugünü de derinden kavramayı başarmış bir yazar. Kitabın çevirisini de ayrıca söylemeden geçemeyeceğim. Son derece özenli bir biçimde, yazarın dilini kaybetmeden Türkçeye aktarmış Ayşe Sarısayın Saygı Duruşu'nu. Siegfried Lenz'i geç de olsa keşfetmek gerek.


Lafı hiç dolandırmadan konuya girelim: Gerçek edebiyat kapitalist diktatörlük için tehlikeli bir türdür," diyor Zülfü Livaneli. Öyle hamasi bir ifadeyle geçiştirmekle de kalmıyor düşüncesini, işliyor, derinleştiriyor, açıklıyor. Açıklamaya kulak vermeden önce söyleyeyim, kitabın adı Edebiyat Mutluluktur. Livaneli, edebiyat üzerine kaleme aldığı denemelerini bir araya getirmiş. Gazete yazılarını kitaplaştırma eylemini oldu olası sevmem, iş edebiyata gelince değişiyor tabii. Son birkaç gündür bu denemeler içinde gezinip duruyorum ve durugörü sahibi bir kalem olarak kabul ettiğim, denemelerini hoşgörüsüne sığınarak- diğer eserlerinden daha çok sevdiğim Livaneli'yle aramızda geçen tartışmalı edebiyat gündemini ilginize sunuyorum. Anlayacağınız üzere, popüler edebiyatı olduğu kadar günümüz algısıyla yüksek edebiyatı da eleştiriyor Livaneli. Onu okunmaz-anlaşılmaz bulduğunu, ortalama okuru edebiyattan soğuttuğunu, haydi açık açık söyleyelim, yüksek denilen edebiyatın edebiyat olmadığını söylüyor. "Edebiyatı varlıklı ve züppe entelektüeller arasında oynanan bir oyuna çevirme çabasıdır," diyor yüksek edebiyat için. Hatta bunu Hitler'in kitap yakması kadar zarar verici buluyor. Bradburry'nin kitapları yakan o korkunç geleceğinin içinde şimdi, zaten yaşadığımızı hissettirir gibi... Bir parça gelenekselci bir yaklaşımı var Zülfü Livaneli'nin, postmodern edebiyatı harcıyor sanki. Bu bağlamda kendisiyle postmodern edebiyat ve oyun düşüncesi üzerine tartışıp duruyorum. Postmodern edebiyatta kahramanların, karakterlerin giderek yok olmasının, yok edilmesinin arkasında ciddi bir tepki, ciddi bir edebi tavır bulduğumu, bunun toplumsal bir izdüşüme denk geldiğini söylemek istiyorum. Ama edebiyatın insanı anlatma sanatı olduğunu hatırlatması; onun psikolojiyle, psikanalizle, tarihle ve büyüklü küçüklü toplumsal olaylarla ilişkilendirilmesi gerektiğinin altını çizmesi, içinden çıkılması güç olan bir labirentin tam ortasında uzanan dümdüz bir yolu işaret etmesi de baskın çıkıyor zaman zaman düşüncelerime, önemli geliyor bu işaretler. "Çağın hakkını vermek, çağımıza uyum sağlamakla değil, ona direnmekle mümkün olabilir," cümlesi ise apaçık galeyana getiriyor ruhumu ve kalemimi.


