İstanbul Büyükşehir Belediyesi Cemal Reşit Rey Konser Salonu 2022 Konser Sezonu için kapılarını, 29 Ocak akşamı gerçekleşen Uğur Mumcu Kantatı konseriyle açtı. CRR'de, Şubat ayında klasik müzikten Türk musikisine, halk müziğinden caza ve dünya müziğine uzanan seçkide 17 konser müzikseverlerle buluşacak. CRR Konser Salonu'nda Şubat ayı, 1 Şubat'ta Yansımalar konseri ile başlıyor. Grup, 30 yıllık müzik serüvenindeki klasikleşmiş parçaların yanı sıra CRR'deki konser için özel olarak düzenlenmiş eserler seslendirecek. Konserde, Aziz Şenol Filiz ve Birol Yayla'ya; gitarda Cem Tuncer, kontrbasta Erdal Akyol, vurmalı çalgılarda ise Ediz Hafızoğlu eşlik edecek. Berlin Filarmoni Orkestrası'nın 138 yıllık tarihinde orkestraya resmi olarak kabul edilen ilk Türk keman sanatçısı olarak büyük bir başarıya imza atan Hande Küden, Berlin Filarmoni Orkestrası birinci keman grubu sanatçılarından Kotowa Machida ile 2 Şubat'ta konser verecek. Küden ve Machida'ya Lepidus Ensemble'nin eşlik edeceği konserde müzikseverler 18. yüzyıla bir yolculuğa çıkacak. Şarkılara yaptığı içten ve romantik yorumlarıyla caz ve kabare dünyasının en beğenilen isimlerden biri olan Jane Monheit geçtiğimiz yıl yayınladığı son albümü 'Come What May'in turnesi kapsamında 4 Şubat'ta konser verecek. Kraliçe Elisabeth Yarışması'nda birinci olan ilk çellist olan Victor Julien-Laferriere 5 Şubat'ta konser verecek. Laferriere, CRR Senfoni Orkestrası'nın eşlik edeceği konserde orkestrayı 27 yaşındaki genç İtalyan şef Alessandro Bonato yönetecek. 6 Şubat Pazar günü saat 11.30'da Fonikler Köyü çocuklarla buluşacak. Orkestradaki tüm enstrümanların bir birey olduğu bu köyde birlikte uyum içinde yaşamanın önemine vurgu yapılıyor. Çocuklar ve Büyükler İçin Senfonik Masal başlığıyla gerçekleşecek bu büyülü köyün besteci ve orkestra şefi Tolga Taviş. Aynı akşam CRR Genç Oda Orkestrası saat 19.00'da konser verecek. 9 yaşında katıldığı Azerbaycan Genç Piyanistleri Yarışmasında birinci olan; 2021 yılında Viyana Senfoni Orkestrası'nın baş şefi Andres Orozco-Estrada tarafından davet edilen 9 genç orkestra şefinden birisi olarak Viyana Konzerthaus'da Beethoven'ın 5. Senfoni'sini yöneten piyanist ve orkestra şefi Abuzar Manafzade hem solist hem orkestra şefi olarak yer alacak. CRR Türk Müziği Topluluğu, Orhan Veli Kanık, Cahit Sıtkı Tarancı, Nazım Hikmet ve Ümit Yaşar Oğuzcan'ın Mesut Cemil, Osman Nihat Akın, Şekip Ayhan Özışık, Avni Anıl tarafından bestelenen eserlerden oluşan bir repertuvarla 8 Şubat'ta müzikseverlerle buluşacak. İstanbul'un 30 yıllık orkestrası olan İBB Kent Orkestrası tüm zamanların en iyi grupları arasında gösterilen, Waterloo ile 2005 yılında Eurovision tarihinin en iyisi seçilen, dünyanın en önemli müzikali kabul edilen Mamma Mia'nın bestelerini yapan, müzik tarihinin ölümsüz grubu ABBA'nın şarkılarıyla 10 Şubat'ta konser verecek. İzzet Öz'ün sunumuyla, ücretsiz olarak müzikseverlerle buluşulacak konserin saati 20.00. Efsanevi yapımcı Quincy Jones tarafından Montreux Caz Festivali'nde keşfedilen caz piyanisti ve besteci Alfredo Rodriguez, caz müziğe Havana'nın sıcak piyano ritimlerini eklediği performansıyla 11 Şubat'ta İstanbullularla buluşacak. Türk Halk Müziği Sanatçısı Nida Ateş, değerli saz sanatçılarından oluşan orkestra ve sevda ile söylenmiş türkülerden oluşan bir repertuvarla 15 Şubat akşamı CRR'de konser verecek. Geleneği özel bir caz diline dönüştürme deneyimine odaklanan İtalyan vücut çalgıcısı, şarkıcı Emilia Zamuner ile New York'un dünyaca ünlü Metropolitan Operası'nda başrol oynayan ilk Türk opera sanatçısı Burak Bilgili caz ve aryalardan oluşan bir repertuvarla 18 Şubat akşamı konser verecek. Sanatçılara Nail Yavuzoğlu yönetimindeki CRR Caz Orkestrası eşlik edecek. Dünyaca ünlü opera sanatçısı Kartal Karagedik Bir Yolcunun Şarkıları Bohemya'dan İskoçya'ya Melodiler Döngüsü başlıklı konserle Türk opera dinleyicisi ile buluşacak. 19 Şubat akşamı gerçekleşecek konserde Karagedik'e orkestra şefi Murat Cem Orhan yönetimindeki CRR Senfoni Orkestrası eşlik edecek. Müziklerini Evrim Demirel'in, librettosunu Nazlı Zeynep Ergüven'in yazdığı, rejisörlüğünü ise Barış Meydan'ın üstlendiği çocuk operası, Barış Ormanı 20 Şubat'ta minik sanatseverlerle buluşacak. Barış Ormanı ile çevrenin, doğanın korunmasına yönelik farkındalık sağlamak amaçlanıyor. Altın flütlü virtüöz Lisa Friend ise 20 Şubat'ta CRR'de olacak. Flüt çalmaya beş yaşında başlayan ve kariyeri boyunca dünyanın pek çok ülkesinde konser veren Friend; Steven Spielberg'ün USC Shoah Vakfı için ve Buckingham Sarayı'nda Kraliyet Ailesi için verdiği solo resitallerle dikkat çekmişti. CRR'deki konserinde sanatçıya Stanley Dodds şefliğindeki CRR Genç Oda Orkestrası eşlik edecek. Kendi jenerasyonunun en yetenekli ve yaratıcı dansçısı olarak flamenkoda yepyeni bir dil arayışı ile uluslararası sahnede kendine yer açan Patricia Guerrero ilk defa İstanbul'da olacak. Gösterisi Distopia 23 ve 24 Şubat'ta iki akşam üst üste İstanbullularla buluşacak. Dört oktavlık sesiyle eleştirmenlerin beğenisini toplayan Norveçli caz solisti ve bestecisi Rebekka Bakken İstanbullu müzikseverleri büyülemeye geliyor. 25 Şubat'taki konserinde Bakken'e, piyanoda Jorn Oien, gitarda Tommy Kristiansen, basta Jonny Sjo ve davulda Rune Arnesen eşlik edecek. CRR'de Şubat ayının son konseri 26 Şubat'ta tartışmasız olarak dünyada türünün en iyi topluluğu olarak kabul edilen Berlin Filarmoni Nefesli Beşlisi ile olacak. Topluluk Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika, İsrail, Avustralya ve Uzak Doğu'daki konserlerin yanı sıra Berliner Festwochen, Edinburgh Festivali, London Proms, Quintette gibi uluslararası festivallerin de aranan popüler grupları arasında yer alıyor. 20 ve 130 TL arasında edinilebilen konser biletlerine, CRR Gişesi ve Biletix'ten ulaşılabilir.


