Önce Eru vardı. Tek olan. Eldar dilinde İlluvatar denilen. Böyledir, Orta Dünya fanları tarafından bir nevi Kitab-ı Mukaddes muamelesi gören Quenta Silmarillion'un girizgahı. Eldar dilinde İlluvatar diye anılan Eru eliyle yaratılmıştır her şey. Fantezi edebiyata meraklı herkes bilir ki Elflerin, Orkların, Hobbitlerin gerçek yaratıcısı, J. R. R. Tolkien adlı masalcı amcadır. Yine meraklılarının malumu bu Güney Afrikalı dilbilim uzmanı edebiyatçının eserleri basitçe hikaye/roman kitaplarından ibaret değildir. Muadili birçok bilimkurgu ve fantezi edebiyat üstadından farklı olarak kurduğu dünyanın coğrafyasından, toplum yapısına, tarihsel arka planından siyasi ilişkilerine kadar her detaydan okuru haberdar etme telaşındadır. Orta dünyanın çeşitli halkları için grameriyle, fonetiğiyle, etimolojisiyle sair diller tasarlamıştır. Olayların geçtiği diyarları o denli ayrıntılı kurgulamıştır ki hemen her eserinin son kısmındaki haritalardan yolculuk eden kahramanların güzergahlarını takip etmek mümkündür. J. R. R. Tolkien edebiyatına merak salmak, tarihçeler, sözlükler, dipnotlar ve soyağaçları ile zenginleşen oldukça girift ve çok katmanlı alternatif bir dünyaya girmek gibidir. Eleştirmenlik müessesinin saygın localarında, İngiliz Dili ve Edebiyatı Profesörü gibi koca koca akademik unvanlar taşıyan bir edebiyatçının, ateş saçan ejderhalar, konuşan ağaçlar, cüceler ve bilumum hayali mahlukata meyyal olması durumuyla ilgili, edebi açıdan yakışıksız bir hafiflik şeklindeki yorumlardan, yazarın kaçış edebiyatına sığındığı iddialarına kadar çeşitli tenkitler zuhur etmiştir. Henüz iyi bilim kurgu, iyi edebiyattır kanısı yaygın değildir. Fantezi ya da bilimkurgu denilince metal bikiniler giyen kızların lazer kılıçlarıyla yeşil Marslıları kestikleri, edebi değer taşımayan, vakit geçirmelik, ucuz kurgular ve pespaye kitapçıklar akla gelmektedir. Bu sebeple J. R. R. Tolkien'i savunmak zorunda kalan bazı çevreler bile, kimisi kuzey mitolojilerinden devşirme kimisi tamamıyla özgün birçok farklı ırktan müteşekkil halkların ve bu halklar arasındaki savaşlar, ittifaklar ve entrikalardan örülü ilişkilerin, gerçek dünyanın alegorisi olduğu iddiasında bulunmuşlardır. Bu şekilde eğlenceden başka amaç hedeflemeyen ve insanı gerçek dünyadan koparan bu edebiyat janrını ciddiyetsizlik yaftasından kurtarıp, onu daha ulvi mesajların taşıyıcısı kılmaya çalışmışlardır. J. R. R. Tolkien bu nevden kritiklere doğrudan cevap vererek varlığını sezecek kadar yaşlanıp bezdiğimden beri alegorinin her türlü tezahüründen bütün kalbimle nefret ederim cümlesini edecek; ve kaçış edebiyatı yaptığına dair iddialara cevaben kaçış ihtimalinden en çok kimin korkuya kapıldığını soracaktır. Tabii ki gardiyanların. ... Savaş ve Barış'ı veya Yüzüklerin Efendisi'ni okumak bir iş değildir, zevk için okursunuz okursanız. 'Eğitim Amaçlı' veya 'Kendini Geliştirme Faaliyeti' şeklinde bir kulp bulamıyorsanız yaptığınız işe, püriten değer yargılarımız onu biraz bencilce bir lüks veya gerçeklerden kaçmak olarak niteleyecektir. Bir püriten için zevk almak değer verilecek bir şey değil bir günahtır. Aynı şekilde bir iş adamının bakış açısıyla, bir davranış ancak kısa vadede somut bir getirisi olacaksa kabul edilebilirdir. Tolstoy ve J. R. R. Tolkien okumak için sadece bir edebiyat öğretmeninin bir özrü olabilir, parasını onlardan kazanıyor ne de olsa. Tabii iş adamımız da arada bir kendine bir best-seller okuma izni verebilir; iyi bir kitap olduğundan değil, çok sattığından, başarılı, iyi kazandırmış bir ürün olduğundan. Para tüccarımızın tuhaf, mistik kafasında iyi kazandırmış olması o kitabın varlığını haklı çıkarmaya yeter, o da onu okuyarak mevcut başarının gücünü, tılsımını birazcık paylaşabilir. Büyü denmezse buna, neye denir bilmiyorum. Böylece imgelemin yararları, özellikle de edebiyatın ve en çok da masalların, efsanelerin, fantezilerin, bilim kurgunun ve diğer deli zırvalarının yararları hakkındaki savunmama geliyorum. Öyle inanıyorum ki olgunluk, insanın büyümesiyle olur, çocukluğuna burun kıvırmaya başlamasıyla değil. Erişkin bir insan yolda olmuş bir çocuk değil, erişkinliğe ulaşmış bir çocuk demektir. Erişkin bir insanin en iyi yanları bir çocukta da aynen vardır. Orta Dünya müdavimlerinin bittabi bildiği üzere J. R. R. Tolkien ve eserleri, fantezi edebiyat geleneği üzerinde deprem etkisi yarattı. Hatta J. R. R. Tolkien sadece fantastik öğeler kullanmakla kalmayıp ikincil bir dünya yarattığı için fantezi türünün fikir babası da sayılır. Karl Marx Marksizm, Sigmund Freud psikanalitik yaklaşım ya da Charles Darwin Evrim Teorisi için neyse J. R. R. Tolkien da fantastik edebiyat türü için aynı anlamı ifade eder. Yüzüklerin Efendisi ve Hobbit romanlarının birlikte 250 milyondan fazla satarak tüm zamanların en çok satan kitaplar listesinin zirvesine oturmasından mülhem, Yüzüklerin Efendisi'nin Türkçe'de ilk çevirisini yayınlama şansına nail olan Metis Yayınevi'nin arka kapak yazısı şöyle başlar: Dünya ikiye bölünmüştür denir J. R. R. Tolkien'in eseri söz konusu olduğunda. Yüzüklerin Efendisi'ni okumuş olanlar ve Yüzüklerin Efendisi'ni okuyacak olanlar. Gerçi satış başarısının edebi kalitenin başlı başına ölçüsü olmadığı hususunda Le Guin birkaç satır önce uyarmıştı bizi. Yinede kaçış edebiyatı şeklinde eleştirilen bir roman serisinin milyonlarca okurun ilgisine nail olması manidardır. J. R. R. Tolkien, Güney Afrikalı olmasına rağmen Batı kültürünün içine doğmuş, dahası ihtisasını Batı dilleri üzerine yapmış bir entelektüel olarak, zihinsel yapısı itibariyle batı düşünce sisteminin lineer, pozitivist ve aynı zamanda pragmatist karakterinin belirli bir ölçekte dışında seyreder. J. R. R. Tolkien'in yarattığı dünyayı anlamlandırma gayreti içinde kendimize yol ararken; İvan Gonçarov'un Rus düşünce sistemini, kültürel, sanatsal ve bilimsel yönlerden örnek aldıkları kıta Avrupa'sı mantalitesinden özgün bir yaklaşımla ayırdığı ve Rusya insanının Doğululara özgü zihinsel alışkanlıklarının altını çizdiği fazlasıyla haklı tespiti yolumuza ışık tutacak türdendir. İvan Gonçarov'a göre Avrupa hayallerini gerçekleştirmek üzere kuranların kıtasıdır. Hayal kurmak ancak bir teşebbüsün ilk adımı olarak anlamlı ve gereklidir. Doğu düşüncesinde ise hayal kurmak gerçekliği değiştirmenin bir yönteminden ziyade gerçeklerin yerine ikame edilen bir alternatiftir. Batı'da gerçekleşmeyen hayal bir trajedi sebebiyken, doğuda hayaller zaten gerçekliğin ruhsuz soğukluğundan uzak durmak için kurulur. Doğulular elle tutulur bir fayda beklentisi içinde olmadan, geviş getirir gibi, kendi içinde başlayıp, kendi içinde sonlanan hayaller kurmayı severler. Hayaller en fazla bir zevk-i sefa aracıdır. Le Guin'in dikkat çektiği üzere kapitalist üretim süreçlerinin ve modern toplum denilen garabetin zehri ile malul Batılı insanın, imgelemsel ve genel olarak düşünsel yapısı, endüstriyel devrimin şafağında çırçır makinesini, buhar makinesini ve daha nicelerini icat edebilecek kadar zengin olmasına karşın, ejderhalardan, fantazyadan, verimliliği ve faydası direkt ortaya koyulamayan her türlü kurgudan korkacak kadar akamet içindedir. Hobbit romanında Bilbo Baggins'in Gollum'dan apardığı yüzüğün -her ne kadar hikayenin devam serisi olan Yüzüklerin Efendisi'ne kadar önemi anlaşılamasa da- çok ciddi bazı meziyetleri vardır. Birincisi yüzüğü parmağına takan kişi görünmez olmaktadır. Bu türden hayali yetenekler arasında görünmezlik, ışınlanma, düşünce okuma, uçabilme gibi birçok insanın fantezilerini süsleyen özel güçlere oranla kötü niyetle kullanıma en teşne olanıdır. Görünmezlik kişiye eylemlerin sonuçlarından muaf kalabilme ayrıcalığı tanıması açısından ilk anda suç işleme serbestisi alanında kendine kullanım alanı bulabileceği fikrini akla getirir. Biraz olsun siyaset bilim konularına bulaşma hevesine hasredersek; güç yüzüğüne sahip olmayı aslında iktidara sahip olmak şeklinde tercüme edebiliriz. Sosyolojide yapılmış devlet tanımları içinde herhalde en isabetlilerinden birisi şudur: Devlet belli bir coğrafyada şiddet tekelini elinde bulunduran en organize olmuş yapıdır. İktidar, çoğu kez bireylere zorunlu kıldığı yaptırımlardan kendisini muaf tutması açısından bir yanıyla zorunluluk halleri karşısında görünmezdir. İstediği keyfiyet derecesinde davranan ama bu davranışları sebebiyle sorumlu tutulamayan bir kişi ya da bir yapı düşün ki olanaklılığı, emrinde kolluk kuvvetiyle, maliyesiyle, bürokrasisiyle devasa bir zor aygıtı bulunmadığı takdirde ancak görünmez olmakla mümkündür. İkinci bir meziyet olarak güç yüzüğü kendisine sahip olan kişinin ömrünü uzatmaktadır. Aslında sahip olmak durumu güç yüzüğü söz konusu olduğunda karşılıklıdır. Yüzük taşıyıcısı yüzüğe sahip olduğu kadar yüzük de taşıyıcısına sahip olmaktadır. Bilbo'dan önceki yüzük taşıyıcısının Smeagol'dan Gollum'a evrilen trajik sürecinden anladığımız kadarıyla yüzük, bu karşılıklı aitlik süresi boyunca taşıyıcının ruhunu da karartmaktadır. Sahiplerini daha bencil, daha yalnız kılar. Ve nihayetinde yüzüğe karşı takındıkları obsesif haller kurbanlarını karanlık suretli ucubelere dönüştürmektedir. Her ne kadar üstat sembolizm şerbetinin tadından hoşlanmadığını deklare etmiş olsa da yüzük basitçe bir simgesel eşleştirme ile erk/otoriteyi temsil etmektedir. Bu sebeple yüzüğe sahip olmak belirli bir bakış açısıyla iktidara sahip olmakla özdeştir. Yüzüğün uzun vadedeki deforme edici etkisi de normal olarak siyaset bilimin temel varsayımlarından biri olan, denetimsiz iktidarın kaçınılmaz yozlaştırıcı etkisine tekabül etmektedir. Nihayet yüzüğe karşı hissedilen bağımlılık halleri de koltuk sevdası diye bildiğimiz siyasi iptila durumunu tasvir etmektedir. Zaten üçleme boyunca yüzüğü gasp etmeye kasteden tekinsiz karakterlerin hemen hepsi yüzüğü kendi nüfuz ve iktidar alanlarını genişletebilmek için istemektedirler. Shire halkından gelen zararsız, minik hobbitin, yani Frodo'nun amacı ise yüzüğü almak isteyen diğerlerinin aksine onu kullanmak değil yok etmektir. Finalde izlediğimiz kadarıyla Frodo da kendinden önceki yüzük taşıyıcılarının kaderini paylaşarak yüzükten ayrılmakta tereddüt eder. Frodo'nun -Gollum kadar uzun olmasa da- hepsine hükmedecek tek yüzükle geçirdiği zaman kişiliğini değiştirir. Büyücülere yüzük kadim yasa koyucular tarafından yasaklanmıştır. O yüzden Gandalf bilgelik ve korku karışımı bir hissiyatla yüzüğün çekim gücünden uzak durmaya çalışır. Boromir ve Faramir yüzüğe sahip olmak için en çok istek duyanlardır. Hatta bir sahnede Boromir yüzüğü almak için hamle eder. Bilbo yüzüğü Frodo'ya hediye etme niyetinden son anda çark etmek ister ancak Gandalf'ın tehditvari telkiniyle yüzüğünden ayrılabilir. Bilgelik ve öngörülerinin hedefi vurmasıyla maruf Elf kraliçesi Galadriel bile yüzüğün çekim kuvvetine karşı koyamaz. Gollum yüzüğe duyduğu onulmaz fetişin ruhunda yarattığı maraz sayesinde kendini bilmez şekilde yüzüğün peşinde koşmaktadır. Yüzük onun için bir istek değil bir bağımlılık haddidir. Yüzüğün ve dolaylı olarak sınırsız gücün peşindeki ve etrafındaki tüm karakterler içinde yüzüğü istemeyen tek kişi Frodo'ya, Mordor yolculuğunda yoldaşlık eden Samwise Gamgee'dir. Çünkü gerçek hayatta da her gün rast geldiğimiz birçok kişinin aksine kendini tanıma ve kendini bulma yolculuklarının arifesindeki, rüzgar nereden eserse savrulan, zayıf karakterli kimselerden biri değildir. Kim olduğunu ve nereden geldiğini bilmektedir. Bahçıvandır, dostluk ve bağlılık gibi Saiklerle zorunluluktan iştirak ettiği yol macerasını saymazsak, hayattan ne istediğini bilen insanların kararlılığı ile davranmaktadır. İç dünyasındaki tutarlılık ve uzlaşı oranında dışarıdan kendisine sunulabilecek iktidar, güç, otorite gibi yapay tatminlere kapalıdır. Bu açıdan serinin belki de tek gerçek kahramanıdır. Güç yüzüğü ve Frodo'nun yolculuğundan biraz uzaklaşıp, bakışlarımızı şu sıralar sinemalarda gösterimde olan Hobbit'e çevirirsek: bilindiği gibi Hobbit Yüzüklerin Efendisi'nin öncesinde ama Silmarillion'un sonrasında vuku bulan olayları anlatır. Kendi halinde barışçıl bir halk olan hobbitler içinde, kendi halinde nazik bir hobbit olan Bilbo Baggins'in doğuya yaptığı enfes yolculuğun hikayesidir. J. R. R. Tolkien'in çocuklarını eğlendirmek için kaleme aldığı eğlencelik bir roman olarak husule gelen roman, ilk yayınlanışından yaklaşık üç çeyrek asır sonra, günümüz teknolojisi ve her neviden sanatsal pratiği yutmaya hazır, tüketime odaklı pop kültürün de iteklemesiyle devasa bir proje haline gelmiştir. Öncelikle beyazperdede izlediğimiz eser ilham aldığı romandan uyarlama ölçülerine göre- hayli uzun ve değiştirilmiş bir formatta servis edilmektedir. Radagast, Azog, Saruman ve Sauron gibi romanda hiç bahsi geçmeyen karakterler eklenmiştir. Biraz da iki yüz sayfayı geçmeyen bir romandan üçer saatlik üç film çıkarma gayretiyle konu iyiden iyiye sündürülmüştür. Öyle ki yolculuğun ilk iki filmde tamamlandığını göz önüne alırsak son filme ejderhanın öldürülmesi ve beş ordular savaşı haricinde anlatılacak hiçbir şey kalmamıştır. Önümüzdeki yıl bu zamanlar maceranın nihayetini öğrenmek için sinema salonlarını dolduran izleyicileri, anlatacak bir öyküsü ve takip edilecek bir konu örgüsü olmayan, üç saatlik bir savaş sekansı ne dereceye kadar tatmin edecektir orası da şüpheli. Hobbit'ten önce çekilip gösterime giren Yüzüklerin Efendisi'nin gişe başarısından müsebbip Orta Dünya'da geçen bu yeni serüven ticari kaygılara kurban gitmiş gibi görünmektedir. Sanat felsefesinin abecesine merak salan herkesin malumu temel bir postulat vardır. Sanat eserinde kalitenin baremi biçim ve içerik arasındaki uyumdan geçer. İki satırlık rubailer de, muazzam büyüklüğü ve karmaşıklığı ile baş döndüren mega-mimari yapılar da biçim-içerik şablonuna vurulup, sanatsal açıdan kritik edilebilir. Örneğin Yüzüklerin Efendisi gibi üç ciltlik, fazlasıyla teferruatlı ve çok katmanlı bir romanın sinema uyarlaması için üç bölümlük bir seri gayet olurlu iken, devam romanlarına göre daha basit ve butik bir öykü olan Hobbit'in beyazperde uyarlamasında biçem, içeriğin fazlasıyla önüne geçmiş gibidir. Şu ana kadar izleyebildiğimiz ilk iki film için konuşursak; iki bölümde de hiç durmayan aksiyon sahneleri eğlenceli bir seyir oluşturmasına rağmen, genel değerlendirmede seyirciyi Orta Dünya'nın atmosferine çekemeyen bir sakillik sırıtmaktadır. Biraz daha eskileri hatırlamaya çalıştığımızda; roman serisinin film haklarını satın alan yapımcı firma tarafından Yüzüklerin Efendisi'nin sinemaya uyarlanacağı ilk kez anons edildiğinde olası yönetmenler içinde Steven Spielberg'inde adı geçmişti. Tahmin ediyorum ki o dönem bu ihtimali düşünen hemen her J. R. R. Tolkien okurunun tereddüt ettiği nokta romanın özgünlüğüne halel geleceği yönünde olmuştu. Uyarlamayı teknik anlamda Peter Jackson'dan çok daha iyi kotarabileceği aşikar olsa da sonuçta ortaya konulacak filmin, J. R. R. Tolkien'in Yüzüklerin Efendisi değil, S. Spielberg'in Yüzüklerin Efendisi olacağı kaygısı neredeyse Orta Dünya fanlarının ortak görüşüydü. Sonuç itibariyle projenin rejisi için yine bir J. R. R. Tolkien hayranı ve Orta Dünya fanı olan Peter Jackson'da karar kılındığı açıklanınca birçok edebiyat ve sinema meraklısı rahat bir nefes almıştı. Sanırım Yüzüklerin Efendisi'nden on yıl sonra, artık Hobbit filmi için bu benzetmeyi kullanabiliriz. İzlediğimiz seyirlik, J. R. R. Tolkien ustanın özgün ve naif hikayesinden çok, yıllar öncesinin meşhur dizisi Xena'nın yapımcısı olarak tanıdığımız Peter Jackson'ın hikayesidir. Her ne kadar Hobbit filmlerinde aradığımızı tam bulamadıysak da genel bir yargı olarak yine de şunu salık verebiliriz insanlara: Kurgusal yapıtları, özellikle mitolojik eserleri, masalları, fantazyaları izleyelim, okuyalım, çocuklarımıza okutalım. Çünkü Yüzüklerin Efendisi dostluk, bağlılık ve görev üzerine bir romandır. Harry Potter serisi bir büyüme öyküsüdür, Alice Harikalar Diyarında kemikleşmiş toplumsal normların bir eleştirisidir. Solaris insanoğlunun ruhuna tutulmuş bir aynadır. Gerçek hayatta ne işime yarayacak kabilinden burun kıvırmaya alıştırıldığımız tüm bu zengin kurgusal eserler aslında gerçek hayatta en çok işimize yarayacak olan araçlardır. Zira insan olabilmenin ve insan kalabilmenin araçlarıdır.


