İskandinav bilim insanları, Orta Çağ'dan bugüne bilim tarihinin gelişimine öncülük etmiş birçok fikir ve kuramın ortaya çıkışına katkıda bulunmuşlardır. Sıcaklık ölçümünde uluslararası bir standardın oluşturulmasından elektromanyetizmanının keşfine, Kuzey ışıklarının oluşumundan küresel ısınmanın ilk izlerinin gözlenmesine kadar günümüze dokunan birçok bilimsel gelişmenin arkasında İskandinav bilim insanları yatıyor. İsveçli fizikçi, astronom ve matematikçi Anders Celsius, bugün en yaygın kullanıma sahip sıcaklık birimi olan Celsius'un fikir babasıdır. Celsius bir gün, hava olaylarını gözlemlemek amacıyla yaptığı ölçümler sırasında kullandığı termometrelerin yanlış ölçüm yaptığını fark etti. Bunun üzerine, cıva termometrelere uyumlu olacak şekilde suyun donma noktasının 100 derecede, kaynama noktasının 0 derecede sabitlendiği santigrat sıcaklık ölçeğini tasarladı. Celsius'un 1742'de önerdiği bu ölçüm sisteminin bugün kullandığımız versiyonu (suyun kaynama ve donma noktalarının sırasıyla 100 ve 0'de sabitlendiği) ise, yine bir İsveçli olan Carolus Linaaeus tarafından revize edildi. Ölçüm sistemi, 1948'den beri yaratıcısının onuruna Santigrat ölçeği olarak anılıyor. Celsius'un diğer bilimsel çalışmaları arasında İsveç haritasının oluşturulması için yaptığı coğrafi ölçümler, İskandinav yarımadasının yükselişini ilk kez kayıt altına alması ve kuzey ışıklarının Dünya'nın manyetik alanından kaynaklandığını öne süren kuramı yer alıyor. Celsius'un çalışmalarında yanıldığı nokta ise kara yükselişinin suyun buharlaşmasından kaynaklandığını öne sürmesiydi. Bugün biliyoruz ki, İskandinav yarımadasındaki kara yükselişi yer çekimi, buzul erimesi ve deniz tabanı hareketini içeren oldukça karmaşık bir mekanizmadan kaynaklanıyor. Norveçli fizikçi ve kaşif Kristian Olaf Birkeland, yaptığı deneysel ölçümlerle Anders Celsius'un Kuzey ışıklarının Dünya'nın manyetik alanından kaynaklandığını öne süren kuramını kanıtlamıştır. Birkeland ölçümlerini gerçekleştirmek için havadaki nitrojeni sabitleyen Birkeland-Eyde sürecini geliştirdi. Deneysel çalışmaları boyunca Kuzey Kutup dairesine birçok keşif gezisi düzenledi ve manyetik alan verilerinin toplanması amacıyla Norveç'in yüksek enlem bölgelerinde bir gözlemevleri ağı kurdu. Kuzey ışıklarının belirdiği zamanlarda manyetometrelerdeki iğnelerin yön değiştiridiğini gözlemleyerek Celsius'un kuramını doğruladı. Dünya'nın manyetosfer ve yüksek enlem iyonesfer katmanları arasındaki manyetik alan çizgilerine, Birkeland akımı adı verilmiştir. Katmanlar arasında değişiklik gösteren bu akım çizgileri, Kuzey ışıklarının oluşum fenomenin açıklanmasında kullanılmaktadır. Birkeland akımının gezegenler arası manyetik alandan, güneş rüzgarlarından ve plazmanın manyetosfer boyunca hareketinden etkilendiği ortaya konmuştur. Birkeland aynı zamanda, güneş rüzgarlarının hem negatif and pozitif parçacıklardan oluştuğunu öne süren ilk bilim insanıdır. Birkeland yaptığı çalışmalarla, yedi kez Nobel Ödülü'ne aday gösterilmiştir. Danimarkalı fizikçi ve kimyacı Hans Christian Orsted, elektromanyetizmanın temeli olan ve daha sonra adıyla anılan Orsted kanunun fikir babasıdır. Diğer bir ifadeyle, Orsted ilk kez elektrik akımı ile manyetik alan arasındaki ilişkiyi ortaya koymuş ve bu ilişkiyi anlatan matematiksel bir ifade geliştirmiştir. Elektromanyetizmanın keşfi, Orsted'ın bir gün elektrik kablolarının yanında duran pusula ibresinin kabloya dik olacak şekilde sabitlendiğini fark etmesiyle gerçekleşmiş. Ayrıca, Orsted alüminyumu ilk kez saf olarak üretmeye yarayan kimyasal bir proses geliştirmiştir. Daha önce sadece alaşım halinde üretilebilien alüminyum, Orsted'in geliştirdiği alüminyum klorür redüksiyonu yoluyla elementel olarak üretilebilir hale geldi. Akademik hayatı boyunca Avrupa'da uzun zaman geçirme fırsatı bulan Orsted, Danimarka'da birçok bilimsel enstitü ve kurumun kurulmasına öncülük etmiştir. 1824 yılında kurduğu Selskabet for Naturl rens Udbredelse bugün hala doğa bilimlerinde yaşanan gelişmelerin geniş kitlelelere ulaştırılmasına öncülük ediyor. Danimarka Meteorloji Enstitüsü ve Danimarka Patent Ofisi de Orsted'in kuruluşuna öncülük ettiği kurumlar arasında. Felsefede de yaygın olarak kullanılan, 'düşünce deneyi' kuramı da ilk kez Orsted tarafından isimlendirilerek tanımsal bir çerçeveye oturtulmuş. Danimarka Teknik Üniversite ise 1829 yılında Den Polytekniske L reanstalt adıyla Orsted'in girişimleriyle kurulmuş. İsveçli fizikçi, matematikçi ve astronom Anders Jonas Angström, bugün teknoloji ve temel bilimlerde yaygın olarak kullanılan Angstrom ölçü biriminin mucidir. Fiziksel karşılığı 0,1 nm olarak kabul edilen ve İsveççedeki A harfiyle sembolize edilen bu birim; atom, molekül, ve mikroskobik canlıların boyutunu ve dalgaboyu gibi büyüklükleri ifade etmek için kullanılıyor. Angström, adının verildiği uzunluk birimini oluşturmadan önce güneş spektrumuyla ilgili çalışmalar yürütüyordu. Bu alandaki en önemli eseri güneş ışığındaki 1000'den fazla çizginin dalga boyunu listeleyen Güneş Sistemi Araştırmaları atlasıdır. Bu çalışmasında dalga boylarını Angstrom birimi üzerinden ifade etmiştir. Angström'un astrofizik, ısı transferi ve manyetizma ile ilgili de birçok çalışması bulunuyor. Sonradan Kirchhoff yasası olarak bilinen termal radyasyon yasasını ilk formülüze eden kişi de Angström'dur. İsveçli fizikçi Svante August Arrhenius, bilim dünyasında fiziksel kimyanın öncülerinden biri olarak kabul ediliyor. Adıyla anılan Arrhenius denklemleri, fiziksel kimyada reaksiyon hızının sıcaklığa olan bağımlılığını ifade etmekte kullanılan, temel denklemlerden biri. Arrhenius'un bilim tarihine bir diğer önemli katkısı ise, yanma proseslerinde açığa çıkan CO2 gazının küresel ısınmaya neden olacak seviyede olduğunu belirlemiş olmasıdır. Küresel ısınma tabiri o zamanlar kullanılmıyor olsa da, Arrhenius çalışmasında atmosferde artan CO2 gazının sıcaklık değişimine yol açarak su buharlaşma hızını arttırdığını matematiksel ortaya koymuştur. Arrhenius 1903 yılında Nobel Kimya Ödülünü kazanmış, 1905 yılından ölümüne kadar da Nobel Enstitüsü'nde yöneticilik görevini üstlenmiştir. Danimarkalı fizikçi Niels Henrik David Bohr, adıyla anılan Bohr atom modelini geliştirirek atom yapısının anlaşılmasına öncülük etmiştir. 1913 yılında önerilen Bohr atom modeli ile çekirdek etrafında yörüngesel hareket izleyen negatif yüklü elektronların ancak belirli enerji düzeylerinde var olabileceği ortaya konmuştur. Bohr ayrıca enerji korunumu kanunun atomaltı dünyada da geçerliliğini koruduğunu önererek, farklı enerji düzeyleri arasındaki elektron hareketinden ışıma meydana geldiğini göstermiştir. Tüm bu gelişmeler kuantum fiziğinin de temelini oluşturmuş, birçok yeni keşfe öncülük etmiştir. Niels Henrik David Bohr, 1922 yılında Nobel Fizik Ödülünü kazanmıştır. CERN ve Danimarka Atom Enerjisi Komisyonu'nun kuruluşunda da yer alan Bohr, 1957'de İskandinav Teorik Fizik Enstitüsü'nün ilk başkanı oldu.


Buzullar, adadaki ilk insan yerleşimlerinin başladığı 9. yüzyıldan bu yana İzlanda'nın gerçeküstü doğasının ayırt edici özelliklerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak 20. yüzyılın başından beri artan sıcaklıklarla birlikte İzlanda'da bulunan 400'den fazla buzulun düzenli olarak eridiği kaydediliyor. Şu anda, İzlanda'da her yıl 11 milyar ton buz kütlesinin yok olduğunu belirten bilim insanları, 2200 yılına dek bu görkemli ada ülkesinin tüm buzullarını kaybedeceğini öngörüyor. Yaklaşık yüzyıl önce heybetli bir dağ buzulu olarak 15 km karelik bir alana yayıldığı tespit edilen 50 metre kalınlığındaki Okjökull buzulu, İzlanda'da yok oluşun eşiğine sürüklenen ilk büyük buz kütlesi oldu. 2012'de yapılan son ölçümler, geriye yalnızca bir volkanın kraterini saran küçük bir buz kütlesinin kaldığını gösteriyordu. Artık hareket etmeyen, cansız ve durağan bir kütle olarak yok oluşun kaçınılmaz girdabında yitip giden Okjökull, nihayet 2014 yılında Oddur Sigurdsson isimli bir glasyolojistin araştırmaları neticesinde ölü bir buzul olarak tanımlandı. Sigurdsson hayatının son 50 yılını ülkedeki buzulları fotoğraflamaya adamış bir bilim insanı olarak alanındaki en deneyimli isimlerden biri. 2017 yılında ABD'li antropologlar Cymene Howe ve Dominic Boyer, ilk buzullarını kaybetmenin İzlandalılar için ne anlama geldiğini anlatan bir belgesel film yapmak adına film yapımcısı Ragnar Hansson ile işbirliği yaptılar. Bu fikirle ortaya çıkan Not Ok belgeseli, genel hatlarıyla; önde gelen politikacılar, bilim insanları, sanatçılar ve nesillerdir Ok dağının komşusu olan çiftçilerle yapılan röportajlardan oluşuyor. Not Ok eriyen buzullarla ilgili bir dolu sekansın olduğu tipik bir iklim belgeselinin ötesinde bir anlatı kurgulamaya çalışıyor. İklim değişikliğine karşı verdiğimiz duygusal tepkilerin karmaşıklığını keşfedebilmemiz için somut bir fenomen üzerinden konuyu insan ölçeğine indirgemeye çalışan belgeseldeki narrasyon Ok Dağı'nın perspektifinden şekilleniyor. Ok, İzlanda'nın buzul statüsünü kaybeden ilk buzuluydu. Önümüzdeki 200 yıl içinde bütün buzullarımızın aynı kaderi paylaşacağını düşünüyoruz. Bu anıt, yaşananların farkında olduğumuzun ve neler yapılması gerektiğini bildiğimizin kabulüdür. Metin, 2019 yılında kayda geçen ve şimdiye dek atmosferde tespit edilmiş en yüksek küresel karbondioksit konsantrasyonu (milyonda 415 parça) ile sona eriyor. Törene aralarında İzlanda başbakanı Katrin Jakobsdottir, İrlanda'nın 7. cumhurbaşkanı Mary Robinson ve anma projesine öncülük eden Amerika Birleşik Devletleri'nden yerel araştırmacılar, meslektaşları ve bakanlar da dahil olmak üzere yaklaşık 100 kişilik bir ekip katıldı. Buzullar İzlanda'da büyük bir kültürel öneme sahip. Öte yandan dönüşen coğrafya beraberinde bilişsel bir yitimin de kapısını aralıyor. Yazar Magnason Benim neslim en önemli dağların, fiyortların ve kırların isimlerini ezbere bilirdi. Coğrafyamıza dair 'öyle' olduğunu öğrendiğimiz, bir nevi ebedi gerçeklikler olarak zihnimize yerleşen detaylar, artık gerçek olmaktan oldukça uzaklar diyerek iklim değişikliğinin yarattığı bellek bozumuna da işaret ediyor. Eriyen ve yok olanların yalnızca maddesel yaşantımızın birer parçası olan uzamlı kütleler ve hacimler olmadığını; kolektif geçmişin, idelerin ve nosyonların da büyük bir unutuluşa doğru sürüklendiğini bizlere hatırlatıyor.