Sanata Evet çağrısıyla toplumun tüm kesimlerine, daha iyi ve güzel bir dünya için sanatın hayatımızda daha çok yer alması gerektiğini hatırlatan ünlü oyuncu Tamer Levent ile sanatın iyileştirici gücünü konuştuk. Levent, Sanat; piyano çalmanın adı değil, piyanoyu nasıl çaldığınızın anlamıdır. Eğer piyano çalmanın anlamını kendinize tarif edebiliyorsanız o zaman sanat iyileştirir diyor. Büyük bir acı yaşadık... 11 kentimizi vuran deprem tüm ülkeyi, hepimizi derinden etkiledi. Daha ilk andan itibaren dayanışma içinde yaralarımızı sarmaya, acımızı paylaşmaya çalıştık. Belki daha yolun başındayız ama bu süreçte aklımızın bir köşesinde de hep sanatın iyileştirici gücünden yararlanmanın yolları oldu. Birçok kurum, kuruluş bu yönde çalışmalar yaptı. Biz de dergimizin dosya konusunu sanatın iyileştirici gücü üzerine kurgulayınca çok değerli oyuncumuz Tamer Levent ile bir araya gelelim istedik. Aslında Siyasal Bilgiler Fakültesine gidecek, hariciyeci olacaktım ama konservatuvar kazandım. O yıllarda seviye sınavı ile öğrenci alıyorlardı. Kazanacağımı da zannetmiyordum ama kazandım. O zamanın şartlarında konservatuvarda bambaşka bir eğitim alacağımı düşünüyordum. Ama beklediğim gibi bir eğitimin olmadığını gördüm. Ben oyunculuğun bir felsefesi olması gerektiğini düşünüyorum. Oysa oyuncu sadece icracı olarak görülüyor. Benim hayatımın uzunca bölümü yurt dışında geçti, aşağı yukarı 170 ülkeye gittim. Hiçbirine de turist olarak gitmedim. Hep davet edildim. Oyunculuğa yaklaşım konusundaki farklara gelince... Drama kelimesi Türkiye'de acıklı olarak anlaşılıyordu 1970'li yıllarda. Konservatuvarda öğrenci iken bir İngiliz hocamız vardı. Bize İngiliz bir yazarın kitabından bakıp doğaçlama yaptırıyordu. Bir gün ders arasında kitabının kapağına baktım, not aldım. İngiltere'den gelen arkadaşlarımdan bu kitapları istedim. O zaman anladım ki Rönesans geçirmiş toplumun bakış açısı, dramanın, durum olduğunu söylüyor. O andan itibaren vizyonum açıldı, oyunculuğa da farklı bakmaya başladım. Sonra okul bitti, Almanlar burs verdi, Amerikalılar burs verdi. Ardından Londra'da liege vardı, oraya drama lideri olarak aldılar. Oraya girdiğim andan itibaren dünyanın akla gelmeyen birçok ülkesine gittim. Manila'da 15 gün ormanın içinde drama atölyesi yaptık. Dediğim gibi Türkiye'de drama o sırada acıklı olarak biliniyordu. Böyle bir ortamda Türkiye'de bunları konuştuğumuz zaman garip karşılıyor insanlar. Bizde maalesef duyduklarına, duyarak ezberlediklerine çok inanıyorlar. En doğrusu o zannediliyor. Oysa bunun akademik olarak bir karşılığı da yok. Filozoflar öyle anlatmıyor. Biz resim, heykel, müzik, mimari, tiyatroya kodlamışız sanatı. Sanat, budur diyoruz. Ne zaman sanat konusunda bir şey söyleseniz karşı taraf böyle anlıyor. Sanat kavramı, esasında insanın beyninde olan bir özelliğin adı... Ama insan bunu bilmiyor. Hatta şunu söyleyeyim daha öncesinde insan, beyninin özelliklerini de bilmiyordu. TÜBİTAK'ın 1980'li yıllarda çıkardığı Buluş Yapma Sanatı diye bir kitap var. Orada diyor ki, Graham Bell, Newton, Benjamin Franklin gibi bilim insanları, buluşları yaparken bile beyinlerinin ne kadar etkili olduğunu bilmiyorlardı. Dolayısıyla mucize diye bir kavrama inanılıyordu. Esasında mucize, beyni tanımamaktan ötürü üretilmiş bir laf. Beynin bölümlerine kabaca baktığımızda sağ lobun özelliğine sanat diyoruz, sol lob da analitik. Sağ lob, merak ediyor, deneyimlemek istiyor. Beyni tanıdığınız zaman görüyorsunuz; beyin merak ediyor, deneyime yönlendiriyor. Yani bilimin kaynağı da sağ lob esasında. Merak ettiğiniz için bilim oluyor. Öte yandan doğa ile insan arasındaki ilişki, sanatın kaynağı. Yapay zekanın keşfedilmesi de sanat. Bilim; sanatın bulduğu, düşündüğü, merak ettiği, araştırdığı konulara, analitik beyin tarafından cevaplar bulunması, deneyimin proje haline gelmesi, sonra onun uygulandıktan sonraki halinin kuşaklara devredilmesi demek. Devredildikçe bilim oluyor. Hipokrat Ars longa vita bravis yani Sanat uzun, hayat kısa demiş. Baktığınızda Hipokrat sanatçı mı? Değil ama bakışı böyle. Amerikalı yazar Rolla May, Bilimin çıkışı sanatın varlığından kaynaklanıyor diyor. Yani makine icat etmek bilim, düşünce icat etmek sanat! Bakın, bu da sanat! İnsanın refleksi bu. Demek ki temiz ve güzelliği olan bir şey yapmak istiyor insanlar. Çünkü sanatçı, işini özenle yapandır. Babanız bir şey düşünüyor, etkileniyor, merak ediyor. Koltuğun üzerinde çiçek böcek olmasını neden istiyor? Çünkü doğadaki çiçek böcek onu etkiliyor. Bir süre etkiledikten sonra, ona süreç diyoruz zaten, o süreç fikre dönüşüyor. Ben doğada bunu görüyorsam evde de göreyim, besleneyim, diyor. Giderek projeye dönüşüyor bu... Bir heykeltıraş ile ressamı yanına alması müthiş bir zeka! Bu konu aslında tipik bir Sanat Evet örneği. Biz, daha güzel ve daha anlaşılır bir dünya için Sanata Evet diyoruz! Sanata Evet, sanatın bir ürün değil, süreç olduğunu savunmaktadır. Bu süreç sonunda ortaya çıkan her şey, etik, estetik ve adalet kavramlarıyla örtüştüğü takdirde sanat olarak kabul edilmektedir. Evet, sanat koparıldı. Coğrafya kaderinizdir deniyor ama bu kader değil. Çünkü baktığınız zaman bu coğrafyada çok çok eski zamanlarda müthiş şeyler olmuş. Şimdi bu coğrafya o özelliğinden koparılmaya çalışılıyor. Sanatçı, lüzumsuz işlerle uğraşan insan değil. Sanat kelimesi, bir işi özenle yapmak anlamına geliyor. Ama artık o anlamdan uzaklaştırılıyor. Guguk Kuşu filmi vardı, Jack Nicholson'ın oynadığı. Orada lobotomi yapılıyordu. Beyni, işlemez, müthiş itaatkar hale getiriyorlardı. Biz de adeta lobotomi olmuşuz sanat konusunda. Ama farkındalık zamanı şimdi. Depremin ardından İstanbul'da, Yaşam Sanatı adında bir platform kurduk. Bu platformla depremden sonra İstanbul'a gelen çocuklarla drama yöntemi ağırlık olmak üzere, rol oynama metoduyla düşünme, kavramları anlama, konsantre olma gibi çalışmalar yaptık. Hem eğlenceli hem eğitici çalışmalar oldu. Çocuklarımızın uyum, birlik, beraberlik, iletişim gibi unsurlarını psikoloji, pedagoji hatta psikiyatri yöntemleriyle yeniden geliştirmek, onların bu farkındalığı elde etmelerini sağlamak için çalışmalar yaptık. Bu projenin Yaşam Sanatı Platformu tarafından gerçekleştirilmesi yaşamanın bir sanat olduğunu göstermesi açısından önemli. Sanatı, bireylerin bütün acılarına rağmen yaşama bağlanarak ve kendilerini geliştirerek hayata tutunması, yaşama sanatı olarak tarif etmek istedik. Bizim, sanatın iyileştirici gücünden kastımız, sanatı fark etmek. Yani bireyin kendisinin neler yapabileceğini fark etmesini sanat olarak düşünüyoruz. Beyindeki özelliklerini keşfetmesini ve bu özellikleriyle kendisini tanıyarak, yapıcı, pozitif mesajlar göndererek kendisini geliştirmesini, yaratıcılıklarını köreltmek yerine parlatmasını ve bu parlatmayla da kendi kendini yöneterek hayata bağlanmasını kastediyoruz. Resim, edebiyat, heykel, tiyatro, müzik, mimarlık gibi eskiden altı olan sanat dalı sayısı, şimdi sinema, fotoğraf ve sporun eklenmesiyle dokuza ulaştı. Sanat uğraşıları, sanat becerileri alanlarına bakarsak sayı giderek artacak. Gastronomi de girecek tasarım da girecek bunların arasına. İnsanın yaptığı pek çok iş, sanat olarak tanımlanacak bir gün dünyada. Dolayısıyla biz mesela resimle uğraşan bir çocuğun da kendisini tedavi edebileceğini düşünüyoruz, dramayla uğraşan bir çocuğun da müzikle uğraşan bir çocuğun da. Bunları yapılması için gerekli disiplinler söz konusu. Bu disiplinleri fark eden insan, kendini de fark etmiş olacak, kendi yaşam biçimini anlamlandırıp gelişmesine ön ayak olacak fikirler geliştirebilecek. Dolayısıyla burada esas olan, uygulamaların bireyde yapacağı düşünce sistemini kurmak. Bu düşünce sistemini kurduğunuz zaman, bireyin kendi kendini iyileştirmesi söz konusu olacak. Yoksa sanatla iyileşme, piyano çalarak tamamen iyileşmek anlamına gelmiyor. Piyano çalarak nasıl iyileşiyorum farkındalığını elde etmek önemli. Sanat; piyano çalmanın adı değil, piyanoyu nasıl çaldığınızın anlamıdır. Eğer nasıl çaldığınızın anlamını kendinize tarif edebiliyorsanız o zaman sanat iyileştirir. Bu yoğun temponuzda zaman ayırdınız. Sohbetin tadı damağımızda kaldı. En kısa zamanda daha uzun uzun sohbet edebilmek dileğiyle tekrar teşekkür ederim size.


