Bugün 6 Ekim. Google Vietnam sayfası, kullanıcılara Vietnam'ın en sevilen, en tanınan, en sevecen kadın şairinin, Xuan Qu nh'in (Vietnamca'da 'Suan Kuin' okunuyor) doğum gününü anımsatıyor. 1942 doğumlu şair, 1988'de bir trafik kazasında eşi ve 12 yaşındaki oğluyla dünya değiştirdiğinde Vietnam'ı yasa boğmuştu. Şairin annesi erken ölür; babası ise evden uzakta çalışır. Onu ninesi büyütecektir. Vietnam'ın bağımsızlık ilan ettiği 1945 yılından hemen önce doğmuştur. Bağımsızlığı kabul etmeyen Fransa, 2. Paylaşım Savaşı sonrasında sömürgeciliğini kaldığı yerden sürdürmek ister; ordusunu gönderir. Vietnam'ın Fransa'ya karşı sonul zaferi 1954'te gelecektir. 1945'ten 1954'e kadar büyük bir halk direnişi gösterilir. Bu dönem, şairin çocukluk yıllarına denk gelecektir. Vietnam'ın 1954'teki sonul zaferinin, kısa sürede gerçek bir sonul zafer olmadığı ortaya çıkacaktır. Büyük devletlerin kendi aralarındaki pazarlıkla birlikte, Vietnam, ikiye bölünür; bu da, kısa sürede, Vietnam-Amerikan Savaşı'nın fitilini ateşleyecektir. Şair, tam da bu dönemde, ortaokul yıllarında dansa ilgi duyar, bununla ilgili eğitim alır ve Kuzey Vietnamlı bir genç olarak, başka ülkelerde, çeşitli performanslarla ülkesini temsil eder. 20'li yaşlarında ise, yazarlık eğitimi başlayacaktır. Vietnam-Amerikan Savaşı'nın en zorlu dönemlerinde, Vietnam Kadın Gazetesi'nde çalışır. Özel yaşamına gelirsek, önce bir müzisyenle evlenir, kısa sürede boşanır. Oyun yazarı ve şair olan Luu Quang Vu'yla 1973'te, 30'lu yaşlarının başında yaptığı evlilik ise, o uğursuz trafik kazasına kadar sürecektir. Yaşarken, 7 şiir kitabı yayınlanır. Ölümünden sonra şiir kitapları birleştirilip çeşitli baskılarda yeniden ve yeniden yayınlanacaktır. Şair, ayrıca, çocuklar için edebiyat ürünleri de verir; çocuk şiirleri ve çocuk öyküleri kitapları yayınlanır. 21 yaşında yayınlanan ilk şiir kitabı, onun yazınsal yönelimlerinde ve hayatını anlamlandırmada belirleyici olacaktır. Oysa o da ne: Çok uzaktaymış deniz, çok ama çok ötede. Genç bir kız gibiymiş deniz öylece. Kayığın her yanına çarpan dalgalar ile. (Çünkü değil mi ki, sonsuz aşkta bile, Beyaz başını kaldırırdı o, yasla dolu. Binbir parça olurdu kalbi, acıyla dolu. Bırakıp gidecek olsa idi deniz, kayığı, Ancak güçlü dalgaları ve rüzgarları kalacaktı. İşte senden uzakta kalırsam böyle uzun süre, Nice fırtınalar kasırgalar esip gürleyecek içimde. Ve meraktayım nereden gelir bu dalgalar. Uyumaz dalgalar, ne gündüz ne gece, Nefret ediyorum sıcaktan, öyle sıcak ki, Savaş kesmemiş, bir de birahanede dövüştüler. Yükselecek gibi görünmede azgın taşkını suyun. Dönecek yeşil yeniden, sanki ekinler hiç yitmemişmiş gibi. Ve severler insanlar, kayıkçı şarkıları söylemeyi. Hadi uyu tıpış tıpış birtanem, kapatıyorum kapıyı, Yakmışmış Vin Fu halkı birçok tepeyi. Hadi uyu tıpış tıpış birtanem, uyu birtanem! Pirinç bulunmuyor hiçbiryerde, ne var ki elde avuçta. Geç oldu, canım benim, uyu hadi, uyu sen! Hadi canım, uykuya dön, uykuya, uykuya hadi, Sesi mi sordun; oğlumuz, kabus görmüş, hepsi bu. Haykırıyor yüksek sesli, Kurtuluş Ordusu askeri gibi. Şair bu şiiri yazdığında Amerikan Savaşı tümüyle bitmemişti. Vietnamlı savaşçılar, zafer için 1 yıl daha mücadele edeceklerdi. O nedenle, bu şiirde arkaplanda, savaş olduğu sezilmekte.


Çizgileriyle Rosa Luxemburg, Nazım Hikmet, Nicola Tesla ve İskenderiyeli Hypatia'ya yeniden hayat veren, mutevazı kişiliğiyle hem dostlarının hem de öğrencilerinin saygı ve sevgisini kazanmış olan Soner Tuna'nın zamansız vedası sanat camiasını derinden yaralamıştır. Soner Tuna'nın cenazesi 14.10.2019 tarihinde öğle namazını müteakiben Edirne Fatih Cami'nden kaldırılacaktır. 1966 yılında Kocaeli'nde doğan Soner Tuna, 1988 yılında Mimar Sinan Üniversitesi Grafik Bölümünden mezun oldu. Deli, RR, Dinozor, Aydınlık, Bilim ve Ütopya, Yeni Yüzyıl, Ateş, Akrebin Gölgesi, HBR, Resimli Roman, Küstah gibi çeşitli dergi ve gazetelerde çizgi roman ve illüstrasyon çalışmaları yapan sanatçı aynı zamanda Trakya Üniversitesi Grafik Programında öğretim görevlisi olarak çalışmaktaydı.


Kurulduğu günden bugüne kadar çeşitli sanat projeleri düzenleyen, sanatı ve sanatçıyı destekleyen kuruluşlardan biri olan Portakal Çiçeği Uluslararası Plastik Sanatlar Kolonisi, artık gelenekleşen Cumhuriyet sergisini Ankaralı sanatseverlerin beğenisine sunuyor. Ahmet Şahin tarafından 2008 yılında kurulan koloni, bugüne kadar yüzlerce ülkeden bine yakın sanatçıyı ağırladı. Hem sanata ve sanatçıya destek verip, hem de sanat yoluyla sosyal sorumluluk projelerini hiç bir ticari bir kaygı gütmeden sürdürdü. Portakal Çiçeği Uluslararası Sanat Kolonisi'nin, Berlin'de başlayan ve yıllardır farklı illerde devam eden Cumhuriyet Sergilerinden biri de bu yıl Başkent PortArt Gallery'de açılıyor. 29 Ekim'de açılacak sergide, farklı disiplinlerden usta, orta ve genç kuşak sanatçıların yaklaşık 150 eseri sanatseverlerle buluşacak. Koloninin CEO'su Hakan Körpi, Cumhuriyetimizin 96. yılı için bir sanat şöleni hazırlıyoruz. Bu sergi için özellikle Cumhuriyetimizin kurulduğu il olan başkent Ankara'yı tercih ettik. Cumhuriyete ve sanata gönül veren tüm dostları bekliyoruz. Cumhuriyet için, sanat için birlikte olalım bu özel günde diyerek tüm sanatseverleri sergide buluşmaya çağırdı. 29 Ekim 2019 açılışı gerçekleştirilecek sergi 12 Kasım 2019 tarihleri arasında PortArt Gallery'de ziyaret edilebilir.


Hayvan dostlarımız adına düzenlediğimiz bu sergi ile bir parça olsun sokak hayvanlarına katkımız olsun istedik. Sergide eserleri yer alan sanatçılar katılım şartı olarak kedi ya da köpek maması getirmişlerdir. Toplanan kedi mamaları Selamiçeşme Özgürlük Parkı sahipsiz kedilerin sesi olan hayvan severlere, köpek mamaları ise Ankara Gölbaşı'nda bulunan Patiliköy'e ulaştırılacaktır. 23 Ekim tarihine kadar ziyaret edilebilecek sergi farklı disiplinlerde çalışılmış hayvan temalı resimleri içermektedir. Sergide eserleri yer alan sanatçılar; Ayla YEŞİLMEN, Ayşe YURDALAN, Ercan GÜNAY, Esen ALTINDİŞ, Funda ÖNER, Hülya AKŞEHİRLİOĞLU, Hülya MERCAN, İhya ODAMAN, Mücella BALYEMEZ, Natali AYDAR, Nesrin ARAS, Neşe ALPARSLAN, Saliha GÜMÜŞ, Sevgi TEZCANLI, Songül AYDOĞAN, Şenay SEYMEN, Şenim ERKAN ve Tanya MÜSEVİTOĞLU'dur.


Corvo Art Gallery 16 Ekim/04 Kasım 2019 tarihleri arasında Anadolu coğrafyasının kültür imlerini yansıttığı çalışmalarıyla sanatçı Nurcan Perdahcı'yı ağırlıyor. Sanatçı resim ve heykellerinde ele aldığı konseptle Anadolu'nun iki ayrı dönemini ve iki ayrı kültürünü biraraya getiriyor. Perdahçı, metal heykellerinde Anadolu'da sıkça rastladığımız Antik Çağlarda İyon Uygarlığı antik Yunan dönemine ait iyon sütun başlarından esinlenerek 1997-2006 yılları arasında ürettiği soyut geometrik formlarını sergiliyor. Resim çalışmalarında ise, doğduğu şehrin geleneksel kültüründe önemli bir yer tutan Uşak halılarının, Batı resim sanatı içindeki varoluşunu irdeliyor. Sanat eleştirmeni Lütfiye Bozdağ, Perdahcı'nın resimleri üzerine yazdığı kritiklerde yapısökümüne dikkati çekmekte, Perdahcı'nın resimlerini eurocentrism, orientalism ve postyapısalcı kavramlar üzerinden okumak gerektiğini vurgulamaktadır. Sanatçı, aile geçmişi ve yaşadığı coğrafyanın kültürüyle ilgili mekansal ve zamansal sorgulamalar yapmakta, 15. ve 16. yy. Avrupa resimlerinde nesneleştirilmiş halıları bugünün çağdaş sanat anlayışıyla yeniden ele almakta ve kendi plastiği içinde estetize ederek öne çıkarmaktadır. Nurcan Perdahcı sergisi, 16 Ekim/04 Kasım 2019 tarihleri arasında Corvo Art Galery'de görülebilir. Sergi kapsamında Nilgün Yüksel'in moderatörlüğünde sanat eleştirmeni Lütfiye Bozdağ ve sanatçı Nurcan Perdahcı'nın katılımıyla 19 Ekim Cumartesi günü saat 14:00'te bir sergi okuması gerçekleştirecek ve Nurcan Perdahcı'nın çalışmalarında yer alan 15. ve 16. yy'da Avrupa Resimlerinde Görülen Anadolu Halılarının İncelenmesi üzerinden eser okuması yapılacaktır.


Yine tekrar ediyorum: bu Çağdaş Sanat Histerisi belki düşünülemez boyutlarda, sanata, onun varoluşuna, içeriğine, tekniğine, anlamına dair hiç bir endişe gütmeden sanata dair yapılan bir orgie! Sanki Sadom ve Gomore'nin son günleri, belki Brexit'le bu fuarlar da yok olur, taxe ve ekonomik sınırlamalar gelir endişesiyle. Ama beklenilmedik bir mucize; Güney Afrika'nın önemli galerisi Goodman Gallery bu fuarda en büyük mekanı kaplıyordu, yöneticisi Lisa Essers: .. şu günlerde ülkemizde önemli br ekonomik kriz var, Frieze Fuarı bizim her zaman bir kurtuluşumuz oldu, standımızda 20 sanatçı var, genellikle Güney Afrika'nın en önemli sanatçıları, örneğin William Kentridge, Yinka Shonibare... Fiyatlar 30 bin 1.4 milyon dollar! Bu Çağdaş Sanat pazarı o kadar iyi işliyor ki, Frieze Londra ve Frieze Masters olarak iki fuar şu anda işlevde ama Tate Modern'in desteklediği buna özgü etkinlikleri de göz önüne alırsak şunu görürüz, yine bu Contemporary'nin lokomotifi İngiltere; zengin arap ülkelerini bile, deve ve hurma içeriğinden çıkarıp bu fuara özgü galeriler ve müzeler açarak contemporary liderliğini elinde tutuyor! Türkiye'de bunlara özenenlerin belki bilmedikleri: katiyen bu pazarın içinde olmadıkları; her şey dolarla ölçüldüğü sürece de olamayacakları! Sözüm sanat diye yapılanlar değil, modern diye sürülen bir içgüdünün kendi gerçeğiyle bağdaşamayacağı! Örneğin bu Amerika'lı genç sanatçı Eddie Martinez'in işleri Galeri Timothy Taylor'da fuarın açılışında ilk saatlerde kapışılmış; çünkü fiyatları 26 bin'le, 82 bin euro! Şimdi bu görsellerin içeriğindeki gerçek; hayır contemporary pentürü dışlamıyor diyorlar ama sanatın içeriğindeki pentür bu değil ki! Can sıkıntılarını boyayla tuvale döksek bile bu kadar karalama ve yalama olamaz! Belki bu çağ insanı bazı konularda yalama yapıyor; niçin yazı, sinema varoluşunu kurtardı, çünkü kimseye zorla bir kitap okutamazsınız ya da bir filmi izletemezsiniz. Bir olguyu kavramak arkasında bir kültürü içerir ve bir zaman söz konusudur kavrama adına ama bir milyarderin yönettiği uluslararası müzayede salonunda boş bir tuvale bir baş eserdir diyerek onu üst düzeyde sınıflandırıp size yediriyorlarsa bunu kavramak yerine kabul etmek çok daha kolay; demek böyle, ne yazık bu çağdaş sanattan anlamıyorum son söz oluyor, ama yargıcı onlar! Plastik sanatlara gelince: bir olguyu ters-yüz etmek o kadar zor değil, çünkü bu olguları sınıflandırmışız: figüratif, abstre, conceptuel, installation, grafiti, performans vs. Ne yazık haramilerin bize her şeyi empose ettiği 20. yüzyıl; çok az iyinin yanında bizi bu günlere getiren ne mene binlerce müzeyi, koleksiyonları dolduran çirkinlik! Pentürün yaşadığı bu dışlanma bence bir iconoclasme geçicidir; çizememek, boyayamamak, tekniği boş vermek pentürü bir kenara itmişse, Güncel Sanat müzeleriyle, sanat merkezleriyle fuarları ve galerileriyle, milyarder lobileriyle, ülkelerin kültür bakanlıklarıyla, lüks dergi ve yayınlarıyla gerçek kültürü dışlamışsa bunda ileriye dönük hiç bir umut ışığı bulamıyorum; çöktüğünde Leo Castelli'nin dediği gibi binlerce çöp bidonu bırakacaklardır! O kadar ki şu gösterdiğim zavalılıklar bir yana, Soulages'ın siyah diye katran sürdüğü tuvallerinden Jeff Koons'un kaniş balonlarına dek! Bu Çağdaş Sanatın sonunun yaklaştığının resmidir! Kafasını beneklerle bozmuş, bu garip plastisyen bugün contemporary'nin bir yıldızı, Fiac da ona göre davranmış! Tüm kentin alanlarını, bulvarlarını, müze ve galerilerini kapsayan etkinlikler bu kez ekonomik olarak öteki yıllardan daha güçlü olduğunu gösteriyor. Çok ilginç, bu Fiac etkinliklerine çok az da olsa bir kaç Türk galerisi katılırdı ve de İstanbul'dan tanıdık simalar gelirdi ama bu yüzlerce dünya galerisi içinde bizimkileri bulamadım, biliyorum katılmak çok pahalı ama İstanbul'da bu contemporary'nin davulunu çalıyorlar; dolar mı yükseldi yoksa çaktırmadan!


