Gecenin kayıp kızı, ayın on dördünün denize vuran yansımasında yaşardı. Her gece hasretle ve özlemle şehir ışıklarını izleyip hayaller kurardı. Bazı geceler canı o kadar çok sıkılırdı ki ışığı yanan evlerin pencerelerini tek tek sayardı. Bir... İki... Üç... Bazen de kendisine bir ev seçer ve o evde yaşadığına dair hikayeler uydururdu: Ben şu evin içinde olsaydım, şu an kendime kocaman çikolatalı bir pasta yapıyor olurdum., Hayır, hayır şu evin içinde arkadaşlarımla oturmuş şeker yerken sohbet ediyor olurdum.. Yine bu şekilde hayaller kurduğu bir gecede uzun boylu, siyah kıyafetli bir adam kıyıya geldi ve konuşmaya başladı. Of! diye bağırdı önce. Gecenin kayıp kızı adamın bağırışı karşısında ürktü. Adam: Bıktım artık! Hiç param kalmadı. Nasıl yaşayacağım ben?. Gecenin kayıp kızı adamın çaresizliği karşısında çok üzüldü. Adamın yanına gidip ona destek olmak istedi ama bunu yapamazdı. Adamın konuşmalarını sessizce dinledi. Adam ne kadar sıkıntısı, derdi varsa hepsini bir bir anlattı. Kız da adamın ne kadar üzüntüsü ve acısı varsa hepsini bir bir yuttu ve kıyıdaki adama bir avuç su gönderdi. Adam gözyaşlarını denize akıttı ve sanki gecenin kayıp kızının orada olduğunu biliyormuşçasına Teşekkür ederim. dedi ve gitti. Yüreği bir nebze olsun rahatlamıştı. Gecenin kayıp kızı, adamın içindeki ferahlamayı hissetti ve evlerin olduğu yere doğru sıcak bir rüzgar üfledi. Gecenin kayıp kızı suyun içinde kendi kendine dans ederken bir kadın kıyıya geldi. Off! diye bağırdı. Kız kadının bağırışı karşısında ürktü. Kadın: Yeter artık! Kimse beni anlamıyor. Çok yoruluyorum.. Kadın onu üzen, canını sıkan ve çözemediği ne kadar sorunu varsa hepsini bir bir anlattı. Gecenin kayıp kızı da kadının bütün dertlerini, sıkıntılarını bir bir yuttu ve kıyıdaki kadına bir avuç su gönderdi. Kadın gözyaşlarını denize akıttı ve sanki gecenin kayıp kızının orada olduğunu biliyormuşçasına ona doğru gülümseyerek oradan ayrıldı. Gecenin kayıp kızı kadından aldığı tebessümü şehrin içine doğru ılık bir esinti olarak gönderdi. Yine denizin ortasında yalnız kalmıştı. Ayın on dördüne baktı, Of! diye bağırdı. Çok yalnızım., Kimsem yok., Başımı sokacak sıcak bir evim yok., Şu denizin ortasında bir ben varım, yapayalnızım.. Gecenin kayıp kızı ne kadar yalnızlığı, çaresizliği, üzüntüsü ve hasreti varsa hepsini bir bir ayın on dördüne anlattı. Derin bir sessizlik oluştu. Kimse ona geri cevap vermedi. Kimse onu dinlememişti. Yüreğinin sıkıştığını hissetti. Hayal kırıklığıyla başını önüne eğdi. Tam denizin dibine dalıyorken, gökyüzünden sağanak bir yağmur yağmaya başladı. Gecenin kayıp kızı da hıçkırıklarla ağlamaya başladı. Ayın on dördüne bakıp Teşekkür ederim. dedi. Yüreği rahatlamıştı. İçinde kocaman bir sıcaklık hissetti ve şehrin ışıklarına son bir kez bakarak denizin derinliklerine doğru yol aldı. Şehrin içinde sıcak meltemler esti. O gün bugündür kim deniz kıyısında ağlayan bir insan görse gecenin kayıp kızını hatırlar ve kim bir sağanak yağmur altında ıslansa ayın on dördüne teşekkür eder.


Aşk bu dünyada kusurlu. Çünkü, insan aşkı asıl sahibine ulaştırmadığında bir yanı hep eksik kalıyor. Aşkı yaratandır aşkın asıl sahibi. Aslında gönül, muhabbeti hep O'ndan ister. Fakat, muhabbeti beniademde aradığında geriye yalnızca bir acı ve yangın kalır. Sonu bir cennet sürgünü ve ayrılık olur. Değil mi ki Yaradan şah damarımızdan da yakın, öyleyse bu gerçek aşkta ne bir ayrılık vardır ne de bir hüzün. Dünyaya gelmiş tüm Ademlerin ve tüm Havvaların aşkı bu yüzden biraz yarım kalmıştır.


Başka bir gezegene, oradaki kayaların yapısını incelemek için araç gönderebilecek kapasiteye sahip bu şizofrenik insanlık, milyonlarca insanın açlıktan ölmesini umursamayabiliyor. Mars'a gitmek, yanı başındaki komşuya gitmekten daha kolay görünüyor. demiş Jose Saramago 1998 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldıktan sonraki konuşmasında. Aslında bu anlamlı cümlesinde bile Körlük kitabındaki karakterler gibi bizlerin körleşmeye başladığını değil, aksine hepimizin kör olduğunu, kör olup baktığımızı, bakabilen ama görmeyen kör insanlar olduğumuzu belirtmiş. İnsanların yanındakini görmeden, umursamadan hayatlarına devam etmesine; iktidarların, baştakilerin bir yaşamı değersizleştiren tutumlarına karşı ettiği mücadelesine yazar her daim kitaplarında da devam etmiştir. Hatta bu mücadelesinde kiliseden bile aforoz edilip ülkesini terk etmek zorunda kalmıştır. Kitabı okuduktan sonra kitap hakkında birçok kaynak da okudum, haliyle bu kadar güzel bir kitabı okuyunca insan o kitap hakkında araştırma yapmak istiyor ve incelemesini yazarken de okuduğu yazıların etkisinde kalabiliyor, onun için bazı cümlelerim okuduğum yazıların etkisindendir ve tabii Saramago'nun cümleleri de mevcut. Körlük bir post apokaliptik roman, ama en güzel tarafı da alışageldiğimiz nükleer savaş, sebebi bilinmeyen veya bir deney sonucu zombileşme vs. gibi bilindik bir konu yerine daha gerçekçi, herkesin hayatında en az bir kere kendi açısından düşündüğü, belki de en çok korkulan engellerden biri olarak görülen, tüm insanların rahatlıkla hissedebileceği şekilde bir kıyamet sonrasını anlatması, ama bu sefer kıyamete sebep olan ise bulaşıcı olan körlük. İnsandan insana geçen, tedavisi olmayan daha doğru tanımlamak gerekirse körlük ama nasıl bir körlük olduğu da bilinmeyen bir körlük. Kitabın güzel bir başka tarafı ise direkt bir şekilde kıyamet sonrası durum ile başlamayıp salgının en başından, daha ilk vakasından başlayıp her bir kısmı yavaş yavaş en başından okuyabilmemiz. Kitap kıyamet sonrası bir hikaye olmasının yanında da bir distopik eser. Kitabın geçtiği yerin ismini bilmiyoruz ama bu ülke, temsil edilmiş olabilecek pek çok ülke gibi yaşadığımız ülke de olabilir; çünkü ülkede her bir şey o kadar ama o kadar tanıdık geliyor ki, sıradan diyebileceğimiz insanların bu çok bilindik ülkedeki akışı değiştirebilecek duruşlarını, davranışlarını gözlemliyoruz. Saramago, farklı tarzını bu romanında artık zirveye çıkarmış. Çarpıcı, korkutucu, düşündürücü hatta bu üçü kadar da mide bulandırıcı bir kıyamet senaryosu. Yazar bir gün bir kafede oturup siparişini beklerken Ya hepimiz bir anda kör olsak diye düşünüyor ve devamında da ortaya bu eserini çıkartıyor. Körlük betimlemeleri, ışığın sönmesi değil de beyaz bir ışığın yanması, süt denizinin içindeymiş gibi körlüğün betimlenmesi gibi okuduğumuz her bir cümleyi görüp de okuyabilmemize yarayan gözlerimizin kıymetini sayfaları okuyup anladıkça, kitaptaki her bir cümle de artık okundukça insanı ürpertiyor. Ürperten bu cümleleri okurken, kitabın güzelliği ile beraber tek bir şey düşünüyoruz, okuduğumuz sayfaları okuyabilmemizi sağlayan organlarımız olan gözlerimizi. Kitabı çıplak gözle okuyun veya okumayın hiç fark etmez ama sürekli olarak aklınızda gözleriniz olacak, eminim ki sayfaları okurken, Saramago'nun birçok körlük betimlemesinde gözlerinizi kapatacak ve o hissedilen ya da hissedilemeyen duyguyu yaşamak ve en azından tatmak için o korkunuzla yüzleşmek isteyeceksiniz. Yazar roman içinde en çok beğendiğim yöntemlerden birini kullanmış, körlük salgınının geçtiği ülkenin ismini bilmediğimiz gibi kitap içindeki karakterlerin hiçbirinin de isimlerini bilmiyoruz, belki de Saramago'nun dediği gibi hiçbir karakterin ismi bize lazım değildir. Peki yazar bize karakterleri nasıl anlatıyor? Fiziksel özelliklerine ve mesleklerine göre, yani sıfatlar takarak: İlk kör adam, koyu renkli gözlüklü genç kız, şehla çocuk, doktor, doktorun karısı, taksi şoförü, albay ve polis. Bu durum karakterleri tanımamız için bence daha iyi bir yöntem olmuş. Çok karakterli romanlarda, özellikle de romanın başlarında karakterlerin isimleri verildikten sonra genelde kim kimdi diye karıştırırız ama Körlük'te karakterler fiziksel özellikleri ve meslekleri üzerinden tanıtıldığı için bu tarzda herhangi bir sorun olmuyor. Bir diğer farklılık ise diyalogların sadece virgül ile ayrılması, aynı cümle içinde verilmesi; çok ilginçtir ki okurken hiçbir şekilde sorun oluşturmadı. İlk başlarda biraz şaşırtıcı gelse de bu üsluba alıştıktan sonra tadı alınmaya başlanıyor. Saramago yazı dilinde imla kurallarına, noktalama işaretlerine tabiri caizse kafa tutmuş, diklenmiş diyebiliriz. Diyaloglarını tek bir cümle içinde sadece virgülle ayırarak uzatması, hatta bazı yerlerde bir sayfayı kaplaması, hatta ikinci sayfaya kadar sürdürmesine rağmen akıcı üsluptan en ufak bir azalma olmuyor. Bir yandan düşününce de hem noktalama işaretlerine karşı yazarın tavrı olsun hem de kurgunun ilginçliği, alışılagelmişin ötesindeki temeli olsun kitabı ve yazarı büyülü gerçekliğin en güzel örneklerinden yapıyor. Kitap bir post apokaliptik roman ama daha öncelikli olarak bir sistem eleştirisi. Zaten Saramago kitabı olup da sistem eleştirisi olmazsa olmaz. Sıradan olan her bir unsuru çok vurucu bir şekilde, vurucu ve düşündürücü metaforlarla sunmuş ve insanın kör olduktan sonra nasıl da bir zavallıya dönüştüğünü, sadece gözlerinin mi yoksa insanlığın mı kör olduğunu bizlere sorduruyor. Kitap boyunca körlük üzerinden siyasete, devlet felsefesine, dine, varsa da genel ahlak kuramlarına dair birçok konuyu barındırıyor, bu kuramlara eleştirisini metaforlar üzerinden yaparken de bunları bir yazar ve okur ilişkisi gibi değil de iki arkadaş havasında okura sunuyor; örnek olarak mesela bir konu üstünde yorum yaparken Bunu böyle değil de şu şekilde de düşünebiliriz... tarzında cümleler kurması kitabın gerçekliğini daha da vurucu yapmış. Körlük metaforu üzerinden tecrübelerimizden, yaptığımız gözlemlerden, farkında olup düşündüğümüz ya da farkında olmayıp düşünmediğimiz tüm kara gerçeklerden dem vuran, aslında bir yandan da son derece rahatsız edici, düşündüren bir roman. Post apokaliptik duruma sebep olan körlük, bir çözüm bulunmadıkça insanlığı tamamen etkileyecek bir salgın mı yoksa gökyüzüne, çok yükseğe fırlatılan, en yüksek noktasına ulaştıktan sonra askıda kalmış gibi bir anda duran, yer çekimiyle ve Tanrı'nın kayırıcılığıyla hemen sonra kaçınılmaz olarak düşmeye başlayan, böylelikle de beyaz, süt denizi içinde körlüğe düşen insanların üzücü, yıkıcı ve korkunç karabasandan çıkmasına sebep olabilecek bir ok gibi geçici mi? Okurken hem sistem eleştirisine tanık olunuyor hem de bu şekilde salgının cinsi merak ediliyor. Yaşanılan bu süreç içinde insanların vazgeçemediği, olmazsa olmaz duygularına ve dürtülere de kitap içinde sürekli vurgu yapılmış: Açlık ve cinsellik. İşin içinde bir yaşam mücadelesi var ise tabii ki de açlık ve yemek yeme duygusu insanın vazgeçemediği bir dürtü olmasından ziyade vazgeçemeyeceği bir davranıştır, ortada bir yaşam var ise nefes alıp vermek ne kadar olması gereken bir şey ise yemek yemek de bir o kadar olması gereken yani vazgeçemediği değil vazgeçemeyeceği bir harekettir, buna ikinci örnek olarak da dışkılamanın verilmesi de son derece gereksizdir. Yemek yeniyorsa o da haliyle olacaktır sonuçta. Bence burada yazarın vermek istediği, yemek yemek değil de yiyecek bulma davranışlarıdır. Bana göre esas soru; bu şartlar altında olmazsa olmaz, insanın vazgeçemeyeceği davranış, dürtü cinsellik midir? Üreme hatta zevk ve haz için olması gereken cinsellik post apokaliptik bir yaşamda vazgeçilmez midir, yoksa alışkanlık mıdır veya bu kötü durumdan bir an olsun kaçış mıdır? Bana göre bu senaryoda insanın vazgeçemediği davranışın hangisi olduğu konusunda bulunması gereken cevap bu olmalı diye düşünüyorum. Sonuçta artık ortada alışılagelen insanca yaşam artık mevcut değil, insanlık kör gözlerle, bu şartlarda yaşamayı elbet öğrenebilir ama maalesef o zaman da acaba insanlıktan çıkılmış mı olunuyor? Şüphesiz insanlarla yaşamak zor değildir, zor olan onları anlamaktır. İnsanlığı düzeltecek bir otorite var mıdır? İnsanlık bariz bir şekilde körlük sonrası duyguları ve davranışları yüzünden hiçliğe sürüklenmişken ve hiçliğin içinde yaşamaya başlamış durumda iken de maalesef hiçliği düzenlemek isteyen bir hiçlik yönetime hakimdir ve bu durum da kitabın bana göre en karanlık havasıdır.


