Doğru galeriyi seçmek ilişki için partner seçmek gibidir. Sizin isteklerinizi karşılayabilecek bir eşleşme hayati öneme sahiptir. Hayatta olduğu gibi ilişkilerde de her şeye cevap veren tek bir tip bulunmaz. Her sanatçının kendi ihtiyaçları vardır. Bu makale kuşkusuz galeri türlerinin geniş bir genellemesi olsa da, yıllarca kişisel deneyim, profesyonel yorumlamalar ve en yaygın galeri türleriyle ilgili kabul görmüş terimler kullanıyorum. Bu makalenin amacı, fiziksel galeri modellerinin ana türlerine biraz açıklık getirmek isteyenler için bir dalış noktası sağlamaktır. Bu aynı zamanda eşlik eden 2 bölümlük bir makalede birinci bölüm olarak da ortaya çıkıyor. Yaklaşan Galeri Önerileri adlı kardeş makale de burada bulunabilir ya da daha fazla bilgiyi aşağıda da bulabilirsiniz. Bugünlerde, sanatçıların işlerini satışa sunabilecekleri birçok platformu var. Bu makalede galeri türleri arasındaki temel farklılıkları ana hatlarıyla açıklayacağım, ayrıca her seçeneğin bazı artılarını ve eksilerini de belirteceğim. Sanat dünyasının çoğunda olduğu gibi, tamamen katı bir şekilde çerçevelemek çok zordur. Gerçek dünyadaki birçok galeri türü arasında çok fazla çakışma olmasını beklemelisiniz. Umarım aşağıdaki açıklama ve veri grafiği, daha zor tanımların bir kısmının daha rahat anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Elbette her ikimiz de bu terimlerin doğal akıcılığını kabul etmeliyiz. Yalnızca sanat eserleri sergileme ve satışından elde edilen gelirle profesyonelce işletilen bir işletmedir. Yeni yetme, kariyerinin ortasında olan ve kariyerinin sonunda olan sanatçılarından çeşitli sanatçılara yöneliktir. Genellikle, bu tür galeri, sanatçılar konusunda oldukça seçicidir. Çoğunlukla sanatçılar ve sanatçıların eserlerinin dikkatle pazarlandığı ve koleksiyonerlere sunulduğu galeriler arasında ortaklık kurulur. Sanatçı temsili olarak adlandırılan bu anlaşma, sanatçının eserlerinin yalnızca galeride değil aynı zamanda şehir çapında, eyalet çapında veya belirlenmiş bir bölgede de tanıtılmasını gerektirebilir. Geçmişte Ticari Galeri sadece bir avuç istikrarlı sanatçıyı dikkatle seçiyordu. Bu strateji internetten eserlerin satılma potansiyelinin artmasıyla birlikte azalmıştır. Genellikle, müşterileri takip etmeye ve güvenceye almaya, kaliteli sergi alanlarında gösterileri teşvik etmeye, sanatçının çalışmaları hakkında bilgi sahibi olma, tutarlı sergiler yapma, satış uygulamalarında eğitim alma, galeri sigortası taşıma ve sanat / para alışverişi yapma konularında bilgi sahibi olan acentelere sahiptirler. Bu hizmetler için galerinin komisyon oranı satış fiyatının 20%-60%'ı olabilir. Saygın bir galerinin 50% komisyon oranına sahip olması nadir değildir. - Sınıf Galeri Sınırlı sayıda veya tarihsel öneme sahip sanatçıların eserlerinin tekrar satıldığı çok yüksek kaliteli bir ticari galeri veya müzedir. Komisyon oranları, satış fiyatları, müşteri listeleri, sergi ortaklıkları, misafir sorumluları ve kurum içi sanatçılar bu 1. sınıfı yansıtmaktadır. Kısmi yeniden yapılandırma ile pek çok sanatçının çalışmalarının perakende satışlarından gelir elde eden galerinin bir parçasıdır. Yüksek ticari seviyeli bir galeri bir avuç sanatçıdan oluşurken, konsinye galerisi pek çok sanatçıdan oluşur. Örneğin; çerçeve dükkanı/galerisi, döner sergiler veya davetli sergiler, birçok şirket içi sanatçılar içeren veya baskı, mücevher ve/veya seramik gibi büyük sanat eserleri satan galeriler. Galerilerin büyük bir kısmı bu kategoride bulunmaktadır. Bir galeriyi içeriden yönetmeye, sergilemeye, ve işletmeye yardımcı olan sanatçı grubu. Çoğu zaman bu galeriler toplumsal atölyeler ve galeriyle birlikte stüdyo kiralarlar. Genellikle üyelik ücreti, stüdyo kiralama bedeli ve / veya komisyon ücreti vardır. Sanatçılar galerinin ortak gelişimine katkıda bulunurlar. Bir kooperatif gibi, bu da galeri mekanlarının kurulmasına yardımcı olmak için sanatçıların içten desteği olan bir galeridir. Başlıca fark, kiralık galerilerin mekanlarında sergileyebilecekleri bir süre için kiralama ücreti talep edebilecekleri bir yerdir ancak burada sanat yapılmak zorunda değildir. Galeri sanatçı adına satış işlemlerini yürütebilir, fakat sanatçı mekanının kurulumundan ve içeriğinden sorumludur. Kira oranları ve satış komisyon oranları uygulanabilir. Bu galeri, geleneksel bir ticari galeriyle aynı prestije sahip değildir, ancak halk üzerinde aynı izlenime sahip olabilir. En öndeki ücretler düşünülesidir. Kira bedelleri satış bedellerine göre pahalıdır. Bu durum yeni sanatçılar için riskli bir macera olabilir. Sosyete Galerileri, galeri çeşitlerinin en karşıt grubu ve kooperatif galerilerinin bir türevidir. Sanatçılardan üyelik ücreti alınması, kiralanan yer bedeli, bulundurma ücreti ve diğer satışla ilgili ücretlerin alınması normaldir. Bu galerilerden bazıları sadece giriş ücretlerinden kar elde etmektedir. Diğerleri sadece kendi alanlarında var olmak için birkaç bin dolar alıyorlar ve genellikle önden ödeme talep ediyorlar. Turistlerin yoğun olduğu bölgelerde bulunan Sosyetik Galeriler, ünlü bir yerde gösterilme umuduyla şehir dışından yeni gelen sanatçıların doğmasını sağlar. Kooperatif galerisinin aksine, sanatçılar genellikle kendi galeri mekanlarının kullanımına yatırım yapmazlar ve bu nedenle iş alanlarında çok az söz sahibi olurlar. Ayrıca tipik bir ticari galeriden ayrılan Sosyetik Galeri zaten sanatçıdan faydalanmıştır. Galeri ve müşteri arasındaki sürekli ilişkileri Ticari Galeriler'deki kadar yoğun olmayabilir. Bence, gelecekteki satışlar için çok az teşvikle öne çıkan karlı sanatçıları sömürdükleri için bu yerlerden kaçınmak akıllıca olur. Eğer ihtiyaçlarınızı karşılayacaklarsa katılabilirsiniz. Ana gelirlerini sanat eseri olmayan bir şeyden yapan bir sergi alanıdır. Örneğin; Restoranları, kafeler, perakende satış mağazaları, şehir merkezi, sanat merkezi toplulukları, hava limanları, oteller vs. Genelde, çalışmalarınız, ana gelir kaynakları ile aynı alanı paylaşan bir alanda sergilenir. Bu, gelişmekte olan sanatçı için en erişilebilir alandır, çünkü genellikle bir önceki sergi kaydına ve sanatçı sözleşmelerine çok fazla güvenmezler. Esnek bir alan olduğu için, sanatçının aylık çalışmalarını sık sık döndürür ve bölgesel temsilde bir kısıtlama gerektirmemelidir. Doğal olarak, asıl işleri temel gelir kaynaklarıdır ve bu nedenle de sanatçıya ihtiyaçlarından daha az önem vermektedirler. Ayrıca, resminizi satmak için özel olarak eğitilmiş çalışanlara sahip olmayabilecekleri de anlaşılmalıdır. Sonuç olarak, mekanı, yayınlanan iletişim bilgileri aracılığıyla sanatçıyı satışlarını kişisel olarak takip etmeye cesaretlendirmesi alışılmadık bir durum değildir. Komisyon oranlarına sahip olabilirler veya olmayabilirler. Aklınızda tutun: Genelde bu yerler en verimli yerlerdir. Ancak, asıl gelirlerini başka yollarla yaparlar, sanatınızı kapsayan sigorta yaptırmazlar, mutlaka eğitimli sanat satış temsilcilerine sahip olmazlar ve sanatı satmak / dağıtmak için size güvenebilirler. Komisyon oranı varsa, bu ihtiyaçları yansıtıp yansıtmadığını düşünün. Çoğu zaman bu tür yerler sanata aç değildirler bu sebepler Ticari Galeri modelini takip edin. Bu modelin inceliklerini tam olarak anlayamayabilirler. Kendinizi eğitmek için bu fırsattan yararlanın ve bir sarsıntı olmadan yapamazsanız, görüşmeler sırasında mekan sahiplerini bilgilendirmeye çalışın. Sadece ticaret ve sergi için yapılmamış çok amaçlı yerlerdir. Bazı sanatlar beyaz duvarlı galeriler için uygun değildir. Günümüz estetiğinin çoğu, yapıtlara çevresel ve durumsal yönleri dahil ediyor. Aynı zamanda, bir sanatçının kişisel olarak ticari kazanç sağlamak için olan veya olmayan işleri yapma isteğine de bağlıdır. Örneğin: Sahaya veya kuruma özel sanat eserleri, toprak heykelleri, dış mekan/kamu işleri, geçici eserler ve gerilla temelli sanat eserleri. Genellikler bu alanlar, ticaretten daha çok yapıtlara uygunluğu için seçilirler. Ticari galeriler, sanat organizasyonları veya şehir / eyalet / ulusal sanat konseyleri genellikle ortak kullanım alanları için hibe veya proje ödülleri sunar. Doğal olarak, yardımcı sergi alanı ayrıca ticari kazanç veya kayıp olmadan da kullanılabilir. Ayrıca, yüksek profilli veya bürokratik prosedürleri içermeyen birçok fırsat vardır. Bu alanlar potansiyel olarak zengindir ancak hava durumu veya sergiye gelen kişilerden kaynaklanan fiziksel zararlara karşı da çok fazla risk altındadırlar. Aynı şekilde onlar da mutlaka sigorta ile gelmeyeceklerdir. Daha önce de belirttiğim gibi, bu ideal bir kişinin kendi ihtiyaçları hakkında daha fazla bilgi edinmek için kullanabileceği temel bir kılavuzdur. Sizinle ilgili olan kısımları kullanmaktan çekinmeyin. Ve daima hatırlayın, sanat dünyası sürekli değişiyor... ve bu iyi bir şeydir. Not: Bu yazı Daric Gill'in Choosing The Right Art Gallery: What Kinds Of Galleries Are There? adlı makalesinden çevrilmiştir.