Birbirinden güzel içerikleriyle bazen seyahat etmek isteyeceğiniz, bazen eğleneceğiniz sıkça da ilham alacağınız 15 adet Nordik YouTube kanalı sizler için derledik. Nordik ülkelerin doğal güzelliklerinden, göz alıcı manzaralarından, Nordiklerin mutlu ve huzurlu yaşam alışkanlıklarından, felsefelerinden çok şey öğrendik. Daha da öğrenmeye devam edeceğiz gibi duruyor. Birbirinden güzel, farklı ve özgün hikayesiyle Nordik influencerlar bize birçok konuda ilham oluyorlar. Onların ilham verici yaşam tarzlarına, hikayelerine tanık olmak isteyenler bu 15 Nordik YouTube kanalını mutlaka takip etmeli. Bahsetmek istediğim ilk Nordik YouTube kanalı Fjord Norway. Dünya'nın en iyi destinasyonu olarak kabul edilen Norveç'in ünlü Fjord kıyılarını ve eşsiz manzaraları keşfe çıkan kanal Batı Norveç'in resmi turizm kuruluna ait. Rogaland, Hordaland, Sogn & Fjordane ve More & Romsdal olmak üzere dört bölgeye uzanan kanalda videolar genelde 5 dakikadan kısa şekilde. Norveç, Grönland gibi kuzey ülkelerine özgü bir kıyı tipi olan Fiyortlar bu kanalın ilgi alanına giriyor. Fiyortlarla oluşan eşsiz manzaraları keşfe çıktıkları videolardan birisini buraya ekliyorum. Daha fazlası için kanalı takip edebilirsiniz. Amerika'da kurulu bir düzeni varken, bir anda sahip olduğu her şeyi satıp İzlanda'ya yerleşen bir kadının kurucusu olduğu kanal aslında bir seyahat blogu. Bu blogda bolca gezi ipuçları, gizli lokasyonlar, kültürel aktiviteler gibi konularda aradığınız birçok şeyi bulabileceksiniz. İzlanda'yı keşfetmek, orayla ilgili hayaller kurmak ve dahası ilerdeki gezi planlarına İzlanda'yı dahil etmek isteyenler için bu kanal biçilmiş kaftan. Kanalda aşağıdaki videodaki gibi İzlanda'nın keşfedilmemiş güzelliklerini de inceleyen içeriklere ulaşabilirsiniz. Bu gibi özel içerikleri kaçırmamak için bu Nordik YouTube kanalını takip etmenizi öneririm. Bir başka Nordik YouTube kanalı ise yine eşsiz manzaraları sunan Leena Henningsen'ın kanalı. Leena Norveç kırsalında yaşayan bir Alman film yapımcısı, fotoğrafçı ve tasarımcı. Önceleri arabasıyla kuzeyin güzelliğini keşfetmek için İskandinavya'da seyahat ediyor ve bu seyahatlerini kanalında paylaşıyordu. Daha sonra Norveç'e taşındı ve şimdi tamamen Nordik manzaraları ve Nordik kültüre dair içeriklerini paylaşıyor. Eşsiz manzaraları görmek ve kuzey dağlarında yaşamak nasıl bir şey öğrenmek isteyenler bu kanalı takip etsin. Benim en sevdiğim Nordik YouTube kanalı kesinlikle Jonna Jinton'ın kanalı. Siz de onu takip ettikçe nedenini anlayacaksınız. Kanal sizi kendisine öyle bir çekiyor ki sanki bir masal diyarını izliyormuşsunuz hissine kapılıyorsunuz. İsveçli bir sanatçı, müzisyen ve film yapımcısı Jonna, 2010 yılında İsveç'in büyük kentlerinden biri olan Göteborg'da yaşarken hayatından memnun olmadığını fark eder ve eğitimini, evini, yaşam alışkanlıklarını bırakarak İsveç'in kuzeyindeki Grundtjarn köyüne yerleşir. O zamanlar toplamda sadece 10 kişinin yaşadığı bu doğal ormanlarda kendisine yeni bir hayat kurar. İlk zamanlar parası, işi olmadığından çok zorlansa da bir süre çabaladıktan sonra hayalini kurduğu yaşamı kurar. Bu ilham verici hayat hikayesini anlatan bir videosu da kanalında bulunmakta. Bunun yanı sıra müzik, kulning adı verilen Nordik çoban çağrıları, resim, buz banyoları, doğa ve bu gibi ilham verici içerikleri kanalında bulabilirsiniz. Onu takip ettiğinize asla pişman olmayacaksınız! Yine benim en çok sevdiğim Nordik YouTube kanalından birisi de Gittermary'nin sıfır atık teması üzerine kurduğu bu kanal. Dünya'nın en çok atık üreten ülkelerinden ve toplumlarından biri olarak şüphesiz ki ondan öğrenmemiz gereken çok şey var! Sıfır atık üzerine içerik üreticisi, öğretmen ve yazar olan Gittemary, 2015'te sıfır atık ve plastik içermeyen bir yaşam tarzını anlatmak amacıyla bu kanalı kuruyor. Çöpleri azaltmaya ve materyalist olmayan değerleri nasıl bulmaya başladığına dair ilham, tarifler ve kılavuzlar oluşturuyor. Sıfır atık yaşam tarzı hakkında dersler ve atölye çalışmaları düzenliyor. Alışkanlıklarımızı hem kendi sağlığımız hem de yaşadığımız Dünya için değiştirmeye başlamalıyız. Eğer siz de bu konuda daha bilgili ve duyarlı olmaya kararlıysanız bu kanal size çok yol gösterecektir. Günümüzde minimalizmin benimsenmeye başlamasıyla yeni minimalist tarzlar da ortaya çıkıyor. Bu Nordik YouTube kanalında da yeni bir minimalist giyim tarzını gözlemleyebileceksiniz. Eski bir tasarımcı ve sosyal medya uzmanı olan Singe şimdilerde serbest olarak stil koçluğu yapıyor. Singe Hansen minimalizmi benimsemiş ve bu konuda içerikler üreten bir influencer. Kadın giyimine dair moda ipuçları veriyor. Fakat bunları daha minimalist giyim tarzına göre yapıyor ve kadınların da daha az israfla şık bir görünüme sahip olmalarını amaçladığını söylüyor. Siz de İskandinav tarzını ve minimalizmini kıyafetlerinizde denemek isterseniz kanalı mutlaka takip etmelisiniz. Bir başka minimalizm temalı kanal ise Benita Larsson'un kanalı. Fakat bu kanalın Use Less'tan farkı ev, homeoffice gibi yaşam alanları üzerine minimalizm temalı olması. Benita, Stockholm'den İskandinav video yaratıcısı. Kanalında ev ve yaşam tarzı üzerine minimalist yaklaşımlı videolara sahip. Minimalizmin yanı sıra, organizasyon ve İskandinav Yaşam Tarzı üzerine de videolar bulacaksınız. Bir kısmını Södermalm'daki dairesinde çekilen videoların bir kısmı da Stockholm'de çekiliyor. Benita sayesinde ev dekorasyonunuzu İskandinav tarzına göre düzenleyebilirsiniz. Bu Nordik YouTube kanalının kurulma amacı sanat ve kültürün önemli olduğu hissini arttırmak. Kendileri amaçlarını böyle tanımlıyor. Danimarka'daki Louisiana Modern Sanat Müzesi tarafından üretilen sanat, edebiyat, tasarım ve mimarlık üzerine haftalık videolar yayınlayan kanal tam bir sanat şöleni niteliğinde. Louisiana Channel, Danimarka'nın Humleb k kentindeki Louisiana Modern Sanat Müzesi'ne dayalı kar amacı gütmeyen bir web sitesidir. Louisiana ekibi, sürekli olarak sanat ve kültür hakkında videolar hazırlıyor ve her hafta yeni videolar yayınlanıyor. Eğer sanata ilgiliyseniz, Nordik sanatın güzel örneklerini röportajlarla birlikte yayımlayan bu Nordik YouTube kanalını takip etmelisiniz. Maria 2011'de geçirdiği felç sonrası hayatını istediği gibi yaşayamadığını fark edip kendisine odaklanmayı seçiyor. İsveç'in Dalarna kentinde yaşamını sürdüren bu genç kadın İskandinav ve İsveç tasarımı, İsveç gelenekleri, minimalizm gibi içeriklerini takipçilerine sunuyor. Bunun yanı sıra hayatından kesitler sunan vloglarını da içeriklerine eklemeyi ihmal etmiyor. Siz de hayattan keyif almasını bilen bu kadının sakin, huzurlu hayatına tanık olmak isterseniz kanalını takip edin. Nordik YouTube kanalı listemize bir de sevimli İsveçli ailenin kanalını eklemek istedim. İsveçli aile İsveç'in başkenti Stockholm'de yaşıyor. Küçük kardeş Harry, altı yaşında bir serseri. Abla Alma sekiz yaşında ve bir düşünür. Baba Axel bir mühendis ve anne Joanna bir TV yapımcısıdır. Günlük hayatları hakkında vlog yapıyorlar ve seyahat etmeyi seviyorlar. İsveç aile yaşamı hakkında bilgi edinmek isterseniz bu sevimli aileyi takip etmelisiniz. Nordic Delights ise seyahat ve yaşam tarzı üzerine paylaşımlarda bulunan İskandinav bir eşcinsel çiftin kanalı. Biri İzlandalı diğeri İsveçli olan çift egzersiz yapmayı, arazi yürüyüşünü ve seyahat etmeyi oldukça seviyor. Bunları yaptıkça da kanallarında paylaşıyorlar. Aşağıda kendilerini tanıttıkları bir video da mevcut. Devamını izlemek için kanallarını takip edebilirsiniz. Bahsetmek istediğim diğer bir Nordik Youtube kanalı ise Cornelia'nın kanalı. Cornelia, kanalında vlog, gezi, moda ve makyaj üzerine birçok video bulabileceğiniz bir İskandinav youtuber. Kanalın güzel tarafı ise Cornelia bazen yalnız başına, bazen sadece kız arkadaşlarıyla seyahat ediyor ve bunları kanalında izleyiciye sunuyor. Mesela aşağıdaki videoda olduğu gibi sadece kız arkadaşlarıyla geçirdiği seyahati hangimiz yapmak istemez ki. Bu videoyu izledikten sonra benim kesinlikle bir Girls Trip hayalim oluştu bile. Daha fazlası için kanala abone olabilirsiniz. Finlandiya'nın terk edilmiş yerlerini deneyimlemeye hoş geldiniz! Yıllardır kimselerin yaşamadığı evleri gösteren Flinck'in kanalı oldukça ilgi çekici. Videoları izlemeye başladıkça daha fazlasına kendinizi kaptıracaksınız. Bu kanalın en iyi özelliklerinden birisi her yeni videoda daha ilginç bir şeylerle karşılaşabiliyorsunuz ve dizi izler gibi hep bir sonraki videoyu bekliyorsunuz. Çünkü Janne bazen yasaklı yerlere giriyor ve sonuçlarını da yaşıyor. Sizler de ekrandan bu anlara tanıklık edebiliyorsunuz. Finlandiya'ya farklı bir bakış açısıyla bakmak isteyenler bu kanalı kesinlikle kaçırmamalısınız. Görebileceğiniz en eğlenceli Nordik YouTube kanalından birisi kesinlikle Nackagubben. Kanalında eğlenceli dil karşılaştırmaları, oyunlar, changeller vb eğlenceli ne varsa bulabilirsiniz. Tabiki hepsi Nordik ülkeler ve kültürler üzerine. Nordik ülkeleri daha eğlenceli yollarla tanımak ve bol bol gülmek isterseniz bu kanalı takip edebilirsiniz. Bir başka eğlenceli Nordik YouTube kanalı da Stefan'ın kanalı. Kanalında bulunan birçok challenge ile videolarını eğlenceli hale getiren Stefan da bir İsveçli. Aşağıdaki videoyu inceleyerek ne tarz içerikler bulabileceğinize dair fikriniz oluşabilir.


İzlandalıları termal havuzlarından vazgeçiren, tüm dünyayı öngörülemez bir izolasyon ve imkansızlık döngüsüne iten Covid-19 salgını karşısında şu ana dek bir kez bile tam donanımlı bir karantina uygulamasını hayata geçirmeyen İsveç'e dair istatistikler giderek kötüleşiyor. Salgının başından bu yana 350.000 vaka ve 7.800'den fazla ölümün gerçekleştiği İskandinav ülkesinde yaşananlar Nordik komşularından daha derin bir trajedi sunuyor. İsveç kralı 16. Carl Gustaf, katıldığı bir televizyon programında ülkesinin pandemi karşısında izlediği methodların hayat kurtarmakta başarısız olduğunu söyledi. İsveç halkı zor koşullarda büyük bir acı çekti. Ölen yakınlarına veda edemeyen tüm aile bireyleri aklıma geliyor. Sıcak bir veda edememenin zor ve travmatik bir deneyim olduğunu düşünüyorum. diyerek düşüncelerini paylaştı. Geçen süre zarfında barların ve restaurantların açık kaldığı herhangi bir maske zorunluluğunun ya da ülke çapında bir tecritin uygulanmadığı İsveç, bu zamana kadar yasal yaptırımlarla hareket etmek yerine, vatandaşların sorumluluk duygusuna ve yurttaşlık bilinçlerine güvenerek yalnızca tavsiyelerde bulundu. Ancak bu hafta başında, Stockholm bölgesindeki okullardan, mümkün olan en kısa sürede 13 ila 15 yaşındaki çocuklar için uzaktan eğitime geçmeleri istendi. Tedbir, artan Covid-19 vakalarına tepki olarak yorumlanıyor. Bu pazartesi, Noel dönemi için ülke çapında 'uygulanılması istenen' yeni sosyal mesafe önerileri yürürlüğe girdi. İsveçlilere, mümkünse en çok sekiz kişilik biraradalıklar halinde dışarıda buluşmaları, tren veya otobüsle seyahat etmekten kaçınmaları tavsiye ediliyor. Yine de konserler, spor müsabakaları ve gösteriler gibi halka açık buluşmaları kapsayan resmi bir yasak uygulanmaya devam ediyor. İsveç hükümetine danışmanlık yapan epidemiyolojistlerden Anders Tegnel, İsveç'in uyguladığı politikaların yasal ve gönüllü eylemlerin birlikteliğinden oluştuğunu ve bunun İsveç bağlamında en iyi metot olduğunu açıklamıştı. Başbakan Stefan Lofven protestan ahlakının tüm çıplaklığıyla verdiği bir demeçte Bu kadar çok kişinin hayatını kaybetmesi, başarısızlıktan başka bir şey olarak değerlendirilemez. diyerek Carl Gustaf'a katıldığını belirtti. Hükümet, Covid kaynaklı ölümlerin %90'ından fazlasının 70 yaş ve üzerindeki kişiler arasında olduğunu ve tüm Covid ölüm vakalarının yaklaşık yarısının bakım evlerinde yaşayan yaşlı insanlar arasında görüldüğünü söyledi. Başbakan Lofven, tüm diğer İskandinav ülkelerinin toplamından daha fazla ölümün gerçekleştiği İsveç'te birçok uzmanın ikinci dalgayı hafife aldığını söylüyor.


Norveç edebiyatının önde gelen yazarlarından Dag Solstad romanları, kısa hikayeleri ve oyun yazılarıyla yirmiden fazla dile çevrilmiştir. Neredeyse otuz kitaba imza atan Solstad, Kuzey Avrupa Edebiyat Ödülü'nü ve Norveçli Eleştirmenler Ödülü'nü üç kere kazanarak İskandinav edebiyatında kült bir yere sahip olmuştur. Hatta Kavgam serisi ile bir fenomen haline gelen Karl Ove Knausgard'un da en sevdiği yazarlar arasında almaktadır. Dag Solstad'ın Türkçeye ilk çevrilen kitabı Mahcubiyet ve Haysiyet. Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkan kitap Banu Gürsalar Syvertsen tarafından ustalıkla çevrilmiş. Daha ilk sayfalarından itibaren kasvetli bir atmosferin hakim olduğu kitapta, Fagerborg Lisesi'nde edebiyat öğretmeni olan Elias Rukla'nın hayatına tanık oluyoruz. Rukla, her sene olduğu gibi bir grup ilgisiz lise öğrencisine Henrik Ibsen'in Yaban Ördeği adlı eserini heyecanla yorumlar. Kitabın başında Rukla'nın neşelenmeye o kadar çok ihtiyacı olduğunu görüyoruz ki her gün pırıl pırıl parlayan bir beyaz gömlek giymesine ve hayata tutunmaya çalışmasına rağmen hiçbir şey işe yaramaz. Rukla, bir gün sınıfın ortasında birden donar ve yıllar önce yaşadığı yaşadığı, onda derin travmalar bırakan olayları düşünmeye başlar. Elias dostu Johan Corneliussen'in hatırısına döner, evliliğini, kendisini ve içinde yaşadığı toplumu sorgulamaya başlar. Solstad, becerikli geri dönüşlerle bir yandan da 1960'ları ve 1970'leri becerikli bir şekilde betimliyor. Aynı zamanda kitapta kasvetli ve huzursuz bir hava da hakim. Solstad, Elias Rukla'nın kişisel kaygıları ve sıkıntıları etrafında saplantılı bir şekilde dolaşma eğiliminde ve kitap boyunca uzun, sorgulayıcı ve tekrarlayan cümlerlerle bunu hissettiriyor. Avusturyalı yazar Thomas Bernhard'ın etkisini hissederken Dag Solstad yine de aşırılıktan uzak durmayı tercih etmiş. Rukla, evine doğru yürürken hayatını sorgular ve hayatının büyük bir kısmını İskandinav edebiyatına adadığını düşünür. Yüksek lisansta tanıştığı Felsefe okuyan arkadaşı Johan'ı ve Eva Linde olan evliliğini anımsar. Şefkat, yabancılaşma ve tiksinme gibi karmaşık bir duygu durumlarından geçer. Öğrenilmiş eleştirellik, hayattaki başarısızlık, zevki veya coşkuyu teşvik etmek için herhangi bir şey yapma konusundaki isteksizlik. Mahcubiyet ve Haysiyet bütün bunları başarıyla tasvir ediyor.