Üç çocuğun en büyüğüyüm, erkek ve kız kardeşlerim var. Babam futbolcu. Bizim de sporcu olmamızı istemişti ama ne erkek kardeşimin ne benim futbolla işimiz oldu. Ben yerde duran topa üç kez üst üste vuramıyordum. Futbolla ilgilenen bir çocuk için babam, kız kardeşimin doğmasını bekledi. Çünkü içimizde futbola meraklı çocuk o oldu. Burçin Neziroğlu, dünyaca başarılı bir ritmik jimnastikçi, dünyada ilk dörtte. Annem öğretmen, müthiş destekleyici bir kadın. Bize her şey tabakta sunuldu. Bir şey için çaba sarf etmedik. Yani yaptığımız iş sırasında yorulduk, üzüldük ama onun dışında her şey rahattı. İzmir'de bahçeli bir evdeydim. İstanbul'a gelince de İzmir'e en benzeyen yeri seçmek istedim, o yüzden Moda'dayım. Herkes İstanbul'a karmaşa, kargaşa diye bakıyor ama ben bir üst caddeye çıkıyorum. Aşağı iniyorum. İşe vapurla gidiyorum. Benim için İstanbul başkalarının anlattığı gibi karmaşa ve kargaşa değil. Ailemin kararıyla dans ettirildim! Benden sonra kardeşlerim de devam etti. Dedim ya babam sporcuydu, bizde dört yaşına giren spor salonuna da girerdi. Ama benim sporcu olamayacağım belli olunca babam beni dansa yönlendirdi. Dansa ilgim ve yeteneğim olduğunu anlamışlar. Evet, çok iyi hocalardan ders aldım. Suna Eden Şenel hocamı geçen yıl kaybettik ki kendisi Atatürk'ün ülkemizde Türk balesini kurup geliştirmekle görevlendirdiği Ninette de Valois tarafından İngiltere'ye Royal Ballet'ye gönderilmiş dört genç kızdan biriydi. Suna Hoca o kadar müthiş dansçı ki dört yıllık eğitimi bir buçuk yılda tamamlıyor orada. Royal Ballet'deki ilk hocamızdı. Daha sonra ABD'de modern dansın kurucusu Martha Graham'ın dans okullarında eğitim aldım. Aslında benim için annem seçti. Bana bıraksalar tarih öğretmeni olurdum. Sanatla filan ilgilenmezdim. Bana sorsalardı İster miydin? diye. Bilmiyorum. Ama şimdi Mutlu musun? diye sorsanız çok mutluyum. Hayalini kurduğum şeyleri yaşıyorum. Dışarıdan deli dolu, çılgın gibi görünüyorum ama özünde de sakin, sessiz bir insanım. Şöyle oldu, üniversite zamanına gelince annem benim için Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil Bölümünü seçti. Sınava girdim, kazandım, okula girdim. Annemin seçiminden rahatsız olmadım çünkü ben sınırlara bayılırım! Ben bir şeye karar vermezsem çok mutlu oluyorum. Bana Şunu mu istiyorsun bunu mu? demesinler. Çünkü bilmiyorum. Ama bana şunu derlerse ben onun içinde oynarım istediğim gibi. Annem de Hadi, sen bu bölüme gir dedi. Hadi girdim. Giysi tasarlıyorum ama asla istemedim, sevemedim. Daha önce hep dans etmişim, atlama zıplama olmuş hayatımda. İki yıl moda okudum sandalyede oturdum. Bu beni gerdi. Hiç mutlu olmadım. Bir gün okulda dolaşırken dokuma tezgahını gördüm. Müthiş! Dokuma bölümünden bir arkadaşım da benim bölümüme geçmek istiyordu. O benim yerime geçti, ben de onun. Arkeolojik kazılarda genellikle üç ev çıkar; seramik evi, ekmek evi ve dokuma evi. Binlerce yıl önce farklı coğrafyalarda yaşamış insanların aynı şekilde dokuduğunu anlıyoruz o kazılardan. Üstelik tekstilin yani dokumanın ilk örneklerinin tamamı Anadolu'da. Bu, hepimizin genlerinde var. Dokuma benim için hayat gibi. Ortasından başlayamıyorsun. Önce birinci sırayı yapman gerek. Söktüğün zaman izi kalıyor. Devam edersem de o izle devam ediyorum. O ilk sıralarda müthiş heyecan oluyor. Önce renkler patlıyor, sonra yavaş yavaş yerine geliyor... Dokuma benim için tam bir meditasyon. Aslında hepimizin aradığı şey dinginlik. Çünkü bize hep her şeyin daha hızlısı, daha ucuzu, daha çok para getireni dayatılıyor. Ama benim bütün bu dahalarım hep yavaşa doğru. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar'da öğrencilikten hocalığa geçmişsiniz. Evet, 2000 yılında Tekstil Tasarım Dokuma Bölümünden mezun oldum, sonra yüksek lisans yaptım 12 yıl araştırma görevlisi olarak çalıştım ama yaptığım iş sekreterlikti, getir-götür yapıyorum. Yurt dışı, davetlerine gitmem yasaktı, sergi açmam yasaktı. Tamam dedim O zaman bırakıyorum ama bir şey de yapmam lazım! Bütün hocalarımı, onları tanımlayan kıyafetleri ile tuvalette iken dokudum. Kendimi de ayakta işerken çizdim çünkü içimi döküyorum. Akıl Hastanesi adını verdiğim sergimin davetiyesi ile istifa mektubumu bölüm başkanına sundum. Bana Oğlum, sürünürsün dediler. O zaman dedim ki, Ben buradan ayrılınca sürüneceksem bu bölüm neden var? Dokuma ile hayatın geçmeyeceğini düşünüyorsanız bu kadar öğrenciyi niye mezun ediyorsunuz? Ne oldu biliyor musunuz? Bu Akıl Hastanesi sergisi önce Akbank Günümüz Sanatçıları Sergisi'ne seçildi ardından da Siemens Sanat Sergisi ödülünü kazandı. Benim bir Kore maceram da oldu. Ben Kore'ye giderken İşeyen Fırat da Londra'da Sotheby's müzayedesine çıktı. Sonra Christie's müzayedesine girdim, katalog kapağı oldum. Yani bana tam da dokuma ile hayatın geçtiğini gösteren şeyler oldu. Aslında geleneksel bir iş yapıyorum. Anadolu'da binlerce yıldan bu yana kilim dokunuyor. Ben o tekniği değiştirmeden, bozmadan yapıyorum ama canımın istediği deseni yapıyorum. Çünkü kilimin bir dili var. Çok eskiden olduğu gibi. Kilimin kendine has bir dili vardı. Diyelim ki bir genç kız evlendi, bir eve gelin gitti. Gittiği yerde mutlu ise kayınvalidesinden memnun ise dokuduğu kilimde hayat ağacı oluyordu. Yani Ben buraya bollukla, bereketle geldim. Hayat getirdim. Burada mutluyum diyordu. Ama eğer mutsuzsa kayınvalidesi sivri dilliyse mesela kiliminde hani pıtrak dediğimiz dikenler var ya onlardan olurdu. Daha da ilginci kadının tüm bu anlattıklarını kocası da komşusu da kayınvalidesi de bilirdi. Kilim, sessiz iletişimin aracıydı. Bugün yine dili var ama ben anlatmak istediklerimi o eski motiflerle değil, günümüze göre anlatıyorum. Benim derdim tekstil içinde gerçekliği aramak; kurgu olmadan. Ben kendi derdimi göz göze bakarak anlaşmakta buluyorum. Onun için eserlerimle karşılaşan insanlar göz göze gelsin, gözünün içine baksın istiyorum. Anadolu kilim tekniğini alıyorum, yeni bir şey bulmak kaygısı gütmeden yapıyorum. Dokuma hemen olan bir süreç değil. 3-5 saatte iki parmaklık sıra dokuyabiliyorum. Haftalar, aylar sürüyor bir eserin ortaya çıkması. Bir ay içinde bununla ilgili formlar değişiyor. Yavaş yavaş o silüetler en gerçek, yalın hale geliyor. Bilgisayar programlarını hiç kullanmıyorum. Kolayı o, photoshop'a koy resmi, orada verilen renklere göre doku. Bunu yapan da var. Ama bana göre değil. Ben ilk başlarda saya saya yapıyordum ilmekleri, şimdi görüyorum nereye ne geleceğini. Yine de ilk sıralarda biraz yavaş yavaş ilerliyorum gibi. Koyu renkler kullandığımı fark ettim mesela ilk sıralarda. Sonra o gözün nerede başlayıp bittiğini görüyorum sanki içimde. Öyle dokuyorum. Biz güzel sanatlar fakültesi eğitimi aldık. Orada üç gün normal ders alırdık, iki tam gün de desen dersi. Işığı ile gölgesi ile bir insanın çıplak ve giyinik modelini çiziyorduk. Benim resim bilgim herkesin resim bilgisi kadardı. Bildiğimiz resim eğitimi. Işık gölgeyi biliyoruz, dokuyu biliyoruz, alanı biliyoruz, proporsiyonu biliyoruz. O zaman kolay oluyor. Çok acayip oldu. Dokuduğum için sevdim. Dokumam eksikmiş benim. O zaman yapsam herkes gibi olacaktı. Giyside eksik olan şey dokumammış, oraya dokununca işin güzelliğini anladım. Geleneksel sanat olarak kabul ediliyor olmam gönlümü çok rahatlatıyor. Beni geleneksel sanatlar bünyesinde kabul eden hocalarım beni değerli kılıyor. Az önce konuştuk, kilimlerin dili var. Ama eskinin dili, sembolü farklı. Dokumaya başladığımda Acaba ben bugün eski desenlerden dokursam karşılığı ne olur? diye düşündüm. Şehir insanı olarak sokağa çıktığımda pıtrak gibi bitki görmüyorum, asfalt ve çamur görüyorum. O nedenle o günkü dokuyucunun değil, orada anlatmak istediği ne olabilir diye ben bu portreleri dokumaya başladım. Çünkü göz göze anlaşabiliyor olmak da benim bugünkü sembol dilim. Dokuma sanat olarak görülmüyor. Pandemi döneminde Contamporary İstanbul'da eserlerim sergilendi. Bu yıl dijital olarak yapıldı bu sergi ve bir sanat profesörü sergiyi gezdiriyordu. Beni de davet ettiler bu sanal geziye. Katıldım. Profesör, sergiyi anlatırken benim olduğum salonda beni atladı. Ben Türkiye'de sanatçı olarak tanınmıyorum. Çünkü sanatın bir modası var. Sergi konusuna gelince yurt dışında daha çok sergi açıyorum evet ama İstanbul'da da üç dört yılda bir sergi açıyorum. Hatta yurt dışında açacağım her sergiden önce annem, babam, arkadaşlarım da yaptıklarımı görsün diye her yıl muhakkak İzmir'de bir sergi açıyorum. Gelenler yine sadece annem, babam, arkadaşlarım... Sonra yurt dışı sergileri ile ilgili post paylaşınca altına gelen yorumlar oluyor. İzmir'de ne zaman sergi açacaksınız? diye. Oysa her yıl açıyorum, duyurusu da oluyor ama.. Evet, boynumdan bir parça alınırken sinirim hasar görmüş. Fark edilmedi bu önce, sağ elim felç oldu. Ben yine de bir sene tek elimle günde bir sırada olsa dokuma yaptım. Biliyor musunuz o yıl New York Moda Haftası'nda ilk kişisel defilemi yaptım. Olmuyor diyorsak bir işle ilgili, o zaman, biz yapmıyoruzdur. Elimizde bir şey cana gelmiyorsa biz hakkını vermiyoruzdur. O büyük sağlık sorunu bana huzuru getirdi. Huzurun önemini gösterdi. Ben yaptığım işe isim veremeyeceğim. Çünkü bana ayıp geliyor. Kısa eğitimlerin hocaları, bu kısa eğitimlerinin sonuçlarını bir düstur gibi anlatmaya başladı. Bunun temelinde de para kazanmak var. Biz okumuş ve gönül vermiş insanlar olarak bunun edebini aldığımız için o noktalarda sakin duruyorum. Muhakkak ki benden daha iyi bilecek hocalarım var. Bir söz söylenecekse benim için kişinin kendisinin söylemesi ayıp geliyor bana. Ama şunun mutluluğunu yaşıyorum. O nedenle paylaşabilirim. Kanada'daki çok büyük tekstil derneklerinde Fırat Neziroğlu gibi dokumak diye atölyeler düzenleniyor. Beni oralara davet ediyorlar, konuşma yapıyoruz. Bir de Uzak Doğu'da, ABD'de benim tekniğimi ders olarak anlatıyorlar üniversitelerde. Oralara katılıyorum. Bundan büyük mutluluk duyuyorum. Benim Sühandan Hocam vardı, yeni kaybettik. Lif sanatı terimini Türkiye'ye getiren kadın o. DEÜ GSF'de onunla 10 yıl çalıştım. Bir de Belkıs Balpınar var. Bu iki ismi söylemeden olmaz. Onlar yolu açtılar, biz yürüyoruz. İkisiyle de çalışırken şöyle oldu. Belkıs Balpınar'ın işlerine bakarsınız, beni görmezsiniz, onu görürsünüz. Sühandan Özay'ın işlerine bakarsanız onu görürsünüz. Onlar da bana kendim gibi dokumayı öğrettiler. Benim söyleyeceğim de şu; tek şey kişinin kendi dilini ve ihtiyacını bulması. Başka birini taklit edince ne olacak ki! Benim gibi dokuyan birçok isim çıkarsa o zaman herkes beni anar. Kişi için de kötü olur o. Öğretmenlerim bana kendileri gibi dokutmadılar, ben de yeni gelenlere Benim gibi dokumasınlar derim sadece. Benim hayatımdaki her şey kendiliğinden oluyor. Dokuma sanatçısı olayım, modacı olayım diye karar vermiyorum. Hayat o kadar tatlı ki! Bir taraftan çıkarıveriyor. Güzellik yarışması için de vakti zamanında defile yaptığımız Yasin Soy, bu yarışmanın organizasyonunu yapıyor. Aynı zamanda kıyafetler de ayrı bir grupta yarışıyor. Onların da ödülleri oluyor. Orada da Anadolu'dan ne yapacağız derken bana ulaştılar. Yaparım dedim. Önce olgunlaşma enstitüleri ile yapmayı planladım. Çünkü Türkiye'deki 24 olgunlaşma enstitüsünün danışmanlığını yapıyorum. Olgunlaşma enstitüsündeki öğrenciler kıyafetler için küçük prototipleri yaptılar, sonra eğitim yılı sona erdi. Tam o sırada da Pırıl ile tanıştık. Pırıl ile tanışmamız inanılmaz! Çünkü aileden tekstilden, dokumadan geliyor. Onunla konuşurken Tamam prototipler hazır da bunları nerede diktireceğim? dedim. Çünkü bir şeyin üretimi çok büyük sorun. Tasarımcı tasarlıyor ama malzeme ile karşı karşıya gelince malzeme Bir dakika diyebiliyor, Ben senin istediğin gibi olmayacağım diyor. Malzeme ile çatışma süreci bu. O arada Pırıl, bana dedi ki bunu muhakkak söylememiz lazım- Seni abiyecilerin kralına gönderiyorum. Ve ben kendimi Dressing Room'da buldum. Şimdi biz burada Özge Hanım ile karşılaştık, başladık. Burada çok önemli bir şey söylemek lazım. Bir tasarımcının dışarıda, başka bir yerde çalışması aslında bir direnç yaratır. Çünkü her yerin kendi dili, sistemi, bakış açısı vardır. Dışarıdan gelenle ortak noktada buluşmak zaman alır. Ama hayat, en güzel organizatör! Buranın içi know-how! Bir anda kumaşçılara gittik, baskılar yapıldı, taşlar işlendi, el işçilikleri yapıldı. Bunlar 10 gün sürmedi. Hem de çok. Beş yıldır hiç hareket etmiyorum. Şimdi kollarımı sıvadım, yeni dans projeleri filan düşünüyorum. Çıkacağım sahneye. Çünkü çok özlüyorum. Aslında pandeminin başında çıkacaktım sahneye araya pandemi girdi. Dinamizm. Dokumada birbirini tekrar eden motifler vardır. Ama benim dokumalarımda hiç öyle sayma yok, her an bir yerden bir şey çıkıyor. Bence sürekli dans ediyorsunuz, o dans hiç durmamış hayatınızda... İçten cevaplarınızla güzelleşen bu sohbet için tekrar teşekkür ederim. Dilerim en kısa zamanda yüz yüze görüşürüz. Aynı dileği paylaşıyorum Senur Hanım. Kendimi çok değerli hissettim sizinle konuşurken... Ben teşekkür ederim bu güzel sohbet için. Fırat Neziroğlu, İstanbul Kalkınma Ajansı ve Şile Belediyesi ile birlikte bir proje de yürütüyor bir süredir. İKA desteğiyle Şile'de açılan 100 tezgahta, toplam 200 kadına Şile bezini aynı eskiden olduğu gibi, eski tekniklerle dokumayı öğreten Neziroğlu; Anneannelerimiz doğayı bilir, tanır, onunla birlikte hareket ederlerdi. Şile'nin denizinin tuz oranı, Şile sahilindeki kumların inceliği büyüklerimize yol göstermiş, incecik kumaşlar dokuyabilmek için Şile sahillerinde kazanlara deniz suyunu doldurup kaynatmışlardı. Kaynayan deniz suyu içine de bir kap un dökerek bir çorba hazırlamışlardı. Bu çorbanın içine iplikleri atıp una bulamış, unla güçlenen iplikleri de tezgahlara gerip incecik kumaşlarını dokumuşlardı. Bu dokunan kumaşları da yine Şile sahilinde denizde yıkayıp incecik Şile kumlarının üzerinde kurutmuşlardı. İncecik kumlar Şile bezlerinin içine işlemiş ancak bu yollardan geçen, unla harmanlanan, denizle buluşup yıkanan kumaşlar Şile Bezi olmuştu diyor. Neziroğlu, Şile Bezi projesine başlarken öncelikle koleksiyonu hazırladığını ve satış noktalarını belirlediğini, Şileli kadınların bu işle çocuklarını okutmasını ve göçü önlemeyi amaçladığını vurguluyor.


Akbank Sanat, kültür sanat etkinliklerine Akbank Sanat Evinizde çatısı altında sosyal medya kanallarında aralıksız olarak devam ediyor. 21 yıldır çağdaş dans alanında Türkiye'den ve yurtdışından farklı dans sanatçılarına, koreograflara ve eğitmenlere sahne imkanı veren Akbank Sanat Dans Atölyesi tarafından hayata geçirilen Dans Hep Var performansları Akbank Sanat Youtube kanalında izleyicilerle buluşmaya devam ediyor. Sessizlikte dansın sesini duyuran bu performanslar hareketlerin kısıtlı olduğu bir dünyada dansın hep var olduğunu ortaya koyuyor. Dansın sesi izleyiciyi şehirde, doğada, evde... Nerede olursa olsun kucaklıyor. Sessizliği sese, hareketsizliği ritme, sınırları yeni başlangıçlara, yalnızlığı birlikteliğe dönüştürüyor. Su Güzey Veda, İsmet Köroğlu Özgür Sokaklar, Gizem Erdem Anlık, Serhat Kural Beyaz, Beril Şenöz ? ile başlayan seri; 31. Akbank Caz Festivali kapsamında Şehrin Caz Hali'nde Dans Hep Var söylemiyle caz ve dansı festivalin konser mekanlarında bir araya getirmiş; Chiara Giorda/Galataport Paket Postanesi, Can Gökdoğan/Müze Gazhane, Bengi Yörük/ Swissotel Sultanpark ve Gizem Bilgen/ Tersane İstanbul performansları ile devam etmişti. Kasım ve Aralık aylarında ise Belgrad Ormanı, Beyoğlu, Garipçe Köyü, Karaköy, Galat, Balat gibi şehrin farklı noktalarında dansla izleyiciyi buluşturan yeni performanslar hayata geçiyor.