Yılın son şahane kitabı, 20. yüzyıl Alman edebiyatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilen Dieter Forte'nin Sırtımdaki Evi: Avrupa'nın bin yıllık bilinçaltına bakmak gibi cesur ve çılgınca bir işe soyunduğu, bunun altından kalkabildiği ve en mühimi kahramansız bir roman yaratmayı başardığı için... Sırtımdaki Ev, iki aile özelinde Avrupa'nın son bin yılına odaklanan bir nehir roman. İtalyan asıllı Fontanalar ile Polonya asıllı Lukaczlar'ın hikayesinde Avrupa'nın tarihini, değişen gündelik yaşamını ve değişmeyen algıları irdeliyor Dieter Forte. Avrupa'nın bilinçaltındaki temel ayrışmayı bu iki aile özelinde hikayeleştiriyor. Peki bu iki aile, iki köklü ve çok farklı dünya görüşü karşı karşıya gelir, hatta zaman içinde bu karşılaşmadan doğan bireyler ortaya çıkarsa ne olur? Romandaki aileler elbette iletişim kurmakta, akraba olabilmekte çok zorlanıyorlar. Yazarın tam bu noktadan gerçek hayata yaptığı gönderme ise üzerinde yaşadığı toprakların en temel çelişkisinin hiçbir zaman çözülemeyeceğine dair. Bu iki ailenin birleşiminden sonra yazar en çok İkinci Dünya Savaşı'nda soluklanıyor. Yazarın kendi ifadesine göre çocukluğuna denk gelen bu savaşla, bu savaşın ruhunda açtığı yaralarla hesaplaşıyor çünkü. Yersiz yurtsuz, kendi ruhları ve kaderleri dışında hiçbir yerde kök salamayanların, dini çatışmalarla, savaşlarla, zorunlu göçlerle oradan oraya sürüklenenlerin romanı Sırtımdaki Ev. İşte bu nedenledir ki ilk kez yayınlandığı 1990'lı yıllarda siyasi ve edebi tartışmaların da odağı olmuştu. İnsandan uzun ömürlü, ölümle bile bitmeyen, devam eden bir hikayeler bütünü kurar Forte. Çoğu zaman adları bile aynı olan aile bireyleri doğar, yaşar, ölür, onlar bir yıldız gibi kayıp gitmeye devam ettikçe, tarih kendini yazar. Sırtımdaki Evin gerçek kahramanı işte bu sebeple, bir anlamda zamandır. Daha doğrusu hikayelerde var olan zaman. Özellikle İkinci Dünya Savaşı'nın anlatıldığı bölümlerde yazar savaş mağdurlarının sesi olur, vatansızlığı, savaşın yol açtığı acıları, çoğu yazar gibi belgeselciliğe kaçmadan hikayeleştirmeyi başarır. Forte'nin kaleme aldığı, hızlanan, sonra yavaşlayan ve durma noktasına geldiklerinde ise yeniden başlayan insanların hikayelerinde diller, dinler, sınıflar ve kültürler arası mücadeleleri, bunların romana ustalıkla yansıyan çok katmanlı yüzlerini, döngüsel bir şekilde algılarız. Böylelikle herkesin ve hiç kimsenin yaptığı tarihte, herkese ve hiç kimseye ait olan o büyük hikayeyi okuruz. Başta da söylediğim gibi Sırtımdaki Ev, 2009'un gözden kaçırılmaması gereken son şahane kitabı. Yeni yıla okuyarak girmek isteyenlere tavsiye olunur.


Kahramanın adını da vermez bize yazar. Sadece C. Ona göre isim bir insan hakkında insanlara fikir verebilecek, bir insanı anlatacak son şeydir. Bize bir başkası ya da başkaları tarafından tesadüfen yakıştırılmıştır. Ve gelelim öfkeye. Atılgan'ın öfkesi, C.'nin öfkesi, C.'yi anlatan anlatıcının öfkesi... Ayırt etmek zordur. Hepsi topluma karşı, kurumuş, kokuşmuş, yozlaşmış kaynaklara karşı, onları hiç anlamayacak olan topluma karşı sonsuz öfkelidir. Onu döven terzileri bu öfkeyle arar durur şehrin sokaklarında. B.'ye yetişmesini engelleyen taksiciyi bu öfkeyle döver işte C. Roman boyunca B. ile yollarının bir şekilde kesişmesini bekler, bekleriz. Ama şehir, ki tüm vaatlerinin içi boştur, koftur, onu C.'ye vermez, veremez. Hem nihayetinde biz de okur olarak sonlarına doğru artık için için biliriz ki, B.'yle karşılaşsa bile C., o aradığı saf aşkı zaten bulamayacaktır. Aylak Adam, her şeyiyle bir ümitsiz arayışın romanıdır. Hatta arayışın olduğu kadar olduğu kadar bulamayışın romanı... Biz Türk okurları da sanırım bu ümitsiz arayışlardan ve bulamayışlardan kendimizi hala alamadığımız için Aylak Adam'ı elimizden düşürmüyoruz.