Bizler Denizli'de okurken tanışan iki çocukluk arkadaşıyız. Daha sonra ben İstanbul'a gelip üniversite okudum ve bankada çalışmaya başladım. Oğulcan Eskişehir'de okuduktan sonra İstanbul'da kurumsal bir işte çalışmaya başladı, çok geçmeden istifa edip Beşiktaş'ta bir coffeshop açtı. Ben de sık sık buraya gelip gittiğim için yıllar sonra tekrar görüşmeye başladık. Teşekkür ederiz. Başarımızı biraz öngörüye, biraz şansa ama en çok da istikrara bağlıyoruz. Bundan iki yıl kadar önce Oğulcan'la ikimiz de işlerimizi bırakmıştık ve yeni bir kariyer arayışı içerisindeydik. Bu aşamada ilham bulabilmek için çok fazla içerik tüketmeye başladık ve yurt dışında podcast trendinin geldiği noktayı gördük. Bu trendin Türkiye'ye sıçramasına da kesin gözüyle bakıyorduk, o yüzden çok uzun süre hiçbir geri dönüşü olmadan bu işi düzenli bir şekilde yaptık. Ama tabii en önemli motivasyonumuz sürecin her aşamasında kendimizi farklı şekillerde geliştiriyor olmamızdı. Bence insanlar da dinlerken bizimle birlikte geliştikleri için bu içeriği bu kadar sahiplendiler. Podcast'te diğer mecralardan farklı olarak yalnızca sesinizle ve fikirlerinizle insanları tutmaya çalışıyorsunuz. O yüzden hem enerjiniz hem de hazırlığınız çok önemli. Bence en zor noktası bu ikisi arasında doğru dengeyi bulabilmek. Bazen enerjimiz çok iyi olduğunda bilgi vermeyi atlayıp sohbete dalabiliyoruz, ya da çok iyi hazırlandığımız bölümlerde sohbet akıcı olmayabiliyor. İdeali ikisinin ortasında bir yerde. Çok sevdiğim bir Çin atasözü var: Bir ağaç dikmek için en iyi zaman yirmi yıl önceydi, ikinci en iyi zaman ise şimdi, diyor. Başka hayallere sahipken kurumsala girmeyi de bu duruma benzetiyorum. En başından istediğin yola girmiş olmak kadar ideal bir senaryo değil belki, ama eldeki en iyi senaryo. O yüzden o ilk adımı atmak için en iyi zaman şimdi. Sadece bu yolculuğun ne kadar sabır istediğini bilerek yola çıkmak gerekiyor. Genelde o an bizim için güncel olan konuları seçmeye çalışıyoruz. En iyi konular kendimizde fark ettiğimiz, hissettiğimiz, dolduğumuz şeylerden çıkıyor. Diğer işleri bilemem ama podcast özelinde avantaj olduğunu söyleyebilirim. Kayıtlar için çok sık ve uzun süreler birlikte vakit geçirmemiz gerekiyor. İyi zaman geçirmediğin, yakın hissetmediğin biriyle bunu yapmak mümkün olmazdı diye düşünüyorum. Genelde dinleyen herkesten olumlu yorumlar alıyoruz; ama hala podcast dinlemeyen, ne olduğunu bilmeyen çok insan var. Bizim yakın çevremizde bile. En büyük hedeflerimizden biri de podcast'in bilinirliğini artırmak. Hayatlarımızda ilk kez kendimizi yakın hissettiğimiz, kişisel bağ kurduğumuz bir iş ile başarıyı deneyimledik. Bu bence çok özel bir şey, insan kendini gerçekleştirdiğini hissediyor. En derin hislerini, düşüncelerini hiç tanımadığın insanlara açıyorsun ve karşılık buluyor. En büyük değişim kendi içimizde yaşandı o yüzden. İkinci en önemli değişim de çevremizde oldu. Çok farklı yeni insan tanıdık. Çok güzel yol arkadaşları, ekip arkadaşları edindik ve bu başarının önemli bir kısmını da onların hayatımıza girmesine borçluyuz. Biz zaten kurumsal işlerimizde kimsenin hayatına dokunamadığımızı hissettiğimiz için bir anlam boşluğu yaşamıştık. O yüzden birilerinin hayatına dokunmadığımız bir iş yapmak artık bizim için bir seçenek değildi. Tabii ki de, şimdi gerçekten birilerinin hayatının değişmesine vesile olduğumuzu görmek bizi çok mutlu ediyor. Tüm yaşadığımız sıkıntılara değdi diyoruz. Son olarak podcast kanalı açmayı düşünen okuyucularımıza önerileriniz nelerdir? Bize zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz :). İçten ve cesur olsunlar. Günlük hayatta konuşmaya çekindiğimiz konular, podcast dünyasında çok fazla karşılık buluyor. En önemlisi de bu işin sebat işi olduğunu unutmasınlar. İstedikleri noktaya gelmek 1-2 yıl gibi uzun bir süre alabilir, sabırlı olmak gerekiyor.


Hayatımın büyük bir çoğunluğu Orta Doğu'da geçti. O sokaklardaki karmaşa, insanların birbirleriyle teklifsiz iletişimi, güler yüzlü insanlar ve aynı zamanda fakirlik, maddi eşitsizliğin sokaklara yansıması... Tabii ki Orta Doğu'ya kıyasla Milano o denli suratımıza çarpmıyor tüm bu gerçekleri. Fakat sokaklarında dünyaca ünlü sayısız markayı bulunduran bu şehir beni biraz Orta Doğu'ya, çocukluğumu geçirdiğim yerlere götürdü. Şehrin merkezinde 1400'lerde yapılmış olan bir kilise var. Avrupa'nın en büyük ikinci kilisesiymiş. Bence de epey büyüktü. Kilisenin hemen yanında 1800'lerde açılmış bir alışveriş merkezi var. İşte orada içimdeki tüm karmaşa başladı. Dünyaca ünlü ve ürünleri binlerce Euro olan bu mağazalar sanki az önce tek tek içlerinden geçtiğimiz mahallelerin inadına orada duruyor gibiler. Kapılar sırf kapıyı açmak için işe alınmış takım elbiseli ve cüsseli insanlar tarafından açılıyor ve içeride sizinle en az 3-4 insan ilgileniyor. Şehir bu konuda ise bana New York'u hatırlattı. Yerel halkın buralardan ne kadar alışveriş yaptığını bilmiyorum fakat maddi durum fark etmeksizin neredeyse herkes çok şık ve çok temiz giyimli. Ayakkabıları cilalı, kıyafetleri ütülü insanlar deri eldivenlerle bisiklet sürüyorlar. Binaların hep aynı renk olan tonları beni Mısır'a götürdü. Gri ve kahverengi ağırlıklı bu binaların Kahire binalarından tek farkı her birinin resmen bir sanat eseri olmasıydı. Kenarlarındaki heykeller, kahverengi panjurları ve küçük balkonları ile resmen Orta Doğu renklerinde bir Avrupa yaşatıyor insana. Fakat şehir adeta bir labirente benziyor. Binaların neredeyse hepsi aynı boyda ve aynı renk tonlarında, sokaklar dar ve insan kendini bir nebze kapana kısılmış gibi hissediyor. Gökyüzünü pek de göremediğimi fark ettim burada. Almanya gibi ekonomik seviyesi yüksek, yaşam standartları çok iyi olan bir ülkeden sonra İtalyan toplu taşımaları beni biraz şaşırttı. En çok hoşuma giden ise İstiklal Caddesi'ndeki tramvaya benzeyen tramvaylarıydı. Çoğunun üstünde kullanıma başlandıkları tarihler yazıyordu ve bu tarihler 1800'lere dayanıyormuş. Leonardo Da Vinci'nin Son Akşam Yemeği isimli eserini görme imkanı buldum. Eser bir kilisenin duvarında bulunuyor. Vefat eden kral ve kraliçenin anısına yaptığı bu eseri Leonardo, 40 yılda tamamlamış. Daha önceden internette fotoğraflarını sık sık gördüğüm bu eser, gerçekte çok büyüktü. Koca bir duvarı kaplıyordu. Beni en çok şaşırtan bu eserin İkinci Dünya Savaşı'nda korunuş şekliydi. Neredeyse tüm kilise yıkılmasına rağmen eser sapasağlam kalmış. Bunun için önüne sayısız çuval dizmişler ve bombalardan gelecek zarardan korumuşlar. O can havlinin içinde sanat eserini koruma telaşı beni çok sarstı. En son tadilat ise özel gözlükler ve kalemler ile 1999'da yapılmış. Farklı duyguları, farklı şehirleri ve farklı ekonomik düzeyleri bana aynı anda gösteren bu şehri sevdim. Gezilip görülmesi, özellikle sanat eserlerinin dikkatle incelenmesi gerektiğini düşünüyorum.


Kaşık Hanım o sabah postacıyla konuşmamaya kararlıydı. Kafasını kaldırır kaldırmaz güneş ışınları yaydan çıkan birer ok gibi gözlerinin en içine işledi. Eliyle başını tuttu. Hemen gözlerini yere çevirdi, yağmur taşıyan bulutların grisinden saçlarını ve çingene pembesi şapkasını düzeltti. Renkli kişiliğini kıyafetleri vasıtasıyla dış dünyaya yansıtmayı severdi Kaşık Hanım. Ama inatla saçlarını boyamaz, grisine, beyazına dokunmazdı. Rengi değişen her bir saç teliyle hayatında edindiği tecrübeleri, çıkardığı dersleri hatırlardı Kaşık Hanım. Saç tellerinin tek tek beyaza dönerken bıraktığı anıları ezberler, onları unutmaktan korkardı. Ayakkabılarını özenle giydi ve demir bahçe kapısına doğru hızlı hızlı yürümeye başladı. Ayakkabılarınız yeni herhalde, pek güzellermiş. dedi postacı, bahçe kapısında karşılaştıklarında. Lafa böyle ortasından başlayan biriydi şu bizim postacı. Karşısındaki ile çabuk samimiyet kurar, muhabbeti ilerletmeyi severdi. Değil efendim, yirmi yıldır giyerim bunları. Gençliğimden kalmalar. diye cevap verdi Kaşık Hanım. Bir yandan da acelesi olduğunu nasıl söyleyeceğini düşünüyordu. Ayol size yalan borcum mu var, bakın işte eskimiş yanları hep iç tarafta. dedi Kaşık Hanım ve ayakkabılarının birbiriyle temas ettiği yerleri gözükecek şekilde ayağını karşıdakine doğru döndürdü. İnanamayan gözlerle ayakkabıyı inceleyen postacı sonunda kabullenmiş gibi kafasını salladı. Pek telaşlı gördüm sizi yolculuk nereye Kaşık Hanım? diye sordu bu sefer. İşlerim var onları halletmem gerek, aslına bakarsanız geç de kalıyorum. Size iyi çalışmalar dilerim. aceleyle söylediği bu sözlerin ardından uzaklaşmak için toparlanan Kaşık Hanım birkaç adım atmıştı ki Salih Amca'yla karşılaştı. Merhabalar, uzun zaman oldu sizleri görmeyeli, haliniz vaktiniz nasıl Kaşık Hanım? diye sordu Salih Amca kibarca. Salih Amca, sokağın karşısındaki apartmanda otururdu, emekli olduktan sonra apartman yönetimine başlamıştı. Toplantılar veya şikayetlerden arta kalan zamanında hiç usanmadan torunlarıyla ilgilenirdi. Kaşık Hanım sorulan soru üzerine yüzünü ekşitti. Ben haftada bir iki kez mutlaka dışarı çıkarım. Arkadaşlarla buluşmaya çalışırım. Asıl sizi göremiyoruz aramızda artık Salih Bey. Tüm bu konuşmaları Kaşık Hanım'ın arkasında sessizce dinleyen postacı yanlarına gitmeye karar verdi. Kaşık Hanım sizin aceleniz yok muydu? Hani doktor randevunuza yetişecektiniz. postacı bunu kibar ve saygılı bir şekilde söylemişti. Kaşık Hanım'ı gücendirmekten korktuğu belliydi. Doğru evet. derken düşünceliydi Kaşık Hanım, Ama hiç oldu mu şimdi! Beni lafa tuttunuz bakın az kalsın geç kalıyordum. Haydi görüşmek üzere. cevaplarını beklemeden yanlarından ayrıldı. Yavaş yavaş yürümeye başladı. Her bir adımında ayağındaki hafif topuklu, fıstık yeşili, parlak deri ayakkabılar güneşte parlıyordu. Arnavut kaldırımlı sokakta ayakkabının çıkardığı sesler giderek azaldı. Artık beni tanımıyor ki Salih Amca, gelmemi istemiyor. dedi postacı.