UNESCO Resmi Partneri International Association of Art, GENÇ ETKİNLİK 8 için başvurular başladı! İlk olarak 1995 yılında, genç sanatçı meslektaşlarımızla bir buluşma ortamı yaratmak amacıyla yola çıkan Genç Etkinlik sergileri Taner Ceylan, Genco Gülan, Nuri Bilge Ceylan, Temur Köran, Halil Altındere, Yiğit Yazıcı, Vedat Özdemiroğlu, Nesren Jake, Ferhat Özgür, Melis Buyruk, Şener Özmen, Ertuğrul Akyüz gibi birçok sanatçının kendini gösterebildiği bir platform oluşturdu. UPSD Başkanı Bedri Baykam, GENÇ ETKİNLİK 8 için yazdığı kavram metnindeki İnsanların ölümlülüğü, onları zaman dilimleri içerisine her şeyi yerleştirme ve bunları kayda geçirme yarışına sokar. Zaman bitmez, insan biter cümleleriyle, bu senenin sergi başlığı HOMO HISTORICUS HOMO PROJECTUS'u açıklıyor. Genç sanatçıların kendilerini özgürce ifade edebildikleri kalıcı bir buluşma alanı olan Genç Etkinlik 8'e katılımınız bizi mutlu edecektir. GENÇ ETKİNLİK 8, 20 Nisan-20 Mayıs tarihleri arasında Beşiktaş Belediyesi'nin desteğiyle Mustafa Kemal Kültür Merkezi, Beşiktaş Çağdaş'ta gerçekleştirilecek. Zaman, insan icadından başka birşey değildir. Zaman, tüm hızıyla akıp gidiyor. Ezelden beri. İnsanların ölümlülüğü, onları zaman dilimleri içerisine her şeyi yerleştirme ve bunları kayda geçirme yarışına sokar. Zaman bitmez, insan biter. Siyasi tarih, sanat tarihi, bilim tarihi birbirini etkileyerek ilerler. Soyağacı ilişkileri dizisi olarak kolektif bellek ve toplumsal bilinç, ülkenin, coğrafyanın da tarihini etkileyen, hatta belirleyen yoldur. Modernizmin ideolojik çerçevesi de bu yöntemlerle saptanır. Hem de konunun göreceliliğine rağmen! Kim, kimler için, hangi kriterlerle tarih yazar? Objektif tarih yazımı diye bir kavram var mıdır? Keza bizler de kendi tercihlerimizle ve seçkilerimizle, yorumlarımızla, bu tarihin aktarımında sorumlu odaklardan biri haline geliyoruz. Sanatçılar ise, bu birikimlere bir de kişisel sanat tarihçelerinin dökümünü eklemek durumundadır. Her birinin dönemleri, malzeme tercihleri, özel hayat etkilenmeleri, felsefi alt yapıları, hayatı nasıl algıladıkları ve kendi sanatsal geleceklerini etkileyen geçmiş üretimleri bu tarihçenin oluşumuna etki eder. Sanat üretecek, yaratım sürecine girecek beyin, katmanlı düşünceleri, algı soyutlamalarını, diyalektik sentezleri kendi içinde çözüme ulaştırarak ilerlemeyi doğal akışında başaran bir merkezdir. Hepsinden önemlisi, ne mutlu bize ki, bu günümüzde hala yapay değil, doğal bir karar alıcıdır! İnsana evrende en büyük anlamı katan, onun hayal gücü ve geleceği kurgulayabilme, tasarlayabilme özelliğidir. Farkındalığında boğularak yaşadığımız zaman faktörüne, onu bir de belirsiz bir potansiyel yapılandırmaya doğru çekiştirip uzatan, soyut rüyalar veya somut hedefler eşliğinde şekillendirmeye çalışan da bizleriz. Kimi zaman yaşamda kendimizi işkence odalarında tutsak hissetsek de, canlı kalmanın ekmek kavgasına kendimiz kaptırsak da, kader-kısmet ikilisinin acımasız teslimiyetçiliği bizi içine çekmeye çalışsa da, özgürce geleceğe doğru hamleler yapabilmek için yaşama anlam katacak varoluşçu duruşlarımızı umutla aramaya devam ediyoruz. Bizler, bu büyük beyinlerin açtıkları yollardan geçerken, kendi yarattığımız piramidal seçkilerin ve sentezlerin içerisinde, kah sonsuzluğunu düşünerek Samanyolu'nun gölgesinde, kah kendimizi kaptırdığımız acımasız sarmalların içinde, gözlerimizin önünde kum saati gibi akan zamana karşı giriştiğimiz yarışa anlam katmaya çalışan basit fanileriz. Sanatımızın geleceğini şekillendirecek olan genç sanatçılarımızdan beklentimiz, bu geniş ve zorlu perspektifin üzerinde, algılarını açarak, onları etkileyen kapsama alanlarını belirleyerek, özgürce, bu uçsuz bucaksız yaşanmışlıkların kendilerinde uyandırdığı düşüncelerin içinden, evrene hediye etmek isteyecekleri herhangi bir sanat yapıtını yaşama geçirmeleri. İki aya yakın bir süreniz var... Okuyarak mı başlarsınız, yoksa atölyenizde bir skeç kağıdına uzanarak mı, o sizin bileceğiniz iş. Genç ustanın bileceği iş. Kolay gelsin! - Adaylar, resim, heykel, fotoğraf, seramik, dijital sanat, video-art gibi çağdaş sanatın her alanında üretilmiş eserleriyle katılabilirler. - Kullanılan malzeme veya teknikler için sınırlama yoktur, eleme aşamasında değerlendirme dosya üzerinden yapılacaktır. Ancak yapıtın, büyük olsa da sergilenme aşamasında kapalı bir mekanda yerleştirilebilecek ya da bu mekana uygun olarak düzenlenebilecek boyutlarda olması gerekmektedir. - Sanatçı en fazla 3 çalışmayla başvuru yapabilir. Sergiye katılmaya hak kazanan her sanatçıdan seçilen bir veya daha fazla yapıt sergiye dahil edilecektir. Yapıtlar daha önce sergilenmemiş ve yarışmalara katılmamış olmalıdır. - GENÇ ETKİNLİK 8'e 15 Nisan 2019 itibariyle 36 yaşını doldurmamış adaylar katılabilir. - UPSD Yönetim Kurulu Üyeleri, Yedek Yönetim Kurulu Üyeleri, Seçici Kurul ve 1. dereceden yakın akrabaları başvuru yapamaz. - Sanatçının, eserin sergilenme biçiminde spesifik bir önerisi varsa bunu dosya tesliminde yazılı olarak iletmesi gerekmektedir. - Tüm başvurular 4 Nisan 2019 Perşembe günü saat 17.00'a kadar UPSD'nin aşağıda belirtilen adresine teslim edilmelidir. Bu tarihten sonra yapılacak başvurular dikkate alınmayacaktır. - Word dosyasında kayıtlı sanatsal ve mesleki deneyimlerini içeren özgeçmişi - Portre fotoğrafı: JPG formatında en az 5x5 cm, 300 dpi - Adres, telefon, e-mail - 100 kelimeyi aşmayacak şekilde hazırlanmış PARAGRAFşeklinde biyografi - 30 kelime civarında sanat anlayışınızı belirttiğiniz yazı - Eser görselleri: kısa kenarı 2000 piksel çözünürlükte, 300 dpi - Eserlerin tam künyesi - Seçici Kurul, sergi mekanını göz önünde bulundurarak seçimlerini yaptıktan sonra, eserleri sergilenecek genç sanatçılara e-mail yoluyla duyuruları yapılacaktır. Sonuçlar ayrıca 6 Nisan, Cumartesi web sitemizde yayınlanacaktır. - İsmi açıklanan sanatçıların çalışmalarını en geç 12 Nisan 2019 gününe kadar 13.00-17.00 saatleri arasında UPSD merkezine ulaştırmaları gerekmektedir. Bu tarihten sonra yapılacak teslimatlar kabul edilmeyecektir ve bu kişinin yerine yedek listedeki sanatçılardan eser alınacaktır. - Eserleri UPSD'ye ulaştırma ve sergi bitiminde UPSD veya MKM'den geri almak için kullanılacak kargo ve tüm nakliye ücretleri sanatçının sorumluluğundadır. Eserlerin UPSD'den MKM'ye gidişi ve dönüşü derneğe aittir. - Video art, dijital sanat eserleri tek ekranda sergilenebilecek şekilde ve loop'lu olarak, CD'ye kayıtlı şekilde teslim etmesi gerekmektedir. - Sergiye dahil edilen sanatçılardan eser teslimi sırasında 50 TL katılım bedeli alınacaktır. Katılım bedeli ödemelerinizi elden, aşağıda bilgileri bulunan İş Bankası hesabına veya PTT hesabına yapabilirsiniz. Eserimi aynı gün, 20 Mayıs 2019 tarihinde MKM'den teslim almayı kabul ediyorum. Eserimi 5 Haziran 2019 tarihine kadar UPSD'den teslim almayı kabul ediyorum. Eserimin ödemeli kargo ile adresime gönderilmesini istiyorum. Yukarıda anılan seçeneklerden birini tercih etmediğim taktirde UPSD'nin hiçbir sorumluluğu olmadığını kabul ediyorum. Lütfen tercihinizi eser teslim dosyanızda belirtiniz. NOT: Yapıtların sergilenmesi ve taşınması sırasında gereken özen gösterilecekse de yapıtların görebileceği hasarlardan Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği veya Beşiktaş Belediyesi hiçbir şekilde sorumlu değildir. Arzu edenler, eserlerinin değer bedeli üzerinden özel sigorta şirketine sigorta ettirebilirler. Bunu yaptıkları zaman derneğe sigorta şirketinin adını ve yapıtla ilgili kontratın kopyasını ulaştırmaları gerekmektedir. Serginin tanıtımında ana sorumlu UPSD ve Beşiktaş Belediyesi'dir. UPSD'nin basın bildirisini ve sergi görselini kullanarak her sanatçı, üniversitesi veya galerisi tanıtıma katkı yapabilir.


Zeyno Pekünlü, 28 Şubat 31 Mart 2019 tarihleri arasında SANATORIUM'da gerçekleşecek dördüncü kişisel sergisinde işine odaklanıyor. Sanat işinin üretiminin güncel koşullarıyla çalışma deneyiminin kendisini eş zamanlı ele alarak işin sınırlarının muğlaklığına, geçirgenliğine işaret ediyor. Yakın zamanlı çalışmalarında gözünü çevirdiği YouTuber'ların kadrajını ödünç alıp bu defa kamerayı kendisine döndürüyor. Kişisel verilerin toplanmasının bir endişe kaynağı haline geldiği, elimizin altındaki teknolojinin aslında düşmanımız olabileceğine dair kaygıların ayyuka çıktığı bir zamanda, bizi bilgisayar başındaki tüm aktivitesini izlemeye davet ediyor. YouTuber'ların parlatılmış gerçek hayat anlatılarının karşısına aslına sadık bir gerçek hayat anlatısı iddiasıyla çıkıyor. Sanatçının bilgisayar başında çalıştığı her anı kayıt altına aldıktan sonra, olağan bir iş gününün temsili olarak kurguladığı dokuz saatlik video, günlük meşguliyetin ve üretim sürecinin sıradanlığını ifşa ediyor: ardı ardına dizilen emailler; hem sosyalleşme aracı, hem ücretli işin hızlı görülmesi, hem de kapalı kapının ardında sürüp giden ev işlerinin organizasyonu için kullanılan Whatsapp mesajları; gündemi takip etmek, küçük molalar vermek ya da insanları gizlice izlemek için sosyal medya platformlarında atılan turlar ve İşin kendisi birbirine karışıyor. İşin hemen arkasındaki küçük oyuktan ise, eski filmlerin üzerindeki deformasyon izlerinden oluşan kolaj Yıpranan Yer bize göz kırpıyor. Gözümüze teknik bir hata olarak görünen bu izler, aslında filmlerin zaman içinde gösterim ve dolaşım sıklığından kaynaklanan yıpranmanın kayıtları. Bu kolaj, sırtını dayadığı İşle birlikte düşünüldüğünde, ilk bakışta fazla çalışmaktan kaynaklanan tükenmişliği akla getirse de, filmin kolektif üretim ve seyri sırasında mekanlara, yollara, objelere, makinalara, insanlara temasıyla topladığı izlere sahip çıkıyor. Tekil olarak görünen her işin seyrinin ya da kullanımının yarattığı değeri açığa vuruyor. Zeyno Pekünlü (1980, İzmir) Barselona Üniversitesi'nde Sanatsal Araştırma ve Üretim Master programını tamamladıktan sonra Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nden sanatta yeterliğini aldı. İstiklal Marşı'ndan Yeşilçam melodramlarına, Nutuk'tan kadına yönelik şiddet haberlerine uzanarak farklı tahakküm biçimlerinin kamusal ve özel tezahürlerini kat ediyor, iktidar teknolojilerini sorunsallaştırıyor. Önemli sergileri arasında; 2016-2017 Institute for New Feeling, Artist Film International/White Chappel Gallery /Hammer Museum / MAAT / Istanbul Modern Museum, 2016 Zeyno Pekünlü, SALT Ulus, 2015 Istanbul: Passion, Joy, Fury, MAXXI Museum/ Tuzlu Su, 14. Istanbul Bienali/ Neither Back Nor Forward: Acting in the Present, Jakarta Biennale/ Her Tercih Diğer İhtimaller İçin Bir Dışlamadır, SALT Beyoğlu, Sights and Sounds: Turkey, Jewish Museum, New York sayılabilir.


Doğa Koleji Lüleburgaz Kampüsü ve Trakya Üniversitesi iş birliği ile küresel sorunlarımızın farkındalığını arttırmak adına Türkiye çapında düzenlenen Dünya Su Günü ödüllü resim yarışması başladı. Uluslararası Dünya Su Günü, her yıl 22 Mart'ta tatlı su kaynaklarının önemine dikkat çekmek ve tatlı su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimine odaklanılmasını sağlamak amacıyla kutlanmaktadır. Her yıl farklı temalar ile işlenmekte olan Dünya Su Günü'nde, 2019 yılında Kimseyi Geride Bırakmamak olarak belirlenmiştir. Doğa Koleji Lüleburgaz Kampüsü'nün, farkındalık yaratmak amacıyla bu yıl 2. sini düzenlediği Hayatımızda Suyun Önemi konulu resim yarışmasının başvuruları başladı. Yarışmaya son katılım tarihi 15 Mart 2019! Ana sınıfı, İlkokulların 1. 2. 3. ve 4. sınıflarındaki öğrenciler ile ortaokul 5. 6. 7. ve 8. sınıflardaki öğrenciler bu yarışmaya katılabileceklerdir. Resimler, 35 cm x 50 cm resim kağıdına serbest boyama tekniği ile yapılacaktır. Bunların haricindeki, ölçü ve tekniklerle yapılacak olan çalışmalar değerlendirmeye alınmayacaktır. Resimlerin arka yüzüne, öğrenci ve resim öğretmeninin adı soyadı, okulu, sınıfı, numarası, ulaşılabilecek okul adresi ve okul telefonu mutlaka yazılacaktır. Resim, paspartu ve çerçeve yapılmadan, sertleştirilmiş ambalajlarda paketlenerek Doğa Koleji Lüleburgaz Kampüsüne gönderilmesi gerekmektedir.


Naeem Mohaiemen'in sergisi 23 Ocak'tan itibaren SALT Beyoğlu'nda. Sanatçı ve tarihçi Naeem Mohaiemen'in film, enstalasyon ve yazıları, üçüncü dünya enternasyonalizminin oluşumu ve çöküşünü, Bangladeş'in sömürge sonrası tarihindeki üç büyük kırılmayla inceler: 1905'te Britanya Hindistanı sınırlarındaki Bengal'in doğu ve batı olarak ikiye ayrılışı, 1947'de Britanya Hindistanı'nın bölünmesiyle Hindistan ile Pakistan'ın kuruluşu ve 1971'deki Hindistan-Pakistan Savaşı'yla Doğu ve Batı Pakistan'ın Bangladeş ve Pakistan'a dönüşümü. Bu sarsıntılı olaylar, 1970'lerde dünyanın diğer bölgelerinde sol hareketlerin yükselişinden bağımsız değildir. Haber görüntüleri ve buluntu fotoğrafların yanı sıra yeniden canlandırmalara başvuran Mohaiemen, sömürgecilikten kurtulan ulusların sosyalizm ütopyasının yerini neden zamanla yüksek sermaye hedefleri ve muhafazakar politikalara bıraktığını sorgular. Sözlü tarih, popüler kültür ve mitolojiden ögeler içeren işlerinde 1950'lerden 1970'lere uzanan anonim ve bir o kadar tanıdık anlatıcılarla resmi ve gayriresmi tarihte belleğin güvenilmezliğine işaret eder. Mohaiemen'in kültür kurumlarını ulus ötesi bir tarih kitabının sayfaları gibi kurgulama fikrine dayanan Makbul Tarihin Tutsakları, Bengalce'de makbul tarih anlamına gelen shothik itihash teriminden adını alır. Sanatçı, kayıp bir film kutusu, yanlış konumlanan bir adam, sansürlenmiş bir belge gibi ilgisiz görünen birtakım detayları birbirine örerek geleceğe umutlu ve siyaseten ihtiyatlı bir bakışla toplumsal kayıp ve hüsran hikayeleri anlatır. Bu yolla izleyiciyi, hikayelerdeki karakterlerin devlet kontrolündeki tarih yazımının yöneticileri mi, yoksa tutsakları mı olduğunu sorgulamaya çağırır. SALT Beyoğlu'nun üçüncü katında başlayan sergi, ikinci kattan Tripoli Cancelled (2017) video işinin belirli tarihlerde gösterileceği Açık Sinema'ya uzanır. Sanatçının sırasıyla 2011 ve 2012'de ürettiği United Red Army filmi ve beraberindeki United Red Army: Timeline (1968-1977) , Japon Kızıl Ordusu'nun Filistin davasıyla ilişkisi üzerinden üçüncü dünya idealini irdeler. You Will Roam Like a Madwoman (2014) enstalasyonu, 1970'ler Bangladeş'inde yeşeren vatan sevgisiyle dönemin devrim ruhunu ve tüketime aracı bir feminist yaklaşımı harmanlayan popüler bir dergiye odaklanır. 2008 ve 2009'dan fotoğraf serileri My Mobile Weighs A Ton ile Live True Life or Die Trying, ülkede süregelen öğrenci protestoları bağlamında fotoğraf, yeni teknolojiler ve şifreli iletişimin günlük hayattaki yerini tartışır. Mohaiemen'in ikinci katta sunulan ve Filistin Kurtuluş Örgütü'ne Bangladeş'ten gönüllü katılanları gösteren ikonik Magnum fotoğrafına ilişkin Abu Ammar is Coming (2016) video işiyle The Year 1973 Created Many Problems for the Imperialists fotoğraf serisi muhtelif arşiv kaynaklarını temel alır. Sanatçı 2013 tarihli bu seride, Two Meetings and a Funeral (2017) video işinde de irdelediği, emperyalistlerin artık çok ileri gittiği ve nihayet yenilgiyle yüzleşeceği kanısını değerlendirir. Bir diğer fotoğraf serisi Rankin Street 1953, Blueprints (2013), şehir tarihi ve kalabalık aile yaşantısını yok eden sermaye güçlerinin mülkiyetine girmiş bir aile evini yeniden yapılandırır. Bangladeş'in milli şairi olup Hindistan ve Pakistan'ın pullarında da yer alan tek isim Kazi Nazrul İslam'a dair Kazi in Nomansland (2008) enstalasyonuysa, Salman Rushdie'nin Geceyarısı Çocukları'nda geçen üç ülkenin tarihinin Britanya Hindistanı'nın bölünmesinin ardından nasıl ortaklaşıp çatıştığını anlatır. SALT'tan Farah Aksoy tarafından programlanan Makbul Tarihin Tutsakları, Mohaiemen'in 2014'te Kunsthalle Basel'de gerçekleştirilen sergisinin devamı niteliğindedir. 1969, Londra doğumlu Naeem Mohaiemen, Dakka ve New York'ta üretim yapıyor. 2018 Turner Ödülü için aday gösterildi. Sergileri arasında Solidarity Must Be Defended (Mahmoud Darwish Museum, Ramallah, 2017); There Is No Last Man (MoMA PS1, New York, 2017); Prisoners of Shothik Itihash (Kunsthalle Basel, 2014); The Young Man Was (Experimenter, Kalküta, 2011); Live True Life or Die Trying (Cue Art Foundation, New York, 2009) ve My Mobile Weighs A Ton (Gallery Chitrak, Dakka, 2008) bulunuyor. İşleri documenta 14, EVA International ve İskandinav güncel sanat bienali MOMENTUM ile Venedik, Lahor, Şarika ve Marakeş bienallerinde gösterildi. ICA Bağımsız Film Konseyi üyesi olan sanatçı, 2014'te film-video alanında Guggenheim Fellow seçildi.


