Ekim ayı... Güzel bir sonbahar perşembesiydi uçağa bindiğimde. İndiğimde Oraya vardığında İstanbul köy gibi gelecek sana. dedikleri çınladı kulağımda. İçim ürperdi. Gerçekten de öyleydi. Daha havaalanına yeni inmiştim. Anneme yeterince sarılamamışım, babamla sanki eksik vedalaşmışım gibi bir his büyüdü içimde. Bilinmedik, duyulmadık bir yerdeydim sanki. Annemin telefonda yavrum deyişi hala kulağımda. Hiç unutamam o anı... Geniş mi geniş yolları, uzun ve katlı köprüleri, devasa gökdelenleriyle Shanghai havası soluyordu ciğerlerim. Gidenler bilir, oranın kendine has bir kokusu vardır. İlk soluduğunuzda hoşa gitmeyen ama sonra içe sinen değişik bir hava. Sanki birçok farklı baharatın havada uçuşması sonucu oluşan sis bulutunun içinden geçmişçesine üstünüze sinen bir koku... Eskiden sıradan bir tarım köyü olan Shanghai, 1990'larda yeni bir reform ile tümüyle planlı olarak inşa edilmiş, günümüzün en metropol şehirlerinden biri. Bu ekonomik reform Shanghai'ı dünyanın en önemli finans merkezlerinden biri haline getirmiş. Lakin derinlerine indiğinizde hala eski halinden yerler de bulunur. Old Shanghai olarak geçen bölge eski halini tüm tazeliğiyle korumuş. Yapılar kibar ve anlamlı. O eski yapıların çatılarının uçlarını süsleyen bazı hayvan figürleri vardır. Bu hayvanların her biri bir şeyi temsil eder. Örneğin çatı üstündeki veya kapı yanındaki aslan figürleri muhafızı, korunmayı ifade eder. Bazı evlerin çatısında hem ejderha hem de tavus kuşu bulunur. Ejderha kralı/erkeği temsil ederken tavus kuşu zerafeti, kraliçeyi veya evin hanımını temsil eder. Böyle küçük ayrıntılar eski şehrin her yanını sarmıştır. Orada gerçekten büyüleyici bir mimari görülüyor. "Çinliler nazarında bir yabancının kendi dillerini öğrenmesi çok önemlidir. Kendime bir üniversite bulup hemen Çince'yi öğrenmeye başlamıştım ben de. Ülkelerine ve dillerine neredeyse kutsallık derecesinde önem veriyorlar, kültürlerine de çok düşkünler. Her ne kadar yabancıları sevseler de kendi yaşam şekillerinden asla taviz vermezler. Gerçi yeni nesil bu konudakendini daha bir aşmış durumda. Çin kendi dilinde Zhongguo diye geçer. Zhong merkez, iç; guo ise ülke, yurt demektir. Yani merkez ülke, dünyanın merkezi. Bu söylemin efsane olduğu iddia edilse de orada bulunduğum zaman diliminde bunu söyleyen Çinlilere rast-lamıştım. Metroda ders çalıştığımı gören amcalar, teyzeler her seferinde inanılmaz bir kibarlık sergileyip derslerime/ödevlerime yardımcı olurlardı. Shanghai genel olarak öbek öbek siteleşmiş bir şehir. Bu siteler inşa edilirken uymaları gereken en önemli kural site içinde yeşil alana çokça yer verilmesidir. Özellikle yeni yapılan sitelerde hem yüksek binalar hem de sanki doğal parkı andıran yeşil alanlar bulunur. Bazılarının içinde göletler bile vardır. Shanghai metropol bir şehir olmasından ötürü yemek kültürü çok çeşitlidir. Tüm dünyanın garipsediği Havada uçan, karada kaçan, denizde yüzen her şey yenir. olgusunun ardında çok acı hadiseler yer almaktadır. Zamanında Çin Devlet Başkanı Mao Zidong, ülkeyi tarıma dayalı ekonomiden sanayi toplumuna dönüştürmek isterken aldığı hatalı kararlar ve yanlış uygulamaları sonucu elim bir kıtlığa sebep olmuştur. Tarım işçilerinin başka alanlara yönlendirilmesi ve yanlış tarım uygulamaları sonucu tarım ürünlerinin ciddi oranda azalması, sivrisinek, karasinek, serçe ve farelerin katledilmesi ve yaşanan bazı doğal afetler sonucu dört yıl süren ve yaklaşık 45 milyon kişinin öldüğü korkunç bir kıtlık yaşanmıştır. O kıtlık zamanında insanlar çaresizlikten buldukları her şeyi yemişler ve bu kültürlerine yerleşmiştir. O zamanlar iyi olmanın tek koşulu bir şeyler yiyebilmek olduğundan insanlar birbirlerine merhaba dedikten sonra Yedin mi? diye sorarlarmış. Eğer boğazından bir şey geçtiyse iyidir. Bu da Çinliler arasında hala sıkça kullanılan bir diğer kültür haline gelmiştir. Shanghai'ın başlıca en yüksek ve önemli binaları Shanghai Kulesi (632 m), Shanghai Dünya Finans Merkezi (492 m), Jin Mao Kulesi'dir (421 m). Shanghai'da Basitleştirilmiş Çince konuşulur. Shanghai'ın Çince'den bağımsız kendine özgü bir dili de vardır. Yerel halk dışında kimse konuşmuyor. Shanghai dilinin Basitleştirilmiş Çince'den farkı; basitleştirilmiş Çince'nin 4 farklı tonu vardır. Shanghai dilinde ise ton yoktur ve karakterlerin okunuşu da daha farklıdır. Shanghai rüyalar şehri. Yeniden orada olmayı çok isterim. Umarım bir gün yine yolum düşer.


Bu söyledikleri üzerine pek fazla konuşmuyoruz. Geminin yemek düzeni hakkında birkaç mevzudan daha bahsedip kalkmak için izin istiyor. Kalkarken bana kendi oda numarasını vermeyi ihmal etmiyor. Ne de olsa birkaç ay sürecek bu yolculuğumuzda o da benim gibi yalnız. İyi akşamlar dileyip yanımdan uzaklaşırken arkasından ona acıyan gözlerle bakıyorum. Başlıbaşına kayboluştan ibaret olan bu hayatta bir yol edindiğini ve hedeflerine varacağını zanneden bir aldanmış olduğundan haberi yok. Yürüdüğü yolda hiçbir çizgi olmamasına rağmen bir adım öteye kaysa yoldan çıkacağından korkuyor. Bu yolun bir sonu olmamasına rağmen kendi dünyasında nihai bir son yaratıp buna inanıyor ve son sürat ona koşuyor. Bense kaybolmuşum. Herkes böyle düşünüyor. Geldiğim yerde de herkes böyle derdi. Hedefi olmayan bir gemi nasıl kaybolur ki? Şu güzelim dalgaları, masmavi gökyüzünü izlemek dururken neden dur durak bilmeden var olmayan bir sona koşayım ki? Akşam yemeği saati çoktan geldi. Bugün menüde en sevdiğim yemeklerin olduğunu gördüm. Yarın erkenden kalkıp kendime rahatça dalgaları izleyecek yeni bir yer bulmayı düşünerek içeri dönüyorum.


Kitabın ismi bile konusuna dair detay veriyor aslında. Uzunca bir ön sözle başlıyor kitap. Sabırla okumanızı tavsiye ederim. Genellikle kitapların ön sözlerini okumamama rağmen bu kitabın ön sözü beni kendine çekti ve büyük bir dikkatle okudum. Çünkü dönemin, yani 1830'ların adalet sisteminden ve siyasi hayatından pek çok bilgi içeriyor. Böylece yazıldığı döneme hakim oluyor ve okuduklarınızı daha iyi anlıyorsunuz. Yazar, idama mahkum edilen bir gencin neler hissedebileceğine dair ne kadar duygu varsa kitaba yansıtarak bizlere hissettiriyor. Mahkumun içinde bulunduğu zihinsel ve bedensel ruh hallerini en ince ayrıntısına kadar okuyoruz. Pişmanlıklar, üzüntüler, özlemler, yarım kalmış mutluluklar... Özellikle mahkumun küçük kızıyla son kez görüşme anının yazıldığı sayfalarda hüzün doruk yapıyor ve gözleriniz doluyor.


Bazı kitapları okumayı çok istersiniz ama zamanı değildir. İlk okumak istediğimde yazarın bu kitabını bir iki sayfa okuyup, bu da ne diyip bir köşeye koyduğumu çok iyi hatırlıyorum. Sonra da herhalde okumayacağıma karar verip birilerine hediye etmiştim. İlk 50 sayfayı okuyup da bir köşeye koysaydım anlardım, ama daha ilk sayfasında ölümden bahsettiği için, sanırım kitaba büyük haksızlık yapmıştım. Daha sonra kitabı yeniden alıp okumaya karar verdim. İki günde elimden hiç düşürmeden okudum ve bayılarak bitirdim. Doğru zamanda okuyup çok sevdiğim bir kitap oldu Suzan Defter. Kitap günlük şeklinde yazılmış ve iki kişinin ağzından okuyoruz. Bir Derya anlatıyor, bir onun abisi. Suzan ise hep var ama yokluğuyla ortak oluyor bu hikayeye. Derya'nın abisi, kadınlar tarafından çok sevilen, hatta tapılan bir avukat. Derya ise ailesinden görmediği ilgiyi abisinde arıyor ama abisi ona karşı hep soğuk. Suzansa Derya'nın abisinin sevgilisi ve unutulamayan kadın. Kitap boyunca Suzan'ı merak edip, aşka sadık oluşuna hayran kaldım. Evliliğinde mutsuz ve yalnız bir adam olan Ekmel Bey'e ise çok üzüldüm. Kitaptaki aile bireylerini okudukça tanıyorsunuz ve kitabın sonuna doğru hikaye ilmek halinde çözüldükçe, rahat bir nefes alıyorsunuz. Sonu belirsiz bitiyor, yazar size bırakıyor ama yine de içinize bir şey oturup kalıyor. Bence Suzan Defter, kendiyle yüzleşmeye korkmayanların okuyup seveceği türden bir kitap. Umarım birileri okur ve kendisiyle yüzleşir.


-Ki hiç bitmez-


Ama hayatınızda sadece bir defa yüreğinizi en içten titreten bir insan olur. İşte o bir insan aynı doğum gibi, aynı Azrail gibi, Aynı kıyamet gibi, aynı son peygamber gibi, Bir defa gelir koca bir devrin ortasında. Ve siz ya onu kaçırırsınız ya da yakalarsınız. Ve artık çok geç hepsi farkındalar. Hiç tanımadığın insanların bardağından huylanmadan su içtiğin, Keşke şimdi yanımda olsaydı nasıl da severdi burayı diye içleniyorsan, Her çilingir sofrasının çilingiri tam da sen oluyorsan, Hani su katmadan içiyorsan bütün anılarını en sek haliyle, Deniz kenarı duygusal değil oldukça yalnız, Azrail çok yakın bir dostun gibi geliyorsa, Kitaplarda geçen kıyametin o gün olduğunu sanıyorsan, Ve bütün otobüslerden daha kalabalıksa senin için, Kaç kırağı düştü otların üstüne, kaç güneş açtı, Ömrünün orta yerine yalnızlığı yapıştırıp koydu, O yaşına kadar doyduğun güne lanet ediyor, Ve boğazına takılıp kalıyorsa bütün bildiklerin, Ya o gitmiştir ya da sen onun gitmesini hak etmişsindir. Mahşer günü deva aramaya çalışırsan üstüne kırağı düşmüş ottan, Kendi esaretin sonunda Allah'tan ya da hakikatten, Cehennem senin hakkındır azizim, Cenneti verdik dünyada aşk diye Sen onu kaçırdın çoktan.


İntikam filmi izlemek isteyenler ekran başına alalım sizi şöyle. Sinema tarihinin belki de en çarpıcı intikam filmlerinden birisi olan Oldboy baş karakterimiz Oh Dae'nin yağmurlu bir gecede kaçırılıp 15 yıl hapis tutulduktan sonra bırakılmasıyla başlar. Kendisini hapsedenden intikam almaya yemin eden ve neden hapsedildiğini öğrenmek isteyen Oh Dae hiç beklemediği gerçeklerle yüzleşecektir. Film, başında çalan hareketli ve heyecanlı müzikle bizi bir solukta içine çeker ve ilk sahnesinden bize bol aksiyonlu bir film olacağının sinyalini verir. Filmin en son sahnesinde çalan hüzünlü ve içten beste, şaşkınlıktan dona kalmış yüzümüzle söylenecek tek bir sözün kalmadığını anladığımızda bize ilaç gibi gelir. Yönetmenimiz Park Chan Wook bol şiddet içeren ve kanlı sahneler barındıran filmleriyle ünlüdür. Bu tarzı ünlü Hollywood yönetmeni Quentin Tarantino ile yakın benzerlik gösterir. Film Güney Kore sinemasının en çok izlenen filmlerinden birisidir ve 2013 yılında Hollywood uyarlaması yapılmıştır. Birçok kişide izlendikten sonra pek hoş bir tat bırakmayan film rahatsız edici olarak tabir edilebilir. Ancak güçlü hikayesi, filmin başından sonuna kadar hiç düşmeyen aksiyon ve gizemiyle hiç sıkılmadan izleyeceğiniz bir yapıt olacağı kesindir.


Beklemek ömür boyu. Herkes bekler; bazen kaçınılmaz olanı bazen bir mucizeyi bekler. Sabırla bekler kimi, kimi umutla, kimi dört gözle bekler. Bazen güzeldir beklemek; heyecanlıdır, insanı ayakta tutan şeydir. Bazen de zordur; çaresiz hissettirir, vazgeçirir, isyan ettirir. nsanın dünyaya gelişi bir anne-babanın onu beklemesiyle başlar, onun doğacağı günü dört gözle beklemesiyle. Sonrasında da hiç bitmez anne babanın bekleme süreci; ilk kelimesi, ilk adımı, okulun ilk günü, mezuniyeti, bu böyle uzar gider. Bir çocuk babasının işten gelişini bekler, sokağın başında ya da pencerede. Az önce kırdığı bardağa sinirlenen annesinin kendisini affedip ona sarılmasını bekler. Hediyeler almak için doğum günlerini bekler. Büyümeyi bekler, büyüdüğünde yapabileceklerini düşünerek. Bir gencin hayalleri vardır. Dünyayı gezmek ister. Yeni yerler görüp, yeni maceralar yaşamak ister. Bunu yapabilmek için de okulu bitirip para kazanacağı günleri bekler. Kimi gitar çalıp şarkı söyleyerek bir gün ünlü olmayı bekler. Aşık olmayı bekler, sevdiğiyle evlenip bir aile kuracağı günü. İnsan bekler; baharları, çiçeklerin açmasını, bahçesindeki ağaçların meyve vermesini bekler. Kimi geceyi, kimi gündüzü bekler, hafta sonunlarını bekler. Yalnızlar bir dost bekler; bir telefon, bir kapı, tanıdık bir ses bekler. İşsizler iş bulmayı, çalışanlar emekli olmayı bekler. Ezanı bekler bazıları, seccadesinde Rabbiyle buluşacağı anı. İnsan bekler. Hasta iyileşeceği, borçlu borcunu ödeyip bitireceği, mahkum özgürlüğüne kavuşacağı günü bekler. İnsan yaşlanınca kimseye muhtaç olmadan, elden ayaktan düşmeden ölmeyi bekler. Hayat, siz gelecekle ilgili planlar yaparken başınıza gelen şeylerdir demiş John Lennon bir şarkısında. İnsan bir ömür boyu yaptığı planların gerçekleşmesini beklerken yıllar geçer, gençlik geçer, ömür geçer. İnsan bekler. Beklenen değişse de o hep bekler.