Şu anda Paris, Art Contemporant adına dünyanın 10 en ünlü galerisini kendine çekmiş durumda. İngiltere'nin çok yakında Brexit'in uygulanışıyla gümrük ve taxe bu pazarı biraz da olsa yitireceğini hesaplayanlar dışa açılımı faydalı görüyorlar. Alman galericinin bir beğeni problemi yok, sanat olmayan her şeyi en pahalı şekilde dünya müzelerine sokuyor. Öncelikle bu fuarların çekim alanı medyatik bir bombardıman ve de oto kontrol, radyo, televizyon ve basının ağzı ve gözü bağlanmış, arkada ekonomik bir eldorado ve buna ters yaklaşan yanar. Örneğin Contemporary İstanbul ve Bienal'e karşı, bir eleştiri göremedim; görüşlerine saygı duyduğum kişiler bile suskunluğu seçtiler, bilmiyorum bu çevreden ne bekliyorlardı! Öteki yazılarımda anlattığım perişanlığı tekrar etmeyeceğim ama şunu çok iyi bilin: ileriye dönük merak alanlarım, beni olabilecek sanat diye satılan bu zevksizliğin global yıkıntısını izlemeye itiyor, yatırımlarının boşa çıktığını, çöpe bile gidemeyeceğini öğrendiklerindeki şaşkınlığı kendi gözlerimle görmek anını yaşamak! Bu büyük fuarların medyatik sloganları sanattan öte yatırım ve değer prensibiyle hesaplanmış, örneğin cebinizde 10 bin Euro var ve heyecanla FIAC'a geldiniz, ama çevreniz ve basın sizi daha önce yıkamış; sonuçta sen de koleksiyoner olacaksın, evinde öğünerek: ... FIAC'dan aldım, göreceksiniz bu Afrikalı sanatçı yakında dünya müzelerinde. Geçenlerde bir işi 25 bin Paunt'a Londra'da satıldı! vs. Yine siz birine danışsanız daha iyi olacak; hemen size bir Art Advisors yani danışman ya da değnekçilik en geçerli, hızlı para kazanmanın bir yolu; bu konuda eksper Philippe Lamy'nin herkese tavsiye ettiği Polonyalı bir plastisyen Alicja Kwade. Açıkça bu danışmanlar satıştan %10 alırken galerilerin de buna katkıda bulunduğu bir gerçek. Geçende İstanbul'da ünlü bir göz doktoru yapılan röportajda yaptığı çağdaş sanat koleksiyonun art advisorünün Hasan Bülent Kahraman olduğunu söylüyordu; şimdi üstadın cep harçlığının kaynağı ortaya çıktı! 27 ülkeden 195 galerinin katıldığı bu uluslararası devasa fuarda Çin'den gelen galeriler çoğunlukta, ayrıca bu fuarda ilk kez 18 yabancı ve 57 Fransız galerisi var, dış olarak değişik mekanlarda yapılanları da sayarsak yalnız girişin 38 Euro olduğu ve de geçen yıl 75 bin görücünün izlediği bir para makinesine dönüştüğü bir gerçek, Bunun moral bölümüne daha sonra gireceğiz! -Fransa'da tarihi eski, bir porsiyon peynir markası. Daniel sevdiği pamuk şekeri makinelerinin daha büyüklerini yapıyor. Bu 57 yaşındaki Alman plastisyen bir boyalı yıkıntıyı sergilerken... Gogosian'nın bunu hangi müzeye sattığını düşündüm, sizi tekrar düşünmeye zorlayacağım: bu esere müzelerinizde bir yer arayın! İngiltere'de çok ünlü bu artist, ülkesiyle ve herkesle dalga geçerken, vernissagge'larında da travesti olarak Clair adıyla şov yapıyor! Victoria Miro Gallery bu işten çok karlı çıkmış durumda, vazo 100 bin Euro'ya hemen kapışıldı. 1995'te ölen Alberto Burri Fransa'da pek tanınmıyor ama Guggenhaim 2015'te bir retrospektif yapmış New York'ta! Tuvalin ederi 2.5 milyon Euro! Eserin adı Çatlak. Daha önce yazmıştım. Turner adına yapılan bu şamatayı, ben olsaydım hiç olmazsa masada oturan kadının baktığı duvara bir Turner asardım! Paris Academie de Beaux Arts bizim yaşadığımız 70 yılların sonunda kabuk değiştirmeye başlamıştı, öğretim üyelikleri çaktırmadan conceptuel eğilimli ve de piyasada medyatik plastisyne kişilere dağıtılmaya başlamıştı, sonuç malum, Othoniel, Boltanski vs. öğretimi ele aldılar. Sanki bir otoyol misali bu sanatçı yeşil ışıkta: Villa Medicis, Collection Peggy Guggenhaim, Fondation Cartier yoluyla Louvre'da enstalasyona kadar geldi. Ne yapıyor diye sorarsanız kolye yapıyor, derim. Yine bir Fransız plastisyen, bu kez Tuileries parkına büyükçe bir zar atmış! Tüm bunların müzelerin koleksiyonuna girdiğini unutmayalım! Unutmadan geçen hafta Christie's de Nicolas de Stael'in bir tuvali 20 milyon Euro'ya satıldı. Geniş spatülle çektiği kalın boyalı abstreler, intiharından bir süre önce figüre dönmek istiyorum, olmuyor diye günlüğünde yazmıştı ve de Park de Prince isimli son tablosu figüratifti; poz vermiş 11 futbolcu! İntihar ettiği güney Fransa'daki deniz fenerinde, daha sona bir süre Abidin Dino oturmuştu.


Alegori, Grekçe bir kelime olup iki ayrı kelimenin birleşiminden oluşmaktadır: öteki/diğer anlamına gelen allos ve toplulukta konuşmak anlamına gelen agoreuein. John Whitman'a göre bu iki kelime birleştiklerinde hem gizlice söylenen hem de halk için uygun olmayan anlamlarının yanı sıra 'başka türlü konuşmak', 'başka şeyler söylemek', 'kastedilenden başka bir şey söylemek' gibi anlamlar kazanmaktadır. Alegoriyle ilgili en yaygın tanım ise bir şey söylerken başka bir şey kast etmektir. TDK sözlüğünde ise Bir görüntü, bir yaşantı veya bir davranışın daha iyi kavranmasını sağlamak için göz önünde canlandırıp dile getirme, yerine koyma ve Bir sanat eserindeki ögelerin gerçek hayattan bir şeyleri temsil etmesi durumu. şeklinde tanımlanmıştır. Projemizin çıkış noktası bu ikinci tanımın karşılayan yani sanatta bir anlatım türü olan alegoridir. Divan edebiyatında anlatımı canlandırmak, süslemek amacıyla sıkça başvurulan bir anlatım türü olarak alegori Antik Çağdan günümüze kadar yalnız yazın alanında değil müzik ve görsel sanatlar alanında da etkin olmuş, Ortaçağ duvar resimlerinden kitap resimlerine; kilise resimlerinden soyut dışavurumculara kadar resim alanında kullanılmıştır. Bu projede amaç hem resim tarihi boyunca kullanılan bir anlatım biçimi olan alegori kavramına dikkat çekmek hem de Trakya Efsaneleri'ni tuvale yansıtarak onlara yeniden görünürlük kazandırmaktır.


Kendi içinde süreklilikle yenilenme kabiliyetine sahip olan doğa canlıları olduğu kadar cansızları da kucaklar. Yaşam döngüsüne işaret eden bu özellik doğayı, insanoğlu gözünde şefkatli olduğu kadar karanlık bir kişiliğe de büründürür. Karanlık Doğa isimli sergi Burak Boyraz, Nebahat Karyağdı, Recep Keçeli, Emel Örs ve Ü. Irmak Şahin'den oluşan grubun doğanın söz konusu kişiliğini betimleme serüvenini ifade eden resim ve heykel yapıtlarından oluşmaktadır. Sergi 04-08 Kasım 2019 tarihleri arasında, Yıldız Teknik Üniversitesi, Yıldız Yerleşkesi içindeki Oditoryum Fuaye Alanı'nda görülebilir.