Düsseldorf Güzel Sanatlar Akademisi'nde öğrencilerin her yıl topluca açmış olduğu RUNDGANG adlı sergi günlerine denk gelen günde açılan bu sergi önemli bir odak noktası oldu. Bu koşutluk Düsseldorf Güzel Sanatlar Akademisi'yle ilgili ve bağlantılıydı. Kuzey Ren Westfalya Eyaleti Sanat Koleksiyon Müzesi bu serginin düzenleyicisi. İnsanların kafalarında oluşan bir soruya da yanıt verecek güzellikte bir serginin düşünülmesi bir diğer anlamda sanatta bir değer bilirliği de yansıtıyor. Birçok okul gibi Düsseldorf Güzel Sanatlar Akademisi'ni çok sayıda öğrenci bitiriyor. Akademinin diğer okullara göre ayrıcalıklı bir yanı var. Özellikle her yıl tüm öğrencilerin topluca açtığı RUNDGANG adındaki sergi 1975 yılından bu yana düzenli olarak açılır. Tüm dünyanın sanat açısından ilgisini çeker. Dünyanın her tarafından galericiler, müze yetkilileri, sanat eleştirmenleri, koleksiyoncular ve sanatseverler gelir. Çok başarılı bir sanat etkinliğidir. Öğrenci sergisi diye düşünsek de çağdaş sanatla başarılı biçimde başa baş niteliğe odaklanan başarılı çalışmalarla doludur. Ünü de buradan gelir. Genç sanatçılar daha öğrenciyken kendilerini tanıtma olanağı bulur. Öğrenciler dünya sanatı içinde büyük bir sanat yarışmacı konumundadır. Sanat eğitiminin ve eğiticilerinin onlara kazandırdığı böyle bir güç var. Yeteneklerini tüm güçleriyle kullanarak öğrenim yıllarını boşa geçirmezler. Nasıl bir eğitimdir ki sanat niteliğinden ödün vermeyen çok başarılı öğrenciler yetişmekte. Doğrudan insan ve insanlığın özünü ilgilendiren evrensel bir alanda görev yüklenmiş bir okul. Sanatın özelliği ve önemi burada yatıyor. Bu yıl Planet 58 adı altında kafalardaki sorulara yanıt oluşturacak bir sanat etkinliği düzenlendi. Daha okuldayken sanatta çok iyi bir düzeyi yakalayan öğrencilerin okulu bitirdikten sonraki durumu beni de çok düşündürmüştür. Bunca başarılı bir eğitim ve nitelikli sanat gücü nereye gidiyor? Öğrenciyken galerilerce beğenilenlerin sanat dünyasına erken kazandırıldıklarını biliyoruz. Diğerlerine ne oluyor ve sanatla olan kazanımları nereye gidiyor, sorusuna az da olsa açıklık getiren sağlam bir yanıt bulmak kolay değil. Yıllarca öğrenci yetişir ve bu akademiyi bitirenlerin sayısı çoktur. Akademiyi bitiren çok sayıdaki sanatçı adayları okulu bitirdikten sonra sanatta neler yaptıkları, neleri başarıp başaramadıkları çoğu kişiyi düşündürse de istenilen yanıtı bulmak zor. Bunların kaçı sanat çalışmalarını sürdürüyor, kaçı başarılı oluyor, düşüncesi boşlukta kalıyor. Bir bakıma sanat adına okulu bitiren bunca öğrencinin daha sonra ne derece başarılı oldukları, bu oranın ne olduğunun yanıtı gerektiği oranda saptanamıyor. Okuldan sonra herkes bir yere dağılıyor. İnsanlar kendi bölgelerinde olup bitenle, karşılaştıkları öğrencilerin başarılarıyla sınırlı kalıyorlar. Okuldaki onca emeğin ve okul için yapılan onca harcamanın ne derece boşa gidip gitmediği çok iyi bilinmiyor. Yine de çok sayıdaki başarılara da tanık olanlar oluyor. Bu bağlamda çok sayıda sanatçının yetiştiği, sanatı sürdürdükleri biliniyor. Her başarılı olanın arkasında her şeyden önce bir sanat yüksek okulu ve bir akademinin yattığı da biliniyor. Sanattaki başarı bir bakıma göreceli gibi görünse de gerçek bir durumun da varlığı söz konusu. Sanat eğitimi alanların daha sonra sanatı sürdüremediği göreceli bir düşünce kapsamında olmasına karşın durum gerçekten ne derece göreceli? Sanatta başarının en önemli özelliği özgün bir yeteneğe bağlı... Yetenek de yetmiyor. Gerekli çabayı, çalışmayı gösterme zorunluluğunun yanında doğru yönlendiren bilgilerin de kazanılmış olması gerek. Sanat yarışı bam başka bir yarış. Dünyaca ünlü sanatçıların elinde yetişen bu gençlere ne oluyor? Topluma yeterince yansıyan, toplumun sanatla ilgisini arttıran kazanımlar ne durumda? Herkes çok şeyin olabildiğini düşünse de etkileyici bir durumun gücünü bilmiyor. Almanya'da birçok lise, okulu bitiren öğrencilerini on yıl sonra bir araya toplamaya çalışır. Öğrenciler öğretmenleriyle yeniden karşılaşırlar. Kimin on yıl içinde neler yaptığını öğrenirler. Benim oğlum da böyle bir toplantıya katılmıştı. Okulda çok yaramaz ve ders çalışmaz olarak bilinen oğlumun üniversiteyi bitirip doktorasını üstün bir dereceyle yaptığını öğrenen öğretmenleri çok şaşırmışlardı. Bunun ötesinde o denli mutlu olmuşlardı ki başarının içinde kendi öğreticiliklerinin payının olması çok güzel bir coşkuydu. Karşılarında onlardan çok şey öğrendiği gerçeğini söyleyen başarılı bir delikanlı vardı. Verilen emeklerin, çabaların semeresini görebiliyorlardı. Düsseldorf Güzel Sanatlar Akademisi'ndeki durumu anlamaya çalışmak bir sorumluluğu gözden geçirme yürekliliğini de göstermekti. Bu sergiyi düzenleyenler on yıl gibi uzağa gitmeye gerek görmemişler. Bir bakıma en zor olan yolu seçmişler. 2018 yılında Düsseldorf'daki akademi ve yüksek okulu bitirenlere ulaşmışlar. Daha bir yıl dolmadan onlarla bir sergi düzenlemeye kalkmışlar. Ciddi bir elemeden geçirerek tam altmış katılımcı seçmişler. Salt Düsseldorf'da olup biten bir görünüm. Okulu bitirenler hiç hız kesmeden sanat dünyasında başarılı bir biçimde yer almışlar. Sayı da gerçekten dudak uçurtucu... Bir yıla ilişkin okul bitirenlerin başarı sayısı gerçekten çok yüksek. İnsana bu sayı abartılı gibi gelebilir. Daha bir yılları dolmadan sanattaki durum saptaması yapmak akla aykırı gelebilecek bir girişim gibi görülebilir. Başarıyı yükseltmek için aralarına sıradan işler yapanları da ekleye bilirlerdi. İşte o zaman pirincin taşını ayıklamak etkinliği yapanların başını yakardı. İzleyicilerin bilinçli olduğu ve kimilerinin de sanat konusunda oldukça uzman olduğu, nitelikli eleştirmenler düşünüldüğünde sergiyi düzenleyenlerin ne denli bir tehlikeyi göze aldıkları da ortada. Şöyle üç, beş yıl sonrasını derleyip toparlamak daha güvenli olabilirdi. Bu, değer bilirliğin çok ince nitelikteki bir duyarlılığıydı. Sergiye katılanlarla ilgili sayının bu denli çok olabileceğini düşünmemiştim. Akademinin durumunu ve niteliğini çok iyi biliyordum. Sayının bu denli yüksek olabileceğini tahmin edemezdim. Sergideki yapıtların sanat açısından nitelikli olması, sayının nicelikli olmadığını kanıtlıyor. Bana, ister istemez şöyle korkunç bir gerçeği de düşündürdü: 1883 yılında kurulan İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi bugüne dek neden doğrudan bir sanatçı çıkarabilme başarısını göstermedi? Aradaki farkı düşünmek bile istemiyorum. Bunun boşboğazlıkla olamayacağını neden öğrenemedik? Bize doğruları ve gerçekleri anlatmaya çalışanlara karşı neden kabalaşıp saldırganlaştık? Sanatın insan inceliğinin en üst noktası olduğunu neden görmezlikten geldik? Daha işin başlarındayken yürüdüğümüz yolun yanlış olduğunu neden bile, bile yürüdük?... Yetenekli öğrencilerin yeteneklerini yok edip dünya sanatında yer almalarını engellemek için kafalarına neyle vurup ezdik? Bu okulun bir yıl, on yıl, yüz yıl sonrası değil 136 yıl sonrasında dünya sanatına kattığı bir sanatçı olmaz mı? Pabuç gibi uzayan dillerden kaç ayakkabı fabrikası çıkar kim bilir ama, sanatçı çıkmadı. Daha bir yıl dolmadan altmış sanatçı çıkaran okullar varken bu başarı karşısında Avrupa'da sanat öldü... kulpunu takmaya kalkmanın ne anlama geldiğini düşünmek bile istemiyorum. Bizim yapamadığımızı başkaları diye bildiğimiz burası yapıyor. Bu sergide bizden de bir sanatçı var. Adı Meral Alma. Daha önceleri de buradan sanatçılarımız çıktı. Biz uyurken elin adamı uyumuyor; uyutmuyor.


nun şehre dair 30 yıllık benzersiz araştırması 16 Haziran'a dek çeşitli programlarla yorumlanırken dileyen katılımcılar mekanda yer alan çıktıları tarayarak basılı ciltlerdeki maddelerin künye oluşturma çalışmalarına katkı sunabilir. İstasyon Programları'nda 23 Şubat'ta arkeolog, müzeci ve yazar Erdem Yücel, Koçu'nun çalışma yöntemleri ve yayının oluşumuna dair tanıklıklarını anlatacak. 9 Mart programında ise Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü'nde öğretim üyesi ve College de France'ta Uluslararası Türk ve Osmanlı Tarihi Kürsüsü sahibi Edhem Eldem, son fasikülünün basılmasının üzerinden neredeyse yarım yüzyıl geçmiş olan bu garip, eksik, inişli çıkışlı ve kendine özgü yayının, popüler ve anekdotik anlatımların ötesinde ne denli güvenilir ve faydalı bir kaynak oluşturduğunu irdeleyecek. Suraiya Faroqhi, 30 Mart'taki programda bugüne dek kapsamlı bir biyografisi yazılmamış Koçu'nun profesyonel tarihçilerle geliştirdiği ilişkiler üzerine konuşacak; profesyonel olmayan tarihçilerin çalışmalarına ilginin artmasının nedenlerini tartışmaya açacak.


Taç Mesafesi literatürde, bazı ağaç türlerinin en tepedeki dallarının kendi türünü korumak adına bıraktığı boşlukları tanımlamak için kullanılıyor. Boşlukların nedeni zararlı organizmaların bir ağaçtan diğerine geçmesini ve rüzgarda birbirlerine çarpmaları sonucu meydana gelebilecek zararları engellemek, ortak bir alan paylaştıkları için büyümelerini belli bir derecede sınırlandırmak ve fotosentez için kullanacakları ışığı maksimize etmek olarak açıklanan Taç Mesafesi tanımı, birlikte yaşamanın dinamiklerine dair bizi düşünmeye teşvik eden, doğada kendini ve dolaylı olarak diğer türleri korumak adına oluşan bir sistemin en anlamlı mesajlarından biri olarak yorumlanabilir. İnsan doğada yaşam bulan, yaşamını doğa içindeki koşulların etkisiyle şekillendirip sürdüren, fiziksel ve ruhsal anlamda doğadan beslenip, ilişkiler ağı kuran, orada kültür ve medeniyetini inşa eden bir varlıktır. Doğa, uygarlıkların üzerinde yükseldiği fiziksel bir yapı olarak toplumların kendilerini gerçekleştirdiği, ruhsal olarak beslendiği ve imkanlarından yararlandığı bütünün kendisidir. Doğa, tüm canlıların birlikte var olduğu yaşam kaynağıdır. Bu çerçevede insan, kendini diğer yaşam formlarıyla birlikte daha büyük bir bütünün parçası olarak görmelidir. Labirent Sanat'ta 21 Şubat'tan itibaren görülebilecek Taç Mesafesi sergisi, aynı coğrafyanın kültürel çeşitliliğinden ve kaynaklarından beslenip, eş zaman diliminde sanatsal üretimlerini sürdüren sanatçıların, güncel meseleleri faklı düşünce yapılarıyla ve medyumlarla ele aldıkları işlerine, doğa-insan diyalekti üzerinden bir bakış olanağı sunuyor. Taç Mesafesi sergisinde yer alan işlerde genel anlamıyla doğa, var olanın bire bir sunumundan çok doğum, yaşam, ölüm, ekoloji, kimlik, yanılsama, gerçeklik ve uzam gibi kavramların açıklanması için metafor olarak ele alınıyor. Sergide sanatçıların güncel sanat pratikleri içinde doğadan yola çıkarak oluşturdukları metaforlar, işleri izleyiciler tarafından, farklı bakış açılarıyla yeniden ele almaya, yorumlamaya hatta fikirsel üretime katkıda bulunmaya davet ederken, anlamı derinlik kazanıyor. Küratörlüğünü Hande Özdilim'in yaptığı; Ayşe Demirci, Hüseyin Aksoy, Murat Kosif, Serdar Oruç ve Sinan Orakçı'nın son dönem işlerinin yer aldığı Taç Mesafesi başlıklı grup sergisini 30 Mart 2019'a kadar Labirent Sanat'ta izleyebilirsiniz.