Güngör Güner, Çanakkale Seramik Müzesi'nin açılışında kişisel bir sergi gerçekleştiriyor. Sergi, Güner'in 50 yıllık sanat serüveninden çağdaş ve geleneksel seramik eserlerinden yapılmış seçkiyi, Mart ayı sonuna kadar izleyicilerle buluşturuyor. Sanatçının şu anda müzenin göbek taşında sergilenen heykeli, Lark Book kitap serisinde en iyi 500 seramik heykel arasına girmiş. Sanatçı ile yaptığımız söyleşide Çanakkale Müzesi'nde açtığı sergi, galeriler, seramik sanatı ve seramik eğitimi gibi konular üzerine konuştuk. Güngör Güner: 2010 yılında Seramik Federasyonu'nun düzenlediği bir seramik kongresi gerçekleştirildi. Ben de bu kongrede 'Suyu Sergiliyorum' konulu bir bildiri sundum. Çanakkale'den de 2 kişi kongreyi izlemeye gelmiş ve benim konuşmamı da dinlemişler. Sayın Cevat İnce ve Övgü Gökdağ bildiri sonrası benimle konuşmak istediklerini söylediler. Çanakkale'de tarihi bir hamam olan Er Hamamı'nda bir Seramik Müzesi açma projeleri olduğundan bahsettiler ve Cevat Bey 'Heykelinizi bize hibe etmeniz durumunda, onu göbek taşında sergilemeyi çok isterim.' dedi. Bir insanın Çanakkale'den gelip, bu yapıtımın altını çizmesi beni esir aldı. Kabul ettim. Sonra Çanakkale'de de bir sempozyum düzenlediler ve o sırada söz konusu hamamı gezdik. Biz gezerken harabe idi. 2013'te ancak gerçekleşti proje. Müzenin açılışında çağdaş bir seramik sergisi olması da isteniyordu. Projeyi gerçekleştiren grup içerisinde, 18 Mart Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan seramik sanatçısı Halide Okumuş da vardı. Teklif sanırım onun fikri idi. Bana makul geldi. Sonuçta ben Türkiye'nin ikinci kuşak akademik eğitim almış en yaşlı seramikçilerinden birisiyim. İyi ki de 'olur' demişim. G. G.: Ülkemizde seramikte kat edilen yol oldukça fazla. 1960'larda seramik endüstrisi yoktu. İnanın bir tuvalet taşı almak için insanlar sıraya girerlerdi. 1960'lardan sonra seramik üretimi başladı. Bu açıdan endüstri çok ilerledi ama sanatsal seramikte neredeyiz? Üzülerek söylüyorum, hemen her üniversitede seramik bölümü olmasına karşın, çoğunluk seramik ıskalanarak seramik yapılmak isteniyor. G. G.: Seramik yapmadan seramik yapmak demek. Seramik teknoloji çamur, sır, fırın, pişirim ve tornadır benim için. Tornasız bir seramik eğitimi olmaz. Yapmayabilirsiniz ama bilmeniz gerekir. O bizim kalemimiz, matematiğimiz ya da çamurla arkadaş olmamız anlamına gelir! Bu olgu ve diğerleri ıskalanarak seramik eğitimi bence biraz eksik kalır. G. G.: Yurtdışında böyle bir staj yapma olanağı bulduğum ve buna inandığım için benim öğrencilerimin hepsi torna çekmeyi bilir. Bazıları benden daha iyi de torna da çeker! Arada öğrenciliği sürecinde hiç torna çekmemiş mezunlarla karşılaşıyorum. Bence bu temel seramik eğitiminin bir parçasıdır. Eğitim sürecinde öğrenci bununla tanışmalıdır. Sonrasında seçim onundur. Kullanır ya da kullanmaz. Şu da var; Türkiye'de Seramik öğrencilerinin büyük bir oranı seramikçi olma sevdasında değil. Genelde, önemli olan bir üniversiteye kapağı atmaktır! Benim çok sayıda öğrencim oldu. Çoğunun hedefinde seramikçi olmak yoktu. Ben seramikçi olacağım. diyen çok azdır. Çok parlak öğrencilerim de olmuştur. Seramik yapmak da istemişlerdir. Ama koşullarla baş edemeyip, başka sahalara yönelip çok başarılı olanlar mevcuttur. G. G.: Hiçbiri sıcak bakmıyor. Ben de çok ilgilenmiyorum. Bu sözle olacak bir şey değil, inanmak lazım. Ama mesela 1960'lı yıllarda durum farklıydı. Çünkü 60'lı yıllarda ve sonrasında seramik dünyada modaydı. Picasso, Matisse ya da Leger gibi sanatçılar seramik yapıyorlardı. O hareket Türkiye'ye de yansımıştı. Bir de Füreya'nın seramik yapması da pek çok kişinin dikkatini çekmişti. G. G.: Örnek vermek gerekirse Japonya'da işlerin yolunda olduğu gözüküyor. Zaten seramik orada kutsaldır, bir yaşam biçimidir. Ben dünyanın hiçbir yerinde Japonya'daki kadar seramik sanatına değer verildiğine tanık olmadım. Ama derler ki; uçuk-kaçık seramik yapmayı biz Amerikalılardan öğrendik! Örneğin Almanya'nın 'Tuz Sırlı Seramik' ya da bizim bir Çini geleneğimiz var, ancak Amerika'nın geçmişinde böyle bir gelenek olmaması onları sıra dışı seramik yapma konusunda özgür ve öncü yaptı. Klasik seramiğin dışına çıktılar ki çıkılmalı bence de. Sanatta zaten sınır diye bir şey yoktur. Amerika'da başlayan sıra dışı serbest seramik yapıtlar furyasında Japonlar geleneklerinden de edindikleri güçle bana göre Amerikalıları çoktan aşmışlardır. G. G.: 2000'li yıllardaki olumlu hareket daha çok resim sanatında kendini gösterdi. Seramik için tam aksi olduğu dahi söylenebilir. Daha önceden değindiğim gibi 60 yıllardan itibaren mimaride sanatsal seramik yer alabiliyordu, birçok küçük atölye de dolayısı ile hayatta kalabiliyordu. Seramik bağlamında bir talep olmaması doğal olarak seramik sanatçılarının da üretkenliğini kısıtladı. Buna direnebilen az sayıda sanatçı var. Üretkenlik azalınca seramik daha az göz önünde bulundu, böyle bir kısır döngü oluştu. G. G.: Japonya, Kore ve Çin. Ben Kore'yi gördüm. Onlar da çok iyi ki Japon'lar seramiği Koreliler'den öğrendiklerini söylerler ama bence Japonya bu ülkeler arasında yine de bir numaradır. Onların yaşam felsefelerinde seramik var. Mesela Avrupalı içkiyi cam bardakta içer. Japonlar milli içkileri olan sakeyi seramik bir kadehten içerler. Ya da çay seremonilerinde de el yapımı seramik çanaklar kullanılır. Özellikle o kullanılan kaplar, imzalı ve salt elde yapılmış seramikse çok değerlidir. O tür kaplar seremoniyi gerçekleştiren ev sahibinin övünç kaynağıdır. Evdeki bir Picasso ile ne kadar övünebilirseniz bir çay çanağı ile de o kadar övünebilirsiniz. Ayrıca tüm Avrupa ülkelerinde bireysel seramiğin diğerlerinden farkı algılanmakta ve ona göre değerlendirilmektedir. Çanakkale'de açılmış olan Seramik Müzesi kuşkusuz bu bağlamda atılmış umut verici bir yaklaşımdır. Bakın Türkiye'de iyi seramikçi sayısı hiç de az değil, ancak talep eden sayısı seramikçi sayısından az. G. G.: Yok, yok değişti... Şimdilerde mesela benim seramik heykelimin de ilk 500 seramik heykel içerisine girmesi ki o kitapta benden başka iki Türk seramikçi daha var: Mutlu Başkaya, Kemal Tizgöl. Eskiden böyle şeylere rastlamazdık. İletişim kolaylaştığı için internetten haberimiz oluyor bu tür seçimlerden. Okullardan çıkan az sayıda seramik sanatçısı Türkiye'yi dünya platformuna taşıyor. Mesela benim gençlerden favorilerim Deniz Onur Erman, Pınar Balkan, Yeşim Bayrak. Şu anda adı aklımda olmayan hatırı sayılır bir dizi seramik sanatçımız var. Uluslararası platformlarda adımız daha çok duyuldukça dünya sıralamasındaki yerimiz yükselecektir. Bence yurt içindeki algı seviyesinin yükselmesi çağdaş Türk seramiğinin ihtiyaç duyduğu ana eksikliktir. H. K.: Seramik müzesindeki serginize dönmek istiyorum, 50 yıllık süreçten bir seçki yaptınız. Hem çağdaş hem geleneksel seramiği bir arada sergilediniz. G. G.: Evet, biraz da mekanın olanaklarına göre seçim yaptım. Ayrıca ben seramiğin kendi geleneğine saygılı bir seramikçiyim. Benim sergilerim genellikle böyledir. Ben hep diyorum ki 'Benim stilim stilsizliğimdir'. Seramik çok yönlü bir dal. Ben de her dalda at koşturmak istiyorum. Hoca olduğum için zaten çok yönlü olmam gerekiyor. Ve böyle olmamı engelleyemediğim, hem geleneğe hem çağdaşa saygı duyduğum, sevdiğim için kendimi kısıtlama zorunluluğu hissetmiyorum. H. K.: Sizin Anadolu çömlekleri ile ilgili kitabınız da var. G. G.: 1962 yılında Alman dostlarım Anadolu'yu gezmek istediler ve ben de onlara eşlik ettim. Bursa'da Mustafa Kemal Paşa ilçesine gittik. Bir baktım orada ustalar gümbür, gümbür sırlı seramikler yapıyorlar. Bizim çömlekçilerin çoğu aslında sır bilmez. Biz ise İstanbul'da malzeme konusunda sıkıntı çekiyoruz o dönemde, ama Mustafa Kemal Paşa'da sıkıntı yok. Konuyla ilgili bir araştırma yapma fikrimin tohumları o gezide atılmış oldu. Belgeleme konusunda Alman dostlarımdan çok şey öğrendim. Çünkü Bay Stelzig elinde film makinesi, fotoğraf makinesi sürekli çekiyordu. Bizim belki yüzüne bakmadığımız nesnelerin fotoğraflarını çekiyor ve çok keyifleniyordu. Bu birlikteliğin ve etkilenmenin sonucunda fotoğraf makinesi ile Anadolu'yu gezip çömlekçilerle ilgili bir araştırma yapmayı o gün hedefledim. Ama bunu hemen gerçekleştiremedim. Eğitim amaçlı yurt dışına çıktım. On yıl sonra 1972'de Türkiye'ye döner dönmez bir Alman arkadaşımla ilk Anadolu araştırma gezilerine başladık. Ben sonra tek başıma devam ettim. İyi ki de bu araştırmayı yapmışım, kimsenin haberi yoktu o döneme kadar Anadolu'da çömlek yapan köylü kadınlar bulunduğundan. Beş yıl boyunca her yaz Anadolu'nun bir bölgesine gidip araştırdım. Araştırmamı bitirdikten ancak on yıl sonra, araştırmamın kitap olarak basılabilmesi gerçekleşti. Çünkü uzun süre basacak yayın evi bulamadım. Türkiye'de bazı şeylerin gerçekleşmesi maalesef uzun zaman alıyor. Bu kitap sonra çok sayıda öğrenci için anahtar bir kitap oldu. Ben kitabımda bir Anadolu Çömlekçi Haritası çıkardım sonra başka arkadaşlar tez konusu olarak bir yöreyi ele alıp detaylı olarak çalıştılar. G. G.: Babam, ilkokul öğretmeni idi. 'Araştırma yapacağım, diyorsun ama hiçbir şey yapmıyorsun, ne zaman yapacaksın?' diyordu. Bir gün kendisi Beyazıt Kütüphanesi'ne gitmiş. Orada araştırma yapmış ama maalesef çok az veri elde edebilmişti. 'Böyle oturmakla olmaz, sorular hazırlaman lazım.' dedi. Soruları her vilayete göndermemi söyledi. Vilayetlerin yıllıklarına bakmamı önerdi. Tüm vilayetlere 30 soruyu kapsayan anket yazısını, adresli ve pullu zarfla birlikte yolladım ki bu da babamın fikri idi. Aksi halde yanıt alamazsın dedi. Adresli ve pullu zarfa karşın yarısından cevap geldi yarısından gelmedi. Yukarıda değindiğim gibi ben Bursa- Mustafa Kemal Paşa'yı gördüm; ama Bursa'dan gelen cevapta Bursa'da seramik yapılmadığı yazıyordu. Bursa'nın, yanı başındaki ilçesinde bir çömlekçiler sokağının bulunduğundan ve orada ciddi bir üretim yapıldığından haberleri yoktu. Gezim sırasında bir çömlekçiden, diğer bir çömlekçinin adresini öğrendiğim çok oldu. 1988 yılında basılan kitabım Anadolu'da Yaşamakta Olan İlkel Çömlekçilik baskısı tükendiği için piyasada bulunmuyor, ama Türkiye de yaşayan bir Alman (Roman Müller kitabımı internete taşıdı. İnternette bulunabiliyor. G. G.: Evet, gittiğim her yerden çömlek alıyor ve otobüsle Harem'e gönderiyordum. Oradan babam alıyordu. O çömleklerin hepsini babam Harem'den eve taşımıştır. G. G.: Bu işi ancak gerçekten seven yapabilir. Her üniversitede seramik bölümünün olması doğru değil. Dünyada da sayısı azaltılıyor ve mezun ettikleri kadar öğrenci alıyorlar. Biz de bir enflasyon var. Bu çocuklar okulda seramik yapıyorlar ve sonra isteseler de yapamıyorlar. Çünkü atölye gerekiyor, fırın gerekiyor. En önemlisi talep gerekiyor. Talebi de sizin bizzat oluşturmanız gerekiyor. Bu sorunları halletmek gerçekten bir özveri ve çaba gerektiriyor. Bunu başarabilen az sayıda seramikçi kuşkusuz var. Ama çoğunluğunu yaşam koşulları başka dallara itiyor. Benim gibi öğretim elemanı olarak çalışanların tabii ki istedikleri doğrultuda çalışabilmeleri şansı daha fazla. Bu şansımızı iyi kullanmamız gerekiyor.