James Wood, Kurmaca Nasıl İşler adlı çalışmasında modern gerçekçi anlatımın kurucusu olarak kabul ettiğimiz Flaubert'in ışığında masaya yatırır kurmacayı. Güzel bir yapaylık içinde tıpkı hayatın kendisi gibi... Peki, işi biraz daha derinleştirelim ve soralım: Ya kurmaca içinde kurmaca, tanrı gibi olanın yarattığı tanrı gibi diğer anlatıcı kahramanlar olursa? Kurmaca içinde kurmaca varsa, aynanın içine gözün görebildiği kadar çok ayna tutulursa? Bunun altından yazar-tanrı ve onun okurları nasıl kalkarlar? Flann O'Brien'ın Ağaca Tüneyen Sweeny'sini okurken, kendimizi anlatının labirentlerinde ne zaman kaybetsek bu soruyla baş başa kalıyoruz. Kurmacanın sınırları, anlatıcının işlevi ve varlığının gizemi gelip dikiliveriyor önümüze. Bütün bunlarla baş etmeyi bırakıp kendimizi bizim için kurulan oyuna bırakabiliriz elbette. Ama yazarın dürtüklemelerinden de kaçamayız. O zaman buyurun O'Brien'ın absürd, grotesk, mitik, mizahi, saçma ve kesinlikle baş döndürücü evrenine... Kitabı yayına hazırlayan Armağan Ekici'nin bize tavsiyeleri... Hal böyle olunca anlatması biraz zor, evet. Ama kısaca özetlemeye çalışayım. Cimri amcasıyla birlikte Dublin'de yaşayan, tembel bir üniversite öğrencisinin hikayesidir aslında okuduğumuz. Hemen her öğrenci gibi o da sokaklarda aylaklık eder, kafayı çeker, felsefe ve edebiyat konuşmayı, gevezelik etmeyi sever. Ama diğerlerinden bir farkı vardır, bütün bunların dışında yatağında yatar, okur ve yazar. Zamanını çoğunlukla yatağında okumakla ve romanını yazmakla geçiren tembelimiz yazdığı romanda, kendisi gibi yine vaktini yatağında geçiren ve yine kendisi gibi bir roman yazan Trellis'i anlatır. Ancak Trellis'in yazdığı ve diğer yazarlardan ödünç aldığı karakterler zamanla kontrolden çıkacak ve kötü yazarlığın bedelini ona fena ödeteceklerdir. Ağaca Tüneyen Sweeny bir İrlanda romanı. Daha doğrusu olası bütün İrlanda romanlarına dair bir deneme. Nefis bir Dublin betimlemesi yapar bize O'Brien. Dublin betimlemesi deyince aklınıza hemen James Joyce'un geldiğini biliyorum. İşte bu nokta da da romanın hikayesinden kitabın hikayesine geçiyorum. Ağaca Tüneyen Sweeny, Brian O'Nolan'ın ilk romandır. Flann O'Brien adıyla yayımlanmıştır. Yazar 28 yaşındayken basılan kitabın ilk baskısından 244 adet satılmıştır ki, Londra'daki yayınevine düşen bir bomba kitabın diğer tüm kopyalarının yok olmasına sebep olur. Ancak tuhaf bir tesadüf sonucu kitap James Joyce'un eline geçmiş ve yazarın hayatında son okuduğu roman olmuştur. Joyce romanı çok beğenir. "Hakiki bir mizah duygusuna sahip, gerçek bir yazar," der yazarı için. Ve belki de bugün onu okuyabilmemize sebep olur. Ancak O'Brien bir yazar olarak, yazdığı kitap kadar şanslı değildir. Yazdığı ikinci kitabı bastıramaz, genç yaşta hayata veda eder. Borges'in ve Joyce'un da dediği gibi müthiş bir kurmaca labirent