Sanat dışındaki her eylem bana gelir geçer bir şey olarak görünür. Sanatın ise kökü binlerce yıl önceye dayanan, yolu sonsuza kadar süren mükemmel bir özgürlük alanı ve ifade yöntemidir. Kadir Arslan: Henüz okuma yazma bilmediğim zamanları hatırlıyorum. Sekiz çocuklu bir annenin en küçük çocuğuydum. O zamanlar ortaokula giden, fakat şimdi hayatta olmayan abimin defterlerinde çizmiş olduğu resimleri görürdüm. Bende derin bir hayranlık uyandırdığını çok net hatırlıyorum. Onu taklit etmeye çalışırdım. İlkokul birinci sınıfa başladığımız ilk haftalarda öğretmen bir şeyler anlatırken sürekli bütün defterlerime ve kitaplarıma resimler çizerdim. Ailemiz ve çevremizde sözlü edebiyat güçlüydü, fakat nedense görsel sanatlara pek önem verilmezdi. Bu yüzden ne yazık ki o günlerden bugüne kalan ne abimin yaptığı ne de benim yaptığım bir şey var. Bu konudaki asıl maceram ise sanırım ortaokul yıllarında başladı. Sınıf öğretmenim çizdiğim bir resimden etkilenip bana güzel sanatlar lisesi sınavına katılmam için öneride bulundu. Ben de kazandım. Sanat birikimi olan bir aileden gelmediğim için sanatın ne olduğunu anlamak zordu. Sanatın matematik ya da fizik gibi yasaları yoktu. Zaman içinde sanatın mekanik bir ezberden uzak ve inanılmaz bir özgürlük alanı olduğunu fark ettim. Sanatta yine de her şeye bir kulp bulunması bana tuhaf gelirdi. Böylece sanatın ruhani bir durum olduğuna lise hazırlık sınıfındayken kanaat getirdim. Böylece öğrenmeyi bırakıp hep hissetmeye yöneldim. İlham bağımlılık yapan müthiş bir duygu. Benim için köşe taşı belki de bu dürtüdür. Kadir Arslan: Resimlerim güncel gelişmelere göndermeler içerir. Halihazırda ağır bir doğum sancısı çeken Ortadoğu'nun yarattığı devinim dünyadaki en ilkel kabileden tutun da en çağdaş medeniyete kadar zincirleme bir şekilde etki ediyor. İzleyicilerin resimlerime bakarken bu devinimin ritmini dinler gibi hissetmelerini istiyorum. Feminizmden demokrasiye, kapitalist modernizmden popüleriteye ve sosyalizme kadar insan etrafında örülü illüzyonun çözüldüğüne şahit olan her bir kişi resimlerimin de dilini çözebilir. Konularım yaşamın ta kendisidir. Nasıl ki bir fotoğrafçı önüne gelen her şeyi fotoğraflamıyorsa, ben de konu seçerken oldukça dikkatli bir ön hazırlıktan geçiyorum. Hayat sürprizlerle dolu, her gün bir sürü farklı şeyle karşılaşıyor olsam da önüme gelen her şeyi hemen işlemiyorum. Benim için bir konunun işlenmeye değer olması için bir hikayesinin olması gerekiyor. İnsana ve ekolojiye dokunan bir hikaye. Öğrencilik yıllarımda bildiğim her konuya dair bir iş üretmeye çalışırdım. Üniversite yıllarında bu hataya çok düştüm. Fikirlerim oturmuş olsa da anlatım dilimdeki ve seçtiğim konulardaki farklılıklar, hepsi birbirinden çok uzaktı. Buna arayış içindeydim'' gibi saçma bir bahane uydurmak istemiyorum, aslında olan şey bir arayış değil, akademi ortamının insanı hissedebiliyor olmaktan soyutlamasıydı. Hissedebiliyor olmak gerçekten de çok önemli. Bilmek genelde sizi kısıtlar, cesaretinizi kırar, sonucunu önceden biliyor olmak ya da en azından kestirebiliyor olmak kişiyi tamamen bir Oblomov yapar. Bu bilgiyi reddettiğim anlamına gelmiyor, sadece hislerime daha çok güveniyorum. Resimlerimdeki mesaja gelince; şöyle bir resim çizeyim de izleyici bu mesajı anlasın demem. Kısacası resimlerimde olup bitenleri fark edebilmek için benimle aynı duyguları paylaşmalısınız ya da dışa dönük iyi bir gözlemci olmalısınız. Sadece resmi tek başına ele almak da yetmez. Resme verilen isim, yapıldığı tarih, üzerine sarf edilen açıklamalar gibi bütünleyici olarak nitelediğim olgularla birlikte resmi ele almalısınız. Yine de mücadelemin öncelikli arzusu ortaya üretilmeye değer bir iş çıkarabilmektir. Teknik olarak işçiliğe ve özgünlüğe önem veririm. Bazen resimlerimi on katmanlı bir yapıyla üst üste ekleyerek yaparım ve bazen de değişik ve alakasız malzemeler kullanmaya çok meraklı olurum, bu durum bazen saatlerime hatta günlerime mal olabiliyor. Hatta direkt resmime mal olabiliyor, ama yine de meraklı olmak güzel. Tabii ki bazen de olabildiğince ikna edici sonuçlar elde ediyorum. Sade resimler yapmak beni ikna etmiyor, ama bu tamamen benim resim yaparken ikna sürecimdir. Örneğin P. Mondrian'ın resimlerini çok beğenirim. Kadir Arslan: John LOCKE insan doğuştan boş bir levhadır der. Ben de herkes gibi içinde yaşadığım ortama göre şekillendim ve mayalandım. Söylenceler, eskatolojik anlatılar, büyüye dair gizemler, peygamberlerin hayatları ve daha nice konu. En büyük kaynağım içinde yetiştiğim Kürt sözlü edebiyatıdır. Malum sebeplerden ötürü eskiden yazılı kaynağa fazla rastlayamıyorduk, ama inanılmaz zengin bir sözlü edebiyat var. Hemen hemen her yerde bir ozana rastlayabiliyorsunuz ve o ozandan binlerce yıllık geçmişi olan hikayeler bile duyabilirsiniz. Tabi 2000'li yılların başlarından itibaren gelişen interaktif ortam zamanla tamamlayıcı kaynaklara da ulaşmama olanak sağladı. İngilizce kaynaklardan ve çeşitli dillerden Türkçeye çevrilmiş eserler okudum. Dinlerin kutsal kitaplarına daha derinlemesine yaklaştım. Carl Gustav JUNG'un İNSAN VE SEMBOLLERİ'' kitabını okuduğumda çok etkilenmiştim. İnsanın ilkel güdüsünden doğan kutsallara yer vermiş. Sigmund FREUD, Albert CAMUS, Umberto ECO, Renas JIYAN beni etkileyen yazarlardır. Siyaset ve tarih konularına gelince; Ortadoğu'da diyalektik bir okuma henüz çok zor olsa da en azından kendini yetiştirmiş biri için bu mümkündür. Beş bin yıl boyunca imparatorlukla yönetilmiş bir coğrafyada son birkaç yüzyıldır derin krizler yaşanıyor. İmparatorlukların mutlak gücü altında ezilen insanların ardılları olarak bizlerin tam olarak nasıl bir nokta inşa edeceğimize iyi karar vermemiz gerekiyor. İlk kişisel sergimin ismi ''BABİL''. Babil; Sami dillerinde tanrının kapısı anlamına gelir. Babil benim için de bir giriş kapısıdır. Bundan bir arkadaşıma ilk bahsettiğimde benim Mezopotamya mimarisine uygun peyzajlar çizeceğimi zannetmişti. Oysa resimlerimdeki ana vurgu portreler üzerindedir. Hatta bazıları çok tanıdık figürlerdir, fakat ben Babil'i bir kavram olarak ele aldım. Babil'in ilginç bir mirası var. Kendisinden pek az şey kalmış olsa da yok oluşundan binlerce yıl sonra bile etkisini tüm dünyada hala hissettirebiliyor. Sergiye ismini veren resim 120x120cm büyüklüğünde akrilik boyayla resmedilmiş bir kadın portresidir. Kafasında bir parti şapkası, derisinin altındaki et ve kanda büyümüş sarı bir çiçek, gözbebekleri ise yılanlarda olduğu gibi dikine, arka fonda ise eski Mezopotamya mimarisi ve kozmos algısına gönderme ve bir puhu ve ayrıca kadının yüzünde alaycı bir gülümseme var. Yılan yaradılış, puhu ise bilgeliktir; resmi anlatmaya devam edebilirim tabii ama bunu istemiyorum. Çünkü böyle anlatırken kendimi tuhaf hissediyorum. Ben sanat eleştirmeni değilim bir sanatçıyım. Sergi 13 Kasım'da F Sanat Galeri'de. Kadir Arslan: Sanat ürünü ortaya çıkarmayı bir ifade yolu olarak tanımlıyorum, ama iş sanatı tanımlamaya geldiğinde bunun yapılamayacağını, hatta yapanların sürekli saçmaladığını hissetmişimdir. Gizemler içeren bir kavramdır sanat. Sanatın ne olduğundan ziyade, ne olmadığını konuşmak daha doğru olur diye düşünüyorum. Ezber değildir mesela. Bir öğretmenden teknik dersler alan ve öğrendiği teknikleri bir şeyler anlatacağım diye kavramlara boğan çok kişi var. Düşünsenize ne kadar sıkıcı? Belki bunu plastik sanatlar nedir? gibi daha dar bir çerçevede soracak olursak o zaman bir tanımlama yapmak mümkün olabilir. Hatta bunun cevabını plastik sanatlara dair ders kitabı niteliğindeki piyasadaki birçok kitaptan öğrenmek bile mümkün. Boyayı zemine doğru uygulamak, pentür bilgisi, malzemelerin kullanımı vesaire. Sanatın yönüne gelince; buna da sanatçı üzerinden değinmek gerekir. Sanat ürünü ve sanatçının her ne kadar halktan kopuk olmaması gerektiğini düşünsem de özellikle tarihi eser ve kültür miraslarının yağmalanıp tahrip edildiğine şahit olmak bende halka dair çekincelere yol açtı. Buna rağmen sanatçı halktan kesinlikle kopuk olmamalı ve toplumun içinde topluma rağmen bile olsa diri kalmalı, sanatını bir şekilde insanlara ulaştırabilmelidir diye düşünüyorum. Aksi takdirde ''Ulaşılmaz bir dağın zirvesinde izole duran soğuk bir kaya''dan farkı kalmaz. Kadir Arslan: Eğer sanatçı daha önce yapılmamış bir teknikle ortaya çıkıyorsa ve izleyici o sanatçının resimlerini tekniğinden tanıyorsa özgündür gibi temel bir yargı var. Yanlış bir tanımlama değil ama hissettikleriyle yola çıkan sanatçılar bu duruma pek aldırış etmezler. Van GOGH'un birçok resmi Fransız ressam Milet'in yeniden yorumlamasıdır ama aynı Van GOGH ekspresyonist sanatçıların da çıkış noktasıdır. Sanat tarihi bu örneklerle doludur. Picasso'nun Georges BRAQUE'tan ne kadar aldığını herkes bilir. Benim de etkilendiklerim var tabii ama illaki sanatçılar bariz noktalarda birbirinden ayrışır ve kendi öznelliğini yaşar. Ayrıca sunum ve ifade boyutu vardır. Bu da galerici, küratör ve diğer paydaşların işidir. Diğer soruya gelince ebru sanatını örnek vermek istiyorum, bütün ebru işleri birbirinin kopyası gibi görünse de aslında değildir. Ebru sanatçıları Her bir işten dünyada sadece bir tane var. derler. Resimlerimi bir defa gören tanıyor. Resimlerimi özgün yapan da herhalde budur. Ayrıca şunu da belirtmek istiyorum; çok fazla ressam tanımıyorum, çalışmalarına hayranlıkla baktığım sanatçılar var tabii ama biraz kenarda durmayı sağlıklı buluyorum. 21. yüzyıl interaktif bir yüzyıl, dolayısıyla bilgi insanın yetişebileceği hızdan çok daha hızlı yayılıyor ve türüyor. Bir şeyi henüz öğrenmişken, o şeyden onlarca şey türeyebildiğini ve öğrenmiş olduğunuz bilginin modasının geçmiş olduğunu görebiliyoruz. Bu kafa karıştırıcı bir durum. Kenarda durmak benim için iyi. Kadir Arslan: El Greco ve Chaim Soutine favorilerimdir. Tarih öncesi mağara resimleri, antik Mezopotamya mimarisi; Lucian Freud, Caravaggio, Vincent van Gogh, Goya... Çok fazla isim ve yapıt var aslında. Yapıtlarını izlemekten büyük keyif alırım. Her gün saatlerce resim incelerim ve yeniden baktığım çok sayıda resim var. Bazen amatör işlerden de çok hoş işler çıkar ve satın alıyorum. Sonuçta sanat bir şekilde bazen hiç beklenmedik ellerde kendini var edebiliyor. Tıpkı canlı bir organizma gibi! Kadir Arslan: Bazen aklıma takılır; aynı miktarda efor ve zaman harcayarak başka işlerle ilgilenseydim ne olurdu acaba? Ticaret ya da maddi anlamda daha garantili herhangi bir iş. Demek istediğim şu ki birçok iş yapılabilir olmasına rağmen ''kültür üretmenin'' baskın bir bağımlılık etkisi var. İlginç bir inat duygusu. Üretim esnasında bir transa dönüşen hayatı tecrübe etmek bu bağımlılığın temel etkisi olabilir. Nasıl ve nerde oluştuğunu bilmiyorum ama sanata dair Allah vergisi olduğu söylenir ki bu noktada evet diyebiliyorum buna. Tanrı bir seçim yapsınlar diye insanları özgür iradeleriyle dünyaya gönderiyor ama sanki sanatçı olacak kişiyi kaderiyle birlikte yaratıp yolluyor, başka yola sapmasın diye. Neden sanatçı olmayı tercih ettiğime dair ufacık bile bir fikrim yok. Bu sohbetin başında da belirttiğim gibi çalışmalarımda işleyeceğim konular konusunda çok seçiciyim. Öncelikle ifade örüntüsü kafamda şekilleniyor, ilham ediliyor da denebilir. Ben de onu olabildiğince estetik bir yolla işlemeye başlıyorum. 1986 Mardin doğumlu olan Kadir ARSLAN eşiyle birlikte İstanbul'da yaşıyor ve kendi atölyesinde üretiyor.2005 yılında Mersin Nevit Kodallı Güzel Sanatlar Lisesi Resim Bölümü'nden mezun olan Kadir Arslan 2009 yılında Adana Çukurova Üniversitesi Resim bölümünden mezun oldu. 2009 yılında kendine ait ilk atölyesini açan sanatçı bir dönem siparişler alarak resimler yaptı. 2010 yılında geçirdiği bir trafik kazasından sonra yaşadığı sağlık problemlerinden dolayı, her ne kadar ara ara çalışmalar üretse de genel anlamda 5 yıl boyunca resme ara vermek zorunda kaldı. 2015 yılının sonlarında kendi atölyesini yeniden açan sanatçı o dönemden bu yana kolektif sanatçı gruplarıyla karma sergilere ve Art Ankara, Tüyap gibi fuarlara katıldı. 2018 yılından itibaren gazetesanat. com online gazetede yazıları yayımlanmaktadır.


Tarihin derinliklerinde üretilmiş bir betim, insanoğlunun kafasını hep meşgul etmiştir. Bir sanat yapıtı onu izleyen-gören her insanın psikolojisini de etkileyerek yola çıkar. Sanatın bir psikolojik hareketlenmesi mevcutsa, o zaman işin bir sanatçı tarafı, bir de izleyici tarafı ver demektir. Sonuçta aynı sosyolojik gelişmelerden etkilenmişlerdir. Sanat yapıtı yorumlaması bütünsel bir kültürü gerekli kılar. Çünkü bir sanat yapıtı meydana getirildiği ve getirildikten sonraki dönemlerde farklı farklı algılanır. Belli bir döneme ait sanat yapıtı incelenecek ve yorumu yapılacaksa söz konusu dönemin gerisindeki dönem de incelenmelidir. Gerideki dönemin toplumsal statüleri, dinsel etkinlikleri vs. diğer özellikleri gözden geçirilmelidir. Bir sanat eserinin yorumlayıcısının sosyoloji, estetik, felsefe, psikoloji hatta antropoloji ve teoloji alanlarına da inanç göstermesi gerekir. Tarih öncesi ve sonrası ortaya çıkmış sanatla ilgili olanları sağlıklı yoruma götürmede etkilidir. Bu alanların sınırları belli, ancak birbirleriyle iletişim halinde ve birbirlerini etkilemişlerdir. 18. yüzyılın birinci yarısını etkisi altına alan Rokoko'da saraylardaki ihtişamın, gösterişin, 17. yy'da da Rubens, Velasquez gibi ressamlarla imlenen yanının daha da ileri bir düzeyde devam ettiği görülmektedir. Yüzyılın ikinci yarısını ise, 1789'da patlak veren Fransız İhtilali çok etkilemiştir. Bu ihtilal, milletlerin özgürlük temsilcisi olmuş, ihtilal sonrasında modern atılımlar gerçekleşmeye başlamıştır. Kısaca bu devrim sanat yapıtlarını yorumlayabilmek, söz konusu ihtilalin nedenlerini, gelişmelerini ve sonucunu incelemekten geçmektedir. Avrupa'da da özellikle bu devrimin Romantizm ve Realizm gibi sanat akımlarının ateşleyicisi olduğunu söyleyebiliriz. 18. yüzyılın son çeyreği, birçok Yeni Klasik, romantik ve gerçekçi sanatçıların dünyaya geldiği zaman olarak görülebilir. 19. yüzyıl ile ilgili olan her şeyin başlangıcı 1830 yılı olmuştur. Bu yüzyılda ortaya çıkan Stendhal ve Balzac, meydana getirdikleri yapıtlarla adeta bu yüzyıl toplumlarının krokisini çizmişlerdir. 1789'larda Fransız İhtilali ile başlayan toplumun siyasallaşması süreci 1830'larda doruğa ulaşmıştır. Bu yüzyıl, unutulmaması gerekir ki bir sanayi devrimine tanıklık etmiştir. Aslında 17. yy sonrası ve 20. yy öncesinde sanatın yorumlanabilmesi demek, birçok toplumsal gelişmelerden haberdar olarak, söz konusu gelişmeleri değerlendirmek demektir. 18. yüzyıldan itibaren bu yüzyıl dahil, toplumsal olayların daha bir çoğul dil kazanması, özellikle toplumsal sınıfların bilinçlenmesiyle işlerin değişmesi, sanatın boyutunu da ona göre farklılaştırmıştır. Empresyonizm kentleşmenin beraberinde getirdiği bir sanat akımıdır. Sanatçının bedeni burada doğaya tutsaktır, ona bağlıdır. Bu noktadan hareketle gerek ekspresyonist, gerekse fovist duyarlılıklarda ise sanatçının bedeni, yine kendi ruhuna emanettir. Burada kastedilen ruh kavramı birçok olayla yıkandıktan sonra karşımıza ruhsallık olgusu olarak çıkmaktadır. Örneğin; I. Dünya Savaşı'nda yenik düşen ülke toplumlarının üzerindeki olumsuz etkiyi düşünebiliriz. Alman Ekspresyonist sanatçılar yapıtlarında çokça işlemişlerdir. Yine bu noktada da karşımıza sosyoloji çıkmaktadır. 18. yy'dan itibaren sanatın üzerinde sosyoloji kavramının etkisi büyük olmuştur. Avrupa, 1789'dan 1815'e kadar savaş içindedir. Yakın çağ 1789 Fransız İhtilali ile başlar ve 20. yy'ı da içine alır. Bu noktada ihtilal sonrasında yerleşmeye başlayan milliyetçi düşünceler ve sıkı bir demokratikleşmeye doğru yönelme, beraberinde birçok sanat akımını getirmiştir. Bu akımların ilkini Romantizm oluşturur. Fransız İhtilali (1789 1799) Fransa'daki mutlak monarşinin devrilip, yerine cumhuriyetin kurulması ve Roma Katolik Kilisesinin ciddi reformlara gitmeye zorlanmasıdır. Avrupa ve Batı dünya tarihinde bir dönüm noktasıdır. Aydınlanma düşünceleri ile birlikte Descartes, aklın ve özgür düşüncenin varlığına atıfta bulunmuş, Montesquieu ise halkın yönetiminde vekiller aracılığıyla temsil edilmesi gerektiğini düşünmüştür. Aynı zamanda güçler ayrılığı fikrinin benimsendiği bir yönetime geçilmesi fikrini topluma aşılamaya çalışmıştır. Fransız İhtilali'nde çok farklı kesimler bulunmuştur. Bunlardan yoksul halkı temsil eden grup kendilerine Enrage adını vermişlerdir. Devrimi bir halk hareketinden çok, toplumsal bir ilerleme olarak gören ayrıcalıklı kesim Jakobenler ve Jirondenler olarak iki sınıfa ayrılmışlardır. Fransa'da meydana gelen bu özgürlükçü ve eşitlikçi düşünce yapısı zamanla bütün monarşilerin yıkılmasına neden olmuştur ve Fransız Devrimi zamanla tüm dünyayı etkisini altına almıştır. Fransız Devrimi'nin özgürlükçü ve eşitliği savunan düşünce yapısı Kıta Avrupa'sına ve diğer devletlere yayılmaya başlamıştır. Yeni Çağ kapanmış ve Yakın Çağ başlamıştır. Fransızların yayınladığı İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi dünya çapında benimsenmiştir. 1789 Fransız İhtilali'nden sonra 1830 yılında 1830 İhtilali meydana gelmiştir ve tüm Avrupa'yı etkilemiştir. İhtilalin çıkmasında, Avrupa'da bulunan liberal kesimin Viyana Kongresi kararlarına tepki göstermesi ve Fransa'da iş başına geçen X. Charles'ın mutlak rejimi getirmek için parlamentoyu dağıtmak istemesi etkili oldu. X. Charles'ın Fransa'da mutlakiyet kurmak istemesi üzerine gazeteciler, işçiler, halk, üniversite öğrencileri isyan etmişlerdir, X. Charles'ı krallıktan çekilmek zorunda kalmıştır. Delacroix'in 1830'da yaptığı Halka Yol Gösteren Özgürlük isimli eseri, müthiş bir romantik yükü ortaya koyarken, izleyicinin birtakım gerçeklerin de farkına varmasını sağlamıştır. Sanatçı, kimi zaman içinde bulunduğu topluma bağlı kalarak dinin, kimi zaman dünya toplumlarının büyük kesimlerini etkileyen savaşların, kimi zaman doğal felaketlerin, bilimin, kimi zaman psikolojik ve daha kişisel güdümlerin etkisinde kalarak üretmiştir. Fransız İhtilalini çağrıştıran bu eser aslında bildiğimiz 1789 tarihli ihtilalin çok sonrasında 1830 yılındaki Temmuz Devrimi'ni konu almaktadır. 1830'da ayaklanan Paris halkı Fransız kralı X. Charles'ı devirip yerine kuzeni Louis Philippe'nin çıkmasını sağlamıştır. Eserin odak noktasında ışıklı ve en dikkat çekici figür olan özgürlük güçlü, gürbüz bir kadın olarak temsil edilmiştir. Elinde yer alan üç renkli Fransız bayrağı, Fransız Devrimi'nin klasik simgesidir ve özgürlük, eşitlik ve kardeşlik kavramlarını temsil etmektedir. Diğer elinde yer alan tüfek ise direnişin en klasik sembollerinden biridir. Özgürlük, üzerindeki sarı renkli klasik Yunan dönemi giysilerini andıran kıyafetle bir tanrıça gibi eserin ortasında yükselmektedir. Alegorik bir figür olmasına rağmen elindeki tüfek ve bayrakla tam da savaşın ortasında yer alır ve soyut kimliğinden sıyrılıp seyircinin gözünde diğer figürlerle tek bedene bürünür. Özgürlük'ün üzerinde yükseldiği taş moloz ve ölüler yığını eserin ön planında yer alır. Bu piramidal yığının hemen iki kenarında yer alan ölülerden soldaki yarı çıplak beden özgürlük ve sosyal eşitliğin korunması adına veda edilenleri simgelerken, sağ kenardaki ölü asker ise yenik düşen despot X. Charles'ın hükümdarlığını temsil etmektedir. Her ikisinin de üzerinde kırmızı, beyaz ve mavi renklerin yer aldığını görebiliriz. Soldaki figürde ayaktaki çorabının mavisi, gömleğin beyazı ve üzerindeki kanın kırmızısının yine üç renk bayrağı yansıttığı öne sürülmektedir. Aynı üç rengin sergilenmesi yığının üzerinde doğrulup Özgürlük'e bakan figürde de görülebilir. Resimde yer alan diğer figürler halkın farklı sınıflarını simgeler. En soldaki beyaz gömlekli figür tipik bir fabrika işçisi görüntüsündedir. Beresi, elindeki süvari kılıcı, üzerindeki önlük ve denizci pantolonu sınıfının belirgin simgeleridir. Onun hemen yanında yer alan silindir şapkalı figür, burjuvaziden bir katılımdır. Üzerindeki geniş pantolonu, ceketi, kırmızı renkli flanel kemeri ile şehirli bir görünüm çizmektedir. Bu figürü Delacroix'in kendisini model alarak oluşturduğu düşünülmektedir. Özgürlük'ün hemen sağında görünen genç, asi üniversiteli öğrencileri temsil etmektedir. Başındaki siyah kadife beresi öğrenciler tarafından giyilen başkaldırı simgesidir. Üzerinde açık renk bir fişeklik taşımakta ve elindeki silah ile ateş ederek savaş alanına atılmaktadır. Bu genç figürün Victor Hugo'nun Sefiller eserindeki Gavroche karakterinden esinlenerek oluşturulduğu bilinmektedir. Bu şekilde halkın farklı sınıflarından figürleri eserde birleştiren Delacroix, halkın büyük kesiminin devrimi desteklediğini ve sınıf ayrımı göz edilmediğini göstermektedir. Fransız Devrimi'nin sonu ile birlikte Aydınlanma Çağı da sonlanmakta ve Romantizm dönemi başlamaktadır. Romantik dönemin en büyük ressamlarından olan Delacroix da bu eseri ile Romantizmin yükselişine işaret eder. Özellikle Özgürlük figürü olmak üzere klasik betimlemeden çok uzak bir biçim içeren eser, döneminde eleştirmenler tarafından beğenilmemiş ve alevlendirici politik mesajı sebebiyle görücüye çıkmasını takiben uzun süre sergilenmemek üzere bir kenara kaldırılmıştır. Resim, o dönemin cesur haberciliğini akıllıca ve anıtsal bir yoldan birleştirmektedir. Yer ve zaman gayet açıktır, uzaklarda Notre Dame görünmektedir. Kalabalıkla, ölen askerlerle çevrili Özgürlük, resimde ön plana çıkarılmıştır, çıplak göğüsleri yeni cumhuriyetin özgürlüğünü temsil etmiştir. New York'taki Özgürlük Anıtı, Delacroix tablosundaki kadın örnek alınarak yapılmıştır. Fransa tarafından ABD'ye hediye edilmiştir. Ancak ABD'li yetkililer, kadının yarı çıplak vaziyette olmasını uygun bulmadıklarından, heykelde değişiklik yaparak kadının açıkta kalan göğsünü kapatmışlardır. Otuz üç yıl sonra sergilenmeye başlanan ve ancak 1874'te Louvre Müzesi'ne alınan eser günümüzde en önemli devrim ve savaş ikonlarından birine dönüşmüş ve insanların belleklerinde Fransız Devrimi'ne dair en belirgin imge haline gelmiştir.