Artık hayatımızın yadsınamaz bir parçası olan müzik, iyisiyle kötüsüyle; eğlencelisiyle, efkarlısıyla, öfkelisiyle; hareketlisiyle, sakiniyle ve daha onlarca özelliğiyle bize bizden duygularla yaklaşıyor. Çoğu durumda moralimiz ve ruh halimize göre bize eşlik ediyor. Peki müziğin bize bu kadar dokunabilmesindeki sır nedir? Nasıl oluyor da 7 tam, 5 yarım nota farklı hallere girerek bizi en derinlerimizden etkileyebiliyor. Müziğin insanlık tarihi boyunca geçirdiği tüm serüveni işlemeyi düşünmüyorum bu yazıda. Ama elimden geldiğince Rock tarihine, Rock'ın alt türlerine ve spesifik olarak Progresif Rock kültürüne değinmeye ve şahsi kanaatimce, Progresif Rock tarihinin yeterince değerinin bilinmediğini düşündüğüm grubu Camel'dan bahsetmeye çalışacağım. Kitabi bilgilerle başlıyoruz. Basitçe Rock 1950'lerde ABD'de Rock n Roll olarak Blues ve Country tarzlarından oldukça etkilenmiş olarak çıkan bir tür. Müzikal açıdan elektro gitar, elektro bas ve bateri merkezli bir tür Rock. 1960'larda farklı türlerden de etkilenen Saykodelik Rock ilerleyen dönemde sanatsal ögeleri daha fazla kullanan Progresif Rock; şovmenliği ve görselleri kullanan Glam Rock; kendi içinde de büyük çeşitliliğe sahip olan, çok yüksek ses ögeleri barındıran Heavy Metal gibi türlerin doğuşunda etkili olmuştur. Daha sonra 70'lerin ikinci yarısında Punk Rock, 80'lerde Alternatif Rock; 90'lardan itibaren Grunge ve Indie Rock gibi türler piyasada yerini almıştır. Kısa bir anekdot, Grunge yaklaşık 10 yıl piyasaları alt üst etmiş bir tür aslında, fakat şu aralar devri kapanmış durumda. Tabii ki hala türü devam ettirmeye çalışanlar var ama ne yazık ki eski devrinin yanına yaklaşılamıyor hala. Şimdi gel gelelim Progresif Rock mevzumuza. Progresif Rock 1960'ların sonları, 70'lerin başlarından itibaren genellikle Britanya kökenli grupların Rock müziğini sanatsal olarak ileri seviyelere çekme girişimleriyle ortaya çıkıyor. Standart Rock gruplarından farklı olarak bent-nakarat düzenindeki şarkı yapılarının ötesine geçerek Rock müziğinin teknik ve kompozisyon sınırlarını zorlamışlardır. Aranjelerinde de klasik, caz, avangart gibi unsurlar bulunur. Şarkılar enstrümantal olabilir. Sözleri olan şarkılar da normalde Rock'da yaygın olan aşk-meşk, dans konularından farklılık gösterir. Daha kavramsal, soyut, edebi, felsefi ve/veya fantastik ögeler içerir. Çalınan enstrüman skalası da genellikle standart Rock enstrümanlarından fazladır. Özellikle klavye ve onun da alt türlerinden Syntesizer gibi çeşitli klavyelerin çokça kullanıldığı türde, yan flüt, kontrbas, saksafon, üçgen gibi müzik aletleri de çokça kullanılır. Biraz egzotik bir tarz da olan Progresif Rock; şarkılarının uzunluğu, teknik açıdan karmaşıklığı, aksak ritimleri ve doğaçlamalarıyla diğer Rock türlerinden ayrılır basitçe. Frank Zappa, The Moody Blues, Deep Purple ilk Progresif Rock grupları arasında sayılabilir. King Crimson, Yes, Genesis, Pink Floyd, Gentle Giant, ELP, Jethro Tull ve Camel gibi İngiliz gruplar bu tarzın en etkili ve önemli temsilcilerindendir. Bu isimler Vikipedi'ye göre. Yardbarker adlı bir site daha 2 gün önce (19 Ağustos'ta) Tarihin en iyi Prog-Rock grupları adlı bir yazı yayınladı (Sitenin kalitesini vs. tartışmıyorum, güncel sitelerden aktarmak istiyorum. Her ne kadar güncellik, aslında bizim için çok da önemli olmasa da -malum tüm gruplar 70'ler grupları- daha önce baktığım çoğu yerden biliyorum ki Camel ya listelerde yok ya da altlarda). Sitede sayılan diğer isimler ise The Alan Parsons Project, Dream Theater, Fates Warming, Gentle Giant, Kansas, Mars Volta, Porcupine Tree, Procol Harum, Queensryche, Rush, Soft Machine, Supertramp ve Tool. Bakın bu sitenin saydığı 20 grup var. Bazılarının ismi Vikipedi'de de geçiyor diye buraya hususi olarak yazmadım. Ama dikkatinizi çekmek isterim ki ikinci yazıda geçen 20 grup arasında Camel yoktu! Kısaca grup hakkında birkaç kitabi bilginin ardından devam edeceğim buraya. Şimdi kim bu Camel? Camel, Andrew Latimer öncülüğünde kurulmuş, günümüze kadarki yolculuğunda yaklaşık 17-18 grup üyesi eskitmiş ve İngiltere'de kurulmuş bir grup. Çıkarttıkları albümlerde genellikle konsept konular işlemeyi de seven grubun, örneğin The Snow Goose albümünde Paul Gallico'nun aynı adlı kısa hikayesine; Moonmadness albümünde her grup üyesinin kişiliklerine; Nude adlı albümünde bir Japon askerinin gerçek hayat öyküsüne; albümün adını da veren devenin yürüyüş metresi anlamında Rajaz albümünde de daha çok doğu esintilerine dayanan konsept albümleri vardır. Dostlar, benim de doğduğum günden beri Camel dinlediğim söylenemez. 2-3 sene öncesinde bir kişiden aldığım tavsiye üzerine dinlemeye başladım ben de. İlk dinlediğim şarkıları da Rajaz'dı. Şarkının 8 dakika 18 saniye olduğunu görünce Bu ne ?! dedim 8 dakika ne dinleyeceğim ben bunu?. Şu an açıp tüm Rajaz albümünü baştan sona dinliyorum, bittiğini de anlamıyorum bazen, düşünün. Açıp baştan sona hepsini dinleyebildiğim ilk albümler Camel'ın Rajaz (58:10) ve Stationary Traveller (41:51) albümleridir. Herkese de şiddetle tavsiye ederim bu arada. Başta albümlerin de adını taşıyan şarkıları tabii... Albümleri baştan sona dinlemeyi herkesin isteyeceğinden şüpheliyim. Dinleyince fark edeceksiniz ki müzikalite olarak bizlere çok çok da yabancı değiller. Hatta bazı şarkıları dinlediğinizde Ya ben bu tarz ne dinlemiştim daha önce diyebilirsiniz. Cevap yüksek ihtimalle Anadolu Rock olacaktır çünkü Anadolu Rock bünyesinde bolca Progresif Rock esintileri taşıyan, Progresif tarzdan çokça etkilenmiş bir türdür. Progresif Rock dinlemeleri zordur arkadaşlar. Şarkılar uzundur, matematikleri yoktur, bir anda Noluyo ya? derken makam-gam değişir, aklınızı alır şarkı. Arka planda oynattığınızda şarkı değişti sanarsınız, bir bakarsınız aynı şarkının 12. dakikasındasınızdır. Ancak Camel dinlerken o uzun süren şarkılar, o kadar tatlı ve bir o kadar da yormadan geçip gider ki anlamazsınız. Yahu bu grubun Spotify'da Rajaz ve Stationary Traveller gibi dehşet kaliteli iki albümü yok. Eminim daha olmayan albümlerinin de olmadığına. YouTube gibi platformlarda grubun bu albümlerini alakasız alakasız insanlar yüklemişler ve telif falan yiyorlar aralıklarla. Grup da kendi kıymetinden bihaber. Olacak iş değil. Her ne kadar yurt dışı kaynaklarından Camel'ın değerinin yeterince bilinmediği kanaatindeysem de Türkiye'de grup inanılmaz kıymetli. Sizler için ne kadar değerlidir bilemiyorum ama Ekşi Sözlük'te 29 sayfa entrysi var grubun. Herkesin hep bir ağızdan ikrar ve tekrarla hayranlıklarını belirttiği başka bir sayfa zor bulursunuz. Bir de herkesin ortak kanaati değerinin her nedense çok az bilindiği. Son olarak Camel'ın Mirage diye bir albümü var, kapağı Camel sigaralarının kapağıyla aynı. Hatta bu bir mevzu oluyor. Şöyle ki; albüm Rolling Stone dergisinin en iyi 50 Prog-Rock albümleri arasında 21. sırada yer almasına rağmen İngiltere'de chartlara giremiyor, Amerika'da ancak ilk 200'de yer buluyor ve satışları da ziyadesiyle başarısız kalıyor. Şimdi bakın dostlar burada şöyle bir söylenti var: Camel grubu, adını, bildiğimiz hayvan olan devenin kendisinden almak yerine, grup üyelerinin de çok sevdiği sigara markasından alıyor, deniyor. Problem de herkesin grup üyeleri kadar, kanserojen bir tütün ürününe aynı sevgiyi göstermiyor olması aslında. Mirage albümü Amerika versiyonunda sigara ile aynı kapağı taşıyarak sigara markasının reklamını da yapmış oluyor ki bir müzik grubunun bir sigaranın reklamını yapması 70'lerde bile büyük bir problem teşkil ediyor grup adına. YouTube'da grup üyelerinden birinin videosunu izlemiştim. Kendisinin, müzik gibi insan ruhunu besleyen bir oluşumu temsil eden bir grup olarak zararlı etkileri olan bir maddeyle yan yana gözükmenin çok da mantıklı olmadığı minvalinde bir kesiti var. Bu yazı uzun süredir içimizde kalan Camel sevdasını duyurma isteğine binaen vücut bulmuştur dostlar. İsterseniz bir bakın derim. Saygılar.


Ne zaman neredeydi şimdi hatırlamıyorum, bir yazara ait olduğu söylenen bir söz okumuştum: İnsan sevdiği kelimelerden anlaşılır. diyordu. Varsayalım öyle. Kelimeler sevilir mi? Hiç düşündünüz mü sizin sevdiğiniz kelimeleriniz var mı, varsa hangileri onlar? İsterseniz yazının burasında bir dakika ara verelim ve düşünün sevdiğiniz kelimeleri. Ben biraz düşününce sevdiğim birkaç kelime buldum bile. Kelimeler ve onları yan yana getirerek oluşturduğumuz cümleler... Nedir bizim bu kelime ve cümlelerle derdimiz, yapmaya çalıştığımız? Aslında ne kelimeler ne de cümlelerdir bizim derdimiz. Anlamak ve anlatmak istiyoruz kendimizi ve en çok da anlaşılmak... Çocukluktan başlayıp ölene kadar geçen bu süreçte en büyük mücadelemiz anlaşılmak. Radyoda sıradaki şarkıyı tutarken de onun duygularımızın dili olduğunu varsaymak değil midir asıl niyetimiz. Ah bu şarkılar! Sözleriyle yaraları kanatan, dertleri dile getiren şarkılar. Bazen coşturup yerinde durduramayan, bazen de hasretin bir gönlü nasıl yaktığını, bir allı turna misali karlı dağları aşırıp, özlediği yerlere nasıl uçurduğunu anlatır. Bir de şiirler var tabii. Bir şehri kapalı gözlerle ancak bir şiir gezdirebilir ve bir şiir anlatır ölümün sessizliğini, bir gemide seyahat edercesine. Her gün üstüne basıp geçtiğimiz kara toprağı, kaldırımları, sarılıp öpesimiz gelir şairin dilinden dinleyince. Ah şiirler! Kelimeler, neler yapıyorsunuz bize böyle? Kelimelerle seyahatte kitaplara uğramadan geçmek olmaz. Bir alıntı, farkında bile olmadığımız en derin bir sırrımızı ortaya çıkarabilir, zaaflarımızı, tutkularımızı, hüzünlerimizi, hayal kırıklıklarımızı, bizden çok daha iyi ifade edebilir. Bir cümlenin altını çiziyorsak orada mutlaka bize ait bir şey vardır. İşte bu yüzden kelimeler de cümleler de sevilir. Şimdi gelelim madalyonun öteki yüzüne. Duyup dinlediğimizde bizi bu kadar etkileyen kelimeler, elbette konuştuğumuzda da karşımızdaki kişileri etkilemektedir. Söz gelimi öfkelendiğimizde söylediklerimiz... Kim bilir kaç kişinin kalbini kırdık ya da canını yaktık, hırçın, hoyrat, zalim kelimelerle. Kaç kişiyi hayal kırıklığına uğrattık, bahane kıyafeti giydirdiğimiz yalanlarla? Şaka diye söylediklerimiz yüzünden kimlere utanç yaşattık, kimleri incittik? Oysa sevindirebilirdik, bir selam, bir çift güzel söz, birkaç iltifatla. Biraz cesarete ihtiyacı olan birini yüreklendirebilirdik övgü dolu sözlerle.


Hızımıza hız kattığımız, her geçen gün ile yetişmemiz gereken sayısız işimizin çıktığı bir çağdayız. Durmanın ve yavaşlamanın, uzaktan kendine bakmanın, hiçbir şey yapmadan düşünmenin neredeyse imkansızlaştığı bir dünyadayız. Öyle ki bir gün gücümüz tükense ve ilerleyemeyecek hale gelsek sorun sistemden değil bizden bilinir. Akademik enflasyonun günden güne arttığı, onca yıl okumuş olmanın insanların geleceğine katkı sağlamadığı bir zaman. Ne istediğimizi bulmak için bile yavaşlayıp kendimizi dinleyemiyoruz. yani, yaşamanın dışında ve ötesinde hiçbir şey beklemeden,


Biliyorum ki siz de okudunüunuzda benimle konuNüuyormuNü gibi cevap vereceksiniz. Gençlinüi de ilk meyve vermeye baNüladnInünI zamana... Gövdesi incedir ama çaba doludur içi. Meyve vermek için çok beklemiNütir, sabretmiNütir. niçinde nice emek vardnIr. O ince bedenine ranümen her ynIl daha da çok emek vererek arttnIrnIr meyve saynIsnInnI, yapraklarnInnI, dallarnInnI... Her bir filiz bir dala dönüNüene kadar ne hengameler yaNüannIr içeride. Sanki dallarnI arttnIkça hiç yaNülanmayacakmnINü gibi o kadar iyi hissettirir ki ona. Hele bir de sahiplenen bir sahibi varsa topranünInnI. OkNüayan, can suyunu eksik etmemiNü, dalnI kopsa içi yanmnINü bir sahibi varsa niyi ki de varnIm. der kendi kendine. Gençlik de bizim dallarla insanlara dokundunüumuz, yaNü alarak ynIldan ynIla daha çok meyve verdinüimiz, üzüntülerle insanlarnIn dallarnImnIznI knIrdnInünI, bir anüaç gibi savunamadnInünImnIz duygu knIrnIklarnIyla dolu, daha çok meyve ve yaprak için her gün onca koNüuNüturmayla geçirdinüimiz, susuz kaldnInünImnIz, sulandnInünImnIz, kötülüklerden korunmak için ilaçlandnInünImnIz, yeni meyve vermek için dallarnImnIznI aNünIlattnInünImnIz dolu dolu geçen ynIllardnIr. DuygularnImnIz bir dal gibi savunmasnIzdnIr, knIrma diyemeyiz. Ancak Nüunu biliriz, dinlenmek için ya da küstünüümüz için daha az meyve veririz. Kimse de bize az meyve verince knIzamaz, aksine onlarnI üzüp knIymetleniriz. Gençlik ona ranümen güzeldir. Bazen nIssnIz yerlerdeki meyve anüaçlarnIna benzetirim yalnnIz olan, içine kapanan gençleri. Kimse meyvelerini yemez ya da az yenir, oradan biri geçerse belki. Ne kadar az insan, o kadar az knIrnIk... Ama knIrnIla knIrnIla büyüyebiliyorsa, o sanülam gövde oluNüuyor ya. UnutmaynIn bir gün çok yapranünImnIz olacak. Bir gün gelecek, o küçük çocuklar da büyüdüklerinde knIrmadan meyve yemeyi önürenecekler. Dilenüim: Gençlinüiniz topranünInnIznI okNüayanlarla size knIymet verenlerle dolu olsun.


Kuşların kanat çırpışı hep çocukluğumu hatırlatır bana. Çocuk olmak bir mavi denizin üzerinden ansız süzülüp gitmekmiş. Kitapların ayraçlarını çikolata kağıtlarından yapmakmış aslında. Büyümek tüm mutlulukların yavaş yavaş rengini kaybetmesi, Bayram sabahlarının tüm başka sabahlara benzemesiymiş. Bir kere büyüyünce bir daha çocuk olamıyormuş insan. Bulutlar sadece bulut kalıyormuş, benzemiyormuş bir file yahut bir arabaya. Rüyalarda uçmanın yerini koşup koşup varmamak alıyormuş bir gece ansızın. Kuş yuvalarını görünce eskisi kadar büyümüyormuş göz bebekleri. Pastel boya kokuları yerini rutubetli oda kokularına bırakıyormuş. Yaraların acısı öpünce geçmiyormuş, hiçbir yara bandı durduramıyormuş kanamayı. Kurutulmuş çiçek, gazoz kapakları, renkli bilyeler değil de hayal kırıklıkları, tükenmişlikler, alışkanlıklar biriktirmekmiş büyümek. Yüreğinde yerini bilmediğin bir zindana hapsetmekmiş çocukluğunu.


