Çok yalnızız. Hem de o kadar yalnızız ki tüm evrende ve topluca yalnızız. Geleceğimiz belli: bu hayat bitecek. Yapacak hiç bir şey yok; öleceğiz. Öyle bir öleceğiz ki evrende izimiz kalmayacak. İşte bu yüzden melankoli kaçınılmaz ve bu melankoli de sonumuz olacak. Dünyayı melankoli bitirecek. diyor sinemanın yaramaz çocuğu Lars Von Trier bir röportajında. Bakmayın kendisine yaramaz çocuk dendiğine; altmışına merdiven dayamış, hem yaramazlıkları da öyle ağzına biber sürüp geçiştirilecek cinsten değil. Benim işim tahrik etmek çünkü bu şekilde iyi film yaparsınız diyor. İlhamı buradan almış olacak ki 64. Cannes film festivalinde Hitler'i anladığını söylüyor. Antichrist (2009) ile başlayıp Nymphomaniac I-II (2013) ile nihayete eren üçlemenin ikinci filmi Melancholia (2011) Lars Von Trier' in mal da yalan, mülk de yalan, gel biraz da sen oyalan projesi. Bir nevi postmodern Danimarkalı sufiliği yani. Trier çok da memnun olmadığı, kendi melankolisinin biricik kaynağı, şeytanın kilisesi olarak gördüğü doğayı içindekilerle birlikte bir kaşık suda boğmaya niyetli. Ne idiği belirsiz Melancholia gezegenini musallat ediyor güzelim dünyamızın başına ve yok oluşun eşiğine gelmiş zavallı ahalinin beyhude gayretini seyrediyor ön koltuktan. Trier terapistinden alığı ilhamla çıkmış yola. Depresiflerin ve melankoliklerin zor durumlarda sakin davrandıklarını, normal insanların ise paniklediğini söylemiş. Melankolikler öyle durumlara hazırdırlar. Onlar cehenneme gittiğimizin farkındadırlar. diyor. Baş döndüren hareketli kamerasıyla, depresif hali kapı pencere açtıran Justine ile anaç, -göreceli- normal kız kardeşi Claire 'in yaklaşan felaket ile başlayan karakter değiş-tokuşu sürecini anlatıyor. Karakter transformasyonu ve filme hakim olan karamsar atmosfer aynı zamanda yönetmenin kendi iç bölünmüşlüğünü ve melankolik halini yansıtıyor. Film alışılmışın dışında bir şekilde başlıyor. Trier'in selefi Tarkovsky' ye selam çaktığı bölümde Tristan und Isolde eşliğinde yaklaşık sekiz dakikalık geniş plan çekim slow-motion gösterimde bir belgesel izliyor hissine kapılıyoruz. Bu süre zarfında yönetmen filmin bir ön gösterimini yapıyor. Tüm aksiyonlarını en başta veriyor ve algılarıyla keyfince oynamak için boş alan yaratıyor seyircinin zihninde. Hassas dengesi bozulunca hırçınlaşan doğanın, insanlık tarihi birikimi üzerinden silindir gibi geçişi, yıkılan gökdelenler, gözü pek kahramanlar, bol adrenalin, en nihayetinde mutlu son bekleyen klasik kıyamet filmi izleyicisini elemek istiyor böylece. Kendi kafasındaki mutlu son kurgusuna davet ediyor kalan sağları. Nerede olduğu meçhul bir malikanede yaşayan birkaç kişiyle karşılıyor kıyameti. Dünyanın geri kalanını umursamıyor. Her yeni filminde devir teslimini yaptığı deli gömleğini bu kez Kirsten Dunst' un sırtına geçiriyor Trier. İtiraf edelim ki üstüne çok da güzel uyuyor ve buradaki performansı ile sanatçı 2012 Cannes Film Festivalinde En İyi Kadın Oyuncu ödülüne layık görülüyor. Yine de Antichrist filminde Charlotte Gainsbourg' un canlandırdığı şeytani kadın karakteri bu filmdeki Justine' e rahmet okutturuyor. Kız kardeşlerin isimlerinin verildiği bölümlerin ilkinde küçük kardeş Justine'in düğünü anlatılıyor. Mükemmeliyetçi, varsıl kız kardeş Claire' in eşiyle birlikte organizatörü ve finansörü olduğu düğün, gelinin depresif halleriyle bir iç hesaplaşma, meydan okuma, terk etme/edilme ayinine dönüşüyor. Bir dolu çelişki, sosyal dayatma, riyakarlık içerisinde hala pişkinlikle gülümseyebilen insanlara samimiyetsizce gülümsemek zorunda bırakılıyor Justine. Her gün yaşadığı hayattan çok farkı yok bu düğünün. Lars, boşanmış depresif anne, çapkın baba ve halden bilmez despot kız kardeş tasviriyle birlikte, ezelden beri hazzetmediği aile kavramının içini boşaltmaya devam ediyor. Cinsel birliktelik olmayan film çekemiyorum diyor Lars. 1996 yapımı Breaking the Waves filmini hatırlatan sahnede, mezarlıklar gibi sonsuz ve melankolik dediği golf sahasında, Justine'in üstünde gelinliği olduğu halde, sosyal hiyerarşinin en dibindeki stajyerle olan cinsel birlikteliğiyle itibarsızlaştırıyor modernitenin fetişleşleştirdiği değerleri. Antichrist ve Nymphomaniac filmlerinde benzerlerine şahit olduğumuz Ophelia metaforunu burada da kullanıyor. Justine bakir doğada Melancholia gezegeninin mavi ışığı altında çırılçıplak sere serpe uzanıyor. Çıplak bedenini ve tüm varoluşunu adıyor kurtarıcısına. Trier çıplaklığı, özellikle kadın bedeninin çıplaklığını çekmeyi seviyor. Kadın imgesinin ondaki tüm olumsuz çağrışımlarına rağmen kadın bedenini bu denli estetize edişi onun filmlerine hakim kontrastı hissettiriyor. Claire' in kocası, mantığın ve akılcılığın simgesi John, kontrol delisi. Eldeki bilimsel dayanakları ve görkemli teleskobundan gördükleriyle mavi gezegenin dünyaya çarpmayacağından fazlasıyla emin. Claire kocasına güveniyor; ancak medyada gördüğü alternatif kıyamet senaryolarıyla tedirginlik yaşamaktan geri duramıyor. Sonun kaçınılmaz olduğu anda kullanılmak üzere intihar için haplar hazır ediyor gizlice. Neticede sezgi mantığa galebe çalıyor, kontrolden çıkan başıboş gezegen John'u çıldırtıyor ilk önce. İnandığı ve hükmettiğini düşündüğü her şeye dair mananın buharlaşması yaşamını da değersiz kılıyor ve ilk o terk ediyor batmakta olan gemiyi. Ölümü bile kendi eliyle olsun istiyor. Karısının ölüm projesini çalıyor, kimseyle vedalaşmadan, sessizce ve korkakça son veriyor hayatına. Dünyeviliğin temsilcisi büyük kız kardeş Claire şüphesiz yaşama en bağlı olan. Lars' ın öteki yüzü. Çok cömert davranmış hayat ona; lüks bir yaşantı, eş ve çocuk. Haliyle seviyor yaşamayı. Bu yüzden Trier en çok onun kıyametinden keyif alıyor. Topyekun kıyametten golf arabasıyla kaçırmaya çalışıyor ve kendi yaşadığı 19 numaralı deliğe gömerek geçiyor dalgasını, onun hayatta kalma içgüdüsüyle. İlk bölümün baş belası olan Justine ikinci bölümün bilge kişisi oluyor. Tüm somut verilere rağmen yaklaşan felaketi seziyor; ama onun kendi kıyameti var, yenisi ilgisini çekmiyor. Melancholia Justine' in ıstırabını anlıyor. Başkaları için felaket olan şey onun kurtuluşu. Finalde, kaçınılmaz sonla mücadele etmek yerine nihayet koşulsuz teslimiyette buluyor huzuru cevval kız kardeş Claire. Kardeşi ve oğlu ile ağaç dallarından inşa ettikleri ulemanın Platon' un mağara alegorisine gönderme olduğu hususunda ittifak ettiği- uyduruk, sihirli mağarada el ele karşılıyorlar son melankoliyi. Lars Von Trier beklendiği üzere konvansiyonel sinema izleyicisini ters köşeye yatırıyor. Rasyonalist paradigmanın karizmasını çizerken, melankoliyi yüceltiyor. Yarattığı karamsar ve boğucu atmosfer seyirciyi içine çekiyor ve bir an bile nefes almasına imkan vermiyor. Film her şeye rağmen kurgusu ve sinema diliyle özgün olmayı başarıyor ve Trier sinemasından beklentileri karşılıyor.


Ferruh Başağa'nın 1948 tarihli Aşk-Karasevda isimli resmi, sanatçının bir sanatsal tavır olarak sonradan yöneleceği ana yola da işaret etmektedir. Sanatçı bu resimde iki sevgilinin yakınlaşması gibi Türk resminde o güne kadar pek rastlanmayan bir temayı görselleştirmiştir. Resimdeki yarı soyut ifade figüratiften soyuta doğru niyetlenen bir sanatçı tutumun habercisi gibidir. Bir yıl sonra kendisine Devlet Resim Heykel Sergisi'nde birincilik ödülü kazandıracak olan bu çalışma aynı zamanda sanatçının kendi kimliği yönündeki arayışının ilk basamaklarından sayılabilir. Resim aşkın somut bir göstergesi olarak iki sevgilinin bedenlerini birbiri içerisinde kaynaşıp kaybolmuş, fiziksel yakınlaşmanın etkisiyle neredeyse tek vücut haline gelmiş bir bütünlük olarak göstermektedir. Bu yarı tanrısal bütünleşme anı, bütün aşkın cinsel duyumlarda olduğu gibi bu dünyanın -bir süreliğine de olsa -dışına çıkmaktır. Resimdeki boya sürüş, yüzeylerin yalın bir biçimde boyanmış olması ve kurulan yarı dingin primitif ifade dünyanın sessizce dönüştürülmesini çağrıştırır. Sevgililerin bedenleri ve bedenlerden yansıyan ruh halleri sonsuzluk üzerine düşündüren bir arka plan önünde görüntülenmiştir. İki bedenin birleşme anında artık doğal, bildik mekanın herhangi bir önemi ve etkisi yoktur. Kurulan resimsel mekan soyut bir atmosferden başka bir şey değildir. Tek vücut olmanın getirdiği duygu yoğunluğu, birleşme anı ve dönüşüm düzlemi, nerede yaşanırsa yaşansın, sevgilileri mekanın ötesine çıkaran kurgusal bir görüntüde -sanatçının resimsel estetiğinde- somutlaşır. Sanatçı resimde ağırlıklı olarak koyu tonlar kullanmıştır. Açık tonlar ise izleyiciyi bütünüyle o an olup bitenlerin merkezine çekmek adına sadece çiftin bedenlerinde ve kadının giysilerinin detaylarında kullanılmıştır. Sanki iki sevgilinin bedenleri bu yarı ışıklı yüzeyler kanalıyla resim içerisinden çekip çıkarılmak, gökyüzü boşluğuna salıverilmek istenir gibidir. Erkeğin sevgilisini gözlerini kapatıp yoğunlaşarak öpüşünü, kadının ise bu öpüşe kollarını sarıp gevşeterek aynı kendinden geçişle karşılık verişini, içimizin benzer derinliklerinde hisseder gibi oluruz. Adnan Turani, 1949 yılı Devlet Resim Heykel Sergisi'nde yer alan Aşk-Karasevda isimli bu resme değinir. Turani 'erkek ve kadın figürlerinin soyutlanmasından' oluşan söz konusu yapıtın, Türk resminde ilk soyut denemeler arasında önemli bir yeri bulunduğu görüşünü öne sürer. Sanatçı sonradan yapacakları için bir önsöz niteliğindeki söz konusu bu tipik resmi Akademi'den mezun olduktan hemen sonra yapmıştır. Ferruh Başağa'nın sanatı irdelendiğinde, Aşk isimli resminin, dönüşüm noktasında bulunduğu görülür. Gerek kendi sanat serüveninde gerek Türk Resim Sanatı Tarihi'ndeki ilk soyutlama olması bakımından önemli bir açılım sürecini ifade eder. Başağa'nın yüksek resim bölümü mezuniyetinden hemen sonra böyle bir resmi, bu resmi yapıncaya kadar benimsediği biçim diliyle kıyasladığımızda da büyük bir adım atmış olduğunu görürüz. Başağa, bu çalışmasını kübist ve inşaacı biçim dilini uyguladığı erken dönem resimlerinin getirdiği tecrübeleri bir yana atarak gerçekleştirmiştir.


Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü olarak, Türk Grafik Tasarımını uluslararası birçok etkinlikte temsil eden, tasarım eğitimine katkılarıyla birlikte tasarım alanında bazı ilkleri gerçekleştiren Prof. Yurdaer Altıntaş'ın 80. doğum günü nedeniyle bir dizi etkinlik düzenliyoruz. Amacımız, 80 tasarımcının afişlerinden oluşan Uluslararası Çağrılı Afişler, Yurdaer'in Öğrenci Meslektaşları Afişleri ve Yurdaer Altıntaş'ın Afişleri sergileri ile genç kuşaklara ustalardan bir seçki sunmak, üniversitemizde uluslararası bir afiş arşivi oluşturmak ve Altıntaş'ın 80. yaşını bir afiş şöleniyle kutlamaktır. Ayrıca ortaöğretim öğrencilerinin Türk Grafik Tasarımının önemli temsilcisi, duayen eğitimci ve tasarımcı Yurdaer Altıntaş'ı tanımalarına ve 80. doğum yılı nedeniyle özgün afişler yapmalarına fırsat vermek, dünyadaki çeşitli üniversite ve müzelerdeki afiş arşivlerine, uluslararası bienal ve trienallere dikkatlerini çekmek, geleceğimiz olan gençlerimizi araştırmaya yönlendirmek, afiş konusu ile onlara yeni ufuklar açmak amacıyla bir de Yurdaer Altıntaş'ın tasarım dünyasına katkıları, eğitimci ve tasarımcı kimliği bir de afiş yarışması düzenlenmiştir. Görsel İletişim Tas. Böl. Görsel İletişim Tas. ABD Bşk. Konu: Yurdaer Altıntaş'ın tasarım dünyasına katkıları, eğitimci ve tasarımcı kimliği. Amaç: Feyziye Mektepleri Vakfı, Işık Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Görsel İletişim Tasarımı Bölümü olarak ortaöğretim öğrencilerinin Türk Grafik Tasarımının önemli temsilcisi, duayen eğitimci ve tasarımcı Yurdaer Altıntaş'ı tanımalarına ve 80. doğum yılı nedeniyle özgün afişler yapmalarına fırsat vermek, dünyadaki çeşitli üniversite ve müzelerdeki afiş arşivlerine, uluslararası bienal ve trienallere dikkatlerini çekmek, geleceğimiz olan gençlerimizi araştırmaya yönlendirmek, afiş konusu ile onlara yeni ufuklar açmaktır. 1. Yarışma İstanbul'daki tüm lise öğrencilerine açıktır. 2. Yarışmaya her öğrenci en çok 2 çalışmayla katılabilir. 3. Alıntı olan çalışmalar yarışma dışı bırakılır. 4. Afişler 50x70 cm boyutunda olmalıdır. Dikey ya da yatay olabilir. 5. Çalışmalarda teknik ve renk kısıtlaması yoktur. 7. Katılımcılar gönderecekleri afişin arka yüzünün sağ üst köşesine kendi adlarını ve okullarının adlarını okunaklı biçimde yazmalıdırlar. 8. Çalışmalar kesinlikle herhangi bir şeye yapıştırılmamalı, üstleri asetat ile kaplanmamalı ve rulo yapılmadan, katlamadan teslim edilmelidir. 10. Kargoda zarar gören afişler yarışma dışı bırakılır ve zarardan dolayı Işık Üniversitesi sorumlu tutulamaz. 11. Katılımcılar aşağıdaki formu doldurup afişleri ile beraber göndermelidirler. 12. Belirtilen tarih ve saatten sonra gelen çalışmalar yarışma dışı bırakılır. Postadan kaynaklanan gecikmeler dikkate alınmaz. 13. Yarışmaya gönderilen çalışmalar iade edilmez. Çalışmaların her türlü yayın hakkı Işık Üniversitesi'ne aittir. 15. Katılımcılar yukarıda belirtilen tüm koşulları okumuş ve kabul etmiş sayılırlar. Teslim tarihi ve yeri: Afişler, 25 Şubat 2015 Çarşamba günü saat 16.00'ya kadar aşağıdaki adrese yollanmalı ya da elden teslim edilmelidir. Işık Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Görsel İletişim Tasarımı Bölümü, Seçici kurulu tarafından seçilen 3 afişe başarı ödülü, sergileme alan tüm katılımcılara ve okulllarına katılım belgesi verilecektir. Seçici kurul gerektiğinde ödül sayısını artırabilir. Afişler, 08-30 Nisan 2015 tarihleri arasında Işık Üniversitesi Maslak Yerleşkesi'nde sergilenecektir. 1957 yılında Güzel Sanatlar Akademisi Afiş Atölyesinden mezun oldu. 1964 yılında İstanbul'da açtığı ilk kişisel sergiyle ilk Türk grafik tasarım sergisini gerçekleştirdi. 1968 'de Grafik Sanatçıları Derneğinin kurulmasına öncülük etti. 1976'da Güzel Sanatlar Akademisi Uygulamalı Endüstri Sanatları Yüksek Okulunda öğretim görevlisi oldu ve 1979'da okulun müdürlüğüne atandı. Grafikerler Meslek Kuruluşu'nun ilki 1982'de olmak üzere 1987'den 1993'e kadar başkanlığını yaptı. Yurt içinde ve dışında sergiler açtı, birçok toplu sergiye katıldı. Değişik ülkelerdeki uluslararası Bienal ve Trienallere çalışmaları kabul edildi. 60. Yaş günü nedeniyle dünyadan seçtiği tasarımcılara çağrıda bulunarak 1995 yılında İstanbul'da uluslararası çağrılı afiş sergisi düzenledi ve sergiye gönderilen afişlerle Mimar Sinan Üniversitesi Grafik Bölümünde uluslararası afiş arşivinin oluşmasını başlattı. İsviçre, Polonya, Fransa, Amerika gibi ülkelerdeki müze ve arşivlere çalışmaları alındı. Çeşitli ulusal ödüller aldı, 2004 yılında Türk grafik tasarımına yaptığı katkılar nedeniyle ICOGRADA tarafından kendisine Icograda Başarı Ödülü verildi. 2009 yılında AGI üyeliğine seçildi. 2011 yılında Tüyap 21. Uluslararası Sanat Fuarında Sanatçı Onur Ödülü 2012 yılında Polonya Cumhuriyeti Gloria Artis Kültür Liyakat Madalyası verildi. 1995 yılında Profesör oldu, 1996 yılında Grafik Tasarım Bölüm başkanlığına, 2001 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi yönetim kurulu üyeliğine atandı. 2002 yılında aynı üniversiteden emekliye ayrıldı. 2012-2013 öğretim yılında Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Sanatlar ve Grafik Tasarım Bölümü'nde görev aldı. Halen Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü'nde kadrolu öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.


'Ölü Çiçekler Müzesi', yazar Gözde Kurt'un psikoloji ağırlıklı öykülerini topladığı kitap. Eylül 2011 basımı kitap, psikoloji ve felsefe ağırlığı taşıyan on dört kısa öyküden oluşuyor. İngilizce öğretmenliği yapan 1982 doğumlu yazarın Mart 2009'da yayınlanmış 'Kozanın Tereddütü' adlı bir romanı da bulunuyor. Yazarın öykücülüğünün temel konuları ve anahtar sözcükleri şöyle sıralanabilir: Ben, iç dünya, dönüşüm, rüya, uyku, uyanma, iç diyaloglar, ötekiler. Kurt'ta ağırlık, kişiliktedir. Rus yazarların yolunda, derin kişilik çözümlemelerine girer o; anlatının ortamı ve olaylar önemsizdir. Kişiliklerin aşırı özellikleri vardır. onun öykülerinde. Bu aşırı özellikler, anlatılmaya değer bulunmuştur ve tam da bu aşırılıklar vardır öykünün merkezinde. Örneğin, 'Niyet'in Falhanesi' adlı öyküde, Zehra'nın sinema ile ilişkisi, başlı başına bir öykü konusu olmuştur. Gözde Kurt'un öykücülüğünün bir özdeyişi varsa, o, insan, yalnızdır olacaktır. Cep telefonlarının, internetin, sosyal medyanın vb. her taraftan bizi kuşattığı çağımızda; insanın yalnız kalma seçeneği, yalnızca kalabalıklar içinde yalnız kalmaya dönüşürken; Kurt'un kahramanlarının içe dönüklüğü, ya günümüzdeki atipik bireylere ya da geçmişimizdeki bilişim ağlarına daha az dolanmış bireylere bir selam olarak okunabilir. Kurt'un kahramanları, 1980'lerin 'atomize olmuş birey'i ile akraba sayılabilir. Kurt'un öyküleri, çoğunlukla bilmece gibi. Bizi, başlarda, anlatıya belli bir anlam yüklememiz için kandırıyor; ama sonlarda, aslında anlatıyı yanlış yorumladığımızı; işin aslının farklı olduğunu anlıyor; ve böylece çözüyoruz bilmeceyi. Kurt'un birinci tekil ve üçüncü tekil diliyle yazdığı öykülerde, doğal olarak, ciddi farklar gözlemliyoruz: Birinci tekilde yazar, daha derin kişilik çözümlemelerine girişiyor; üçüncü tekilde ise, daha çok romanlarda gözlemleyebileceğimiz dışsal anlatıcı modeline geçiyor. Kurt, 'Sanrı' adlı öyküsünde, bir tiyatro oyunu yazma yeteneğine sahip olduğunu kanıtlıyor. Ancak, öykünün adını 'Sanrı' koyduğu için, sonu baştan söylemiş gibi oluyor. Kurt'un okur kitlesi, kimlerden oluşuyor olabilir? Üniversite gençliğine yazıyor o. Ergenlikteki çelişkileri ileri yıllara taşımayı bir erdem olarak gören o deli dolu yıllar. Ergenler de okur elbette; ancak, Kurt'un öykülerinin derinliği, herhalde onlara ağır gelecektir. Gözde Kurt. Ölü Çiçekler Müzesi. İstanbul: Postiga Yayınları. Eylül 2011. 143 sayfa.


Mine Art Gallery having a well-established place in Turkish art environment, carries out young generation artists' exhibitions within the scope of PostHoc exhibitions. Post hoc, meaning from now on in latin, is the first of the exhibitions that Mine Art gallery will carry out to bring in young artists to Turkish art environment. Mine Art Gallery discharges an important responsibility in the sense that following young generation artists' orientations in time, supporting young artists, providing them to express themselves. NINE+ONE exhibition, referring to nine artists one curator, will be carried out from July 2 to August 30, 2014. The artists taking part in the exhibition are: Kadir Akyol, Hakan Bayer, Umut Demirelli, İzzet Eray Kılıçay, Gülçağ Konçe, Azime Sarıtoprak, Cansu Tanpolat, Ufuk Ülker and Erkan Yaprakkıran. Kadir Akyol, making socio-political criticism in his works, makes possible for us to read the pornography of image through portraits. He takes the existential deconstruction of human identity in hand in his portraits. The changes emerging from artificiality of natural transformation appear as abstracted forms rather than existential objects in Hakan Bayer's abstraction works. İzzet Eray Kılıçay, using an abstract expressionist language in his formal abstractions emerging in black background, opens a new expression field in cosmos with different colour masses. Gülçağ Konçe, tracing a minimalist plainness in her paintings, shares the visuality of calmness and peace within the bounds of plastic arts language by minimizing colour and form with the audience. Azime Sarıtoprak, looking for being stuck and depression came with urbanization in rural area and nature, talks in her paintings via the language that she created with the colours and forms of her imagination moving away from melancholy and chaotic state. Red has a special place in Erkan Yaprakkıran's paintings. The artist, choosing to reflect the sections of the whole instead of the whole, enables us to focus on the details. Ufuk Ülker, approaching the relation between form and colour within the space independently from any object or place, traces his own plastic in infinite variations of fiction with the abstractions that he created without abandoning the formal feature of painting. Cansu Tanpolat, transferring the forms generated from our childhood dream world's fears to the language of plastic, makes visible her cute characters, called Boogers, accelerating with their shadows reflected to wall. Umut Demirelli, making both black and white and colour video works besides his peinture works, appears in the exhibition with a video work based on a concept focusing on daily life problems.


Hitler'in düşman askerleriyle bir an gözgöze gelmesini anlatan bu öyküyü Zizek Öteki ile karşılaşmanın bariz bir örneği olarak açıklar. Hitler, burada yarattığı yıkımla Öteki üzerinden karşılaşmış ve ötekileştirme duygusunun açık tepkilerinden birini vererek öfkeye kapılmıştır. Öte yandan benzer bir öyküyü Eric Fromm başka bir açıdan anlatır. Hitler'in cephede ölü Nazi askerine bakarken yüzünün aldığı şekli, Sevginin ve Şiddetin Kaynağı adlı kitabında ölümseverlik duygusunun örneği yapar. Temelde Hitler'in yarattığı yıkım, bir şekilde onun bu sağlıksız duygusunun tatminine yöneliktir. Hitler vagonda yemeğini yerken ötekinin bakışıyla karşılaşmıştır ve cephede çoktan ötekileştirdiği Nazi askerinin ölü bedenine bakarken aynı zamanda başka bir öteki olarak izlenmekte, yüzünün kaydı tutulmaktadır. Bu, göz göze geliş kaçmanın imkansızlığına dair bir göndermedir. Buna benzer bir karşılaşmayı Şükran Moral'in bir video çalışması üzerinden okumamız mümkün. Videonun başında bir yere tırmandığı izlenimi uyandıran bir çift kadın eli görülür. İlk yanılsama bu görüntü ile başlar. Bir sonraki karede karşımıza dikilen bir kadın değil, faredir. Fare bir süre etrafı koklar ve beklenmedik bir anda seyirciye döner. Bu, izleyicinin öteki ile karşılaştığı anın ilk şokudur. Bir farenin ekranın ardından sizi gözetlemesi tahmin edilemeyecek bir eylemdir. Hemen ardından ikinci şok gelir. Fare öfkeyle seyirciye tükürür. Şükran Moral'in kadın üzerine yaptığı provokatif çalışmalarına bir örnektir aslında bu video. Gözetleyen izleyiciye, önce bir kadınla karşılaşacağı izlenimi verilir, sonra izlediklerinin ne olduğu sorgulatılır. Final ise ötekileştirilenin tepkisidir. İzleyici ötekiyle beklenmedik şekilde karşılaşmıştır. Hitchcock hakkında asla çok şey bilinmez.(2) der Zizek ve yukarıdakilere benzer bir metafordan yola çıkarak onun Arka Pencere filmi üzerine bir çözümleme yapar. Ötekinin bakışından kaçmanın imkansızlığı yargısını Zizek, Foucault'nun Bentham'ın Panoptikonu eğretilemesiyle açıklar. Açık seçik görülen bir gözetleme kulesinin olmasına karşın, öznelerin gözetlenip gözetlenmediklerinden emin olmamaları tehdit hissini barındırır. Buna rağmen kaçış, imkansızdır. Gözetlenme hissi öznenin kendini yeniden kurgulamasını getirir ki bu, zorunlu bir kurgulamadır. Kaçışın olmadığı yerde senaryo değiştirilir. Öte yandan gözetleyenin durumu ise bir tür eylemsizliğin doğurduğu fanteziye işaret eder. Gözetlemenin başka bir aşırı boyutu bir Hollywood filminde yeniden karşımıza çıkar: Peter Weir'in The Truman Show filmi. Zizek Time out of Jointe de gönderme yaparak bu iki filmin temelinde... geç kapitalist Kaliforniya tüketici cennetinin, tam da hiper-gerçekliği içinde, bir anlamda gerçek dışı, tözsüz, maddi ataletten yoksun olduğu deneyimidir. saptamasında bulunur. Aslında film, bir yandan çok kısa süre sonra hayatımıza girecek BBG evlerinin habercisi gibidir. Başkalarının kurgu hayatlarını gözetleme fikri temelde her an yaşadığımız eksiklik duygusunun tatminine yöneliktir. Başka bir deyişle orada yaşayan karakterlerin görece farklı hayatları izleyici açısından birer arzu nesnesine dönüşür. Burada Zizek'in de belirttiği Lacan'ın dairesel hareketine geri dönelim. Aslında izleyicilerin çoğunun belli noktalarda izlediklerinden çok da farklı bir hayatları yoktur. Tatmin, kendi yaşamının benzerini izlemek ve küçük farklılıkları belirlemekte yatmaktadır. Öte yandan bu, hayatlarımızın birer kurgu olabileceğine dair yüzleşmeyi de beraberinde getirir. Gerçeğin çölüne hoşgeldin. Larry ve Andy Wachowski kardeşlerin Matrix filminin mitolojideki rüya tanrısından esinlenerek yaratılmış Morpheus karakteri, Neo'yu böyle selamlar. Gerçeğin kurgusuna dair yapılan en uç örneklerden biridir bu film. Büyük bir kent dekoru içinde devinen toplumun bireyleri bir süre önce büyük bir nükleer felaket yaşadıklarını bile unutmuşlardır. Üstelik bu sistemde artık herkes gözetlenmekte, kontrol edilmektedir. Baudrillard'ın simülasyon kavramından yola çıkan Matrix filmi son noktada büyük bütçeli bir Hollywood filmine dönüşse de alt metninde postmodern dünyanın şizofreni ve yanılsamasına dair bir gönderme içermektedir. Başka bir şekilde okursak büyük tüketim toplumu aslında hiç de ihtiyacı olmayan sözde gereksinimler üretmekte ve bunları birer arzu nesnesine çevirmektedir. Burada yeniden üç kavrama dönebiliriz. Marx'ın artı-değeri, Lacan'ın artı hazzı ve modern sonrası toplumun imkansız fantezisiyle açıklanabilecek aşırı paranoyaları. Dövüş Kulübü'nde baştaki önerme filmin finalinde de desteklenir. Bu bizim arzumuz. der, ikizi kahramana. Oysa kahramanın arzusunu gerçekleştirmek için önce ikizini yok etmesi gerekmektedir. Başta artı hazzın yok edilişine ilişkin ortaya çıkan ikiz figürü, tam da karşı çıkışı arzu nesnesine dönüştürür ve gerçek anlamda zincirlerinden kurtulmanın tek yolu önce o aşırılaşmış parçayı kaybetmektir. Finalde kahraman ikizinin ardından tüketime ilişkin olan finans merkezlerini de yok eder. Finalde bir anlığına görülen penis ise libidinal ekonomiye net bir göndermedir. Artı hazzın simgeleri filmde yerle bir edilmiş, kahraman amacına ulaşmıştır. 7. Yok edilemeyen yaşam desteği olan libido örtüsü. Canavarımsı libido nesnesi. - Baudrillard, Jean, Simülakrlar ve Simülasyon, çev. Oğuz Adanır, Doğu Batı Yayınları, Ankara, 2006 - Craig, William, Enemy at the Gates, Harmondsworth, Penguin Books, 2000 - Ford Debbie, Işığı Arayanların Karanlık Yanı, çev. Semra Ayanbaşı, Akaşa Yayınları, İst. 2001 - Fromm, Eric, Sevginin ve Şiddetin Kaynağı, çev. Nalan İçten -Yurdanur Salman, Payel Yayınları, İst. 1994 - Lentricchia, F.- McAuliffe, J., Katiller, Sanatçılar ve Teröristler, Çev. Barış Yıldırım, Ayrıntı Yayınları, İst. 2004 - Pamuk, Orhan, Cevdet Bey ve Oğulları, İletişim Yayınları, İst. 1998 - Zizek, Slovaj, Yamuk Bakmak: Popüler Kültürden Lacan'a Giriş, çev. Tuncay Birkan, Metis Yayınları, İst., 2005 - Zizek, Slovaj, Kırılgan Mutlak, çev. Mehmet Öznur, Encore Yayınları, İst., 2003 - Zizek, Slovaj, Kırılgan Temas, Hazırlayanlar: Bülent Somay, Tuncay Birkan, çev. Tuncay Birkan, Metis Yayınları, İst. 2006 - Zizek, Slovaj, Sanat ya da Konuşan Kafalar, çev. Mine Yıldırım, Encore Yayınları, İst. 2009