Çağdaş sanatçılarımızdan Murat Havan, önümüzdeki günlerde açılacak olan 'Şiir Şiddeti Yener' adlı karma serginin küratörlüğünü yapıyor. 2-8 Kasım tarihleri arasında görülebilecek olan sergi, bu yıl 4. kez gerçekleştirilen şiir festivali Feminİstanbul kapsamında gerçekleştiriliyor. Festivalin bu yılki konusu 'Şiir Şiddeti Yener'. Murat Havan ile hem sergi hem de kuruluşunda da yer aldığı Kartal Belediyesi Sanat Akademisi hakkında konuştuk. Murat Havan: Feminİstanbul Uluslararası Kadın Şiiri Festivali konsepti olarak Türkiye'de dördüncü kez düzenleniyor. İlk ikisi yine İstanbul'da Ataşehir Belediyesi ile birlikte projelendirilmiş daha sonra da Kartal Belediyesi programları kapsamına alınmış önemli ve çağdaş bir festival. Uluslararası Feminİstanbul; WPM, WCF, Kadın Hakları Şiir Hareketi ), WFP, yazarlardan, aydınlardan, uluslararası sivil toplum kuruluşlarından oluşan sosyal ve çağdaş bir örgütlenme... Kartal Belediyesi ikinci kez Feminİstanbul Festivali'ne ev sahipliği yapıyor. Öncelikle buradan Kartal Belediye Başkanı Gökhan Yüksel'e ve Kartal Belediyesi Müdürlüğü personellerine böyle bir oluşuma destek verdikleri için sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum. Yine Kartal'ımızın şairlerinden Dilruba Erenler ve Hilal Karahan'a bu projeyi bizlerle buluşturdukları için, İstanbul Kartal Kültür ve Sanat Derneği yönetimi ve üyeleri adına teşekkürlerimizi sunuyoruz. Murat Havan: İstanbul Kartal Kültür ve Sanat Derneği yaşamın her alanında halka ve üyelerine, sanat projeleriyle, aktivitelerle paylaşım alanları hedeflemiştir. Yönetim kurulumuz ve üyelerimiz, yazarlar, sanat tarihçileri, müzisyenler, plastik sanatların birçok dalından sanatçılar ve tiyatro oyuncularından oluşmaktadır. Yine derneğimizin yönetim kurulu üyelerinden sevgili dostum yazar İsmail Biçer ve Dilruba Erenler bu projeyi İKKSD'ne sunduklarında çok sevindim ve hep birlikte bu sergiyi oluşturmak için harekete geçtik. Murat Havan: Kadın ve şiddet! İnsanın doğduğu andan ölümüne dek süren yolculuğunda olması gereken; erdem sahibi olma hissiyatının eksikliği, duygusal hissetme ve empati eksikliği ile tabii ki olarak üç ana maddede değerlendiriyorum. Bir insanının, yaşam sürecinde bunların üstüne kendini sorgulamadığında; sadece kadına değil, hiçbir canlıya ve yaşama saygısı olmayacağı gibi kendisine de birey olabilme hakkı tanımadığını düşünüyorum. Murat Havan: Öncelikle hedefimiz insan ve yaşamın her alanına ve karesine sanatla dokunmaktı. Yazar dostlarımız böyle anlamlı bir festival düzenliyorsa, biz de buna, resimlerimizle destek vermeliydik. İKKSD üyeleri, yeni mezun genç sanatçı arkadaşlarımız ile Plastik Sanatlar Derneği üyelerinden sanatçı arkadaşlarımızla bir karma yaparak bu sergiyi oluşturduk. Bize bu serginin oluşumunda destek veren sanatçı arkadaşlarımıza buradan çok teşekkür ediyorum. Murat Havan: Her zaman kullandığım bir sloganım var: HAYAL ET VE YAŞAT. 2006 çocukluğumun geçtiği kente tekrar dönmemle filizlenen ve zaman içinde hedeflediğim ve gerçekleşen projelerden biridir, Yavru Kartallar ve Kartal Belediyesi Sanat Akademisi Resim Bölümü... 90'larda -benim sanat fakültelerine hazırlandığım yıllarda- Kartal'da akademik anlamda hazırlık dersi veren hiçbir kişi ve kurumun olmaması, bizlerin bilgiye ulaşmak için Kadıköy ve Taksim'de ciddi eğitim veren yerleri arayıp bulmamız yola çıkma hikayemizin içindedir aslında... Sanat eğitimi almam, yüksek lisans ve birçok sanatsal platformda bulunmam, özellikle de Türkiye'deki Unesco bağlantılı UPSD yönetiminde görev almam vb. neticesinde sanata dair tüm öğretilerimi ve deneyimlerimi çocuklar ve gençlerle paylaşmak, onlara yetenekleriyle neler yapabilecekleri konusunda rehberlik sunmak ve onları sanatla iç içe bir geleceğe hazırlamak istedim. Tabii ki, bizlerin bu hayallerini gerçeğe dönüştürebilmek için, ileri görüşlü, çağdaş yaşama inanan yönetici ve idarecilere ihtiyacımız vardı. Kartal Belediyesi'nde bu hedefleri birlikte yakalayabildik. 2019 Şubat ayında eski belediye başkanımız Op. Dr. Altınok Öz ile hizmete açtığımız okulumuz, şimdi Türkiye'nin en genç belediye başkanı Gökhan Yüksel ile yeni ve dinamik projelere ev sahipliği yapmakta. Projelerimizle çocuklarımıza sanatla yön verirken onları, Kartal'da duvar resimleri, sosyal sorumluluk projeleri, sanat yarışmaları, fuarlar ve festivallere dahil ederek kentin renkleri olan yavru kartallarımızı hep daha ileriye taşımayı hedefliyoruz. Murat Havan: Organik Pazar ve okulumuzun bahçe duvarlarının resimlendirilmesi, Masal Müzesi, Sunay Akın ve Yavru Kartallar, 30 Ağustos Zafer Bayramı, Kartallı Kazım Parkı duvar resimleri ve Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi ve Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencilerinin de katılımıyla da 96. Yıl Cumhuriyet'in Renkleri Sokak Resim Çalıştayı'nı gerçekleştirdik. Murat Havan: Şu an hazırladığımız İzindeyiz. 10 Kasım Atamıza saygı ve bağlılık sergimiz için tüm sanatseverlerimizi Hasan Ali Yücel Kültür ve Sanat Merkezi'ne bekliyoruz. Murat Havan: Özel yetenek sınavını kazanan ve Kartal'da ikamet eden ile 9-16 yaş grubundaki tüm öğrenciler faydalanabiliyor. Kazanan öğrenciler imzaladıkları sözleşmelerle 3 yıl eğitim alacaklarını belgeliyorlar. Şu an 31 öğrencimiz eğitim almaktadır. Üç farklı yaş grubunda, onar kişilik sınıflarımızda atölye eğitimlerimiz sürmektedir.


Tüm dünya toplumları XX. yy.'ın ilk yarısında Endüstri Çağı gelişim süreci içine girmiştir. Türkiye'nin ise çağdaş yeniliklere açılma başlangıcı Osmanlı saltanatının yıkılıp, Atatürk'ün Cumhuriyet ve Laik Devlet anlayışını kurması ile devamlılık kazanmıştır. Devamlılıkta vurgulamak istediğim Osmanlı'da bazı padişahların batılılaşma hareketleri içinde bulunması ve ancak bağnaz çevrelerin girişimleri ile sonuçsuz kalmış olması gibi bir durum hep yaşanmıştır. İşte Atatürk Cumhuriyeti'nin Halkçılık İlkesi; halkla devleti kaynaştıran bir yapı öngörmektedir. Sanat böyle bir oluşum içinde saray kapılarından çıkıp halktan insanların katılabildiği bir alan olmuştur. Elbette bu oluşumu bir iki cümle ile özetlemek yeterli değildir. Derin incelemeler ve araştırma sonuçlarını sosyal, kültürel, siyasal etkenleri ile belgelemek söz konusu olmalıdır ve kitaplaştırmak gerekir. Tüm dünyada da durum böyle değişmiştir. Yaratıcı ve gelişimci toplum düzeneğinin oluşması, sanatın halk katmanına ulaşmasının kısaca ön gelişimine bakacak olursak, aşağıda aktaracağım bilgiler sanatın gelişim tablosundaki güçlükleri konusunda sizleri biraz olsun aydınlatabilir. Fransız İhtilali'nin gerçekleşmesi de uzun süreçte yığılan ve yayılan düşünce gelişimlerinin sonucudur. XVIII. yy'da yetişen filozoflar, ekonomi kuramcıları insan hakları konusunda yeni ve farklı düşünceler oluşturmuş, halkı sorgulatıcı bir süreç içine sokmuşlardır. Yüzyıllardan beri sürmekte olan düzen ile ilgili şüphe tohumları ulusların uyanmasına neden olmuştur. Bu filozoflar J. J Rousseau (1712-1778) ve Voltaire (1694-1779)'dir. Tutucu kilise ve Aristokrasi ancak 1793'te yerini Burjuvaziye bırakmıştır. Buhar ve elektriğin keşfi endüstriyel bir teknik ve ekonomik gelişim süreci başlatmış olup tüm toplumu kapsayan bir yapı da beraberinde ortaya çıkmıştır. Tıp ise (1800) sağlık alanında devrim yaparak 150 yıl içinde Avrupa'nın 187,7 milyon olan nüfusunu üç kat artırmıştır. XX. yy.'ın başlarında mimari üslupla birlikte tüm akademik ve dogmatik eğitimler terk edilmeye başlanmıştır. Tarım kültürlerinin Monarşik yapısı zamanı dolan sistemler haline gelirken bu dönemin sanatsal kültürü de kendini tekrar ederek gelmiştir. Batıda da sanat geniş kitlelere yayılmayan, yansıtılmayan üst tabaka lüksü olarak yaşamıştır yıllarca. Batıdaki birçok saray ressamının bu dönemde halk arasına katılmaya başladıklarını halkın yaşamındaki dramatizeleri yansıtan resimler yaptıklarını sanat tarihi verilerinden öğrenmekteyiz. Batıda, Fransız İhtilali'ne kadar yaşanan süreçte (1789) sanatçılar doğrudan ya da dolaylı etki altına alınarak aristokrat ve dini kesimin hizmetinde tutulmuşlardır. Fransız İhtilali ile halkoyuna dayalı parlamenter sistemin oluşması ve yönetimi halkın belirlemesi ile güzel sanatlar orta sınıf halk yapısının içine girebilmiştir. Bu dönemde Romantizme kayış gözlenir. Romantizm akımı; insanların durumunu, gerçeklerini acı bir dille, içinde gerilim, çatışma vb. olaylar bulunan, coşku veren, duyguları kamçılayan dille yorumlar ve psikolojik veriler gönderir. Sanatçılar konularını tarihi figürler ve olaylarla betimler çoğu kez. Napolyon'un dünyaya egemen olmak istemesindeki milliyetçilik duygularını kışkırtması romantik duygu ve anlatımların ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Romantizm etkisinde çalışan ressamlar; Amerikalı Benjamin West (1738-1820) Quebec Meydan Savaşında General Wolfe'un ölümü, İsviçreli Alfred Rethel (1816-1859) tarih ve halkla ilgili resimler aracılığı ile milli heyecan yaratacak konular üzerine çalışmalar yapmışlardır. Alman Adolph Menzel ağaç baskılarından pitoreks bir anlatımla halkta hisli duygular uyandırmaya yönelik etkileme yaratmıştır. Ayrıca Gustaf Wappers, Edouard de Biefve gibi birçok sanatçı halkın merhamet hislerine, heyecan duygusuna ve ahlak değerlerine ithaf ediyordu. Romantizm Döneminin değerini yitirmesi idealizm filozoflarının yaydığı etki ile olmuştur. Hegel, Goethe, Ludwig Feuerbach, Karl Max yeni felsefi oluşumlarla dünya siyasetindeki yerlerini almışlardı. Bununla birlikte toplumlar farklı bir anlayışa yöneliyordu. Bu dönem Auguste Comte metafiziği reddediyor, yalnız akli olarak kavranabilen şeyleri ve doğa bilimleri ile yöntemlerini öneriyordu. Tüm bu siyasal, sosyal, felsefi, psikolojik ve endüstriyel gelişim; sanatçıların ürünlerine Konstrüktivist bir yapılanma getirmiştir. Bu akım en çok resim ve heykelde ürünler vermiştir. Bu anlayışta çalışan sanatçıların en ünlüleri; A. Pevsner, N. Gabo, Malevich, L. Moholy-Nagy... Ayrıca bu sanat akımı modern mimarlığın gelişiminde de etkili olmuştur.


