Valentin Popov ve Victor Sydorenko'nun ortak sanat projesi olan Bilinçsizliğin Hafızası, 10-17 Eylül tarihleri arasında Piramid Sanat'ta sanat severlerle buluşuyor. Bilinçsizliğin Hafızası, Ukraynalı ve Amerikalı iki sanatçının kültürel işbirliği ile ortaya çıktı. Totaliter rejimin baskısı altında büyümüş son kuşaktan olan sanatçılar, realizmden yeni avangarda geçişte en özgür üretimlerini gerçekleştirdi. Zaman, hafıza ve geçmiş etrafında şekillenen Bilinçsizliğin Hafızası, yapısal ve görsel dilin farklı yorumlarını irdeliyor. Sanatçılar, Bilinçsizliğin Hafızası sergisiyle birlikte, çağdaş ve bir o kadar da karmaşık hayatımızın bize getirdiği, hatıraların değersizleştirilmesi, totaliter rejimin kalıntıları, kimlik problemleri ve küreselleşen dünyamızda yeniden yapılan var olma kaygıları gibi güncel olarak hayatımıza yansıyan gerçeklikleri bizlere sunuyor. Bunun da ötesinde, sanatçılar yeni üretim biçimlerinin her deneyimi üzerine çalışarak, bilinçli bir şekilde kültürel mirasımıza yeni yaklaşım modelleri oluşturuyor. Valentin Popov, fotoğrafçı Drew Altizer ile işbirliği yaparak oluşturduğu SELF serisi ile, malzemeleri dönüştürme arayışında kendi yüzünü kullanıyor. İyimserlikle umutsuzluğu, geleneksellikle köktenciliği, maddeyle fikri yüzleştirerek görsel bir bellek oluşturan Popov, okuduklarımız ve düşündüklerimizin zihnimizde/beynimizde olan etkisiyle, gördüklerimizin ve hislerimizin görsel baştan çıkarıcılığını karşılaştırıyor. Victor Sydorenko sergide Zaman Kapsülü adı altında, üç ayrı dönemden fotoğraf çalışmalarını sergiliyor: Zamanın Değirmentaşları, Doğrulama, Kimliksizleştirme. Victor Sydorenko yeni bir seviyede sosyal iletişim başarabilmek için, totaliter bakış açısından kurtulabilmek amacını denemek üzere, zaman ve bellek başlıklı temalara değiniyor. Bilinçsizliğin Hafızası, 17 Eylül tarihine kadar Piramid Sanat'ta izlenebilir. Memory of Unconsciousness art project of Valentin Popov and Victor Sydorenko opens on Tuesday, September 10 at Piramid Sanat. The project Memory of Unconsciousness is an example of prolific cultural cooperation between artists from Ukraine and the United States of America. The example of the transition from the realism to the Neo-avant-garde is first of all their tribute to the possibility of free creativity of the latest generation that grew up and worked under the totalitarian regime. Time, Memory and History are central ideas of their project Memory of Unconsciousness that extrapolate their polyvariance and different interpretations into the language of visual images and structures. The artists embrace specific realities of our time into his creative scope in the art-project: the problems of remembrance, legacy of totalitarian vestiges, issues of personal identification in the contemporary ever more complicated world and the perspectives of existence in the new globalized model of living. Furthermore, using deliberately de-ideologized approach to cultural heritage, the artists applying the whole means of new media. In the series of works SELF by Valentin Popov in collaboration with photographer Drew Altizer- the artists uses his face as a research material on transformations. This project is the visual record of his continuing confrontation between optimism versus hopelessness, tradition versus radicalism, and object versus idea. In taking in the totality of Popov's conception, the visual seduction of what one sees and feels confronts the cerebral issues of what one reads and thinks. Victor Sydorenko represents on the exhibition photo-works from three cycles: Millstones of Time, Authentification and Depersonalization under one name Time Capsule. Victor Sydorenko addresses important themes of memory and time, reconsiders attempts to get rid of totalitarian world-view to achieve a new level of social communication. Memory of Unconsciousness can be seen at Piramid Sanat until September 17.


Romantizmin aşırı duygusallığına tepki olarak doğan Realizm Fransa'da doğmuş olsa da Fransa dışında rağbet görmüştür. Sanatta Gerçekçilik tohumunu eken XIX. Yüzyıl yazarları sonrasında Zola, Balzac, Dostoyevski bu olguyu doruğa eriştirmiştir. 1857 yılında Gustave Flaubert'in Madame Bovary adlı romanıyla, realizmin, romantizm karşısında üstünlük sağladığı kabul edilmektedir. Ancak çok kısa zaman sonra Endüstri Çağının bilinçlenen toplumu, Sanatta Yansıtıcılığın gereksizliğini kavrayacak ve gerçeğe yön verici bir tavır içine gireceklerdir. Yeni bir çağa girerken yeni bir düşünce anlayışı gelişmektedir. Toplumsal sorunları yönlendirici, düşüncede oluşturulan kavramsal sanatın yaşama karışan ve onu biçimlendiren yapısını benimseyecektir. Endüstri Çağında Evrensel İnsanlık anlayışının, Hümanizmanın, Toplumsal Yaşam Hakkının geliştirildiği bir dönem başlatılmıştır. Bu çağ insanının kavuştuğu tüm haklar ve yaratılan yeni kültür anlayışına paralel gelişen düşünce yapısı, Rönesans'tan bu çağa kadar süren değerler dünyasını altüst etmiştir. Bireyin düşüncelerini uygulayabildiği toplumsal düzende, birey yine topluma karşı duyduğu sorumluluk duygusunu toplumdan alır. Düşünce oluşturucu ve yapıcı boyutunun gelişimi ile bu çağ insanının düş gücü, yaratıcılığı, olası dünyalar tasarlayıp bunları gerçekleştirmesini de sağlamıştır. Hayal gücü ve yeni oluşumlar yaratma etkinliği düşüncede geliştirdiği uyguladığı iki önemli kıstas olmuştur. Endüstri Çağında gelişen teknik oluşum, insanın doğadan kopmasını da beraberinde getirir. Bununla birlikte artık insan, bireyselden toplumsala dönüşen, dünyasal bir yaşam oluşumunu tasarlayan, biçimlendiren, düşünen, konuşan, haklarının bilincine varmış bir anlayışla hareket eder. Burada en önemli edim, sanatçıların sanat anlayışlarını dönüştürmeleri ile olmuştur. Artık XIX. yüzyılın başına buyruk sanatçısının yerini, toplumsal sorunlara çözüm getirmek, çözüm üretmek için sanatsal dili harekete geçiren kolektif bir yaratıcılık almıştır. Çünkü Endüstri Çağı, yalnızca bölge tarihini değil insanlık tarihinin yeni bir başlangıcı olmuştur. Bu durum ise sanatsal bir devrim özelliği taşır. 1919 yılında Almanya'da Bauhaus'un kurulması sanatta yeni bir eğitim sürecini başlatır. Okulun kurucu W. Gropius'un gerçekleştirmek istediği ideal, büyük yapı diye tanımladığı geleceğin Endüstri Çağı çekirdeğini oluşturmaktır. Bu okulda her meslekten insanın kolektif çalışma içine girerek ortak bir yapı oluşturması söz konusudur. Ancak, kolektivizm bireyi yok etmeyi değil, tam aksine sanatçının bireysellikteki dar sınırları aşarak yaratıcı özgürlüğe ulaşmasını amaçlamaktadır. Paul Klee, 1921-1923 yılları arasında verdiği derslerde Olası Dünyalar kavramını geliştirmek için, öğrencilerine gördükleri her bir nesneyi yeni biçimlerle yinelemelerini öğretiyordu. Kısacası XX. Yüzyıl sanatı, insan görüngüsüne yeni bir düşünce sistemi aşılıyordu. 20 yüzyıl sanatını biçimlendiği yıllar 1910-1930 arası dönemdir. Bu kısa süreçte sanat çok hızlı ve yoğun bir etkinlik yaratmıştır. Bu oluşuma, Piccaso, Le Corbusier, Mondrian, Gropius vb. sanatçılar öncülük etmişlerdir. Kübizm bu çağ sanatına dönüm noktası olmuştur ve Natüralist Sanat yerini Soyut Sanat Dönemine bırakmıştır. Soyut Sanat, yaratma özgürlüğü ile biçim kazanırken Paul Klee şöyle diyordu; Bu Sanat görüneni vermiyor, düşünceyi görselleştiriyor. Soyut Sanat üslubunu uygulayan sanatçılar, 'Evrensel İnsanlık Kavramına', 'Toplumsal' bir boyut kazandırarak gelecek kuşaklara öncülük ediyordu. Bu durum, Endüstri Çağı insanının yaşam üslubunu da belirleyen bir işlevsellik rolünü beraberinde getirmiştir. Sanat artık yaşama karışmıştı ve De Stijl Grubunun varlığını netleştirmiştir. Konstrüktivistlerin, Bauhaus sanatçılarının ve Dadaistlerin bu yeni yaşama üslubuna katkı sağlayan büyük hareketler oluşturmasında etkin gücü vardır. De Stijl, 1917 yılında Hollanda'da ortaya çıkmış olan Modernist bir akımdır. O yıllarda De Stijl dergisi çıkartılmış, Piet Mondrian ve Theo Van Doesburg tarafından 1919 yılında ilk, 1928 yılında ise son sayısını yayımlamıştır. Bu akımın öncü sanatçılardan Piet Mondrian Natüralizm, Empresyonizm ve Sürrealizm akımlarını inceledikten sonra Kübizmi çözümlemiştir. Bunların sonucunda Neoplastisizm akımının üslubu ve renk olarak kabul edilmeyen siyah, beyaz ve grinin yanında ana renkler olan kırmızı, mavi ve sarı kullanıldığı soyut bir geometrik dili benimsemiştir. Piet Mondrian, Theo van Doesburg, Gerrit Rietveld, Bart van Der Leck gibi önemli sanatçı, tasarımcı ve mimarlar bulunduran; Doesburg, Gerrit Rietveld, Bart van Der Leck gibi sanatçıların sanat dili olan bu akım XX. Yüzyılın bitiminde yaşamımızda seyreden tüm olgular yine XX. yüzyılın ilk çeyreğinde oluşturulan sanatsal hareketlerin sonucudur. Ancak, Endüstri Çağının gelişimi beraberinde pek çok kaygı ve sorgulamayı da beraberinde getirmiştir. Tekniğin, teknolojinin, sanayinin gelişimi insanlara uygar, konforlu ve iletişim yönünden yakınlaştıran/uzaklaştıran bir yaşam öngörürken yarınlarda yaşayacak insanları, duygu iletişimleri ve tekniğin getirdiği makineleşen bir yapıyı nasıl insanca kurgulayarak nasıl insanca yaşayacakları sorgusunu da beraberinde getirmektedir. Bu dönem içine giren sosyal, siyasal, kültürel, ekonomik durumlar ve sanatın diğer disiplinleri olan edebiyat, mimari, sinema, müzik eş zamanlı olarak plastik sanatlar gibi tüm bu değişim ve dönüşümlerin birer unsuru olmuştur. Sanatın reddedilemez gerçeği olan geçmiş sanat disiplinlerinin geleceğe uzanan dili, aynen tüm ülkelerin toplumsal oluşumundaki siyasal, sosyolojik ve felsefi gelişmelerden etkilenerek geleceğe evrilmektedir. Yani kısacası modasal bir durum gibi geçmişin değiştirilerek, eklenip çıkartılarak yeniden yaratılmasıdır.


- Kayaköy - Gemile Adası - Afkule Manastırı Ülkemizin en önemli tatil beldelerinden olan Fethiye, doğal güzellikleriyle de görenleri kendine hayran bırakıyor. Kadim kültürlerin izlerini taşıyan Fethiye, birden çok tarihi alanı da bünyesinde barındırıyor. Rumlar döneminden kalma Kayaköy, Ölüdeniz'in hatta Akdeniz'in önemli adalarından biri olan St. Nicholas Adası diğer adıyla Gemile Adası ve Afkule Manastırı'na ev sahipliği yapan Fethiye, geçmişin izlerine tanık olmak isteyenleri kendine çağırıyor. Tarihi ve doğal güzellikleriyle Türkiye'nin yanı sıra dünyanın birçok ülkesinden ziyaretçi akınına uğrayan Fethiye, kadim kültürüyle de herkesi kendine hayran bırakıyor. Fethiye, bölgenin birden çok tarihi alanı bünyesinde barındırıyor. Rumlar döneminden kalma Kayaköy, Ölüdeniz'in hatta Akdeniz'in önemli adalarından biri olan St. Nicholas Adası ve Afkule Manastırı gezilmesi gereken yerlerden. Bir tepenin yamacına kurulmuş Rumlar döneminden kalma Kayaköy, 1923 yılındaki mübadele ile birlikte terkedilmiş ve burada Türkler yaşamaya başlamış. Türklerin de bir dönem sonra köyü terk etmesinden ve 1957 Fethiye Depremi ile köyün hasar görmesinden sonra köyde bir daha yaşam kurulmamış. Kayaköy'de yaklaşık 500 hane bulunuyor. Her biri 50 m2 büyüklüğünde, iki katlı, birbirlerinin manzarasını kapatmayacak şekilde inşa edilen köy, 2 Yunan Ortodoks Kilisesi ile birlikte koruma altına alınmış durumda. Peki, bu tarihe köye nasıl gidilir derseniz; Kayaköy, Ölüdeniz Tabiat Parkı'nın kuzeyinde kalan Kayaköy isimli mahalle. Kayaköy'e Ölüdeniz Hisarönü'nden kalkan minibüslerle gidilebilir. Hisarönü'nden 4,5km uzaklıkta, yaklaşık 7dk sürüyor. Gemiler Adası diğer adıyla St Nicholas Adası ise Fethiye deyince akla ilk gelen önemli adalardan biri. Ada, Ölüdeniz' yaklaşık 7km, Gemiler Plajına ise yaklaşık 1 km uzaklıkta. Ölüdeniz'in batısındaki Gemiler koyunun içinde yer alan, M. S 5 ile 13 yüzyıllar arasında Bizans ve Roma dönemlerinde yapılan St Nicholas Kilisesi'nde su sarnıçları, evler ve günlük hayatı idame ettirmek için gerekli ev, depo, tünel gibi yaşam alanları yer alıyor. Tünel büyük kilise olan St Nicholas kilisesi ile diğer küçük kiliseyi 500 metrenin sonunda birbirine bağlıyor. Deprem sonucu bazı yerleşim yerleri sular altında kalan Ada da hala ayakta duran yerler var. Turistik geziye açık olan adaya Ölüdeniz'den ve Gemiler plajından kalkan teknelerle gitmek mümkün. Afkule Manastırı da denizden yaklaşık 400 metre yükseklikte dik bir yamacın üzerine konuşlanmış durumda. Hagios Elefterios denilen bir keşiş tarafından kayaların oyulmasıyla yapılan Afkule Manastırı, keşişi kimsenin rahatsız etmemesi ve tehlikelerden korunmak için bu kadar yüksek noktaya inşa edilmiş durumda. Manzarasıyla da herkesi kendine hayran bırakan Afkule Manastırı, gezginleri kendine çağırıyor. Geçmişin izlerine tanık olmak isteyenlerin tüm bu destinasyonları gezebileceği gibi Fethiye'de, farklı birçok konaklama imkanı bulunuyor. Fethiye Otelciler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Tolga Doğan, Tatilciler, deniz, doğa ve kültür tatili açısından cezbedici ve seçenekleriyle sınır tanımayan yerlerden biri olan Fethiye'yi son dönemde oldukça fazla tercih etmeye başladı. Maceraperestler Fethiye'de keşfe çıkacakları güzellikler doğrultusunda farklı bölgelerde konumlanan konaklama olanaklarını seçerek rotalarını belirleyebilirler dedi.