Bireyin bir toplum üyesi olarak varlık kazanması, bir kültürü benimsemesi ve özümsemesi ile mümkündür. Kültür, toplumun ve insanın öğrendiği, benimsediği bilgi, yetenek, gelenek ve görenek, beceri ve alışkanlıklarını barındıran toplumun değerler olgularının bütünüdür. Toplumların genel özellikleri de kültürleri ile oluşur. Bu yapıyı, toplumsal ve kültürel bir örgütlenmenin olduğu bir yerleşim alanında yani kentlerde rahatlıkla gözlemleyebiliriz. Öncelikle kent terimini, içinde yaşayanların tarım dışı iş dallarında çalıştığı, nüfus yoğunluğu fazla, yaşayanların barınmadan eğlenceye tüm ihtiyaçlarının karşılandığı, sürekli bir toplumsal gelişim gösteren, bütünleşme derecesinin fazla olduğu yerleşim yeri ile tanımlamanın haricinde fertler arası ilişkilerde geleneksel ilişki kurmaktan çok rasyonel davranışların ağırlıkta olduğu yerleşme biçimi ve topluluk türü olarak tanımlayabiliriz. Bir kenti oluşturan öğelerin bütünü beraberinde kentsel dokuyu da oluşturur. Bu dokuyu oluşturan elemanlar mekan, form, renk, ışık, su, doğa gibi etmenlerdir. Bu birleşim sonucunda kentin fiziki yapısı şekillenir. İnsan ise bu birleşimden oluşan kentin ana eksenini oluşturur. Bütün bu etmenler de sanatın terminolojisi ile yakından ilişkilidir. İnsan bu dokudan oluşan çevresine sanat aracılığıyla baktığında gerçeğin farkına varacak ve nasıl bir çevrede yaşadığını, yaşamının nelerle çevrelendiğini algılayacaktır. Sanatçı da içinde yer alan duyarlılık sayesinde, çevresi ile yaşam arasında bağ kurarak kendisinde var olan estetiği de sanat yoluyla kentin içinde dışa yansıtacaktır. Kentler de daimi devingenlikleri sayesinde sanatçıyı kışkırtır ve üretimlerine sonsuz kaynak oluşturur. Toplumları çağdaş uygarlık düzeyine ulaştıran kültürel gelişmenin kaynağı olan kentler, tarihsel süreçte kendilerine özgü birikimler ortaya çıkarmışlardır. Bu birikimler, kentin içinde bulunduğu doğal çevre ile etkileşimi sonuca bağlamış, kültürel birikim ile şekillenmiştir. Buna bağlı olarak Kentlerin de kendine özgü bir kültürü vardır. (Koçak, 2011: 261) Bu durum kentsel mekanların bir sanat yaratmasını olanaklı kılmaya yeterlidir. Kentlerin belleği de vardır ve sanatçı da bu belleği algıya, algıyı da biçime dönüştürür. Kentler, bunun için güçlü referanslar sunar. Bunlar kentin belleğinde var olmakla beraber, kentin kimliğiyle de özdeşleşir. Bu yüzden kentsel simge durumunda olan öğeler, estetik değerler taşıması nedeniyle kent belleğinde yer edinir. Kentin içinde sanatla iç içe olan bireylerin kültür olgunlaşmaları ve değişimlerine uyum sağlaması kolaylaşır. Fiziki mekana yansıyan ve kentlerde uygulanan kültür ve sanat uygulamaları, kentsel alanların devlet kurumları ve sermaye odakları tarafından yeniden üretilmeleri süreçlerinde geliştirilen kent politikalarının temel unsuru haline gelmektedir. Kent, küresel rekabet ortamının baskısı altında hızla yeniden yapılanırken, kentsel dönüşüm ve inşaat faaliyetleri ile kentteki nüfus hareketliliği, artık büyük ölçüde kültür ve sanat üzerinde temellenen politikaların etkisi altına girdi. Bu politikaları yönlendiren dinamikler sayesinde, sermaye odaklarının kent mekanıyla kültür ve sanatla ilgili stratejileri, birbirleri üzerindeki etkileri her an değişen bir işleyiş oluşturdu. Bu işleyiş çerçevesinde, emlak piyasasını ve kenti biçimlendiren dinamiklerle kültür ve sanat artık iç içe geçti. Dünya çapında kültür ve sanat üzerinde temellenen kentsel politikaların yaygınlaşması, yeniden liberalleşen ekonomik yapıdan kaynaklanmaktadır. Sanayisizleşme ile birlikte içine girilen post-fordist tüketim toplumunda kentler birer marka olarak lanse edilmeye başlandı, sermaye ve turist çekmeye yönelik dönüşüm ve soylulaşma süreçlerine maruz bırakıldı. Bu anlamda, kentsel dönüşüm üzerindeki etkileri nedeniyle, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gerçekleşmekte olan küresel ekonomik hareketlerin temel yapısına kısaca değinelim. Neoliberalizm olarak adlandırılan ekonomik ve politik yaklaşım, sosyal olan her şeyi kendine katarak hegemonik bir söylem kurar. Neoliberalizm yaratıcı bir yıkım sürecini ifade eder. Bu sistemde, sosyal devlette refahın yeniden dağıtımına, düzenleyici merkezi yönetime ilişkin kurum ve kontratların tamamı çözülür. Kurumlar ve ilişkiler sermayenin düzensiz hareketlerinin gerekliliklerini yerine getirmeye yönelik olarak yeniden yapılandırılır. Devletin rolü de neoliberal projenin yarattığı kutuplaşma ve benzeri sorunları stabilize etmeye yönelik olarak değişir ve etkinleşir. Burada devlet, yaratıcı yıkım sürecinin organizatörü ve kolaylaştırıcısıdır. Bu bağlamda kent yönetimi anlayışı da idari bir form alır, belediyeler birer 'girişimci'ye dönüşür. Neoliberal ekonomi anlayışı, mekansal pratiğe statüye dayalı ayrışma kazandırır. Kentin nicelik özelliklerini öne çıkaran yönetim pratikleri bugünün sermaye birikim tarzına uygun politikaların gereğini uygular. Bu politikaların içinde, maddi ve kültürel sermayenin tekelleşmesini ve belli gruplar arasında paylaşılmasını okuyabiliriz. Politik, ekonomik çıkar ve rant hesapları kentin daha rasyonel ve ekonomik kullanımı gibi değişik faktörler kentsel ayrışmanın temelini oluşturur. Sermayenin kent üzerindeki bu tahakkümü kentte birlikte yaşayanlar arasında ayrışmaları derinleştirmekle birlikte toplumsal gerilimi yeniden üretir. Bununla birlikte kentsel ve mekansal ayrışma, toplumsal yapıdaki sınırların, farklılıkların, tabakalaşmanın, sınıflaşmanın, bölünmenin açık bir göstergesi haline gelir. Sosyal statü yeme, içme ve giyinme gibi gündelik hayatla ilgili eylemler bütünü olarak okunur. Bunun yanında zaman geçirilen mekan, oturulan yer, gidilen okul gibi mekansal ayrışmalar da sosyal statü içinde gözlemlenebilir. Mekansal ayrışma da sosyal statülerin ayrışması ile kendini kentte görünür kılar. Aynı sosyal statüye sahip olmayanların bir arada bulunabildiği bir kamusal alanın yokluğu farklı statüdeki grupların arasını daha da açmakta ve bu durum sosyal dışlamaya yol açabilmektedir. Sosyal dışlama beraberinde sosyal ayrışma, yüksek gelir grubunun kentsel mekanı orantısız olarak kendileri için bölüştürmeleri yoluyla ve bunu kontrol etmelerinden kaynaklı olan sınıf mücadelesinin ifadesidir. Tüm bu ayrışmalar fiziksel olarak kentlerde okunmaktadır. Bourdieu da bu ayrışma için şöyle düşünür: Toplumsal hayatın temel dinamiği çatışmadır ve toplumsal düzenlemelerin merkezinde iktidar mücadelesi yatar. Bu mücadele hem maddi hem simgesel kaynaklar üzerinden yürütülür. Bu evrende kültürel sembol ve pratiklerin tümü, toplumsal ayrımın keskinleşmesine katkıda bulunur. Bundan dolayıdır ki toplumsal ayrım, sembolik biçimi ne olursa olsun, toplumsal hayatın en köklü boyutunu oluşturmaktadır. Ayrımı toplumsal yaşamın merkezine oturtmak, iktidarın yeni görüngülerinin su yüzeyinde belirmesini olanaklı kılar. Sınıflar arası ilişkiler, hiyerarşi ve güce göre şekillenir. Gücün dağılımı ise sermaye dağılımına göre değişmektedir. Sermayeler; sosyal, ekonomik, kültürel ve sembolik sermayeler olup farklı derecelerdeki kombinasyonlarını sınıf farklılıkları belirlemektedir. Sermaye, toplumda değer atfedilen, peşinden koşulan maddi ve simgesel metalar toplamıdır (Bourdieu ve Wacquant, 1992). Dönemlere göre sermaye çeşitleri ön plana çıkar. Örneğin günümüz kapitalist düzeninde ekonomik sermaye öne çıkmaktadır. Genel olarak ekonomik sermaye, hemen paraya dönüşebilen sermayedir ; kültürel sermaye eğitim yoluyla kazanılan ve belli şartlarda ekonomiye dönüşen sermayedir. Sosyal sermaye, toplum içindeki ilişkiler bütününü yansıtır. Sembolik sermaye, her sermaye içerisinde görülebilecek, bireyin sahip olduğu toplumsal ağlar ile oluşan ve belli şartlarda ekonomiye dönüşen sermayedir. Kentsel ve sosyal alanda fırsat eşitsizliğine bağlı olarak rekabetin artması paralelinde, gelir seviyesi ile doğrudan ilişkili olarak, sermayenin günümüz sembolü haline gelen statüye sahip olma arzusu sosyal çatışmalara yol açabilmektedir. Bu durum, sahip olunan ve arzulanan refah düzeyi arasındaki farkı ifade eden göreli mahrumiyet teoremi ile ilişkili olup, sosyal çatışma ya da saldırgan davranışlara yol açabilmektedir. Gelir ve statüye göre sınıfsal konuma bağlı ayrışma, yaşam tarzı ile ilişkilidir. Bu durumun mekansal sonucu olarak; kendi içine dönük, homojen kültür ve sınıfların, direnme, savunma, destek, korunma amaçlı mekansal ayrışmaları görülebilir. Toplumsal tabakalaşmanın ve dolayısıyla mekansal ayrışmanın temelindeki iktidar çatışması, bir ekonomik ve sembolik sermayeye sahip olma, statüyü koruma ve kendini farklılaştırma, hem ekonomik hem de sembolik sermayeyi temsil eden mekana sahip olma arzusu, mekansal çatışmaları besleyen bir strateji olarak karşımıza çıkar.