Elidor'un açık artırma ile satışa çıkan #DedimOlabilir duvar resminin NFT versiyonu sahibini buldu. Satışın tüm geliri Toplum Gönüllüleri Vakfı'na aktarılarak, 14 genç kadının daha eğitim bursu ile hayallerine yaklaşması desteklenmiş oldu. NFT satışından elde edilen gelirle birlikte Elidor'un Kendi Yolumuzda projesi kapsamında burs desteği verdiği genç kadınların sayısı 246'ya yükseldi. Genç kadınları hayallerine giden yolda destekleyen Elidor'un Kendi Yolumuzda projesi kapsamında Toplum Gönüllüleri Vakfı yararına açık artırma ile satışa çıkan Dedim Olabilir NFT'si alıcısını buldu. Elidor'un Kadıköy Meydanı'nda mural sanatçısı KienArt iş birliğiyle hayata geçirdiği duvar resminin NFT versiyonu olan dijital sanat eseri, 1 ETH değerindeki teklifi karşılığında Ninja Squad'ın oldu. Satıştan elde edilen gelir ise TOG Gençlik Burs Fonu'na aktarılarak on dört genç kadının daha eğitim bursundan faydalanmasına imkan tanıdı. Böylece, Elidor'un Kendi Yolumuzda projesi kapsamında desteklediği toplam bursiyer sayısı 246'ya ulaştı. Elidor, Ebrar Karakurt'un yer aldığı Dedim Olabilir kampanyasının ardından Twitter'da kampanya etiketini kullanan ve çocukken çizdiği resme, Pembe saçlı kız mı olur? denilince nasıl yarım bıraktığını anlatan Elanur Yılmaz adlı genç kadının hikayesini bir duvar resmi ile tamamlamıştı. Bugün başarılı bir bilim insanı olan Dr. Elanur Yılmaz'ın yaklaşık 25 yıl önce yarım bıraktığı pembe saçlı kızlar resmi mural sanatçısı KienArt'ın yorumuyla Kadıköy Meydanı'nda mutlu bir anıya dönüştü. Proje sayesinde Türkiye'de ilk defa bir hızlı tüketim markası, kendi adını taşıyan bir NFT tasarımına imza atmış oldu. Unilever Saç Bakım Kategorisi Pazarlama Müdürü Kerem Dıramca, proje hakkında;Projemiz ile Türkiye'de markalı bir NFT eseri üreten ilk hızlı tüketim markası olduk. NFT satışının sağladığı burs desteği sayesinde 14 genç kadın daha artık hayallerine bir adım daha yakın. Aldığımız tepkiler ve olumlu geri bildirimler ne kadar güzel bir amaca dokunduğumuzu hatırlatır nitelikte. Bizim Elidor olarak çok değer verdiğimiz bir marka amacımız var: genç kadınların hayallerine ulaşmalarını desteklemek. Genç kadınları hayallerine giden yolda destekleyen Kendi Yolumuzda projesi kapsamında Ebrar Karakurt ile birlikte 'Dedim Olabilir' demiştik. Reklam filminin yayına girmesiyle sosyal medyada #dedimolabilir etiketi ile pek çok hikayeye ses olduk. Genetik bilimci Dr. Elanur Yılmaz'ın dikkatimizi çeken hikayesi sayesinde pembe saçlı kızların olduğu muhteşem bir duvar resmini kapsayan projemiz, NFT'ye dönüşerek açık artırmaya çıktı ve genç kadınlara burs kaynağı sağladı. NFT'mize teklif vererek açık artırmaya katılan ve kampanya boyunca paylaşımlarıyla destek veren herkese teşekkür ediyoruz. dedi. Toplum Gönüllüleri Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Didem Duru ise, 19 yıllık geçmişiyle 'gençlerin öncülüğünde, yetişkinlerin rehberliğinde' mottosuyla ilerleyen bir sivil toplum kuruluşu olarak dijital dönüşüme, dijitalleşmenin getirdiği yeniliklere hızlı adapte olabilmek bizim önceliklerimizden biri. Elidor ile genç kadınları desteklemek amacıyla çok güzel bir projeye imza attık. Kendi Yolumuzda projesiyle başlayan iş birliğimizi 'Dedim Olabilir' NFT'siyle taçlandırdık. Birlikte sivil toplum alanında başarılı bir yeniliğe imza attık. NFT satışından elde edilen gelirle 14 genç kadına daha eğitim bursu sağlayarak toplam bursiyer sayımızı arttırdık. Ayrıca ilk NFT iş birliğimizin başarıyla sonuçlanması, bir sivil toplum kuruluşu olarak teknolojinin çabalarımıza nasıl katkı sağlayabildiğini de gösterdi. NFT dünyasına böyle bir iş birliğiyle adım atmak, sivil toplumun gelişmesi ve güçlenmesine yönelik yenilikçi bir adım oldu. şeklinde konuştu.


Sahne sanatlarından özellikle tiyatro alanında bağımsız tiyatrolara yeterince devlet desteği yapılamıyor olması devletin kurumları ile bağımsız tiyatrolar arasında bir dengesiz büyümeye işaret etmektedir. Buradaki dengesizlik, bağımsız tiyatroların yeterince kamusal kaynağa ulaşamadığı için normal büyüme seyrine girememesi, çok sayıda bağımsız tiyatronun belli bir süre sonra kapanmasına, sigorta ve vergi borçlarını ödeyemez duruma düşmesine neden olmaktadır. Bu sorunun önemli bir kısmı, sanata olan talebin sanat arzı kadar artmaması durumu ile açıklanır. Sanatçı sayısı gittikçe artmaktadır, buna karşın, sanata olan talep sanatçı arzı kadar artmamaktadır. Bu durumda piyasa mekanizması bazı sanatçıların sanat alanında istihdam edilmesine imkan vermez çünkü birçok sanatçı sadece sanat yaparak geçinemez ve ikinci, üçüncü işleri yapmak durumunda kalırlar. İkinci ve üçüncü işlerde çalışınca da sanat üretimi yapmaya zaman kalmaz ve sanatçı sanat piyasasında çalışmaktan çekilir. Bu durum kaynakların israf edilmesi demektir. Yetenekli bir sanatçının iş bulamaması sonucu sanat alanından çekilmesi, sonraki kuşakları da sanatçı olma konusunda hiç de özendirici olmamaktadır. Sanatsal yeteneklerin israf edilmesi hem iktisadi etkinliği bozacak hem de daha önceden tutunmuş olan sanatçıların kıtlık rantını artıracaktır. Bu durumda devlet, çeşitli şekillerde sanat alanına girebilir. Devlet sanat ilişkisi, her zaman olumlu sonuçlar doğuracak şekilde cereyan etmeyebilir. Devlet müdahalesi yeni rantlar yaratabilir ya da politik kutuplaşmaları artırabilir. Bu konuda kolay çözümler maalesef yoktur. Bunun yanında hem toplumsal refahı hem sanatçılar arasında gelir dağılımını daha dengeli durumu getirmek hem de politik kutuplaşmaları azaltmak için birkaç öneride bulunmak mümkündür. Devlet ve sanat ilişkisinin birkaç boyutu vardır: Bunlardan biri devletin uyguladığı sansürdür. Sanatçılar, devlet sanata karışmasın derken çoğunlukla sansürün olmamasını kastetmektedirler. Ressam Abidin Dino'dan yapılan yukarıdaki alıntıda devlet-sanat ilişkisinin sansür ve siyasi güç ilişkisi vurgulanmaktadır. Bu durumda hem sanatçı hem de devlet ne yaptığını bilmekte, devlet sanatçıyı zorlamaktadır. Sanatçı ile devlet arasında bir görüş farklılığı bir çatışma vardır. Sansür toplumsal refahı azaltır çünkü halkın talebi devletin zorlamasıyla kısılmaktadır. Devletle sanat arasındaki ilişkinin başka bir boyutu da devletin mali ve iktisadi olarak sanat sektörünü/alanını desteklemesi durumudur. Batı ülkelerinde devlet sanat ilişkisinden genellikle bu boyut anlaşılmaktadır (Baumol ve Bowen, 1965, 1966; Heilbrun ve Gray, 2004). Burada, sanat üretiminin bağımsız sanatçılar tarafından yapılması, sanatçıların veya sanat kurumlarının çeşitli mali teşviklerle desteklenmesi kastedilmektedir. Bağımsız sanatçılar terimi de sanatçıların devlet memuru olmaması durumunu ifade etmektedir. Sanatçılar ile devlet arasında bir çatışma değil, bir uzlaşma zemini yaratılmıştır. Bir üçüncü boyut daha var ki bu boyutta devletin sanat alanında, üretimi doğrudan kendisinin gerçekleştirmesi söz konusudur. Bu durumda devlet, okul ve hastane kurar gibi kültür kurumlarını kurmakta ve çalıştırmaktadır. Bu durumda ise devlet ile sanatçılar iç içe geçmiştir; devlet ile sanatçılar çatışmanın aksine, sanatçı devletin temsilcisi konumundadır. Bir de her devletin bir resmi görüşü, ayrıca da hükümetin mevcut politikaları söz konusudur. Bazen bu ikisi birbiriyle çatışabilir. Eğer bir de devletin sanat alanındaki varlığından dolayı bağımsız sanat gelişemiyorsa devletin fiyat politikalarıyla rekabet edemiyorsa bu durumda sanat takipçileri sadece devletin sunduğu ya da bir anlamda dayattığı sanat ürünlerini tercih edecektir. Sanatsal tercihler de deneyim sonucu yerleştiğinden, devlet halkı belki bir sanat türüne ya da anlayışına alıştırmaya ve tercihlerini o yöne doğru kontrol etmeye veya yönlendirmeye bilfiil çalışmış olacaktır. Bu durumda da kaynaklar doğru kullanılmıyor, toplumsal refah maksimum olmuyor demektir. Yukarıda devlet sanat ilişkisinin üç boyutundan Türkiye açısından en zayıf olan kısmı ikinci boyutudur; en azından sahne sanatları bakımından öyledir. Birinci ve üçüncü boyut Türkiye'de görece daha çok gözlenen bir durumdur. Bu iki boyutun daha çok gözlenen bir durum olmasının nasıl bir sakıncası olabilir ki diye bir soru akla gelebilir. Bu sorunun yanıtını Türkiye örneğinde en iyi yanıtlayan alan sahne sanatları alanıdır. Sahne sanatlarından özellikle tiyatro alanında bağımsız tiyatrolara yeterince devlet desteği yapılamıyor olması devletin kurumları ile bağımsız tiyatrolar arasında bir dengesiz büyümeye işaret etmektedir. Buradaki dengesizlik, bağımsız tiyatroların yeterince kamusal kaynağa ulaşamıdığı için normal büyüme seyrine girememesi, çok sayıda bağımsız tiyatronun belli bir süre sonra kapanmasına, sigorta ve vergi borçlarını ödeyemez duruma düşmesine neden olmaktadır. Bu durumu çözmek için bu kısa yazıda ayrıntılarına çok girilemeyecek genel bir model önerisi, sanatların politik olma derecesi kriteri göz önünde tutularak yapılabilir. Öncelikle sanatların bazı kriterlere göre sınıflamasını yapalım. Bu sınıflama elbette bizim amacımıza göre yaptığımız bir sınıflamadır. Sanatçılar muhtemelen başka türlü sınıflamalar yapmaktadır. Bunun yanında politik ekonomi açısından bizim burada yaptığımız türden sınıflamanın yapılamaz olduğunu iddia etmek ise mümkün değildir. 1. Yazıya söze dayanan / Yazıya-söze dayanmayan sanatlar. 3. Piyasa mekanizmasına entegre olan / olmayan sanatlar. Yukarıdaki sınıflama kriterlerinden en sağlamı ve tartışmaya mahal bırakmayanı ilk kriterdir. Bazı sanatlar yazıya ve söze dayanır. Edebiyat, sözlü müzik, sinema, tiyatro, vb. Bazı sanatlar ise yazılı metne ve söze dayanmaz; resim, heykel, içinde söz olmayan müzik senfonik müzik gibi, kaligrafi, el sanatları, vb. İkinci kriter de görece sağlam bir kriterdir. Bazı sanatlar bireysel çalışmaya uygundur; edebiyatın her türü, resim, heykel gibi. Bunun yanında bazı sanatlar da grup, ekip çalışmasına uygundur; tiyatro, opera-bale, korolar, senfonik müzik, sinema gibi. Şimdi burada devlet sanat ilişkisi bakımından önemli olduğunu düşündüğümüz bir boyutu vurgulamak gerekecektir: Yazıya söze dayanan sanatlar genel olarak yazıya söze dayanmayan sanatlara göre daha politiktir. Politik olmak demek politik mesajlar verme kabiliyetinin yüksek olması demektir. Yazı ve sözü kullanan sanatlar, akla da çok uygun olduğu gibi, sözsüz sanatlara göre daha çok politik mesaj verebilir. Şöyle bir örnek, konuyu anlamamızı kolaylaştırır; tarihte yasaklanan klasik müzik konseri sayısı, yasaklanan film, tiyatro ve rock konseri sayısından çok azdır. Son yıllarda tehdit edilen sanatçılar arasında şarkıcılar, oyuncular, klasik müzik sanatçılarından daha fazladır (Art Under Threat Report, 2016) Neden acaba? Politik olma derecesindeki kriterin söz ve / veya yazı olması çok anlaşılır bir durumdur. Şimdi bu sınıflamadan sonra, devlet eğer doğrudan sanat üretim alanına girecek ise devlet ile sanatçının iç içe geçmiş olduğu, sanatçının devleti temsil ettiği durum oluşacak ise devlet politik olma derecesi en düşük sanat alanında ve aynı zamanda piyasa mekanizmasına entegre olmamış sanatlarda doğrudan sanat alanına müdahale etmelidir. Türkiye'de opera, bale, modern dans, senfonik müzik, klasik Türk müziği gibi sanat alanlarında devlet doğrudan üretim faaliyetinde bulunabilir, memur sanatçı çalıştırma yolunu seçebilir. Bunun yanında diğer sanat dallarında, politik olma derecesi yüksek sanatlarda, sanatları desteklemesin mi? Bu durumda da devlet sanatı destekler, desteklemelidir. Bu desteğin yapılış biçimi ve desteğin hangi kamu kurumları ya da kuruluşları tarafından yapılacağı önemlidir. Devlet politik olma derecesi yüksek olan sanatları da destekler ama bu destek sanatın doğrudan üretiminin merkezi yönetim tarafından yapılması anlamına gelmez. Memur sanatçı modeli burada çok tartışmalara neden olmuştur. Başka destek türleri vardır. Ayrıca, bu destekler bu durumda merkezi yönetim tarafından değil, yerel yönetimler tarafından yapılmalıdır. Sonuç olarak bu kısa yazıda, devletin hangi sanatı nasıl destekleyebileceğine ilişkin bir düşünme eyleminde bulunduk; konunun ayrıntısı daha uzun ve verilere dayalı yazılarda incelenebilir. Baumol, W. J. ve Bowen W. G. (1965) On the Performing Arts: The Anatomy of Their Economic Problems. American Economic Review, 55: 495-502. Baumol, W. J. ve Bowen W. G. (1966) Performing Arts-The Economic Dilemma. The Twentieth Century Fund. New York. Dino, A. 1987. Sanatta sansüre paydos demek lazım, Cumhuriyet Gazetesi röportajı 14.11.1987. Heilbrun, J ve Gray, C. M. 2004, The Economics of Art and Culture, Second Edition, Cambridge University Press, Cambridge, UK.