bekliyor sizi Ağaca Tüneyen Sweeny'de. Kolay bir okumayı unutun, eğlenceli bir oyunun mütevazı izleyicisi olmayı unutun. Oyunun bir parçası olmaya hazır olun. İnsan zihnin derinliklerinde kaybolmamanız ve sizi kaybetmeye çalışan hikayelerin içinden çıkmanız gerekiyor. Bambaşka bir okuma deneyimi sizi bekliyor. Çeviri üzerine bir not: Ağaca Tüneyen Sweeny, tahmin edileceği üzere çevrilmesi oldukça zor eserlerden. Anlatımın karışıklığından, dilinin çoksesliliğinden, zamansal ayrımlardan, söyleyiş biçimleri arasındaki farklılıkları kurmak oldukça zor. Kısacası zorlu bir işin içinden kalkmış Gülden Hatipoğlu. Ama yine de bir tutukluk seziliyor. Keşke o da sezilmese.


Mitpunk. Yani edebiyatta yeni bir eğilimin, yeni bir arayışın adı. Bir bileşik kelime; mit ve punktan geliyor. Kendi hikayelerini kaybetmiş, mitlerini unutmuş bir çağın yarattığı yeni mitler ile punk kelimesinin hırpaniliğini, kırılmışlığını, öfkesini içeriyor. Bakmayın siz kulağa çok alafranga çok marjinal geldiğine. Birbirine eklenen bu iki kelime, postmodernizmi fısıldıyor. Yerel, içselleşmiş duyguları ele alıp, bugüne dair bütün muhalif düşünceleri içine katıp, yepyeni ve tamamen karşı bir metin kurmak mitpunk'ın işi. Tabii cinleri, perileri, şeytanları, iblisleri de cabası. Amerikalı şair ve yazar Catherynne M. Valente bu yeni türün kurucularından. Hatta isim annesi. Yazarın Ölümsüz adlı romanı şimdi ilk defa Türkçede. Kısacası Türkçe okurunun mitpunkla tanışma zamanı geldi. Peki gerçekten de öyle mi acaba? Koşey'in Marya'dan önce hayatına giren bir fabrika dolusu kadına ne demeli... Marya, Koşey'in zalimlikleri karşısında en az onun kadar zalim biri olmak yolunu seçiyor. Ancak bu yeterli değil, onun karısı olabilmek için Koşey'in kızkardeşi Baba Yaga'nın da onu tabi tuttuğu kadınlık ve güç sınavlarını geçiyor. Bütün bunların ardından ise elinde kalan, Yaşam ve Ölüm Çarı'nın harap ettiği bir dünyada sonsuza kadar savaşmak! Sonsuzluk bir ölümlü için mümkün değil. Ve kahramanımız iblislerin ve büyünün dünyasında sonsuza kadar kalamaz. Haliyle bir başka masal onu bekliyor. Kanlı canlı bir erkekle, doğup büyüdüğü yere dönmek ve bir anne olarak yeniden var olmak bu masalın olmazsa olmazı. Romanın iki temel izleği var. Valente bir yandan Rus mitolojisi ve masalları eşliğinde toplum ve sistem karşısında kurulabilecek bir kadınlık bilinci önerirken diğer yandan bireyi yok eden komünizm gibi otoriter yönetimleri eleştiriyor. Açık söylemek gerekirse bunu bir Amerikalının yapması hem kalbimizi kırıyor hem de suyu bir parça da olsa bulandırıyor. Ama sonuçta savaşlarla ve ataerkinin hükümdarlığıyla perişan olmuş bir dünya, hangi sistem içinde yönetiliyor olursa olsun bize yabancı değil. Hem Valente'nin enfes bir Rus mitolojisiyle karşımıza çıkması da yazarın elini oldukça güçlendiriyor. Mitpunk'ın bir özelliği