EKAV/ Eğitim, Kültür ve Araştırma Vakfı, 14. İstanbul Bienal'ine paralel olarak ALACA Leyla Alaton Koleksiyonu'ndan seçilmiş eserlere Deniz Artun küratörlüğünde 1 Eylül 3 Ekim 2015 tarihleri arasında ev sahipliği yapıyor. Sanat koleksiyonları, öykü anlatmak ister, yaşamla ilgili farklı öyküler; şimdi ve burada, geçmiş ve gelecek, düşler ve korkular arasında konuşmalar başlatır. Sanat, gerçekliği nasıl görüp algıladığımızı, kendi imgelerimizi nasıl yansıttığımızı gösteren bir ayna gibidir. Leyla Alaton koleksiyonundan sunulan seçki, ilk bakışta son derece büyülü görünse de, aslında insan olma durumuna, kaygılara ve arzulara ilişkin keskin meseleleri uyandırır. En katıksız haliyle duygu ve duyarlılık, renge bürünüp, bu seçkinin arka planında, tıpkı bir nakarat gibi, kendini tekrar eder. Bu bakımdan ALACA başlığı, koleksiyonun 'çok renkli' doğasını öne çıkarır; koleksiyon, alışılmış ve basmakalıp olana karşı duran, farklı coğrafyalardan ve farklı geçmişlerden pek çok sanatçıyı bir arada barındırır. Bu koleksiyonu, çoğulluğun felsefi bir anlama kavuştuğu, ancak her bir tekilliğin saygıyla korunduğu renkli bir takımyıldızı olarak düşünebiliriz. Parlak, devingen ve oldukça canlı bu renk topluluğu, koleksiyonerin söyleminin ve sezgilerinin bir metaforu haline gelir. Eserlere yansıyan bakışı, aynı zamanda onun dünya görüşü hakkında da bize bilgi verir. Bu sergi, biz izleyicileri, koleksiyonerin mahrem bakışının, zamana ve mekana yayılmış haliyle karşılaştırır; bir bakıma onun gizli nadire kabinesine gireriz. Bu 'kişisel müze'nin, dikkat çekici niteliklerinden bir tanesi, kimi parçaların edisyon olmasıdır. Eserleri dünya müzelerinde sergilenen önemli sanatçıların, ulaşılması ve edinilmesi olanaklı, editionlimitee eserleri biriktirilmiştir. Öte yandan, bu çoğaltılmış eserleri bir araya getiren kişinin 'özel'liği sayesinde, bu koleksiyon 'eşsiz'dir. Ankara'da geçtiğimiz sene m1886'da sergilenenALACA sergisi, Leyla Alaton'un dünyasını keşfetmemizi sağlayan, saf ve sahici bir ışık gibidir. Sanat, onun yaşamının, onu tanımlayanların bir parçası; bu sergi, paylaşılacak düşlerinin ilkidir. Sergiyi Türkiye'nin ilk online sanat televizyonuwww. ekavart. tvde izleyebilirsiniz. SERGİ : ALACA Leyla Alaton Koleksiyonu'ndan Seçilmiş Eserler AÇILIŞ : 1Eylül 2015 Salı, 18:00 YER : Ekavart Gallery ZİYARET SAATLERİ : Pazartesi Cuma 11:00-18:30 / Cumartesi 12:00-18:30 Ekavart Gallery, EKAV Vakfı kuruluşudur. Sergilerden elde edilen gelir, sanat dalında eğitim gören bursiyerlerimize aktarılmaktadır.


1907 yılında doğmuştur Sabahattin Ali. Türkiye'nin en önemli aydınlarındandır. Hayatı boyunca toplum yararına eserler vermiştir. Mücadeleden ve kavgadan bir an olsun geri adım atmamıştır. Öğretmenlik yaptığı sırada okuduğu bir şiir yüzünden hapishaneyle tanışmıştır. 1945 yılında gazeteciliğe başlar. Rıfat Ilgaz ve Aziz Nesin ile birlikte Marko Paşa'yı çıkartır. Büyük etki yaratır. Türkiye'de hiçbir başarı cezasız kalmadığından Marko Paşa da kapatılır, Malum Paşa, Öküz Paşa gibi değişik adlarla yeniden çıkarılır. Sabahattin Ali'nin Dağlar ve Rüzgar şiiri, Sırça Köşk, Yeni Dünya gibi öyküleri ve İçimizdeki Şeytan, Kuyucaklı Yusuf ve Kürk Mantolu Madonna romanları, edebiyat hayatımızda önemli bir yer tutar. İçimizdeki Şeytan'da milliyetçiliği, entel geçinip hiçbir şey bilmeyen sağcı yarı-aydınları yerer, çok konuşan ama topluma, bireye, memlekete hiçbir şey katmayan bu insanları ve onların görüşlerini oldukça etkileyici biçimde anlatır. Kitapta; Macide, Ömer ve Bedri başkarakterlerimizdir. Macide duygusal, iyi kalpli ve hayatı yeni yeni anlamlandıran bir kişilik olarak karşımıza çıkar. Ömer, iradesiz ve kişiliksizdir. Zekidir ancak aklını kullanmaktan uzaktır. Her suçu içindeki şeytana atmaktadır. Bedri ise romandaki en dürüst ve aklı başındaki karakterdir. İyilik yapmaktan mutlu olan bir insandır. Ömer, Macide'yi bir vapurda görür ve ona tutulur. Onunla konuşmaya karar verir ancak en samimi arkadaşı olan Nihat onu engellemeye çalışır. -Ne gibi? Ömer, Nihat'ı dinlemez ve Macide'nin yanına gider ancak gözü ondan başka bir şey görmediğinden kızın yanında oturan teyzesini, Emine Hanım'ı, farketmez. Teyzesi seslenince ancak kendine gelir Ömer. Macide çok geçmeden babasının ölüm haberini alır. Üzerine ev ahalisiyle kavga etmesi ise iyice durumunu zora sokar. Emine Hanım ve kocası Galip Bey ile kavga ettikten sonra, gece yarısı evden ayrılır. Dışarıda onu Ömer beklemektedir. Böylece, aşklarını doyasıya yaşayacakları kendi hayatlarına çekilirken bir yandan da geçim sıkıntısı dertleri başlayacaktır. Ne olur sanki, hanım kızım... Sen bizim hemşiremiz sayılırsın! diye bir şeyler söylüyor ve korkunç tırnaklı elleriyle Macide'nin oturduğu iskemleye tutunuyordu. Bu sırada genç kadının gözleri kocasınınkilerle karşılaştı. Bir müddet bakıştılar. Nihat, İsmet Şerif, profesör Hikmet, Şair İsmet Kamil, Muharrir Hüseyin gibi isimler kitaptaki entelektüel gevezeleri oluşturur. Milli duyguları yüksek, akıldan yoksun gençleri çevrelerine toplayarak her türlü pis işe girişirler. Ömer bu arkadaş çevresine iradesizliğinden dolayı hiçbir zaman hayır diyemez. Bedri ise Macide'nin Balıkesir'den hocasıdır. Birbirlerine karşı o zamanlar bir şey hissetmiş olsalar da, hiçbir zaman bunu açıklamamışlardır. Bedri başka okula tayin olunca, uzun bir müddet birbirlerini göremezler. Bir sazlı söyleşide birbirlerine rastlarlar. Ömer'le sıkı dost olan Bedri, bu tesadüfle yıllar sonra tekrar Macide'yle görüşmüş olur. Macide, Ömer'le yapamaz olur artık. Ona bir mektup yazar ve ayrılma niyetini ortaya koyar. Her defasında Ömer'in düzelmesini beklerken, daha da bataklığa giden Ömer'e artık tahammül edemez olmuştur. Ancak mektubu ona veremeden kötü bir haber alır. Ömer, arkadaş çevresinin pis işlerinden dolayı hapse girmiştir. Diğerlerinin suçu sabit olsa da, Ömer erken salıverilecektir; çünkü hiçbir suça bulaşmamıştır sadece arkadaş kurbanı ve iradesizliğinin esiri olmuştur. Bedri... Kısa kesmek lazım. Vaktim yok. Beni hiç itiraz etmeden dinle. Beni seviyorsan ki bunu bilmem- ve Macide'yi seviyorsan ki bunu tahmin ederim- dediklerimi yaparsın. Kendilerini derecesiz bir zeka ve kabiliyete sahip sayan arkadaşların arasında, mukaddes ve mağrur bir aptallığa sırtımı vererek yaşıyor ve sırf bununla mühim bir şey yaptığımı sanıyordum. Ne gayem, ne düşüncem vardı. Zekam bütün kuvvetini, içinde bulunduğu ana sarf ediyordu.


Galleria Russo'nun İstanbul'daki yeni mekanı Russo Art Gallery Istanbul, uluslarası İtalyan sanatçı Manuel Felisi'nin Su adlı sergisini 09 Eylül 2015, Çarşamba günü sanatseverlere sunuyor. İstanbul, Paris, Roma, Londra, Milano, Roma, Miami vs. gibi pek çok şehirde kişisel sergisi olan, Contemporary Istanbul 2012-13-14dahil olmak üzere pek çok şehirde önemli sanat fuarlarına katılmış olan Manuel Felisi; Su 'Acqua' adını verdiği yeni kişisel sergisini Russo Art Gallery İstanbul'da sevenlerin ilgisine sunacaktır. Ayrıca Felisi'nin eserlerini Contemporary İstanbul 2015'te Russo Gallery ile sanatseverler ile buluşacaktır. Manuel Felisi'nin2014 Ekim ayında Russo Art Gallery Roma'da sergilemiş olduğu kişisel sergisi ile farklı teknikleri birleştirerek ahenk içinde oluşturduğu kompozisyonlar sergiyi gezenlerin büyülenmelerine sebep oldu;Roma koleksiyonerleri, sanat eleştirmenleri ve sanatseverler tarafından büyük beğeni topladı. Bu sergi için sanatçı Manuel Felisi, kendisini dünyaca tanınmış yapan resimlerinin tipik ve özlü konularını içeren özel eserler yarattı. Birçok tekniği bir arada kullanarak şiirsel bir tema ile anlattığı muhteşem kompozisyonları değerli sanat tarihçisi ve eleştirmeni MarcusGraf'ın kuratörlüğünde Tophane'de, Russo Art Gallery İstanbul'da ziyaret edebilirsiniz. Sergi, Russo Art Gallery İstabul, Boğazkesen Cad. No: 21/A Tophane- İstanbul adresinde 20 Ekim2015'e kadar görülebilir.


The Surreal Nude exhibition featuring the works of Spanish artist Jose Borrell will be on display at R Alexander Fine Art from August 28th to September 28th, 2015. The Surreal Nude examines what exactly goes into Borrell's works that which is ethereal and intangible, that which teems the boundary of reality and the dream state, while the nude assumes the role of the dreamer, submersed in her own subconscious. By infusing his works with elements of portraiture, the surreal, and the classical, Jose Borrell redefines conventional figurative painting. Borrell says, The majority of my works are feminine nudes through which I would like to transmit the calm, love, and passion that fills each of my model's lives. Each painting is a multidimensional scene that contemplates the role of the nude. Deft manipulation of light and shadow highlights the inherent beauty of the human form. The sensuous, soft lines of his figures are paired with chimerical and surreal surroundings, causing a blurred division between reality and fantasy. The viewer is transported to a dreamlike setting where art and life merge. In this liminal space, the boundaries between the subject and viewer dissolve. The effect, in turn, is the realization that the body is not only a measure of physical human beauty, reiterated by the aesthetic values of the painting it is a vessel useful for expressing greater human emotions and ideas that transcend form. While having attended renowned art schools in Spain, including the Fine Arts School of Alcoy and at the Superior School of Saint Carlos of Valencia, Borrell is mainly a self-taught artist. He notes his mentorship under artist Paco Egea as key to the development of his skills in drawing and painting. Borrell designates Spanish artists Joaquin Sorolla and Salvador Dali as his greatest inspirations; the influence of these artists is evident in his works, given his particular attention to light and fantasy.


Ünlü oyuncu 5 yıl önce beyninde tümör bulunması nedeniyle ameliyat olmuş, sağlığına kavuşmuştu Son günlerde nükseden rahatsızlığı nedeniyle zor günler geçiren Yalçın Güzelce 01 Eylül 2015 tarihinde (64 yaşında) hayata veda etti. Yalçın Güzelce'yi rahmetle anarken kederli ailesine ve dostlarına en derin taziyelerimizi sunuyoruz. Sanatçının cenazesi Çarşamba günü Teşvikiye Camisi'nde kılınacak öğle namazını müteakip defnedilecek. 1 Ocak 1951 doğumlu olan Yalçın Güzelce 1980 yılında tiyatroya başladı. Çeşitli sinema filmleri ve TV dizilerinde rol aldı. 18 tiyatro oyununda görev yaptı. Başarılı oyuncu Güzelce, Davacı, Değirmen, Piano Piano Bacaksız, Polizei, Fırtınalar, Deli Divane, Eyvah Babam, Evimiz Olacaktı, Cennet Mahallesi, Hayat Apartmanı ve Kurtlar Vadisi Pusu gibi birçok film ve dizide oynamıştı. Polizei ve Piano Piano Bacaksız sanatçının ödüllü filmleridir.