Erbil, kendisiyle özdeşleşen çizgilerini, kendi söylemiyle öteden beri uygarlık kenti, görsel sanatların tapınağı Bodrum'da sanatseverlerin seyrine sunuyor. Türk resim sanatının yaşayan en önemli temsilcisi sayılan Devrim Erbil, özgün yorumlarıyla bilinen, sanata ilk atıldığı zamandan günümüze kadar hep adından bahsettiren bir sanatçı. Eserleri genelde çizgi, renk ve dokunun oluşturduğu kompozisyonlardan oluşur. Geleneksel Türk ve Doğu resmini, Batı resim geleneği ile en iyi harmanlayan ressamlardan olan Erbil, en çok İstanbul, Anadolu ve doğa temalarını işlemiştir. Türk resmini başka bir kulvara taşıyarak, taklit edilemeyecek şekilde modernleştirerek, resme ritim ve titreşim gibi yenilikler katmıştır. Soyut anlatımın dikkat çeken sanatçılarından olan Devrim Erbil'in öncelikli olarak İstanbul Resimleri, Ritmik Kurgu ya da Ritmik Titreşim adlı eserlerinin daha çok dikkat çektiğini söyleyebiliriz. Sanat çevrelerinde Resmin Şairi olarak anılan Erbil, 1960'lı yıllarda doğa, ağaç gibi motiflerden yola çıkarak başladığı resimlerini bir süre sonra minyatür sanatının kompozisyon düzenlerinden etkilenerek kuş bakışı bir açıyla kompoze etti. Bu kompozisyonlarında çizgisel ağırlıklı çalıştı. 1960'ların sonlarında bu anlatım biçimini İstanbul'un kent görünümleriyle harmanladı. Bu sanat anlayışı ile 1976'da Anadolu Kasabası, 1977'de Anadolu İzlenimleri ve İstanbul resimlerini, 1977'den sonra kent, insan ve doğa görünümleri olan, mavi rengin egemen olmaya başladığı kuşlar konulu eserlerini gerçekleştirdi. Bu yıllarda Grafik kökenli kompozisyonlar kuran Erbil'in sonraki dönemlerinde, boyanın işin içine girmesiyle nakış kökenli bir resim anlayışı başladı ama eski resimlerindeki duyarlılık değişmedi. 1956 yılından bugüne kadar seksenin üstünde kişisel sergi açan Devrim Erbil, yurt dışında toplam 38 sergi açtı. Bunun dışında yurt içi ve yurt dışınde birçok karma sergiye katıldı.


Ekim ayında ilk defa kapılarını açacak olan G&G Sanat Merkezi, Çağdaş resim sanatının Türkiye'de ki en önemli temsilcilerinden Devrim Erbil'in ÇEŞİTLEMELER temalı sergisini 2 Ekim 2 Kasım tarihleri arasında izleyicilerle buluşturacak. Ressam Güher Elçiçek tarafından açılacak G&G Sanat Merkezi, yepyeni bir heyecanla, sanata öncülük ederek Anadolu yakasının en önemli merkezlerinden olmaya aday. İlk açılış sergisini, Türk resminin en önemli temsilcilerinden olan Devrim Erbil'in 'Çeşitlemeler' sergisi ile yapacak olan merkezin galeri mekanında, sanatseverler, sanatçının çeşitli dönemlerine ait pentür, baskı ve halı eserlerinden oluşan geniş bir seçkiyi izleyecekler. Anadolu yakasında Çiftehavuzlar' da Beyaz Köşk' de açılacak G&G Sanat Merkezi, yıl boyunca sergiler, seminerler, workshoplar, söyleşiler ve kurslarla sanatseverlere ve genç yeteneklere kapılarını açacak. Merkez, Türk ve dünya sanatının önemli isimleri ile gerçekleştirilecek sergilerin yanısıra, resim, seramik, gravür atölyeleri ile birlikte sanatseverlerin hizmetine açılmış olacak. Bünyesinde nitelikli eserleri barındıracak ve bunları sanatseverlere ulaştıracak. Sanatseverler Beyaz Köşk'ün her katında farklı disiplinlerle buluşarak, yüzyıllık çam ağaçları bulunan bahçesinde rahatlıkla kahvelerini yudumlarken, sanatçılarla sohbet olanağı bulacak, isterlerse çeşitli kurslara da katılabilecekler. Küratörlüğünü Ressam Ahmet Özel'in yaptığı, G&G Sanat Merkezi'nde düzenlenen Devrim Erbil' in ÇEŞİTLEMELER sergisi 2 Ekim 2 Kasım tarihleri arasında hergün 11:00 -18:00 saatleri arasında ziyaret edilebilir.


#13 Harikadan başka ne denebilir ki! #15 Çarşafın hangi tarafını tuttuğunuzu şaşırmayın diye! #18 Çıkış işareti hiç bu kadar gerçekçi olmamıştı!


