22 yaşında, Ohio çıkışlı bir indie folk müzisyeni Jessica Lea Mayfield. SPIN'in Nevermind tribute albümünde cover'ladığı Lounge Act ile sert bir tokadını yiyerek tanıştım bu kadınla. Sesinde sakinleştirici bir hüzün var. Sakinliğin ardındaki güç ve patlamalar da hissediliyor. Müziği, havanın güzel olduğu bir günde evde oturup pencereden güneşin binalar üzerindeki rotasını izlemek gibi sürükleyici. Bir an dışarı çıkacak gücü bulup, giyinirken yeniden yorulmak gibi inişli çıkışlı ruh halleri var şarkılarında. Mayfield müziğe 8 yaşında, ailesinin bluegrass grubunda başlamış. 15 yaşında ilk EP'si White Lies'ı kaydetmiş. Onu 2008 tarihli albüm With Blasphemy So Heartfelt ve bu yıl çıkan Tell Me izlemiş. Albümün açılış parçası I'll Be The One You Want Someday, Kendi karanlık çağlarıma giriyorum cümlesiyle dinleyiciyi uyararak başlıyor. Oturduğun yerde kıpırdamadan, sadece düşünmekten yorulmak, düşünceler içine yuvarlanıp konuşmaktan vazgeçmek gibi bir şarkı. Jessica Lea Mayfield net ve çoğumuzun yaşadıklarına denk düşen şarkı sözleriyle yakalıyor insanı. Our Hearts Are Wrong'da Nasıl işlediğini biliyorum, ben de senin gibiyim dediğinde hak veriyorum. Albüm zaman zaman Blue Skies gibi şarkılarla neşelense de bu, fırtınalı bir havada verilen doğum günü partisine benzeyen karanlık bir neşe. Şarkılar ilerledikçe Jessica Lea Mayfield'ın içinden başka başka kadınlar çıkıyor. Bir noktada kırılganken, diğerinde Sana başına bela açacağımı söylediklerinde inanmalıydın diyor. Bir reddedilmenin acısını yaşıyor, bir reddetmekten zevk alıyor. Yaşadığı her duyguyu iyice hissetmeye çalışıyor gibi. Tanık olduğumuz hikayeler boyunca süreğen davul ve gitar ritmi, şarkıların ortasında minik minik filizlenen gitar melodileri ve sololarıyla başka yönlere çekiliyor. Yeni hayatımdan hoşlanmaya başlıyorum, bu karanlık arkadaşı bırakmak istemiyorum diyor Run Myself Into The Ground'da. Kapanış parçası Sleepless'ın sözleriyse müziğinin özeti gibi: Yalnız değilim, içimde beni rahat bırakmayan bir kükreme var. Jessica Lea Mayfield'ın hikayelerini dinlemek bana iyi geliyor.


Hayatla meselelerini, acılarını, içinden geçtiği zorlayıcı dönemleri anlatırken karanlığa kapılmayan, aksine umut veren müzisyenlerden John Grant. Şarkılarını dinlerken dünyanın ve insanların içindeki iyiliği görmek kolaylaşıyor. Bu çok değerli. Grubu The Czars sona erdikten sonra müziğe bir süre ara veren Grant, 2010'da ilk solo albümü Queen of Denmark'ı çıkarmış ve bu albümün turnesinde İstanbul'a da uğramıştı. Martta yayımlanan ikinci albümü Pale Green Ghosts'un rüzgarıyla geldi bu defa memlekete. Babylon ve Pozitif'in kurucularından Mehmet Uluğ'un cenazesi vardı konser günü. John Grant geceye Türkçe Başınız sağolsun diyerek başladı. Şarkılarında olduğu kişiyi kabul etme ve ettirme çabası, ayrılıklar, bağımlılık, bazen sinizm dolu bazen çarpıcı biçimde yalın cümlelerle yer buluyor. Son albümden You Don't Have To ile açılan konserde, tıpkı albümlerinde olduğu gibi duygu yoğunluğu bir arttı, bir disko havalarıyla uçup gitti. Esprili sözleriyle tam da insanın canını yakmadan, kendi canını yakan dertleri anlatmayı beceren Sigourney Weaver'ı gay'liğinden kaçmaya çalışıp, bunu yapamayacağını anladığında yazmış John Grant. Acıyı, insanın içinde hareket eden ve ardında muhteşem manzaralar bırakarak onu değiştiren bir buzula benzettiği Glacier ise, Pale Green Ghosts'un kayıtlarını yaptığı İzlanda'da yaşarken ona gelmiş. Gelmiş diyorum çünkü bir gün arabayla buzulların kıyısından geçerken doluşmuş sözler zihnine. Art arda çalınan GMF, Glacier ve seyircinin konserin başından beri adını bağırdığı Queen of Denmark ruhumu o kadar güzel bir yere çıkardı ki, bis yapılmasa da mutlu olurdum. Hatta bisteki Sensitive New Age Guy ortamı parti havasına sokup beni girdiğim ruhani moddan çıkarınca dengem bozuldu. Kimi konserlerde performans izliyor gibi değil, müzisyenlerle dertleşiyor gibi hissediyorum. 5 kişilik grubuyla John Grant de öyle hissettirdi. O farkında olmasa da çok şey anlattım kendi kendime gece boyunca. Hikayelerin hikayelere vesile olması güzel.


Geçen yılın soğuk, sıcak, nemli, alevli, akıl karışıklığı dolu ve sakin günlerinde kafa radyomda dönüp duruyordu Junip'in ikinci uzunçalarından Line of Fire, So Clear, Your Life, Your Call. Junip'in müziği bana moral veriyor. Ayağa kalk ya da düşüşünün tadını çıkar diyor ya Jose Gonzalez bir şarkıda, onları dinlerken iki seçenek de mümkün ve iyi görünüyor. 16 Şubat Pazar akşamı Nordic Sunday başlığı altında, deniz fenerleri gibi yanıp sönen ampuller arasında kendilerini izlerken geçen yılı temize çekip defteri tamamen kapattım. Junip'in engebeli ama yumuşak zemininde yuvarlanmak güzelmiş. 19.20'de başlayıp 20.30 gibi bitti konser. Erken başlayıp biten konserden sonra içilen biranın tadı daha güzelmiş.


Üniversitedeyken yayıncı arkadaşlarımın dergileri için makale çevirileri yapıyordum. Antolojiler için metin parçaları, manifestolar, şiirler derken kendimi en son 2010'da yayımlanan Philip K. Dick romanı Timothy Archer'ın çevirmeni olarak bulmuştum. Hayli uzun ve biraz zorlayıcı çeviri sürecinin ardından, bir daha böyle bir yükün altına girmem diye düşünüyordum. Ta ki Altıkırkbeş'ten Kaddish teklifi gelinceye kadar. Beat Kuşağının anahtar şairlerinden Allen Ginsberg'in, hikayesi Rusya'da başlayıp Amerika'nın akıl hastanelerinden birinde biten annesi Naomi için yazdığı şiiri Kaddish, şairin en önemli eserlerinden. Ginsberg, Naomi'nin zihinsel ve fiziksel çöküşünü ve onunla birlikte sanki tüm evrenin şirazesinden çıkışını, rahatsız edici olabilen bir açıklıkla anlatıyor. Anlatının her kelimesine sinmiş ağır bir acı var ve bunun gerçek olduğunu bilmek insanın kalbini kırıyor. Allen, annesinin sürekli artan bir şizofreni içinde gerçeklikle bağını koparmasını izlerken, onun aslında gerçekliğin farklı boyutlarını gören biri olduğuna inanmaya çalışıyor. Annesinin paranoyak sayıklamalarını, içinde hikmetler barındıran sözler olarak görüyor ve hayatı boyunca evren, zihin, yaratıcı üzerine kafa yoruyor. Kah edebiyat, kah uyuşturucular yoluyla. Çoğu zaman ikisini karıştırarak. İlk basımı 1961'de yapılan Kaddish ve Diğer Şiirler, Ginsberg'in büyük ses getiren Ulumasını takip eden çalışması. Şiiri düzyazıya yaklaştıran özgün tekniğiyle yazılmış eserleri oldukça otobiyografik, kimi zaman anlaşılmaz gelen göndermeler içeriyor. Kitabın başındaki Bill Morgan imzalı iki makale, Naomi ve Kaddish'in hikayelerini ayrı ayrı toparlayarak şiirdeki detayların daha iyi anlaşılmasını sağlıyor. Allen Ginsberg'in acı, kayıp, özlem duyguları ve türlü madde etkisi altında yazılmış şiirleri, insana fiziki ve ruhsal sınırlarını düşündürme gücüne sahip. Şimdiye dek çevirdiğim en zor ve yıpratıcı kitap, Altıkırkbeş etiketiyle satışta. Buyrun, keşfedelim.


Giyinmek, çoğumuz için konuşmak kadar sık kullandığımız bir ifade biçimi. Hayatımızın her anında olmasına rağmen giydiklerimizin nereden geldiğine, kimler tarafından nasıl, hangi malzemelerle üretildiğine bu kadar uzak olmamız tuhaf. Moda profesyonellerinin trend parçalardan çok zamansız ve kolay kombinlenebilir parçaları tavsiye ettiği, modanın ekonomik/ekolojik sürdürülebilirliği üzerine düşündüğümüz, eskiyen ya da dolabımızdan çıksın istediğimiz giysileri onları kullanmaya devam edecek birilerine ulaştırmaya çalıştığımız günlerde, ben de üzerimde ne olduğuna daha dikkatli bakıyorum. Ayakkabılarımı parçalanana kadar giyme huyum var. Giysilerimi de genellikle yıllar boyu kullanıp, hala kullanılabilecek gibiyse başkalarına veriyorum. Annemin dolabından eski paltolar, babamdan eski gömlekler aşırmayı seviyorum. Dürtüsel alışverişi bıraktım diyebilirim ve son zamanlarda aradığım kalın kazakları, bol pantolonları bulduğum vintage butikleri daha çok tercih ediyorum. Benim gibi hissedenler için Kadıköy'deki vintage butikleri gezip ufak bir rehber yapmak istedim. Bu arada butik sahiplerine birkaç soru sordum; Burası ne zaman açıldı? İçeride neler var? Belirli stil tercihlerinin yanında, doğal kaynakların sürdürülebilirliği açısından da düşündüğümüzde ikinci el ürün tercih etmeye ilişkin neler söylemek istersiniz? Sentetik Sezar'dan Yılmaz Ordukaya, Mod Vintage'dan Cemil Ciga, Büyükannemin Sandığı'ndan Tuğçe Çoban ve Nein Store'dan Bekir Ergin'in yanıtları ikinci el/vintage ürün kullanma tercihine dair çok güzel bakış açıları sundu. Hepsine teşekkürler. Sentetik Sezar resmi olarak 2012 yılında açıldı ama 1-2 yıllık bir blog dönemimiz de oldu öncesinde. O zamanlar Facebook, Instagram yok tabii. Ürünler 80-90'lar ağırlıklı vintage ürünler. Ürünlerimizi tamamen kendi zevkimize göre seçip getiriyoruz, her vintage ürünü getirip dükkanda sergilemiyoruz. Özellikle öne çıkarmak istediğimiz bir marka ya da dönem değil; ürünlerin modeli, rengi, kumaş kalitesi. Bu kısım bizim için daha önemli, özellikle markanın hiçbir önemi yok. Dünyaca ünlü markaların çok yüksek fiyatlara satılmasına karşıyız ki birçok müşterimiz çok uygun fiyatlara bu ürünlerin sahibi olmuştur. Kullanılmış olan ürünü tekrar kullanmak geri dönüşüme katkı sağlıyor, kullanılan hammadde ihtiyacını azalttığı için doğaya daha az zarar veriyor. Bu yüzden kullanılmış bir ürünün tekrar kullanılmasını destekliyoruz ve yaygınlaşmasını istiyoruz ki bu alışkanlık giderek yayılıyor. İlk açıldığımız dönemlerde kullanılmış giysilere burun kıvıran insanlarla çok karşılaşırken artık neredeyse hiç karşılaşmıyoruz. İnsanlar ikinci el ürünleri arkadaşlarında, çevrelerinde gördükçe bu önyargı kırıldı ve onlar da deneyimlemeye başladılar. İkinci el ürün kullanmak bir moda ve akım haline geldi, çünkü sezon modasına bağlı kalmadan her birey kendi hayal gücüne göre özgün bir stil yaratabiliyor artık. Mod Vintage 2015 yılında Cihangir'de faaliyete girdi ama 2010'larda bu işi farklı bir isimle yapmaktaydık. Çocukluktan beri babamla bit pazarlarının içinde koleksiyonerdik. Mağazamız Galata Serdar-ı Ekrem Caddesi'ndeydi. O zamanlar 60 ve 70'ler modaydı. O dönemler Türkiye'de henüz Vintage mağazaları enderdi. Facebook yeni kullanılıyor, Instagram henüz yoktu. Bizden ürün toplayarak internetten satış ile isim yapanlar oldu ama bunu ticareten yaptıklarının farkındaydık. Şu an markamızın köklü bir kitlesi oluşmuş durumda ve müşterilerimize elimizden geldiğince gerçek vintage kültürüne uygun şekilde hizmet vermeye çalışıyoruz. Herkes bu işi yapabilir ama biz bunun kültürünü yaşayarak yapıyoruz. Cihangir mağazamızda dünyaca tanınmış Hermes, Chanel, Louis Vuitton, Moschino, Armani gibi markaların çantaları, elbiseleri ve aksesuarları bulunuyordu. Bu tarz ürünler Paris ve Milano gibi modanın önderliğini yapan şehirlerde premium vintage sayılıyor fakat ülkemizde vintage'ın da bir modası oluşmakta. Eskiden 60 ve 70'ler modayken şu an 80 ve 90'ların kült markalarının sweatshirt ve eşofman üstleri moda oldu. Her ne kadar piyasada sahte üretimle müşterileri yanıltarak satış yapılsa da biz dönemin orijinal parçalarını bulup, onlara tekrar hayat vermeye çalışıyoruz. Kaynağı bitmek üzere olan aztek navajo ceketleri retro üretimiyle güncelleyip tekrar moda severlerle buluşturduk. Şu an çoğu mağazanın vitrininde de görebilirsiniz. İlerleyen zamanlarda ürünlerimizi markalaştırıp tasarım retro ürünlerle hizmet vermeye, kaliteli ve dönemin ruhunu yansıtan ürünleri moda takipçileriyle buluşturmaya devam edeceğiz. Lakin bu ürünler vintage ruhundan uzak ticarethanelerde değil, sadece bu ruhu yaşatmayı amaç edinmiş bizim gibi sayılı butikte olacak. Vintage kültürü adına işe başlarken tamamen geri dönüşümü ve müşterilere doğru kalitede sentetik değil, organik ürünler satmayı planlamıştık. Fakat vintage da artık popüler kültüre hizmet ettiği için tamamen tüketimi artırma ve içini boşaltma yönünde çabalayanlar olduğunu söylemek yanlış olmaz. Ayrıca vintage piyasası zincir markalarla da savaş içerisinde. Ben her zaman birbirimizle değil kapitalle savaşalım derim. Ne yazık ki vintage yayıldıkça rakipleşme de oldu. Bu işte eskilerden olarak bunu görmek çok üzücü. Umarım herkes birbirinin değerini anlar ve vintage kültürünü ayakta tutmak için beraber savaşabileceğimiz bir ruh oluşur. Büyükannemin Sandığı olarak 2015 yılı Nisan ayında Instagram hesabımızı açtık. 6 ay sonra Ekim ayında da Kadıköy'deki mağazamızı açtık. Büyükannemin Sandığı'ndaki ürünlerin çoğu yurt dışından özenle seçilmiş parçalar. 80'li ve 90'lı yılların ürünlerini mağazamızda bolca bulabilirsiniz. 80'li yılların rengarenk bomber montları, Almanya'da 70-80'lerde üretilmiş süet aztek montları, 90'ların kot ceketleri, rengarenk gömlekler, kazaklar ve dahası. Bir de 6 aydır devam eden Inspired by Vintage Büyükannemin Sandığı adlı bir üretim projemiz var. Vintage'dan ilham alan 70'lerin jile etekleri, önü düğmeli etekler ve bir çok vintage elbise modelini üretmeye de başladık. Şu an yurt dışında, özellikle Avrupa ülkelerinde vintage ve ikinci el giyime büyük bir saygı duyuluyor. İnsanlar eşyalarını çöpe atmak yerine sürdürülebilirlik ve doğaya katkı sağlamak adına bir başkasına aktarıyorlar. Bizim gibi ikinci el ve vintage mağazalarının çoğalmasıyla dünyadaki tüketim çılgınlığının bir nebze de olsa önüne geçebiliyoruz. Vintage ve ikinci el pazarı dünyada ve Türkiye'de oldukça gelişti. Umarız çok daha iyi yerlere gelecek. NEIN, bir mağaza olarak kendine lokal bir faaliyet noktası bulmadan önce dahi manifestosunu kurmuş, buna kanalize olmuş bir projeydi. Bu, benim Almanya'da öğrenci olduğum dönemde bit pazarlarında çalıştığım yıllara kadar uzanan bir süreç olsa da somut adımlarını görünür kıldığımız tarih 2017 Aralık ayıdır. Aslında butiğimiz ağırlıklı olarak vintage ürünler bulundursa da bir vintage değil oldschool butik. Daha doğrusu hem kalıplaştırılmış oldschool modası hem de her yıl değişen vintage akımlarının etkisiyle hareket eden vintage kültürüne zıt, kendi duruşu konusunda muhafazakar ilerleyecek bir proje olarak devam edecek. Butiğimizde öne çıkarmayı amaçladığımız hedef ürünlerden ziyade esas vurgu kendi üzerimize neyi giymekten hoşlanıyorsak onu sunmak. Bizim için vurgulanması gereken bu sunumun kendisi. Kendi bakış açımız 80'ler 90'lar alt kültür modası yönünde olduğu için yönelimlerimiz o yılın sokaklarındaki görünüme daha uygun da diyebiliriz. Son yıllarda yalnızca belirli renkler, desenler veya marka isimlerinin popülaritesini artırma uğraşını da anlamlı bulmuyoruz. NEIN, müzik ve görsel etkileşimden hareketle doğan sokak modası ve oldschool karşıtkültür oluşumlarının takipçisi. Bu sebeple sokakta olan, genel kitle olarak kabul edilmeyen ürünler dahi, örneğin fosforlu bir işçi kıyafeti, bizde satışa sunulabilir. Almanya'da bulunduğum dönemde yaptığım işlerden biri geri dönüşüm çöpçülüğüydü. O işte çalıştığım dönemde bir şeyin çöp haline getirilme eğilimine bu kadar keskin bir halde şahit olmak, sahip olma eğilimimizi bana çokça sorgulattı. Bazı şeyler değerliyse hep değerli, değersizse de yalnızca bir dönem değerliydi ve sonrası hep değersiz olarak devam ediyordu. Vintage'ın büyüsü de aslında benim için hep bu noktada saklıydı. Bazı değerli olan yapı taşları o döneme değer veren günümüz takipçileri tarafından sahipleniliyor. Bu bağlamda butiğimizde bulunan kıyafetlere övgüsünü gizlemeyen müşterilerimizin yorumlarını görmek memnuniyet verici. Moda markaları insan algısını taciz eden kataloglarıyla eskimeyenleri bıraktırıp tüketim istencini tetikleyerek, kitlelerin üzerindeki şeyleri demode olarak nitelendirerek çöpe yollayıp değersizleştirirken bazı materyaller halen dönüşüm çemberi içinde dolanıp kendilerini güncel zamanda tüketilebilir halde tutabiliyor. Vintage ürünleri NEIN olarak butiğimizde sunma amacımız bu çemberin devamlılığını sağlamak, temsiliyetini görünür kılmak, canlılığına yön vermek, zaman-estetik algı çeşitliliğini yeniden yapılandırmak ve ilkel sahiplik dürtüsü olan komünal kaynak kullanımını yeniden aşılamak.