Bu duruma tarihsel dönem içinde göz atacak olursak Türkiye'nin Osmanlı Döneminde de Batı hareketlerini izlemeye çalıştığını görürüz. Daha önceki çağlardan edinilen bilgilerden söz etmek gerekirse Türklerin XII. yy'da Anadolu topraklarına ve daha sonra Rumeli'ye geçişi ile göçebe-yerleşik düzeni, sosyal ve ekonomik anlamda kentleşme ve merkezi devlet mekanizmasına dönüştürmedeki başarılarından söz etmek olanaklıdır. Türkler yerleştikleri toprakların kültürü ve IX. yy'dan beri benimsedikleri İslam dini inançlarını birlikte sentezleyip kendi ifade boyutuna ulaşmışlardır. Bununla birlikte yerleştikleri topraklarda Antik Yunan, Bizans ve diğer var olan yerel kültürleri özümsemeleri Türklerin Batı dünyasının yaşam ve kültürüne ilgilerinin başlama nedeni sayılabilir. Türk Sanatının başlangıcı etnik kökenli olup, Orta Asya ve Uzak Doğu tarihi ile ilintilidir. Özellikle toka, silah süslemeciliği savaşçı kabile sanatları ile eş tutulabilir. Türkler süreç içinde taş oymacılığı, mimari, hat, teşbih, minyatür, çiftçilik sanatlarında olağanüstü ustalığa ulaşmışlardır. Cami, medrese, han, hamam, kervansaraylar ile de mimari ve dekoratif sanatların doruğuna ulaşmışlardır. Viyana Üniversitesi, Sanat Tarihi Enstitüsü Müdürü Prof. Joseph Strzygowski, Avrupa Hristiyan sanatının kaynağını araştırırken bu sanatın Helen sanatı ile birlikte Türk İslam sanatının etkisi altında kaldığını, bu nedenle Türklerin ana yurtlarında geliştirdikleri sanatlarının da incelenmesi gerektiğini önemle belirtmiştir. Strzygowski Türklerin, Kuzey göçebe sanat tarzını İslam düşüncesi ile de güçlendirerek zamanımıza kadar korudukları ve bu sanatın hümanistlerin sandıkları gibi ilkel ve barbar bir düşünce ürünü olmayıp aksine Akdeniz sanat dairesinden içerik olarak tamamen ayrı bir sanat olduğunu kaydetmiştir. Alman-Avusturya savaş bilgi dökümlerinden, Uzakdoğu ve Orta Asya sanatlarının özellikle Türklerin Dünya Sanatlarına katkılarının incelendiği programlar Josef Strzygowski tarafından Viyana'da kurulan bir enstitüde incelenip yaygınlaşmaya başlamıştır. Strzygowski 1917 yılında Türk Sanatı kavramını yazması sanat tarihçiliğimizin temelidir. Zaten Sanat Tarihinin bir dal haline gelişi Avrupa'da başlamıştır hatta İstanbul'daki eski camilerin anlatıldığı eserlere karşılık Osmanlıda böyle bir sanat tarihçiliği yoktur. Ancak XIX. yy. da Avrupa'daki bazı sanat tarihi eserleri Türkçeye çevrilmiştir. Türkiye'de sanat tarihi yazıları Cumhuriyet Dönemi'nde başlamıştır ve ilk sanat tarihçiliğimizin kurucuları arasında C. Esat Arseven'i sayabiliriz. Daha sonra İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitelerinde Sanat Tarihi bölümleri kurulmuştur. İslam öncesi Türk toplulukları insan figürlerinden çok ağaç ve maden süsleme işçiliği ile geometrik, spiral düzenlemeleri, hayvan biçimlendirmede de soyut üslupları duyarlılıkla işlemişlerdir Türk Sanatında bir başka veri ise yerleşik düzen kuran Uygur Devleti, Budist, döneminden kalmış olan mimarlık, resim, heykel ve küçük el sanatlarıdır. Zaman içinde Anadolu Selçuklularının ve Osmanlı İmparatorluğunun sanatsal yapılarının Uygur Sanatı ile bağlantılı olup olmadığı araştırma konusu olup, bağlantılar kurulmaya çalışılmıştır. Dolaylı bazı yaklaşımlar ise Orta Asya Türk Sanatının Batı resim sanatını etkilediğini öne sürer. Bu savlar, çağdaş dönemde Türk sanatını etki alanı içine alan Avrupa sanatının, daha öncesinde Avrupa sanatının Türk sanatının etkisi altında kalmış olduğunu belirtmek amacına yöneliktir. Türkler, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde mimari yapılarını özgün olarak geliştirmişlerdir. Bu dönemlerin geçiş süreçleri içinde kentleşme olgusu hızlanmıştır. Kervansaraylar, çarşılar, camiler, saraylar, sanayi yapılarını barındıran yapılar yaşama alanına katılmıştır. Selçuklularda mimari yapıların iç ve dış yüzeylerinde görülen insan, hayvan figürlerinden oluşan çini ve kabartmalara Osmanlı Döneminde rastlanmaz. XIII. yy. Anadolu'sunda fresk niteliğinde resimlerin var olduğu, portre ve figürlerin gerçekliği yansıtma eğiliminde olduğu, doğaya karşı nesnel bir ilginin uyanmış olduğu gözlenmiştir. Camilerde insan figürleri kullanılmamasına karşın erken dönem Anadolu tekkelerinde dinsel içerikli resimlerin olduğu anlaşılmıştır. Bu dinsel resim anlayışının Orta Anadolu-Kapadokya Bizans mağara resimleri ile ilintili olduğu ve dönemsel etkileşim içinde olduğu varsayılır. XIII. ve XIV yüzyıllarda görülen resim, heykel alanındaki geniş uygulamaların XV. yüzyılda yavaş yavaş ortadan kalktığı görülür. Az sayıda saptanan XIV. yüzyıl resim sanatı örnekleri nakış-resim olarak değerlendirilir. Selçuklularda başlayan sanatsal özgünleşme, Osmanlı'da keskinleşmiş ve Doğu'ya ait eski kalıplar aşılmış, İslam dünyasında Türklere ait bir dinamizm var olmuştur. Bu dönem Türklerin soyut nakış zevklerinde nesnel bir görüş ve yaklaşımın doğduğu ve yeni birtakım düzenlere mal edici yapılanma içine girildiği saptanmıştır. Bu durum ise sanatta eş zamanlılık ilkesine uygundur ve buna bağlı olarak kabul edildiği söylenir. Ancak Batı'da araştırmacılar, ısrarla Türk Sanatındaki eş zamanlılık durumunu İran İslam verilerine dayandırmak gibi zorlayıcı bir çaba içine girerler. Oysa Türk Sanatındaki pano düzenlemeleri mekan, etkin ifade üslubu, güncel yaşamın nesnelleştirilmesinde kullanılan biçimlerin sert geometrik nitelikteki soyutlamaları, XIX. yüzyılda uygulanmaya başlayan şövale resimleriyle eşzamanlı düşünceyle oluşturulmuştur. Tarihsel süreçte Türk resmi gerçekçi, belgeci, nesnel, güncel yaşama dönük, değişimci ve gelişimci bir yapı içinde oluşmuştur. Ancak ilerleyen zamanlarda Türk Sanatı İslami inancın farklı yorumlara uğraması ve sosyal, kültürel, ekonomik düzende farklılaşan düşünce yapısı ile belirginleşen ayrımlar uzantısında modern sanata geçiş süreci içine girmiştir. Fatih Sultan Mehmet döneminde, Venedik'ten gelen sanatçıların padişah resimleri yapmasına karşın Nakkaş Sinan Bey'in Venedik'te Osmanlı sanatını yansıtan etkilere aracılık etmesi de yaşanan durumlardandır. Aynı zamanda Nakkaş Sinan Bey, Fatih Sultan Mehmet'in resmini, nakış-resme yabancı bir teknik ve gölgeleme ile modle ederek çalışmış olması Batı resim anlayışını benimsemeye yönelik bir çalışmayı belgeler nitelikte sayılmaktadır. Buna karşılık Latin ressamlar, renk ögesini kullanmaktaki başarıyı İslam dünyasının zengin renk nakışçılığından edinmişlerdir. Bu durum bir anlamda Osmanlı sanatının XV. yüzyılla başlayan Batı'ya paralel gidişine gösterge sayılabilir. Ancak kendi iç dinamikleri ile beslenen Osmanlı Sanatı, biçimsel dilini yeni oluşumlara yöneltirken kendi iradesi ve zamanını belirlemesi yönünden iradeyi hep elinde tutmuştur. Heykel sanatının mezar taşları ile aynı plastik nitelikte olduğu görülür. Bu eserler şematik, figüratif ve soyut geometrik formlardan oluşturulmuştur. Figürsüz ve alçak kabartmaların hakimiyetindeki sanatsal ürünler, güncel yaşama ilişkin durumları duyumsatmayı amaçlayan bir yapıdadır. Mezar taşlarındaki belirlemeler ölülerin kimliklerini yansıtan yapılanma içindedir. Karakteristik nitelik taşır. Taşlar üzerinde ölünün kimliği, mensup olduğu sosyal yapı, çeşitli yazı ve işaretlerle belirtilir. Çeşitli meslek ve tarikatlar; kavuk, yeniçeri külahı, fes gibi başa giyilen serpuşlar, ölünün cinsiyetini de belirler aynı zamanda. Mezar taşlarında kaligrafinin çok yaygın kullanıldığı görülür.


Sokak sanatı ve grafiti alanının önemli sanatçılarından, 1984 yılında Ankara'da doğan ve Türkiye'de 2016 yılında oluşan sanatçı kolektifi Krüw'ün üyelerinden olan Cins ile birlikteydik. Eserlerinde büyük yeri olan et ve kemik gibi insana ait organik figürlerle, kişinin iç dünyası ile toplumsal sorunları bir araya getiren sanatçı, aynı zamanda bu iki odağın birleşimiyle kişileri bazen soyut bazen de sürreal bir yolculuğa çıkarıyor. Bu bağlamda kendisiyle geçmişinin eserleri üzerindeki etkilerinden, grafitinin Türkiye'deki geleceğine kadar olan bir yelpazede konuşma fırsatı bulduk. Ayrıca 2 Ekim- 8 Aralık 2019 tarihleri arasında görülebilecek olan Atonal 9 Solo kapsamındaki Metruk Etraf isimli kişisel sergisinde ele aldığı konulardan ve hedeflerinden bahsettik. CİNS: Çalışmalarımın özünü oluşturan, buna organik dememizi sağlayan, formların yuvarlak ve kendi içinde hareketli, yaşayan formlar olması. Diğer yandan da resimlerimde yer yer bunun zıttı olarak küpler-prizmalar gibi tam tersi etkide donuk yapılar da kullanıyorum. Bunlar aslında hem görsel açıdan hem de kavramsal olarak bir kontrast yaratmak için kullandığım öğeler. Tabii bu bahsettiğim görsellerin oluşması, bir araya gelmesi uzun süreli çalışmaların sonunda gerçekleşti. Bir plan veya hedef doğrultusunda gitmekten öte, daha doğal ve kendiliğinden gelişen bir süreç oldu. Aslında halen bu süreç yaptığım çalışmaların kendi içinde evirilmesiyle de devam etmekte. CİNS: İşlerimde sembolik göndermeler aslında direkt olarak pek yok. Ama hissettiğin duyguyu bazı resimlerimde vermeyi amaçlıyorum. Eski motifler, totemler, masklar dini veya daha geniş bir tabirle eski medeniyetlerde kullanılan görseller ilgimi çekiyor. Ama zaten benim yarattığım dünya bizim yaşadığımız dünya değil ve yarattığım dünyanın da pek teknolojik bir yanı yok. Daha yalın ve belki de daha ilkel bir çıplaklıkta karşımıza çıkıyorlar. Bu yüzden bu hissiyata sahip olmak gayet doğal. CİNS: Her bulunduğum etkinlik, sergi farklı bir deneyim katıyor. Hepsinin hissiyatı ve benim pratiğim üzerinde farklı deneyimler barındırıyor. Bunların arasında tabii benim için ilk olan deneyimleri unutmak pek mümkün değil. Özellikle yaptığım büyük murallerin hep farklı bir yeri oluyor. Ve hepsinin yapım sürecinde ve sonrasında birçok anı hikaye karşıma çıkıyor. Birini ayırıp özellikle bahsetmek benim için zor. CİNS: Metruk etraf sergimde bir süredir de üzerinde çalıştığım, mekanlar ve benim görsellerimi bir araya getirdiğim çalışmalarıma devam ettim. Sergi, mekanın durumu ve yapısı gereğiyle bir zamandır düşündüğüm ve görsel olarak ürettiğim çalışmalarla çok uyumlu gitti. Ben çalışmalarımda biraz daha görsel açıdan ilerliyorum. Çoğu zaman bir konu belirleyip ilerlemektense, biraz daha bilinçaltından ilerleyip sonradan onu bir çerçeve içine alıyorum. Pratiği öncelikli tutan birisiyim. Yaptığım çalışmaları severek ve samimi bir şekilde üretmeye çalışıyorum. Ele aldığım konular ve hisler de bu şekilde ilerliyor. Bahsettiğin gibi içe dönüklük, dışarı içeri ilişkisi, organik inorganik zıtlıkları zaten birçok işimde de karşılaşılabilecek, bu şekilde yorumlanabilecek temalar. Sergide ise özellikle formlarımı ve bazı mimari dış etmenleri fazlasıyla görmek mümkün. Aynı zamanda, mekan içindeki uyumunun bir sebebi de çok net bir şekilde belli olmasada resimlerimde mekandan çektiğim fotoğrafları fazlasıyla kullanmış olmam. Yani aslında tamamen oraya ait olan işler ortaya çıktı, sergi ismi de bu şekilde oluştu. Daha önceden belirlediğim bir konsepti alıp oraya koymaktansa, o alana uygun bir sergi kurgulamaya çalıştım. CİNS: Her iki yönde de değişimler olabilir, net bir şey söylemem pek mümkün değil. Özellikle orta çapta da bazı değişiklikler ve yenilikler yapma düşüncesindeyim. Mesela bu sene ilk defa seramik heykeller yapmaya başladım ve bu beni çok heyecanlandıran bir yenilik oldu. Evet biraz çizgimi ve tarzımı devam ettirmeyi, tekrarlamayı seviyorum ama yapılacak değişikliklerin de her zaman bizi yenileyen önemli adımlar olduğunu düşünüyorum. Tabii bu değişikliklerin çok radikal olacağı konusunda net bir şey söylemem mümkün olmayabilir, sonuçta yarattığım bir dil var ve bunun üzerinden iletişim kuruyorum ama dediğim gibi bu noktaya gelirken de birçok evreden geçti. Bunu yaşayıp, üretip görmek lazım. CİNS: Artık tamamıyla global bir dünyada yaşıyoruz. Bu bahsettiğin yöresel durumları benim çalışmalarımda da görmek pek mümkün değil sanırım. Belki de öyledir ama ben fark edemiyor olabilirim. Graffiti ve sokak sanatı da bu noktada duruyor sanırım. Hiçbir yere ait değil gibi. Ama yine bazı çalışmaları görünce Latin Amerika mı yoksa Kuzey Avrupa'da mı yapılmış olduğunu anlayabiliyorsunuz. Bu zaten uzun soluklu bir görsel kültürün getirdiği bir durum. Ülkemiz için bunu söylemek şu an için pek doğru olmaz sanırım. Tabii bizim de motiflerimiz, rengimiz ve anlayışımız var ama mutlaka bu yönde gitmesini beklemek ne kadar doğru bilemiyorum. Bu biraz da sanatçının kişisel ve sanatsal kaygıları ile alakalı. Türkiye'de sokak sanatı hala yeni yeni kendini göstermekte. Bizden sonraki kuşaklar daha ilgili ve konuya daha hakimler. Etraftaki insanların da ilgisi ve bilgisi artmaya başladı. Bu sokak sanatı için gayet olumlu bir durum. Çalışmaların niceliği arttığı gibi, niteliği de artmaya başladığını söyleyebilirim. M. E.: Zaman ayırdığın için çok teşekkürler!