OUCHHH Studio yaratıcı sanatçılarından, Yıldız Teknik Üniversitesinin genç akademisyeni Eylül Duranağaç ile gerçekleştirdiğimiz beyin jimnastiğine müsait dijital sanat sohbetine başlıyoruz. Üniversitede sinema TV ve görsel iletişim tasarımı okurken Extended Cinema ile ilgileniyordum. Extended Cinema, sinemanın sınırlarını zorlayan ve izleyici ile ekran arasındaki geleneksel tek yönlü ilişkiyi reddeden; film, video, multimedya performansını veya kapsayıcı bir ortamı tanımlamak için kullanılan bir terim. İhsan Derman dönemi öğrencileri olarak çok vizyonlu bir eğitimden geçtik. Kendisinin Türkiye'de dijital sanat alanında gelişimindeki rolü çok büyüktür. Yan dal yaparken, Orhan Cem Çetin, Esen Karol, Atıf Akın, Fatih Özgüven, Feride Çiçekoğlu, Tuna Erdem ve birçok değerli hocanın vermiş olduğu multidisipliner eğitimle; tipografiden analog kamerayla film çekmeye, senaryo yazmaktan dijital sanat eseri tasarlamaya kadar çok geniş kapsamlı bir eğitim aldım. Bu multidisipliner yaklaşımla sanat, bilim ve teknolojiyi entegre etmeye başlayarak verilerle olan yolculuğum da başladı. Yapay zeka algoritmalarını kullanırken insan yaratıcılığının müdahalesine önem veriyoruz. Bizi üretimimize götüren sanatsal yolculuğumuzun son ifadesi, yapay zeka sanatı tarihindeki kültürel rolümüz çok önemli. İnsanlığın sanatsal, yaratıcı ifade için araçlar oluşturma ve kullanma arzusunun eskilere dayandığını düşünecek olursak bilimsel fikirler 15. yüzyılda Rönesans sırasında uzun zamandır sanata ve sanatçılara ilham kaynağı olmuştur. Bu bağlamda, insanlık tarihinin en erken evrelerinde bile sanatsal yaratıcı ifade için uygun araçları yaratmak ve geliştirmek amacıyla en ileri teknolojiyi kullanmayı hedeflediğimiz bir yaklaşım söz konusu. Eskiden sanat üretiminde çekiç ve çiviyi malzeme olarak kullanırken günümüzde algoritma ve veriyi malzeme olarak kullanıyoruz. İnsan ve makine algısındaki evrimi, sanat, bilim ve teknoloji ekseninde güçlendiriyoruz. Biz stüdyo olarak projelerimizde, öğrenme algoritmalarının yeteneklerinden yararlanan, etkileşimli üretim sistemlerini kullanarak yeni performatif ve algoritmalar üzerinden yaratıcı insan müdahalesine önem veriyoruz. Mevcut yöntemlerin, insan yaratıcılığının ve insan müdahalesinin sınırları arasında bilim, sanat ve teknoloji ekseninde projeler üretiyoruz. Ferdi Alıcı'nın fikridir. Anlam ifade eden bir kelime kullanmak istemedik. Herkesin bir dereceye kadar tanıyacağı ama insanların Bu tam olarak ne anlama geliyor? diye merak etmesine neden olacak evrensel bir isim arıyorduk. İsimlerin önde olduğu değil de sanatımızın önde olduğu bir yaklaşımı daha doğru buluyoruz. Bireysel olarak değil 'Ouchhh' olarak tanınmak bilinçli bir tercih diyebilirim. Bir makine ünlü bir tabloyu boyadığında bunu insan kültürünün veya yaratıcılığının mevcut ürünlerinin yeniden üretimi olarak tanımlayabiliriz. Bu nedenle çalışmalarımızda, stüdyomuzun da araştırma konusu olan yapay zeka algoritmalarını kullanırken insan yaratıcılığının müdahalesine önem veriyoruz. Bizi üretimimize götüren sanatsal yolculuğumuzun son ifadesi, yapay zeka sanatı tarihindeki kültürel rolümüz, bizim için çok önemli. Bu değerler olmasaydı, Pollock ya da Mondrian'ın resimlerini hiçbir sanatsal değeri olmayan ilginç soyut desenler, geometrik şekiller olarak görürdük. Pollock ve Mondrian'ın resimlerini, sanatçının onları üretmeye götüren yolculuğunun son ifadesi, resim tarihi içindeki kültürel rolü olarak ele aldığımızda tüm algının değiştiğinden bahsedebiliriz. Bu yüzden, üretken bir DNN 'i bazı veriler üzerinde eğitmek ve ardından rastgele görsel örnekler almakla ilgilenmiyoruz. Sanatsal bir yaklaşım olarak, manuel kürasyonu bir stüdyo olarak önemsiyoruz. Projelerimizde, manuel kürasyon ve özel veri kümelerinin oluşturulmasıyla ilgileniyoruz. Elde ettiğimiz yapay zeka çıktılarını kendi estetiğimizle birleştirerek çoklu estetiğe sahip bir hikaye anlatımını kullanmayı tercih ediyoruz. Projelerimizi deneyimleyen insanlar, yapay zekanın onlara bir şeyler anlatmaya çalıştığını hissediyor ve ürettiğimiz projeleri kolayca tanıyorlar. İzleyenle duygusal bir bağ kuruyoruz diyebilirim. İnsanların eserle doğrudan bağ kurabilmesi bizim için çok önemli. Çünkü insanlar, bir algoritmanın ya da makinenin ürettiği eseri ruhsuz olarak nitelendirme eğilimindelerdir. Yaptığımız işlerin estetik değerlendirmesinde, insanlar ve makineler arasında duygusal bir köprü oluşturmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Aksi takdirde, reprodüksiyon işlerin ya da algoritmalarla gelişigüzel görsel çıktılar elde etmenin sanat anlamında bir değeri yoktur. Konular, tasarlamak istediğimiz eserlere göre değişiyor. Pratik olarak dünyamızın izlediği benzersiz evrimsel yol veya bilim kurgu filmleri, yıldızların çekirdeklerinde meydana gelen nükleer füzyon gibi mikro ve makro her şeyden ilham alabilirim. OUCHHH Studio olarak her zaman yeni şeyler yaratmak için sınırları zorlamayı seviyoruz. Devasa madde kümelerini bir araya getiren yerçekimi kuvvetleri, akademik araştırma makaleleri, bilimsel keşifler, sanat tarihi, matematik, fizik gibi konular ekseninde akademik karşılığı olan konulara değiniyor ve eserler üretiyoruz. Daha çok dünya temelli zekanın uzak geleceği ile ilgileniyorum. Dünya dışı zeka ve evrendeki yaşamı sorgulamamın bir yansıması olabilir. Teknolojinin gelişimi ve erişiminin kolaylığı sanat alanında yaratıcı ifadeye de yansıyor. Dünyanın herhangi bir yerinde, internet erişimi olan herkes, sanata büyük ölçüde erişebiliyor. Sanatçılar her zaman kendilerinden ve çevrelerindeki dünyadan beklenenin sınırlarını zorlamıştır. Bu erişebilirlik ve teknolojinin gelişimine paralel olarak dijital sanat da heyecan verici gelecek potansiyeli ile gelişmeye devam ediyor. Dijital sanatın farklı biçimlerini sergilemek için müzeler açıldı. Usta sanatçıların eserleri blokzincir altyapısını kullanan ve merkeziyetsiz bir yapıda kurulan platformlarda sergileniyor. Tüm bunlar dijital sanata başka bir boyut kazandırdı. Bu bağlamda, dijital sanatın Metaverse'in mimarı olduğundan bahsedebiliriz. Sanat ve ona verilen değer, içinde barındırdığı koleksiyonerlik kavramıyla birlikte değerlendirildiğinde potansiyel sahibinin eserleri ne kadar değerli gördüğü önemsenir. NFT'den önce, dijital sanat kolayca yeniden üretilebilirdi ama artık tıpkı diğer sanat türleri gibi özgün bir hale geldi. İnternetin decentralized yani merkeziyetsiz ve peer to peer yani eşten eşe olacak şekilde kullanılabilen, tamamen blokzincir destekli ve kişiselleşmiş hali, gücün yaratıcıya kaymış gibi göründüğü bir yerde gelişebilirse sanatçıların zevk alabileceği bir dünyanın kapıları aralanmış olacak. Türkiye özelinde, kronolojik ve tür olarak tam bir tasnifi olmasa da Türkiye'de dijital sanat uzun zamandır varlığını sürdürüyor. Teoman Madra, Hamdi Telli, Reha Bilir, Orhan Cem Çetin, Muammer Fevzi Bozkurt gibi çok değerli sanatçılar ve akademisyenler dijital sanat, dijital fotoğraf ve medya sanatı alanında birçok eser üretmişler. Üretmeye de devam ediyorlar. Dünyanın en iyi dijital sanatçıları ve medya sanatçılarının arasında biz dahil birçok Türk sanatçının olması, Türkiye'de dijital sanat alanının gelişimine öncülük etmektedir. Ek olarak, dijital sanatın gelişimine katkı sunacak platformların oluşturulması yeni sanatçıların kendilerini görünür kılmasına yön veren çalışmalar yapılması, Türkiye'de dijital sanat alanını başka bir boyuta taşıyacaktır. Dünyadan Ash Thorp, Sofia Crespo, Helena Sarin diyebilirim. Stüdyo dahilinde ve kişisel olarak aldığım birçok ödül var. Bunlardan bazıları arasında; Annual 2022 Awards, Uk, Young Gun Award (YG 18) Art Directors Club, New York, Red Dot Design Award, ADC Awards New York, German Design Award, Ars Prix Electronica gibi dünya çapında prestijli ödüller yer alıyor. Benim için en önemli olan ise New York'ta düzenlenen Young Guns ödülüydü. Yıllar içinde aralarında Stefan Sagmeister, Rei Inamoto, Jessica Walsh gibi birçok dünyaca ünlü yeteneğin kazanmış olduğu ödülü kazanan ilk ve tek Türk sanatçıyım. Yakın zamanda da İngiltere'de düzenlenen Creativepool Annual Ödüllerinde Next Gen of Talent of the Year seçildim. Frank Herbert'ın Dune evrenine Ready Player One 'ı entegre ettiğim bir dünya olurdu. Medieval ve sci-fi estetiğinin geleneksel sanat ve dijital sanatı temsil ettiği çoklu evrenler olarak tasarlanmış bir gezegen hayal ederdim. DNN: Yapay Sinir Ağları da denen Derin Sinir Ağları, her katmanın görüntü, ses ve metin anlamını taşıyan temsil ve soyutlama gibi karmaşık işlemleri gerçekleştirebileceği ağ türleri. Frank Herbert'ın Dune Serisi: 1920-1986 yılları arasında yazarı Frank Herbert'a Hugo ve Nebula ödülleri getiren, dünyada 15 milyondan fazla satan altı kitaptan oluşan bilimkurgu roman serisi. Bilimkurgu dünyasının kült roman serileri arasında kabul edilir. Ready Player One: Steven Spielberg'ün yönettiği bilimkurgu filmi. 2045 yılında dünya yaşanmaz bir hale gelir. İnsanlar gündelik hayat dertlerinden uzaklaşabilmek için OASIS adlı bir sanal gerçeklik oyununa kaçar. OASIS dünyasının mucidi James Halliday öldükten sonra ortaya çıkan bir videoda, OASIS dünyasının içindeki bir yere bir 'anahtar' gizlediğini, onu bulanın hem 500 milyar dolara hem de OASIS dünyasının kontrolüne sahip olacağını anlatır. Oyundaki herkes anahtarı aramaya başlar. Colombus, Ohio'da yaşayan genç Wade Watts da bu yarışa katılır ve başarısıyla OASIS şirketinin yöneticilerini endişelendirir. Şirket oyunda ve gerçek hayatta Wade'i durdurmaya çalışır. Medieval ve sci-fi estetiği: Ortaçağa özgü bilimkurgu estetiği.


Zet, Amsterdam merkezli bir elektronik müzik bestecisi ve DJ, düzenli olarak canlı performanslarını da Amsterdam'da gerçekleştiriyor. Zet, gelecekte Metaverse'in herkesçe ulaşılabilir olmasıyla birlikte, NFT'ler sayesinde merkeziyetsiz bir ortamda müzisyenlerin direkt dinleyiciye ulaşmış olabileceğini öngörüyor. Pandemi dolayısıyla dijital canlı performansların artmasının da gelecekteki konser algımızı şimdiden değiştirmeye başladığını ifade ediyor. İçerik ve teknik olarak ayırmam gerekecek bu soruyu. Teknik olarak baktığımda müzik ve sinema, dijital dünyayı ilk deneyimleyen sanat kolları oldu. İlk dijital yenilikler, üreticinin kayıt yükünü maddi ve zamansal ve buna bağlı mekansal olarak hafifletmek adınaydı. Daha öncesi var ama kişisel bilgisayarların işlemcilerinin ve hafızalarının geliştiği 2000 yılı sonrasında isteyen herkes evinde, kendi bilgisayarında, dijital iş istasyonunda profesyonel bir stüdyoda olması gereken tüm ekipmanların dijital modellemeleriyle bir şarkı yapabilir hale geldi. Bugünden sonrası ise çok renkli çünkü dijital devrim sanat kollarını birbirine entegre etmede de çok büyük rol oynadı. Multidisipliner sanatçılar için büyük olanaklar sağlamış oldu. Örneğin, Jean-Michel Jarre, 1988 doğumlu olsaydı bugün sahnesinde neler yapabilirdi, hayal bile edemiyorum. Gelecekte ise yapay zekanın sınırlarına şaşıracağız diye tahmin ediyorum. İnsanın mana arayışı olduğu sürece, teknik değil, içerik kıymetlenmeye başlayacaktır. Müziğin kaydedilmeye başladığı günden bu yana yaklaşık 150 yıl geçti, son yirmi yıldır da dijital teknolojinin yeni müzik türleri yarattığını görüyoruz. Fasit dairede döner gibi aynı türlerin farklı metotta işlenmiş aranjmanlarını dinliyoruz. Yapay zeka müziğin o tılsımlı yerini yakalarsa ya da endüstrinin tekelci dağıtım sistemi yeni teknolojiler sayesinde değişirse yeni denizlere yelken açabileceğimizi düşünüyorum. Yapay zeka insan reflekslerinin yetişemeyeceği performansı yapabilir, yazılmış tüm besteleri öğrenebilir, bununla algoritma oluşturup en beğeneceğimiz akorları, en iyi notalarla çalabilir. Ama bunlar zaten yapılıyor. Çok sevilip kabul gören parçaların neredeyse hepsi ya bir matematiğe bağlı ya da önceki jenerasyonu etkileyen bir parçadan -esinlenmiş- oluyorlar. Her on yılda, birkaç on yıl öncesindeki armonileri duyuyoruz. Ben bir DJ olarak söyleyebilirim ki elektronik müzikte bir yılda beş on yenilikçi parçaya denk geliyorum. Görünür olabilen, özgün parçalar hemen kendi taklitlerini doğurmaya başlıyor. Yapay zeka bu atmosfere teknik olarak değil, içerik olarak katkı sağlayabilirse müziğin seyrini değiştirecektir. Yoksa bugün önümüze sunulan parçaları insan ya da robotun yapmış olması pek önemli değil, yarın da önemli olmayacak, paket gıda gibi. Müziğin endüstri olarak insana ihtiyacının kalmaması, insanın müzik yapmaya ihtiyacını sarsamayacağı için insanlık olduğu sürece insana dair notalar hep çalınacaktır. NFT şu an için görsel sanatlar özelinde gelişiyor, az sayıda müzisyen geleceğin telif sisteminin ilk adımlarını attı, eserlerini sattı, bazı ses bankası şirketleri ürettikleri sesleri NFT sitelerine koymaya başladı. Metaverse denilen evren genişledikçe görsel ve işitsel bütün datanın telif yasası bu sisteme dönecek diye düşünüyorum. Şu an müziği neredeyse tüm dünya dijital olarak dinliyor. Müzisyen, bir dağıtımcı aracılığıyla eserini stream servislerinde yayınlayabiliyor. Eserin korumasını da bu dağıtımcı şirketin yapay zekası sağlıyor. Halihazırda tamamen dijital teknolojiyi kullanan şirket, eserden komisyon alıyor. Yakın gelecekte Metaverse tüm kullanıcıya ulaştığında dağıtımcı ve telifleri koruyan bu şirketin işini NFT yapıyor olacak. Bu, müzisyenleri çok daha özgür bir alana bırakacak. Bu konuda beni heyecanlandıran bir projenin takibindeyim. NFT ile çeşitli sanatçıların eserlerini lisanslamaya başladılar. Projenin devamında Blockchain üzerinde bir stream uygulaması başlatacaklar ve kullanıcıların ödedikleri meblağ, dinledikleri eserlere göre eşit bölünüp dağıtılacak. Muazzam, merkeziyetsiz bir ortamda müzisyen direkt dinleyiciye ulaşmış olabilecek. Tabii büyük şirketlerin pastadaki son dilimlerini kaybetmemek için neler yapacaklarını düşündüğümde gelecek distopyaya dönebiliyor. Bunu birlikte göreceğiz. Müzisyenlerin en çok beslendiği yer olan sahnelerden uzak kalmaları hem maddi hem psikolojik olarak yıkım yarattı. Zaruri ihtiyaç olarak ortaya çıkan dijital konser deneyimleri ise gelecekteki canlı performans/konser/parti algımızın bebek adımları gibi. Nasıl ki bir müzisyen bugünün teknolojisiyle bir bilgisayar ve ses kartıyla yaptığı müziği herkese duyurabiliyorsa yarın da canlı performansını görsel bir şölenle herkese izletebilecek, bu gelişmeler müzisyenlere yarar sağlayacak.