Yine yeniden ve her şeye rağmen... nsan bilinmek istiyor, anlaşılmamakla cedelleşiyor insan... Ama şunu çok iyi biliyoruz; muhtacız birbirimize. İçimize nakşedilen tüm o mucize tohumlarının başka kalplerde çiçeklenmesi gerek çünkü... Bir gülümseyişin sebebi olunca gerçekten varlığa kavuşuyoruz, var oluveriyoruz o gülümsemede. Hem de farkına bile varmadan... İşte sırf bu yüzden yaşamak gerek. Bir çiçek yetiştirmek, bir kedi sahiplenmek, güzel bir şiir ezberlemek ve dünyaya mutluluklarla süslenmiş anılar bırakmak gerek. Ne de olsa bir avuç aciziz şu dünyada. Elimizde gün batımılarında dostla ya da sevgiliyle içilen o kahvenin hatırından başka ne var ki sanki. Seni kendimden tanıyorum çünkü ben de çok düştüm, çok aldandım, çok vazgeçtim kendimden. Ama sonra o kör karanlıkta oyalanmanın ne faydasız, ne gayesiz olduğunu fark edip yeniden inandım yarına... Yarını olmayanlara şahit oldukça ne kadar şanslı olduğumu anladım belki de... Sen de vazgeçme güzel dostum. Şimdi tut satırlarımın elinden ve gülümse kendine. Kendini sevmezsen muhabbet bulaştıramazsın dünyaya. İnan ve doğrul! Tüm imkansızlıklardan sıyrılıp Kün fe yekün sırrına tevekkül et. Yalnız da yapabilirim diye yorma hiç kendini. Senin için her şeyi en güzel şekilde planlamış olana iman et yeniden, ve tazele kendini... O neylerse güzel eyler deyip kaderin cilvesini kucakla tüm benliğinle.


Dünyayı düşünüyorum bazen. İçinde ne kavgalar ne savaşlar ne başarılar oluyor. Kaos, hareket, gürültü, kahkaha, dans, doğum, savaş, müzik, deprem, sanat, tsunami, trafik... Öylece dönüyor, bizim kargaşamızın aksine. Olduğumuz gibi kabulleniyor bizi, belki de başka çaresi olmadığından... Aslında örnek alınacak davranış. Olduğu gibi kabullenmek herkesi, her şeyi. Doğayı duymak, tomurcuklanan bir çiçeğe bakmak mesela, varoluş çabasına şahit olmak küçücük bedeninde.. Rüzgarı hissetmek, dediklerini duymak kuşların... Olduğu gibi kabullenmek taşların arsından çıkan yeşillikleri, saygı duymak gayretlerine... Örnek almak lazım dünyanın bizi HER halimizle kabullenişini. Rengimizin ne olduğuna bakmadan, ırkımızı, milletimizi, etnik kökenimizi önemsemeden, cinsiyetimizi sorgulamadan, kimi sevip sevmediğimize karışmadan, paramıza mevkimize tamah etmeden, seçtiğimiz dini ve onu yaşayış tarzımızı, veya hiç bir dine inanmayışımızı, her halimizi her çeşidimizi... Fakat biz, kabul edemiyoruz bizden olmayanı. Ötekileştiriyoruz. Belki de korkuyoruz ilkel bir içgüdüyle. Birileri zarar görüyor, birileri ağlıyor, Biz daha kendi iç dünyamızda bu farklılıklara barışamıyoruz, bazı konularda belki kabulleniyoruz ötekini, ama haksızlığa, zorbalığa uğrayan herkesin hakkını aramasına destek olmak gerekmez mi? Seninle aynı fikirde olmayabilirim ancak senin fikrini özgürce söyleyebilme hakkını ölümüne savunurum diyor Voltaire. Bir şeyler oluyor, sevgili okur; bu dünyada bir şeyler oluyor! İlk önce dünya gibi kabullenmeli, sonrasında da Voltaire'in dediği gibi harekete geçmeli değil miyiz? Ve hatta ses çıkarmazsak sıra bize gelir diye de değil, bu dönüp duran dünya memleketinde hep beraber yaşıyoruz diye, haksızlık, adaletsizlik, ayrımcılık kötü bir şeydir diye bir şeyler yapmalı, ses çıkarmalıyız. Farklı yerlerden çığlık çığlığa yükselen bu haykırışları dikkate alıp harekete geçmezsek, yavaş yavaş, o kadar da olmaz dediğimiz, o olumsuz sonuca varırırz; tıpkı dünyanın şuanki durumu gibi. Bu pandemi sürecinde insanlığın ilk başlarda Çin'i görüp sadece acıması ve bizim ülkemizde yok diye sevinip, hastalığı ciddiye almaması, sanki kendilerine gelemezmiş gibi düşünmesi, geç gelen önlemler, ve yitip giden bir sürü can... Bu kaçınılmaz sona gidiyoruz, bilmem farkında mıyız. Nefes alamıyorum dedi biri bu ay, öncesinde de demişlerdi binlercesi; bunu diyecek noktaya getirilme nedenleri farklıydı belki ama, sonuç değişmedi; sonrasında bir daha hiç nefes alamadılar. George Floyd, artık nefes alamıyor. Kuşun kafesini açtığı için şiddet gören küçük kız, nefes alamıyor. Patlayıcı yedirilen fil ve yavrusu, nefes alamıyor. Münevver, Özgecan ve daha nicesi nefes alamıyor. Bunları yazarken ben, nefes alamıyorum. Dönüp duran şu dünyanın gözlerindeki ışık sönüyor, nefesi kesiliyor!


Ne edersin yetiş bana ben uzak nara su uzak aha vah uzak.


Halini hatrnInnI sormaya mecalim yok, kusura bakma. Epey yorgun epey danünIlmnINünIm. Nerede baNüladnInünImnI dahi unuttunüum uzun bir yoldan geliyorum. Henüz bitmiNü bir yolculuk denüil, sadece soluklanacanünIm. Bir adnIm bile atacak gücüm kalmadnI. Oysa belki de en baNütan baNülamalnIynIm. AnlattnIklarnIm, anlatmak isteklerimin yannInda hiçbir anlam ifade etmeyecek. Ama sen yine de anlamaya çalnINü, belki duyarsnIn sesimi. Bir fnIrtnInannIn tam ortasnInda, çoktan suya boyun enümiNü bir geminin içindeyim Nüimdi. En yaknIn kara en iyi ihtimalle 3 gün uzaklnIkta. Oysa gemime su doluyor. Dakikalar hnIzla geçtikçe daha da uzaklaNünIyorum yaNüamdan. Bütün hayatnImnI sevdanla geçirdim. Küçük bir çocuktum seni ilk gördünüümde. Bir çocunüun Nüekere dahi ne büyük aNükla baktnInünInnI bilirsin. Okulumuzun bahçesinde bir kiraz anüacnI vardnI, hatnIrlnIyor musun? Eve yürümeden önce iki cebimi de tnIka basa kiraz doldururdum. Yolda rastladnInünIm çocuklar benden kiraz isterlerdi. Ama kimseye vermezdim. Ama sen istesen kendimin bile özenle yedinüi o iki cebimdeki tüm kirazlarnI verirdim sana. Bütün kirazlardan knIymetliydin benim için. Ben bir iNüten anlamam. Bildinüim tek Nüey Nüu amansnIz dalgalarla bonüuNümak ve günlerce süren yolculuklarda hayatta kalabilmeyi baNüarmaktnI. Ne dalgalarla bonüuNüabildim ne de hayatta kalnIyorum. Menüer ben hiçbir Nüey bilmiyormuNüum, adnIndan baNüka. YnIllardnIr bana mesken olmuNü sularnIn ortasnInda, ölümün knIynIsnIndaynIm. AklnImda bir tek adnIn var. Senden baNüka hiçbir Nüey bilmiyor, hiç kimseyi tannImnIyormuNüum. nsan koca bir ömür yaNüadnIktan sonra son annIna vardnInünInda anlnIyormuNü ne unüruna yaNüadnInünInnI. Ne unüruna yaNüadnInünImnI Nüu an anlnIyorum. Ve bir kere daha yaNüasaydnIm bu ömrü, yine aynnI unüurda yaNüardnIm. Sevgiden knIymetlisi yokmuNü çünkü. Ne sen beni tannIdnIn, ne ben sana kendimi anlatabildim bunca ynIl. Belki yazdnIklarnImnI okudunüunda bunlarnI sana daha önce neden söylemedinüimi merak edeceksin, ama ben güçsüz bir adamdnIm. Üstelik tüm bu cüsseme ranümen. ninsan sevdinüinin gözlerine baknIp da gözleri kör olmadan sevdasnInnI itiraf edemiyor. Senin gözlerine bakmaya dahi cesaret edemeyiNüim bundandnI. Oysa yaNüamnIm boyunca bir daha hiç görmemeyi göze alnIp gözlerine bakardnIm, bir daha yaNüasaydnIm. Ama bir daha yaNüamayacanünIm. Bir daha karNünIna geçemeyecenüim. Bir daha çocuk olamayacanünIz ve ben seni bir daha uzaktan bile göremeyecenüim. O yüzden bu satnIrlarnImnI iyi oku, çünkü dahasnI yok. Sular beni çoktan ele geçiriyor, devamnI yok. Ömrüm boyunca savaNütnIklarnIma yenildinüim andnIr Nüimdi, sulara ve sevdana. Bu yenilgi benim en büyük zaferim. Adam mektubu yuvarlaynIp NüiNüenin içine snIknINütnIrdnI ve kapanünInnI snIknIca kapattnI. Son bir kez uzunca baktnI mektubuna ve derin okyanusun içinde yavaNüça batmakta olan gemisinin güvertesinden sulara bnIraktnI. YnIllar sonra HindistannIn en ücra köNüelerinde kalan bir köye turistik geziye giden bir kafile etrafnI büyük NüaNüknInlnIk içerisinde izliyorlardnI. Köyün birkaç kelime ningilizce önürenmiNü olan genci kafileye tek tek bütün evleri gezdirmiNü ve snIra köyün ibadethanesine gelmiNüti. ninandnIklarnI bir din yoktu, sadece bir dua ezberlemiNülerdi ve sürekli onu okurlardnI. HastalandnIklarnInda, korktuklarnInda, geceleri uyumadan evvel bütün köy bu duaynI okurdu. Kafileye bunlarnI izah edecek ingilizcesi olmayan genç kafilenin baNünIndaki kiNüiye duannIn bir kopyasnInnI verdi. Kafile reisi derme çatma yaznIlmnINü eski kanünIdnI eline aldnInünInda hayretini gizleyemedi. Gençten bu duaynI okumasnInnI istedi. Genç okudunüunda, köyün harfleri ve kelimeleri kendilerince uyarladnIklarnInnI farkeden kafile reisi bu duaynI nasnIl elde ettiklerini sordu. Genç, bundan birkaç yüzynIl önce okyanus açnIklarnInda balnIk avnIna çnIkmnINü atalarnIna bu duaynI tanrnInnIn yolladnInünInnI söyledi.


'Her şey gitmiş, bitmiş' hissi kaplamışken etrafımızdaki havayı, demleriz bir çay ve rahatlarız. Doldururuz demlenmiş çayı ince belli bir bardağa, henüz buhar tüterken çekeriz içimize hüp diye. Yakar o sıcaklık ağzımı ve dudaklarımızı ama olsun deriz, içimizi ısıtır çünkü o sıcaklık. Öyle bir sevda ki bizimkisi, yanımızda kimse yokken dahi sıcaklık hissettirir bizlere. Zaten sıcak tabii ki ısıtır diyeceksin şimdi, ancak ondan da öte bir sıcaklık bu. İçini ısıtan bir sıcaklık vermekle kalmaz, aynı zamanda yorgunluğunu da alır, zihninde ki o karışıklığa derman olur o an... Müsaadenizle bir çay alıp geleyim kendime.. Bir bahar sabahı gündoğumu vakti güneş ışınları yüzünüze çarpar yavaş yavaş, bir yandan da hafif bir bahar esintisi okşar vücudunuzu. Yine bir çay demlersiniz, hüpletirsiniz ve o esintiyle buluşan çayın sıcaklığı sizi alır ve uçurur gökyüzüne. Yolculuğa çıktığımızda, kitap okuduğumuzda veya çalışırken yine bir enerji gerekir. Yaptığımız şeye bir motivasyon gereklidir. İşte o an devreye girer bir kez daha çay. Hem de öyle bir devreye girer ki, enerjinizi yeniler sizi kendinize getirir. Herhalde bu yazıyı yazarken çay içtiğimi söylememe gerek yoktur. En önemli bilgilerden birisini eklemeyi unutmuşum, affınıza sığınarak ekleyeyim. Unutmayın, çay harareti alır.. İzlediğim bir diziden harika bir söz gelir aklıma sürekli. Hacı, her şeyi salla ama çayı sallama. İşte öyle bir sevda bizimkisi, sallamaya bile gelmiyor. Eh o kadar hüpletmek dedik ama unutmamak lazım o sesten rahatsız olanları. Dikkat edelim sessizce hissetmeye o sıcaklığı, sevdiklerimizle çay içerken.


17 yaşındayım. Herkese göre ağzımın süt koktuğu bir zaman diliminde, hayatımın dö-nüm noktasına hazırlanıyorum; Gine'ye... Gine'yi ilk duyduğumda varlığından o kadar habersizdim ki, Kıbrıs-Girne olarak anladım. Bir de Google'a yazdığımda; flaş flaş flaş ÖLÜM ORANLARININ EN YOĞUN OLDUĞU ÜLKE, SU YOK, ELEKTRİK YOK, GIDA YOK gibi başlıklarla karşılanmıştım. Anlatılanlar, yol biraz uzun, Türkiye'den direk uçuş yok, elektrik su sıkıntısı var şeklinde olunca tekrar bi teyit etmek istemiştim de... Meğersem bahsedilen yer, sonraları gözümün nuru olacak Gine Conakry imiş. Girip ülke fotoğraflarına bakınca, insanının karasına, sarı taksilerine, yolunun kırmızı toprağına, vuruluyor insan. Batı Afrika'da bulunan bu güzel ülke Gine, Senegal ve Mali'ye komşu. Tabii okyanusa sıfır oluşunun da içimi kelebeklerle doldurduğunu hatırlıyorum. Hele bir de o yeşili... Hangi tondan isterseniz mevcut, en güzelinden en güründen bitkileri var. İnsanları ise senin beyazlığına hayran, sana kendini Hollywood'da gibi hissettiriyor. Sen bir adım gidiyorsun onlar ise koşarak geliyor. Yoksulluğun getirmiş olduğu olumsuzluklarla kendilerini yıpratmaktan ziyade, bu olumsuzluklarla birbirlerine olansamimiyet ve bağlarını kuvvetlendirip kenetleniyorlar. Aslında Afrika ülkeleri için duymaya alıştığımız sömürge ülkeleri söylemine ek olarak bir de denek ülkeler denilebilir. Afrika dışında yaşamış biri oralara gittiğinde, bunu yaşarken daha iyi anlıyor. Deneme ilaçlar, deneme ürünler, 10. kalite gıdalar... Bir ice tea alıyorsunuz, normalden 2 kat pahalı ama sadece şekerli su... Bebek bezi alan insanlardan görürdüm alttan iç çamaşırı giydirirlerdi bebeklerin popoları pişik olmasın diye. Afrikalıların çoğu hayat bu zannederken bizler bu sömürge ve bilmem kaçıncı sınıf vatandaş muamelesi görmenin hüznünü aktif yaşadık hep. Bu konuya giriş yapmama sebep olan EBOLA hastalığına değinmeden geçemeyeceğim. Kendi içinde bu kadar sığ yaşayan bir ülkeye baktığınızda, dışardan hastalığın gelmesi bile çok zor iken, bir gün uyandık ve bir maymundan geçtiği söylenen EBOLA illeti heryeri sarmıştı... Tüm ülkelerin Gine'ye kapılarını kapatıp uçakları iptal edişini ve hiçbir yardım elinin uzanmamasını hatırlıyorum. Ne kadar ailem destek olsa ve maddi sıkıntı çekmesem de, o an ki terk edilmişlik hissi daha yeni yeni siliniyor hafizamdan. Halbuki Afrika insanı anne karnından bu hisse aşina doğuyor.. EBOLA'nın daha sonraları laboratuvar hastalığı olduğu ka-nıtlandığında bizleri deneme tahtası olarak kullandıkları için öfkemi bastıramadım.. Fakat hiçbir gün Gine halkından bu yaklaşımı görmedim. Çünkü onlar o kadar kaybeden bir milletti ki, artık kayıplarına üzülmeyi bırakıp kurtulanların şükrüne yoğunlaşmışlardı. Demem o ki tenlerinin karası, dişlerinin beyazı çok şey öğretti bana... Hep derlerdi aklın nerdeydi Gine'ye giderken diye... Aklım şimdikinden daha çok başımdaydı. Çünkü saf sevgi, samimiyet, iyi niyet ve mutluluğun; saf bir kalpte, samimi bir gülümsemede olduğunu öğrendim. Cebindeki tomarla paranın 25 kuruşluk bi çubuk krakeri bile alamayacak kadar ehemmiyetsiz oluşunu öğrendim. Meğer gecelerimizi aydınlatan lamba değil de güzel dostlar ve samimi sohbetlermiş. Manevi hazlar maddi hazların önüne geçeli Ginelilerde ve bende çok oldu. Şuan beşinci ülkemde sekizinci senemi yaşarken, hiçbir yerin Gine'nin öğrettikleri kadar verimli olmadığını görüyorum; sadece Gine'de öğrendiklerimi pekiştirdiler. Özetle Gine, benim gözümde, yaşadığım şu ömürdeki en verimli 4 sene. İkinci vatanım dediğim Gine'ye kavuşmak, gelecek hedeflerim arasında.