Varolmayan Resimler, 16 Temmuz 14 Eylül 2014 tarihleri arasında Mixer'de! Mixer, 16 Temmuz 14 Eylül tarihleri arasında küratörlüğünü Mehmet Kahraman ve Elvin Vural'ın yaptığı Varolmayan Resimler adlı karma sergiye ev sahipliği yapıyor. Sergi fotoğraf, desen, resim, video ve neon yerleştirme gibi birçok farklı disiplinden işi bir araya getiriyor. Varolmayan Resimler kavramsal çerçevesini izleyici ile imaj arasında kurulan çok katmanlı ilişki üzerine inşa ediyor. Çoğunluğu iki boyutlu yüzeyler olan farklı mecralarda gördüğümüz her imaj, varoluşlarındaki tamamlanmamışlıktan dolayı, izleyicinin zihninde devam eden ve ancak bu süreç sonunda bütünlüğe ulaşan birer yapıya evriliyor. İmajın kendi içinde değil izleyicinin zihninde tamamlanması fikrine paralel olarak, eserler sayısız yorumla karşılaşıp sonsuz sayıda farklı yansımaya dönüşüyor. Sergiye davet edilen sanatçıların farklı disiplinlerden çalışmaları serginin kavramsal çerçevesini destekleyerek izleyicinin farklı türdeki medyumlarla iletişime geçmesine olanak sağlıyor. Bengisu Bayrak'ın unutulmuş notları görselleştirdiği resimleri ve Dilek Öztürk'ün terk edilmiş mekanlarda kendini konumlandırdığı fotoğrafları hikayelerin devamlılığına işaret ederken, Ömür Alptekin'in resimsel bir üstyapıya dönüşmeye yüz tutmuş ama henüz bunu tamamlayamamış desenleri ve Sema Özevin'in hem birbirleriyle hem izleyiciyle etkileşimli fotoğraf yerleştirmesi, izleyicinin her bakışta farklı bir resimle, ama aslında varolmayan bir resimle karşılaşması fikrini destekliyor. Non-existing Images between July 16th September 14th 2014 at Mixer! Mixer is proud to host the group exhibition entitled as Non-existing Images, curated by Mehmet Kahraman and Elvin Vural, between 16 July 14 September, 2014. The exhibition brings various artistic disciplines together, such as photography, drawing, painting, video and neon works. Non-existing Images builds its theoretical framework on the multi-layered relationship between the image and the viewer. Each form we encounter on various media usually on two-dimensional surfaces eventually becomes first a continuum and then a completion in the minds of the viewers, with regards to their own existential incompletion. In line with the idea that the image is incomplete on its own and can only be complete in the mind of the viewer, artworks face countless different interpretations and transform into a myriad of unique reflections. The artworks allow many possible interactions through various media, as they are chosen from a range of disciplines, supporting the exhibition's theoretical framework. While Bengisu Bayrak's paintings visualize forgotten notes, Dilek Öztürk's photographs locate herself in abandoned spaces to point out the inherent continuity within stories. Ömürhan Alptekin's drawings which tend to transform into a pictorial superstructure but not yet accomplished to do so and Sema Özevin's photograph installation which is in interaction not only with itself but also with the viewer; support the idea that with each and every look, the viewer faces a different image, but a non-existing one.


Resim sanatımız modern sanattan çağdaş sanata evrilirken Ferruh Başağa, Nurullah Berk, Sabri Berkel, Adnan Çoker, Nejad Melih Devrim, Selim Turan, Adnan Turani, Abidin Elderoğlu, Mübin Orhon gibi bir kısım sanatçılar soyut sanata yönelmiş; Abidin Dino, Hamit Görele, Nuri İyem, Fikret Mualla gibi bir kısmı figüratif tavrı sürdürmüş; Fahr El Nissa Zeid, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Zeki Faik İzer gibi bazı sanatçılarımız da soyut sanata 1950'lerin ortasında öncülük etmelerine rağmen dönemsel olarak figür ve non figür arasında gidip gelmiştir. 1950'lere kadar dünyada sanat merkezi yaklaşık son iki yüz elli yıldır Paris iken sanatçılarımız, orada yaşayıp Türkiye'deki sanatçı dostlarıyla iletişimi sıcak tutup dönemin güncel sanatını yani modern sanatı olabildiğince takip edebilmişlerdi. Fakat daha sonra 1950'lerde Amerika'nın çağdaş sanat la sanatın merkezini New York'a taşımasıyla uyum sağlamakta zorlanmışlardı. Başta Amerika olmak üzere, yıllar sonra Avrupa, çağdaş sanatı müjdelerken Türkiye'de hala modern sanat etkileri devam ediyordu. Şöyle ki Amerika'da Jackson Pollock'tan sonra soyut ekspresyonizm pompalanır ve sanatsal dışavurumlar tuvalin dışına taşarken Türkiye'de sanatçılarımız Nevin Çokay, Leyla Gamsız, Fikret Otyam hala yüz yıl öncesinin neoklasist tavrını sürdürürken, emprestyonist temelli Şeref Akdik, Cevat Dereli bu ekolün etkilerini devam ettiriyorlardı. Mehmet Güleryüz, Balkan Naci İslimyeli, Hüsamettin Koçan sosyal ve politik, kimi zaman mitolojik geçmişe referansla kendi özgün, figüratif, ikonografik alt yapılarını oluşturdular. Yüksel Arslan ise, politik ve aynı zamanda pornografik denilebilecek bir ikonografinin izini sürüyordu inatla, Fransa'da. Paris'te de yıllarca bulunan, 1980'de sanatın merkezi Amerika'ya taşınan Bedri Baykam ise, orada çağdaş sanatı görme, inceleme olanağı buldu ve yeni dışavurumculuğun peşinden gitti. 1990'lardan sonra ise özgün teknik ve yönelimleriyle ortaya çıkanlar, Mustafa Horasan, Mustafa Pancar, Taner Ceylan da kendi içselliklerinin yolundan giderek sanat piyasasında özgün bir yolu seçeceklerdi. Diğer yandan İstanbul Bienali'nin işlevsellik kazanması, interaktif bir sanat anlayışının genişlemesine de destek olmuştur. Aynı zamanda 1990'lı yıllarda felsefe, sosyoloji ve metin alanlarındaki çevirilerin çoğalması ile sanatçıların; bu söylemlerle üretimlerinde yeni temsil biçimlerinin olanaklarını sınadıkları, kültürel uç noktaları yeniden ele aldıkları ve kendi öznel tarihlerini de bu ilişki yapıları içinde sanatlarında göstermeye başladıkları söylenebilir. 1995'lerden sonrası ise postmodernizm, göstergebilim, dilbilim gibi alanlarda ciddi tartışmaların yapıldığı, bununla birlikte geleneği reddetmek yerine eklektik bir yapı içerisinde pek çok geleneğin bileşiminden oluşan bir anlayışın oluştuğu dönemdir. Modernizm'in seçkin sanat ve kitle sanatı, yüksek ve aşağı kültür gibi ayrımlarına karşı, postmodernizmde kitch ve abartılı anlatımlar gibi görsel değerlerle daha çok karşılaşılır hale gelindi ve kült, klasik figür ve teknikleri alaşağı edilerek, ters yüz edilerek, yeri geldiğinde ters okumalarla, yapıbozumlarla sanatın ve daha da önemlisi sanat algısı/nesnesinin sınırları zorlandı. Uzun soluklu dergi Milliyet Sanat'ın sanatı genel olarak, spot haber sanat gündem haberleri vasıtasıyla iletmesinden sonra serbest piyasa ekonomisinin yaygınlık kazanması ve özelleştirmelerin artmasıyla sanata yatırım yapan holding kuruluşları, şirketler de çoğalmış ve çok yönlü bir şekilde sanatın ivmesi hızlanmıştır. Modern sanattan yani el becerisinin, fiziksel yeteneklerin ve kompozisyon yeteneğinin yeterli olmadığı, kötü de olsa özgün bir fikrin sanat eseri ya da hatta bir sanat akımını doğurabileceğinin anlaşıldığı, kanıksandığı yıllara gelinmiştir. Bundan itibaren felsefe, sanat kuramları, estetik, yani bu toprakların henüz alışık olmadığı sanat akımları üzerine tartışma, sanat eseri üzerine tartışmalar Türkiye'de ilk defa 1990'lardan sonra ivme kazanmış, sanat dergilerinde ciddi yer bulmuştur. İddialı bir ifade olacak olsa da Türkiye'de ilk defa sanatın sorunsalları sanatçılar ve akademisyenler dışında konuşulur, tartışılır hale gelmiştir. Bir banka kuruluşu olan Yapı Kredi bünyesindeki, Sanat Dünyamız günümüze kadar gelen en istikrarlı, seçkin sanat dergilerinden biridir. Son yirmi yılda, yani güncel sanat yıllarında özelleştirmelerin ve özel sanat galerilerinin güçlenmesiyle kişilere ve galerilere ait, yaygın denilebilecek bir okuyucu kitlesine sahip belli başlı sanat dergileri, Genç Sanat, Artist, rh+artmagazine, dünyadaki güncel sanat haberlerinden, tartışmalara, Türkiye'de güncel sanatın oluşmasına, gelişmesine şahitlik, kimi zaman önderlik etmeye başlamışlardır. Murat Pilevneli önderliğinde 2010'dan beri Art Unlimited ve bu sene hayata geçen disiplinlerarası bir sanat gazetesi olan İstanbul Art News dikkat çekmekte, ilgiyle okunmaktadır. Sanatın aktörlerine sanatçı, galerici, eksper, koleksiyoner, izleyiciden sonra editör, sanat eleştirmeni eklenmiştir. Yardımcı oyunculuktan aktörlüğe yükselmişlerdir. İsmail Tunalı, Abdülkadir Günyaz, Kaya Özsezgin, Ali Artun, Ayşegül Sönmez, Nilgün Yüksel, Ali Şimşek öne çıkan isimler olmuştur. Ayrıca Yahşi Baraz, Doğan Paksoy, Yılmaz Özdil, Tevfik İhtiyar, Murat Pilevneli gibi galerici, yayınevi sahibi ve aynı zamanda ve elbette ki genel yayın yönetmeni olan önemli aktörler çağdaş sanat piyasasına yön vermişlerdir. Sanatta evrim/devrim denemese de ciddi bir devinim gerçekleşmiştir. Batı'da, yüzyılın başlarından itibaren Duchamp'tan beri hazır malzemelerle, Picasso, Braque'larla tuvalin içine kolaj malzemeler eklediler. Duchamp, hiçbir yapıt dünya yüzünde orijinal değildir, diyordu. Sanat tarihi 1950'lerde Andy Warhol'la çoğaltılıp klonlanarak sanatın biricikliğini yerle bir edişine işaret ederken, Türkiye de yüz yılın sonunda, 2000'lerin başlarında baskı resim, dijital sanat derken yüz yıldır devam eden isimlerin/kavramların değişmesine tanıklık ediyordu. Akla ilk gelen isimler Devrim Erbil, Nancy Atakan, Genco Gülan, Emre Zeytinoğlu, Şener Özmen... Güncel sanatta aynı zamanda işin felsefesinin, fenomenolojisinin, algısının değiştiği anlamına gelmesi 2000'leri buluyordu. Bu bağlamda resim anlatılırken fenomen biricik, çok değerli bir şey, sanat eseri tablo iken iş oluverdi. Sırf bu iş bile Türkiye'deki çağdaş sanat, güncel sanat algısını, devinimi özetler niteliktedir. Bu dönüşüm tualden tuvale, yağlıboya tablodan yerleştirme denilen teknikle çerçevelere, şaselere sığmayan işlere hızla evrildi. 2000'li yıllarda holding kuruluşlarının kar güdümlü olmayan, prestij güdümlü müzeleri Aksanat, Yapı Kredi Kazım Taşkent Sanat Galerisi, Borusan Sanat, Garanti Platform, Proje 4L-Elgiz Çağdaş Sanat Müzesi, İstanbul Modern, Sabancı Müzesi, Pera Müzesi, Salt, Santral İstanbul, Siemens Sanat gibi sanatı destekleyen kurumlar çoğalmıştır. Bunun yanında Maçka Sanat Galerisi, Galeri Nev ve başlı başına önemli bir misyonu on yıllarca sırtlayan Beral Madra önderliğinde BM Çağdaş Sanat Merkezi, Karşı Sanat Çalışmaları, Galeri Artist, Galerist, Arter, Kuad Galeri, Rampa, NON, Galerist, C. A. M. Gallery gibi özel galeriler de çağdaş sanatı destekleyen yönde sergilere ev sahipliği yapmışlardır. Küratöryal projelere 1990'lardan sonra daha sık rastlanır olmuştur. Hem Türkiye'deki sanatçıların yurtdışındaki sergilere çağrılmalarında hem de Türkiye'de ulusal ve uluslararası düzeyde sergilerin ve bienallerin düzenlenmesinde önemli rol almışlardır. Beral Madra, Vasıf Kortun, Ali Akay, Hasan Bülent Kahraman, Erden Kosova, Başak Şenova, Levent Çalıkoğlu gibi isimler Türkiye'de küratörlük denilince ilk akla gelenlerdir. Aynı zamanda yurt dışında sergi düzenlemeleri için çağrılan küratörler, Türkiye'nin de küresel yüzeydeki çağdaş sanat pastasında dilimi olduğunun kanıtı niteliğindedir. 1990'lı ve 2000'li yıllar ayrıca sanatçıların bir araya gelerek kolektif inisiyatif, sergi ve projelere imza attıkları bir dönemdir. Bireysel ya da kolektif olarak sivil inisiyatifler çevre, iktidar vb. kavramlarla; içinde yer aldıkları mekan, kentsel ve toplumsal doku üzerine alternatif olanakları kullanarak üretimlerini gerçekleştirirler. Çağdaş konular arasında kullanıldıkça yine de tüketilemeyen, diğer yandan dünyada hızla kentleşen, metropolleşen kitle kültürüyle, tüketim kültürüyle, kapitalizmle pompalanan bireysellik, özerklik tarih boyunca hiç olmadığı kadar işlendi. Dolayısıyla benlik, özgürlük, cinsel kimlik, tabu, kişisel alan, aidiyet, din.. sorunsal/temaları ön plana çıktı. Sanatçıların derdi ve bütün enstrüman/argümanlarıyla bunu ifade etmeleri en büyük kaygıları oldu. 1910'larda Kandinsky önderliğinde sinestetik sanatla resim, heykel, mimari, tiyatro, müzik, şiir... birlikte sanat icra ederken, postmodernizmin bütün retro figür ve amiyane tabirle yastık altı popüler ikonları, konuları tekrardan masaya yatırması gibi, postmodern, postyapısalcı kuramsal dil de tartışmaları başa sarıyordu. 2000'lerin başlarından itibaren disiplinlerarasılık kavramı derin bir vadide eko yapan sesleniş gibi, Amerika'nın yeniden keşfi gibi sürekli tekrarlanmıştır. Sanatçılarımız da kısa sürede güncel olan yankıya kulak kabartmış, kendi öz benlikleri ve birikimleriyle bu hamuru yoğurmuştur. Belki önceleri pek çok şeyde olduğu üzere ezberle ve özentiyle başlayan disiplinlerarası anlayış, on yıl içinde bütün sanat dallarına yayılmış, sanat akımları ve sanatçılar homojen olan akademik sanattan sıyrılarak belki de bin yıllar önce olduğu gibi birbirinden esinlenerek/etkilenerek sanat icra etmişlerdir. İnternetin hızla yayılmasıyla sanatçılar bu etkileşime çabuk adapte olmuş, dünyanın herhangi bir yerindeki ünlü güncel sanatçıyı online olarak, günbegün takip eder olmuş, değişikliklere, yeni teknik ve akımlara sanatını kolayca adapte edebilmiştir. Dünyanın dört bir yanında kullanılan dil İngilizce olunca sanatçılar birbirlerinin yalnızca görsellerini değil, paylaştığı güncel metinleri, yorum ve makaleleri güncel olarak takip eder hale gelmiştir. Güncel, actuel sanatta etkileşim siber hıza geçmiştir. Bir yanda her mekana, her resme yerleştirilebilen enstalasyonlarla, kavramsal sanat, dijital teknolojilerin hızlı devinimiyle new media art, op art, diğer yanda performans... derken sanat algısı devinimsel bir geri dönüşümsüzlükle değişmiş, yeniye evrilmiştir. Modern sanat, çağdaş sanat gelişimini takip edemeyen koleksiyoner ve izleyici de bu şaşırtıcı hızlı değişimle günümüz sanatından hiçbir şey anlamaz hale gelmiştir. Öncüleri ciddiye alınıp sanat olarak bile değerlendirilmezken, bir jenerasyon sonrasında amiyane tabirle zamanın yüksek sanatı, trendi haline gelmiştir. Diğer yandan konuşulan ve tartışılan kavramlardan biri de çağdaş sanat güncel sanat ayrımıdır. Dünyada yalnızca contemporary art kavramı kullanılmaktadır, actual art bir akım, kavram olarak yoktur. Türkiye'de ise iki ayrı isim, iki ayrı sanat ekolü varmış gibi bir algı oluşmuştur. Modern sanat sonrası postmodern sanat ayrımı gibi, çağdaş sanat sonrası güncel sanat algısı oluşturulmuştur. Yaklaşık son yirmi yıldır güncel sanatın varlığından söz edilir. Sanattaki köklü değişimin ya da tam tersi, ağaçları bütün kökleriyle söken, yerine hazır çimler diken güncel sanatın farkına varan, çeşitli sanat tacirlerinin, simsarlarının yönlendirmesiyle gelişim/değişimden bir şey anlamadığı halde yine de dahil olmaya çalışan koleksiyonerler de aldıkları ünlü ressamların tablolarının yanında ortalama yirmide biri fiyatına, geleceğin büyük ressamı olacak, değeri her yıl artacak... diye gösterilen genç ressamların işlerinden satın almaya başladılar. Böylece eski ekolleri, neo klasist ve modern sanat zihniyetini sürdürmeye çalışan sanat galerileri bu geçişin sıkıntısını ciddi ağrılarla yaşarken yeni açılan Linart, Non, Daire, Mixer gibi sanat galerileri gelecek vaat eden sanatçılarla sözleşme imzalayıp genellikle onlara sergi yapmaya başladılar. Diğer yandan gündemden düşmeyen, revaçta olan kırk yaş altı/genç sanatçı tartışması bütün sanat dergilerini, yazarlarını ve galericileri ilgilendiren bir fenomene dönüştü. Ayrıca Akbank Sanat 20. Yıl Sergisi, Hasan Bülent Kahraman'ın küratörlüğünde gerçekleşen güncel sanat starlarının bir araya geldiği Özerk ve Çok Güzel sergisi ülkemizde güncel sanatın ne olduğunu ve günümüzün, geleceğin sanatçılarının kimler olacağını itina ile imlemektedir. Geleceğin usta sanatçıları diye gösterilen Ardan Özmenoğlu, Kerem Ozan Bayraktar, Berkay Buğdanoğlu, Olcay Kuş, İlke Kutlay, Evren Sungur, Hakan Cingöz, Bashir Borlakov, Seydi Murat Koç, Aslı Özok, Barış Cihanoğlu'nun başını çektiği güncel sanatın allstarları, genç aktörleri genç sanatçılarıdır. Güncel sanat ve güncel sanatçılar güncelliklerini korumaktadırlar, sizi bilmem ama birkaç defa bile art arda kullanmış olmak beni irite etti, size güncel günler diliyorken çağımızın emrettiği üzere anda kalın dileklerimle güncel sanat muğlaklığını burada noktalıyorum.


