Üç, iki, bir... Hadi başlayalım. Hmmm, şöyle olsun. Şuraya bir adam koyalım. Tamam, orta boydan az uzun olsun. Genç ve yakışıklı birini hepimiz tercih ederiz zaten. Üzerine krem rengi ve tertemiz bir tişört giydirelim lütfen. Hmmm, kot pantolon getirsin hemen birisi, herifin donunu görmek istemiyorum daha fazla. Güzel, güzel oldu değil mi canım, beğendin mi? Nasıl, dön bir bakayım şöyle, oturdu mu pantolon beline, bak lazımsa cafcaflı bir kemer uydururuz hemen, dert etme, söyle. Gülme oğlum, sana güzel bir rol vereceğim, karizmatik olman gerekiyor. Kızım sen de biraz hızlı ol haydi, saçını güzelce tarayın arkadaşın. İsmini ne koysak ki senin? Murat nasıl, yok ya çok klişe. Hasan, hmmm, belki ama bugün değil. Tamam buldum, adın Vedat olsun senin. Şimdi Vedat'cığım seni şu gelen otobüsün içine tıkıyoruz tamam mı, sonra zihnini sileceğim ben senin, sonra da yolda bir yerde kaybolacaksın, hah al şu kitabı da eline, olur da canın sıkılırsa filan belki okursun. Her şey hazır mı ekip, hadi şu heriften kurtulalım artık, yapacak bir sürü iş var. Hey Vedat, oğlum dur çıplak ayak nereye gidiyorsun? Al bakalım sana bir çift beyaz spor ayakkabı verelim, kıymetini bil ha! Hadi acele et, geç kaldık daha sonra teşekkür edersin. Vedat otobüsün camına kafasını vurarak aniden uyandı. Şoför virajı alırken biraz fazla frene basmıştı anlaşılan. Kafasını ovuşturarak tekrar başını cama yasladı. Uyumaya çalıştıysa da artık uykusu kaçmıştı bir kere. Mola yerine kadar yol kenarındaki ağaçları izlemeye mecbur kaldı. Otobüs dağ başındaki eski bir benzinlikte durdu. Yolculardan kimi sigarasını içmek için, kimi de oturmaktan yorulmuş vücutlarını açmak için otobüsten aşağı indiler. Vedat da içeride tek başına kaldığını fark edince, dışarı çıkmanın daha mantıklı olduğuna karar verdi. Belki dışarıda okurum diye yan koltukta duran kitabını da aldı. Sigara dumanının üzerine bulaşmasından çekinerek az uzağa gidip çimenlik bir yere oturuverdi. Henüz daha kitabını açamadan aklına tuvalete gitmek geldi. Sonuçta yolculuk daha ne kadar sürecek bilemiyordu. Şoför boş yere mola vermiş olamazdı herhalde. Benzinliğin arka tarafındaki döküntü tuvalete girdi. Kapı kilitlenmiyordu. Zorladı iyice olmadı. Sonra aklına kemeri geldi. Onu çıkartıp kapının kenarına sıkıştırınca kilitlemeyi becerebilmişti. İşini bitirdikten sonra ellerini yüzünü iyice bir yıkayıp kendine gelmeye çalıştı. Yolculuk onu hepten yormuştu. Kırık aynada saçlarını düzeltti. Tekrar kemeri yerinden söktü. Fakat bu sefer kapı zamk gibi yapışıktı. Kaldı orada, bir türlü açamadı kapıyı. Bağırmaya başladı ama sesini duyan yok gibiydi. Sinirle kapıya tekmeyi patlattı. Ayakkabısı ilk defa orada kirlendi. Kapının pası onu kırmızıya boyamıştı. Tepedeki pencereyi fark etti birden. Boyu az uzun olsa rahatça açabilirdi aslında. Klozetin üzerine çıkıp pencereyi açtı. Kafasını dışarı çıkardığında yerinden kalkan otobüsü gördü. Bağırdı, bağırdı ama sesini işiten olmadı. Otobüs tozu dumana katarak uzaklaşıyordu. Bir şekilde kendini pencereden atıp dışarı çıktı. Otobüsün gittiği yöne doğru var gücüyle koşmaya başladı. On dakika sonra yolun kenarına nefes nefese kalarak çöktü. Otobüsten hiç inmesem en iyisiydi, aptal kafam hadi indin ne diye kimsenin gitmediği tuvalete girmek için o kadar zorladın, ah aptal kafam diye kendi kendini azarlıyordu. Çaresiz gerisin geriye benzin istasyonuna yürüdü. Belki bir şans otobüstekiler, onu unuttuklarını fark eder de otobüs geri dönerse onu burada bulabilirlerdi. Birkaç saat boyunca eski benzin istasyonunun etrafında dolandı durdu. Fakat hiçbir ev, araba, ve yahut herhangi bir insan belirtisi bulamadı. Çimenlerin oraya çöktü tekrar. Tam sabahtan beri elinde gezdirdiği kitabı okuyacaktı ki simsiyah lüks bir araba gürültüyle benzinliğe girdi. Ve içinden bir tane delikanlı çıkıp benzinliğin açık olup olmadığını anlamak için etrafa bakınmaya başladı. Vedat adamı görünce hemen yerinden fırlayıp ona doğru koştu. Kardeş dedi, burası çok zaman önce terk edilmiş hiç boşuna bakınma. Adam ona kim olduğunu sordu, madem burası terk edilmiş onun burada ne işi vardı? Vedat ayaküstü başından geçenleri anlattı. Adam, Vedat'a acımış olacak ki, istersen ben seni gideceğin yere kadar bırakayım dedi. Dünyalar Vedat'ın olmuştu bir anda. Çünkü adam bu soruyu hiç sormayacak galiba diye korkmaya başlamıştı. Arabaya bindiler. Adam, sen ne tarafa doğru gidiyordun diye sordu. Vedat bir an beyninde bir boşluk hissetti. Nedense cevap veremedi, sonra şu taraftan gidebilirsin diye otobüsün saatlerce önce onu bırakıp uzaklaştığı yönü gösterdi. Adam gülerek öyle olsun bakalım dedi. Araba yola çıkınca tekrar Vedat'a dönüp elindeki kitap da nedir diye sordu? Vedat cevabını bilmediği bir sürü sorunun sorulmasından yavaş yavaş rahatsız olmaya başlamıştı. Vedat, yavaşça kafasını kitaptan kaldırıp şoför koltuğunda oturan adama baktı. Adam yüzündeki kocaman gülümsemeyle Vedat'a bir tane elma uzattı. Vedat'cığım dedi, sen şimdi acıkmışsındır bütün gün, hadi şunu ye de enerjin bir yerine gelsin.


Yüzümde yasak duyguların verdiği garip telaş. Kızılay'dan Kolej'e doğru yürürken İnkılap Sokak'ın hemen köşesinde bir müzik marketten aldığım ilk kasetteydi bu şarkı. Ankara'da aşık olmak zor iki gözüm. diyen şarkıya başkaldıran kalbim, şimdi de Erkekler Ağlamaz şarkısına inat sızlayarak ağlıyordu. Yasaktan ve pişmanlıktan önce öğrenmiştim aşık olmayı. Ayrılıksa Ziya Gökalp Caddesi'nden ellerim ceplerimde, başım önde eve doğru yürümekti benim için. Çocuklukla gençlik arasında sıkışan bir aşk hikayesini, abartılı her duyguyu taşıyabilen ama bir deniz uğruna abartılmayan şehirde yaşadım ben. Güzeldir Ankara. Taşımasını bilir sevdaları. Yengeç Yeniayı'na gidiyoruz. Geçmişin ve hatıraların biraz daha ayyuka çıktığı, kökümüzü özleyeceğimiz, özlerken abartabileceğimiz bir yeniay var önümüzde. Mevzu Yengeç olduğu için beslenme ihtiyacımız pik yapacak ve belki çocukluğumuzdaki gibi bir dize başımızı koyup şefkat görmek isteyeceğiz. Bir anne modelinin kanatları altında olmanın vereceği güvene ihtiyaç duyabiliriz. Duygularımızın biraz daha ağır basacağı bir sürece doğru giderken beklediğimiz her şeyin gayet normal olduğunun, sadece bunu beklediğimiz kişilerin yanlış olduğunun altını çizmekte fayda var. Eğer içimizde hala annelik bekleyen bir çocuk varsa ona yalnızca biz anne olabiliriz. Anaç tarafımızla asla hak etmeyen bir grup insanı sarıp sarmalamak yerine kendimizi sarmak hepimize iyi gelecek. Karanlıkların içinden iyiyi, güzeli seçmek durumundayız. Tekrar karanlıkta kaybolmamak için kötülükten muhakkak uzak durmamız gerekiyor. Aidiyetimizi sorgulayabileceğimiz, bir şeye, bir yere ait olmak isteyeceğimiz günlere gebeyiz. Bilinçaltımızda gizli kalan şeyler ortaya çıkmak istercesine kendilerini gösterebilirler. Abartılı her şeyden uzak durmak bu yeniayda yapılabilecek en iyi davranış olacaktır. Şişkin egoların ve duyguların koca bir balon olduğuyla yüzleşmek istemiyorsak, gereksiz yerlere boş havalar basmayı bırakmalıyız. Aksi halde bir toplu iğnenin bizi dağıtabileceğini unutmamak gerekiyor. Başlamak için hala itici bir güç bekleyenlerin ihtiyacı olan kudreti içlerinde bulabileceği bir süreç var önümüzde. Artık başlangıçlar kaçınılmaz ancak sırf başlamak için bir sürü şeye başlayıp sonunu getirmeyenlerden olmamak önemli. Geçmişin biraz çekiştireceği, özlemenin artacağı günler gelirken özlediğimiz şeyin ne olduğu konusunda sağlıklı bir idrak geliştirmek gerekiyor. Bu bir an mı? Bir kişi mi? Ya da o kişilerin hissettirdiği duygular mı? Bu ayrım geçmişin esaretinden özgürleşip özlediğimiz asıl şeyi bulmanın gücüyle ileri gitmemizi sağlayabilir. Her türlü güç mücadelesinden uzak durmamız gerekiyor. İletişim konularında ekstra hassasiyet göstermemiz de gerecek. Hapishane, hastane gibi alanlarla alakalı ve yakın çevre, kardeş, kuzen gibi kişilerle alakalı birtakım gündemler oluşabilir. Bir kısmımızın gündemine ev, arsa, emlak ve taşınma işleri gelebileceği gibi ev ile alakalı konular da gündem olabilir. Abartılı her şey bizi yeniden yaralayabilir. O yüzden abartılı her türlü duygudan, tepkiden, davranıştan uzak kalmak birçok alanda bize fayda sağlayacaktır. Sonuç olarak annemizden göbek bağımız kesileli yıllar yıllar oldu. Şüphesiz ki her birimiz o ihtiyacımız olan ve layık olduğumuz sevgiyi ve şefkati hakkıyla alamadık. Alamadığımızı ondan bundan alabilmek için de yıllardır savaş veriyoruz. Bir ilişkiyi idealize ediyor, bir arkadaşlığa bağlanıyoruz. Beslenmek, sevilmek, şefkat görmek istiyoruz. Şimdi bu yaşlarımızda bu ihtiyacımız olanları kendimize verebilecek tek kişinin biz olduğumuz idrakiyle bir yeniay deneyimleyeceğiz. Şimdilerde denizi olan ve sırf bu yüzden abartılan bir şehirde devam ederken yola, yeni şarkılarda yeni hikayeler yazıyorum kendime. Denizin kenarında yürürken geçmişe gidiyor ve nereye ait olduğumu sorguluyorum. Ankara'yı özlüyorum. Çocukluğumu... Yaşadığım ilk aşkı... Büyüdüğüm sokakları. Özlediklerimi sorguluyorum sonra. Elleri ceplerinde, başı önde yürüyen çocuğu anımsıyorum. Özlenen şeylerin anlar olduğuyla yüzleşip sıyrılıyorum kişilerden. Şöyle derin bir nefes alıyorum denize doğru bakarken. Dolu dolu çekiyorum ciğerlerime. Hiçbir yere ait olmadığımı fark ediyorum. Mesken belliyorum kendimi. Aidiyetimin sadece bana ve kendime ait olduğunun idrakiyle, hatırlarımı da cebime koyup devam ediyorum yola. Yengeç Yeniayı geçmişte bıraktıklarımıza götürecek bizi. Bir aşkı, bir sokağı hatırlatırken asıl özlediğimiz şey ile kavuşturacak. Bir şarkının sözlerinde ayrılık ve birlikteliği anlatacak. Göremediklerimiz üzerinden yeni başlangıçlar getirecek. Hatıraların ve özlemlerin ışığında yeni bir kapı açacak önünüze.


Hani tam uykuya dalacak iken aklınıza bir sürü şey gelir; yeni fikirler, planlar, hayaller, hikayeler, yaşanılanlar; uyanınca da gider ya, işte bu yazı için ilhamımı uykuda bir yerde kaybettim sevgili okur. Halbuki ne içten şeyler söylemiştim size düşümde, çok güzel hissetmiştim o anda kendimi. Belki de uyku öncesi mayışma anı olduğundandı? Süslü püslü, samimi düşünceler uçuşmuştu kafamda fakat sonra uyku nehrimde boğulayazdılar, o geceki diğer birçok düşüncem gibi. Bazıları balık oldu, bazıları yosun, bazıları da sudaki varlıklarını yadırgayan poşetçiklere dönüştü. Sizinle konuştum o gece uyumadan önce ve hayalimde yüzünüz güldü. İçinize güneş dolsun ama yakmasın, deniz dolsun ama taşmasın, orman dolsun ama yanmasın istedim. İçiniz kocaman bir tebessüme dönüşsün istedim yazacağım o yazıyla. Ama işte ilham mıydı neydi bilmem, rüyalarıma yem oldu. Sonra da sabah oldu, başka bir insandım.