Danimarka sineması diyince akıllara ilk gelen yönetmenlerden Thomas Vinterberg'in uzun zamandır beklenen filmi Druk bu senenin durgun sinema evrenini heyecanlandıran ve enerji veren filmlerinden biri olarak ortaya çıkıyor. Mads Mikkelsen, Thomas Bo Larsen, Magnus Millang ve Lars Ranthe gibi isimlerin rol aldığı filmin konusu Norveçli psikiyatrist Finn Skarderud'ün çalışmasına dayanıyor. Vücutta belli bir seviye alkol bulundurmanın kişinin yaşamda daha başarılı olmasına ve bütün çekincelerini ortadan kaldırmasına yol açtığını savunan çalışmayı hayatlarına uygulamaya çalışan bir grup lise öğretmeni, aslında hayatlarını çıkmaz bir labirente sürükleyecektir. Bu labirenti Vinterberg, Danimarka toplumunun alkol tüketimine benzetiyor, nitekim yönetmen bu fikri senaryolaştırırken çevresindeki insanlardan ve içinde bulunduğu çevreden epeyce etkilenmiş. Bu nedenle Druk'ün yapmış olduğu sosyolojik tahliller de bir hayli realist. Vinterberg, Danimarkalılar hakkında bilinen klişeleri ve özellikle fazla alkol tüketme alışkanlıklarını orijinal ve incelikli bir şekilde Tobias Lindholm ile birlikte senaryolaştırmış. Nitekim film de Covid-19 pandemi sürecine rağmen Danimarka'da oldukça önemli bir gişe başarısı elde etti. Druk, İskandinav sineması sevenleri tam anlamıyla tatmin ediyor ve özlediğimiz duyguları hissettiriyor. Danimarkalı varoluşçu filozof Soren Kierkegaard felsefesini de fazlaca satır aralarında bulduğumuz film, İskandinav insanının ruh halini ve melankolisini de gözler önüne seriyor. Ayrıca Cannes Film Festivali, Avrupa Film Ödülleri, Londra Film Festivali gibi önde gelen festivallerde ilgiyle karşılanan Druk'ü türdeşi filmlerden ayıran en önemli özelliği ise alkolizm hakkında didaktik bir anlatı benimsemektense konuya daha eğlenceli ve farklı bir perspektifte yaklaşması. Bu bağlamda film, Avrupa'nın en prestijli ödüllerinden 33. Avrupa Film Ödülleri'nde de Avrupa Senaryo Ödülü, Avrupa Oyuncu Ödülü, Avrupa Yönetmen Ödülü ve Avrupa Film Ödülü dahil olmak üzere toplam dört ödül kazandı. Film, ayrıca Danimarka'yı 93. Akademi Ödülleri için de temsil edecek. Druk, 39. İstanbul Film Festivali'nde gösterim yaptıktan kısa bir süre sonra vizyona girecekti, ancak pandemiden dolayı sinemaların kapatılmasıyla filmin vizyon tarihi de ertelendi.


Eurovision ve İsveç: Bu uzun ilişkiyi size tanıtmak isterim. Nordik Simit olarak iskandinav kültürüne dair pek çok konuyu sizlere ulaştırmayı seviyoruz. Fakat şimdiye kadar müzik söz konusu olduğunda yıllardır süregelen yarışma olan Eurovision'dan bahsetmedik. Bu yazı ile beraber iskandinav ülkelerinin Eurovision ile ilişkisini ülke ülke anlatacağız. Bu rekabet birbirinden güzel eserler doğurduğu için bu yazı serisinde sık sık müzikleri bulacaksınız. Platform seçiminize göre Apple Music veya Spotify'dan dilediğinizi dinleyebilirsiniz. O zaman başlayalım. Bilmeyenler için Eurovision şarkı yarışması 1956 yılında savaş sonrası ülkelerin birbirleri ile yaşanabilecek baskıları düşürmek ve herkesin anlaşabileceği dil olan müzik dilinde eserler sunabileceği bir yarışma olarak doğdu. Çıktığı seneden bu yana 51 farklı ülkenin performans sergilediği bu yarışma özellikle İskandinavya bölgesinde bir rekabet oluşturmuştur. İsveç ilk olarak yarışmaya 1958 yılında katılmaya başladı. İlk şarkısı Alice Babs'ın Lilla stjarna isimli parçası olmuş, bu performansta Leksand bölgesinin yöresel kıyafeti ile 4. olmuştur. Daha sonra sıralama olarak gerilere düşen İsveç, 1963'te sonunculuğu da görerek ortalama bir performans gösterir. Yıl 1974'e geldiğinde ise bir değişim yakalar. Evet, ABBA grubu Eurovision'da sahne almıştır. Hatta bu onların ünlenmesini sağlamıştı. 1959 yılında İsveç Melodifestivalen isminde bir yarışma oluşturur ve bu yarışma sonucunda çıkan birinciyi Eurovision'a yollar. 1973 yılında, kurulduktan bir sene sonra ABBA Melodifestivalen yarışmasına katılır ancak 1. olamaz. Bunu içine sindiremeyen Stig, bir sonraki sene için çalışmaya başlar. Bu noktada İsveç geçtiğimiz senelerde 2 ingilizce parça yollamış(1965 ve 1973) ancak iki şarkı da ilk üçte yer almamıştır. Hatta İsveç'in en yakın olduğu sıralama 1966 yılında bir ikincilik olmuştur. Bunların bilincinde olan ABBA grubu 1974'te Waterloo şarkısı ile İsveç'e ilk defa birincilik ödülünü getirir. Bu, hem onların İngilizce bir parçaya sahip olarak önce Avrupa'yı ve sonra Amerika'yı turlamasına olanak sağlar, hem de İsveç'in şarkı yarışmasına doğru ağırlığını koyması sürecini de ateşler. Artık İsveç, kazanma hedefiyle karşımıza çıkacaktır. Tek birincilik İsveç için yeterli olmayacaktı. ABBA'dan sonra aynı başarıyı yakalamak için tam 10 yıl beklemeleri gerekecekti. 1983 yılında İsveç ilk kez Carola'nın Framling şarkısı ile 3. ödülünü getirir. 3. neden önemli diye sorabilirsiniz? İsveç komik bir tesadüf ile yarışma tarihi boyunca aynı sayıda üçüncülük ve birinciliğe sahiptir. Hatta bir dönem üçüncülük ve birincilik birbirlerini arka arkaya takip etmeye bile başlar. Nitekim 1983 yılındaki bu başarı da bizi bir sene sonraya getirir. 1984 yılında Herreys grubu İsveççe söyledikleri Diggi-Loo Diggi-Ley isimli parça ile İsveç'e ikinci kez ödülü getirirler. Carola'yı hatırladınız mı? Hani biraz önce yukarıda bahsetmiştim. Kendisi 1991 yılında Fangad av en stormvind şarkısı ile Eurovision'a geri döndü ve üçüncü kez İsveç'e birincilik ödülünü getirdi. Tabii bu dönem Eurovision'un daha performans odaklı olmaya başlar. Carola'nın performansı da gecenin en etkili anlarından biri olmuştur. 1998 yılında İsrail yarışmaya ilk transgender birinci olarak adını yazdırdı. Bu İngiltere ve İrlanda'nın Eurovision yarışmasındaki birincilik dengesini de değiştirdi. Öyle ki iki ülke de birinciliği bir daha göremedi. İsveç'e gelince, 1998 yılındaki bu değişim onlara yine bir birincilik getirecekti. 1999 yılında Tel-Aviv'de düzenlenen yarışmada İsveç Charlotte Nilsson'un Take Me to Your Heaven isimli parçası ile ülkeye dördüncü kez birincilik ödülünü getirir. Bu birincilik özeldir, çünkü milenyumu birincilikle açacak olan İsveç, asıl bu noktadan sonra rekabeti daha da kızıştıracaktır. 2000'lere geldiğimizde ise bir şey kesinlikle değişir. 2003'te Türkiye, o zamana dek benzeri yaşanmamış bir sahne performansı sergileyerek birinci olur. Bu sahne performansı, artık insanları koltukta oturup dinlediği bir tiyatro şovu geleneğinden uzaklaştıracak, 2004'te İstanbul'daki sahne düzeni ile birlikte artık Eurovision bir konser gibi ayakta izlenmeye başlayacaktır. Tabii bu da, sahne şovlarının artması, hayranlara odaklanmak için pop parçaların iyice zirve yapması sonuçlarını da doğuracaktı. İsveç, bu dönemde ilk 5'in altını göremez. Hatta Carola bir kez daha 2006 yılında şarkı söylemeye karar verir, fakat bu bile onun 5. olup daha iyisini görmesini sağlayamaz. Bu dönem yarışma pop ile dolmaya başladıkça farklı tarzda şarkılar öne çıkar. Türkiye'nin göbek dansı, Ukrayna'nın 180 bpm kalp atışı yaratan hareketli performansı, Finlandiya'nın Metal'i, Sırbistan'ın duygu yüklü parçası ve sonunda Norveç'in peri masalı ile son buldu. Eurovision ve İsveç ilişkisi ise 2010'larda daha öne çıkar. 2010 yılı, Eurovision'un en çekişmeli yıllardından biri olarak düşünülebilir. Bir tarafta Almanya'nın birinciliği, düşüncem tek kelime ile bu: 🤨 , Ermenistan, Türkiye, Azerbeycan, Moldova, Bosna Hersek, Gürcistan, Ukrayna, Romanya, Yunanistan, İsrail ve Danimarka gibi güçlü parçaların rekabeti ile geçti. Bu rekabetin öldürdüğü bir ülke ise İsveç oldu. Anna Bergendahl This Is My Life parçası ile İsveç'in yarışma tarihinde ilk defa finale çıkamayan ismi oldu. İsveç 2010'lu yıllara girdiği bu yenilgiden sonra bir daha asla bu sonuca yaklaşmayacaktı. 2011 yılında İsveç bir üçüncülüğe daha sahip oldu. Eric Saade, karakteri ile beğeni toplarken, I wanna be popular sözlerini içeren parçası ile Eurovision tarihinde popüler olan bir isim olmayı da başardı. Sene 2012'de ise İsveç herkesi altüst etti. Loreen, 2012 yılında Eurovision'un birincilik ödülünü kaldırdığında Eurovision'un en popüler 10 isminden biri olacağını asla bilemezdi. Performansı ve şarkısı ile tüm beğenileri toplayan yıldız, ülkesine beşinci kez birincilik ödülü getirmekle kalmadı, İngiltere'de efsane Eurovision ismi olan Logan Paul'un başarısını bile devirmiş oldu. Bir sonraki sene İsveç katılımı ile saygı görülen bir pozisyona yerleşti. Fakat İsveç, yine kazanı yakmaya başlamıştı. 2014 yılında Sanna Nielsen Undo isimli parçası ile 3. sıraya yerleşti(Saymayı bırakanlar için 6. kez İsveç 3. oldu). Önünde birinci olmamasında etkili 2 ciddi yarışmacı vardı. Avusturya'nın ilk transgender birincisi ile hayranların favorisi olan Hollanda. Burada alınan 3. lük sonrası bir sene sonra gelenek bozulmayacak, İsveç aldığı üçüncülük ödülünü birincilik ile tamamlayacaktı. 2015 yılında Eurovision bir ışık şovu gördü. Hologram ile senkronize olan bir adam tüm performansı yanına yansıtılan bir hologram ile yapıyor, durması gerektiği yerlerde değişik efektler ile dans ediyordu. Bu trendi öyle iyi oturttu ki, bir sene sonra bunu Rusya uygulayarak izleyicilerde benzeri bir hayranlık yaratacaktı. Bahsetmek istediğim isim Mans Zelmerlöw ve kendisi Heroes şarkısı ile İsveç'e altıncı kez birincilik getirdi ve Loreen gibi yarışmanın sevilen bir yüzü oldu. Şimdiye kadar size 6 birincilik, 6 da üçüncülük anlattım. Bu andan sonra İsveç'in sıralaması genel olarak 5. ve 7. olmak oldu. Burada ek olarak bahsetmek istediğim 3 performans var. İlk performans Robin Bengtsson tarafından I Can't Go On ile geldi. Daha sonra Benjamin Ingrosso'nun Dance You Off şarkısını gördük. Son olarak John Lundvik, The Mamas grubu ile Too Late For Love şarkısını söyledi. Bu üç performansı da izlemenizi öneririm. İsveç'in Eurovision ile olan düello hikayesinin sonuna geldik. Bu geçen 62 yılda pek çok şarkı ortaya çıktı. Kimisi yöresel, kimisi pop, kimisi ise rock türünde oldu. Bu serinin ileriki yazılarında da göreceğiniz üzere iskandinav kültürüne dair pek çok eseri bizlere tanıştıran yarışma Eurovision oldu. Sadece iskandinav değil, Norveç'ten İspanya'ya, Portekiz'den Azerbeycan'a, her köşesinden özel sesler duyuldu. Uzun, hikaye hissine sahip bir yazının sonuna geldik. Henüz okumadıysanız son çıkan yazımız İskandinav Tasarımı ve Temsilcileri isimli yazıyı okuyabilirsiniz. Hepinize keyifli günler dilerim.