Artists Without Borders invites all artists to participate at AWB's 2nd International Mail Art project and exhibition. -No jury; no fees; no return. -All artwork must be sent by snail mail only. No artworks sent by email will be accepted. -Don't forget to add in each artwork the title, your name, address and email, etc. Here is the link for the photos of our former mail art project, themed Green; May 20, 2013; KargArt, Istanbul. Tüm sanatçı ve sanatsever dostlarımızı Artists Without Bordersın 2. Uluslararası Mail Art Projesi ve Sergisi'ne katılmaya davet ediyoruz. -Jüri yok, kayıt ücreti yok, eser iadesi yok. -Çalışmaların posta yoluya gönderilmesi gerekmektedir. Elektronik posta yoluya gönderilen çalışmalar kabul edilmeyecektir. -Lütfen gönderdiğiniz işin adını, tekniğini, ebadını, adınızı, adresinizi, mail adresinizi, vb. yazmayı unutmayınız. Aşağıdaki linkte, Yeşil temalı, bir önceki posta sanatı projemizle ilgili fotoğrafları görebilirsiniz. 20 Mayıs 2013; KargArt, İstanbul.


Yazı nasıl kelimeleri mekana hapsediyorsa, resim de boyayı hapsediyor mekana. Ya da şöyle mi demek daha doğru olurdu? Kelimeler nasıl can buluyorsa yazıda, boyalar da öyle cana geliyor resimde. Öyle ya, sanat insanın hayatla tecrübesini, hayatla sınanmışlığını mimler, hayat-insan ilişkisindeki kontrastları, dahası çatışmayı yansıtır. Sanata dair bu tanımlamanın somutlanmış haline Ressam İsmail Tetikçi'nin resimlerinde kolayca tanık olunabilir. Zira resimlerde bir yanda hayat, öte yanda insan objesinin karşı-karşıyalığı doğrudan çarpar alımlayıcının yüzüne. Kocaman bir hayat vardır, küçücük de bir insan! Ya da kaoslarla örülü bir doğa, sinmiş ve silikleşmiş bir insan! Cioran'ın Shakespeare'i anlatırken ki metaforu akla gelir hemen: Gül ve balta. Gül ve baltanın yan yana gelmesi ressam Tetikçi'nin tablolarında insanın hayatla yan yana gelmesi gibidir. Kontrast da, çatışma da bu ikilinin sadece yan yana getirilmesiyle verilir. Yeterlidir bu. Bir diğer çatışık durum ise tablolarda genellikle tek bir insan objesinin kulllanılmış olmasıdır. Buna insansızlık da denebilir. Zira insansızlık, insanın tek başınalığı, insanlardan kaçar oluşu, daha doğrusu insanın insanlardan ayrışıp kendisine sığınış halidir. Tetikçi'nin resimlerine dair yapmış olduğumuz böylesi tematik yakıştırmalara, insanın bekleme halindeki devinimini de ekleyebiliriz. Tabloların çoğunda insan beklemektedir, ancak bu bekleme statik, dural değil, güçlü bir devinimi içinde barındıran bir bekleme halidir. Yani bu bekleme aslında, küçücük bir insanın görkemli bir doğayla olan sürtünmesi hikayesidir de aynı zamanda. Resimlere her bakıldığında okunulacak olanca şey var. Renkler, çizgiler, imgeler... Koca koca hayatlar, koca koca hikayeler... Kendimize dair, hayata ve insana dair yaşanmışlıklar.


ARTİSAN Sanat Galerisi, sanatçı Seyit Mehmet BUÇUKOĞLU'nun Cam Kafes adlı sergisine 09-31 Ocak 2014 tarihleri arasında ev sahipliği yapıyor. Sanatçı, bireyin doğup büyüdüğü yerden yetiştiği çevreye kadar birçok sosyo-kültürel yapı ile bu birlikteliğin şekillendirdiği toplumsal ve kültürel yansımaları 'pencere' imgesiyle ele alıyor. Bu bağlamda pencereler, bulundukları coğrafyanın mimari kültürüne ve karakteristiğine sahip önemli detaylar olarak şekilleniyor. Günümüz mimarisinde ise 'pencere' imgesinin estetik ve kültürel değerlerden yoksun ele alınışı ve aynılaşma kavramıyla yok olmaya yüz tutmuş bir detaya dönüşmesi, sanatçının resimlerinin ana temasını oluşturuyor. Resimlerinde kullandığı farklı kültürlere ait 'pencere' imgeleri yüzeyde kirlenmiş, çürümüş ve hatta geri plana atılmış bir şekilde yok olanı işaret ediyor. Üst katmanda ise estetikten uzak bir şablon kullanıma dönüşen gökdelen camlarının, kültürel değerleri yok eden ve adeta bir cam kafes gibi kendinden öncekini hapseden bir anlayışla kullanılmasına göndermede bulunuyor. Seyit Mehmet BUÇUKOĞLU'nun yok ederken var olmayı, var olurken de yok etmeyi sorgulayan Cam Kafes adlı sergisi 31 Ocak 2014 tarihine kadar ARTİSAN Sanat Galerisi'nde görülebilir. ARTİSAN Art Gallery is hosting artist Seyit Mehmet Bucukoglu's display titled Glass Cage between 09-31 January. The artist handles multiple socio-cultural structures from the environment that the individual has been born and grew up to the environment that the individual has been raised and approaches the social and cultural reflections shaped by this synergy with a 'window' image. In this context the windows shape so many important details that possess the architectural culture and characteristics of the geography that they are in. The fact that the window image is represented with lack of aesthetic and cultural values as well as becoming only identical details that are about the diminish in contemporary architecture becomes the leitmotiv of the art work of the artist. The window images which belong to different cultures that he uses in his art work indicates superficially contaminated, rotten and even put in secondary importance and in some way diminished. In the superstructure, he criticizes the usage of unaesthetic pattern skyscraper windows which destroys the cultural values and just like a glass cage imprisons the preceding ones. Seyit Mehmet Bucukoglu's art gallery titled Glass Cage which questions existing while destroying and destroying while existing can be visited in ARTİSAN Art Gallery until January 31st.


-OĞUZ MAKAL-OĞUZ MERİÇ -TİJEN ŞİKAR -RIZA AYDAN TURAK-MEHMET ÖZCAN Şeli Sanat işbirliğiyle ATAŞEHİR MEMORİAL HOSPİTAL'da. açılan sergiler 'Her sağlık kuruluşuna sanat' sloganıyla etkinliklerine devam ediyor. İstanbul'a gelinir, İstanbul'dan geçilmez. İstanbul bir kadın gibidir, sevgisi, güzelliği, sükut diyoruz, es diyoruz, mim diyoruz. Esme dur diyoruz. Bir düşünme, hissetme, özümseme molası ver hayata karşı. İstanbul, hüznünü ve acılarını örtün, yakışmıyor sana. Bırak kırılgan ve bu sönmüş yanardağ halini. Uyanacak zaman geldi, bak kamera kaydediyor. İstanbul yeni dünyanın çağlarını çağır, yakışandır sana. Ben yerden görülen ve algılanan İstanbul fotograflarından farklı olarak havadan fotograflar çekiyorum... İstanbul gibi tarihi çok eskilere dayanan bir kentte çeşitli zaman aralıklarının katmanlaşmasını havadan görmek benim için çok önemli. Binlerce yılın izlerini bir solukta görmek benim için her zaman çok heyecan verici olmuştur. İstanbul'u resmederken seçtiğim kadrajlar; bana ait, yaşanmış anlardan benim hayallerimi izleyiciye taşır. Bir rüya görmüştüm, bir masal dinlemiştim ve bir anıyı daha onlarda saklamıştım. Napolyon; Eğer dünya tek bir ülke olsaydı, başkenti İstanbul olurdu..! demiş. Bu hızlı yok oluşu durdurmak imkansız ama maksat niyetimiz belli olsun. Hala çok güzelsin be İstanbul, sana da aşk olsun! Bir fotoğrafçının işlevi görmek ve gördürmektir..! Bu bağlamda bunu en çok hak eden şehirlerin başında gelir İstanbul. İstanbul'un güzelliklerinin unutulmaması için tarihe kendimce görsel bir not düşmeyi, bu güzel şehirde yaşayan şanslı bir birey olarak görev addediyorum. İstanbul bir rüya şehir, her an sürprizlerin saklı olduğu binlerce köşe saklıyor. Ne zaman İstanbul'a gelsem, geri dönüşümde kendimi yeniden yüklenmiş gibi hissediyorum. bir İstanbul dönüşümde de İstanbul'un çiçekçi kadınları resimlerime giriverdiler. Yaşamın onlara yüklediği bu rolü öylesine içten kabullenişleri, Bu güzel şehre başka bir soluk getiriyor. Belki içinde yaşarken olağan hale gelmiş şeyler benim gibiler içinse başka bir soluk, başka bir enstantane oluyor.