Geçen sene yine bu zamanlar bir Ramazan günü. Konya-Bitlis güzergahında yolculuk... Her yolculuk yeni bir yol arkadaşı, farklı hayatlara şahit olmak benim için. O yüzden hep çift kişilik koltuk alırım, cam kenarından. O gün de yine hangi sürpriz isimle kesişecek bakalım yolumuz diye bekledim. İki üç saat sonra Nevşehir'de durdu araba. Yol kenarından bindi, birkaç çuval küçük bir valiz yol azığı koyduğunu düşündüren çuval heybesiyle; üzerinde iki örgü yelek üzerine giydiği hırkası, iğnesiz tutturduğu başörtüsüyle muavinin arkasından. 'Yerin bura teyze' diyen gence tamam guzum deyip oturdu yanıma. Selam verdi anacan tavrı ve yüz ifadesiyle. Tanıştık, Van'a gidiyormuş. Benim yolculuğum bitene kadar birlikte olacaktık, çok sevindi. Çok gidip gelmiştim bu uzun yolları. Yaşlı teyzelerin, yanındaki yolcunun erken ineceğini duyduklarındaki hoşnutluklarına şahit olmuştum hep. Diz ağrısı, romatizma, varis şikayetleriyle yan koltuk ne kadar boş kalırsa o kadar iyiydi bacakları için. Adının Rahime olduğunu öğrendiğim yol arkadaşım ise benimle 14 saat yol gideceği için öyle içten sevinmişti ki, güzel bir yolculuk geçireceğimizi anlamıştım. Sahura bir saat vardı. Otobüs sürekli durup çorba içilecek uygun bir mekan araştırıyordu yolcuların sahur geçiyor kaptan sitemleri arasında. Uygun bir yerde durana kadar uyuklamaya başladım. Teyze gah yi de yat dedi yarı sitemli, heybeden çıkardığı poşetlerin hışırtısında. Annemin sahura kaldırışı gibi hissettim, uzun zamandır gurbette hasrettim böyle şefkatli söze siteme. Öyle mutlu oldum ki evde naz edip uykuma devam ettiğim bu çağrı öyle huzur verici, öyle sahipleniciydi ki anında açıldı uykum. İkimizin önüne bir sergi açtı; domates, salatalık ve o zaman öğrendiğim Nevşehir simidini koydu üzerine. Ben de çıkardım Allah ne verdiyse.. Salatalıkları yıkayıp atmıştı çantaya muhtemelen; hala su damlaları üzerindeydi. Küt diye kırdı, bıçak çatal yoktu ikimizde de. Piknik usulü yedik. Nevşehir simidini anlattı çok seviyormuş, anlattıkça daha lezzetli oldu nimet. En tatlı en doyumlu sahurlarımdan biriydi. Abdesti bozulmasın diye sabah namazını bekledi uyumak için. Daha tanışalı iki üç saat olmuştu. Güneş doğarken kafa kafaya vermiş uyuyorduk, gören anne kız sanardı. ol boyu hayat hikayesini anlattı. Bataryasını doldurduğum telefonumu babama konum bildirmek ha-ricinde elime almamıştım. Okumak için aldığım kitap ve izlenecek filme hiç başlamadığım gibi.. İki evlilik yapmıştı, 4 çocuğuyla çok sıkıntı, şiddet görmüştü. En sonunda 4 çocukla kapı önüne konmuştu. Akrabalarının yanına yerleşmiş onlar da misafirliğini kısa tutmuşlardı. Samsun'dan bir adamla evlendirilmişti. Buraya kadarki hazin sesi ikinci eşini anlatırken öyle vefalı öyle hoşnut bir tona bürünmüştü ki anlatacaklarıyla hüznümüzü dağıtacağını anlamıştım. Dört çocuğuna öyle güzel bakmıştı ki öz babadan iyi dedi. Birlikte bağda bahçede çalışıp uçurmuşlardı yuvadan 3 çocuğunu; onun deyimiyle ikisinin çocuklarını... Bir süre sonra amca ağır hasta olmuş. O zamanlar Samsun'da bir dağ köyünde köy bekçiliği yapmışlar, tek hane kendileriymiş. Adam yataktan kalkamazdı, ayısı çakalı olur ormanın kızım! Her gece yatmadan evin iki yönüne iki el ateş eder öyle uyurdum. dedi. Gürgenin dibine sakladıkları kavanoza her ay dişlerinden tırnaklarından arttırdıkları birikimle ev almışlar Nevşehir'de; amca hasta olduğu için evi teyzenin memleketinden almış. Yarınım yok, toprağına dönsün, gurbet yaşamasın buralarda diye düşünmüş belki de. Çocukları okuttuk, everdik, ev aldık, hala da ondan kalan maaşla yerim ekmeğimi dedi. Kızım hiç bilmezdim, bilemezdim bunların nasip olacağını. Allah'a sığındım o babalı yetimleri korudu; karşımıza adamımı çıkardı. Hepimizin talihiydi. Ha çok da güzeldi haa dedi içten gülüşüyle. Sonra küçük cüzdanından çıkardığı vesikalık fotoğrafını gösterdi Bak nasıl da güzel adam. Ben gibi çirkini nasıl da almış e mi? diye sordu fotoğrafa dalıp giderken. Sonra bir fotoğrafdaha çıkardı. Bu da hastalandığında çekildiği.. nasıl da eridi gözümün önünde o koca adam dedi. Kendisinin bir fotoğrafını verdi bana Al Rahime teyzenden bir hatıra kalsın, saklarsan. Memnuniyetle aldım, güvenine hayret ederken. Bir gün incitmedi ne çocukları ne beni. Ailesine de ezdirmedi 4 çocukla kaldıydım başına -hiç sevmezdi böyle dememi- zor tabi guzum. Ama hiç senin çocuğun demedi. Yavrum, evladım diye severdi hepsini. Ramazan günü hem oruç hem yolcu ağzıyla amcaya yürekten dua ettiğinin farkında mıydı bilmiyorum. Bir gün kul hakkına girmedi, tarla bahçenin ilk ürününü komşulara dağıtırdı; durumumuz o zamanlar yoktu pek kızım ama yine de verirdi gördüğü bildiği mağdura, fukaraya dedi, elindeki fotoğrafın üzerinde incitmekten korkar gibi parmaklarını gezdirirken. Amca vadesini doldurup giderken 'babalı yetimlerini' ve eşini kendisinden razı ederek göçmüştü. Her insanın vadesinin ne zaman dolacağını bilmediği tek bir hayatı vardı. Evet sıkıntılar hastalıklar imtihandı, bolluk ve sağlık gibi. Bunlar irade dışı verilendi. Ama evlada merhamet, eşe hassasiyet, fakire sırt çevirmemek, kul hakkı yememek, mazlumu zalime ezdirmeyip kol kanat germek... İşte bunlar bizim hayata karşı duruşumuzdu, insaniyetimizdi. Kendisine eza eden ilk eşi de ölmüş. Bu kadar bahsetti ondan: Öldü!. Dünyadan göçüp giderken nasıl yad edildiğimiz belki de ebedi alemdeki şahitler beyanımızdı. Teyze fotoğrafa dalıp giderken muavin Bitlis'e yaklaştığımızı söyledi. Ne çabuk bitmişti yolumuz. Elimdeki vesikalık fotoğrafı koyarken cüzdanıma keşke biraz daha sürseydi bu yol arkadaşlığı diye hayıflandım. Evet tıpkı hayat gibi yolculuğumun da sonu gelmişti. Anadolu kadını bu çilekeş kadın sonraki zamanlarda ondan, iyiliğinden ve eşinden bahsedildiğini hiç bilemeyecekti ama ondan razı olan şahitler arasında yazılacaktım... Hayatlarına şahit diğerleri gibi. Ellerinden öpüp helalleştim, çantamı sırtlanmıştım ki numaramı da kaydetmemi istedi telefonuna. Otobüs arkadaşı yaz e mi dedi adını neyim unuturum da yol arkadaşlığımızı unutmam der gibi. Aldım numarasını. Ayağa kalkmış el sallarkenki tebessümü bende son fotoğrafı kaldı. Ha bir de vesikalığı. Hala görüşürüz telefonda. Tanıyamayacakmışım gibi her açışında beni hatırladın mı ben otobüs arkadaşı der. Bu vadesinin ne zaman dolacağı bilinmez, menzili bilinmez hayat yolculuğunda adımız sanımız geçici, yol arkadaşlığımızın izleri baki...


Yağmur yağmaya başlamıştı. Sihirli kutunun içindeki bozuk paraları bırakıp kağıt paraları topladı. Yağmur yağma ihtimaline karşı yanında getirdiği, yere monte edilebilen şemsiyesini açtı. Saat 7 civarıydı ancak bugün için belirlediği hasılatın yarısına anca gelebilmişti. Yağmur yağmaya devam etse de orada kalması gerektiğinin farkındaydı. Sonuçta para kolay kazanılmıyordu. İşinin başından ayrılamazdı. Belki insanlar sert rüzgar ve şiddeti giderek artan yağmurdan dolayı acır, sihirli kutusuna fazladan birkaç papel bırakırdı. Yanında getirdiği sandviçini yüzünden de okunacağı gibi çok heyecanlı bir şekilde çantasından çıkardı. Disiplin karakterinde vardı. Her gün evden çıkmadan kendi hazırladığı tek öğünlük yiyeceğin yanına, üç litre suyunu ve sihirli kutusuna biriken paralı boşaltıp, toplamak için yedek bir kutu alırdı. O gün evden ayrılmadan önce hazırladığı sandviçine diğer günlere kıyasla daha bir özenmişti. İçine tam yağlı ezine peynir, elleriyle tek tek çekirdeğinden ayıklayıp, çekirdeklerinde zeytin parçacığı kalma ihtimaline karşın tekrardan ağzına atıp emin olana kadar yediği, en değerli yiyeceğim olarak nitelendirdiği sele zeytin ve bunlara ilave olarak pastırmalar diyarından getirttiği yarım kilo pastırmadan hatırı sayılır miktarda pastırma koymuştu. Son olarak tamamen doğal, kendi bahçesinde yetiştirdiği domateslerin üzerine memleketinden getirdiği pul biberi serpiştirmişti. Kim istemezdi bu sandviçi yemeyi? Özene bezene hazırladığı sandviçinden büyükçe bir ısırık aldı. Domatesin suyu sakalına akıyordu, ama umurunda bile değildi. Yemek yerken, yemeğin eline yüzüne bulaşması hoşuna giderdi. O bu şekilde yemekten zevk alırdı. Tam ikinci büyük ısırığını alacaktı ki, takım elbiseli, ukala bakışlı, şık, mavi kravatlı, siyah paltolu bir adam, sihirli kutuya elini daldırdı ve bütün paraları aldı. Üzerinde bu kadar uğraştığı sandviçini yerken yapılan bu saldırı hiç hoşuna gitmemişti. Hemen yerinden kalkıp, hızlı adımlarla o züppe adamın peşinden gitti. Kolundan tuttuğu gibi o züppeyi tek hamlede al aşağı etti. Paltosu kirlenen çamurun içinde kalan adamın avucunda tuttuğu bozuk paraların hepsi kaldırıma saçıldı. Neye uğradığını şaşıran adam çabucak yerinden kalkıp hızlıca yumruğunu savurdu. Kavga başlamıştı. Sandviçi yarım kalan adamla, bozuk para hırsızı karşı karşıyaydı. Esnaf sandalyelerini dışarı attı. Şiddetli yağmura rağmen herkes durmuş, heyecanlı bir şekilde birazdan başlayacak olan kavgayı bekliyordu. Yanında çekirdeği olan birkaç kişi, merakla toplanan kalabalıktaki diğer insanlarla çekirdeklerini paylaştı. Artık herkes ve her şey hazırdı. Züppe arka cebinden bir metal çıkardı. O ne Bir bıçaktı. Kalabalık bunun eşit bir kavga olmayacağını anlamıştı. Züppe bıçağını sandviçinin tadı damağında kalan adama doğru salladı. Tam o esnada, hapşıran sihirli kutu sahibi adam, züppenin paniklemesine sebep oldu. Ayağı kayan züppe düşerken elinde tuttuğu bıçak kalbine dik bir açıyla geldi ve saplandı. Ortalık bir anda kan gölüne döndü. Çekirdeklerin kabuğu artık tükürülmüyor, bütün bütün yutuluyordu. Herkes şok içindeydi. Züppenin ani düşüşünü kimse beklemiyordu. Olay yerine ulaşan polis ağzını kapatmadan hapşırdığı ve bir insanın dolaylı yoldan ölümüne sebep olduğu için sandviçinde acı seven adamı tutukladı. Eşyalarını dahi almasına izin verilmeden polis aracına bindirildi. Sihirli kutusu, şemsiyesi, havada üç saat asılı kalacak olan hapşırığını bırakarak öylece gitmişti.


Yılmaz ERDOĞAN, Beren Saat ve Arash gibi ünlü yüzlerin oynadığı kasvet dolu bir film. Her saniyesi fotoğraf gibi olan bu film; Bir yazarın İran İslam devrimi sırasında haksız yere 27 yılı hapiste geçiren İran'lı Kürt şair Sadegh Kamangar'in trajik öyküsünden esinlenmiştir. Filmde Sahel ve eşi Mina bir intikam uğruna hapise atılırlar 10 yıl sonra serbest bırakılan Mina eşinin öldüğüne inanır ve çocuklarını alarak İstanbul'a yerleşir. Aradan 20 yıl geçtikten sonra özgürlüğüne kavuşan Sahel ve eşi çocuklarını aramaya başlar... 2014 yapımı bu film bir çok metafor, imge ve yönetmenin kaleminden çıkan şiirleri barındırıyor.