Bu sefer okurken aynı zamanda playlistini de dinleyebileceğiniz bir kahve kültürü Fika'dan bahsedeceğiz. İsveç'e özgü olan bu kültür, İsveç'te günlük yaşamın değişmez bir parçası. Fika İsveç'e gittiğinizde hej ve tack 'dan sonra en çok duyacağınız kelime olacak. Fika, en temel anlamıyla günlük koşuşturmacaya bir fincan kahve ve tatlı atıştırmalıklarla ara vererek sakinleşme, rahatlama anı. İsveç'e özgü bu kültür onlar için iletişimin en temel ve en güzel hali. Buradaki iletişim aileniz, sevdikleriniz, iş arkadaşınız ya da kendinizle başbaşa olan iletişim hali olabilir. Önemli olan, hızla akan hayatın içinde bir yavaşlama anı yaratmak. Bu yavaşlama anında her şeyin tadına varmak ve bunu sık sık tekrarlamak. Bazı şirketlerin sözleşmelere, çalışanlarının bu molaları bir hak olduğunu belirten bir madde eklemesi, İsveç'te kökleşmiş bir gelenek haline gelmiş bile. İş yaşamında gözlenen pozitif etkileri nedeni ile Fika, dünyanın çeşitli yerlerinde gözde bir trend olmaya başlamış durumda. Son zamanlarda Sidney, New York, Londra gibi büyük iş ağı bulunan kentlerde 15'er dakikalık Fikalar verilmekte. 19. yy'da kahve anlamına gelen Kaffi'nin tüketilmesinin yasaklanmasının ardından, halkın gizlice kahve içebilmek için kelimedeki hecelerin yerlerini değiştirerek ''Fika'' kelimesini oluşturdukları düşünülüyor. Bunun için kaffi kelimesini ters çevirilip bir f harfini düşürerek gerçekleştirdikleri düşünülüyor. Yazıldığı şeklinde okunan Fika temelde bir kahve ve bir parça hamur işi için zaman ayırmak anlamına geliyor. Fika'nın yapıldığı yerler yani şimdilerde kafelere Fik, Fika'ya eşlik eden tatlılar ise Fikabröd adı verilen şekerli hamur işleri olarak geçiyor. İsveçlilere göre Fika tam olarak başka dillere çevrilmesi mümkün olmayan bir kelime olmasının yanı sıra onlara göre bir kahve molasından çok daha fazlası. Bunun sadece kahve içip tatlı yemek olmadığını, sosyal bir olgu olduğunu üzerine basa basa söylüyorlar. Çünkü Fika'nın önemini kaybetmesini ve sadece bir kahve molası olarak anılmasını istemiyorlar. - Fika orjinalinde koyu kavrulmuş bir fincan kahve ve Kanelbullar adı verilen tarçınlı çöreklerle yapılıyor. Fakat günümüzde böyle bir zorunluluk yok. Şimdilerde Fika'ya eşlik eden içecekler çay, limonata ya da meyve suyu da olabiliyor. Tatlılar ise daha çok şekerli hamur işleridir. Tarçınlı çörekler, kekler, kurabiyeler sıkça tercih edilir. İsteyenler için bu kafelerde bulunan sandviçler, Chokladbollar yani çikolata topları ve bisküviler de bulunmaktadır. - Aynı şekilde Fika için yer de önemli değil. Eskilerde sadece evlerde yapılan bu kahve molaları, şimdilerde evde, kafelerde ve hatta şirketlerde bile yapılabiliyor. - Zamanı da yine isteğe bağlı olarak değişiyor. Günün istediğiniz her saatinde yapabilirsiniz. Fakat mümkün olduğunca sık yapmanız, sizin kendinizle ve iletişimde olduğunuz insanlarla aranızdaki bağı güçlendirmek için tavsiye ediliyor. - Hayatın işten ve gerektirdiklerinden ibaret olmadığını hatırlatmak, bir arada olmanın tadını çıkarmak için bu Fikalar iş ortamlarında da keyifli fırsatlar yaratıyor. Bu da iş arkadaşlarınızla daha az resmi bir ortamda olmanıza olanak sağladığı için takım ruhunu, yaratıcılığı ve üretkenliği arttırdığına inanılıyor. Bu nedenle ülke genelinde her gün, günde en az 2 kez Fika hakkı veriliyor. - Süreleri de iş ortamında 10-15 dakika olarak belirlenirken günün boş zamanlarında istediğiniz kadar uzatabilirsiniz. Önemli olan bunu tadını çıkararak yapmanızdır. - İsveç'te mevsimler değiştikçe Fika da değişir. Noel zamanı zencefilli bisküviler ve safranlı çörekler, ilkbaharda ise badem ezmesi, waffle ve semla olarak bilinen krema dolgulu çörekler servis ediliyor. Yaz aylarında da çilekli tart ve turtalar da servis edilebiliyor. - İsveç'te Fika, aceleyle aldığınız İtalyan Espresso'su gibi değildir ve duruma bağlı olarak bir Fika birkaç saat sürebilir. Kahveyi tüketen ülkelerin başında yer almasına rağmen İsveçliler, kahveyi kağıt bardakta, yolda yürürken içmiyor. Onlara göre kahve telaştan uzak, sakin ve oturarak içilmeli. Kahvenin tadını alabilmek için zaman geçirmelisiniz. Fika'da temel kriter günlük hayatın karmaşasına ara verip, yalnızsanız kendinize odaklanmak, insanlarla bir aradaysanız da onlara zaman ayırmak. Ancak bunu yaparken tabi ki telefon, tablet gibi cihazlardan da uzak durmanız gerekiyor. Yani tamamen anın ve kahvenin tadını çıkarmak asıl olan. Aynı zamanda tıpkı normal kahve molanız gibi, zahmetli bir şey yapmayı bırakmak için bir bahane olabilir. Ya da iş ve okul arasında koşturmanız gerekiyorsa, bu dört harfli kelime ile on dakika erteleme tüm günü kurtarabilir. - Bazı insanlar, İsveç'te çalışan bir kişinin günün ilk Fika'sına sahip olmadan önce çalışmaya başlayamayacağı fikrindedir. - Fika'ya hayatlarında bu kadar yer vermeleri İsveç'in kahve üretmeden dünyanın en çok kahve tüketen ülkeleri arasında yer almasını sağlıyor. Yıllık kişi başına 8.2 kg kahve tüketiyorlar. Bu da kişi başına günde yaklaşık 3,5 fincan kahve anlamına geliyor. Norveç'in kahve kültürü hakkında bilgi edinmek isterseniz de Norveç'te Kahve Kültürü içeriğimize göz atabilirsiniz. - Ayrıca İsveçliler kahveyi sütsüz ve şekersiz tükettiklerinden, ülkede üçüncü dalga kahve kültürü de oldukça gelişmiş durumda. - Fika: The Art of The Swedish Coffee Break'in ortak yazarı Johanna Kindvall, New York'a ilk taşındığında özellikle iş ortamında Fika olmamasına şaşırdığını ve eğer olsaydı iş arkadaşlarını daha hızlı tanıyacağını, hatta hayatının daha kolay olacağını düşündüğü zamanlar olduğunu ifade ediyor. - İsveç'teki standart Fika deneyimi, porselen kaplarda sunulur ve sınırsız yeniden doldurma hakkınız vardır. - İsveç'te herkes birbirini Fika'ya çağırır. Geçerli bir sebebiniz olmadıkça bu davetlere gitmemek hoş karşılanmıyor. Çünkü insanlar onlara özgü bir zaman ayırmak istemediğinizi düşünüyor. Dolayısıyla sosyalleşmek isteyenlerin, ortamlarda kabul görebilmeleri için Fika yapmaları ve davet edilenlerine de katılmaları gerekiyor. Çünkü Fika İsveç'te sosyal hayatta var olmanın en önemli yazılı olmayan kurallarından. Fika modern zamanda çok yönlü bir faaliyettir ve stiline, hissine veya amacına bağlı olarak farklılaşabilir. Maliyet: Tahmin edilen süre ve yemek için zamanınız olacak. Bu süreçte tüketilebilecek kahve ve tatlı miktarı göz önüne alındığında oldukça pahalı olabilir. Maliyet: Geçirdiğiniz zamana bağlı olarak kahve ve tatlı miktarı göz önüne alındığında değişkenlik gösterebilir. Amaç: Çoğu kişi için tek başına bir kafeye gitme düşüncesi oldukça korkutucu olabilir. Bunun sizi durdurmasına izin vermeyin. Kamusal alanda kendi başımıza vakit geçirebilmek utanılacak bir şey değildir ve daha çok kucaklamanız gereken bir şeydir. Bir defter getirin ve karalama yapın ya da bir şeyler yazın. Bir kitap okuyun veya sadece oturun ve çevreye, sokakta geçen insanlara bakarken kahvenizin tadını çıkarın. Düşünmek veya zihninizi boşaltmak ve sessiz bırakmak için değerli bir an olabilir. Maliyet: Burada ne kadar süre oturduğunuza göre değişkenlik gösterir. Etrafta koşuşturmakla bu kadar meşgul bir dünyada, sanırım hepimiz hayatımızda biraz kahve molası hakkımızı kullanabiliriz. Özellikle karantinayı sıkça deneyimlediğimiz bugünlerde Fika aslında bir ihtiyaç haline geldi. Bu zorlu günler bittiğinde sevdiklerinizle Fika yapmak için artık daha fazla sebebiniz var. Karantina süreci bittiğinde bu Fika'nın modern türlerinden birisini seçebilir ya da klasik Fika'yı deneyimlemeye çalışabilirsiniz. En kopp kaffi, snalla! A cup of coffee, please!


Artan plastik kullanımı, bozulan ve bozulmakta olan ekolojik dengenin en önemli nedenlerinden biri. Hızlı tüketim alışkanlıkları, düşük maliyet, nüfus artışı gibi birçok etken yıllar içinde plastik kullanımının önüne geçilemez bir şekilde artmasına neden oldu. Bugün doğada biriken plastiklerin oluşturduğu yedinci kıtadan bahsediyor oluşumuz bunun en somut örneği. Üstelik bu hızla plastik kullanmaya devam edersek, 2050 yılında denizlerde balıktan çok plastik olacağı öngörülüyor. Her geçen gün doğa tahribatının sonuçlarını hayatlarımızda daha da yakında hissetmeye başlamamız, eski alışkanlıklarımızın değişmesi gerektiğini bir kez daha hatırlattı. Ekim 2018'de, Avrupa Parlementosu tek kullanımlık plastik kullanımını yasakladı. Başta tekstil olmak üzere çeşitli sektörlerden markalar sürdürülebilirlik hareketine katılmaya başladı. Bireysel farkındalığın artmasıyla birlikte, tüketiciler sürdürülebilir marka ve ürünleri tercih etmeye; daha da önemlisi farkındalığı ve eyleme geçmeyi talep etmeye başladılar. Sulapac ve Kotkamills, plastiğe alternatif sürdürülebilir malzemeler geliştiren Finlandiya merkezli iki firma. Sulapac'ın kurucuları Suvi Haimi ve Laura Tirkkonen-Rajasalo, biyomalzeme alanında uzmanlaşmış iki biyokimyager. 2016 yılında mikroplastik sorununa çözüm bulmak amacıyla yola çıkan ikili, firma adını taşıyan ilk ürünleri Sulapac'ı geliştirdiler. İskandinavya ormanlarında yetişen ağaçlardan elde edilen malzeme, doğada tamamen çözünebiliyor. Ürün, piyasada bulunun birçok alternatif malzemeye kıyasla daha düşük karbon ayak izi, yüksek çözünme hızı ve estetik görünüme sahip. Sulapac'ın sunduğu bir diğer önemli avantaj ise, mevcut plastik üretim sistemlerinin yeni geliştirilen malzemenin üretiminde kullanılabilmesi. Böylece birçok plastik üreticisi oldukça düşük bir yatırım maliyetiyle sürdürülebilir malzeme üretimine geçiş yapabiliyor. Başta kozmetik olmak üzere birçok marka şimdiden Sulapac'ı paketleme ürünü olarak kullanmaya başladı. Kotkamills, Finlandiya'nın en eski kereste fabrikalarından biri. 1872'de kurulan firma, zamanla kereste üretimine üç yeni üretim kolunu daha dahil ederek entegre bir tesis oluşturdu. Böylece, kereste üretiminde oluşan atıklar farklı üretim hatlarında hammadde olarak kullanılarak yeni ürünlere dönüştürülüyor. Sürdürülebilirlik konseptine birçok firmadan daha erken entegre olan Kotkamills, plastik kahve bardaklarının yerini almaya aday geri dönüştürülebilir ISLA 'yı geliştirdi. ISLA, işlenmemiş elyaf karton üzerine su bazlı dispersiyon uygulanarak üretilen ve klasik kağıt geri dönüşüm teknolojileri ile tamamen geri dönüştürülebilen sürdürülebilir bir malzeme. Tıpkı Sulapac gibi, ISLA da yeni bir üretim teknolojisi gerektirmiyor.


Finlandiya: Eğitim sistemi ile ünlenen bir kuzey ülkesi. İnternet'te dolaşırken Finlandiya'nın eğitim sistemi başarısı hakkında birtakım haberler duymuş olabilirsiniz. PITA programı tarafından ortalamın üstünde bir eğitim seçilen ve tepelerde taşınan bu başarının sırrı ne? Gelin inceleyelim. OECD araştırmasına göre çocuklar ortalama evde günün 1.5 saatini derslere çalışarak geçiriyor. Ayrıca özel öğretmenleri de yok. Buna rağmen notlar ve yoğun temponun getireceği stresi yaşamadıkları için vakitlerini rahatça geçirebiliyorlar. Öğrenmek için eğitim alıyor ve bunu öğreniyorlar. Önemli olan öğrencinin kendisini rahat hissetmesinden geçiyor. Genellikle günde birkaç ders gören öğrenciler daha çok ara vakite sahip oluyorlar. Bunu da esnemek, rahatlamak, hava almak, yemek yemek ve sosyalleşmek için kullanıyorlar. Fin okullarında sık sık öğretmen değişimi görmezsiniz. Genellikle bir çocuğa bir öğretmen 6 yıla kadar eşlik edebilir, çocuğun kişiliğini bilecek kadar iletişimde olur ve gerektiğinde ona mentörlük ederek hedeflerine erişmesini sağlarlar. Tabii bu esnada öğretmen-öğrenci arasındaki bağ da kuvvetlenir ve karşılıklı sevgi/saygı sağlanmış olur. Fin okulları genellikle 9-9:45 gibi başlar. Bu okullar öğle vakti 2-2:45 gibi de sona erer. Bu sürecin amacı, öğrenciyi sabah 6-7 gibi kaldırıp eğitime koymak yerine daha verimli olmaları için daha geç kaldırıp, ders saatlerini buna göre düzenleyerek günün ortasında erkenden bırakmalarına olanak sağlıyor. Normal düzen öğrencileri Üniversiteye gelene kadar 12 yıllık standart eğitime zorlar. Finler bu sorunu çözmek adına farklı klasmanlar yaratmış. Finlandiya: Eğitim Sisteminde Üst Ortaokul adında bir okul vardır. Bu okul da normal okul gibi öğrencileri kariyere hazırlar ve öğrenciler 3 yıllık eğitim sonrası Matrikülasyon Testi adı verilen bir teste tabii tutulur ve bu test gördükleri 3 senelik eğitime yönelik sorulardan oluşur. Öğrenciler ayrıca 3 yıllık mesleki eğitim seçeneğine başvurabilir, bu eğitim sonunda isterlerse Matrikülasyon Testine de girebilirler. Bu üç seçenek de öğrencilere kariyer imkanı açar, pek çok eğitim sistemindeki gibi daha değersiz bir eğitim statüsü yoktur. Her kurum eşit imkanlar sunar, sadece ilgi alanları farklıdır ve bu öğrenci velilerinin istediğine göre seçebileceği bir opsiyondur. Öğrenciler okula 7 yaşında başlar. Anaokulu tarzı bir eğitim yerine aile içinde öğrenmesinin daha mantıklı olduğu düşünülür. 9 yıllık bir eğitim zorunludur, ancak daha sonrasında 16 yaşına gelen çocuk istediğini yapmakta özgürdür. - Eğitim sosyal eşitsizliği dengelemek için bir araç olmalıdır. - Her öğrenci ücretsiz okul yemeğine erişebilmelidir. - Sağlık Hizmetlerine kolaylıkla erişebilmelidir. - Öğrenciler için psikolojik danışmanlık olmalıdır. - Öğrencilere bireysel destek verilmelidir. Ünlü Fin yazarın bu konuda yazdığı kitabından bir cümleye göz atalım. Bütün öğretmenler işe başlamadan önce master programı yapmak zorundadır. Öğretmenlik programı ülkede en saygı duyulan ve özgün eğitim programlarından biridir. Bir öğretmenin performansı onun ne kadar iyi olduğunu gösterir ve yapamıyorsa bu kendi düzeltmesi gereken bir sorundur. Standart testler, yuvarlakları doldurmak, öğrenciye bilgi katmaktan çok testi geçme çabasına ağırlık vermesini sağlar. Bu noktada öğrencilere sunduğunuz şey rekabet, stres, kısa dönem ezberleme ve bilmediğine biliyormuş gibi bir cevap vermekten başka bir şey değil. Fin eğitim sisteminde bir sınav vardır, Matrikülasyon Sınavı, ve bu sınav opsiyoneldir. Dileyen öğrenciler girebilir. Öğrencinin performansı, öğretmeninin onun hakkında verdiği geri bildirimler ile belirlenir ve Eğitim Bakanlığı'na gönderilir. Bu yazımızda sizlere Fin eğitim sisteminde başarı getiren sistemden bahsettik. Peki bu sistem neden global olarak uygulanmıyor? Neden bu noktaların tam tersine yönelik bir çalışma var? Düşünceleri yorumlarda belirtebilir, bir önceki yazımız olan İklim Krizine Karşı Nordik Hareket yazısını okuyabilirsiniz. Hepinize keyifli günler dilerim.


Finlandiya'da yemek diyince aklınıza neler geliyor? Hangi yemekleri denemeniz gerekiyor? Haydi gelin, Helsinki'ye geldiğinizi varsayalım ve lokal yemek turuna çıkalım. Söz konusu Kuzey ülkeleri olduğunda çorbaların balık odaklı olacağını tahmin ediyor olabilirsiniz ve yanılmazsınız. Ancak farklı birkaç çorbanın daha olduğunu söyleyerek sizi şaşırtabilirim. Çorbaları geçtiğimize göre sırada hamurişi yemeklere geliyoruz. Evet şimdi geldik hamurişi yemeklere. Bu börek çörekten tatlılara kadar uzanan listeye göz atabiliriz. Öncesinde iki ana noktaya değinebiliriz. Finler avlanmayı severler. Bu sebeple sıklıkla geyik, orman tavuğu, ördek, yaban tavşanı gibi etleri yemeklerde bulabilirsiniz. Ayrıca ormalık alanlarının çokluğundan ötürü bol miktarda mantar bulunur. Bu da mantar bazlı yemeklerin sıklığı demek! Acıktınız mı? Gelin listemize göz atalım. Bu tarifi bizim gözlemeden ayıran şey içine krema koymalarıymış. İncelik ayarı aynı. Bu yemeği özellikle Finlandiya'da Karjala bölgesinde bulabilirsiniz. Karşınızda Karjalanpiirakka. Bu özel yemek, ince hamur içine pirinç lapası konularak fırınlanması ile oluşuyor. Çay, Kahve yanında tüketilebilen bir yemek olarak tavsiye ediliyor. Aslında bildiğimiz pankekten başka bir şey değil. Sadece Perşembeleri gelenek olarak yenilebiliyormuş. Tabii ki çilek, yabanmersini bazlı reçeller ile yediklerini hatırlatmama gerek yok. Çevirisi kek olsa da aslında bildiğimiz noel kurabiyesi. Noel dönemi görebileceğiniz bir bisküvidir. Geleneksel olarak yapılan hamur işi ve çorbaları inceledik. Şimdi de bunlar harici görebileceğiniz özel yemeklere göz atalım. İçerisinde Pancar, Kornişon Turşu, Elma, Havuç, Patates ve Soğan barındıran bir salata. Kendisi ekmek şeklinde görünen bir peynirmiş. Üzerine reçel koyulup yeniliyor. Evet bir yazımızın daha sonuna geldik. Araştırma sırasında bu yemeklerin ve özellikle tatlıların beni acıktırdığını söylemeden geçemeyeceğim. Genel olarak Finler pirinç lapası, mantar, yaban mersinleri, av eti ve balıkları tüketmeyi seviyorlar. İlginç bir şekilde geçtiğimiz sene Helsinki gezimde bu yerli yemeklerin çoğunu görmeden gezmişim. Bu yemeklerin çoğu şehir dışında da ünlü olabilir. İyi bir araştırma yapıp yemek tatili ayarlanabilir, bu kısım size kalmış. Hepinize keyifli ve tok midelerin olacağı bir gün dilerim. Eğer okumadıysanız bir önceki yazımızı buradan inceleyebilirsiniz.