İstem dışı körlük terimi psikolojide türetilmiştir ve deneğin dikkati başka bir görevle, olayla veya nesneyle meşgul olduğu için, gözle görülebilir olan beklenmedik bir nesneyi farketmedeki başarısızlığından bahsetmektedir. Bu fenomen bir görme bozukluğundan veya yetersizliğinden kaynaklanmaz. Galeri Zilberman'daki sergi; medya, politika ve reklam endüstrisinin, özgür seçimin farkındalığını manipüle eden baş aktörler olduğuna odaklanır ve fiziksel, sosyal ve zihinsel açılardan, görme duyusunun bu manipülasyon süreçlerindeki rolünü sorunsallaştırır. Sergideki sanatçılar, görünebilirlik ve algı kavramları ile bağlantılı olarak çeşitli stratejiler geliştirmektedirler. Sophie Dvorak'in çizimlerinde; adaleti, adaletsizliğin normal hale getirilişini ve bunun sosyal sonuçlarını nasıl algıladığımız hakkında politik sorular beliriyor; diğer tarafta, Claudia Larcher'ın video animasyonu mekansal algımıza meydan okuyor. Berat Işık'ın videoları görünmezlik ve ötekilik arasındaki güçlü bağlantı ile ilgilenmekte: Karanlıkta Dans izleyiciye sosyal körlük kavramını hatırlatıyor; Gözü Tamamen Kapalı ise kitleleri kör tutmanın mekanizmalarını gösteriyor. Diğer yandan, Kıyamet Lütfen, görme duyusunu ortadan kaldırmaya karar veren, bastırılmış öteki'yi temsil eden bir aileyi canlandırıyor. Mekana özel enstalasyonunda, Şakir Gökçebağ, malzemelerde ve gündelik nesnelerde gömülü olan olası anlamları yerinden oynatıyor. Fotoğraf çalışması İsimsiz da, dijital olarak rötuşlamak yerine, çekimini yaptığı nesneleri direkt olarak manipüle ederek optik ilüzyonlar yaratıyor. Liddy Scheffknecht'in videosu Outshineda bir futbol karşılaşması, sahadaki oyuncuların gölgelerine indirgeniyor. Crop başlıklı çalışması ise izleyenlerin dikkatini dağıtarak, aslında hiçbir alakası olmayan bir gölge ile bir sahte nesneyi birbirine bağlıyor. Performans aktivitesi ile Aylin Tekiner, bilgi manipülasyon süreçlerine katkıda bulunuyor. Bernd Oppl'un Açısal Alan versiyonu ise algının öznelliği ve sanal mekan ile otonom nesne arasındaki etkileşimi ile ilgili soruları irdeliyor. Hasta Bina ve Gecikme Odası başlıklı çalışmaları izleyicilerin mimari mekan algısını değiştirirken, Otel Odası bir adım daha ileriye giderek, ilk bakışta göze çarpmayacak bir şekilde yavaşça donan kişilerüstü bir otel odasını sunuyor. İstem Dışı Körlük başlıklı sergiye bir de katalog eşik ediyor ve sergi 22 Şubat'a kadar gösterimde olacak. The term inattentional blindness is coined in psychology and refers to the condition that the subject fails to notice a fully visible but unexpected object, because attention has been engaged on another task, event or object. This phenomenon is not the result of visual impair or deficiency. The exhibition at Galeri Zilberman focuses on how the media, politics and the advertising industry are instrumental in the manipulation of awareness of free choice and problematizes the role of the sense of sight in these manipulation processes, from physical, social and mental aspects. The artists in the exhibition deploy various strategies in relation to notions of visibility and perception. Political questions about our perception of justice, the normalization of injustice and its social consequences are raised in Sophie Dvorak's drawings, while Claudia Larcher's video animation challenges our spatial perception. Berat Işık's videos deal with the strong connection between invisibility and otherness: Dancer in the Dark, reminds the audience the notion of social blindness, whereas Eyes Wide Shut shows the mechanisms of keeping masses blind. Apocalypse Please on the other hand, imagines a family representing the suppressed other, deciding to abolish their sense of sight. In his site-specific installation, Şakir Gökçebağ shifts the possible meanings that are embedded in materials and daily objects. At his photography work Untitled, he creates optical illusions by directly manipulating the objects he shoots, instead of digitally retouching them. A game of soccer is reduced to the shadows of the players on the field in Liddy Scheffknecht's video Outshine, while her work Crop persuasively connects an otherwise irrelevant shadow and a false object, by shifting the viewer's attention. With her performative act, Aylin Tekiner contributes to information manipulation processes. Bernd Oppl's version of Angular Field addresses questions on the subjectivity of perception, and the interaction between the virtual space and the autonomous object. While his work Sick Building and Delay Room shift viewer's perception of the architectural space, the work Hotel Room goes a step forward, presenting a subtly and slowly freezing impersonal hotel room. The exhibition Inattentional Blindness is accompanied by a catalogue, and will be on view through February 22.


Studio-X Istanbul, 31 Ocak 28 Mart 2014 tarihleri arasında sanatçı Tayfun Serttaş'ın 'Mimarlar Mezarlığı' isimli sergisine ve 'Issız Kent Üçlemesi' isimli kitabının tanıtımına ev sahipliği yapıyor. Borusan Holding'in öncü sponsorluğunu üstlendiği, Columbia Üniversitesi'nin bir girişimi olarak dünyanın sayılı kentlerinin ardından İstanbul'da kurulan Studio-X Istanbul 31 Ocak 28 Mart 2014 tarihleri arasında Tayfun Serttaş'ın kentsel mekanın fiziksel kimliğinin birey ile olan ilişkisini kamusal bir arşiv olarak incelemeye aldığı Mimarlar Mezarlığı isimli sergisine ev sahipliği yapıyor. Sanatçının aynı isimli yerleştirmesinden ismini alan sergi, tarihsel kesintilerin İstanbul'un kültürel haritası üzerindeki etkilerini sorunsallaştırdığı değişik dönemlere ait çalışmalarını bir araya getiriyor. Açılışa paralel olarak lansmanı düzenlenecek olan Issız Kent Üçlemesi başlıklı kitabında Serttaş, farklı medium ve metodolojiler üzerinden aynı tarihsel problematiği çözümlemeye çalıştığı üç farklı projesinin arka planını okuyucuyla paylaşıyor. Mimarlar Mezarlığı sergisi önceki yarım asır, sonraki yarım asır başlıklı altı haftalık bir etkinlik programı ile desteklenecek. İstanbul'da 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren binaların köşelerinde okunmaya başlanan mimar yazıtları, modernizme paralel olarak gelişen birey kimliğinin mimarideki en özgün kanıtlarıdır. Batılılaşma öncesi dönemin anonim mimari anlayışının aksine, yaptığı yapıları kendi eseri olarak tanımlamaya ihtiyaç duyan bu ilk birey mimarlar, çağdaş anlamda yeni bir mesleki zümrenin oluşmasında öncü rol oynarlar. Devlet destekli klasik saray mimarlarının majör projelerinden farklı olarak büyük bölümü dar kent parselleri içerisinde çalışan apartman mimarları, minör etkinlikleriyle sivil mimariye yön verirler. İmparatorluğun Batılılaşma dönemine girmesi, Tanzimat Fermanı'nın tanıdığı kültürel haklar ve 1870 Pera yangınından boşalan arazilerin yeni hayat tarzının gerektirdiği konut tipi olan apartmanlaşmaya açılmasıyla İstanbul'un kentsel kimliği, yarım asır gibi kısa bir sürede Avrupa-Osmanlı sentezinden doğan eklektik üsluptaki mimarların yapılarıyla adeta baştan yaratılır. Cumhuriyet modernleşmesinin, bir önceki modernitenin birikiminden miras almayı reddeden tutumu ve başketin Ankara'ya taşınmasıyla en saygın müşteri olan devletin İstanbul mimarlık sektörünün eski üyelerinden proje ve tasarım hizmeyi almayı tamamen durdurması, Türkiye'de yaşanan mimari kesintiye zemin hazırlar. İttihat ve Terakki döneminde başlayan ekonomiyi Türkleştirme politikalarının uzantısı olarak Erken Cumhuriyet döneminden itibaren mimari, fethedilmesi gereken bir alan olarak revize edilir. Birinci Ulusal Mimarlık Akımı'nın arka planında yatan düşünce sistemi açısından, Osmanlı Batılılaşması süresince 'ötekilere' kaptırılan bu alanı ele geçirme kaygısı 'ülkenin kurtuluşu' kadar yaşamsaldır. Mimar kavramının ulus kimliği üzerinden yeniden inşa edilmesini şart koşan ideoloji, sivil mimari birikimin ve aktörlerinin toplumsal hafızadan tamamen silinmesiyle sonuçlanır. Mimarlar Mezarlığı, günümüzde bir bölümü kentsel dönüşüm planları içerisinde yıkılmakta olan dönem binalarını, mimarları üzerinden, nostaljinin ve yerel egzotizmin ötesinde, kent tarihinin meşru ve vazgeçilmez aktörleri olarak güncel araştırma metodları aracılığıyla tartışmaya açmayı önermektedir. Mimarlar Mezarlığı; Silkar Madencilik ve Tabanlıoğlu Mimarlık tarafından desteklenmektedir. Issız Kent Üçlemesi, günümüzde dünyanın en kalabalık kentleri arasında sayılan İstanbul'un kültürel belleğini aldığı göçler kadar, periyodik olarak kaybettiği nüfus ve verdiği göçlerin sonuçları üzerinden sorunsallaştırmaya adanmış bir denemedir. Niyet, bir dizi tasniflenmemiş veriyi yan yana getirerek kentin yarattığı suçluluk hissinden kurtulmak değil. Onun uğursuz tarihinde asılı kalan ruhları çağırmak suretiyle bilinçdışına olanak vermek, a-normları karşı karşıya bırakarak, bastırılanın kuşku yoluyla açığa çıkmasını sağlamaktır. Özünde sahte dedektiflik ve hedef şaşırtma olan üç ardışık katmanda; aranılan, takip edilen, izlenen, delil toplanan, araştırılan, sorgulanan veriler yoluyla 'ıssızlık' içkinleşir. Böylelikle abartılı kent metaforu, bireyin kente ve kolektif hafızaya karşı verdiği tek kişilik arayışla oyunsallaşır. Columbia Üniversitesi'nin bir girişimi olarak dünyanın sayılı kentlerinin ardından İstanbul'da kurulan Studio-X Istanbul, kentin bugün ve gelecekte karşılaşacağı sorunları tanımlamayı ve çözümleri için yeni düşünce biçimleri üretmeyi hedefliyor. Bu doğrultuda Studio-X Istanbul uzmanlar, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimler arasında bilgi alışverişini sağlayacak yeni bir platform oluşturuyor. Borusan Holding ve Enka Vakfı'nın öncü sponsorluğunu üstlendiği Studio-X Istanbul, Columbia Üniversitesi'nin tüm fakülteleriyle projeler sürdüren, Columbia Global Centers | Türkiye ile koordineli çalışıyor. During January 31st March 28th, Studio-X Istanbul hosts Tayfun Serttaş's exhibition 'Cemetery of Architects' and the launch of his book 'Trilogy of the Deserted City'. As its second project during January 31st March 28th, 2014, Studio-X hosts Tayfun Serttaş's exhibition, Cemetery of Architects in which the artist examines the relationship between the physical identity of urban space and the individual through an archive. Studio-X, an initiative of Columbia University, is founded in Istanbul in December 2013 with leading support from Borusan Holding. The exhibition, eponymous with an installation by the artist, brings together works that problematize the impact of historic interruptions on Istanbul's cultural map. In Trilogy of the Deserted City, to be launched in parallel to the opening, the artist shares with the viewers the background of three different projects in which the same historic problem is attempted to be resolved through various media and methodologies. Cemetery of Architects exhibition is supported by a six-week public programming under the heading half-century before, half-century after. Architectural inscriptions, which could be read on the corners of buildings in Istanbul in the last quarter of the 19th century, evidence the parallel development of the identity of the individual to modernism. Instead of the anonymous architecture of the period before Westernization, these individual architects felt the need the work on their own, playing a role in forming a professional community in a contemporary sense. In contrast to traditional palace architects, supported by the state, the architects of apartment buildings that primarily work within narrow urban lots give direction to civil architecture with their minor activities. As the empire enters a period of Westernization, the cultural rights provided by the rescript of Gülhane and the land cleared by the 1870 Pera fire opened up the path to the building of apartment buildings that was necessitated by the new life style; Istanbul's urban identity is almost re-created with the eclectic style of architectural structures that arose from the synthesis of the European and the Ottoman in the short span of fifty years. The modernization of the Republic that refused to take as its heritage previous formations of modernity and the moving of the capital city to Ankara stopped the most revered client the state from receiving services of projects and design from the industry of architecture, preparing the ground for the architectural interruption experienced in Turkey. The policy of Turkifying the economy that began in the period of the Party of Union and Progress would extend into the early Republic, revising architecture as an area to be conquered. Through the system of thinking that was on the background of the First National Architectural Movement, the re-capturing of this area that was dominated by others in the period of the Westernization of the Ottomans was as crucial as the independence of the country. The ideology that dictates the re-construction of the concept of the architect through national identity consequents in the absolute erasure of civil architectural heritage and the actors from shared memory. Cemetery of Architects proposes to open up to discussion the buildings of the period, some of which are destroyed within plans of urban transformation, through their architects beyond nostalgia and local exoticism as legitimate and indispensable actors with the tools of contemporary research. Cemetery of Architects is supported by Silkar Mining and Trading Corporation and Tabanlıoğlu Architects. Trilogy of the Deserted City is an experiment dedicated to problematize the consequences of the loss of its population and the periodic emigrations from Istanbul one of the most crowded cities in the world as much as the internal migration that it received, on its cultural memory. The aim is not to be relieved of a sense of guilt evoked by the city through putting pieces of unorganized data next to each other. It is to call upon the souls that have remained hanging in its ominous history, disabling the unconscious, confronting the abnormalities, revealing the repressed through skepticism. In the three consecutive layers of fake investigation and misdirection, the desertedness that is sought, followed, watched, evidenced, researched, interrogated is internalized. Thus the exaggerated urban metaphor becomes a game through a one-person search against the city and collective memory by the individual. As an initiative of Columbia University, Studio-X Istanbul was founded in Istanbul after having been established in other major world cities, aiming to define the problems that the city encounters today and will encounter in the future and to produce new ways of thinking to solve these problems. Studio-X Istanbul creates a new platform to facilitate the sharing of knowledge between experts, universities, non-governmental organizations, and local administrations. Studio-X Istanbul, has leading support from Borusan Holding and Enka Foundation, and works in coordination with Columbia Global Centers | Turkey, which produces projects with all faculties at Columbia University.