Animasyon ve çizgi film izleme tutkunu biri olarak biraz geç tanışmış olsam da Spirited Away hayatıma güzel bir katkıda bulunmuştur. İzlerken adeta mistik bir gezegende ara ara gerildiğim ara ara sıcak bir gülümseyle kendimi bulduğum Ruhların Kaçışı adlı bu eser, Hayao Miyazaki tarafından yazılıp yönetilmiş, 2003 yılında Uzun metrajlı en iyi animasyon filmi Oscarını kazanmış Studio Ghibli yapımı Japon animasyon filmidir. Birçok ödül kazanan film aynı zamanda Oscar kazanan ilk animedir. Eğer siz de o dünyaya girenlerdenseniz eserin bolca felsefik ve derin anlamlar içerdiğini göreceksiniz. Tabii ki bu olağanüstü eserin başkahramanı Hayao Miyazaki'yi unutmamak lazım. Bir sözüyle giriş yapsak hiç fena olmaz, Miyazaki'nin tüm hayatını, çocukken arayıp bulamadığı saf ve samimi bir çizgi filmi bulma isteği şekillendirmiştir. Mükemmel bir hayat gayesi... Senaryolarındaki karakterlerinde de görüldüğü üzere hayatı anlamlandırmaya çalışan çocuklara oldukça fazla yer vermiştir. İnsanla doğayı adeta en iyi iki dost yapma uğraşı, o güzel, büyüleyici hayal gücünün kapısını açar. Filmlerinde kullandığı doğaya saygı ve kötümserlik motifleri bizi, sunduğu panoramik dünyayla ahlaki bağ kurmaya iter. Çocukların evde oturup mütemadiyen çizgi film izlemelerinin umutsuzluğa kaptırdığını söylemiştir. Sanal gerçeklik olmasa da, sonuçta geçmişte bunlardan bahsetmek imkansız lakin o zamanlar bile hayal gücünün etkisini görmek mümkün. Kulaktan kulağa aktarılan efsanevi mitolojik hikayeler bunun en büyük örneğidir. Yani hayal gücünün insan bedeninde ve ruhunda her daim var olacağını düşünüyorum. Teknolojiyi ve robotlaşan insan ruhunu sevmediğini ama bundan kaçılamacağını da filmleriyle kanıtlamıştır. Veeee... kadraja yansıttığı en önemli özelliği postmodern unsurlardan uzak duran şeffaflığıdır. Bunun sebebi 1960-1970 'lerde beraber çalıştığı öncülerden, Yasua Otsuka'dır. Miyazaki'ye göre Chihiro karakterinin başkahramanlığının en önemli göstergesi şirinliği ve zekası değil evrensel manevi kudretidir. Yeni taşınacakları kasabada ailesinin yollarını kaybetmesiyle, kızları Chiriro'ya büyülü dünyanın kapıları açılmış olur. Çeşitli ruhların bulunduğu bu dünyada hayallerinizin ötesinde maceralar yaşar. Ama sanıldığı kadar kolay değildir bu dünyadan sağ çıkmak... Chiriro yuvarlak suratındaki somurtkan ifadesiyle, bebek yüzüyle, cılız bacaklarıyla, kocaman ayakkabılarıyla tezat oluşturmaktadır. Dışarıdan sadece bu detaylara bakıldığında edinilen izlenim bir çocukta komik duracak kadar hazindir. Tabii ki karakter analizi bakımından daha derine inilebilir, ki bu da filmdeki karelerden çok daha net çıkarım yapabilmemizi sağlar. İzleyince fark edeceksiniz ki Chihiro ismiyle değil de kendisine daha sonradan verilen San ismiyle macerasına devam eder. Bu durumun, ismine tutunamadığının bir göstergesi olduğunu düşünüyorum. Filmin başındaki sahnelerde taşındıkları için mutsuz, arabanın arka koltuğunda cama yapışarak oturmuş somurtkan bir Chihiro görürken, ilerleyen sahnelerde anne ve babası için gösterdiği mücadelede korkusuz, kararlı ve çekici bir karaktere bürünen Chihiro görüyoruz.


Merhabalar, ben Ergoterapist Cemre Ölmez. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde bulunan 4 yıllık Ergoterapi Bölümü'nden 2019'da mezun oldum. Yapmış olduğum stajlar, klinik çalışmalarım ve kazandığım deneyimlerle birlikte sizlere biraz mesleğimden bahsedeceğim. Ergoterapi dünyada uzun yıllar bilinen ülkemizde ise Hacettepe Üniversitesinin 2009 yılında öğrenci almaya başlamasıyla tanınan bir bölümdür. Geniş yelpazede tedavi olanağı sağlayıp hastalara yeni umutlar oluşturan bu bölüm anlamlı ve amaçlı aktivitelerle sağlığı ve refahı geliştiren kişi merkezli bir sağlık mesleği olarak tanımlanmaktadır. Ergoterapinin temel amacı kişilerin günlük yaşam aktivitelerine katılımını sağlamaktır. Her bireyin birbirinden farklı yaratıldığı, herkesin çok özel ve biricik olduğu bu dünyada biliyoruz ki her insanın gereksinimi farklıdır. Bu yüzden bizim için her danışana özel terapi anlayışı çok önemlidir. Amacımız her zaman için hayata katılım sağlamak ve kişinin akranları ile aynı düzeye ulaşmasına yardımcı olmaktır. Ergoterapistler bireyin ev, iş ve okul ortamlarında fonksiyonel potansiyelini değerlendirerek performansını en üst düzeye çıkarmak ve çevreye uyumunu sağlamak için önerilerde bulunur. Bireylerin hastalık ve engellilik sonucu ortaya çıkan fonksiyonel sınırlılıklarını değerlendirir, günlük faaliyetlerini ve mesleklerini sürdürecek uygulamaları yapar. Hastaların duygusal, psikososyal, gelişimsel ve fiziksel yeterliliklerini mesleği ile ilgili ölçüm ve testleri kullanarak değerlendirir. Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı sağlamaya yönelik yöntemler ile araç-gereçleri belirler ve kullanımını öğretir. Bireysel ve grup olarak mesleki, sosyal, sanatsal ve eğitim aktivitelerinin kullanımıyla ilgili rehabilitasyon programları yapar ve uygular. Duyu-algı-motor bütünleşme eğitimini ve bu alanlarda ergoterapi uygular. Kişilerin topluma katılımını etkileyen kişisel çevresel ve aktivite performansına ait engelleri değerlendirir. Dışlanmış bireylerin topluma kazandırılması için gerekli değerlendirme ve rehabilitasyon işlemlerini yürütür. Üniversitede çok sevdiğim bir öğretmenim:Ergoterapi olmayanı oldurur. derdi. Bu bölüm bana imkansız diye bir şeyin olmadığını ve her şeyin bir çözümü olduğunu öğretti. Olaylara çok geniş ve daha farklı açılardan bakmamı sağladı. Yaratıcı olmayı, insanları ve hayatı çok daha fazla sevmemi sağladı. Ergoterapistlerin çalışma alanları değişken ve çok yönlüdür. Çalıştığı kişilerle ve bu kişilerin hayatlarında neler yaptığı ile bağlantılıdır. Çocuk ve gençlerde onların gelişimleri, hayata katılımları, sosyal olma durumları, eğitim/akademik yatkınlıkları, fonksiyonel becerilerini arttırmak ile ilgili çalışabilirler. Geriatrik bireylerde ise onların bağımsızlığı, hayata katılımlarını noktasında aktif rol almaları, evde oluşabilecek kaza durumlarını önleme durumları, anlamlı ve amaçlı aktivitelere katılımları noktasında çalışabilirler. Sağlık tanımından yola çıkarak, bireyin bedensel ruhsal ve sosyal anlamda tam bir iyilik hali içinde olmasını sağlamaya yönelik çalışırlar. Aynı zamanda ergoterapistler ruh sağlığı alanında, zaman yönetimi ve adaptasyon alanında, başa çıkma becerilerinin geliştirilmesinde, ilaç ve para yönetimi gibi kişinin hayatını doğrudan etkileyebilecek alanlarda da çalışabilirler. Çok sabırlı olunmalı ve her an her yaşta, birbirinden farklı tanısı olan insanlarla karşılaşılabileceğinden sürekli kendinizi geliştirmeli ve yeni şeyler öğrenmek için çabalamalısınız. İnsanlarla iletişiminiz çok kuvvetli olmalı. Size ümitle gelen insanların bir nebze olsun hayatlarına dokunabildiğinizi görmek muazzam bir duygu. İşte bu duygu mesleğime daha çok tutunmayı, daha çok insana ulaşmayı ve hayatlarına dokunmak istememi sağlıyor. Kesinlikle çok sabırlı olmanız gerektiğini ve insanlarla iletişimin çok fazla önemli olduğunu bilmelisiniz. Eğitim hayatınızda bölüm dersleri ve klinik eğitimler hem çok zevkli ve eğlenceli bir o kadar da zorlu ve sorumluluk alarak geçiyor. Okuduğunuz bölümü söylediğinizde anlamadığını çok belli eden suratlarla karşılaşıp O hangi meslek oluyor? sorularıyla karşılaşabilirsiniz. Bayramlarda bölümünüzü anlatmaktan yılma noktasına gelebilirsiniz ama asla yılmayın çünkü bu mesleği el üstünde tutacak olan kişiler bizleriz ve Ergoterapi'nin ne kadar değerli bir meslek olduğunu herkes bilmeli. Ergoterapi, Hacettepe Üniversitesinden sonra ikinci olarak Üsküdar Üniversitesi'nde açılmıştır ve çok değerli, alanında çok iyi hocalarımız var. Ergoterapinin ülkemizde çok iyi yerlere gelebilmesi için ellerinden gelenin en iyisini yapıyorlar ve çok güzel çalışmalara imza atıyorlar. Birçok teorik derslerin yanı sıra ikinci sınıftan itibaren sahaya çıkma imkanımız oldu. Çeşitli devlet hastanelerinde, rehabilitasyon merkezlerinde, hastanelerde ve huzurevlerinde staj yapma imkanı verildi. Benim bölümümle ve mesleğimle ilgili söyleyeceklerim bunlardı. Zaman ayırdığınız için teşekkürler.


Haruki Murakami'nin bu kitabına ismini veren başkahramanımızı tanırken modern Japonya'daki insanların nederece farklı düşüncelere sahip olduğunu gözlemliyoruz. Japon kültüründe arkadaşlık konusu bizim kültürümüzden farklıdır. Bunun yanında bu eserde de gördüğümüz üzere isimler de toplumda büyük rol oynamaktadır. Tsukuru Tazaki, tren garları inşa eden bir mühendistir. Çocukluk yıllarından itibaren trenlere büyük bir ilgisi olmuştur. Bir şeyler yapmayı ve inşa etmeyi istemiştir hep. Sonuçta ismi de bunu gerektirmez mi? . Lise yıllarında sahip olduğu arkadaşlarının isimlerinde renkler bulunmaktadır. Siyah, beyaz, mavi, kırmızı... İsminde renk bulunmayan tek kişi kendisidir. Bu yüzden kendisini hep gereksiz görmüştür Tsukuru. Farklı karakterler, farklı yetenekler ve farklı renkler arasında renksiz ve sıradan bir insan. Tüm yaşamında bunu düşünmüştür. Bununla beraber sürekli kendisini arar, neden böyle bir isme sahip olduğunu sorgular. Kitabın içinde yolculuk ederken bu kültürü de yaşıyor insan. Evet, insan kendinin de bir rengi olduğunu fark edemeyebilir veya rengi olmadığını düşünebilir. Yine de renkler her zaman oradadır. Unutmamak gerekir ki renkler biz insanları insan yapar, ruhumuzdur aslında renkler ve kimseninki aynı renkte değildir. Bu farklılığı göz ardı etmeden insanların renkleri olduğunu hissettirmek gerekir. Hiçbir renk gereksiz değildir. Bazen bir rengin neden orda olduğunu sorgularken o orda olmasa bir başka rengin güzelliğini fark edemeyebilirdik. Tsukuru kendisini dışlamıştır aslında. Onun da bir rengi vardır ve sadece isminde bir renk bulunmamasından dolayı kendisini dışlamıştır ve kendisinin sahip olduğu değerin farkında değildir. Halbuki insana rengini veren sadece isimler değildir. Her insanın bir rengi vardır.


İzmir'in ilçelerinden Seferihisar'ın beldelerinden biri Sığacık. Sakin, huzurlu ve eğlenceli geceleri, aşırı samimi insanları, sizi daha önce gitmediğinize pişman edebilir. Yazları harika akşam fuarları olur, Sığacık halkı ve civar köylerden, beldelerden gelenler kendi evlerinde yaptıkları sabun, mum, konserve, kıyafet gibi şeyleri satarlar burada. Bir benzerini haftalık pazarlarında da görebilirsiniz, her şey civar halkının üretip sattığı şeylerden oluşur. Leziz mandalinalarından, çeşit çeşit ev yapımı reçellerden, doğal zeytin yağlarından mutlaka tatmalısınız. Yiyecekten bahsetmişken; Defi-gam Kahvaltı Cafe diye bir kafe var, ortamı tatlı mı tatlı, yiyecekleri ayrı bir güzel, sahipleri de bir o kadar samimi. Esnaftan kime sorsanız tarif eder diye düşünüyorum. Ve tabii ki keçi sütünden yapılmış dondurmacıya da uğramanızı tavsiye ederim. Eğer yazın gittiyseniz, denize girmek için sakin suyu ve yumuşacık kum zemini ile Büyük Akkum Plajını tercih edebilirsiniz. Yine aynı şekilde gittiğiniz dönemde tekne turlarına denk gelirseniz kaçırmayın derim; öyle güzel koylara gidiliyor ki, muhteşem bir tablonun içine girmiş gibi hissediyor insan... Böyle güzel bir yere gelip de kalmadan gitmek olmaz; güneşin doğuşunu Sığacık Kalesinde, ve gün batımını Teos Marina'da izlemenizi tavsiye ederim. Kalenin üstünden gün doğumunu izlediğiniz zaman, beldedeki beyazlı mavili evleri, kiremit çatıları, yemyeşil ağaçları ve yavaş yavaş üzerindeki perdeyi kaldıran masmavi gökyüzünü, kısacası ayaklarınızın altına serilmiş Seferihisar'ı altın gibi parıl parıl bir halde görebilirsiniz. Ve yine küçüklü büyüklü teknelerin olduğu Teos Marina'yı, etraftaki bir bayırın üstüne çıkabilirseniz veya biraz tepeden bir yerden bakma imkanınız olursa, denize vuran akşam güneşini ve teknelerin üzerinden yansıyan coşkulu ışıkları görebilirsiniz. Geceyi geçirmek için de merkezdeki tatlı pansiyonlarda, isterseniz de merkeze arabayla beş dakikalık mesafedeki farklı bütçelere uygun otellerde konaklayabilirsiniz. Bütün yollarınız, huzur dolacağınız yerlere çıksın. Sağlıcakla kalın.