Yılın merakla beklenen uluslararası çağdaş ve modern sanat fuarı ARTINTERNATIONAL, 4-6 Eylül tarihlerinde Haliç Kongre Merkezi'nde gerçekleşecek. İspanya'dan Çin'e, İtalya'dan Bulgaristan'a, 27 ülkeden 87 galeri ve 400'den fazla sanatçının katılacağı fuar, bir kez daha sanat tutkunlarının odağı olacak. Türkiye'nin en prestijli uluslararası çağdaş ve modern sanat fuarı ARTINTERNATIONAL'ın üçüncüsü 4-6 Eylül 2015 tarihlerinde gerçekleşecek. Genç yaşına rağmen kısa sürede İstanbul'un en önemli sanat etkinliklerinden birine dönüşen ARTINTERNATIONAL'ın yönetmenliğini bu yıl da Dyala Nusseibeh, sanat yönetmenliğini ise Stephane Ackermann üstleniyor. Konuklarını bir kez daha Haliç Kongre Merkezi'nde karşılayacak fuara bu yıl 27 ülkeden 87 seçkin galeri ve 400'den fazla sanatçı katılacak. İstanbul'dan Leyla Tara Suyabatmaz ve Yeşim Turanlı, Viyana'dan Ursula Krinzinger ve New York'tan Leila Heller'den oluşan seçim komitesinin Avrupa, Amerika, Ortadoğu ve Asya'yı kapsayan geniş bir bölgede yaptıkları değerlendirme sonucu 87 galeri İstanbul'da sanatseverlerle buluşacak. Dünyanın en köklü ve seçkin galerilerinden Paul Kasmin Gallery, Pearl Lam Galleries, Gallery Lelong, Deweer Gallery, Robert Miller Gallery'nin bir kez daha heyecan verici işlerle yer alacağı fuara, Londra'dan Victoria Miro, Bombay'dan Sakshi Gallery, Almatı'dan Aspan Gallery, Hong Kong'dan Galerie Du Monde ve New York ile Londra'dan Aicon Gallery ilk kez katılacak. ARTINTERNATIONAL, modern ve çağdaş sanatın ünlü isimlerini bu yıl da İstanbul'da buluşturmaya devam ediyor. İngiltere'nin en köklü galerilerinden Andipa standında Banksy'den David Hockney'e, Andy Warhol'dan Grayson Perry'e dünyaca ünlü pek çok sanatçının işini bir arada görme şansı bulacak olan sanatseverler ayrıca, ilham verici çizgileri ve heykelleriyle büyüleyen Fabien Merelle, 1988 Turner Prize ödüllü İngiliz heykeltıraş Tony Cragg, güncel sanatın en kışkırtıcı isimlerinden Jan Fabre, eserleri Smithsonian American Art Museum, Whitney Museum of American Art gibi önemli koleksiyonlara girmiş, özellikle suluboya resimleri ile bilinen Walton Ford, 60'lardan bugüne gerek kişisel, gerek kolektif işleriyle Amerikan modern sanatını derinden etkilemiş Claude ve Francois-Xavier Lalanne'nin eserlerini de izleyebilecekler. Fuarın merakla beklenen isimlerinden biri de sanat dünyasında Görünmez Adam olarak tanınan Çinli sanatçı Liu Bolin olacak. İşleri Türkiye'de ilk kez geçen yıl ARTINTERNATIONAL'da sergilenen ve büyük ilgi gören sanatçı, kamuflajı bir sanat eylemine dönüştürüyor ve kendini, seçtiği bir fonla aynı desene boyayarak gizleniyor. ARTINTERNATIONAL'ın bu yılki odak ülkesi 15 seçkin galeriyle İspanya olacak. Barselona'dan ADN Galeria, Angels Barcelona, Galeria Carles Tache, Galeria Joan Gaspar, Galeria Joan Prats, Galeria Senda, Galeria Sicart, Galeria Trama, Miguel Marcos Gallery, N2 Galeria, Poligrafa Obra Grafica, Galeria Valid Foto BCN; Madrid'ten Galeria Javier Lopez, Sabrina Amrani Gallery; Palma de Mallorca'dan da Galeria Horrach Moya'nın katılacağı fuar, İspanyol güncel sanatını keşfetmek için bulunmaz bir fırsat yaratacak. Yirminci yüzyıl modern sanatının en sıra dışı ve ilham verici isimlerinden sayılan Katalan sanatçı Joan Miro'nun resimlerinin de yer alacağı fuarda; politik ve aykırı çalışmalarıyla her seferinde tartışmalar yaratmış Güney Afrika asıllı Kendell Geers, çalışmaları MOMA'dan Tate'e, dünyanın bir çok önemli müzesinin koleksiyonunda yer alan, pop art'ın en önemli temsilcilerinden Alex Katz, The Guardian'ın çalışmalarını Andy Warhol ile Jacques-Louis David'in buluşması ifadesiyle andığı sıradışı ikili Muntean/Rosenblum ve iki yıl önce Carrona adlı çalışmasıyla fuarın ilgi odağı olmuş, bu yıl da kuru kafalardan oluşan heykeliyle Haliç terasında büyüleyecek Javier Perez gibi dünyaca ünlü isimlerin işleri de izlenebilecek. ARTINTERNATIONAL'ın Türkiye ayağında ise 12 galeri bulunuyor. Uluslararası sergileri ve başarıları dikkate alınarak yapılan seçim sonucu, . artSümer, Dirimart, Galerist, Galeri Nev, Galeri Zilberman, Pi Artworks, Pilot, Rampa, Sanatorium ve x-ist' gibi geçen yıl da katılmış galerilerin yanı sıra bu yıl Öktem&Aykut ve The Empire Project yeni galeriler olarak fuardaki yerini alacak. Türkiyeli galerilerin bu yılki sürprizleri arasında, sanatçılarının son çalışmalarının ilk kez ARTINTERNATIONAL'da sergilenecek olması da bulunuyor. Galeri Zilberman'dan Azade Köker, Guido Casaretto, Walid Siti ve Alpin Arda Bağcık'ın; Galerist'ten Şakir Gökçebağ, Seza Paker, Rasim Aksan ve Ali Emir Tapan; Pi Artworks'ten Yeşim Akdeniz, Volkan Aslan, Nancy Atakan, Horasan, Nejat Satı, Gülay Semercioğlu, Mehmet Ali Uysal ve Paul Schwer'in; Pilot Galeri'den Murat Şahinler ve Elmas Deniz'in; Rampa'dan Erinç Seymen, Nilbar Güreş, Selma Gürbüz, Servet Koçyiğit ve Ahmet Oran'ın; x-ist'ten Burcu Perçin, Burçin Başar, Ali Elmacı, Ansen ve Serkan Adın'ın ve Sanatorium'dan Erol Eskici'nin yeni işleri ilk kez ARTINTERNATIONAL'da görücüye çıkacak. Fuarın bu yılki yeni galerileri Öktem & Aykut, Elif Boyner ve Lara Ögel'in yeni projeleriyle katılırken, The Empire Project de usta sanatçı Mehmet Güleryüz'ün son çalışmalarını ilk kez fuarda sergileyecek. . artsümer, sanatçısı Erdal Duman'ın metal ve bronz heykellerinin yanı sıra cam gözyaşı şişelerinden oluşan devasa enstalasyonuyla merak uyandırırken, fuara Ankara'dan katılan Galeri Nev de bizi yeni bir isimle tanıştıracak ve Mehtap Baydu'nun Türkiye'deki ilk kişisel sergisine evsahipliği yapacak. Fuarda ayrıca Fransız feminist sanat akımının 70'lerdeki öncü temsilcilerinden Nil Yalter'in daha önce yurtdışındaki fuarlarda gösterilmiş ve büyük ilgi görmüş işleri Türkiye'de ilk kez ARTINTERNATIONAL'da Galerist standında izlenebilecek. Satyr II dünyada ilk kez ARTINTERNATIONAL'da! Türkiye çağdaş sanatının önemli isimlerinden bazıları da yabancı galerilerle birlikte İstanbul'a geliyor. Bunlar arasında, Edouard Malingue Gallery'den Nuri Kuzucan ve Galerie Lelong'dan Ramazan Bayrakoğlu da bulunuyor. Hiper gerçekçi resimleriyle dünyaca tanınan Taner Ceylan'ın geçen yılki solo sergisiyle fuarın en çok ilgi gören galerilerinden birine dönüşen Paul Kasmin Gallery, Ceylan'ın Golden Age/Altın Çağ serisinden son çalışması Satyr II'nin dünya gösterimini ilk kez ARTINTERNATIONAL'da yapacak. ARTINTERNATIONAL'ın Haliç Kongre Merkezi'nin terasına özel hazırlanan açık hava heykel galerisi By The Waterside, bu yıl da fuar ziyaretçilerini sahilde karşılayacak. Haliç'in eşsiz görüntüsüyle bütünleştirecek By The Watersideda bu yıl; Filibeli galeri Sariev Contemporary'den Rada Boukova ve Stefan Nikolaev, Barselona'dan Galeria Carles Tache Projects'ten Javier Perez, Aspan Gallery'den Yerbossyn Meldibekov, Dirimart'tan Ichwan Noor, Galerist'ten Şakir Gökçebağ, Pi Artworks'ten Paul Schwer, Galeri Zilberman'dan Guido Casaretto ile Walid Siti ve Lisabird Contemporary'den Karl Karner'in heykelleri sergilenecek. Bu yıl da Stephane Ackermann'ın direktörlüğünde hazırlanan programda, tanınmış sanatçılar tarafından hazırlanmış performanslar ve enstalasyonların yanı sıra Türkiye'den ve yurt dışından küratörler, enstitüler ve güncel sanat platformlarının katılımıyla gerçekleşecek etkinlikler de bulunuyor. Fotoğraf sanatçısı Ali Taptık, kendi mesleğinin özüne dair duyduğu meraktan yola çıkarak fuara özel hazırladığı serisi It's Not Fairi ilk kez sanatseverlere sunarken, hayatını New York ve İstanbul'da sürdüren, iki farklı kentte yaşamanın karşılıklı etkileşimlerini işlerine taşıyan Arslan Sükan, fuarın günlüğünü tutar gibi çektiği ziyaretçilerin fotoğraflarını sergileyecek. Dominique Petitgand, fuara La gorge seche adlı ses, gürültü, müzik ve sessizlik içeren ses enstalasyonu ile katılırken, New Yorklu sanatçı Maya Hayuk, baş döndüren renk ve ışıklarıyla, politik, aktivist ve aynı zamanda espirili, görsel bir saykodelik deneyim sunacak. Bu yılki Venedik Bienali'nin Altın Aslanlı Ermenistan Pavyonu'nda yeni işleriyle büyük ilgi gören Hera Büyüktaşçıyan ise, mavi sahne perdeli enstalasyonu Falling Watersta, fuar alanını adeta bir nehre dönüştürecek. Fuarın bu yılki performansları ise Burçak Konukman ve Nevin Aladağ'dan geliyor. Berlin'de yaşayan Burçak Konukman, I Am An Independent Artist adlı performansında bağımsız hareket halindeki standıyla fuar alanında gezerken, Nevin Aladağ, Move adlı performansında kamusal alanda hareket etmenin farklı yollarını araştıracak. Son iki yıldır olduğu gibi Başak Şenova küratörlüğünde hazırlanan Sahnedeki Videolar bölümünde Harabeler ve Yaralar temasıyla kişisel hikayelerin, anıların ve hayallerin saklı yol haritalarının izini süren işler izleyiciyle buluşuyor. Üç bölümden oluşan bu seçkide Javier Perez, Payam Mofidi, Levi van Veluw, Claudia Larcher, Hacer Kıroğlu, Juan Pablo Ordunez / MawatreS., Amparo Sard, Oliver Ressler, Karen Mirza & Brad Butler, Maria Friberg, Joanna Rajkowska ve Aglaia Konrad'ın videoları yer alıyor. ARTINTERNATIONAL'ın büyük ilgi gören bölümlerinden Alternatiflerin bu yılki küratörü ise İtalyan sanatçı ve yazar Paolo Chiasera olacak. Kar amacı olmayan sanat grupları ve sanat projelerini bir araya getiren bu bölümde Türkiye ve İngiltere'den toplam 8 inisiyatif katılıyor. 5533, Near East, Protocinema, SPOT ve Torun gibi geçen yıl da katılan grup ve inisiyatiflerin yanı sıra bu yıl, David Robert Foundation, Masa Projesi ve Nesin Sanat Köyü, ARTINTERNATIONAL'a ilk kez merhaba diyecek. 4-6 Eylül tarihleri arasında yapılacak ARTINTERNATIONAL'ın mekanı bu yıl da Haliç Kongre Merkezi olacak. İstanbul'un tarihsel bölgelerine bakan eşsiz manzarasıyla özellikle uluslararası konukları baştan çıkaracak bu mekanın tasarımını geçen yıl olduğu gibi Erhan Patat yapacak. patat architecture + design'ın kurucusu olan Patat, MSW Architekten, Venedik Mimarlık Bienali'nde sergilenen işleri ve özellikle Irak asılı Ingiliz mimar Zaha Hadid ile yaptığı ortak projelerle tanınıyor. ARTINTERNATIONAL'ın online sanat sitesi artsy. net ile işbirliğini bu yıl da sürdürüyor. Sanatseverler açılıştan önce ARTINTERNATIONAL'ı artsy. net'ten online izleyebilirken, sergilenecek sanat eserlerini fuar tarihleri arasında online olarak da satın alabilecekler. ARTINTERNATIONAL, 5 ve 6 Eylül tarihlerinde 12:00 20:00 saatleri arasında sanatseverlerin ziyaretlerine açık olacak. Fuarın biletlerinde ücret artışı olmayacak ve geçen yıl olduğu gibi günlük Tam 30 TL, 2 günlük Tam 45 TL, 2 günlük Öğrenci 15 TL olarak satışa sunuldu. Biletler biletix'ten ya da Haliç Kongre Merkezi'nde bulunan gişelerden alınabilecek. Geçen yıl ikinci yılı olmasına rağmen yılın en rağbet gören sanat etkinliklerinden biri olan ARTINTERNATIONAL'ı 20 binden fazla kişi izlemişti. 26.500 milyon Euro'luk satışın yapıldığı fuar, 1500'ü aşkın yabancı koleksiyoner ve sanat tüccarını İstanbul'da buluşturmuştu. Türkiye, Orta Doğu ve ötesine odaklanan, koleksiyonerlere uluslararası çağdaş sanata rakipsiz erişim imkanı yaratmayı ve evrensel sanat toplumunu birbirine bağlamayı amaçlayan ARTINTERNATIONAL, dünyanın önemli sanat fuarlarındaki ortaklıklarıyla tanınan Angus Montgomery ile Türkiye'nin önde gelen fuarcılık şirketlerinden Fiera Milano İnterteks'in işbirliğiyle yapılıyor.