Her akşam yatmadan önce ettiğim duaydın sevgilim. Bir kuş gibi konuyorsun daldan dala,


Metroya binmiş bir yer bulup oturmuştum. Yanına oturduğum arkadaşla şeş kaza küçük bir selamlaşmanın ardından sohbete başladık. Hayat pahalılığı, geçim derdi, gelecek kaygısı, endişeler, sağlık sorunları, aşk hayatı, gündem, toplumdaki her türlü şiddet, haberler, siyaset, gençliğini yaşayamamanın verdiği stres; bunlara bağlı kin, nefret, uykusuzluk, aşırı alınan kilolar... Adam dert küpü olmuş. Bittabi kendisini anlamakla beraber, bahsettiği konuları dinlemek bile... Korkunç durumda, ben bile gerildim hani. Üzüldüm de kendisine. Derken arkadan yirmili yaşlarında bir kız muhabbete atladı. Kendisinin de benzer sıkıntıları olduğunu, annesinin zamanında tüm Avrupa'yı, dedesi bir çiftçi olmasına rağmen, gezebildiğini; şimdi ailesinin daha çok imkanı olması gerekirken kendisinin sadece Kanada ve Norveç'te bulunabildiğinden bahsetti. Dedesi köylü burjuvası gibi bir şeydir veya toprak ağasıdır diye düşündüm. Ama kızı da anlamaya çalıştım kendimce. Ne var ki farklı hayat standartlarının farklı istek ve ihtiyaçlar muhteva edebileceğinin anlaşılması zor bir konudur. Arkadaki kalabalıktan yükselen Yuh be! sesleri, 36 yaşındayım, Lüleburgaz'ın ötesine geçemedim daha! şeklinde serzenişler, Ahlaksıza bak utanmadan gezemedim diyor bir de! gibi yaklaşımlar... Neyse ki kalabalıktan babayiğit bir amcanın Size ne kimin neye üzüldüğü! Rahat bırakın kızcağızı! uyarısıyla tüm uğultu kesildi. Bir sonraki durakta hemen indim. Bunalmıştım. Kalan yolu yürüyerek gitmek daha makul geldi nedense. Öğle vakti de olduğu için sokaklar sakindir, tehlike de azdır hem... diye düşündüm. Bir müddet sonra bitkin düştü, debelenmeyi kesti ve dayanamayıp hüngür hüngür ağlamaya başladı. Genci bıraktım. Birden yere çöktü. Dizlerinin üstüne çökmüş, yüzü yerde ağlıyordu. Yanına çöküp genci sakinleştirmeye çalıştım. En azından genci daha rahatlayabileceği bir yere, sahile götürmeye ikna ettim. Yolu sahile çevirip genç ile sahile kadar yürüdüm. Ağlamasının bitmesi, kendine gelmesi de biz sahile varana kadar sürdü. Varır varmaz yakındaki büfeden bir limonlu soda, bir aspirin, soğuk da bir su aldım. Su gence; aspirin, soda da bana... Genç sonunda sakinleşip girdi söze. Yakın zamanda annesi vefat etmiş. Tek çocukmuş. Annesini devamlı döven babası, annesinin vefatından sonra eve gelmez olmuş. Markette çalışıyormuş kasiyer olarak. Bir kavga yüzünden de atmışlar geçenlerde işten. -Abi Kur'an Mushaf çarpsın bıkmışım ben bu hayattan? Söyle n'apayım ben ha, n'apayım? Genç sorusunu bitirir bitirmez el ele tutuşmuş bir çift, boştaki ellerini de yukarı kaldırmış vaziyette, Kapitalist yönetimlere hayır! naraları eşliğinde önümüzdeki iskeleye doğru hızlı adımlarla yürümeye başladı. Garip bir şekilde üzerlerinde bir ağırlık varmış gibi geldi. Sanki zor hareket ediyorlarmış, sıkı sıkı takındıkları sırt çantaları onları ağırlaştırıyormuş gibi... Başta bir korktum açıkçası. Bugünün şerefine her şey olabilirdi üstlerinde. Bomba, silah... Her şey olabilirdi. Kadının yüzünden garip bir ifade de sezdim açıkçası. Bir anda koşmaya başlayıp Yaşasın halkların özgürlüğü! Kahrolsun emperyalizm! gibi bir şeyler deyip suya atladılar. Ömrümün en geçmeyen birkaç dakikasını yaşadıktan sonra genç, adamla beraber yüzeye çıktı. Hızlı hareketlerle kıyıya yöneldi ve adamı kıyıya çekti. Peşlerinden gidiyordum. Adamın bilinci tamamen kapalıydı. Genç bir şeyler yapmaya çalışıyor, ciğerlerine pres uyguluyordu. Başımıza bir kalabalık da toplanmıştı artık. Kadın ağlıyor, yalvarıyor, birinin ambulansı aramasını istiyordu. Gençse tüm enerjisiyle adamı kurtarmaya çalışıyordu. Dakikalarca sürdü sanırım masaj ve sonunda adamdan nefes belirtileri geldi. Artık neredeyse gelmeyecek sandığım ambulans da teşrif edebilmişti. Adam hemen sedyeye alındı. Kadının, yanındaki sağlık çalışanlarına durumu izah edişini uzaktan duydum. Corrupt sisteme karşı bir tepki olarak atladıklarını; çantalarının taşla dolu olduğunu, kendisinin çantayı son anda bir can havliyle çözebildiğini ama erkek arkadaşının çözmediğini söyledi. Ambulans artık kalkıyordu. Nefes almaya başlayan adamsa verilen oksijenin de sayesinde bilincini geri kazanmış olacak, bir anda deli dana gibi hareket etmeye başladı. Kıza bağırıyordu. Ambulansın kapısı kapandı, araç devam etti. Kıyıda dizlerini kendine doğru çekmiş oturan gencin yanına vardım ve ben de aynı şekilde oturdum. Sırılsıklam kıyafetlerinin altından derin derin nefes alıp veriyordu. Derince bir iç çekti ve denize doğru bakarak Böyle intihar mı edilir a... dedi. Sinirlerim bozulmuştu. Gülmeye başladım. Genç de hafif kikirdemeler altında bana katıldı. Sahilde iki tane sırılsıklam adam, gün bitiminde deliler gibi gülüyorduk. Eve ayakkabılarım elimde, sırılsıklam bir vaziyette girdim. Boğazım rezalet bir durumdaydı. Köşedeki koltuğuma kendimi güç bela attım. Tavanla bakışmaya başladığım sırada nasıl bir deliler mecmuasının parçası olduğumu düşünüyor, hayret ediyordum.


Bitip giden, kaybolan, artık olmayan, hayatımızdan çıkan şeylerin ve ölen, kaybedilen, hayatımızdan çıkan insanların arkasından tuttuğumuz sancılı ama asil sürecin tam ortasındayım. Yoğun duyguların, şiddetli hislerin ve ağır sancıların içinden çıkıyor, geçip giden, yaşanılan tüm her şeye dönüp tekrardan son bir kez bakıyorum. Büyük bir ateşte yandım. Midemin, kaburgalarımın, vücudumun tam içindeydi. Bana günlerce acı verdi. Ağladım. Uyuyamadım. Düşündüm. Hem de saatlerce, günlerce, gecelerce düşündüm. Yangın beni ele geçirdi. Midemde başladı, zihnimde hissettiğimde ise artık esiri olduğuma emindim. Durmadan günlerce, aralıksız yandı. Ve son zamanlarda yavaşça harı dindi. Azaldı. Bugünlerde ise koru kaldı. Fakat korun içteki gizli ve sinsi yanışını unutan ben, yangının söndüğüne duyduğum inanç ile içimdeki kor sızısını yalnızlık acısı zannettim. Günlerdir bir türlü yazamıyordum içimdeki yalnızlığı. Kimseyle konuşmak, görüşmek istemediğim bu süreçte inatla anlaşılmak istedim. Ne gittim konuştum, ne geldim yazdım, ne de geçip karşıma kendimle konuştum. Ta ki bugüne kadar. İçimdeki korun yalnızlık değil de sönmeye yüz tutmuş bir yangının son demleri olduğunu idrak edip bu koru yaşayana kadar. Bana verdiği tüm acı, tüm sancı ve sıkıntılara rağmen bu yangına güzel bir yas, güzel bir veda gerek. Çünkü şiddeti öyle büyüktü ki günlerce yemeden içmeden kesildim. Öyle güzel yandı ki önüne geçeni yaktı kavurdu. Yanışıyla kendine hayran bırakan bu yangın, yaktığı beni günlerce dört döndürdü. Bazen dünyayı, bu kapkara kirli dünyayı bana unutturdu. Hatta inanır mısınız bazen bana dünyayı güzel dahi gösterdi. Nasıl olur demeyin. Bazı yangınların ateşi sarhoş eder. Beni zil zurna sarhoş etti. Şimdi altında oturduğum onlarca yıllık ağacın ve karşımda dünyadan bağımsız, dertsiz tasasız yüzen ördeklerin şahitliğinde bu uzunca süre içimde süregelen şiddetli yangınımın korlarını yaşıyor ve yasımı tutuyorum. Bende bıraktığı yaraların hepsinin zamanla tek tek iyileşeceğini biliyorum. Ama bugün o yaralar taze ve henüz yeni kabuk tutuyorken onları yaşıyorum. Hissediyorum. Böylesine büyük ve kudretli bir yangına böylesine güzel bir veda edip, saygı dolu bir yas tutuyor olmak bana iyi geliyor. Güzel yandım, güzel yaktın. Aldanışlarım, heyecanlarım, çocukça hislerim ve beklentilerim... Hepsi güzeldi. Fakat her şeyin bittiği, her canlının öldüğü ve her yangının söndüğü bu dünyada bunun da sonuna geldik. Hoşçakal.


Toprak ki kuru, çatlak ve titreşen buğulu. Ruhlar yükseliyor arşa asi ve gururlu. Dili, dini, ırkı, rengi etmeksizin ayırt. Ölü bedenler savruluyor toprağa tohum gibi, Tanrı'nın mucizevi ellerinden yeşermek için yeniden. Oysa haziranlara yakışıyor en yaslı ölümler. Bilindik birkaç şair başını uzatıyor cennetten. Tebessümle bakıyorlar dünya denen bu hana.


Gelecek olan halamlar olunca da daha fazla streslere giriyordu. Malum görümce mevzuları. Hani ne yapsa beğenilmez, her yapılanda bir kusur aranır ya ondan sebep canını sıkmak istemezdi. Ben bunları anlayacak yaşta değildim o zamanlar tabii. O yoklukta evimize giren iki gram et varsa onun sevincine kapılır giderdim. Ama ne nasıl alınmış bunu düşünecek kadar aldırış etmezdim. Köylük yer, ne bulursan sevineceksin elbet. Havasını atmak da ayrı bir olaydı zaten. Kimin akrabası uzaktan gelecek ise o gün bayramlık bebeler gibi en görkemli, en gösterişli, en cıvıl cıvıl kıyafetler giyilir, mahallede tur atılırdı. Bayram seyran değilse anlardık uzaktan misafiri geleceğini. Şimdi sıra bendeydi elbet. En yeni kıyafetimi giyerek salına salına yürüyecek, saçlarımı rüzgarın ahenginde dans ettirerek sallayacak ve ayakkabılarımın cilasıyla arkadaşlarımın gözlerini kamaştıracaktım. Bilin bakalım ne eksikti? Bütün bunları yapacak her şeyim. Her elbisemde avuç kadar yamalar sırıtır, ayakkabımın yırtığından ayaklarıma dere boyu su girerdi. Ben değil misafir havası atmak, sırtımdaki entarimin bile varlığını gösteremezdim. Halamların geleceği gün yaklaştıkça benim kara kara düşünmelerim artmıştı. Bayram olsa anamdan isterdim elbet ama bayram da değildi. Akşam yemeğinden sonra pencerenin önünde olan divanın üstüne geçerek bağdaş kurup oturdum. Hala aklımda tek soru vardı: O gün ne giyecektim? Pencereden dışarı bakarken mahallelinin rengarenk ışıkları arasında hayallere dalmışım. Sanki dersiniz ki o mahallede yanan tüm ışıklar benim elbiseme toplanmış gibi rengarenk elbisem üzerimde parlıyordu. Eğilip ayakkabılarıma bakacaktım ki kendimi anamın kucağında buldum. Birden irkilerek kendime geldim. -Ne yaparsın kızanım, yine nerelere dalıp gittin? -Yok anacım dalıp gitmek değil. Yemek çok geldi herhalde bir uyku hali geldi de ayakta uyuklar idim. -Şimdi uyumak zamanı değildir, iki gün sonra halangiller gelecek. Onlara bir şeyler örmem münasiptir. Hele aldığım şu yünleri getir de koluna tak bakalım, yuvarlak edelim. -Yarın Şengül'ün torununa ördüğüm battaniyeyi teslim edip az bir miktar para alacağım. Evin ihtiyaçları tamam gibi. Sanki sırada sana bir elbise almak geldi. Ne dersin bakalım bu işe Hacire Hanımcığım? Hayal mi değil mi diye gözlerimi kırpıştırırken anamın sıcacık elleri yüzümü okşayınca anladım ki hayal değildi. Günlerdir kara kara düşündüğüm şey tam olarak yarın çözüme kavuşacak, misafir elbisemle sokak sokak dolaşacaktım. Öyle de oldu. Tam hayalimdeki elbise şu an üzerimde duruyor, saçlarıma babacığımın bana yaptığı papatya tacımı takıp sallana sallana yürüyordum. Ayağımda cilasıyla göz kamaştıran bir ayakkabım yoktu ama terliklerimin de hakkını yiyemezdim doğrusu. Sonuçta misafiri gelecek çocuk gibi duruyordum ve kimse terliklerimi görmüyordu. Halamlar gelince her gün güzel güzel yemeklerle donatılmış sofralara çocuk olarak kanıyordum elbet. Nereden geldiğini bilmesem de asla görmemiş gibi davranmaz usulüne uygun yemeğimi yer, kalkar, Allah'a şükrederdim. Bir de halamların hiç gitmemesi için dua ederdim. Bir gün kahvaltı hazırlanırken halamdan büyük bir görev almıştım: Sucuklu yumurta kırmak. Hadi yumurtayı anladım da sucuk neyin nesiydi o kısmı anlayamadım. Önüme koyduğu malzemelerle sobanın üzerinde eriyen tereyağında bir yumurta... İşte şimdi gerçekten görmemiş gibi davranabilirdim. Çünkü gerçekten görmedim. Sofrada herkes intizamla yerini almış benim yumurtayı getirmemi bekliyor ki kahvaltı başlayacaktı. Elimde tuttuğum tavadaki şeye ben bile inanamıyordum. Bence en güzel şekilde görevimi başarmış ve görmemiş denilmesine mani olmuştum. İlk bakışı bana babam yapmıştı. Haklı gururla yüzüme bakıp gülümsüyor gibiydi lakin gözleri dolmuştu. Halam, annemin yaptığı sıcacık ekmekten bir parça koparıp direkt yumurtaya dalınca ağzında bir ekşime belirdi. -A canım Hacire kızım! Sen bu sucuğun dışındaki dana bağırsağını soymadın mı? -Ne dersin hala? Ne danası? Ne bağırsağı? Yumurtayı eline alarak bana göre muazzam sanat eserimin içerisinde olan sucukların hemen yanına ilişen kağıda benzer şeyleri bana gösteriyor, bir yandan da bana bıyık altı gülüyordu. Anacığımın günlerdir mahcubiyet yaşamamak için çırpınışlarındaki o karamsarlık gözlerinden okunuyordu. O çocuk halime bakarak bir kez daha anladım ki görmemişlik değil, bu dünyadaki insan kibri en büyük imtihandı bize.


Hissetmek ve bağ kurmak. Bunlar, insanın karşısındaki ile kurabileceği en yüksek seviyedeki ilişkilerdir. Bunun nedeni, insanın kendisi de dahil etrafında gördüğü ve görmediği her şeyin, bir akış ve değişim içinde olmasıdır. Birçok insan için bu değişim esnasında insanın kendi özünü bulması bile zorken karşısındakinin özünü keşfedip onunla bağ kurabilmesi, gören bir kalp sayesinde olabilir. Sonuçta insanın kalbi körse, bir çift göz neye yarar ki? Ne de olsa gözler bakmayı, kalp ise görmeyi sağlar. Eğer kişinin kalbi görebiliyorsa kişi, bu kaos ve değişim döngüsünün içinde anda kalarak kendi özünü ve etrafındakilerin özlerini görebilir. Bunun sayesinde onları hissederek onlarla bağ kurabilir. Unutulmamalıdır ki evrendeki frekanslar değişirken, evrende bulunan her şey değişim içindeyken bakan gözlerimiz sadece maddeyi yorumlamamıza yardımcı olur ve bu işlem beyinde gerçekleşir. Fakat gören kalp ile bağ kurmak; değişimin oluşturduğu düzenin içinde insanın kendini anda hissederek anlaması ve ardından karşısındakini hissetmesi ile olur. Gözlerinizle yetinmeyin, kalbinize dönüp dünyaya tekrar bakmayı unutmayın.