Meyveler, sağlığımız için çok ciddi önem taşır. Bağışıklık sistemini güçlendirmek ve gribal enfeksiyonlara yakalanmamak için meyveler vazgeçilmezdir. Özellikle şu günlerde içinde bulunduğumuz virüs salgınında C vitamini açısından zengin olan turunçgilleri bol miktarda tüketmekte fayda var. Ayrıca unutmadan eklemek isterim ki sağlıklı beslenmek isteyen bir insanın günde 5 porsiyon meyve tüketmesi gerekmektedir. Peki ya tropikal meyveler? Tropikal meyveler yüksek sıcaklıklarda daha iyi yetişen bitkilerdir. Bu gruptaki birçok meyve düşük sıcaklığa adapte olamadığından dolayı dünyanın her yerinde yetiştirilemiyor. Fakat başta Brezilya'dan olmak üzere tropikal bölgelerden dünyanın birçok yerine ihraç ediliyor. Şimdi sizlere Brezilya'da yetişen birkaç tropikal lezzetten bahsetmek istiyorum. İlk olarak benim haftada en az 2-3 defa yemeye özen gösterdiğim mamoa'nın papaya türü. Özellikle lif ve su bakımından zengin olduğu için hem tokluk hissini arttıran hem de bağırsak hareketlerini düzenleyerek hazmı kolaylaştıran bu meyve, aynı zamanda kabızlık problemi yaşayanlar için harika bir doğal ilaçtır. Bol miktarda C vitamini içerdiği için bağışıklık sistemini güçlendirir. Ve içeriğindeki B vitamini sayesinde stresi azaltarak sinir sistemini korumaya yardımcı olur. Mamoa, papaya bulduğunuzda kesinlikle kaçırmamanız gereken bir meyvedir. İkinci olarak tropikal kelimesinin ardından akla ilk gelen meyveden söz edeceğim: Ananas. Birçok tropikal meyve gibi ananas da bol miktarda C vitamini içeriğiyle demir emilimini arttırarak kansızlığı önlerken, mangan içerdiği için kemiklerin güçlenmesinde ve dokuların gelişmesinde fayda sağlar. Ananaslarda bulunan brövelin sayesinde de ağır egzersizlerin ardından oluşan hasarların iyileşmesini hızlandırır. Ve diüretik olduğu için toksinlerin vücuttan atılmasına yardımcı olur. Bir diğer meyvemiz de olmazsa olmaz passion fruit. Bu meyvenin kendisi değil de çekirdekleri yeniyor. Hatta daha çok meyve suyu, dondurma ve tatlı yapımında kullanılıyor. Passion fruit sakinleştirici etkisiyle bilinir, panik atağı olanlar ve uykusuzluk problemi yaşayanlar için tedavi edici özellikte bir meyve. Bol miktarda lif içeriğinden ötürü karbonhidratların emilimini yavaşlatır, bu da kan şekeri artışlarını önler. Son olarak da en sevdiğim meyve olan goiabadan bahsedelim. Kabuklarıyla beraber tüketildiğinde mide rahatsızlıklarını önleyici mükemmel bir meyve. Bol miktarda likopen ve A vitaminine içerdiğinden cildimizin korunmasında katkı sağlar ve göz sağlığı için çok etkilidir. Ayrıca en çok C vitamini içeren meyvelerdendir.


Çallı Rıza çapasını akşamdan koymuştu suya.. Üstünü giyindi, eşi olan Hatice Hanıma seslenerek, Bakkalın önüne gelir, girip girmemek arasında kısa bir tereddüt yaşadıktan sonra, çaresiz içeri girer.. İsmail abi işinin başındadır.. -İsmail abi hayırlı işler.! İsmail abi, ne dediği anlaşılmayan hırıltılı bir ses çıkarır sadece.. Bu arada İsmail abi, Çallı Rıza'dan daha küçüktür.. Ne yapsın garip Çallı.. Mecbur olunca, abi de der, ağam da der, paşam da.. Ne alacağına karar veren Çallı, -İsmail abi, -vereyim de borç çoğaldı -sağol İsmail abi Allah razı olsun yakında yevmiyeleri dağıtacaklar alır almaz hemen öderim.. diyerek tarlanın yolunu tutar.. akşama kadar kan ter içinde kalır yine cebinde beş metelik yoktur. Çallı, tarladan yorgun argın eve döner, elindekiçapayı yer seçmeden kontrolsüz bir şekilde bahçeye doğru fırlatır.. Bahçe duvarına oturarak, bir cigara yakar, efkarlı efkarlı.. O arada yoldan geçmekte olan Hacı İzzet amca, Çallı'yı derin derin düşünürken görünce yanına sokularak; -hayırdır Rıza, bi derdin mi var? Çok dalgın görünüyorsun.. -Ne olsun İzzet amca, yevmiyeleri gene alamadık, evde bir şey kalmadı, çocuklar ayakkabı ister, bakkala borç çoğaldı.. -Tasalanma yiğidim, Allah büyüktür, bakarız bir çaresine.. Hacı İzzet'in hali vakti yerindeydi, bağı, bahçesi, parası vardı.. İzzet amca, kimseye çaktırmadan cebinden çıkardığı bir miktar parayı uzattı Çallı'ya; Çallı önce çok şaşırmış ama aynı zamanda da çok mutlu olmuştu.. -hiç dert etme, benim tarlada çalışırsın ödeşiriz.. Çallı, İzzet amcanın elini öper gibi hamle yaparak, aynı zamanda bi yandan da dua ederek, Allah razı olsun Hacı İzzet diyerek minnettarlığını göstermeye çalışırken, İzzet amca, yaşından beklenmedik bir çeviklikle buna izin vermedi... Ve fazla oyalanmadan eve doğru yürümeye başladı İzzet amca.. Artık Çallı Rıza'nın keyfine diyecek yoktu.. Aldığı parayla, kısa süreli de olsa bütün ihtiyaçlarını karşılayabilecekti.. O keyifle şarkılar mırıldanarak, direkt banyoya girdi.. Bir güzel yıkanıp, üstünü, başını değiştirdikten sonra, karnını doyurdu, ve aynı huzurla kahvenin yolunu tuttu..


Tarih 21 Kasım 2019. Çok sıcak ve yorucu bir günün başlangıcıydı... Yeni aldığım analog fotoğraf makinesini test etmek için arkadaşım ile Süleymaniye'de sokak fotoğrafı çıkarmak amacıyla gezerken, normalde de sürekli olarak gezdiğimiz bu sokaklarda küçük dostlarımız ile karşılaştık. Süleymaniye sokaklarına her geldiğimde buradaki arkadaşlarımın yoğun ilgileri ile karşılaşıyordum ve açıkçası buna alışkındım. Sokağa girer girmez Kahraman abi hoş geldindiye bağırıyor, üzerime doğru koşup sarılıyorlardı ve o gün de yine öyle olmuştu... Sanırım toplamda 12 kişiydik. Beraber oyunlar oynadık, şarkılar söyledik, şiirler okuduk. Bizler orada eğlenirken sağ tarafımda eski bir araba üzerine çıkmış oturan Diyarbakırlı, kara kaş, kara gözlü esmer çocukları gördüm, bana gülümsüyorlardı. Elimdeki fotoğraf makinesindeki filmde kalan son 2 poz ile bu kareyi çektim. Daha öncesinde analog makinemle çektiğim fotoğraflarım ve filmim yanmıştı, bu yüzden içimde biraz da acaba filmim yine yanar mı korkusuyla en yakın fotoğrafçıya gidip filmi yıkatmıştım. Aynı gün içerisinde çıkan fotoğraflarda korktuğum olmamıştı, bu fotoğraf da böylece elimdeydi artık.


Bana bakıyordu. Yutkundum. Ondan korkuyorum, ve bunu biliyor. Bakışlarının derininde alaycı bir gülümseme var, görebiliyorum. Her an ensende bitebilirim, bu yüzden hep arkanı kolla. Beni tedirgin ediyor. Sırasına nasıl oturacak diye merak etmiştim, önce her iki yandaki ikişer ayağını büktü, sonra geri kalan dördünü. Sıra arkadaşına acıyorum. Hala her yanı o yapışkan ve şeffaf sıvıya bulanmış gibi. Nereye gitse kolaylıkla takip edilen o aptal ve bir o kadar da büyük canavarlar gibi sanki. Fakat zeki olanı. Öndeki iki eliyle kitaplarını sıraya koydu. Hala ona bakıyorum. Her an bacaklarından birini kırbaç gibi şaklatıp kafamı kopartabilir. Güya dersi dinliyormuş gibi yapıyor. Ama eminim, kafasının içinde milyon tane tilki dolanıyordur. Sahte bir gülümsemesi var. İnsanlar da bunu yiyor mu? Hepimizden daha akıllı, daha kurnaz ve daha oyun kurucular. İstediği an zarar verebilir ama vermediği için asıl güçlü o mu? Orada öylece duruyor, korkuyu büyütüyor. Bir şey yapmasını istemem tabii. Ama bir şey yapmak istese kendimi savunamam. Bunu biliyorum, o da bildiğimi biliyor. Karşısında kendimi bu kadar zayıf hissettiğim için, hiçbir şey yapmasa bile zaten teslim olduğum için; kaçabileceğime zerre kadar inancım olmasa da her an kaçmaya hazır ve etrafı kolaçan eden bakışlarım için, ona bir hayli gülünecek malzeme veriyorumdur. Bu durumda olmak kendime olan güvenimi azaltıyor. Yok. Onu iyi hayal edemiyorum. Yerinde kıpırdandı. Bakışları bana döndü. Ben önüme döndüm. Artık yapacak bir şey yok. Bu kadar küçük düştükten sonra, bir şey yapsa da kaçmaya çalışacak enerjim, gücüm kalmadı. Ona yalandan güler yüz göstermek istemiyorum. O bunun rol olduğunu anlayacak kadar akıllı; ben de kandırmaya çalıştığım kişinin kanmayacağını anlayacak kadar tecrübeliyim. Ayrıca sonrasında sinirlenip, sinsi planlar da kurabilir? Sessiz sakin bir şekilde hayatıma devam edeyim, dikkat çekmeyeyim desem o da olmaz. Eminim ki hissettiğim bu korkunun o da farkındadır hem de iliklerine kadar. Dikkatini zaten çektim, zarar vermeyeceği varsa da ben kötü biri değildim diye sinirlenip, bir anlık cinnetine kurban gider miyim? Yok yok. Bu hayali unutun. Korkunç. Zil çalar çalmaz sınıftan çıktım. Acelem varmış da bir yere yetişecekmişim gibi rol yapıyorum. Halbuki yok. Gelip konuşmaya çalışırsa ne derim? Bu korkuyu gizleyemem, korkarken samimi konuşmam, onu sevmediğimi iyice anlar ve... O da sınıftan çıktı. Göz göze geldik yine. Dört tane gözü var. Tam olarak dört. Hafifçe gülümseyip bir baş selamı verdim. Yine aynı şeyi yapıyorum; Düşmanın senden güçlüyse salak ayağına yat. Ama yemedi. O da gülümsedi. Belki alındı, saldıracak; belki sinirlendi, saldıracak; belki de zaten bunu planlıyordu, saldıracak. Yürümeye başladı. Bana doğru. Tamam gelsin. Belki yanıma varana kadar korkudan zaten öteki tarafa giderim. Tüm dünyanın sesi kısıldı, nefesimi bıraktım, işte artık o andayım.


Hepimiz kocaman hayatların içerisinde yalnız boğulmuyor muyuz? Onca hayatın içinden teğet geçip içimizdeki yabancıyla nereye kadar savaşabiliriz? Bizler yaratılışımız gereği yalnız doğar ve yalnız ölürüz. Ama atladığımız bir nokta vardır ki yaşadığımız süre zarfında bunlardan daha fazla yalnız kalırız. Bu yüzden bazı şeyleri olduğu gibi kabullenmeli, akışına bırakmalıyız. Hiç beklenmedik bir anda yalnızlık elimizden tutacaktır. İşte o zaman bir yabancıya merhaba demeye hazır olun. O yabancı bastırdığınız ve körelttiğiniz tüm düşünceleri size fısıldıyor olacaktır. Yalnızlık bir nevi düşünmeye ve keşkelere sığınmaktır. Huzuru, bir parça mutluluğu arıyordur. İşin ilginç tarafı o eksik parçayı en hüzünlü anlarınızın içinde bulacaktır. Tam da burada yalnızlığın güzel bir haz uyandırdığını, size zevk verdiğini anlayacak ve sık sık ona sarılmanızı sağlayacaktır. İşte böyle bir çelişkidir yalnızlık. Kimine göre bir tercih kimine göre bir kaçıştır. Bizler nasıl adlandırırsak adlandıralım, ne mana yüklersek yükleyelim, ondan kaçamaz, kopamayız. Bunca gelişimin, dönüşümün ve yeniliğin içerisinde o yabancıyı yok saysak bile bunu beceremeyiz. Bir gün başbaşa kalmaktan korktuğumuz o yabancıyla kısacık ömürlerimizi çürütürken buluruz kendimizi. Bir başka yönden bakıldığında da çok mutlu olmamızın sebebidir bu yabancı. Onunla korkmadan yüzleşmeye başlarsak dünyaya da pozitif bakmaya başlar, aslında ne çabuk unutulan varlıklar olduğumuzu anlarız. Ölümün var olduğu bu dünyada o yabancı bizlere gittikçe tanıdık gelmeye başlayacaktır. Gözyaşlarımız ortalığı ıslatırken sığınacak bir liman olmadığında, sevinçten deliye döndüğümüz anlarda mutluluğumuzu koşa koşa paylaşmak istediğimiz biri olmadığında ya da hava durumunu dinlerken yarın için tedbirler yağdıracağımız kimse yoksa ve önlemler tek kişilikse, uzayan iş mesaileri günler öncesinden yapılan planlara mani olmuyorsa; üzüntüyü, kederi, mutluluğu paylaşacak bir kuru toprak, birkaç damla yağmur ya da bir deniz kıyısının bazen sıcak bazen soğuk bankıysa, hastalandığınızda başınızda ısrarla bekleyen kimse yoksa sımsıkı o yabancıya sarılırsınız. İşte bu hayatın tam ortasında ölmektir. Pencereleri bir daha açmamak üzere gökyüzüne kapatmak, her şeyi tek başına yapmaya alışacak kadar güçlü olabilmektir. Şöyle ki; hayat bir tiyatro oyunuysa, yalnızlık bizim perde arkamızdır. Sergilediğimiz oyunu seyircilere, hayatımızdaki insanlara, mutlu ve sevgi dolu olduğumuzu kanıtlamak zorunda hissederiz kendimizi. Eğer hayatımızda üstlendiğimiz rollerin tümünü başarı ve güçle sahneye yansıtamıyorsanız gölgeniz gibi peşinizden ayrılmayacak olan yalnızlığınızla başınız dertte demektir. Yalnızlığınız mutsuz biri olduğunuzu düşündürüp mutluluğa ancak kalabalıklaştığınızda erişmiş olacağınızın yanılgısına düşürecektir. Hayatta en çok sizin mutsuz ve yalnız olduğunuzu ilmek ilmek işleyecektir düşüncelerinize. Yalnızlığın bu baş belası tarafında olmak istemiyorsanız ne yaparsanız yapın yalnızlığı bir seçim haline getirerek ne içine hapsolun ne de büsbütün inkar edin, sadece varlığını kabullenip içinizdeki yabancıyla iyi geçinmeye bakın.