1974 Münih doğumlu sanatçı Lisans öğrenimini, Ankara Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Resim-İş Eğitimi Bölümü'nde; Yüksek Lisans ve Sanatta Yeterlik Programını, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Resim Anasanat Dalı' nda tamamlamıştır. 1996 -2006 yılları arasında MEB bağlı okullarda Resim öğretmenliği yapmıştır. 2009 itibariyle de Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Ankara, İstanbul ve İzmir'de olmak üzere onbeş kişisel sergi açmıştır. Çanakkale'de ilk kez gereçekleşecek, onaltıncı kişisel sergisini açacak olan Serpil Kapar; Çanakkale'den çok değerli bilgi ve tecrübeler edindim, gerçekleştirdiğim sergi benim kendi okumalarımı yapabilmem açısından çok değerli. Bozcaada estetik beğenisi yüksek bir lokasyon bu sebeple adada olmaktan mutluluk duyuyorum diyerek sergisi ile ilgili duygu ve düşüncelerini dile getirmiştir. UPSD üyesi olan sanatçı yurtiçi ve yurt dışında bir çok workshop ve sergiye katılmıştır.


Massey Klein Gallery is pleased to announce, Daydreamers, a solo exhibition of new works by Tony Toscani. The exhibition will be on view from September 6th through October 13th, with an opening reception on Friday, September 6th, from 6-8pm. This is the artist's first solo show with the gallery. Toscani's paintings capture the zeitgeist of the millennial generation. In his latest body of work, Daydreamers, Toscani continues to capture the contemporary condition. Daydreamers features a collection of new paintings and drawings that deepen the artist's engagement with his figures who grapple with social anxiety, disillusionment, boredom, and vanity. His work continues to sensitively express mortality and spirituality while poetically portraying scenes of everyday life. Each figure and moment is as recognizable as they are poignant. Portraits of weary and disenchanted individuals caught during mundane, pedestrian moments, checking one's phone, or staring at a screen, reveal the isolating tendencies associated with technology. Melancholic expressions saturate the compositions in the most sensitive and alluring ways. Lumbering giants with pin heads take selfies or slump at tables while sipping coffee. While it remains unclear what the figure may be thinking, Toscani paints moments that we can all relate to and identify with; a portrait of society. Toscani received his MFA from the School of Visual Arts in New York City and lives and works in Brooklyn, New York. The artist has exhibited throughout the United States including shows in New York, Miami, and Pennsylvania. This is his first solo exhibition with Massey Klein Gallery. Massey Klein Gallery is located at 124 Forsyth St. New York, NY 10002.


Ali Alışır'ın sanatsal pratiğininin dönemlere ayrılarak irdelendiği kitapta, sanatçının 2009-2019 yılları arasında ürettiği Melez Ruhlar (2017), Kozmos (2016), Sanal Manzaralar (2014), Sanal Savaşlar (2012), Sanal Mekanlar (2011), Sanal Bedenler (2009) serileri, bedenin var edilmesi, bedenin mekanla özdeşleşmesi, bedenin mekanı terk edip başka bedenlerle savaşma sürecine girmesi, savaşmayı bırakıp doğaya, manzaralara kendini bırakması, dünyadan evrene yönelerek kozmosu keşfetmesi, evrenden kendi içsel ve spirütüel varoluş arayışına uzanan bir izlek sunarken, Ali Alışır'ın bireysel uygarlık anlatısının görsel- imgesel serüvenini ortaya seriyor. Ali Alışır'ın on yıllık sanat serüveninin ele alındığı kitapla paralel düzenlenen sergi ise sanatseverlere kitabın görsel sağlamasını yapma imkanı sunuyor. Ali Alışır, Bozlu Sanat Yayınları'ndan çıkan, Derya Yücel'in kaleme aldığı Ali Alışır 2009-2019 isimli kitabının tanıtımı ve kitapla paralel olacak şekilde tüm dönemlerinden yapıtlarını içeren seçkiyle Bozlu Art Project Mongeri Binası'nda.


Bir sanatçı için olgunluk çağı ne zaman başlar? Çeşitli kıstaslardan söz edebiliriz buna yanıt vermek için. Ancak Ali Raşit Karakılıç'ın ister olgunluk çağı olarak tanımlansın isterse arayış; gerek malzeme gerek estetik, gerek kurgu, gerekse biçem olarak yepyeni ve bir o kadar heyecan verici bir dönemin kapılarını araladığını söylemek yanlış olmaz. Dönüşüm / Transformation sergilerinde de hurdalıklarda, eskicilerde yakaladığı 'anları' tuvale ve tuvalden başka pek çok farklı zemine aktarıyor, bunları kesip biçerek tekrar tekrar dönüştürüyor ve yepyeni bir bütün oluşturuyordu. Tüm bunları yaparken de yapı bozumcu bir anlayışla öze kavuştuğunu, 'sıradan' anları yapıtlarına taşısa da rastlantısal olana mesafeli durduğunu söylemek mümkün. Oysa bu yeni işleriyle Karakılıç, yepyeni bir hikaye anlatmaya başladığını, hikayesini anlatabilmek için 'tüm'den gelen her veriye açık olduğunu gösteriyor. Sıkça dolaştığı hurdalıklarda yeni serüvenleri için esin kaynağını bulmaya devam ediyor Karakılıç. Bu kimi zaman retinasından içeri sızan bir kadraj, kimi zaman ise ömrünü çoktan tamamladığı düşünülerek bir kenara atılmış bir hurda parçası. Ancak rastlantısal olanla ilişkisi daha samimi ve 'buyur etmek'ten hiç çekinmiyor. Yeni işlerinin temel malzemesi olan klima radyatörleri de böylesi bir berrak zihnin algısı sayesinde giriyor Karakılıç'ın bu dönemine. Anadolu'nun ana tanrıça kültünden ikonalara, Göbeklitepe'nin sırları ve muhteşemlikle bezeli öyküsüne göz kırpan bir sergiyle karşı karşıyayız. Farklı formlardaki bu yeni yapıtlarının fark edilmeyi bekleyen detaylarında malzemenin kendine ait dilini, öyküsünü bir an bile yadsımıyor sanatçı. Tam aksine bu dili kendisininkiyle bütünleştirerek üslubunu ve anlatımını kuvvetlendirirken izleyicisiyle bunu paylaşmakta bir an için bile tereddüt etmiyor. Sanatçı, bu dünyanın halet-i ruhiyesini dışlamadan, inadına umutla; suretleri, duyguları, bütün bunlara tanıklık edenleri ve bu suretlerin etrafındaki fısıltıları işliyor hurda klima radyatörlerine. İncecik levhaları ışığın dokunuşunu hesaplayarak kıvırıyor, eğip büküyor. Bu bükülmelerle yeniden hayatın tarifini yapıyor. Dünyanın anlam çoğulluğuna en kişisel, en mahrem, en özverili dokunuşlarıyla katkıda bulunuyor. Bu yapıtlarda usta desen anlayışı ve ışık bilgisiyle birlikte bir zanaatkar yan var. Sanatçı malzemesini çok iyi tanıyor ve 'dinliyor'. Çevresindeki gündelik hayatı yakından inceliyor, sonra gördüklerini alegori ve mitos malzemesi olarak kullanıyor. Seçtiği sıra dışı malzeme sadece formuyla sanatçının diline katkıda bulunmuyor aynı zamanda gerçek işlevi de sanat diline, biçime ve öze sessizce sızıyor.


Türkiye'de yalnız yaşayıp, pencerelerinden mahallede oynayan çocukları izleyen teyzeler bile, bir kaleci çok yakışıklı olsa da, bunun onun en iyi kaleci olduğunun işareti sayılamayacağını bilirler. Türkiye'deki sanat koleksiyonerlerinin önemli bir kısmı, bu teyzelerin futboldan anladığı kadar sanat ortamının alfabesini bilmiyorlar. Sanat alıcısının hiç bilmediği noktalardan biri de, bir eserin yapıldığı yılın, o resmin en önemli verisi olduğudur. Sanat tarihi, her şeyden önce yapıtların doğum tarihleri ile ilgilidir. Bu hafta Akaretler ArtWeek'de karşıma Elvira Bach resimleri çıktı. Bizim kuşağın Yeni Dışavurumcu ekolünün Berlin hattından gelen bir sanatçıydı. 40 yıl önceki sergilerden bildiğim, dostum Fetting veya Salome ile çeşitli sergilere katılmış, kariyer yapmış bir sanatçı. Evet, belki kendi çizgisinde devrimlere imza atmamış ama yeni dışavurumcu hattın içinde yerini korumuş bir isim... O yapıtlara bakan Türk alıcısının benzer bol renkli figüratif işler yapan genç sanatçılarla nasıl haksız yere eşdeğer bakabildiğini düşündüm. Ne yani bu resimler on kere daha pahalı, sanki çok daha mı güzeller? kıyaslaması, Türkiye'nin en eski müzesinin yalnız 15 yaşında olması ile ilgili bir eğitim sorunudur. Hangi sanatsal devrimi kimin yaptığı ve tarihe kalma ihtimalinin çok daha fazla olup olmadığı gibi temel konuların Türk piyasasında bir karşılığı yoktur. Ünlü eleştirmenlerin veya küratörlerin analizlerinin bir önemi yoktur. İki kaş göz ile birbirini yönlendiren paralı cehaletin ukalalığı, sanat tüccarlarının ellerindeki kurtulmaya çalıştıkları eserleri zorla yönlendirmeleri, sanatın gerçek tüm kriterlerini yok etmek konusunda adeta birbirleriyle yarış içindedirler. Bir eserin ucuzluğu, burada öncülük veya yeni parlayan yıldız adayı gibi temel verileri geçerek, ana kriter haline gelir! Bir başyapıtın veya en çok aşık olacağı bir eserin arayışı yok hükmündedir. Ne? Sen hala Türk sanatçılardan mı iş alıyorsun! Yatırım değeri yok ki! krizleri eşliğinde, şımarıklıklarını doruğa taşıyarak bir toplumun, kendi çağdaş kültürünü yok etme peşinde koşanların, acil olarak Çin'e, Kore'ye, Japonya'ya, Hindistan'a giderek, o ülkelerin koleksiyonerlerinin nasıl tam tersine sanatçılarını dünya haritasını yerleştirebilmek için hangi pazarlıkları ve fedakarlıkları yaptıklarını analiz etmeleri lazım. Bugün toplu ayin yaparcasına kendisini bütün fuarları ve bienalleri gezmeye adeta mecbur hisseden yeni koleksiyoner tipolojimizin ve kapitalimizin, aynı yabancı isimleri veya daha da pahalısını alarak birbiriyle hava atma yarışına girişmeleri Türk çağdaş sanatına neye mal olduğunu hissedemeyecek kadar ülke nabzından kopmuşlardır. Bu hafta üst üste açılacak Contemporary İstanbul'la, İstanbul Bienali ile, Arter'le, Odunpazarı Müzesi ile ve daha sayısız paralel aktivitelerle toplumumuz bir anlamda sanata doyacak. Ama bu selin içerisinde sürüklenen sanatseverlerin, önlerine konulan her şeyi sorgusuz sualsiz hazmetmemek gibi bir ev ödevinden başarıyla çıkmaları gerekecek. Bu bağlamda geliştirilmesi gereken seçicilik Türk sanatının geleceğini belirleyecek... Keyifli bir sanat haftası dileğiyle! Bu arada Ukraynalı Valentin Popov ve Victor Sydorenko'nun çalışmalarının yer aldığı sergi de, 10 Eylül Salı günü Piramid'de açılıyor.


Kuzguncuk'ta yeni bir sanat alanı olarak açılacak olan Kuzguncuk Art Project, Türk resminin değerli sanatçılarından oluşan bir koleksiyon sergisi ile 21 Eylül'de açılıyor. Sergi, mahallenin eski adı olan Hrisokeramos | Altın Kiremit'ten adını alıyor. Bu adın, II. Iustinos (565-578) tarafından yaptırılmış olan, çatısı altın yaldızlı kiremitlerle kaplı bir kiliseden geldiği rivayet edilir. Sergi de Kuzguncuk'ta yaşamış sanatçıların dışında Can Yücel tarafından imzalanmış olan Burhan Uygur'un bir eskizi de yer alıyor. Sergide elde edilen gelirin bir kısmıylada Kuzguncuk'ta yaşayan sokak hayvanlarının yiyecek ihtiyaçlarının giderilmesi planlanıyor. Sergide eserleri yer alan sanatçılar: Adnan Turani, Alaettin Aksoy, Ali Demir, Artin Demirci, Avni Arbaş, Avni Memedoğlu, Azat Yeman, Bedri Rahmi, Bubi, Burhan Doğançay, Burhan Uygur, Cansen Ercan, Çağdaş Erçelik, Devrim Erbil, Erdal Alantar, Ergin İnan, Fikret Mualla, Füreyya Koral, Hakkı Anlı, Hamit Görele, İbrahim Balaban, İsmet Doğan, Mehmet Gün, Mithat Şen, Muhsin Kut, Mustafa Ayaz, Namık Denizhan, Neşe Erdok, Nuri İyem, Özdemir Altan, Rafet Ekiz, Sadi Diren, Süleyman Saim Tekcan, Şadan Bezeyiş, Tanju Demirci, Yusuf Katipoğlu. Sergi, 21 Eylül 17 Ekim tarihleri arasında İstanbul'un tarihi mahallesi Kuzguncuk'ta gezilebilir.


HUGO GALERIE is pleased to present Summer Collective II, a group exhibition of paintings, sculptures, and drawings. The Summer Collective II features works of art by HUGO GALERIE artists Beth Carter, Marc Chalme, Marc Dailly, Jernej Forbici, Federico Infante, Joseph Paxton, Eric Roux-Fontaine, Brian Keith Stephens, and Benoit Trimborn. We are exhibiting new collections and pieces never-before-seen in New York City, with an introduction to the paintings of French artist Guillaume Chansarel. HUGO GALERIE is a fine art gallery in New York City specializing in contemporary figurative painting and sculpture. The gallery represents an international roster of artists working in a variety of media and range of genres. Please direct inquiries to info@hugogalerie. com.