Elm Sokağında Kabus ve Çığlık gibi çok sayıda klasikleşmiş korku filminin yönetmeni olan, film yapımcısı ve senarist Wesley Earl Wes Craven (d. 2 Ağustos 1939; ö. 30 Ağustos 2015) 76 yaşında hayatını kaybetti. Craven, Elm Sokağında Kabus, Çığlık, The Last House on the Left, The Hills Have Eyes, The Serpent and the Rainbow, The People Under the Stairs, Vampire in Brooklyn ve Red Eye gibi daha çok korku filmleriyle bilinmekteydi. Wes Craven Cleveland, Ohio'da doğdu. Sıkı bir Baptist eğitim aldı. Illionis'te Wheaton Koleji'nde İngilizce ve Psikoloji okudu. Psikoloji alanında Johns Hopkins Üniversitesi'nden master derecesi aldı. Film endüstrisinde ilk işi New York'ta bir yapım şirketinde ses editörlüğüydü. Yapımcılığını ve yönetmenliğini yaptığı birçok film için ödüllendirildi ve korku filmlerinde tanınan bir isim haline geldi. Diğer yandan Craven, Westminster Koleji'nde İngilizce dersleri verdi ve Clarkson Üniversitesi'nde Sosyal Bilimler profesörü oldu. Ünlü yönetmen yakalandığı beyin kanseri nedeniyle 30 Ağustos 2015 tarihinde hayatını kaybetti. Yönetmenlik kariyerine 1972 yılında Soldaki Son Ev adlı korku filmiyle başlayan Craven, uluslararası şöhreti 1984'te yayınlanan Elm Sokağında Kabus filmiyle yakaladı. Unutulmaz korku filmi karakterlerinden Freddy Krueger'ın sinema dünyasına kazandıran Elm Sokağında Kabus, devamında gelen sekiz sinema filmi ve çeşitli televizyon dizileri, romanlar ve çizgi romanlarla birlikte bir seri halini aldı. Yönetmen, 1996 yılında yayınladığı Çığlık filmiyle sinema tarihindeki yerini perçinleyerek bir diğer unutulmaz korku filmi serisine imza attı. Çığlık serisinin dört filmi de Craven tarafından yönetildi. Bunların dışında onlarca filmin yönetmenliğini, yapımcılığını ve senaristliğini üstlenen Craven, korku filminin slasher alt türünün gelmiş geçmiş en büyük ustalarından biri olarak kabul ediliyor.


On yılı aşkın bir süredir Asya ülkeleriyle ve Vietnam kentleriyle ilgili çokça gezi yazısı kaleme aldım. Mini gezi rehberleri hazırladığım da oldu. 2007-2012 arasında yaşadığım Ho Çi Min Kenti için, böyle bir gezi yazısı ya da bir mini gezi rehberi hazırlamamış olduğumu, bir tanıdığın Vietnam'a gelecek olması dolayısıyla şimdi yeni farkettim. Belki kenti bir üs olarak görmemden kaynaklanabilir bu durum ya da kendi kentim gibi benimsememden. Aslında çokça yazdım Ho Amca'nın kenti hakkında, ama bunların hiçbiri gezi yazısı değildi. Sokak adlarını yazdım; büyümeyi, çevre kirliliğini, müzeciliği, sanat dünyasını ve hepsinden önce Fransız sömürgeciliği döneminden kalma tarihsel yapılarını... Vietnam şehirleri Hanoi, Hoi An ve Nha Trang'ı ve Phu Quoc Adası'nı yazıp da Ho Çi Min Kenti'ni yazmamak olmazdı. İşte şimdi bu gecikmiş gezi yazısını yazma zamanı. Türkiye'den, THY'nin her gün, yol üstündeki Bangkok'ta yolcu almak üzere 1 saat duraklamalı bir uçuşu var, toplam 13 saat sürüyor. Malezya Havayolları, Qatar Havayolları ve Emirates de diğer seçenekler; ancak bunların aktarma süreleri genellikle daha uzun oluyor. Bunların yerine, Bangkok aktarmalı uçuşlar da bulunabilir. Bangkok, bölgenin hava başkenti gibi bir işlev görüyor. Ho Çi Min'de şu an tek bir havaalanı var: Tan Son Nhat Havaalanı (Tan S n Nh t, 10.818758, 106.658851). İleride kentin bir hayli uzağında daha büyük bir havaalanı yapılacak. Havaalanında taksi için Dolar ya da Avro bozdurmalısınız. Vietnam para birimi, Dong; kısaltması, VND. Döviz kuru, son zamanlarda Çin'deki gelişmeler dolayısıyla dalgalı. Bu nedenle, buraya kuru yazmıyoruz. Ancak, gelmeden önce, Vietnam'ın önde gelen bankalarından olan Vietcom Bank'ın sayfasına bakabilirsiniz. Tan Son Nhat Havaalanı, şehir merkezine çok yakın. Taksiyle yarım saat sürüyor. Aslında, mesafe, 8-10 kilometre; ama trafik yavaş akabiliyor ve şehir içinde hız limiti düşük. Taksi, şehir merkezine gideceğinizi varsayarsak, 10 Dolar civarında tutacaktır. Ho Çi Min Kenti'nin dünyanın kişi başına en çok motosiklet düşen şehir olduğunu da not edelim. Bu, hem arabalara uygulanan lüks vergisinden kaynaklanıyor hem de motosikletlerin ucuz ve çok daha pratik olmasından. Vietnam'ın uluslararası kuruluşlardan övgü aldığı noktalardan biri, enerji verimliliği açısından araba yerine motosiklet kullanımı. Ho Çi Min, Fransız döneminden kalma şehir planlarına dayanıyor. İlçelerin bazılarının bizdeki gibi adları var, bazıları ise numaralı (İlçe 1, İlçe 2, İlçe 3 gibi). Şehir merkezi, İlçe 1 (District 1). Kalınabilecek oteller de, görülecek yerler de çoğunlukla burada. Havaalanından taksiye ya da aceleniz yoksa ve saat geç değilse (20:00'ye kadar), otobüsle İlçe 1'e gideceksiniz. Oteller için iki seçenek var: İş için gelenler, İlçe 1'de Dong Khoi (D ng Kh i, 'ayaklanma' anlamına geliyor; 'Domkoy' diye okunuyor. 10.776234, 106.703204) ya da Nguyen Hue (Nguy n Hu , 'Nuvinhue' diye okunuyor. 10.774266, 106.703528) caddelerindeki bol yıldızlı otellerde kalabilir. Her tür seçenek var. Kendi bütçesiyle gelip hesaplı olması gerekenler, Pham Ngu Lao (Ph m Ngu Lao, 1279'da Vietnam'a saldıran Moğol ordusunu püskürten Vietnamlı komutanın adı. 10.769062, 106.693473) ya da onun arka paraleli olan Bui Vien (Bui Vi n, 10.767262, 106.692931) sokaklarında kalabilirler. Burada da düşük ve orta bütçe için her tür seçenek bulunuyor. İlçe 5'teki tarihsel önemi olan Çin Mahallesi ('Cholon' diye geçiyor. Ch L n, 10.758381, 106.672160) gibi örnekleri saymazsak, kentin görülecek yerlerinin çoğu, bugün Asya'nın en yüksek gökdelenlerinin birkaçına sahip olan İlçe 1'de, Dong Khoi ve Nguyen Hue caddelerinde ve bunların çevresinde. Kentin en lüks caddesi olan Dong Khoi, Saygon Irmağı'ndan Fransız sömürge yapısı olan postane ile başkilisenin bulunduğu Paris Komünü Meydanı'na (Cong xa Paris, 10.779583, 106.699203) uzanıyor. Meydan ve çevresi, şehrin en turistik yerlerinden biri. Mutlaka görülmeli. Diğer cadde, Nguyen Hue. Dong Khoi'un paraleli olan bu cadde, Saygon Irmağı'ndan yine bir Fransız sömürge yapısı olan Halk Komitesi'ne ( y Ban Nhan Dan Thanh Ph H Chi Minh, 10.777035, 106.701112) çıkıyor. Vietnam'da, eski sosyalist ülkelerde olduğu gibi, belediye, 'Halk Komitesi' olarak adlandırılıyor. Diğer bir deyişle, Nguyen Hue'de göreceğiniz yapı, adı 'Halk Komitesi' olan Ho Çi Min Kenti Belediyesi yapısı. Bu iki caddenin çevresinde çokça sömürge yapısı var; farklı biçimlerde işlevlendirilen bu yapıların bir bölümüne girilebiliyor, bir bölümüne girilemiyor. Ayrıntılar için ekteki 'Ho Çi Min Kenti'nde Fransız Sömürge Yapıları' başlıklı yazıya bakılabilir. Dong Khoi üzerinde, Fransız döneminden kalma opera yapısını göreceksiniz (Nha hat l n Thanh ph H Chi Minh, 10.776534, 106.703070). Bu yapı, Ho Çi Min Kenti'nin kartpostal simgelerinden biri. Onu arkanıza alıp Le Loi Caddesi'nde (Le L i, 10.774007, 106.700361) yürüdüğünüzde, çevrenin hediyelik eşya almak için uygun dükkanlarla dolu olduğunu göreceksiniz. Kentin en ünlü caz kafesi de bu caddede (Sax n Art Jazz Club, http://www. saxnart. com/modules/general/ , 10.774701, 106.700830). Caddede ilerleyip göbeğe geldiğinizde, sağda kentin bir diğer kartpostal simgesiyle karşılaşacaksınız: Ben Thanh Pazarı yapısı (Ch B n Thanh, 10.772743, 106.698268). Savaşlarda zarar gören yapı, biraz modern bir formda onarılmış. 'Yarı-geleneksel' diyebileceğimiz bu pazar, görülmeye değer. 'Yarı-geleneksel' diyoruz; çünkü geleneksel bir içeriğe sahip olmakla birlikte turistikleşmiş bir pazar burası. Yine de, görmemek olmaz. Paris Komünü Meydanı'na yürüme uzaklığında olan Yeniden Birleşme Sarayı (Reunification Palace, diğer adıyla Bağımsızlık Sarayı. Dinh D c L p, 10.777397, 106.695430), Nam Ky Khoi Nghia Caddesi'nde. Saray, Fransız sömürgeciliği döneminde yönetim yapılarından biri olarak kullanıldıktan sonra, Vietnam-Amerikan Savaşı'nda Amerikan yanlısı Güney Vietnam hükümetinin ana komuta merkezi oldu. 30 Nisan 1975'te Vietnam Halk Ordusu'nun tanklarla içeri girip savaşı sonlandırmasından sonraki yıllarda müzeleştirildi. 30 Nisan, Vietnam'da resmi tatil. 1 Mayıs'la birlikte kutlanıyor. Vo Van Tan Caddesi'ndeki (Vo Van T n, 10.779535, 106.691628) Savaş Müzesi (War Remnants Museum, 10.779738, 106.692089) ve Le Duan Caddesi'yle Nguyen Binh Khiem Caddesi'nin kesişiminde olan Vietnam Tarihi Müzesi (Museum of Vietnamese History, B o Tang L ch S Vi t Nam, 10.788292, 106.704868) en sık ziyaret edilen müzeler. Tarih Müzesi'nin hemen yanında hayvanat bahçesi var (Th o C m Vien Sai Gon, 10.788402, 106.706505). Ben Thanh Pazarı yakınlarında olan Vietnam Güzel Sanatlar Müzesi ise (B o tang M thu t Thanh ph H Chi Minh, 10.769953, 106.699297), sanat dostlarının uğrak yeri. Eski bir konaktan dönüştürülen müze, Pho Duc Chinh Caddesi'nde. Son yıllarda, kent merkezinde çok sayıda AVM açılmış durumda. Fransa'dan gelen kimi turistlerin belirttiği gibi, Paris'te bulunan her tür lüks ürün Dong Khoi Caddesi ve çevresinde bulunabiliyor. Kent, gün geçtikçe daha da ticari bir görünüm kazanıyor ve en yüksek yapı yarışını soluksuzcasına sürdürüyor. Yine de, eski sömürge yapıları sayesinde, İlçe 1, alışveriş dışında arayışları ve beklentileri olan turistler için de bir anlam ifade edebiliyor. Zamanınız darsa, Ho Çi Min'in en uzak ilçelerinden biri olan Cu Chi'ye gidip burada Vietnamlı gerillaların gizlendiği tünelleri görebilirsiniz. Cu Chi, şehirden uzaklığı sayesinde arsa ve tarlaların ucuz olması dolayısıyla, birçok orta ve üstü yaştaki Vietnamlı sanatçının atölyelerini kurup yaşadıkları yer olarak geleceğin sanat ilçesi olmaya aday; ancak, sanat alanlarına herhangi bir tur sözkonusu değil ve belki de şimdilik böylesi daha iyi. Biraz daha zamanınız varsa, bir Mekong turu satın alabilirsiniz. Bu tur, 1, 2 ya da 3 günlük olabiliyor. Mekong Irmağı'nın suladığı kentlere götüren bu tur, kırsal Vietnam'ı deneyimlemek için birebir; başka şehirler görmek de, bonus. Vietnam içi ikinci bir seçenek, deniz otobüsüyle ya da otobüsle 3 saat süren Vung Tau. Vung Tau, denizi ve kumsalı sevenlerin uğrak yeri olan bir yarımada. Tek bir kenti görmek yerine, kendini Vietnam turuna hazırlamış olanlar için ise, en yaygın olarak şu seçenekler var: Doğa ve dağ havası için Dalat ; kumsal için Nha Trang, Phan Thiet ve Danang ; kumsal ve ada havası için Phu Quoc ; doğa, dağ havası ve azınlıklar için Sa Pa; doğa, kumsal, mağaralar, tekne gezisi ve dağ havası için Ha Long Koyu ; tarih ve kumsal için Hue ; tarih, kumsal, dağ, doğa ve ada için Hoi An... Başkent Hanoi'u da unutmayalım. Bu şehirlerin hepsine uçakla ya da otobüsle gitmek olanaklı. Birçoğu için tren seferleri de bulunuyor. Ülke dışı en yaygın seçenek ise, Kamboçya'nın başkenti Phnom Penh'e gitmek. Kamboçya tarafındaki bakımsız yollar ve sınırda bekleyiş nedeniyle 6 saati bulan yolculuk, başka bir ülke görmek isteyenler için oldukça uygun. Kamboçya için önceden vize almak gerekmiyor, sınırda veriliyor. Phnom Penh'den kumsal için güneyde Sihanoukville'e, tapınak-kent Angkor Wat'ı görmek için ise kuzeyde Siem Reap'e gidiliyor. Bitirmeden şunu da not edelim: Vietnam'da savaş 40 yıl önce bitti. Amerika'ya karşı tüm Vietnamlılar savaşmadılar; hatırı sayılır bir kısmı, Amerika'ya çalıştı. Bugün Vietnam, uluslararası kuruluşların parlayan yıldız olarak gördüğü, hızla kapitalistleşen bir ülke. Bunları ve dahasını bilmeyenler için Vietnam da Ho Çi Min Kenti de bir hayal kırıklığı olabilir. Şimdiden iyi yolculuklar! Eski adı 'Saygon' olan kentin 1975'te biten savaştan sonraki adı olan 'Ho Chi Minh City', Vietnamca'da 'Teynfo Ho Çi Min' diye okunuyor. 