Aquavit, patates veya tahıllardan damıtalar elde edilen ve alkol oranı %40-45 arasında değişen sert bir içki. Bu noktaya kadar cin-viski arası bir kaderi paylaşan bu içki, çeşitli baharatlarla tatlandırılmasıyla İskandinav ruhu kazanıyor. Sadece ardıçla tatlandırılan cinin aksine, aquvit tatlandırılırken çeşit çeşit baharat ve bitkiler kullanılıyor. Bu tatlandırıcılar arasında kimyon, dereotu, anason, rezene, limon veya portakal kabuğu, kakule, kişniş ve karabiber bulunuyor. Üreticiye göre kullanılan baharat kombinasyonları da değişiklik gösteriyor. İçkinin yaşlandırılma koşulları ve servis sıcaklığı tadını etkileyen diğer faktörler arasında. Aquavitin içiliş şekli ve tadlandırılması ülkeden ülkeye de değişiklik gösteriyor. Örneğin, Norveç'te patetesten damıtma daha yaygınken, İsveç ve Danimarka'da daha çok tahıllardan damıtılarak elde ediliyor. Kimyon, dereotu ve kişniş tadlarının ağır bastığı Danimarka aquaviti, genellikle öğle yemeğinde soğuk olarak servis ediliyor. İsveç aquavitinde anason ve rezene tadları daha yaygın olup, İsveçliler genellikle birer kadeh aquavit ardından ringa balığı turşusu ve bira ile güne devam ediyorlar. Norveçliler ise, aquavitin değişen aromalarının tadına varabilmek için yavaş ve küçük yudumlar halinde içmeyi tercih ediyorlar. Tarihi 15. yy'a dayanan bu içki, uzun yıllar tıbbi amaçlarla ve yaşlanma karşıtı olduğuna inanılarak kullanılmış. Özellikle sindirim sistemi üzerinde iyileştirici etkisi olduğuna inanılıyormuş. Bu görüş, günümüzde de geçerliliğini tamamen yitirmiş sayılmaz. İskandinavlar arasında hala ağır bir yemeğin ardından bir kadeh aquavit içmek yaygın bir sindirim desteği olarak kabul görüyor. Norveçli bir içki tüccarı, damıttığı aquaviti fıçılara doldurup satmak üzere Avusralya'ya yola çıkıyor. Sonradan anlaşılacağı üzere, çalışanlar aquaviti yanlışlıkla boşaltılmış sherry fıçılarına dolduruyorlar. Kader o ki, içki üreticisi gemi karaya varamadan hayatını kaybediyor. Gemi kaptanı fıçıların bir kısmını satıp, kalanları da Norveç'e geri götürüyor. Geri dönen fıçıları açan Norveçliler hiç beklemedikleri bir lezzetle karşılaşıyorlar. Önce değişen aromanın kaynağının sherry fıçıları olduğunu düşünüyorlar. Yeniden sherry fıçılarda beklettikleri aquavitin aynı lezzeti vermediğini görünce, bu sefer de gemideki sallama etkisini yaratmayı deniyorlar. Yine istedikleri sonucu alamayınca, son çare olarak fıçıları gemiye yükleyip tekrar Avustralya'ya doğru yola çıkıyorlar. Ekvator'u aşan uzun bir yolculuğun ardından Norveç'e dönen içki üreticileri aradıkları lezzete sonunda ulaşıyorlar. O yıldan beri Linie Aquavit aynı yöntemle üretiliyor. Her yıl İskandinav yarımadasından yola çıkan fıçılar Ekvatoru'un aşağısına kadar gidip geri dönüyor. Yaklaşık 6 ay süren bu yolculuğına sonunda beklenilen eşsiz lezzet elde ediliyor. Bugün satın alacağınız Linie Aquavit şişelerinin üzerinde içkiyi taşıyan geminin adı ve Ekvator'u geçiş tarihini görebilirsiniz. Bu yolculuğun içki üzerinde tam olarak nasıl bir etki yarattığı hala gizemini koruyor. Yaygın görüşler arasında, dalgaların yarattığı etkiyle fıçıların gemi içerisinde savrulmasının içkinin fıçı ile temasını arttırdığı ve aromayı değiştirdiği bulunuyor. Deniz suyu sıcaklığının Ekavator'da değişime uğramasının aromayı değiştirdiği de bir diğer görüş.


Gudvangen, 2005 yılından beri UNESCO'nun Dünya Mirası listesinin bir parçası olan eski bir Viking köyü. Köy nefes kesen vadiler ve fiyortlara ev sahipliği yapıyor. Gudvangen'a düzenlenen turlarda feribot gezileri ve tarihi geziler de mevcut. Köy aynı zamanda müze olarak ziyaretçilere sunulduğu için burada hala Viking yaşam şartları aynı şekilde yaşatılmaya özen gösteriliyor. Bu nedenle gezmeye gittiğinizde kendinizi müze geziyor gibi değil de, Viking köyünde yaşıyormuş gibi hissediyorsunuz. Bu amaçla köyde yaşayan insanlar bu kültürü yaşatmaya çabalıyorlar. Gudvangen su kenarındaki tanrıların yeri anlamına geliyor ve karla kaplı dağ zirveleri ile çevrili fiyortlara baktığınızda nedenini anlayabiliyorsunuz. Köy, N royfjord'un sonunda yer almakta. Gundvangen Viking döneminde önemli bir pazar yeri ve iletişim merkeziydi. 12. yüzyıldaki kara veba sırasında Gudvangen'in tüm sakinleri öldü ve hayatın tekrar normale dönmesi birkaç yüz yıl aldı. Gudvangen, N royfjord'un tam başında, N roydalen vadisinin batı kesimindeki Stalheim'dan fiyordun daha ilerisindeki Dyrdal'a kadar uzanan bir mesafeyi kapsayan bir konumda yer almaktadır. Köy; Ramsoy, Gudvangen, Skjerpi, Hemri, Hylland ve Solbjorgo çiftliklerini içerir. 1800'lü yıllardan beri köy, iskele, konaklama tesisleri, posta istasyonu ve ticaretle inşa edilmiş alanıyla tanınmıştır. Alanın büyük bir kısmı, büyük N roydalselvi nehrinin her iki yanındaki bir vadi tabanından oluşmaktadır. Yıllık güneş saati sayısını ve su baskını riskini dikkate alırsak, bu alan eski zamanlarda yerleşim için ideal bir yer olmayacaktır. Ramsoy çiftliği durumunda, bu, fiyordun başına doğru en iyi manzaraya sahip, manzaradaki bir terasta yer almaktadır. Bu nedenle, en eski bulgunun, daha genç Taş Devri'nden kalma, siyah bazalttan yapılmış batı tipi bir balta olan bu yerden gelmesi tesadüf değildir. Vali Hannibal Sehested 1947'de Bergen ve Oslo arasındaki posta yolunu kurduğunda, hem L rdal'da hem de Filefjell dağ geçidinin yanı sıra Gudvangen ile Voss arasında yeni yollar inşa edildi. Bu, Gudvangen'ın doğu ve batı Norveç arasındaki iletişimde önemli bir yer haline geldiği anlamına geliyordu. 1734'te kral, orada bir hanı ve bir ticaret karakolunu işletmek için ayrıcalık tanıdı ve kısa bir süre sonra Gudvangen, Arnehus'un Dyrdal'da eskiden sahip olduğu rolün yerini aldı. Bergen ile Voss arasındaki demiryolu hattı 1883'te trafiğe açıldığında Gudvangen üzerinden trafik önemli ölçüde arttı. Sonuç olarak, Gudvangen'da turizm hızla gelişti. Gemiler turistleri Kuzey Denizi üzerinden Bergen'e ve oradan da yerel vapurlarla fiyortlara getirdi, ancak yolcu gemileri de Norveç fiyortlarını kullanıyordu. Gudvangen'da Stalheim, Voss ve Hardanger'a giden yolcuları taşımak için 200'den fazla at ve araba sıralanabilir. Birçok çiftçi bundan iyi para kazandı. 19. yüzyılda çok sayıda turist, Gudvangen'ın merkezinde çok sayıda otel ve başka binanın inşa edildiği anlamına geliyordu. Bu yoğun inşaat dönemi, burada sözde İsviçre tarzının hakim olduğu, oldukça tekdüze bir 19. yüzyıl yapı tarzına yol açmıştır. 1800'lü yıllarda turizm açısından yaşanan dönüşümün açık bir göstergesi, merkezin bugün ilçede kültürel bir ortam olarak görülmesidir. Gudvangen, bugün yaklaşık 90 nüfusu ile gelişen bir köydür. Geleneksel çiftçilik faaliyetlerine ek olarak, bölge sakinleri ticaret ve sanayide geçimini sağlamakta, ancak yine de her şeyden önce turizmden gelmektedir. Otellere, hediyelik eşya dükkanlarına ve kamp alanlarına ek olarak, bir Viking Pazarı'nın yıllık etkinliğiyle öne çıkan bir Viking Köyü kurulmuştur. Viking projesiyle bağlantılı olarak, Sunnmore'deki Fjortoft'ta bulunan bir Viking gemisinin ücretsiz yeniden inşası yapıldı. Gemi Viking kulübü tarafından fiyort gezileri için kullanılıyor ve turistler için bir aktivite olarak da kullanılabilir. Turizmin yanı sıra Gudvangen ve Mjolfjell arasındaki bölgedeki anortozit yataklarında büyük bir ekonomik potansiyel vardır. Anortozit alüminyum oksit içerir ve boksite alternatif bir alüminyum hammadde olarak kullanılabilir. Anortozit ayrıca dinamit, gübre, boyama ve kağıt endüstrilerinde de kullanılır. 20. yüzyılın başlarından beri biliniyor ve uzun süredir büyük ölçekli bir madencilik operasyonu için planlar yapılıyor. 2005 yılında, çoğunlukla yalıtım malzemesi üretiminde kullanılmak üzere 200.000 tona yakın kaya çıkarılmış ve ihraç edilmiştir. Bu bölgeyi keşfetmeyi planlıyorsanız, bu Viking Köyü'nü ziyaret etmenizi öneririz. Yaz aylarında ziyaret ediyorsanız ve kano yapmaktan hoşlanıyorsanız, fiyordun daha erişilemez kısımlarından bazılarına rehberlik eden geziler de var. Viking Köyü, ziyaretçilerin yaşayan Njardarheimr köyü aracılığıyla Vikinglerin tarihini ve yaşamlarını deneyimlemelerini sağlar. Viking döneminde Gudvangen'da 600'den fazla insan yaşıyordu (bugün orada 100'den az kişi yaşıyor), bu nedenle bin yıldan fazla süredir burayı ev olarak gören Vikingler için bölgedeki yaşamı öğrenme fırsatını değerlendirin. Yetişkinleri ve çocukları meşgul edecek pek çok aktivite vardır ve köy tüm yıl boyunca açıktır. Yerel rehberlerin eşlik ettiği müzede Viking yaşam tarzının her türlü ayrıntısını deneyimleyeceksiniz. Odun ateşinde ısırgan otları sayesinde yemek pişirebilir, balta fırlatma ve okçuluk öğrenebilir, savaş aletlerini ve kalkanları inceleyebilirsiniz. Hatta onlar gibi savaş kıyafelerini giyip kuşanarak fotoğraf çektirebilirsiniz. Viking Pazarı, her yıl Gudvangen'da gerçekleşiyor ve muhteşem bir Viking yaşam kutlaması sunuyor. Pazarda çocuklar ve yetişkinler için pek çok aktivite ve deneyim hazırlanmıştır. Pazardan kasıt aslında bir tür festival. Ziyaretçiler, tüm festival boyunca Vikingler dünyasına dahil oluyor; dövüş, okçuluk, tiyatro, konserler, Viking gemisi, ateş gösterileri, hikaye anlatımı, tarihi balo oyunları, Viking güreşleri ve diğer animasyonları deneyimliyor. Her yaz geleneksel Viking Pazarı'nın yapıldığı bölgede kalıcı bir Viking Vadisi inşa edilir. Viking Vadisi unutulmaz deneyimler, öğrenme ve eğlenceli aktiviteler için bir yerdir. Tarihi unsurlara uygun olarak geçmişi canlandıran insanlarla etkileşim kurabileceğiniz bir yer. Kano turları sizi UNESCO Dünya Mirası Alanındaki ünlü N royfjord'un yalnızca teknelerle veya kanolarla erişilebilen daha dar, uzak şubeler dahil en muhteşem kısımlarına götürür. Tüm Fjord Norveç'te en güzel ve dramatik manzarayı deneyimleyebilirsiniz. Hidrobisikletler, N royfjord'u kendi ritminizde ve tamamen çevre dostu bir şekilde keşfetmenin en iyi yoludur. 30 dakikadan 12 saate kadar kiralamayı seçebilirsiniz. Gudvangen'da yapılacak en popüler şeylerden biri, sizi Aurora, renkler ve seslerle aydınlatan, heyecan verici gölgelerle dolu bir mağara labirentinden geçiren Büyülü Beyaz Mağara'da bir turdur. Ayrıca yeşil bir göle sahip büyük bir dağ odası, bir taş bar ve yemek alanı keşfedeceksiniz. Gerçekten türünün tek örneği bir deneyim. Sıradan gidiş-dönüş 30 dakika ile 45 dakika arasında sürer. Mağara labirentindeki tur, dileyenlere kask ve ceketlerin verildiği karşılama salonunda başlıyor. Kısmen akan su ve küçük göllerin bulunduğu doğal beyaz dağ duvarları, doğru aydınlatma kullanımıyla oldukça inanılmaz yansımalar ve efektler verir. Norveç'te yapılacaklar listenizin başında fiyortlar yer almalı. National Geographic, Norveç fiyortlarını dünya çapında 115 destinasyon listesinde bir numaralı bozulmamış seyahat noktası olarak listeliyor! N royfjord, dik dağ kenarları ve basamaklı şelalelerle çevrili dar bir fiyorttur. UNESCO Dünya Mirası sit alanıdır ve dünyanın en güzel fiyort manzaralarından biri olarak kabul edilmektedir. Fiyort boyunca çalışan iki tür gemi vardır; klasik yolcu feribotları ve yeni premium yolcu gemileri. Ve bu gemiler çevre dostudur. Yaz aylarında ziyaret ediyorsanız, gemi biletlerinizi önceden ayırtmanız gerekir. Kışın ise biletlerin olup olmadığını kontrol ederseniz bir sorun yaşamazsınız. Gudvangen ve Flam arasındaki feribot gezisi sırasında yaşanacak çok şey var. Gudvangen'den 5 kilometre uzaklıkta Bakka denilen küçük bir yer. Bu yerde küçük bir kilise ve arka planda Bakkanosi Dağı ile birkaç çiftlik var. Fiyordun diğer tarafında Viking mezarlarının bulunduğu Holmo'yu görebilirsiniz. İç fiyordun ilerisinde Styvi'ye varılır. Styvi'de görülmeye değer bir çiftlik müzesi bulabilirsiniz. Gudvangen, birkaç dağ yürüyüşü için iyi bir başlangıç noktasıdır ve bazı yerlerde dağın kenarına kadar gidebilir ve yaklaşık 1000 metre yükseklikten fiyortun aşağısını görebilirsiniz. Bakka'dan (Gudvangen'a 5 km uzaklıkta) Rimstigen adlı dik dağda yukarı çıkan bir patika var. Bu yol çok dik ve normal hızda yaklaşık 2 saat yukarı çıkıyorsunuz. En tepede, aşağıdaki fiyorda inen muhteşem bir manzara var. Ayrıca fiyort boyunca ve nehrin yukarısındaki patikalarda yürüyebilirsiniz. Flam Demiryolu, Myrdal ve Flam arasında harika bir tren yolculuğu. Flam Demiryolu'nun hükümet tarafından 1908'de inşa edilmesi planlandı, ancak inşaat 2. Dünya Savaşı sırasında 1941'den önce tamamlanmadı. Muhteşem demiryolu güzergahı, 20 km'lik bir demiryolu şeridinde 863,6 metrelik yükseklik farkı ile mühendislik sanatının inanılmaz bir başyapıtıdır. 2005 yılında Flam Demiryolu, Norveç'te en çok ziyaret edilen 5. turistik yerdi. Buraya kadar gelmişken Flam Demiryolu Müzesi'ni de görmek isteyebilirsiniz. Müze Flam'da, Gudvangen'a arabayla yaklaşık 15 dakika uzaklıkta yer almaktadır. Eski istasyon binasında, bugünkü tren yolu istasyonuna 100 metre mesafede yer almaktadır. Bu müzede Flam Demiryolunun tarihi, teknolojik gelişme, Flam'daki günlük yaşam ve genel olarak Norveç demiryolları hakkında bilgi edinebilirsiniz. L rdal tüneli Gudvangen'dan arabayla yaklaşık 30 dakika uzaklıkta, 24509 metre uzunluğuyla dünyanın en uzun karayolu tünelidir. Tünel, Oslo ile Bergen arasındaki ana yol olan E16'nın bir parçasıdır. Tünel 27 Kasım 2000'de açıldı. Tünelin içinde sürücülerin uzun tünelde uyuyakalmamaları için aydınlatılan üç büyük salon var. Uzun L rdal tünelinden geçmek istemiyorsanız, alternatif olarak dağın üzerinden geçebilirsiniz. Bu doğal bir rota ve Aurland'dan yaklaşık 6 km uzaklıkta Stegastein adlı bir manzara noktasına ulaşırsınız. Burada, muhteşem Aurland Fiyordu'nun 640 metre üzerinde, nefes kesen bir manzara sunan 33 metre uzunluğunda ve 4,2 metre genişliğinde bir platform var. Bu yapı, ulusal bir mimari yarışmada birincilik ödülünü kazandı ve görülmeye değer. Undredal, Gudvangen'dan arabayla yaklaşık 15 dakika uzaklıkta küçük bir vadidir. 1988'e kadar Undredal'a sadece feribotla gidebiliyordunuz, ancak şimdi iyi bir karayolu bağlantısı var. Undredal'da Norveç'teki en küçük çıta kilisesini ve yerel peynirin üretildiği ünlü Undredal Stolysteri'yi ziyaret edebilirsiniz. Her yıl Undredal'daki insanlar Geitostfestivalen adında kendi festivallerini düzenlerler. Gudvangen Deniz Ürünleri Restoranı fiyortun, dağların ve geçen teknelerin muhteşem manzarasına sahip fiyordun hemen yanında yer almaktadır. Restoranda Batı sahilinden lezzetli deniz ürünlerinden taze yapılmış yemekler hazırlanıyor. Norveç, en inanılmaz deniz ürünlerinden bazılarına ev sahipliği yapmaktadır, bu nedenle, bu muhteşem konumda olağanüstü bir yemek deneyimi yaşayabilirsiniz. Ülkenin zengin tarihi ve iyi konumlandırılmış konumu sayesinde, Norveç çok çeşitli geleneksel yemekler geliştirmiştir. Viking lokantasında tarihi Viking yemeklerini deneyebilirsiniz. Gudvangen, Avrupa'ya E16 karayolu üzerinden bağlanır. Güneybatıda, bu otoyol Voss'a gider ve kuzeydoğuda Flam, Undredal ve Aurlandsvangen'e doğru Gudvangentunnelen'e (Gudvanga Tüneli, uzunluk yaklaşık 11,5 km) girer. Yerel turistik yerler arasında nefes kesici manzaralı vadiler ve fiyortlar, turistik feribot gezileri, fiyort gezisi turları ve tarihi yerleri ziyaret sayılabilir. Ro-Ro feribotları Gudvangen'ı doğrudan Flam ve Kaupanger'e bağlar. Ayrıca Bergen'den Gudvangen'a seyahat etmek için 2 keyifli seçenek daha vardır. - Bergen'de bir araba kiralamak ve Bergen'den Gudvangen'a kadar 150 km'yi sürmek (2 saatin biraz üzerinde bir sürüş) - Bergen'den Oslo hattına Bergen'den Voss'a giden bir trene binin ve ardından Nettbus ile Voss'tan Gudvangen'a atlayın. - Bütçeniz varsa, her ikisi de mükemmel değerlendirmeleri olan kamp veya ekonomik otel seçeneklerini düşünün. - Alternatif olarak Gudvangen Fjordtell ve Apartments, tavan pencereleri ve yataklarda gizlenen örtüler ile oldukça benzersiz bir seçenek sunmaktadır. Bu seçeneği Gudvangen'dayken gerçek bir Viking hissi ile olağanüstü bir konumda kalmak için tavsiye ederiz. Kaynak: Nielsen, Mona. Plan for vern av kulturminner i Aurland kommune. Del 1. Materielle kulturminner. Aurland kommune. Kulturetaten. 1990. Ohnstad. Asmund. Aurland bygdebok. Undredal og N roy. Gard og tt. Aurland sogelag. 2006.