Merhabalar... Sizlere bugün Netflix yapımı iki ayrı diziden bahsedeceğim: Kuş Uçuşu ve Twenty Five Twenty One. Her iki dizinin de ana karakterlerinde tutku, hırs ve azim bir arada çokça işlenmiş, nitekim benim ilgimi çeken de bu benzerlik oldu. İkisi de kendi alanlarında ayrı ayrı hedeflere odaklanan Aslı ve Na Hee-Do, yıkıcı hırs ile besleyici rekabet arasındaki iki ayrı ucu çok güzel özetliyor. Öncelikle belirtmekte fayda var; hakikaten de arayan mevlasını da buluyor belasını da arkadaşlar. Azimle vurursanız o taş deliniyor. Her iki hikayede de hedefinin peşinden delicesine koşan gençleri izliyoruz. Aslı, hayranı olduğu ana haber bülteni sunucusu Lale'nin yerine geçmek istiyor. Na Hee-Do, milli takımda yarışıp altın madalya kazanmış eskrimci Ko Yurim'i yenmek istiyor. İkisi de önceleri hayran oldukları bu insanların hayatlarına giriyorlar. Yaşadıkları bir kırılma anı sonrasında ise hayranlığın yerini yenme çabası alıyor. Rakipleriyle yakinen tanışıp onlardan bir şeyler öğreniyorlar. Gözlemliyorlar, not ediyorlar, ders çıkarıyorlar ve uyguluyorlar. Bu noktada iki ayrı süreci görüyoruz. Aslı, bu rekabette daha yıkıcı yollara başvurarak, bazen de bel altı hamleler yaparak ilerliyor. Na Hee-Do'nun savaşı ise hem rakibiyle hem de kendisiyle. Altın madalyalı rakibini yenmeye çalışırken aynı zamanda kendisi için de bu süreci eğlenceli ve öğretici olarak geçirmenin peşinde. "Kazanmak istiyorum ama kaybetsem de dünyanın sonu değil, çünkü her halükarda eskrim yaparken ve yarışırken zevk alıyorum." diyor kendi kendine, fakat aynı zamanda çok sıkı çalışmaya devam ediyor. Aslı ise, doğru haberin peşinden koşarak bunu insanlara güzelce sunmayı hedeflemektense, sadece o koltuğa oturmayı istiyor. Sonrası yok. Kuş Uçuşu'nun evreninde yeni kuşak ile daha olgun, yaşça büyük insanların çatışması üzerinde durulmuş. Twenty Five Twenty One'da ise hikaye çoğunlukla 90'larda geçiyor. Bununla birlikte hedefe koyulan ve peşlerine düşülen karakterlerin, ana haber sunucusu Lale ve milli eskrimci Ko Yurim'in, göz önünde oldukları için haklarındaki birçok bilgiye ulaşılması son derece kolay. Tanınıyor olmaları bir dezavantaj onlar için, çünkü tüm taktiklerini ve yaptıkları işleri izleyen, takip eden ve onları çok iyi bilen bir sürü rakipleri var. Bir nevi işinin en iyisi olarak kalmaya devam etme çabası ile en iyiyi yenme hedefinin savaşı. Her iki dizide de kulağa küpe yapılabilecek dersler var. Bir şeyi çok mu istiyorsun, yaparken çok mu zevk alıyorsun; peşinden git, deli gibi git, üstüne düşen her şeyi yap, insanlar desteklemezken bile yap, yüz defa yap, bin defa yap. Eğer gerçekten seviyor ve yapmaya devam etmek istiyorsan, sonunda oluyor. Unutma, başta da belirtildiği gibi azimle vuran taşı deliyor. Na Hee-Do gibi. Eğer yolda fark ettiysen ki bu senin tutkun değilmiş, sal gitsin, yolu yarıladıysan bile fark etmez. Bırak, başka yöne git. Kendini yorma. Eğer istediğin şeyler uğruna yolda birilerinin üstüne basıyor veya onları yolun dışına itiyorsan Aslı gibi, unutma kazansan bile arkanı onlara dönmüş oluyorsun. Bilemezsin ne zaman gelip sırtından vuracaklarını. Altından koltuğunu alıverirler de ruhun duymaz. Ve her iki dizinin de yan karakterlerine ayrı ayrı "Acaba ne anlatma çabası içerisindesin? Derdin ne?" diye sorarak izlemenizi tavsiye ederim. Çünkü kendilerini sorgulayışları çok güzel. Verdikleri kararlar iyi kötü tartışılır, ama soru sormak ve kendini fark etmek, hoşuna gitmeyen öğrenmişliklerini değiştirmeye çabalamak bence cesaret işi. Buradan bazılarınıza kocaman bir "Helal olsun!" demek istiyorum yan karakterler. Hepinize değil. Evet, yazıyı bitirmeden evvel belirtmekte fayda var. Bahsettiğim dizilerden biri Türk diğeri Güney Kore yapımı. Paşa gönlü izlemek isteyenlere duyurulur...


Pisletmek için azmetmiş insan, ne diye!


Ve işte böyle yarım bırakıp gittin her şeyi. Mesela bi' ömür bıraktın, bi' insan bıraktın mesela. Sabaha buzunun çözülmesi için gece buzluktan çıkarılmış bir parça et bıraktın. Et sote yapacaktın galiba. En güzel yaptığın yemeklerden biriydi. Ellerine değen et dayanamaz yumuşacık olurdu. Sihirli ellerin vardı. Bir de baharatların vardı. Öyle baharatlar kullanırdın ki benim adını dahi ömrümde duymadığım. Bugün seni uğurladık. Üstüne toprak atmam için küreği elime verdiler. Bir küreğe bir toprağın içinde yatan sana baktım. Yapamadım, kollarım reddetti, bacaklarım taşımayı bıraktı bedenimi. Zihnimde hala seninle konuşuyorum. Eve giriyorum, Ayakkabılarını içeri almayı unutma. diye sesleniyorsun içeriden. Seviniyorum. Ceketini askılığa asmayı unutma. diye ikinci bir ikaz geliyor. Şunu unutma, bunu unutma. Yiyecek bir şeyler hazırlamak için mutfağa giriyorum, buzdolabını açıyorum. İki tane yumurta buluyorum. Dolapları karıştırıyorum, tavaları bir türlü bulamıyorum. Bu tavalar nerede Allah aşkına? diyorum biraz sesimi yükselterek. Sol taraftaki dolapta. diyor içeriden geldiğini sandığım sesin. Omlet yapıp yiyorum. Akşam evde saklambaç oynuyoruz seninle, bir türlü bulamıyorum seni. Aramaktan yoruluyor, yatağa gidiyorum. Gelirsin diye bekliyorum her gece. Beklemekten de yoruluyorum. Bu akşam ben senin yanına geliyorum.


Başrollerini Woody Allen ve Diane Keaton'ın paylaştığı 1977 yapımı filmin, senaristi ve yönetmeni yine Allen'ın kendisidir. İkilinin gerçek hayatta yaşadıkları aşkın üzerine yazılmış olan film, diyalogların çarpıcılığı, karakterlerin gerçekliği ile kendinden sonra gelen birçok romantik komedide referans kabul edildi. New York şehrinde komedyenlik yapan Alvy Singer-Woody Allen- ortak bir arkadaşları ile tenis maçı yaptıkları sırada tanır Annie'yi. Annie Hall-Diane Keaton- kendine has konuşma tarzı, utangaç ama sevimli hareketleri, ilginç anekdotları, kısa kahverengi saçları ile Alvy'yi etkiler. İkilinin inişli çıkışlı, renkli, bol kavgalı ilişkileri aralarındaki çekimin kuvvetinden olsa gerek harlı bir ateş gibi sönmeden yanar, bir türlü birbirlerinden ayrı yapamazlar. Kadın-erkek bakış açıları arasındaki farkın film boyu diyaloglara yedirildiği, Allen'ın komedyen zekasının her sahneye harmanlandığı filmde başrollerin yanı sıra yardımcı oyuncuların, özellikle Tony Roberts, Paul Simon, Carol Kane'in müthiş performansları da göz dolduruyor. Seyirciyi de dahil edercesine kameraya dönüp konuşulan sahnelerin bolca yer aldığı film, 1978 yılında 50. Oscar töreninde 4 ayrı dalda Oscar'a layık görüldü. Romantik komedi sevenlerin kesinlikle izlemesi gereken bir klasik. İyi seyirler!


Yaşadığımız şehirde turist olmak, her gün geçtiğimiz sokaklarda acelesiz yürümek, kuşların sesine ağaçların rüzgarda salınışına dikkat kesilmek, denizin dalgalarını izlemek, tarihi içimize çeke çeke ilerlemek hayattan aldığımız lezzeti arttırmak bu olsa gerek. Hem bunu yapmak bazen sandığımızdan daha basit, özellikle de Virginia Beach gibi okyanus kıyısında tatlı bir sahil yerleşkesinde yaşıyorsanız. Bu şehir etrafındaki iki diğer yakın şehir ile birlikte Kuzey Amerika'da yerleşimin ilk kurulduğu bölgelerden biri. 1700'lerde Avrupa'dan gelen kolonilerin ilk ayak bastıkları topraklar olan kuzey kıyısında bulunan sahildeki parkın adına, ilk varılan anlamında First Landing State Park demişler. Şehir, kış sezonu yalnızca yerlilerden oluşan nüfusu ile çok kalabalık olmasa da nisan ayı sonlarında başlayan turist akınları ile şehrin nüfusu yıl içindekine oranla neredeyse iki kat artış gösteriyor. Mayıs-haziran aylarında havaların en ideal olduğu günlerde karnavallar başlıyor. Şehir içi lunaparklar, sahilde konserler, dans geceleri, yemekli şenlikler ile hem yerlileri hem de turistleri her gün için yeni bir etkinlik bekliyor. Peki bu şehirde sıcak bir yaz günü nasıl geçer? Sabah erkenden evden çıkıyoruz. Okyanusa giden yemyeşil yollardan geçerek ilerliyoruz. İlk durağımız: Mosaic Cafe Restaurant. Mükellef bir Türk kahvaltısı bizi bekliyor orada. Kahvaltımızı yaptıktan sonra Atlas Okyanusu sahil şeridi boyunca yürüyoruz. Önümüzde tüm ihtişamıyla uzanan koca maviliğin karşı kıyısı Portekiz'e bakıyor. Öğle sıcağından yararlanıp halka açık plajlarda kalabalık olmayan saklı bir koy buluyoruz. Yüzmekten yorulduğumuzda kitabımızı okuyor, yanımıza aldığımız meyvelerimizi yiyoruz. Öğleden sonra çilek toplamaya Salem Berry Farm'a gidiyoruz. Her ay farklı bir meyve toplayabiliyoruz bu tarlalarda. Çilekler olgunlaşmış, kırmızı ve sulu. Bize verdikleri sepetlerle istediğimiz kadar çilek toplayıp daha sonra kilo hesabıyla satın alıyoruz. Akşam yemeği için sahilde bulunan iskelenin ortasında okyanusun tam üstündeki restoranı seçiyoruz: Ocean Eddies Seafood Restaurant. Menüde her çeşit balığa yer verilmiş, denizden çıkan ne varsa bu restoranda olduğundan emin oluyoruz. Yemekten sonra iskelenin ucuna doğru yürüyoruz. Balıkçıların balık tuttuğu kısma doğru yürüdükçe iskele her adımımızla daha çok sallanıyor. Okyanusun gökyüzüyle birleştiği yerde mavilikten başka bir şey görülmüyor. Kuzey Amerika'nın en doğusunda güneşin okyanusun üzerinden doğuşunu izlemenin lezzeti ayrı elbet ama gün batımını okyanusa doğru görebileceğimiz bu parkın yeri apayrı: Plum Point Park. Gün batımı sakin dalgalar üzerine dökülüyor. Gittikçe kızıllaşarak batıyor güneş. Akşamı, sahilde konserlerin verildiği festival alanında bitiriyoruz. Harborfest hem kaliteli müzik hem farklı ülkelerin geleneksel yemeklerini sunuyor bizlere.


Dinleyip unuttunüum bir masal gibi Nüimdi. Ne bir iz ne fotonüraf var elimde, Okul yolunda üNüürdü çanta tutan elimiz. Tezek kokusu havada, yollar çamur ve balçnIk. Ortada bir dere, etrafnInda evler ve uzakta danülar, Selama durmuNü gibi snIra snIra kavaklar. Ne yara kaldnI ne de izi, Bir tren gibi zaman aldnI gitti hatnIralarnImnIznI.


Sizlere hem bir gezgin hem de bir rehber edasıyla Bosna gezimden bahsetmek isterim. Uykusuz bir gecenin ardından sabaha karşı Saraybosna'ya iniş yaparak direkt başlıyoruz gezimize. Saraybosna'nın meşhur böreği eşliğinde küçük bir kahvaltı yapıp biraz Başçarşı mevkisini gezecek, ardından otele geçeceğiz. Kahvaltı sonrası Saraybosna çarşısını geziyoruz. Eski Safranbolu edalı bu çarşıda birçok hediyelik eşya dükkanı ile beraber börek ve cevapcici lokantaları da bulunmakta. Çarşı tam bir Osmanlı mimarisine sahip. Başçarşı'nın ortasındaki çeşmeden tutun, çarşının içerisine yayılmış durumdaki birçok cami, türbe ve binaların tümü Osmanlı döneminin eserleri... Bu genel manada Bosna gezimizde göreceğimiz çoğu eser için de geçerli olacak aynı zamanda. Küçük Saraybosna turumuzu otele geçerek sonlandırıyor, ertesi gün Saraybosna Tüneli ve tünel müzesini ziyaret ile gezimize devam ediyoruz. Saraybosna Tüneli ya da diğer adıyla Umut Tüneli, savaş döneminde Saraybosna'ya açılan tek kapı... Başlarda insanlar kuşatma altındaki Saraybosna'dan çıkabilmek için havalimanı üzerinden koşarak Igman Dağı taraflarına geçmek durumunda kalıyorlarmış. Ancak havaalanı gibi tamamen açıktaki bir alanda bu koşuyu yapmak, keskin nişancılar nedeniyle oldukça riskli ve bu risk birçok insanın da ne yazık ki hayatlarına mal olmuş... Tünel sayesinde kuşatmaya alınmış, ambargo altında tam bir tecrit bölgesine dönen Saraybosna'nın ihtiyaçları çok daha az riskler altında giderilebilmiş. Tünelle alakalı çok ilginç bulduğum bir bilgi de öğrenmiş oldum gezide. Tünel iki taraftan da kazılmaya başlanmış ve ortada buluşulmuş. "Eğer buluşamasaydınız?" diye sorduklarında da "İki tünel açmış olurduk." diye cevaplamışlar. Üçüncü gün rota Blagaj, Alperenler Tekkesi... Yolda Konjic mevkisine uğruyoruz. Burada savaş döneminde minaresi yıkılmış, daha sonradan restore edilirken de dönemi hatırlatması açısından tam olarak tamir edilmemiş bir cami bulunuyor. Hemen yanında da bir kilise mevcut... Uzaktan görüp Konjic Köprüsü kenarında 10 üzerinden 5 puan verebileceğimiz bir çay içip yolumuza devam ediyoruz. Alperenler Tekkesi, Bosna'ya Osmanlı'dan da önce gelen dervişlerden Sarı Saltuk'un zamanın bölge valisinden aldığı izinle, bu eşsiz bölgede bir tekke açma isteklerinin olduğunu belirtmesi üzerine yapılmıştır. Tekke, döneminde bölge halkına hem yardımlar etmiş hem de bölgede İslamiyet'in sevdirilerek yayılmasına beşiklik etmiş; Osmanlı'nın fethinde de halkın İslam'a zaten ılımlı olmaları sebebiyle ciddi bir kolaylık sağlamış çok önemli bir tarihi mekan... Çevresindeki doğal güzellikler, eşsiz manzarası ve yanında başlayan Buna Nehri ile harika bir görsel şölen... İmkan dairesinde kesinlikle tekke yakınlarında bulunan lokantalarda alabalık yemenizi de tavsiye ederiz. Blagaj'dan çıkıp Mostar'a geçiyoruz. Şehir içine girer girmez Mostar tüm heybetiyle karşılıyor bizi. Kalabalığa iyice dalıp köprüye doğru ilerliyoruz. Köprü ve içinden geçtiğimiz çarşı yine bir Osmanlı mimarisi... Köprüye varıyoruz. Mostar Köprüsü savaş sırasında tamamen yıkılmış. 2003 yılında da UNESCO iş birliği ile restore edilip yeniden yapılmış. Geleneksel olan köprüden atlama olayı hala devam etmekte ve hatta biz de bir atlayışı görme şansına erişiyoruz (O 100 'yu veren herkese teşekkürler.). Ancak eskiden olduğu gibi her isteyenin atlaması gibi bir özgürlük artık mevcut değil. Köprüden atlayan ve sonra bulunamayan iki kişinin ardından bu yasaklanıyor ve sadece oradaki profesyoneller atlayabiliyor. Eski çarşıdan dondurmamızı alıyor, birkaç dükkanı ziyaret edip eve boş dönmemek adına hediyelik eşya da ediniyoruz. Dördüncü günümüzde rotamızı önce Bosna Piramitleri'ne, Visoko'ya çeviriyoruz. İlginç değil mi? 2005 yılında, Bosna'nın Visoko şehrinde bulunan Piramit şekilli yapıların insan yapımı olduğu iddia ediliyor. Gel-git bazı politik süreçler ve araştırmalar sonrasında piramitler hakkında ortaya atılan savlar temelsiz sayılıyor ve piramitlerin araştırmaları hem dünya kamuoyunda yer edinemiyor hem de devlet tarafından desteklenmiyor. Günümüzde hala kazı çalışmalarına devam ediliyor. Piramitlere giden bazı tüneller açılmış durumda. Tünellerde bulunan çeşitli bulgular mevcut. Bunlardan biri, pozitif enerji yaydığına inanılan bazı özel taşlar. Tünellerin kenarlarında, ortasında bu taşların bulunduğu meditasyon odaları oluşturulmuş. Ziyaretine gelen birçok ünlü isim var. Ben sadece en meşhur ziyaretçisini, Djokovic'i söylüyor ve geçiyorum. Şimdi rotamız Travnik. Travnik, birçok Bosna şehrinde olduğu gibi Osmanlı döneminde şehirleşmeye başlamış ve de Bosna vilayetinin merkeziymiş. Şehir, Osmanlı İmparatorluğu'na 77 vezir kazandırmış olması nedeniyle "Vezirler Şehri" olarak da anılıyor. Şehrin tepesindeki Travnik Kalesi; kaleden aşağı baktığınızda görebileceğiniz onlarca cami, şehrin her köşesinde bir Osmanlı eseri... Bu eserler arasındaki bir camiden özellikle bahsetmek istiyorum. Malum, camilerin günümüzde olduğu gibi o zamanlar da elektrik, su, bakım-onarım vs. gibi çeşitli ihtiyaçları mevcut. Bu ihtiyaçlar Osmanlı döneminde vakıflar aracılığıyla karşılanıyor. Örneğin Saraybosna'da bulunan Gazi Hüsrev Bey Camii'nin giderleri Gazi Hüsrev Bey Vakfı'nca, caminin çevresinde bulunan vakfa ait dükkanların kiralarından karşılanıyor. Hüsrev Bey'in vakıflar ve cami ile alakalı da bir vasiyeti bulunuyor. Bayağı ilginç bence, vasiyete de bir bakabilirsiniz. Gel gelelim Travnik'te bulunan Alaca Camii'ne... Osmanlı döneminde Alaca Camii'nin ihtiyaçları caminin altında bulunan 6 tane dükkanın gelirleriyle karşılanıyor. Böylelikle caminin ihtiyaçları giderilmiş ve masraflar için de ekstra maddi bir yükümlülüğe girilmemiş oluyor. Takdir edilesi basit ama çok etkili bir metot diye düşünüyorum. Şu an dükkanlar birleşik biçimde, otantik bir Osmanlı kafesi gibi işliyor. Güncel gelir nereye gidiyor bilemiyorum. Beylik, Osmanlı, Avusturya-Macaristan ve Yugoslavya dönemiyle; savaşlarıyla, yaşadığı hazin olaylarla; 1. Dünya Savaşı'nın başlama sebebi gibi birçok hadisenin burada gerçekleşmiş olmasıyla; yeme-içme-yaşam kültürüyle; hüzün ve sevinçleriyle Bosna tam bir tarih köşesi... Daha buraya sığdıramadığım birçok güzelliğiyle Bosna kesinlikle ziyaret edilmesi gereken bir ülke. İmkan dahilinde herkese tavsiye ediyorum. Sevgilerle...