'İnsandan arda kalan her iz, zaman ile etkileşim halindedir ve bu durum aslında sonsuz kere yeniden şekillendirme sürecidir. Gözlemcinin bu süreçlerden en az birinde edindiği izlenimler, sonsuzluktan koparılan ince kesitlerden ibaret olan anlara referans verir. Prof. Ozan Bilgiseren küratörlüğünde MSGSÜ Fotoğraf Bölümünden katılımcı sanatçılar kendi fotoğrafik malzeme ve dilleriyle konuya işaret etmeye çalışıyor. 26 Şubat'ta GALERİ BİNYIL, HAMAM ARTS HUB binasında, Kuruçeşme cad. No:41 Beşiktaş adresinde eserlerini sanatseverler ile buluşturacaklar. Ülkemizin gelişen şartlarında bu değerli birlikteliğin, topluluğun ve enerjinin sanat ortamımıza yeni bir bakış açısı kazandıracağını düşünüyoruz. Tüm dünyadan sanatseverler, sanatçılar ile yeni bir sergi, etkinlik, organizasyon açılışımızda bir arada olabilmeyi hedefliyoruz. Siz değerli basın çalışanlarının çalışmamıza destek olmasını ve sizlere ayrılan mecralarda haberimizin kamu ile paylaşılmasını arzu ederiz. Yardımlarınız ve ilginize teşekkür ederiz. Hamamartshub'da sizler ile görüşmek dileği ile.. Çalışmalarınızda kolaylıklar dileriz. - Arif Erdem 0532 401 1505


Toplumsal cinsiyet, geleneksel ve popüler kültür başlıkları altında ortaya koyduğu yapıtları ile dikkat çeken Gamze Taşdan Tuhaf Şeyler Ormanı başlıklı kişisel sergisi ile 29 Ocak-9 Mart 2019 tarihleri arasında Bozlu Art Project Mongeri Binası'nda. Sergisinde Cumhuriyet tarihinin en önemli kurumlarından biri olan Sümerbank'ın toplumsal hayattaki rolü ve kumaşlarında kullanılan desenlerinden yola çıkan sanatçı, tekrarlanan imgelerden oluşan sahneleriyle kadınlık halleri ve toplumsal belleğe göndermeler yapıyor. Günümüz modern dünyası ile geleneksel olanı, nostaljik ögeleri bir arada görebileceğimiz çalışmalarıyla dünü ve bugünü birlikte sunan Gamze Taşdan, Mongeri Binası'ndaki yeni sergisinde uzun zamandır tarihini araştırdığı bir kurumun sosyal hayattaki yansımalarından ve ortak hafızamızdaki yerinden ilham aldığını söylüyor. Cumhuriyet döneminde Atatürk tarafından düzenlenen istihdam politikaları ile yalnız ekonomik alanda değil, sosyal alanda da dünyada örnek alınacak bir yapı haline dönüşen Sümerbank'ın gerek çalışanlarına sağladığı sosyal imkanlar, gerek kadınların üretimin her alanında çalışmasına imkan veren demokratik yapısı gerekse sanat ve zanaatı birleştiren tasarımlarının orta sınıfın da şık, güzel ve ucuz giyinmesine olanak veren yönüyle dikkatini çektiğini belirten Taşdan, kolektif belleğimizde yer eden kumaş desenlerinin de tıpkı kurumun kendisi gibi değişen zamanın etkisinden nasibini aldığını vurguluyor. Dünyada değişen moda akımları, ekonomik gelişmeler, popüler kültür gibi etkiler bu desenlerde yerini alırken 50'lerde çiçek desenleri, 60'larda puantiye ve çizgiler, 70'lerde hippi ve geometrik formlar ön plana çıkıyor, 80'lerde ise Özal politikaları doğrultusunda dışa açılan ekonomik gelişmelerin etkisi bu kumaşlara yüzyıllardır Doğu ile Batı arasında sıkışmış bir toplumun içinde yaşadığı çelişkilerin tezahürü olarak Noel baba, içki kokteyli, yat, lüks araba gibi somut nesnelerle yansıyor. Gamze Taşdan'ın zaman ve mekandan arındırılmış, desen ve renk duygusunun ön planda olduğu resimleri bir yandan toplumun ortak hafızasında yer eden kavramsal okumalar sunarken bir yandan da desenlerin tekrar eden yapısı ve soyut biçimleriyle dekoratif ve geleneksel olana gönderme yapıyor. Yeşilçam'da çok kullanılan çizgili erkek pijaması, hala varlığını koruyan basma elbise, siyah okul önlükleri, büyük çiçek desenli perdeler ortak belleğimizde yer eden ve sanatçıya ilham veren imajlardan bazıları. Sanatçının özellikle toplumsal cinsiyet kavramı üzerinden ele aldığı kadın figürleri, bu desenler arasında yerini alırken, sürekli tekrar eden ve bir türlü çözülemeyen günümüz kadın-erkek politikalarına dikkat çekiyor. Ataerkil toplumların geleneksel öğretileri ve toplumsal cinsiyet normları yüzünden kadınların belli kalıplar içine yerleştirilmesini ironik bir dille eleştiren Taşdan'ın yapıtlarındaki birbirini tekrar eden imajlar bu sorunların yıllardır süregelmesini, kadınların geçmişte de günümüzde de aynı sorunları yaşamasını ve sonsuz bir döngü içerisinde yaşamaya devam edecek olmasını sorguluyor. Sanatçının bu seriye ait ilk resmi ile aynı adı taşıyan Tuhaf Şeyler Ormanı isimli sergisi, Bozlu Art Project Mongeri Binası'nda 29 Ocak-9 Mart 2019 tarihleri arasında izlenebilir. 1986'da İstanbul'da doğan Gamze Taşdan, 2011 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat Tasarım Fakültesi, Bileşik Sanatlar Anasanat Dalı'ndan mezun olur. Aynı yıl başladığı Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Anasanat dalındaki yüksek lisans eğitimini 2015 yılında tamamlar ve ertesi yıl aynı bölümde Sanatta Yeterlik Programına başlar. Sanatçı 2014 yılında Mesele Yok! isimli ilk kişisel sergisini Galeri Apel'de açar. Çık dediler sahneye isimli ikinci kişisel sergisinde günümüz sahne ve eğlence anlayışının temelini oluşturan gazino kültürünü ve görsel dünyasını ele alır. 2012 Siemens Sınırlar-Yörüngeler, 2013 Akbank Günümüz Sanatçıları Ödülü Sergisi, 2015 Hollanda Concordia Museum, Avusturya ESSL Awards gibi önemli sergilere katılan sanatçının resim ve yerleştirmelerinin çıkış noktasını geleneksel ve popüler kültür, toplumsal cinsiyet ve Türk sinemasındaki kadınlık halleri oluşturmaktadır. İşlerinde zaman zaman kendi yüzünü ve bedenini de birer imge olarak kullanan sanatçı, yapıtlarındaki ironik dille dikkat çekmektedir. Sanatçı, yaşamını ve çalışmalarını İstanbul'da sürdürmektedir.