'Teynfo', kent demek. Ho Amca'nın adının okunuşu, Türkçe'ye Fransız sömürgecileri üstünden yanlış bir biçimde geçmiş. Bu metinde anılan yerlerin yanına koordinatları verilmiştir. Bunlar Google Maps'te aranarak konumları bulunabilir. Diğer bir nokta da şu: Vietnamca, Latin harfleriyle yazılan tonlu bir dil. Aynı hece, tonuna göre farklı anlamlara gelebiliyor. Bir yer sorduğunuzda derdinizi anlatabilmeniz için metinde yer adlarının Vietnamca yazılışları da verildi. Eski adı 'Saygon' olan Ho Çi Min Kenti'nin tarihe ilk olarak bir Khmer balıkçı köyü olarak kaydı düşülüyor. Kentin topu topu 250 yıllık bir geçmişi var. Vietnamlılar eliyle kentleşen Saygon, 1859'da Fransız sömürgeciliğinin eline düşüyor ve bu kara günlerden, ancak, 1954'te kurtuluyor. Diğer bir deyişle, Saygon'u, Fransız sömürgecileri, yüzyıl kadar, kendi kentleriymiş gibi tasarlıyor; kenti Fransızlaştırmak için ellerinden geleni yapıyor. Saygon, bir Fransız kenti olarak, Fransız Hindiçini'nde ilklerin yaşandığı yer oluyor: 1863'te ilk botanik bahçesi Saygon'da kuruluyor. Bu bahçe hala aynı işlevi görmektedir. Saygon'da ilk sokak lambaları, 1867'de dikiliyor. Bunların başlangıçta hindistan cevizi yağıyla yakılması dikkat çekici. Saygon'un ilk sokak ağaçları, 1870 tarihli ki bu ağaçların çoğu, hala dev ağaçlar olarak kenti süslüyor. 1873'te Saygon'da ilk kaldırımı ve ilk su kulesini görüyoruz. Evlerin numaralandırılması, 1879'da başlıyor. 1882'de ilk demiryolu döşenirken; tramvay, ilk kez 1888'de hizmet vermeye başlıyor. Kentte ilk elektrik, 1900'de kullanılırken; ilk otomobil, 1903 tarihli. 1905'te, Saygon'da, ilk kez, asfalt kullanılıyor. 1907'de ilk temizsu borusu; bir sonraki yıl ise, ilk kanalizasyon borusu döşeniyor. İlk elektrik santrali 1909; uçağın ilk gelişi ise 1910 tarihli. 1914'te, bugün de kullanılan havaalanına kavuşan Saygon'da, 1915'te ilk şehiriçi otobüs seferleri başlıyor. 1930'a geldiğimizde, Saygon, artık, 'Uzakdoğu'nun İncisi' olarak adlandırılıyor. Askeri bir yönetim altında inim inim inletilirken, bunca hizmete kavuşmak, Fransız Aydınlanması'nın karanlık yönü ile ilişkilendirilebilir. Bugün de ayakta olan askeri liman, bugün Devrim Müzesi ya da Kent Müzesi olarak bilinen Hindiçini Genel Vali Sarayı, kütüphane, bugün aynı işleve sahip olan Demiryolları Ofisi, bugün de banka olarak kullanılan banka yapıları, tapu kadastro türünden çeşitli devlet yapıları, günümüze kalmamış sömürge karakolları ve sömürge hapishaneleri, tümüyle günümüze kalmış katedral, başpiskoposluk ve kiliseler, çoktan yıkılmış tiyatro/sinema yapıları, mezarlık, elçekmiş rahibelerin hala yaşadığı manastır, spor klübü, askeri mahkeme, ticaret odası, bugün iki üniversite arasında paylaştırılmış kışla, bugün de ayakta olan denizci kışlası, bugün de aynı işlevle kullanımda olan gümrük yapısı, bugün hepsi ayakta olan Vietnamlı ve Fransız öğrenciler için okullar, Genelkurmay ve general yapıları, bugün de aynı biçimde kullanılan jandarma yapısı, yine bugün aynı amaçla kullanılan belediye yapısı, bugün yerine bir gökdelen dikilmiş uzlaşma mahkemesi yapısı, bugün kentin simgelerinden biri olan opera binası ve diğerleri. Saygon'daki Fransız sömürge yapılarında, 1920'lere dek, yeni-klasik Paris biçemi görülüyor. Paris'teki birçok yapının benzerlerinin Saygon'da yapılması hedefleniyor. Bu yaklaşımın bir ürünü olarak ortaya, belediye yapısı, opera ve katedral çıkıyor. 1920'lerden sonra ise, karışık bir mimarlık yaklaşımı benimseniyor: Hem Fransız mimarlığından hem de Güneydoğu Asya'nın yerel mimarlıklarından yararlanılıyor. Ortaya ne Fransız ne de Güneydoğu Asyalı diyebileceğimiz ya da her ikisi birden diyebileceğimiz ilginç bireşimler çıkıyor. Bunlardan biri, bugün tarih müzesi olarak kullanılan yapı. Bu yapı, bir yandan tipik bir Asya tapınağı havası verirken, bir yandan da Fransız esintilerine sahip. Bunun karşısındaki tümüyle Vietnam mimarlığı örneği olan tapınak ise, Fransız askerleri tarafından, anı olsun diye yapılıyor. Bu bireşimin bir başka örneği olan ve bugün Merkez Bankası yapısı olarak kullanılan yapıda, Art Deco yanında, Hint kültüründen etkilenmiş olan Khmer ve Çam esintileri görülüyor. Saygon'da bir kendine özgülük varsa; bu, asıl, bu bireşim yapılarda. Bu noktada şu soruyu sormalı: Fransız sömürgeciliğinin simgesi sayılabilecek bu yapılar, korunmalı mı yoksa sömürgeciliği yıktıkları gibi bunları da yıksınlar gitsin mi? Sömürgecilikten arınmak, bu simgeleri de temizlemeyi gerektirir. Öte yandan, bu yapılar, Vietnamlı işçilerin sömürgecilik koşullarında alınterleriyle dikmiş oldukları yapılar. Ayrıca, bu yapıları yıkmak yerine, sömürgecilik dışı amaçlar için kullanmak daha mantıklı görünüyor. Zaten yapılan da bu. O günden bugüne, dikkat çekici bir nokta, Fransız mezarlığının kaldırılıp taşların ve kemiklerin Fransa'ya gönderilmiş oluşu. Bu mezarlığın yerinde şimdi bir park var. Parka adını veren Le Van Tam, kendini Fransız cephaneliğinde yakıp, düşmana büyük zararlar vererek kendini feda etmiş 13 yaşındaki bir fıstık satıcısı. Kimileri, bu öykünün uydurma olduğunu söylese de, 'Le Van Tam' adı, birçok okula, bursa, sokağa, anıta vb. verilmiş durumda. O, direnişin simgesi olarak Vietnamlılara umut olmuştu. Fransız mezarlığı yerine açılan parkta, Le Van Tam'ı simgeleyen bir alev anıtı var bugün. in Ho Chi Minh City. Şehir plancılığı yüksek lisans tezi. Darmstadt Teknik Üniversitesi, Almanya. Künye Gezgin, U. B. (2011). Ho Çi Min Kenti'nde Fransız sömürge yapıları. Özgür Gündem Gazetesi, 11 Aralık 2011. Dünyada merkezi göl olan kaç tane kent vardır bilemiyoruz; ama Vietnam'ın başkenti Hanoi, bunlardan biri. Hanoi'un merkezindeki gölün adı, Geri Verilmiş Kılıç Gölü. Efsanelere göre, yaklaşık 600 yıl önce, tanrılar, Vietnam kralı için, Çinli sömürgecileri yensin diye bu gölün yüzeyine bir kılıç çıkartıyor. Kılıcı kullanan kralın ordusu zafer kazanıyor. Daha sonra gölde kayıkla giderken, sudan bir kaplumbağa çıkıyor, kılıcı alıp gölün derinliklerine dalıyor. Gölde hala büyük bir kaplumbağa yaşıyor. Kaplumbağaya Hanoilular gözleri gibi bakıyorlar. Gölün üstünde, kısacık bir köprüyle gidilebilecek bir tapınak var, görülmeye değer. Bu tapınak, birçok ortamda, Hanoi'un simgesi olarak kullanılıyor. Göl kıyılarında, her gün, sabahın köründe, Vietnamlıları spor yaparken, koşarken, sohbet ederken görmek, göle de kente de ayrı bir hava katıyor. Hele buraya Vietnam bayraklı bir tişörtle giderseniz, Vietnam'ı sevdiğinizi düşünerek size yardımcı olmaya çalışacak çokça insanla tanışacaksınız. Hanoi'un en eski bölgesi, göl yakınında. Bu bölgeyi yüksek yapılaşmadan koruyan düzenlemeler bulunmakta. Bu düzenlemeler sayesinde, bölgede en yüksek yapı, 5 katlı. Evlerin birçoğu, 'tünel-ev' olarak adlandırılan biçemde. Bu evlerin sokaktaki cepheleri dar; ancak, evler, uzun bir dikdörtgen olarak tünel gibi uzanıyor. Neden böyle? Çünkü eski zamanlarda, ev sahipleri, evlerinin sokakta kapladığı yere göre vergi ödüyorlardı. Ayrıca evler, krala saygı amacıyla, Saray'ın boyundan daha yüksek olamazdı. Hanoi'un Fransız döneminden kalma 100 yıllık bir opera yapısı var. Bağımsızlık sonrasında opera, birçok siyasal etkinlik için kullanıldı. Görülmeye değer. Hanoi'da, Geri Verilmiş Kılıç Gölü dışında, ondan çok daha büyük ve İstanbul Boğazı havası veren bir göl var. Bu, Batıgöl. Bunun dışında, Hanoi'da bir de Lenin Parkı var. Dünyada Lenin heykelinin sökülmediği az sayıdaki yerden biri olan park, Vietnamlı yaşlıların spor ve dans dersi yeri olarak oldukça popüler. Parkın bir bölümünün kapatılıp yerine lüks bir otel dikilmesine Hanoi'lular razı gelmediler; parklarına da, Leninleri'ne de sahip çıktılar. Bir başka görülecek yer, Hanoi Hilton. Savaş döneminde, büyük bir ironi örneği olarak 'Hanoi Hilton' biçiminde adlandırılan Hoa Lo Cezaevi'nin ağırladığı Amerikan askerleri arasında, o zamanlar Hanoi'u bombalamak üzereyken uçağı düşürülüp öfkeli Vietnamlıların lincinden zar zor kurtarılan, Obama'nın rakibi, eski Amerikan devlet başkanı adayı John McCain de var. Bir diğer Hanoi Hilton sakini Amerikan askeri ise, yıllar sonra, 1995'te, Amerika'nın ilk Birleşik Vietnam büyükelçisi oluyor. Hoa Lo, Vietnam-Amerikan Savaşı öncesinde Vietnamlı devrimcileri ağırlamıştı uzun yıllar. 