"Soldan ve aşağıdan üçüncü pencere" diye geçirdi içinden. Dirseklerini bacaklarına dayamış, elleriyle iki yandan şakaklarını ovuyordu. Gözlerini yumdu, derin bir nefes aldı. Sokaktaki trafiğin sesi, kalabalık bahçeden gelen uğultuya karışıyordu. Gözlerini açtığında bir yabancının tuttuğu, yarıdan fazlası boş sigara paketi ile karşılaştı. Yanında oturan adam paketi önünde yavaşça salladı. -Biliyor musunuz, matematiğimin iyi olmasını bu merete borçluyum. Kaç tanesini ne kadar sürede içiyorum diye bir zamanlar kafamdan o kadar hesap yaptım ki... Cevap olarak gülümsemekle yetindi. Son içtiği sigaranın üstünden bir hafta geçmişti. Kısa bir tereddütten sonra pakete uzandı. Parmaklarının arasındaki sigarayı bir süre sabit gözlerle izledi. Bir yerlerden bildiği ve ortak anıları olan ama ismini çıkartamadığı tanışıkmışçasına baktı ona. Sonra ani bir hareketle dudaklarının arasına yerleştirdi. Adamın uzattığı çakmağa yaklaştırıp uzun bir nefes çekti. Yüzlerce yabancı farklı dertlerle aynı mekandayız. diye düşündü. Kafasını çevirmeden yanındaki adamı süzdü. Ayaklarını durmadan sallıyor, uzun ve kemikli parmakları ile bacaklarının üstünde ritim tutmaya çalışıp başarılı olamıyordu. Arada bir sessiz ve anlamsız kelimeler dökülüyordu dudaklarından. Bakışların kendinde olduğunu anlayan adam aniden dönerek Sizde umut var mı? diye sordu. Sanki umut bakkaldan satın alınıp insanın cebinde taşıyabileceği bir şeymiş gibi sormuştu bu soruyu. O da kendine bunu soruyordu günlerdir. İnanıyor muydu doktorlara? Altı ay önce şimdi bahçesinde sigara içtiği aynı binanın üçüncü katındaki soğuk ve karanlık odada yatarken umudunun tükendiğini hissetmişti. Belli ki tükenen umudun yerine yenisini yeşertmek öyle kolay değildi. Belirsizlik. Bekleyiş. Vazgeçiş. Var diyorlar. Ama ben... bilmiyorum. Sigarasından uzun bir nefes daha çekti.


Her geçen gün doğanın yok oluşuna yeniden şahit oluyoruz. Masum hayvanların, suçsuz ağaçların, çaresiz insanların yaşam alanlarının hunharca yok edilişine. Bir kaplumbağanın yeterince hızlı olmayı başaramadığı için alevlere teslim oluşuna, bir köpeğin yangınların arasında yavrularını kurtarmaya çalışmasına, denizdeki canlıların plastik ve zehirli atıklara karşı verdiği mücadeleye ve tüm diğer canlıların sığınacakları doğanın yok edilişine şahitlik ediyoruz. İnsan yaşamını da en acı şekilde kapsayan bu yok oluşlar, insanların gözleri önünde hatıralarını, birikimlerini; alevlere, sulara teslim edişine sebep oluyor. Geride sadece yok olan doğanın ve çaresiz, hüzünlü insanların geri döndürülemez acıları bırakılıyor. Fakat bu durum sadece ateşin düştüğü yeri değil, vicdanında zerre insanlık taşıyan herkesin yüreğini yakıyor. Dünyadaki acılar dinsin, insanlar gülsün, hayvanlar doğada özgürce hayatlarını sürdürsün dedikçe her geçen gün yeni bir yıkım, yeni acılar meydana geliyor. Aslında tüm bu yıkımlar ve yok oluşlar insan evladının eylemlerinin sonucu meydana geliyor. Bu yüzden sormalı insan evladı kendine Doğa bize ne yaptı, doğa bizden ne çaldı da biz ona bu kadar acımasız davranıyoruz? diye. O; toprağı, bitkileri, ağaçları, suları ve tüm diğer güzellikleriyle insanlığa ve tüm canlılara hayat vermekten ve daha iyi yaşama koşulları sunmaktan başka bir şey yapmadı. Umarım insan evladı insanlığa ve tüm canlılara hayat veren ormanlar tamamen yok olmadan ve göller, nehirler, denizler tamamen kurumadan bunların değerini anlar ve ellerini doğanın yakasından çeker. Gelecek nesillere daha iyi ve daha yeşil bir dünya bırakmak insanlığın vazifesidir çünkü böyle bir miras onların en temel hakkıdır.


Cengiz Aytmatov'un 1958'de yayımlanan ilk uzun romanı Cemile'yi incelerken kitabın, aşk kitabı olarak anılmasını anlamlandıramadığımı belirtmek istiyorum. Ben kitabı, bir dönem kitabı olarak değerlendirmeyi tercih ettim. II. Dünya Savaşı sırasında insanların yaşadığı zorluklar muazzam bir şekilde işlenip satırlara dökülürken aynı zamanda dönemin ahlak anlayışına da şahitlik etme fırsatını buluyorsunuz. Bana göre kitapta çok fazla açık nokta vardı. Kitabın seveni çok fazla olduğu için okumayın diyemiyorum ama abartıldığını düşündüğüm bir eser oldu. Kitabımız, Seyit'in ağzından anlatılıyor. Seyit'in abileri savaş için cepheye gittikleri için evin bütün yükü Seyit'in omuzlarında. Oysa o daha küçücük bir çocuk ama evin erkeği olmak zorunda. Cemile yan evin gelini, kaynanasına her işte yardımcı olan örnek bir gelin. Bir gün Cemile'ye askerlere giden çuvalları taşıması için emir gelir. Seyit gelinlerini yalnız bırakmamak için ona eşlik eder. Bu sırada Cemile ve Danyar'ın yolları kesişir. Kocası askerde olan ve sadece mektuplarının sonunda ona bir selam yollamakla yetiniyor diye onu sevmediğini düşünen Cemile neler yapacak? Seyit'in yaşananlar karşısında tepkileri neler olacak? Merak edenlere keyifli okumalar dilerim.


Merhaba sevgili filmsever! Film sevmek ve anime sevmek aynı şeyler değil biliyorum. Ben bugün burada gelmiş geçmiş en iyi anime sanatçısının elinden çıkanları anlatırken belki de sevmediğin bir türden bahsediyor olacağım. Ama önce başka şeyler anlatacağım ki sen de bunun sadece bir animasyondan ibaret olmadığını anlayacaksın gibi geliyor. Evet, günlük Miyazaki övme süremi tamamladığıma göre film yorumuma başlıyorum :). Film, Japonya'nın daha makineler tarafından istila edilmemiş bir köyünde başlıyor. Köye, iblise dönmüş bir domuz saldırıyor ve köyün prensi Ashitaka bu domuzu kahramanca öldürürken koluna iblisin değmesiyle lanetleniyor. Bu laneti bozmanın yollarını aramak için uzaklara gitmesi gerektiğini söyleyen kahin kadını dinleyerek atlıyor geyiğinin sırtına, sürüyor ormana. Yollar uzar giderken ormanda ilk kez Mononoke ile karşılaşıyor prens. Asıl ismi San olan bu insan kız, orman tanrılarından olan dev kurt Moro'nun yanında büyümüş ve Prenses Mononoke olmuş. Ashitaka gördüğünde ise normalde taktığı maskesini çıkarmış ve tüm o vahşi güzelliğiyle karşısında duruyor. Bu ilk karşılaşmalarından sonra filmde iki ayrı taraf görüyoruz. Orman ruhlarının, tanrılarının, yani ormanı korumaya çalışan tüm canlıların -Mononoke de bu tarafta tabii- olduğu taraf ve makineleri kullanmaya başlamış, ormanın ruhunu öldürmek isteyen Lady Eboshi liderliği altındaki kasabanın olduğu taraf. Lady Eboshi ve kasabasındakiler kaybolan insanlığımızı, sanayileşirken kaybetmekten korkmadıklarımızı, bencilliğimizi sembolize ediyor. Silahlar üreterek birlik olup ormanlara saldırıyor, kendi kurmak istedikleri düzen uğruna tüm doğa dengesini mahvetmek istiyorlar. Gelişme kısmında bu iki tarafın savaşını ve Ashitaka'nın doğa ile insan arasındaki dengeyi kurmaya çalışmasını izliyoruz. Filmin sonunu ve hatta tamamını izlemeyi size bırakıyorum çünkü bu filmler klişelerden oluşmuyor. Aksine, normalde basit işlenebilecek bu konu ince ince detaylarla, beklenmedik asiliklerle, kötü karakterlerin bile bize empati kurdurabilmesiyle tamamlanıyor. Renkler, doğanın güzellikleri, bunlar bir insanın aklına nasıl gelir ki dedirtecek hayali unsurlar ve onların muhteşem, kusursuz çizimleri... Prenses Mononoke tam olarak bu tanımdır benim için.


Bir biyografi ve dram filmi önerisi ile buradayım. Gerçek bir olayı anlatmakta olan bu filmin başrolünde usta oyuncu Tom Hanks oynuyor. Diğer oyuncuların da işlerine söyleyecek sözüm yok tabii ki, adeta olay o an gerçekleşiyormuş gibi hissettiriyorlar. Başarılı bir pilot olan Sully Sullenberger yine sıradan bir uçuşa çıkıyordu. Kısa süre sonra bir kuş sürüsüne çarpması sonucu birçok elektronik hata almaya başlayan kaptan pilotumuzun 115 kişinin hayatını kurtaracak hızlı ve hayati bir karar vermesi gerekiyordu. Hudson Nehri'ne acil iniş yapmayı düşündü fakat tüm tehlikelerinin farkındaydı, yine de yapmak zorundaydı. Bir mucize gerçekleşti ve kimsenin burnu bile kanamadan uçağı başarıyla nehre indirdi. Birçok insanın gözünde kahraman olsa bile bildiğimiz gibi candan çok mal diyenler ve yandaşları için büyük bir suçlu olarak görülmekten kaçamadı. Bu filmde kahraman olarak nitelendirdiğim pilotumuzun başına neler gelmiş onu öğreneceksiniz. Biyografi ve dram filmi olunca ister istemez sıkıcı olacağı konusunda biraz ön yargılı olabiliyor insan. Size tavsiyem ön yargılarınızdan kurtulup bu filmi öyle izlemeniz. Sulu gözlü biriyseniz eğer mutlaka bu filmin ufak da olsa bir bölümünde hafif nemlenecek gözleriniz. Hikaye akıcı bir anlatımla yapılmış. 1 saat 36 dakikalık süresi ise bir film için ideal bir zaman. Verilmek istenen her şey size rahatlıkla ulaşıyor. Yeri geliyor seviniyor, yeri geliyor merak ediyor, yeri geliyor gülüyor, yeri geliyor hüzünleniyorsunuz... Hepsini bir araya getirmekte nasıl başarılı olunur bu yapıtla görüyoruz. Ben çok sevdim, çok etkilendim. Eminim sizler de sevecek ve etkileneceksiniz. Kesinlikle zaman kaybı olmayacaktır. Mutlu seyirler diliyorum.


Gökyüzünden dökülen ilk yağmur damlasının yeryüzüyle buluşmasıyla başlıyor her şey... Buram buram kokan toprak, suyun gücüyle birleşip yeşile dönüyor. Yeşil öyle güçleniyor ki, hava oluyor, bulut oluyor... Mavi ve yeşil önderliğinde tüm renkleri daha kolay ayrıştırabildiğin, serin bir sabaha uyanıyorsun. Yazın o üstüne yapışan ıslak havasını alıp götüren, ufka baktığında dağı tepeyi keskin bir şekilde gösteren, şöyle derin bir nefes alıp Oh be! Çok şükür, bin şükür! dediğin o sabaha. Yağmur yağmış, toprak kokmuş, renkler görünmüş sen de yeni bir güne uyanmışsın. Bir kahve demliyorsun. Mars'ın sert açısıyla beraber harekete geçmeye ve üretmeye zorlanacağımız bir Başak Yeniayı var önümüzde. Geride bıraktığımız süreçte yaşadıklarımızın ağırlığıyla neyin nasıl olması gerektiğiyle alakalı ciddi kararlar aldık. Kimimiz gönül rızasıyla, kimimiz gönül yangınıyla verdi kararını. İster istemez itildiğimiz bu yoldaki yeni hedefimiz de üretmek ve çalışmak olacak. Olan biten her şeyden sıyrılıp varlığımızı kanıtlamak istercesine bir mücadele içerisine gireceğiz. Özellikle kariyer alanında ve günlük rutinlerimizde olmak istediğimiz alan ile alakalı bir ürün elde etmek için adım atmamız bekleniyor. Yıllardır hayat gailesi içinde bir şeyler için mücadele ederken farklı metotlar denedik. Bunların bir kısmı tıkırında çalışırken bir kısmına hiç bize ait olmamasına rağmen bulaştık. Yeniyi denemedim. dememek içindi mücadelemiz. Bu noktada yeniyi ne kadar denemiş olursak olalım, yine yeniden yeni demek gerekiyor. Uğruna mücadele ettiğimiz her ne ise, oraya giden başka bir yol daha olmalı. Yollar hatta. Zira Kimse hedefine ulaşamasın. diye uğraşan bir sistem yok. Bilakis hepimizi hedefe itekleyen bir sistem var. Bir yudum alıyorsun kahveden ve renkleri daha iyi seçebilmenin verdiği güçle çıkıyorsun yola. Toprağın kokusu biraz daha yeşermek istercesine tütüyor burnuna. Sanki gün her zamanki günlerden daha başka görünüyor gözüne. Renkleri arkana alıyor, yaşadıklarını bir kenara bırakıyor ve bulut oluyorsun. Bulut olup, yağmur olup kendi toprağına, kendi tohumuna yağıyorsun. Bir sonraki baharda yeşermek için, kendi kendinin baharı olmak için gürlüyorsun bu sefer. Gelecek bahar bir meyve verecek olmanın omzundaki hafifliğiyle çıkıyorsun yola.