1980 yılında Salyan şehrinde doğdum. Azerbaycan kayıtlarında adım Hamid Maharramov olsa da, burada aileden gelen soyadımı kullanmaktayım. Sanatçı ailede doğup büyüdüm ve babam ressam olduğu için onun ürettiği resimlerinin karşısında terbiye aldım. Çocukluk dönemlerinde başlayan sanata olan tutkum sonucunda sürekli resim çizdim. Bu resimlerim bana çok mutluluk ve huzur veriyordu. Doğaya bakarak yaptığım suluboya resimler ile ortaokul sergilerine katılıyordum. Sanata karşı olan sevgim sonucunda sanatçı olmayı amaç edindim. 1995 senesinde Güzel Sanatlar Kolejini kazandıktan sonra 1997 yılında zor şartlarda henüz kolej öğrencisi iken kendi atölyemi kurup çalışmaya başladım. Üstelik öğrenci için bu atölyeyi açmam çok zor oldu. 1999 yılında mezun olduktan sonra Azerbaycan Devlet Güzel Sanatlar Akademisinin Resim bölümünü kazandım. Eğitim sürecinde profesör ressamlardan Azerbaycan'ın halk ressamı Böyükağa Mirzazade ve Emektar ressam Farman Qulamovun atölyesinde eğitimimi devam ettirdim. 2004 yılında Mezun olduktan sonra tam profesyonel olarak sanat hayatına atıldım. İyi sanatçı olmadan büyük sanatçı olamazsın. İfadesi ben dahil birçok sanatçıyı etkilemiştir. Sanat aleminde yaratıcı bir uğraşla meşgul olan herkes ilk işe kopyalamakla başlar, taklit ederek öğrenirler. Bu bir çıraklık işi gibidir. Öykünmeden önce kopyalaman gerekir. O yüzden ressamlar kariyerlerinin erken dönemlerini müzelerdeki başyapıtları kopyalayarak geçirir. İyi sanatçı olmadan büyük sanatçı olamazsın. ifadesi bu kelimeleri kanıtlamaktadır. Temelleri iyi sağlayabilmek için bu dönem bir geçiş dönemidir. Biz de bu geçişleri yaptık ve bu yollardan geçtik. Bir şeyi iyi bilmen için iyi algılaman gerekir. Hatta Apple'nin kurucusu Steve Jobs İyi bir sanatçı kopyalar diye ifade eder. Heykeltıraş Henry Moore da Biz Apple'den büyük fikirleri çalmadan asla çekinmeyiz demiştir. Genç ressam için çalmak tümüyle başka bir mesele, ama büyük bir yükün altına girip, ona sahip olup nereye kadar taşıyabileceği işin asılıdır. Önemli olan bildiğin değildir, bildiklerini nereye kadar yürütebileceğindir. Daha iyi yaşamak, ya da hayata bakış tarzını değişmek için başka bir memlekete yerleşirsiniz. Bunu yapabilmek için değişikliğe ve bu değişikliğin yaratacağı tüm zorluklara hazır olmanız gerekir. Memleket değiştirme için şartların hepsinin mükemmel olmasına bakmayarak başka memlekete yerleşmek hiç de kolay bir iş değildir. Her şeyi tekrar sıfırdan başlamak ve yeni bir hayat kurmak için büyük cesaret veya ideal sahibi olmak gerekir. Özellikle değişiklik yapma arzusu bir sanatçı için çok önemlidir. Türkiye ve Azerbaycan Türkleri bir millet iki devlet olsak da; temelde bir, ama detaylarda iki ayrı kültüre sahip bu coğrafyada evrensel kültürü birlikte paylaşıyoruz. Memleket değişikliğinde bu husus büyük etken olmuştur. Türkiye'de sanat çevresi büyük olduğu için sanatçılar galerilerde kolaylıkla eserlerini sergileyebiliyor. Bu bir sanatçı için çok iyi bir fırsattır. Türkiye'nin bize göre bu farklılığı için çok sevindim. Türkiye bize göre sanat konusu başta olmak üzere birçok alanda çok gelişmiş bir ülke olduğunu yıllar öncesi sezdim. Türkiye'ye taşınma fikrim yıllar öncesinden vardı, ama o zamanki şartlar uygun değildir. 2001 yıldan başlayarak sergilere ve etkinliklere katıldığım için Türkiye'ye sık sık gelip gidiyordum. O zaman İstanbul'a taşınmayı düşünürken, daha düzenli bir şehir ve başkent olması nedeniyle tanıyınca Ankara'ya taşınmaya karar verdim. Bir sanatçının yeni şeyler üretebilmesi için yeni şeyler görmesi, yaşaması ve düşünmesi şartıdır. Yeni bilmeyen yeni şeyler üretemez. Yenilenme çizgimi sürekli okuyarak ve araştırarak diri tutmaya devam edeceğim. Sanatseverlerin karşısına sıradan ve bilinen çalışmalarla değil, sanat değeri güçlü eserler ile çıkmak ve sanatseverlerin bu eserleri anlamak için biraz düşünceye sevk etmeyi ilke edindiğim için bu doğrultuda çalışmaktayım. Sanat evrensel olduğundan için dünya sanat piyasasında yer almayı düşünüyorum. Bunun için çok iddialıyım ve başarabileceğimden eminim. Çünkü çalışmalarımın her birinin arkasında cesaret vardır. Sanat sürekli olarak sanatçıdan cesaret talep eder. Eğer cesaretin yoksa yaratabileceğin bir iş de yoktur. Türkiye'de yapacağımız proje sergisi üzerine bir grup oluşturacağız ve buradaki sanatçılarla modern sanat eserleri, enstalasyonlar, video artlar vb. eserler sergileyeceğiz. Proje sergileri kavramlar altında ve her sergi bir kavram çerçevesinde düzenlenecektir. Farklı kültüre sahip olan ve dünyayı farklı şekilde kavramasını bilen sanatçılar sergide yer alacaklar. Şu an bazı Uluslararası sergilere bireysel olarak katılmam için teklifler aldım. Bunların içerisinde Paris de vardır. Bu teklifi değerlendirdikten sonra hazırlıklara başlayacağım. Dünya tarihinde birçok sanat kavram ve akımı ortaya çıkmıştır. Bu akımların bir kısmı dönemize kadar gelmiş, bazıları da yok olmuştur. Son iki asırlık dönemde ortaya çıkan ve bugüne ulaşan kavramlardan biri de soyut sanat kavramıdır. Dünya sanat piyasasında ÖZ sözünü söylemiştir. Öz olan soyutu kavramını temsil eden sanatçılar artık dünya sanat tarihinde kendi isimlerini yazdırmıştır. Su an öyle bir döneme geldik ki; insanlar birçok şeyleri kavramaya ve kavramlar üzerinden anlatmaya başladılar. Teknoloji geliştikçe insanlar her konuyla ilgilenmeye başladılar. Hareket varsa, hareket verici de vardır Teknolojiler insan zihninin üretimidir. Zamanı yakalayabilmek için çok hızlı düşünmek ve üretmek gerekir. Sanat basit olmadığı için bazı insanlar kavramakta zorluk çekmektedir. Hayat somut ve materyalist olup, soyut kavramını kavramı anlamak çok zor daha fazla düşünmek gerekmektedir. Yeterli sanat ve felsefe bilgisine sahip olmayanlar soyut sanat kavramını anlamakta güçlük çektiği için pek kolay sevemez. Bir sanatçının yeni şeyler üretebilmesi için yeni şeyler görmesi şarttır. Yeni şeyleri görmeyi bilmeyen yeni şeyler gösteremez. Gelecek dönemde evrensel sanat dünyasında ve dünya sanat piyasasında yer alabilmek için dünya sanatını araştırıyor ve kendime özgün bir stil yaratıp, dünya müze ve müzayedelerinde eserlerimi sergilemeyi planlıyorum. Sanat her şeyi söyleyebilme, her şeyi yeniden yaratma ve yalnız kendinin olan bir sitil yaratabilme özgünlüğüdür. Bunları gerçekleştirebilmek için Türkiye benim için iyi bir başlangıçtır. Rusların büyük sanat okulu ve eğitim sistemi vardır. Sankt Peterburgda İ. E. Repin isimli Ressamlık Heykeltıraşlık Akademisi. Bu okuldan sanat tarihine imza atmış çok kişi yetişmiştir. Bu okulu bitiren çok güzel resimler üretebilen çok sayıda yeni nesil gençler var. Azerbaycan ressamlardan da o okulu çok sayıda bitirenler olmuştur. Bazıları Azerbaycan'ın ünlü isimlerindendir. - yüzyılda Azerbaycan'da şimdiki dil ile ifade etsek Yüksek meslek okulu vardı ki, bu yüksek meslek okulunu bitiren tam profesyonel sanata atanırdı. Bu okuldan Başkent olan Baküde Ezim Ezimzade isimli Ressamlık Yüksek Meslek okulu mezun olan öğrenciler Rusya'nın en büyük sanat akademilerini kazanırdılar. Bu Sovyet mektebi dönemimize kadar gelmektedir. Rusya'da eğitim alan sanatçı ressamlar memleketlerine döndüklerinde, kendilerine bir tarz yarattılar. Temeli Sovyet ressamlığı olsa da, 20. yüzyılın başlangıcında Azerbaycan'da yeni bir Abşeron mektebi yarattılar. Bizdeki birçok sanatçı Abşeron mektebinden yetişmiştir. - yüzyıldan dönemimize kadar gelmekte olan Azerbaycan'da Ressamlar İttifakı denilen bir sanatçılar kurumu vardır. O zamanlar bu kuruma üye olmak hiç de kolay değildi. Üç bin üyesi olan bu kurum halen faaliyetini sürdürmektedir. Bu dönemde Azerbaycan'da sanatçı tavrı çok değişti. Sanata ilgi azaldı. İnsanlar artık sergileri eskisi gibi çok gitmiyorlar, sergiye gidenler de yalnız sanatçılar oluyor. Alışveriş merkezlerinde veya kafeteryalarda gördüğün kadar insanları sergilerde göremezsin. Bakü'de galeri sayısı çok azdır ve toplamı 4-5 galeri vardır. Bunlarında sanat adına bir iş yaptıklarını i göremezsin. Bu galerilerin sadece oturdukları yerde uyuduklarını ve sanat adına bir şey yapmadıklarını düşününüz. Bunları hem kendi ülkem adına, hem de bir sanatçı olarak sanat adına çok üzülerek söylüyorum. Türkiye'de eğitim çok iyi durumda olup, sanat, kültür hangi konuda farklılığın sorarsanız, ben Türkiye'yi çok beğeniyor ve çok takdir ediyorum. Türkiye'nin bu konuda gelişimi takdire şayandır. İlk önce sanatçının hayata bakış şekli değişmelidir. Ne zaman dünyanı farklı şekilde kavrarsan, farklı şekilde bir üslup yaratmış olursun. Çünkü farklılık bir tarz ve bir özgünlüktür. Özgünlüğü bir yaşam tarzı olarak da düşünmek gerekir. Yaşam tarzı, hayat tarzı, dünyayı kavramak tarzı sanatçı için en önemli üsluplardan biridir. Bunlar sanat eserlerinde insan ruhunun yansımasıdır. Aslında sanatçı tablolarında kendini yansıtır. İnsan kendini bilmelidir ki; bunu tablosuna yansıtsın. Ey insan; Sen küçük değilsin sen büyüksün, ne kadar küçük olsan da, manaca büyüksün. ifadesi eserlerimdeki özgün düşünce tarzının yansımasıdır. Ben kamil insan olmak için değil, eserlerim kamilleşsin diyerek eserler üretiyorum. Küçük insanlar için dünya büyük, büyük insanlar için dünya küçüktür kavramı altında sanata bakış tarzım ve çalışmalarımdaki yansıtma tarzımda budur. Resimlerimde kendimi ifade edebilmek için, arxetipime başvuruyorum. Arxetip kendi kendini tasvir edemez, o şuurda kendisinin sonucu olarak obraz ve idea şeklindedir. Benim ifade etmekte olduğum gölge arxetipi; insan hayatının karanlık tarafı ile eşittir. Nasıl yürüdüğümüzde gölgemiz bizi izliyorsa, kendi içimizdeki karanlık gölgemiz de daima bizi izlemektedir. S. Freud'in da ifade ettiği gibi orta cins o anlayışa uygun gelir. Resimlerimde kullanmakta olduğum bu uygulamalar onların bir parçasıdır. Bu uygulamalarda en önemli olan dünyanın görünüşünü bilerek benden sonra arkada eser bırakmaktır. Eserlerimdeki mesajların cevabını kendi içimde biliyorum. Bu da onun görünüşü değil, görsel saf kurallara uyarak bunun bir deneyimin içinde olduğunu kanıtlamaktır. - yüzyıl dönemine kadar olan birçok ressamlar tam figüratif resimler yapsa da, aralarında soyut çalışan çok az sayıda önemli ressamlar da vardır. Bir süre sonra zamanın ruhu değişti ve bu değişme sanata da yansıdı. Zaman bu aşamayı geçerek soyut kavramları daha çok konuşur hale gelince sanata da yansıdır. Gerçekçi sanat uygulamaları soyut sanata rakip olmayıp, tam tersi onun gelişimine zemin hazırlamıştır. Eğer bunlar bir birlerine rakip olsalardı, o zaman Soyut kavramı ortaya çıkmazdı. Soyut sanat; tarih içinde birçok aşamalardan geçip, dünya gerçeklerini arkada bırakıp ÖZ sözünü söylemiş bir tarzdır. 1914-1918 yılları arasında arka arkaya birçok büyük akım ortaya çıksa da, Birinci Dünya Savaşı bu gelişmenin önünü keserek ressamlar nispeten dağılmasına yol açmıştır. 1920 yılları ve ve 20. yüzyılın başında Avrupa'nın birçok ülkesinde farklı ressamların başlattığı Absıre sözcükleriyle de ifade edilen soyut sanat kavramı yaratılmıştır. Bu günün ifadesiyle söylersek; soyut sanat resminin önemli ressamı Rus ressamı Vasiliy Kandinskiy 1910 senesinde ilk sulu boya resmini yapmıştır. Ortaya çıkmakta olan bu yeni kavramlar daha sonra hem sanatçıları hem sanatseverleri etkilemeye başlamıştır. Zaman sanat kavramı ve buna bağlı olarak felsefe, mantık ve estetik değerlerde sürekli değişiklik yapabilir. Soyut kavramı; her şeyden evvel zihinsel bir olay olup, tabiatın taklidinden uzaktır. Bu akım içinde olan sanatçılar doğanın taklit edilmesi düşüncesini reddetmiştir. Amaçları eserlerinde estetik duygu ve heyecanı ortaya çıkarmaktır. Bir resmin soyut olabilmesi için doğa gerçeğiyle tüm ilişkilerini kesmiş olması şarttır. İzlenimciler resim yaparken doğaya bakarlardı, soyut resim yapan sanatçı ise kendi içine bakmaktadır. Bu durumda soyut sanatın başlangıcı doğadan geldiği halde sonu ise doğadan tamamen uzaklaşmıştır. Hiç bir zaman soyut sanat doğayı ortadan kaldıramaz, sadece doğayı başka türlü anlatır ve doğada yer almayan şekil ve farklı renklerin bir uyum içinde bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur. Bunun bir deney olduğunu kanıtlarlar. Soyut sanat kavramında sanat felsefesinin ne demek olduğunu Maddesel dünyada değil de maddesel olmayan dünyada yasıyoruz. mantığını anlarsak soyut sanatın gerçekçi olduğunu anlaya biliriz. Bir resimde günlük gerçek görülmüyorsa artık o resim soyuttur. Genel anlamıyla doğada var olan gerçek nesneleri betimlemek yerine, biçimler ve renklerin, temsili olmayan veya öznel kullanımı ile yapılan sanata soyut sanat denir. Bu durumda işlenen nesneler aslında nesne de değildir. Sanatçının amacı çizgi ve renkleri düzenli bir biçimlerle bedii estetik ve duygusal heyecanını yüzey üzerine yerleştirerek kompozisyonlar elde etmeye amaç edinir ve resimde saf kompozisyon ve renk elemanlarından yararlanılmaktadır. Artık beş aydır Ankara'dayım. Burada yeni olduğum için bazı sıkıntılarım olabilir. Bunlar beni hiç bir zaman endişelendirmiyor. Ben mücadeleci insan olduğum için zamanın her şeyi yakında yoluna koyacağından çok eminim. İlk önce özgürlük anlayışını iyi bilmek lazımdır. Bir Sanatçı kendisi özgür olursa o zaman sanatçının yaşamı da özgün olabilir. İşte bu anlamda özgünlüğü bir yaşam tarzı olarak düşünmek de mümkündür. Eğer bir sanatçı yeni bir tarz getirmişse, onun eserlerindeki farklılık tarzı hemen akla geliyorsa o sanatçı özgün bir üslup yaratmıştır demektir. Onun için sanatta özgün olmak en olağanüstü bir şeydir. Çünkü sanat eserleri insan ruhunun yansımasıdır. Dahiler Sanat düşünebilen, gerçeği görebilen, toplumu anlayabilen insanların işidir. Demiştir. Bu da toplumların gelişmişlik düzeyiyle alakalı bir durumdur. Bir toplum sanatta ne kadar gelişme gösterirse kendine o kadar geniş gelişme ortamı sağlamış olur. Çünkü sanat olgusu içinde bulunduğu toplum sayesinde şekillenir. Sanatçı düşünen bir insan sanatkar mıdır? diye, kendimize sual edersek buna cevabım hayır olacaktır. Çünkü her yaratıcı düşünce e sanat olmadığı gibi, her yaratıcı düşünen de, sanatçı değildir. Sanat için zaman ve ortam da önemlidir. Çünkü her sanatkarın farklı bir anlatım gücü vardır. Hepsi farklı kaynaklardan beslenir, ancak bu farklılıkları onların yollarını da farklı olduğunu gösteremez. Onlar aynı özgürlük yolunda farklı adımlarla yürüyen bir özgür savaşçılardır. Türkiye'de dikkatimi çeken ressamlar Fikret Mualla, Ferruh Başağa, Halil Dikmen, Bedri Rahmi'dir. İlk önce önümüzdeki dönemde yurtiçinde Çağdaş Sanatlar konseptine uyum sağlayan bir yurt içi ve Yurt dışı sergi planlıyorum. Bunların içerisinde Paris de vardır. İlk önce bir şeyi arz etmek istiyorum ki; Gençler her zaman önemsenmelidir. Türkiye'de sanatın gelişmesi için çaba gösteren sanatseverlere, gençlerin her zaman arkasında olanlara, onların sanatına değer veren sanatseverlere saygı ve şükranlarımı sunuyorum.


Sanat ve Tasarım Fakültesi öğrenci resimlerine rektör müdahalesi! Sanat tarihinin ünlü ressamları Rafael ve Courbet'nin tanınmış bazı çalışmalarını tekrar resmeden Yıldız Teknik Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi öğrencilerinin bu işleri, Akit Gazetesi'nin hedef göstermesi sebebiyle, üniversite rektörlüğü tarafından kaldırtılmıştır. Aydınlanmacı ve ilerici görüşün karşısında yer alan Akit Gazetesi, 13 Şubat 2019 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi'nde sanat adı altında rezalet! Kadın ve çocuk bedeni teşhir edildi manşetini atmıştır. Bunun üzerine sanatın, bilimin yanında olması gereken bir üniversitenin, gerici bir tepki aldığı anda kendi öğrencilerinin arkasında durmaması hem sanat hem de bu eğitim kurumu açısından son derece üzücü ve düşündürücüdür. Üniversitenin sergilemesi gereken tavır, öğrencilerinin ve sanatın yanında yer almak olmalıyken, rektörlük bu resimleri kazıtarak imha ettirme yolunu seçmiştir. Bu tavrın affedilebilir hiçbir yanı yoktur. Sanatçı adayı olan öğrencilerin, henüz daha yolun en başındayken bu şekilde bir yara almamaları, cesaretlerinin kırılmaması, o üniversiteden alacakları her hangi bir dersten/bilgiden çok daha önemlidir ki yeniden üzerine çalışmalar yaptıkları bu resimler, zaten o üniversitenin sıralarında öğrendiklerinin bir yansımasıdır. Yıldız Teknik Üniversitesi rektörlüğü, Akit Gazetesi'nden de ileri giderek, sanatın karşısında durmuş ve öğrencilerini destekleyeceğine eserlerini tahrip ederek onları hiçe saymıştır. Çağdaş bir ülkede, Kültür Bakanlığı'nın ve YÖK'ün böyle ağır bir hata karşısında, derhal sanatın korunması ve özgürlüklerin yanında yer alması, bu yüz kızartıcı sansür ve sanat katliamına dur demesi kaçınılmazdır. Aksi takdirde, bu yobaz baskılar karşısında yarın müzelerimizdeki nü resim veya heykeller de aynı mantıksızlığın tehdidi karşısında kalır. Bu, özgür sanat ve özgür insana karşı, ve bunun ötesinde sanat tarihine karşı kabul edilemez bir saldırıdır. UPSD olarak bu vahim gelişmeyi kınıyor, bir daha hiçbir gerekçeyle bunun tekrarlanmaması için daima düşünceyi ifade özgürlüğünü ve sanatsal özgürlükleri savunan bir dernek olarak konunun takipçisi olacağımızı kamuoyuna ve tüm sanat öğrencilerine, akademisyenlere ve sanatla ilgili her derneğe duyurmayı görev biliriz. Bu kabul edilemez tavrı, laik ve demokratik bir hukuk devletinde hiç kimsenin küçümseme hakkı yoktur. Bu ve bunun gibi olaylar göz ardı edildikçe, Musul Müzesi'nin başına gelen saldırı olaylarının benzerlerinin yaşanmasının da önü açılmaktadır.