Yaşantımdaki insan manzaraları içinde çok ayrıcalık taşıyan, en yakınlarımı bile unuturken, onun imajı sanki albümdeki tek fotoğraf gibi belleğimde silinmemişti: İlhan Şevket! 60 yılları, Arnavutköy'den dolmuşla Taksim'e geldiğimizde Aziz Çalışlar, susamış, takılmadan gidelim diyor ama mümkün değil. Nedense ilk gruplaşma Fransız Kültür Merkezi civarında olurdu, ters yönden gelenlerle olan karşılaşma epey bir süre alırdı, ne bileyim demek anlatacak o kadar şey vardı! O süre içinde karşılaşmasanız bile biraz ötelerden sesler, kahkahalar gelirdi. Özellikle Celal Sılay'ın bariton sesi ve onu tamamlayan kahkahası! Cemal Süreyya ağır, siyah çantasını konuşurken bile elinden bırakmıyor, onunla gelen Muzaffer Buyrukçu, biliyorum Günel Altıntaş'a matrak bir şey anlattırıyor ve de eve döndüğünde satır satır yazacak. Çok ilginç Patriyot Hayati ile söz vermiş gibi hep orada karşılaşırdık, yukardan bizi biri çağırıyor, biliyoruz kim, Bertan Onaran, Eptalofos'un terasından bizi çağırıyor; orada oturup çeviri yapardı ve de Geceleri Ruhi Su'nun türkü söylediği Sıraselvi'lerde bir kulübe giderlerdi Fethi Naci filan. Aziz ona bu saatte çay içilmez diyor, yürüyoruz ve sonunda büyük bir kalabalık oluşturup, Asmalımescit Refik'e gideceğiz ama... Biraz daha ilerlediğimizde -Galatasaray'a daha gelmedik-Atlas Sineması'nın önü, Kulis'ten çıkanlar Kulis Bar genellikle müdavimleri tiyatrocular olan Atlas Sineması girişinde Mösyo Corc'un George çok ünlü bir barıydı, arada sırada uğrardık İsmet Ay'ı dinlemek için : bu saatte erken içkisini almış Ömer Uluç'un Kahkahası Celal Sılay'ı bile bastırdı, onlar Bebek'e Nazmi'ye gidiyorlar ama gecenin bir saatinde yine bir yerlerde karşılaşacağız. Bu barikatı da aştıktan sonra Galatasaray Lisesi önünde Atilla Tokatlı yine elinde ağır bir çanta biriyle konuşuyor, bu portreyi hep görüyoruz ama çok az tanıyoruz: çok titiz giyimli, her zaman yüzünde aşılması olanaksız bir ciddiyet, çok entelektüel dışa vuruş, dik duruşlu elinde meşin bir kitap kabı... Kanımca her zaman üç yabancı kitap, çaktırmadan baktığımda hepsi Fransızca. Giyim çok kaliteli, pantolon jilet gibi gömlekle asorti kalınca bağlanmış kravat ve de onu tamamlayan hafif bir yelek; onu bir kez İngiliz pardösüyle görmüştüm. Biz selamlayıp yanlarından geçerken Atilla Tokatlı'nın haberi olmadı ama İlhan Şevket gözleriyle bizi selamladı. Onun bu gizemli varoluşunu bana kimse açıklayamamıştı, genellikle kulaktan kulağa eski bir solcu dendiğinde Selahattin Hilav buna karşı çıkardı ama belki tanıyor ama anlatmıyordu. Onun kültür aşamasına kimsenin itirazı yoktu; daha önce konuştuklarımız ve de İlhan Şevket anatomisinde bize ulaşanlar bu kadardı. Galatasaray'dan sonra biz takılmadık ve Refik'in bizim takım için özel yaptırdığı, 25 kişinin oturup içebileceği ve de herkesin birbirini görebileceği yuvarlak masaya çöktük. Önce Edip Cansever biraz sonra da Atilla Tokatlı geldi ben zaten bekliyordum. İlhan Şevket'le ne konuşuyordu? Daha sorumu yöneltmeden masa dolmaya başladı, Cağaloğlu'dan gelenlerle masa doldu! Genellikle daha sonra gelenler sandalye çekip yanaşırlardı ama bu pekiyi karşılanmazdı; Mehmet Ulusoy gibi masadan otlanıp hesaba katılmadan önce çıkıp gidenler için Hayalet Oğuz sokak tiyatrocuları derdi; her yerde oynayabilirler! Bu büyük hengamede Atilla Tokatlı'ya sorumu ilettim, kimdi İlhan Şevket? Bana önemli bir sözlük yazdığını, dört dil bildiğini, şair olduğunu ve de kendisine bir yayınevi için çeviriler önerdiğini ama İlhan Şevket'in fazla inandırıcı olmayan nedenlerle bunu geri çevirdiğini anlatırken Edip'e baktı o saat Edip Cansever'in geceyi noktalayacağı kritik bir saatidir; erken içilen içkiler bunda önemli bir rol oynardı- neyse Edip kötü bir şey söylemedi, ... demek Baudelaire'i kendi dilinden okuyor! demekle yetindi. Açıkçası İlhan Şevket dış bir kabukla kendini saklıyordu, ama sığındığı no men's land bana yalnız ve meçhul bir gezegeni anımsatıyordu ama o günlerde onun varoluşuna dair edindiğim kıt bilgilerle bir exoplanete imajıyla Paris'e gittim. Kasım 2019, bu kez İstanbul'a gelişim bana başka bir sürpriz hazırlamıştı: dostum Sezgin Çevik bana imzalanmış bir kitabı uzattığında kapaktaki Kılıç Artığı Gizlenen Bir Şairin Portresi başlığı unuttuğum bir gezegen'e tekrar inişi başlattı, bu kitabı Zeki Coşkun hazırlamış ve de Yapı Kredi Yayınları'ndan 2000 yılında çıkmıştı. Çıkışıyla hemen tükenmiş bu kitaptan hiç haberim olmadı, zaten bu büyük yayınevleri ilginç kitaplarını tüketince yeni baskıları yerine hava basmak için gereksiz yeni yazar izindeler; kendi adıma konuşuyorum, bana genç bir roman, öykü yazarı söyleyin beni şaşırtsın, yok! Zeki Coşkun'un araştırmasının zengin içeriği, kitap yayınlandıktan sonra sanki İlhan Şevket'in labirentine yakışır bir gizemlilikte daha zenginleşiyor, yazar bir dostuna bu son bulguları anlattığında yanıt: bu kadar da olamaz, işte kitabın tekrar yayınlanması için bir neden ve de buna paralel -kim olduğunu çıkaramadım- internette ortaikidenterk. blogspot. com da yine İlhan Şevket'in otopsisi, çok ilginç bir yazı: İlhan Şevket Aykut'un Kendine Gizlenişi. Kanımca İlhan Şevket'in yine en büyük yalnızlık ustası Fernando Pessoa'yı tanıdığını sanmıyorum, 1935 de alkolden ölen Pessoa'nın Fransızca'ya çevrilmesi bile geç. Ülkemizde ise yaptığım bir sergi nedeniyle Neriman Samurçay'la konuşmamızda Pessoa'dan söz ettiğimden bir yıl sonra ilk kitabı çevrildi. 80 yıllarında Lizbon'da Pessoa'nın yaşadığı eve gittiğimde şaşırmıştım; nasıl olur bir hayat üstteki katla alttaki kahvede geçer, geride devasa bir şair bırakarak. Hiçbir şeye ait değilim, hiçbir şeyi arzulamıyorum ya da olduğum şeyle olmadığım şey arasında, hayal ettiğim şeyle hayatın beni yaptığı şey arasında bir BOŞLUĞUM! Benim bu yalnızlıkların arka odalarında gezinmem belki tekdüze yaşamanın, kendinle hesaplaşmanın, KENDİ ISSIZLIĞININ USTASI olmanın ya da olamamanın gel-gitindeki nedenin genellikle ekonomik yoksulluklarla daha da somutlandığını, parasızlığın gerçek bir pranga olduğunu kanıtlamamdır. Bunun en güzel örneği Macar şairi Atilla Jozsef'in kısa yaşamındaki negatif, acaba kişi mitolojik bir lanetle mi doğuyor? Çocukluğundan başlayıp 27 yaşında trenin altına atarak ölümüne kadar süregelen bu negatif acaba bir alınyazısı mı? Yıllar önce onun şiiri üstüne çok ilginç bir yazının başlığı: BİR YALNIZLIĞI VARDI, ONDAN DA VAZGEÇTİ!


Cumhuriyet'in ülkemize kattığı en büyük değerlerinden biri, kadının toplum içinde daha özgür ve erkeklerle eşit haklara sahip olmasının önünü açmasıdır. Tomur Atagök, Nur Koçak, Canan Beykal, Gülsün Karamustafa, Şükran Moral siyasal duruşları, kadın oluşları ve eserleriyle öne çıkan başarılı kadın sanatçılardır. Erkek egemen iktidar yaklaşımlarına karşı kendi kimlikleri ve eleştirel görüşleriyle sanatın içeriğine yeni bir soluk getirmişlerdir. Tomur Atagök, 1980'li yıllarda ülkenin ve özellikle kadınların yaşadığı sorunları görmezden gelmemiş, büyük boy tuval ve metal levhalara kadın figürünü işlemiştir. Figürler aile içindeki, toplumdaki kadınların birer yansımalarıdır. Kadının karşılaştığı şiddeti, itilmişliği, toplumdaki yerini bir kadın olarak önemsemiş, farkındalık yaratmak, eleştirmek, düzeltmek için resimlerinin okunmasını istemiştir. Nur Koçak, 1970'ler itibari ile resimlerini aşırı foto-gerçekçi olarak yapmaya başlamıştır. Resim, fotoğraf değildir gibi birçok eleştiri alsa da bu tarzından vazgeçmemiştir. Gazete, dergi, medya ve benzeri mecralarda gördüğü kadınların ne kadar gerçek olduğunu, kurmacadan ne kadar uzak olduğunu yaptığı işlerle sorgulamak istemiştir. Gülsün Karamustafa ise siyasal baskının etkisini derinden yaşayan kadın sanatçılardandır. Kendisi ve eşi tutuklanmış ve 1970'li yıllarda hapis yatmışlardır. Yaptığı eserlerde figüratif anlatım kullanan sanatçı durumu olduğu gibi resmetmiş ve okumasını izleyiciye bırakmıştır. 1980'li yıllarda yeni bir hayat kurmak ve ekonomik sıkıntılardan kurtulmak umuduyla köyden kente gelen insanların kapıldığı arabesk furyasındaki nesneleri konu olarak seçmiştir. Hale Tenger kendisini disiplinlerarası donatmış bir sanatçıdır. Bilgisayar Programcılığı ve seramik eğitimi almıştır. Çeşitli hazır malzemeler denemiş, kaynak yapmayı ve bronz tekniğini öğrenmiştir. 1990 yılı itibari ile kimlik kavramına, cinsiyetçiliğe, kültürel çelişkilere dayalı konuları işlemiştir. İçinde mizah, ironi ve kurgu taşıyan eserleri sesizliğe ses olma ideolojisini içinde barındırmıştır. Gündelik yaşamdan etkilenen sanatçının eserlerine verdiği isimler, eserin doğru okunması için birer dipnot niteliğinde olmuştur. 'Si. imden Aşşa Kasımpaşa' adlı çalışması da ismini bu nedenden dolayı almıştır. Sanatçı din, ahlak, şiddet çatışmasıyla iç içe yaşayan Türkiye'de nasıl olur da bu yaşam biçimi kabul edilebilir sorularına cevap aramıştır. Hale Tenger 'Aşağı Yukarı' çalışmasıyla Türkiye'deki Kürt sorununa değinen ilk sanatçılardan biri olmuştur (Yılmaz; 2015: 375). Sanatın tek bir işlevi olmadığını düşünen sanatçı Şükran Moral, sanat hayatına soyut resimler yaparak, heykel ve yerleştirme sanatı üreterek başlamıştır. Sonraları insanları derinden sarsmak, onların ruhlarına işlemek, uykularından uyandırmak amacıyla iç görüsü çarpıcı performanslar sergilemeye başlamıştır. Türkiye'deki performans sanatının en öncü isimlerinden biri olan Şükran Moral, yaptığı gösterilerde bedenini ve yüzünü kullanmaktan çekinmemiştir. Büyüdüğü geleneksel yapı ve bu yapıdan oldukça uzakta olan zihin yapısının çarpışması onun sanatının alacağı yolu şekillendirmiştir. Kadın, cinsiyet ve iktidar kavramlarını kurcalamak ve erkek egemen kültüre baş kaldırmak istemiştir. 1994 yılında gerçekleştirdiği Sanatçı Öz Portresi adlı eseri tartışmalara yol açmıştır. Müslüman bir kadının hem çıplak hem de Hz. İsa figüründeki gibi çarmıha gerilmiş gibi durması eleştirilmiştir. Sanatçının 1996 yılında İtalya'da gerçekleştirdiği Jinekoloji Masası adıyla bilinen gösterisi sansüre takılmış, İtalya'da ikinci kez sergilenmemiştir. 1997 yılında İstanbul Bienali'nde gösteriyi gerçekleştiren Şükran Moral'ın bu işi siyah bir perdenin arkasına konumlandırılmış ve üzerine 18 yaşının altındaki kişiler için sakıncalıdır. ibaresi yerleştirilmiştir. Şükran Moral'ın 1997 yılında Karaköy Yüksek Kaldırım'da bir genelevde gerçekleştirdiği gösteri ise ülke sanatında cesaret, eleştiri, ironiksel güç adına bir ilk sayılabilir. Genelevin kapısına Modern Sanatlar Müzesi adlı bir kağıt asılmış, sanatçı elinde zaman zaman da Satılık ibaresinin bulunduğu bir kağıt tutmuştur. Sanat eserleri gibi kadının da bir meta olarak görülmesini, alınıp satılmasını eleştirmiş ve kadın üzerindeki baskılara, kadın cinayetlerine, kadının uğradığı haksızlıklara karşı bir söz olmak istemiştir. Aktivist feminist bir sanatçı olan Canan&Canan'ın sanatı genel olarak politik sanat olarak değerlendirilmiştir. Kadının toplum içinde, aile içinde, iktidar gölgesinde ve din temelli yaşadığı zorluk ve baskıları yaptığı işlerde eleştirmiş, protesto etmiştir. Canan&Canan'ın yapıtları izlediği, gördüğü, bizzat yaşadığı deneyimlere tanıklık etmiştir. Yapıtlarında kendi bedenini kullanmaktan çekinmeyen sanatçı, kişilerin hikayelerinden de yola çıkarak bellekli eserler üretmiştir. Sanat ve dünya tarihi boyunca kadının seyrediliyor olmasına eleştirel bir bakış açısıyla cevap vermek isteyen sanatçı, şeffaf bir küpün içine çeşitli açılardan kadın bedenleri yerleştirmiştir. Mahremiyeti kırmak ve kadını görünür kılmak istemiştir (Özdemir; 2016: 52). Canan&Canan'ın 2000 yılında eşinin ve kendisinin işlettiği bir internet kafenin tabelasına uyguladığı 'Nihayet İçimdesin' cümlesi, çevresi ve belediye tarafından büyük tepkiler çekmiştir. Sanatçının hamilelik döneminde ürettiği bu iş belediye tarafından kaldırılmıştır. Sanatçı bu yapıtıyla iktidarın, kişinin özel olan şeyine bile nasıl müstehcen bakabileceğini ortaya koymuştur (Üner; 2010: 129). 1960 yılında İstanbul'da doğan sanatçı Selma Gürbüz, sanat eğitimine 1980 yılında İngiltere'de Exeter College of Art Design'da başlamış, 1984 yılında ise Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim bölümünden mezun olmuştur. Doğu kültüründen beslenen bir bakış açısı ve primitive bir temayla kedi, kadın, erkek figürlerini kendine has çizgilerle resimleyen sanatçı; heykel, dokuma, gravür gibi eserler de üretmiştir. Türkiye ve dünyanın en önemli müzelerinde eserleri olan sanatçının kendi dünyasındaki büyünün büyük bir başarıya dönüştüğü görülmüştür (Okucu; 2012). Yılmaz, Ayşe N. (2015) 1980 Sonrası Türkiye'de Sanat ve Siyaset, Ütopya Yayınevi.