Yüzü, hayatın tokatlarıyla kırıştığı ve karardığı fikrini uyandıran bu cılız adama yaklaştım. "Güzellerinden ver bakalım bana da.'' dedim ihtiyara. ''Bakalım dedikleri kadar tatlı mıymış meyvelerin?'' Kıpkırmızı meyveyi elime aldıktan sonra rengi, ağaçta unutulmuş bir elma gibi sarardı, üzerinden çürükler fırladı. İlk ve son kez görmüş olduğumu bildiğim ihtiyara selamımı verip oradan ayrıldım. Pınara geri döndüğümde içimdeki cehennemin alevi mideme tekrardan acı vermeye başladı. Bu sefer avuçlarımı daha geniş açtım ve suyu kana kana içmeye devam ettim.


Söyleşide konuşma sırası bana gelmişti. Direkt olarak konuya girdiğim için insanlar şaşkın ve meraklı bakışlarla, birçoğu da kim bu kendini beğenmiş der gibi bakıyordu. Durdum, salonda beni pürdikkat dinleyen insanların yüzlerine tek tek baktım. Hepsinin olmasa da bazılarının yüzündeki afallamayı görebiliyordum. Biraz sonra da hayat devam edecek oradaki herkes için hiçbir şey olmamış gibi. Biri hariç, artık yaşayamayacak olan o adam hariç." dedim. Düşüncelerimizi böylesine sarsmaya hakkınız yok. dedi sitem dolu bir ses. Bunu dedikten sonra da kalkıp salondan ivedilikle çıkıp gitti. Güleç bir ifadeyle konuşmama devam ettim. Bir beş dakika insanları bekledim. Ne diyeceklerdi bana? Düşünmek bu kadar zor muydu onlar için; zordu tabii, benimki de soru mu? Çünkü eğer düşünseler kendileriyle yüzleşeceklerdi. İnsan, en çok kendinden kaçar, kendini bilmek istemez. Ne yaptığımızı hakikaten bilmiyoruz. Benlik var, benlik var. Biz ikisini birbirine karıştırdığımız için bilmiyoruz. Bilmek için çaba, gayret, emek yok. Bir kere heves yok. Azar azar tüketiyoruz kendimizi. Başkalaştıkça yitiriyoruz ruhumuzu. İnsan, adeta kendini değil, başka birini yaşıyor. Başka bir ruh, başka bir beden, başka bir hayal, başka bir gerçek, başka bir doğru, başka bir gülüş, başka bir ağlayış... Kendinin dışında! İnsanların gözü hep daha yükseklerde, hep daha fazlasında. Hep bir telaş ve kaygı içindeler. Oysa insanlar bilmiyorlar ki, sahip olamadıklarımıza dert yanarken kaçırdığımız vicdanımızdır bizim. Oysaki, belki ömrünün son noktasına kadar hayatını teselli ve tecelli edecek bir an, sadece bir an'ı kaçırıyordur. Mutsuzlar fakat nedense mutlular! Çünkü hep mutsuzlar ama mutluymuş gibi yaparlar. Hayatlarını mış üzerine kurmuşlar sanki. Samimiyetsiz konuşmaların kaplaması olmuş kalpleri. Bu yüzden kendilerini onların yerine koyamaz ve onların hissettiklerini anlayamazlar. Çünkü başka birine bürünmüşler. Kendi değil, başka biri. Kendini kaybetmiş yahut kaybetmek üzere insan, belirsiz bir zamanın, durmaksızın koşan belirsiz bir zamanın içinde. Hiç ara vermeden konuşmuşum. Salon gittikçe kalabalıklaşmış ve düşünceli bir sessizliğe girmişti. Artık sonlara doğru gelmem gerekiyordu. Konuşmamı sonlandırdım alın terimle. Gözyaşları ve alkışlar birbirine karıştı. Salondan çıkarken Düşüncelerimizi sarsmaya hakkınız yok. deyip çıkan insan, geri dönüp salonun bir kenarına oturup dinlemişti. Düşüncelerinin sarsılmasına izin vermişti. Duygularına kördüğüm olmamanın ilk adımını atmıştı belki de. Şu an herkes kendine ağlıyor. dedi salonda oturdukları yerde kımıldamadan duran insanları işaret ederek. Mütebessim bir edayla salondan çıktım. Bulutların dolaştığı, kuşların uçtuğu gökyüzüne baktım, derince bir nefes alıp verdim. Yer kabuğuna basıp giden insanları izledim sonra.


Are you even in a worse position than a beggar? This is not sentiment, not love nor an instinct. A feeling way beyond them. Are you a little white dove trapped in a cage? Are you seeing yourself in that story? You were that seagull who had the courage to fly through the dark. Is your heart an ancient ruin? In which kids used to run, the lovers used to fool around the vast tulip gardens? Who tired those kissable hands? Is that the years filled your dimples? But you are only 22. Did they steal your life in the spring? Who touched your sinless soul while I could not have the heart to touch one of your hair? Sometimes endless troubles rain on you. But the rainbow comes right after the rain. Become the body of a flower, come, Turn into a rainbow, be the nightingale, come! Bir dilenciden daha kötü bir durumda mısın? Bu bir sempati, aşk ya da içgüdü değil. Onların çok ötesinde bir his. Kafese kapatılmış küçük beyaz bir güvercin misin? O hikayede kendini mi görüyorsun? Karanlıkta uçma cesaretini gösteren o martıydın. Kalbin eski bir harabe mi? Çocukların koşuştuğu, aşıkların uçsuz bucaksız lale bahçelerinde buluştuğu? Öpülesi ellerini kimler yordu? Gamzelerini dolduran yıllar mı? Ama daha 22 yaşındasın. Hayatını baharında mı çaldılar? Saçlarının bir teline kıyamazken günahsız ruhuna dokunan onlar mı? Bazen dertler yağmur olur üzerine yağar. Ama gökkuşağı yağmurdan hemen sonra çıkar.


Yine o gri günlerden birine uyandı. İstisnasız her sabah ılık bir duş ile başlardı güne. Mükellef bir kahvaltıyı müteakip, bol köpüklü Türk kahvesini yapar, evin verandasında yerini hiçbir zaman değiştirmeye yanaşmadığı sandalyesine oturur mevsimleri seyrederdi. Ahşap verandada farklı renklerde sardunyalar ve yasemin vardı. Senede bir kere açsa bile bayılırdı yaseminin kokusuna. Şimdilerde sonbaharı seyrederken sararan yapraklara içlenir, derin nefes alırken burnuna gelen kokuyla dalardı maziye. Saçına düşen aklarda, yüzündeki çizgilerde saklıydı geçmişin izleri. Gökyüzünün grisi yıllar evvel o eve ilk taşındığı zamanı getirdi aklına. Nelerden vazgeçtiği, kimleri geride bıraktığı, kimleri yanına kattığı bir bir döküldü önüne. Burnundan derin bir nefes daha aldı ve ağzından oh dercesine verdi. Rahatladığı şüphesizdi. Arkasından Türk kahvesini yudumladı. Akrep burcunda Venüs ile kavuşan Güneş tutulmasına gidiyoruz. Geride bıraktığımız süreçte özellikle sabit burçlar üzerinde hatırı sayılır zorlanmalara şahit olduk. Sabit kalmaya canhıraş direndiğimiz alanlardan kah güzellikle kah zorbalıkla dışarı itildik. Yitirdiklerimiz ya da yitirdiğimizi düşündüklerimiz oldu. Kapandı sandığımız yaralar tekrar açılırken en derin korkularımız ve ayağımızdaki prangalarla yüzleştik. Maddi ve manevi verilen kayıpların yükü hala omuzlarımızda. Şimdi tüm bunlar değişsin, o konfor alanından çıkılsın diye yeni bir Güneş tutulmasını karşılıyoruz. Bu tutulma özellikle ikili ilişkilerimizi ve maddi konuları mercek altına alacaktır. Bitti dediğimiz yerden tekrar başladığına şahit olacağız. Sorumluluklarımızın bilinciyle kendimizi çalışarak ortaya koymamız gerekecek. Akrep burcu dönüşümü anlattığı için ilerleyen dönemde hayatımızdaki birçok şey dönüşmüş olacak. Herkesin ve her şeyin bizim oluş halimize hizmet ettiğini unutmamalıyız. Özellikle ikili ilişkilerimizde her ne olduysa oldu deyip yeniliğe kucak açmak en doğrusu olacaktır. Kıskançlık, kin, öfke halinde kalmak, canımız acıdı diye can acıtmaya çalışmak bizi olduğumuz yerde tutar. Mücadelemiz ve hareket alanımız tamamen en derinimize ulaşarak istenilen formu kazanmak üzerine olmalı. Bu dönemde hareket etmek, spor yapmak enerjiyi doğru yere kullanmamızı sağlar. Kardeşlerden, yakın çevreden ve gerçekliğine inandığımız kişilerden bu yeni başlangıçlara destek gelebilir. Herhangi bir yeni ortaklık söz konusu olabilir. Maddi konularla alakalı dolandırıcılık söz konusu olabileceği için dikkatli olmakta fayda var. Aynı zamanda arkamızdan konuşanlar ve konuşulanların da bir bir ortaya döküleceği bir sürece doğru gidiyoruz. Geçmişle alakalı birtakım ani gündemler önümüze gelirse bunlardan neden özgürleştiğimizi unutmadan hareket etmeliyiz. Yurt dışı ile alakalı yeni ticaret anlaşmaları yapılabileceği gibi, ani bir kararla yer değiştirmek, taşınmak da gündemimizde olacaktır. Buna ülke değiştirmek de dahil. Manevi konularda da daha derin bir bilgiye ulaşıp kendimizi bu alanda da geliştirebileceğiz. Üreme organları ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda dikkatli olmakta fayda var. Konu Akrep olduğu için krizler ve krizlerin yönetimi çok önemli. Bu yüzden kriz ve kaostan uzakta, yaşlanmak için değil yaşamak için yaşamalıyız. Kimi eleyeceğimiz, kimi geride bırakacağımız mıh gibi ortada. Arkasında durulmayan sözler, gözümüzün önünden düşüp gideli epey oldu. Haliyle artık değişim ve yenilik için yeni bir yol gerekiyor. Kendimizi karanlığımızla ve aydınlığımızla kabul etmemiz gerekiyor. Gücümüzü aydınlık için kullandığımız, ışığımızı yaydığımız sürece evrenin eli de üzerimizde olacaktır. Sonuç olarak hangi kaybı vermiş olursak olalım, buna kendi eski formumuz da dahil, kaybımızla yüzleşip sağlıklı bir yas tutarak bitti dediğimiz yerden tekrar başlamamız gerekiyor. Başkalarını dönüştürmeyi bırakmalı, karanlık ve gizli işler peşinde kesinlikle olmamalıyız. Bizim aradığımız şey; en çıplak gerçek ve o gerçeğin ne olduğunu zaten içten içe biliyoruz. Şimdi Akrep burcundaki tutulmayla bu gerçeğe, öze, derine, dönüşmeye ve yeniliğe gidiyoruz. Bundan yıllar sonra çiçekli bir verandada mevsimleri seyredebilmen için her şey. Yasemin kokuları içerisinde, mükellef bir kahvaltıya müteakip, köpüklü bir Türk kahvesi en çok senin hakkın. Saçına düşen aklar, yüzündeki çizgilerle harmanlandığında sen mevsimleri seyrederken bir bilge var diyecek bugünlerine burun kıvıranlar. Zamanında değişimi seçtiği için çiçekli bir verandadan hayata bakan bir bilge. O bilge sensin.


Öncelikle beni Raf Dergi'ye konuk ettiğiniz için teşekkür ederim. Ben Yaprak Gürdal, üniversite eğitimimi Boğaziçi Üniversitesi İş İdaresi ve Anadolu Üniversitesi Yönetim Organizasyon bölümlerinde tamamladım. 22 yıl Türkiye ve Kanada'da kurumsal şirketlerde yönetici olarak çalıştım. İçimdeki keşfetme arzusu hayat amacım haline dönüşünce kurumsal hayatı bırakarak tam zamanlı bir gezgin oldum. Şu ana kadar da 80 ülke ve 500'den fazla şehre ayak bastım. Bence herkesten öğreneceğimiz bir şeyler var. Uzun yıllar önce bir tanıdığımın su altına merakından etkilenip dalışa başladım. Şu anda dünyanın pek çok yerinde dalışa giden bir maceraperestim. Gezmeye ilgim çocuk yaşlarımda başladı. Görmediğim yerleri hep merak ettim, bir güç beni hep bilinmeyene çekti. Zaten 12 yıl Kanada'da yaşadığım için artık başka bir ülkeye yerleşmeyi hiç düşünmüyorum. Gezmeyi bırakmak ise asla yapmayacağım bir şey. Tek bir ülke olarak değil ama Uzak Doğu ve Afrika'nın kalbimde ayrı bir yeri var. Evim ise sadece Türkiye. Rutin derken, her ülkenin turistik yerlerini keşfetmeyi de bilinmeyen yerlerini keşfetmeyi de seviyorum. Ayrıca ülkelerin kültürleri damak tadıyla da öğreniliyor. O nedenle yerel lezzetlerini de mümkün olduğunca tadıyorum. Uzak Doğu'da komşu ülkelerin bile apayrı dokuları olması beni hep şaşırtmıştır. Blog yazıları yazıyorum, dergilere ve gazetelere içerik üretiyorum. Ayrıca 2 kitabım var; Denizaşırı Yalnızlık ve Kalbimdeki Uzak Doğu. Kitap projelerim ileriki yıllarda da devam edecek. Bence gezginlik içten geliyor. Keşfetme arzusu ve merakı olan herkes gezgin olur. Raf Dergi okurlarına Gezmek için para şart değil. gibi yalan bir ifade kullanmayacağım. Ancak minimum bir bütçe ile de gezgin olunacağını söylemeliyim. Yaşamınızda tercihlerinizi yaparken gezilere bütçe ayırmanız, gezilerinizi gittiğiniz yerlerde çalışarak hesaplı hale getirmeniz mümkün. Yeter ki isteyin. Zaman ayırarak bu yazıyı okuduğunuz için hepinize teşekkür ederim. Anlık paylaşımlarımı @kucukdunyayaprakInstagram hesabımdan takip edebilirsiniz.