FRAC Fransız Kültür Bakanlığına bağlı 23 bölgenin Çağdaş Sanat müzeleri ve fonu; şimdiye dek 5700 sanatçıdan satın alınan 30.000 eser, her yıl 500 sergi, 1300 aksiyon, tartışma ve şamata benim deyişimle! Blog'da Öttüğüm Düdük te Frac'ı anlatmıştım; hiçbir ön yargı gütmeden satın alınan contemporary eserler depolarda autodestruction la eriyip, yapışıp yok olurken; medyatik anlamda kimsenin bunu eleştirememesi, .. ben anlamam dediklerine göre çağımızın sanatıymış... gibi saptamalar sonucunda, ortada dönen paradan kimse hesap sormaması, buna aracılık eden galeriler, müze danışmanları, küratörler ve tüm değnekçilere yıllardır önemli bir rant sağlamıştır! İşte yukarıda, ağzımızı bozmadan Türkçeye çevirdiğimizde: ... canınızı sıkmak için elimden geleni yapıyorum! diyen sanatçı: ressam Philippe Mayaux, işlerini Frac'a bolca satan bence hiç önemsiz biri, biliyorum ki onu buraya oturtan galerici Herve Loevenbruck, sistemi iyi biliyor ki Frac yargılamadan onları yaşatıyor. Özellikle bunu anlatmamın nedeni şu: Fransa'da geçen gün önemli bir gazetede kendisiyle yapılan bir röportajda sanatçı, kendini dolapçı, aşağılık bir sanatçı olarak tarif ederken, burjuva düşüncenin de karşıtı olduğunun altını çiziyor! Bu 58 yaşındaki gösterişsizliği oynayan Mayaux 2006 yılında çok önemli olarak kabul edilen Duchamp ödülünü kazanmış ama atölyesindeki bu konuşmada sehpanın üstündeki hala çalışmakta olduğu işini gösterirken işinin bir rezalet olduğunu da belirtiyor. Peki, neyi anlamak; durmadan örnek verdiğim düzmece 'contemporary'yi mi, çürümekte ve yok olmaktaki anlamsızlığı mı? Bu müzeleri dolduran, gadget objeler, tekdüze resimler, bit pazarına özgü birikim mi anlatılmak istenen? Anlatım ne kadar sıradışı ise, onu bir bilince oturtmak endişeleri yani ŞEYi sanat yapmak çabaları o kadar gülünçtür. Blog'umda sanata özgü güncel sürtüşmeler, farkında olamadığımız yanlış öğretiler, bizi manipule edenler ya da albenisiyle bizi şaşırtanlar, yol gösterenler vs. konuları kendi görüş açımla yazarken, o güne dek farkında olmadığım conceptuel markalı Art Unlimited lüks bir dergi ve Internet sitesi içeren bu yayınların yönetmeninden gelen teklife önce şaşırmadım; Blog yazılarımı ilginç bulduklarını, gerekirse onları yayınlayabilmek isteğini içeren bu dostça yaklaşım, biraz da ön yargılarımı ters çevirdi! Internet'te dergiyi izlediğimde, grafik tasarımından baskısına dek çok lüks bir yayın organı ancak Türkiye'de olabilir; şaşırt beni. Sordum soruşturdum arkasında hani Basel'de lüks bir otelde VİP salonunda fuara gelen Türk müşterileri ağırlayan, satın almaları için onlara kredi veren bir banka var ya işte o banka çıktı; ayrıca bunun uzantısında yine conceptueli kendine bayrak edinen bir galeri de var. İlk yazımı -Dediğim Dedik- gönderirken uyardım: Yazılarımı yayınlamak isteğinize saygım var ama kuzuların olduğu bir ahıra 'kurt'u da davet etmek sizin için bir risk olmaz mı? Hayır, görüşlerimiz her düşünceye açıktır. diye yine dostça yanıtladılar. Ben bu lüks dergide yazımı beklerken, Internet sitelerinde karmaşık bir cümbüş içine yayınlanan yazımı kanımca kimse okumadı. Birinci yazımın devamı Öttüğüm Düdük çekmecede unutuldu, benim alın yazım: zorla güzellik olmaz bir kez daha haklı çıktı. Kendi Blog'umun dışında Kolajartta da paralel yayınlanan yazılarımı daha da başka çevrelere okutmaktı amacım, biliyorum ki bu konular bir tabudur, sesini çıkaranın parmaklarına inecek cetvelin korkusudur bunların kanunu, çıkarları olanlar özellikle ama nice güvendiğim kişiler: Ali Şimşek dışında ağızlarını bile açmadılar. İşte Dolapdere'de oynan kavramsal oyunun birinci partisi. Şimdi Art Unlimited dergisine beleş Internet'den bakıyorum ve de beni eğlendiriyor; sayfa sayfa açıldığında lüks ilanlarla yaşadığınız boyut birden değişiyor: örneğin, Life is Outside giderek saatinizi değiştirmek isteği: Engineered for men, Who Leave Footsteps in the Sky, başka bir espace size Less is More diyor ve inanıyorsunuz. Grafiğinden içeriğine her şey sterilize edilmiş, kişiler sanki fictif, sanat ortamı Dolapdere değil; pencereden baktığınızda Newyork'ta Soho'da ultra modern snop bir sanat ortamında, örneğin bir vernissage'dasınız ; sizi kale almıyorlar, içkinizi içerek onlara bakıyorsunuz gibi bir duygu kaplıyor ; farkında olmadan Velvet Buzzsaw filminin çekim alanındalar, İstanbul değil Miami'desiniz! Sayfaları açtıkça başka bir kompleks kapınızı çalıyor; sanki sizden banka hesabınızı soracaklar gibi! Bu dergide söz konusu sanat değil, uzaktan yönetme, çaktırmadan ukalalık, üstten bakma ama daha çok özendirme; 'boş'u ve 'şey'i pazarlama, biliyorum ki durmadan mekan değiştiren bir galerinin dergisi gibi gözükse de bir bankanın vitrini olmak kolay değil. Şimdi daha iyi anladım dergideki Kavramsalı Kavramak denemesini alıcı gözle okuduğunuzda, galerinin ve ona bağımlı olan derginin sanatsal tutumunu, anlaşılması zor da olsa biraz çıkartabiliyorsunuz. Örneğin: .. Bir manzara resminin aksine, kavramsal sanatın huzur vermek gibi bir amacı olmadı pek. yazarını bulamadım ama sanki Pessoa'dan -Huzursuzluğun Kitabı'ndan- hareketle yazılmış gibi! Benim yanıtıma gelirsek şeytan azapta gerek diyorum ama daha sonra huzursuzluk, Duchamp'ın Pisuvarı ve de Manzoni'nin boku nun analitik açıdan ele alınmasıyla İstanbul Bienaline geliyoruz: .. Türkiye'den ve yakın geçmişten örnek verecek olursak Ali Elmacı'nın 2. Contemporary İstanbul'da sergilenen 2016 tarihli metaforik düzeyde konuşabilen hayli kavramsal işi Ben Senin Duygularına Karşılık Veremem Osman, Manzoni'ninkine benzer bir önermeyle, sanat toplayıcısına beni alma dedi. Bir başka yazıda Evrim Altuğ, Güncel İstisnalar Kaideyi Bozuyor: daha önce İstanbul Bienali'nden ve Salt'a yaptığı projelerinden tanıdığı bir performans sanatçısı Michael Rakowitz'in, İşid'in yok ettiği antik Asur heykeli Lamassu'ya hurma şerbeti ambalaj malzemeleri üzerinden geri dönüşümlü kültürel bir gönderme vs... Tüm bunlar sanatı saptırmadan öte gereksiz detaylar ama biliyorum petro-dolar'ın kokusuna uyanıyorlar bizim çağdaş galeriler, daha doğrusu Galerist. Bu kısa gezintiden sonra başladığım konuyu bitireyim: Çağdaş Sanat adına -müze, koleksiyon vs. adına -biriken tüm artıklar bir gün başımıza bela olacaktır.


Versus Art Project olarak 7 Mart 13 Nisan 2019 tarihleri arasında Fırat Arapoğlu küratörlüğünde, Future Unforgettable isimli sergisiyle Bulgar sanatçı Krassimir Terziev'i ağırlıyoruz. Türkiye'de daha önce SALT, Antrepo İstanbul, BİLSART, 3. Mardin Bienali, 6. Çanakkale Bienali, Gaia Gallery, Evin Sanat gibi farklı müze, galeri ve bienallerde eserleri sergilenen Krassimir Terziev'in Türkiye'deki ilk kişisel sergisine ev sahipliğini yapmaktan mutluluk duyuyoruz. Londra TATE Modern, Antwerp Museum of Contemporary Art, Budapeşte Kunsthalle Mucsarnok, Berlin Akademie der Kunste, Sofya Institute of Contemporary Art, The National Gallery, Amsterdam Stedelijk Museum ve Ljubljana Moderna Galerija; sanatçının eserlerinin sergilendiği dünya çapında müze ve sanat kurumlarından bazıları. Paris Centre Pompidou, Arteast 2000+, Moderna Galerija Ljubljana, Sofia City Art Gallery, Kunstsammlung Hypovereinsbank ise Krassimir'in eserlerinin yer aldığı özel koleksiyonların başında geliyor. Bulgaristan'da 1990'lı yıllarda klasik medyadan dijitale geçen ilk sanatçılardan olan Terziev, bu platformu hem aygıtı hem konusu hem de sonucunda üretmek istediği eserin kendisi olarak kullanıyor. Video/film, fotoğraf, resim/desen gibi teknik ve ifade araçlarını bir arada kullanarak zaman ve mekan arasındaki ilişkiyi şeffaflaştırıp, yeni bir geçici-hakikat üretiyor.


Bir süredir Arte Tv. de pazar günleri izlediğim ilginç bir belgesel seri Büyük Müzelerin Sihiri, ilginç çünkü alışılmışın dışında. Önce seçilen dünyaca ünlü bir müze, bu müzenin en albenisi olan eseri, bu eseri algılayacak bir davetli; örneğin uğraşımında önemli bir isim, arka planda bu eseri kendilerince yorumlayan yine uluslararası ünlü sanatçılar: Norman Foster, Olafur Eliasson, Marina Abrahamovic bilinmez, nasıl bir notoriete dir bu hanım?- Üstelik botox yaptırarak gençleşmek umutları, yüzünü silmiş, kanımca performans yapamaz bu maske ile! vs. Çok gizemsi bir merkezden yine bir sanat tarihçi Matt Lother, örneğin tabloyu ve yorumcuları sihirli cam kürelerden izliyor ve onları yönetiyor. Matt Lother'in kendisi de görülmeye değer: görebildiğimizce her yanı döğmeli, olabilecek kadar kalın siyah gözlüğü ve yüzündeki deliklerle -percing cheek- içinde olduğu mekandan daha gizemsi, garip bir kişilik! Guggenheim 1916'da dünyadaki ilk non-figürativ müzeyi koleksiyoner olarak başladıktan sonra açmış ve müzenin yönetimini 1937 yılında yine İsviçre kökenli ressam Hilla Rebay'a vermişti. Yeni müzenin projesi 1943'te mimar Frank Lloyd Wright'a ısmarlanıyor ve müze 1959'da açılıyor. Tüm bu süre içinde Hilla Rebay'ın özel kontrolüyle Avrupa'yı dolaşarak aldıkları çok zengin bir koleksiyonla ve de 40 yıllarının Amerikan pentürüyle, özellikle Jackson Pollock'la, 20 yüzyılın sanat tarihini yazıyor. Yüzyıllardır sanat tarihi ekonomik güçlerin yönetiminde oluşmuştu ama onu yöneten mesenanın kültürel farklılığı günümüzdeki milyarderlerle, örneğin Medicis'ler. Onları sanata yönlendiren faktörlerin değişik olmasıdır. Solomon Guggenheim, değerli madenlerin sahibiyken kazandığı servetle, içinde sakladığı bir hobi onu sanata yöneltmişti, hiçbir özel beğenisi ve müze yönetecek kültürü yoktu. Onun sanat kurgusu her zaman Hilla Rebay'ın elindeydi. Daha sonra amcasının izinde bu işe soyunan Peggy Guggenheim, karşısında kendisinden nefret eden Hilla Rebay'ı buldu, kendini bir koleksiyoner olarak kanıtlamasının katiyen Newyork'taki müzeyle bir ilgisi yoktur. Ama ne gariptir ki o da kendi adına bu çağın sanat tarihini yazan ikinci Guggenheim'dir. Yine filme dönersek: müzenin koleksiyonunda Kandinsky'nin 37 işi var, yani müzenin gözdesi. Filmin içeriğini yapan Composition 8. Bu kez tabloyu yorumlayacak davetli kadın ressam Julie Mehretu, Amerika'da gözde bir sanatçı, rastlantı sonucu çağrılmamış. Kandinsky ve özellikle bu tablo onu hep yönlendirmiş, o bu müzenin de gözdesi! Kökeni Etiyopya ve Amerikan, 50 yaşlarında ve eş cinsel. Atölyesini paylaştığı bayan da çok ünlü bir ressam: Jessica Rankin. Şimdi gelmek istediğim ya da kendime sorduğum: Arte'nin bu ilginç serisinden öte, çağdaş sanat ve conceptuel bir yana; sanatın çekim alanları, beğeni ve onu yöneten güçlerin kararlı yargıları: işte resim budur, bu bir başeserdir, büyük sanatçı diyor ve o ilahi kapıdan giriyorsunuz sonsuza dek! Çünkü bu bayan. 2005'te McArthur büyük ödülünü alıyor, 500.000 dolar. MoMa koleksiyonunda, Goldman Sachs Bankası giriş holüne 25 metrelik bir fresk yapmış ve de tüm koleksiyonlar ve önemli galerilerde..! Körle yatan şaşı kalkar sevdiğim bir sözdür, 2005 yılında yapılan bu 25 metrelik fresk -teknik olarak fresk değil- sanki Kandisky'nin bir analizi! Bunu da geçelim, söz döndü dolaştı sanatçının şu günlerde ne yaptığı sorusuna geldi, San Francisco Museum of Modern Art -SFMOMA- nın siparişi iki tuval üstüne çalışıyorum. derken gayet mütevazı, omuzlarını silkti! Amacım hesaplaşma değil, bir tuval karalansa, çiziktirilse, kirletilse de -onu yapan sanatçıya bizim yargımız değil- o tuvalin değerini, bu işi meslek edinmiş milyarderler, onların çekim alanındaki tüm zengin ülkelerin kültür sektörleri, onlara bağımlı teknokratlar, uluslararası alım satım sistemleri, fantomatique müzeler, ünlü galeriler, onların eksperleri, küratörler -Türkiye'de ise müzayedeciler- belirlerler; bunu açıklamak güç, anlatmakla çıkamayız bu labirentten! Bir virtualite yaşamıyoruz, pentür tekniğini, deseni, kalem ve fırça tutmanın öğreti ustalığını okullardan, akademilerden silen, kafası modern'le yıkanmış bu zavallılık bize durmadan öğretide bulunuyor, varoluşlarında iğreti duranlar bize pentürü öğretiyorlar, kendi beğenilerini artık paralarıyla açtıkları müzelere koyuyorlar; resim tarihi kendiliğinden yazılıyor, o zaten alnımıza yazılmış; bir diktatörün anıtı gibi yıkamazsın çünkü tinseldir! Kayseri'de açılacak bu müzenin içeriği kanımca kendisi, Arap ülkelerine özgü müze sevgisinden esinlenmiş olabilir! Kanımca Gül'ün Cumhurbaşkanlığı süresince eşinin de Mehmet Gün koleksiyonu yaptığını duymuştum! Çözemiyorum, neyi kanıtlamak, nasıl bir duygu, kendini nasıl bir aynada görmek- belki egosantrik... Hangi sinerji Devrim Erbil'i böyle aktif kılan? Başka müzeleri de var! Müzenin adından nemene bir müze olduğunu tasarlamak güç, sanatçı da o denli meçhul! Baktım ne yaptığına, boş fonlarda bizon silütleri vs. Servetini Türkmenistan'da kazanmış ismi kadar karizmatik Erol Tabanca'nın Eskişehir'de ünlü Japon mimarlarına projesini yaptırdığı bu müzenin küratörü Haldun Dostoğlu. Erol Tabanca'nın sanata nasıl baktığı, koleksiyonunun ne olduğu, seçtiği küratörden açıkça belli ama Eskişehirliler'in başka bir müze olmayan kentlerinde, bu beğeninin öğretisiyle kafaları yıkanacaktır. Ankara'da açılan bu müze, yine bir koleksiyonun müzeye dönüşümü; hangi boyutta bir koleksiyon bilmiyorum ama gördüğüm kadarıyla, bu müzeler yollarını arayan küratörlere ya da bir kenara itilen bir iş olanağı sağlıyor kanımca! Aynı mekanda mimar Renzo Piano'ya projesini yaptırdığı müzenin inşaatı sürüyor. Tasarımcı Kirsten Lees'e projesi verilen bu müze Dolapdere'de yapılıyor. Mimar Zaha Hadid'in projesini yaptığı bu müze de Haliç Sütlüce'de açılacak. 60 yıllarına dönersek, İstanbul'daki iki galeri: önce Beyoğlu Şehir Galerisi ve Alman Kültür Derneği Sanat Galerisi. Bizim kuşağın öncesinde ve sonrasında bu galerilerde sergilemeyen yoktur, ben 1970 de yeni açılan Taksim Şehir Galerisi'nde sergilemiştim; bu galeri de fazla yaşamadı. Belediye her sergileyenden bir resim alsaydı, bugün en önemli koleksiyona sahip olacaktı ama o yıllar resim satılmazdı, 70'lere kadar! Akademi rıhtımından Karaköy'e uzanan eski gümrük limanının müzelere dönüşmesini eski yıllarda düşleyemezdik. İnşaatı sürmekte olan bu müze, İstanbul Modern'le yan yana. Beşiktaş'daki tarihi müzede yıllardır rutubet ve nem -ısı- sorunlarıyla yaşayan pentür ve kağıt işlerin sağlığını merak etmemek elde değil! Bursa'da da önemli bir müze açılmak üzereymiş; Paris'te yaşayan Ömer Kaleşi bu müzeye 30 tuvalini hediye etmiş! Daha önce açılan müzeler: Sakıp Sapancı Müzesi, Borusan Contemporary, Salt Galata, Elgiz Müzesi, Doğançay Müzesi, Hüsamettin Koçan Baksı Müzesi, Marmara Üniversitesi Cumhuriyet Müzesi ve Sanat Galerisi, CerModern, Arter, Pera Müzesi, Mustafa Ayaz Vakfı Plastik Sanatlar Müzesi vs. Yine müze konusuna gelirsek, bir kaç yıl önce Paris'te açılan Pinacotheque'i önce Münih'teki bir uzantısı olarak düşünmüştüm; sonra bir göz boyama özel bir müze ortaya çıktı, amaç para kazanmak! Tematik sergiler yapmaya başladılar, kaynak tümüyle özel koleksiyonların kiraladıkları sergilerden oluşuyordu, bu da bir sistem, örneğin nasıl müzeler kendi aralarında anlaşmalı koleksiyonlarını dolaştırıyorlarsa, bir takım organizatörler de daha küçük çapta bunu yapıyorlar ama sergilenecek olanlar güncel sanat değil; eski resim ya da çağımızın önemli isimleri. Kaynak tükenmeye başladığında dümen çevirmeye başladılar, örneği Büyük bir Afiş Munch Pinacotheque'te. Bu müzeye girişin pahalı olduğunu da söylemeyi unuttum; ama gerçekte belki Munch'un bir iki tuvali, gerisi aynı çağı içeren ama toplama bir sergi. Sonuçta iflas ederek kapılarını kapattı. İşte gerçek, müzecilik kolay değil, bir müzenin eklektik olabilmesi; koleksiyon sahibinin beğenisi, onu yönetenlerin kurgularından öte özellikle sanat kültürüdür. Türkiye'de belki en kaygan alan, bize özgü özenme, Batı'da pırıldayan her şeye atlama, yargılamadan... Bienal, conceptuel, contemporant, modern, performans, intallation, küratör dilimize girmişse kültürümüze de girmiştir!