Eskidik diye düşündü uzun kaldırımlar boyu ilerlerken. Bir yerden sonra bütün yollar birbirine benziyor. Parkın girişinde bulunan, melek heykelcikleri ile süslenmiş basık kemer beni tüm ihtişamıyla karşılamıştı. Yolun bittiğine şahitlik eden birkaç trafik lambası ise kırmızıyı gösteriyordu. Kemere biraz daha yakından bakmak için ışıkları ardımda bırakarak ilerledim. Kemerin sol ayağında yer alan komutan kıyafetleri içinde George Washington ve iki yanında Yunan tanrıları Fame-duyduğu önemli bir şeyi herkese duyurduğundan emin oluşuyla bilinir- ve Valor-savaşı ve değeri simgeler- eşlik ediyordu. Kemerin sağ ayağında ise dönemin takım elbisesi içinde George Washington, bu sefer iki yanında adalet ve bilgelik heykelleri durmasına rağmen tam karşıya bakıyordu. Usta bir heykeltraşın elinden çıktıklarına şüphe götürmeyen heykellerin rengi, kemerin renginden birkaç ton açıktı. Kemerin altından geçip parka girerken parkın ruhunun yüzüme çarptığını hissettim. Biraz ilerleyip durdum ve etrafıma bakındım. Uzun saçlarını rüzgarda savurarak kaykayını sol ayağından aldığı güçle ittirip daha da hızlanan bir çocuk yanımdan geçip arkadaşlarıyla birlikte kemere doğru ilerledi. Derin bir nefes aldım. Ciğerlerim; toz, duman, karbondioksit, yasemin kokulu bir parfüm, karmaşa, yoğun bir gürültü ve az miktarda oksijen ile doldu. İşte tam burasıydı her türlü imkansızlığın mümkün olduğu yer. Bunu anlamak niçin bu denli zordu? Gündüz ile gecenin farkı, uyku ile uyanıklık arası... Damarlarımda dolaşan heyecan nefes alışımı hızlandırdı. Meğer karmaşanın hastasıymışım ben. Düzensizliğin. Kalabalığın içinde yalnızlığın. Sesin ve de sessizliğin. Gündüzle aynı anda gecenin. Belki deliliğimden ya cahillikten ya da gençlikten. Belki de sevmekten, hem çok sevmekten.. İlk görüşte aşık olduğum şehir, her gün yeni bir bilinmezliğe uyandığım bu şehir... Yaşamaya değer, dedirtiyor. Baştan aşağı kırmızı giyinmiş, sanatçı olduğu her halinden belli 20'li yaşlarının başında, sarışın zayıf bir genç; yerdeki taşların üstünde oturmuş, önüne uzunca bir sıra halinde yaymış olduğu eserlerini sergiliyordu. Aşkın ne olduğuyla ilgili park halkının nabzını tutan bir grup gencin, bir insan boyu uzunluğunda beyaz bir kağıt üzerine tasarladıkları pankarttaki yazılara yakından baktım. Bir şeyler yazmak isteyip istemediğimi soran rengarenk giyinmiş bir kızla muhabbet ettim. Bir anda elindeki mavi keçeli kalemi elime tutuşturup beni kağıtla baş başa bıraktı. Love is... hiç düşünmeden aklıma gelen ilk şey yazılmış mı diye kontrol ettim. Hayır yazılmamıştı. Mavi keçeliyi kağıda değdirdim. Poetry. Hızımı alamayıp başka bir köşeye de Art yazıp kıza kalemi uzatarak teşekkür ettim. İçimdeki, bir bütünün parçası olmaktan ötürü duyduğum mutluluk ile yoluma devam ettim. Karmaşaya dahil olmak, herkese kucak açan bir topluluğa ait hissetmek... Artık park halkından biriydim. Kimliğimin bir parçası burada idi ve sonsuza dek burada kalacaktı. Siyah uzun saçları yüzüne çarpa çarpa dans eden zayıf bir kızı izledim. Yere serdiği beyaz kağıt parçası üstünde ordan oraya gidip geliyordu. Müzik olmamasına rağmen hareketleri uyum içindeydi. Gözlerini kapatmıştı, dış dünya ile bağlantısını kesmişti belli ki. Parkta ondan başka kimse yoktu. Şehirde ondan başka kimse yoktu. Dünyada ondan başka kimse yoktu. Kafasına parkın girişindeki kemerin minyatürünü geçirmiş, kendini baştan ayağı beyaza boyamış, mini beyaz bir elbise içindeki gencin önünde durdum veya o benim önümde durdu. Fark yoktu. Hareketsiz bekliyor ve birbirimize bakıyorduk. Ama onun gözleri kapalıydı. Birkaç dakika daha onun hareket etmesi için bekledikten sonra bu çabanın boşa olduğuna kanaat getirdim.


Sevgiyi kelimelerde, cümlelerde arayanlar çoğu zaman çevrelerini kuşatan onca sevgiyi göremezler. Biz 70'ler çocukları ve bizden önceki kuşakların anne ve babalarının çocuklarına gösterdiği sevgi bunun en iyi örneğidir. Onlar kelimelere dökemezlerdi hislerini, ama en az şimdikiler kadar severlerdi çocuklarını. Nerden mi biliyorum? Bugün çocukluğumu düşündüm; büyüdüğümüz mahalleyi, annemi, babamı... Onlar söyleyemediler belki ama yıllar sonra anılar çok şey anlattılar, ben de dinledim. Babalar günü yaklaşırken bir mektup yazdım babama, söyleyemediği halde duyduklarımı anlattım ona. İki tarafı iki bakkalla sınırlı küçük bir mahalleydi bizim mahalle. Sabah sokağa çıkıp akşama kadar oyun oynayan çocuklardık biz. Ekmek almaya gönderilen, öğlende eline ekmek arası domates biber tutuşturulup tekrar sokağa oyuna koşan ve bir an önce büyümesi beklenen çocuklardık. Köyden kente yeni göç etmiş ailelerde büyüyorduk. İlkokuldan sonra çocuklar okula gitmiyor, kızların ev işlerinde yardımcı olmaları erkeklerin çırak olarak bir yere girmeleri bekleniyordu. Sen değiştirdin her şeyi. Başta anlamadılar seni ama sonra bütün mahalle seni örnek aldı. Yıllar sonra ziyarete geldiğimde buldum eski karnelerimizi, okul belgelerimizi. Saklıyordun bir hazine gibi. Bizim bile unuttuğumuz çocukluk anılarımızı hatırlıyor ve bize yaşlı gözlerle anlatıyordun yıllar sonra... En iyi ve en zor zamanlarımızda hep yanımızda oluyordun... Yaşımız kaç olursa olsun, hala bir şeye ihtiyacımız olup olmadığını soruyordun her telefonda... Ben de sakladım baba, unutmadım, senin gibi, sana ait acı tatlı anıları. Saat 5.00'te, mahallenin alt başında senin işten gelişini bekleyişimizi unutmadım. Aybaşlarında sokağın ucunda senin gri gömlek ve pantolonla belirdiğin o anda duyduğumuz sevinci, elinde sarı bir fileyle gelişini ve getirdiğin çikolatalı gofretleri unutmadım. Değil kızların, erkeklerin bile ilkokuldan sonra okumadığı mahallemizde bütün çocuklarına üniversite okutarak, herkese örnek olduğunu unutmadım. Her türlü başarımızda gözlerin dolarak bizimle gurur duyduğunu unutmadım. Halbuki bütün bu başarıları biz sana borçluyduk. Çocukluğumuzda İstanbul'un tarihi yerlerini gezdirerek tarihe ilgimizi artıran sendin. Aldığın Büyük Atlas'la, eğlenirken dünyayı keşfetmemizi sağlayan... Dünyanın farklı yerlerine, farklı kültürlerine merakımızı uyandırarak coğrafyayı bize sevdiren... Öğrenmeye olan tutkumuz senin yaktığın kıvılcımla başladı ve büyüdü. Her okul döneminde okul alış verişlerini zevkle yapıp en az bizim kadar heyecanlanırdın. Pazar pikniklerimizi, akşam yürüyüşlerimizi, lunaparklardaki eğlenceli günleri unutmadım. İşte bu yüzden, biz, bütün çocukların, asıl biz seninle gurur duyduk. değiştirince hemen anlardın çünkü), en sevdiğin türküyü unutmadım. Biliyor musun baba, hiçbir çikolatalı gofret senin getirdiğin kadar tatlı olmadı bir daha ve ben o günden sonra çoğunu bitiremedim bu yüzden.


Hiçbir taş nedensiz dalgalandırmaz denizi, hiçbir yağmur boş yere sulamaz tomurcukları yüreğinde saklı toprağı, bilmeli. Hem savruldukça bu küçük damlalar zihinimizin yeşilliklerine her gün bir öncekinden daha çok benziyoruz kendimize. Farkımıza varmalı! Zor, çetrefilli belki katlanılması imkansız gözüken fakat uzadıkça alışkanlığa dönüşen bir sürecin içindeyiz. Lakin unuttuğumuz ne çok şey var. Geçmişten bugüne ulaşana dek ne badireler atlatıldı. Birkaç dünya savaşı, kıtlıklar, kavimlerin topluca göçleri, kurulan devletler, yıkılan devletler, atom bombaları ve çok daha fazlası... Irkımız sınandı, denendi, yıkıldı, baştan dirildi... Her defasında daha güçlü ayağa dikildi. Tarih tekerrürden ibaretse, hem hiçbir acı haddinden fazla sürmeyecekse; hayatlarımızın temelinden sarsıldığı şu günlerin geçici oldugunu bilmeliyiz. Zamana, zaman tanımalıyız ki çözümlesin her şeyi kendi dilinde. Şimdi içimize yapılacak yolculukların zamanı belki de.. Kendimizi tanımanın, her zerremize şükretmenin, kaçırdığımız düşleri uyanıkken görmenin, kendimize yeni şanslar vermenin zamanı... Hayatı mümkün olan en geniş haliyle yaşamak gerekir demiş yazar. Gezmeli, görmeli, hissetmeli, yaşamalı insan. Öyle yarım yamalak değil, tam, eksiksiz pişmanlığa yer bırakmadan yaşamalı! İster tek olsun ister kalabalık, az gitmeli uz gitmeli dere tepe demeden yollara düşmeli... O günler de gelecek hiç merak etme, sevgili okur. Belki yarın belki yarından da yakın... Hem geç değilken henüz hiçbir yüreğe, sevmeli ama çok sevmeli... Ha bir de bolca okumalı!


Bir hikayeye başladım fakat henüz sonunu bilmiyorum. Diline en çok yakışan kelimenin yolcusuyum. Nasibi kadere borçluyum. İki öznesi var bu kitabın: biri sen, biri ben. İlhamı arayan ben, ilhama vesile olan sen... Ateşi taşıyan ben, harlayan sen... Sonbahar yeli kitabın bekleme sahifesine takıldı, seni oraya bıraktım. Kendimi rüzgara... Manayı aradığım yerde kelimelerle karşılaştım. Davayla başladığım sözü yarenle bitirdim. İmge toplamaya gelmiştim ben bu dünyaya; aşkınla yok olmaya değil. Sen de bir imgesin, maşuk değil. Kabullenişim teslimiyetimden mi yoksa kaybedişimden mi? Kadere teslim olduğum yerde bir senden vazgeçemedim. Sabrı senin yolunda tükettim. Sonunun iyi biteceğini bilmektir sabır. Hakk'ın kapısından ayrılmamaktır sabır. Hakk'a tam teslimiyettir sabır. Çünkü o en derin yarayı da bilir yaranın merhemini de... Merhemi sen sandıkça daha çok yara aldım. Sabır oldu kahır. Oysa sızının en ağır olduğu yerdedir hayır. Hayır, dayanmaz bu sadır. Şayet dayansaydı, yetişirdi Hızır.


Ihlamur kokusundan mıdır bilmem! Bütün duyguları aynı anda yaşarım bazen. Ağlarken gülmek, gülerken ağlamak, severken acı çekmek... Yağmur sonrası ıslak toprağın kokusu... Yeni kitap kokusu... Koku... Ihlamur kokusu... Hissediyorum, hepsini... Bütün kokuları alabiliyorum. Uzaklarda, şimdi çok uzaklarda... Bu koku... Çok tanıdık bir... Daha önce hissettiğim türden. Kafa karışıklığı, kararsızlık, duygu karmaşıklığı... Bunlar tek bir şeyin göstergesi. Ihlamur!


Gerçekten bu, ben değilsem ben kimim... dizlerini kendine çekip karanlıkta ağlayan zayıf bir insan olarak hayal ediyorum... buraya, başka bir gezegene taşınsam ya... Bisiklet'i, Yüzyüzeyken Konuşuruz'u, bir de Oğuz abimi alıp gideyim artık...


Gözlerim Nisan'dır şimdi. Yağmur yağmur, dopdoludur şimdi. Bir şeyler oluyor hep, öyle şeyler ki içimdeki gözyaşı okyanusuna medcezirler hediye ediyor. Öyle kabarıyor ki sular kaynağında, dayanamıyor taşıyor toprak rengi gözlerimden tuzlu sular. Ağlıyorum. Ona değil, sana değil, kendime, yitik zamanıma, fırtınalı zamanlarımda yıkıp geçtiklerime; yapamadıklarıma değil yapmadıklarıma ya da yaptıklarıma... Ağlıyorum. Korkmuyorum ağlamaktan. Ağlayamamaktan iyidir diyorum. Ağlayamamak, Nisan ya da sonbaharda yağmur yağmaması kadar kötü bir şey olurdu diyorum. Ya da baharda bir ağacın çiçek açmaması kadar umut kırıcı, ağacın çiçeği özlemesi kadar özlem dolu... Yağmur iyidir, odur yoncaları bitiren, odur toprakları yeşerten, toprağın derinliklerine kadar işleyip nakışını, yeryüzünü bir sergi salonuna çeviren... Rahmanirrahim olan Rabbin varlığını derelere tepelere nakşeden, O yüce nakkaşı her dem zikreden, zikrini bizlerle paylaşan, zikir senfonisini besteleyen ırmaklara, derelere kendi zikrinin duruluğunu dercedendir o... Kardeşidir gözyaşı yağmurun. Belki de birlikte var oldu yağmur ve gözyaşı... Nasıl küçük bir derecik büyük bir nehirden doğar ya da bir küçük derecik koca bir ırmağı beslerse, öyle de çift taraflı bir ilişkisi vardır belki bu ikisinin. Seviyorum ağlamayı. Hep gülenlere inat seviyorum. Hep gülmektense arada bir gülüp, çokça ağlamak istiyorum. Kalbim münbit topraklar gibi yeşersin diyorum damlaların raksında, her bir damla bir ismin zikrini hediye etsin diyorum her bir zerreme. Gözyaşlarımla var olayım var olacaksam. Bir gün kurgulanmış bu hayattan gerçek yaşamın kucağına düştüğümde, kuruyan dalların Nisan'da canlanması gibi yağmurlarla, ben de gözyaşlarımla canlanayım. Kod adı ölüm olan gerçek hayatın gerçekliğine gözyaşı denizimde yelken açayım.


Obsidyen, içinde silisyum, oksijen, su, demir ve eser miktarda magnezyum bulunan bir taştır. Sertliği 5 ila 5,5 derece arasında, özgül ağırlığı 2,60'tır. Fiziksel dayanıklılık vermesi, bulunduğu bölgedeki ve bu bölgenin çevresindeki negatif enerjiyi temizlemesi, öfke, kıskançlık, hırs, kızgınlık gibi duygusal tepkileri temizlemesi en bilindik faydalarındandır Ayrıca kan dolaşım sistemini sağlıklı tutmaya ve kas kramplarını hafifletmeye yardımcı olur. Ağrı taşı olarak da bilinir. Rahim hastalıkların iyileştirilmesinde etkilidir. Karın bölgesinde gaz, asit gibi sebeplerle oluşan basıncı giderir. Bilinen başka yararları da bulunmaktadır; çevreye güçlü bir enerji yayarak çevredeki kötü niyetli insan ve hayvanların bu taşı takan kişiden çekinmesine sebep olur. Duygusal tıkanıkları ve geçmişte meydana gelen duygusal darbelerin etkisini gidermeye yardımcı olur. Kaygıyı azaltır, bağışıklık sistemini güçlendirir. Bedeni, bakteri ve virüslerin oluşturduğu iltihaplardan ve diğer toksinlerden temizler. Gribin iyileşme sürecini hızlandırır. Alerji giderimine yardımcı olur. Temas halinde elleri ve ayakları ısıtır. Akıl ve mantık gücünü arttırır. Yatarken yastığın altına konulursa rüya görmeyi arttırır. Bana göre herkeste olması gereken taşlardan biridir. Sevgi ve sağlıkta kalın, hoşça kalın...