CerModern'in yeni güncel sanat alanı HUB Sanat Mekan, altıncı sergisinde Kitschen Güncel Sanat İnisiyatifi'nin Müphem, Sarhoş, Köpek sergisine ev sahipliği yapıyor. 21.01.2014-01.03.2014 tarihleri arasında görülebilecek olan sergi, yakın dönem siyasi belleğimiz üzerine farklı sanat disiplinlerinden bir araya gelen başkentli sanatçıların gözünden izleyiciye aktarılıyor. Sanat eseri olarak ele alınmış bir mermer parçası üzerinde yer alan bir çatlak politik midir? Ya da tek bir nota politik olabilir mi? Sanatsal üretim ister istemez, içinde bulunduğu sosyal hayatın izlerini taşır ve her iz tarihe düşülen politik bir hamle olarak elbette okunabilir. Bu anlamlarıyla sanatsal üretim, pekala politiktir diyebiliriz. Peki, sanatçı açısından bakıldığında; Politik sanatçı tanımlaması anlam olarak doğru mudur? Hayır. Çünkü her sanatçı, ister istemez politik olarak bir tarafta durur; yani her sanatçı zaten politiktir. Ancak, politik olmakla, politik meseleleri doğrudan dert edinmek arasında bir fark olduğunu düşünebiliriz. Bu anlamda bazı işler, sanatçılar ve sergiler politik olmanın ötesinde, politik olmayı doğrudan amaçlarlar. Müphem, Sarhoş, Köpek! başlıklı sergi de politik olmayı hedefler. Kitschen Güncel Sanat İnisiyatifi tarafından teması belirlenen ve derlenen sergi, HUB Sanat Mekan'da 21.01.2014 tarihinde verilecek olan açılış kokteylinin ardından, 01.03.2014 tarihine kadar görülebilecektir. In the exhibition which can be seen between the dates 21.01.2014-01.03.2014 the recent period political memory is being transferred to the visitors by the eyes of the artists of the capital which are gathered together from various disciplines. Is a crack on a piece of marble which has been considered as an art work political? Or can a single musical note be political? Artistic production is necessarily bears the trace of the social life it is involved and of course each trace can be read as a political move in history. Artistic production in this sense is indeed political. When considered from artist's point of view; is Political artist definition right as a meaning? No. Because each artist necessarily takes a stand politically, thus each artist is already political. However, we can think that there is a difference between to be political and to occupy oneself directly in political issues. In this sense, some works, artists and exhibitions directly target to be political beyond being political. The exhibition entitled as Ambiguous, Drunk, Dog! also targets to be political. The exhibition of which the theme was determined and compiled by Kitschen Contemporary Art Initiative, can be visited after the opening cocktail to be held in HUB Art Space on 21.01.2014 until 01.03.2014.


Akademililer Sanat Merkezi 15 Ocak 14 Şubat 2014 tarihleri arasında Mustafa Albayrak'ın Şehir Gölgeleri isimli sergisine ev sahipliği yapıyor. Denizhan Özer küratörlüğünde gerçekleşecek olan sergide sanatçı günlük hayat koşuşturmacası içinde, kimliğini yitirerek sıradanlaşıp birer gölgeye dönüşen günümüz insanının yaşam gerçeğini irdelemektedir. Çok katmanlı yüzeyler üzerinde yer alan figürlerin sürekli değişen, değişirken kurgulanan ve yeni hayatın farklı zamansallıklarını taşıyan yapısını kurgulayan sanatçı, katmanlaşan hayatımızın iz düşümleri ile karşımıza çıkmaktadır. Günümüz insanının bilinç altına işleyen durumların yer aldığı resimlerde sanatçı yüzey üzerine farklı zaman dilimlerinden parçalar koyarak, hızlanan hayatımızın belirsizleşen durumlarında kaybolan bedenleri bulmamıza yardımcı olmakta ve bir yandan da içinde bulunduğumuz sisteme eleştirel bakış açısıyla yaklaşmaktadır. Farklı bir desen anlayışı ile gösterilen figürlerin parçalı yüzeyler üzerinde ki gölgeleşen durumunu anlatan Şehir Gölgeleri 14 Şubat 2014 tarihine kadar Pazar hariç her gün 11.00 19.00 saatleri arasında Akademililer Sanat Merkezinde görülebilir.


Nazım Hikmet'in Ceviz Ağacı şiirinden alınmıştır. Şehirlerimizi beton meydanlara, ağaçsız caddelere ve topraksız parklara mahkum ettik. Hava kirli, su kirli... Balıklar kaçıp gitti, göçmen kuşlar tehlikede, kedi köpeğimiz esir. Üretmeyi unuttuk, sistem hepimizi ''tüketici'' olarak tanımladı ve bizler hesapsızca tüketirken, etrafımızı çöp yığınları kuşatıyor sinsice. Bu proje, 03.05.2014 18.05.2014 tarihleri arasında Bakırköy Belediyesi Botanik Parkı İstanbul / Türkiye'de gerçekleşecek olan Ben Bir Ceviz Ağacıyım Posta Sanatı Sergisi 2014'e katılmak isteyen tüm sanatçılara açıktır. Proje, Atölye Arts-In tarafından Bakırköy Belediyesi'nin işbirliğiyle gerçekleşecektir. 2. Her sanatçı en fazla üç eserle katılabilir. 5. Teknik: Her türlü teknik uygulanabilir. 6. Irkçı, fanatik ve pornografik içerikli çalışmalar sergilenmeyecektir. 7. Gönderilen eserler orijinal olmalıdır. Fotokopi, reprodüksiyon olmamalıdır. 8. Sergiye katılan eserler iade edilmeyecektir. Eserler sergi süresince sembolik fiyatlarla yardım amaçlı satışa sunulacaktır. Elde edilen gelir, Bakırköy Belediyesinin belirlediği yardım kurumuna bağışlanacaktır. Satılmayan eserler ise Atölye Arts-In arşivine kalacaktır. 9. Bütün katılımcılara sergi dokümanı gönderilecektir. 12. Sergi, Atölye Arts-In tarafından kurulacak ve kaldırılacaktır. 13. Sergi ile ilgili lojistik ihtiyaçlar Bakırköy Belediyesi'nce karşılanacaktır. 14. Sergi ile ilgili yazılı çeviri hizmetini Uluslararası Dil Hizmetleri Tercümanlık ve Danışmanlık Ltd. Şti. verecektir. 17. Eserler, postayla aşağıdaki adrese gönderilmelidir. Quoted from Walnut Tree poem of Nazım Hikmet. We doomed our cities to purely concrete squares, treeless streets and soilless parks. Air is polluted, water is polluted... Fish have gone away; migratory birds are endangered; our dogs and cats are enslaved. We have forgotten to produce... System has identified all of us as consumers, and while we are consuming lavishly, garbage mountains are encircling us mischievously. And we are destroying the future of our children. This project is open to all artists wishing to participate in I'm a Walnut Tree Mail Art Exhibition 2014 to be held at Bakırköy Municipality Botanic Park, Istanbul / Turkey between 03.05.2014 and 18.05.2014. The project will be realized by Atölye Arts-In, in cooperation with Bakırköy Municipality. 2. Each artist may participate in the project with not more than three artworks. 5. Technique: All and any kinds of techniques may be applied. 6. Racist, fanatic and pornographic artworks will not be exhibited. 7. The artworks should be original, and should not be photocopy or reproduction. 8. Artworks sent for the exhibition will not be returned. Artworks will, during the exhibition, be offered for sale at symbolic prices for charity. The resulting earnings will be donated to a charitable institution to be determined by Bakırköy Municipality. Unsold artworks will remain in Atölye Arts-In archives. 9. Exhibition document will be sent to all participants. 12. The exhibition will be installed and removed by Atölye Arts-In. 13. Logistic requirements for the exhibition will be supplied by Bakırköy Municipality. 14. Written translation services for the exhibition will be provided by International Language Services Translation and Counseling Co., Ltd. Post seal date will be considered in timing. 16. Each artist is required to give the following information together with his/her artwork.