'B-52 Gölü' olarak adlandırılan küçük göl de görülebilir. Bu gölün tabanında, Vietnamlıların düşürdüğü bir Amerikan savaş uçağı yatıyor. Hanoi, oldukça önemli müzelere ev sahipliği yapıyor: Bunların en başında, Ho Çi Min'in Anıtmezarı geliyor. Burada ulu önderin bedeni sergileniyor. Ho Çi Min'e ulusal ve uluslararası turistlerce öyle bir ilgi var ki, anıtmezar, açık olduğu her saatte kuyruklarla dolup taşıyor. Anıtmezar, Vietnamlılar için bir tür Mekke gibi. Ülkelerinin kurtarıcısını görmek için geliyorlar. Burada, nöbetçi değişiminde tören yapılıyor. Bunu da görmek iyi olabilir. Vietnam Kadın Müzesi'nde, savaşta birçok kahramanlıklar göstermiş kadın savaşçılar ve asker anaları yanında, Vietnam'ın anaerkil gelenekleri ve kadınların gündelik yaşamları da tanıtılıyor. Vietnam'ın çeşitli etnik kesimlerinden kadınların yaşantıları da sergileniyor; Vietnam-Amerikan Savaşı sırasında uluslararası kadın hareketlerinin eylemlilikleri de. Güzel Sanatlar Müzesi'ndeki Vietnam yapıtları da görmeye değer. Ordu Müzesi'nde, tarihten günümüze Vietnam askerleri tarafından kullanılan savaş araçları ve Fransız ve Amerikan ordularından ele geçirilen askeri gereçler sergileniyor. Hava Kuvvetleri Müzesi'nde ise çeşit çeşit uçak ve helikopter sergileniyor. Vietnam Tarihi Müzesi'ndeki tarihsel nesneler, dikkate değer. Vietnam Devrimi Müzesi ise, hem sergileri hem de Fransız sömürge döneminden kalma yapısıyla ilgiyi hak ediyor. Etnoloji Müzesi'nde, Vietnam'ın 54 etnik grubunun yaşantıları sergileniyor; müzenin bahçesine, geleneksel azınlık evleri kurulmuş durumda. Burada, ünlü konik Vietnam köylü şapkasının nasıl yapıldığını öğrenebilirsiniz. Müzeler yanında, bin yıl önce hizmete açılmış olan ve Vietnam'ın ilk üniversitesi olan Yazın Tapınağı da görülmeli; tapınağın bahçesindeki taş yazıtlarda, mezunların adları listelenmiş. Hanoi'un en eski tapınağı olan Bach Ma Tapınağı, Vietnam kralı tarafından, kendisine yol göstermiş olan beyaz bir at anısına kuruluyor. Günümüzde, tapınağın bahçesinde, bir beyaz at heykeli var. Bir diğer görülmeye değer tapınak, Trung kardeşlerin anısına yapılmış Hai Ba Trung Tapınağı. Bunlar, İ. S. 1. yüzyılda Çinli işgalcilere direnen ve teslim olmaktansa kendini ırmağa atan Vietnamlı kızkardeşler. Yüzyıllar sonraki Vietnamlı savaşçıların güç kaynaklarından biri, bu direniş idi. Burada yazılanlardan anlaşılacağı gibi, Hanoi, görülmeye değer bir kent. Asya'ya yolu düşenlerin 'görülmesi gereken kentler' listesine alınması önerilir. Künye Gezgin, U. B. (2012). Bir gölkent: Hanoi. Haberajans, 21 Şubat 2012. 2012 UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne göre, Vietnam'ın, dünya mirasına 7 katkısı var: Bunlardan beşi, kültürel nedenlerle listede; ikisi ise, doğal nedenlerle. Doğal nedenlerle listede olanlar, kireçtaşı tepelerinin arasında masalımsı bir görüntüye sahip olan Ha Long Koyu ve dev mağaraları ve çeşit çeşit bitkisi ve hayvanıyla ziyaretçi sayısını her yıl arttıran Phong Nha-Ke Bang Ulusal Parkı. Kültürel nedenlerle listeye girmiş olanlar, Hanoi-Thang Long Kalesi, Ho Hanedanlığı Kalesi, Hue Anıtları Bölgesi, My Son Tapınağı ve Hoi An. Hoi An, Vietnam'ın kültürel miras listesine ilk girenlerden. Hoi An, eski bir liman kasabası. Liman dolayısıyla, çeşitli Asya kültürleriyle iç içe geçmiş. Bu nedenle, Hoi An'ın eski evleri, yalnızca Vietnam etkisini değil, Japon, Çin vb. etkilerini de taşıyor. UNESCO'nun resmi açıklamasına göre, Hoi An'ın Vietnam'ın 7 Harikası'ndan biri olarak yerini almasının nedeni, kültürlerin içiçe geçmişliği ve geleneksel Asya liman kasabasının büyük oranda korunmuş olması. Yapılan kazılar, Hoi An'ın İ. Ö. 2. yüzyıldan beri liman olarak kullanıldığını gösteriyor. Kimilerine göre, Hoi An, İ. S. 1. yüzyılda Güneydoğu Asya'nın en büyük limanıydı. Hoi An'da yakın yüzyıllarda ırmağın taşıdığı alüvyonlar nedeniyle karalar genişlediğinden ve Hoi An'ın hemen yanı başında Da Nang gibi büyük bir liman kurulduğundan, Hoi An, eski görkemini yitiriyor. Ancak, tam da eski görkemini yitirmesi dolayısıyla, eski yapılar korunmuş oluyor. Hoi An, bugün, çirkin gökdelenlerin, gri yapıların, karaoke salonlarının uğramadığı bir coğrafya olarak hergün daha çok turist çekiyor. Gerçi, burada bir açmaz var: Bu nedenle turist çeken Hoi An, yine turizm nedeniyle hızla kentleşiyor. Gelen turist, gökdelen yok diye geliyor; ama o geldi diye kente ileride gökdelen dikilme olasılığı da artmış oluyor. Yine de, en azından şimdilik, kent merkezi, motorlu araçlara kapalı. Bu nedenle Hoi An, yürümeyi sevenlerin ve bisiklet sevdalılarının cenneti. Hoi An'ın logosu, kentin en önemli simgesine dayanıyor. Bu, 'Japon Köprüsü' ya da 'Uzaklardan Gelenlerin Köprüsü' diye bilinen kıpkısacık köprü (yani 'Japon Köprüsü' denince, bir teknoloji harikasından söz ettiğimiz sanılmasın. Köprü, Japonya'nın henüz bir teknoloji devi olmadığı dönemlerden, 17. yüzyıldan). Köprü, özellikle baharat ve ipek ticaretine tanıklık etmiş bir yapı. Köprünün çıkışlarından birinin bitişiğinde bir Budacı tapınağı var. Köprü ve tapınak, Vietnam paralarında yer alıyor (20 bin Vietnam Dongu üzerinde). Bu köprünün ve tapınağın, hareketleriyle sellere ve fırtınalara yol açtığına inanılan bir dev deniz canavarını sakinleştirmek için yapıldığı sanılıyor. Hoi An'daki kimi Japon evlerinin benzerleri Kyoto'da bulunuyor. Hoi An'da 1,360 tane tarihsel yapı bulunuyor; bunların çoğu ev. Bu yapılar arasında, mezartaşları, tapınaklar ve kuyu yapıları da var. Hoi An'ın doğal miras yerine kültürel miras listesine girmesine şaşabilir insan; çünkü Hoi An, hem okyanusu hem ırmağı hem de çevresindeki dağlık alanlarıyla bir doğa harikasında aranabilecek hemen hemen tüm özelliklere sahip. Vietnam'ın 7 Harikası'ndan bir diğeri olan My Son Tapınağı, Hoi An'a araçla 1 saat uzaklıkta. My Son, eski imparatorluk kurucusu olan ve bugün etnik bir azınlık olarak var kalan Çam halkının tapınağı. Buradaki yapıların özgün biçiminde altın kaplama olduğu söyleniyor. Ancak, My Son da, Vietnam'ın diğer bir çok yeri gibi, Amerikan bombalarından nasibini aldığından, bugün yıkıntı halde. Hoi An'a yine araçla 40 dakika uzaklıktaki Mermer Dağı, görülmeye değer. Hoi An'da ırmak yolculuğu da çok çekici. Şirin kentin adaları da bir harika. Hoi An'ın tarihi, Çamların tarihiyle özdeş. Hoi An, bir denizci imparatorluğu olan Çam İmparatorluğu'nun ticaret başkentiydi. Çamlar, okyanus ticareti yanında, ırmaklar üstünden Tayland ve Laos'la da ticaret yapıyordu. 16. yüzyıla geldiğimizde, Hoi An'da büyük değişiklikler olduğunu görüyoruz. Çam İmparatorluğu yıkılırken, bölge, Vietnamlıların denetimine giriyor. Dahası, Hoi An'a Çinlier ve Japonlar yanında, Avrupalılar da gelmeye başlıyor. İlerleyen yıllarda Hoi An, Çinliler ve Japonlar tarafından, Güneydoğu Asya'daki en iyi ticaret bölgesi olarak görülürken; Avrupalılar da, burayı, Asya ve Avrupa arasındaki ticarette önemli bir liman olarak değerlendiriyor. Hoi An, bir seramik kenti olarak öyle ünlü ki; bugün Hoi An seramikleri, Topkapı Sarayı'nda bile sergileniyor. Hoi An'ın yemekleri ve ev yapımı biraları da ünlü. Hoi An'ın yemekleri, geleneksel Vietnam yemeklerinden farklı; çünkü Hoi An mutfağı, Çin ve Vietnam mutfaklarından da etkiler taşıyor. Hoi An, bir de, Çin/Japon tipi fenerleri ile ünlü. Bu fenerler, Hoi An'ın köprüden sonraki ikinci simgesi sayılabilir. Hoi An'ın terzilerinin de ünlü olduğunu, çok kısa sürede muhteşem işler çıkardıklarını burada anmamak olmaz. Bugün Hoi An, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girmesinden olacak, hızla değişiyor. HoiAnlılar, memleketlerinin turizm adına çirkinleştiğini üzülerek izliyor. Hani bu UNESCO'ya girmek, tarihsel değerleri korumak için büyük olanaklar sağlıyordu? Bugün Hoi An, tersini yaşıyor. Hoi An'ın tarihsel göbeğinde yaşayanlar, ekonomik nedenlerle, evlerini hızla Hoi An'ın yerlisi olmayanlara bırakıyor. Bu 'yabancı'lar, büyük kent alışkanlıklarını bilerek ya da bilmeyerek Hoi An'a aşılamış oluyor. Eskiden Hoi An'da evlerin kapıları kilitlenmezdi. Komşular birbirinin kapısını çalmazdı; doğrudan girerlerdi. Mahalleden birisi hastalansa, tüm mahalleliler aralarında para toplar, hastaya bakarlardı. Pazarda kimse kimseye kazık atmazdı. Köylülerin o yüce değerleriyle donanmıştı Hoi An. Şimdi öyle değil. Kalkınıyor işte Hoi An ne olacak... Sakın bu yazıyı okuyup da Hoi An'a gitmeye kalkmayın. Ne kadar az insan giderse Hoi An'a, o kadar güzel kalacak bu mavi-yeşil memleket. 2008'de kent statüsüne geçen Hoi An'a 120 binlik nüfusu da fazla. Bir de siz gelip kalabalıklaştırmayın... Künye Gezgin, U. B. (2012). Vietnam'ın 7 Harikası'ndan biri: Hoi An. Haberajans, 17 Şubat 2012. Vietnam, Pasifik Okyanusu kıyısında ejderha gibi uzanan ve hem tarihi hem de doğal güzellikleri açısından çok özel olan bir ülke. Bu özel ülkenin bir incisi varsa, o da, Nha Trang'dır. Nha Trang, 500 bin nüfuslu şirin mi şirin bir kıyı kenti. Türkiye'de pek tanınmasa da, Türkiye ve Rusya kaynaklı turizm şirketlerinin yeni gözdesi olarak, hızla tanınacağa benzer. Kentin kış yaşamayan, dönencesel bir iklime sahip oluşu da, bu durumu büyük ölçüde destekliyor. Kentin en turistik bölgesi olarak bilinen Nha Trang Koyu, dünyanın en güzel koylarından biri olarak değerlendiriliyor. Kıyı, otel zincirlerinin atağıyla hergün şekilden şekile girse de, özellikle balıkçı köyü ve ıssız yanları, doğal değerlerini korumayı sürdürüyor. Kent, okyanus kıyısında olmasının üstünlüğünü Vietnam'ın deniz bilimlerinde öncü rolü oynayarak sürdürüyor. Kentteki Okyanusbilim Kurumu, Nha Trang'dan, Vietnam'dan ve dünyanın çeşitli bölgelerinden balıkları ve deniz canlılarını sergiliyor. Deniz aşıklarının mutlaka görmesi gereken bir kurum bu. Nha Trang'ın tarihini biraz kazınca, Vietnam-Amerikan Savaşı dönemi sonrasından, savaş döneminden (1955-1975), Fransız sömürgeciliği döneminden (1859-1954) ve Vietnam dönemi öncesinden (1471 öncesi) öyküler çıkıyor karşımıza: Kentin havaalanı, 35 kilometre uzaklıktaki Cam Ranh Uluslararası Havaalanı. Bu havaalanı, savaş sırasında ABD tarafından kuruluyor ve kullanılıyor. Savaşın bitiminden 2002'ye dek, önce Sovyet, sonra Rus üssü olarak askeri haritalarda yerini alıyor. Bu üssün özelliği, 2002'ye dek, dünyada, Rusya/S. S. C. B. dışındaki en büyük Rus/Sovyet üssü oluşu. Doğu Asya'daki Amerikan üslerinin bolluğu düşünüldüğünde, bu üssün stratejik önemi ortaya çıkıyor. Kentin Fransız sömürgeciliği dönemindeki en ünlü sakinlerinden biri, İsviçreli-Fransız doktor ve bilim insanı Alexandre Emile Jean Yersin (1863-1943). Ömrünün son 50 yılını Nha Trang'da geçiren Yersin'in evi, müzeye çevrilmiş durumda. Yersin Müzesi, turistlerin uğrak yeri. Yersin, Nha Trang'da, yarım yüzyıl boyunca birçok hastayı iyileştirdiğinden, bir tür aziz sayılıyor. Vietnam'da, resmi kayıtlara göre, 54 etnik grup var. Bunların, Vietnam'ın Marksist-Leninist geçmişi dolayısıyla, ana dilinde eğitim ve yayın hakları var; yoksaymacı bir siyasa uygulanmıyor. Bunların içinde belki de en ilgi çekicisi, Nha Trang'ı da yurt eylemiş Çamlar. Günümüzde, nüfus sırasıyla, Vietnam, Kamboçya ve Tayland'da yaşayan Çamların dedeleri ve nineleri, günümüzde Orta ve Yukarı Güney Vietnam'a karşılık gelen bölgede 7. ile 15. yüzyıl arasında bir denizci imparatorluğu oluşturmuşlardı. Çamlar, tarih içinde, Hintli deniz tüccarlarından etkilenip Hindu olmuş; geleceğe, kendi diktikleri Hindu tapınak-kulelerini