Kuzey Avrupa, müziğiyle gönlümüzü titreten coğrafyalardan biri. 22. İstanbul Caz Festivali'nin Kuzey Işıkları başlıklı gecesinde Jamaikalı reggae/dub ikilisi Sly & Robbie, Norveçli trompetçi/besteci Nils Petter Molv r, Norveçli gitarist Eivind Aarset ve Finlandiyalı elektronik müzik sanatçısı Vladislav Delay ile birlikte sahnedeydi. Uniq İstanbul Açık Hava Sahnesi'nde gerçekleşen etkinlik Korhan Futacı ve Kara Orkestra'nın performansıyla başladı. Onları ister kapalı ve küçük mekanlarda, ister açık havada daha büyük sahnelerde izleyeyim, müziklerini aynı yoğunlukta hissediyorum. Ruhumu kavrayıp sarsmaya başlamaları sadece birkaç dakika alıyor. Yine öyle oldu. Mekana girdim ve hop, hipnotize olmuş halde sallanmaya başladım. Gün batımını Danimarkalı indie pop grubu The Asteroids Galaxy Tour'la karşıladık. Oturmayı seven milletiz; öyle ha deyince kalkacaksın, çantanı falan toplayıp önlere gideceksin, kimseye aldırış etmeden dans edeceksin, bunlar bize zor geliyor. Yine de grubun dinamik, kıpır kıpır müziği solist Mette Lindberg'in seyirciyi ikna yeteneğiyle bir araya gelince kalabalığın bir kısmı sonunda minderlerden kalkıp dans etmeye başladı. Bence hatırı sayılır bir başarıydı. Birkaç teknik sorun yaşasalar da enerjileri hiç düşmedi. Sahnenin hakkını verdiler. Davulcu Sly Dunbar ve bas gitarist Robert Shakespeare, 1970'lerden beri birlikte çalışıyor. Sly & Robbie sadece bir müzik grubu değil aynı zamanda bir prodüksiyon ekibi. İkilinin kurduğu ritim yapısı dinleyeni transa geçirme gücüne sahip. Üzerine Molv r'in meditatif trompet soloları, Delay'in elektronik sihirbazlığı ve Aarset'in gitar işçiliği eklenince dub'la caz ve deneysel müziğin birleştiği, sık kullanılmayan kapıların aralandığı, ruhumuzun bolca cereyanda kaldığı bir konser yaşadık. Sahnedeki birleşim, bulunduğumuz yıldan hangi yarımkürede olduğumuza kadar birçok şeyi unutturdu. Katıksız haz ve uzayıp giden anın içinde erime hissini hatırlattı. Kuzey Işıkları Maslak'ta parlayıp söndü, aksi içimize düştü.


Yumuşak, buğulu seslerden şarkılar dinlerken gözümde bir bataklığın üzerini örten sis canlanıyor. Çürümüş yapraklarla yastık gibi yumuşamış zemin, ağaç köklerinin dibinde sular. Zamanın aslında akmadığı hissi. Seslerin bile boğulduğu, mutlak yalnızlığı yaşamaya fırsat veren mağaralarla dolu bir yer. Montreal'den Kandle Osborne'un 6 şarkılık ilk EP'si Know My Name (2011) de böyle çiyli, loş bir atmosfere sahip. Swamp rock tanımı, müziği çok iyi yansıtıyor. Kandle'ın babası ve prodüktörü, Kanadalı alternatif rock grubu 54-40'nin solisti Neil Osborne. İlk grubunu 16 yaşında, kız kardeşiyle birlikte kuran Kandle aynı zamanda fotoğrafçı. Portfolyosu da müziğine benziyor; biraz karanlık, doğrudan, sakin. Yanlış giden ilişkilerden bahseden şarkılarında gitar Broken Social Scene'den bildiğimiz Sam Goldberg'e, bas Jason Kent'e, davul Patrick Conan'a ait. Kandle'ın yirmili yaşlarının başında olmasına rağmen görmüş geçirmiş çıkan, insanı içine çeken sesi ve Goldberg'in bataklığın üzerine kuşlar uçuran gitarı albüme karakterini kazandıran en önemli unsurlar. Know My Name'de bir de Rolling Stones cover'ı Playing With Fire yer alıyor. İnsanda ağaçlara, yollara, gitmediği yerlere koşma isteği yaratan, sinematografik bir müzik yapıyor Kandle.


Crush Songs, New York indie rock'ının bayrak taşıyıcısı Yeah Yeah Yeahs'in hem vokali hem imajıyla yırtıcı solisti olarak tanıştığımız Karen O'nun ilk solo albümü. Müzisyenin 2006 2007'de yazıp kaydettiği şarkılardan 15 tanesini bir araya getiren albümün uzunluğu sadece 25 dakika. Karen O'nun gitar veya ukulelesini tıngırdatıp çabasız bir tonda söylediği şarkıların her yerinde samimiyet var. Modern zamanlarda yaşamanın zorluğundan Michael Jackson'un ölümüne, kalp kırıklıklarından yitirilmiş anlara, hayatın getirip götürdüklerine dair bir düşünce akışı dinliyoruz. Crush Songs, bir albümden çok Karen O'nun fikirlerini not ettiği bir deftere benziyor. Demo kayıtlarını andıran şarkılar, bitmiş işlerden çok eskizler. Bu elbette müzisyenin seçimi ve albümü dinledikçe, Karen O'nun çıplak sesinden daha çok etkilendiğimi fark ediyorum. Sahnede renk patlamaları içinde gördüğümüz birinin evinde, dizleri çıkmış eşofmanıyla mırıldandığı şarkıları duymak gibi bir his bırakıyor. Rapt, Beast ve Body gibi çarpıcı parçalar barındıran Crush Songs, dinledikçe alışılıp sevilen albümlerden.


Müziğe adanmanın ötesinde, başlı başına müziğe dönüşmüş bir hayat Jools Holland'ınki. 70'lerden 90'lara kadar parçası olduğu new wave grubu Squeeze, 1992'den beri BBC2'da sürdürdüğü ve yeni gruplardan yaşayan efsanelere aklınıza gelecek herkesi konuk ettiği müzik şovu Later... with Jools Holland, BBC Radio 2'da yayınlanan radyo programı, çeşitli müzisyenlerle iş birlikleri, solo ve orkestrasıyla yayınladığı albümler... 22. İstanbul Caz Festivali'nin iddialı isimlerinden Jools Holland, big band geleneğini sürdüren geniş orkestrası Rhythm & Blues Orchestra ile 7 Temmuz gecesi Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'ndaydı. Üstelik konukları arasına Marc Almond'ı da katmıştı. Gecenin açılışını Dublin çıkışlı rockabilly/blues müzisyeni Imelda May yaptı. Şarkıların hikayesini anlatırkenki tavrından sahneye hakimiyetine, kostümünden saçına her şeyiyle hayranlık uyandırıcıydı. Vahşi kadınlara, yakışıklı adamlara, İrlanda'nın eski birahanelerine, kalp kırıklıklarına ve yaşamanın coşkusuna yazılmış şarkılar 1 saat boyunca yaz akşamı içinde ve bizim içimizde aktı. May, seyirciler arasında dans eden bir kız çocuğunu sahneye davet ettiğinde kopan alkış, çocuğun tüm çekingenlik ve yargılardan uzak dansının yanında bizim de öyle kaygısız, içimizden geldiği gibi davrandığımız anları kutluyordu. Seyirci Imelda May'i sevmiş gibiydi. Kendisini küçük ve kapalı bir mekanda izlemeyi de isterim. Jools Holland ve orkestrasının sahnede yerini almasıyla seyirci de elektriklendi. Gruptaki müzisyenlerin tek tek öne çıktığı konserde caz treni boogie woogie'den ska'ya birçok istasyonda durdu. Grubundaki solistleri tıpkı TV programındaki gibi teker teker takdim eden Holland'a vokallerde Mabel Ray, Louise Marshall ve Ruby Turner eşlik etti. Özellikle Turner'ın performansına sadece şarkı söylemek demek haksızlık olur. Müzikli bir şeytan çıkarma, ruh üfleme ayini gibi tanımlamalar daha uygun. Konserin en ateşli anları, İngiliz müzisyen Marc Almond'ın sahnede olduğu dakikalardı. Bir Edith Piaf, iki Soft Cell şarkısıyla geceye katkı sunan Almond, hem sesi hem dinamizmiyle etkiledi. Tainted Love, konserin en çok dans edilen şarkısı oldu. Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nun sahnesi dışında her yerinde konser izlemişimdir. Protokolde, en arka sırada, kameraların arasında, merdivenlerde, kenardaki çimlerde ya da bilet alamadığım konserlerde kapısının önünde. Orada olmak, günlük hayatta unuttuğum o genişlik hissini duyarak konser izlemek beni hep etkiliyor. Gündüzün sıcağını unutturan gece serinliğinde yüzlerce insanla sokaklara dökülmek, Harbiye'den Taksim'e yürürken son saatleri kafamda evirip çevirmek çok güzel. Hayatımdan hiç eksik olmasın.


Hayatın kendisi bir çeşit çürüme. King Dude'u anlatmaya başlamadan önce bunu bir ön kabul olarak ortaya koyma gereği duyuyorum. Genel planda görünen o canlılık, mikro ölçekte minik birimlerin diğer minik ve ölü birimleri sindirmesi. Aslında bunun çok basit ve net bir anlatımı Placebo'nun Teenage Angst'inde mevcut: Doğduğum anda çürümeye başladım. Çürümek korkulacak bir şey değil, doğal olan her şey gibi. Euchrid Eucrow'un Nick Cave'in kaleminden çıkma hikayesini bilir misiniz? Alkolik annesinin nefreti, sadist babasının şiddeti ve köktendinci bir kasabanın laneti için mıknatıs olan dilsiz çocuk ancak ıssız bir bataklıkta, gördüğü kurtarıcı melek sanrılarıyla huzur bulur. Sülfürle vaftiz edilmiş, cinai atmosferdeki kutsal zerrecikler. Seattle'lı Thomas Jefferson Cowgill'in karanlık folk projesi King Dude, tam da bu hikayeye fon müziği olabilecek nitelikte; kan gibi koyu ve yoğun. TJ Cowgill black metal grupları Book of Black Earth ve Cross'a mesai vermenin yanında, 90'ların Akmar Pasajı'nda kült olabilecek giyim markası Actual Pain'le modaya da el atmış. Elbette Actual Pain de adı geçen bütün işler gibi insanın/hayatın karanlık yanını kucaklıyor. Cowgill 2006'da King Dude adını benimsiyor. İlk EP My Beloved Ghost ve sınırlı sayıda basılan Tonight's Special Death'in ardından geçtiğimiz yıl Dais Records etiketiyle ilk uzunçaları Love'ı çıkarıyor. Elimizde akustik gitarın kendinden emin ve tali yollara sapmaksızın yürüyüşü üzerine serilmiş yorgun, pes, sigara dumanı gibi genzi yakan bir vokal var. Siyah gömleğiyle mahallenizin cenaze levazımatçısının temiz yüzlü yardımcısı gibi görünen King Dude soyundukça, vücuduna işlenmiş mürekkep göz önüne seriliyor. Şarkılar da karşımıza birer folk eseri olarak çıkıp, gözeneklerinden buram buram karanlık sızdırıyor. King Dude'un arşınladığı topraklarda saçlarında örümcekler gezen sevgililerin elleri soğuk, mezarlıklardaki gölgeler tanıdık, Meryem, İsa ve Şeytan gibi figürler bir sis bulutu içinde, insanın iradesi üzerindeki savaşlarını sürdürüp gidiyor. Cowgill'in kendi yankısı içine çekilen sesi, bataklığın çürümüşlüğü içinde, süte banılmış bisküvi gibi yumuşuyor. Burası, güneşinin Lucifer olduğu bir dünya. Tanrı'nın karşısına dikilen Şeytan'ın, Böyle tanrılık edeceksen, cennet pek de eğlenceli olmasa gerek diye şikayet ettiği, pagan ve okült temalarıyla yoğurulmuş bir evren. Love'ın karanlık romantizminin çürük çilek kokusuyla hiç ilgisi yok. Ölüm, hayatta kalma, inanç, inancın kaybı, ruhsal arayış ve acıyla şekillenmiş korkusuz şarkılar siyah bir ışık yayıyor. Yine Dais çatısı altında, Ekim'de yayımlanacak Burning Daylight'ın öncü kuvvetleri You Can Break My Heart ve Jesus In The Courtyard'dan anlaşıldığı kadarıyla yeni albümde de acılı devinim devam ediyor. You Can Break My Heart'ta ulaşılamayan sevgili karşısında Kalbimi kırabilirsin ama geri kalanımı kırma diye yelkenleri suya indiren ve gözü yaşlı vokaliyle yürekleri dağlayan King Dude, Jesus In The Courtyard'da arkasına aldığı piyano desteğiyle İsa'yla Şeytan'ın savaşında taraf oluyor: İsa avluda yalanlar söylüyor. Şeytan mısır tarlalarını ateşe veriyor. Görünüşe göre Burning Daylight bataklığı aynı hissiyatla fakat daha geniş bir enstrümantasyonla kat edecek. King Dude'un müziği gök cisimleri ve fizikten bağımsız, upuzun bir gece. Dayatılmış değil, tercih edilmiş bir karanlık. İçinde tuhaf biçimde huzur zerrecikleri barındıran, sülfürik bir orman ve TJ Cowgill, ormanın derininde inildeyen yaralı bir hayvan. Yaralı diye yardıma muhtaç sanılmasın; o, ormanın gerçek kralı.