Medyada yer alan müze haberlerinin birçoğunun konusunun eser hırsızlıkları olduğuna, paha biçilemez eserlerin bir operasyon sonucunda kaybolduğuna artık şaşırmıyoruz. Hırsızlığa eserin parasal değerinin yanı sıra bazı manevi duygular da neden olabiliyor. Mona Lisa'nın İtalyan milliyetçisi tarafından İtalya'da bulunmalı gerekçesiyle çalınması, sanırım bu manevi duyguları örnekler niteliktedir. Tarihte emperyalist devletlerin, yağmaladıkları toprakların kültürel hazinelerini de yanlarında götürdüğü bir gerçektir. Napolyon Bonapart bu eser hırsızlarının başında gelmiştir. Müzeler genel müdürü olarak atadığı Baron Dominique Vivan Denon Napolyon'un Avusturya, Polonya ve İspanya seferlerinde San Marco atlarının Venedik'ten yeni yerlerine gitmesine eşlik etmiştir. Denon, 1798 yılında, Napolyon'la birlikte katıldığı Mısır seferinde, İmparator'un zafer tutkusuyla bağlandığı Mısır'ın kültürel mirasını Louvre'a nakledilmesi işini kotarır. 1806 yılında ise, yine imparatorun eşliğinde, Brunswick, Berlin ve Postdam'daki kraliyet koleksiyonlarından arzu ettiği her şeyi müzesine gönderir. Bu eserler, Antik Roma'da savaş ganimetlerinin teşhirini hatırlatan görkemli geçit töreniyle Louvre'a kabul edilir. Parti parti gelen ganimetleri teşhir etmek amacıyla müzede geçici sergiler düzenlenir. Napoleon'un yeni seferleri ve zaferleri, doğum günleri ve düğünü için de küratörler özel sergiler hazırlar. Zamanla bütün müzelerin programlarında öne çıkacak geçici sergilerin, Napoleon'un yağmalarının saray çevrelerine ve halka sunulduğu Louvre'daki bu gösterilerle başladığı varsayılmaktadır. (1) Evrensel müzelerin kurulma nedenleri ve oluşum süreci savaş sırasında yapılan bu kaçırılış hikayelerinden beslenir. Eser kaçakçılarının izini sürmek için çok geriye gitmeye gerek yok. 2002 baharında Saddam Hüseyin iktidardan düştüğü zaman bir avuç Iraklı Irak Ulusal Müzesi'ni yağmaladı, Mezopotamya'nın ortak kültürel mirasını parçaladı. Kaostan yararlanan sadece yağmacılar değildi. Sivil yabancılar, askerler ve yerli halk da hem antik eserleri hem de Saddam Sanat Merkezi'ndeki modern sanat eserlerini bavullara doldurdular.(2) Suriye iç savaşı sırasında da yine tarihi yapılar zarar görürken eserler de yağmadan kurtulamadı. Roma döneminden bugüne kadar görülen tarihi eserlerin çalınması konusu günümüzde daha çok kayıt altına alınmaya çalışılıyor ve ulus devletlerin bir hak arama mücadelesine dönüşüyor.. Günümüzde ortak mirasların bulunduğu yerde kalmasıyla ilgili bir görüş hakimken büyük ulus devletler, kolay kolay bu yargıya katılmıyor ve eserlerin anavatanına dönmesi için birçok bürokratik engel çıkarıyorlar. Tarihte eser hırsızlıklarının nedeni sadece eserlerin sahip olduğu maddi karşılıklar değil elbette sanata duyulan korkunun sonucunda da eserler yok edilmeye çalışılmıştır.. Hitler'in savaş yıllarında Alman resim ve heykellerini en önemli sanatsal başarı olarak görüp özellikle Yahudi sanatçıların avangard çalışmalarını yoz sanat olarak ilan ederek İzlenimci, Kübist ve Dadaist akımları elinin tersiyle bir kenara itmesinde, elbette o akımların özgürlükçü, Hitler karşıtı eğilimlerinin rol oynadığı açıktır. Hitlerin yok sayma politikasının, Avangard akımların tarihselleşmesine, daha da öteye gidip tarihin, toplumun ötesine geçmesine engel olamadığını söyleyebiliriz. 1930'lı yıllarda Nazilerin Yahudi tüccarların evlerinden yağmaladığı ve dejenere sanat sergisi adında halka sunduğu 1500 modernist başyapıt bir apartman dairesinde bulundu. Picasso, Renoir, Matisse, Chagall, Klee, Nolde, Franz Marc, Otto Dix, Kokoschka, Ernst Ludwig Kirchner ve Max Liebermann'a ait eserlerin savaş sırasında yok olduğuna inanılıyordu. Eserlerin, Nazi zamanında müze müdürlüğü yapan Hildebrandt Gurlitt tarafından bedelinin çok altına alındığı ve yıllar sonra Gurlitt'in oğlunun -gümrük kontrolünde kimliğinin şüphe uyandırması nedeniyle- evinde yapılan araştırmada konserve kutularının arkasına istiflendiği ortaya çıktı. Milyonlarca euroluk koleksiyon için Alman Devleti bir komisyon kurmuş. Yalnız şu anda elde kesin bilgiler bulunmadığı için bu paha biçilmez eserlerin akibeti konusunda herkes sessiz. Tarihte hiçbir şeyden kaçılamayacağı bir kez daha anlaşılmış oldu. Başyapıtları çalarak, saklayarak hatta yakarak yok edemiyorsunuz. Topluma mal oldukları için tinsellikleri bile sizi rahatsız etmeye devam ediyor. Hitler'in yaptıkları sadece modern sanatı yoz ilan etmekle sınırlı değil. Hitler, Propaganda Bakanı Goebbels'e emir vererek müzeleri ellerindeki modern sanat ürünlerini tasfiye etmelerini isteyen bir yasa çıkarmakla görevlendirmiştir. Bir Nazi komitesi iki düzineden çok Alman müzesine girerek 16 binden fazla esere el koydu. Bunlar arasında Pablo Picasso ve Paul Klee'nin Kübist, Oscar Kokoschka, Edvard Munch, Vasiliy Kandinskiy ve Max Beckmann'ın Dışavurumcu eserleri, Modigliani'nin Sürrealist resimleri, Musevi sanatçılar Pissarro ve Marc Chagall'ın karakteristik modern çalışmaları vardı.(3) Bu resimler yoz sanat adı altında sergilendi ve istemeden Naziler dünyanın en iyi modern sanat sergisine ev sahipliği yapmış oldular. Bu eserlerden bazıları maddi getiri yaratması için satılırken aralarında Picasso ve Braque'a ait resimler Paris'teki Tuileries bahçesinde yakıldı. Sanat, ele alınış şekliyle politikadan hiçbir zaman bağımsız olmadığı için toplumların başına ne geldiyse o ülkenin sanatının da başına o gelmiştir. Sanatın kara para aklama aracı olarak kullanılması sanat eserlerinin sadece savaş zamanı ülke politikası gereği çalınmadığını gösteriyor. Devonshire Düşesi Georgiana'nın, Gainsborough tarafından yapılan portresini 1876'da kesip çerçevesinden çıkaran Viktorya dönemi İngiltere'sinin suç ağının başı Adam Worth tabloyla birlikte çeyrek asır dolaştı. Paraya ihtiyacı olduğunda eseri sahibine verdi; yokluğuna dayanamamasından olsa gerek çok geçmeden öldü. Sanat eseri hırsızlığı sadece Batı'nın hazinelerine yönelik yapılan bir saldırı değil. Anadolu, kültürlerin beşiği olmasından dolayı çoğu sefer yağmaya uğramıştır. Özellikle bulunduğu bölgedeki yöre halkının definecilik dediği uğraşla yasal olmayan yollardan eserler yurt dışına çıkarılmıştır. Çalınan eserlerin büyük çoğunluğunu arkeolojik eserler oluşturur. Neredeyse arkeoloji dünyasında bilinen temel bir hırsızlık vakası olan Truva Kralı Priamos'un 9 bin adet altından hazinesini kaçırmasının ardından Schilemann, eserleri 1881 yılında Almanya'ya bağışladı. Hazine,1945'e kadar orada kaldı. Savaş sona erdiğinde Rus komutan el koyarak kaçırdı. Şu anda Puşkin Güzel Sanatlar Müzesi'nde sergileniyor. Ülkemizden kaçırılan eserler Karun hazineleriyle sınırlı değil; son zamanlarda bu eserlerin geri dönüş hikayeleriyle eserlerden haberdar oluyor ve onların dönüş hikayelerine tanıklık ediyoruz. Bir bilinç oluşmadan yapılan kahramanlıklar bizi daha ne kadar idare edecek bilemiyoruz ama artık bilmekten, tanımaktan ve tanıtmaktan daha fazla yükümlülükler hissettiğimiz aşikar. Arkeoloji zenginlikleriyle dolu bir ülkenin, eserlerinin peşine düşmesi gerekiyor. Yıllarını 450 parçalık Krezüs hazineleri, 7400 Hitit tableti, Marsyas Heykeli, Ödemiş Camisi'nden çalınan minber kapısı, Elmalı Definesi, Yorgun Herkül Heykelinin çalınan üst parçasını kendi evine dönmesi için harcayan Özgen Acar, geçenlerde Lizbon'da Avrupa Kültürel Mirasında Bilinçlenmeyi Arttırma ödülü almıştır. Özgen Acar ile tezimle ilgili görüşmeye gittiğimde Yorgun Herkül Heykeli'nin dönüşü için Antalya'da yapılan kutlamaya çağrılmamasına biraz sitemle bakıyor; ama yaptıklarından dolayı duyduğu büyük gurur gözlerinden okunuyordu. Biz, ödüllendirmekte, takdir etmekte, desteklemekte biraz cimriyizdir. Özgen Acar elinde, tarihi hazinelerle ilgili onlarca dosya olduğunu ama ders verdiği Uğur Mumcu Vakfı'nda hiçbir gazeteci adayının -Özgen Acar'ın çağrısına rağmen- bu dosyalarla ilgilenmediğini söylüyor. Kimse 16 yıllık bir maceraya girmeye heves etmiyor. Gerçek araştırmacı gazeteci olmak yerine, bültenlerden haber yapmayı yeğ tutuyorlar. Ülkemizde geri dönüş hikayelerinin yanı sıra sahte eser ticareti de yaygın. Bir dönem sahte Picasso'lar gelmişti. Uzman kadromuzun dahi orijinal dediği bu tablolar Ankara Resim Heykel müzesinde sergilenmişti. Sahte Picasso'ları ele veren ise arkasındaki Kuveyt mührüydü. Ona da kılıf uydurulup bu resimlerin Kuveyt emirinin evinden alındığı hikayesi uyduruluyordu. Özgen Acar, Bağdat'a giden bir arkadaşından fotoğraflarını çekmesini rica ederek bu Picasso'ların Bağdat'ta bir sokakta usta eller tarafından yapıldığını ortaya çıkardı. Tarihi eser hırsızlığı organize bir suç ve temelinde kara para aklama gibi konuları barındırıyor. Bu tür olayların bireysel çabalar yerine ülkeler nezdinde kotarılması buna uygun bir kültür politikasıyla mümkün olur. Kayıp Eserler Müzesi kitabının yazarı Simon Houpt'a göre Kuzey Amerika'da para aklamayı durdurmak için çıkan yasalar artık eskisinden çok katı. Avrupa Parlamentosunda yasadışı bir sanat işine yasal görüntüsü vermek çok kolay. ABD ve Kanada'da çalınmış bir mal asla temizlenmez; ama İngiltere'de çalınmış bir resmi satın aldıktan altı yıl sonra resim tamamen size aittir. Buradan çalıntı bir eseri sahiplenme konusunda yasal açıkların olduğunu anlıyoruz. Sadece yasalar değil müzelerin genel konumu ve güvenlik sistemi eserin bu sonu bilinmeyen yolculuğa çıkmasına daha başından engel olabilir. Bu karmaşık güvenlik sistemini anlayacak eğitimli bir kadronun da yetişmesi şart. Eserleri korumak ve geleceğe kalmasını sağlamak müzeciliğin temel görevlerinden biri. Uluslararası komisyonların toplanarak çalınan eserlerle ilgili envanter oluşturmaları ve alımların bu envanter tarandıktan sonra yapılmaya başlaması özellikle devlet müzelerindeki zafiyeti ortadan kaldırabilir. Tarihi hazinelerin kötü niyetli ellerde serbestçe dolaşması sadece bulunduğu müzeye veya eserin boş çerçevesini izleyen hüzünlü ziyaretçilere değil, ortak kültüre de zarar vermektedir.


Yazı hayatıma edebiyat ile başladım. İlk yazım Dönemeç ve Türkiye Yazıları'nda aynı anda çıkınca, Ahmet Say ile Cemal Süreya'dan hafif yollu bir de fırça yedim. İlk yazımdı. Çok önemsiyordum, bir yerde çıkmayınca, öteki tarafa göndermiştim çocukça. Şimdi artık öylesine uzak günler ki o günler. Edebiyatın, sanatın yerlerde süründüğü, kimsenin yüz vermediği alanlar olarak tarihe gömüldü. 12 Eylül faşizmi, silahlar, bombalarla birlikte kitapları da suç aleti olarak televizyon ekranlarına dizince, millet de okumaktan da yazmaktan da çekinir oldu. Meydan popülist çalışmalara kaldı. Edebiyat-sanat dergileri tek tek kapandı, kuramlar artık üretilmez oldu, muktedirleri sanatsal dille eleştirmek deneme türünün şaheserleri sayıldı. İtalya'yı öğrenmek için google varken, insanlar Goethe'nin İtalya Seyahati eserini okumaya gerek görmediler. Sanki Goethe'nin eseri bir turistik rehber kitabıymış gibi, İtalya'yı öğreneceksem, resimlerine de bakarak öğrenirim, muamelesine tabi tutuldu. Ortalık günlük siyasi analizleri irdeleyen köşe yazılarının kitaplaştırılması aşamasına geldi. Bunların adı yalnızca kitaptı, asla eser değil, ama çok sattı. Neden böyle bir kuru ve verimsiz alana girdi edebiyat? Benim gençliğimde, ondan önce tercüme bürolarının olduğu dönemlerde edebiyatın büyük saygınlığı vardı. Gerçekten de zor bir sorudur bu. Edebiyatın kimliği değişmiştir, yeni arayışlar içinde gelişen teknoloji ve eğlence dünyası karşısında geri adım atmak zorunda kalmıştır edebiyat, popüler kültürün verdiği bilgilerle şiirler bile çikletlerin içinden çıkan manilere dönüşmüştür. Bu gibi ortamlar tarihin her döneminde zaten vardı, ama bunun yanında önemli edebiyat eserleri de yayımlanıyordu. Seçme şansı olan 19. yüzyıl insanları, edebiyat eserlerinden aldıkları öz suları insan sevgisiyle harmanlamayı biliyorlardı. Savaşa karşıtlık bu dönemde, aydınlanma çağından başlamak üzere geri adım atmıştır, ta ki 1. Dünya Savaşı'na kadar. Sonrasını herkes biliyor: Kısa süre sonra da 2. Dünya Savaşı. Dostoyevski'nin öngörüsü varoluşçuluk denen akımın temellerini atmıştı. İnsanlığın kötü bir gidiş içinde olduğunu sezen Dostoyevski, kahramanlarını hep bu toplumun dışına iterek, onları kötülüklerin kıyısında beslemeye çalışmıştır. İnsanın iyi olmasının mümkünü yoktur Dostoyevski için, kötüler arasında en az kötü, en iyidir. Bu yaklaşımında, kendinden sonra yaşanan ama göremediği iki dev dünya savaşının ipuçları vardır. Yalnızca 2. Dünya Savaşı'nda ölen 50 milyon insanın bu paylaşımla hiçbir ilgisi olmadığı halde hayatlarını başkalarının idealleri uğruna kaybetmeleri, Sartre, Camus, Simon de Beauvoir gibi yazarların muhteşem eserlerini kazandırmıştır. Balzac'ı okumadan tutkunun ne olduğunu bilemezsiniz. İnsan beyninin karanlık noktalarına Dostoyevski ile iner, Turgenyev ile nihilizmi tartışırsınız. Bu ve benzeri kavramları bu yüzyılın önüne geçilmez vahşet akışı içinde öğrenebilme şansınız yoktur. İnsanın, insan olduğundan bu yana değişmeyen kıskançlık, hırs, tutku, acıma, sevgi gibi duygusal özelliklerini, hiç değişmeden yaşadığınız yüzyıla uyarlamak yerine yeniden yaratmaya kalkışmak abesle iştigal olacaktır, çünkü bunları değiştirmek şimdilik mümkün değildir. Yüzyılımızın edebiyat ve sanattan beklediği insan tanımlaması değil, artık çevre ve varoluş tanımlamasıdır. Yazılan eserler insanları betimlemek yerine yaşam koşullarını betimlemekte ve geleceğe yönelik öngörüleri sıralamakla yükümlüdür. Artık yastık altlarına saklanan aşk şiirlerinin bir anlamı kalmamıştır. O dizeler sizinle yastığınız arasında bir yerlerde kendinize dönük yakarışlar olarak çöp tenekesini boylamak zorundadır. Yeniden Annabel Lee, Barbara, Sibirya Maden Ocakları, Bekle Beni şiirlerini yazma olanağı kalmamıştır. Yüzyılımız kendi edebiyatını ve sanatını yaratma konusunda büyük güçlük çekmekte. Bunun en büyük nedeni de felsefe yoksunluğudur. Bilimin gerisinde kalan felsefe, insan beyninin sanatsal yaratımlarının da yok olmasına neden olmuştur. Artık üretilenler yeni bir sanatın doğuşuna harekettir ve bu hareket geçmiş sanatsal etkinliklerden hemen hiç beslenmemektedir. Edebiyat, sanılanın aksine bütün sürecinin en fakir ve yoksul dönemini yaşıyor. Sanılanın aksine diyorum, zira kitap hazırlığı bundan elli yıl önce müthiş bir çaba gerektirirken, günümüzde neredeyse dakikalarla ölçülen bir uğraş ile hazırlanmakta. Buna karşılık içerik açısından bakıldığında, müthiş bir boşluk söz konusu. Çok satan kitap ile çok iyi bir sanat eseri arasındaki fark sıfır düzeyine inmiştir. Çok satan kitap aynı zamanda çok sanatsal olarak piyasaya sürülmekte, reklamı da o şekilde yapılmaktadır. Bu, edebiyata vurulan en büyük darbedir aslında. Dünyanın her köşesine bir tık ile ulaşılabilinen bir çağın gereği olarak, sanatın da kendini bu baş döndürücü hıza eklemlemesi gerek. Bunun için henüz koşullar oluşmuş değil. Edebiyat ve sanat daha bir süre topallamaya devam edecek, burası kesin. Ama insanların umutlarının tükenmeye başladığı günler geldiğinde, yeniden ayağa kalkacağından da emin olabilirsiniz.