Emin Alper'in Kız Kardeşler filmindeki başarılı performansı ve son dönemde Aşk 101 ve Yargı dizilerinde canlandırdığı karakterlerle tanıdığımız oyuncu Ece Yüksel'e sanatta dijitalleşme ve oyunculuğun dijitalleşmeden nasıl etkilendiğini sorduk. Pandeminin de etkisiyle yeni arayışlar içine giren tiyatro, dijitalleşmenin verdiği imkanlar sayesinde bu süreçte izleyicilerle farklı platformlar üzerinden buluşmayı başardı. Yüksel'e göre sanatta dijitalleşme bir tehdit değil, aksine yeni keşiflere imkan sağlayacak. Her sanat dalı gibi oyunculuk da gelişen teknolojiyle birlikte yeni formlara evriliyor. Aslında oyunculuğun çok büyük anlamda dijitalleştiğini söyleyemeyiz bence fakat oyunculuğun seyirciyle buluşma sürecinin dijitalleştiğini kesinlikle söyleyebiliriz. Teknolojinin bize getirdiği yeni yaratım ihtimallerini keşfederek dijitalleşen işler çıkarıyoruz ortaya. Tabii ki oyunculukta dijitalleşmenin en büyük etkenlerinden biri de Covid aslında. Bildiğiniz gibi tiyatrolar çok uzun bir süre kapandı ve tiyatro devam edebilmek için yeni imkanlar aradı. Bu arayış süresince de çeşitli dijital platformlar üzerinden izleyebileceğimiz oyunlar, performanslar üretildi. Bence bu tiyatronun sınırlarını yeniden keşfetmemizi sağladı. Tiyatro devam edebilmek için yeni yollar ararken kamera hiçbir zaman durmadı hatta dijital platformlar ve televizyon pandemi döneminde belki de en fazla seyirci kitlesine ulaştı. Henüz seyircinin tiyatroda yaşadığı tecrübenin, bilgisayar ortamında kodlanmış bir oyuncu tarafından yaşatılabileceğini düşünmüyorum fakat yazılan kodlarla üretilmiş bir oyuncunun da bir gün bize farklı şeyler hissettirerek izlenebilir bir performans ortaya koyabileceğini hayal edebiliyorum. Bu yüzden de dijital sanatların gelişmesinin klasik sanatı negatif etkileyeceğini değil, tam aksine keşfedilmeyi bekleyen yeni formlara ulaştıracağını düşünüyorum. Ben dijitalleşmeyi bir tehdit olarak görmüyorum. Sanat dinamiktir ve evrilmek onun doğasında vardır ama klasik sanatın her zaman var olacağına dair bir inancım var benim. Bir tiyatro sahnesinde oyunculuk yapmak veya bir seyirci olarak sahnedeki bir oyuncuyu izlemek bize her zaman farklı bir haz verir. Ben bunun; seyircinin ve sahnedeki sanatçının birlikte, aynı anda aynı atmosferi paylaşmalarından ve birbirlerinden etkilenmelerinden kaynaklandığını düşünüyorum.


Çocukluğundan itibaren yoksulluk ve dinmeyen acılarla şekillenen kaderine güçlü sesiyle başkaldıran sanatçı Dilber Ay'ın hayatını konu alan DİLBERAY filminin çekimleri tamamlandı. Ketche'nin yönetmenliğini üstlendiği, Büşra Pekin'in ünlü sanatçıyı canlandırdığı filmin vizyon tarihi ekim olarak belirlendi. Filmden ilk görüntüler geçtiğimiz günlerde yayınlandı. 2019 yılında kaybettiğimiz küçük dev kadın Dilber Ay'ın hayatını anlatan, senaryosunu Nalan Merter Savaş ve Kamuran Süner'in kaleme aldığı DİLBERAY filminde geri sayım başladı. Merakla beklenen filmden yayınlanan ilk görüntüler büyük ilgi gördü. Sesiyle kaderini baştan yazan; hafızalarda iz bırakan şarkılarıyla, hayata karşı dik duruşuyla her yaştan dinleyicinin beğenisini kazanan sanatçının yaşamını çocukluğundan başlayarak satırbaşlarıyla anlatan filmin yönetmenliğini Ketche üstlenirken müziklerde İskender Paydaş imzası var. Erken ölümüyle hayranlarını üzen sanatçıya saygı duruşu niteliği taşıyan DİLBERAY filmi; Aytaç Medya, Fikri Harika Prodüksiyon ve Metronom Film Yapım ortak yapımcılığıyla beyazperdeye taşınıyor. Yetenekli oyuncu Büşra Pekin'in Dilber Ay'ı canlandırdığı filmde Ayberk Pekcan, Nursel Köse, Zeliha Kendirci, Selen Uçar, Deniz Hamzaoğlu, Doğukan Güngör, Deniz Erdoğan gibi birbirinden değerli isimler rol alıyor.