de tıpkı gotik edebiyat gibi kadın yazarların kaleminden çıkması. Çünkü Gotik edebiyatla ciddi bir ruh kardeşliği var. Bastırılmış duyguların üzerine gitmesi, bir toplumsal cinsiyet olarak kadınlığın yeniden üretilme biçimlerine karşı çıkması, toplumsal bilinci dokuyan masallara yepyeni ve daha dişil bir şekil vermesi, son derece pornografik olması, şiddetten, kandan ve şehvetten kaçmaması mitpunk'ı gotik edebiyata yaklaştırıyor. Ancak aralarında mitpunk'ı parlatan birkaç önemli fark da var: Mitpunk bir yandan masallara, halk anlatılarına yeni ve dişil bir şekil verirken, diğer yandan yepyeni masallar, söylenler, mitler yaratıyor. Toplumsal ve siyasal açıdan muhalif tavrını daha belirgin ortaya koyuyor ve en önemlisi yepyeni bir dil yaratıyor. Bu yeni dil, gerçekte olduğu kadar gerçeküstünün içinde de kendisini var etmeyi başarıyor. Ölümsüz, iyi kurgusu, etkileyici dili ve yeni doğan bir türün öncülü olması bakımından göz ardı edilemeyecek bir çalışma hiç şüphesiz. Kadın cinsini; karanlığın, gerçeküstünün, şehvetin ve büyünün alanına hapseden bir söylemin, edebiyattaki karşılığı açısından düşünmek için de iyi bir fırsat olabilir. Bu noktaya bir şerh de koyabilirsiniz, kendinizi hikayeye de kaptırıp gidebilirsiniz. Sanırım her ikisi birden olacak.


Uzakdoğu felsefesi bireyin evrensel bilince ulaşmakta atması gereken en temel adımlardan birinin sessizlik olduğunu söyler. İnsan zihninin sessizliğini fark etmesi, sessizliği dinlemeyi öğrenmesi, benliği ve evreni bütünleştirir. Hep ve hiç sessizliğin içindedir. Bu hep'in ve aynı anda hiç'in içinde neler yoktur ki, sevgi, aşk, tutku, sevinç, mutluluk, hakikat, bilgi ve korku. Sessizliğine dalmak bu yüzden o kadar zordur ve tam da bu yüzden insan sessizliği bulmaya mecburdur, neticesinde ölüm de olsa... İsmail Güzelsoy, hiç şüphesiz Türk edebiyatının en başarılı ve ne mutlu ki en verimli romancılarından biri. Çok katmanlı eserlerinde duyumların ise özel bir yeri var. Sesler, renkler, hisler... Son romanı Çıt Yokda ise sessizliğin içine, tam kalbine kuruyor hikayesini. Bunu yaparken de önce korkuyu, sonra da ölümü kurcalıyor. Hikayemiz 1941 yılında İstanbul'da geçiyor. İkinci Dünya Savaşı günlerinde, kahramanımız Sohrab geçmişinden getirdiği bir hayaletle hayata dair ümitsiz ve derin sohbetlere dalarken karartma gecelerinin sessiz ve ışıksız gecelerinde bir vampir İstanbul sokaklarını kana buluyor. Sohrab, emekliliği gelmiş bir konsolos görevlisi. İran'da doğup büyümüş, bir şekilde İstanbul'a yerleşmiş, evlenmiş ve iki kız çocuk büyütmüş. Ancak gençliğinde Japonya'da özel bir görev sonucu tanıştığı ve kaybettiği Kameko'yu zihninden de, kalbinden de atamamış. Ondandır ki, delirerek ölen bu genç kadının hayali sohbetleri, hayaleti, vicdanını temizlemeye çalıştığı yaşamının bu son yıllarında onun yol göstericisi. O vicdanını