Hatıralar eskir ve yıllandıkça güzelleşir bazısı. Bağrına ne bastıysa yumuşatır ve kadifemsi dokunuşuyla tekrar ve tekrar keşfe sürükler... Hepsi böyle değildir muhakkak. Kaybolan hatıralarım var benim de. Defterime kalemle kazınmış, aklıma mıh gibi yerleşmiş. Sadece hatıralar mı yıpranır bu nefes alıp verdiğimiz mekanda? Zannetmiyorum, zannetmedim de zaten hiç. Eskiyen çokça şey var bakmayı değil görmeyi bilen gözler için. Mesela büyük anneannemin yüzü. Kırışık ve çizgiler barındırıyor, en önemlisi de bir şeyler anlatıyor. Her çizgi bir hikayeyi bir anıyı mesken yapmış kendisine. Çalışkanlığını sanki ama en çok da inatçılığını anlatıyor. Babaların ayakkabıları da eskiyor günden güne. Üstündeki her toz tanesi emek kelimesinin anlamına tekabül ediyor. Evine sahip çıkışı demek oluyor, alın teri oluyor her yırtılışı. Her eskiyiş yorgunluğu, sevgisi oluyor babanın. Rüzgara karşı oturduğum bankta turuncu yapraklar takılmıştı bir ara gözlerime. O an anladım, onlar da eskimişler. Mevsim eskimiş. Aile yadigarı gümüş çerçevedeki fotoğraf eskimiş. Kalem eskimiş, kağıt eskimiş. Denizin yakamozları arasında meltemle dans eden mürdüm renkli sevdiğim şalım eskimiş. Yağmurlar eskimiş. Camları sokak çocuklarının oyunlarıyla kırılan tahta pencerenin gıcırdayan menteşeleri eskimiş. Ayrılıklar eskimiş. Yaşanmışlıklar eskimiş. Şehirler eskimiş. Şarkılar eskimiş. Kadın eskimiş, adam eskimiş. Aşk eskimiş. Bir kadınla bir adamın hikayesi eskimiş. Eskimesinler diyemem ama nizamın dışına çıkılmasından da hoşlanmadım hiç. Bilmem neden bu nizama tutkunluğum. Tahammülüm yok da'nın kelimeyi terk etmesi gereken yerde terk etmeyişine. Noktalama işaretleri ve ki'ler tartışma sebeplerimdir. Neden yanlış anlaşılsınlar, niye kandırsınlar ki? Anlamam, anlamak da istemem. Balkonumdan görünen şu uzun, çok uzun ağacın tepesindeki yaprağa oturabilseydim eğer ne kadar küçük olduğunuzu haykırırdım size. Küçüksünüz işte! Her şey eskiyor ve yıpranıyor şu üç beş günlük misafiri olduğumuz, adına da dünya dediğimiz yerde. Ayakkabılar, yüzler, anılar, saatler, hayatlar hatta belki kalpler. Ama siz yine de kalplerinizi yıpratmayın. Eskitmeyin onları, diri kalsınlar hep. Mahalle aralarında top oynayan temiz yüzlü çocuklar. Yıkılacak bir gün o sakaklar. Umutlarınız hiç yıkılmasın ama. Geç kalınmış hoş geldin sefasıdır bu, Soğuk iliklerine kadar inmişken bu şehrin, Daha fazla bekleyemezdi yağmak için kar. --Ve siyaha, ve sana... Bu şehirde aşk naraları atarken kuşlar, İz düşümünün kenarına sıralanmış ağaçlar düşer. Bir dem kadar ömrü kalmış yaşlıların, Vakitli vakitsiz öten saatin zayıf tik-takları, Maziye karışmıştır köşebaşı sohbetleri bu şehrin, Hem her harfi keskin ve acı, Gömülene sahip çıkmak ne kadar mukaddesse bu şehrin toprağına, Yüreğimde seni taşımak o kadar bahtiyarlıktır bana.


Yağmuru seyretmek yetmiyor mesela. Hastalanacağımı bile bile ıslanıyorum. Sonra bir sundurmanın altında öylece titriyorum. Toprak kokusu cennetten geliyor sanki. Annem gibi kokuyor. Bütün sokakların sonunda denizi arıyorum. Çıkmaz sokaklarda bile. Görünce içim aydınlanıyor, ruhum ışıldıyor. Maviye olan sevdam hiç bitmiyor. İnsanın denize kıyısı olmalı. Hele bir de deniz gibi bir insana kıyısı olursa, bütün mavilikler onun yanında tatlı bir esinti kalıyor sadece. Onun saadeti çok büyük. Her an çok değerli. Ben hep çocuk kalmak istiyorum. Yarını düşünmeden uyumak, düşeceğimi bile bile yokuş aşağı koşmak istiyorum. Rüzgarın ruhumda çaldığı şarkıyı dinlemek, sabahı başlatan serçeleri görmek istiyorum.


Bu kapı geçmişe açılan bir kapı. Önümde boylu boyunca durur. Yol olur uzar, kor olur yakar, zehir olur, utanç olur, haram olur. Küçük bir beden karşısında. Geceler soğuktu geçmişin kat kat yorganları altında. Yalnızdı. Ufalırdı avuçlarımda. Titrek sarı bir ışık sızardı, perdenin dantelli kenarında gölgeler bir kız çocuğunun uzayan parmaklarıydı. Bu kapı karşımda, böyle heybetli böyle acımasızdı. Seslenirdim, sesimi duyan olmazdı. Geç kalınmışlıklar, kalp kırılmışlıklar, göz yaşarmışlıklar... Bu kapı onulmaz yaramdı. Ağız dolusu laflar ettiğim gecelerin sabahında, kurumaya yüz tutmuş bir anı uğruna yaşamaktı. Bu kapı beni karanlığın ortasında yapayalnız bıraktı. Uzaklaşan bir fotoğraf siliniyor gözlerimin yaşına. Büyüyorum hayatımın ortasında. Bir kere daha tek başıma. Büyüyorum kapıdan uzakta. Büyüdükçe eksiliyorum. Yağmurlar yıkıyor tüm yaşanmışlıkları, kırgınlıkları, kızgınlıkları. Fırtına etrafımda döndükçe dönüyor. Bu kapı beni en savunmasız yerimden vuruyor. Kendime döndüğüm her köşebaşı biraz daha pişmanım susmuşluklarıma. Bu kapı geçmişe açılan bir kapı. Karmaşayı, gürültüyü, sağır eden sessizliği, belirsizlikleri, beklemeyi, çaresizliği öğreten bana. Her gün batımında kiremitten bir duvar vardı yanı başında. Güneş vururdu al yanaklarına. Bu kapı sığınağımdı en korkulu anımda. Sonsuz bir boşluğa dönüşmeden, içim sevgiyle dolardı onun karşısında. Bu kapı canımdan candı. Bu kapı, çalmaya gücümün yetmediği bu kapı bana yasaktı.


Formula 1, en çok sevilen sporlardan biri. Kitlesi de her geçen gün büyüyor. Bazıları ise insanların bu spora neden bu kadar tutkun olduklarını tam olarak anlayamıyor. Formula 1; dünyanın en zor, en tehlikeli ve en pahalı sporudur. Ayrıca sporcusu olmanın en zor olduğu spor kategorisindedir. Çünkü yalnızca 20 kişi o koltuğa sahip olabilir ve bu 20 kişinin asla seneler boyu F1 koltuğu üstünde yarışacağının garantisi yoktur, kötü performans gösterirlerse koltuğu alttan yetişen yeni pilotlara kaptırma riskleri bulunur; diğer hiçbir spor dalında bu kadar kısıtlı bir kontenjan yoktur. Yıllarca birçok sporcu yarışırken hayatını kaybetmiştir, her an kaza yapma riski bulunur ve her yarış illaki kaza olur, birçok pilot canını ortaya koyarak yarışır. Pilotlar yarışırken birçok şeye hakim olmak zorundadır ve bu hakimiyeti 70 tur boyunca kusursuz bir şekilde devam ettirmeleri gerekir. Strateji, saldırı, savunma, pilotaj, lastik koruma, en hızlı tur, g kuvveti, yağmur, sıcak, soğuk, radyo, pit stop, drs, ers, overtake, vites, kalkış, frenleme vs. gibi birçok etkeni 300 km ve üstü hızla giderken aynı anda ve 1-2 saat civarında konsantrasyonlarını kaybetmeden sürdürmeleri gerekmektedir. O sırada tuvaletleri gelebilir, burunları kaşınabilir, kask vizörüne herhangi bir cisim yapışabilir; hepsinin üstesinden gelmeleri gerekmektedir. Hiçbir yarışı kaçırma lüksleri yoktur, NBA'de veya futbolda olduğu gibi yedek kulübesinde geçirebilecekleri tek bir yarış yoktur, hasta olsalar veya yakınlarını kaybetseler bile dünya şampiyonluğu için o yarışa çıkmak zorundadırlar. Sadece bunlarla da bitmiyor, yarışanlar bir robot değil veya pit ekibi yapay zeka değil. Herkesin bir karakteri olduğu için, duygular, hırslar, stratejiler birbiriyle yarış halinde oluyor. Her pilotun karakteri dünya şampiyonu olmayı kaldıracak kadar güçlü olmuyor veya her pit ekibi en sağlam pilota ve araca sahip olsa dahi onu şampiyon yapacak zekaya sahip olamıyor. İşin arka boyutu da çok büyük öneme sahip. Mühendisler, takımı ve pilotu birinci yapabilmek adına arka planda en iyi şekilde çalışıp kusursuz bir araç yapmaya çabalıyorlar. Araçlarda hatalar olabiliyor, sezon boyu bu hataları düzeltmek için çalışıyorlar. Bu hatalar dünya şampiyonluğunun elden alınmasına sebep olabileceği gibi, kusursuz bir mühendis ekibi takımın ve pilotun şampiyon olmasını sağlayabiliyor. Sponsorluklar ve alınan yatırımlar da takımların hayatta kalabilmesi için önemli bir etkendir. Yeterli yatırımı bulamayan takım veya bütçesinin sınırlarına gelen takım şampiyonluk mücadelesinden kopabilir, hatta takımı satma noktasına bile gidilebilir. Her takımda iki yarışçı bulunur ve bu iki yarışçının mücadelesi de büyük önem taşır. Bazen iki yarışçı birbiriyle de rekabet eder, bazense pilotlardan biri ana pilottur ve ikinci pilotun onu diğer pilotlara karşı çok iyi savunması gerekir. Şampiyonluk mücadelesinde takım arkadaşının bile önemi çok büyüktür. Günün sonunda bütün bu unsurları kusursuz şekilde yapan 20 pilot ve takım, bir sene boyunca her yarışta ilk 3 sırada yer almaya çalışarak dünya şampiyonluğuna oynar. Tabii ki bunun mümkün olması için de en iyi araç ve en iyi pit ekibi ile uyum içerisinde çalışması gerekir. Bize niye Formula 1'i sevdiğimizi soruyorsunuz veya anlamlandıramıyorsunuz ya, işte tüm bu unsurların bizi aşırı derecede heyecanlandırmasından dolayı.


Merhaba sevgili Formula 1 sevenler ve Formula 1 ne alaka bu dergide diyenler. Günlerden bir gün dinlediğim bir podcast kanalında şöyle bir öneri duydum: "Her şeyden bir şey bil, bir şeyin her şeyini bil." Fevkalade mantıklıydı, fikir çok hoşuma gitti, çok heyecanlandırdı beni. Aynı günün akşamında Netflix'e öylesine bir göz atmak için girdim. Karşıma ilk çıkan öneri Formula 1'in arka planını da anlatan "Drive to Survive" adlı belgeseldi. İşte dedim, en azından bir şey bilmem gereken, bana yabancı bir alan. Sonra bu manyak hikaye beni bir sardı ki sevgili okur, anlatamam. Ortak bir paydada akan hikayenin, farklı açılardan anlatılan hali; kendimi sorguladığım ve ders çıkardığım kazanımlara dönüştü. Hani 250 km/h ile giden arabaları izlemeyi ve işin magazinsel kısmını bir kenara bırakırsak; A'dan Z'ye tüm sürece bakarsanız karınca gibi çalışan binlerce insan; işin en ince ayrıntılarını sorunsuz yürütmek için çabalayan dev bir çark, hayatları boyunca çabalamış, vazgeçmemiş, her şeye rağmen her şeyleriyle devam etmiş insanların hikayeleriydi gördüğüm senaryo. Hani mesela dedim ya her şeyleriyle çabalamak diye; şimdi düşünüyorum, kendi hayatımda hedeflediğim bir şeyi yapmak için zaman zaman mükemmellik çukuruna düştüğüm oluyor. Hani bilirsiniz, bataklık gibi çırpındıkça içine çeker; ana fikri unutup yolda bırakır insanı. Heh, mesela benim için o konulardan biri İngilizce iletişim kurabilmekti. Kendimi anlatayım ve karşı tarafı anlayayım tadında bir çabadaydım; fakat zamanla bu hedefin yanına "Türkilizce" aksanlı konuşursam benimle dalga geçerler hissi peyda oldu. Yetmedi, yanlış yaparsam da dalga geçerler düşüncesi yerleşti beynime. Kim olduğunu bilmediğim kendi içimdeki bu sesler beni o kadar ürküttü ki komple çabalamaktan vazgeçtim. Sonra ne oldu bakın; bu belgeselde gördüm ki insanların amacı iletişim kurabilmek. Yanlarına herhangi bir düşünce gelip onları yıldırmaya çalıştı mı bilmiyorum; ama iyi ki durmamışlar. O kadar farklı ülkeden ve dilden insan var ki Formula 1 dünyasında; hepsinin kendi rengi bulaşmış ortak konuşulan dil olan İngilizceye. Ferrari'nin bir pilotunun ana dili Fransızca, diğerinin ki İspanyolca, takımdakilerin çoğunun dili İtalyanca ve hepsi kendi dilinin aksanıyla konuşuyor İngilizceyi. Redbull da aynı şekilde, bir pilot Hollandalı, diğeri Meksikalı, takım kaptanı İngiliz. Röportajlarda çok rahatlıkla anlamadım; bu kelime ne demek bilmiyorum, açıklar mısınız vb. şeyler diyebiliyorlar. Arkadaşlar, baştan sona tüm sezonları tek seferde izlediğinizde o kadar farklı İngilizce kullanımları duyuyorsunuz ki art arda; kendi konuşmanız da normal geliyor bir yerden sonra. İşimize bakalım, şov peşinde koşmayalım dil konusunda demişler herhalde zamanında, bayağı da işe yaramış bence. Zaten şov yaptıkları konular başka. Bu belgesele denk gelme zamanım tam 2022 sezonu öncesiymiş. Bir baktım yarışlar başlıyor, tabii 4 yıllık belgeseli şak diye hızlıca izleyince pilotların, takım kaptanlarının, gazetecilerin günümüzdeki hali bir anda büyümüşler gibi hissettirmedi değil ilk başta. Gördüm ki bu sporun tutkunu olan insanlar varmış. Her yarışı izleyen, tüm kurallara hakim olan, gelişmeleri haberleri her an takip eden, tamamen ruhuyla bu işin takipçisi olan insanlar... Ve bir de Netflix'teki bu belgeseli ile Formula 1 dünyasını tanıyan yeni ve çoğunlukla genç bir kitle. Ben ikinci bahsettiğim nesildenim. Sosyal medyada, ben önce izledim, hayır ben daha önce izledim tartışmaları yaşanmış sanırım biraz ilk başlarda. Ben kaçırdım oraları; yetiştiğim dönemde bu belgesel ile ilgili en çok gördüğüm yorum; FIA'nın Amerika'da Formula 1 izleyici sayısının az olmasından kaynaklı, Netflix ile böyle bir belgesel işine girdikleri hakkındaydı. Uluslararası Ticaret bölümü mezunu biri olarak diyebilirim ki derste bu tarz pazarlama stratejilerini görmeme rağmen, yine de düştüm ve iş Netflix belgeseli izlemekle kalmadı, yarışları yerinde izlemek için bilet alma mevzusuna kadar gitti. Alamadım, 6 dakika içinde tükenmiş tüm biletler; mesela bu bilgi belgeselde verilmiyordu, o yüzden olur da günün birinde gidesiniz gelir ve aynı benim gibi, biletlerin "ışık hızında" tükendiğini bilmiyorsunuzdur diye söyleyeyim dedim. Her şeyden bir şey bil, bir şeyin her şeyini bil cümlesinin olayı nerelere getirdiğini görünce bir an şaşırmıştım, ama pişman değilim. Henüz ikinci yarıyı gerçekleştirebilmiş değilim, ama her çiçekten bal ala ala bir yerlere geliriz diye düşünüyorum sevgili okur; Formula 1'deki İngilizcenin benim İngilizce iletişim kurma mevzum ile birbirini etkilemesi gibi. Veya bir konuda eksiğimiz, sıkıntımız varsa belki odak noktasını başka bir şeye çevirerek giderebileceğimizi görmek gibi. Bunlar kendi bakış açımla, kendi gözlüklerimle kendi penceremden izlediğimde, bu belgeselde benim gördüklerimdi. Belki sizlere farklı kapılar açar; veya izlediyseniz çoktan açmıştır umarım.