Leylim nehara döndü, sen bana dönmedin. Yazım kışa döndü, gülüm dikene; canım cehenneme döndü, sen gelmedin. Bu ne müthiş bir gidiş, ne muhteşem terk ediştir. Ne can alıcı bir yok oluştur. Tebrik ediyorum seni ve kocaman alkışlıyorum. Bu ne yaman ayrılıktır, bir saltanatmış gibi gelip benim tahtıma kuruldu. Bu ne duman gayrılıktır, bir marifetmiş gibi gelip de benim bahtıma kuruldu. Yalnızlığın zirvesindeyim. Birinciliği kimseye kaptırmam. Ahmet Arif gibi: En leylim gecede ölesim tutmuş, etme gel ay karanlık... diye sesleniyorum sana! Etme, can kapkara, paramparça... Etme, can yaka paça senin izinde! Leylim gündüz oldu, ömrüm arapsaçına döndü, günlerden nedir, haftalardan hangisidir, ayların kaçıncısındayız? Hesap bilmez, sayı saymaz, gördüğümü görmez, bildiğimi bilmez oldum. İnsan bu kadar mı cahil olur sensiz, bu kadar mı gerçeklikten kopar? Artık kimsesizliğin ve yalnızlığın zirvesindeyim. Gerisi uçurum... Atsam kendimi aşağıya, salsam kendimi boşluğa ne etim kalır geriye ne de kemiğim. Yanar küle dönerim bir pamuk gibi, paramparça olurum bir billurdan kase gibi. Her yanım sinir krizinde, bunalımdayım dibine kadar! Gözlerim siyah beyaz görüyor her şeyi, illaki de siyah... Kara bir çarşaf örtülmüş sanki ardından bıraktığın her şeyin üstüne. Gülemiyorum simsiyah oluyor dişlerim. Gözlerim kapkara bir boşluk oluyor. Katran kesiliyorum her şeye ve de herkese. Umuda, aşka ve neşeye dair ne varsa yutuyor karanlığım, bir anafora dönüyor ruhum. Canavara benziyor, sen olmayan hiçbir şey yaşam bulmuyor ben toprağında. Güdük kalıyor yaşama isteğim, cüceleşiyor içimdeki sevda. Bodur bir aşkın müdaviyim şimdi. Hep bir kısa bana, hep bir dar... Çekildiğim darağacı! Haber salın o yare! İçim dışım yara oldu. Atmayayım kendime yara, un ufak olmayayım, toz duman... Her taraftan akıp gelir ayağıma sararmış ve kurumuş yapraklar: cansız, sapsarı ve kupkuru... Altın liralara benzer, zenginlik ayaklarımın altında olur. Eğilip de almam bir kuruşunu; sen olmayan zenginlik, zenginlik midir şimdi? Sen fukarası olup çıktım, herkes para dilenirken seni dileniyorum. Allah rızası için biraz o yardan verin. diyorum. Hani Şems bir gün kaybolmuştu ya ortadan! Mevlana Şems deyip ağlar olmuş 24 saat. Bir gün uzun yoldan bir adam gelmiş ve Şems'i gördüm, Şems'ten haberlerim var. demişti. Adamı, Mevlana'nın huzuruna çıkartmışlar ve anlatmaya başlamış adam. İpe sapa gelmez, tutarsız şeylermiş anlattıkları. Mevlana da adamın söylediklerini pürdikkat dinledikten sonra çıkartıp hırkasını vermiş adama. Anlamadın mı ey Rumi, adam yalan konuşuyordu. demiş yanındakiler, niye hırkasını verdiğini merak ederek. Ben, demiş, onun Şems'le ilgili yalan haberine hırkamı verdim. Eğer doğru olsaydı anlattıkları, emin olun canımı verirdim ona! İşte ben de sana dair bir yalan habere dahi canımı veririm. Geride bıraktığın hüzün çiçeğini gözyaşlarımla suluyor, ellerimle büyütüyorum. Toprağını eşiyor, saçaklarını buduyorum. İstiyorum ki zehirli bir sarmaşık gibi sarsın bedenimi boydan boya! Bu aşk emanetindir. Ne kadar koyulaşsa da hüznüm, bu aşkı şerefle taşımak boynumun borcudur. Bu kalp de senin bitimsiz aşkının kapı kuludur. Baharım hazan oldu sensizlikte, sevincim nalan... Etme gel, can tepetaklak, gerisi hep lak lak!


Adaleti aşk ile ölçülen bir tartıyla. O gün ki yanımda sadece o var desem, Ağır basar, diğer tüm günleri ezer geçer, Yeşertir içerimde sevgi dolu bir çiğdem. Ben ki en çorak bir topraktım oysa! Düşlemezdi gönlümü kopmuş kuru bir yaprak, Sonsuza uzanacak sevgi dolu bu cevher,


Menekşe kokulu elimde kalem, duygular en koyu hali ile beyaz sayfayı ağlatıyor. Derinde, izde kalan her duygunun hatırası düşüyor kelimelere. Geriye dönünce acıya, hüzünlerin izine dokunuyorum her seferinde. Yalnız, kimsesiz, sessiz saatleri bekliyorum... Düğümleniyor önce kelimeler, gecenin en derin saati gelene kadar. Gece, bütün çıplaklığıyla gösteriyor bana sefaletimi, meçhullüğümü. Sanki kalabalıkta annesini kaybetti içimdeki çocuk... Çağırıyor, arıyor gözlerim bir yakınlığı. Söylüyorum hüzne meyilliyim, aydınlık bana göre değil! Gündüzler çalıyor beni, gecemi gündüzler örtüyor. Bir katre yağmurun damlasında arıyorum bir seviyi. Uçurtması göğe yükselmiş o çocuğun gözlerindeki sevinçte, çiselenen yağmurun ilk telaşında, ağaçların göğe yakın yapraklarında, karanfilin kırmızısında... Hangi kelimelerle daha acınası durur bilmiyorum fakat söylemezsem ruhumu yaralayacak gibiyim.


Kendinden yaşça küçük birine aşık olduğu için toplum ve değerler tarafından duyguları ve ruhu incitilen bir kadın, bir öğretmen, İngilizce öğretmeni, söz yazarı: Çiğdem Talu. Kendinden yaşça büyük birine aşık olduğu için toplum ve değerler tarafından duyguları ve ruhu incitilen bir adam, bir besteci: Melih Kibar. Sizlere onların hikayesini; okuduğum, dinlediğim kadarıyla anlatmak için oturacaktım masa başına. Onların izni olmadan, topluma mal oldukları için haklarında istediğimiz gibi konuşma hakkını elde ettiğimizi düşünüyoruz ya, insan olduklarını, duygularının olduğunu unutup... Ben de kendimde bu cesareti bulmuştum. Fakat şu an, başka şeylerden bahsetmek istiyorum. Zamanında bu insanların yargılandıkları o dünyada, bizim "hala" yaşadığımızı fark ettim. Bu insanlar gülmüşler, sevmişler, hissetmişler, yazmışlar, bestelemişler... Yakınları seslendirmiş, hala birçoğumuzun severek dinlediği şarkılar koymuşlar önümüze; kendi ruhlarından... Aşık olmuş, sevgiyi tatmış, sevmeyi hissetmiş biri, kendi anılarında dolaşmaz mı bu şarkıları dinlediği zaman? Gözleri dolmaz mı veya nefesini bırakmaz mı yavaşça, yarım kalmış, ayrılmış fakat ayrılamamış biri, kulağına çalındığı zaman bu şarkılar? Zamanında yargılandıkları toplum içindeki insanların torunları belki şimdi bu iki insanın şarkılarını dinleyip, aşık oluyorlar, hüzünleniyorlar, kendilerinden bir şeyler buluyorlar... Sadece insan olsak, yaşayıp gitsek, hayaller kursak, gülümsesek, yetmiyor mu? Nasıl güldüğümüzün, nerede güldüğümüzün, kiminle ve neden güldüğümüzün, bir önemi var mı, hiçbir şeye zarar vermediğimiz sürece? Ama yok, yapamıyoruz. Ayıp diye bir kavram var, tanımını herkes kendince yapıyor, içini dolduruyor. "Öyle yapma" diye bir gerçek var, kimse demese de çocuklar bu cümlelerle büyüyor. Gerici ve ilerici, batı ve doğu, iyi ve kötü, o ve bu, biz ve onlar diye kavramlarımız var. Aşırı kalın duvarlar, çok net sınırlar çizen, fakat bence bir o kadar da içleri boş olan. Birtakım alışkanlıklar ve öğrenilmişlikler, sonrasında üzerine hiç düşünülmediği için kalıplaşmış doğrular oluşturmuş; herkese göre değişen doğrular. Dikte ettirilen ve tersi durumda veto yedirten... Fakat söylemek istediğim bir şey var; birileri gölge etmese, kalanların başka ihsanda gözleri yok, cidden.


94. Oscar Ödülleri'nin adaylıkları geçtiğimiz günlerde açıklandı. Bu yıl da, bazı adaylıklar mutlu ederken; aday olmayan bazı isimler ise tartışma konusu oldu. Jane Campion imzalı The Power Of Dog tam 12, Dune ise 10 adaylığa sahip oldu. Jane Campion bu filmi ile akademide ikinci kez En İyi Yönetmen alanında aday gösterilen kadın olarak bir ilki gerçekleştirdi. Bu durum akademinin kadın yönetmenlere karşı tutumunu tekrardan gözler önüne sermektedir. Alcarras filmi ile Carla Simon, Happening ile Audrey Diwan ve Titane ile Julia Ducornou gibi kadın yönetmenler Avrupa'nın en prestijli festivallerinin ana ödüllerini almışlardı. Eğer Jane Campion da En İyi Yönetmen kategorisinde Oscar ödülünü alırsa 2021 yılı kadın yönetmenler için tarihi bir yıl olacak denilebilir. En İyi Film dalında ise Haruki Murakami'nin kısa öyküsünden uyarlanan Drive My Car, Netflix yapımı The Power Of Dog, son dönemlerin en iyi gençlik filmlerinden Licorice Pizza, görsel şölene sahip Dune ve Apple+ yapımı CODA gibi adaylıklar ön planda. Fakat 5 film sınırlamasının kaldırılmasıyla birlikte West Side Story, Nightmare Alley ve Don't Look Up gibi filmleri de adaylıklar arasında görüyoruz. Bu yıl The Green Knight gibi bir filmin hiçbir adaylığa gösterilmemesi ise düşündürücü bir durum. Aynı şekilde En İyi Yönetmen kategorisinde de Dune filmi ile Denis Villeneuve biraz göz ardı edilmiş gibi duruyor. Bu kategoride şu an Jane Campion, Paul Thomas Anderson ve Ryusuke Hamaguchi arasında büyük bir çekişme olacağı söylenebilir, çünkü bu yıl hepsi birbirinden güzel işler başardılar. En İyi Kadın Oyuncu kategorisine baktığımızda ise Olivia Colman ve Penelope Cruz'u görmek açıkçası çok mutluluk verici. Bunun yanında Spencer filmindeki performansı fazlasıyla tartışmalı olan Kristen Stewart'ın adaylığını da bulunmakta. Açıkçası Alana Haim'in Licorice Pizza'da olan performansıyla adaylıklar arasında olmaması büyük bir hayal kırıklığı. En İyi Erkek Oyuncu kategorisinde ise Andrew Garfield, Javier Bardem, Will Smith, Benedict Cumberbatch ve Denzel Washington gibi isimler bulunmakta. Bu beş adaya bakıldığında hangisinin kazanacağını tahmin etmek fazlasıyla zor fakat tick, tick... Boom! ile Andrew Garfield muhteşem bir performans sergiledi ve adaylığına da kesin gözle bakılmaktaydı. Bu yüzden onun da Oscar alma şansı olduğunu düşünüyorum. Yardımcı Oyuncu dallarında ise üç adaylıkla The Power Of Dog ağırlığını koymuş durumda ve onun ardından iki adaylık ile Belfast gelmekte. Burada ise benim gönlüm CODA ile aday olan Troy Kotsur'dan yana. Ayrıca En İyi Animasyon, En İyi Uluslararası Film ve En İyi Belgesel dallarında aday olarak gösterilmesiyle Flee Oscar tarihinde bir ilki gerçekleştirdi. Artık ödülleri kimin alacağını öğrenebilmek için 27 Mart gecesini beklemekteyiz. Siz de o zamana kadar adaylıklar hakkında tahmin yapmak isterseniz Raf Dergi sosyal medya hesaplarını takip etmeyi unutmayın :).


Bu aralar herkes keyifsiz. Herkesin başını alıp gidesi var. Allah'a ısmarladık demeden, zamana aldırış etmeden, kendini hesaba katmadan, içindeki gayesizliği, içine gömüldüğü hiçliği umursamadan. Sözde zamanı öldürecek, zaman geçirecek ve kendine gelecek. Herhalde insanlar onların zamanı değil, zamanın onları öldürdüğünün farkında değildi. Çakılıp kalmıştık öylesine; zaman akıp giderken, hayat geçerken kıyımızdan. Zaman çok şey öğretir insana. Hem aleyhimize hem lehimize işliyor. Her şeyin farkında olmakla her şeye körü körüne bağlanmak gibi, yolunu bulmakla kendini kaybetmek gibi, kendini bilmekle kendini yeniden tanımak gibi bu zaman. O vakit, tam anlamıyla neydi bizi zamana bağlayan acep ya da bizi zamandan koparan? Bazı kadim insanlar, İnsan içinde bulunduğu andan ibarettir. demiş. Bazısı da, Olan olmuşluklarımızdan ibaretiz. demişler. Bir yandan zaman seyretmeye devam ediyor. Olacak olandan kaçınamayız tabii. İliklerimize kadar ilmek ilmek örülüyor ve yoğruluyoruz. Yeri geliyor bir kırbaç, yeri geliyor dört tarafımızı kaplayan bir ayna, yeri geliyor bir kelebek, yeri geliyor göçmen bir kuş, yeri geliyor titreyen bir ışık, yeri geliyor gürül gürül akan bir çağlayan misali oluveriyor. Kendimizi bedenen alıp götürdüğümüz yere hem içimizi hem de zihnimizi götürmek zorundayız; istesek de istemesek de. İnsan için en zoru da durmaksızın giden bir zamanın içinde kendini hiçbir yere ait hissedememekti. Zati insan, hiçbir yere kendini ait hissedemedi. Lakin dünya onunmuş gibi yaşadı, yaşıyor. Hırsa, ihtirasa ve telaşa yenildi. En çok da kendine. Zamanın içinden zamana koşuyoruz. Anlamak isteyen öğrenirmiş zamanı ve öğrettiklerini. Belki de esas olan, dayanabilmek zamana, zamanın kırbacına. Kasavete dönüşmeden dayanabilmek. Bir sis bulutuna bürünmeye yüz tutacakken sıyrılabilmek o kırbaçtan. O kırbacın içinde kaybolmadan. İnsan gerçekten dayanabilir mi zamanın kırbacına? Dayanır! Çünkü zaman, bir ahenktir. Usul usul yürüyen, acıtırken iyileştiren, her bir şeye alıştıran, bir türlü bilinemeyen bir ahenk. Kimi vakit huzursuz ama sakin ve sessiz bir ahenk. Kimi vakit ise kuş tüyü kadar hafif ve huzurlu hissettiren bir ahenk. Sabır kelimesiyle bilinen bir ahenk kimi vakit. Velhasıl, insan içindeki kuraklığa rağmen zamanın kırbacına dayanır. Ama insan kendi kendini yitirdi mi dayanamaz, nereden geldiğini unuttu mu dayanamaz. Zaman akıp gider; zamanla birlikte insan da akıp gider. Zamanın içinden zamana koşuyoruz. İçimiz içimizi yakıp kül ediyor; isteyip ama yapmadıklarıyla, istemeyip ama yaptıklarıyla. Çünkü yapmak istediklerimizden çoktur yapmak zorunda olduklarımız. Bu yüzden içimizin pişmanlıklarımızla, yarınlarımızın kalmışlıklarımızla bezeli olması. Katılaşmış sevgilerimiz, kibrimizin toz bulutundan göremediğimiz şefkatlerimiz bu yüzden. Günlerimiz paramparça, içimiz kurak kurak, zamanlarımız yamalı, ayaklarımız boşlukta. Zamandı bizi ilmek ilmek ören... Zamandı bizi bir buğday tanesi gibi öğüten... Ve bizi biz eden de zamandı, bizi bizden eden de.