Bir kaç yıl önce Tunca Sanat Galerisi'nin bir sergi açılışına davetliydim, Tepebaşı'ndan bir taksiye bindim, adresi söyledim: Bülbül, Paşabakkal sok. -Eskidji İş Merkezi Dolapdere; bana göre çok yakındı ama şoför Tarlabaşı'dan aşağıya inmek istemedi, Kasımpaşa'dan dolaşacaktı! Anlamadım, açılışa geç kaldığımı vs. anlatırken, şöför, ... burada yaşamadığınız belli, bu sokaklara girmek istemiyorum, bir gece öldüreceklerdi, zor kaçtım! Peki kimler bunlar..? Adam: Madem meraklısınız, gidelim. dedi ve aşağıya inen sokaklardan birine girdik. Sanki birden düşte olduğu gibi paradoksal bir mekan değiştirdik, sokağın pisliği, kararmış duvarlar giderek o denli karanlık insanlar; sefalet, sanki hiç yıkanmamış, çul giysiler içinde bir sürü çocuk arabanın camlarına vuruyor, kadınlar kapıların önünde perişan, karanlık adamlar ötelerden topladıkları çöpleri yığmışlar, zorla geçtik, çöp arabalarını özellikle rahatsız etmek için sokağı daraltmışlardı. Sonunda aşağıya indiğimizde tarifsiz, büyükçe depo görünümünde, ön cephesinde ESKİDJİ yazan yeni bir yapının önüne geldik. Şöföre, Söyledikleriniz doğruymuş, peki kim bu insanlar, nasıl olur İstanbul'un merkezinde bu sefalet? dediğimde bana yanıtı, Buralar boştu uzun yıllar, Rumlar gittikten sonra; geçmezdik buralardan ama bu adamlar nereden geldi, Belediye nasıl göz yumdu, gördünüz karanlığı! Teşekkür ettim. Ona Tarlabaşı'nın tarihini, 6 7 Eylül'ü anlatacak vaktim yoktu; binaya girdim, galerinin olduğu kata çıkan devasa asansörü gösterdi birisi; ne bileyim; nedir bu bina diye soracaktım, vazgeçtim, sokağın şokunu atamamıştım! Asansörden çıkınca galerinin uğultusunun olduğu açık büyük kapıdan girdiğimde, kalabalık ve dört genç ve güzel kızın yaptığı oda müziği... Garsonun getirdiği içkiyi içerken beni buraya çağıran Mimar Mehmet gülerek geldi! Arter yeni binasında yeniden açılırken, günümüzün sanatını tüm boyutlarıyla geniş kitlelerle buluşturmayı misyon ediyoruz diyor Arter Başküratörü Emre Baykal, İstiklal caddesinde sanatseverlerle buluştukları 10 yıl içinde yaklaşık 1300 eseri kapsayan koleksiyon derlediklerini söylüyor. Emre Baykal 1300 eseri kapsayan bir koleksiyondan söz etmişti, bu eserlerin ne olduğu, hangi malzemelerle yapıldığı, zamana dayanıklılığı, yanıcı, kendi kendini yok eden kimyasal kökeni meçhul boyalar, yapışkanlar, plastikler, karton vs. Bu Contemporary'de oynayanlar üç boyutlu gözlükler taktıkları için, dıştaki yalnız parlayan devinimleri görüyorlar, onlara benzeme isteği ve de özellikle snop, distiller, prizmatik yani onlara akıl verenlerin dümen suyunda olmak. Bu konudaki ÇAĞDAŞ SANATI ANLAMAK SEMİNERLERİ 1 22 Şubat 2019 blog yazımda, sürekli Fransız basınında skandal olarak ya da alay edilerek manşet olan, Kültür Bakanlığının FRACS Çağdaş Sanat Ulusal Koleksiyonu nun tüm Fransa'da 12 Çağdaş Sanat Müzelerine düzenli devlet tarafından satın alınan 30 bin sanat eseri nin depolarda auto-detruiction çürüdüğünün bilançolarının da gözaltı edildiğinin belgelerini arşivimde saklıyorum. Fransa'nın Çontemporary adına söz sahibi isimlerin Fracs'ı kafa-kola alıp, onu geçim kaynağı ettiklerinin altını çiziyorum; internette koleksiyona bir göz atın, gördüklerinize inanamayacaksınız, bu sanatçılar eski eşyalarını çöpe atmıyorlar yerleştirme adına projelerde buz dolabı, eski halılar ve giderek sokaktan buldukları ne varsa... İsim vermiyorum, çünkü tanıdık biri de çıkabilir! Arter yöneticilerinin bundan haberi olduğunu zannetmiyorum; olsa da Koç Holding'e söylerler mi, o da meçhul! İşte Dolapdere, Kasımpaşa semtlerinin günümüz sanatına ulaşmaları için experimantale içeren performans önerileri; söz verdiler: mahalleye sırtlarını dönmeyecekler!


Sanırım Artistik Direktör Touati hanımefendinin fuara en büyük katkısı yeterince bayatlamış ve bugünün şartlarında içi tamamen boşaltılmış AKDENİZLİLİK kavramını başlık olarak kullanması, giriş ücretlerini düzenlemesi ve ayrıca Baraz Galeriyi kapı dışarı etmesi olmuş. Geçtiğimiz yıl ve bir önceki yıllara göre katılım oranında düşüş yaşayan fuara bu sene 66 galeri katılmış, bu galerilerin 32 tanesi Türkiye'den 1'i ABD'den, 5'i İspanya'dan ve Gürcistan, Fransa, İran, Avusturya, Almanya, Portekiz, Güney Afrika gibi ülkelerden katılıyorlar. Bir kısmı fuar yönetiminin geliştirmiş olduğu farklı sponsorluk modeli ile fuar destekçileri veya ilgili ülke kurum, şirket ya da kuruluşların galeri destek programları ile katılmış galeriler. Oysa Sayın Güreli'nin atladığı iki önemli ayrıntı var; müze dediğiniz şeyin ancak ve ancak büyük bir birikimle, koleksiyonla, arşivle ve eğitimle var olabileceği gibi hafıza oluşturması da gerekiyor. 2005 yılından beri büyük çaplı açılmadığı gibi ne açılan ne de açılacak olan müzelere Contemporary Istanbul'un katkısı var mıdır? Ne orandadır ayrıca incelemek gerekir. Her yıl müze açılamayacağı gibi de açılışını müjdelikleri İstanbul Resim Heykel Müzesi 150 yıllık bir birikimin sonucu olarak Türkiye sanat tarihinin hafızasını oluşturmaktadır. Hafıza demişken Çamlıca Camisi'nin altında açılacak olan İstanbul İslam Medeniyetleri Müzesi'ne Topkapı Sarayı ve Türk İslam Eserleri Müzesi'nden taşınacak eserlerin seçkisini yapan, Aksanat Direktörü ya da küratörü, CI Yönetim Kurulu Üyesi fuarda Recent Acquisitions ve Collector's Stories sergilerinin küratörü Hasan Bülent Kahraman'ın da unuttuğu bir şey sanırım hafıza.


FUSIONproject/I, 14 Eylül-3 Ekim 2019 tarihleri arasında Kuytu Artline'da izlenebilir. Doç. Dr. Neslihan Kıyar, sergi ile ilgili görüşlerini FUSIONproject/I'in temeli bir atölye dersinde attıldı. Bu projeyi tasarlamaya başlarken, bitirmenin de büyük kısmını gerçekleştirmiş olduk. Mimarları bizlerdik ama öğrencilerimin düşüncelerini paylaştığım, mekanımızı sağlayan değerli arkadaşım Zehra Başaran sayesinde belirginleşmeye başlayan projemizin, 14 Eylül 2019 cumartesi günü 18:00'da Kuytu Artline'da izleyicileriyle buluşacak olması bizleri oldukça heyecanlandırıyor. Bizim de öğrencisi olmaktan her zaman gurur duyduğumuz Prof. Dr. Hüseyin Elmas, Doç. Dr. Ekin Deveci ve benim atölyemden 2019'da mezun olan 21 başarılı sanatçının çalışmalarını izleyici ile buluşturmanın sevinci içindeyim. Selçuk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü mezun öğrencilerini biraraya getirmeyi hedefleyen FUSIONproject/I'in ilerleyen zaman zarfında daha farklı projelerle devamının gelmesi umuduyla... diyerek ifade ediyor.


Sanat alanında kadın cinsiyetinin erkek egemen bir sanat anlayışına ve üstünlüğüne karşı vermiş olduğu mücadele ve bu bağlamda yapılan çeşitli sanat hareketleri önemli yer tutmuştur. Erkek egemen bakış açısıyla sanat eserlerinde kadın bedeninin bir arzu nesnesine indirgenmesine karşı çıkan feminist akım, sanat üretiminde ve kullanılan ölçütlerde kadının sadece eş ya da anne gibi toplumsal rollerde yüceltildiğini ortaya koyarak, kadını ve kadına bakışı yüceltmenin önemini vurgulamaktadır. Yakın bir geçmişe kadar sanat tarihi kitapları ve müze koleksiyonları incelendiğinde kadın sanatçıların az olduğu vurgulanmaktaydı. ABD'de 1985'te bir grup kadın sanatçının, sanat dünyasının alışılagelmiş kalıplarını yıkmak için oluşturduğu Gerilla Kızlar kuramla pratiğin iç içe geçtiği bir alanda gerçekleştirdikleri eylemleriyle sanat tarihinde cinsiyet ayrımcı yaklaşımların yıkılması amacıyla feminizmi bir araç olarak kullanmışlardır. Bu eylemlerin temel noktası, erkek egemen kültürün yarattığı toplum düzeni içinde sanatın ideolojik olarak ele alınması ve sanat alanındaki ayrımcılığın geçmişten günümüze uzanan süreçte gözler önüne serilmesidir. Nochlin'e göre sanat üretiminin kendi içinde tutarlı bir dil gerektirmesi önemlidir. Bunun uzun süren eğitim ve deneyimlerle öğrenilmiş olması gerekir, eğitim, üretim ortamları toplumsal bağlamdan soyutlanabilecek bir olgu değildir. Nochlin'in iddialarına en aşırı tepki, Cindy Nemser'den gelmiştir. (1975) Burada deha kavramına atfettirilen anlam, kadınlar da başarır iddiası, kadınlarla erkekleri karşı karşıya getirmiştir. Sanat üretimini kadın ya da erkek olarak ayırdığımızda kadınların üretimini özellikle görünür kılmaya gayret ettiğimizde o nesnelerde kadına özgü olanı aramaya başlarsak, kadınları farkında olarak ya da olmaksızın ötekileştiririz. Sanatta feminist hareketler 1960'lı yılların sonunda kısa bir süre öncesindeki feminist hareketin ve siyasi aktivizmin etkisiyle başlamıştır. ABD'nin batısındaki sanatçılarla doğusundaki sanatçıların ön plana çıkardığı konular farklı olmuştur. New York sanatçıları kurumsal cinsiyet ayrımcılığını eleştirmişler, ekonomik eşitliği ve sergilerdeki eşit temsil hakkını hedeflemişlerdir; batıdaki sanatçılar ise estetiğe ve kadın bilincine yer vermişlerdir. Batı yakasında Miriam Schapiro 1979'da diğer sanatçılarla beraber varlığını bugün de sürdürmekte olan Feminisit Sanat Enstitüsü'nü kurmuştur. 1972'de sanatın tüm alanlarındaki kadınları bir araya getirmek amacıyla Kadın Sanat Komitesi oluşturulmuştur. 1975'te Women Artist Newsletter kurulmuştur. (1978'den beri Women Artist News adıyla yayınlanmaktadır.) Bugün yayınlanan en önemli dergilerden Heresies, sanatın ve politikanın feminist bir perspektifle irdelenmesini ilke edinmiş bir fikir dergisidir. Geleneksel sanat eleştirisi birinci kuşak feminist sanatın sorunları ve idealleri için elverişli olmadığından feminist eleştirmenler alternatif arayışlara girmişlerdir. Lucy Lippard, ayrılıkçı sanat eleştirisinin erken döneminin en önemli figürüdür. Lippard, feminist bir sanat eleştirisi oluşturmaya çalışan ilk yazar olmuştur. Düşünce tarzında radikal değişiklikler gerçekleştirmiş ve feminist sanatı desteklediğini belirtmiş olduğundan daha geleneksel sanat dünyasındaki ününü tehlikeye atmıştır. Feminist sanat hareketleri, 1970'lerin ilk yıllarında ABD'nin dışında İngiltere'de de aynı sıralarda doğmuştur. İngiltere'deki feminist hareketin ilk evresinde ABD feminizmi, özelikle Lucy Lippard'ın, Linda Nochlin'in çalışmaları ve feminist Art Journal etkili olur. Almanya, İsveç ve Danimarka'daki feminist etkinlikler de 1970'lerin ilk yıllarında başlamıştır. Miriam Shapiro, Joyce Kozloff ve Harmony Hammond, güzel sanatlar dan zanaata doğru inen yanlış hiyerarşiyi bozmayı hedeflemişlerdir. Kadın deneyimini içeren geleneksel kadın yaratıcılığı ürünlerinin büyük bölümü sanat eseri sayılmamış ve niteliksel olarak yüksek ve düşük ayrımına dayalı estetik hiyerarşisi oluşturularak ürünler zanaat kategorisine havale edilmiştir. Broude'nin Miriam Schapiro hakkındaki makalesinde açıklığa kavuşturduğu gibi, yakın zamana kadar dekoratif sanat ve dekoratif saikler erkek sanatçılar için özgürleştirici katalizör işlevi görürken, kadınların yarattıkları geleneksel dekoratif sanat kadın işi olarak kabul edilmektedir. Çünkü fayda boyutunu aşamamıştır. Psikoloji, edebiyat, sanat, müzik, sosyoloji ve eğitim alanlarında yakın geçmişte yapılan araştırmalar kadının, şu veya bu şekilde gerçekliği erkeğe göre farklı algıladığını dolayısıyla insanın deneyimine ait farklı beklentiler geliştirip, farklı tepkiler ortaya koyduğunu vurgulamıştır. Post-modernist sanatçılar ve yazarlar, toplumdaki kadın-erkek farklılığının kökeninde temsil olgusunun yattığına inanmışlardır. John Berger, kadının sanatta erkek korkularının ve arzularının cisimleşmesi olarak var olmasını kesin bir dille ele almaktadır. Berger, Vanity kişiselleştirilmesini erkeklerin kadın nü aracılığıyla ahlak dersi vermelerinin örneği olarak kullanır. Örneğin; çıplak kadın resmi yapılıyordu, çünkü çıplak kadına bakmaktan zevk duyuluyordu; kadının eline bir ayna veriliyor ve resme kendine hayranlık deniyordu. Böylece çıplaklığı zevk için resme geçirilen kadın ahlak açısından suçlanıyordu. Berger bu pasajda kadının çıplaklığının erkek merkezli bir toplumda riyakar bir ahlakçılığın malzemesi olduğunu erkek sanatçının çıplaklığı resmetmekten, erkek müşterinin de çıplaklığına sahip olmaktan zevk aldığı, kadının ahlaki açıdan yargılandığı ve kadını seyirlik bir şey olarak kendi nesneleştirilmesine suç ortağı etmek için aynanın kullanıldığını gözlemlemiştir. Carol Duncan, kadın imgelerinin analizi için farklı bir yaklaşım geliştirmiştir. Duncan sanatçıların tablolarındaki çoğunlukla yüzleri resmedilmemiş kadın nü'lerin güçsüz imgelerinin ve edilgen, hazır beden lerinin sanatçının cinsel gücünün kanıtı olduğu sonucuna varır. Feminist eleştiri sanat tarihi boyunca toplumsal rollerin dışında bir bedene indirgenen kadın kimliğinin arzu nesnesi konumundan kurtuluşu için mücadele etmiştir. Erkek ressamlarla her fırsatta kıyaslanarak kadınların niçin büyük sanatçı olmadığını, her türlü engele rağmen kadın sanatçıların sanata getirdikleri farklı bakış açışı ile irdelemiş ve sanat tarihi kanonuna uzun süre önce eklenmesi gereken kadın sanatçıların eserlerinin değerini ortaya koymuştur. - PETERSON Thalia Gouma MATHEWS Patricia, 2008, Sanat Cinsiyet, İstanbul, İletişim Yayınları, 2008 - BERGER, John 1986, Görme Biçimleri, İstanbul, Metis Yayınları, 1986 - ANTMEN, Ahu, Kimlikli Bedenler- Sanat, Kimlik, Cinsiyet, Sel Yayıncılık, 2013