Eda Çığırlı, uzun zamandır yakından takip ettiğim sanatçılardan. Öylesine yakından ki, sanrım bundan on yıl sonra yaptığı her eser zihnime kazınmış olacak ve geriye dönüp baktığımızda kendiliğinde yazılmış bir tarih ortaya çıkacak. Öncelikli izleyici rolü de sanat tarihçisinin yazgısı olmalı. Neyse ki locadan izlemek gibi bir konforumuz var. Çoğu zaman üretim döngüsü arayış ve deneyimi çağrıştırır. Sonuç ise yapıtın kendisidir. Gerçekten öyle mi? Çok sanmıyorum. Arayış ve deneyim dediğimiz her şey bizzat sonuç olsa gerek, çünkü onlardan doğan yapıt ortaya çıktığı anda yeni bir arayışı ve deneyimi çağırır. Biz de sonuçlar dizgesinin yarattığı deneyimi yaşamaya başlarız. EÇ: Deneyselliği seviyorum. Resimlerim üzerinde deneysel arayış aslında kendi varlığıma dair. Kendimi arıyorum. Kendimle olan ilişkim her zaman doğrudan resimlerime yansıdı. Her ne kadar sanatın tarihi sürecinden beslensem de hikayemin, varoluşuma dair sorgulamalarımın ve duygusal iniş çıkışlarımın üretim sürecimi etkilediğini söyleyebilirim. Bu arayışım sanıyorum ki sonsuz olacak ve duygularım ve zihnim sadeleşene kadar yüzeyler üzerindeki materyaller ve resmin temel öğeleri arasında bir denge arayışı içinde olacağım. İnanıyorum bir gün durduğum bir yer olacak. EÇ: Sanat, psikoloji ve felsefenin birbirinden bağımsız olduğunu düşünmüyorum. Birbirini besleyerek ilerleyen değerli alanlar. Özellikle 2. Dünya Savaşı sonrası sanat ve psikoloji alanlarının birbirine yakınlaşmasıyla beraber modern sanat farklı noktalara ulaştı. Bu üç alan da ben kimim, nereden geldim, nereye gidiyorum ve nereye aitim? soruları içinde insan ruhunu irdeliyor. Sanat ise bu soruların yanı sıra duyguları bir forma dönüştürerek güç elde ediyor. Bu ortak kaygılar beni kendi içimde bir temele oturtuyor. Araştırmacı ve çok yönlü bir yapıya sahibim ve sanat, psikoloji, felsefe beni tatmin ediyor. Hayatı, kendimi, insanları, olayları algılamamda objektif bir göz oluyor. Profesyonel sanat yaşamımın yanı sıra on yıldır psikolojiyle haşır neşirim. Psikoloji alanı içinde farklı ekollerden gelen uzmanlarla tanıştım, sohbetler ettim, konferanslara ve sempozyumlara katıldım. Kitaplara yoğunlaştım ve sanatla aralarındaki ortaklıkları irdeledim. Bu süreç doğrultusunda gelen ben kimim? ve yaşamımda rahatsızlık duyduğum konuların kaynağını oluşturan etki alanlarını aradım. Duygusal ihtiyaçlarımı bilgiyle karşılıyorum ve bu sürecim hala devam ediyor. Psikoloji sanatımı etkiliyor mu? bu, henüz bende soru işareti ama şuna eminim gelecekte etkileyecek çünkü sanat üretimlerimizin altında bilinçaltı unsurlar her zaman vardır. Benim açımdan sanat eserleri duygusal taşıyıcıdır. Bu taşıyıcılığın kontrolsüz akışkanlığını disipline edebilmek gerekiyor. Bunun için de zaman gerekli. Uzun zamandır besleniyorum ve arayışlarım, öğrenmelerim, yorumlamalarım kendi içimde ikna olmam zaman alıyor, sancılı bir süreçle yol alıyorum. Hem içerden hem dışarıdan gözlemciyim demek daha doğru olur. EÇ: Kaybolmuştum, dünyaya dair mutsuz ve aidiyetsizdim. Kendimi ait hissettiğim tek şey resim yapmaktı. Ancak üretimlerim beni tatmin etmiyordu. Eksiklik hissindeki boşluk büyüktü. Üretim alanı içinde yalnızlık çekiyordum. Böyle bir süreç içindeyken cezaevinde resim öğretmeni olarak işe başladım ve 9 ay boyunca tutuklu ve hükümlü kadınlara resim dersi verdim. Aldığım psikoloji eğitimi orada pratik kazandı, insana ve insanlığımıza dair pek çok şey öğrendim. Kadınların tutsak olarak kaldıkları yerden ben özgürleşerek yaşama dahil oldum. Bu iş deneyimim sonrası Işık Üniversitesi yüksek lisans bursuna başvurdum ve kazandım. Cezaevindeki sanatla gerçekleşen yaşam tecrübesi bana Işık Üniversitesi'nin bursunu sundu. Böylelikle kadınların cezaevinde yapmış oldukları resimlerden Dr. Öğr. Üyesi Didem Kara Sarıoğlu danışmanlığında Resim Kursunun Cezaevindeki Tutuklu ve Hükümlü Kadınlar Üzerindeki Etkisi: Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu başlıklı tezi yazdım. Tezim jüri tarafından çok başarılı bulundu. Böylelikle cezaevinde karşılaştığım her bir bireye yaşamıma kattıkları zenginlik için teşekkür edebilmiş oldum. Cezaevinin deneyimi bana, kendime saygı, bir başkasına saygı; kendime sevgi, bir başkasına sevgi beslemeyi öğretti. Kendime özgü eğitim metotları geliştirmemde kaynak oldu. Bu yüzden yaşama teşekkürüm sonsuzdur. Bir toplumla karşı karşıya kaldım ve bu toplumun neresindeydim? Bu toplumun ahlak yapısı insanları nasıl sahiplenmişti? İnsanların, toplumun ahlak yapısına nasıl gizli aidiyetleri vardı? Artık bunları biliyordum. Sanatımda nasıl biçimlenecek bunu henüz ben de bilmiyorum. Bu konuya dair sabırlı olmam gerekiyor. Ara sıra endişelenip sabırsızlansam de tedirginliğim fazla uzun sürmüyor. Bir süzgeçten geçiyorum. EÇ: Dünyada ortak kaygılarımız var. Bu ortak kaygılar ve duygular sayesinde insanlar birbirleriyle ilişkilenirler. Bazen bireylerin yaşamında negatif ilerleyiş yoğun olur ve kişi kendisini Yaşam bana ağır geliyor, üzerimde büyük bir kaya var ve ben bu kayanın altından kalkamıyorum şeklinde tanımlayabilir, bu oldukça soyut bir tanımdır. Bu duruma karşı içinde kelimelere dökemediği bir yeri hayal eder. Bu durumla cezaevinde çok karşılaştım. Her kadının bilinçaltında kendisini ödüllendirdiği bir yer vardı ve o yer insanlara yaşamda kalma gücü veriyordu. Somut sevgilerin ve insanların haricinde sadece kendisiyle paylaştığı o yerin gizemi, gücü, rüyalara yansıması, beni çok etkiliyordu. Bu durumu dışardaki insanlarda da gözlemledim. İnsan dünya karşısında bilinmez bir yerde duruyor ve bu bilinmezlik karşısında her insan kendisine özgü stratejiler geliştiriyor. Kaygı ve tehdidin olmadığı bir mekan arayışı içindeyiz. Savaşın, suçun, huzursuzluğun olmadığı bir dünya isteği içinde olsak da kırıldığımızda, haksızlığa uğradığımızı hissettiğimizde insanlara, dünyaya öfkelenip cezalandırma isteğiyle karşılaşıyoruz. Bu çelişik hal karşısında da çaresiz kalabiliyoruz. O zamanlarda Yeni Dünya formları zihnimizde uçuşmaya başlıyor. Ben de bu gözlemler doğrultusunda kendi yeni dünyamı oluşturmaya çalıştım. İlk seri uzaysal bir mekana sahip ve üçgen formların üç boyutlu hareketliliğine odaklandım. Yeni Dünya Evrim serisinde de olabildiğince tanıdık ve her insanın algısına kolaylıkla ulaşan hayvanları çizdim. Hayvanlar, insanlara ihtiyaçları olan güveni, sevgiyi, huzuru ve dostluğu sunar. İnsan bir başkasına açığa çıkaramadığı saklı duygularını hayvanları severken açığa çıkartır. Hayvanla insan arasındaki ilişki aslında insanın yine kendisidir. Çizmiş olduğum hayvanlar, insanların oluşturmuş olduğu güven ve sevgi alanın simgesel temsilcileridir. EÇ: Farklı malzemelerle çalışmak kendi sınırlarımı zorluyor. Algımı, alışkanlıklarımı, beklentilerimi değiştirmem gerektiğini söylüyor. Bozmaktan korkmamak gerekiyor, başarısız olmaktan, plastik değerlerin dışında en sıradan olanı üretmekten korkmamak gerekiyor. Kendi içgüdüsel tehdit alanlarımı ancak bu şekilde aşabiliyorum. Bir başkasıyla değil kendi duygularımla rekabet içindeyim. Duygularımıza etki eden sosyal yapı ve ekonomiyi de göz ardı etmemek gerekiyor. Böyle süreçlerde sanırım deneysellik etkileyici çözümler geliştirebilir. Atık malzemeler yeni kapılar açıyor, gidebildiğim yere kadar gitme isteği ve merakı doğuruyor. Bu hazdan hoşlanıyorum. Farklı malzemelerle çalışmaya tekrar başlayacağım. Şu an yeni çalışmalarım için ekonomik ve mekansal şartlarımı iyileştirmeye çalışıyorum. EÇ: Bu dünyada başıma gelen en güzel şey, resim yapabiliyor olmak oldu. Mesleğime özel bir tutkuyla bağlıyım. Kendi eğitimimi sunabildiğim bir atölye kurmak istiyorum. Toplumun her kesiminden insanlarla grup çalışmaları gerçekleştirmek anlamlı olacaktır. Mesleğime duyduğum vazgeçilmez tutku, beni nereye doğru götürür bilmiyorum. Her an kontrol edilebilen bir yaşama sahip değilim. Doğruluğuna inandığım seçimler yapmaya çalışıyorum. Tarihin etkileyici kadın sanatçıları: Sofonisba Anguissola, Artemisia Gentileschi, Rachel Ruysch, Bugün etkilendiğim sanatçılar: Vik Muniz, El Anatsui.