temizlemekle uğraşır, Eyüp Vampiri kurbanlarını birbiri ardına seçerken, damadının beklenmedik ölümü torunu İskender'i sokar Sohrab'ın hayatına. Babasının ölümüne anlam veremeyen, ölümün ne olduğunu bilmeyen on bir yaşındaki İskender'e ölümü ve yaşamı anlatmakla yükümlü hisseder kendini. On bir yaşındaki bir çocuğa yaşam ve ölüm nasıl anlatılır? Kameko'ya göre bir insanın bunu anlayabilmesi için ancak olgunlaşması gerekir ve gel gör ki olgunlaşmak coşkunun ölümü demektir. Üç şey verecektir torununa Sohrab: Bir saat, bir kaybetme hikayesi ve kimseye anlatılmamış bir aşk. Saat, bizi doğumdan ölüme götüren zamanı temsil eder. Horoz dövüşçülerine dair kaybetme hikayesi ise daha girifttir. Sohrab'ın Konsolosun özel ricasıyla ilgilenmek üzere tanıştığı Yaver Bey, bu hayatını horoz yetiştirmeye ve horoz dövüşlerine adamış, takıntılı, tutkulu adam, Şıh Asil'in horozlarından birini elde etmeyi amaçlamaktadır. Sohrab'dan aracılık etmesini ister. Şıh'ın olağanüstü gizemli şartlarda yetiştirdiği, hiç yenilmeyen olağanüstü horozlarından bir tanesini elde etmektir amacı. Tutku ve hırs, kazanmak isteyeni kaybettirir. Yaver Bey amacına ulaşamaz ancak Sohrab'la Şıh'ın kaybetmek üzere kurdukları satranç oyunu oldukça etkileyicidir. Birbirine denk olduğunu anlayan iki insanın kaybetme tevazusu gösterebilmesi üzerine kurulmuş bu satranç hikayesinde dede torununa bazı oyunların kaybetmek üzere oynandığını anlatır, tıpkı hayat gibi... Aşk ise bir kez yakalandı mı, öyle ya da böyle, ömür boyu yakasını bırakmayacaktır insanın. Doğu mesellerini çağrıştıran bunun gibi başka hikayeleri de vardır Sohrap'ın torununa anlatacağı. Arılara ud çalan Vahide ve Seda'nın, düşündüğü şeyleri söyleyip söylemediğini bilemediği için her sözünü tekrarlayan Efkar'ın hikayeleri ile hikaye içinde hikaye anlatır. Bütün bu hikayeler anlatılırken torunun aklı bir yandan Eyüp Vampirinin kim olacağı üzerine çalışır. Çeşitli akıl yürütmelerle Efkar'dan Seda'nın kocasına, Konsolos'tan bizzat vampiri arayan komiserin kendisine, herkes vampir tanımına uyar tuhaf bir şekilde. Etrafa ölümle birlikte sessizlik de getiren vampirin kim olduğu sorusu üzerine kurmamış ama Güzelsoy romanını. Vampirin kim olduğunu kendinizce keşfettiğinizde bitmiyor hikaye. Üstelik yazar, romanın sonunda anlatım biçimini değiştirerek bir epilogla araya giriyor ve hikayelere inanmak-inanmamak üzerinde, dille kurduğumuz ilişki ekseninde okurun anlatılan hikayeye yaklaşımını etkiliyor. Bu anlamda da oldukça ilgi çekici bir sonu var diyebilirim, Çıt Yokun. Yazar bu noktada sanki Kameko'nun Sohrab'la oynadığı körlük oyununu bir kez daha anımsatıyor bize. Bu oyunun sonunda dünyayı onu sevdiğimiz birine tarif ederken yaşarız aslında, diye düşünürken Sohrab, Güzelsoy'un da romanlarında dünyayı sevdiği birine tarif eder gibi yazdığını hissediyoruz.