Contemporary İstanbul fuarıyla ilgili yazımın başlığı Çağdaş Sanatın Bulanık Sularında 2, belki çağrışım yaptı, çağdaş histerinin en uç, en anlamsız bienallerinden biri olan 15. Lyon Bienali de kendine bir içerik olarak Bulanık Sularda Geziler/ Voyage En Eaux Troubles koymuş ama başından bu yana kendini soyutlayan, bir kimlik ararken asıl amacını yitiren bir panayır görünümündeki bu bienalin çok yakında bu bulanık sularda batacağının bir sezgisidir kanımca! Öteki bienallere göre daha geç başlamış ama bütçesini ve açılımını bu zengin Lyon kentinden sağlayan, Kültür Bakanlığının da yardımıyla da uluslararası bir düzeyi düşleyen ne yazık başaramayan bir Contemporary'nin bence ilk kurbanlarından biri olacak! Ne zaman plastik sanatlar içeriğinde geleneksel sanat: pentür, sculpture, estamp vs. sınır dışı edildi, sanatçı kabuk değiştirip plasticiene dönüştü, önce şamataya dönük her şey; enstalasyon, video- audiovisuel, grafiti, performans vs. giderek gösterecek bir şey kalmayınca: art sociologique, urbanism, küresel sorunlar olarak yön değiştirip, bienal kavramı kendi kendini yok etmeye başladı. Başlangıcında dört önemli bienalden hareketle küresel 32 uluslararası bienale dönüşünce, bunları yöneten lobilerin yönetimi, bilgi ve küratör dağıtımı ve de kontrolü önemli bir sorun olmaya başlamıştı! Sonuçta akıl hocası Kassel Documenta'nın 60 milyon dolar borçla çöküşü, Venedik dışında ötekileri de tsunami misali beraberinde götürdü. Şimdiye dek bir envanteri yapılmadı bu tür etkinliklerin, örneğin Bienal'in tanıtma yazısında 25 ülkeden 56 sanatçı, yalnız sekizi Türkiyeli ve bunların ürettiği 220 iş... Bu konuların içinde değilseniz bilemezsiniz bir sergi yapmanın ne bela bir iş olduğunu, altını çizeyim bu 220 iş, genellikle enstalasyon, malzemeyle yapılan kurgular, devasa boyutlar vs. Bu yabancı sanatçıların geliş gidiş kalış masrafı diyelim misafirlik ama getirilen tüm malzemenin transportu ve de sanatçılara ödenen nedir? Böyle bir bienalin ederi ve de giderek amacı; sanat, kültür ve de moral ise bu vizyonun ulaştığı insanın anatomisini tartıştık mı!? Benim önerim: bu bienali yöneten yabancı küratöre; hangi ülkeye ayak bastığını bilmesi için önce iki Türk gazetesini başından sonuna, ilanlarına kadar çevirip okuturum, televizyonu da izlemek şartıyla! Kendisine Türk basınında pırıltılı bir geçmiş, ışıklı bir gelecek çizilmiş küratör Nicolas Bourriaud kimdir? Bence epey karizmatik ve de çok ihtiraslı, kartvizitinde olabilecek her şey yazılı bu kişilik, her yerde var olmak için; önce politika sosyalist partisinin dümen suyunda, Arnaud Montebourg'un yakın dostu, giderek onların açtığı yolda Palais de Tokyo ve Tate Britain, daha ilginç gömlek değiştirip Sarkozy'nin eşi Carla Bruni'nin torpiliyle Academie de Beux-Arts Paris'nin direktörlüğüne, daha sonra Montpellier Contemporain'in yöneticiliğine kadar..! Belki inanmayacaksınız ama gerçekten Paris'te eğlenmek istiyorsanız, gidin görün; işte Bourriaud gibi lafla geçinenlerin sırtının dayadığı, yeni modernite ve altermodern sapmalarının komikliğini! Güzel Sanatlar Akademisi bizim yaşadığımız 70 yılların sonunda, Paris'in tüm pentür galerilerini yok eden conceptuel virüsüyle yolunu değiştirmişti ama Bourriaud'un gelişiyle tamamen ters-yüz oldu, bu gün Palais de Tokyo'da gösterilmek istenen ne menem şarlatanlık bu akademinin öğretisi oldu! Bununla yetinmeyip yeni sanat teorilerine... Örneğin Postmodernizm'in sonunu ilan ederek kendi yarattığı akım Altermoderni yani başka bir modernizm'i, çağımıza uygun bir değişimi Tate Britain de Triennial d'Art Modern sergisini 28 uluslararası plasticienle gerçekleştirdi: Peki yeni olarak ne yapılabilir; ağzınla kuş mu tutacaksın! Yine aynı enstalasyonlar, video, neon tüpleriyle yazılar! Bu bienalde tezi, günümüzün en aktüel konusundan almış göz göre göre yitirdiğimiz planet, geleceğin şüpheli oluşu ve de plastik artıkların oluşturduğu yedinci kıta, güzel, belki haberiniz olmadı ama Venedik Bienali de aynı konuyu içerdi, bir absürt olarak bu bienallere özgü! İsterim ki herkes gitsin görsün, basında, bankaların beslediği lüks sanat dergilerinde ve de onların galerilerinde, snop kokteylerinde konuşulanların gerçek olmadığını, ilgisiz yerlerdeki enayice enstalasyonları, minimalist komik happiningleri, lüzumsuz söylevleri! Yaşadığım bir anı: hangisi olduğunu unuttum, yine Venedik, bizim pavyonda büyükçe bir baraka Yüksel Arslan sergisi; önce resimler minüskül ve de kötü asılmış, kanımca büyük etki yapacağını düşlemişler, ben gezdim ve biraz uzun kalmıştım, çıkarken görevli bana Çok ilgilendiniz Bienal bitmek üzere ve de siz dokuzuncu görücüsünüz! demişti. Kim, niçin gönderdi bilmiyorum, belki yirmi yıl öncesi gerçekten pentür sergilenen bienallerde kalmıştı akılları! Bu cılız ve komik enstalasyon bienale bizim gönderimiz. İnci Eviner istediğini yapsın ama onu sürekli bu bienale gönderenlerin onun işlerinden aldığı hazzı gerçekten öğrenmek isterim!


Vietnam'ın üçüncü büyük şehri Danang'da doğmuş olan, kadın heykelleri ve resimleri ile tanınan Le Cong Thanh, dünya değiştirmesinin ardından çeşitli etkinliklerle anılıyor. Thanh, Danang'ın en çok tanınan sanatçısı ; birçok heykeli Danang kumsallarını ve parklarını güzelleştirmeye devam ediyor. Heykellerinde, kadın bedeninden ama yalnızca fiziksel olarak değil sevecenlik anlamında da minimalist bir tipoloji çıkarma peşindedir. Kadını kadın yapan maddi ve manevi biçimsellikler üstüne düşünmüş ve üretmiştir. Üstad, 1931'de ya da 1932'de Danang'ın merkez ilçesinde doğar. Danang, sömürgeciliğin son döneminde, Amerikancı Güney Vietnam tarafında kalmıştı. Oysa sanatçı, bütün o savaş yıllarında, eğitimini Güney'de değil Kuzey'de alır. Zaten ölümü de başkentte olur. Devrimci bir aileden gelen sanatçı, 18 yaşında gönüllü olarak askere gider; Fransa'ya karşı Vietnam zaferine dek, kurtuluş ordusunun gazetesinde yazar ve çizer olarak çalışır. Dien Bien Phu Zaferi'nden sonra direniş okulunda sanat eğitimi alır. Uzun yıllar Hanoi'daki çeşitli üniversitelerde resim dersi veren sanatçı, savaş yıllarında sanatını geliştirmek üzere devlet bursuyla Sovyetler Birliği'ne gönderilir. 40'lı yaşlarında akademiden temelli ayrılır ve 40 yılı aşkın bir süre kendi atölyesinde çalışır. Savaş döneminde, direnen Vietnam halkı, gerillalar ve kurtuluş ordusuna ilişkin yapıtları dolayısıyla 'Amerikan Saldırganlığına Karşı Vietnam Direniş Savaşı Madalyası'na layık görülür. Daha sonraki yapıtları ise, ona Vietnam'da saygın bir ödül olan 'Emek Madalyası'nı getirecektir. Sanatçının eşi de ressam. Üniversitede tanışır, 1965'te evlenirler. Ölene dek de ayrılmazlar. 50 yılı aşkın bir süre birlikte üretirler. Yapıtları dünyanın dört bir yanındaki çeşitli kişisel koleksiyonlar dışında, güzel sanatlar müzelerinde de kendine yer buluyor. Uzun yıllar Vietnam Güzel Sanatlar Derneği'ne de katkı sunacaktır. Bill Clinton'ın Vietnam ziyareti sırasında bir heykelini satın alması, ustanın iyice tanınmasını sağlayacaktır. Bu heykeli daha sonra evinde saklamak üzere yeniden yapacaktır. Sanatçıya göre Doğu-Batı ayrımı uydurmadır. Sanatın evrensel ilkeleri vardır. Kendini ne Doğulu ne Batılı olarak tarifler. Onun yapıtlarının kentte açık havada sergileniyor olması, Vietnam'ın sanat anlayışını ileriye taşımakta etkili olmuştur diyebiliriz. Usta, Vietnam'daki ve yurtdışındaki alıcıların beğenilerine göre, hangisi iyi satar? düşüncesiyle 'yapıt' üreten ya da Vietnam hükümetinin takdir ettiği anlayışa göre sanat yapan ya da Batılı'dan daha Batılı bir sanat üretip Vietnam ve Asya halk kültürlerinden beslenmeyen sanatçılardan keskin bir biçimde ayrılır. Öte yandan, heykellerinin resimlerine göre daha özgün, daha sanat dolu olduğunu söyleyebiliriz. Atölyesi, ziyaretçileri tarafından, çok sayıdaki nü yapıtı dolayısıyla, küçük çaplı bir güzel sanatlar müzesi olarak adlandırılır. Üstadın ilk öne çıkan açık alan heykeli, daha doğrusu anıtı, 26 Mayıs 1965'te, bölgeye kurulmuş olan Amerikan üssüne büyük çaplı bir saldırıyla kayıplar verdirmiş olan hemşerileri ile Vietnam askerlerini anmak üzere ürettiği 1985-1987 tarihli Nui Thanh ZaferAnıtı'dır. Anıtı, Nui Thanh Saldırısı'nın 20., savaşın bitiminin 10. yılı anısına hazırlar. Bu, bölgedeki ilk büyük çaplı saldırıdır ve başka bölgelerdeki isyancı köylüler için de bir esin kaynağı olacaktır. Bu yapıt, sanatçının savaşa ilişkin ve eski türden toplumsal gerçekçi son çalışmalarından biri olacaktır. Bundan önceki en bilinen yapıtları ise, Kadın Gerilla Heykeli (1969) , Ho Amca ve Torunları Heykeli (1972) , Ho Amca Anıtı (1987) vb. idi. Thanh Dağı Zafer Anıtı biter; ancak sanatçı, yapıtı üretirken, anlatıldığına göre 20-30 metre yükseklikten düşer, yaralı kurtulur ve önce komada kalır, daha sonra aylarca hasta yatar. Aldığı beyin ve sinir sistemi hasarından ve uzun süre kapalı ortamda ve yatakta olmasından kaynaklı olarak psikolojisi bozulur. Psikotik durumlar yaşar, kafasının içinde sesler duymaktadır ve derin bir depresyona girer. İyileştikten, ayağa kalktıktan sonra bile, evden pek dışarı çıkmaz ve pek kimseyle de konuşmaz. Fakat sonunda birgün bir bara gider, bira içerken, kadın garsonlar ona yeni sanat düşünceleri esinler. Kadınların, bir sanatçı olarak doğanın sanat eserleri olduğu sonucuna varır, büyük bir heyecan duyar. Böylelikle, 50'li yaşlarıyla birlikte, yuvarlak kadın beden hatlarını ve sevecenliğini konu alan yapıtlarıyla öne çıkmaya başlar. Kadınların yalnızca bedenleri değil zihinleri de sanat eseri diyecektir. Bu dönem, Vietnam'ın Sovyetlerin yardımı kesmesi sonucu % 400 enflasyon yaşaması dolayısıyla, dış yatırıma açıldığı ve karma ekonomiye geçtiği yıllara karşılık gelir. Ustanın estetiğindeki değişim tam da böyle bir kırılma noktasına denk gelecektir. Fakat geçmiş sanatını da reddedecek değildir. Yalnızca, artık tıkandığını hissetmiş, bir arayışa yönelmiştir. Birçok sanatçının ve yazarın yaşamında olduğu gibi, karanlık bir döneme girmiş, buradan kadınların uzattığı eli tutarak çıkmıştır. Dikkat çekici bir nokta, kadın-erkek figürlerini karışık olarak çok sık kullanmamasıdır. Bir ilişki sanatçısı değildir o; karışık yapıtlarında bile kadınlar ön plandadır. Bu yönüyle, üstad, insanlığın anaerkil döneminin Venüs heykellerinin ve bereket tanrıçalarının, eskil Vietnam halk inanışındaki tanrıça tapıncının ve Danang'ın yerli halkı olan Çam halkının geleneksel sanatlarındaki bereket simgesi olarak kadın memesinin izini süren sanatçıların yolunda gidiyor gibidir. Sanki tüm o eski, isimsiz sanatçılar, ustada dirilip ete kemiğe bürünmüştür. Bir söyleşide, esin kaynakları arasında anaerkil öğeler taşıyan Çam halk sanatı olduğunu zaten kendisi de söyler. Başka bir söyleşide, Ben çıplak kadın resimleri/heykelleri yapan bir sanatçı değilim; ben bir kadını resimlerken/heykellerken ona dönüşüyorum; çünkü kadınlar sayesinde gerçekten sanatçı oldum. der. Sanatçı, dünya değiştirdiğinde, hakkında en uzun anı yazılarını yayınlayanlar, sanat siteleri olduğu kadar kadın gazeteleri de olur. Sanatçıları, artık uzaklara gitmiştir. O gazetelerde, Vietnamlı kadın sanatçılara ayrılan sevgi ve saygı, üstada da yönelir; o, kadınları konu alan yapıtlarıyla 'bizden' biri sayılır. Sanatının son 30 yılında heykel için birçok farklı malzemeyle deneyler yapar. Açık hava yapıtları çoğunlukla mermer olmakla birlikte, müzelerdeki ve galerilerdeki yapıtlarında kartondan, bakıra, demire ve plastere farklı arayışlar görülür. Bu teknik arayışlarla ilişkili olarak, sanatında birçok ötegönderim kullanır. Son yıllarında ise, sanatçı eşiyle birlikte ortak bir sergi açarak sanatseverler arasında büyük ilgi uyandırır. Sergide eşinin 20 resmi, kendisinin 10 heykeli bulunur. Eşinin yapıtları, onunkinden farklı olarak Asya resim geleneğini izler. Zaten geleneksel resim eğitimi almış olan Nguyen Kim Thai, yağlıboya, lake ve ipek kullanır. Vietnam'ın çeşitli kentlerinde üstadın heykelleri sergilenir; fakat sanata özel ilgi duymayanlar, onun bir Le Cong Thanh eseri olduğunu bilmezler. Oysa, üslubu çok kendine özgüdür; kendini hemen belli eder. Le Cong Thanh'ın bir diğer ilgi çekici özelliği, heykellerinin isimlerini baştan açıklamamasıdır. O, yapıtlarını açık alanda sergiler ve sonradan halkın heykelini nasıl adlandırdığını insanlardan öğrenir. Danang kumsalındaki 'Au Co Ana' olarak adlandırdığı heykelin adını halk bilmez, onun yerine, 'yumurta kabuklu kadın' derler. Kadın heykellerinin kimilerinde yumurta figürü bulunması, Vietnam doğuş mitine göndermedir. Buna göre, Vietnamlılar, 'Au Co' adındaki ölümsüz bir peri ile bir ejderha kralın aşkından doğmuştur. Au Co Ana, bir peri-kuştur, 100 yumurta dünyaya getirir ve doğan yavrular ilk Vietnamlılar, dolayısıyla bugünkü Vietnamlıların ataları olurlar. Daha neyi başaracaktın ki güzel usta... Heykelini yapmamıza ne gerek var güzel usta... Sen Vietnam sokaklarında yaşıyorsun, sen Vietnamlıların, Vietnamlı kadınların kalbinde yaşıyorsun, sen kadınların bedeninin ve zihninin güzelliğinde yaşıyorsun. Çok yaşa demiyoruz bu nedenle sana; çünkü zaten yaşıyorsun!