2017 Eylül ayı, kalbim pır pır atıyor. Belçika'ya Erasmus yapmaya gideceğim. Başkenti olan Brüksel şehrini daha önceden biliyordum tabii ama Gent diye bir şehrin varlığından hiç haberim olmamıştı. Ama bu güzel şehir beni ilk andan itibaren büyülemeyi başardı. Küçük ama bir o kadar da kozmopolit yapısı, güleryüzlü yerel halkı, renkli kapılı evleri, büyük, kaotik bir şehirden gelmiş bir genç kızın estetik açlığını doyurmaya yetmişti de artmıştı bile. Üstelik Avrupa'nın tam ortasında olması ve Fransa, Almanya, Hollanda gibi ülkelere 3 saat mesafe uzaklıkta oluşu gezgin ruhumu daha da coşturmuştu. Gel zaman git zaman şehri ve ülkeyi tanımaya başladıkça aslında Belçika'yı çok iyi tanımadığımı fark etmiştim. Çok küçük bir ülke olmasına rağmen, 3 ayrı bölgesinde Flemenkçe, Almanca ve Fransızca olmak üzere 3 ayrı resmi dili var. Ayrıca yaşadığım bölgede, yaşlısıyla genciyle herkes İngilizce konuşabiliyor. Benim için Belçika sadece çikolata, patates ve gezmekten ibaret iken birden çok kültürlü bir cennete dönüşmüştü. Örneğin yaşadığım şehir Gent'te Flemenkçe resmi dil olarak kullanırken, 1 saat mesafedeki Brüksel'de her şey birden Fransızca'ya dönüşüyordu. Dil öğrenmeye her zaman ilgim olduğundan bu durum beni çok cezbetti. Bir de üniversiteye giriş sistemlerinin sınavsız olduğunu duyunca büyülendiğim şehir Gent'te kalıcı bir hayat kurmaya karar verdim. Yazlık kıyafetlerimi bile getirmediğim bu ülkeden dönmeme kararı aldım. Şimdi bu serüvenin üçüncü senesini doldurmaktayım. Burada yaşadığım özgürlük hissi ve insanların refah seviyesi beni her zaman çok etkiledi. Yaşadığım şehrin güvenli oluşu da buna dahil. Çoğunluk büyük müstakil evlerde veya 2-3 katlı küçük apartman dairelerinde yaşamasına rağmen bu küçük şehirde hırsızlık oranı çok ama çok düşük. Üstelik herkesin tek başına bağımsız yaşayabilmesi için devlet tarafından sunulan imkanlar size adeta hayatı sevdiriyor. Öte yandan bülbülü altın kafese de koysalar Vatanım da vatanım demiş diye boşuna dememişler. Ne olursa olsun hiçbir şey vatan hissini doldurmaya yetmiyor. O konuda da şanslıyım ki Belçika'da Türkler çok fazla. 1960'lı yıllardan itibaren işçi olarak buraya gelen yurttaşlarımız burada artık 3. nesil olarak yaşıyorlar. Bu yüzden de hem Türk yemeklerine hem de Türk malzemelerine ulaşım çok kolay. Bazı mahalleler kahvehaneleriyle, kebapçılarıyla, bakkalıyla, kasabıyla adeta küçük bir Türkiye hissi yaratıyor. Hatta dürüst olmak gerekirse her ne kadar Flemenkçe'yi öğrenmiş olsam da gün boyunca en çok kullandığım dil hala Türkçe burada. Belçika halkı da tabi ki Türk kültürüne karşı çok ilgili. Yemeklerimizi, adetlerimizi, tarzımızı, kültürümüzü ilgiyle takip ediyorlar. Örneğin Ramazan aylarında beraber oruç tutan ya da iftara misafir olarak gelenler çok oluyor. İşte böyle... Bu güzel ülkede üç senedir artık burada ailem olan insanlarla hayatımıza devam etmekteyiz. Bir gün yolunuz düşerse hiç düşünmeden ziyaret etmeniz gereken şehirlerden birisi Gent. Herkese kucak dolusu sevgi ve saygılarımla..


Aile ile balkonda içilen çayın verdiği huzura rağmen içini bir hüzün kaplamıştı o akşam. Neşeyle gülen gözleri anlık dalmaya iten sebeplerin kötü bir geceye, iç acıtan şarkıya ya da anıları hatırlatan o kokuya ihtiyacı yoktur. Tıpkı en kötü hissettiğimiz anlarda yüzümüzü hiçbir şeyin güldüremediği gibi. Duyguların birbirine hükmedemeyecek kadar eşit güçleri vardır. Çivinin çiviyi sökemediği, dinsizin hakkından imansızın gelemediği tek alandır duygular. O an iç müziğinin ritmi ne ise; kalbin, ruhun sadece ona ayak uydurur. Nil kendisinin çözemeyeceği sorunlarını dışarıya aktarmaktan hoşlanmazdı. Çünkü iç müziğinin sesini dışarıdan gelen yabancı seslerin bastıramayacağını bilirdi. Bu sebepten çocukluğundan bu yana yaşadığı her duyguya şahit olan odasına geçti. Düşündü, düşündü... O akşam film şeridi dediğimiz olayın sadece ölmek üzere olan insanlara ait bir şey olmadığını anladı -en azından o şeridi görebilmek için ölmek şart değildi-. İnsanın hiç geçmeyen 5 dakikaları vardır. Ölmek üzere olduğunu bilirsin; ama sonuç iki durum için de her zaman belirsizdir. Düşünmeye devam etti sonra. İlk kalp kırıklığından başladı. Bunu ilk aşık olduğunda yaşamıştı. Aşık olmanın gerektirdiği duyguları tek seferde yaşamayı başarmıştı. Ama yine de hayran olup cesaretine, devam etti denemeye. Çünkü o sevmeyi seviyordu. Asıl gücün duyguda olduğunu biliyordu. Hayal kurmaktan, güzel olanı aramaktan da beklemekten de vazgeçmedi. Gözünün önüne getirdi tüm yaşanmışlıkları. Hepsi için cevaplanmamış tek bir soru vardı. Kimini az kimini çok sevmişti. Ama sevmek duygusunu hep var etmişti içinde. Peki sonuç neden hep aynıydı? Sana hep sevgiyle geldim. En çirkin anlarında bile kusurunu görmedim. Sana hiç kötülük getirmedim, kötü olmanı hiç istemedim. Bunca şeye rağmen sırtını döndüğünde yüzünde oluşan nefretin, dilinden dökülen kötülüklerin sebebi ne? Bunun cevabını kendisi veremezdi. İşte tam da bu sebepten içinde onu hep düşünmeye iten o müziğe söz ekleyemiyordu. Bu yüzden o ritim hiç değişmiyordu. Öyleyse hayaller kurmama izin verme Allah'ım. Hiçbir zaman karşılık bulmaması düşüncelerimin, tüm gerçekliğiyle göremeyişi gözlerimin, hiçbir zaman olmayacağına inanmak da benim kalbimi kırıyor. Muhatabı olmayan kırgınlığın sorusunu bile soramıyorum. dedi tüm yorgunluğuyla. Sonrasında bunun gerçekleşme ihtimalinin verdiği o korkuyla umuduna sarılıp devam etti sözlerine. Bana öyle bir haber getir ki merhametinden; kendi hikayemi yazabilecek kudreti bulabileyim parmaklarımda. Minnetim olmasın adımı dahi hatırlamayacak olan insanların cümlelerine. İzin ver en güzel ezgileri ekleyebileyim iç müziğime, sözlerim dansa kaldırsın ruhumu, can versin her hüznümde ayaklarıma.


Merhaba, ben Müzeyyen Özal. 1997 yılında Hatay'ın Antakya ilçesinde doğdum. İlk ve ortaöğretimimi Antakya'da tamamladıktan sonra üniversite okumak için, yaşadığım şehirden ayrıldım. Üniversitenin ilk yılını Ankara'da okuduktan sonra geri kalan eğitimimi Gaziantep Sanko Üniversitesi'nde tamamladım. 2019 yılında mezun oldum. Hatay aşığı bir insan olarak mezun olur olmaz hasretle memleketime koştum. 2019 Aralık'ta kurulan Göztepe Antakya Futbol Okulu'nda diyetisyen olarak göreve başladım. Bizler, kişiye özel beslenme programları ile sadece zayıflama veya kilo alma ile sınırlı kalmayan; hastalıklarda, gebelik ve emziklilikte, çocuklukta, ergenlikte, yeme davranışı bozukluklarında, sporcuların beslenmesinde yani kısacası her durumda beslenmeyi düzenleyen tek yetkili meslek grubuyuz. Hastaneler, sağlık ocakları, yemek şirketleri, okullar, özel sektör vb. insanın bulunduğu her yerde diyetisyen olmalıdır. Bu bölümle birlikte farkettim ki ben, sağlıklı beslenen ve yemeklerle bağı kuvvetli olan bir bireymişim. Yaşamak için yemek ve yemek için yaşamak ikileminde ben yemek için yaşamayı tercih eden tarafmışım. Tabii ki her zaman sağlıklı beslenmek mümkün olmuyor. Ama bu bölümü okuduktan sonra sağlıksız besinlerin bana zararını daha net gördüm. Bu besinlerden tamamen uzak yaşamak ne yazık ki mümkün değil. Çünkü beslenme sadece karın doyurmak değil, ruhu da beslemektir. En azından öğünlerdeki yanlış tercihleri nasıl onarabileceğini bilmek, bir yanlışın diğer yanlışı doğurmaması, hayat düzeninin tamamen olumsuza dönmemesi için beslenme bilgisi çok önemli. İnsanlarla iletişim kurmak gerçekten zor. Farklı farklı birçok insanla bir araya geliyoruz ve bu meslekte karşılaştığımız her insanın beklentisini mümkün olduğunca karşılamak gerekiyor. Bireyler sadece beslenme danışmanlığı değil bir nevi yaşam koçları olmamızı bekliyor. Doğal olarak bu durum fazlaca zaman ve emek sarfetmeyi gerektiriyor. Bu sebeple mesleğini sevmeyen birinin kolayca yapabileceği bir iş değil. Başka bir zorluk daha var ki bu konuda oldukça muzdaribiz, diyetisyenler olarak mesleğimizi icra etmenin yanında bir de diyetisyencilik oynayan insanlarla savaşmak zorunda kalıyoruz. Eğitim düzeyi maalesef etki etmiyor. Sağlıklı beslenmeye ilgisi olan, daha önce kendi yöntemleriyle kilo veren/alan, tıp eğitimi aldığında beslenme konusunda da uzmanlaştığını sanan, insanların beslenmeye olan zaafını kullanmak isteyen her insan kendinde işimize karışma hakkı buluyor. Maalesef ki her gruptan insan kendini diyetisyen ilan ederek çevresini yalan yanlış bilgilerle zehirlemekte ve insan sağlığıyla oynamaktadır. Ben hayatım boyunca insanlarla ilgilenmeyi, iletişim halinde olmayı çok sevdim. Bu mesleğin benim için en güzel yanı insanlarla iç içe olabilmek. Her insanla özel olarak ilgilenip, onların beslenmesinden günlük yaşamına kadar her anlarını tanımak ve sadece onlara ait olabilecek uygun beslenme programını ayarlamak aslında çok kolay bir iş değil. Beslenmenin tek bir doğrusu ya da tek bir yanlışı yok. Her birey için farklı ve biz diyetisyenler her danışanımız için bambaşka yollar seçiyoruz. Böylece diyetisyenlik hiçbir zaman monoton bir meslek haline dönüşmüyor. Eğer sosyal bir birey değilseniz ve gerçekten sabrınızı, zamanınızı bu mesleğe ayıramayacaksanız tercihinizi başka bölümlere yöneltmenizi tavsiye ederim. Biz sağlık sektöründeyiz ve emin olun bu bölümü okumak, başarılı bir diyetisyen olmak kolay değil. Okul bir şekilde biter elbet. Ama hayatınızın geri kalan döneminde başarınız ve mutluluğunuz için sevemeyeceğiniz bir mesleği yapmanızı tavsiye etmem. İyi araştırmalısınız. Bazı insanlar bu mesleğin kolay ve rahat bir meslek olduğunu düşünüyor. Oysa hiç öyle değil. İlerde rahat etmek için tercih edeceğiniz bir meslek arıyorsanız yanlış bölümdesiniz. Sadece mesleğinizi yapmayacak, aynı zamanda mesleğinize karışan insanlarla savaşarak, yanlış bilgileri temizlemekle uğraşacaksınız. Ancak mesleğinizi gerçekten seven biri iseniz bu bölümü okumak da mesleği icra etmek de oldukça eğlenceli olacaktır. Şahsen ben zevkle okudum. Ve bu işi zevkle yapabilecek herkese diyetisyenliği önerebilirim. Eğitim kadrosu olarak ülkedeki birçok okuldan daha iyi olduğunu düşünüyorum. Fakat yönetim olarak oldukça yetersiz bir okuldu. Birçok konuda öğrencilerinin beklentilerinin altında kaldı. Okulun merkezi olması oldukça avantajlıydı ama mevcut bir kampüsümüz, hatta ders aralarında hava almak için çıkabileceğimiz ufak bir bahçemiz bile yoktu. Bu okulu seçmemdeki en büyük etken hastanesinin olmasıydı. Ama açık konuşmak gerekirse ben aradığımı bulamadım. Hatay'ı çok seviyorum ve bu sevgiyi mesleğimle birleştirmek istiyorum. Hatay gastronomisini diyetle yorumlamak, herkese bu lezzetleri anlatmak istiyorum. Aslında bu hayalime kendi çapımda başladım diyebilirim. 2020 Ocak ayından beri aylık bir gazetede 'Gastro Diyet Köşesi' yazıyorum. Burada Hatay yemeklerini sağlıklı beslenmeyle nasıl birleştirebiliriz, hangi yemekleri hangi mezelerle tüketebiliriz, pişirme yöntemi yanlış olan yemekleri nasıl sağlıklı hale getirebiliriz gibi sorulara yanıt bulmaya çalışıyorum. Daha sonra hem Hatay yemeklerinin hem de diyet yemeklerinin içinde bulunduğu bir Diyet Kafe projesi geliştirmek istiyorum. Zaman ne getirir bilemem ama umarım hayallerimi getirir.


Halikarnas Balıkçısı'nı bu kitapla tanıdım. Daha doğrusu kim olduğundan haberim vardı elbette. Ancak okuduğum ilk kitabıydı. Halikarnas Balıkçısı'nı tanımak isteyenler için çok güzel bir başlangıç kitabı Mavi Sürgün. Kitapta, haksızlık sonucu sürgüne gönderilen birinin başından geçenler anlatılıyor. Tabii anlatan sanatçı olunca mesele, olay aktarımından farklı bir boyuta taşınıyor. Halikarnas Balıkçısı'nın kullandığı dil o kadar samimi ki okurken karşımda tertemiz bir biçemle anılarını anlatan bir büyüğüm varmış hissine kapıldım. Ayrıca yazılanlar birinci ağızdan çıktığı için Halikarnas Balıkçısı hakkında tahmin edemeyeceğim kadar çok şey öğrendim. Anlattıkları, hissettirdikleri çok değerliydi. Lisede Cevat Şakir Kabaağaçlı'nın Bodrum'a sürüldüğü için Mavi Sürgün'ü yazdığını duyduğumda Hadi canım Bodrum gibi sürgün yeri mi olurmuş? demiştim. İstanbul'dan başka yerde yaşamamış biri için o dönem şartlarında bal gibi olurmuş... Ancak Bodrum'a varana kadar kendisinin de fark ettiği üzere Halikarnas Balıkçısı'nın asıl sürgünü İstanbul'muş. Rutin denilen şey onu mahvetmiş, kendi hayatından sürmüş meğer. Bodrum'a sürüldükten sonra orayı çok sevmiş. Hatta Bodrum'un eski adı olan Halikarnas ile anılmaya başlamış. Bu yüzden Cevat Şakir Kabaağaçlı'yı Halikarnas Balıkçısı yapan Mavi Sürgün'dür diyorum. Bir haksızlık sonucu Bodrum'da mahkum edildiği kalebentlik yeniden doğuşuna sebep olmuş. Onunki sürgün edilmek değil bir ağaç gibi sürgün vermekmiş. Verdiği sürgünle Bodrum'a nefes olmuş. Sürgünle yaşamayı, yaşatmayı keşfetmiş. Türkiye için öyle yararlı şeyler yapmış ki saymakla bitmez. Mesela ülkemizde hiç olmayan ama Bodrum'un iklim şartlarına uygun bitki tohumlarını bir bir keşfedip özenle yetiştirmiş. Günümüzde Bodrum'a gittiğimizde gördüğümüz rengarenk çiçeklerin ilk yetiştiricisi ve Türkiye'deki narenciye çeşitliliğinin sebebi oymuş yani. Cevat Şakir Kabaağaçlı sanata bambaşka bir boyut kazandırmış. Sanatını sadece kalemle kağıtla değil taşla, toprakla, denizle icra etmiş. İlmek ilmek işlemiş eserini doğaya, topraklarımıza. Siz de kendisine hayran olmak ve yaşamanın aynı zamanda yaşatmaktan geçtiğini öğrenmek için mutlaka okumalısınız.