Quicksand, Kampen og Tungtvannet gibi önde gelen Nordik dizilerin yönetmenliğini yapan Per-Olav Sorensen'in yönettiği, Netflix Norveç'in ilk yerli yapımı Hjem til jul'ün ikinci sezonu geçtiğimiz haftalarda yayınlandı. Ida Elise Broch'un başrolü üstlendiği dizide otuz yaşındaki bir hemşirenin Noel akşamı sırf ailesiyle tanıştırmak için erkek kardeş bulma çabasını izliyoruz. Kulağa oldukça klişe bir hikaye gibi gelse de Hjem til jul Norveç'teki Noel ve yılbaşı geleneklerini görmek için iyi bir kaynak. Romantik drama olarak tanımlayabileceğimiz dizinin her bölümü otuz dakikadan oluşuyor. İki sezon boyunca protaganistimiz Johanne'in aşk hayatını ve türlü yollarla erkek arkadaş bulma çabasını izlerken aynı zamanda modern dünyada flörtleşmenin de ne denli değiştiğini görüyoruz. Hatta bir hayli garip sahnelere de tanık oluyoruz. Johanne'in sürekli sarpa saran aşk hayatını izlerken bazen sinirleniyoruz, bazen de mutlu olyuoruz. Aslında Oslo'da çekilen dizinin sadece kış sahneleri Norveç'in Noel pazarı ve tarihi evleri ile meşhur kasabası Roros'te çekilmiş. Hatta söylentilere göre Roros'te fazla kar olmaması nedeniyle kış manzaraları oluşturmak için havalimanından kar bile taşınmış. Hjem til jul, Oslo Company tarafından çekildi ve orijinal dizi olarak Netflix tarafından finanse edildi ve dağıtıldı. Dizinin fikri ve konsepti ise Amir Shaheen ve Kristian Andersen adlı iki reklamcılık öğrencisi tarafından bulundu. Noel arifesine kadar Aralık ayının her günü bir bölüm yayınlayan Nordik televizyon dizilerinden ilham alan iki öğrenci, aynı fikri Hjem til jul'ün senaryosunda kullanmaya karar verdi. Dizide zamanın ilerleyişi yine Norveç yapımı Skam adlı diziyle de benzerlik göstermekte. İkinci sezonu birkaç hafta önce yayınlanan Hjem til jul'ü Norveç'ten kış manzaraları görmek için izleyebilirsiniz.


Her geçen yıl daha da derinleşen iklim krizi karşısında sorumlu yöneticilere ve dünya halklarına büyük bir iş düşüyor. Bu süreçte, dünyanın her köşesinde yerel ölçekte uygulanması beklenen iklim eylem planları oldukça önem arz etmekte. Özellikle, iklim değişikliği ile mücadelenin odağında bulunması gereken karbon emisyonu yüksek büyük kentlerin vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerekiyor. Küresel karbon salımının ağırlıklı olarak; az sayıdaki, yüksek gelirli şehirlerde ve varsıl banliyölerde yoğunlaştığını görmek şaşırtıcı olmasa da Seul, Guangzhou, Şikago, Singapur gibi karbon ayak izi büyük kentler, Paris İklim Anlaşması'nda belirlenen hedefleri karşılamak konusunda hala oldukça yetersiz konumdalar. Yine de sorunlu kentlerin sayısı düşünüldüğünde, birkaç hükümet ve belediye başkanının olası iş birliğiyle dahi fosil yakıt kullanımının azaltılması ve sürdürülebilir yatırımların desteklenmesi gibi hedefler için ümit verici adımların atılabileceği öngörülüyor. İşte tam bu noktada, Nordik kentler tüm dünyaya ilham olacak, çözüm üreten uygulamalarla farkındalığı arttırmaya devam ediyor! Danimarka, İsveç, Norveç, Finlandiya ve İzlanda'nın yer aldığı Nordik ülkeler grubu iklim eyleminin ön saflarında yer alıyor. Aşağıdaki görselde de görülebileceği gibi tüm Nordik başkentleri karbon nötr olma yolunda emin adımlarla ilerliyor. Kopenhag ise bu hedefi 2025 yılında gerçekleştirerek bir ilke imza atacak ve dünyanın ilk carbon-neutral şehri ünvanını gururla taşımaya başlayacak. Gerçekten de net sıfır emisyona ulaşabilmek büyük bir çaba, etkili politika ve eyleme bağlılık gerektiriyor. İklim krizi konusunda ortak çıkar ve perspektife sahip olan Nordik ülkeler her daim birlikte hareket ederek bu alanda dünyadaki en tutarlı politikaları izleyen siyasal aktörler olarak göze çarpıyorlar. Ocak 2019'da Helsinki'de bir araya gelen 5 Nordik ülkesinin başbakanlarının karbon nötr bir gelecek yaratma konusundaki deklarasyonları da bu tutuma bir örnek olarak gösterilebilir. Yıllardır rüzgar enerjisine büyük bir yatırım yapan Danimarka 2015 yılında tüm elektrik ihtiyacının %56'sını yenilenebilir kaynaklardan sağlamıştı. Bu oranın %42'sini yalnızca rüzgar enerjisinden elde eden Danimarka, bu alanda bir dünya rekoruna da imza atmıştı. Kopenhag nüfusunun %49'ı günlük ulaşımlarının tamamını bisiklet üstünde gerçekleştiriyor. Son 10 yılda Kopenhag'ın bisiklet alt yapısını güçlendirebilmek için 100 milyon Euro'nun üzerinde yatırım yapan Kopenhag Belediyesi, bu bütçeyle 435 km'lik bisiklet yolunu tamamlayarak özellikle bisikletliler için tasarlanmış köprü ve caddeleri de halkın kullanımına açtı. Bisiklet kullanıcıları için oldukça keyifli deneyimler sunan The Inner Tube, The Circle Bridge ve Inderhavnen Bridge de bu alanlar arasında yer alıyor. Trafik yoğunluğu azaltarak karbon emisyonunu düşüren bisiklet kullanımı hem şehir havasının temizlenmesine yardımcı oluyor hem de Kopenhaglıların sağlığına olumlu katkı sunuyor. Kopenhag'ın bölgesel ısıtma sistemi, şehrin%97'sine temiz, güvenilir ve uygun fiyatlı ısıtma sağlayan dünyanın en büyük, en eski ve en başarılı sistemlerinden biridir. Beş Belediye Başkanı tarafından 1984 yılında kurulan sistem, termodinamik kanunları gereği elektrik üretiminde yan ürün olarak ortaya çıkan ve normalde denize salınan atık ısıyı basitçe toplar ve borulardan insanların evlerine geri gönderir. Sistem, hane halkı faturalarını yıllık 1.400 Euro azaltmaktadır ve Kopenhag bölgesinde her yıl 203.000 ton petrolün kullanımına eşdeğer 665.000 ton CO2 tasarrufu sağlamaktadır. Tüm insanlığa türlü dertler ve dersler veren 2020 yılını takvimden bir yaprak koparır gibi geçmişte bırakmaya yaklaştığımız bu dönemde, 2021 ve sonrasında daha çok kentin sürdürülebilir uygulamalara geçiş yapmasını diliyor ve 2025 vizyonunda başarıya ulaşmasını istediğim Kopenhag'ın tüm dünyaya örnek olmasını istiyorum. Net Sıfır Emisyon NE Anlama Geliyor? Konu hakkında en sık sorulan 6 soru ve yanıtları. (2019, November 6). TheCityFix Turkiye. Learning from Nordic Cities on Climate Action. .


İsveç'te her yıl 13 Aralık tarihinde Saint Lucia günü mum alayı, Lucia koroları, safranlı çörekler ve şaraplar ile kutlanıyor. St Lucia, yılın en karanlık dönemi İsveç kışında ışık taşıyıcısı rolüne sahip efsanevi bir figür. Saint Lucia kutlamaları Hristiyanlık öncesine dayanan bir hikaye aslında. St Lucia kutlamaları, İtalya'dan İsveç'e gelen ve daha sonra ise İsveç'te Hristiyanlık öncesi gelenek ve kültür ile harmanlanarak tamamen İsveç çapında geniş kutlamalara dönüşen bir Hristiyan bayram günü. Saint Lucia's Day, 18. yüzyıla kadar İsveç'te en uzun gece olarak bilinen 13 Aralık gününde sabah Lucia geçidi ile başlamakta. İsveç'te ki tüm okullarda ve kiliselerde Lucia geçidi düzenlenmektedir. Lucia geçidinde bir genç kız beyaz elbise giyer ve etrafında mumların yandığı bir taç takar. Saint Lucia Hristiyanlık tarihinde ilk şehit ve azizelerden biri. Ailesi İtalya'nın en zengin ailelerindendi. Lucia ailesinin zenginliğini fakirlerle paylaşan ve onlara destek olan bir azizeydi. Yoksul halka ve yardıma muhtaç kişilere geceleri elinde mum ile yardım yaptığı rivayet ediliyor. Efsaneye göre, Hristiyanlığın yasak olduğu dönemde bir putperest Lucia'ya evlenme teklifi etmiş fakat Lucia bu teklifi reddedince teklif eden kişi Lucia'nın Hristiyan olduğunu ihbar etmiş. İhbar üzerine Lucia'nın ölümü hakkında ferman çıkarılmış. Lucia'nın gözlerine aşık olan adam, öldürülmeden önce Lucia'nın gözlerini ister. Bunun üzerine Lucia gözlerini kendi elleriyle çıkarıp putperestin eline verir. St Lucia kutlamalarında ikram edilen safranlı çöreğin üzerinde ki iki kuru üzüm ise St Lucia'nın gözlerini temsil ettiği biliniyor. Bu özel gün İsveç'te 1900'lü yıllardan beri kutlanıyor. İsveç'te karanlığın en uzun olduğu gün 13 Aralık tarihinde her yıl düzenli olarak okullar, dernekler gibi yerlerde görkemli bir şekilde St Lucia'nın hatırası yaşatılıyor. Kutlamalar St Lucia geçidi ile başlar. Lucia geçidi sırasında, önde başında mum tacıyla etrafına saçtığı ışıklarla karanlığı aydınlatan St Lucia ve arkasında nedimeleri ile birlikte şarkılar söylemesi ile gerçekleşir. St Lucia kutlamaları dini ritüellerden daha çok İskandinav pagan kültürü motiflerini taşıyan gelenekler ile yapılır. Uzun beyaz elbiseli, kırmızı kuşaklı, kafasında mumlu taçları ve elinde şamdanları olan genç kızlar St Lucia için şarkı söyler. İsveç'te Saint Lucia kutlamalarının en klasik ve geleneksel olanı 1900'lü yıllardan itibaren Stockholm'deki Skansen açık hava müzesinde yapılmakta.