Feat.'in Aralık sayısı için Push The Sky Away trailer'ı üzerine bir şeyler yazmıştım. Teknik bazı sorunlardan dolayı dergi bu ay çıkamadı. Ben de yazıyı burada paylaşayım dedim. Her sabah uyandığımda kafa radyomda bir şeyler çalıyor. Öyle bir mekanizma var, ben uyurken beden dışı mihraklar kafamın içinde listeler yapıyor. Yalnız yayın akışı biraz kavga dövüş hazırlanıyor. Radyoyu ele geçirmek için her gece içimde Mustafa Sandal ile Nick Cave and the Bad Seeds kapışıyor. Bad Seeds takımı saç-sakal karışmış vaziyette, gömleklerinin yakasını bağırlarına kadar açıp altın yüzüklü ellerini sallayarak Mustafa Sandal'ı kovalıyor Bebek sahilinde. Çocukluğun eğlenceli pop ritimleri elektrikli gitarlara ve içinden sosyopatlar fırlayan piyanolara yeniliyor. Nick Cave and the Bad Seeds, Kırk Haramiler gibi bilincimin kapalı kapılarını kırıyor, ruhumun salonlarına koku bombası atıyor, huzurumun ayak parmakları arasına yanan sigara koyuyor. Son Bad Seeds albümü Dig, Lazarus, Dig!!!'in tropik fırtınaları üzerinden 4 yıl geçti. Bu 4 yılda kurucu üyelerden Mick Harvey gruptan ayrıldı, Grinderman ikinci albümüyle kulaklarımızı ateşe verdikten sonra dağıldı. Nick Cave'in ikinci romanı Bunny Munro'nun Ölümü yayımlandı. Üniversiteyi bitirdim, birkaç işe girip çıktım. Annem saç rengini değiştirdi. Kylie Minogue yine albüm listelerinde birinci oldu. Sokak kedileri yüzlerce yavru doğurdu. Tam 21 Aralık 2012'de dükkanı kapatıp gidiyoruz derken, Nick Cave and the Bad Seeds'den yeni albüm tarihi geldi ve kıyamet iptal edildi. Trailer'ını yukarıda izleyebileceğiniz Push the Sky Away, Güney Fransa'da kaydedilmiş ve 2013 Şubat'ında, grubun kendi plak şirketi Bad Seed Ltd.'dan çıkacak. Nick Cave, şarkıları Google ve Wikipedia gezintileri sırasında yazmış ve albümün derdi, internetin gerçeklik algısını nasıl etkilediği. Bu Computers and Blues temasının Bad Seeds'in elinde neye dönüştüğünün ipuçları videoda mevcut. Geleneksel enstrümanları yenilikçi bir yaklaşımla kullanmaya gayret eden adamlarımız, bu defa etrafta buldukları objeleri de müziğe katmış. İnternet çağının şaibeli gerçekliğine, hangi sesin nereden çıktığı belirsizliğini de eklemiş. Kulağa çarpan ses parçaları iştah açıcı. Zaten Cave, Ellis, Sclavunos, Wydler, Savage ve Casey'nin yırtıcı pençelerinden tatsız bir şey çıktığını görmedik. Kabullenilmesi en kolay sınır olan gökyüzünü bile öteye itelemeye meraklı rahatsız ruhlar, şubatı bekleyin.


Konser ve festivaller son derece önemsediğim hadiseler. Öncesi ve sonrasıyla birer ritüel olarak yaşıyorum onları, kimi zaman manyaklık derecesinde. Olay haberi almamla başlıyor. Eğer beni mutluluk deryasına daldıracak bir konserse sözlüğe hemen çocuk kesmeli, gözü yaşlı bir entry giriyorum, akabinde arkadaşlarımı arayıp gaza getiriyorum. Kendim de grubun diskografisini dinleyip ilk günü bir öfori içinde geçiriyorum. Haberi almamla konser günü arasındaki haftalar, çoğu zaman aylar boyunca kötü hissettiğimde, izleyeceğim grubu düşünmek iyi geliyor. Konserden önceki birkaç gün yine eski albümleri dinlemek, videoları izlemek, turnenin diğer konserlerinin setlistlerini incelemek, arkadaşlarımı arayıp biraz daha gaza getirmekle meşgul oluyorum. Konser günü, mekana erken gidip önlerde konuşlanıyorum. Ön grupları sakince, yorulmadan izliyorum. Yerim iyiyse oradan katiyyen ayrılmıyorum, çişimi falan tutuyorum. Beklediğim insanlar sahne aldığında tam bir maymuna dönüşüyorum. En sevdiğim şeyler zıplamak, elimi kolumu sallayarak saçmasapan hareketler yapmak, solistle göz teması kurduğumu sanmak, şarkı aralarında çığlık atarken küçük dilimin titreşerek sahneye doğru ivmelenmesi. Her yeni şarkıyı sanki hayatın anlamını bulmuş gibi yerimde tepinerek selamlıyorum. Ortamdaki insanlar aklı selim olduğunda light pogolara giriyorum. Tanımadığım insanlarla samimi oluyorum, yüzümde bir Kemal Sunal sırıtışı oluyor. Şarkılara eşlik etmekle kalmayıp soloların başında solooo diye bağırıyorum. Konser bittiğinde mümkünse roadie'lerden setlist istiyorum, sahneden ne kapabilirsem götürüyorum eve. Üzerimdeki tere bakıp gururlanıyorum. Mekandan çıktıktan sonra kulağımdaki uğultu geçmiyor, yattığımda bir süre uyumamı engelliyor. Ertesi gün sözlükteki yorumları okuyorum, onlara bir şeyler ekliyorum, konser videolarına bakıyorum, toparlayabilirsem süveter'e yazı yazıyorum. Eğer iyi bir konser olduysa sonraki birkaç gün o gruptan başka bir şey dinlemiyorum, kulağımdaki izler silinmesin diye. Böylece yavaş yavaş etkisi geçiyor. Geçene kadar yeni bir konser haberi alırsam ne ala. Yoksa aklımda hep varolan konser olsa da gitsek düşüncesiyle standart hayata dönüyorum.


Her birine ayrı ayrı hayran olduğumuz yetmiyormuş gibi, bir de KRÜW kolektifiyle aklımızı alıyorlar. Kendini a badass artist collective olarak tanımlayan çizer kolektifi KRÜW, tek günlük vur-kaç sergilerine bir yenisini eklemeye hazırlanıyor. Bu sefer oyun kavramını evirip çeviren ekibin ortaya çıkardığı GAMEZ başlıklı sergi, 21 Aralık Cuma akşamı 18:00-22:00 arasında Kadıköy'deki WUNDER'de gerçekleşecek. Sergide alışkın olduğumuz serigrafi baskıların dışında, farklı malzemelerle üretilmiş işler de bulunacak. Sergiye saatler kala, KRÜW ekibinden Burak Beceren, Bülent Gültek, Zezeah ve Burak Şentürk ile oyunlar üzerine konuştuk. Burak Beceren: Baktığınız her şey bir oyun ya da oyuncağa dönüşebiliyor o dönemde. Biz kız kardeşimle birlikte karşılıklı yataklarımızı arabaya çevirip bu arabalarla uçarak, kendi yazdığımız şarkılara klip çekiyorduk. Bazen arabada uçtuğumuzu unutup, klibin moduna girip yataklardan düştüğümüz de oluyordu. Yine aynı dönemde evdeki bütün yastıkları kullanarak yataktan yatağa köprü kurup, sonra o köprüden düşmeden geçmece oyunu oynuyorduk ki hala sağ olmamız cidden mucize o oyundan sonra. Bülent Gültek: Çocukken sokakta çok fazla vakit geçirirdim. İnşaatların çevresinden toplanan mozaik parçaları, inşaat kumlarının içinden çıkan kil parçaları, iplik bobinlerinin renkli plastik konileri gibi bir sürü şeyi, bir şekilde oyuna çeviriyorduk. Hatta adaptöre bağladığım teyp motoru ve kibrit kutusuyla mini teleferik kurduğumuzu hatırlıyorum. Yan apartmandaki arkadaşımla bahçemiz arasındaki bu hat üzerinden birbirimize minik manasız şeyler gönderebiliyorduk. Burak Şentürk: Küçükken halıya sabunla futbol sahası çizip, misketi futbol topu yaparak mandallara futbol oynatıyordum. Burak Beceren: Bir dönem majorette araba koleksiyonu yapmıştım. Kaça kaç ölçekle küçültüldüklerinden modellerine kadar yazdığım bir not defterim bile vardı. Sonra ergenliğe girdim ve yalan oldu koleksiyon. Bülent Gültek: 6 veya 7 yaşındayken bayram harçlığımla aldığım Kermit peluşu hala duruyor. Kendi paramla aldığım ilk oyuncaktı, hem de çok sevdiğim bir karakterdi. Tabii bayağı yaş aldı, şimdi biraz deforme olmuş durumda. Zezeah: Prize takılmayan ve kart oyunu olmayan her türlü oyuncak benim için değerli diyebilirim. Kişisel olarak oyuncak koleksiyonerliği ile ilgiliyim. Çoğunlukla eskicilerden topladığım, antika olmayan hırpalanmış oyuncaklar. Burak Şentürk: Sanırım beni en çok etkileyen ilk oyun Monopoly idi. İlkokuldaydım ve parayla olan ilk gerçek ilişkimin o zaman olduğunu hatırlıyorum. Burak Beceren: Başıma bir şey gelmeyecekse şişe çevirmece demek istiyorum buna. Sadece benim için değil muhtemelen bir jenerasyonun tamamı için yeri ayrı olan oyundu. Joker'in Ağa Camii'nin sokağına taşınmadan önceki küçük cafesinde 15 kişi oynayıp, süper saçmalandığını ve aşırı eğlendiğimizi hatırlıyorum. Bülent Gültek: Hala emülatör üzerinden de ulaşılabilen Volfied Captain Commando Final Fight Golden Axe 90'larda çok fazla oynadığım arcade oyunlardı. Arada açıp tekrar oynadığımda çok iyi hissettiriyorlar. Zezeah: Saklambaç benim için yeri ayrı bir oyun. Şimdi çok popüler bir oyun değildir muhtemelen. Kuytu yerlerde oyun oynamayı çok sevmeme rağmen oyun gereği saklandığın yerde birinin seni gelip bulabilecek olma ihtimali beni çok geriyordu. Sıkıntı birisinin beni aramasıydı. Bülent Gültek: Grafiklerini hazırladığım mobil oyun Slidey. Sorudaki düzeyde olmasa da, çok sayıda insana ulaşmasını isterim. Zezeah: Herkesin en az bir kere Rus ruleti oynamasını çok isterim. Ferahlık katar. Burak Şentürk: Commodore 64'teki River Raid sanırım. Oyun dünyası için çok basit ve çok etkileyici bir başlangıç olduğu için. Burak Beceren: O kadar çok insan var ki, ama son dönem işlerini en çok beğendiğim kişiler; Joren Joshua, Maria Corte, Jose Mendez, Piet Parra, Ece Ağırtmış ve Ege Soyuer. Bülent Gültek: Çok isim var aslında, ilk aklıma gelenler; Fatih Öztürk, Tamer Poyraz Demiralp, Mert Tugen, Furkan Nuka Birgün ve Murat Palta. Zezeah: Defame, Putrid, Chris Moyen, Skinner, Dyer Baizley, Bahadır Baruter, Uzay Çöpü, Bülent Üstün. Burak Şentürk: Sedat Girgin, Ethem Onur Bilgiç, Furkan Nuka Birgün, Sadi Güran, Özgü Aydar, Mert Tugen, Emrah Tümer... Çok fazla isim var ama ilk aklıma gelenler bunlar.


Hikayeleri dinlemeyi anlatmaktan, hatta bazen yaşamaktan daha çok seviyorum. Kurt Vile şarkılarında hayatın karşısına çıkardığı kapılardan girmeden edemeyen, mutluluğa da, hazza da, acıya da eyvallah diyen biri var. Kendime özenle inşa ettiğim akvaryumumda başkalarının deneyimlerinden damıttığı şarkılar sayesinde paralel yaşamlar sürüyorum. Solo çıktığı Avrupa turnesinin son ayağında sınırlarını eski bir kanepe, küçük bir abajur ve bir komodinin belirlediği alanda gitarları, banjosu ve pedallarıyla; uzun saçlarının arkasına sakladığı yüzü, hafif huysuzluğu ve samimiyetiyle toprak üzerinde yürüdüğü 34 yılın kısa bir özetini geçti Kurt Vile. Bir erkek ve bir kadının birlikteliği, bir günün güzelliği, zamanın getirdiklerini kabullenme, yabancılar ve dostlar gibi basit, net, adını koyabildiğimiz şeylerden bahsediyor. Gerçeklikle arasında somut bir bağ var, bunu seviyorum çünkü benim de bir sabite ihtiyacım var. Bütün dünyanın bir ateş topuna dönüşüp cehennem içinde zombilerden kaçarak yaşamayacağımızı garantiliyor mesela Kurt Vile'ın bir öğle sonrası, kaldırım kenarında durup insanlara bakıyor olduğunu düşünmek. Müzisyenlere şarkı adı bağırmayalı ne kadar zaman oldu hatırlamıyorum. Konserin sonuna doğru ısrarla Baby's Arms isteyen dinleyiciye hitaben Ben bir et parçası değilim dedi Vile. Sertti. Kendimi birkaç dakika kızın yüzüne bakmaktan alamadım. Gücenmiş gibiydi ama hem biste gelen Baby's Arms, hem Kurt Vile'ın konser sonunda elini sıkmasıyla gönlü alındı. Setlist'i ceketinin cebine koyup sahnenin kenarında dolaşır halde bıraktım Kurt Vile'ı. Sanki birini gözüne kestirip Hadi abi beni bi bara götür de takılalım diyecekti. Yanına gidip söyleyecek şey bulamadım, müzisyenlere genelde ancak teşekkür edebiliyorum. Dedim ya, hikayeleri dinlemek içlerine girmekten daha kolay. Şimdi düşündüğümde şarkılara bölünmüş değil, yekpare bir akış olarak hatırlıyorum konseri. Hava, su ve ekmeğin yanına gitarı koymuştum eve dönerken. Bir de o arkadaki kanepeye oturamamış olsam da kadife döşemenin hayalet dokusu elime bulaşmıştı.