bırakmışlardır. Bugün, Çamlar, yine Hint etkisi dolayısıyla, çoğunlukla Müslümanlardır. Hatta Vietnam'daki en büyük Müslüman nüfusu oluştururlar. İşte onlarca 'Kauthara' olarak adlandırılan Nha Trang'da, Çamlardan bugüne kalan en büyük Hindu tapınaklarından biri var. Bu, Po Nagar. Po Nagar, balıkçı köyünde, ırmak kıyısında uzanıyor. Köprüye, köye, ırmağa ve okyanusa bakan bir tepede kurulmuş. İ. S. 781'de kurulmuş bu tapınak-kulede, Çamlar, konuklar için, kendi müziklerini icra ederek Çam kültürünün yaşaması için para topluyorlar. Çamlarla Vietnamlıların birararada yaşaması sonucu, Vietnamlıların da gelenekleri değişmiş, Çamların da. Çamların tanrıça olarak taptıkları ve kökleri Hindu tanrıçaları Bhagavati'ye ve Mahishasuramardini'ye uzanan Yan Po Nagar, Vietnamlıların inanışına Thien Y Thanh Mau adıyla bir balıkçı/denizci tanrıçası olarak giriyor. Çam inanışlarına göre, Yan Po Nagar, Çam ulusunun kurucu anası. Belli ki, o, insanlığın anaerkil dönemlerinden kalmış günümüze. Nha Trang, bu güzelim Pasifik kenti, gelecek kuşakların, geçmişteki acıları unutmamasını istemiş olmalı. Tren Garı yakınlarındaki Long Son Tapınağı'nda dev bir Buda heykeli var. Heykel, 1963'te, Amerikancı Güney Vietnam'ın İsacı baskıcılığını ve Budacı düşmanlığını protesto etmek amacıyla kendilerini ateşe veren Budacı rahipler için dikilmiş. Sekizgen bir temele oturtulmuş olan heykelin, giriş dışındaki her bir yüzünde birer rahibin taş kabartması var. Bunlardan en ünlüleri, Thich Quang Duc (1897-1963). Onun kendini yakma görüntüleri, savaşın yazgısını değiştiren dönüm noktalarından biri olmuştu. Heykelin içinde, Buda ve rahip heykelleri ve kabartmaları var. Budacı mimarlıkta çok yaygın olduğu biçimiyle, heykelin içinin göbeğinde kaplumbağa yonutu var. Ayrılırken, kentin dününü, bugününü ve yarınını düşünüyoruz. Yüksek yüksek binaların jet hızıyla dikildiği kent, belki de birkaç yıl sonra tanınmaz duruma gelecek. Onu bu güzel günlerinde görebilmiş olmak, büyük şans. Vietnam'ın incisinin diğer güzelliklerin kötü sonuna uğramaması için, temiz turizm uygulamalarına geçilmesi gerekiyor. Hem de hemen şimdi... Yarın çok geç olabilir. 10 yıl sonra, bu yazıya yeniden bakıp biz demiştik zaten demek, iç burkucu olacak. Umarız, böyle bir durumla karşılaşmayız. Künye: Gezgin, U. B. (2011). Vietnam'ın incisi Nha Trang'da. Özgür Gündem Gazetesi, 5 Aralık 2011. Phu Quoc, Vietnam'ın en büyük adası. Phu Quoc'un güney kumsalları, kimi uluslararası sıralamalarda, dünyanın en el değmemiş kumsallarından biri olarak anılıyor. Kimisi ise, adayı, Vietnam'ın 'İnci Adası' olarak adlandırılıyor. Ada, ülkenin en büyük adası olsa da, bir kentle oranlandığında küçük olduğundan, kalacak yer bulmak, başlı başına bir sorun olabiliyor. Özellikle, Vietnam'ın kamusal dinlencelerinde gidip bir sonraki uçakla geri dönmek zorunda kalınabiliyor. Phu Quoc'un temel geçim kaynağı, balıkçılık, deniz ürünleri, karabiber ve özellikle son zamanlarda, gezmenlik. Adada yükselen bir diğer gelir kaynağı, inci ve deniz kabuklarından yapılma mücevherler. Ada, dünyanın en iyi balık sosunu üretiyor. Adadan çıkma kurutulmuş balık ve deniz ürünleri, yurtiçinde de yurtdışında da biliniyor. Adanın ünlü olduğu bir diğer yönü ise, adaya özgü olan çizgili sırtlı Phu Quoc köpeği. Bu köpeğin akrabaları, Rodezya'da ve Tayland'da yaşıyor. Uçaktan inip havaalanı çıkışındaki yolu izliyoruz. Yol boyunca, herhangi bir kentte görebileceğimiz Vietnam manzaraları sözkonusu: Sokakta bekleyen sabah çorbacıları, sabah çorbasını yudumlayanlar; bir pazar ortamı, pazar ortamında canlı satılan tavuklar; kahveciler... Derken bir ırmağa varıyoruz. Bu, Duong Dong Irmağı. Irmağın kıyısı, derme çatma taşlık bir yol. Irmağın üstünde tahta bir köprü var yine derme çatma. Bunun, daha sonra, kaldırılabilir bir köprü olduğunu öğreniyoruz. Günün belli saatlerinde, gemilerin ırmaktan denize açılması ve denizden ırmağın içlerine doğru gitmesi için kaldırılıyor. Denizi bulduktan sonra bir motosiklet tutuyor; ada turuna çıkıyoruz. Altyapıdan nasibini almamış bir ada. Sahil yolu diye bir olay yok. Sahile koşut geçecek yollar, gelişigüzel yapılmış teneke evlerle tıkanmış durumda. Adanın yollarının çoğu toprak olduğundan, ada, çiftteker ve motosiklet sürmek için uygun değil. Yolun tozu, insanı çileden çıkarıyor. 80 bin nüfuslu adada, 'kent özeği' diye bir kavram yok; ada, sıra sıra dizilmiş köylerden oluşuyor. Adada, el değmemiş birçok kamusal kumsal bulunsa da, burada hiçbir toplumsal hizmetin olmaması, insanı sıkıyor. Gezmenler, Phu Quoc'u su altı dalışları için yeğliyor. Gerçi, bu açıdan, ada, Vietnam'daki en pahalı olanakları sunuyor. Ayrıca, adanın birçok kumsalı, lüks gezmenevlerine dönüştürülmüş durumda. Buraların oda ücretleri, uçuk. Vietnam-Amerikan Savaşı sırasında Güney Vietnam'ın bir parçası olan ada, Vietnamlı savaşçıları hapsetmek ve türlü işkenceden geçirmek için kullanılıyordu. Cezaevi, bugün de, tarihin bir utanç sayfası olarak ziyaret edilebiliyor. Güzelim adanın böyle kötü ünlü olması, garip. Adanın cezaevinde, 1973'te 40 bin mahkum olduğu belirtiliyor. Bugün 80 bin nüfuslu olan adada, eskiden 40 bin tutsak olması da çarpıcı. Phu Quoc, Vietnam'a bağlı olmasına karşın Kamboçya'ya çok yakın (15 kilometre uzaklıkta). Savaş sonrasında, ada, Kızıl Khmerler ile Vietnam Halk Ordusu arasındaki çatışmalara sahne oluyor. Kızıl Khmerler, Phu Quoc'un Kamboçya ile tarihsel bağı dolayısıyla, ada üstünde hak iddia ediyor. Birkaç kez adayı alıp Vietnamlılar tarafından geri püskürtülüyorlar. Bugün adada Khmerlerin izlerine rastlanmıyor. Adaya yalnızca iki havayolu gidiyor. Adanın küçücük bir havaalanı var. Bu, yıllık olarak 248 bin yolcu taşıma gücünde. 2020 yılında, yılda 2.5 milyon; 2030 yılında ise, yılda 7 milyon yolcuyu adaya taşıyacak bir uluslararası havaalanının yapılması tasarlanıyor. Bunun yapılmasıyla, adanın hızlı bir gelişim sürecine gireceğine kuşku yok; ancak, aynı zamanda, bu, büyük sorunlara da yol açacak. 2011'de Vietnam'da yalnızca üç uluslararası havaalanının olması da, bu veriyle birlikte dikkat çekici. Ada için düşünülen bir başka izdüşü ise, kumarhane. Böylece, yabancı kumarbazları soyup soğana çevirmek hedefleniyor. Adada, gezmenliğin gelişiminden önce de çöp sorunu vardı; şimdi de var. Birçok adalı, çöplerini adayı göbeğinden kesen Duong Dong Irmağı'na atıyor; başkaları da bu çöpleri toplayıp geri dönüşümle para kazanmaya çalışıyor. Mantık, basit: Irmağa atılan, zaten denize gidiyor. Evden toplamak varken, ırmaktan toplamak garip; belki de taşıma giderleri dolayısıyla ucuza geliyor. Bu çöpün bir bölümü, evlerden gelirken; önemli bir bölümü de, kayıklardan ve küçük gemilerden atılıyor. Bu yüzer çöp atıcıların ikibini bulduğu düşünülürse, 80 bin kişilik adanın çöp açmazı da ortaya çıkmış oluyor. Ayrıca, balık sosu üreticileri, yapımevleri, aşevleri vd. de atıksularını aynı ırmağa boşaltıyor. Bu çöp üretimi ve çöp atış hızıyla, adanın başına çok çoraplar örülecek. Dahası, yeni izdüşülerle, adanın ormanlık alanlarının canına okunabilir. Ada, çevre dostu bir biçimde gelişirse, diğer Vietnam adalarına ve gezmenlik kentlerine örnek olacak. Olmazsa, çevreye de insana da zarar... Uluslararası havaalanının yapımıyla, adayı ziyaret edenlerin sayısının artacak olması, daha çok yapı ve yol anlamına geliyor. Ada, toprak yollardan kurtulursa, bu, kamu sağlığı açısından bir ilerlemedir. Ancak, yapılaşma, bugünkü gibi düzensiz bir biçimde sürerse, 10 yıl sonra bu adanın Phu Quoc olduğuna bin tanık gerekecek... Künye Gezgin, U. B. (2011). Asya-Pasifik'te Bu Hafta (161): Vietnam'ın en büyük adasında, Phu Quoc'ta. Evrensel Gazetesi, 30 Temmuz 2011. Vietnam'daki cadde adlarının genel olarak 3 kaynağı var: Vietnamlı devrimciler ve ulusal kahramanlar ve Vietnamlı olmayan bilim insanları. Caddelere yabancı adlar verilmesinin tek ayrıcalıklı durumu, birkaç bilim insanı için oluyor. Örneğin Ho Çi Min Kenti'nde, bilim adamı Louis Pasteur (1822-1895), bilim adamı Alexandre Emil John Yersin (1863-1943) ve bugün kullanılan Latin harflerine dayalı Vietnam abecesini oluşturan ve ilk Portekizce-Latince-Vietnamca sözlüğü yazan Alexander de Rhodes (1591-1660)'dan adını alan caddeler var. Ho Çi Min Kenti'nin en büyük caddesinin adı, 'Ayaklanma' anlamına geliyor. Bir başka cadde, adını eski Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri (1960-1986) Le Duan'dan (1907-1986) alıyor. 14. yüzyılda yaşamış generalin adının verildiği sokak olan Pham Ngu Lao Sokağı, bugün Ho Çi Min Kenti'nin turist sokağı. Vietnam'dan en kopuk bölge. Bu sokakta kalan turistler, ki çoğu burada kalır, Vietnamlıların paradan başka birşey düşünmediği gibi bir kanıya kapılabilir. Bu sokağa kimin adı verilse, o kişiye hakaret sayılmalı. Bir diğer cadde olan, Ly Tu Trong Caddesi, Vietnam, Fransız sömürgesiyken, bir Fransız sivil polisi öldürdüğü için 17 yaşında idam edilen devrimcinin adını taşıyor. Fransız kolonicilerine karşı gerçekleşen köylü ayaklanmasının önderi, Fransız ordusuna karşı 100,000 askerli bir köylü ordusu kurmuş De Tham da (1858-1913), ayaklanma sonucu yakalanıp idam edilen Tran Cao Van (1866-1916) da cadde adlarında yaşıyor. Kuzey Vietnam'ın Ho Çi Min'den sonraki devlet başkanı Ton Duc Thang (1883-1980) da, adı caddelerde yaşayanlar arasında. Gençliğinde devrimci bir liman işçisi ve denizci olduğu için olsa gerek, adını verdiği cadde, hemen Saygon Irmağı kıyısında. Bir diğer cadde, 1788-1792 arasındaki yönetimi sırasında Vietnam'ı birleştirmeyi başarmış Kral Nguyen Hue'nin (1753-1792) adını taşıyor. Le Loi (1384/1385-1433) da, adını caddelere vermiş Vietnam kralları arasında; hatta, hanedanlık kurucusu olduğu için, en başta o geliyor. Tran Hung Dao (1228-1300) da, Pham Ngu Lao gibi, ismi caddelere verilmiş Vietnamlı komutanlardan. Kubilay Han'ın utkulu ordusunu geri püskürterek dünya askeri tarihine adını çoktan yazdırmış bulunuyor. Hai Ba Trung (ykl. İS 12-43), Çin işgaline karşı Vietnam'ı savunmuş iki kız kardeş. Onlar da caddelerde yerlerini alıyorlar. Nguyen Du (1765-1820), ünlü bir şair olarak cadde adlarında yaşatılıyor. Bütün bu adlandırmalar, geçmişe ilişkin ve tarihi, sosyalist bir açıdan yeniden yazmaya yönelik. Fakat bu bakışın, Vietnam'a -Rusya'dan farklı olarak- sosyalizmin bağımsızlıkla birlikte gelmesi nedeniyle, ulusal tarih anlayışıyla uyuştuğu noktalar bulunuyor. Krallar, Vietnamlı