Biliyorum çağımız bir sürü Zerdüşt dolu; varoluşlarında iğreti duranların paranın gücüyle sanata müdahale etmeleri, kendi kanunlarıyla müzeler açıp yine o beğeninin anıtlarını dikmeleri kimseyi şaşırtmıyor! Fransa'da geçen yıldan bu yana epey gürültü koparan olay: Amerika'lı artist Jeff Koons'un Paris kentine yaptığı bir gönderi; Kasım 2015 de Paris'te yaşanan terörizme duyusal bir ilinti taşıyan anıtını zorla hediye etmek etmek istemesi! Jeff Koons projeyi ve maketi yetkili kişilere, Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo ve Kültür Bakanlığından önemli isimlere, sunmak için yapılan yapılan protokole yanında uluslararası çağdaş sanatı yöneten milyarder François Pinot ve Amerikan Büyük Elçisi'yle geldi, yaptığı söylevde Paris'e olan büyük sevgisini de söylemeyi unutmadı, bu anıtın onun kendi ününden öte, demokrasinin bir sembolü, bu terörde yitenlere saygı, Paris''in kültürel sinerjisine bir katkı olarak nitelenmesini istedi! O sürede yapımı Almanyada gerçekleştiriliyordu bu dev anıtın: 12 metre yüksekliğinde, 8 metre genişliğinde, paslanmaz çelikten yapılmış, 30 ton! Bir lale buketini tutan eli simgeyen bu anıtın haberi duyulduğunda, fotoğrafları basında yayınlanınca- beklenmeyen bir gürültü koptu! Daha önce Fransız kamu oyunda, antipatik, şarlatan ve de yapıtlarının tümünün kitsch olduğu, yine Pinot'nun seçimiyle Versaille Sarayı'nda yaptığı enstalasyonla bir polemik yarattığının eleştirisi daha unutulmamıştı! Unutmayalım Versaille Sarayı'nı parlak, ışıldayan kaniş balonlarla donatmıştı! Fransızlar tarihlerinde ne kadar tutucu olsalar da yapılan kuru gürültüye yetkilliler kulak asmadı, Fransız Kültür Bakanlığı direkt olarak milyarderlerin contemporary lobisine bağımlıydı, Versaille'dan sonra giderek Louvre Müzesini de contemporary'e açtılar. Geçenlerde Newyork'ta Christie's'de 91.1 milyon dolara satılan bu sculpture, Jeff Koons'un David Hocney'le birlikte, yaşayan ve eserlerini en pahalıya satan bir sanatçı olarak onaylanmasını sağladı. Satın alanın kim olduğu bilinmiyor ama yakında kendi müzesine koyacakmış. Art Price'ın direktörü Thierry Ehrmann: Her yıl dünyada 700 yeni müze açılıyor, genellikle Orta Doğu ve Asya'da; kanımca bu tavşanı çok yakında bu müzelerin birinde bulacaksınız! Çok kısa bir sürede Türkiye'de açılan müzeleri düşündüğünüzde katiyen abartmıyor Art Price! Anıt için Trocadero Meydanı'nı seçmişlerdi, ilk proje 60 tonluk daha büyük bir projeydi ve o sürede Donald Trump'un seçimi kazanmasıyla, Amerika'da Koons'un art niyeti söz konusu oldu; terörizmden öte kendi reklamını yapmak kaygıları. Fransa'daki karşıtlar ilk önce Liberation gazetesinde bir sayfa sanatçı, entellektüel vs. 50 kadar tanınmış imzalarıyl Jeff Koons'un hediyesine HAYIR bildirisi yayımlandı. Benim de kayıtlı olduğum Maison des Artistes -Sanatçılar Evi- bir anket yaparak ne düşündüğümüzü sordu; benim yanıtım: -bu şarlatana hayır olmuştu ve de %70 sanatçı bunu onaylamadı. Amerika'nın da söz konusu olduğu bu projeyi kimse anında silkeleyemezdi, .. bir düşünelim dendiğinde ve fırtına dindikten sonra konuşuruz gibi ileriye dönük geçiştirme sadece bir oyundu. Arkada François Pinot bu polemiğe karışmadı, bekledi; yalnız Trocadero bu seçim için güçtü; İnsanlık Müzesi, biraz ötede Paris Modern Müzesi ve de Palais de Tokyo! Bir ay önce proje yeniden yüzeye çıktı, Amerika'yı terslemek bize yakışmaz, Jeff Koons tartışılır ama bugün eserlerini en yüksek fiyatlara satıyorsa, tesadüf değil vs. Ve de bugün biraz sönük bir törenle anıt açıldı. İşte bizim 70 yıllarında büyük hayallerle geldiğimiz Fransa değişiyor; kültürüyle, sanatıyla, sinemasıyla, 'chanson'uyla bizi çağıran havasıyla; iyi ki yaşadık diyorum kendi kendime!


Bir hikayenin başka hikayelerle olan ortaklığı oldukça şaşırtıcıdır. Yalnız olduğumuzu ne kadar iddia edebiliriz? Gün içinde pek çok kez yalnız olduğumuzu hissetsek, düşünsek de dünyada dert ortaklarımızın oldukça fazla olduğunu tecrübe ettiğimiz kıymetli anlar vardır. Toplum içinde sosyal varlığımızı tehdit eden, davranışlarımızın, algılarımızın sınırlanmasına neden olan, baskı altına alan pek çok neden bulunmaktadır. Bu nedenlerin başında hastalıklar, kabul etmekte zorlandığımız yaşanmışlıklar ve travma kavramının tam karşılığı olan benliğin bölünmesi- reddedilmesi gelir ve bütün bunlar günlük hayat akışımızı olumsuz etkiler. Kelimeler ile asla ifade edilemeyen acılar, unutulamayan yaslar, kayıplar, cinsiyet ayrımcılığı, toplumsal tabular, kültürel çatışmalar ve yok saydığımız daha pek çok şey bu sıralamanın içinde yer alabilir. Duygusal taşıyıcılığımızın karşılığını ararken aidiyetsiz ve yersiz yurtsuz kelimelerine yakınlık hissederek ortaklık geliştirebiliriz. Zamana karşı aidiyetsiz, kendimize karşı, aileye karşı, en yakınımıza karşı, sevgiliye karşı, ebeveynlere karşı derken unutmak istediğimiz şeylere karşı aidiyetsiz, hissiz olabiliriz. Hissizleşme ve bellekten uzaklaşma isteği modern çağın hastalığı haline gelmiş durumdayken bu noktada sağaltıcı gücü ile sanat ve sanat eserleri devreye girer. Tecrübe ettiğimiz bu dünyaya ve kendimize dair öğrendiklerimizi, hissettiklerimizi, düşündüklerimizi, duyumsadıklarımızı, kaygılarımızı ve utançlarımızı kimi zaman bilinçli kimi zaman ise bilinçsiz olarak belleğimizden uzaklaştırsak da bilinçdışı bizim yaşamımızı kontrol altına alabilir. Bu sefer öz yaşam hikayelerimize dert ortağı Sadan Hanım ve Diğer Hikayeler Sergisi. Alzheimer hastalığına vurgu yapan sergi, güncel sorunumuzu ele alıyor. Türkiye Alzheimer Derneği'nin açıklamış olduğu bilimsel verilere göre Türkiye bu hastalıkta en çok artış görülmesi beklenen ülkeler arasında. Proje koordinatörü Göksel Gülensoy, sergi küratörü Denizhan Özer, Sadan Hanım'ın kızı Neptün Hanım ve serginin ana konusunu öz yaşamı ile derinleştiren Sadan Ünüvar, konuyu yapıtlarıyla onurlandıran sanatçılar bir araya gelerek algılarımızı zorlayan bir ortaklık yarattılar. Birleştirici büyük bir gücün bir araya getirdiği insanlardan ve o insanların ortaya koyduğu daha büyük ve etkileyici bir güçten söz edeceğiz. Alzheimer'ın renkler ile nasıl bir ilişkisi olabilir? Bu derin konu neden resim sergisiyle topluma sunuldu? Bu soruların cevabı, proje koordinatörü Göksel Gülensoy'un annesinin hastalık evresindeki gözlemlerinin onu renkler ile buluşturmasına dayanır. Göksel Bey bu hastalığı yaşayan insanların renklere karşı hassasiyetleri olduğunu keşfeder. Ve pek çok hasta bakıcının da ortak gözlemi olan bu konu, bilimsel bir açıklığa kavuşur. Kırmızının renkler içinde Alzheimer hastaları için unutulmaz olan tek ışık sinyali olduğu söylenebilmektedirler. Sadan Hanım'ın doktoru Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Topçular, renklerin neden hastalar üzerinde etkili olduğuna bilimsel bir açıklık sunmaktadır. Renklerin bu gücü, Alzheimer'a dikkat çekmek ve sosyal farkındalığı arttırmak için başlayan belgesel film projesini aynı zamanda bir sergisiye dönüştürür. Proje, Göksel Gülensoy tarafından etkileyici bir sergiye dönüşebilmesi için Denizhan Özer'e sunulur. Bu karşılaşma aslında tesadüf değildir. Dünya düzleminde henüz açıklık kazanmamış olan ortak çekim alanlarımızın birleşimi şaşkınlık yaratmaktadır. Var olan sistemde insanların birbiriyle olan bağları ve bağlardan doğan duygu ortaklıkları toplumsal yalnızlığın olmadığını bize bu seferde göstermektedir. Denizhan Özer'e sunulan proje onu derinden etkiler. Çünkü yakın zamanda o da annesini Alzheimer'dan kaybetmiştir. Bu sergiye dahil olan usta isimler arasında da hastalığa yakından tanıklık eden sanatçılar vardır. Onlar da projeye tesadüfi biçimde dahil olmuşlardır. Böylelikle çemberin genişlediğini söyleyebiliriz. Mesleki alanda başarılarımız, toplum tarafından onaylanmış olmamız ve uluslararası tanınırlığa sahip olanlarımızı da göz önünde bulundurduğumuzda, profesyonel ve mantık çerçevesinde devam ettirdiğimiz hayatımıza karşı acı çekme ve yas tutma hakkı tanıyabilmiş miydik? Kurguladığımız dünyayı ve sorumluluklarımızı entelektüel donanımlarla katmanlarken hayata hangi bölünmüş parçamızla temas ettiğimizi kestiremiyoruz. Ya da kendi derinliğinde saklı olan yas sürecimizi mesleğimizden uzaklaştırmadan yaşayabilmiş miydik? Bu gerçeklikler içinde sanatın dışavurumcu yapısı birer fırsattı ve yapılması gerekenin en iyisini proje koordinatörü, proje küratörü ve sanatçılar bir arada yapacaklardı. Yaşamı kolektif vicdan bütünü olarak da değerlendirebilir miyiz? Toplumsal reddedişlerimiz ve bireysel yok sayışlarımızın bir başka özne ve nesnede vücut bulması ile ruhumuzda izi kalmış hayatların tekrarlandığını söyleyebiliriz. İnsan kimi zaman kendine kimlik kazandırırken kimi zaman da varlığını bu dünyada kimliksiz bırakabilmektedir. Kimi zaman büyük anlamlar yüklerken aynı anlamı yüklediği yeri yok etmek de isteyebilir. Tarihi süreçlere baktığımızda yaşanmış olan pek çok toplumsal travma sonrasında iz bırakan yaşanmışlıklar, sanata sığınarak ifade gücü bulmuştur. Bu haliyle de toplumsal ve bireysel sağaltımı gerçekleştirerek yaratıcı üretimlerde bulunulmuştur. Bu bağlamda aidiyet, düzen ve dengeye sahip olmaya çalışırız. Peki, her dönemde renkler toplumlar tarafından eşit oranda sahiplenilmiş midir? Renklerin Alzheimer hastaların üzerindeki etkisini açıklayan Nörolog Prof. Dr. Barış Topçular kırmızı ve mavi renge vurguda bulunmuştu. Mavi ve kırmızının eşit oranda sahiplenilmesi ise dikkat çekici. Toplumsal ve bireysel reddedişlerin yalnızca günümüze ait olgular olmadığını biliyoruz. Konu renklerin insan ruhundaki güçlü etkisine gelince şunu da eklemeliyiz ki renklerin toplumsal, sanatsal ve dinsel kullanımlarındaki reddedilişlerini inceleyerek günümüze kadar ulaşan etkisine ve bu hastalığın anatomisindeki yerine değinmek anlamlı olur. Üst Paleolitik Çağda mavi renge hiç yer verilmemiştir. Kırmızı, siyah ve kahverenginin tonları hakimdir. Bir süre beyaz da hiçbir yere sahip olmamıştır. Neolitik Çağda da mavi renk dışlanmıştır. Doğaya hakim olan bu renk özellikle Roma ve Yunanlılar tarafından 11. yy. sonlarına kadar hiç kabullenilmemiş fakat kırmızı önemli bir yere sahip olmuştur. Renklerin kabulü ve reddi kültürler arası değişkenlik gösteriyor olsa da mavi rengin reddi kırmızı rengin ise hiç reddedilmeden günümüze kadar aktarımı gizemli bir durumdur. Mavi rengin reddedilmesi yalnızca görsellikle sınırlı değildir. Ona sözcük dağarcığında da yer verilmeyerek doğaya ve renklere karşı körlük oluşturulmuştur. Peki toplumların sahiplendikleri kırmızı ve reddettikleri mavi neyi temsil ediyordu? Bu toplumsal reddediş bir travma olabilir miydi? Neyi görmek istemiyorlardı? Vakti zamanında renkleri görmek ve kabul etmek istemeyen toplumlar yüzleşmeler yaşayarak günümüze tam tersi biçimde renkleri aktardılar. Kırmızı rengin hiç reddedilmeden her dönemde sahiplenilmesi, mavi rengin reddedilişinin 11. yy. sonunda sonlanmasıyla denklik kazandı. Mavinin kabulüyle tüm renkleri ilgilendiren bu değişim sanat eserlerine de yansımıştır. Hatta 12. yüzyılda mavi, kırmızı rengin önüne geçmiş bile olabilir. Öyle ki Batı resminde mavi renk bakire Meryem'in giysisinde kendisini farklı tonlarla göstermiştir. Böylelikle algıdaki körlük toplumlar içinde son bulmuş diyebiliriz. Vakti zamanında reddedilen mavi renk şimdi kırmızıyla eşit oranda değer görerek Alzheimer hastalığında pozitif etkisi olduğu söylenebilmektedir. Elbette diğer renklerin de dalga boyları insan beyninde algıda seçiciliği ön plana çıkartmakla birlikte, insanların yaşamla olan bağlarını güçlendirir. Tarihi süreç içinde toplumlar algı travmasını çözebilmiş ve yeni renk düzenleri oluşturabilmişlerdir. Şu an ise modern yaşama katkı sağlayan renkler pozitif psikolojiyi destekleyerek sağlıklı bir çözülme içinde gelişme göstermektedir. Belleğin nefes borusu haline gelen renkler işlevselliğini Sadan Hanım ve Diğer Hikayeler adlı sergide gösterirken 20 sanatçı kendilerine özgü algıları, renkleri ve teknikleriyle hastalığı yorumladılar. Belleğimizden uzaklaşıp gitmek isteyen asıl şey neydi? Neyi görmek istemiyoruz? Toplumun kanayan yarası haline gelen bu hastalık bu topraklara neyi öğretmek istiyor? Hayatın hafızası insanın kaderi mi oluyor? Sanat eserlerinin sorgusu içinde olan bu sorular modern bir anlatım içinde bizlere yeni kapılar açıyor. Açılan ve kapanan kapılardan söz etmişken Bert Hellinger Kişi, kaderin önünde saygıyla eğildiğinde, sakinleşir, mütevazi olur. Ve geçmişi arkasında bırakarak önüne bakabilir. Hastalandığınızda, iyileştirilecek bir beden yoktur. Affedilecek bir hatıra, teşekkür edilecek bir geçmiş, temizlenecek bir zihin vardır. der. Böyle değerli bir projede usta isimlerin arasında genç bir ressam olarak yer aldığım için öncelikle Denizhan Özer'e, Göksel Gülensoy'a, Neptün Gülensoy'a ve usta sanatçılara sonsuz teşekkürler.