A House Is Not A Hotel, 25 July 10 September, is a curated group exhibition of emerging UK- based artists. Itinerancy has increasingly become one of the primary characteristics that differentiate the lifestyles of the people, particularly the young, of contemporary western societies from the lifestyles of their predecessors. We move from city to city, rented accommodation to rented accommodation at an ever-increasing pace. A consequence of employment becoming increasingly flexible and precarious as well as a workforce that is more skilled and less laden with material and maternal/paternal commitments than its precursors. It is a process that is also hastened by a housing market in which supply and demand have slowly drifted apart from each other. This situation is nowhere more evident than in London, a city in which the migratory flow around and through it happens at an exhilarating pace and where the ideologically driven discourse on how to manage the places we live in is at its most charged. For those that can take advantage of it, this freedom of movement opens up exciting and liberating opportunities while for others it ebbs at the sense of security that stability and continuity can bring. Nevertheless, for both of these groups, their relationship with the places in which they live is rapidly changing, and is increasingly one that is defined by transience. The six artists included in A House Is Not A Hotel each make work that is motivated by a distinctly different set of concerns and subject matter. Lisa Slominski plays with the palette and motifs, as well as the patterning and repletion, of interior design. Christian Newby deploys an abstract painting practice and its high-art connotations within the context of craft objects such as ceramics and carpets. Farniyaz Zaker juxtaposes references to architecture and female clothing, drawing out their analogous roles in mediating between the public and the private. Theodoros Stamatogiannis replicates ubiquitous architectural components such as floors, doors, and windows, in a way that perturbs their traditional function and consequently renegotiates our relationship with them. Steven Morgana acquires a heterogeneous array of materials from the public domain such as charity posters, detritus from abandoned buildings, and crowd control barriers, which are transformed into structures that are alluring and pristine while still hinting at the more complex and forlorn reality that the original objects are props in. Yet, within their respective practices, each artist has created work that deals with the house/home/dwelling place and the tropes of the distinctly contemporary relationship we have with it, creating a curatorial point of cohesion with the exhibition that has been arrived at from a set of distinctly different directions.


9 Temmuz Çarşamba günü Bodrum'da kapılarını ilk kez açacak olan ART 212 Kültür ve Sanat Platformu, 400m2 sergileme alanı ile disiplinler arası çağdaş sanatı izleyici ile buluşturuyor. Art 212 Kültür ve Sanat Platformu, Aydın Polatcan tarafından 2014 yılında kurulmuş, resim, heykel, tasarım, enstalasyon, video, seramik gibi farklı disiplinlerden oluşan sergileri, fuar, söyleşi, sahne sanatları, eğitim programları, workshop ve konser mekanları ile sanatçıların kendini özgürce ifade edebileceği bir platform olmayı hedefleyen, Bodrum'un ilk çağdaş sanat ve kültür merkezidir. Bodrum, Konacık Avenue AVM içinde yer alan mekanında, küratörlüğünü Denizhan Özer'in yaptığı BEN isimli ilk sergisi, Proje 4L'nin teras sergileri sanatçılarının eserleri arasından oluşan heykel seçkisi, açılış gecesinde, İstanbul Gelişim Orkestrası'nın eşsiz performansı eşliğinde sunuluyor. Yurt içi ve yurt dışından interdisipliner projelere yer verecek olan Art 212, etkinliklere göre değiştirilebilen mimari formu ile Bodrum'da sanat severleri düzenli olarak bir araya getiriyor. Sanatın sonsuzluğu ve evrenselliğini savunan Art 212, farklı küratörlerin sentezinden çıkacak olan çok sesli etkinlikleri, 2000 m2 fuar alanı, sanat dergileri ve kitaplarının bulunduğu kütüphanesi ile yaz ve kış dönemi boyunca aktif bir şekilde sanata ve sanat severlere katkılarını sunuyor olacak. ART 212 Sanat ve Kültür Platformu, genç ve usta sanatçılarımızın eserlerinden oluşan Ben / Me isimli ilk sergisi ile açılıyor. Küratörlüğünü Denizhan Özer'in yaptığı, 9 Temmuz Çarşamba günü gerçekleşecek olan açılış etkinliğimizde sizleri de aramızda görmekten memnuniyet duyarız.


Değerli İstanbul Ekslibris Derneği Üyeleri, Ekslibris Sanatçıları, Tasarımcılar ve Koleksiyoncular, Sizleri, İstanbul Ekslibris Derneği ile Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi işbirliği ile 15 16 Kasım 2014 tarihlerinde organize edeceğimiz; 1. Ulusal Ekslibris Kongresine; sergi, panel ve değiş tokuş günlerine davet etmekten mutluluk duyuyorum. Ekslibris kongresinin amacı, Türkiye'nin ekslibris sanatında geldiği noktayı tartışmak, özgün ekslibris çalışmalarını görmek, değerlendirmek, ekslibris sanatının yaygınlaşmasına katkı sağlamak, ekslibris sanatçıları, tasarımcıları ve koleksiyoncularını bir araya getirerek kaynaşmalarına fırsat vermek, ekslibris değiş tokuşu yapmaktır. Kongre kapsamında 15 Kasım 2014 Cumartesi 14:00-18:00 arasında GSF Konferans Salonu'nda Türkiye'de Ekslibrisin Gelişimi başlıklı bir panel, Galeri Işık Maslak'da aynı gün 18:00'de açılışı yapılacak Türk Ekslibris Sanatçıları Sergisi, Işık Üniversitesi bünyesinde açılan İstanbul Ekslibris Müzesi gezisi ve 15-16 Kasım 2014 tarihlerinde iki günlük ekslibris değiş tokuşu planlanmıştır. Panele kabul edilen bildiriler, EX-LIBRIST Uluslararası Ekslibris Dergisi Nisan 2015 sayısında yayımlanacaktır. Türk Ekslibris Sanatçıları Sergisi Bulgaristan Varna'ya ve Yunanistan Patras'a da taşınacaktır. doldurarak e-posta ile 15 Ekim 2014 tarihine kadar başvurabilirsiniz. İşbirliğiniz ve destekleriniz için teşekkür eder, sizleri Maslak'ta Işık Üniversitesi'nde ağırlamaktan büyük mutluluk duyacağımızı belirtmek isterim. Not: Üyelerimizin kongreye katılabilmesi için aidat borçlarının olmaması gerekmektedir.