Ellerinde elektrikli gitarlarla sisler içinden çıkıp gelen yankılı sesli kadınların üzerimdeki etkisi daha ne kadar sürecek bilmiyorum ama hayatımın son birkaç yılı atmosferde buhar gibi uçuşan, yaprakların altında çiy gibi saklanan kadın vokallerin peşinde savrularak geçti. Bedenini tersyüz eder gibi, içinden geçen her karanlık düşünceyi ve her neşe kırıntısını suratıma fırlatıp duran bu kudretli kadınlar, bilhassa karanlıklarda ortaya çıkıp eski bir cadı kardeşliği gibi ruhum üzerinde türlü deneyler gerçekleştiriyor. Çekiciliği korkunç gerçekliğinden gelen, esnaf lokantalarında ya da geceleyin patlamış sokak lambalarının diplerinde önüme fırlayan kardeşliğin beni esir alan son neferi Chelsea Wolfe. Wolfe şarkı yapmaya 9 yaşında başlıyor, bunda şüphesiz bir country grubunda çalan babasının etkisi var. Edebiyat, sinema, doğa gibi kaynaklardan besleyip büyüttüğü bir akış var müziğinde. İlk iki albümü The Grime And The Glow (2010) ve Apokalypsis'in (2011) alametifarikası, katman katman birbirinin üzerine binen vokaller; synth, piyano ve gitar yardımıyla yaratılan puslu, karanlık atmosfer. Gotik halleri ve şarkılarının hissiyatıyla black metal alemine göz kırpan Chelsea Wolfe'un son numarası, geçmişte üzerinde çalışıp hiçbir zaman resmi olarak yayımlamadığı akustik şarkılardan oluşan Unknown Rooms: A Collection of Acoustic Songs. Eski şarkılarını yeniden çalıp kaydettiği çalışmayı, zamanında öksüz bıraktığı şarkıları evlat edinmek olarak görüyor Wolfe. Unknown Rooms, aynı zamanda müziğinin içinde gezinen kadın siluetlerinin, sisten ufak ufak sıyrılarak daha net seçilmeye başladığı bir albüm. Vokal katmanları inceliyor, düzenlemeler ferahlıyor ve müzik omzumuza dokunup kaçmak yerine gözlerimizin içine bakıyor. Buna müzisyenin canlı performanslarında yüzünü gizlemekten vazgeçmesini de eklediğimizde, Wolfe'un yaptığı işe her anlamda alıştığını ve kendini daha açık ortaya koyabildiğini söylemek yanlış olmaz. Chelsea Wolfe'un nasıl bir hayat istediğini anlamak için albümün açılış parçası Flatlands'in sözlerine göz atmak yeterli. Para ve yanında getirdikleri değil onun derdi, aradığı şey basitlik. Dünyada basitliğin kolaylıkla eş anlamlı olmadığını bilecek kadar uzun vakit geçirdik neyse ki. İçinde bolca cesaret, açıklık ve hakikat barındıran bir şey basitlik. Belirli bir rakımın üzerinde yetişen dağ çiçekleri gibi mesela. Müziğini dünyayla paylaşmak için gereken cesareti, 2009'da göçebe bir kumpanyayla üç ay turladıktan sonra toplayabilen Wolfe'un da yolculuğu sırasında dağ çiçeklerinden tavsiye almış olması muhtemel. Kıyıya vurmuş balinalar gibi tefekkürle başımıza iyi şeyler gelmesini bekleyip durduğumuz kumsallarda, çıplak ve buz gibi ayaklarıyla dolaşıp bizi teker teker evimiz olan karanlık sulara gönderebilecek bir kadın Chelsea Wolfe. Peşinde sürüklediği yosunlu melodiler ve üflediği nemli nefesle bizi kurtarmaya geliyor.


Sokaklarda itiş kakış üstüme yürüyen sloganlar, içimden dışıma taşan kaygılar ve hepsinin arasında bir yerde varlığını hissettiren umutla belirleniyor bu günler. Dikkatimi dağıtıp enerjimi çalan her şeyi biraz kısarak gerçekten önemli olana odaklanmak için küçük molalara ihtiyaç duyuyorum. Bir kahvelik, bir öğünlük ya da kuytusuna yerleşip saat hesabını unutmalık portallar. Danca'da deneyim anlamına gelen Oplevelse, hem mideme hem sakin iç dizaynıyla bu küçük molaları giderek daha çok önemseyen ruhuma hitap eden mekanlardan. Oplevelse'de lezzetli kahvaltı seçeneklerinin yanında we eat love'ın Danimarka usulü hamur işi ve tatlıları, açık sandviç olarak bilinen Smorrebrod'ler ve mis gibi kahve kokusu iştah açıyor. Ben fotoğraflarda gördüğünüz Oplevelse kahvaltı ve kruvasan-reçel ikilisini denedim, ikisini de sevdim. Reçeller ev yapımı ve satın alınabiliyor. Bir süre Danimarka'da yaşayan ve ülkeyi hala sık sık ziyaret eden mekan sahiplerinin pozitif enerjisinin çokça hissedildiği Oplevelse, sessiz üst katındaki uzun masayla rahatsız edilmeden çalışmak için ideal.


Hollanda'nın Utrecht kentinde bu yıl 9. defa düzenlenen müzik festivali Le Guess Who?, 19-22 Kasım arasında festival ruhunu şehrin farklı noktalarındaki 14 mekana üfledi. Upuzun line-up caz dinleyicisini de, punk meraklısını da, metal sevdalısını da heyecanlandıracak kadar çeşitliydi. Amerikalı saksafoncu Kamasi Washington'dan Japon avangard müzisyen Keiji Haino'ya, Kanadalı noise/punk grubu METZ'den Deerhunter'a birçok türün takipçisini tatmin eden festivalde 4 gün boyunca yaklaşık 200 isim sahne aldı. Seattle'lı drone metal grubu Sunn O))), festivalin bir kısmının küratörlüğünü üstlenmişti. Le Guess Who? ile aynı hafta sonu gerçekleşen Mega Record & CD Fair ise sadece plak koleksiyoncuları değil, müzikle ilgilenen herkes için bir cennetti. Festivale paralel olarak şehirdeki kafe, butik gibi gündelik mekanlarda düzenlenen Le Mini Who? konser serisi, yerli müzik sahnesinin taze isimlerine odaklanmıştı. Bir cebimde festival programı, diğerinde kulak tıkaçlarımla mekandan mekana koştum. Günün son performansını beklerken koltuklara devrilip salya akıtarak uyuduğum zamanlar da oldu. Utrecht'in güzelliği başka bir yazının konusu, festivale gitmek isteyenlere tavsiyeleri ise yazının sonunda bulacaksınız. Biz geçelim gün gün festival raporuna. Festivalin merkezi, şehrin göbeğindeki beş salonluk müzik kompleksi TivoliVredenburg. Burada 4 gün boyunca harika bir konser afişi sergisi vardı. Amsterdam'da biraz daha kalayım derken ilk günkü konserlerin bir kısmını yemiş oldum. Festival maratonum Alman krautrock grubu Faust'la başladı. Salona girdiğimde dikkatimi çeken ilk şey sahnenin ön kısmında oturmuş örgü ören 3 kadın oldu. Bu kadınlar konser boyunca performansın parçası olarak örgülerine devam ettiler. 70'lerde krautrock'ın çerçevesini çizen isimlerden Faust, konsere Paris anmasıyla başladı. Bataclan'da yaşananlardan sonra konser salonlarına Nereden kaçarım, buradan en kolay nasıl çıkarım diye bakmaya başlamıştım ve festivale giderken biraz gergindim. Faust'un akustik seslerle birbirine sürtünen metal nesnelerin gıcırtıları arasında uzanan coğrafyası kafamdaki bu düşünceleri kovdu. Yerine müzikle ve yaşanan anla kurulan bağlantıyı koydu. İngilizce, Fransızca, Almanca cümleler savruldu sahneden ve salonda bulunan herkesin sanki aynı ritimle nefes alıp verdiği o birleşme hali sardı bizi. Doğru yerdeydim. Melodi çözülüp dağılıyor, sonra yeniden şekilleniyordu. Jean-Herve Peron'un peşinden koştu aklımız. Kimi delice dans ediyor, kimi gözlerini kapatmış öylece duruyordu. Doğru yerdelerdi. Grooms, Prefuse 73 ve Viet Cong'u can yakan çakışmalara feda ettiğim cuma gününü Titus Andronicus ile açtım. New Jersey çıkışlı grubu beğeniyorum, radyoda da severek çalıyorum ama konserde onları baştan sona sıkılmadan izledim desem yalan olur. Patrick Stickles başta olmak üzere sahnedeki herkes kendini paraladı ve seyircinin önemli bölümünü de kendileri kadar yordular. Bir bana sirayet edemedi o enerji, kısmet değilmiş. Belki başka bir festivalde kurarız bağımızı. Festivalin en çok zaman geçirdiğim salonu Pandora'da Protomartyr'i izlediğimde oh be dedim, sorun bende değilmiş. Sahnede Yozgat Blues'daki Ercan Kesal gibi duran Joe Casey, etrafında kıyamet koparken hiç oralı değil. Bir eli cebinde, nerede olduğunu umursamaz tavırlarla söylüyor şarkıları. Detroit post-punk'ı albümlerdekinden çok daha güçlü, şiddetli. Salon tıklım tıklım dolu. Şarkı sözleri net ve doğru yerlere vuruyor. Protomartyr'in etkisine çabucak girdim, girmemek imkansız. Swervedriver'a biraz bakıp çok merak ettiğim METZ'e geçtim. Beklediğim gibi sarsıcıydılar. Şarkılar gümbür gümbür patlıyordu. Önceki konserlerde önlerde 5-10 kişi arasında dönen pogo büyüdü ve konser hayli fiziksel bir deneyime dönüştü. METZ'in keskin gürültüsüyle beynimi doldurmaya doyamasam da şehrin başka bir ucundaki De Helling'de Chelsea Wolfe'u yakalamak için salonu onlardan önce terk ettim. Festivalde beni en çok heyecanlandıran isimlerden biriydi Chelsea Wolfe. Akustik albümü Unknown Rooms'u dinlediğimden beri onu sahnede görmenin fırsatını kolluyordum, nihayet kavuştuk. Le Guess Who?'nun merkeze nispeten uzak mekanlarından biri olan De Helling doluydu. Loş ışıklar altında meleksi bir ses ve onu gölgede bırakmayan, aksine etkisini artıran sert, yüksek bir sound. Gitar inlemesi, iç organlarımı titreten bas, sisli şarkılar nerede olduğumu, hangi dili konuştuğumu unutturdu. Kariyerinin başında konserlerde yüzünü saklayacak aksesuarlar kullanan Chelsea Wolfe'un utangaç tavırları bu küçük konser mekanındaki deneyimi daha samimi hale getirdi. Pain Is Beauty ve Abyss ağırlıklı set, müziğe inancı tazeleyecek nitelikteydi. İstanbul'da olsa Chelsea Wolfe'un sesi üzerine başka bir şey duymadan uyumak için eve dönerdim ama söz konusu Le Guess Who? olunca geceye nokta koymak o kadar kolay değil. Festivalin New York'lu konuklarından A Place To Bury Strangers, sahneye çıktığı andan itibaren noise ve strobe ışıklarını üzerimize boca etti. Daha 5. dakikada gitarlar havada uçuyor, seyirci kendinden geçiyordu. Grup bizi sesle iyice dövdükten sonra sahneden inerek izleyicilerin arasında eylemlerine devam etti. A Place To Bury Strangers, Kasım içinde Grooms ile birlikte Garajistanbul'da çalacaktı fakat konser sessizce iptal olmuştu. Bu benim için mükemmel bir telafi oldu. Sahnede üç kişinin olabileceği kadar gürültülü ve yıkıcı olan A Place To Bury Strangers'ın performansı, bu yıl izlediklerim içinde en iyilerdendi. 60'ların sonunda Paris'te kurulan Magma'nın tür sınırlarını esneten müziği caz, opera, progresif rock eksenlerinde hareket ediyor. Kendi ürettikleri Kobaian dilindeki şarkıları dinlerken hisler kavimler göçü gibi topyekun ayağa kalkıyor. Koro vokallerin epik hikayeler anlattığı konserde seyirciyle grup arasındaki sevgiyi çok net hissettim. Bu duygu, özel bir şeye tanıklık ettiğimi düşündürdü. Magma'nın sahneye sığmayan büyük sound'undan Keiji Haino'nun minimalizmine geçtiğimde kendi nefesim bile kulağıma gürültülü geldi. Japon deneysel müzik sanatçısı Haino, muhtelif çalgı ve nesnelerden çıkardığı ses dalgalarına elleriyle şekil veriyor adeta. Sesle heykel yapıyor desek yanlış olmaz. Bir an zillerin çınlamasından başka şey duyamayıp sonraki an derin sessizlik içinde kalmak en net ifadeyle ayıltıcıydı. Uzun beyaz saçları, siyah giysileri ve güneş gözlükleriyle Keiji Haino'nun karizmasına hayran kalmış halde ayrıldım salondan. Festivalin bir bölümünün Sunn O)))'a emanet olduğunu söylemiştim. Kendileri de cumartesi günü sahne aldılar. Grubun yüksek desibelli performansı ünlü, gün boyu TivoliVredenburg'un salonlarında karşımıza Sunn O))) konserinden önce dağıtılacak kulak tıkaçlarından mutlaka edinmemiz gerektiğini bildiren uyarılar çıktı. Ruhsal ve fiziksel bir deneyime hazır halde, iyice diplere ittirdiğim kulak tıkaçlarımla heyecanlıydım. Grup üstlerinde siyah cübbelerle sahnede belirmeden önce salonu dolduran sis, yanımdaki insanı bile göremeyeceğim dereceye ulaşmıştı. Gitarlardan çıkan pes notalar uzadı, uzadı, drone'lar halinde salonda dönmeye başladı. Bu dönüş sırasında hepimizi blender'dan geçirip parçalara ayırmayı ihmal etmedi. Sunn O)))'ın müziğinde ritim ya da melodi gibi tutunacak bir dal yok. Delice bir ses rüzgarı içinde, organlarınızın titrediğini hissederek savruluyorsunuz. Akira Kurosawa'nın Dreams filmindeki kıyamet sonrası hikayelere uygun bir müzik. Sesle derinden ilişkisi olan herkesin fırsatını bulursa deneyimlemesi gereken bir şey Sunn O)))'ı izlemek. Noise Japonların genlerinde var herhalde diye düşündüren gruplardan Bo Ningen, taşikardi geçirten bir performansla Sunn O))) sonrası ayaklarımı yere bastırdı. Taigen Kawabe'nin bilmediğim bir dilde haykırışı, yükselen gitar örgüleri, yapının dağılıp noise içine dalması ve sil baştan. Bu formül konser boyunca şiddetini iyice artırdı ve nihayet son hız bir gürültü şovu izlerken buldum kendimi. Le Guess Who?'da izlediğim birçok grup için sarsıcı sıfatını kullandığımı fark ediyorum. Bo Ningen de sarsıcıydı ama gün bitmeden daha çok sarsılacaktım. Aynı dakikalarda Kamasi Washington büyük salonu tıka basa doldurmuş, festivalin en coşkulu performanslarından birini sunuyordu. Lightning Bolt, son yıllarda izlemek için can attığım gruplardandı. Brian Chippendale'in bozulup anlaşılmaz hale getirilmiş vokalleri ve manyakça davul çalışını, Brian Gibson'ın hızar gibi basını duyacak olmak, İstanbul-Utrecht yolculuğumun başlıca sebeplerinden biriydi. Ağız kısmına mikrofon yerleştirilmiş o paramparça maske kafaya geçtiği anda başladı delilik. Çoğunlukla seyircinin ortasında çalmayı tercih eden ikili, sahnenin seyirciye yakın ucuna yerleşmişti. Ayak uydurmanın imkansız olduğu davul vuruşlarıyla ortalık karıştı. Pogo, crowdsurfing, bağırış çağırışla salon ayağa kalktı. Saat 02.40'ı gösteriyordu ve gözlerimi açık tutmak için çabalıyordum. Bilincim yarı uyku halinde, durduğum yerde çakılı kaldım. Gürültünün içimden geçip gitmesine izin verdim. Konser bittiğinde kimseyle konuşmadan, sabaha karşı bile bisiklet trafiğinin bitmediği buz gibi Utrecht sokaklarından geçip eve vardım ve bol kulak çınlamalı bir uykuya daldım. Le Guess Who?'daki son günüm, Türkiyeli isimlerin performanslarıyla başladı. 2014'te Selda Bağcan'ın headliner olduğu festival, buranın müziğine aşina. Yeni albüm hazırlıklarını sürdüren Gaye Su Akyol, ışıltılı kostümüyle sahnede yerini aldığında kalabalıkta merak duygusu hakimdi. Cayır cayır psychedelic rock'ın Türk sanat müziğiyle buluştuğu yerde Gaye'nin hülyalı sesi seyirciyi yavaş yavaş kendine bağladı. Develerle Yaşıyorum'dan şarkıların yanına Çayeli'nden Öteye ve Yaz Gazeteci Yaz cover'ları eklendi. Mekanda bulunanların ceplerinde yeni bir keşif vardı artık. Aynı salonda Okay Temiz & La Fanfare Du Belgistan'ın ardından sahne alan Mustafa Özkent ve Belçika Orkestrası, Özkent'in 1973 tarihli Gençlik İle Elele albümünü baştan sona çaldı. Anadolu ezgilerinin psychedelic rock ve funk'a bulanmış halleri hepimize önü alınmaz bir neşe verdi. Bolca dansla akşam oldu. Ariel Pink'i canlı izlemek, LSD alıp deli bir sahafın dükkanını dağıtmaya benziyor. Geçtiğimiz yarım asırın üretiminden ilham alan şarkıları, bulunmuş mu yoksa canlı performans için özellikle üretilmiş mi olduğunu kestiremediğim tuhaf görüntüler eşliğinde akıp gitti. Festival yorgunluğu hafiften üzerime çökmeye başladı. Ariel Pink'in konforlu, nostaljik kozasında mutlu bir kelebek gibi asılı kaldım. Uyuşukluğum Brezilya'nın 1960 ve 1970'lerine damga vuran, David Byrne'den Kurt Cobain'e birçok önemli figürün hayatına değen tropikal psychedelic rock grubu Os Mutantes'le dağıldı. Kadro değişiklikleriyle de olsa ayakta duran grup, seyirciden karşılık aldıkça vites büyüttü. Utrecht'e kar yağacakmış, kimin umurunda? Le Guess Who?'da iklim tropikaldi. Os Mutantes'in performansı başlı başına bir festival. Müzikle dolu dört günü Bradford Cox'un evreninde bitirdim. Bilincin kenarında dolaşan projesi Atlas Sound'la yolculuk ansızın başladı ve performansını peşinen Ariel Pink'e adadı. Duygu yoğunluğu fazla olan Atlas Sound şarkıları, sahnenin kalabalıklaşmasıyla Deerhunter diskografisine bağlandı. Yıl sonu albüm listelerinde sıkça göreceğimiz Fading Frontier, setlist'e ağırlığını koymuştu. Festival boyunca duyduğum krautrock, ambient, psychedelic rock ve noise parçaları Deerhunter'ın müziğinde bir araya gelip Le Guess Who?'ya yaraşır bir noktalama işareti olarak geceyi bitirdi. Kafamda birbirine karışmayan onca ses, bavulumda grup tişörtleri ve Le Guess Who? 2016 planlarıyla İstanbul'a dönmenin vaktiydi artık. Bir müzik festivalinden beklentiniz ana akım yıldız isimleri izlemekse Le Guess Who?'yu pas geçebilirsiniz çünkü bunu vaat etmiyor. Dünya müziklerine, deneysel seslere açıksanız, orta ve küçük ölçekli sahnelerde göğüs göğüse konser izlemekten, sanatçıya yakın olmaktan hoşlanıyorsanız, hakkında hiçbir şey bilmediğiniz bir grubun konserine gitme fikri size yabancı gelmiyorsa ve bütün bunları yaparken yaşayan bir şehrin içinde olmak istiyorsanız biletlerinizi şimdiden alabilirsiniz (2016'nın headliner'ı Wilco, festival biletleri satışa çıktı bile). Gelelim festival sırasında hayatınızı kolaylaştıracak bazı ipuçlarına. - Mekanların çoğu birbirine yürüme mesafesinde ama seçtiğiniz konserlere göre şehrin bir ucundan diğerine gitme ihtimaliniz de var. Utrecht için en tavsiye edilen ulaşım aracı bisiklet olsa da bunun yağmuru, karı var; sarhoş olup yüzlerce bisiklet içinden kendininkini bulamaması var... Siz en iyisi Hollanda'nın harika toplu taşıma planlama uygulaması 9292'yi indirin, kafanız rahat olsun. - İzleyeceğiniz grupların niteliğine göre yanınıza kulak tıkacı almanız gerekebilir. Ekstrem yüksekliklerde sese maruz kalacağınız zaman mekanlarda bedava tıkaç da dağıtılıyor. - Yanınızda büyük banknotlar varsa konser salonlarının gişelerinde bozdurabilirsiniz. Merch-yeme-içme standları genelde para bozmuyor. - Tişört, poster, albüm vs. alışverişinizi konser sonrasına ya da festivalin son gününe bırakmayın. Sahne alan çok grup olduğu için standlar çabucak değişiyor, bir gördüğünüzü 5 dakika sonra bulamayabilirsiniz. - Küçük salonlar çabuk doluyor. Geç kalırsanız içeriden birileri çıkana kadar kapıda beklemek zorunda kalabilirsiniz. Çok önem verdiğiniz gruplar için mekana biraz erken girmekte fayda var. - Utrecht kasım ayında hayli soğuk olsa da konser salonları sıcak, vestiyerler ücretsiz. - Festival boyunca Le Guess Who?'nun sosyal medya hesaplarını takipte kalın. Sanatçılarla röportajlar, yarışmalar vs. oluyor. - Festivalin ana mekanı TivoliVredenburg'un en üst katına çıkıp nefis Utrecht manzarasına dalmayı ihmal etmeyin. Yine Tivoli'nin katlar arasındaki pit alanında bazen festivalde sahne alan gruplardan müzisyenlerin de çaldığı güzel DJ setlere denk gelebilirsiniz. Sabaha karşı başlayacak performansları beklerken buradaki minderlerde uyumak iyi oluyor.