Mixer, 3 Ocak 9 Şubat 2014 tarihleri arasında Mehmet Kahraman'ın küratörlüğünde düzenlenen Dilemma adlı sergiye ev sahipliği yapacak. Sergiye katılan sanatçılar Burçak Konukman, Çınar Eslek, Erdal İnci, Gülşah Bayraktar, Kerem Ağralı, Ozan Türkkan, Saniye Dönmez ve Tuba Yalçınkaya. Yaşadığımız çağda ulaşılan geri dönüşsüz noktada, giderek yalnızlaşıyor, tekilleşiyoruz. Bu belirsiz sürecin akışı esnasında yaşadıklarımız, geçmiş ve geleceğimiz, duygu ve bilgilerimiz anlamını yitirip bizi, kendimizi nereye koyacağımızı ya da nasıl tanımlayacağımızı anlamaya çalıştığımız bir ufuk aralığına itiyor. Dilemma kendimiz ile ilgili yaşadığımız bu kaygı üzerine bir yolculuk denemesi. Bu kaygının birey üzerindeki değişim ve sürecine dair Kerem Ağralı'nın birbirinden farklı ama bir açıdan da paralel düzlemlere dair izlenim veren resimleri, Gülşah Bayraktar'ın farklı hayatlara dair yapmış olduğu küçük resim çalışmaları, Ozan Türkkan'ın karar verme sürecini etkileşimli bir şekilde ele aldığı video yerleştirme çalışması, Erdal İnci'nin mekan ve zaman düzleminde kendini tekrar eden video çalışması, Çınar Eslek'in bireyin değişim sürecindeki ruh halini görselleştirdiği fotoğrafları, Tuba Yalçınkaya'nın bireyin ruhsal ve duygusal değişimlerini gösteren desen çalışmaları, Saniye Dönmez'in kişinin içinde bulunduğu çevreye göre kendini yeniden tanımlamasını merkeze alarak yaptığı kolaj çalışmaları ve Burçak Konukman'ın kendimizi tanımlarken edindiğimiz kalıpları irdeleyen performansı çerçevesinde oluşan sergi, izleyiciyi kendi dilemmaları ile yüzleşmelerini ve sergiyi zihinlerinde çoğaltarak devam ettirmelerini öngören bir yapı kurmaya çalışacaktır. Sergi programı içerisinde Burçak Konukman, 18 Ocak 2014 tarihinde galeri mekanında performansını sergileyecek, 2 Şubat 2014 tarihinde ise serginin küratörü Mehmet Kahraman eşliğinde sergi turu düzenlenecektir. Küratör ve sanat eleştirmeni olan Mehmet Kahraman, yakın dönemde Almanya merkezli IPA'nın İstanbul'daki yaz kampı organizasyonunda proje koordinatörlüğü yapmıştır. Haziran 2013'te Mixer Açık Depo'da sergilenen Aradaki Boşluk seçkisinin küratörlüğünü yapan Kahraman, aynı zamanda çeşitli sanat dergilerine yazılar yazmaktadır. Mixer is proud to host the group exhibition 'Dilemma' curated by Mehmet Kahraman between January 3 February 9, 2014. Artists include: Burçak Konukman, Çınar Eslek, Erdal İnci, Gülşah Bayraktar, Kerem Ağralı, Ozan Türkkan, Saniye Dönmez and Tuba Yalçınkaya. Trapped in the confinements of our era, we are progressively getting isolated day to day. Things we experienced through this indefinite state of time past and future, our feelings and knowledge lose their meanings and push us to a horizon, yet we are still trying to understand how to define ourselves. Dilemma follows this perpetual journey hoping to find a way out. Dilemma features Kerem Ağralı's paintings depicting dissimilar yet parallel worlds of the figurative and the surreal; Gülşah Bayraktar's pictorial stories revealing scenes from different lives; Ozan Türkkan's interactive video installation visualizing decision-making via numerous probabilities, Erdal İnci's GIF-like video duplicating himself in space and time continuum; Çınar Eslek's photographs visualizing his own soul in the course of flows of change; Tuba Yalçınkaya's illustrations showing psychological and emotional changes of an individual making decisions; Saniye Dönmez's collage redefining the persona in an unfamiliar environment; and Burçak Konukman's performance on self- questioning; allowing viewers to face their own dilemmas, while providing questions to echo in their minds. On January 18, Burçak Konukman will perform Caution! Wet Floor and on February 2, there will be a guided exhibition tour conducted by the curator Mehmet Kahraman. Curator and art critic Mehmet Kahraman, was the chief coordinator for the summer programme of Germany-based organization IPA which was held in Istanbul in 2013. He also curated a themed selection at Mixer's Open Space entitled 'The Gap' in July 2013. He regularly contributes to various art magazines and newspapers in Turkey.


e Lab ve E Lab Medical Corner'da Şeli Art Project Organisation işbirliği ile 17 Ocak-12 Şubat 2014 tarihinde açılacak olan, ''İMGELER VE İNSANLAR'' Sergisi, figüratif üslupta eserler üreten, yeni kuşağın genç ve başarılı isimlerinin yer aldığı karma sergiyi izleyiciyle buluşturuyor. Genç sanatçıların kendi hikayelerini ortaya koyma süreçlerinde en önemli sanatsal araçları olan figürsel anlatım, farklı desen anlayışları ve arayışlar ile izleyiciye yeni bir vizyon sunan, sanatın belki de hiçbir sınır tanımayan tek anlatım tekniğidir. Figür, içinde bulunduğumuz doğayı var ederken, kendine onun içinde bir yer de arar; bu bir sürecin başlangıcıdır. Ustalaşma yolunda klasik öğretileri güncel adımlarla takip eden genç sanatçı ise, bu kompozisyonun içinde elbette ki en önemli öğe olan öznedir. Yeni olana ulaşma çabası, kendi zihinsel oluşumlarını belli bir form içinde yansıtma yollarını ararken sanatçının ellerinde şekillenir. Bu bakımdan sanatsever, döneminin yeni ve güncel sanatçılarını takip ederken, aynı çıraklık zamanından beri takip edilen ve bugün hayranlık duyulan ustaların erken keşfinin verdiği keyif gibi, bu yolculukta ilerleyenlerin varacağı noktalara ve ilham verici ilerleyişlerine de tanık olmaktadır. Elbette ki bu sanat eserlerinde imgelerin varlıkları, onları okumakta ve zihinselliklerini algılamakta ihtiyaç duyduğumuz yol göstericilerdir. Sözgelimi resimdeki kadın figürünün yanında duran bir oyuncak, kadının bu oyuncağa bakışı ve onunla kurduğu bağ, bir başka açıdan ise oyuncağın kadın karşısındaki edilgen hali, ruhumuzda bir aydınlanma yaratacak keşfi başlatabilir. Bunu tek başına bir obje, figürle ve onun üzerinden sanatçıyla kurduğu bağlantıda, bilinçteki formunu oluşturmaya başladığı anda başarabilir.


WARHOLA çağdaş sanat dergisi son dönemde internet üzerinden yayınlanan birçok dergiden farklı olarak basılı olarak dolaşıma giren bir yayın. Bir çağdaş sanat dergisi olması açısından nesne oluşunu, kendi başına içeriğine de referans veren ayrıksı bir tasarım olarak ortaya koyuyor. Böylece bu dergi kağıdın olanaklarını önceliyor ve görselliği Pallasmaa'nın Tenin Gözleri diye adlandırdığı dokunsallık ile birlikte üretmeyi amaçlıyor. Hem İstanbul hem de New York'ta dağıtılan WARHOLA kıtalar arası mesafeyi aşıp somut bir dergi olarak yeni dünyaya ulaşıyor. Bugünün dünyası için rasyonel olmayan, nicelik olarak olmasa da nitelik olarak izleyicisine daha fazla ulaşan bir yayın olma özelliği taşıyor. Kağıdın Ruhu, WARHOLA'ya ithafen hazırlanan bir sergi. 27 çağdaş sanatçının kağıt işleri ALAN İstanbul ana sergi mekanında bir araya gelerek kağıdın o hiç ölmeyen ruhuna saygı duruşu gerçekleştirecek. Sergi, 11 Ocak 2014 ile 1 Mart 2014 tarihleri arasında görülebilecek. Unlike many magazines published on the web, WARHOLA contemporary art magazine is presented on paper. As a contemporary art magazine, it shows with its distinguished design that it by itself is an object, referencing its content. Thus the magazine prioritizes the possibilities of paper and aims to combine visual presentation with tactile experience, it's what Pallasmaa calls The Eyes Of The Skin. Distributed both in İstanbul and New York, WARHOLA traverses the distance between the continents and arrives at the new world as a physical magazine. Though it's not rational for today's world, its audience receives a magazine with higher quality, if not in higher quantity. The Spirit Of Paper is an exhibition, which is dedicated to WARHOLA. Works on paper from 27 contemporary artists are on display in the main gallery of ALAN İstanbul in order to pay respects to the immortal spirit of paper. The exhibition can be seen between January 11, 2014 and March 1, 2014.