Edebiyat, düşlerimizi, umutlarımızı, nasıl bir dünya istediğimizi; hatta kabuslarımızı yeniden ürettiğimiz, diğer insanlarla paylaştığımız, yaşamla iç içe ve bir o kadar da uzak bir diyardır. Özellikle ütopya ve bilimkurgu edebiyatında bilimle, yaşamın düşlerle buluşmasına tanık oluruz. Adam Şenel'in 1993'te Ayrıntı Yayınları'nca yayımlanan Ozmos Kronos adlı kitabı da geçmişle geleceğin, bilimle düşlerin, gerçekle kurgunun bütünleştiği edebi bir eserdir. Kitabın başkişisi Ozmos Kronos, amatör bir genetik mühendisliği bilginidir (16). Birer hafta arayla iki gece araç-amaç ilişkisi üzerine düşüncelerini Organik Devrim öncesinin yazı araçlarını sevdiği için canlı kağıtlara yazar. Organik Devrim sonrasından mitolojik döneme kadar uzanan düşünsel bir tarihi yolculuktur bu. Gelecekteki, yani Ozmos Kronos'un yaşadığı zamanla ilgili bilgiler bize satır aralarında verilir. Kitabın sonunda Ozmos Kronos, yaşamama özgürlüğünün elinden alınmış olmasına tepki göstererek dönüştürücüye girer ama onu çalıştırmaz. Kitap açık uçlu bir şekilde biter. Ozmos Kronos'ta daha çok klonlama ve bellek aktarımı gibi bilimsel gelişmeler yer almaktadır. Bunun yanında siyaset bilimi, tarih, sosyoloji gibi sosyal bilimler de geçmişin anlatıldığı bölümlerde devreye girer. Bu bilimlerin kitabın genelinde hakim olmasında yazarın uzmanlık alanının etkisi büyüktür. Adam Şenel 1982 öncesinde Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde Siyasal Düşünceler Tarihi, Çağdaş Siyasal Akımlar ve İdeoloji dersleri verdi. 1982'de YÖK'ü ve 1402 uygulamalarını protesto ederek üniversiteden ayrıldı. Uzmanlık alanıyla ilgili birçok kitap çevirdi. 1992'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne geri döndü. Siyasal Düşünceler Tarihi (1982), İlkel Topluluktan Uygar Topluma (1982) ve Irk ve Irkçılık Tarihi (1984) adlı kitapları vardır. Edebi alanda ise Ozmos Kronos'tan önce Teleandregenos Ütopyasında Evlilik Hayatı (1968) adlı bir ütopya yazmıştır. Yazar bu iki kitabında edebiyatla sosyal bilimleri bütünleştirmeye çalışmıştır. Ozmos Kronos'un hem bilimsel hem de mitolojik öğeler içerdiği ilk bakışta adından anlaşılır. Ozmos, Anabritannica'nın Geçişme maddesinde şöyle tanımlanmaktadır: u ya da başka bir çözücünün, yalnızca çözücü moleküllerini geçirip çözünmüş maddelerin geçişini engelleyen yarı geçirgen bir zardan yayınım yoluyla geçmesi (339). Bu olay hücrenin beslenmesini ve hücreden zararlı maddelerin atılmasını sağlar. Şenel, kitabın başkişisine Ozmos ismini vererek biyolojik bir bilimsel olaya gönderme yapar. Ayrıca Ozmos Kronos'un bir hücrede yaşaması ve kitaptaki bilimsel gelişmelerde hücrenin önemli bir yere sahip olması da kurgusal bir bütünlük sağlar. Böylece bize niye başka bir biyolojik olay değil de ozmos sorusunun yanıtını verir. Zamanı simgeleyen mitolojik bir sözcük olan kronos ise bilimin mitolojiden aldığı kavramlardan biridir. Azra Erhat'ın hazırladığı Mitoloji Sözlüğü'nde yer alan bazı maddelerden Kronos'un öyküsünü şöyle özetleyebiliriz: Kronos, Uranos ile Gaia 'nın son oğullarıdır ve Titanlar soyundandır. Kronos, babası Uranos'u bir tırpanla iğdiş ederek baş tanrı olur. Dişi Titanlar'dan Rheia ile evlenir. Onun da kaderinde çocuklarından biri tarafından yenilgiye uğratılarak baş tanrılığı kaybetmek vardır. Kronos bunu bildiği için bütün çocuklarını yutar. Rheia, Zeus doğduğunda Kronos'a yutması için bir taş verir ve Zeus'u Gaia'nın yardımıyla Girit'e kaçırır. Daha sonra Zeus geri döner ve Kronos'a öbür kardeşlerini kusturtur. Yıllar süren Titanlar ve Tanrılar Savaşı'ndan sonra Zeus baş tanrı olur ve kardeşleriyle yeryüzünü paylaşırlar. Ozmos Kronos'ta zamanın ve tarihsel bilgilerin önemli bir yeri vardır. Ayrıca egemenlik ilişkileri, araç-amaç bağıntısı çerçevesinde eleştirel bir tavırla sık sık incelenir. Kronos'un öyküsünün merkezinde de iktidar mücadelesi olduğu için yazar, Kronos ismini seçmiş olabilir. Böylece kitabın geneline yayılan mitsel nitelik, adındaki bir göndermeyle de tamamlanmıştır. Bunun yanında Ozmos ve Kronos sözcükleri birbiriyle sessel bir uyum oluşturur. Ozmos Kronos'taki en önemli kavram Organik Devrimdir. Kitabın yapısını ve içeriğini çözümleyebilmemiz için bu kavramı anlamamız gereklidir. Ozmos Kronos'ta kurgulanmış olan dünya tamamıyla bilimsel verilerin ışığında oluşturulmuştur. Yazarın özellikle biyoteknoloji alanındaki gelişmeleri yakından takip ettiği bellidir. Kitapta geçen olayların zamanı, Organik Devrim öncesi ve Organik Devrim sonrası olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Milattan Önce ve Milattan Sonra zaman dizgesi değişir ve dönüm noktası Organik Devrim olur. Kitapta Organik Devrimle ilgili bilgiler doğrudan verilmez. Organik Devrimle birlikte yaşanan değişimleri, bu yeni dünyanın özelliklerini şöyle özetleyebiliriz: En önemli olaylar, dönüştürücüler aracılığıyla inorganik maddelerin, organik maddelere dönüştürülmesi ve cansız araçların canlandırılmasıdır. Örneğin, terlikler yürüyebilmekte, uyuyabilmekte ve duyabilmektedir. Mekansal bir değişiklik de söz konusudur. Ozmos Kronos'un yaşadığı yer, kitapta şöyle anlatılır: ansız, soğuk evin yerine sıcak 'hücre' geldi. Hücre, yıpranınca kendisini onarabiliyordu. İstenince çoğalabiliyordu (14). Organik Devrimi harekete geçirenler genetik mühendisleridir ve dayandığı temel bilimsel gelişme de klonlamadır. İnsanın klonlanması, insanın kendine tıpa tıp benzeyen eşlerinin yapılmasıdır (Kence 12). Ozmos Kronos'ta insanlar, organları yıpranmaya başlayınca yeni klonlarına aktarılırlar. Böylece insanlar için ölüm ortadan kalkar. Yeni klonuna aktarılırken insanın eski beyninin belleği, yeni beynine geçirilir. Kitabın anlatı zamanında Ozmos Kronos 6. klonunda yüzüncü yaşına girmek üzeredir (81). Her klonunda, her yeni yaşamında farklı bir koloniye girer. Bir koloniye yeni giren herkese hoş geldin partisi düzenlenir. Böylece o kolonideki diğer insanlarla tanışılır. Organik Devrimden sonra artık kadınlar üreme aracı olarak kullanılmazlar. Doğal üreme yöntemi, ilkel ve yasadışı kabul edilir. Artık insanlar hücre çekirdeklerinden klonlanıyorlardır. Ütopya ve bilimkurgu türleri kimi eserlerde iç içe geçer. Örneğin, Ursula K. Le Guin'in Mülksüzler adlı eserine ütopya diyenler olduğu gibi onu bilimkurgu olarak kabul edenler de vardır. Ozmos Kronos'un da ait olduğu türü belirlemek epey zordur. Burada belirtilen kavramsal farklara dikkat edilmesi gerekir. Bu yazıda ütopya kavramı bir yazın dalı olarak kullanılmaktadır. Ütopyanın eleştirel bir boyutu vardır. Yaşadığımız dünyada eleştirilenler, düşsel dünyada dönüştürülerek yeniden kurulurlar. Ütopyacıların kurdukları toplum, gelecekte veya geçmişte olabilen düşsel bir zamandadır. Adam Şenel, Ütopya-Bilimkurgu Yapışık İkizleri adlı yazısında Ozmos Kronos'un bir ütopya olduğunu belirtir (8). Yazar, yapmaya çalıştığını veya yaptığını düşündüğünü gerçekleştirebilmiş midir? Bu, tartışmalı bir noktadır. Ozmos Kronos, bilimsel verilerden hareket ederek Organik Devrim sonrası bir toplumun nasıl olabileceğini kurgular. Ama bu toplum bize bütün ayrıntılarıyla verilmez. Yapıtta daha çok, Organik Devrim öncesinin, yani yaşadığımız toplumun eleştirisi vardır ve yeni toplumsal yapı bu eleştiriler çerçevesinde anlatılır. İnsanların, özellikle kadınların araç olarak kullanılmasının, dinin insanları köleleştirmesinin eleştirisi ve araç-amaç ilişkisi, eserin düşünsel boyutunu oluşturur. Şenel'in gelecekte kurduğu toplumda bugün eleştirilen bazı kurumlar ve ilişkiler yoktur. Din ortadan kalkmıştır. Kadınlar üreme aracı olarak kullanılmamaktadır. Aslında Ozmos Kronos'ta ideal bir toplum nasıl olmalıdır sorusundan çok nasıl olmamalıdır sorusunun cevabı yer alır. Ozmos Kronos'taki dünya, bilimin öngördüklerinden hatta kısmen gerçekleştirdiklerinden yola çıkılarak kurulmuştur. Dolayısıyla bu dünyada sadece ideal olanlar yoktur. Örneğin, Organik Devrim sonrasında insanlar için gerekli olan yiyecekler yerel depodaki bölüştürücülerden sağlanır. Bu toplumdaki insanlar, aldıkları yiyecekler karşılığında kamuya krediyle borçlanırlar ve kamu yetkilileri bu kredileri gerekli gördükçe onlara karşı kullanabilir. Kitapta bu sistem şöyle yorumlanır: detme önceden değil, borçlandırma yöntemiyle, sonradan yapılıyor. 'Ne rasyonel, ne şeytanca bir düzenleme' diye fısıldandı Ozmos Kronos (29). Böyle kötü, eleştirilecek bir işleyiş, yeni kurulan, ideal olduğu savunulan bu dünyada yer alabilmektedir. Organik Devrim sonrasındaki toplumda insanların yaşamama özgürlükleri de ellerinden alınmış durumdadır. Yazar, ütopya olarak yarattığı dünyayı da bu şekilde eleştirmektedir. Kitabın sonunda Ozmos Kronos kendini yok etmeye çalışır ve büyük olasılıkla da bunu başarır. Yaşamama hakkının elinden alınmasına karşı, muhalif bir tavır sergileyerek ölme özgürlüğünü geri alır. Aslında Ozmos Kronos'un böyle davranması kitabın düşünsel yapısıyla uyumludur; tutarsız bir davranış değildir. Sorun, bu eserin ütopya olarak değerlendirilmesindedir. Her şeyin mükemmel, ideal olduğu bir dünya yaratıldığında o dünyadaki kişi kendini yok etmeyi düşünmez. Ütopya kişisinin intihar etmesi ütopyanın içeriğine, yapısına aykırıdır. Her ne kadar yazar, kitabı açık uçlu bir şekilde bitirse de Ozmos Kronos ölüme daha yakındır ve kafasında intihar düşüncesi vardır. Şenel, Ütopya-Bilimkurgu Yapışık İkizleri adlı yazısında ütopya ile bilimkurguyu ayırmak için şu ölçütü ortaya koyar: Ütopyada 'etik', bilimkurguda 'teknik' öğe ağır basar (9). Bence bu ölçüt bilimkurguyla ütopyayı ayırmak için yeterli değildir. Etik öğeler içeren birçok bilimkurgu yapıtı vardır. Tek bir ölçüte göre türler arasında ayrım yapmak bizi yanıltabilir. Ozmos Kronos, yer yer ütopya, yer yer de karşı ütopya özellikleri içerir. Fakat bu esere kesin bir şekilde ütopya ya da karşı ütopya diyemeyiz. Çünkü eserde her şeyin mükemmel olduğu ideal bir dünya kurulmamıştır. Bu dünyanın yazar tarafından bile eleştirilen birçok yönü vardır. Öte yandan yazar, daha iyi bir dünya yaratmaya çalıştığı ve bu dünyanın olumlu özellikleri daha fazla olduğu için bu yapıt karşı ütopya da olamaz. Ozmos Kronos, ütopya veya karşı ütopya olmadığına göre türsel olarak nasıl adlandırabileceğimizi çözümlemek için bilimkurguyu tanımlayarak bu eserle bilimkurgu türünün paralel özellikler gösterip göstermediğini inceleyelim. Mustafa Yelkenli, Geleceğin Ters Ütopik Kurgulanımı adlı yazısında bilimkurguyu şöyle tanımlar: Gizemli ve açıklanamayan öğelerin bilinmezliğini fantezi sınırları içinde değil de, bilimin elverdiği ölçüde izah edebilmesi gerektiğini duyumsayan, zaman ve mekanda sınır tanımayan, yazarın kendi düş gücüyle yarattığı paradigmalarda, bilimin ve teknolojinin öngördüğü oranda düş gücümüzü zorlayan bir yazın türü. Levent Akın ve Levent Mustafaoğlu'nun hazırladığı Yazınsal Tür Olarak Bilim Kurgu adlı yazıda, yazar Isaac Asimov'a göre bilimkurgunun tanımı şöyle aktarılır: BK, bilim ve teknolojideki değişimlere insanın tepkilerini inceleyen bir edebiyat dalı (64). Bilimkurgunun birbirinden çok farklı tanımları vardır. Bu tanımların ortak özelliği olarak bilimkurgunun bilimsel öğeler içerdiğini ve düşle gerçeği bütünleştirdiğini söyleyebiliriz. Bilimkurgu yazınının kökeni 2. yüzyılın ortalarında yaşayan Lukianos'a kadar gider (Duru 339). Fakat bilimkurgunun yaygınlaşması endüstri devriminden sonra olmuştur. Teknolojik gelişmelerin toplum ve birey üzerindeki etkileri araştırılmış ve bütün bunlar edebiyatın içine de girmiştir. Bülent Somay, Alt Kattakiler Gürültünüzden Rahatsız Oluyor başlıklı yazısında Darko Suvin'in bilimkurgunun yadırgatmacı bir özelliğe sahip olduğunu vurguladığını belirterek şunları söylüyor: Eğer bir anlatı, mekanını ve tarihsel an'ını yazarın 'bugün' ve burada'sından farklı, kurgulanmış bir mekana ve ana yerleştiriyorsa, amacı yadırgatmaktır Yadırgatma, hipermetroplaştıran bir dünyaya karşı şifadır; uzağa, belirli bir mesafeye koyarak görmemizi sağlamanın yoludur. Bilimkurgu gerçeklerden yola çıkarak düşsel ama gerçekleşme olasılığı olan bir dünya yaratarak farklı bir algı boyutu oluşturur. Anlatım diliyle, yarattığı dünyayla, karakterleriyle yadırgatır ve bu yadırgatma, yaşadığımız dünyayı daha iyi algılama olanağı sağlar. Ozmos Kronos'ta da bu yadırgatma öğesine rastlarız. Özellikle dilsel öğeler ve yaratılan kavramlar ve kelimeler bunu sağlar. Şenel, kitap boyunca Müzelik (12), terliksi terlikler (18), ölüm kültürü (19), taşıyıcık (60), ilaheci (91) gibi yeni sözcükler ve kavramlar türetir ve kimi zaman da anne sözcüğü yerine sürekli kendisini doğuran kadın ifadesini kullanması gibi var olan kelimelere yeni tanımlamalar getirerek okuyucuda bir yadırgatma etkisi yaratır. Ayrıca kullandığı bilimsel terimler de bu etkiyi arttırmaktadır. Ozmos Kronos tamamıyla bilimsel bir düşünüş tarzının ürünüdür. Esere; eleştiren, sürekli soru soran ve aktardığı bilgilere kaynak gösteren bir düşünsel anlayış hakimdir. Ayrıca çağdaş bilimsel gelişmelerin kitabın oluşumunda önemli etkisi vardır. Klonlama, bellek aktarımı, inorganik maddelerin organik maddelere dönüşümü gibi bilim alanındaki gelişmeler toplumsal yaşamın değişimini sağlamıştır. Adam Şenel'in bilimsel gelişmeleri yakından izlediği açıktır. Şenel'in yazdıkları, bilim adamlarının üzerinde çalıştıkları ve gerçekleştireceklerine inandıkları olaylardır. Şenel'in bu kitabı yazmasından sonra biyoteknoloji alanında önemli gelişmeler yaşandı. İskoçya'da koyun Dolly ve Oregon'da özdeş maymunlar klonlamayla üretildi (Şenel Üreten İnsandan..., 10). Yaşananlar da gösteriyor ki yazar, bilimsel verilerden hareketle toplumsal etkileri de hesaba katarak bir dünya kuruyor. Bu dünyayı da düşsel öğelerle bütünlüyor. Ünsal Oskay, Çağdaş Fantazya adlı kitabının Önsöz bölümünde Darko Suvin'in bilimkurgunun kuramsal boyutu hakkındaki düşüncelerini aktarır. Suvin, bilimkurguyu ikiye ayırır: xtrapolative bilim-kurgular ve analojik bilim-kurgular. Birinci tür bilim-kurgular bilinen öğelerden yola çıkıyor ve geleceğin nasıl olacağını tasarlamaya çalışıyor. İkinci tür ise, örneğin, dünyanın geçmişteki durumu ile şimdiki durumu arasında analojiler yaparak ve bunları geleceğe doğru uzatarak kestirimlerde bulunuyor (42). Ozmos Kronos, anolojik bilimkurguya çok yakındır. Suvin'e göre, Anolojilerde dünyanın geçmişteki haliyle ilişkiler kurulabilir; tarihsel, biyolojik, etnolojik yönden olgular, kişiler, sorunlar arasında yakınlık ve benzerlikler de kurulabilir (44). Ozmos Kronos'ta da gelecek ve geçmiş arasında bir karşılaştırma yapılarak benzerlikler ve farklılıklar ortaya konuluyor. Biyoloji, mitoloji, sosyoloji ve tarih gibi bilimler sürekli devreye giriyor. Ozmos Kronos'ta analojilerin nasıl kurulduğunu alıntılarla tam olarak göstermek oldukça zor. Çünkü örneğin, sayfalarca araç-amaç ilişkisi çerçevesinde sınıflı toplum yapısı anlatılarak eleştiriliyor ve sonunda şu cümlelerle Organik topluma bağlanıyor: Organik toplumda araç-amaç ilişkisi yeni bir biçim aldı. Organik toplum bir yandan sınıfsız bolluk toplumunun bir uzantısıydı. Öte yandan sınıflı bolluk toplumunun yapısını miras almıştı (123). Bütün bu özellikler Ozmos Kronos'un analojik bir bilimkurgu olduğunu desteklemektedir. Mit sözcüğünün aslı Yunancadan gelme mythosdur. Yunanca aslı anlatı anlamına gelir (Yılmaz 5). Mircea Eliade, Mitlerin Özellikleri adlı kitabında miti şöyle tanımlar: u sözcük günümüzde 'kurmaca' ya da 'hayal' anlamında olduğu kadar, özellikle etnologlar, toplumbilimciler ve din tarihçileri arasında yaygın olan 'kutsal gelenek, en eski vahiy, örnek gösterilecek model' anlamında da kullanılır (9). Mitler, dünyanın, insanın nasıl yaratıldığını; toplumların, şehirlerin nasıl kurulduğunu; tanrıları, dini, gelenekleri ve oluşturulan kuralları anlatır. Bunları anlatırken kurulu düzenin devamını sağlamaya çalışır. Tanrılar ve atalarımız bunları yaptığı için biz de bunları yapıyoruz mantığıyla sistem kendini korur. Mitin başlangıç işlevi, bütün ritlerin ve bütün anlamlı insan davranışlarının örnek oluşturacak modellerini ortaya koymaktadır (14). Bütün bu açıklama ve tanımlamalar mitin ideolojik bir boyutunun olduğunu göstermektedir. Edebiyat, özellikle şiir, fantastik ve bilimkurgu yazını mitsel özellikler içerir. Bilimkurgu, düşsel bir dünya yaratırken ve karakterlerini oluştururken mitlerden yararlanır. Popüler bilimkurgu eserlerinde mitsel nitelikler işlevsel olarak da mitolojiyle aynı amaca hizmet eder. Bu tür eserler eleştirel yaklaşım yerine var olan değerlerin korunmasını sağlar. Tanrısal güce sahip insanlar, mitolojik çağlardan kalma canavarlar, dünya dışı kötü yaratıklar, hakimiyeti ele geçiren çılgın bilgisayarlar vb. mitleri yaratılır. Ünsal Oskay'ın aktardığına göre, Suvin Darko, bu türdeki bilimkurguları şöyle değerlendirir: kla ve insana inancı olmayan; geçmişe özlemci, nihilist ve anti-erotik bir tutuma sahiptirler. İnsanlığın mitolojiden çıkışını değil, mitolojiye dönüşünü amaçlarlar (12). Bilimsel düşünüşün özellikleri olan eleştirellik, nedensellik, sorgulama yerine; kabullenme, düş dünyasına kaçma, yaratıcıya sığınma, doğaüstü varlıklara inanma ve onlardan medet umma gibi duyguları pekiştirmektedirler. Ozmos Kronos'ta Yunan mitolojisindeki insan gövdeli ve boğa başlı Minotauros'un, Kronos'un soyu olan Titanlar'ın, Sisyphos yamacının ve Mezopotamya mitolojisinin yaratılış destanı Enuma Elişin öyküsü anlatılır. Bunlara ek olarak daha birçok mitolojik kahramanın ve olayın adı geçer. Fakat Ozmos Kronos'ta mitoloji yukarıda belirttiklerimin tam tersi bir işleve sahiptir. Yazar, mitolojinin ideolojik boyutunu ortaya çıkararak eleştirir. Şu satırlar Şenel'in bunu nasıl yaptığını ortaya koyar: göre, eski yönetici tanrılar kuşağı, yeni tanrıları şamata ediyorlar diye yok etme kararı almamış mıydı? Mitolojik şifre çözülüp tarih diline dökülürse, bu ne demektir? Bu, eski egemen sınıfın, yükselen yeni sınıftan korktuğu anlamına gelmektedir (75). Bu alıntıda olduğu gibi Ozmos Kronos'un geneline eleştirel bir tutum hakimdir. Mitlerin tutucu yanını gözler önüne sererek inançlarımızı, düşünmeden yaptıklarımızı ve kabullendiklerimizi sorgulamamıza neden olur. Yapıta egemen olan eleştirelliğin bilinçli bir muhalefet boyutunda olduğunu söyleyebiliriz. Ama bu, her şeye karşı olmak demek değildir. Bilimsel düşünüşe aykırı olanlara, insanı tutsak eden inançlara, insanı araç olarak kullanan insanlara ve temel özgürlükleri kısıtlayan her şeye karşı bir muhalefet. Kitapta Ozmos Kronos'un yaşamama özgürlüğünün elinden alınması karşısında intihar etmesi ise en önemli muhalif tavırdır. Popüler bilimkurgular düşsel bir dünya kurmada mitolojinin dilsel özelliklerini ve imgelerini de kullanırlar. Böylece okuyucuyu gerçeklikten koparırlar. Adam Şenel'le 24 Nisan 2001 tarihinde yaptığım görüşmede mitolojinin dilsel yapısından dünyada ortak bilimsel kavramların oluşturulmasında yararlanıldığını ve kendisinin de bu amaçla mitsel nitelikleri kullandığını belirtmiştir. Kavram oluşturulmasına örnek olarak Kronos'tan kronoloji kavramının türetilmesi verilebilir. Ozmos Kronos, Ayrıntı Yayınları'nca dizi dışı kitaplar serisinden yayımlanmıştır. Genelde kitapların kapaklarında roman, öykü, deneme gibi tanımlamalar yer alır ve okuyucu kendini ne okuyacağına hazırlar. Ayrıntı Yayınları, Ozmos Kronos'un ne tür bir kitap olduğuna karar verememiş olacak ki yapıt, böyle bir seriden yayımlanmıştır. Gerçekten de Ozmos Kronos'u bir tür içine yerleştirmek çok zordur. Ancak kitabın biçimsel özelliklerine yakından baktığımızda, bu konuda bir sonuca varabiliriz. Ozmos Kronos'un anlatı zamanı ayrıntılı olarak belirtilmemiştir. Anlatı, Organik Devrim sonrasındaki bir zamanda bir hafta arayla iki geceyi kapsar. Mevsim ya da yıl belirtilmemiştir. Bugünde geçen bir anlatıda milattan sonra bir zaman olduğunu belirtmek gibidir. Anlatılan zaman ise neredeyse bütün bir insanlık tarihini ve hatta geleceğini de kapsamaktadır. Zamansal vurgu Organik Devrimdedir. Her şey Organik Devrim öncesi ve sonrasına göre belirlenir. Kitapta mekan ise hiç tanımlanmamıştır. Sadece Ozmos Kronos'un ev yerine hücrede yaşadığını biliyoruz. Nasıl bir çevrede yaşadığı, bu hücrenin nasıl bir yer olduğu ve Organik Devrim sonrası toplumun mekansal özellikleri hakkında hiçbir bilgimiz yoktur. Kitabın başkişisinin çevresiyle ilişkilerinin nasıl olduğu hakkında da bize bilgi verilmez. Özel yaşantısıyla ilgili sadece Badem adını taktığı bir kadına cinsel istek duyması anlatılır. Okuyucuda merak uyandıran, gelişen dramatik bir olay da yer almaz. Ozmos Kronos'u sürükleyici kılan, yazarın kurguladığı dünyanın nasıl bir yer olduğunu merak etmemizdir. Ozmos Kronos'un düşüncelerini kayda geçirmek dışında yaptığı tek önemli eylem, kendini yok etmeye çalışmaktır. Kitap boyunca sadece onun, yaşadığı ve geçmişteki toplum hakkındaki düşüncelerini öğreniyoruz. Ama Ozmos Kronos'u bir karakter boyutuna taşıyacak ilişkileri, duyguları ve bireysel dünyayı anlayamıyoruz. Burada oluşturulmuş, kurulmuş bir kişi var ama karakter yok. Kitapta geçmişten aktarılan birkaç konuşma dışında diyaloga da rastlamıyoruz. Bu konuşmalar daha çok kitapta anlatılan öykülerde yer alıyor. Bütün bu nedenlerden dolayı Ozmos Kronos'un bir roman olmadığını net bir şekilde söyleyebiliriz. Ozmos Kronos'un içinde başlı başına bölümler oluşturacak küçük öyküler de yer alır. Kitabın genel düşünsel yapısı içinde yer alan Genç Minotauros'un Acıları veya Makroantropos Öyküsü gibi öyküler, bütünün felsefesi ve amacıyla uyumludur. Fakat ayrı öyküler olarak da rahatlıkla okunabilirler. Aslında kitabın bütünlüğünü düşünsel yapısı ve satır aralarında tanımladığı Organik Devrim sonrası toplumun özellikleri sağlar. Böylesine farklı özellikleri barındıran bir kitap için ancak genel bir terim kullanarak anlatı diyebiliriz. Ozmos Kronos, gelecekten geçmişe bilinçli muhalif bir bakışın ürünüdür. Sınıflandırmada sorunlarına karşın yapıt, dikkatli bir okuma yapıldığında öğrenilecek, düşünülecek ve tartışılacak birçok konu ortaya koyuyor. Adam Şenel, Ütopya başlıklı yazısında Ayhan Yalçınkaya'nın Ozmos Kronos ile ilgili olarak ona şöyle dediğini belirtir: Ütopya desen değil, bilimkurgu desen değil, öykü desen değil ve bunun üzerine şöyle devam eder: Yaptığım aslında, yazıda uzmanlaşmaya boyun eğmemekti. Her şeyi herhangi bir biçemle, bir şeyi birçok biçemle anlatmaya çalışmaktı (4). Ozmos Kronos'un bir analojik bilimkurgu anlatısı olduğunun ortaya çıkmasına rağmen bunca tartışmaya neden olduğu ve farklı türlerin özelliklerini barındırdığı için Şenel'in, yapmaya çalıştığını başardığını söyleyebiliriz. Ozmos Kronos'ta bilimsel düşünceyi savunan ve kitabının her sayfasında dili, biçimsel özellikleri ve içeriyle bunu okuyucusuna iletebilen bir yazarla karşı karşıyayız. Adam Şenel, yirmi beşinde Teleandregenos Ütopyasında Evlilik Hayatı'nı, ellisinde Ozmos Kronos'u yazdığını ve yetmiş beşinde de Pessimus Pessimismus'u yazacağını belirtiyor (Ütopya 4). Yıllar öncesinden yazacağı eseri planlayan ve üzerinde titizlikle çalışarak üreten bu yazarın yeni kitabını sabırsızlıkla bekliyorum. Not: Bu yazı daha önce Evrensel Kültür dergisinde (sayı 130, Ekim 2002) yayımlanmıştır. Duru, Orhan. Bilim-Kurgu. Türk Dili 256 (Ocak 1976): 332-40. Eliade, Mircea. Mitlerin Özellikleri. Çev. Sema Rifat. İstanbul: Simavi Yayınları, 1993. Erhat, Azra. Mitoloji Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi Yayınları, 1972. Oskay, Ünsal. Önsöz. Çağdaş Fantazya. İstanbul: Der Yayınları. 7-55. Somay, Bülent. Alt Kattakiler Gürültünüzden Rahatsız Oluyor. Virgül. Aralık 1997. Şenel, Adam. Kişisel Görüşme. 24 Nisan 2001. . Ozmos Kronos. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1993. . Üreten İnsandan Yaratan İnsana. Bilim ve Ütopya 34 (Nisan 1997): 10-11. . Ütopya. Index 17 (Mayıs 1995): 3-5. . Ütopya-Bilimkurgu Yapışık İkizleri. Bilim ve Ütopya 28 (Ekim 1996): 8-9. Tümer, Pof. Dr. Gürhan. Ütopya ve Gerçek. Bilim ve Ütopya 30 (Aralık 1996): 38-39. Yelkenli, Mustafa. Geleceğin Ters Ütopik Kurgulanımı. Cumhuriyet Kitap. 3 Eylül 1998. Yılmaz, Levent. Mitolojiler Sözlüğü'nün Türkçesini Sunarken... Mitolojiler Sözlüğü. Haz.