Dışarı çıkıp ağaçlara sarıldığın günler olacak, dünyayı çok sevdiğinden değil, dünyanın seni sevmesini istediğinden, belki de o ağacın seni hatırlamasını istediğinden, yani ihtiyaç gerektirdiğinden. Ve yine her sabah kalkıp fazlalıklarını toplayacaksın, tekrar tekrar kendi taşmanı izleyeceksin, o gün üçüncü kez yeri sileceksin ve makyajını yapacaksın belki de, saçını toplayacaksın. Güzel gözükmek istediğinden değil, dünyanın seni güzel hatırlamasını istediğinden. Ve tekrar tekrar kendini yedireceksin, en sevdiğin çayı demleyeceksin ve ölüme ne kadar yakın olduğunu görebildiğin halde, o köşedeki bitkini sulayacaksın. Yeni evlere taşınacaksın, ne kadar yalnız hissettirse de, şehirler değiştirip duracaksın, ait olduğun yeri bulmak istediğinden değil, nerede olursa olsun, o son parçanı bulmak istediğin için. Ve bir de sevip duracaksın, ihtiyaç gerektirdiğinden.


Yumuşak, tüylü, bir çarşaf gibi pürüzsüz sırtı. Gün karanlık başlıyor, kara kapkara! Soğuk. Aldırmadan, kapıdan çıkıyorum. Aracın varmasına daha var. Saat dokuzu vurmamış. Ona da bir göz atayım, uyandı mı bir bakayım. Araç kapısının yanında, barakadan başta çay sonra küf kokusu yayılıyor, bizimkinin kokusu yok. Masalara kollar dayanmış, iki koltukta iki adam. Bana soruyorlar. Ona mı bakacaktın? Bakacağım. İyi, bayağı iyi paşamız. Olsun, bir bakayım. Ama fazla durmayacağım. Oda havasız. Kapının kulpu soğuk, barakanın içi sıcak. Soba yanıyor cayır cayır. Uygun ısı bu mudur? Şimdi minik, çok minik. İtinayla davranmak lazım. Azı da çoğu da öldürür. Anasının koynunda, anasının tüylü karnının altında uyumalı. Ama o farklı. Yazgısı kabul almıyor, dışlanıp bir başına kalıyor. Karton kutunun orada, ayakları yorgan gibi uzanmış, yorgan ayaklarına uzanacağına. Karnında noktalar, kızılımsı. Farklılaşmış patisini görüyorum. Solukluğu görüyorum. Alnının ortasında, ''K'' harfi, siyah bir iz. Kadi diyorum, duymamış gibi yapıyor yahut uyanmamış, uyanıp da umurunda olmamış. Gözü kapalı. Kolları açık, avuçlarıma varınca yapay ana karnı görünüyor. Arkadaşımla birlik olup bir uğraş yaptığımız yapay karın, bidonlar. İçi su dolu, altına dizilmiş. Soğuk da sayılmaz sıcak da. Isındı, uyudu ılık bidonlarla Kadi'miz. Ama çoktan sabah oldu, uyanma vakti şimdi. Kadi diyorum. Paşamız iyi diyor adam. Yanıma yanaşmış. Kolu masadan alınmış, ona doğru ilişmiş. Ama Kadi diyorum ısrarla, o sıra araç kornaya basıyor. Saat dokuzu vurmuş olmalı. Yatağına bırakıp usulca, koşuyorum. Gün yavan, karanlık. Başta çay kokusu, sonra küf kokusu gidiyor. Aracın kapısı açılıyor. Koltuklar soğuk, hava da soğuk. Camın yanında, anlıyorum. Ama olmaz da diyorum. İkisinin arasındayım, biri öbürünü boğuyor, öbürü dirilip bas bas bağırıyor. Saçmalama! Saçmalama! Oysa saçmalamıyorum. Kafamı dağıtmak için dışarı bakınmak kafi olmuyor. Kafamı dağıtmak için yürüyorum, ön tarafa, şoförün yanına gidiyorum. Bugün bir tuhaftı diyorum. Onu bulduğumuz ilk gün gibi tuhaftı. Bir açsa gözünü, o zaman rahatlayacağım. İyidir, iyi diyor. Bir yandan yola, bir yandan bana bakınıyor, arabayı sürüyor. Onlardan birini kızım da buldu sokakta, anası bırakıp gitmiş. İnsan kokusu alınca küsüyorlar. Nasıl? İnsan kokusunun, tiksindirici olduğunu düşünüyor olabilir anası. Onun işi bu. Yalnız anasının işi olamaz diyorum. Kim dokunduysa onun da işi. Orası doğru tabii. Anası yanına almıyor kokudan sonra. Siz olmasanız ölmüştü çoktan, sokakta, soğukta. Süt işi nasıl, şırıngayla mı hala? Şırıngayla. Sidiğini havluyla siliyoruz. Havlu yumuşak. Büyüyüp yürüdüğü zaman, rahatlayacağız. Bir yük kalkacak omuzlarımızdan. İyi olacak iyi, canını sıkma. Ama bir tuhaftı bugün. Olur. Bugün karanlık, kapkaranlık. Tuhaf olur, soğuk olur. Ama açınca gözünü, Kadi yaşayacak inşallah. Yolu izliyorum. Saat dokuzu çoktan vurdu. Yol bitiyor, gri bir bina, Kadi. Aracın kapısı açılıyor, zil çalıyor. Koşuşturuyorlar, düdük öttürüyorlar, bir ona bir buna sataşıyorlar, halim yok. Sırama kuruluyorum, tahtada Kadi. Patisini kaldırmış, bir harf çiziyor, ''K'' harfi. Burada yoksun, ruhun başka diyarlarda. Kusura bakmayın. Aklım dağınık bugün, Kadi. Şaşırmadık. Haylazsın, ilgisizsin, hiç yoksun, hiç. Bağırış başlıyor, ilkin bana sonra tüm sınıfa, ama tüm sınıf Kadi. Gün buhranlı, bir sis gibi soluk sürüp gidiyor. Zil çalıyor. Zil çalıyor. Aralarda, araya çıkmıyorum. Sırama oyduğum koca harfi parmaklarımla dolaşıyorum. Başta aşağıya kadar çizgi hizasına, sonra ortasından uzayan iki parçaya dokunuyorum. Moralin mi bozuk? Aklım dağınık. İnsanlar girip çıkıyor, saat gidişi vuruyor. Kapı açılıyor kapanıyor. İyidir, iyi görürsün şimdi. Bir yola bir bana. Bizim kızınki yaşıyor hala tabii. Siz olmasanız çoktan ölmüştü. Doğru tabii, ya biz olunca n'olacak? Anlamadım. Görürüz varınca. Ona baktım, solukluğu görüyorum. Sokağa yaklaştık. Arabalar dizilmiş, kalabalıklaşıp sıklaşmış, sıkışmışlar. Çabuk olmam şart. Varmadan iniyorum. Yürürüm kalan yolu, hadi hoşça kal. Dikkatli ol. Ama olmuyorum, Kadi. Asfaltta hızlılar, az daha çarpacak olanlar, sabırsızlar, kornacılar. Kontrolsüz, dikkatsiz, hızla yürüyorum. Barakanın kapısı açık. Kokuları alıyorum, bizimkininki yok. İki adam, kapının yanında. Nasıl? Açtı mı gözünü? Bilmiyorum, daha şimdi vardık barakaya. Burada yok, karton kutuyu atmışlar, ama iyidir iyi. Anlamadım ki n'oldu. Yok kısaca. Dün vardı, bugün yok. Alnımda, bir iki damla. Korku. Soğukluk. Sonra arkadaşı görüyorum, yüzü kara, kapkara. Bir tuhaflık var bugün diyorum. Başını sallıyor. Gömdük onu, arkada. Soğuktan olmalı yahut sıcaktan. Biliyorsun, iyi ayarlanması lazım, minikti, çok minik. Kucaklıyorum onu. Anlamıştım diyorum. Sabah baktığımda soluktu. Doğru diyorsun, soluk, çok soluk. Ayakları sallanıyordu aşağı, kucağıma aldığımda. Biraz daha dayansa. Yürürdü, koşardı hatta. Koşardı, diyorum. Sonra? Bilmiyorum. Şurada gömülü. Zor olmadı kazmak. Toprak kabarık hala, tahta da diktim. Rüzgar söküp atacak, biliyorum, ama... Bu kadarını yapabildim. Rüzgarın söküp atacağı tahtaya baktım. Üstü boyanmış, ismi yazıyor. Zamanla aşınacak, kaybolacak toprağın altında, gözünü açmamış yatıyor.


Boştu, bomboştu. Zihninin olağanca doluluğuna rağmen ruhu bomboştu. Sahi zihin neydi, ruh neydi? Bilmiyordu. Tezatları biliyordu. İnsan denen varlığın içinde ne kadar çok tezat barındırdığını biliyordu. Bir neden arıyordu. İçinde bilmediği bir yerlerde hissettiği bu boşluğun varlığına dair bir neden... Bulamıyordu. Her şeyin bir nedeni olmak zorunda mıydı? Bilmiyordu. Halbuki kendisi her zaman Her şeyin nedeni olmak zorunda değil, bazı şeyler sadece vardır. demez miydi? Şimdi neden bir neden arıyordu? İşte insanın tezatı derken bundan bahsediyordu. İnsan gerçekten bir şeyler biliyor muydu? Yoksa bu hayata ruhu, zihni ve benliği bütün bir şekilde devam edebilmek için biliyor gibi yapmayı mı öğrenmişti? Bilmiyordu. Belki insan varsayımların toplamından başka bir şey değildi. Belki de bunların hiçbir önemi yoktu aslında. Bunları düşünmek onu cevaba götürmüyordu çünkü, sadece soruları arttırıyordu. Sorular hep artıyordu zaten, hiçbir zaman azalmıyordu. Birini cevaplasa başkası onun yerine geçiyordu ve sorular hiç bitmiyordu. Belki insan varsayımlara bitmeyen sorulardan kurtulmak için sarılıyordu. Belki de bunların da hiçbir önemi yoktu aslında, çünkü o boşluk olduğu gibi yerinde duruyordu ve neyle dolduracağını bilmiyordu. Belki boşluğu doldurmak diye bir şey de yoktu, onu da bilmiyordu. Sadece bir boşluk varsa dolması gerektiğini varsayıyordu. Galiba gerçekten insan sadece varsayabiliyordu. Bunları düşünmek istemiyordu, sadece içindeki o boşluk dolsun istiyordu. Çünkü hep orada duran ve hiç beklemediği anlarda ansızın kendini hatırlatan o boşluk, bir kara delik olup her şeyi içine çekiyordu. Zamanın akışını ve uzayın algılanışını bozuyordu. Yine zaman, akış, uzay, algı gibi aslında ne olduğunu bilmediği ve bildiğini varsaydığı bir sürü kavram kullanmıştı derdini anlatabilmek için. Bir de tabii zaman akışının ve uzay algısının bir normali olduğunu varsaymıştı. Bunlar da üzerine düşünülesi şeylerdi ama artık bunların da üzerine düşünebilecek gücü kalmamıştı. Sadece boşluk kalmıştı. Bir türlü doldurulamayan, neyle doldurulacağı bulunamayan, varsayımsal bir boşluk.


Birleştirici olan gücünün ve amacının aksine, öyle bir hızla savurdu ki ruhunu; kış gibi, dört mevsimin, kışı gibi. Çabalamak, beklemek, hissetmek ve istemek, benliklerinden sıyrıldılar. Sorgulamak, gücünü kaybetti. İnsanlar, amaçlar, bilinenler, birbirlerine girip birbirlerinde karıştılar. Yok oldular. Sallanan bir merdivene tırmanır gibi, tuşlara kesik kesik basıp kanattı müziğin ruhunu. Tüm bunlar, geriye hoş bir seda bırakan, ahenkli ve yavaş bir süreye yayıldı. Zamanın kendisi fark etmedi, yaşam fark etmedi, doğallığıyla öyle bir geldi ki, sekliği baş döndürdü, durmadı. Fazlalaştı, taştı, dönüştü, yok oldu, varlaştı. Tek bir şey değil, milyonlarca şey. Yedi hanelilerin lafının edildiği günlere, biraz Bach dokundu, biraz İtalyanca; sempati ve saygıyla yürüyorum... Uzaklaşınca, sanki evren kurulurken büyük patlamayla savrulmuş gibi, ama son derece canlı ve hareketli, kıpır kıpır ve diri, yorgun ve bencil, bakan ve gören; uzaklaşınca sanki evren kurulurken uzayda süzülerek izlemiş gibi, uzaklaşınca baktı, gördü, anladı, sordu, bıraktı. Uzaklaştı. Bazı müziklere de hiç katlanılmıyor. Kucaklamak lazım. Lazım mı? Yoo. Geri döndürsen bile, ilerletiyorsun. Ah bu mizah anlayışın, Ritornello...