Polisiye edebiyatın günümüzdeki en önemli isimlerinden biri Jean-Christophe Grange. Hatta Kurtlar İmparatorluğu'ndan sonra tam bir fenomen. Peki neden? Akıcı dili ve akıl oyunlarıyla bezeli kurgularının yanı sıra devlet, polis teşkilatının arka yüzündeki pisliklere el atmasıyla da dikkatleri üzerine çekiyor. Bir de elbette suçun doğasının ve insanın bilinçaltının derinliklerine inmek konusundaki merakı... Bütün bunların üstüne bir de iyi haber: Ölü Ruhlar Ormanı ile içimizde yarattığı hayal kırıklığını şimdi yeni romanı Sisle Gelen Yolcu ile tamir ediyor. En baştan söyleyeyim, bu yazın çoksatan listelerinde olmayı belki de en çok Sisle Gelen Yolcu hak ediyor. Sisle Gelen Yolcu, mitoloji, psikanaliz, iyi-kötü düalitesi, çağın nevrozları ve elbette suçun doğası üzerine örülmüş bir hikaye. Her şey Bordeaux'daki akıl hastanesine gelen hafızasını kaybetmiş bir adamla başlıyor. Psikiyatrist Mathias Freire'ye göre o bir bavulsuz yolcu... Bu bavulsuz yolcunun Minotauros mitini anıştıran bir cinayete karışmış olması ihtimali ise, Freire ile komiser Anais Chatelet'nin yollarını kesiştiriyor. Ancak ilk başlardaki tahminlerimizin aksine mitoloji altyapılı seri cinayetleri çözmeye çalışan başarılı bir psikiyatrist ve çekici bir polisin hikayesi değil bu. Kısa süre içinde başkomiser Anais Chatelet'nin Şili'nin en büyük işkencecilerinden birinin nevrotik kızı olduğunu, psikiyatrist Freire'nin ise tıpkı cinayet zanlısı hastası gibi bir bavulsuz yolcu olduğunu öğreniyoruz. Kendine sürekli surette yeni kimlikler yaratan, bir öncekini ise hiç mi hiç hatırlamayan bir yolcu... Hal böyle olunca bir yandan kendi nevrozlarıyla boğuşmaya çalışırken babasıyla hesaplaşan bir polis ile katil olmadığını ispatlayabilmek için geçmişte yarattığı kimliklerin peşine düşen bir cinayet zanlısının hikayesiyle karşı karşıya olduğumuzu anlıyoruz. inanmazlık dolu cümlelerin sahibi Anais değil de Grange'da olabilir tabii, şüphelenmekten kendimizi alamıyoruz.) Fransa gibi emperyalist bir devletin pek çok pisliğiyle bu dava aracılığıyla karşılaşan Anais fena halde yanılıyor. Ancak hikayenin sonunda da bu tür yanılgılarına paralel olarak katil-kurban konusunda da yanılıyor mu? Okurların heyecanını kaçırmak istemem. Başta da dediğim gibi, bir önceki romanının yarattığı hayal kırıklığının izlerini silmek istemesinden midir bilinmez, Grange Sisle Gelen Yolcu'yu yazarlık kariyerinde işlediği pek çok konuyla doldurulmuş. Mitoloji, psikanaliz, derin devlet, terörizm, kimyasal silahlar ve ilaçlar, sanat, kültürün doğası, aşk, cinsellik, cinsel suçlar ve diğerleri... Aslına bakarsanız kurgu içinde tüm bu konuların hakkını da veriyor ancak üzerimizde bir şeylere tam olarak odaklanmayı başaramayan bir tür okur yorgunluğu yaratmaktan da kaçamıyor. Yine de hiç tereddüt etmeden diyebilirim ki, uzunluğuna ve tüm uzatmalara, sarkmışlık hissi veren bölümlerine rağmen Sisle Gelen Yolcu hem iyi bir polisiye örneği, hem de Grange'nin yazarlık kariyerinin en başarılı örneklerinden biri. Türün takipçileri de, çoksatar tutkunları da pişman olmayacaklar.