Kariyerinde 23 yılı deviren Pearl Jam hala dünyanın en iyi konser gruplarından biri. Öyle ki, imkanım olsa turnelerini baştan sona izlerim. Bu gerçeği bir kenara koyalım. Ne var ki grubun 2000'lerde yayımladığı albümlerin verdiği hissiyat, konserlerin yanına yaklaşamıyor. Binaural ve Riot Act'e torpil yapıp daha yukarıda konumlandırsam da 2006'daki Pearl Jam ve 2009'daki Backspacer'dan bugüne hiçbir iz kalmadı. Dört yıllık aradan sonra gelen Lightning Bolt, ilk single'ı Mind Your Manners ile dinleyiciyi yine saçma sapan bir hız tutkusuyla karşı karşıya bırakacağı düşüncesini uyandırmıştı. Korktuğum başıma gelmedi. Kısmen. Albümü açan Getaway insanı havaya sokmakta zorlanmıyor. Peşinden gelen Mind Your Manners iyi bir punk şarkısı. İtirazım yok. Tipik ailenin belalarından bahsetme parçası My Father's Son'da sıkıntı ufak ufak kendini gösteriyor mu derken, Eddie Vedder'dan uzun zamandır duymadığımız vahşilikte vokaller gönlümüzü alıyor. Albümün ikinci single'ı Sirens, bence 4-5 yıl sonraki konserlerde albümden ziyaret edilen tek şarkı olacak. Mike McCready'nin akıl durduran performansıyla insanı mest eden bir power balad. Sirens dinleyeni ne kadar yükseltiyorsa, albümün isim şarkısı Lightning Bolt da o kadar hızlı düşürüyor ve dinlenmeden geçilecek şarkı unvanını kimselere kaptırmıyor. Neyse ki inceden Vitalogy ve No Code tınılarına sahip Infallible ve Pendulum durumu kurtarıyor. Eddie Vedder insanın yanılsamalarından, işte geldik gidiyoruz temasına geçiyor. Bu aralar konserlerinde açılış parçası yapıyorlar Pendulum'u. Albümde canlı izlemek isteyeceğim birkaç şarkıdan biri. Kimi eleştirilerde sözleri çok yavan bulunsa da müzikal yapısıyla insanın derinine nüfuz ediyor. Basit ve etkili. Pendulum sonrası albüm yavaş yavaş inişe geçiyor. Swallowed Whole radyoda gün içinde duyup unutacağınız yüzlerce şarkıdan biri. Let The Records Play düpedüz sıkıcı. Vedder'ın iki yıl önce çıkan solo albümü Ukulele Songs'da yer alan Sleeping By Myself, doğal olarak Into the Wild havası yayıyor. Yellow Moon, Vedder'ın derinlikli vokali, Boom Gaspar'ın usul piyanosu ve yine McCready'nin gitarıyla grubun fabrika gibi üretebildiği iyi baladlardan. Kapanışı geleceğe dair umut barındıran, yaylılar ve back vokallerle insanı yumuşatan ve insana açık havaya çıkma isteği veren Future Days yapıyor. Lightning Bolt, genele bakarsak kötü bir albüm değil. Standardın üstünde bir Amerikan rock albümü. Ancak Pearl Jam'den kimse standardın üstünde bir Amerikan rock albümü beklemiyor. Hiçbir zaman beklemedi. Yirmi küsur sene önce en tepeye yerleşti çıta ve aşağı inmedi, inmeyecek. Dolayısıyla bu radyo dostu, sıcak, dünyaya iyimser gözlerle bakan şarkıların heyecan uyandırmaması normal. Pearl Jam'den 15 dakikalık jam'ler ya da tamamen deneysel işler dinlemek benim için geleneksel, güvenli rock şarkıları dinlemekten daha tercih edilir. Lightning Bolt yine de son iki albüme kıyasla taze bir nefes gibi ve dinleyicisini hayatta tutmak için gerekli azami umudu barındırıyor. Pearl Jam korkutuyor ama öldürmüyor.


Rock peygamberi Nick Cave ve şürekası, şubatta çıkan 15. stüdyo albümleri Push the Sky Away'in ardından, nisan ayında ABD'nin önemli kolej radyolarından KCRW için bir konser kaydı gerçekleştirdi. Yayınlandığı anda bir klasiğe dönüşen epik Higgs Boson Blues'la açılan konsere Push the Sky Away dört şarkıyla ağırlığını koyuyor. Los Angeles'taki Apogee Studio'da gerçekleşen özel performansta Your Funeral... My Trial, Tender Prey, Henry's Dream ve No More Shall We Part birer, The Boatman's Call ise iki şarkıyla ziyaret edilmiş. Live from KCRW'da Nick Cave and the Bad Seeds'in yüksek tansiyonlu, gerilimli konser personası yerini piyano, keman ve tenor gitarın sakin salınımlarına bırakıyor. Nick Cave'in eşsiz hikaye anlatımı tüm berraklığıyla, tane tane ulaşıyor dinleyiciye. Şarkıların elektrik yükünden arınmış bu versiyonları, insana küçük bir odada birkaç kişiyle konser dinliyormuş gibi özel hissettiriyor. Mermaids'deki gitar solosu gibi lezzetli sürprizlerle Live from KCRW, sadece grubun dinleyicisine değil, müzikte samimiyet ve dürüstlük peşindeki herkese istediğini veriyor.


Lomografi meraklıları 21 Temmuz tarihini ajandalarına not etsin, çünkü o gün İstanbul kendi LomoMatrix'ine kavuşacak ve isteyen herkes bunun bir parçası olabilecek. Öncelikle LomoMatrix'in ne olduğunu açıklayayım: Matrix'te Neo ve Ajan Smith'in dövüştüğü, Trinity'nin tepik atmadan önce havaya yükseldiği super slow motion çekilmiş sahnelerdeki etkiyi yakalamak amacımız. Lomolarımızla daire biçiminde yerleşip, aynı anda ortada hoplayıp zıplayanların fotoğrafını çekeceğiz ve bu fotoğraflardan bombastik bir stop-motion video yapacağız. Ortaya çıkacak kareleri daha ilginç ve eğlenceli kılmak için kullanabileceğimiz bir çok malzeme var: Balonlar, şemsiyeler, uçuşan pelerinler, kanatlar ve en önemlisi kendi vücudumuz. Hadiseyi tam olarak kavramak için aşağıdaki LomoMatrix Rio etkinliğinin videosuna göz atmanızı tavsiye ederim. Etkinlik boyunca video çekilecek ve daha sonra bu görüntüleri de hep birlikte izleyeceğiz. 21 Temmuz'a kadar bol bol düşünme ve yaratıcılığımızı ortaya koyma fırsatımız olacak. Çekimde kullanılacak ekipman ve aksesuarlar konusunda da Lomography Türkiye ile birlikte katılımcılara yardımcı olacağız. Detaylar önümüzdeki günlerde burada ve lomography. com. tr'de. Unutmayın, 21 Temmuz'da saat tam 18:00'da, Galata Lomography Gallery Store'da buluşuyoruz. Görüşürüz.