TRT'ye girdikten sonra. Onun öncesinde bir eğitimim veya tecrübem yoktu. Askere gittiğimde 28 yaşındayken bir yemin töreni konuşması yapılması gerekiyordu. İletişimime güvendiğim için elimi kaldırdım. Sahnede 850 kişi (200 asker, benim dönem arkadaşlarım, 50 tane rütbeli komutan ve onların arkasında aileler, bizim ailelerimiz) önünde konuşma yaptım. Benim için yüzme bilmeden denize atlamak gibi oldu bir anlamda. Herhalde başarılı oldu ki çok güzel dönüşler almıştım. Oradaki konuşma tecrübem bana, askerden döndükten altı ay sonra TRT'nin spikerlik sınavlarına başvurabilme cesaretini kazandırdı. Sınavlardan da geçince 6 ay süren bir eğitim aldım. Aynı zamanda rahmetli Jülide Gülizar'ın diksiyon üzerine yazdığı kitabı bir ay çalıştım. Tekerleme çalışmaları yaptım; dil egzersizleri, dudak tembelliği ile ilgili egzersizler yaptım. Yanlış vurgu, yanlış telaffuz yerleştikten sonra onu değiştirmek, dönüştürmek çok zor. Eskiden TRT'nin tek kanal olduğu zamanlarda insanlar duyduğu doğru Türkçeye göre konuşuyorlardı. Ama bugün sosyal medya ile birlikte yanlış telaffuzlar çok yaygın. Kulak en çok neye maruz kalıyorsa dil onu söylemeye başlıyor. Benim gözlemim şu: İnsanların çoğu nefesini doğru kullanmayı bilmiyor. Birçok şey düzeltilebilir ama nefesi iyi kullanamadığımızda tekdüze bir konuşma oluyor. Herkes aynı tonda konuşmaya başlıyor; içerik ne olursa olsun. Dümdüz bir konuşma; aynı kişi, aynı ses tonu, aynı diksiyon ama tonlama yok. Niye? Çünkü seste notalarda iniş çıkış yapmıyorsunuz. Vurgu ve tonlama diyoruz buna. Benim gördüğüm en büyük eksiklik bu. Peki bu düzeltilemez mi? Tabii ki düzeltilebilir. Hatta düzeltmenin en iyi yolu hikaye kitapları okuyarak başlar. Ben bunu eğitimlerde gösteriyorum. Diyorum ki alın şu kitapları ve lütfen o karaktermişsiniz gibi seslendirin; sesinizi kaydedin, dinleyin. Düz okuyarak değil tabii ki. Bunu yapa yapa seste tonlamaları ayarlamaya başlıyorsunuz. Hayır tabii ki. Kusursuzu yapmaya çalışmak en büyük yanılgılardan birisi zaten. Yani burada bir ifadenin, bir konuşmanın iyi, çok iyi olmasının yolu kusursuz, hatasız bir Türkçe konuşmaya çalışmaktan geçmez. Öyle yaparsanız ne olur biliyor musunuz? Bir haber bülteni spikeri olursunuz. Ama bana göre iyi konuşmak önce odak noktanı değiştirmekle başlar. Yani konuya odaklanmak gerekir. İdeal konuşma şekli şudur: Bir, konunun içeriğine odaklanmak; iki, diksiyona dikkat etmek. Konuya odaklandığınız zaman vurgular, tonlamalar, iyi soru sorabilme, hepsinin önü açılıyor. Ama siz sadece doğru konuşmaya odaklandığınızda o zaman konudan uzaklaşıyorsunuz. Soru sorarken yapay ve samimiyetsiz oluyor. Yani iyi konuşmak demek hatasız konuşmak demek değil. Duyguları, vurguları yerinde verebilmek, doğru soru sorabilmek, iyi soru sorabilmek, bunlardan geçiyor. Kitabı yazarken üçünün birbirinden ayrılmaz bir bütün olduğuna inandığım için üçünü tek kitapta yazdım. Diksiyon, yani tek başına A4 kağıdında yazılı olan bir metni hatasız olarak okumak sizi çok iyi bir konuşmacı yapmaz. Öyle olsa tüm spikerler dünyanın en iyi konuşmacıları olurlardı. Bunların üçünü bir sandalyenin bacakları gibi düşünün. Biri olmadığında eksik kalıyor, sağlam duramıyor. Sesi eğitmek, sesin tonunu ayarlamak, akıcılık, netlik, anlaşılırlık, bunlar olmazsa olmaz. Beden dili önemli, niye? Beden dili bedenimizle, ellerimizle, göz temasımızla, mimiklerimizle verdiğimiz mesajlardır. Ellerin açıklığı, şeffaflığı, seyirciye verilen mesaj, salondaki hareket, göz temasını kurmanız çok önemli. Ama beden dili de tek başına yetmiyor. Üçüncü ve en önemli unsur, hitabet sanatı da devreye giriyor. Topluluk önünde konuşma becerisi olduğu zaman artık üçü birleşiyor, bir robot gibi oluyor. Mükemmel bir varlığa dönüşüyor. Çünkü insanları etkilemeye başlıyorsunuz. Diksiyonunuz iyi, beden diliniz iyi ve geriye kaldı hitabet. O da biraz daha işin gerginliğini ve kaygısını aşmayla oluşabilen bir şey. Öyle olduğunda çok iyi bir yönetici, bir takım lideri, bir siyasetçi, bir önder, bir din adamı oluyorsunuz. Yani o aşamaya geldiğinizde arkanızda binler, yüz binler olmaya başlıyor. Konuşmanın en kilit noktası duygusunun olmasıdır. En iyi konuşmalar duygu barındırır. Martin Luther King Jr.'ın siyahların hakları ile ilgili yaptığı konuşma duygu barındırıyordu: umut. Veya Almanya, İkinci Dünya Savaşı sırasında Hitler'in bu kadar başarılı olmasının tırnak içerisinde en büyük sebebi neydi? Konuşmasındaki duygu: öfke. Öfke de güçlü bir duygudur. Umut, sevinç, üzüntü, nefret, her şey bir duygu. Bu duyguları barındıran konuşmalar çok iyi olur. Ne türde konuşma yaparsanız yapın. Çünkü insanlar tutkuyu hissederse o zaman peşinden gider. Tarih boyunca böyle olduk. Bunları kullanan siyasetçilere oy veriyoruz. Elleri göstermek ilkel insanlarda "Ellerimde silah yok, sana karşı açığım ve şeffafım." mesajı veriyormuş mesela. O yüzden tokalaşıyoruz. Eğer dürüstseniz, konuya hakimseniz, sesinize, bilginize güveniyorsanız beden dili de kendiliğinden buna eşlik eder zaten.


Merhaba, ben Burcu Ural Kopan. Çocuk kitapları editörüyüm. Marsık Kitap'ın ortağı ve genel yayın yönetmeniyim. Ayrıca İstanbul Nişantaşı'nda babamın adıyla kurduğumuz, çocuklara yönelik kitap ve oyuncakların satıldığı bir de kitabevimiz var: Yalvaç Abi Kitabevi. Biz yayıncılar yurt dışında basılan kitaplardan şu şekillerde haberdar oluyoruz: 1) Yurt dışındaki kitap fuarlarına giderek yayıncılarla doğrudan ilişki kuruyoruz. Böylece onlar bizi kataloglarından haberdar ediyorlar. Ayrıca fuarlarda yeni yayınları görüyoruz. 2) Telif hakları ajansları aracılığıyla bilgileniyoruz. 3) Kendi gezilerimiz sırasında kitabevlerini gezerek yeni çıkan yayınları öğreniyoruz. Sosyal medya aracılığıyla bilgileniyoruz. Marsık Kitap ve Yalvaç Abi Kitabevi'nin kuruluşu 2003 yılıdır. 19 yıldır ülkemizde bu alanda çok büyük sıçrama olduğunu söyleyebilirim. İlk açıldığımız yıllarda kitabevimizin raflarını çocuk kitaplarıyla doldurmakta zorluk çekerken bugün raflar bize yetmiyor. Hem yayınevlerinin sayısı arttı. Hem de pek çok yeni kitap basılıyor. Bu çok olumlu. Ama son dönemde kurlarda yaşanan artış ve dünyadaki kağıt krizi bu durumu yine tersine çevirecek. Hatta çevirmeye başladı. Biz yayıncılar baskısı biten kitaplarımızı yeniden basmak için matbaadan teklifler alırken maliyeti kısma çabasına girdik. Bunu da kağıt kalitesini düşürerek yapıyoruz. Kitapların fiyatları buna rağmen çok yüksek oluyor maalesef. Editörlük yaparken yetişkin/çocuk ayrımı yapmadan mutlaka dikkat ve özen göstermek şart. Ben kitap seçiminde biraz daha sanatsal bakışı yüksek kitaplar bulmaya dikkat ediyorum. Ama bazen ne kadar özenli ve güzel bir yayın bulsanız da doğru zamanlama olmayabiliyor. Yani her toplumun algısı, gelenekleri, merakları farklı. Bazen basmak istediğiniz bir kitabı bekletip birkaç sene sonra basmak daha çok ses getirebiliyor mesela. Kitap çevirmeyi seviyorum. Çocuklara dokunmak çok güzel. Ayrıca mesela başka heyecanlandığım bir nokta daha var. New York Modern Sanat Müzesi MoMA'nın kitaplarını bastık Marsık Kitap'ta. Sonia Delaunay-Yaşamın Renkleri bu dizideki kitaplardan biri. Kitabı arkadaşım Çiğdem Kaplangı çevirdi. Ben ressam Sonia Delaunay ile bu kitap sayesinde 40 yaşımdan sonra tanışmış oldum. Ama onu bugün 4-5 yaşındaki Türk çocuklarıyla tanıştırıyor olmak bana aşırı heyecan veriyor. Az önce de söylediğim gibi çocukluğumdan beri zaten yayıncılığın içinde büyümüş biri olarak Marsık Kitap'ı kurmak benim, babamın, annemin ortak bir hayaliydi. Ben üniversiteyi bitirdikten sonra da ailecek bu hayali gerçekleştirme yolunda adım attık. Marsık adı zaten kedim Marsık'tan geliyor. Marsık ne yazık ki artık aramızda değil. Ama bence dünyanın en şanslı kedilerinden biri o. Resimli çocuk kitaplarını çevirirken yalnızca metin üzerinden ilerlemek doğru olmaz. Resimleri de mutlaka göz önünde bulundurmanız gerekir. Elbette var, olmaz mı? Benim çocukluğum rafa henüz çıkmamış dergi ve kitapları karıştırarak, prova baskıları okuyarak geçti. Hafta sonları mutlaka matbaaya uğranırdı. Fuar dönemleri hafta sonları hep fuarda geçerdi. Ortaokul, lisede birazcık dil hakimiyetim oluşunca da çeviriler yapmaya başlamıştım. Kitabevi Güncesi; 19 yıldır Yalvaç Abi Kitabevi'nde müşterilerle yaşadığım diyalogları konu edinen bir çizgi roman. Gökçe Akgül çizdi. Hep Kitap yayımladı. Aslında yaşı olmayan, küçük büyük herkesin okuyabileceği bir kitap. Bizim okuma kültürümüze bakışımızı görmek için hazırladım. Yekta ile birlikte yaptığımız projeler var. Önce Marsık Kitap'ta Burun ve Burun Tatilde kitaplarını yaptık. Yekta'nın yazdığı, Alex Pelayo'nun resimlediği çocuk kitaplarımız. Sonra IKSV ile yaptığımız projeler var. İstanbul Bienali için hazırlanan Opti ile Pesi Komşuluk Şarkısı, Opti ile Pesi Bu Dünya Hepimizin ve Tasarım Bienali için hazırlanan Uzun, Kocaman, Çok! adlı kitapların yazarı Yekta, editörü de benim. Bol bol kitabevi ziyareti öneriyorum. Kitabevleri ziyaretinde kurcaladığınız kitapların arka kapaklarını okumakla yetinmeyin. Mutlaka künyelerine de bir göz atın. Kitabevleri; yayınevleri, yazarlar, çevirmenler, kitap kapakları, kitap tasarımları, çizerler vs. gibi pek çok alanda bilgi edinebileceğiniz, karşılaştırma yapabileceğiniz yerlerdir aslında. Bize zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederiz :).


Güneşin çocuğu olan ben, Kanada kışlarında kış uykusuna yatma eğilimindeyim. Yapılacaklar listemdeki en değerli hayallerimden birine ulaşma çabasıyla konfor alanımdan dışarı adım atıyorum: Aurora ışıklarını görmeye gidiyorum. Toronto'dan Vancouver'a 5 saatlik bir uçuş. 2 saatlik bir uçuş daha ve varış noktamıza ulaşıyoruz. Uçsuz bucaksız yeşillikler, güzel dağlar ve kıvrımlı göller arasında yuvalanmış bir kasaba baloncuğu. Kışın suları donuyor. Kar taneleri gökyüzünde dans ediyor ve nehir akıntılarının kemerlerine yerleşiyorlar. Beyaz atların yelelerini andırıyorlar. Burası sessiz. Sokakların hepsi birbirine bağlı. Kasaba rahat ve insanları sıcak. Mütevazı bir otelin üçüncü katında kalıyoruz. Manzaramız paha biçilemez. Solumuzda dağlar, sağımızda tek katlı bina ve dükkan blokları, başımızın üstünde gökyüzü var. Merhaba. Buluştuk işte. Hakkında çok şey duyduğum o büyülü varlık sen olmalısın. Biliyor musun, gün batımında bu kadar nefes kesici görüneceğini düşünmemiştim. Ama, sen... wow. Sen yaşayan, nefes alan bir varlıksın. Narin portakal rengin ve kıpkırmızı pembelerinle, bebek mavi fırça izlerinle ve tam ortadaki beyaz hiçliğinle... Anlatacak bir hikayen var, hissedebiliyorum; onu dinlemeye o kadar hazırım ki. Gece 10. lobide toplanmadan önce zar zor bir saat uyuyoruz. Dağlara ait olan ve gözleriyle gülen dost canlısı bir genç kadın bizi karşılıyor. Bu gece tur rehberinizim. diyor. Hızlıca minibüse biniyoruz. Aracımızın farları dışında yol karanlık gözüküyor. Rastgele sola dönüyoruz. Minibüsün yolu aşması imkansız görünüyor, ama başarıyor. Şenlik ateşine yakın huzurlu bir çadırın yanına park ediyoruz. Atıştırmalıklar, sıcak içecekler, şekerlemeler var; uzun bir gece bizi bekliyor. Meğerse, ışıkların çıkmasını beklememiz gerekiyormuş. Meğerse, her zaman çıkmıyorlarmış. Meğerse, Aurora Borealis adı verilen bu nadir, büyülü fenomene tanık olmak için, yeterince karanlık saatlerin olmadığı bir dünyada, tüm hayatımızın iki gecesiyle bahse girmişiz. Olay basitçe şundan ibaret. Güneşten gelen yüklü parçacıklar dünyanın atmosferine giriyor. Yolda birbirleriyle çarpışıyorlar. Bunun sonucunda gökyüzünü renkli ışıklarla dolduran küçük flaşlar üretiyorlar. Milyonlarcası. Flaş üstüne flaş, flaş üstüne, flaş. Hepsi aynı anda. İşte Aurora'nın dansı. En azından kitaplara göre böyle. Cree Kızılderilileri'ne göre, ışıklar, ölen arkadaşlar ve akrabaların dünyada geride bıraktıkları insanlarla iletişim kurma çabası. Ben onlara inanıyorum. Öbür yandan, Aurora'ya inanmayanlar onu asla bulamıyorlar. Saatlerce oturuyoruz. Ay parlıyor. Kötü haber olduğunu söylüyorlar. Bulutlar dağılıyor. İyi haber olduğunu söylüyorlar. Rüzgar esiyor. Bunun birçok anlama gelebileceğini söylüyorlar. Bin türlü şey söylüyorlar, Aurora ise gizli, sessiz ve görünmez kalıyor. Sonunda onu göremiyoruz. Başka bir gün oluyor, başka bir gece oluyor. Yeni bir bekleme esnasında kendimizi meşgul etmenin yollarını buluyoruz. Şöminenin etrafını samimi muhabbetler döşüyor. Ay ise tepemizden bizi dinliyor, o kadar parlak ki birbirimizin gözlerindeki pırıltıları seçebiliyoruz. Bazılarımızı bir süre kutu oyunları meşgul ediyor. Diğerlerimiz yüksek voltaj kameralarının önünde kamp kurarken, benim gibi maceracılar ise unutulmaz anıların peşinden koşuyor. Elimizde sıcak içecekler, gökyüzünü izliyoruz, izliyoruz ve izliyoruz. Umudumuzu kaybetmememizi söylüyorlar. Ama fark ediyoruz ki... umut, karanlık kış gecelerinin derinliklerinde oldukça hızlı bir şekilde yıpranan bir şeymiş. Asıl öğrendiğimiz sabır oluyor. Tereddüt etmediğimiz sürece çabalarımız cennetin mahzenlerine kadar uzanıyor, uzaklara, çok uzaklara yükseliyor ve kibarca karşılık buluyorlar. İşte orada, iki gözümüzün önünde, güzel Aurora'ya şahit oluyoruz. "Beni takip et." diye fısıldıyor. "Ve gözlerini asla kapatma." Kalbim duruyor, nefesim kesiliyor, ama hiç hissetmediğim kadar canlı hissediyorum. Bu Aurora ve onun hikayesi yeşil. Gökyüzünde parlıyor, kısaca tanıtıyor kendini. Bekliyor, sallanmaya başlıyor. Yavaş yavaş, maviler ve grilerden oluşan bir gökkuşağına dönüşüyor. Sanki bir işaret almış gibi yıldızlar aynı anda göz kırpıyorlar, ve Aurora bize zarafet dansını gösteriyor. Sen çok çok güzelsin. Seni asla ama asla unutmayacağım; bu anı asla ama asla unutmayacağım. Bana sabrı, nezaketi, sevgiyi öğrettiğin için teşekkür ederim. Her zaman inanmaya devam edeceğime söz veriyorum. 2022 kışı olan 17 Mart'ın karanlık ve berrak gecesinde rüyam gerçekleşiyor. Bol üniformaları giymek emek istiyor ama giydiğimizde değiyor, üniformaların içinde bir esinti bile hissetmedim. Oranın yerlisi olan bir kişi, büyük boy pantolonum ve uzun ceketimle gerçek bir Yukonlu gibi göründüğümü söyledi. Bu bütün yolculuk boyunca duyduğum en güzel şeydi. Devasa bisikleti çalıştırıyoruz. Çam ağaçlarından yapılmış dağların eteklerine doğru uzanan karla kaplı devasa buzun üstünden geçiyoruz. Nefes kesici bir manzara. Bir rüyada kaybolmak gibi ama hayatında bir kez olsun, sırada ne olacağını bilmemek seni korkutmuyormuş gibi. Sadece gaz pedalı ve siz varsınız, bir hiçliğin tam ortasındasınız. Özgürlük. Burayı seviyorum. Bunu söylemekten asla bıkmayacağım. Bunun yanında, burayı özel yapan şeyin insanları olduğunu hissediyorum. Kış öğlesine rağmen havada yayılan o sıcaklık, etrafınızdaki özel insanlardan geliyor. İnsanlar burada birbirlerini ve evlerini önemsiyorlar. Ziyaretçilerine unutulmaz anılar hediye etmeye önem veriyorlar. Ayrılma zamanı. Üç gün sonsuzluk gibi geldi ve ben... içimdeki başka bir beni keşfettiğimi, şehri son kez seyrederken anlıyorum. Otobüsün tekerlekleri dönüyor. Ben ise tekrar dağlara uyanacağım zamanın hayalini kuruyorum. Yeniden buluşana kadar, inanmaktan asla vazgeçmeyeceğime söz veriyorum.