Ortaçağ'da kadının konumuna ait bilgiler, bulunan el yazmaları ve tezhiplerden elde edilmiştir. Bu kaynaklar, kadınları süt sağmak gibi günlük olağan işlerini gerçekleştirirken göstermektedir. Bilindiği gibi, Ortaçağ'da Hiristiyan Kilisesi'nin başat bir gücü vardır ve bu güç tüm toplumsal yaşamı şekillendirir. Kilise'deki hiyerarşik organizasyon toplumda da sınıf ayrımlarını oluşturmuş ve onun patriarkal dogma'sı kadının doğal kabul edilen ve antik çağlara dek uzanan aşağılık niteliğinin altını çizer. Böylece kadının sosyal konumu, Kilise ve süre giden feodal yapı tarafından belirlenmiştir. Kadınların, her ne kadar böyle bir statüde bulunsalar da, aile mülkünün yönetiminde, genel ekonomik yaşamda ve ayrıca el yazması yapmak gibi kültürel üretimlerde önemli roller üstlendikleri bilinmektedir. (1) Bu dönemde yapılan sanatın çoğunluğu manastırlarda gerçekleşmiştir. Kadınların sanatsal ve entelektüel eğitim alması soylu bir aileden gelmesine bağlıdır. Öğretmenlik yapması da yasaktır, çünkü kadınlar ancak bir dinleyici olabilir. Sanatçıların bir birey olarak ortaya çıkışları, anonimlikten kurtulup kendi isimleriyle tasarım oluşturmalarının Rönesans dönemiyle başladığı kabul edilir. Bu dönemde sanatçının; bilen kişi, bir sanat yapıtı vücuda getirebilecek ödüllendirilmiş birey olarak ortaya çıkmasına, ilk olarak Leon Battista Alberti'nin On Painting isimli metninde rastlanır. Metinde, bu yeni ideal sanatçı tipi erkek olarak tarif edilir. Bu tarihten başlayarak, erkeklerin yaptıkları sanatı yüceltip, kadınlarınkini ise aşağı görerek devam eden sanat tarihi bugüne kadar uzanmış, hatta bugün bile değer yargılarımızı etkilemiştir. Bir kadın sanatçının yaptığı eserin tekniği olmasa bile parasal değeri erkeğin eserine nazaran daha ucuz kabul edilebilmektedir. Kadın sanatçının toplum ve sanat içindeki yerini daha iyi anlayabilmek için sanat tarihinin başlarına, 16. yy.'a uzanmakta fayda var. Marietta Robusti 16. yy.'da yaşamış olan bir kadın sanatçıdır. Kendisi Tintoretto'nun en büyük kızıdır. Robusti, Tintoretto'nun atölyesinde on beş sene boyunca babası ve kendisinden küçük üç erkek kardeşiyle beraber çalışmıştır. O dönemde aile gelenek ve zanaatlarını devam ettiren aile atölyeleri oldukça fazladır ve önemli kabul edilmektedir. Yine o tarihlerde, Bellini, Veronese ve Pollaiuolo gibi diğer önemli sanatçıların da bu tip atölyeleri vardır. Bu atölyelerde yetişen sanatçılar, genel olarak ustalarının yöntem ve çizgilerine sahip olup, kendi tekniklerini geliştirme imkanı bulamamışlardır. Robusti'nin de çalışmaları tıpkı babasınınki gibidir, ama Robusti'nin işleri kendi içinde Tintoretto'nunkinden ayrılır ve dikkat çeker. O kadar dikkat çeker ki, Robusti'nin portreleri çok ün kazanmış, zamanın Avusturya ve İspanya sarayları tarafından istenmiştir. Fakat Tintoretto, Robusti'nin bu seyahatlere gitmesine izin vermez ve onu evlendirir. Dört sene sonra da Robusti, çocuk doğururken ölür. Görüldüğü üzere, Robusti'nin işleri her ne kadar ün kazanmış ve Tintoretto'nun işleriyle günümüzde bile karıştırılacak kadar başarılı kabul edilse de, mevcut olan hiyerarşi ve erkek üstünlüğü Robusti'ye sahip olduğu farklılığı ortaya çıkartıp kendini geliştirme şansı tanımamış, onu özerk bir birey, hatta bir birey yapmaktan alıkoymuştur. Robusti'nin bu şekilde resmedilen dönüşümü, üretim yapan, özerklik kazanmak isteyen kadın sanatçıyı temsili bir özne formuna dönüştürmüştür. Sanatçılar, Robusti'yi bu şekilde resmederek, özne ve nesneyi şaşırtarak bireysel kadın sanatçıyı genelleştirmiş, onu, özellikle bir esin perisi olarak tasvir ederek, üretici konumundan kopartıp erkek yaratıcılığı için bir işaret durumuna getirmişlerdir. Sanatçılar hakkında hazırlanan ilk döküman ise, Vasari'ye ait olan 1550 tarihli Le Vite Piu Eccellenti dei Pittori, Scultori e Architettori isimli metinde toplanmıştır. 1550 tarihli ilk baskısında anlatılan sanatçılar arasında hiç kadın sanatçı bulunmazken, metnin 1568 tarihli genişletilmiş ikinci baskısında en azından on üç kadın sanatçıya yer verilmiştir. Vasari, bu kitapta, dönemini şekillendiren klasik geçmişin değer ve fikirlerinin yeniden doğuşunu kutlayan sanatın, 13. yy.'dan 16. yy. a kadar olan gelişimini, sanatçıların yaşam ve eserlerini anlatarak altını çizmiştir. Vasari'nin bu eseri, bize Rönesans'ta yaşayan ve ilk kez toplum tarafından kabul gören kadın sanatçıları tanıma imkanı vermiştir. Ama Vasari, kadın sanatçılara, yaratıcılık ya da birikimleri bakımından değil, özen ve duyarlığı açısından değerlendirmiştir. Vasari'ye göre, erkek sanatçılar, sanatlarıyla soyluluğu birleştirirken, kadınlar sadece soylu oldukları/doğdukları için sanat yapabilirler. Ama eğer, kadınlar bir Rönesans yaşadılarsa, bu, Rönesans'ın doğduğu yer kabul edilen Floransa ya da Roma'da değil, Bolonya'da olmuştur. Bu şehirden çıkan ve Vasari'nin de 1568 tarihli metninde belirttiği on üç sanatçıdan dördü olan Properzia de' Rossi, Lavinia Fontana, Elisabetta Sirani ve Artemisia Gentileschi'dir. Bu minyatürcüler arasında kadın sanatçılar da bulunmaktadır. Bolonyalı Sanatçıların Yaşamları, 1769 isimli metninde 16. ve 17. yüzyıllarda Bolonya'da aktif olarak üretim yapan yirmi üç kadın sanatçıdan bahsedilmektedir. Bunlardan ikisi, Lavinia Fontana ve Elisabetta Sirani uluslararası itibar kazanmıştır. Bolonya'lı kadın sanatçıların, Bolonya'nın kültürel yaşamına daha çok entegre oldukları, zaman ve mekanın hakim sosyal ve sanatsal ideolojileriyle daha iyi bir etkileşimde bulunduğu görülmektedir. Bolonya'lı kadın sanatçılar çağdaş erkek sanatçılarına nispeten daha başarılıdırlar. 18. yy. da, Angelica Kaufmann ise, tüm resim tarihinin akademideki erkeklerin tekelinde oluşuna meydan okuyan ilk kadın sanatçı olarak kabul edilir. Bu konudaki hırsının bir kanıtı olarak yaptığı büyük ölçekli çalışmalarda resim tarihinin temeli sayılan canlı nü modelden çalışmayı reddetmesi sayılabilir. (1864-1943 )yılları arasında yaşamış olan Fransız heykeltıraş Camille Claudel, Academie Colarassi'de heykeltıraş Alfred Boucher ile çalışmıştır. O dönemde heykel açısından önemli bir okul olan Ecole des Beaux-Arts'a kadınların kabul edilmediği bir zaman diliminde, Camille heykeltraş olmakta ısrar eder. 1882'de bir grup kadınla birlikte bir atölye kiralar. Atölyeyi oluşturan kadınların çoğu İngilizdir. Bunlardan birisi ünlü İngiliz kadın heykeltıraşlardan Jessie Lipscomb'dur. 1883 yılında Camille, ünlü Fransız heykeltıraş Auguste Rodin ile tanışır. Rodinle tanışması onun akıl hastanesinde son bulan yaşamının dönüm noktası olmuştur. Rodin'in atölyesinde onunla beraber çalıştığı dönemde, üstün yeteneği ve etkileyici kişiliği, onu diğer öğrencilerden farklı kılmış; bu nedenle Rodin'in ilgisini çekmiş, Birlikte çalışmışlardır. Camille, Rodin için yeni bir esin kaynağı olmuştur. Rodin'in modeli, sevgilisi ve iş arkadaşı olan Camılle, Rodin'in pek çok işine önemli katkıda bulunmuş olmasına rağmen hep onun ününün gölgesinde kalmış, Camille ait pek çok eser Rodin tarafından sahiplenilerek, yaratıcılığı ve emeği sömürülmüştür. Yine 19. yy. da, Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen Philadelphia Centennial Exposition (1876) kadınların kültürel hayatta toplumsal görünürlük elde edebilmek için sarf ettikleri çabaları sergileyen bir dönüm noktası olmuştur. Bu serginin düzenleme kurulu, bağış toplayarak sadece kadınlara vakfedilecek bir yapı kurmayı planlamıştır. Ama başkaları, böyle bir binanın varlığının, kadın üretimini erkeklerinkinden ayrıştırarak kurumlaştırılması durumuna getireceğini düşüncesiyle radikal feministler başta olmak üzere bir çok kişi bu plana katılmayı reddetmiştir. Bu yapının, gerçek bir kadın sergisi oluşturmadığını, çünkü buradaki eserlerin erkeklerin sahip olduğu fabrikalarda iş üreten kadınların olmadığı söylenmiş. Yine de bu oluşum eşit haklar için, kadın hareketinin ve kadınların ayrık statüsünün en görünür işareti olarak yerini almıştır. Aynı dönemlerde Fransa'da ise, Mary Cassatt önemli bir isim olarak göze çarpmaktadır. Louisa May Alcott'un o zamanki yorumları günümüzde de yüzleşilen sorunlara ışık tutmaktadır. Alcott, kadınların evlilik ve kariyer arasında seçim yapmak zorunda bırakılmalarının erkeklere imtiyaz tanıyan seksüel farklılık ideolojisinden bahsetmiştir. Alcott, yazdığı metinlerde (ör: Diana and Persis, 1879) sanat, politika, evlenmemiş kadın ve kadın toplulukları arasındaki ilişkiyi incelemiştir. 1870'lerin Fransa'sında kendilerini daha sonradan Empresyonistler olarak adlandıracak olan sanatçılar ki bunların arasında Mary Cassatt da sayılır- toplumsal ve özel alanları yeniden inşa eden ve özne merkezli sanatsal yenilikleriyle yeni bir modernite anlayışı üretmiş. Bazı kadınlar ciddi olarak Empresyonizm'e sürüklenmiştir. Çünkü bu yeni resim anlayışı kadınlar hakkında bilgi sahibi oldukları ev içi ve sosyal hayatın öznesini meşrulaştırmaktadır. Empresyonist sanatçılar arasında olan Cassatt ve Berte Morisot diğer erkek sanatçılarla toplantılara katılır ve resim hakkında fikir alışverişinde bulunurlardı. Cassat ve Morisot'nun eserlerinde genel olarak, içinde bulundukları sınıfın ve cinsiyetin sınırları işlenmiştir. Genel anlamıyla Empresyonizm'in de, burjuva ailesinin hızlı kentleşme ve endüstrileşmeye karşı bir tepkisi olduğu söylenebilir. 19. yy.'ın son çeyreğinde ise, toplumsal ve özel alan sorunları, amatör ve profesyonel üretim, tasarım alanlarını yeniden şekillendirdi. Bu yıllarda, İngiltere ve Amerika'da dekoratif sanatların reformunun merkezi orta sınıf evi ve kendine yeterli dünya kavramları oldu. Bu noktada, kadınlar da önemli bir rol üstlenmiş. 1860'ların sonlarında, kadınlar için kurulan kurumlaşmış sanat eğitiminin bir sonucu olarak, tasarım alanında daha çok kadın çalışmıştır. Bu dönemde, 1872'de kadınlar için kurulan Royal School of Art Needlework önemli okullardan biri sayılır. Bu okulun ilk büyük sergisi, Philadelphia Centennial Exposition'da olmuş ve büyük ses getirmiştir. Bu dönemde, İngiltere ve Amerika'da, mekanik üretimin üretici ve ürün üzerindeki olumsuz etkilerini ilk kez dile getiren ve bu üretim şeklini reddeden John Ruskin ve William Morris'in söylemlerine dayanan Arts and Crafts hareketi ortaya çıkmıştır. Morris, bu hareketle bireyleri zanaatlarından soğutmayan, sanatı herkesin elde edebileceği şekle sokan ve sanatçıları, tasarımcıları ve zanaat işçilerini zanaatkarlık etrafında birleştirmeyi amaçlayan sosyalist bir ütopya hayal etmiştir. Morris, zanaatta ve sanatta cinsel ayrımın yok olacağı ve ev yaşamının eşit bir şekilde cinsiyetler arasında paylaşılacağı bir günün geleceğini söylüyordu. Morris, ülke çapında ölmüş olan zanaatları canlandıracak organizasyon ve atölye çalışmaları düzenlemiş, nakış ve seramik dersleri gibi, yine de feminen kabul edilen, dersler vermiştir. Bu seramik ve nakış işleri Philadelphia Centennial Exposition'da sergilenmiştir. Bu işlerin Amerika'lı kadın sanatçılar üzerinde çok büyük bir etkisi olduğu söylenebilir. Amerika'daki Arts and Crafts hareketi ise, ideolojik olmaktan çok stilistik alanda kalmış, yine de birçok orta sınıf kadını sanatsal üretimleri bağlamında sosyal ortamda saygı gösterilen bir konuma getirmiştir. Zaman içinde 1893 yılında Chicago'da düzenlenen Dünya Fuarı'yla kadınlar, yeni bir kimlik bulma hissine kapılmışlardır. Feministler arasında birçok farklı ve çeşitli amaçlar bulunmakla birlikte, hala bu çalışmalara katılmayan kadınlar vardır. Ama tüm bu grupların temsilcileri bir araya gelmiş ve kadınların başarılarının erkeklerinkiyle eşit olduğunu göstermek amacıyla bir yapı kurmaya karar vermişlerdir. Kadınlar o dönemde, eğitim, sanat eğitim ve sosyal organizasyonlarda ilerleme kaydetmişlerdi, ama hala oy kullanma hakları yoktu. Hala annelik ve kariyer arasında kalıyor, hala onları kadınlıklarının sosyal kategorisiyle çevreleyen sınırlarla savaşıyor, hala eserleri erkeklerinkiyle karşılaştırıldığında saçma bulunuyor ve öteki olmaktan kurtulamıyorlardı. Son söz olarak durumun bu günde çok fazla değiştiğini söylemek pek de mümkün görünmüyor. 1,2,3 Chadwick, Whitney, Women, Art and Society, Thames and Hudson, Singapur, 1994. Chadwick, Whitney, Women, Art and Society, Thames and Hudson, Singapur, 1994. Smith, Preserved, Rönesans ve Reform Çağı, Türkiye İş bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2001. -., Women Artists In The 20th and 21st Century, Ed:Uta Grosenick, Taschen, İtalya, 2001. Şafak, Elif, Gorilla Kızlar, Radikal İki, Radikal Gazetesi Pazar Eki, Doğan Medya Center, İstanbul, Sayı:322, 8 Aralık 2002, s. 7.


1974 yılında Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu'ndan mezun olan Aydoğdu, yaşamla resim arasındaki gizli bağı koparmadan, resim dilini sürekli zenginleştirdi. 1970'li yıllarda dönemin çalkantılı toplumsal yapısı resimlerine yansıdı. 80'li yıllara doğru yerini simgesel anlatımlara bıraktı. Düşlere dair imgeleri öne çıkardı. Sanatında baştan beri gerçeği kendi süzgecinden geçirerek soyutlamaya önem veren sanatçının resimleri bu dönemde öyküsel olandan giderek daha da uzaklaştı. 1990'lı yıllardan sonra çizgi kadar rengin lekesel etkilerini de öne çıkardı. Zengin çağrışımlarla yüklü dışavurumcu soyut bir anlatımı benimseyen sanatçı, tuval resminin ötesinde farklı araç ve gereçleri de anlatım malzemesi olarak kullanmaya başladı. Müzik ve bale gibi görsel işitsel sanatların etkileşimini sunan performanslar da gerçekleştirdi. Sanatçı eserlerinde, yaşamla resim arasındaki gizli bağı koparmadan zenginleştirdiği resim dilini yansıtıyor. Türkiye ve çeşitli ülkelerde 70'i aşkın kişisel sergi açan, hakkında sekiz kitap yazılmış, önemli ödüller almış Aydoğdu'nun eserleri, müzelerde ve özel koleksiyonlarda yer almaktadır.