1940 doğumlu John Maxwell Coetzee, Avustralya'da yaşayan Güney Afrikalı yazar ve akademisyen. Daha ziyade J. M. Coetzee olarak bilinir. Avukat bir babayla öğretmen bir annenin oğlu olan Coetzee, Cape Town Üniversitesi'ni bitirdikten sonra Teksas Üniversitesi'nde edebiyat doktorasını tamamlar, 1972'de Güney Afrika'ya dönerek Cape Town Üniversitesi'nde ders vermeye başlar. Coetzee, eserlerinde analitik zeka ve verimli diyaloglarla yabancılaşmayı anlattığından ötürü 2003 yılında Barbarları Beklerken kitabı ile Nobel'e layık görülüyor ve bunu kesinlikle hak ediyor. 2013 yılında yayımlanan 'The Childhood of Jesus' adlı kitabı Mayıs 2015 itibarıyla halen Türkçeye çevrilmemiştir.


Yakar top, yedi kiremit, çelik çomak,


Kuşlar Meydanı vardı bir zamanlar. Daha paytak paytak yürürken götürürlerdi beni, hatırlıyorum. Yerden birkaç karış havalanmalarını görmek adına oradan oraya koşturup divane olurdum. Sonra, küçük kahverengi olanlarını büyük lacivert olanların yavrusu sandığım o kuşlar en büyük korkum oldu. Bunda, yedi yaşındaki bir psikopatın, yanımda, kuşların insan gözlerini nasıl gagaladığını anlatmasının etkisi var. Az ötedeki, zaten şehirde birkaç tane bulunan parklardan şehrin en merkezinde olanını benim için yaptıklarını düşündüğüm zamanlardı o zamanlar. Çünkü sadece bana ait olan annem götürüyordu beni oraya. Parkın sınırlarını belirlemek adına döşenmiş çalılardan ise nefret ediyordum: Her an içerisinden çıkabilecek bir kuş, gözlerimi oyabilirdi! Bu, çok korkunç olurdu gerçekten. Benim parkımda bu kadar korkutucu şeyler ne arıyordu?! Aidiyet hissi o zamanlar böyle bir şeydi: Bugüne dair yalnızca güzel şeyler... Hem, ikizimin olması da annemin sadece bana ait olması gerçeğini değiştirmiyordu. Yalnızca suda uçan beyaz kuşları da fark etmiştim ama onlara zincir vurulamayacağını duymamıştım henüz. Bu yüzden, yalnızca suda uçmaya devam edebilirlerdi. Binlerce şey dolanıyor insanın kafasında yazarken. Neye niyet ediyorsun bambaşka şeyler yazıyor kalem. Kalem hükümranlığı diyorlarmış buna. - Ne hükümranlığı biladerim, çocuksu aidiyete n'oldu hani? - Kendimden kaçmaya çalışırken kendimi köşeye sıkıştırınca, diyim... - ... - fff, öyle işte ya :( Muhtemeldir ki bu, düşündüklerimi yazmama gayretim içinde, daha sonra okudukça bu yazılmış olanları, düşündüklerimin çoğunu hatta belki hepsini unutmuş olacağım. Öyle ya, onca güzel şeyin unutulmasına müsaade ediliyor, belki de ortaya çıkan bu yazının varlığını da unutacağım. Unutmuş olursam da çok mutlu olurum, parmakla sayılabilecek kendimle çelişmediğim anlarıma bir parmak daha kalkmış olur; kendine ait sırlar olmasına değinen biri, an'a, kendinin bile bulamadığı sırlar saklamış olur.


Yürüyordu taş sokaklarında İstanbul'un. Hava yeni yeni aydınlanıyordu. Esnaf olabildiğince heyecanlı ve hareketli idi bu sabah. Dükkanının önünü yıkayanlar, sokağın karşısındaki komşusuna selam verenler, hayırlı işler dileyenler... Yürüyordu taş sokaklarında İstanbul'un. Önceden de geçmişti buradan. Sinirliydi, asfalyaları atmıştı iyice. Muallimesi onu bütün sınıfın önünde azarlamıştı. Sevmeyecekti artık onu, görmeyecekti annesi gibi. Hayran olmayacaktı ona. Çalışmayacaktı sınavlarına heyecanla işte! Yürüyordu taş sokaklarında İstanbul'un. Önceden de geçmişti buradan. Heyecanlıydı. Tüm dünya onun içindi sanki! Tüm dünya ona'ydı, her şeyi yapacak gücü vardı ve buna inancı tamdı. Bıyıkları yeni terlemişti henüz. Bir de düşmüştü ki bir sevdaya, sormayın gitsin. Seviyordu. Çok seviyordu. Her şeyi, herkesi seviyordu. Uçan kuşlara baktı, onları da sevdi. Köşedeki muhallebiciye baktı, onu da sevdi. Bohçacı teyze geçti yanından, onu da sevdi. Küçük bir çocuk, bağıra çağıra gazete satıyordu, onu da sevdi, gazeteyi de! Yaşayacaktı! Hayat buydu! Bir şeyler oluyordu... Ne de güzeldi yaşamak öyle... Yürüyordu taş sokaklarında İstanbul'un. Önceden de geçmişti buradan. Lakin eskisi gibi değildi artık adımları. İki adımda bir durup soluklanması gerekiyordu. Oturdu bir dükkanın önündeki taburenin üstüne. Çırak koştu su getirdi bu yaşlı adamcağıza. Dayı... diyordu, Dayı ne oldu iyi misin? Düşündü. Ne olmuştu sahi? Ne olmuştu? Hayaller kurmuştu. Nefes almıştı, aşık olmuştu, çalışmıştı, kazanmıştı, kaybetmişti, gülmüştü, ağlamıştı... En çok ne olmuştu? Ne geliyordu aklına? Şu kuşlar da bir sussaydı! Hele şu insanlara da bak! Etrafına niye toplanmışlardı böyle? Sessiz olsalardı ya! Düşünüyordu, ne olmuştu sahi? Dünya benim sanmıştı, haksız da sayılmazdı hani... Dünya onundu bir zamanlar. Ne olmuştu peki? Bir bebek, gülüyordu ona. Neredeydi şimdi? Bir zamanlar baba diyordu, şimdi neredeydi? Ne olmuştu? Hah, doğruydu ya! Anarşik olmuştu oğlu. Neydi sanki, anarşik olmak? Yaşayıp gidiyordu, kitap neyin okuyordu, ne istemişlerdi gencecik oğlundan? Unutmuştu adam. Neyseydi. Ayağa kalkmayı denedi. Yürüyorlardı taş sokaklarında İstanbul'un. Esnaf her zamanki gibi, hareketli, canlı... Komşumdan al, o siftah yapmadı diyordu biri. Bir diğeri de kaçakları günlük 10 akçeye çalıştırmaktaydı. İnsanların kanı o zamandan bozulmuştu! Sinirlendi adam, okkalı bir tokat savurmak istedi bu esnaf bozuntusunun yüzüne! Böyle tacir olmaz olsundu! Öğretmemişler miydi ona ki; bu yanlıştı? Kendisine öğretmişti öğretmeni, bu yanlıştı, yapılmazdı. Özledi öğretmenini, yedi yaşındaki halini... Gidip ellerini öpmek, sarılmak istedi, ama kalkamıyordu. Hayret! Kendisinin de başına gelir miydi bu? Garipsedi. Aşıktı oysa. Muhallebiciyi ve bohçacı teyzeyi seviyordu hala! Dünya onundu. Aşıktı. Yaşıyordu! Bir aralık yine ölmüştü gerçi de, böyle de toprak yutmamıştı ki canım! Ama bak, diye konuştu kendiyle; o zaman da yutmuştun bir şey. Yutkunmuştu ama ne yuttuğunu hatırlayamıyordu. Acı mıydı yuttuğu? Ayrılık mıydı? Neydi, veda mı yutmuştu? Ay! İlahi! Doğru ya, ölümdü yuttuğu. Anımsamıştı şimdi. Dünya onun sanıyordu, sonra dünyayı toprağa gömdü. Yine bir hüzün kapladı içini. Bu konu oldum olası üzerdi onu. Kim aşktan bahsetse, o günden sonra homurdanıp durdu bu yüzden. Eş dost, kahve arkadaşları, okeye dördüncüler; hep yaşlılığına verdi. İşte yine, geçiyordu taş sokaklarından İstanbul'un. Ne kalabalıkmış bu şehir; Yürüyeni ayrı, uçanı ayrı! İnsanlar yine koşuşturuyor, dükkan açıp kapatıyor, aşık oluyor, çalışıyor, kazanıyor, kaybediyor, doğuyor, ölüyordu. İstanbul ise yine İstanbul'du. Yaşayanlarıyla, ölenleriyle, ölüleriyle... Kimse bilmezdi, bu şehrin üstünde, yeryüzündeki kadar çok insan vardı. İnsanlar mıydı? Ondan emin olamadı adam. Birbirlerinin içinden geçer de, çarpmazlardı asla. Birbirlerini görür, tepki vermezlerdi. Eskiden kanlı bıçaklı olanlar, birbirlerini öldürenler, birbirlerini sevenler... Hepsi, herkes, sadece dolaşır dururdu, İstanbul'un taş sokaklarının üstünde. Yaşayanların içlerinden geçerlerdi de, ürperirdi insanlar. Adam bunu görüp gülerdi, onun da içinden geçip giderlerdi donuk bakışlarıyla. Ta yüzyıllar öncesinin kıyafetleriyle dolaşan ruhlar olurdu. Bazılarına yanaşıp sorardı adam; Sizin zamanınızda da bohçacı teyzeler var mıydı? Bizde vardı, çok severdim neden bilmem... Sonraları onların yerine alışveriş merkezleri yapacaklarmış diye duydum? Bir iki saniye durur, sonra kendi yollarına giderlerdi. Ayıptır ayıp, diye bağırırdı adam arkalarından! Dönüp de bakmazdı hiçbiri.


Ben kayboluşun başkentiyim. Girdiğim yüreklerde kaybolurum. Baktığım gözlerde kaybolurum. Adım gibi bildiğim şehirde kaybolurum, kendime dahi rastlamam. Kalabalık caddelerde yürürüm, etrafıma bakamam. Gördüğüm her insanda aklım kalır çünkü. Ayakları çıplak çocukta yüreğim kalır. Elleri nasır bağlamış babada insanlığımı bırakırım. Es geçebildiğim çehre kalmaz. Adı duyulmamış sokaklardan geçerim. Tüm umudunu acımasız olan kocasına yükleyen kadınları izlerim. Binbir acıya aynı anda ev sahipliği yapan o kadınları... Ve bütün amacını bir kilo daha mal satmaya adamış satıcıları izlerim. Renkli çiçekler açan ağaçları... Saatlerce gökyüzünü seyrederim. Dünya üzerinde nerede olduğumu düşünürüm. Ve bir başkalarının nerede olduklarını... Sevdiğim insanları düşünürüm. Tam o an neler yaptıkları hakkında fikirler üretirim. Bunların doğruluğu üzerinde pek kafa yormam. Bir tek yaralı kuşa takılır aklım, günlerce uyuyamam. Alelade ağızdan çıkan bir söze saatlerce kafa yorar, gözyaşı dökerim. Bir kitap okurum, atlatamam. Önce baş karakterin yerine koyarım kendimi. Onun giysilerine, kişiliğine bürünürüm. Bunu kitabın kenarda köşede kalmış karakterine kadar yaparım. Ve o kişide günlerce kalırım. Çünkü kendimde onu, onda kendimi bulurum. Ben de kendi hayatımın kıyıda köşede unutulmuş karakteriyim. Kendi sesimi kendim duymam. Ben hissederim, söyleyemem. Ağlarım, gösteremem. Canım yanar, bağıramam. Kaçmak isterim, kalkamam. Ben buyum. Hisler denizimde boğuldum. Kendi dünyamda kayboldum.


Bazı filmler vardır, görmezden geldiğimiz hayatın fark edemediğimiz gerçeklerini bize gösteren. Durup bir düşünür insan; benim derdim dert mi diye. İşte size bu ay böyle bir filmden söz etmek istiyorum. Nüfus kağıtları dahi olmayan insanların yaşadığı bir yerde, anne ve babasına, onu dünyaya getirdikleri için dava açan bir çocuğun hikayesi: Kefernahum. Kalpleri sızlatan bir Nadine Labaki filmi. Kefernahum İncil'de geçen bir yer adıdır. Ayrıca cehennemlik yer anlamına gelen bir deyim olarak da kullanılır. Filmin çekildiği Beyrut'un, hasbelkader yaşayan insanlarının bulunduğu fakir kesimini gördüğümüzde, filmin adının kefernahum olmasının nedenini daha iyi anlayabiliyoruz. Beyrut'un bu fakir mahallelerinden birinde yaşayan Zain, okula gitmesi gerekirken bakkalda çalışmak zorunda kalan bir çocuk. Filmin başlarında, kaderine razı olmuş bir şekilde kardeşleriyle yaşamını sürdüren bir karakter olarak gözükse de, kardeşinin birkaç tavuk karşılığında zorla evlendirilmesiyle hayata karşı olan isyanı başlıyor. Biz de bundan sonra Zain'in asıl hikayesini izlemeye koyuluyoruz. Zain'in yolu, Etiyopyalı bir göçmen olan ve Lübnan'da kaçak olarak yaşayan Rahil ile kesişiyor. Tek bir çocuğu olan ve ona en iyi şekilde bakmaya çalışan Rahil, Zain'in gözünde fedakar bir anne figürü oluşturuyor. Zaman içinde Rahil, sadece kendi çocuğuna değil, Zain'e de bir nevi annelik yapmaya başlıyor. Hatta çalıştığı zamanlarda çocuğu Yonas'ı emanet edebilecek kadar güveniyor Zain'e. Ama hayat bu, neler getireceği belli değil... Yaşadığı onca şeyden sonra, film boyunca tebessüm bile edemeyen Zain'in, o güzel gülümsemesiyle filmi sonlandırıyoruz. Bu filmi özel kılan birçok detay var. Bunlardan biri, Zain'in gerçek hayatta 8 yıl Lübnan'da yaşamış ve Nadine Labaki tarafından keşfedilmiş Suriyeli bir mülteci olması. Sevindirici kısmı ise şu an Norveç'te, iyi bir şekilde yaşıyor. Ama maalesef Yonas ve annesi Lübnan'dan sınır dışı edilmişler. Tüm yazı boyunca film diye bahsettik ama aslında bu gerçek hayat. Göz ardı ettiğimiz çocuk hakları, çocuk gelinler, istismar, mültecilik, sefalet, cehalet sorunları. Her yıl dünyaya gelen binlerce çocuk; Daha kendilerine bile doğru düzgün bakamayan ebeveynlerin çocukları ve kara yazgıları. Düşündüğümüzde Beni neden dünyaya getirdin? sorusu ne kadar da haklı bir isyan. Sonuç olarak izleyin ve izlettirin, sağlıkla ve düşünceyle kalın.