Kafasında bu düşüncelerle saatlerdir yürüdüğünün farkında değildi. Bölümünü bitirmesine bir ay kala anlaşılması zor ancak hiç de beklenilmez olmayan bir mana kargaşası içerisinde debelenip duruyordu. Evvelinde hiç bu kadar buhrana düşmemiş, hayatın hiç bu kadar anlamlı olması gerektiğini düşünmemişti. Bunalıyordu. Adım attığı her bir sokak, her bir mahalle, her bir cadde olması gerekenden daha kısa geliyordu ona. Adım attıkça düşünceleri de o minvalde artıyordu. Ayakları ile beyni doğru orantılı çalışıyordu sanki. Bir müddet daha yürüdükten sonra durdu. Gökyüzüne derin bir iç çekerek baktı. Sanki bütün karanlığı kendi ruhunda toplamak istiyor gibiydi. Karanlıktaydı. Ancak karanlığa olan susuzluğu geçmek bilmiyordu. Varlığını sorgulamak bir cevap aramaktan ziyade karanlıklar girdabında sorular sorarak süzülmekti onun için. Bundan inanılması güç derecede haz alıyordu. Adımlarını hızlandırdı. İçinde kaybolmak istercesine süzülmek istediği karanlık onu avlamak için peşine düşmüştü sanki. Artık ona doğru kaçıyordu. Yürüdüğü her sokak geçtiği her cadde onun için fazla tanıdık gelmeye başlamıştı. Bu tanışıklığın pek hoşuna gittiği söylenemezdi. Tanıdığı her şeyden nefret ediyordu çünkü. Her gün istemeyerek yürüdüğü hastane yolunda yağan yağmurdan, hastane yolundaki geçmek zorunda kaldığı pis kokulu alt geçitten, yine aynı yolda kendisini her gördüğünde sigara isteyen o meczuptan nefret ediyordu. O, hayalini kurduğu karanlık evrende, kimseyi tanımadığı, hatta kendisini bile unuttuğu o evrende kaybolmak istiyordu. Varlığın sancısı göğsünü acı acı yakarken ruhunun derinliklerinde kaybolmuştu artık. Hafızasında kaydettiği bir anılar defteri yoktu. Bundandır ki hiçbir yüz ona tanıdık gelmiyordu. Karanlığın nefesini ensesinde hissediyordu artık. Yavaş adımlarla yürümeye başlamıştı. Kendisine üflenen bu sonsuz alem, içindeki varlık ateşini harlıyordu. O, var olmaktan değil, varlığın içindeki bu kabulden nefret ediyordu. Kendisini, kendisine benzetmeye çalışan bu çaresiz cehaletten kendi olmaya kaçırıyordu. Karanlığa doğru kararlı adımları bu yüzdendi. Artık üzerinde yürüdüğü her kaldırım taşı birer birer çaresizce karanlığın girdabında kayboluyordu. Göğüs kafesini umarsız bir mutluluk kaplamıştı. Sevgilisine kavuşan bir aşık gibi karanlığa koşuyordu artık. Kendini bulmaya gidiyordu. Varlık ateşinin kıvılcımını sonsuzluğa bırakıyordu. Varlığını karanlığa, insan olmaya bırakıyordu.


Keşke zamanı avuçlarımda hapsedebilseydim. Ayrılık yakın sevgilim. Biliyorum. Ayrılık yazılı kaderde. Yalnız birimize yer var, bu gelen son trende. Veda öpücüğünü sakla sevgilim, yaklaşan o karanlık gecelere. Nisanda düşerdi ilk damla; toprağa, kitaba, aşka ve sana... Hatırla! Kalbimi ağzına kadar doldurmuştu, altında dans ettiğimiz o kararsız yağmur. Sırılsıklam iki çene, dört el, iki dudak. Sırılsıklam iki kalp! Tahammülüm yoktu, ayrı olduğumuz tek bir an'a dahi. Bir kısrağın savrulan yelesi gibi rüzgarda, nefesim yettiğince koştum sana. Aşkını yudumladım, her bakışında bana. Şarap kırmızı dudaklarına; vuruldum, sarhoş oldum, kayboldum. Şimdi ne uzun sözler kaldı aramızda ne yaşanmışlıkların tanıdık tadı. Bu şehrin yarısı artık senin gözlerinde, şu gökyüzünün tamamı gömülü kalbimde. Acı bir yakarış var sesinde, önümüzde diz çöken bu son trenin. Senden benden çalınan her şey ellerimde. Kalan ne varsa ikimizden geriye, saklayacağım ömrüm yettiğince. Hatırana sadık kalacağım merak etme. Seni hep iyi hatırlayacağım. Gün gelir de kaybolursan elimi ilk tuttuğun köşede, ayrılığın zamansızlığına lanet edercesine yok olursan... Olma, dik dur, beni dinle, beni duy! Gitme sevgilim seni bekleyen o cehenneme. Cennet tam burası işte!


Orta Çağ müziği genel olarak Erken (500-1150), Yüksek (1000-1300) ve Geç (1300 -1400) Orta Çağ müziği olarak üçe ayrılıyor. 900 yıl sürmesi nedeniyle Batı klasik müziğinin en uzun dönemi olan bu dönemde koro, enstrümantal ve bunların birleşimi eserler bulmak mümkün. Enstrümantal eserler ilk kez bu dönemde ortaya çıkmıştır. Ayrıca özellikle tek sesli eserlerde, tek bir heceyi farklı notalarda seslendirmek anlamına gelen melisma ya da vokal koşusu adı verilen süslemeler de yaygın olarak kullanılmıştır. Melismanın kullanılışını neredeyse bütün Hildegard von Bingen eserlerinde duymak mümkün. Melisma tekniği günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır. Örneğin, 1957 yılında Billboard'un yayınladığı En İyi 100 listesine girmiş Tab Hunter'ın seslendirdiği Young Love adlı parçada melismanın sıkça kullanıldığını duyabilirsiniz. Erken Orta Çağ'ın, hatta bütün Orta Çağ'ın en önde gelen kadın bestecisi olan Hildegard von Bingen'in günümüze ulaşan 69 eseri bulunmaktadır. Botanikten felsefeye birçok alanla ilgilenen Bingen, Ordo Virtutum adı verilen tarihteki ilk moralite oyununun da yazarı olmuştur. Ayrıca Lingua Ignota adında bir dil üretmiş ve Rupertsberg ve Eibingen'de kurduğu manastırlarda bu dili öğretmeye çalışmıştır. Bu vesileyle, manastır dışından birinin anlayamayacağı, manastıra ait bir dil oluşmuştur. Hildegard von Bingen tarihler baz alındığında Yüksek Orta Çağ'da yaşamış olsa da onu Erken Orta Çağ müziği dahilinde değerlendirmek pek yanlış olmaz çünkü Bingen'in eserlerinde ritim bilgisi bulunmamakta ve ürettiği bütün eserler tek sesli olarak bulunmaktadır. Erken Orta Çağ müziğinde yoğunlukta olarak tek sesli, genellikle Gregorian Chant olarak adlandırılan ilahiler bestelenmiştir. Bu ilahiler genelde bir grup rahip tarafından Aşai Rabbani Ayini olarak da bilinen İsa'nın son akşam yemeğinin yeniden canlandırıldığı törenlerde söylenmekteydi. 9. yüzyıl sonlarında ise, İsviçre'de tek sesli ilahilerde, melodiye paralel olarak bir ses eklenmesi suretiyle çok sesliliğin ve harmoninin ilk denemeleri yapılmıştır. Erken Orta Çağ'daki en önemli sorunlardan biri müzik notasyonunun olmayışıdır. Bu eksiklik nedeniyle eserler kulaktan, yani dinleyerek öğreniliyordu. Tabii bu da eserlerin zamanla kaybolmasına ve eserlerin öğrenilme hızının yavaş olmasına yol açıyordu. Roma bu dönemde belirli ayinleri birçok farklı bölgeye yayarak kilisede bir nevi Roma geleneği oluşturmaya çalışıyordu. Ancak notasyonun olmaması ve bunun sonucu olarak eserlerin farklı bölgelere çok yavaş dağılması, Batı'yı eserleri yapılandıracak bir arayış içine soktu ve bu arayışın sonunda ilk notasyon ortaya çıktı. Neume adı verilen ilk notasyonda gaye, eseri başka birine genel hatlarıyla aktarmak olduğu için genel olarak ses perdeleri gösterilirken ritim vb. dinamikler notasyonda bulunmuyordu. Notasyondaki bu ritim eksikliği 12. yüzyıla kadar devam etti. Ritmin notasyona tanıtılması ve çok sesli eserlerin daha çok bestelenmeye başlamasıyla müzikte Yüksek Orta Çağ başlamıştır ve bu dönemin başlangıç zamanlarına ve genel olarak kutsal eserlerin bestelendiği periyoduna Ars Antiqua (1170-1310) adı verilir. Ritmin notasyona tanıtılmasıyla beraber Batı kültüründeki ilk grafik de ortaya çıkmıştır denilebilir. Paris Notre Dame Katedrali'nde ve aynı zamanda yine Paris'teki Notre Dame Çok Seslilik Okulu'nda çalışan Leonin ve öğrencisi Perotin 13. yüzyılda ilk kez notasyona ritmi tanıtmıştır. Ritmik mod adı verilen bu ritimde notaların uzunluğu diğer notaların konumuna göre belirleniyordu. Ancak ritmik modlarla ritimde detaya inilemiyordu, özellikle her hecenin farklı uzunluğa sahip olduğu parçalarda ritmik modları kullanmak imkansızdı. Ancak 14. yüzyılda Philippe de Vitry'nin de baş mimarlarından biri olduğu Ars Nova (1310-1377) ile birlikte notasyonda ritmik özgürlük kazanılmıştır. Paris Üniversitesi'nde eğitimini tamamlayan Vitry saraylarda danışmanlık, sekreterlik gibi görevlerinin yanı sıra müzikte de yeni teknikler geliştirmiştir. Bunlardan en önemlisi izoritimdir. Bugün daha yaygın şekilde ostinato olarak bilinen tekniğin temellerinden olan izoritim, sabit bir ritmin ya da diğer adıyla taleanın bir veya birden çok melodiye parça boyunca uygulanmasına denir.


Sürekli bir Nüeylere yetiNümek için koNütururken zamannImnIn hangi yöne aktnInünInnI, nereye gittinüimi bilmiyor, düNüüncelerin anünIrlnInünI altnInda eziliyorum. Tam da böyle günlerde fotonüraf makinemi alnIp sokanüa atnIyorum kendimi. Rotam bazen kendilinüinden oluNüuyor, bazen de kayboluNülarda buluyorum gidecenüim yeri. Önüleden sonra 3 kasveti, ne yemek vakti, ne uyku, ne gün batnImnI, ne de eve ekmek götüren ayak sesleri. Elinde çay tepsisi, 47 numaralnI dükkannI iNüaret ediyor abi. niçeri baknIyorum, gerçekten de giyimiyle, duruNüuyla, antikalarla bütünleNümiNü dükkan sahibi. niçeri davet ediyor, en nadide eserleri anlatnIyor Nüevkle. niki de çay söylüyor bize. Zamanda aknIyorum adeta, kokudan bahsetmiyorum bile. Kasvet danünIlnIyor, kapnIlar birer birer kapannIyor, eh bana da müsaade.


2022'nin şubat ayında ne zamandır yapmak istediğim ama hep bir şekilde ertelediğim, başlamaya korktuğum o hayalimi sonunda gerçekleştirip bir podcast kanalı açtım. Kanalımda kendi duygu ve düşüncelerimi paylaşıp kendi deneyimlerimden, hayat hikayemden bahsetmek istiyordum. Günümüz dünyasında ne yapsan eksik hissettiriliyorsun, neye başlasan senden çok daha ileride, neredeyse yolun sonundakileri görüyorsun. Kendinden daha ileridekilere baktıkça, yola başlamanın gereksiz olduğunu ve zaten çok geç kaldığını hissediyorsun. İşte tüm bunlar yeni adımlarıma engel oluyormuş. Şimdi ise üzerinden aylar geçmiş ben hikayemi, düşüncelerimi paylaşmaya başlayalı. Bundan sonra dergimizin podcast sayfasını hazırlayacağım. Bu sayımızda ise kendi podcast kanalıma ve hikayesine yer vermek istedim. Kendimizi eleştirmek ve eleştirel iç sesimiz isimli bölümüm ise benden, hayatında bir değişiklik yapıp bir hayalini gerçekleştirmeyi düşünen ama zihninde dolaşan tilkilere takılan herkese gelsin. Bölümde bir çoğumuzun içinde olan o eleştirel sesten bahsettim. O sesin kaynakları ve birçok işe başlarken önümüzde nasıl bir engel olarak durduğunu anlattım. Biraz da o sesle nasıl başa çıkabileceğimizi araştırıp sizinle paylaştım. Ne Düşünüyorum? isimli podcast kanalıma Spotify, Apple Podcast ve tüm podcast platformlarından ulaşabilirsiniz. Podcast'lerimi dinleyip benimle düşüncelerinizi paylaşmak isterseniz bana Instagram veya Twitter sayfalarımdan ulaşabilirsiniz.