Türkiye'de 1950'den itibaren yaşanan gelişmelere bakacak olursak, II. Dünya Savaşı'nın sona erdiği, çok partili dönemin başladığı ve çeşitli toplumsal, siyasal değişimlerin yaşandığı 1950'ler Türkiye'sinde toplumsal gerçekçilik anlayışını benimseyen ve soyut resimler yapan ressamların varlığı görülmektedir. 1950'li yıllar, soyut resmin Türkiye'ye girdiği yıllardır. 1930'lardan 1955'e kadar yapılan çalışmalarda renkten çok biçim bozmaları egemendi. 1950'li yıllarda, özgürlükçü demokrasinin ülkenin sanat yaşamına Batı'daki sanatsal akım ve yeniliklerle birlikte çok yönlü eğilimler getirdiği görülmektedir. Türkiye'de ilk soyut girişimler geometrik, non-figüratif çerçeve içinde olmuştur. Renk soyutlaması mantığı ise ilk defa Müstakiller ve D Grubu'nda görülmeye başlanmıştır. Türkiye'de modern sanat gelişimin çıkışları 1950-1990 yılları arasında, Batı sanat anlayışı çerçevesinde Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilmiştir. Modern sanattan söz ederken de Batı'da olduğu gibi birbirini izleyen, boyasal ya da zihinsel akımların sürekliliğinden değil de çıkış gücünü 20. yy'da Almanya ve Fransa'dan alan kendi özgün çalışmalarını ortaya koymasıyla oluşmuştur. 1940'lı yıllarda toplumsal içerikli resim yapan sanatçıların 1950'li yıllarda soyut sanata yönelmelerinde ve sanatın gelişimde ünlü sanat yazarlarının, eleştirmenlerin katkısı büyüktür. 1950'lerde başlayan modern sanatın gelişmesinde deneyim ve birikimleriyle katkısı olan Nurullah Berk, Cemal Tollu, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Zeki Faik İzer, Sabri Berkel, Zühtü Müridoğlu gibi sanatçılardır. 1950'li yıllar ve onu izleyen dönem Türkiye'de soyutçu eğilimlerin satışsızlık riskine rağmen tutunma uğraşı verdiği çabalarla geçmiştir. Birer yeni çıkış olarak yorumlanması gereken soyutçu eğilimlerin devreye girdiği yıllarda Türkiye'de resim anlayışları genel anlamda kübist biçimlendirme yöntemlerine ve fovist görüşe yakın bir yol izlemekteydi. 1950'li ve 1970'li yıllarda ise modern sanatta soyutluğu araştıran ve bunu İslam kaligrafisi ve yerel motiflerle işlemeye çalışan sanatçılar; Şemsi Arel, Cemal Bingöl, Abidin Elderoğlu, Ferruh Başağa, Adnan Turani ve Nuri İyem'dir. Adnan Turani, soyut sanat eğilimlerinin yaygınlaşma nedenlerini incelemiş ve Türkiye'de soyut sanatçıların, geometrik soyutlama yönündeki çalışmalarını akademideki geometrik konstrüktif biçim eğilimiyle, eski hat düzeni geleneklerine bağlamıştır. Adnan Turani, soyut non-figüratif alanda, sanatçıların eğilimlerini geometrik ve lirik olarak iki kısma ayırmıştır. 1950-1975 yılları arasında kişiye dönük arayışalar artmaya başlamış, soyut resim çabaları yoğunlaşmıştır. Soyut resim 1960'lı yıllarda gelişme kaydetmiştir. Figüratif resimsel biçimleme soyut resimdeki biçimleme mantığı ile zıttır. Soyut resmin yapısında doğa izlenimi yoktur. Soyut sanat yeni bir resim düzeni, yeni bir boya gerçeği ve değerlendirmesini ortaya koymuştur. Diğer bir sorun da işleminin soyut resimde değerini yitirmesidir. Figür resminde modle işlemi doğa biçiminin üç boyutlu görüntüsünü kesinlikle saptamak için bulunmuştur. Ancak soyut sanatın nesnenin görüntüsü ve inşası ile ilgilenmemesi modle işleminin anlamsızlığını ortaya çıkarmıştır. Bir diğer ayrılık da, soyut resmin yüzeyindeki düzenleme mantığıdır. Soyut resim, doğa görüntülerinin mekan içinde sıralanmasına dayanan derinlik yaratma işlevine gereksinim duymaz. Figür resmin mekansal kuruluş mantığı soyut resimde önemini yitirmektedir. Nesnelerin sıralanmasına ilişkin perspektifin ortadan kalkması ile bir sonsuzluk oluşmuştur. Böylece yeni bir hacim anlayışı biçimlenmiştir. Soyut resimdeki bir diğer özellik de açık kompozisyondan uzaklaşan tamamen resimsel gerçeklerden oluşan bağlantılarla inşa edilen bir kompozisyon kurulmasıdır. Türkiye'deki soyut resim sınıflandırmasını; geometrik, lirik, geometrik non-figüratif, lirik non-figüratif soyutlamacılar olarak özetleyebiliriz. 1946 yılında çok partili dönem ile birlikte, Türkiye'de sanatın gündemine non-figüratif soyut resim kavramları girmiştir. Non-figüratif çalışan sanatçıların başında Cemal Bingöl gelmektedir. Sanatçı çalışmalarına kolajla başlamıştır. Cemal Bingöl, çalışmalarını geometrik biçimlerin yüzey bölüntülerinin ve çizgi ile ortaya çıkan düz renkli geometrik yüzeylerin, yatay dikey doğrularla oluşan dengesinde yapmıştır. Refik Epikman'ın soyutlamasında, eski figüratif, geometrik inşalı resminden birçok eleman vardır. İsmi soyutla özdeşleşen Sabri Berkel geometrik-non figüratif bir üslup içinde Türk resim tarihinde modernleşmenin öncülerinden sayılmaktadır. Sanatçı, geometrik soyut yapıtlarında ve lekeci çalışmalarında kurgulama anlayışını ön plana çıkarmıştır. Aşk adını taşıyan soyut çalışmalarıyla Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nde birincilik ödülü alan Ferruh Başağa'nın soyut resimleri organik kavramlar üzerine temellenmiştir. Başağa çalışmalarında geometriden faydalanmaktan ziyade geometri düşüncesinden hareketle çalışmalarını sürdürmüştür. Sanatçı bu yaklaşımını Geometri bir problemdir, ben problem dışına çıkarak geometrinin estetiğini aradım sözleriyle özetlemiştir. Sanatçının resimlerinde, mozaiklerindeki küçük parçaların titreşiminden kaynaklanan etki görülmektedir. Başağa çalışmalarında sınırsızlık, süreklilik izlenimi vererek gizemli bir durum yaratmaya çalışmıştır. Adnan Çoker, önce inşacı sonra serbest ve action painting'e dönük, daha sonraları ise geometrik kristalize biçim unsurlarını kompoze eden bir gelişme göstermiştir. Selçuklu ve Osmanlı mimarisinden esinlendiği kubbe, sütun, kemer gibi mimari ögelerle koyu fon üzerinde biçim ve renk dengesinde ulaştığı yalınlığı, günümüze kadar geliştirerek minimalist bir anlayışa yönelmiştir. Şemsi Arel ise, tek rengin tonlamalarıyla geometrik yüzey bölüntülerinin üzerine uyguladığı yazısal eğrilerle, yüzey-çizgi karşıtlığında biçimleri dengeli olarak yerleştirmiştir. Adem Genç, Tasarım Gerçekliği olarak tanımlanan anlayışını soyut-somut imgeler taşıyan yüzeylerde simgeledi. Çalışmalarında soyut geometrik uzaysal boşluk ve somut dinamik lekeler karşıtlık oluştururken, simgesel görüntüler de ön plana çıkmıştır. Zeki Faik İzer'in 1937'de lirik soyut anlayışının ilk örneği olarak çalıştığı Sultan Ahmet Camii'nin Camları adlı eseri 1961'de New York Guggenheim Müzesi'nde Türkiye birincisi olarak sergilenmiştir. 1976-80 döneminde, ritmik çizgiler, coşkulu fırça darbeleri ve saydam renklerle lirik-soyut anlayışını ortaya koymuştur. Ercüment Kalmık Marinada Yelkenliler adlı eserinde manzara resmine ilgisi ve doğa sevgisini soyutlamıştır. Bedri Rahmi Eyüboğlu lirik non-figüratif çalışmalar yapmıştır. Özdemir Altan 1966 ile 1975 yılları arasında soyutlamaya yönelik çalışmalar yapmıştır. 1975'ten sonra figüre dayalı pop etkilerinin görüldüğü lirik soyutlamalar görülmektedir. 1965-66 yılları sanatçının Kral ve Kraliçeler adını verdiği dönemdir. İmgesel olarak insan figürünün kendisini gösterdiği çalışmalardır, insan imgesinin farklı metamorfik yapılanmalarını çalışmıştır. Modern Türk resminin lirik soyut geleneğinin önde gelen isimlerinden olan Zekai Ormancı, kompozisyonlarında ışığı ve rengi eserlerinin dışa vurumcu ifadesinde önemli bir etken olarak kullanmıştır. Devrim Erbil 1962'den sonra lirik soyutlama çalışmalarında kendi tarzının arayışına girmiştir. Grafik etkisi veren yazısal tuşlarla, kuş bakışı İstanbul planını soyutlamaktadır. 1945'te Melih Nejat Devrim ve Selim Turan soyut resme yönelen bizdeki ilk lirik non-figüratif sanatçılar olduğu bilinmektedir. Abidin Elderoğlu, İslam kaligrafisi ve yerel motifleri işleyerek yarı kübist bir anlatım benimsemiştir. Sanatçının çalışmaları Doğu sanatından gelen etkinliklerin Batılı resim anlayışı ile karışımıdır. Erol Akyavaş, modern çağdaş resmimizle geleneksel sanatlarımız arasındaki en kuvvetli bağları evrensel boyutta kurmuş olan yegane sanatçıdır. Bu durum sanatçının önemli bir modern zihinsellik içerisine yerleşmesini de sağlar. (Eroğlu, 2015:129). - Eroğlu. Ö., Türkiye'de Resim Sanatı, Tekhne Yayınları, 2015 - http://www. turkresmi. com/klasorler/geometrik-lirik/index. html - Tansuğ. S., Çağdaş Türk Sanatı, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2012 - Kültür ve Turizm Bakanlığı Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığı, http://ekitap. kulturturizm. gov. tr/TR,80258/geometrik-soyut-sanat-egilimi. html - Gergedan Kültür ve Sanat Dergisi, Eylül 2018, Türk Resim Sanatı Özel Sayısı - http://abidinelderoglu. kimdirkimdir. com - Sanat Dünyamız Dergisi, Avant-garde, 1945-1995, Yapı Kredi Yayınları, 1996


İşte böyle düşünerek, belki biraz da haddimin sınırlarını zorlayarak, büyük ustaların başeserlerine sataşmayı denedim. Başeserler olmaları, yani herkesçe bilinen resimler olmaları önemliydi. Çünkü bu, yapmak istediklerimin kolay anlaşılmasını sağlayacaktı. Peynir ekmek yemezler, onu öyle demezler. SATAŞMALAR, 2 27 Kasım 2019 tarihlerinde Pazar, Pazartesi günleri hariç, 12 00-19 00 saatleri arasında izlenebilir.


Tavafın büyüyen özenli bir çemberi vardır. Bir karesi vardır ve bu karenin sınırları aşılamaz. Çünkü böyle bir durum temellerinde mekan ve zaman sınırlarının yok olduğu dairenin yörüngesi ile mistik sıkı etkileşimli/tasavvufi ilişkisini ortadan kaldırır. İşte bu güçlü tasavvufi mistik denklemin içinden Türk sanatçı Ertuğrul Berberoğlu'na özgü görsel Tavaf projesi ortaya çıkmıştır. Sanatçı; sert bir tasavvufi eğilim sergilediği tablosunda sadece kendisi ile malzeme arasındaki buluşma olayı ortaya çıkarmakla kalmıyor, aynı zamanda malzemeler ile bu malzemelerin özü arasındaki buluşmayı da ortaya koyuyor. Böylece dışsal hareketler ile içsel hareketler arasındaki buluşma da gerçekleşmiş oluyor. Bu buluşma hedef kitlenin hayal gücünü harekete geçirerek gözlerini çeşitli ihtimallere; olması mümkünmüş ya da mümkün değilmiş gibi görünen olasılıklara doğru açabilecek bir buluşmadır. Sanatçı Ertuğrul Berberoğlu diyor ki Bu ayeti okurken: 'İnsanlar içinde haccı ilan et... Gerek yaya olarak gerekse her bir uzak yoldan yorgun develer üstünde gelsinler sana...' isimler ağızdan dökülüverir. Nihayet algılarım hislerime açıldığında ayeti görebiliyorum. Düzen ve tekrarda inancı anlamaya yönelik bir ortam, bir aralık var. Nesnelere dokunduğumda da bunu anlayabiliyorum. Mekanlar içinde dile dokunup hissediyorum, karşıma somut bir alan olarak çıkıyor. Barış kelimesini özetlemek üzere genişleyen daha kapsamlı bir perspektife doğru zamanı aşmaya çalışıyorum. Birbiri ardına gelen zamanlar boyunca tecelli eden bir gerçekten yola çıktığımızda görürüz ki tavaf haccın bir parçasıdır. O, olağandışı bir yolculuk olarak tavaf eden müridi alıp zamanın da mekanın da olağandışı olduğu olağandışı bir yöne yöneltmektedir. Hac, muazzam bir gayedir ve bu onu diğer yolculuklardan ayırarak bir yolculuk olmaktan çıkarır. Rızık, keyif ya da iktidar arayışı gibi genel dünyevi gayelerden ya da genel olarak bir gaye olmaktan da çıkarır. O, aydınlanacak bir şekilde uyanıp bilinçlenme yönünde gafletten çıkma yolculuğudur. Dolayısıyla yolunu kaybedip şaşırdıktan sonra yönü doğrultma sürecidir. Böylece özlerin özü, başlangıçların başlangıcı, azami manalar ve hedeflerin sonuna doğru en büyük gaye yolculuğu başlamış olur. O, insanın iletişim, ağma, iştiyak ve ilahi aşk zamanına girişidir. İnsanın kendi öz gerçeğini yeniden kazanma uğraşıdır. Bu, özün hile, kuruntu ve çöküş zehirlerinden arındırılmasıdır. O, yeniden doğumdur, bu doğum bütün cerihaları ile aynı zamanda onlara rağmen tavaf yoluna giren herkesin varlığını sarsar. Sanatçı Ertuğrul Berberoğlu'nun Tavaf projesi çerçevesinde sergilenen tablolarında çoğu kimsenin çelişkiler listesine koyduğu kavramları bir araya getirmek üzere tavafın geniş ve derin anlamından yola çıkılıyor. Böylece sanatçı, bunları tümleşik, iç içe ve çelişki kavramından tamamen uzak kavramlar olarak ortaya koyuyor. Buluşmayı bazılarının uzaklaşma olarak gördüğü şeyde bulan bu vizyonunu, sanatçı kendisinin kökleri ile derinden iletişim içinde olan bir insan oluşuna, ancak aynı zamanda dünyaya açık, bilgiye götüren yolların çeşitlilik arz etiği anlayışına açık oluşuna ve insanın bugün eskiden hiç olmadığı kadar çok ihtiyaç duyduğu azami bir mesaj olarak barışın anlamını yüceltmesine bağlıyor. Sanatçı aynı şekilde sanatta tek taraflı bir mantıktan çıkılması gerektiğini de kabul ediyor. Çünkü sanat, yapısının bir gereği olarak çeşitli ve yenilenen bir şeydir. Dolayısıyla özel bir bakışı olmalı ve sırf yıkmak için yıkıcı olmayan ve sırf tanınmak için muhalefet etmeyen türde farklı bir okuma yapmalıdır. Bu tabloyu ve sanatçının birçok tablosunu ilk kez görmenin üzerinden bir süre geçtikten sonra bakan kişi deyim yerindeyse doğrudan görülen imgeden sıyrılarak simgelediği ve işaret ettiği şeye yönelir. Bu, aynı anda tavaf edenler ile görüntüye/tabloya bakanların ortak olduğu etkin enerjinin yanı sıra görüntünün herkesi aynı şeklide etki altına almak üzere dönüşüp gelişme aşamalarıyla kendinden geçen hava zerrelerinin içten oluşturduğu dehşet halidir. Ancak sanatçı nasıl yapıyor bunu? Belki de yaratıcılığının temelinde kare ile daire arasındaki diyalektik ilişkiyi devreye sokma sanatsallığı ve yaratıcılığıdır.