The private nonprofit Farhang Foundation is looking for professional artists to submit their qualifications for a major public urban art opportunity in Los Angeles, California, USA. This innovative project has been inspired by the unprecedented visit of the 2500 year old Cyrus Cylinder to the Getty Museum in Los Angeles during 2013. The Cylinder narrates the historic role of Cyrus the Great of Persia as a world leader for peace and freedom. Written in Babylonian script, the Cyrus Cylinder has become the most influential and celebrated declaration of religious freedom and political multiculturalism from the ancient world. The Foundation is looking for artists from all cultural and political backgrounds, who have had experience working in the public sector, to create a site-specific artwork that commemorates the concepts of religious diversity and freedom as human rights as inspired by the ideals of Cyrus the Great. Once completed, this artwork will be gifted to the city of Los Angeles on behalf of the Iranian American community by Farhang Foundation. Farhang Foundation, headquartered in Los Angeles, California, is a non-religious, non-political foundation dedicated to celebrating, promoting, studying and researching Iranian art, culture and history for the benefit of the community at large. Working with the City of Los Angeles, the Foundation has selected a prominent location for the permanent Freedom: A Shared Dream installation. Located in a very affluent business and residential district at the heart of west Los Angeles, this site receives a large number of vehicular and pedestrian visitors annually. The actual artwork site is located on a median strip bordered by a 6 lane avenue and the estimated max dimensions will be as follows: 15' (4.57m) H by 12' (3.65m) W by 20' (6.09m) L. The median itself measures 22' (6.70m) wide. The Artist/Art work estimated budget for the design, fabrication and installation is not to exceed $300,000. It is expected that the final project when completed and installed will reflect and capture the concepts of religious diversity and freedom as Human Rights, as inspired by the ideals of Cyrus the Great and the Cyrus Cylinder. The completed project is intended to resonate with people of all ages and backgrounds and should further a sense of spirit and unity. The final art project should inspire the principles of freedom, unity, justice, equality, universality, friendship, and humanity. The selected proposal should be visible and appealing for both drive by and pedestrian viewing. It must take into consideration the safety of the public. The material and structure of the artwork must be suitable for an outdoor environment, and be able to withstand local weather conditions and earthquakes. The selected proposal must not require more than minimal maintenance. This competition is open to experienced professional public artists including sculptors or other visual art professionals, experienced with the design and implementation of public art projects, as well as the management of installation costs. Artists must be at least 18 years of age. Previous experience in the creation of a project for a public place is desirable. Artist who believe their past experience may not be adequate can send a cover letter with their resume explaining their idea and make a case for their qualification. - The artist selection process will involve an Art Selection Panel that will consist of five prestigious jurors including curators from major museums of Los Angeles. - In Phase One artists will be selected as semi-finalists based on their qualifications. - In Phase Two the qualified artists will be invited to submit a brief typed narrative including sketches and any visuals that will inform the selection committee as to your vision of the final project. - In Phase Three five to seven finalists will be invited to develop detailed proposals. Each finalist will receive an honorarium of $5,000 upon submission. One artist will be selected for the Freedom: A Shared Dream Project. - March 23, 2014 Competition Announcement - May 1, 2014 Competition Starts Phase One - August 1, 2014 Artist Qualification Application Deadline-Phase One - September 1, 2014 Qualified Artists Invited to Submit Narrative & Sketches Phase Two - October 27, 2014 Artists Narrative & Sketches Deadline-Phase Two - November 24, 2014 Finalists (5-7) are invited to Submit Proposals Phase Three - January 19, 2015 Finalists Proposals Deadline Phase Three - March 21, 2015 Winner Announcement - September, 2015 Installation of Freedom: A Shared Dream - Current Resume/CVshould include information about the artist's education; work, exhibition history, awards, internships, professional recognition and relevant information - Professional references: - List of three (3) people with whom you have worked on relevant projects who can describe your participation - Include name, title, address, email and current contact information - Up to eight (8) digital images of recent workEach image upload shall include the following information: - Title of the artwork or project - Media - Dimensions are - Project Budget - Date of artwork or project completion - Project/artwork description and location, if available. (500 words limit) Incomplete and/or late submissions will not be accepted. Farhang Foundation reserves the right to reject all submittals. - Artistic Merit - Artist's experience applicable to this project - References regarding ability to perform according to schedule and budget - Sketchesand any visuals that will inform the selection committee as to your vision of the final project. - A brief typed narrative explaining the proposal, medium, size and specifics of the artwork and the expressed interest in and understanding of the project. Incomplete and/or late submissions will not be accepted. The Farhang Foundation reserves the right to reject all submittals. - Artistic Merit - Expressed interest in and understanding of the project - The Art's compliance with the theme and goals of the project - Conceptual Design No more than six (6) drawings, images, a short video or any other type of media showing the proposed art project in the specific site to scale and all details. They must all be in. jpeg format, 72 ppi, 10 inches at longest point - Description of all materials, colors and textures - A written proposal including a description of the fabrication process, means of transportation and long-term maintenance - Estimated budget, including all travel and transportation fees, fabrication and installation costs - Timeline for design, fabrication, transportation and installation - Artistic Merit/Innovative Thinking - Appropriateness of Work in an Urban Public Setting - References Regarding Ability to Perform According to Schedule and Budget - Expressed Interest in and Understanding of the Project - The Proposal's Compliance with the Theme and Goals of the Project The Art Selection Committee will recommend the top three (3) selected Artworks to the Farhang Foundation Board of Trustees for their final review, selection and ranking, subject to the final approval of the City of Los Angeles. - The finalists selected at PHASE II of the competition will each receive a $5,000 award upon receipt of their models for the third phase. (up to 7 finalists) - Farhang Foundation is not obligated to pay any costs incurred by the semi-finalist Artists in the preparation of a proposal over and above the honorarium provided. - The selected finalist will be awarded the commission to further design, fabricate and install their Freedom: A Shared Dream proposal. If for some reason the project is cancelled, the artist finalist will receive an award of $20,000. For further information about the Freedom: A Shared Dream Project and Farhang Foundation please visit: www. farhang. org/freedom or contact freedom@farhang. org.