sosyalist tarihyazımı açısından, bağımsızlık yanlısı oldukları için yüceltilirken, ulusal tarih de onları benzer nedenlerle göklere çıkarıyor. Vietnam'da bir nazici devlet olsaydı; elbette devrimcilerin adı, sokaklara verilmeyecekti; ama kralların adı, mutlaka verilecekti. Daha önceki bir yazımızda, Kamboçya'nın sosyalist prensi Sihanuk nedeniyle, sosyalizmin bir ekonomik düzen olarak, sosyalist düşünceye sahip bir kralın siyasal yönetimiyle çelişmeyebileceği biçiminde görüşler ortaya atıldığını söylemiştik. Evet, Sihanuk için, bu, doğru olabilir belki; ancak, tarihteki Vietnam kralları, sosyalist düşüncede oldukları için değil, Vietnam kralı olup Çinlilere karşı savaştıkları için yüceltiliyor. Aslında, bu, düpedüz ulusalcılıktır. Türkmenistan'da, Saparmurat Atayeviç Niyazov (1940-2006) da, aynı nedenle, getirdiği yeni takvimde, Haziran'a 'Oğuz', Ağustos'a 'Alp Arslan' adını vermişti. Tarihsel diyalektiği geçmişe uygularken, bundan, yalnızca devlet içi çatışmaları ve devletçi bir kalın çizgiyi anlarsanız, Türkiye'de kimileri gibi, Alp Arslan'ı Bizans'a karşı bir 'ilkel sosyalist' ve dolayısıyla 'ilerici' olarak adlandırabilirsiniz. Oysa Alpaslan, bir ayaklanma önderi değildir. Tarihi, diyalektikten okurken, sınıf çatışmalarını devlet-içi ve devletler-arası çatışmalara indirgeyeceksek, o zaman diyalektiğe gerek de kalmıyor. Çünkü geleneksel tarih anlayışı, zaten, devlet içinde tutucularla yenilikçilerin çatışmasından ve devletler-arası savaşlardan başkacasını söylemiyor. Sokak adları, anlaşılan o ki, Vietnam hükümeti tarafından, bu çarpık tarihsel diyalektik anlayışına dayalı bir 'yaygın eğitim' aracı olarak kullanılıyor. Oysa sosyalist bir devlet, yüzünü geçmişe değil geleceğe dönmeli; sokak adları da, geleceğe yönelik olmalıdır. Çünkü zaten ders kitapları, Vietnam'ın genç kuşağına yeterince tarih bilgisi sağlıyor ve çünkü zaten geçmişe gömülü bir toplum, geleceğin sosyalist insanını yaratmaktan da oldukça uzaklaşıyor... Birgün bu konudaki yeni bir yazıyı, 'Kral Bilmemkim Sokağı' yerine 'Yeni İnsan Sokağı'nda yazmak dileğiyle... Künye Gezgin, U. B. (2008). Asya-Pasifik'te Bu Hafta (26): Sosyalizm ve 'milli tarih'. Evrensel Gazetesi Evrensel Hayat Eki, sayı 185, 20 Ocak 2008. Eski adı Saygon olan Ho Çi Min Kenti'nin göbeği, kapalı çarşı, opera yapısı, kilise ve ırmak dörtgeninde bulunuyor. Bu dörtgendeki en önemli sokaklardan biri, Dong Khoi. Dong Khoi, Vietnamca'da 'ayaklanma' anlamına geliyor. Güney Vietnam döneminde sokağın adı, Özgürlük idi. Evet, sokağın bugünkü adı, 'Ayaklanma'; ama bu sokak, ne yazık ki, kentin en alsatçı sokağı. Ünlü markalar, plazalar, alışveriş özekleri, lüks gezmenevleri hep burada. Fransa'dan gelen bir dostun sözleri, duruma bir kuşbakışı veriyor: Burası aynı Paris. Paris'te bulunup da burada bulanmayan hiç bir ürün ve hizmet yok! Dong Khoi'un Paris havası vermesinin diğer bir nedeni, Fransız sömürgeciliği döneminden kalma yapılar. 1) Vietnam Öncesi Kalıtlar: Vietnam ordusu, Saygon'u ele geçirmeden önce, burası, bir Khmer yerleşimiydi. Vietnam, Osmanlı örneğinde de olduğu gibi, tarihte eski bir sömürgeci. Kızıl Khmerlerin 1978'de Vietnam köylerine saldırı düzenlemesi, tarihsel sınırlara geri dönme isteğinden ileri geliyordu. Bugün Ho Çi Minliler, Kuzey'de kalan başkent Hanoi'dakilere göre daha esmerler, çünkü Orta Asya'dan gelen Türkler örneğinde de olduğu gibi, yerli halkla karışma sözkonusu. Kuzey ve Güney Vietnam arasındaki ekinsel farklılıklar, hem iklime hem de bu Khmer geçmişine bağlanabilir. Bu dönemden, kente, karışmış insanlar dışında pek birşey kaldığı söylenemez. 2) Fransız Sömürgeciliği Öncesindeki Dönem: Bu dönemden pek kalan yok. Fatih Sultan Mehmet'in, Konstantin'in mezarının bulunduğu kiliseyi yıktırıp aynı yere, mezar ve kilise taşlarını da kullanarak Fatih Camisi'ni diktirmesi gibi, Fransız sömürgecileri de, kentin göbeğindeki tapınağı yıkıp kilise dikiyorlar. Bu kilise, bugün, Fransızlarca sömürgeleştirilmiş Vietnam İsacıları'nın buluşma noktası. 3) Fransız Sömürgeciliği Dönemi: Ho Çi Min Kenti'ne en çok kalan kalıt, bu dönemden. Birçok sömürge yapısı, bugün ya gezmenevi ya alışveriş özeği ya da aşevi. Kentin en pahalı hizmetleri bu yapılarda. Toplumsalcı bir düzende bunlar ya buluntuevi ya da okul olarak kullanılmalıydı. Ancak bugünün Vietnamı için, para herşeyden önce geliyor. 4) Sömürgecilik-karşıtı Dönem: Sömürgecilik varsa, eytişimin bir gereği olarak, onun karşıtı da olur. Vietnam sömürgeciliği karşıtı Khmerlerden hiçbirşey kalmasa da, Fransız ve Amerikan sömürgeciliği karşıtı Vietnamlılardan kalan çok var. Bir kere, Vietnam'da kimi sokaklar, sömürgecilik karşıtı adlar taşıyor. Vietnam, bir suikastçinin adını sokağa veren az sayıdaki ülkeden biri. Nguyen Van Troi (1947-1964), 1963'te Amerikan Savunma Bakanı McNarama'ya suikast girişiminde bulunan 16 yaşındaki işçi. Yakalanma haberini alan Venezuelalı savaşçılar, bir Amerikan subayını kaçırıp Nguyen Van Troi'un serbest bırakılması için pazarlığa başlıyorlar. Pazarlık başarısız oluyor. Nguyen Van Troi, 17 yaşında kurşuna diziliyor; son sözü, 'Yaşasın Vietnam!' oluyor. Nguyen Van Troi adı, bakana saldırı düzenlediği sokağa ve Küba'da bir spor sahasını da içermek üzere dünyanın farklı ülkelerinde birçok yere veriliyor. Sokakta anıtı var. Venezuela büyükelçisi, bu devrimci dayanışmayı anmak üzere, 2009'da Nguyen Van Troi Anıtı'nın önüne İspanyolca ve Vietnamca bir plaka çaktırdı, tören yapıldı. Diğer bir sokağın adı, Ly Tu Trong. Vietnam Devrimci Gençlik üyesi Ly Tu Trong (1914-1931), bir Fransız sivil polisi öldürdüğü için 17 yaşında idam ediliyor. Sokak adları ve kentin yükselen ölçeğiyle birlikte minicik kalan anıtlar dışında, sömürgecilik-karşıtı dönemden kalan pek yok. Ho Çi Min, 1945'te Hanoi'da Vietnam'ın bağımsızlığını ilan ederken, aynı gün, aynı bildiri, Saygon'da da okunmuştu. Ho Çi Min Kenti'nde bağımsızlığın ilan edildiği yapı, yıktırılıp plaza yapılmış durumda! Hanoi, daha iyi bir koruma altındayken ve Hanoi'lular bu tür konulara çok duyarlıyken, Ho Çi Min Kenti'nde koruma çabaları zayıf. Şimdiye dek görülmedik bir durum, kamusal alan olarak kabul edilip alsatçı tasarlamalara sokulmayan gezeneklere de ilişilmesi. Dong Khoi'da bir gezeneğe bir gökdelen daha yapılıyor. Savaştan sonra doğmuş genç kuşak (ki nüfusun % 65'ini oluşturuyorlar), son derece bilinçsiz. İçlerinden Saygon gibi güzel bir kenti tasarlayıp geliştirdikleri için Fransızlara teşekkür edenler bile var! Bu dönemden belki de en önemli kalıt, Ernst Thalmann Lisesi. Ernst Thalmann (1886-1944) Hitler döneminde Alman KP başkanı idi; 1933-1944 arasında Hitler tarafından hapiste tutuldu ve 1944'te savaşta öldü süsü verilerek Naziler tarafından öldürüldü. Adı, Vietnam'da bir okul yanında Küba'da küçük bir adada yaşatılıyor. Her kent karşılaştırmasında olabileceği gibi, Ho Çi Min Kenti'nin sanat dünyasıyla İstanbul'un sanat dünyası arasında çeşitli benzerlikler ve farklılıklar var. Bunlara geçmeden, Ho Çi Min Kenti'nde birkaç gün önce katıldığımız bir sanat etkinliğini analım: Etkinliğin adı, 'Döküntü' . Etkinlik, kentin uzak bir köşesinde. Neden? İstanbul'da da olduğu gibi, taşınmaz mallar çok pahalı. Metrekare başına verilmesi gereken kira, uçuk. Bu, Vietnam'ın toplumsalcı bir geçmişi olan bir ülke olduğu düşünüldüğünde, şaşırtıcı. Taşınmazların bu kadar pahalı olmamasını bekliyor insan. Bangkok'ta taşınmazlar, kimi bölgelerde, Ho Çi Min Kenti'ndekilere göre daha ucuz. Vietnam'ın temel gelir kaynağı, dışasatım ürünlerinden (çay, kahve, kauçuk, pirinç, dönencesel meyveler vb) önce, taşınmaz mal kesimi. Ülkenin en varsılı, bu kesimden geliyor. Bu başvarsıl, geçenlerde, kendisi için özel uçak satın alan ilk Vietnamlı olarak gündeme oturdu. Bundan sonra o gündemden düşmesi de zor zaten. Sonra, 'Döküntü' etkinliği başlıyor. İki sanatçı, bir heykel gibi beyaza boyanmış. Pek fazla hareket etmiyorlar; yonut gibi kıpırtısız kalmaya çalışıyorlar. Onlardan, en çok, mahallenin çocukları hoşnut. İçeride, dikenli tel içinde dalınçta olan bir sanatçı olduğunu görüyoruz. Çevresinde tuvalet kağıtları rastgele serpiştirilmiş. Bir başka sanatçı, tel örgü içindeki sanatçının çevresinde gezgin satıcı arabasıyla dolaştırılıyor. O, ortalama insanı temsil ediyor. Sanatçı için 'bok' diyor; tuvalet kağıtları boşa konmamış. Gezgin sanatçı, sanatçı ile ortalama halk arasında köprü olmak gibi bir işlev taşıyor. Yoksul mahalleliler toplanmışlar; merakla izliyorlar. Onlar, etkinliğe geldiklerinde, belki, gezgin sanatçı gibi düşünüyorlar. Böyle sanat mı olur, böyle sanatın içine tüküreyim diyorlar belki içlerinden. Gezgin sanatçı, doğaçlama yapıyor. İzleyicilerle gülünç sohbetlere giriyor. Mahalleli, yediden yetmişyediye katıla katıla gülüyor. Burada, sanat adına birşeyler öğreniyorlar bir yandan eğlenerek. Sonra, iki yonut sanatçı geliyor; sanatçıyı tel örgüden çıkarıp onu tuvalet kağıtlarıyla mumya gibi sarıyorlar. Etkinlik, diğer gösterilerle sürüyor. Sonunda, yonut sanatçılar, çevreye tuvalet kağıdı saçıyor. Toplumdaki sınıflaşmayla sanattaki ayrışma arasında bir ilişki olduğu görülüyor. Vietnam'da çeşitli izdüşülerde çalışan Macar bir mimar dosta göre, yeni yerleşim bölgeleri, güvenlikli, kapılı, kapalı site biçiminde değilse, satışında zorluk yaşanıyor. Vietnam'ın sonradan görmeleri, daha birkaç yıl önce komşu oldukları yoksullarla aynı yerlerde yaşamak istemiyor. Onların bu uzamsal ayrışması, sanatta ayrışmayı da getiriyor. Genç kuşak sanatçılar ise, sonradan görme sanat ürünü toplayıcılarının beğenileri dolayısıyla, özgün ürünler veremiyor; ama onların, ileride, bu sonradan görmeler tarafından parlatılıp 'büyük sanatçı' vb. konumuna yükseltileceğine kuşku yok. Ho Çi Min Kenti'nde, sanat dünyasında, her kentte olduğu gibi, çeşitli sorunlar olmasına karşın, sergi basan, şarap içti deyip dayak atan vb. mahalleliler bulunmuyor. Ortalama bir Vietnamlı için, sanat, yine de değer verilmesi gereken bir etkinlik; sanat ürünlerini her zaman anlamasalar da. Hani nerede Türkiye'de, sanatta 'ileri demokrasi'... İlgilisine Kaynak Gezgin, U. B. (2010). Arabesk mi klasik müzik mi? Peki sol müzik nasıl olmalı? http://ulas. teori. org/index. php?option=com_content&task=view&id=765&Itemid=30 Künye Gezgin, U. B. (2010). Asya-Pasifik'te Bu Hafta (148): Ho Çi Min Kenti'nde sanat dünyası. Evrensel Gazetesi, 31 Ekim 2010.