Fatih Balcı : Çalışmalar üzerinde tek tek konuşmak gerekir ve bu uzun bir iş. Bienaller de buna dahil olmak üzere genel olarak günümüz sanatsal üretimleir için söyleyebileceğim şey etkisizlikleridir. Bu ne demek, tabii epey izaha muhtaç bir söz söylediğimi fakındayım. Yani kısaca bizi sarıp sarmalayan, etkileyen çok fazla çalışma bulamadığımızı söyleyebilirim. Genel olarak sanatsal üretimlerin enerji düşüşü yaşadığını düşünüyorum. Belki çok fazla üretimden bahsedebiliriz ama buna karşın izleyicide etki bırakıp onu dönüştüren fazla bir şeyle karşılaşmıyoruz. Benim 2005 yılında tespit edip üzerine Güncel Sanat ve Karikatür İlişkisi adlı bir makale yazdığım mesele halen gündemdedir. Merak eden internette bulabilir. Bunun başka sebepleri de vardır elbette. İlk elden benim söyleyebileceğim, kurumsal bir yapı olarak sanatsal alanın gerçek şeyler üretemediğidir. Belki de bu sadece benim bir kuruntumdur. Fatih Balcı: Ben İstanbul Bienali'ne yönelik bağımsız çalışmalar ya da performanslar üretmeyi bir sanatsal üretim biçimi haline getirdim. Bu yıl bu çalışmaları başka alanlara ve uluslar arası etkinliklere kaydırma kararı aldık. İstanbul Bienali'nin 2019 yılı tema ya da kavramını okur okumaz bu fikir aklımda belirdi. Performansın ana fikri İzmir'de çocukken gördüğüm bir delinin taklidini yapmaktan ibaretti. Bu deli vücuduna bağladığı iplere, bulduğu tüm naylon poşetleri sıkıştırarak gezerdi. Kentin sokaklarında adeta koca bir naylon adam olarak dolaşan bu deli çocukluğumda oldukça dikkatimi çekmiştir. O zamanlar bir gariplik olarak görünen bu delinin durumu bana günümüz dünyasının anlamlı bir yansıması gibi göründü. Bienalin kavramsal çerçevesiyle de uyumlu görünüyordu. Oldukça etkili ve anlamlı bir iş olacağına karar vererek bu performansı gerçekleştirmeye karar verdim. Fatih Balcı: Performansın adını Ben mi Yoksa Dünya mı Deli olarak belirledik. Performansı artık bizim için sanki bir başlangıç noktası haline gelmiş olan Tophane Parkı'nda başlattık. Burada yanımızda bulunan iplerle ve naylonlarla deli görünümüne büründük. Yanımda eski öğrencilerimden ve sanatçı arkadaşlarımdan beş kişi bulunuyordu. Bir yandan ipleri ve naylonları bağlarken bir yandan da fotoğraf ve video çekimi gerçekleşiyordu. Yanımızda aynı zamanda performansımızı anlatan İngilizce Türkçe bir el ilanını taşıyorduk. Tüm hazırlıklar bitince hemen yanımızda bulunan Bienal ana mekanlarından MSGSÜ İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'ne yöneldik. Fatih Balcı: Tabii biz ana kapıya gelip giriş yapmak isteyince orda dananın kuyruğu koptu. Önce bir şaşkınlık ve ne yapacağını bilememezlik hali yaşandı. Elbette biz içeri girmek için tüm gereklilikleri yerine getirmiştik. Yani işte kare kod alınması ve benzerleri gibi giriş için tüm hazırlıklarımızı yapmıştık. Bizim içerde bulunmamızı engelleyecek hiçbir neden bulunmuyordu. Bu yüzden içeri girdik ve dolaşmaya başladık. Ben işlere bakarak gezmeye başladım, yanımda bulunanlar da benim fotoğraf ve videolarımı çekmeye başladılar. Ancak bir süre sonra yönetici pozisyonunda bulunan kişiler yanımızda bittiler ve bu şekilde orada bulunamayacağımızı, gezemeyeceğimizi söylemeye başladılar. Ben de bu şekilde orada bulunmam açısından herhangi bir sakınca ya da engelin bulunmadığını söyledim. Bu elbette sanatsal ve ahlaki bir testti. Ama bizi takip eden yetkili arkadaşımız sürekli olarak dışarı çıkmamız gerektiğini söylemeye devam ediyordu. Gerekçeleri de vardı elbette. Bu şekilde gezmemiz halinde Bienal'in sanatçısı olarak görülebileceğimizi söylüyorlardı. Buna benim yanıtım ise bunun izleyiciyi ilgilendiren bir mesele olduğuydu. Yetkili arkadaş ama siz Bienal'in sanatçısı değilsiniz deyince ben de eğer isterseniz Bienal sanatçısı olabilirim dedim. Bunun bir ironi olduğunu söylememe gerek var mıdır, bilemedim şimdi. Kendimi değişen pozisyonlarda konumlandırmıştım. Bir açıdan bakarsanız bir sanat eseri gibiydim. Diğer açıdan bakarsanız kendine has şeyler giymiş bir izleyiciydim. Konumum stabil ve belirgin değildi. Sürekli bir gelgitin yaşandığı ve gören her kişide başka ilgiler kurulabilecek bir pozisyondaydım. Aslında kendime ilişkin algım da bu yöndeydi. Görevli arkadaşımız dışarı çıkmamız yönündeki telkinlerini sürdürüyordu. Bu aşamada zorla dışarı çıkarmak isteyip istemediklerini sormak zorunda kaldım. Kısa bir tereddütle hayır dedi. Bu arada yönetim odasından görevli arkadaşımıza dışarı çıkarılmamız yönünde telefonlar gelmeye başladı. Bu telefonlara ekipten Gökhan Keleş bakıyordu. Ben hem gezmeye hem de görevli arkadaşla konuşmaya odaklandığımdan telefonla ilgilenememiştim. Sonunda telefondaki konuşmanın hararetlendiğini görünce telefonu alıp konuşmak zorunda kaldım. Telefondaki ses de aynı şeyleri tekrar ediyordu. İşi daha fazla uzatmamak için dışarı çıkabileceğimizi ama burada yaşadığımız her şeyi yazılı hale getirip bastıracağımızı söyledim. Bu söz sanki sihirli bir etki yaptı. Her şey birden sakinleşti. Telefondaki ses tereddütlü bir şekilde yazacak mısınız, dedi. Evet, dedim ne eksik ne fazla tamı tamına yazacağım. Telefonda bir boşluk olduğunu fark edince sordum: Ne yapıyoruz, gezebiliyor muyum yoksa çıkmalı mıyım? Telefondaki ses gezebilirisiniz, dedi. Tamam, dedim burayı geziyorum, ama burası bitince Pera'ya da çıkacağım, lütfen arkadaşları arayıp haber verin orada da aynı sorunla karşılaşmayalım. Telefondaki ses tamam, dedi. Biz rahat bir şekilde müzeyi gezdik, fotoğraf ve videolarımızı da çektik. Az bir dinlenmeyle Pera'ya çıkmak için taksi bakarken Bienal arabalarından biri bize yanaşıp kendilerinin bizi çıkaracaklarını söylediler. Daha sonra Pera önünde bizi karşılayan yetkili arkadaşımızla tüm Pera'yı dolaştık. Pera'dan yine MSGSÜ Müzesine kadar yürüyerek performansımızı bitirdik. Fatih Balcı: Öncelikli olarak Bienal mekanlarına yönelik böyle bir performansın daha önce yapılmadığını fark ettim. Bunu yetkili arkadaşlara da sormuştum. Onlar da böyle bir şeyin daha önce yaşanmadığını söylediler. Önümüzdeki Bienallerde bunun tedbirleri alınacaktır. Ama ben yine orada başka bir çalışmayla olacağım. Bunu şimdiden söyleyeyim. Sanatsal ana yapı için sanatsal üretimlerden çok kendi yapısı, kontrol gücü, ilişkilerinin su sızdırmazlığı gibi olguların çok daha önemli olduğu bir kez daha görülmüştür. Bu açık bir şekilde ortaya çıkmıştır. Bu performansın Bienal yönetimini ve organizasyonunu oldukça tedirgin ettiğini söyleyebilirim. Çünkü orada büyük bir maddi güç, uluslararası küratöryal bir ekip, sanatsal bir yapı ve bu yapıya angaje olmuş sanatçılar, sanat dergileri ve eleştirmenlerden oluşan büyük bir organizasyon var. Bu yapı, çevre belli sistemik kurallar ve kontrol noktalarıyla donatılmış. Burada yer almak, bulunmak herkesin harcı değil. Birçok kapıdan geçmek, birçok yerden de vize almak zorundasınız. Ancak böylece sanatsal anlamda onay aldığınız gibi görünür olabiliyorsunuz. Birini gelip bu oluşmuş yapıya destursuz dalması kabul edilebilir bir şey değil. Böyle bir performans, bu sanatsal yapının karizmasını çizdirmesi ya da otoritesinin hiçe sayılması anlamına gelebilir. Bu kolay kabul edilebilecek bir şey değil. Ben yıllardır bu sisteme bilinçli gedikler açıyorum. Bu gedikleri, yaptığım yaratıcı sanatsal üretimler ile gerçekleştiriyorum. Hatırlıyorsun ilki sadece iletişim organlarında oluşan olmayan sergim Hacet çalışmasıydı. Bu noktadan sonra bu gedikleri daha etkili ve büyük açacağımı söyleyeyim. Bir başka tespitim de bana olan destekle ilgilidir. Bienalde yer alan çalışma ekipleri kurumsal olarak bizi kabul edemeseler bile çalışmamızı sevip desteklediler. Birçok sanatçı arkadaşımın desteğini aldığımı söyleyebilirim. Buradan hepsine teşekkür ediyorum. Bu destek genel olarak bu yapı tarafından görmezden gelinen sanatçılardan geldi. Sanatçıların bu kadar baskın bir sanatsal yapı karşısında kendilerini genel olarak çaresiz hissettiklerini düşünüyorum. Birçok kişinin bu nedenle sanat yapmaktan vazgeçtiğini görüyorum. Bu, çaresizlik duygusundan kaynaklanıyor. Bana gelen desteğin, bu sanatsal yapının baskınlığının sanatçı ve sanat çevresinde yaratmış olduğu rahatsızlığın bir yansıması olduğunu düşünüyorum. Söylenebilirse bu sanatsal yapı ya da sistem bir içerde tutma ve dışarıda bırakma mekanizması olarak çalışmaktadır. Kendi otoritesini kurmuştur. Gerçek sanatsal enerjinin bu kontrol mekanizması ve oto kontrol tarafından baskılandığını düşünüyorum. Ama buna bağlı başka bir tespit de şudur: Bu performansın da gösterdiği gibi sanatsal üretimlerin engellenmesi mümkün değildir. Gerçek yaratıcı sanatsal enerji her zaman bir yol bulur. Sanatsal olarak zaman içinde şekillenip oluşan bu yapının gücünün bir kısmı da aslında sanatçıların ona yükledikleri güç algısından kaynaklanmaktadır. Asıl gücün sanatçıya ait olduğu hatırlanmalıdır. Buradan sanatçılara da bir eleştiri çıkar, sanatçılar üretimlerine ve bir araya gelmeye odaklanmalıdırlar. Bugünün iletişim olanakları içinde çok şey mümkündür. Fatih Balcı: Ben hiçbir çalışmamda Bienal ekibiyle temas kurmam ve önceden haber vermem. Ortaya çıkan çalışma tamamen bir sürpriz olarak ortaya çıkmalıdır. Fatih Balcı: Pera ve MSGSÜ Müzesi arasında yollarda yürüyerek performansımızın bir kısmı gerçekleştirdik. Belki bizim gezdiğimiz güzergahın da bir sonucu olarak genelde olumlu ve sempati dolu tepkiler aldığımı söyleyebilirim. Elbette çok kişinin ilgisini çekti. Fatih Balcı: Benim kafamda tasarladığım etkiler ve tepkilerin büyük kısmı oluştu. Kendi adıma istediğim sonucu aldığımı söyleyebilirim.