Biçimleri soyut olarak ele alışı, mekanı yok sayıp; fakat espas duygusunu hissettirmesi, soyut oluşumları ile bugünün sanatına yakın dururken konu olarak esinlendiği Kayıp Kıta Mudan yola çıkarak oluşturduğu yapıtlarının 14 bin yıl önce Atlantik'te battığı ileri sürülen Mu kıtasının, tuvaline çağdaş yaklaşımla aktarılışı, sanatçının imge oluşumunun güçlü olduğunu gösteriyor. Yapılar, hatlar ve silintiler şekilleniyor ve boya katmanın doygunluğu yapıtlarında önemli bir rol üstleniyor. Yapıtların oluşum sürecinde oluşan damlalar, akıntılar... resim yapısını destekleyici bir rol alıyor. Sanatçının Kayıp Kıta Mu'daki yaşamı inceleyen yapıtları kendisini özgür bırakan bir hareket haline geliyor ve bu da action-paintingle bağlantı kuruyor. Zaman ve mekan duygusunu unutturarak kargaşa, dinginlik ve dışavurumla izleyiciyi içine alan eserler kayıp uygarlıklara davet ederken doku katmanları, boya yoğunluğu bazı yapıtlarında sulu boya etkisi veren izler, silinmiş yok olmuş uygarlıkların etkisini izleyiciye hissetiriyor. Yapıtların oluşum sürecinde sanatçının denemelerden duyduğu haz ve denemelere açık oluşu kendini özellikle bu sergisinde belli ediyor. 10 yaşından beri tutkuyla resim yapan sanatçı Badısabah Ağar Londra St. Martins Sanat Okulu'nda eğitim almış olup Kayıp Kıta Mudan etkilenerek yapmış olduğu eserleriyle Mine Sanat Galerisi Bodrum Palmarina'da ki ilk kişisel sergisiyle izleyiciyle buluşuyor. Bugüne kadar birçok karma sergiye ve sanat fuarlarına katılmış olan sanatçının eserleri ile Kayıp Kıta Mu nun gizemli yolculuğuna ve bilinmeyen uygarlıkları keşfetmek istiyorsanız. Mine Sanat Galerisi Bodrum Palmarina'da 20 Temmuz 2014 tarihine kadar sergiyi izleyebilirsiniz. The artist takes forms abstractly and she ignores space, but she makes feel the feeling of space. She stands close to today's art with her abstract compositions. She created her works by being inspired from Loss Continent Mu and transferred the continent Mu, stated that it foundered in Atlantic 14 thousand years ago, to her canvas with a modern approach. It shows that the image formation of the artist is powerful. Structures, lines and erasures take form and the saturation of paint layer plays a crucial role in her works. Drops and flows, formed in the formation process of works, have a supportive role to the structure of the painting. The artist's works, exploring life in Loss Continent Mu, become a movement letting itself free and this connects to action-painting. The art works involve the audience with chaos, quietness and expression by causing to forget space and time sense and invite to lost civilizations. Texture layers, paint intensity and traces giving watercolor impact in some of her works; make the audience feel the impact of lost civilizations. The artist's enjoyment of experimenting and her being open to experimenting manifests itself in the formation process of her works especially in this exhibition. Badısabah Ağar, painting with passion since the age of 10, has been trained in London St. Martins Art School. She meets with the audience with her works inspired by Loss Continent Mu in her first personal exhibition in Mine Art Gallery at Bodrum Palmarina. The artist has participated to many group exhibitions and art fairs up to now. If you want to explore Loss Continent Mu and unknown civilizations, you can visit the exhibition in in Mine Art Gallery at Bodrum Palmarina until July 20, 2014.


Eski ağır abileri överken Oktay Rifat (Bu yıl 100. Doğumyılı) Kötü şairle, daha kötü şairler vardır der ve ekler Hep kötü bir şair olmaya çalıştım. Bu alçak gönüllülük, Oktay Rifat'ın büyük şair olduğunun en açık kanıtı olsa da bu söze katılamayacağım; çünkü en başından şairin var olduğuna inanmıyorum. Bu, yıllar içinde gelişen bir kanı. Peki, neydi bu Şairin Gereksizliği? Şiir yazılan değil, söylenen bir şeydir. Şiir, yazılmaya başlandığı an düzyazıya dönüşür. Buradaki yazma eylemi nedir? Elbette ki şiiri dünyevi anlamda kağıda, sigara paketine, bilgisayar ekranı ya da başka bir nesneye yazıyoruz ancak şiir yazmak bu anlamda bir yazma değildir; çünkü şiir yazarken sözcük kullanılmaz. Sözcük, düzyazıya ait bir kavramdır. Şiir, söz ile yazılır. Bu yüzdendir ki, yazmaya gerek yoktur özünde, söylenmesi yeterdir. Tıpkı, ozanların yaptığı gibi. O yüzden de, şair ve ozan sözcükleri aynı anlamda değildir. Ozan, sözün uzamına, erimine ve hakikatine eren kişidir. Hatta, eski Türkler'de şifacı özelliği bile vardır. Tabii, bu ayrı bir konu. Şair'e geri dönersek... Şiir için şaire gerek yoktur. Her şiir özünden anonimdir çünkü. Anlam ve algı dünyasından o sözler çoktan denmiş ve kulaktan kulağa yayılmıştır çoktan. Hatta iyi bir şiiri duyduğunuz zaman, o şiiri daha önce dinlemiş ve biliyormuş hissine kapılışımızın nedeni budur. Bu tanınılırlık duygusu şiirin doğasındaki anonimlikten gelir. Anonim ve zaten söylenmiş bir şey için bir yazana, yani şaire, gerek yoktur. Eğer bir şiir için bir şaire gereksinim duyuyorsanız o şiir kötü bir şiirdir hatta şiir bile olmayabilir. Özge'nin şiirlerini de aynı bu duyguyla okuyordum; sanki daha önce duymuş ve hatta kendim yazmış gibi. Bu yakınlık, onun hakikatli bir şair olduğunun değil, hakikatli bir insan olduğunun kanıtıydı. Şiiri de zaten ancak hakikatli insanlar yazabilirdi; hiç şair olma zahmetine bile girmeden. Çünkü, şiir onu yazıyordu. Şiir, şairini yazıyor, yaratıyordu zira.


Dünya var olduğundan bu yana, Kadın çok güçlü bir imge şeklinde her yerde ve her zaman karşımıza çıkmıştır. Dört kutsal kitap, dört bir ağızdan, Adem'e yasak elmayı yedirdiği için hikayesinden ve cennetinden kovulan Havva'yı betimlemiş; insanoğlunun varoluş nedenini, bu baştan çıkarıcı ve tehlikeli varlığın günahıyla taçlandırmıştır. Çoğu mitolojik efsanede kadın başroldedir; tanrıların tanrısı Zeus'u her defasında yerle bir eden kıskanç Hera, baştan çıkaran Afrodit, bilge Athena'dır; ne de olsa tanrıçadır! Bazen Leda, bazen de Truva'lı Helen'dir... Ama ölümlü ya da ölümsüz olsun, kadın her daim güçlüdür, akıllıdır, melektir/şeytandır, yoktan var edendir ve nice tanrıçalar vardır ki hala, ne yazık Homeros yazmamıştır daha! Kadın uğruna fetihler yapılmış, tarih yazılmıştır ve yine aynı kadın uğruna savaşılmış, gerekirse ölünmüştür! Kıpkırmızı elmalar iştahla dişlenmiş, günaha girilmiş ve tövbe edilmiştir! Günümüzde ise içinde yaşadığımız coğrafya itibariyle Kadın kimliğinin neredeyse ideolojik bir harp nesnesine dönüştürüldüğünü ve kadın bedeninin, fikrinin, zikrinin, yaşam tarzının, hatta seksüel tercihlerinin bile sorgulandığını görüyoruz. Bekaret üzerinden namus siyaseti yapılıyor, rahim ve yumurtalıklara sözde sahip çıkarak ve kadını yok sayarak cinsel politikalar üretiliyor! Kadın kendi rahmi ve doğurganlığına yabancı kılınıyor, toplumun her kesiminden erkeğin kadın üstünden ahkam kesmesine ve iktidar savaşlarına şahit oluyoruz! İşte bundan ötürüdür ki, resimlerimi yaparken cinsiyet aidiyetinden yola çıkıyor; her biri Havva'ya öykünen, Adem'siz saklı cennetlerinde büyük bir cesaret ve tutkuyla tek başına var olan modern Havva'lar resmediyor ve hiç utanmadan, acımadan, sakınmadan Adem'lerine bakıp onları hem günaha davet eden, hem de sorgulayan bu modern Havva'lar aracılığıyla toplumdaki kadın kimliğimi/kimliğini sorunsallaştırıyorum. Maskülen ideolojiye karşı, feminen bir eleştiri de diyebiliriz bu duruma!


The Borsec Festival, organized in Romania/Borsec, is brought to life by poet and artist Florin Dan Prodan since 2006. In the activity, Tarkovsky's memorable movie Stalker is highlighted and Zone takes its place in Borsec. The Festival, organized under the name Inside Zone, hosts artists of different disciplines with an international approach. Not only video art, painting or installation works are exhibited but also the poets take their place with their poems. We interviewed Florin Dan not only about the Borsec Festival but also about his works in general and Tarkovsky. Well, maybe his influence is not in all my work, that is literary mainly, but in some adjacent or underground ways it is. I discovered his work in the nineties and like it a lot. I think I already had some hints at that time on this type of art but he and few other 'guides' were important for me. When you search you find or sometimes what you search finds you. Also, during years, there were some coincidences, significant coincidences, as the 'accident' of discovering in 2006 Borsec's upper town area where I discovered the Zone and where the residency is. Many Tarkovsky's fans and critics consider Stalker his masterpiece. However, I would say it is unique. There were attempts to do something similar or to be compared to but no one did it yet, I think. The movie can be different only for one reason: the mystery is always fresh there and it looks that it comes from poetry, from that combination between visual and poetry. I remember him saying at some point something like this: that you don't need to show nothing to the audience just to wind a curtain. So, regarding your question and my relation with Stalker I would say that I just let things happen without to influence the way. As it is once you're into the Zone from his movie. His father was a great Russian poet, he is considered the founder of poetical cinema. That explains a lot. In poetry time has a special quality, like getting wings to get out of it, in his movies is the same. Hard to answer! It can be like this: 'Not yet' or even 'No'. Copenhagen has a lot of interesting artists, writers and fans of Tarkovsky. In a month I'll do same project in a Seoul festival and I am sure would be somehow the same atmosphere. It was very pleasant to exhibit in Denmark and to talk with the audience. Connecting with other artists, getting inside the contemporary worldwide art is essential. I would say for the future of all humans and humanity. You may stay a lot in your studio or on your room and write but before shutting the door you need to grab stuff and ideas from all kind of people, to kept them in your mind and soul.