Geçen yıldan yazılmamış konser/seyahat kalmasın motivasyonu var ama Lower Dens konserini yazmadan rahat edememem yalnız bundan değil. Teksas'ta doğup Baltimore'a göç eden müzisyen Jana Hunter'ın 2010'da kurduğu Lower Dens, ilk albümleri Twin-Hand Movement'tan beri çamurlu sound'uyla kulağımda dönüp duruyor. Davulun lokomotif gibi ilerleyen ritminin etrafında salınan efektli gitarlar ve synth'in yarattığı ses coğrafyası hayli çekici. İçimdeki yerleri son albümleri Nootropics'in etkileyiciliğiyle daha da sağlamlaştı. Hatta albümün single'larından Propagation 2012'de en çok dinlediğim şarkılardan oldu. Haliyle konser haberini aldığımda da keyiften dört köşe oldum. Lower Dens öncesi sahne alan Minneapolis çıkışlı folk grubu Dark Dark Dark, geçtiğimiz yıl üçüncü albümü Who Needs Who'yu yayımladı. Solist Nona Marie Invie'nin sempatikliğine rağmen kendimi müziklerine veremedim ama salonda sevenleri boldu. Ben daha çok sahnenin kenarından grubu izleyen Lower Dens üyelerini kestim. Ortaokulda en arka sırada oturan, pek kimseyle konuşmayan tipler vardır. Bir gün bir sebepten yan yana gelirsiniz ve bir bakarsınız Pavement dinliyor. Sonic Youth'un şarkı sözlerini yazmış defterine ya da Pixies kasedi çekip getirmiş size. Jana Hunter işte onlara benziyor. İçinden ne çıkacağı bilinmeyen, kapalı bir kutu. Sahnede sakin, hatta biraz çekingen bile denebilir. Perdeye yansıtılan psychedelic izohipslerin ışığı düşüyor yüzüne arada bir, onun dışında tamamen karanlıkta. Bir ona bir gitarist Geoff Graham'a takılıyor gözüm. Grubun sahnedeki dayanakları onlar. İki başarılı albümden şarkıları makine gibi takır takır çalıyorlar. Albüm kayıtlarına çok yakın tınlıyor çaldıkları. Sesini duyamıyoruz diye yakınanlara sahneye yaklaşmalarını tavsiye ediyor Jana Hunter. Ne gruptan seyirciye çok muhabbet var, ne seyirciden gruba aşırı ilgi. Biraz seviyeli geçiyor konser ama bu, etkisinden bir şey kaybettirmiyor. Şarkılar hipnotize edici, seyirciyi içine çekip müziği tek başına deneyimlemeye çağırıyor. Lower Dens'i bence tam zamanında izliyoruz. Nootropics hala sıcak. Kendileriyle İstanbul'da başka buluşmalarımız olacağını da tahmin ediyorum. Jana Hunter kaynağı kuruyacak gibi değil.


Yazın güzelliği baharından belli oldu bu yıl. Nisan yağmurlarının sonunda, gökkuşağı gibi bir festivalle buluşacağız: M Music Presents. 25-28 Nisan tarihleri arasında, İstanbullu müzikseverlerin uğrak noktaları olan Klein, Arkaoda, RX, Module, Mentha, Analog Kültür, Babajim ve Mecra'ya yayılacak festivalin programında sadece yerli ve yabancı sanatçıların performansları değil, atölye ve seminerler de yer alıyor. Türkiye elektronik müzik sahnesinin bağımsız oluşumlarından Partapart desteğiyle gerçekleşecek festivalin kadrosu zengin: Rebolledo, Superpitcher, Terr, Danny Daze, Man Power, Fantastic Twins, Frankey & Sandrino, Sasse, Oceanvs Orientalis, ORDA, Non Square, Supereich, Space Cast, Terranova, ANII, Men With A Plan gibi isimlerin yanı sıra Amsterdam ve Berlin performanslarıyla adlarını dünyaya duyuran Mind Against, M Music Presents kapsamında izleyicilerle buluşacak. Perşembeden pazara dopdolu bir program sunan festivalin gün gün programı hemen aşağıda.


Dumanlı bir gitar ve uzak davullar arasından umursamaz sesi duyuluyor Mac DeMarco'nun. Dandik yazlık mahallelerinde gündüz ot içip akşam diskoda Elvis taklidi yapan bir adam canlanıyor gözümde. Bu bahar yayınladığı EP Rock and Roll Night Club'ı dinlerken bir arkadaşın arabasında, gecenin geç saatinde, içine sigara atılmış bira kutularıyla çevrelenmiş gibi hissediyorum. EP'ye tam bir araba radyosu sound'u hakim. Radyo jingle'ları bile yapmış DeMarco. Kendiyle dalga geçer gibi söylüyor şarkıları. Bir yandan VHS estetiğini benimseyen videolar salıyor ortaya. Evde kamera bulan, canı sıkılmış bir adamın çekeceği türden videolarda ciddi mi, manyak mı anlaşılmıyor. Aynı dönemde Makeout Videotape adlı bir projesi de var. 22 yaşındaki Kanadalı müzisyenin ikinci albümü 2, daha derli toplu ve biraz daha net kayıtlar içeriyor ama aylaklık hissi hala yerinde. DeMarco şarkılarında mutfaktaki annesinden, kanepede yatan babasından, sıkıntıdan, sigaradan ve biraz da kadınlardan bahsediyor. İşsiz güçsüz bir sokak çocuğunun ağzından dinlediğimiz dünya fazlasıyla bizden. Uyuşuk, iddiasız gitar yavaştan yürüyüp giderken dertler, kaygılar buhar oluyor. Burası her şeyin kendi kendine yolunu bulduğu bir yer. Biraz sabır yetiyor. Mutluluğun tanımından emin değilim ama halinden memnun ve iyi hissetmek için bir paket sigara, tek bir koltuk ya da yıldızlı bir gecenin yeterli olabilmesi çok gerçek. Çok iyi. Mac DeMarco'nun müziği tam olarak bunu duyumsatıyor. İnsanı alçakgönüllüleştiriyor. Şu ara bundan daha harika bir şey düşünemiyorum.


Mando Diao, İsveç'in sanayi şehirlerinden Borlange çıkışlı. Burası aynı zamanda ülkenin en büyük müzik festivallerinden Peace & Love'a ev sahipliği yapıyor. Adını solist ve gitarist Björn Dixgard'ın rüyasında gördüğü bir adamın koyduğu grubun 5 stüdyo albümü, 3 EP'si, 1 MTV Unplugged albümü, 2 de toplaması bulunuyor. Türkiye'de de hatrı sayılır bir kitlesi olan Mando Diao, Cumartesi gecesi Avea Escape To Music konserleri kapsamında Küçükçiftlik Park'taydı. Türkiye'ye ilk defa gelen Mando Diao'yu hevesli ve güzel bir kalabalıkla izledim. Konserin girizgahı 2007 tarihli Never Seen The Light Of Day albümlerinden Dalarna'yla yapıldı. Sahne üzerindeki kadro tamamlanıp paldır küldür God Knows'a girildiğinde gecenin rotası belli olmuştu; seyirci dans etmeye istekli, Mando Diao ise kitlenin pestilini çıkarmaya yeminliydi. Grup karşı konması zor, eğlenceli bir indie rock'ı seyircinin başından aşağı boca ederken, solist ve gitaristler Björn Dixgard ile Gustaf Noren kah aynı mikrofonu paylaşıp kah sağa sola su püskürterek işin performans kısmını sırtlandı. Björn Dixgard ilk şarkılardan itibaren gözlerimizin içine bakıp o kadar çok Come on! diye buyurdu ki konserin ortalarında bekleneni verememenin stresiyle Daha n'apayım be ya? diye isyan ettim kendisine. Gustaf Noren seyircinin içinde İstanbul geçen her cümleye coşkuyla tepki verdiğini fark edip şehre yaptığı güzellemeyi Kıçınızın öpülmesi güzel, değil mi? cümlesiyle noktaladı. Setlist'teki 15 şarkıdan 10'u single'lardı ve konserin büyük kısmında şarkılar bir ağızdan söylendi. Noren ilham kaynaklarını 20'lerin cazı, 30'ların kabaresi, 40'ların blues'u, 50'lerin rock'n roll'u, 60'ların soul'u, 70'lerin funk'ı, 80'lerin diskosu ve 90'ların hip-hop'ı olarak saydı. Björn Dixgard göz temasıyla yetinmeyip seyircinin arasına daldı. If I Don't Live Today, I Might Be Here Tomorrow, Suriye, Libya ve dünyanın her yerindeki devrimlerde ölenlere adandı. Noren'in soyunmasıyla yükselen çığlıklar arasında Dance With Somebody ile final yapıldı, Dance With Somebody Mando Diao'cuları da evlerine iç rahatlığıyla dönebildiler böylece. Buz gibi havayı hissetmediğim serin çadırda bolca dans edip şarkı söyleyerek, kimi zaman tanımadığım insanlarla halayvari oluşumlar içinde yer alarak tahmin ettiğimin çok ötesinde eğlendim. Kalabalık tıklım tıkış değildi, şarkılara hakimdi ve güzel eğleniyordu. Konser sonrası dakikaların fiks şarkısı Lonely Boy eşliğinde mekandan çıkıp köftecilerin yanan varilleri arasından adeta bir Savaş Ay gibi otobüs durağına akarken gözümün önünde hala Björn Dixgard'ın Oynayın ulen bakışı vardı. Umuyorum kendisini memnun edebilmişizdir.


Zaman ve mesafeden bağımsız arkadaşlar vardır ya, kaç yılda bir görüşürsen görüş hep birlikteymiş gibi hissedersin. Eee?"lerle, "Daha daha?"larla bölünmez muhabbet, bıraktığın yerden devam eder. Manu Chao'nun şarkıları da öyle. 14 yıl önce Bongo Bong'u ilk duyduğum anki kadar dost ve sıcak. Kendisi 50'lerinde ilerlemeye başlamışken ben 30'a yaklaşmışım. Onun şarkı söylediği dillerden birini daha öğrenmişim. İstanbul'a üçüncü konser ziyaretinde dillere destan sahne performansını nihayet görmek için yağmur altında Ekşi Fest'in servis kuyruğunda beklemeye koyulmuşum. Kuyruk upuzun, hava soğuyor, yağmurlukçular mutlu ama servisler bir türlü gelmiyor. Minibüsler balık istifi insan taşıyor Sarıyer'deki Life Park'a. Bir saatten fazla sırada bekliyorum. Alanda bira satışı jetonla, yemek satışı nakitle yapılıyor. Jeton ve bira kuyrukları kısa ama yemek kuyruğunda bir yarım saat daha gidiyor. Bu arada Baba Zula sahneden inmiş, saflar sıklaşmış, Manu Chao heyecanı alanı sarmış. Yağmur hep yanımızda, ince ince. Sahneye sokulabildiğim kadar sokuluyorum. Şarkı söylerken, müzik yaparken çok iyi olan müzisyenler var. Bir de bunları yaparken kendini tüketircesine, yok olurcasına her şeyini seyirciye verenler var. Manu Chao ikinci grupta. 2,5 saat süren konser boyunca sürekli gözlerimizin içine bakıyor, zıplıyor, mikrofonu çıplak göğsüne vurarak kalbimizin birlikte attığını hissettiriyor, yağmuru, havayı selamlıyor, hayatı ve adalet mücadelelerini kutluyor. Şarkılarını hangi dilde söylerse söylesin, birbirimizi kelimelerin ötesinde bir bağ ile anlıyoruz. Dünyanın farklı yerlerinde doğan grup üyelerinin hepsiyle eskiden Beşiktaş Vapur İskelesi'nin yanında bulunan çaycıda ellerimizi ısıtmış gibiyiz. Gezi Direnişi'nden görüntüler ekranlara yansıtılınca "Her yer Taksim, her yer direniş sloganı duyuluyor. Bütün dünyaya cesaretimizle ilham verdiğimiz için teşekkür ediyor Manu. Clandestino, Bongo Bong, Me Gustas Tu, Que Paso Que Paso, Rumba de Barcelona, La Primavera, Rainin In Paradize, Politik Kills bir ağızdan söyleniyor. Albümlerindeki gibi konserde de şarkılar birbirinin içine geçiyor, nerede başlayıp bittikleri çoğu zaman belirsiz. Birkaç şarkı sonra aynı nakarata dönülebiliyor, dalgalı denizde kafamıza göre sallana sallana gidiyoruz. Kaptanın elinde gitar, tayfalar keyif sigarasında. Sahneden üzerimize dökülen Latin punk'ı bazen çıldırtıcı bir hıza ulaşıyor. Dans edip yorulurken yaşadığımı hissediyorum. Manu Chao Proxima estacion: esperanza dediğinde inanıyorum. Karşılaştığım arkadaşlarım terli ve mutlu. Orman içinde toplaşmış terli ve mutlu insanlarız. Seyirci Manu Chao'yu bırakmak istemiyor. 3 defa geri dönüyorlar sahneye. Bir defa da selam vermek için geliyorlar. Mümkün olsa sahneye atlayıp hepsine sarılacağım, öyle canımdan can gibiler. Konser bittikten sonra sonu görünmeyen servis sırasını pas geçip orman yolunda biraz yürüdükten sonra minibüs buluyoruz. Minibüs şoförü bile mutlu. Fotoğraf Wikipedia'dan, video bana ait.


Bundan üç kış önce Paris'te öğrenciydim. Son elli yılın en sert kışı dedikleri yıllardan biriydi. Sekiz buçuktaki derse girmek için evden sekizde çıkıyorduk. Buz kaplı kaldırımlar ayaklarımızın altında çatırdıyordu. Radyatörsüz sınıfta paltomuza sarınıp Abbas Kiarostami dinliyorduk. Hayattaki mutluluğum çoğunlukla iki şeye bağlı; üşümemek ve aç kalmamak. Paris'te çok üşüyordum. Okulda, evde, metroda, sokakta, her yerde üşüyordum. Okulun boktan kantininde yiyecek bir şey bulamadığım için dandik sandviç ve elmalar dışında gündüzleri pek yemek de yemiyordum. Bu yüzden sürekli mutsuz olmaya meyilliydim. Mutsuz olmamak için çabalamam, bir şeyler yapmam gerekiyordu. Erasmus'a birlikte gittiğimiz ve Paris'te birlikte yaşadığımız Müge'yle neredeyse her gün bir müzeye gidiyorduk. Saraylar, parklar, bahçeler, caddeler, meydanlar birbiri ardına önümüzde açılıyordu. Gecelerse konserlere aitti. Daha Paris'teki ikinci günümüzde Sun Kil Moon'u izlemiştik. Hatla birlikte verilen takoz cep telefonlarını acil durumlar dışında kullanmıyorduk. Kitapçık şeklinde bir haritamız vardı, onunla buluyorduk yolumuzu. İlk defa gördüğümüz ve belki bir daha hiç görmeyeceğimiz caddeler, adını artık hatırlamadığımız sokaklarla kesişiyor, bizi küçük barlara, konser salonlarına götürüyordu. Damien Jurado'yu da böyle küçük bir mekanda, eski Charonne Garı'ndan bozma Fleche d'Or'da izledik. Bar, altın ok anlamına gelen adını Paris Calais seferini yapan trenden alıyordu. Jurado'nun Caught In The Trees albümü yeni çıkmıştı. Grubu pasaportlarındaki bir sorun nedeniyle gelememişti. Damien Jurado grup için kurulmuş sahnenin ortasında, akustik bir konser vermişti. Herhalde 40-50 kişiydik. Elimizde konserden sonra paltomuzun cebine koyup eve götürdüğümüz plastik bardaklarda bira vardı. Coats Of Ice ilk defa o gece aklıma takıldı, hala da gittiğini söyleyemem. Birini ilk defa nerede, hangi ruh halinde dinlersem hep orada kalma ihtimali var. Bu bir risk aslında, zor zamanlarda dinlediğim albümleri terk eden biriyim. Ama Damien Jurado'yu hiç terk etmedim. O benim için boktan günlerin güzelliğini ifade ediyordu. Yeni albümü Maraqopa'yı açan Nothing Is The News'u duyduğumda metro istasyonlarının klinik yeşili çaktı yine gözümde. Şarkılarda yitirilenler, yeniden bulunanlar, kendinden ve başkalarından kaynaklanan hayal kırıklıkları yumak gibi birbirine dolaşıyor. Jurado'nun beni tamamen kontrol altına alan bir sesi var. Onu dinlerken başka bir şey yapamıyorum. Anlattıklarına kulak verip hissedebiliyorum ancak. Melodiler parmaklarımda usulca çözülüyor, geri vokaller karanlık metro tünellerinden sesleniyor, korolar öğle saatinde sakince sandviç sıralarında bekliyor. Maraqopa, sevgilini birkaç ay geride bırakmak zorunda olmak gibi hüzünlü bir macera. Asla karanlık değil, yara kabuğu soymaya benzer tatlı bir hissiyat barındırıyor. Geçmişini yüklenip devam etmenin iç rahatlığını dinleyiciye geçiriyor. Geçiciliğin bilinciyle keyfi sürülen bir öğle sonrası bu albüm. Sıcak değil ama güneşli.