Bu çizimler Fransa'nın güneyindeki Chauvet mağarasında 1994 yılında keşfedildi. Radyokarbon testleri milattan önce 32.000 yılında yani günümüzden 34.000 yıl önce resmedildiğini gösteriyor. Düşünün İsa peygamber 2.000 yıl önce yaşadı, Piramitler 4.000 yıl önce inşa edildi, yazı yaklaşık 5.200 yıl önce icad edildi. Bu resimler ise 34.000 yıl önce yapılmış. Resim yapılırken buzul çağındayız. Henüz Dünya üzerinde devletler, sınırlar, milletler yok. İnsan toplulukları tarımı, evcil hayvanı, mülkiyeti bilmiyorlar. Daha mamutların, Avrupa bizonlarının soyu tükenmemiş. Avcı toplayıcı mağara insanlarının çağı. Picasso yine bir mağara adamları sanatı barındıran Altamira mağarasındaki figürlere bakıp Hiçbirimiz daha iyisini yapamayız. Altamira'dan sonra herşey dekadanstır demiş. Bu ayı resmi Altamira mağara resimlerinin iki katı yaşında. Aslında Chauvet'deki diğer aslan, mamut, gergedan çizimleriyle beraber insanlık tarihinin bilinen en eski sanat eserlerinden. Harika. - - - - Doç. Dr. Hakan Karaş, Düş ve Kolaj 14 Kasım 2023 - SCENES PLURIELLES, Galerie Jean-Louis Ramand, 28 Ekim 2023- 13 Ocak 2024 8 Kasım 2023 - Çağdaş Türk Resmi'nin Devrimci İsimlerinden Orhan Taylan vefat etti. 4 Kasım 2023 - ''JANUS, NE TARAFA BAKMALI?'', Ceyda Güler, Galeri İşlik, (25 Ekim 11 Kasım 2023) 24 Ekim 2023 - Türkiye Cumhuriyeti'nin Yüzüncü Yılı ve Yüz Ressam 18 Ekim 2023 - France Music Competition (14 31 Oct, 2023) 17 Ekim 2023 - World Classical Music Awards 16 Oct 21 Nov, 2023 17 Ekim 2023 - Bedri Baykam: Sevgili Haluk 17 Ekim 2023 - Bazaart 2024 (Son Başvuru: 20 Ekim 15 Aralık 2023) 11 Ekim 2023 - Fotoğraf sanatçısı Manuel Çıtak hayatını kaybetti. 10 Ekim 2023 - Bedri Baykam: Türkiye'de sanat hak ettiği yere geliyor, peki siyasiler nerede? 10 Ekim 2023 - Göç Eden Bedenler, Zerrin Pehlivan, Devecihan Kültür Merkezi (04-18 Eylül 2023) 9 Ekim 2023 - Çağdaş Türk Sanatının Önemli İsimlerinden Haluk Akakçe vefat etti. 9 Ekim 2023 - VECDİ UZUN, ÇEMBER, DAİRE VE KÜRE FELSEFESİNİN RESİM SANATINA YANSIMASI 30 Eylül 2023 - Karanlıkta Kahkaha, Karşı Sanat, (22 Eylül 21 Ekim 2023) 21 Eylül 2023 - Öğretim Elemanları Yaz Sergisi III, T. Ü. G. S. F. Fuaye Salonu (13 Temmuz 13 Eylül 2023) 21 Eylül 2023 - Homemade 4, Piramid Sanat, (21 Temmuz 26 Ağustos 2023) 21 Eylül 2023 - Aşık Veysel, Her Neye Bakarsam Sen Varsın Orda, 09 Haziran 04 Temmuz 2023, Bağlarbaşı Kültür Merkezi 21 Eylül 2023 - Do Art Galeri, ArtContact İstanbul 3. Uluslararası Çağdaş Sanat Fuarı, (01-04 Haziran 2023) 19 Eylül 2023 - BALKAN SERGİLERİ IV BÜKREŞ'TE SANATSEVERLERLE BULUŞUYOR... 19 Eylül 2023 - BALKAN SERGİLERİ III BULGARİSTAN SREDETS GALLERY'DE SANATSEVERLERLE BULUŞUYOR... 18 Eylül 2023 - Anadolu'da Bir Kızım Var, 21 Mart 15 Nisan 2023, MKM Beşiktaş Çağdaş Sanat Galerisi, Akatlar, Beşiktaş, İstanbul. 18 Eylül 2023 - Piramid Sanat, ArtAnkara 9. Uluslararası Çağdaş Sanat Fuarı, (09-12 Mart 2023) 18 Eylül 2023 - Ayhan Çetin, Üst Yapı, Galeri Soyut, (17 Şubat 8 Mart 2023) 1 Mart 2023 - SOPHİA NARRETT, CARRİED BY WONDER, Perrotin New York, (March 3 April 15, 2023) 1 Mart 2023 - NIKKI MALOOF, Skunk Hour, Perrotin New York, (March 3 April 15, 2023) 1 Mart 2023 - NANCY SPERO, Woman as Protagonist, Galerie Lelong & Co., New York, (23 March 25, 2023) 1 Mart 2023 - Jeremy Demester, XXI, Perrotin (February 28 April 8, 2023) 1 Mart 2023 - GÖZDE AYLİS ÇİÇEK Tanıdık Yüzler, Farklı Ruhlar Heykel Sergisi / 17 Mart 8 Nisan / GALERİ SELVİN ARNAVUTKÖY 1 Mart 2023 - Şevval Konyalı, Kupon, Galeri/Miz, (08 Mart 10 Misan 2023) 1 Mart 2023 - Mahreen Zuberi, Exercising the Border, Anita Rogers Gallery, (February 1 March 11, 2023) 1 Mart 2023 - Being Human, Den Art, (03 Mart 01 Nisan 2023) 1 Mart 2023


Modernliğin, insanlığı evrensel boyuta ulaştırdığını savunan düşüncelerle ve gerek Modernliğin ülkeler, halklar içine yayıldığı savından yola çıkan düşünce sistemi oluşturarak bu konuda yeni teoriler üretenler, gerekse Modernizmin, Postmodernizme devşirildiğini savunan düşüncelerin olduğu bir çağda, yaşamaktayız. Aydınlanma çağının batıya bakışımızdaki iyimserliği ve 'Batıcılık' kavramının başlamasına temel oluşturması yadsınamaz bir gerçeklik olmalı sanırım. Tüm bu Batı ya da Çağdaş/Modern gibi kavramlar, büyük güçler tarafından ülkelere bölüştürülmeye başlarken, özkültür, gelenekçilik gibi ülkelerin kendilerine ait varoluş süreçlerinde de dış ve iç çatışmalar yaratabilmektedir. Evrensel olarak kabul edip benimseyeceğimiz pek çok değeri, kavramı, insansal duyarlıkları yadsımak mümkün değilse de küreselleşmenin dayattığı birçok güvensizlik, risk unsuru taşıyan ontolojik kaygı, zaman/uzam/kültürlerden hoşnutsuz olmayan halklar için kabul veya ret unsuru taşımaktadır hala. Bir de buna zaten toplumun iç dinamiklerinde varolan, Süreklilik İlkesi ve Değişim İlkesini de ekleyince istenen kargaşa elbette ki istenen sonuca daha hızla ulaşmayı sağlamaktadır. Modernliğin getirdiği unsurlardan biri özgürlük kavramı iken, bu kavram yalnızca güç odaklı ülkelerin kendi ülke halkının kullanma hakkı haline getirilmiştir. Tüm bu siyasi modeller gelişirken, geçmişte yaşanan 'Barbar Sömürü' olgusu da Modernleşmiş ve çeşitli stratejilerle beslenerek 'Emperyalizm' kılıfına bürünmüştür. Modernliği, kendi kültürlerine uyarlayarak gelişim süreçleri yaşamak, insanlık tarihinde ilkel insandan bu yana başlamış bir süreçken, şimdilerde modernlik ile başlayan ve aslında siyasi bir tavra dönüşen 'Popülizm', Emperyalist ülkelerin en sık kullandığı bir strateji durumundadır artık. Kapitalizm: Rekabetçi emek, ürün piyasaları bağlamında sermaye birikimi, ekonominin siyasetten yalıtılması halidir. Gözetleme: Yükselen modernlikte başlayan örgütlenmenin, tarihsel gelişiminde kapitalizm ile içiçe geçen Ulus-Devletin gözetimini ve dolayısı ile denetimini sağlayan bir rol üstlenir. Askeri İktidar: Ülke bütünde sivil öncelik ile göreceli bir uzaklıkta destek içindir. Askeri güç, teorik olarak 'Dış Devletlere' karşı ülkeyi koruma amacıyla durur. Endüstriyalizm: Askeri güç ile doğrudan ilişkilidir. Örneğin: Savaş Endüstrisi; Endüstrileri gelişmiş ülkelerin kendi varlıklarını koruma amaçlı kullandıkları strateji, Endüstriyalizm ile Kapitalizm ilişkisinden söz etmek olanaklıdır. Belki de en önemlisi; Endüstriyalizm, insanın doğasından kopuşunun da başlangıcıdır. Ve aynı zamanda, doğanın çeşitli kaprislerini çekmek zorunluluğunun da sonudur. Endüstriyalizm, yapay çevre gelişimi olgusunu başlatmıştır ve dolayı ile 'yaratılmış' bir çevrede yaşar durumundadır halk. Bu şöyle bir sonuç yaratır; Toplumlar, belirlenmiş, koşullanmış zaman dilimleri içinde, belirlenmiş, koşullanmış yaşam biçimleri yaşar hale getirilmek gibi bir sonuç içine girerler. Kendi alt ve üst kültürlerini yaşamadan hızlı bir devim içine girmek demektir bu! Bunları kısaca şöyle özetleyebiliriz: Toplumsal davranışlar, konuşma, yazma, yeme-içme alışkanlıkları, görsel zevk, haz anlayışı, iletişim, ilişkiler, kurumsal işleyişler, müzik, sanat, yaşam biçimleri, eğlence anlayışı, ananelere bağlı birçok olgu, kendini, dünyayı algılama biçimindeki hızlı değişim... Tüm bunlar, toplumların yaşantılarının yaşanmışlığı sonunda kabul ve redde bağlı yığılan ve süzülen ortak kabul formlarıdır. Toplumların, kendilerine özgü hayat 'Hayat Modelleri' vardır. Bu birçok etken sonucunda ortaya çıkar, her toplumun, coğrafya, iklim, genetik, duygulanım gibi fiziksel Antropoloji alanına giren her bir farklılığımız, uygulanmaya çalışılan şablon yaşam biçimlerine uyum sorununu da beraberinde getirmektedir. Devletlerin, tarihsel gelişim sürecinde var ettikleri kimlikleri vardır. Ulusların kendi sınırlarındaki tarihsel gelişimde, inançları, soyut değerleri, algıları ile besledikleri kendi kültürleri vardır. Kültürler, biyolojik kalıtımlarla değil, dil aracılığı ile öğrenilir ve yaşatılır. Kaldı ki, aynı toplumun paylaştığı kültür ve gelenekler birbirinden uzak bölgeler ve yörelerde, ufak farklar dışında aynılık içindedirler. Kültür, toplumların birbirlerini anlamalarını, o kültüre ait davranış biçimlerini belirleyen ortak bir dildir. Kültür, toplumların kendi varlıklarını korumalarını sağlar ve sosyal gruplar bu oluşumu sağlamlaştırır. İnsanın, toplumların tümü ile aynılaşmış kültürlerde yaşama olasılığı yoktur. Alt bilinç ve genler bu yapıyı reddeder. Buna bir örnek vermek gerekirse; arılar ve karıncaların sosyal örgütlenmesi gösterilebilir. Bu düzen bozulduğunda, sonuçları ne olur sorgusu, insanlık için de geçerlidir. Dünya güçleri, bir yandan tekelleşmeye çalışırken, diğer yandan yasalara ve adalete dayalı 'Demokrasi' gibi bir düzenin öncülüğünü yapar görünerek, ikiyüzlü tavırlarıyla geri bıraktırılmış ülkeler üzerinden oyunlar oynamaktadırlar. Sonuç olarak, ülkelerin kültürlerini, 'Kültür Emperyalizmi' sistematiği ile mutasyona uğratmaktadırlar. Bu, yeniçağın, doğru sistemi olarak kabul edilemez. Kültürel ve sosyal dinamikleri bozuntuya uğrayan ulusal ve yerel toplumda olaylar ve biçimler esner. Küreselleşme, tam da bu esnemeyi taban alır. Kendi kültürüne yabancılaşmayı sağlayan popüler kültür, yine bu noktada işlevine başlar ve yer kürede biçimlendirilmiş kültürlerle birlikte şebekeleştirilir. Küreselleşmedeki nihai sonuç, Ulusçuluğu törpülemektir. Küreselleşmenin toplumlar üzerinde çatışma ve ayrım gibi bir rolü vardır ve büyük güçler bu süreçte yanyanalık içindedirler. Ulusların yüzyıllarca oluşturdukları kültürler, neden bugün iğreti, bayağı, yoz, düzensiz, beğeniden uzak bir yapıya dönüştüğünü sorgulamak gerekir. Halk Kültürünün neden bağnazlaştırılıp, aşındırılmaya, yok olmaya doğru yol aldığını sorgulamak gerekir. Kabul gören; Uygarlığın Antik Yunandan başlayıp, Batı ile yaşadığını kabul etmek doğru bir sav olmamalı. Çağdaş Uygarlık formuna erişmek, kendi öz kültürünle, gelenekleriyle gerçekleşebilir. Ne ki, uygulanması gerekenler; Yöntemler sorununa çözümler üretmektir. Toplumların yapısı, insana, doğaya, ülke gelişiminin sağlanmasında temel olan eğitim, sanayi, siyaset, soyut/somut kuramlar gibi birçok etkenin diyalektik ilişkisini doğru yapılandırmak ve yaşama geçirmekle korunur. Zira her insanın ait olduğu kültürel yapı, genler aracılığı ile değil dil aracılığı ile kuşaktan kuşağa yayılır. Sosyal devinim, Marx söyleminde, 'değişme-gelişme, değişme-gerilme' gibi etkenlerin sürekliliği ile üretim ekonomisine dayanır. Toplumsal yapının varlığı ve yaşam biçimi yine üretim biçimi ile ilgilidir. Tüm bu birbirine bağlı, sıkı sıkıya gelişen toplumsal biçim, düşünce, anlayış, beğeni, zevk, inanç, dünyayı algılama, öz kimlik vs... gibi kişi kavramında varolan değerleri oluşturur. Kabuller ve tepkiler; ırk, tarih, fiziki ortam, inanç miraslarında biriken sosyokültürel verilerden beslenir. İşte bu noktada sanatın rolü başlar ve sanatçı, yaşadığı izlediği durumlar karşısında geliştirdiği düşünceleri sanat dili ile yine kendine ait özgün bir sanat ifadesine dönüştürür ve tepki olarak kendi sosyal akımını başlatır.