İskandinav ülkelerinin benzerliklerini düşündüğümüzde ilk akla gelenlerden biri şüphesiz İskandinav Haçı ve bayraklarıdır. Sembolleri ve göze çarpan bir kontrast oluşturan renkleri, Nordik bayraklarının ortak noktası. İskandinav Haçı olarak da bilinen bu sembolün hikayesi, Hristiyanlığa ve taht savaşlarının eksik olmadığı İskandinav tarihine dayanıyor. İskandinav Haçı'nın Nordik bayraklarında ilk kez yerini alışı, Nordik ülkelerinin tek bir imparotorluk altında yönetildiği Kalmar Birliği Dönemi'ne uzanıyor. 14-16. yy'lar arasında varlığını sürdüren bu birlik, birçok Kuzey Haçlı Seferi'ne de öncülük etmiş. Bu dönemde İskandinav Haçı, Nordik birliklerinin Hristiyanlığı temsil etmek amacıyla kullandıkları bir sembolmüş. Askerler seferler sırasında sarı üzerinde kırmızı İskandinav Haçı bulunan bayraklar taşıyorlarmış. Rivayete göre, neredeyse kaybedilmek üzere olan bir sefer sırasında birlik psikoposu son çare olarak dua etmeye başlamış ve bu sırada gökte İskandinav Haçı belirmiş. Bu olay üzerine, yenilgiyi kabul etmek üzere olan askerler cesaretlerini toplayarak karşı saldırıya geçmişler ve savaşı kazanmışlar. Kalmar Birliği'nin dağılıp ülkelerin bağımsızlıklarını kazanmasıyla birlikte, İskandinav Haçı her bir ülkenin bayrağında varlığını sürdürmeye devam etmiş. Danimarka bayrağı 'Donnebrog', 16. yy'da resmi olarak kullanılmaya başlanmış. Birçok tarihçinin kabülüne göre Donnebrog, günümüzde en uzun süre kullanımda kalmış ulusal bayrak olma özelliğini taşıyor. Bayrağın günlük kullanımdaki yeri de oldukça yaygın, doğum günü ve yıldönümü gibi özel kutlamalarda Danimarka bayrağı süslemelere mutlaka dahil ediliyor. İsveç ulusal bayrağı resmi olarak kullanılmaya 1906 yılında başlanmış. Bayrak renklerinin seçiminde İsveç armasından esinlenildiği rivayet ediliyor. Mavi renk, sadakat ve adaleti; sarı renk ise, cömertliği temsil ediyor. Danimarkalıların aksine, İsveçliler bayraklarını günlük kullanıma adapte etme konusunda daha temkinli davranıyorlar. Bayrağın, aşırı milliyetçlik veya ulusalcılık itibarı yaratmamasına dikkat ediliyor. İsveç bayrağının yaygın olarak kullanıldığı tek gün, her yıl 6 Haziran'da kutlanan İsveç Ulusal Günü. Bugün kullanılan Norveç ulusal bayrağının tasarımı 1821 yılında Fredrik Meltzer tarafından yapılmış. Bayrağın resmi olarak kullanımı ise ancak, 1899 yılında Norveç'in İsveç'ten ayrılması sonrasında gerçekleşebilmiş. Norveç o tarihten itibaren ulusal bayrağa sahip olsa da, tam bağımsızlığına ulaşabilmesi ancak 1905 yılında gerçekleşebilmiş. Norveç bayrağında yer alan kırmızı, bağımsızlığı; beyaz, devrimi; mavi ise özgürlükçü değerleri temsil ediyor. Finlandiya uzun yıllar, kırmızı üzerinde sarı aslan figürü olan ulusal arma tasarımını bayrağında kullanmış. 1918 yılında yaşanan iç savaş sonrasında ise, bayrak baştan aşağı değiştirilmiş. 'Beyazlar' ve 'kırmızılar' olarak tanımlanan savaşın iki karşıt grubundan beyazların savaşta galip gelmesinin ardından, ülkede yaşanan mentalite değişimini simgelemek amacıyla daha sade bir bayrak tasarımı seçilmesine karar verilmiş. Aynı zamanda mavi renk, Finlandiya'da çok sayıda bulunan gölleri; beyaz renk; uzun karlı kış günlerini; İskandinav Haçı ise, Finlandiya'nın diğer İskandinav ülkeleriyle olan bağlarını temsil ediyor. Bugünkü ulusal İzlanda bayrağı, resmi olarak 1944 yılında kullanılmaya başlanmış. İzlanda'nın bağımsızlığını kazandığı 1918 yılından 1944'e kadar, Finlandiya bayrağının tersi olan mavi üzerinde beyaz İskandinav Haçı kullanılıyormuş. Bugün kullanılan ulusal bayrağın renklerinden kırmızı, İzlanda'daki volkanları; beyaz, ülkeyi yılın büyük bir bölümünde etkisi altına alan kar ve buzu; mavi, ülkeyi çevreleyen Atlantik Okyanusu'nu simgeliyor. Ayrıca, İskandinav bayrakları tasarım olarak kullanım yerine göre farklılaşıyor. Sivil bayraklar standart tasarım olan dikdörtgen şeklinde. Kraliyet ailesi, donanma ve askeri birliklerin kullandığı resmi bayraklarda ise sağ ucu çatallı tasarımlar kullanılıyor.


İskandinav tasarımı, estetik ile fonksiyonelliği birleştiren minimalizm odaklı bir tasarım anlayışıdır. İskandinav tasarımının temelinde yatan bu kavramlar, İskandinav coğrafyasının zorlu koşullarının etkilerini taşımaktadır. Uzun kış şartlarının etkisinde yaşayan bu coğrafya için estetikten ödün vermeden işlevsel ve sade bir tasarım anlayışı getirmek kaçınılmazdı. İskandinav tasarımı beyaz rengin hakim olduğu, taş ve ahşap bileşenlerini içeren, modern mobilyalar kullanılan ve dağınıklıktan uzak bir görselde birleşiyor. İskandinav tasarımının tarihi 1930'lu yıllara dayansa da, bu anlayışın coğrafyasının sınırlarını aşıp evrensel bir anlayış haline gelmesi 1950'li yıllarda gerçekleşti. Tarihsel gelişim sürecindeki etkileri incelediğimizde, İskandinav dizaynının eski totaliter dünya düzenine bir başkaldırı özelliği taşıdığını söyleyebiliriz. İki dünya savaşına tanıklık eden dönemlerde tasarımdaki ana etkilerin totaliter sistemi yansıtan, örneğin Almanya'da ortaya çıkmış Bauhaus tasarımı, öğeler taşıdığını görüyoruz. Savaş sonrası demokrat ve sosyalist düzene geçiş, tasarım anlayışının da değişmesi gerektiğini ortaya koyuyordu. Önceden estetiğin sadece zenginlik ve üstünlük göstergesi olduğu ve tasarımın işlevsel bir amaç gütmediği dönemden, estetiğin herkes için ulaşılabilir olduğu ve işlevsellikle birleştiği yeni bir tasarım anlayışına geçildi. İskandinav tasarımının dünyayla buluştuğu nokta da bu değişim hareketi ile başladı. İskandinav tasarımının gelişmesine katkıda bulunmuş tasarımcılar arasında Alvar Aalto, Poul Henningsen, Arne Jacobsen, Borge Mogensen, Greta Grossmanve Hans Wegner gibi isimler bulunuyor. Alvar Aalto, modern dönemin en önemli Finli mimarı olarak tanımlanıyor. Tasarımda doğallıkla modernizmi birleştiren Aalto, tasarımlarında organik geometriyi, esnek ve doğal malzemeleri ve insan unsurunu ön plana çıkarıyor. Kariyer gelişiminde benimsediği yaklaşımlar sırasıyla klasisizm, işlevselcilik, deneycilik ve monumentalizmdir. Ayrıca, kariyeri boyunca sanatta bütünsellik prensibinden de asla vazgeçmemiş, ürettiği eserleri bütünün bir parçası olarak değerlendirerek eserin çevresiyle uyumlu bir tasarımda olmasına önem vermiştir. Aalto'nun eserleri arasında tekstil, cam işleri, mimarlık ve mobilya tasarımları yer almaktadır. En ünlü eserleri arasında Aalto vazosu ve Artek 153A tezgahıdır. Poul Henningsen, lamba tasarımlarıyla evrensel tanınırlığa ulaşmış Danimarkalı tasarımcı, mimar, eleştirmen ve yazardır. 1910-1940'lı yıllarda Danimarka'da kültürel yaşamın en önemli ikonlarından biri olmuştur. PH lambası olarak bilinen lamba tasarımlarının en önemli özelliği, ışığın dağılımını dengeleyerek göz alıcı ve parlak bir aydınlatma yerine yumuşak ve ılık bir yansıma sağlamalarıdır. Henningsen bu lamba tasarımı ile, ilk ödülünü 1924 yılında kazandı. Henningsen'in en ünlü esere PH Artichoke adlı tasarımı. Arne Jacobsen, bugün tasarım dünyasından evrensel tanınırlığa ulaşmış döneminin en ikonik İskandinav mimarlarından biri. Ev ve otel mimarisinden kapı tutacaklarına, kahve demliklerinden sandalyelere kadar geniş bir yelpazede tasarımlara sahip. Jacobsen'in en ünlü tasarımları Ant Chair ve the Egg isimli sandalye tasarımlarıdır. Tasarımlarında fonksiyonelli ön plana çıkaran Jacobsen, çalışmalarıyla mimari işlevsellik akımına da büyük katkılarda bulunmuştur. Borge Mogensen, mobilya tasarımlarıyla ünlenen Danimarkalı bir tasarımcıdır. Danimarka modernizmi olarak tanımlananan ve dünya genelinde Danimarka tasarımının tanınmasına yol açan akımın öncülerindendir. Mogensen tasarımlarında, basitliğin ve fonksiyonelliğin haricinde mobilyaların herkes için ulaşılabilir olmasını da sağlamıştır. Mogensen'in en ünlü eseri Spanish Chair adlı tasarımıdır. Greta Grossman, uzun yıllar Los Angeles'ta yaşamış ve İskandinav tasarımının Amerika kıtası ile buluşmasına öncülük eden İsveçli tasarımcı, iç mimar ve mimardır. Kariyerinin erken dönemlerinde İsveç'te ismini duyurmaya başlayan Grossman, Amerika'ya göç etmesinin ardından da 20. yy modern tasarımının Los Angeles'taki en ünlü temsilcilerinden biri olmuştur. Eserlerini, açtığı bir tasarım mağazasında sunan Grossman'ın müşterileri arasında Greta Garbo ve Frank Sinatra gibi isimler olduğu biliniyor. En ünlü eseri Grasshopper Lamp adlı tasarımıdır. Hans J. Wegner, Danimarka modernizminin bir diğer önemli temsilcisi olan mobilya tasarımcısıdır. Oldukça üretken bir kariyer hayatı geçiren Wegner'in bilinen 500'ün üzerinde çizimi ve hala üretimde olan yaklaşık 100 tasarımı bulunmaktadır. Birçok ikonik sandalya tasarımı Wegner'e aittir. En ünlü eserleri arasında Peacock, Wishbone ve Shell adlı sandalye tasarımları bulunmaktadır.


Uzun yıllar bira tüketimi yasaklanan İzlanda'da, bira yasağının kaldırıldıği 1 Mart her yıl Ulusal Bira Günü olarak kutlanıyor. 1908 yılındaki referandumda, İzlandalıların %60'ı ülke genelinde alkol yasağı uygulanması lehine oy kullandı. Uygulanmaya başlanması 1915 yılını bulan bu karar, alkol oranı % 2,25'in üzerinde olan tüm içecekleri kapsıyordu. İzlanda'daki yüksek alkol tüketim oranı ve alkolizmin önemli bir problem haline gelmesi alınan kararda etkiliydi. Ancak, alkol yasağı İzlanda'nın İspanya ile olan ekonomik ilişkilerini etkileyince alkol yasağında bazı esnetmelere gidilmek zorunda kalındı. İzlanda'nın yürülüğe giren alkol yasağı ile birlikte İspanya'dan şarap ithalatını durdurması, İspanya'nın İzlanda'yı deniz ürünleri satışını durdurmakla tehdit etmesine yol açtı. Bunun üzerine, 1921 yılında alkol yasağı kırmızı ve pembe şaraplar için kaldırıldı. Kısa bir sürenin ardından, yasak damıtılmış alkoller için de esnetildi. Hatta, doktorlar birçok hastalığın tedavisi için kırmızı şarap ve konyak tavsiye etmeye başladılar. Referandum kararına karşı çıkan bu esnetmelere karşı halkın tepkisinin sınırlı tutulabilmesi amacıyla bira uzun yıllar yasak olmaya devam etti. Diğer bir etken ise, biranın o zamanlar İzlanda'nın bağımsızlık mücadelesi verdiği Danimarka'nın sembolik içkisi olması. İzlandalılar biraya olan özlemlerini içinde % 2,25'te az alkol bulunan pilseneri vodka, şarap veya viski ile karıştırıkları karışımla gidermeye çalışıyorlardı. Bjorliki adını verdikleri bu içkinin anlamı 'biraya benzer' olarak çevrilebilir. Bjorliki, Reykjavik'in ilk barlarından olan ve hala ayakta duran Gaukurinn'de satılmaya başlandığında büyük bir tartışmaya yol açıp 1985 yılında yasaklandı. İzlandalıların tam 74 yıl süren bira özlemi ancak 1 Mart 1989 tarihinde sona erdi. İzlandalıların biraya yeniden kavuştukları Mart ayının birinci günü, her yıl Ulusal Bira günü olarak kutlanıyor. Birçok bar o güne özel olarak bira fiyatlarını düşürüyor ve farklı bira tatları deneyebileceğiniz bira turları düzenleniyor. İzlanda'da turist olmayı seçebileceğiniz en güzel zamanlardan biri şüphesiz Ulusal Bira Günü. Uzun yıllar süren yasak ardından gelen özgürlük, İzlanda'daki bira kültürünü de büyük ölçüde etkilemiş. Bugün İzlanda'da birçok bira markası bulunmakla birlikte özel yapım biralar da oldukça yaygın. En çok bilinen İzlanda biralarınan biri, birçok ülkede de satışta olan Einstök'tür. Bugün, bir İzlandalının yıllık alkol tüketimin % 62'si bira tüketiminden oluşuyor.