Üzerinden 10 gün geçmiş bir konseri yazmaktan çekiniyordum, o gecenin hissini tam olarak yakalayamam diye. Ama bloga koyacağım fotoğrafları seçerken yukarıdaki karede Marianne Faithfull'la göz göze geldim sanki ve yine içimde belirdi 21 Mayıs gecesi İstanbul Modern'in bahçesinde hissettiğim çalkantı. Faithfull benim gözümde ayak parmaklarından saç tellerine kadar hikaye dolu bir kadın. Sesini ilk defa 12 yaşındayken Metallica'nın The Memory Remains'inde duymuş, bu sayede ilk yabancı kasedimi almıştım. 50 yıllık hikayelerini yüz yüze dinleme fırsatını kaçıramazdım. İstanbul Modern'in bahçesinde üç nesil birlikte bekledik sahne ışıklarının yanmasını. Açılış son albüme adını veren Horses And High Heels'la yapıldı. Faithfull her şarkının hikayesini anlatırken, karşımdaki kadının yaşayan rock tarihi olduğunu daha iyi anladım. Keith Richards, Mick Jagger, Nick Cave ve Tom Waits'in kendisi için yazdığı şarkılara The Gutter Twins cover'ı The Stations, Working Class Hero, Roger Waters'tan yalvar yakar aldığını söylediği Incarceration Of A Flower Child eklendi. Paris'teki günlük hayatını anlattığı Prussian Blue'da kendi Paris'imden izler aradım. ABD'den hiçbir zaman hoşlanmadığını söyleyerek başladığı That's How Every Empire Falls'da onaylarcasına başımı salladım. Faithfull kalabalıktan yükselen Vagabond Ways isteklerine Vagabond Ways'i seviyorum ama Vagabond Ways mi Sister Morphine mi? diye cevap vererek Sister Morphine'i seçti. Broken English'te önümde duran 50'li yaşlarda bir adamın ağladığını gördüm. Anne-babayla yan yana konser izlemek, aileyle paylaşılacak en özel anlardan. Sizin sadece fotoğraflarda gördüğünüz, size anlatılan kadarını bildiğiniz, sizden önceki hayatlarını yeniden yaşıyorlar. İnsan hem uzaklaşıyor onlardan, hem de sanki daha önce tanımadığı şekilde tanıyor. Bunları yaşatan bir geceydi Marianne Faithfull konseri. Herkesin eşlik ettiği Working Class Hero'dan sonra Demek ki ruh yeni nesile geçmiş, sizler iyi çocuklarsınız dediğinde öğretmeninden aferin almış küçük bir çocuk gibi gururlandım. O kadar sevecen, öyle ikna ediciydi ki, o anda söylediği her şeye inanabilirdim. Her şarkının bir ağırlığı, duygusal bir yükü var çoğu kişi ve özellikle Faithfull üzerinde. Kendisi de bazı şarkılardan sonra toparlanmak, nefes almak gerektiğini söyledi. Konser boyunca ne zaman sigara yaksa alkışlandı, sonuncusunda Yapmayın, Londra'ya döndüğümde hipnozla sigarayı bırakacağım diye açıkladı. Kimi şarkılarda, ayakkabısının sol teki topuğundan çıkmış vaziyette taburesinde ellerini kavuşturup otururken karşımda Irina Palm'ı gördüm sandım. Sıra dışı mesaisini mahalle arkadaşlarına anlatırkenki muzipliği geldi gözümün önüne. Benzer bir ifade zaman zaman gelip geçti yüzünden. Ezanın müziğe karıştığı serin gecede sahnedeki herkes, Wayne Kramer, Doug Pettibone, adını hatırlamadığım davulcu, basçı ve çaldığı enstrümanları sayamadığım piyanist, 50 yıllık bir soundtrack sundular, Marianne Faithfull'un olduğu kadar bahçeyi dolduran insanların da hayatına ait olan.


Müzik kariyerinin 50. yılını kutlayan Marianne Faithfull, dibe vurmanın nasıl bir şey olduğunu da kendini yeniden yaratmayı da iyi bilen bir sanatçı. Hayatının en zor dönemlerini geçirdiği Londra'ya sevgi ve nefret borcunu ödediği 20. stüdyo albümü Give My Love To London, iddialı iş birliklerinden oluşan güçlü bir çalışma. Roger Waters, Nick Cave, Anna Calvi, Steve Earle, Tom McRae ve Pat Leonard'ın Faithfull için bestelediği şarkılara o bildiğimiz, yılların tortusuyla çatallanmış ses hayat veriyor. Portishead gitaristi Adrian Utley, Ed Harcourt, Nick Cave and the Bad Seeds'den Warren Ellis ve Jim Sclavunos'un konuk müzisyen olarak yer aldığı albüm, Faithfull'a göre kim olduğunun, ne olduğunun birebir yansıması. Londra'ya bir aşk mektubu gibi başlayıp şehrin yıkımını zevkle izleyen bir kadının anlatısına dönüşen açılış parçası Give My Love To London'la sahneye çıkan Faithfull, albüm boyunca ayağını gümbürtüyle yere vuran gitarlarla büyüyüp dehşetli bir tanrıçaya dönüşüyor, sakin piyanoyla ufalıp konuşur gibi vokaline dönüyor, yaylılarla genişleyip pus gibi manzarayı kaplıyor. Roger Waters imzalı ilk single Sparrows Will Sing, dramatik düzenlemesiyle True Lies, Faithfull'un Bu şarkıyı yazmış olmak için ruhumu şeytana satabilirdim dediği Nick Cave ürünü Late Victorian Holocaust, tiksinti ve şefkat arasında gidip geldiği Mother Wolf albümün en sarsıcı anlarını barındırıyor. Leonard Cohen cover'ı Going Home'u da unutmamak gerek. Geçmişin hayaletinin tepesinde dolaşmadığı bir albüm bu. Geçmişten getirdiklerini bugünün müziğine katan Marianne Faithfull, 67 yaşında bir zafer daha kazanıyor. Hayatın kendisi gibi kirli sound'uyla Give My Love To London, yılın en iyilerinden olmaya aday.


Mark Lanegan'ı geçtiğimiz yıllarda önce Greg Dulli'yle kurduğu The Gutter Twins projesiyle, sonra da Isobel Campbell'ın müzikal partneri olarak izledik İstanbul'da. Şubat ayında, 8 yıllık bir aradan sonra çıkardığı yeni albümü Blues Funeral oldukça heyecan vericiydi. Hal böyleyken Mark Lanegan Band konseri, sezonun en sabırsızlıkla beklediğim konserlerinden oldu. Screaming Trees'den bu yana birçok grupla, sayısız defa sahne almasına rağmen hala mikrofonun arkasında oraya ait değilmiş gibi duruyor Lanegan. Konserin başından sonuna kadar gerginlikle mikrofon ayağına kenetlenen ellerini gördükçe, lise 2'deki punk grubumuzla okulda verdiğimiz rezalet konseri ve kendi halimi hatırlıyorum. Zaten röportajlarında da sahneye çıkıp şarkı söylemenin kendisine göre bir iş olmadığını ama buna zamanla alıştığını belirtiyor. Dün gece de farklı değildi duruşu. Bir iki teşekkür ve iyi geceler dışında konuşmadı. Flaşlar patladıkça yüzünü başka yöne çevirdi, gözlerini kapadı ve karanlık sahnenin gölgelerine saklandı. Sesi oralarda bir yerdeydi, davul, bas ve distorsiyon tarafından boğulmadığı zamanlarda. Ön grup Creature with the Atom Brain'in solist ve gitaristi Aldo Struyf, 2004 tarihli Bubblegum'dan beri Mark Lanegan'la çalışıyor. Mark Lanegan Band'in klavyeleri de ona emanet. Uzun gitar jam'leriyle bezeli, eh bir ön grup performansının ardından sahne ışıklarının iyice kısılmasıyla Bay Lanegan ve ekibi sahne alıyor. The Gravedigger's Song'la başlıyor konser ve turnenin standart setlisti aynen tekrarlanıyor. Tüm müzisyenler çok hevesli, hepsi büyük haz alıyor sahnede ama davul ve bas fazla yüksek geliyor kulağıma. Şarkılar zaman zaman bir distorsiyon çorbası içinde tekdüzeleşiyor. Harborview Hospital ve Ode to Sad Disco'nun güzel detayları kayboluyor. Mark Lanegan'ın sesine yazık oluyormuş gibi hissediyorum. Diğer yandan uzun süredir karşılaşmadığım kadar dingil insanlarla karşılaşıyorum seyirciler arasında. İnsanları ite-kaka en öne gelip konser boyunca flaşla birbirinin fotoğrafını çekenler, flaşlı çekim yapanları ıslıklayarak durdurmaya çalışanlar, sadece üç şarkı çekip arkaya geçecek olan fotoğrafçılara hakaret edenler, ne ararsan. Mark Lanegan'ın duyamadığım sesi ve şarkıların inceliksiz sahne versiyonlarının üzerine tuz biber ekiyorlar. Şarkılar adına üzüntü duymama rağmen Methamphetamine Blues'da kendimi coşmaya zorlayarak bitiriyorum konseri. Bunu saymıyorum.


Yeni albümleri Synthetica'yı yayımladıktan 2 hafta sonra Mono Festival'a konuk olan Metric'le feat. için bir röportaj gerçekleştirdik. Emily Haines ve James Shaw'la albümün temasından, kendi plak şirketlerini kurmaya nasıl karar verdiklerinden, Lou Reed'le nasıl tanıştıklarından, ilham kaynaklarından ve biraz da çocukluklarından bahsettik. Synthetica, yaşadığımız zamanın yüzeysellik ve yapaylığına duyulan tepkiyi dile getiriyor. Kusursuzluk dayatmasıyla baskılanmış, mutsuzluk ve tatminsizlikten hareket edemeyecek kadar uyuşmuş insan yığınları için umut var mı diye sorduğumda, net bir cevap alamıyorum. Biz de aynı soruları soruyoruz diyor Emily Haines. Çözüm olabileceğini düşündükleri sosyal medya ve internetin durumuyla ilgili hayal kırıklıklarını gizlemiyorlar. Kendi plak şirketlerini kurabildikleri için şanslı olduklarını düşünüyorlar. Büyük şirketlerle albüm anlaşması için masaya oturduklarında sürekli kazıklandıkları ve aptal yerine kondukları hissine daha fazla dayanamamışlar. Güncel müzikten çok, sinemadan ilham alıyorlar. James Shaw, stüdyoda Earth 2100'ı izleyip izleyip gaza geldiğini söylüyor. Birlikte çalışmayı kafasına taktığı isim Angelo Badalamenti. Seni istiyorum Angelo! diye parmak da sallıyor kameraya. Shaw'un esprili tavrına karşı Haines, röportajın başında biraz soğuk duruyor. Kısa ve genel cevaplar veriyor ama ilk gençlikte hissedilen baskıyla nasıl başa çıktığını sorduğumda açılıyor. Sanata yönelmesinde okul müdürünün büyük etkisi olduğunu da böylece öğreniyorum. Bombok bir okul hayatının kıyısından dönmüş. Beden eğitimi öğretmenini hala nefretle anıyor ve öğretmenlerin yönlendirmelerinin çok önemli olduğunu düşünüyor. David Cronenberg'in Cosmopolis'ine müzik yaparken, Howard Shore filmden hiçbir görüntü görmemeleri konusunda ısrar etmiş. Sadece filmin uyarlandığı kitabı ve senaryoyu okuyup, tamamen kendi hayallerinde canlandırdıkları görüntülere müzik yapmışlar. Bunun tam tersini, önce filmi görüp sonra müziği yapmayı da istediklerini söylüyorlar. Mono sahnesinde tahminimden çok daha iyi bir performans sundu Metric. Emily Haines de sahne için doğmuş kadınlar listeme rahatlıkla girdi.


Hayatta yumuşak şeyler var. Cam kenarlarındaki koltuklar, battaniyeler, sıcak içecekler ve sıcak kollar gibi. Hayatta bir de daha sert şeyler var. Yemek yaparken elini doğramak, buz tutmuş kaldırım, kafana inen sarkıt ve kaybettiğin insanlar. Daha sert olanların gerçekliğini de daha net idrak ediyorsun. Bir şeye ne kadar sert çarparsan, onun varlığını o kadar kuvvetle doğruluyorsun. Bazen ahenkle şarkı söylemen değil, eline geçirdiğin her şeyi haşat edip bas bas bağırman gerekiyor. Ancak o zaman kendini yeterince ifade edebiliyorsun. Gürültü çıkaran grupların gerçeklikle bağları bana hep biraz daha sağlam geliyor. Gürültü, bana göre içine doğduğumuz çağın damıtılmamış sesi. Gürültü içinde rahat hareket ediyorum ve onu bir dil olarak kolayca kabul edebiliyorum. Toronto çıkışlı punk rock grubu METZ'in müziğini duyar duymaz benimsedim. Alex Edkins, Hayden Menzies ve Chris Slorach'ten oluşan grup vahşi bir davul, cazırtılı gitarlar, sert bir bas ve anlaşılması zor çığlıklarla anlatıyor derdini. The Jesus Lizard, Melvins, Shellac, Nirvana ve Pixies'e benzetilmeleri boşuna değil. Yönünüzü tayin etmenin zorlaştığı ses katmanları arasında, gürültünün melodiye dönüşebildiği anlar yaratıyorlar ve içlerinde barındırdıkları enerjiyi fark etmemek imkansız. Geçtiğimiz yıl çıkan Sub Pop etiketli ilk albümleri METZ, 90'lardan beri kaybettiği grupların yerini yenileriyle doldurmaya çalışanları tatmin etmenin yanında, geçmişe ait bir şey olmama niteliğini de taşıyor. METZ'in gürültüsü 90'ların değil bugünün sesi ve müzik ölmedi arkadaşlar. Müzik konser salonlarında çığlık çığlığa kükrüyor. Müzik, üzerine atlamak için duvarın arkasında bekliyor. Hazır ol.