-Çünkü hüzünler mecburdur bir hayatta nefes almaya-


Sizlere bu şekilde seslendiğimiz iki yıl geçti. Raf'ın serüvenine hangi noktada dahil olduysanız, o andan itibaren bu ailenin bir parçası haline geldiniz. Çabamız, emeğimiz, birliğimiz önce ekibimize, daha sonra da siz okurlarımıza ve yazarlarımıza ilham ve umut olsun istedik. Çok güzel ve yapıcı geri dönüşler aldık. Sorular sorduk, düşündük, anladık, yorumladık. Bir sürü insan, hep birlikte hikayelerimizi paylaştık. Meğer anlatacak ne çok şeyimiz varmış sevgili okur. Meğer paylaşıldıkça düşünceler de ne güzel çoğalıyormuş. Birbirini hiç tanımadan nasıl da biliyormuş insan diğerinin yüreğini... İyi ki şu an burada, bu satırlarda birlikteyiz. "Hadi, hemen" deyip bir cesaretle çıktığımız yolda, hep artarak yürümeye, üretmeye devam ediyoruz. Hayal etmeye, çabalamaya ve üretmeye hep devam ettiğimiz, hatalarımızda pes etmeyip ders alarak bir sonraki seferde daha iyi yapmaya çalıştığımız bu iki yıllık Raf Dergi serüveninin, her birimize hep daha fazla şey öğretmesini ve ümit olmasını dilerim. Raf'ın nice güzel yılları olsun, bizler de onunla birlikte büyüyelim, üretelim, gülelim sevgili okur.


Kimi zaman Kafdağı'nın ardına kadar uzanan, kimi zamansa arandığında bir türlü bulunamayan anahtar misali öz güvenini düşünerek suyundan bir yudum daha aldı. Yetişirim sandığı ve bu yüzden ağırdan aldığı hazırlanma aşamasının son beş dakikasına girmişti, kahvaltı yapsa tuvalete gidecek, tuvalete gitse kahvaltı yapacak vakti kalmayacaktı. Aç kalmayı seçti. Sınava yetişmeye çalıştığı için müzik dinlemeyi es geçtiği bir gündü. Ellerinde sınav notları, bir yandan yürüyor bir yandan notlarını okuyordu. Trafik ışığının yayalar için yanan yeşilinin son anında koşarak karşıya geçmeyi başardı. Otobüs durunca aynı telaşlı haliyle yürümeye başladı, bir yandan notlarını okuyor bir yandan da kendini beğendirme ve sevememe konuları üzerinde çok durmamaya çalışıyordu. Dikkati dağıldı, çevresindeki insanları düşündü, yüzeysel ilişkilerini ve yapay gülüşlerini... Neyse ki o kendini seviyordu. Kendinin farkındaydı, o kadar kişisel gelişim kitabı okumaları, meditasyonlar boşuna mıydı? Kendine yatırım yapmak böyle bir şeydi. Diğerlerinin vay halindeydi. O herkes gibi değildi, kendinin farkındaydı. Kağıtlarına bakarak yürürken her gün çıktığı kaldırıma basmak için ayağını kaldırmakta gecikti. Tökezledi, kağıtları havada uçuştu, etrafa savruldu. Kaldırıma bir küfür savurdu. Orada işi neydi? Belirtmek için farklı bir renge boyasalardı ya!.. Halbuki baksa görürdü. Bakmadı, algılamadı. O haklıydı, kaldırım suçlu. O kendini beğenmişti, kaldırımı beğenmemişti. Kendisinin de herkes olduğunun farkına varmadan telaşla okuluna yürümeye devam etti. O da boş laflaşmıştı biraz.


Biri bitiyor, diğeri başlıyor; konuşulacak, ahlanıp vahlanacak bir sürü konu peş peşe sıralanıyor; herkes eteklerindekileri birer birer döküyordu. Ben de buraya nasıl düştüğüme bir anlam veremeyip kafam bir sağa bir sola söylenenleri dinliyordum. Tüm bunlar konuşuluyor iken ev sahibi Aynur ablanın yanımızda olmadığını fark ettim. Çevreme bakınca onu aradığımı anlayan annem "Kalk Aynur Hanım'a yardım et kızım, mutfakta." deyince hemen yanına gittim. Garip bir insandı Aynur abla. Sessiz, içine kapanık, kimsenin etlisine sütlüsüne karışmayan, öylesine en komik şeylere bile ufak bir tebessümle karşılık veren biriydi. Anneme her sorduğumda sen karıştırma der beni geçiştirirdi. Tüm bu düşüncelerimden sıyrılarak yüzüme onunki gibi kondurduğum sade tebessümle yardım etmeye geldiğimi söyledim. O kadar nazik bir insandı ki asla kimseye bir kötülüğünün dokunmayacağı yüzünden okunuyor gibiydi. -Zahmet etme kızım, hallettim sayılır. Yapılacak çok bir şey kalmadı. -Olur mu Aynur abla, ne zahmeti. İzin ver benim de sana bir yardımım dokunsun. -Öyleyse buzlukta tatlı var iyice soğumuştur. Sen onu çıkar ben çayları içeriye getireyim. -Tabii ki... -Kızım Elif' in son helvası. -Aynur abla ben ne diyeceğimi bilemedim. Lütfen özrümü kabul et. Ben... -Özür dilenecek bir durum yok kızım, üzülme sen. -O kadar sevgi dolu, merhametliydi ki benim yavrum. Hiçbir hastalığı yoktu. O malum gün yani bundan 7 yıl önce benim yanıma gelerek rüyasında helva kavurduğunu, kokusunu bile içine çektiğini söyledi. İçime bir acı saplandı. Sonuçta rüyaydı ama o esnada her ne olduysa öylesine bir acı hissettim işte. O zaman bu kadar bolluk yoktu tabii. Tüm bu kötü hislerimden kurtularak gidip bakkaldan un, bir parça yağ falan ne lazımsa yani aldım geldim. Elimde poşetleri görünce öyle mutlu oldu ki. Ama kendi helvasını kavuracağından ne onun ne de benim bu ana yüreğimin haberi yoktu. Helva kokusu, cennet kokusu gibi tüm eve yayılmıştı. Çünkü cennet kokulum helvasını kendi yapmıştı. Yatağında ölü bulduk. O gün bugündür o helva hep dolapta durur. O güzel minik ellerinin değdiği kaşığı bile içindedir. Ben ne zaman ki kızıma kavuşurum, bayram niyetine bu helvayı o zaman buzluktan çıkaracaklar.


Duygusal zayıflık öyle zamansız yerlerde belli ediyor ki kendini, insanın belki de en savunmasız kaldığı an. Belki hiçbir zaman düşünmeyeceğin cümleleri kurarken buluyorsun kendini. Seni istemiyorum diyene neden diye sormak gibi bazen. Aşkın esamesini duymamış birine kalbini açmak gibi. O an tek düşündüğün, bir şeyler yolunda gitsin diye sızlanan içine bir teselli vermek oluyor. Öz saygı, gurur, karakter; hayalini kurduğun o ana çok yaklaştığını hissedip bir de üstüne kaybedeceğim korkusu eklendiğinde bilinmeyen, önemsenmeyen, görünmeyen ve sonra sürekli kendini hatırlatan bir güce dönüşüyor. Bizi neden düşünmedin diye durmadan soru soran, durmadan cevap bekleyen, güneşli bir günde güldürmeyen, yağmurlu bir günde hüzünlendirmeyen bir boşluğa iten bir tavırla karşına çıkıyor. Peki duygusal zayıflık bunları sorgulatıyorsa bu denklemde mantık her zaman mutluluk mu getirir? Hangisinin sözü geçmeli aşka? Cevabı kişiye göre değişen bir soru olsa da tek ortak noktası ikisinin de kişiyi tatmin etmeyecek olmasıdır. Duygularının peşinden giden insan cesurdur, ama aynı zamanda bekleyendir de. Hem cesur olup hem de o adımı atmak için yine karşısındakinin hamlesine ihtiyaç duyandır. Çaresizliğe yakın o tutkuyu hissettiniz mi? Mantığını dinleyen insan ise kaygısızlığı, mücadelesizliği tercih edendir. Bir nevi duyguların gücünü bilen ve onlara kafa tutmak istemeyendir. Kafa rahatlığını iç sesine tercih edendir. Peki hangi sakin ve uzun bekleyiş, bir sese hasret değildir? Yaşanmamış, yaşanmasına müsaade edilmemiş hangi duygu kendini hatırlatmaktan geri kalmış? İnsan bu ikilemin esiridir yalnızca. Ben duyguların esiriyim, duyguların peşinden gidenim. Bazen uyutmazlar, bazen güldürmezler, bazen çok gülümsetirler, bazen düşündürtürler, bazen acıtırlar, bazen acınacak hale getirirler, bazen yüceltirler, bazen yerin dibine sokarlar, bazen insanım dedirtir, bazen yok olmalıyım diye söylendirirler. Ama hep bir kalbim olduğunu hatırlatırlar. Bugünlerde kendi karmaşasını çözememiş bir insan olarak İsmet Özel'in Dilce susup bedence konuşulan bir çağda biliyorum kolay anlaşılmayacak. dediği sözle avutuyorum kendimi. Mantık hayat kurtarır gibi dursa da gecenin sonunda kalp her zaman kazanır. Biliyorum, kolay anlaşılmayacak.


Adaletin, hakkın, hukukun, ilişkilerin dolunayına gidiyoruz. İnsan olarak yaşadığımız her türlü ikili ilişki, gelişimimize muazzam ışık tutar. Tabii doğru yerden bakabildiğimiz sürece. Şimdi bir kenara çekilip bunca zamandır kim bizde ne kadar, biz kimde ne kadarız hesabını yapmak boynumuzun borcu. Zira dolunay tamamlanmayı anlatır ve tamamlanmalıyız. Özellikle ekim ayından bu yana üzerine uğraş verdiğimiz, ilişki konularıyla alakalı bir tamamlanma sürecinde olduğumuzun farkında olmak gerekiyor. Hiçbir ilişkide sadece vererek ve sadece alarak kalamayız. Biz istesek de sistem buna müsamaha göstermez. Haliyle bu dengenin güdülmediği ilişkiler için dönüşüm çanları çalmaya başlıyor. Aman o iyi olsun, beriki üzülmesin, öteki kırılmasın. diye diye biz kendimizi fedakarlıklar imparatoru ilan etmiş olsak da sistemin bunu görmezden geleceğini sanmıyorum. Evvela kendimize fedakarlık, evvela kendimizle ilişkimiz... Mesele madem adil olmak, önce kendimize adil olalım. Adalet biz istemesek de daha büyük bir güç tarafından bizim için sağlanır. Biz ona adalet yakıştırmasını o an yapamasak da ileride bir gün mutlak suretle farkına varırız. Dönüşmeliyiz. Biz ve tüm ilişkilerimizdeki yanlış inanışlarımız. Bu süreç krizleri de beraberinde getirebilir. Araştırmacı kimliğimiz pik yapabilir. İçimize düşen kuşku ve şüpheyle belki sosyal medyadan belki bir telefon mesajından sağlam bir tokat yiyebilir, akabinde intikam ve öfke gibi durumlara yenik düşebiliriz. Pasif agresif her türlü tutumdan uzak kalmakta; nezaketimizden, barışçıl ve uzlaşmacı tarafımızdan ödün vermemekte fayda var. Günlük hayatımızda aniden dahiyane fikirler bulabilir ve aniden bir aydınlanma yaşayabiliriz. Algılarımız açık olacak. Ailevi konular ile alakalı birtakım iyileşme süreçleri, belki barışmalar ve karşı tarafı daha iyi anlamalar meydana gelebilir. Aile çok ulvi bir değer olmasına rağmen aile için bile olsa kendimizi kurban pozisyonuna düşürmemeliyiz. Bu süreç biraz üşengeçlik ve alınganlığa da gebe. Harekete geçecek enerjimizi doğru şekilde kullanmak bizim elimizde. Duygusal olarak olgunlaştığımız bir süreç. El alem ile Ben daha güçlüyüm. savaşı vermek yerine gücümüzü kendi dönüşümümüz üzerine kullanmalıyız. Her türlü manipülasyona açığız. Davranışlar kelimelerden daha çok konuşur. mottosuyla ne söylendiği değil, ne yapıldığı önceliğimiz olmalı. Devam eden davalar, yurt dışı ve manevi konularda da birtakım tamamlanmalar yaşayabiliriz. Tutulma dönemi giderken son ince ayarlamalara koşulsuz teslim olmak şu dönemde yapılabilecek en iyi şey. Her bitişin beraberinde yeni bir başlangıcı getireceğini unutmamamız gerekiyor. Sonuç olarak amacımız adil ve dengeli olmak. Bir uyum yakalayabilmek. Hak-hukuk konularını takıntı haline getirmeden, ne pahasına olursa olsun uyumlu olmaya çalışmadan, doğruyu yanlışı ayırt ederek, kendimizin de elinden tutarak yola devam etmeliyiz. Herkes için üzülerek, kendimize kalmayarak, varabilecek hiçbir yer kalmadığının en büyük şahidi biziz. Mevzu ilişkiyse evvela kendimizle ilişkimiz. Kini, intikamı, el alemi dönüştürmeye çalışmayı, gizli kapaklı işler peşinde olmayı şöyle elimizin tersiyle kenara itelim. İlahi adaletin ve karmanın bu denli çalıştığı bir ortamda kendimize karma yaratmanın da alemi yok. Bir bitişin, yeni bir başlangıcı da peşinden getirebileceğine şahit olacağınız, istediğiniz renkte, hayalinizdeki heybette, aydınlık bir kapı. Kimsenin sizi anlamasına, bavullara dert anlatmaya çalışmaya gerek kalmadı. Size sadece cesur olmak ve adım atmak kaldı.