Her şeyin göstergeye dönüştüğü günümüzde görünür olmak istemeyen sessiz bir virtüözden söz etmek bir sanat eleştirmeni olarak boynumun borcudur. Öğün Bakır ile ilgili kısaca değindiğim yaşam öyküsü ve sanatına ilişkin bilgilendirmenin genç sanatçılar için referans oluşturacağına olan inancımla bu yazıyı kaleme aldım. Öğün Bakır'ın resim yapma tutkusu ilkokul yıllarında başlar. Siyah-beyaz basılan gazetelerdeki 4-5 kareden oluşan animasyon resimleri, kuru boya, bazen de suluboya ile renklendirmektedir. Bu boyamaların özeni, arkadaşları ve büyükleri tarafından ilgiyle karşılanır. Resim yapmanın yanı sıra sinemaya olan tutkusu da yine ilkokul yıllarında başlar. Sözü edilen gazetelerden kesip boyadığı küçük resimleri, birbirine birleştirerek makaralara sarar, makaraların deliğinden tel geçirerek ayakkabı kutusunun içine koyar ve kutunun üstünde açtığı kare pencereyi şeffaf jelatinle kaplar. Makaraların içinden geçen teli döndürerek resimleri hareket ettirir. Böylece pencerelerden geçen resimler hareketli görüntülere dönüşür. Annesinin büyük iplik makaralarından yararlanarak, kısıtlı imkanlar içinde, şaşkınlık uyandıracak şekilde yaratıcılığını kullanarak basit ama büyüleyici bir sinema mekanizması oluşturur. Sıra bu sinemayı akranları olan mahallenin çocuklarına göstermeye gelir. Evin bodrumunu sinema salonu olarak belirler. Bu durumdan Öğün de memnundur mahallenin çocukları da, zira o yıllarda televizyon ve diğer iletişim araçları yokken, radyo bile sayılı evlerde bulunmaktadır. Bunca sınırlı bir sosyal ortamda Öğün'ün yaptığı sinema düzeneği çocuklar için heyecan verici görsel bir şölene dönüşür. Öğün, bu işi o kadar ciddiye alır ki; sinemada, bobin tamirleri sırasında kesilen filmleri atıl kutusundan toplar ve 10-20 cm'lik film parçalarını asetonla birbirine yapıştırarak makaralar üzerine sarar. Ahşap bir konstrüksiyon üzerine yerleştirdiği bu makaralar hareket ettikçe el feneri ışığından geçen ve sonra mercekten büyüyerek perdeye yansıyan bir görüntüye dönüşür. Filmi tanıtmak için kendi tasarlamış olduğu afişleri, filmi oynatmadan önce evlerinin bodrumunda kömürlük girişinin duvarlarına yapıştırır. Naif bir çocuk duyarlılığı içinde oluşturduğu sinema dilini arkadaşlarıyla paylaşır. Sinema bir tutkudur Öğün Bakır için. Çocukluğunda Yusuf Atılgan'ın annesi Avniye teyze refakatinde gidilen sinema filmleri, onun sinema sanatıyla yakından ilgilenmesine neden olur ve daha sonra yapacağı resimlerin gerek kurgusunu gerekse kavramsal yapısını etkileyecek boyutlara ulaşır. Resim yapmaya ve boyamaya olan tutkusu ortaokul yıllarında da devam eder. Öğün kendi tasarladığı mitolojik konuları, oluşturduğu desenleri çini mürekkebi ile çizer. Bu yıllarda Manisa Lisesi'nin ortaokul kısmında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi mezunu resim öğretmeni Saim Tonguç ve yakın aile dostu yazar Yusuf Atılgan, Öğün'ün yaptığı resim çalışmalarını çok beğenirler, ağabey arkeolog Güven Bakır'ın da desteğiyle Öğün'ün İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi resim bölümüne girmesi gerektiği sonucuna varırlar. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nin giriş sınavlarına hazırlanmak için desen çalışması kaçınılmaz olur. O yıllarda çok kısıtlı imkanlara sahip olan Manisa'da desen çalışmalarını geliştirebileceği tek yer Manisa arkeoloji müzesidir. Öğün, bu müzeye her gün okula gider gibi sistemli bir disiplin içinde aynı saatte gider ve hiç aksatmadan desen çalışmaları yapar. Müzede yer alan tüm büst, tors ve rölyeflerdeki figürlerin desenlerini çizer hem de defalarca. Hatta gün ışığı değiştikçe farklılaşan hacimleri yeni ışık ve gölge görüntüleri eşliğinde bıkmadan usanmadan defalarca çizer. Işık altındaki bu Antik Çağ eserlerini, tüm kütleselliğiyle kağıtlara döker. Bir yıldan fazla süren bu çalışmalardan kalan zamanlarda ise müze kitaplığında bulunan Milli Eğitim Bakanlığı yayınlarından çıkan tüm klasik romanları ve dergileri okur, kendi yaş grubu içinde rastlanılamayacak bir donanımla akademinin yolunu tutar ve akademi sınavlarını büyük bir başarı sonucunda dereceyle kazanır. Sinemaya ve edebiyata olan tutkusuna, arkeolog olan ağabeyin de etkisiyle arkeoloji ve mitoloji konuları da eklenir. Daha akademiye girmeden kendisini edebiyat, sinema, arkeoloji ve mitoloji bilgileriyle donatan akademi öğrencisi, bu büyük birikimini daha sonra yaptığı resimlerde kullanacaktır. Bu disiplinler, üslubunun ortaya çıkmasında hatta sanat felsefesinin oluşmasında ona büyük katkı sağlayacaktır. 1958 yılında girdiği Devlet Güzel Sanatlar Akademisi o yıllarda ortaokuldan sonra aldığı öğrencilere, akademinin ilk kısmı sayılan lise bölümüyle 3 yıllık sanat eğitimi veriyordu. 10 sömestrden oluşan yüksek resim bölümü bu eğitime eklendiğinde 16 sömestirlik kapsamlı bir sanat eğitimi uygulanmaktaydı. Öğün, akademinin ilk kısmında, hazırlık sınıfında, Halil Dikmen ve Neşet Günal öğretisinde galeri olarak adlandırılan desen atölyesinde eğitim alır. Daha sonraki yıllarda Cemal Tollu, Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Neşet Günal atölyelerinde pentür eğitimini tamamlar. Ayrıca Cevat Dereli, Zeki Faik İzer'in derslerine girer. Ayetullah Sümer'in fresk atölyesinden sertifika alır. Sabri Berkel'in gravür çalışmalarına katılır. Bedri Rahmi Eyüboğlu öğretisinde İstanbul Unkapanı manifaturacılar çarşısındaki mozaik panoların yapımında önemli bir görev üstlenir. Akademide o yıllarda asistan olarak bulunan Özdemir Altan, Dinçer Erimez ve Devrim Erbil'in de sanatçıya katkıları olur. Dönemin en önemli sanatçılarından eğitim alan Öğün Bakır, farklı sanat anlayışına sahip hocaların her birinin zengin birikimlerinden ve donanımlarından yararlanarak kendi özgün resim dilini ve üslubunu oluşturur. Dönem arkadaşları arasında, Mehmet Güleryüz, Utku Varlık, Komet, Neşe Erdok, Burhan Uygur, Birol Kutadgu, Gürdal Duyar, Cihat Aral, Alaaddin Aksoy, Şükrü Aysan ve Metin Deniz, sayılabilir. Taşradan giden bir genç olarak büyük ekonomik zorluklar içinde başlayan İstanbul'daki öğrencilik yılları hayli sancılı geçer. Memur bir babanın 7 çocuklu ailesiyle verdiği mücadeleye, Yusuf Atılgan'ın babası Hamdi Bey'in sağladığı ekonomik destek önem taşır. Hayli zorlu geçen öğrencilik yıllarına rağmen sanatçı, İstanbul'da entelektüel bir ortamla buluşur, edebiyatçılar, müzisyenler, şairler ve tiyatrocuların bulunduğu bu ortamda önemli dostlar edinir. Tiyatrocu Haldun Ergüvenç, heykeltıraş Gürdal Duyar, yazar Bertan Onaran bunlardan birkaçıdır. Uzun yıllar sürecek olan dostluk bağları bu yıllarda kurulur. 16 sömestr süren esaslı bir sanat eğitiminin ardından 1969 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, Yüksek Resim Bölümünden mezun olur. Türkiye ve Almanya'da arkeolojik çalışmalarda ressamlık yapar, Türkiye'de Ekrem Akurgal'ın Bayraklı, Foça, Bodrum-Dirmil kazılarında, Almanya'da Heidelberg Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü'nde Urach kentinde Roma-Germen uygarlığının kazılarında ressam olarak çalışır. Akademinin kendi bünyesinde yetenek sınavlarına öğrencileri hazırlayan kurslarında desen eğitimcisi olarak akademi tarafından görevlendirilir. Akademiden mezun olduktan sonra 1970-77 yılları arasında Manisa'da ortaöğretim kurumlarında resim öğretmenliği yapar. 1977-79 yılları arasında İzmir Buca Eğitim Enstitüsü Resim-İş Öğretmenliği bölümünde sanat eğitimcisi olarak görev alır. 1979-81 yılları arasında dil öğrenimi için Almanya Heidelberg Üniversitesi, Sanat Tarihi bölümüne gider. 1982-1996 yılları arasında Anadolu Üniversitesi Uygulamalı Güzel Sanatlar Fakültesi'nin kuruluş aşamasında yer alır ve burada öğretim üyesi olarak çalışır. Birçok eseri yurtiçi ve yurtdışında özel koleksiyonlarda, bazı resmi ve özel kurumlarda bulunmaktadır. Öğün Bakır resimlerinde sembolik bir dil kullanır. İzleyiciye alegorik bir dünyanın kapılarını aralarken yaşamın gerçekliğini de yadsımaz, yaşamın temelini oluşturan olayları ve durumları ortaya koyar. Gerçeğin doğrudan yansıtılması değil, fantezi yoluyla yeniden düzenlenmesi ve daha etkili bir ifade şekliyle izleyiciye sunulması için mitolojik öğelerin zenginliğinden yararlanır. Antik dönemin önemli merkezlerinden biri olan Manisa'nın sahip olduğu Spil Dağı, Niobe, Kybele gibi mitolojik değerler, sanatçıyı son derece etkiler. Zengin Antik Dönem uygarlıklarına sahip olan Manisa'da yaptığı gözlemler ve araştırmalar sonucu edindiği birikim sanatçının resimlerinde kendisini gösterir. Bunlardan biri olan Sisifos Efsanesi adlı eserinde Öğün, Yunan mitolojisinden yola çıkar. Sisifos, doğru bildiği yolda yılmadan mücadele eden bir kahramandır, sanatçı, direnmeyi ve mücadele gücünü, insanın varoluşu üzerine temellendirir. Antik Yunan mitolojisine göre Sisifos, bir kayayı sürekli bir dağın tepesine yuvarlayarak çıkarmaya mahkum edilir. Kaya, tepeye asla varamaz, çünkü sürekli geri yuvarlanır ve her seferinde Sisifos kayayı yeniden yukarı çıkarmayı dener. Bu bitmek tükenmek bilmeyen bir çabayla mütemadiyen tekrarlanır. Sisifos, yazgısına razı olmaz ve her seferinde yeni bir umutla yazgısının değişeceğine inanarak kayayı yukarı doğru yuvarlar. İnsanın evren içindeki konumunu anlatan bu söylence varolan sınırlandırmalar ve dayatmalar karşısında vazgeçmeden mücadele eden insanın temsiliyetidir. Gösterdiği direnme ile Sisifos, yaşamın bu zorlu kaçınılmaz döngüsünü başka bir döngüye çevirmek ister. Mücadeleyi yaşam kaynağına dönüştürerek umudun gücüne dikkati çeker. O, tanrılara meydan okuduğu için mutludur, oluşturduğu bilinç ve gösterdiği dirençle, tanrıların bu anlamsız cezasını bir gün kesinlikle yeneceği umudunu taşır. Öğün resimlerine konu ettiği Sisifos ile insanın yazgısına karşı çıkışını, içinde yittiği evrenin karşısında durabilme gücünü, boyun eğmemeyi, karşı koymayı, direnç göstermeyi varoluşsal bir çaba olarak görür. Resimlerinde sıkça yer verdiği mitolojik unsurlar Öğün Bakır'ı, kendi kuşağı içindeki ressamlar arasında özel bir yere koyar. Akademik desen anlayışının kurallarını, kişisel duyarlılığıyla yoğurarak kendine özgü üslubuyla sanat tarihinde yerini alır. Öğün Bakır, figüratif anlatımlarının merkezine evreni ve tarihsel boyutuyla insanı yerleştirir. Onun için insanlık adına gelinen nokta, giderek yok olan değerler ve duyarlılıklar yitimidir. Resimlerde yer alan mitolojik konular ve zaman zaman kullandığı metaforlar fantastik bir dünyaya yöneliyor gibi gözükse de desen gücünün yarattığı duyarlılıkla, izleyicide derin bir gerçeklik duygusu uyandırır. Evrensel olmanın temel karakteristiği, insanlığa ilişkin kültür katmanlarını özümseyen, yorumlayan ve değerlendiren bir bütünlük içinde insanı kavramaktır. Resimlerinde emekçilerin üretimlerini ve ürettiklerinin karşılığını almak için beklentilerini; tarım işçileri, balıkçılar gibi kırsal ve doğa içindeki emekçilerin mücadelesini farklı kesitleriyle ele alır. Denizi, yeryüzünü, yaşam alanlarını, doğal bir biçimde figürlerle beraber ele alan bir dil kullanır; çünkü ona göre insan doğanın bir parçasıdır. Bu yüzden resimlerinde doğa ve insan ilişkisine tutku ölçeğinde yer veren sanatçı, insanı doğayla bir arada resmeder. Öğün Bakır Antik Dönem'e göndermeler yapan sütunlar ve diğer mimari öğeler ile bazen bir sincap ya da demonlar, bazen kancaya takılmış bir balık, ya da bir amfora ile insanlığa ait tarihsel sürece atıfta bulunur. Sanatçının bu tavrı aynı zamanda geçmişin kalıntılarını bilinçdışından kurtarmanın bir yoludur. Öğün, zihinlerimizde dolaşan duyarlı bir bakışla yeryüzünün tüm yaşanmışlıklarını bilinç düzeyine taşımak ister gibidir. Bu bilinç zenginliğinde coğrafyadan coğrafyaya değişen kültürün değişmeyen tarafını, insanlığın ortaklaşan imgelerini tuvaline taşır. Öğün Bakır resimlerindeki ifadeci eğilimlere ekspresyonist akımın çağdaş örnekleri açısından bakmak, kendine özgü entelektüel ya da psikolojik boyutlar kapsamında yaklaşmak yerinde olacaktır. Çizdiği desenler, yoğun psikolojik etkisiyle ruhsal sarsıntı uyandıracak ölçüde duyarlı, güçlü ve şiddetli bir dışavurumdur. Sanatın doğrudan bir iletişim aracı olduğuna inanan sanatçı, evrenin sırlarını anlamaya çalışır; insanlığın tarih yazımını sorgular; insanın sahip olma egosunun, aç gözlülüğünün zavallılığında ortaya çıkan sömürü ve savaşları sorgular; kuşkularını, korkularını tüm insanlık adına dile getirir. Bütün bu kaosun içinde insanın insan olma çabasını öne çıkartır. Biriktirdiklerini paylaşır, hayatı gündelik olanla ilişkilendirirken, arkeolojiye olan tutkusuyla birleşen hayal gücünün derinliklerinde yeni ve kendine has bir perspektif oluşturur. Antik Dönemin önemli merkezlerinden biri olan Manisa'nın sahip olduğu Spil Dağı, Niobe, Kybele gibi mitolojik unsurlara resimlerinde sıkça yer vermesi Öğün Bakır'ı, kendi kuşağı içindeki ressamlar arasında özel bir yere koyar. Akademik desen anlayışının kurallarını, kişisel duyarlılığıyla yoğurarak kendine özgü üslubuyla günümüz sanatçıları arasında önemli bir konumda yerini almaktadır. Sanatçı, resimlerinde 1960'lı yılların başından itibaren hızla yayılan popüler kültürü, beraberinde gelen değersizleştirme ve sömürüyü sorgulayan eleştirel bir yaklaşımı sergiler. İnsanlığa ait değerlere sahip çıkmaya devam eder. Öğün Bakır'ın ele aldığı temaların evrensel boyutları, eserlerinin ulaştığı plastik dil ile evrensellik boyutuna taşınır.


There will be a closing reception for B. A. T. on Sunday, January 26 from 2-5pm, with an exhibition walk-thru by El Nopal Press Founder, Francesco Siqueiros, at 3pm. B. A. T. at Offramp Gallery features the works of 21 women artists who have printed with master printer Francesco Siqueiros of El Nopal Press. Artists included in the exhibition are Lisa Adams, Susan Bolles, Anita Bunn, Carolyn Castano, Emily Cheng, Sandra De La Loza, Pia Elizondo, Elsa Flores, Diane Gamboa, Silvia Gruner, Sherin Guirguis, Shirley Jaffe, Annie Lapin, Dominique Liquois, Rocio Maldonado, Ruby Osorio, Renee Petropoulos, Daniela Rossell, Analia Saban, Linda Stark & Laureana Toledo.


Bir bağımsız sanat topluluğu olan Unusual Care Art/Sıradışı Sanat Grubu'nun el birliğiyle yürüttüğü, Türkiye'nin dört bir yanından çeşitli sanat akademilerinden ve de bağımsız sanatçıların içinde olduğu 44 sanatçıdan oluşan ve küratörlüğünü Akşit'in üstlendiği serginin zor şartlarda yürütülmesi ismine son derece manidar. Hala varolma mücadelesiyle, idealist amaçlarla, sanatçı kişiliklerinden taviz vermeden, onurlu mücadeleyle sanat yapmaya çalışan, sponsorsuz, bağımsız, zor maddi koşullara rağmen hala direnen sanatçıların katılımıyla gerçekleşen.. HALA BAĞIMSIZ SANAT MÜMKÜN MÜ? isimli sergi, 24 Ocak-02 Şubat 2014 tarihleri arasında Şirket-i Hayriye Sanat Galerisi'nde gezilebilir. The name of the exhibition which is carried out by the cooperation of an independent art community: Unusual Care Art/Sıradışı Sanat Grubu and 44 other artists that cosisted of independent artists from all over Turkey and curated by Akşit is meaningful when we consider the difficulties of the task. The exhibiton, ... HALA BAĞIMSIZ SANAT MÜMKÜN MÜ? is executed by artists who are struggling to be with idealistic purposes, never compensating on their artistic personalities, trying to make art with honorable efforts without sponsors, independently can be visited between the dates of 24 January 02 February at Şirket-i Hayriye Art Gallery.


Erkaya'nın fotoğrafları iddialı, heyecanlı ve bir o kadar da tahrik edici oluşlarının yanı sıra, masum ve duru bir narsisizm yansımasıyla izleyiciye meydan okuyor. Koray Erkaya'nın sergisi 23 Şubat tarihine kadar Piramid Sanat'ta izlenebilir.


tarihleri arasında Nişantaşı RENART Sanat Galerisi'nde görülebilecek. exhibition 'IN' since 2012, is now presenting his new solo exhibition 'ONCE' . awards at the most prestigious photography contests all around the world.


Sergi koordinatörlüğünü Didem Hazinedar'ın yaptığı Nurettin Erkan'ın toplam 24 eserinden oluşan 'KATABASİS // EVE DÖNÜŞ', 29 Ocak 2014 1 Mart 2014 tarihleri arasında ARTNEXT ISTANBUL'un yeni mekanında görülebilir. Coordinated by Didem Hazinedar, Nurettin Erkan's exhibition CATABASIS // HOME COMING can be visited at the new space of ARTNEXT ISTANBUL between January 29 March 1, 2014.


Nişantaşı ART212 Sanat Galerisi'nde izleyicisi ile buluşuyor. Şekil değiştirse de, teknolojik gelişmeler başka uğraşlar yaratsa da sosyal yaşamımızda geçmişten bugüne süre gelen aktiviteleri yoğunlukla tercih ettiğimize de dikkat çekmek isteyen Nerkiz Akçura, kendi sanat hikayesini de buna benzetmektedir. Minyatürün geleneksel tarzı ile sanat hayatına başlamış ve daha sonra çağdaş yorumlarıyla devam etmiştir. Bunu yaparken de minyatürün temel yaklaşımlarından uzaklaşmadan çağdaş yorumu, özgün tarzı, dinamik ve cesur kompozisyonları ile dikkat çekmiştir. 28 Ocak -7 Şubat 2014 tarihleri arasında, Pazar ve resmi tatiller hariç günlerde 9:30-18.30 saatlerinde sergi ziyarete açık olacaktır. Sergi açılış daveti 28 Ocak Salı saat 18:00 21:00'de gerçekleştirilecektir.