- Bazaart Projesi ilgili hüküm ve koşullar, BAZAART komitesi tarafından belirlenir. - Bazaart Projesi sadece Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencilerinin, Güzel Sanatlar Fakültelerinden yeni mezunların (en fazla 2 yıllık mezunların), yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin katılımına açıktır. Bu koşula ek olarak; katılımcının 30 yaşından büyük olmaması gerekmektedir. - Sergilenecek eserlerin hangileri olacağının ve hangilerinin ödüllendirileceği Seçici Kurul tarafından karar verilir. - Etkinliğe en çok 2 eser ile katılınır. - Eser tekniği ve konusu serbesttir. Ödüller arasında Kadına Şiddet konulu Özel Ödül mevcut olup, eser sahipleri bu konu özelinde de eserlerini gönderebilir. - Eser sahipleri başvuru da bulunacağı resim, fotoğraf ve yerleştirme sanatı kategorisindeki eserleri için maksimum 3.500,00-TL'e kadar, heykel ve cam kategorisindeki eserleri için ise maksimum 4.000,00-TL'e kadar fiyatlandırma yapmaları gerekmektedir. Eser bedelini çok yüksek bildiren eser sahipleri, Bazaart Komitesi tarafından uyarılır ve bedelin düşürülmesi talep edilir. - Sergilenmeye hak kazanan eserler; proje kapsamında satışa sunulacak olup, olası satışların %20'si, Yeniköy Rotary Kulübü'ne Bazaart Projesi'ne verilecektir. - Eser sahiplerine ödemeler, satılan eserin satış tarihini izleyen 45. günden sonra 7. maddesinde belirtilen kesinti yapıldıktan sonra ödenecektir. - Eserleri sergilenen katılımcılara katılım belgesi verilmektedir. - Başvurular; 13 Ocak 2020 saat 09:00'da başlayacak olup, 25 Şubat 2020 saat: 18:00 da sona erecektir. - Başvurular aşağıda yer alan 'online başvuru' üzerinden gerçekleştirilmelidir. Başvuru sırasıyla; tüm alanlar doldurulduktan Kaydınız başarı ile alınmıştır. Ön seçim sonrasında size geri dönüş yapılacaktır. mesajını görüldüğünde tamamlanmış sayılacaktır. - Başvuru'nun kabulü, eserinizin sergilenmek ve yarışma için kabul edildiği anlamına gelmemektedir. Eserlerinizin veya hangi eserinizin sergilenmeye hak kazandığı veya bu sene için eserlerinizin sergilenmeye hak kazanmadığı hususundaki bilgilendirme başvurular sona erdikten sonra Seçici Kurul'un kararı sonrasında 2 hafta içerisinde sizlere bildirilecektir. Bu süre uzayabilir. 2 hafta içinde bilgi almamanız halinde eserinizin durumu ile ilgili bilgiyi bazaartyenikoyrotary@gmail. com adresine mail atmak suretiyle edinebilirsiniz. - E-posta vb. yollar ile yapılan başvurular kabul edilmeyecektir. - Eseri sergilenmeye hak kazanan eser sahipleri eserlerini 21-22 Mart 2020 tarihinde saat 09:00 18.00 aralığında organizasyonun yapıldığı The St. Regis Hotel'de Bazaart Komitesi'ne teslim etmelidir. Aksi takdirde sergiye kabulü mümkün olmayacaktır. - Eserler imzalanmış ve sergilenmeye hazır durumda teslim edilmelidir. - Eser teslimi sırasında, eserlerle beraber Eser sahiplerine gönderilen sözleşme de her sayfası imzalanmak suretiyle ıslak imzalı biçimde Bazaart Komitesi'ne teslim edilmelidir. Sözleşmesi veya teslim ve katılım koşullarında eksiklik olan eserler sergilenmeyeceklerdir. - Eser sahibi kendi eserini bizzat teslim etmeli ve teslim almalıdır. Kargo yolu ile eser teslimi kabul edilmemektedir. Eğer eser sahibinin bir mazereti varsa adına eserini teslim edecek kişiyi bazaartyenikoyrotary@gmail. com adresine mail atmak suretiyle bildirmelidir. - Başvurunuzun sorunsuz tamamlanabilmesi için lütfen tarayıcı olarak Chrome veya Firefox kullanın. Eser görsellerini jpeg veya pdf formatında yükleyiniz. Yükleyeceğiniz dosya boyutu 1 mb'tı geçmemelidir. - Bazaart 2020 ödülleri şöyledir:Birincilik Ödülü 4.000-TLİkincilik Ödülü 3.000-TLÜçüncülük Ödülü 2.000-TLJüri Özel Heykel Ödülü (2 kişi) 2.000'er TLJüri Özel Fotoğraf Ödülü 2.000-TLTema: Kadına Şiddet Konulu Özel Ödül 5.000-TLLevent Sağol Anısına Özel Ödül (2 kişi) 2.500'er TLYeniköy Rotary Kulübü 10. Yıl Özel Ödülü 5.000-TL - Satışı gerçekleşmemiş eserler, eser sahiplerine 26 Mart 2020'de teslim edilecektir. - Eser sahiplerine, eserlerinin satılıp satılmadığı yönündeki bilgilendirme; eser sahiplerinin başvuru da bildirdikleri iletişim bilgileri baz alınarak e-posta veya sms yoluyla 25 Mart 2020 tarihinde saat 19:00-22:00 saatleri arasında yapılacaktır. Bu sebeple, Eser Sahiplerinin e-posta ve telefonlarını doğru bildirmeleri, aksi takdirde ulaşmayan bilgilendirmeden dolayı Yeniköy Rotary Kulübü, Bazaart Komitesi'nin sorumlu olmayacaktır. - Eser sahiplerinin mutlaka 25 Mart 2020 günü saat 19:00- 22:00 arasında e-posta ve smslerini kontrol etmeleri gerekmektedir. - Satışı gerçekleşmemiş eserler, 26 Mart 2020 Perşembe günü 09:00-18:00 saatleri arasında The St. Regis Hotel'de Yeniköy Rotary Kulübü Bazaart Komitesi yetkilileri tarafından eser sahiplerine iade edilecektir. Eserlerini almaya gelmeyen eser sahipleri, eserlerin kaybından veya uğrayabilecekleri zarar ve hasardan dolayı Yeniköy Rotary Kulübü'nü ve The St. Regis Hotel'i sorumlu tutamazlar. Bu hususta sorumluluk Eser sahibine aittir. - Eserler bizzat eser sahiplerine iade edilecektir. Eğer eser sahibinin bir mazereti varsa adına eserini teslim alacak kişiyi bazaartyenikoyrotary@gmail. com adresine mail atmak suretiyle bildirmelidir. Kargo yolu ile eserler iade edilmemektedir.


Yeni serisinde, renklerin canlılar üstündeki etkisine ve sembolizmdeki derinliğine vurgu yapan sanatçı, insan yaşamının evrelerini de yine bu dinamikten yola çıkarak inceliyor. HAKİKAT EL'Lİ, 16 Ocak 2020 tarihine kadar Piramid Sanat'ta izlenebilir. 1990-1996 yılları arasında Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Resim Bölümü'nü bitirmiş, 2006'da Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yüksek lisansını tamamlamıştır.


Hayal Melodileri Resim Yarışması, opera sanatına olan ilgiyi arttırmak, sanat eğitimi alan öğrencilerin sanatsal üretimlerine destek vermek ve ülkenin sanat ve kültür hayatına çeşitlilik getirerek katkıda bulunmak amacıyla düzenlenir. Bu amaç çerçevesinde katılımcılardan, belirlenen bir operayı dinlemeleri, operanın kendisini ya da içinde geçen bir bölümü, şarkıyı veya melodiyi resimsel bir anlatım dili ile ifade etmeleri ve bu eseri oluşturma sürecinde yaşadıkları duygu ve düşünceleri özetleyen bir metin yazmaları beklenmektedir. Başvurular 15.01.2020 03.02.2020 tarihleri arasında şahsen elden veya posta/kargo yoluyla Mers Yapı San. Tic. A. Ş. / Hayal Melodileri Resim Yarışması: Barbaros Mh. Uphil Court Towers A-129 / 34746 Ataşehir- Istanbul adresine teslim edilmelidir. www.3nokta. com web sitesinde bulunan Katılım formu eksiksiz doldurulmalıdır. Islak imzalı katılım formu ve bir adet öğrenciliği gösterir belge eserle birlikte teslim edilmelidir. Yarışmaya sadece Türkiye'deki üniversitelerin sanat eğitimi veren fakültelerinin sanat eğitimi veren bölümlerinde veya Eğitim Fakülteleri'nin Resim-İş Öğretmenliği Bölümü'nde eğitimini sürdüren lisans öğrencileri ve tüm bu bölümlerin lisansüstü programlarında eğitim gören lisansüstü öğrenciler katılabilir. Yarışmanın Teması: Hayal Melodileri Resim Yarışması'nın temel amacı opera sanatına olan ilgiyi arttırmak, sanat eğitimi alan öğrencilerin sanatsal üretimlerine destek vermek ve ülkenin sanat ve kültür hayatına çeşitlilik getirerek katkıda bulunmaktır. Bu amaç çerçevesinde katılımcının operanın kendisini ya da opera içinde geçen bir bölümü, bir melodiyi veya aryayı, resimsel ifadeye dönüştürmesi beklenir. Bu yıl ilki düzenlenecek yarışmada konu Mozart'ın Sihirli Flüt operasıdır. Katılımcılardan, Mozart'ın meşhur operası Sihirli Flüt operasının kendisini ya da operada yer alan herhangi bir bölümü, şarkıyı veya melodiyi resimsel ifadeye dönüştürmesi beklenir. Mozart'ın Sihirli Flüt operasına ait bilgiler www.3nokta. com ve Hayal Melodileri isimli kitapta bulunabilir. Katılımcı, eseri hazırlarken dinlediği opera bölümünü belirterek, eseri oluştururken yaşadığı duygu ve düşüncelerinin yer aldığı eseri açıklayıcı kısa metni, resim ile birlikte yarışma kuruluna teslim etmelidir. Bu metin en az 50 kelime en fazla 150 kelime olmalıdır. Açıklayıcı kısa metin göndermeyen eserler değerlendirmeye tabii tutulmazlar. Açıklayıcı kısa metin örnekleri Hayal Melodileri isimli kitapta bulunabilir. Her aday, yarışmaya daha önce ödül almamış ve sergilenmemiş en fazla 1 adet eser ile katılabilir. Adaylar, daha önce yayınlanmış, başka yarışmalara gönderilmiş ve üçüncü şahısların haklarını ihlal eden eserlerle yarışmaya katılamaz. Bu nitelikteki ve yarışmanın Hayal Melodileri temasına uygun olmayan eserler değerlendirmeye alınmaz. Adaylar, yarışmaya gönderdiği resimlerin kendisine ait ve özgün bir eser olduğunu kabul, beyan ve taahhüt etmiş sayılır. Eseri ödül alan veya sergilemeye değer bulunan adaylardan, bu beyan ve kabulleri dışında hareket ettiği anlaşılanlardan bu yarışma ile elde ettikleri ödül, unvan ve her türlü kazanımları geri alınır. Yarışmaya tuval veya sıkıştırılmış ahşap malzemeler üzerine yağlıboya, akrilik veya karışık teknikle yapılmış eserler ile katılım mümkündür. Kağıt üzerine yapılmış veya cam ile çerçevelenmiş eserler kabul edilmeyecektir. Yarışmaya katılacak eserlerin kısa kenarı 50 cm'den küçük, uzun kenarı 120cm'den büyük olmamalıdır. Eserlerin ön yüzünde, adayın kimliğini belirten ad, imza vb. işaretler bulunmamalıdır. Eserlerin arka yüzünde, katılımcının adının, soyadının, eserin adının, tekniğinin ve boyutlarının yazılı olduğu bir etiket bulunmalıdır. Eserler en geç.03.02.2020. günü mesai saati sonuna kadar Hayal Melodileri resim yarışmasının aşağıda belirtilen adresteki merkezi idare ofisine elden veya posta/kargo yoluyla teslim edilmelidir. Postada geciken eserlerden dolayı www.3nokta. com sorumluluk kabul etmeyecektir. Ödül almayan ve sergilenmeyecek eserler, ödül almayan ancak sergilenmeye hak kazanan eserler, sergileme süresinin bitiminde 13.03.2020-23.03.2020 tarihleri arasında sanatçılara iade edilecektir. Posta ve kargo ile yollanan eserler, üzerinde yer alan adrese aynı şekilde iade edilecektir. Elden teslim edilen eserler ise belirtilen süre zarfında yine elden iade edilecektir. Bu süre zarfında geri alınmayan eserlerden ve oluşacak her türlü zarardan www.3nokta. com hiçbir şekilde sorumlu değildir. Tüm katılımcılar bu husustaki taleplerinden ekte yer alan Katılım Formuna imza attıkları anda peşinen feragat etmiş sayılacaklardır. Ödül alacak ve sergilenecek eserlere belirlenen Seçici Kurul karar verir. Ödüller Seçici Kurul tarafından belirlenecek şart ve koşullarda verilecektir ve Seçici Kurul ödüllerin tamamını ya da bir kısmını dağıtıp dağıtmamak konusunda bağımsızdır. Seçici Kurul'un kararları kesindir ve itiraza açık değildir. Seçici Kurul tarafından ödül almaya layık görülen 1. esere 10.000 Türk Lirası ve ödül belgesi, 2. esere 7.000 Türk Lirası ve ödül belgesi, 3. esere 5.000 Türk Lirası ve ödül belgesi verilecektir. Jüri Özel Ödülünü almaya layık görülen esere resim malzemeleri (2500 Türk Lirası değerinde) ve ödül belgesi verilecektir. Halk Jürisi Ödülü ismi altında, www. patreon. com/dreammelodies internet sitesi üstünden yapılan oylamada en fazla oy alan esere, Migros Hediye Çeki (1000 Türk Lirası değerinde), Ceres Yayınları Hediyesi (30 adetlik kitap seti) ve ödül belgesi verilecektir. Bir eser birden fazla ödüle layık görülürse, daha yüksek kıymetli ödül verilir. Yarışmanın ödül töreni ve serginin açılışı 4 Mart 2020 Çarşamba günü saat 19.00'da İstanbul Teknik Üniversitesi Taşkışla Kampüsünde yapılacaktır. Sergi bir hafta boyunca ziyaretçilere açık olacaktır. Yarışma sonunda ödül alan eserler, bütün telif haklarıyla www.3nokta. com tarafından satın alınmış gibi işlem görür. www.3nokta. com; ödül alan ve sergilenmeye değer bulunan eserleri, etkinliklerinde, eğitim faaliyetlerinde, afiş, katalog, broşür vb. her türlü tanıtım malzemelerinde kullanma ve gösterme, medyada yayınlama hakkı da dahil olmak üzere 5486 sayılı Yasadan doğan tüm telif haklarına herhangi bir bedel ödemeksizin sahip olacaktır. Katılımcı herhangi bir katılım koşulunu ihlal etmesi durumunda diskalifiye edilir ve kazandığı ödülden feragat etmiş kabul edilir. Katılımcı, teslim ettiği eserlerinin tüm sigorta yaptırma sorumluluğunun kendisine ait olduğunu kabul, beyan ve taahhüt eder. Katılımcı, eserlerin teslim edildiği andan sergi sonrası teslim alındığı ana kadar zarar görmesi halinde www.3nokta. com'un kusuru olsa dahi maddi veya manevi hiçbir sorumluluğu bulunmadığını kabul, beyan ve taahhüt eder. Başvurusunu tamamlayan her aday, yukarıda belirtilen yarışmaya katılım şartlarını kabul etmiş sayılır. Yarışmada verilecek ödüller için, ilgili mevzuat uyarınca diğer kurum ve kuruluşlardan izin alınması gerekmemektedir. Ödül üzerinden ortaya çıkacak vergiler yarışmaya kazanan kişiye aittir.


Mutluluk Resimlerimiz sergisinin eş küratörlerinden Ahu Antmen'in moderatörlüğünü yapacağı program 12 Aralık'ta Açık Sinema'da. Mutluluk Resimlerimiz sergisi paralelindeki programlar, fotogerçekçilik akımının ayrı kuşaklardan temsilcisi sanatçılar Nur Koçak ve Taner Ceylan'ın söyleşisiyle devam ediyor. Serginin eş küratörü Ahu Antmen'in moderatörlüğünde gerçekleştirilecek söyleşide, Türkiye resim tarihinde fotogerçekçiliğin yeri değerlendirilecek. Sanatçılar, güzel sanatlar öğrencisi oldukları dönemde akademide egemen eğitim anlayışından bahsederek 25 yıl arayla bu akımla ne tür bir öznel ilişki kurduklarını anlatacak. Herkese açık programın dili Türkçe'dir. Mutluluk Resimlerimiz sergisi, 29 Aralık'a kadar SALT Beyoğlu ve SALT Galata'da görülebilir. Sanatçının Yeni Boyut Plastik Sanatlar Dergisi'nin Haziran 1982 sayısında yayımlanmış söyleşisinden alıntı.