Dünya çelişkilerle doluydu. Her şey birbirine zıt idi. Ve günler hep aynı. Hepimizin hikayesi farklıydı aynı gök kubbenin altında; gönlümüz ise apayrı. İnsanın hiçbir an'ı hiçbir an'ına benzemiyor, birbirine yabancı olan insanlar, en çok ama en çok kendine yabancı olan insanlar, birbirinden dem vurup sitemde bulunuyorlar. Aynı göğün altında birbirinden bihaber yaşayan insanlar birbirini beğenmiyor. Her insan her insandan şikayetçi. Herkes doğru, herkes iyi. O vakit bunca yalan bunca kötü nereden, kim? Bir girdabın içinde o yana bu yana gidip geliyoruz. Herkes bir şeyler söylüyor, ama sadece söylüyor. Herkes bakıyor, ama sadece bakıyor. Herkes işitiyor, ama sadece işitiyor. Böyle olur mu yaşamak? Neydi ki yaşamak? Sabaha varamayan bir gecede sıkışmış gibi herkes. Köhne tutmuş yürekler, viran viran memleket kurmuş. Zaman ise hala geçmekte. Acı verdikçe sevginin değerini biçen insanlarla dolu dünya. Böyle olur mu yaşamak? Her insanın bir hikayesi var evet. Ömrümüz boyunca bir şeyler için çabalıyor, bir yerlere yetişmek için koşuşturuyoruz. Her gün yetişmek isteyip ama bir türlü yetişemediklerimiz; kendimizi mükellef kıldıklarımız... Öyle alışmışız ki alışılmışın dışına çıkamıyoruz. Yüreğin açlığı derdini değil de midenin açlığı derdini vuku buluyoruz kendimizde, her bendimizde, hep her daim. -Neye gülüyorsun? -Hiç, öylesine. -Kağıt toplayan yaşlı adama gülüyorsun. Neden? -Gülmüyorum... Ne bileyim... Kahkaha atasım geldi, çok komiğime gitti... Neyse gidelim, bundan daha önemli işlerimiz var... -... -Ne bakıyorsun ya, haydi gidelim. -O da bir insan; sen gibi, ben gibi. -Hayır biz gibi değil, hele ben gibi hiç değil. Neyse ne, bize ne ki, haydi gidelim. İnsan, en kolay bir insanı mı kandırır, yoksa kendi kendini mi? Acımasızca gülüyor karşısındaki insanın ağlamasına insan. Evet, her insan; bir şeyler için çabalıyor, bir yerlere yetişmek için koşturuyor. Yaşamak için bir şeyler yapıyor. Lakin tüm bunlar arasında kendini yitiriyor. En önemlisi de içindeki insanı, insanlığı... Yoruluyoruz, üzülüyoruz, kırıyor, kırılıyoruz. Eğer bulabilirsek boş bir vakit; geçiyoruz bir kenara yaşadığımız her şeyi bir bir gözden geçiriyoruz, hayıflanıyoruz, doluyor gözlerimiz. Bu vakit dolduktan sonra her şey yine aynı. Yine her şeyde bir boşvermişlik. Kırıp dökmeyi, bilip bilmeden söylenmeyi, aynı anda hem iyi hem kötü olmayı, bu sayede de yaptığımız iyilikleri kötülüklere çevirmeyi kendimize haslet edinmişiz biz insancıklar. İçimizdeki insan, insanlığı yaşamaktan korkuyor yahut üşeniyor. Bizden öte bir biz daha vardı; benden içeri, benden ötesi, senden içeri, senden ötesi. İşte bunu hiç bilmeyiz, bilmez insanoğlu. Hiç hatırımıza gelmez. Unuttuk. İnsan, tam da ismiyle kaim olmuş; meğerse insan, nisyan demekmiş. Pusulasını kaybetmiş bir gemiymiş. Zihnimizdeki insan, içimizdeki insanı kapana kıstırmış. Bu dünya sensiz de döner diyor içimiz; zihnimiz, bu dünya sensiz dönemez diyor. Ama döner ya Hu! Döner dünya, yaşar insanlar, devam eder hayat... Sensiz. Çünkü insan, acz kelimesinin bir parçasıdır. Bazen ne yaparsak yapalım yetemeyiz. Kaldı ki yaşanacak varsa yaşanacak, engel olamayız. Öteye gidemediğimiz için, içimizdeki insan, insanlığı süzüyor kurutuncaya dek. Dizginleyebilmeliyiz; hırslarımızı, ihtiraslarımızı, kaygı ve isteklerimizi, derimize ve kalbimizin en ücra köşesine işlenmiş egoyu. Bunların ötesine geçebilmeliyiz belki de. Kuşanmalıyız insanlığı kalbimize. Yoksa büsbütün kaybedecek, kaybolacak ve hüsrana uğrayacağız. Salt geldik, gidiyoruz dememek; geldik, yaptık, ihya ettik ve gidiyoruz demek adına dizginleyebilmeliyiz nefsimizi. Zira geç kalınmışlıklara tabi ömürlerle meşhur bu cihan. Belirsiz bir mekan ve belirsiz bir zamandır bu cihan. Eğer değiştireceksek, yaşayacaksak bir şeyleri; öncelik, kıyafetlerimizin altına giydiğimiz benliğimiz olmalı. Önce benliğimizi elden geçirmeliyiz. İçimizde belirmeye başlayan ve hızla ilerleyen kuraklığa ayak basmalıyız artık. Bundan mütevellit içimizde yaşadığımız o gurbeti, boğulmak üzere olduğumuz o boşluğu görebiliriz. Alışılmışın dışına belki o zaman çıkılabilir. Gittikçe kötüye benzemeye başladık; önce istemsizce, sonra alışmış olarak ve kendi arzularımızla onların yolundan gitmeye başladık. Oysaki en esas mesele: Kötülerle mücadele ederken onlara benzememekti. Müflis bir hayduttur bu dünya derler ve bu müflis haydut, kalbimize sızmayı başardı; çekti gözlerimize perdeyi. Bu cihan, dünden kalma olumlu ve olumsuz olarak bugün ve yarın imiş. Yetiştiğimizce...


Yabancı dilde okumayı sevenler için çok güzel bir kitap önerisi ile geldim bugün. Kitabın orijinal dili İngilizce, ben Almancasını okudum. Hakkında pek az bilgiye sahip olduğumuz kadın haklarının ve kadın hareketlerinin tarihçesini çok basit bir anlatımla anlatan bu kitap, oldukça ilgi çekici. Kadınların doğum kontrol ve kürtaj haklarını, eğitim haklarını, çalışma haklarını, seçme ve seçilme haklarını kazanma süreçlerini kronolojik bir sırayla anlatıyor. Bu süreçte hakları için savaşan kadınlardan bahsediyor. Birçok feminist yazar ve kadın haklarını destekleyen birçok erkek yazar var. Özellikle alıntıları çok beğendim. Gerek yüksek siyasi kişilerden gerekse yazarlardan alıntılar yapılmış. Kadınların bunca yıldır hakları için savaşması ve hala bu savaşın sürüyor olması beni çok etkiliyor. Kadınların hangi ülkede ne zaman oy kullanma hakkı elde ettiğini biliyor musunuz? Birçok Avrupa ülkesi kadınları bu hakları 70'li yıllarda kazanmış. Ülkemizde ise kadınlar tam seçme ve seçilme hakkını 30'lu yıllarda kazanıyorlar. Peki ya hakları için canı pahasına savaşan o güçlü kadınları tanıyor musunuz? Mesela Malala Yousafzai. Pakistanlı bu genç, kız çocuklarının eğitim hakkını savunduğu için Taliban terör örgütü tarafından saldırıya uğramış bir kadın hakları aktivistidir. Kendi yazdığı kitabı da okumanızı tavsiye ederim. We Are Feminist kitabında ise hayatını anlatan kısa bir yazı bulabilirsiniz. Hepimizin öğrenmesi gereken bir tarihçeyi gayet yalın ve ilgi çekici bir dille karşınıza sunan bu kitabı herkesin okuması gerektiğini düşünüyorum. Çok temel bilgileri içeriyor ve bunları çok güzel bir görsel şölenle bize sunuyor. Grafikleri, tasarımları ve renk kullanımları da oldukça ilgi çekici. Feminizmin 4 büyük dalgası olduğunu söylüyor kitap. Birinci ve ikinci dalga daha temel hakları kazanma süreci, mesela eğitim, seçme ve seçilme, doğum kontrol... Ama birinci ve ikinci dalga dediğime bakmayın. Onların bile günümüze çok yakın bir tarih oluşu beni gerçekten epey sarstı. Üçüncü dalga ise 90'lar sonrasında seksüel şiddet ve ırkçılığa karşı savaş ve internet kullanımıyla yayılan feminizm görüşünden oluşuyor. Dördüncü dalga ise günümüz, yani yeni nesil, daha güçlenmiş ve haklarına biraz olsun ulaşmış kadınlar ve uluslararası bir organizeden oluşuyor. Kitabın son cümlesi "Cesaret, kararlılık ve umutla gelecek kadınlarındır." diyor.


Annesi, babasından ayrılarak yeni bir adamla evlenip evi terk ettiğinde ona ne bir seçenek sunulmuş ne kiminle yaşamak istediği sorulmuş ne de kendisini bekleyen bu sefil hayata karşı biri tarafından hazırlanmıştı. Gidenin yerini doldurmak öyle kolay olmaz elbet, ama Zarife sanki bunun için doğmuş gibi anasının bencil nedenlerle bırakıp gittiği bu evi ustaca çekip çevirmeye başladığında henüz liseyi yeni bitirmişti. Babasının yemeklerini yapmaya, çamaşırlarını yıkamaya ve onu haftada birkaç gün sarhoş olup kavga çıkarmaya yeltendiğinde evlerinden iki sokak ilerideki meyhanenin kapısından alıp eve getirmeye başlaması da hemen hemen aynı zamana denk geliyordu. Ayıkken dünya tatlısı, şeker şerbet bir adam olan babası, iki kadehten sonra karakterini de masada bırakıyor, bambaşka bir adama dönüşüyor, gözü kimseyi, özellikle de Zarife'yi görmüyordu. Ne çirkin suratındaki şekilsiz burnu ne şaşı gözleri ne eğreti bacağı ne de kambur sırtı kalmıştı hakarete uğramayan Zarife'nin. Gece ilerleyip de yatışmaya başlayınca daha da ağzı bağlanmıyor, bu sefer anlatıyor da anlatıyordu. Gülsüm'ü -Zarife'nin annesi- nasıl tavladığını, tığ gibi incecik delikanlıyken mahallenin tüm kızlarının kendine aşık olduğunu ama gözünün Gülsüm'den başkasını görmediğini sayıklar, sonra bir anda yükselir, o şırfıntının şimdi başka bir adamın kucağında olduğunu hatırlayıp gözyaşlarına boğulurdu. Elinde mendili ve kovayı hazır bulunduran Zarife, bir babasının gözyaşlarını siler, bir kusmuğunu temizlerdi. Bazen çekip gidesi gelirdi Zarife'nin, dünyanın ta öbür ucuna gitse sanki tüm sorunları şak diye kökünden çözülüverecekti. Ne bakması gereken biri kalırdı ne küfredeni ne de sarhoş olup yerlere kusanı, yaşayıp giderdi kendi halinde. Ama cesaret edemezdi nasıl etsin, ömründe kendi kararıyla bir iş yaptığı mı vardı ki kalkıp da dünyanın öbür ucuna gitsin, olacak iş değildi. Böyle zamanlarda annesinden kalan cilalı kara taştan kolyesine giderdi eli istemsizce. Sabır dilenirdi, annesinden, taştan, tüm geçmişlerin ruhundan ve hatta Tanrı'dan. Anahtar şıngırtısıyla birlikte ona seslenen birini duydu, Zarife, şu poşettekileri yerlerine yerleştir kızım. Sen geç şöyle Kenan oğlum oturuver. babası bakkaldan aldıklarını usulca köşeye bıraktı. Misafirin kim olduğunu biliyordu Zarife, babası cuma çıkışı yol üstünde uğradığı bakkalın kasada duran oğlunu her hafta eve çağırır, hesap defterlerine baktırırdı. Zarife'nin üstlenmesine izin verilmeyen tek şey hesap defteriydi bu evde, ne de olsa kadın kısmı öyle hesaptan kitaptan anlamazdı. Kenan ise -bakkalın oğlu- okumuş adamdı, babasından kalacak iki ev ve bir dükkanın tek varisiydi. Uzun boylu, uzun saçlı, uzun kulaklıydı; oturmayı kalkmayı bilir lakin konuşmaya gelince hiç laf yapamaz, sesini yutmuş gibi kalakalırdı. Daha önce hiç kendisiyle konuşmamış olsa da Zarife, Kenan'ı tanıyordu. Hatta biraz fazla tanıyordu. Babasının sarhoş oldu mu yerlere düşen çenesinden nasibini Kenan da alır, bahsinin geçmediği tek bir gün olmazdı. Neler anlatmazdı neler: İstanbul görmüş adamın hali başka olurmuş; eline kız eli değmemiş pırlanta gibi çocukmuş; sessiz, sakin, hırslı, hem çalışkan adammış; patron olunca işleri büyütecek, belki bir süpermarket açacakmış... Hepsini ve daha fazlasını ballandıra ballandıra anlatırdı Zarife'ye. Aşkın ne olduğunu bilse Kenan'a aşık olurdu Zarife ama ne bilsin, ömründe aşık olduğu, aşkı gördüğü mü vardı. Hesap yaparken Kenan'ın parmaklarının makinenin üzerinde gezinmesine takılırdı gözleri, o gidene dek öyle kapı önünden onu izlerdi. Ama Kenan bir gün olsun Zarife'ye bakmadı. Ondan olsa gerek her cuma çıkışı gelen Kenan, bir hafta sonu babasını da yanına alıp elinde bir kutu baklava olduğu halde Zarife'yi Allah'ın emri peygamberin kavliyle isteyince hem Zarife hem babası hem de cilalı taş şaşırmıştı. İki ay içinde telli duvaklı gelin oldu Zarife. Yetmedi, dünyanın ta öbür ucuna, İstanbul'a taşındılar. Kenan, babası ölüp de bakkal kendine kalınca onu satmaya karar vermiş, gelen parayı taşı toprağı altın bu şehirde okuldan tanıdığıyla ortaklığa yatırmıştı. Kaderin planından sual olunmaz. Çok geçmedi battılar. Gerisin geri doğdukları ve doydukları şehre, Zarife'nin babaevinden iki bina öteye taşındılar. Zarife'nin, kocasının yemeklerini yapmaya, çamaşırlarını yıkamaya ve onu haftada birkaç gün sarhoş olup kavga çıkarmaya yeltendiğinde iki sokak ilerideki meyhanenin kapısından alıp eve getirmeye başlaması da hemen hemen aynı zamana denk geliyordu. Zarife, sık sık kolyesinin cilalı taşından sabır dilenirdi. En azından Kenan, sarhoşken konuşmuyordu.


Bugün sizinle bir çocuğun dünyasını kurmak üzere konuşmak istiyorum... Dünyaya gelen her minik elinin tutulmasına ihtiyaç duyar ve sonra da o ellerle neler yapacağının gösterilmesine, anlatılmasına... Şimdi bir bebeğiniz olduğunda onun dünyası için düşüneceğiniz tek şey kendi dünyanızı ona anlatmak değil, kendi dünyası için ona en iyi gelecek şeyleri bulmak olmalı. Kendi hayatımızın eksiklerini iyi analiz etmeliyiz. Bizim hatalarımızı o da yapmasın demek değil bu. Senin hatan ona ileride fayda sağlayabilir. Bazen hatalar da göreceli oluyor. Ebeveyn olmak yeni bir dünyayı hazırlamanın en büyük sorumlusu olan olmaktır. Çocuklarınıza kendi dünyanızı değil; hayatın en derinlerini, araştırmayı, geniş bakmayı, sorgulamayı, kimsenin görmek istemediğini bile görmeyi öğretin. Parayla satın alamadığımız şeylerden biri de hayat tecrübesidir. Tecrübe zamana ve özgürlüğe bağlıdır. Özgür bi dünyada büyüyen tecrübeli çocuklarınız olsun ki kendi dünyalarının temellerini sağlam kurup ileride kendi hayatlarına ve başkalarına yol gösterebilsinler. Tecrübe yoksa aslan bile kükremeye korkar.