YazarnIn kalitesinde temel belirleyici faktör, ne anlattnInünIndan ziyade nasnIl anlattnInünIdnIr. Birçonüumuzun aklnIna çarpnIcnI bir konu gelir ama bunu yaznIya dökerken büyük güçlükler yaNüarnIz ve ortaya çnIkan yaznIdan da etkilenen insan saynIsnI genellikle bir elin beNü parmanünInnI geçmez. Ancak en snIradan konuyu biri çnIknIp öyle bir anlatnIr ki aynnI kitabnI tekrar tekrar okuyabiliriz. niNüte Thomas Bernhard üslubu ile farklnIlaNünIp kendini tekrar tekrar okutan denüerli bir yazar. Okudunüum eserleri çonüunlukla baNütan sona tek bir paragraftnIr ve bu durum tutkal vazifesi görür. Bununla birlikte snIradan bir konuyu iNülerken derinlinüinde bize hayata dair sorgulamalar yaptnIrmaynI baNüarnIr ve hayata farklnI açnIlardan bakma imkannI buluruz. Otobiyografik beNülemesinden Sonüuk'ta, Bernhard'nIn on sekiz yaNünIndaki haline tannIk oluruz. YazarnIn hayatnInnIn hayli zor bir safhasnInda aknIl hocasnI olup onu müzik ve edebiyata meraklnI, sanata dönük bir insan olarak yetiNütiren büyükbabasnI yaknIn zamanda hayatnInnI kaybetmiNütir. Annesi ise bu kaynIptan dolaynI halihaznIrda sanülnInünInnI zorlayan rahim kanserinin son safhasnIna geçerek yataktan kalkamayacak bir hale gelmiNütir, öyle ki artnIk aile üyeleri daha fazla acnI çekmemesi için onun bir an önce ölmesi için dua eder hale gelmiNülerdir. niNüte bu anda ortaya bir de Bernhard'nIn verem hastalnInünI çnIkar ve sanatoryuma yatnIrnIlnIr. Tüm bu olaylarnIn dünyannIn gördünüü en Nüiddetli savaNü olup Avrupa'nnIn hem maddi hem de manevi açnIdan harap düNütünüü nikinci Dünya SavaNünI'nnIn yeni sonlandnInünI 1945'te vuku buldunüunu göz önünde bulundurursak genç Bernhard'nIn ne kadar zor bir dönemde oldunüunu gözümüzün önüne daha iyi getirebiliriz. Bir yanda hasta annesini ölüm döNüenüinde bnIrakmannIn yarattnInünI vicdan azabnI, dinüer yanda etrafnInda her gün ölen hasta insanlar varken Bernhard hayata tutunmak için bulabildinüi ya da zihninde yaratabildinüi her Nüeye sarnIlnIr ancak zaman zaman adeta dibi görür, ironik bir Nüekilde bu duruma bile sarnIlarak yeniden ayanüa kalkar. SavaNütan çnIkmnINü pek çok insannIn da veremden muzdarip oldunüunu görür ve tahribatnIn en büyünüünden yakaynI snIynIrmnINü bu insanlarnIn son anlarnInda kaderlerine ortak olmannIn teslimiyetini duyar. Bir gün koNüullardan etkilenmeyerek hayallerine tutunan yannIndaki bir hasta arkadaNünInnIn fikirlerine sarnIlnIr. Bir yandan da kendisi ya henüz anne karnnIndayken ya da daha yeni donümuNüken ailesini terk etmiNü babasnInnIn kim oldunüunu düNüünerek hayata sarnIlmaya çalnINünIr. Bu esnada hayatnImnIzda sormak isteyip de bir Nüekilde soramadnInünImnIz sorularnIn karanlnInünInda yaNüadnInünImnIznIn farknIna varmamnIznI sanülar. nileride hayatnInnI yazarak kazanacak bir insan olacanünIndan yazarlnInüa dair önemli noktalara nINünIk tutar. Örnenüin; gerçek yazarnIn utanmaz yapnIda olmasnI gerektinüi gibi. Bununla birlikte ancak yazarak var olabildinüini söyleyerek yazma eyleminin ne kadar önemli oldunüunu vurgular. nironik bir Nüekilde ise yazmannIn aslnInda var olan durumu, olaynI bozdunüunu, ona yeniden Nüekil verdinüini, haliyle yaznIlardan asla gerçeklere varnIlamayacanünI fikrini ortaya atar, bunu destekleyecek bir noktaynI ise ona büyükbabasnI söylemiNütir: Gerçeklere ulaNütnInünImnIznI düNüünürken hep yannIlnIrnIz, aynnI zamanda hata yaptnInünImnIznI sandnInünImnIzda da geriye sadece anlamsnIzlnIk kalnIr ve iNüte genç Bernhard için sarnIlacak bir nokta daha... niki sene boyunca kaldnInünI sanatoryumda Dostoyevski ile de tannINünIr ve onun Ecinniler'i ufkunu açar, bunun gibi daha nice büyük eseri okuma hevesi de onun için sarnIlacak bir nokta olur. Sonuçta genç Bernhard ile birlikte, hayata tutunacak dallarnI bir bir bulup yaNüama içgüdüsünün ne kadar kuvvetli oldunüuna Nüahit oluruz. Bunlardan birisinden son olarak bahsedeyim; Bernhard bir yerde enüer intihar etmediyse bunun temel nedeninin çok meraklnI ve korkak bir tabiata sahip oluNüu oldunüunu belirtir. YarnIn ne olacanünInnI merak eden bir insannIn kendi hayatnIna son vermesi haliyle zorlaNünIr. Bundan dolaynI içimizdeki çocunüu canlnI tutmak demek aslnInda yetiNükin bize hayat vermek manasnIna gelir. Bununla birlikte kitabnIn henüz baNülarnInda sanatoryuma yeni girdinüinde bir anda sahip oldunüu bulaNünIcnI hastalnInünIn kendisine ne kadar güç verdinüini düNüünür ve bu esnada ister istemez güleriz ki mizahnIn da bizi hayatta tutan, daha donüru ifade ile hayatnIn zorluklarnIna karNünI dirençli olmamnIznI sanülayan temel etkenlerden biri oldunüunu fark ederiz. Mesela, her gün iNü çnIknINünInda akNüamleyin Twitter'a giren ve gün içindeki türlü üzücü, NüaNünIrtnIcnI, öfkelendirici haberlere Nüahit olan insanlarnIn bunlara karNünI hemen mizaha sarnIldnIklarnIna Nüahit oluruz. Bunu hiç tannImadnIklarnI baNüka insanlarla etkileNüim kurarak icra etmeleri ise onlara birliktelik duygusu da vererek bu haberlere karNünI direnç oluNüturmalarnInnI sanülar. Mizah güçtür ve asla küçümsenmemelidir. Bazen biz insanlar onu küçümseriz, hatta mizaha düNükün insanlarnI ciddi olmamakla itham edip küçük görürüz ancak unutmayalnIm ki bizim bu muameleyi reva gördünüümüz mizahnI diktatörler oldukça ciddiye alnIrlar ve onu tarih boyu susturmaya çalnINümnINülardnIr. Diktatörler halknIn gülmemesini, her an kendisini diken üstünde hissetmesini isterler ve adeta halknInnI sanatoryumda hapsedip yegane Nüifa kaynanünI olarak kendilerini gösterirler, halk da biçare halde onlara sarnIlarak hayatta kalmaya çalnINünIr ama aslnInda celladnIna teslim olmaktadnIr sadece.


Şimdilik, göz kapaklarıma oturan Tanrı'yla savaş içerisindeyiz. Yüzüme çocuk doğrulttum, yüzüme çocuk gömdüm. Şaşkın örümcek ağlarına takılan şehrin gözlerinde biriken neme, bastırılan korku. Uzayıp giden yolların üzerindeki çürümüş bir yaşam kokusu. Yalnızlığın alnından düşen fısıltılı kalabalık zelzelesi. Kadavra ağzından çok içtim, kendimden arta kalanları. Daha iyi anla, daha iyi tut şurada sırıtan muammayı. Kalbim eğilebilir şu an kedi pençelerine, endişe tersinde çapa doluyken. Geç kalınmış şiirleri buruşturarak diriltemedi coşkulu sözcükler. Ellerine asılmış, küpeşte yüksekliğinden düşen uykusuz ağlamalarından beslendim. Avucumu okşadım, damla damla birikiyordu yok oluş mağaraları. Güneşin küstahlığından olsa gerek, çoraklanmış durgunluklarım. Kirli toz kavminin kırdığı çocuk sokakları, yontmaktaydı kurşunları. Çıtkırılan ateşle oynamak, akut bir çırpınış biçimiydi; görüyordum. Kemikleşen yorgunluğun üzerine damıtılmış darp harplerinden istifade, öfke yumrukları. Hecelenmiş gecenin koynunda, doğurgan sancıları emdiren baştankaranın avurtlarında kan yağı!


Mükemmel doğasıyla, verdiği enerjiyle sizlere tekrar tekrar buraya gelme isteği uyandıran bir yer. Pek çok güzel tarihi noktaya ulaşabileceğiniz bir konumda olması burayı daha da güzel kılıyor. Burada isterseniz küçük motellerde, karavanınızla ya da güzel bir otelde bu tatilinizi geçirebilirsiniz. - Deniz için Edremit tarafını tavsiye etmem, temmuz ayının sonunda bile çivi gibi soğuk suyu vardı, ayrıca taşlık bölgeleri de yüzmeyi oldukça zorlaştırıyor. Sarımsaklı kısmında ise su çok daha sıcak ve girilebilir seviyede. Karavan parkı kısımları da mevcut. Ama nereden girerseniz girin karşıda adaları görerek suya açılmanın hissi paha biçilemez. Tam bir doğa harikası. Doğayla bütünleşmiş hissettiğimi söyleyebilirim. - Gezmek için; - Şeytan Sofrası: Adına asla kanmayın, ben olsam adını Cennet Sofrası yapardım. Doğal panoramik bir müze diyebilirim. Fotoğraf çekilmeye doyamayacaksınız. - Kaz Dağları: Edremit tarafına bağlı olsa da Ayvalık'tan geçiş oldukça kolay. Gitmişken mutlaka oksijen depolamanızı tavsiye ederim. Orada dağın ayaklarında olan küçük köylere uğrayabilirsiniz. Ayaküstü zeytin, poğaça, zeytinyağı yemek çok çok zevkli oluyor. - Cunda Adası: Özellikle son dönemlerde popülerliğini artıran bu adanın, turistlerin ve yerlilerin uğrak yeri olduğunu söyleyebiliriz. Yine Ayvalık'a oldukça yakın bir mekan. Gittiğinizde dilerseniz bir tekne turuna katılarak koylarda denize de girebilirsiniz. Cunda Adası'nda dondurma, koruk suyu ve karadut suyu oldukça popüler. Gittiğinizde hadi değişik bir şey daha ekleyelim derseniz kavun içi dondurma yaptırabilirsiniz. - Assos: Burası Cunda'ya oldukça yakın. Benim favori mekanlarımdan biri olduğunu söyleyebilirim. Özellikle motel sayısı oldukça fazla, burayı daha fazla deneyimlemek isterseniz neden olmasın. Ege'nin tüm mezelerini güzel restoranlarda deneyimleme şansınız var. Hepsinden yiyin derim. Ama buranın bir vazgeçilmezi var benim için, gün batımı hayatımda gördüğüm en güzel gün batımı diyebilirim sevgili dostlar. Bir de açık hava müzesi mevcut, dilerseniz uğrayabilirsiniz. Ayrıca Assos'un girişinde yerlilerin sattıkları doğal içecek ve yiyeceklerden almayı ihmal etmeyin. - Hasan Boğuldu Şelalesi: Edremit'te olan bu şelalenin manzarası ve fotoğraf noktaları oldukça fazla. Ancak hikayesi biraz acıklı. Buraya da uğrayıp bir kahve molası verebilirsiniz. Bu listedekiler o tarafa geçilmişken mutlaka görülmesi gereken yerler diyebiliriz. Gelgelelim bu kadar dolaştıktan sonra karnımızı nasıl doyuracağımıza. - Ayvalık, tostsuz olmaz. Orada bulunan en gerçek tostçu Hacıoğlu Aşkın Tost Evi. Sırada bazen çok beklemek gerekiyor, bu nedenle boşken gitmenizi tavsiye ederim. Ayranından içmeyi unutmayın. - Kaz Dağları'nda olan Dedepınarı Restoran'a gidin derim. Oksijenden mi bilmiyorum ama her şeyi çok beğenerek yedik. Alabildiğinizi alın derim. Zeytin ve zeytinyağını söylemiyorum bile... Mutlaka oradaki zeytincilere uğrayın. - Cunda Adası'nda, dondurma ve buzlu badem yiyebilirsiniz. - Assos'un manzarasıyla Ege mezeleri müthiş uyumlu gidiyor. Özellikle deniz börülcesini tavsiye ederim. Benden bu kadar sevgili dostlar, hazır paket program yaptım sizlere. Şimdiden iyi eğlenceler diliyorum.


Yönetmenliğini Yuri Bykov'un yaptığı 2014 yapımı The Fool filmi izleyiciye adeta bir Rus klasiğini okuyormuş hissini yaşatıyor. Sovyet Rusya'dan Rusya'ya geçişte yaşanan sosyoekonomik ve sosyokültürel değişimin tüm yönleriyle ekrana taşındığı film sert bir siyaset-ekonomik düzen eleştirisini barındırıyor. Bir kasabada geçen olaylar örgüsü içerisinde yüzlerce insanın yaşadığı bir apartman üzerinden yozlaşmış bürokrasiyi, kirli menfaatlerin birleştirdiği insanları yine aynı menfaatler üzerinden toplumdaki linçten kurtulmak adına aynı masa etrafında birleşen insanların birbirini öldürmeyi dahi göze alan tabiatını, politik ve sosyal çürümüşlüğü, bencilliği, vurdumduymazlığı kısaca ahlak ve açgözlülük arasındaki çatışmayı en sarsıcı haliyle resmetmesi yönüyle şaşırtacak seviyede cesur bir politik Rus filmi..


Okuldan çıkmış, tam elli dakika sürecek eve varan yolu yürüyordum. Günde iki defa yürüdüğüm bu yolu ezberlemiştim. En zor kısmı da yolun karşısına geçtikten sonraki yokuştu. Yokuştaki durağı geçmiş, her zamanki gibi müzik aletleri satan dükkana doğru ilerliyordum ki önce gri bulutlar kapladı gökyüzünü, güneş kayboldu, sonra hava karardı. Ardından bir yağmur başladı. Yağmur o kadar şiddetliydi ki başlıklı ceketim sırılsıklam olmuş, artık içime işlemeye başlamıştı. Bir an önce kapalı bir yer bulmalıydım. Sağda içeri girince merdivenlerle inilen bir ayakkabıcılar çarşısı vardı. Oraya indim. Hazır ayakkabıcılar çarşısındayken varsa bir tamirci ayakkabılarımı yaptırabilirdim. Ayakkabılarımın küçük bir tamire ihtiyacı vardı. Bu sırada yağmur da dururdu, bir taşla iki kuş vurmuş olurdum. Biraz ilerleyince çarşının en sonunda, tam karşıda bir tamirci gördüm. İçeri girdim. Burası sanki dünya kurulduğundan beri bir ayakkabıcı dükkanıydı. Her şey olması gerektiği yerde, bir bütünün parçası gibi duruyordu. Sağda, üstüne konan yükleri taşımaktan ortası çökmüş raflar, ortadaki kırık dökük soba, üstündeki kararmış çaydanlık, yerdeki zemin tahtaları bile sanki yıllar öncesine aitti. Raflarda dizilen ayakkabı ve botlar yıllardır sahibini beklemiş, kimse gelip almayınca da dükkanın birer aksesuarı haline gelmiş, her yaştan, her dönemden insana ait kim bilir ne hikayeler barındırıyordu hafızalarında. Dükkan sahibi sobanın arkasında elindeki ayakkabıyla uğraşırken Senin ne vardı? diye sordu. Onun sesiyle kendime gelip ayakkabıdaki sorunu gösterdim. Başını elindeki işten kaldırmadan ayakkabıyı istedi, uzattım. Ayakkabıma bakıp Bunun işi çok değil, sen otur ben hemen hallederim. dedi yanımdaki tabureyi göstererek. Tabure de dükkandaki her şey gibi oranın tamamlayıcı bir parçasıydı. Ayakkabımı uzatıp oturdum. Beni lafa tuttular. Yoksa bitirirdim bunları. dedi. Ben dükkana girerken iki adam çıkıyordu. Onlardan bahsediyordu belli ki. Adam ayakkabıyı alıp hiç duraksamadan kalıba yerleştirdi ve üstünde çalışmaya başladı. Aletlerin birini alıyor birini koyuyor, işini ustalıkla yapıyordu. O da işini iyi bilen, özenerek yapan biri olarak bu dükkana ait olduğunu belli ediyordu. Yağmurun sesi bir uğultu şeklinde geliyordu hala. Tamiri bitirmiş, bir iki de cila atmıştı, ötekini de cilalamak için istedi, verdim. Biraz sonra ikisini de geri uzattı. İyi görünüyorlardı. Yağmur durmuş, ayakkabılarımı almıştım. Artık gitme zamanıydı. Borcum ne kadar? diye sordum. Borcun yok. dedi. Onun gibi, kendince yaptığı her işe verdiği emeğe göre değer biçen bir usta böyle ufak tefek şeyler için ücret almazdı, almadı. Kapıya doğru yöneldiğimde kapının yanındaki aynayı gördüm. Yer yer simleri dökülmüş bu aynada bu dükkana ait olmayan tek şeyin ben olduğumu fark ettim.


-tam orta yerimden müthiş bir iman ağrısı- her biri bir şeydi, bir değil. -gününde sırtındakilerle bir balık


Umarız ki bizler, düşünerek, yazarak, paylaşarak, üreterek ve anlaşarak size hayallerimizdeki dünyayı bırakabilmişizdir ve her bir ferdiniz, bugününe gururla, geleceğine de umutla bakan yaşamlar sürüyorsunuzdur. Kendi yollarımızda düşe kalka ilerlerken bizden öncekileri dinledik, tecrübelerinden ders aldık. Aynı zamanı paylaştığımız insanlarla fikir ayrılıklarına düştük, farklı fikirlerde olmanın "insanlar için" olduğunu anladık, ruhlarımızın ayrılmasına izin vermedik. Durmadan ileri giden bir hayatta, yıllar devirdik, milatlar kabul ettik, öncesini sonrasına katıp, karıştırıp çoğalttık. Yarınımız bugünümüz oldu. Okuduk, duyduk, anladık, sevdik, yaşadık, yaşayacağız da. Sizin için geçmişin silüetleri olacağız belki; fakat lütfen unutmayın, bugünümüz bizim olduğu kadar sizin, geleceğimiz sizin olduğu kadar da bizim. Hepimizin baktığımız yerde farklı ufukları var; fakat tek bir evrende yaşıyoruz. Biz bu evrenin bir yılını daha devirip size yaklaştık, çabalarımız yollarımızı biraz daha aydınlatmak ve sevgiyle donatmak içindi. Geçmiş yıllarımızın her birini tecrübe olarak saklayıp geleceğimize ışık yapmaya devam edeceğimiz yeni bir yıl da kapıda. Onu kucaklayıp, içinden geçip size doğru geleceğiz. Bu bir yarış değil belki ama bayrağı en iyi şekilde teslim edeceğiz. Geleceğin ve geçmişin gülümsenerek hatırlandığı günlere...