Dünya üzerinde en eski parlamento olarak bilinen İzlanda Ulusal Parlamentosu Al ingi, geçen hafta doğum iznini kapsayan bazı kuralları değiştirdi ve doğum izni süresini on iki aya uzattı. Yeni yasa, 1 Ocak 2021'den itibaren yeni bir çocuk doğduğunda, evlat edinildiğinde veya kalıcı olarak bakıldığında geçerli olacak. Bu bağlamda, her ebeveynin altı aylık doğum izni olacak ve bunun yalnızca altı haftasını diğer ebeveyne devredebilecek. Kısaca, çiftler toplamda on iki ay olan doğum iznini ya altı ay olmak üzere paylaşacak ya da bir ebeveyn yedi buçuk aydan fazla, diğeri dört buçuk aydan az izin alamayacak. Bir ebeveynin ebeveyn hakkını kullanamaması durumunda ilave değişiklikler ve muafiyetler uygulanacak. Örneğin, bir çocuğun babasının kimliği bilinmiyorsa, ya da bir ebeveynin İzlanda'da doğum izni yoksa veya kendi ülkesinde bu hakka sahip değilse yasanın kapsamı tartışılacak. Ayrıca Sosyal ve Çocuk İlişkileri Bakanlığı 19,1 milyar İzlanda kronunu 2021'de kullanılmak üzere doğum iznine ayırdıklarını belirtti. Bu bütçe enflasyona göre belirlenmiş olsa bile 2017'deki fon seviyesinin kabaca iki katı olduğunu söyleyebiliriz. İzlanda hükümeti yasa tasarısından son derece memnun olduğunu belirtirken ebeveynler için çocuklarının hayatının ilk senesinde birlikte vakit geçirmelerinin bir hak olduğunun da altını çiziyor.


İzlandalılar elflere gerçekten inanıyor mu? sorusu en çok aldığımız sorulardan birisi. Sonuçları 2000 yılında İzlanda Üniversitesi tarafından yayınlanan 1998'da yapılan bir araştırmaya göre İzlanda halkının %54.4'ü elflerin gerçek olduğuna inanıyor. Yüzüklerin Efendisi serisinden veya çocukluğumuzda okuduğumuz masallardan aşina olduğumuz elfler, İskandinav veya Cermen ülkelerin kültürlerinde sıklıkla rastlanan mitolojik varlıklardır. İzlanda Üniversitesi'nin yürüttüğü 2007 tarihli daha yeni bir araştırmaya göre ise halkın %62'sinin elflerin bir masaldan daha fazlası olduğuna inandığı bilgisi yer alıyor. İzlanda'nın başkenti Reykjavik'de bulunan İzlanda Paranormal Derneği'ne bağlı olarak, elf varlıkları tanıtmak amacıyla Magnus Skarphedinsson bir Elf Okulu kurmuş. Şimdiye kadar hiç elfle karşılaşmamasına rağmen bu deneyimi yaşayan 900 kişi ile tanıştığını ve bu kişilerin deneyimlerini derleyen Magnus Skarphedinsson, bu kişilerin 75'inin elf arkadaşı olduğunu 35'i ise elfler tarafından misafir olarak ağırlandığını öne sürmekte. Ülkede elf varlıklara olan inanç aynı zamanda günlük hayatı da etkilemekte. Örneğin İzlanda'da 2013 yılında bir yol yapımı için protesto yapılmıştıı. Bunun sebebi ise yol yapım çalışmalarının kayalıklara yakın bir yerde olması ve elflerin kayalıklarda yaşadıklarına inandıkları için bu çalışmaları protesto ettiler. Yapılan protestoların ardından ise yol yapım çalışmaları yetkililer tarafından durdurulmak zorunda kaldı. Ragnhildur Jonsdottir, İzlanda'nın elflere fısıldayan kadını olarak biliniyor. Ragga ismi ile anılan Ragnhildur Jonsdottir, elflerle iç içe bir yaşam sürdüğünü belirtiyor. En yakın arkadaşının Huldufolk ırkından Pulta olduğunu öne süren Ragga, çocukluğundan beri süre gelen bir arkadaşlıkları olduğunu, onların dünyası ve bizim dünyamız arasında köprü kurabilmek için çevirmenlik yaptığını söylüyor. İzlanda'nın son dönemdeki en ünlü şarkıcılarından, bizim de çok severek dinlediğimiz Jofriour Akadottir, çocukluğunda elflere ait bir kayaya tırmanarak onları rahatsız ettiği için elfler tarafından cezalandırıldığını belirtiyor. İnanışa göre elfler, devasa kayalıklarda yaşıyorlar ve sadece yaşam alanlarına tehdit oluştuğunda tehlikeli olabiliyorlar. İzlanda halkı Huldufolk'u yani elfleri rahatsız etmemek için devasa kayalıklarda yapılacak olan inşaatlardan kaçınıyorlar. Farklı bir inanışa göre ise İzlanda'da herhangi bir yere taş atmak hoş karşılanmıyor. Bunun sebebi ise atılan taşların elflere isabet edebileceğini düşünmekte. İzlandalılar elflere inanıyor mu sorusunun cevabını araştıran İzlanda Üniversitesi farklı sonuçlar elde etti. İzlanda halkının çoğunluğu Elf varlıklar ile karşılaşmasa da sivri kulaklı insansı varlıklara inanıyor.


İzlanda'da 15 farklı elf çeşidi olduğunu iddia eden Skarphedinsson, elfleri ve diğer gizli insanları gördüğünü iddia eden 900'den fazla İzlandalı ve 40 başka ülkeden 500 kişiyle tanıştığını belirtiyor. Bu insanları ise bir araya getiren ortak nokta ise psişik olmaları ve altıncı hislerinin kuvvetli olması. Kuzey İzlanda'da soğuk mu soğuk bir kış günü, genç bir delikanlı annesi tarafından yandaki çiftliğe yardım etmesi için gönderilir. Ancak karanlık çöker, kar fırtınası şiddetlenir ve zavallı delikanlı kaybolur. Soğuk, aç ve yorgun düşen genç delikanlı, küçük bir eve denk gelir, kapıyı çalar, nazik ama kısa boylu bir çift onu içeri davet eder. Bu evde her şey ilkeldir, küçük hanımefendi ona kuru kıyafetler getirir ancak bu kıyafetler delikanlıya bir yerden tanıdık gelir, folklor müzesinden. Delikanlının yaşadığı şaşkınlığı gören çift Biz elfiz, biz gizli insanlarınız. Endişelenme, sana zarar vermeyeceğiz der. Sıcak bir yemekten sonra delikanlı sabaha kadar derin bir uykuya dalar, elf çift onu besler ve sabah olur olmaz oradan ayrılır. Ancak delikanlı gördüklerinin hayal gücünün ürünü olup olamadığına bir türlü karar veremez. Kar üzerindeki adımlarını geriye doğru takip eder ama ev ortadan kaybolmuştur. Metro'nun haberine göre bahsettiğimiz delikanlı şu an 69 yaşında ve Reykjavik'te bulunan İzlanda Elf Okulu'nun müdürü, Magnus Skarphedinsson. Elf fenomenini incelemek için 34 yıl harcayan Skarphedinsson Doğaüstü deneyimler, hayaletler ve ruhlar hakkında hikayeler topluyorum, ancak ben onları hiç görmedim. Yine de elflerin ve gizli insanların veya huldufolk'un varlığına inanıyorum diyor. İzlanda'da elfleri gören 1400 görgü tanığıyla tanışan Skarphedinsson İzlanda Elf Okulu için sorular soruyor ve hikayeleri derliyor. Skarphedinsson'un çıkış noktasını belirtmek gerekirse pek çok yerli ve yabancı turistin ona elfler hakkında sorular sorması olmuş, nitekim konuya bir hayli hakimmiş. İzlanda'da 15 farklı elf çeşidi olduğunu iddia eden Skarphedinsson, elfleri ve diğer gizli insanları gördüğünü iddia eden 900'den fazla İzlandalı ve 40 başka ülkeden 500 kişiyle tanıştığını belirtiyor. Bu insanları ise bir araya getiren ortak nokta ise psişik olmaları ve altıncı hislerinin kuvvetli olması. Bu bağlamda, İzlanda Üniversitesi'nin 2007'de gerçekleştirdiği bir araştırma, İzlandalıların yüzde 60'ının elflerin ve gizli insanların varlığına inandığını ortaya koydu. Ancak bu gizli, kısa boylu canlıları elbette Reykjavik'te görmek mümkün değil, farklı bir boyutta var olan bu canlılar yalnızca psişik yetenekleri olanlar tarafından görülürler. Her nasılsa İzlanda'da her 20 kişiden biri böyle bir sezgiye sahip olduğunu iddia etmektedir. Bunun büyük ihtimalle nedeni ise ülkenin kolektif hafızasında elflerin önemli bir yere sahip olmasıdır. İzlanda Elf Okulu'nun Müdürü Skarphedinsson, İzlandalıların elfler ve gizli insanlarla derin bir dostluğu olduğunun altını sıklıkla çiziyor. Örneğin birisi doğanın ortasında kaybolursa, kar fırtınasında mahsur kalırsa, gizli insanlar veya elfler onlara barınak sağlar. İnsanlar açlıktan ölüyorsalar onlara yiyecek verirler. Hasta iseler onları iyileştirirler. Yine de sadece psişik insanlar elfleri görebilir. Hakikaten de İzlanda'nın doğasını ve ülkedeki gizli noktaları gördükten sonra buralarda elflerin yaşadığına insanlar ister istemez inanıyor. Skarphedinsson ayrıca yılbaşı akşamı elfleri gördüğünü iddia eden birçok insanla tanıştığını da belirtiyor. Ayrıca On İkinci Gecede de kendilerini insanlara görünür kıldıklarına dair söylentiler de bulunuyor, hatta İzlandalılar bunu rettandinn adlı bir festivalle şenlik ateşi yakarak kutluyor. İzlanda Elf Okulu, elfler hakkında en geniş ve en kapsamlı bilgiye sahip kurum olarak tezahür ediyor. Skarphedinsson İzlanda Elf Okulu'nun kuruluşundan bugüne kadar ABD, Kanada, Birleşik Krallık, Almanya gibi ülkelerden 10.000'den fazla mezun verdiğini söylüyor.


Karl Ove Knausgard, mektuptan sonra her gün her şey hakkında yazmaya başlıyor. İlk iki kitap olan Sonbahar ve Kış'ta sakızdan petrole aklınıza gelebilecek her şey var. Bunları kızına anlatırken o şeyler hakkında değişik bir yerden bakmanızı sağlıyor. Engereklerin işitme duyusundan yoksun olması gibi birçok şey öğreniyor, yeniden hayatı tanıyor ve yıllardır karşılaştığınız birçok şeyi farklı bir açıdan değerlendirmeye başlıyorsunuz. Sanki yazar elinizden tutup size her şeyi bir bir gösteriyor, anlatıyor. Kendinizi küçük bir çocuk gibi hissediyorsunuz. İlkbahar, serinin diğer kitaplarından daha farklı. İlkbaharda baba ve onun üç aylık kızının bir günü anlatılıyor. Diğer üç kitap deneme tadında ilerlerken Knausgard, bu anlatı romanıyla dikkatleri yeniden toplamayı başarıyor. Yaz, serinin son kitabı. Bu kitap da Sonbahar ve Kış gibi denemelerden oluşuyor. Yakın gerçeklik üzerine yazılan yazılarda Knausgard kızına dünyayı anlatmaya devam ediyor. Birbirinden bağımsız ama hayatı oluşturan şeyler hakkındaki bu modern denemelerde dil, Kavgam serisindeki dilden biraz farklı. Her gün yaptığınız eylemler hakkında düşünürken kendinizi bir anda o eylemin getirdiği duygu ve düşüncede buluveriyorsunuz. Hayatı otomatik pilotta yaşamaktan sıyıran bu ufak yazılar Karl Ove Knausgard'ın yalın ve çarpıcı diliyle birleşince okumak edebiyatseverler için daha keyifli bir hale geliyor. Serinin dört kitabı da farklı ressamlar tarafından resimlenmiş. Sonbahar'da Vanessa Bird, Kış'ta Lars Lerin, İlkbahar'da Anna Bjerger ve Yaz kitabında Anselm Kiefer eserlerini görebilirsiniz. Farklı ressamların farklı tarzları her kitapta mevsimlerin vurgusunu taşıyor. Ayrıca Knausgard'ın üslubunun her mevsimden nasıl etkilendiğini görmek Mevsimler serisiyle mümkün. Monokl Edebiyat'tan çıkan bu samimi ve kişisel serinin çevirisini Haydar Şahin yaptı. Mevsimler bir solukta okuyabileceğiniz bir yılın izlenimlerinden oluşuyor.


Blaue Blume'nin vurucu tınıları karşısında adeta paralize oluyorsunuz. Tüyleriniz diken diken oluyor. Danimarka'nın en iyi üç müzik grubunu listelemek gerekse hiç düşünmeden Blaue Blume'yi bu listede Efterklang'dan sonra ikinci sıraya koyardık. Hatta birinci sırayı paylaştırabiliriz bile. 1980'li yıllarda İngiltere'de başlayan New Romantics akımını bugün icra eden Blaue Blume alternatif art pop sularında kendini konumlandırıyor. Spandau Ballet ve Duran Duran gibi ünlü müzik gruplarını andıran Danimarkalı grubun ses evreninde The Smiths esintilerini de bulmak mümkün. Blaue Blume Danimarka'nın en heyecan verici seslerinden biri. Jonas Smith, Peter Bogvad, ve kardeşler Soren Jensen Buhl ve Robert Jensen Buhl'dan oluşan Blaue Blume, 2014'de yayınladığı Beau & Lorette adlı EP'den bu yana güzelliği karşısında hayrete düştüğümüz teklilere, albümlere ve EP'lere imza attı. Özellikle Beau & Lorette'in açılış şarkısı Birthday vurucu bir şekilde başlıyor ve dinlerken parçanın enstrümentalitesi karşısında bir nevi parelize oluyorsunuz. Müzik hayatına zirvede başlayan grubun kurulma hikayesinden bahsetmek gerekirse Soren ve Jonas on dört yaşındayken lisede tanışıyorlar ve ders aralarında birlikte çalmaya başlıyorlar. Aslında tipik bir hikayeyle karşı karşıya olsak da iki kişi çalmaktan yorulunca gruba Soren'in erkek kardeşi Robert ve arkadaşları Peter da katılıyor. Yayınladıkları ilk EP'den Kasım 2019'da dinleyiciyle buluşturdukları Bell of Wool albümüne kadar her daim aşk, yaşam, ölüm gibi konuları şarkı sözlerinde gündeme getiriyorlar. Syzygy adlı ilk albümü 2015 yılında yayımlayan Blaue Blume orijinal bir albüme imza atarken gösterişli melodilerden oluşan parçalarını zarif bir tutumla kaydetti. Albümle birlikte uluslararası dinleyici tarafından ününe ün katan genç Danimarkalılar İngiltereli müzik grubu Wild Beasts ve Danimarkalı hemşerileri Efterklang ile karşılaştırıldı. Blaue Blume Roskilde Festivali, The Great Escape, Eurosonic derken Avrupa'nın en iyi festivallerini gezdi. Ayrıca 2019'da Blaue Blume Reeperbahn Festivali'nde hfn music'in showcase etkinliğinde sahne aldı. Bell of Wool ile yeniden doğdu. Müzik hayatına halihazırda olgun bir çizgide başlayan grup, Bell of Wool albümü ile artık kariyerinin zirve noktasına ulaştı. Karanlık ve macera olmak üzere iki ana temadan oluşan albümde Jonas Smith'in vokalleri daha depresif, daha karanlık ve daha gergin bir tonda. Albümün bu çizgisi de elbette Jonas'ın geçirdiği depresif epizodlarla doğrudan alakalı. Hatta bu nedenle ilk albümün üzerinden dört sene geçtikten sonra Blaue Blume, Bell of Woll'u yayınlayabildi. Zorlu bir süreçten geçtiğini belirten Jonas Smith, grubun özünde sadece müzik yapmak olmadığını aynı zamanda duygularını yansıtmanın olduğunu söylüyor. Hatta bunun onlar için totemleri olduğunun altını çiziyor. Depresyonu, karanlığı, travmaları, modern insan olmanın getirdiği vebali Blaue Blume dinlerken iliklerimize kadar hissediyoruz. Morgensol, Lovable, Rain Rain gibi parçalar karanlık tonlarda olmasına rağmen grubu bambaşka bir yolculuğa sürüklediği gerçek. Bell of Woll ile bir nevi yeniden doğduğunu söyleyen Blaue Blume her zaman nasıl hissediyorlarsa bunu müziğini yansıtacaklarına bir nevi ant içmiş gibi.