Michael Kiwanuka, Idi Amin'in baskıcı ve etnik ayrımcı rejiminden kaçan Ugandalı bir ailenin Kuzey Londra'da dünyaya gelen çocuğu. 20'li yaşlarının başlarında session müzisyeni olarak Tinie Tempah'nın prodüktörlüğünü yapan Labrinth ile çalışan Kiwanuka, 2011'den itibaren Londra'nın küçük mekanlarında verdiği konserlerle sadece müzik basınının değil, The Bees'den Paul Butler'ın da dikkatini çekiyor. Butler prodüktörlüğünde üç ay arayla yayınlanan EP'leri Tell Me a Tale ve I'm Getting Ready'nin ardından ivme hızla yükseliyor. Önce Adele'e turnesinde eşlik ediyor, sonra 2012'nin başında BBC'nin gelecek vaat eden yetenekleri ortaya çıkarmayı amaçlayan Sound of... anketinde birinci seçiliyor. İlk albümü Home Again, Michael Kiwanuka'yı hem çok daha geniş bir dinleyici kitlesiyle hem de liste başarısıyla tanıştırıyor. Dışarıdan bakıldığında harika bir kariyer başlangıcı gibi görünen durum, Kiwanuka'nın yeterince iyi olduğuna inanmasına yetmiyor. Müziği bırakma noktasına gelen sanatçı, Black Man In A White World şarkısında beraber çalıştığı hip hop prodüktörü Inflo ve ikinci albümü Love & Hate'in yapımcılarından Danger Mouse'un yaklaşımlarıyla müziğine bu defa daha hırslı ve tutkulu sarılıyor. Geçtiğimiz yıl yayınlanan Love & Hate ile Kiwanuka'nın ayakları yere daha sağlam basıyor. Mevsimin döndüğünü iyiden iyiye hissettiğimiz günlerden birinin akşamında, Zorlu PSM'nin ana sahnesinde izliyoruz Michael Kiwanuka'yı. Müzisyenin İstanbul'daki ilk konseri, bu yıl Emmy Ödülleri'ni silip süpüren mini dizi Big Little Lies'da kullanılan Cold Little Heart ile açılıyor. Kiwanuka'nın kayıtsız kalmanın imkansız olduğu soul vokali, için için yanan, uzun gitar sololarıyla sarmalanıyor. Müzikte 70'ler nefes alıyor olsa da salona hakim his nostalji değil. 30'lu yaşların başında hem dünyadaki, hem değer verdiğin insanların kalbindeki yerini aramanın ve bazen bulamamanın yorgunluğu; anlaşılmaya ve doğru sevilmeye duyulan can yakıcı ihtiyaç; zorlansan da kendine ve başkalarına inanıp devam etmenin tek çıkar yol oluşu ile dolu şarkılar. Yetenekli bir müzisyen ve yeni Marvin Gaye olarak kutlanan bir sesi izlemekle kalmıyorum, yeni mevsimi ve hayatın bu mevsimle birlikte yoluma doğru sürükleyeceklerini karşılamak için enerjiyle doluyorum. Michael Kiwanuka'nın içten ve gerçek olduğunu hissettiğim müziği, ruhumda izini bırakıyor.


Ortaokul yıllarımda grup tişörtleri insanlarla tanışmak için geçerli bir vesileydi. Üzerindeki büyük P harfiyle o mavi Portishead tişörtünü birinin üzerinde gördüğümde gizli bir kardeşliğin parçasıymışız gibi hissederdim. Çarşamba gecesi sahnedeki led ekranda aynı P yanıp söndüğünde içim titredi. Tuhaftı. Beth Gibbons'ın sesini en çok Akmar'dan alınmış kasetlerden dinlemiştim. Geceleri Kent FM'in web sitesindeki istek parça bölümünde Glory Box'ı işaretleyip, çalınana kadar uyumadığım zamanlardı. İstanbul'un uzun soluklu olmasını dilediğim yeni festivali Midtown Fest'in headliner'ı olarak açıklandıklarında binlerce kişi gibi benim de kalbim bir süre ağzımda attı. Yanlarına eklenen vahşi İngiliz post-punk grubu Savages da heyecanımı katladı. Festivale yeni EP'leri için stüdyoya girmeye hazırlanan The Ringo Jets'le başladım. Onları festivallerde sahnede görmeyi seviyorum. Çıtayı hiç düşürmüyorlar, nasıl bir rock'n roll kayasına çarpacağınızı her zaman biliyorsunuz. Savages öncesi kulaklarımıza takla attırdılar. Jehnny Beth, Gemma Thompson, Ayşe Hassan ve Fay Milton'dan oluşan Savages, simsiyah giysileriyle simsiyah sahnede yerini aldığında iyi bir konser izleyeceğimden emindim. Grup, geçen yıl çıkardığı ilk albümü Silence Yourself'le çok iyi eleştiriler almış ve sahne performansıyla övülür hale gelmişti. Şarkılarında üzerindeki tüm baskılara karşı koyan, normları sorgulayan, bedenini seven güçlü bir kadın dile geliyor. Jehnny Beth, gördüğüm en karizmatik solistlerden biri. Savages'ın jilet gibi keskin müziğiyle açtığı isyan bayrağı seyircide karşılık buluyor. Silence Yourself'den şarkılara bir de Suicide cover'ı Dream Baby Dream ekleniyor. Yılın açık ara en seksi konseri, grubun mayıs ayında çıkardığı single'dan Fuckers'la bitiyor. Jehnny Beth, Don't let the fuckers get you down diye haykırırken özellikle kadınların gözlerinde hayranlık var. Yazının burasında biraz durakladım. Portishead çoğumuzu melankolisiyle yakalamış, derdimize ortak olmuş, bu yüzden de en mahrem, en kişisel anılarımızın parçası olan bir grup. Beth Gibbons'ın iki eli mikrofonda sabit duruşu Portishead'e dair aklımızdaki ilk görüntülerden. Yıllar içinde müziklerinin insana dokunuşu, Gibbons'un sahne halleri gibi, hiç değişmedi. Cowboys'u, Mysterons'ı, Over'ı canlı dinlediğimde elbet hafif bir nostalji duyuyorum ama bu kadar çarpılmamın sebebi hala taze olmaları. Bunlar ömürlerini doldurmuş, sadece daha kaygısız olduğumuz ve aslında olduğundan daha güzel hatırladığımız yıllara dönme vesilesinden ibaret şarkılar değil. Hepsi yaşıyor. Hepsi gerçekliğini koruyor. Toplam 3 stüdyo albümüyle ulaşılabilecek en geniş etki alanına ulaşan grup, Dummy'den (1994) 5, Portishead'den (1997) 2, Third'den (2008) 7 parça ve 2009'da yayınladıkları Chase The Tear'ı çalıyor. Wandering Star'da birer tabureye çöken Beth Gibbons ve Geoff Barrow, baş başaymış gibi çalıp söylüyor şarkıyı. Şarkı söylediği anlar dışında sesini duymayı lütuf saydığımız Gibbons, bir ara sahneden inip ön sıralardaki insanların elini tutuyor, birinin kendisine verdiği bilekliği takıp konsere öyle devam ediyor. Machine Gun'da ekranda Gezi Direnişi'nden görüntüler, İstanbul United logosu ve BERABER yazısı beliriyor. Yıldızlar içinde Glory Box, scratch'lerini duydukça sırıtmadan edemediğim Cowboys, biste gelen Roads ve We Carry On. Herkesin takık olduğu bir şarkı var muhakkak ama en yüksek sesle eşlik edilenler Sour Times ve Glory Box. Portishead'in 23 yıllık kariyerinden seçip çaldığı şarkıların seyircinin ne kadar derinine işlediği, yüzlerdeki büyülenmiş ifadeden belli oluyor. Kırgınlıklarını saklamayan insanları seviyorum çünkü herkes kırılır. Herkesin canı yanar. Herkes canı yandığında bir şarkının dostluğunu arar. Portishead'in müziği bizi bu çok basit noktada birleştiriyor ve bir süreliğine, konser bitip alan boşalıp herkes İstanbul trafiği içinde ayrı yerlere dağılmadan önce, ürpertici bir his birliği sağlıyor.


Miller Music Tour'dan daha önce kısaca bahsetmiştim. Dünyanın dört yanından 200 kişiyi bir araya getirip 5 gün boyunca ABD'nin 3 şehrinde partiye, konsere, eğlenceye bandıran bir organizasyon. Türkiye'den Music Factory elektronika kategorisi birincisi Kerceya'dan Berrak Pabuçcuoğlu, blogger Koray Caner ve ben, memleketimizi en iyi şekilde temsil etmek üzere zorlu bir kamp süreciyle tura hazırlandık. Pasaport kontrolü için en sütten-çıkmış-ak-kaşık yüz ifademle yaklaştım görevliye. Somurtkan ve sert görünen adam beni şöyle bir süzdükten sonra üzerimdeki Nirvana tişörtünü gösterip Seni şimdiden sevdim dedi. Dinlediğimiz gruplardan bahsettik o 1 dakikalık işlem boyunca. Ben önünden geçip giderken hala en sevdiği Nirvana şarkısı Sappy'i söylüyordu. En sevdiklerimden olan Sappy'i. Daha güzel bir karşılama olamazdı. Burada ileri sarıp servis aracıyla trafikten sıyrılıp Manhattan'a girişimize geliyoruz. Akvaryum balıkları gibi camlara yapışmış, gördüğümüz her şeyin fotoğrafını çekiyoruz. Ben çatılardaki su depolarına takmışım, Koray mağazalara. Görsellik bir biçimde tanıdık; filmlerden, dizilerden. Ama tek başıma içine atılmaya korkacağım denli de büyük geliyor. Otele yaklaşırken orada müzik için bulunduğumu hatırlatıyor Soundgarden konseri afişleri. Ne yazık ki kaçıracağım, ertesi gün Miami'ye yolculuk var. Intercontinental Times Square'de kapıda karşılanıyoruz. Tur boyunca gideceğimiz her yerde VIP ayrıcalıklarından yararlanmamızı sağlayacak bileklik ve yaka kartlarımızı ediniyoruz. Tur fotoğrafçısına pozumuzu da verdikten sonra odaya çıkıp dünyanın en yumuşak yataklarının tadını çıkarmaya fırsatımız oluyor. Karşılama yemeğinde hepimize tavsiye edilen şu: Gidin ve tanımadığınız insanlara merhaba deyin. Biz de bunu yapıyoruz. Kolombiyalısından Korelisine herkese birer Hello. Gecenin büyük olayı, suyla dansı birleştiren bir acayip şov: Fuerza Bruta. Dansçılar seyircinin üzerine gerilmiş, esnek ve saydam bir gerginin üzerinde dans ediyor, yüzüyor ve bunlar dokunulacak kadar yakında oluyor. Anlatmak zor, en iyisi izlemek. Sonraki durak Empire State binasının karşısındaki parti terası 230 Fifth. Sonu gelmeyen parti geceleri resmi olarak başlarken ben, bastıran yorgunluğumu atmak için otele geri dönüyorum. Perdeleri ve pencereyi açıp nemli ve ılık New York havasıyla dolduruyorum odayı. Madem rockstar'cılık oynuyoruz, şimdi şu televizyonu 25. kattan atıp aşağıda tuzla buz olmasını izlemek gerek, diye düşünsem de yastıkları yere atıp biraz yatakta zıplamakla yetiniyorum. Gözümü ışıklı gökdelenlere dikip çöp arabalarını dinleyerek oturuyorum uzun bir süre. İstanbul'da uyanıp New York'ta uyumanın, hiç tanımadığım, dünyanın öbür ucundaki bir şehirde, bir otelin 25. katında ayaklarımı New York manzarasına uzatıyor olmanın tuhaflığını hissederek, bir uyuyup bir uyanarak geçiyor gece.


Kalk kalk kalk. New York'tasın ve zamanın çok az. Öğleden sonra Miami'ye giden bir uçakta olacaksın, o zamana kadar gezebildiğin kadar gez. Aç mısın? Büyük Amerikan kahvaltısıyla tanış! Bagel, çikolatalı ve marmelatlı ekmekler, domuz pastırması, yumurta, biraz daha yağlı hamur işi, biraz daha şeker, biraz daha yumurta. Sonra azıcık şeker daha. İnsülin kanımda, ben New York sokaklarında koşar iken kendimi Times Square'de buldum. Dev reklam panolarından mürekkep bir renkli evren. Alışverişi kafamdan çıkarıp kırmızı merdivenlere oturdum. Tavşan deliğinin dibi burası olabilir. Her şey hipnotize edici. Herkes turist sanki. Gözlerimi yorucu binalardan ve reklam kakofonisinden alıp yere çevirdiğimde tanıdık gagalarla selamlaşıyorum, güvercinler gerçekliğin temsilcisi olarak aynı istikrarla zemini didikliyor. Yaklaşık 1 saat etrafa bakıp, sokaklarda keyfekeder dolaşarak fotoğraf çektikten sonra otele dönüp servislere biniyoruz. İstikamet havaalanı. İstikamet Miller uçağı. İstikamet Miami. Yaşasın, kapıda yemek var diye yeniden keke çöreğe saldırırken sürprizin sadece abur cubur olmadığını görüyorum. Kapıda parti var dostlar! Kapıda DJ var, performans sanatçıları var, akşamdan kalmalığa aldırmadan coşuyor insanlar. Turun resmi şarkısı kabul edebileceğimiz Empire State Of Mind herkesi yerinden kaldırıyor, uyuyanları uyandırıyor. Şöyle bir silkelenip, kapıdan Miller'larımızı alıp giriyoruz uçağa. Turda gece dans edilip gündüz uçakta uyunuyor, öyle bir gelenek var. Her şehre inmeden önce fortune cookie'ler dağıtılıyor ve iki talihli rockstar seçiliyor. Fiyakalı bornozlarını giyip havaalanından otele limuzinle gidiyor ve otelde kral dairesinde kalıyor rockstar'larımız. Miami ince bir pusun altında uzanıyor. Kanallarla bölünmüş, havuzlarla bezenmiş bir sayfiye yeri. Gökdelenli bir yazlık site. Uçaktan inip pistte toplu fotoğraf çektirdikten sonra otobüslerle havaalanına girmeden doğrudan otele gidiyoruz. Miami polis eskortu eşliğinde. Bu arada pistte 50 derece sıcakta siyah tişörtlerle nasıl dans etti o çocuklar, hala aklım almıyor. Otelimiz Frank Sinatra, The Beatles, Elvis gibi isimlerin kalıp konser verdiği Fontainebleau Miami Beach. Akşam yemeğine yetişilecek, vakit çok dar ama olsun. Eşyalarımı bile almadan koşuyorum plaja, ne havlum var ne bir şey. Atlantik'le kucaklaşıp çimmeye koyuluyorum. Zira dalgalardan yüzmek mümkün olmuyor. Ben diyeyim yarım saat, siz deyin 40 dakika kalıyorum suda. Okyanusu bulmuşum, son dakikaya kadar çıkmam. Su sıcak ve açıklarda yer yer köpekbalıklı. Hatta yavrular kıyıya kadar geliyormuş ama zararsızlarmış. Dipten kum çıkaralım, ehe ehe derken bir yandan da tırsıyorum. Akşam yemeği kumuna hayran kaldığım Nikki Beach'te. Yemeği falan bırakıp kendimi kuma gömesim geliyor. Boş kumsal öyle huzurlu ki. Girişte bizi Miller'ın kumdan kalesi karşılıyor. Plajda dolaşıp bembeyaz kuma basıyoruz, şimdi bavulumu silkelesem belki hala Nikki Beach'in kumu çıkar. Kum da kum. Kum çok güzeldi yahu. Sıcaklık ve nem yüksek, nefes almak zor. Masalara yayılmış sohbet ederken Panamalı bir kadının çığlığıyla irkiliyoruz. Telaşa mahal yok, sevgilisi evlenme teklif etmiş. Yelpazeye devam. Sonraki durak LIV Nightclub. Miami'nin en iyisi, dünyanın sayılı kulüplerindenmiş. Kaptanımız DJ Ruckus, Lenny Kravitz'in kuzeniymiş. Neredeymiş peki burası? Bizim otelin altında. Otele döndüğümüzde upuzun bir kuyruk. Şık şıkırdım giyinmiş kızlar-erkekler, içeri girmek için sabırsızlar. Sanki İstanbul'daki bütün üniversitelerin mezuniyet balosu var içeride, öyle bir atmosfer. Elimizi kolumuzu ve VIP kartlarımızı sallayarak giriyoruz kulübe. Wow diyenler ooh diyenlere karışıyor. Bense abi şu klimaları kıssak, donduk ya diyorum. Gece ilerler, kulüp yavaştan dolar ve dans figürleri karmaşıklaşırken lüks diskodan odaya kaçıyorum. Yaşasın pofuduk yatak. Ertesi sabah Destination X olarak anılan 3. şehrin neresi olduğunu öğreneceğiz. İyi geceler Miami.