İnsanın yaşadığı yüzyılda toplumla temas kurma biçimleri ve kendi olma sürecini dışarıdaki nesne, oluşum ve insanlarla tamamlamaya çalışması, onun sanata olan ihtiyacını artırırken sanat da bu gerçekliği kendine malzeme yaparak çoklu ortamlarda gösterme fırsatını yakalar. Bu nedenle bireylerin sanatla -doğal bağlarını koparmadan- münasebet kurduğu ortamlar, sanatın varlığını pekiştiren ve varoluşunu tamamlayan atmosferin önemli bir parçasıdır. Oluşumumuz izleyicinin kendi olma sürecine 'Dışarıdan' estet bir destek vermeyi amaçladığı için geniş bir izleyici topluluğu ile buluşan sanat etkinliklerini önemsemektedir. 'Dışarıdan' grubunun sanatçıları bireysel girişimlerle ya da oluşumun ortak etkinlikleriyle yakalanan izleyici ile buluşma anlarını 'izleyen ve sanatçı' açısından bir fırsat olarak görür. 2017 yılında temellerini atan grubun 2018 yapılanmasına katılan sanatçıları Deniz BAYAV, Deniz GÖKDUMAN, Ferhunde K. ÖNER, Kerem İŞCANOĞLU, Tolga BOZTOPRAK,, Zerrin PEHLİVAN'dan oluşmaktadır. Sanatı sonsuz ve sınırsız 'şimdi'nin bütün olanaklarıyla bütünleştirebildiği için yenilikçidir, Sanatın doğuşundan itibaren başat konusu olan figürden yola çıkarak insan ve doğaya ait bütün çıplaklığı ortaya koyan yaşamı, yani doğallığın insanla kurduğu bağı anlatırken tek bir sanat yapıtı ortaya koyabilecekmiş gibi benzer; ancak insanı anlatırken kendi anlatımlarında, özgün teknikleri ve onu mercek altına aldığı yönler itibariyle birbirinden özgünleşerek ayrıştığı için polifoniktir. Sanatın merkezinde yer alanlarlaaynı sanat iklimini soludukları için yapısal bakımdan merkeze yakın olduğu kadar fiilen sanatın merkezi olan çevrelerin dışındadırlar. İnsanın kendi gerçeğini bir masalda, kimsenin dokunamadığı yalnızlığında, kitapta, bir dostta bulabileceğini bilirler. Bu nedenle şiiri, yalnızlığı, bir bakışı, müziği, zamanı, kenti kendi sanatının ortağı olarak görür ve dışarıdan gelen bütün duyuları ve estetik bakışları, eserlerine ortak kabul ederler. Sanatçıların varmak istediği yer dışarıdan merkeze ulaşmak değil merkezle dışarıyı uzlaştırmaktır. Farklı malzeme kullanımı, bu malzemelerin kompozisyonu tamamlaması; insana dair her ayrıntının titizlikle yapıtlara yerleştirmesi bakımından sanatçının sanatıyla var olma biçimindeki 'kendi olma' özelliğine sahiptir. İzleyici ile buluştuğunda izleyicinin birikimiyle yeniden üretilir ve bu birikime bağlı olarak anlam kazanır. Yapıtların kompozisyonlarında yer alan dokular, sanatçınınsalt insanolarak biriktirdiği kendi tecrübeleri kadar sanatın kendisinin geçirdiği tecrübelerin de yansımasıdır. Yapıtlar, insanın mekan ve zamanla kurduğu ilişkinin nesnel boyutları kadar duygusal ve psikolojik yanlarını da anlatır. Yapıtlarda insanı ve yaşamı anlama biçiminden hareketle ortaya çıkan kompozisyonların arka planında zamandan zemine; mekandan insana dair her unsur bütünlüklü bir sanat perspektifiyle anlatılmıştır. bir sanat eserinin 'açık yapıt'a dönüşebilmesi için izleyicisiyle-okuruyla buluşması, onlarla anlamını ve estetiğini tamamlaması gerekir. 21. yüzyıl, sanat eserinin izleyici-okurla buluşma biçimlerini çoklu ortamlara taşımıştır. Yüzyılın sunduğu bu olanakların sanatın var olma biçimine uyup uymadığı, izleyicinin sanatı dolaylı yollardan takip edip edemeyeceğine dair tartışma sürüp gitmektedir. Bu tartışma, sanatın -doğasına uygun içkinliğiyle- güncelliği içinde yoğrulup giden ve sanatın içinde yer aldığı kadar dışında kalan bir sorunsaldır. Sanatın yüzyılın değişim hızına ayak uydurabilmesini sağlayan ve sanat eserini sayısız izleyici ile sayısız biçimlerde açık yapıta dönüştüren ortamların varlığını anlamlı bulan 'Dışarıdan' grubu, 15-18 Mart 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilen 4. Uluslararası Artankara Çağdaş Sanat Fuarı'na aynı grup adıyla Galeri Deniz çatısı altında katılmıştır ve 10-18 Kasım 2018 tarihleri arasında Tüyap Fuar ve Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilecek olan ARTİST 2018 / 28. İstanbul Sanat Fuarı'nınitelikli ve yüzyılın ger eklerini karşılayan bir alan olarak görmektedir. 'Dışarıdan'için önemli olan şenlik havasında ve eşit düzlemde gerçekleşecek büyülü atmosferin bir parçası olabilmek vesanatçının sanatıyla kurduğu bağın izleyiciyle tamamlanabildiğini vurgulayabilmektir.


1989 Bartın doğumludur. 2007 Bartın Anadolu Güzel Sanatlar Lisesini bitirmiştir. Marmara Üniversitesi A. E. F. Resim-İş Öğretmenliği bölümü mezunudur. Resim sanatı yanı sıra heykel ve performans sanatları üzerinde çalışmaktadır. İstanbul Ümraniye'deki atölyesinde çalışmalarına devam etmektedir.


GaleriMiz, 12 Kasım 7 Aralık 2019 tarihleri arasında Mehmet Gazioğlu'nun Dönüşüm adlı kişisel sergisiyle izleyici ile buluşuyor. Mehmet Gazioğlu'nun metal malzeme ile ortaya koyduğu, hazır nesne, rastlantısallık, kurgu, ifade ve soyutlama kavramlarını sorguladığı bu sergi, izleyiciyi birçok olgunun kesiştiği noktada sorgulayan, yeniden bakmayı öneren sanatsal bir deneyime davet ediyor.


Bu yılın Eylül ayı birçoğumuz için kaotik, hızlı, baş döndürücü geçmiş olmalı. Sanat etkinlikleri, daha önce hayata geçenlere eklemlenen yeni müzeler, sanatsal etkinliklerin devasa organizasyonlara dönüştüğü biteviye genişleyen bir sistem. Dışarıdan bakıldığında sonsuz bir üretim hali. Olan biten her şey, her seferinde bakışımızı değiştiriyor, yeniliyor. Bu geniş ağa elbette ki galeriler de yeni üretimler, yeni seslerle karşılık veriyor. GaleriMiz'de 12 Kasım 7 Aralık tarihleri arasında yer alan Mehmet Gazioğlu'nun Dönüşüm adlı sergisi, görsel sanatların üzerinde çokça uğraştığı malzeme konusundan yola çıkarak görünen ve görünmeyen üzerine yeni cümleler üretiyor. Sergisini de bahane ederek, Mehmet Gazioğlu'nun koleksiyonerlikten sanat üretimine uzanan yolculuğunu konuştuk. Mehmet Gazioğlu: Böyle bir koleksiyona sahip olmak güç ve birikim istiyor elbette ama bir o kadar da heyecan verici. Ben her sanat eserinin sesi ve nefesi olduğunu düşünüyorum. Sanatsal dilin aktarımında renklerin uyumu ve zıtlığı, değişik formlardaki yaşamın varlığını hatırlatıyor, ona farklı bir açıdan bakmamızı sağlıyor. Daha da ötesi beni hayal edebileceğim bir yere çekiyor, özgürleştiriyor. Koleksiyon yapmak benim hayata ve sanata karşı açık fikirli olmamı sağladı. M. G.: Film şirketim MGBeyond'u 2013 yılında kurdum. O dönemde aile işime ara vermiştim ve sektörü tanımak için film ithalatı yaptım. Bana, para kaybedeceksin demelerine rağmen agresif bir şekilde 2 3 yıl devam ettim. Belli bir zararım oldu ama vazgeçmedim. Şirketimi şu anda yeniden yapılandırıyorum ve uluslararası film şirketlerine servis vermeye ve stüdyolar kurmaya hazırlanıyorum. Pineworks gibi takip ettiğim film stüdyoları var. M. G.: Fotoğrafik imge ile yaşam arasında sürrealist bir bağ var. Fotoğrafları olduğundan farklı bir şekilde manipüle etmek ve yeni bir şeyler yaratmak beni mutlu ediyor. Farklı olmayı ve insanları düşündürmeyi seviyorum. Herhangi bir şekilde imge ile bağlantı kuruyorsanız sinemayı da takip etmeniz kaçınılmaz. Sinema sanatı, fotoğraf, resim ve diğer görsel oluşumların toplamı. Ses ve kompozisyonla büyüyen bir disiplin. İçinde o kadar çok şey barındırıyor ki hem ana dair hem zamana dair veriler toplayabiliyorsunuz oradan. M. G.: Aslında çocukluğumdan beri tutku benim için fotoğraf çekmek. Ancak o zamanlar bu döneme göre daha sınırlıydı. Benim hikayem cep telefonu ile oynarken instagramda kendi kendime bir şeyler üretirken başladı ve iki yıl boyunca devam etti. Çektiğim tüm fotoğraflarda manipüle etmeyi ve şaşırtmayı seviyorum. Daha sonra dijital sanatla ilgilenmeye başladım. Sonra da metal heykeller üretmeye başladım. Aslında bir sıralama yoktu. Kafamda gelişiverdi. Her geçen gün benim için farklı. Kendime sürekli bir şeyler katıyorum. Metal heykeller çocukluğumdan beri içinde olduğum dünyanın renkleri oldu. M. G.: Bir yerden başlamam gerekiyordu. Çelik fabrikasında çalışıp metali ele almamak da olmazdı sanırım. Ben sadece çeliğin yapısını kullandım. Bu süreç on ay sürdü ve ilk çalışmalar kontrolsüz bir şekilde ortaya çıktı. Metalin davranış özellikleri mikro ve makro yapıları ilişkilendirme yeteneğine bağlıdır. Mikro yapılar geometrik düzeni olan farklı fazlardır. Metal modeli kristalografik yönlerdeki hızlı değişimin özelliğini gösterir. Her bir tanecik birbirinden farklıdır. Aslında izleyicilerin mikroskop kullanmadan mikro yapıları keşfetmelerini sağlıyorum. Üzerinde farklı kolajlar yaparak yaratıcı bir boyut çerçevesinde garip, modern figürler ortaya çıkarıyorum. Aslında işlerim kabul edilmeyen görüntüleri yansıtıyorlar. Malzeme çok sert ve güçlü. Derinliği oluşturmak için kontrollü oksijen ile birleştiriyorum. Modern ve Pop kültürün cesur renklerini, grafik çizgileri kullanarak metalin karmaşık bir o kadar da canlı dokusundaki uyumu ortaya çıkarıyorum. M. G.: Hayır, kolaylaştırmadı aslında. Sadece malzemeyi tanımam belli kuralları, özellikleri bilmemi sağladı. Çok sert, ağır ve güçlü bir malzeme. Çalışması meşakkatli. Bu yüzden bazen tek başıma değil bir ekiple çalışıyorum. M. G.: En büyük motivasyonum özgürlüğüm. Ancak deadlinelar benim için ayrı bir motivasyon oluyor. Çalışma saatlerim artıyor. Özellikle o andaki işimi bitirene kadar durmadan çalışıyorum. Bu zorlayıcı olduğu kadar keyifli bir süreç benim için.


1600 lü yılların hemen başında Japonya'da askeri diktatörler yani şogunlar imparatorun iktidarını aşındırıp militarist ve otoriter bir rejim tesis ettiler. Yaklaşık 250 yıl süren bu periyoda Tokugawalar dönemi denir. Aynı yüzyıl Avrupalı güçlerin Dünyayı dolu dizgin sömürgeleştirdikleri bir çağdı. Yabancıların adalarını işgal edeceğinden kaygıya kapılan üçüncü Tokugawa şogunu İemitsu tarafından 1633 yılında dışa kapanma ilan edildi. Bu tam bir izolasyondu. Japonların ülkeden çıkması yasaklandı, o tarihte yurtdışında olan Japonlar bile tekrar ülkeye giremediler. Tüm yabancı tüccarlar, misyonerler, diplomatlar kapı dışarı edildi. Batıyla olan ticaret sınırlandırıldı. Tüm ülkelerle diplomatik, siyasi ilişkiler kesildi. İstisna olarak sadece komşulardan Çin ve Avrupalı güçlerden Hollanda'ya imtiyaz tanındı. Onlara da Nagasaki'deki Dejima adasından başka toprak parçasına ayak basmamaları şartıyla. Bu izolasyon politikası 200 yüzyıldan uzun sürdü. Japoncada bu döneme sakoku denir. Kilitli ülke. 1853 Yılında A. b. d. savaş gemileri Japonya limanlarına demirleyip ülkeyi serbest ticarete zorladılar ve böylece büyük izolasyon sona erdi. Katsushika Hokusai, Büyük Dalga isimli resmini işte bu bahsedilen sakoku döneminin sonlarına doğru, Japonya Dünyaya açılmadan hemen önce resmetti. Resim Avrupa'da çok beğenildi. Whistler, Van Gogh, Monet gibi ressamlar tarafından keşfedildi. Hollandalı ressam Van Gogh'un Yıldızlı Gece isimli tablosunda Hokusai'den esinlenmeler vardır.