İstanbul Şehir Tiyatrosu'nun başarılı oyuncusu ve İstanbul Şehir Tiyatrosu Sanatçıları Derneği İSTİŞAN'ın Başkanı Levent Üzümcü'nün Kadir Topbaş imzalı bir yazıyla görevden alınması, ülkemizde ifade özgürlüğü ve özgür sanatçı olma vasıflarının nasıl yozlaştığının ve imkansız hale getirildiğinin somut bir kanıtıdır. Üzümcü'ye yollanan yazıda gerekçe olarak Gezi direnişindeki tavrı ve ardından yaptığı açıklamalar gösterilmiştir. Sanatla hiçbir bağlantısı olmayan kişilerin tepeden inme yöntemlerle müdür olarak atandığı sanat kurumlarından, Üzümcü gibi değerli sanatçıların ihraç edilmesini UPSD olarak kabul edilemez buluyoruz. Bizim için ülkemizin sanat ortamı adına üzücü olduğu kadar tepki uyandırıcı olan bu bahtsız tavır, ne yazık ki şaşırtıcı değildir. Çünkü iktidar gücü elinde bulundurduğu her yerde, sanata ve sanatçıya potansiyel suçlu olarak bakmakta, onu düşman olarak görmektedir. Bu hukuksuzluğa karşı açık demokratik savaşı sürdüreceğini bildiğimiz değerli sanatçı arkadaşımız Üzümcü, konu hakkında en kararlı şekilde, hiçbir suç işlemediğini ve dava açacağını belirterek bu tavrın 12 Eylül darbecilerininkiyle aynı olduğunu vurguladı ve göreve iadesi için gereken her şeyi yaparak adalet arayacağını kamuoyuna duyurdu. Bizde UPSD olarak, sanata ve sanatçıya yönelik her türlü baskı, saldırı ve tacizle mücadele ederken, tabii ki Levent Üzümcü'ye olan desteğimizi, kendisinin arkasında durduğumuzu ve bu değerli sanatçının hak ettiği şekilde derhal göreve iadesi için elimizden geleni yapacağımızı kamuoyuna bildirmeyi görev biliriz. Hiçbir güç, ülkemizdeki sanatçıların demokrasi mücadelelerini dayanışma içinde sürdürmelerine mani olamayacaktır. Yaşanan her türlü hukuksuzluk, bizleri vatanımızın demokrasiyle nefes alacağı her bir karış toprağa daha da sahip çıkmaya yöneltmektedir.


VOLUME 2015 | Another Art Book Fair will be presented from 11 13 September at Artspace, Sydney, in partnership with Perimeter Books and Printed Matter, Inc. . The first iteration of this biennial fair will have a specific focus on independently produced, artist-led publications and related materials that are responsive, discursive, irreverent, and that function as creative and politically engaged modes of communication. VOLUME 2015 is the official, not-for-profit offsite event for Sydney Contemporary 2015, the second iteration of which will run concurrently at Carriageworks.


27 ülkeden 87 galeri, 400'den fazla sanatçı, Bu yıl üçüncüsü düzenlenen uluslararası çağdaş ve modern sanat fuarı ARTINTERNATIONAL rekor rakamlarla sona erdi. 27 ülkeden 87 galeri ve 400'den fazla sanatçıyı İstanbul'da buluşturan fuarı 30 binden fazla kişi gezdi. İstanbul sanat dünyasının en gözde uluslararası sanat fuarına dönüşen ARTINTERNATIONAL'ın toplam satış rakamı ise 30.2 milyon Dolar! Türkiye'nin en prestijli uluslararası çağdaş ve modern sanat fuarı ARTINTERNATIONAL, dün (6 Eylül) sona erdi. Paul Kasmin Gallery, Pearl Lam Galleries, Gallery Lelong, Deweer Gallery, Robert Miller Gallery, Leila Heller Gallery, Victoria Miro, Sakshi Gallery, Galerie Du Monde gibi dünyanın seçkin galerilerin yanı sıra Joan Miro'dan Jan Fabre'ye, Marina Abramovic'ten Banksy'e, Yayoi Kusama'dan Jaume Plensa'ya, Marina Abramovic'ten Ai Weiwei'e, modern ve çağdaş sanatın usta isimlerinin eserlerini İstanbul'da buluşturan fuarı 32.383 kişi izledi. 4-6 Eylül tarihleri arasında Haliç Kongre Merkezi'nde gerçekleşen fuara sanat, iş ve medya dünyasının ilgisi de büyük oldu. Aralarında Ahmet Raif Ünüvar, Amin Jaffer, Aaron Cezar, Agah Uğur, Arzu Sabancı, Aslı Pamir, Atilla Tacir, Ayşe ve Ece Ege, Ayşe ve Saruhan Doğan, Banu & Hakan Çarmıklı, Bennu Gerede, Bibi Gritti, Cem ve Ümit Boyner, Christos Larsinos, Çiğdem Simavi, Caroline Bourgeois, Colleen Ritzau Leth, David Adjaye, Demet Müftüoğlu Eşeli, Doğan Hızlan, Eda Taşpınar, Emre Dökmeci, Emre Narin, Engin Altan Düzyatan, Esra Ekmekçi, Fatima Maleki, Füsun Eczacıbaşı, Handan Öney, Hıncal Uluç, Hüma Kabakçı, Işık Keçeci Asur, Leyla Alaton, Mahmut Ünlü, Maide ve Emre Kurttepeli, Jarrett Gregory, Mehmet Ali Bakanay, Melkan Tabanlıoğlu, Metin Uca, Metin ve Ruken Mızraklı, Murat Pilevneli, Murat Ülker, Mustafa Taviloğlu, Nadia & Rajeeb Samdani, Natalia Shpytkovska, Nezih & Berrak Barut, Nicoletta Fiorucci, Oben Budak, Oya Delahaye, Ömer Dinçkök, Ömer Koç, Paula Al Askari, Pelin Batu, Philip Tinari, Salma Tuqan, Serdar Bilgili, Sevda ve Can Elgiz, Sevil Sabancı, Sevin Okyay, Seyhan Özdemir Sarper, Sheikha Paula Al Sabah, Tansa Mermerci, Tatyana Akhmedova, Uli Sigg, Venetia Porter ve Zerrin Tekindor'un da bulunduğu pek çok ünlü isim fuarı ilgiyle izledi. Üç gün boyunca uluslararası alandan koleksiyoner ve sanat tüccarlarının ilgi odağı olan ArtInternational'da açılış gününden başlayarak yapılan satışlar toplamda 30 milyon 200 bin Dolar'a ulaştı. Paul Kasmin, Taner Ceylan'ın Golden Age/Altın Çağ serisinden son çalışması Satyr II'nin 150 bin Dolar'a alıcı bulduğunu açıklarken, ARTINTERNATIONAL'ın en yüksek ücretle satış yapan eseri Yayoi Kusama'nın 2015 tarihli Blue Sky in the Midnight adlı tablosu oldu. Bu yıl fuara ilk kez katılan Victoria Miro'yla gelen Kusama'nın bu işi 912 bin Dolar'a alıcı bularak fuarın da kendi rekorunu kırdı. Fuarın kurucu ortaklarından Yeşim Avunduk, bu yıl hem ziyaretçi hem de satışların artışından büyük mutluluk duyduklarını ve üçüncü yılında olmasına rağmen fuarın çok büyük bir yol kat ettiğini belirterek şunları söyledi: Bu yıl ARTINTERNATIONAL'ın üçüncü yılı ve taşların artık yerine oturduğu yıl. İyi bir strateji ve planla, çok iyi ve çok uluslu bir ekiple yürümenin hediyesi bu. Kurucuların deneyimleri burda çok önemli. Var olanlarla, herhangi bir rekabetle yola çıkmadık. Olmayan bir şeyi yaratmaktı amacımız ve ilerledik. Bu yüzden seçici komiteyle, düzeyli bir fuar ortaya çıkarmak önemliydi bizim için. Dahası, kültür turizminin nasıl bir ekonomik bir gücü olduğunu kanıtlarken, bir yandan da Türkiye'nin yaşadığı bütün olumsuzlara rağmen, 3 günlük yaratttığımız bu dünyada gelen herkese sanatın nefes alma alanı olduğunu gösterdik. Çünkü sanat dediğimiz şeyin sevmek, dostluk ve empati kurmak, başkalarının bakış açılarına, hayatlarına, doğduklarına saygı duymak demek olduğunu biliyoruz yorumunda bulundu. Henüz üçüncü yılında olmasına rağmen yılın en beklenen sanat olaylarından birine dönüşen ARTINTERNATIONAL, seçkin galeriler ve güçlü programıyla gelecek yıl Eylül'de yeniden sanatseverlerin karşısında olacak.


12 Eylül darbesinden sonra ortaya çıkan toplumsal hareketler ve popüler kültür öğeleri üzerinden Türkiye'nin yakın geçmişini irdeleyen Nerden geldik buraya sergisi 3 Eylül'de SALT Beyoğlu ve SALT Galata'da açıldı. İstanbul'u merkeze alan sergide Türkiye'de 80'ler, reklam filmi, dergi, fotoğraf, video gibi arşiv materyalleri ve sinemadan örneklerle değerlendiriliyor; Halil Altındere, Serdar Ateşer, Aslı Çavuşoğlu, Barış Doğrusöz, Ayşe Erkmen, Esra Ersen ve Hale Tenger 1980'lere dair işleriyle dönemin toplumsal dinamiklerini irdeliyor. Barış Doğrusöz'ün yeni işi Paris Vakti: Harita ve Topraklar ve Serdar Ateşer'in arşivinden bir seçki SALT Beyoğlu'nda, Türkiye'de ilk defa gösterilecek Hale Tenger'in Sandık Odası işi ise SALT Galata'nın -1. katında bulunuyor. Basın bültenini ekte bulabilirsiniz. Görsellere ise aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. Perşembe Sineması Eylül-Ekim programı, SALT Beyoğlu'ndaki Açık Sinema'da, Nerden geldik buraya sergisi paralelinde gerçekleşecek. Basın bültenini ekte bulabilirsiniz. Görsellere aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.


Sanatçı Serap KÖKTEN 2-16 Ekim 2015 tarihleri arasında İstanbul GALERİ EKSEN de açacağı SEMBOLİST İMGELER/ SYMBOLIST IMAGERY'' konseptiyle sanatseverlerle buluşuyor. Küratörlüğünü Necmi KARKIN 'ın yaptığı sergi de sanatçının 25 özgün çalışması yer alacak ve sergi 16 Ekim 2015 tarihine kadar Galeri Eksen de açık kalacaktır.


26-28 Eylül 2015 tarihlerinde ikincisi gerçekleştirilen ArtInternational 2015 Uluslararası Sanat Fuarı ile ilgili reklamlarda İstanbul'a modern ve çağdaş sanatın ikonları geldi deniliyor. Bugün sanatın geldiği noktada eleştirel kuram açısından bakıldığında postmodernin ruhu içinde ikon olmadıkları bir gerçek. ArtInternational 2015 uluslararası bir fuar olduğundan farklı coğrafyalardaki dünya ülkelerinin sanatları hakkında genel bir değerlendirme yapmanıza, karşılaştırma yapmanıza olanak veriyor. Çağdaş sanat içinde Türkiye, İran, Mısır gibi Ortadoğu, Uzakdoğu ülkelerinin ekonomik ve endüstriyel gelişmişlik, bireysel hak ve özgürlükler, toplumun refah seviyesi bakımından Avrupa ülkeleri ve Japonya gibi ülkelerle karşılaştırıldıklarında halen geride kalmış olmalarına rağmen sanat üretimleri, sanat anlayışı bakımından aynı seviyeyi yakalamış oldukları artık tartışmasız bir noktaya gelmiştir. ArtInternational fuarının olumlu yanlarından biri hala bize, farklı coğrafyalarda yaşanan toplumsal olayların, sanat üretimlerinde izlerini sürmenin ayrıcalığını yaşatması. İranlı, Mısırlı, Türkiyeli ya da Güney Koreli, Çinli bir sanatçının üretimlerinde, yaşanan coğrafyanın acılarını ve sorgulamalarını görmek mümkün. Burada küreselleşmenin tek tipleştiren, homojenize edilen total anlayışını görememek samimi bir sanat üretme halini tespit etmek neoliberal politikaların her şeyi yutan, soğuran canavarlığına karşın bir teselli olabilir ya da ümit vadedici bir durum olarak değerlendirilebilir. Bir başka olumlu yönü ise; galerilerin, her coğrafyadan sanatçı ile çalışma imkanı bulması ve sanatçıların dünyanın her yerinde sergi açma fırsatı yakalaması bu tür fuarlar aracılığı ile mümkün olmaktadır. Bu olumlu gibi görünen durumu, küreselleşme politikaları bakımından eleştirel kuram çerçevesinde ele alırsak; paranın merkezsiz bir şekilde serbest dolaşımı gibi bütün dünyada üretilen sanat nesnelerinin piyasalaşan sanat ortamında, bir meta, pazar malı olması durumuna maruz kalmasıdır. Aynı şekilde kentlerin bu tür fuarlar üzerinden markalaştırılması ve pazarlanması da aynı paralelde eleştirilebilir. Bu nedenle onlarca sanatçıyı, galeriyi ve koleksiyoneri bir araya getiren fuarlar, uluslararası sanat piyasasının işleyişine dinamizm katarken küresel ekonominin ekmeğine de yağ sürerler. İstanbul ArtInternational 2015 Uluslararası Sanat Fuarı için 80'in üzerinde galeri, seçim komitesi tarafından belirlenmiş, ancak bu seçkinin kriterleri ne? Diğer galerilere katılma hakkı tanımama ve galerilerin stant ücretlerini karşılayabilme gücü de sorgulanabilir. Bu durumda küçük galerinin ya da kendini ispatlayamamış sanatçıların bu tür fuarlarda görünür olma şansı hiç yok gibi bir şey. Haliç Kongre Merkezi, sergileme mekanı olarak Türkiye için sayılı iyi mekanlardan biri. Özellikle video art çalışmalarının olduğu ikinci kat, gösterim için son derece uygundu. Video art çalışmaları fuar içinde beğendiğim bir bölüm oldu. İstanbul Artinternational 2015'te Andy Warhol'dan, Banksy'den Damien Hirst'e, İngiltere'nin en köklü galerilerinden Andipa'nın standında işleriyle yer alan Pop Art'ın önemli temsilcilerinden David Hockney ve Campbell, Andy Warhol gibi isimlerin orijinal birkaç işi, görmemiş izleyici bakımından heyecan verici olabilir ancak, bu işleri bilenler için fuarın heyecan verici olmaktan uzak hatta vasati olduğunu söylemek de yerinde olacaktır.