İtalya'nın Umbria bölgesinde, Rönesans'tan kalma Civitella Ranieri Kalesi'nde düzenlenen konuk sanatçı programına katılan Alper Aydın, sıra dışı eserleri ve performanslarıyla öne çıkan genç bir çağdaş sanatçı. Doğadan ilhamla ve doğayla iç içe birbirinden ilginç eserlere imza atan Alper Aydın, izleyeni şaşırtıp düşündürmeyi başarıyor. Doğduğu topraklar sayesinde deniz ve ormanla iç içe bir hayata adım atan, sanatını çocukluğunda içine işleyen doğa sevgisi ve merak duygusuyla biçimlendiren Alper Aydın, genç ve özgün çağdaş sanatçılardan. İtalya'da Umbria bölgesinde tarihi bir kalede düzenlenen Civitella Ranieri isimli konuk sanatçı programındayken ulaşıp söyleşi yaptığımız Alper Aydın, hayata, doğaya ve sanata bakışını anlattı. Aydın, sanatıyla, insana, kendisinin doğanın biyolojik bir parçası olduğunu söylemeye çalıştığını vurguluyor. Ordu'da doğdum. Bütün çocukluğum önünde denizin, arkasında yemyeşil doğanın olduğu bir evde geçti. Böyle bir yerde büyümenin etkisi ile en büyük oyun alanım doğa oldu. Kendimi bildim bileli meraklı ve bir şeyleri parçalayıp yeni şeyler yaratmayı, referanslarla yeni şeyler üretmeyi ve yarım bırakılmış şeyleri tamamlamayı seven bir karakterim. Henüz 8-9 yaşlarında teknik çizim yapardım, tekne ve uçak çizimleri yapıp modeller hazırlardım. Öğretmenlerim yeteneğimin bilincindeydi. Beni güzel sanatlar lisesine yönlendirdiler. Hayatımın en güzel ve disiplinli yılları lise ile başlamış oldu. Şu anki sanatsal bilincimin büyük bir kısmını lise yıllarında kazandım. Lisenin zengin bir kütüphanesi vardı. Sanat tarihi ve sanatçılarla ilgili birçok kitabı okuyup kitaplardaki sanatçıları ruhani montörüm yapmıştım. Üniversiteyi Ankara'da okudum ve resim bilgisini lisede aldığımı düşünerek üniversitede heykel okumaya karar verdim. Üç yıllık süreçte ciddi bir malzeme bilgisi aldım ve bu süreç, bugün birçok farklı sanat pratiğinde gerçekleştirdiğim üretimin temeli oldu. Üniversite son sınıfta İtalya'da Erasmus programına katıldım. İtalya'da olmak, orada eğitim almak sanatla ilgili donanımınıza belli ki önemli katkılarda bulunmuş. Evet, kesinlikle. Bu süreçte Papa'nın heykeltıraşlarından biri olan Giovanni Beato ve dünyaca ünlü performans sanatçılarından Franko Black'den performans eğitimi alma şansım oldu. Avrupa'daki birçok ülke ve müzeyi gezip sanat eserlerini görme fırsatı buldum. Bu zaman diliminde sanat eğitimim tamamlandı. Üniversite bitti ve gerçek anlamda üretim yapmaya başladım. Ankara Gazi Üniversitesinde Türkiye'de Yeryüzü Sanatı konusu üzerine master yaparken başvurduğum Full Art Prize yarışması ile Türkiye'deki en önemli 13 çağdaş sanatçıdan biri seçildim. Gerçek anlamda sanat alanına adım atmam bu yarışma ile gerçekleşti. Bu süreçten sonra İstanbul Modern, Yapı Kredi, İstanbul Bienali gibi birçok etkinlikte yer alma fırsatı buldum. Fransa, Almanya, İtalya ve İstanbul'da düzenlenen konuk sanatçı programlarına katıldım. Birçok kişi benim land art yaptığımı düşünüyor ama aslında ben land art yapmıyorum. Land art, insan tarafından tahrip edilen arazilerin sanat aracılığıyla restorasyonu ile ortaya çıkmış bir sanat tarzı. Ben ise çalışmalarımda insana, kendisinin doğanın biyolojik bir parçası olduğunu söylemeye çalışıyor, hatta hipotezler ortaya koyuyorum. Bu durum birkaç şekilde gerçekleşiyor. Bunlardan birincisi aklıma bir fikir geliyor, bu fikri belirli bir süre düşündükten sonra zihnimde bir karaktere dönüştürüyorum. Bu fikirle konuşmaya başlıyorum. Hangi sanat yöntemi ile hangi malzemenin, nerede var olması gerektiği üzerine uzun süre düşünüyorum. Bu düşünme sürecinin en önemli destekçilerinden biri ise düşünülen fikri en ince ayrıntısına kadar içeren teknik çizimler oluyor. Bir diğer yöntem ise biraz daha hissiyata dayalı. Bazen bir yerde yürürken bir arazi parçasının enerjisini hissediyorum. Onunla sanatsal üretim konusunda iş birliği içine girip araziyi jeolojik, arkeolojik ve sosyolojik olarak araştırıp araziye müdahalede bulunuyorum. Bir diğer üretim formu ise nesnelerin hafızasını görerek o nesneyi, doğru müdahaleler, eklemeler ya da çıkarmalarla bir sanat eserine dönüştürmek oluyor. Aslında her şey doğadan ayrı kalmamla başladı diyebilirim. Bildiğiniz üzere insan neyin yokluğunu çekerse, hayatının merkezine onu koyuyor. Liseyi bitirip gri şehir Ankara'da üniversiteye başladığımda uzuvlarımdan biri eksikmiş gibi hissetmeye başladım. Bulduğum her fırsatta doğup büyüdüğüm yer olan Ordu'ya dönüyor ve oradaki araziyi, sahili, kayalıkları, sanatsal bir bilinç ile okumaya çalışıyor; yeni yerler keşfediyordum. Bunun en büyük sebebi de çocukluğumda üzerimdeki etkisinin ne kadar önemli olduğunu bildiğim doğaydı. Öncelikle biraz işin sürecinden bahsetmek isterim. Cappadox Festivali'nden birkaç ay önce kaybettiğimiz sevgili Fulya Erdemci'nin -ışıklar içinde uyusun- daveti üzerine hiç deneyimlemediğim bir coğrafya olan Kapadokya'da çalışma yapma fırsatı buldum. Araziyi görmeye gittiğimde fark ettim ki Kapadokya'nın kendisi zaten sıra dışı, sürrealist bir etki veriyor insana. Yapacağım hiçbir şeyin bu muhteşem jeolojik yapının üzerine çıkamayacağını ve doğanın en etkili yapı olduğunu bir kez daha anlamış oldum. Kapadokya'daki yaşamın aynısını, bizzat ellerimle yaptığım bir form ile deneyimlemeye karar verdim. O yılki festivalin teması da tam olarak yapmak istediğim şey ile uyuşuyordu: Dünyadan Çıkış Yolları. Kapadokya'daki bacalar da adeta dünyadan çıkmaya çalışan yapılar şeklinde göğe doğru yükseliyorlardı. Ben de orada olduğum süreçte gözlemledim ki ilk önce arılar gelip kovanlarını bu bacalara yapmışlardı. Sonra güvercinler peri bacalarını mesken edinmişlerdi ve onları gören insanlar da bu bacaların iyi birer sığınak olacağını düşünmüş, evlerini, tapınaklarını, şehirlerini bu bacaların içine inşa etmişlerdi. Ben de gördüğüm bu yapılardan yola çıkarak, bunun aynısını deneyimlemek için denemelere başladım. Açık arazide ayaklarımın altından aldığım toprakla bir kubbe inşa edecektim, bunun için ciddi bir mimari okuma yapmam gerekti. Hiçbir destekleyici malzeme kullanmadan sadece topraktan bu formu oluşturmam gerekiyordu. İtalya'daki Panteon Tapınağı'nın kubbesindeki inşa tekniği bilgisini uyguladım. Projeyi gerçekleştirebilmek için, yalnızca bedenimi ve ellerimi kullanacağım için beş ay boyunca spor salonuna gidip bedenimi kuvvetlendirdim. Yaklaşık 2 saat 45 dakika gibi bir sürede 1,5 ton toprağı ayaklarımın altından alıp çevremde bir koza oluşturdum. Kubbe şeklinde, yarısı toprağın dışında yarısı ise içinde olan yapıyı tamamlayıp yaklaşık 20 dakika onun içinde kaldım. Kendi kontrolümde yaptığım bir yapı olduğundan klostrofobik hissetmedim. O karanlığın içinde, o daracık alanda aslında tam olarak yaşamak istediğim şey, içerideki hava bitene kadar orada kalmaktı. Bir noktada, nefes alışverişlerimle 20 dakikalık bir sürede kalbimin atışlarının yavaşladığını hatırlıyorum. Sonra havanın azaldığını fark edip bir delik açıp dışarı çıktım. Eserlerin bir parçası olma durumu bende tatminsizlikle başladı. Lisede resim ve fotoğraf eğitimi almıştım. Resim yapmak çok güzeldi ama dört köşe ile sınırlı olması bir noktada bariyerdi benim için. Fotoğrafta ise gerçeğin bizzat kendisini fotoğraflamak harika ama arada birkaç lens var çektiğiniz şey ile aranızda. Siz her zaman objektifin arkasından bakan kişi oluyorsunuz. Heykelde ise çevresinde dolaşabiliyor, ona dokunup hissedebiliyorsunuz. Ama yine bir eksik vardı. Ben de bu doğrultuda performans ve mimariye yöneldim, bu iki pratiği de aynı düzlemde görmekteyim. Performans ile çalışmanın bizzat kendisi olmak ve mimarinin tam olarak içinde olup bu iki pratiği içeriden deneyimlemek. Bu doğrultuda gerçekten eserlerin içinde bedenimle yer almayı, onların bir parçası olmayı çok seviyorum. Özellikle arazide üretim yaparken eserin karşısında onu uygulayan bir karakter olmak yerine uygulamanın kendisi olmak... Araziye kalıcı bir müdahale yapmak yerine; tıpkı mevsimlerin, ayların, günlerin geçici olması gibi kendinin de geçici olduğunu gösterme isteği ve sonucunda minimalist bir etki yaratmaya çalışarak sadece bedeninle bir eser ortaya koymaya çalışmak amacım. Nuh ismi esere sonradan konuldu. Gemiyi gören izleyiciler Bu Nuh dediler ve ben de işin ismini o andan sonra Nuh olarak anmaya başladım. İşin yapım süreci aslında bu işin hikayesinin önemli bir parçası. Aslında bu gemi formu hep aklımda olan bir çalışmaydı. 2010'da İtalya'da bulunduğumda bu işi gerçekleştirmek için uygun bir enerji ve atmosfer vardı. Çünkü lise hayatım boyunca eserlerinin fotoğraflarına bakıp hayatlarını okuduğum Leonardo, Michelangelo gibi insanların yürüdüğü toprak üzerinde yürüyor, onların baktığı manzaraya bakıyordum. Sadece zamanlarımız farklıydı. Çalışmam, bu sanatçıların bizim hayatımızı daha anlamlı kılmamızı sağlayan ve zihnimizde yeni odalar açan işleri gibi olmalıydı. İlk önce çalışmanın mühendislik olarak detaylı eskizini yaptım. Bu eskiz yaklaşık bir hafta sürdü. Heykel hocam Beato ile eskizi paylaştım ve çok beğendi. Ancak projenin çok uzun süreceğini, Erasmus öğrencisi olmam nedeniyle zaman sıkıntımız olduğunu, ayrıca atölyede bu projeyi gerçekleştirecek malzeme ve materyalin olmadığını söyledi. O an için projeyi bu zaman diliminde yapmak mümkün görünmüyordu. Atölyeden çıkıp tasarım üzerinde yoğun bir biçimde düşünmeye başladığımda bu işin bir şekilde orada gerçek olması gerektiğine karar verdim. Şehri boydan boya yürümeye başladım. Şehirde yürürken şunu fark ettim ki eseri gerçekleştirmek için gerekli olan ilhamım bizzat bu şehrin kendisiydi. Şehri 500 yıl önce inşa eden insanlar, bu yapıları, yolları, çevrede buldukları taşları üst üste, yan yana koyarak inşa etmişlerdi. O halde ben de doğada bulduğum bir materyalle bu gemiyi inşa edebilirdim. Ve şehrin ara sokaklarından geçip şehrin alt kısmında bulunan Gardini Diaz isimli parka vardım. Mevsimlerden sonbahardı ve parkın bütün çevresinde sıra sıra dizilmiş büyük kestane ağaçları yapraklarını döküyordu. Bu yapraklardan birini alıp oynamaya başladım ve oynarken bu yaprağın uzun ve kalın sapının gemiyi inşa etmek için ne kadar uygun olduğunu fark ettim. Birkaç yaprak alıp deneme yapmak için atölyeye götürdüm. Dalı yaprağından ayırıp bir misina yardımı ile birbirine bağladım. Hem uzunluk hem esneklik olarak gövdeyi inşa etmek için biçilmiş kaftandı bu malzeme. Atölyeden birkaç çöp poşeti alarak parka gidip bütün yaprakları topladım. Yaprak saplarını birbirine bağlayıp gemiyi tam olarak inşa etmek iki ayımı aldı. Sıra gelmişti heykelin yerini bulmaya. Bunun için Macerata ve çevresinde uzun bir gezi yaptım ve en mantıklı olan yerin Civitanova sahilindeki geniş kumsal olduğuna karar verdim. Geminin malzemesi kestane ağacı olduğu için çok hafif olmuştu. Kolay taşınabiliyordu. Trene binip arkadaşlarımla Civitanova kumsalında direklerden bir armatür kurduk ve armatür arasında ince bir misina gerip gemiyi astık. Rüzgarın etkisi ile birlikte rüzgargülleri hareket ediyor, gemi ise bu itiş gücü ile ip üzerinde öne ve arkaya doğru gidip geliyordu. Evet, Erasmus süreci bittiğinde gemiyi maalesef büyüklüğü dolayısıyla Türkiye'ye getiremedim ve performans hocam Franko Black'in isteği üzerine kendisine bıraktım. Ama sonra öğrendiğim kadarıyla kestane ağacı yaprak sapları zamanla kurudukça küçülmüş ve geminin formu bozulmuş. Bugün bizim paylaştığımız görsellerde bu ilk versiyonun fotoğraflarını görüyoruz. Daha sonra üretilenleri ise orijinaline sadık kalarak transmisyon çeliğinden ürettim. Bazen bir gün bazen birkaç ay sürüyor. Bu tamamen çalışmanın yapıldığı hava koşullarına ve çalışmanın yapıldığı malzemeye bağlı. Bu yüzden çalışmaların dokümantasyonu çok önemli oluyor çünkü en doğru zaman diliminde en doğru ışık altında fotoğrafını çekmek gerekiyor. Bazı zamanlar fotoğraflayamadan çalışmalar silinip gidiyor ve yeniden yapmak zorunda kalıyorum. Bazı zamanlarda doğru ışık bir türlü gelmiyor. Hava kapalı olduğunda, ben de kamp kuruyorum çalışmanın çevresinde ve doğru ışığı bekliyorum. Çok gezmem uzun süre aklımda olan bir soru işareti sonucu ortaya çıktı Nereye aidim? Uzun süre birçok yere seyahat ettim ve ait olduğum yeri aradım. Sonra fark ettim ki bir şehre, bir ülkeye, bir kültüre ait değilim. Dünyaya aidim ve bu farkındalıktan sonra nereye gitsem orası evim oldu. Bu bilinç ile yaşamaya başladığımda sanatım da değişti, genellikle insanlara uzak olan yerlerde uygulama yapmayı tercih ediyorum. Bu durum, üzerinde yaşadığım bu dünya ile daha iyi diyalog kurmamı sağlıyor. Beni dünyaya daha yakın kılıyor. Şu an İtalya'nın Umbria bölgesinde Rönesans'tan kalma Civitella Ranieri isimli 500 yıllık bir kalede konuk sanatçı programı vesilesiyle bulunuyorum. Burada dünyanın her yerinden görsel sanatçılar, yazarlar, şairler ve müzisyenler var. Birlikte zaman geçirip çokça okuyup çalışmalarımız üzerine konuşup bölge coğrafyasının tadını çıkarıyoruz. Burada bir ay geçirdikten sonra yıl sonunda Hindistan'da düzenlenecek Kochi Bienali'ne katılacağım. Ardından 2023 yazında gerçekleşecek ilk solo sergim için yoğun bir biçimde çalışıyor olacağım.


Rus edebiyatının büyük şairi Boris Pasternak'ın Nobel Ödüllü aynı adlı romanından uyarlanan Doctor Zhivago / Doktor Jivago filmi, 4K çözünürlüğündeki yenilenmiş kopyası ile Türkiye'de ilk kez 13 Şubat'ta Kundura Sinema'da seyirci karşısına çıkıyor. Beyazperdenin unutulmaz aşk filmlerinden olan 1965 yapımı Doctor Zhivago / Doktor Jivago'nun yönetmeni David Lean. Rus edebiyatının büyük şairi Boris Pasternak'ın Nobel Ödüllü aynı adlı romanından uyarlanan film; Oscarlı görüntüleri, kostüm tasarımı ve sanat yönetimi kadar Oscar, Altın Küre ve Grammy ödüllerini toplamış Maurice Jarre imzalı müzikleriyle de sinema tarihinin başyapıtları arasında sayılıyor. Uluslararası bir yıldıza dönüştürdüğü Mısırlı aktör Omar Sharif başta olmak üzere Julie Christie, Geraldine Chaplin, Rod Steiger, Alec Guinness, Klaus Kinski'yi buluşturan rüya kadrosuyla da görkemini çoğaltan film, İngiliz Film Enstitüsü tarafından 'Tüm zamanların en büyük 27. filmi' olarak gösterilmişti. Senaryosu Oscarlı senarist Robert Bolt'un imzasını taşıyan film, Rusya'da 1917 Bolşevik İhtilali'nin hemen sonrasında yaşanan iç savaş döneminde geçiyor. Şair ve doktor Yuri Jivago ve bir devrim lideriyle evli olan Lara arasındaki imkansız aşkı odağına alarak ihtilalinin gölgesinde yaşanan hayatları anlatan Doktor Jivago, dönemin politik dinamiklerine ve Moskova'nın sahne olduğu toplumsal karışıklığa da tanık oluyor. Cannes'da Altın Palmiye için yarışan ve En İyi Film ve En İyi Yönetmen dahil toplam 10 dalda Oscar'a aday olan Doktor Jivago, Uyarlama Senaryo, Görüntü Yönetimi, Sanat Yönetimi, Kostüm ve Müzik dallarında heykelciğin sahibi olmuş; Altın Küre Ödülleri'nde En İyi Film, En İyi Yönetmen, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Senaryo ve En İyi Müzik ödüllerinin hepsini birden toplamıştı. Film gösterimi için biletlere https://beykozkundura. com/etkinlik-detay/doktorjivago_13subat adresinden ulaşabilirsiniz.


Netflix'in büyük beklentilerle vizyona soktuğu Don't Look Up, işte böyle bir ana fikir üzerine kurulu. Leonardo DiCaprio, Meryl Streep ve Jennifer Lawrence gibi efsanevi oyuncu kadrosunun yer aldığı Don't Look Up, Netflix'te yayınlandı. Adam McKay'in yönetmen koltuğuna oturduğu bu filmin basın toplantısı geçtiğimiz günlerde tüm dünyadan 375 basın mensubunun katıldığı online bir toplantı ile yapıldı. Daha önce, The Big Short ve Vice gibi yapımlara imza atan Adam McKay, inanılmaz etkileyici bir iş çıkarmış. Çıkış noktası iklim krizi olan Don't Look Up, altı ay içinde Everest Dağı büyüklüğünde bir kuyruklu yıldızın, Dünya'ya çarpacağını ve tüm insan yaşamını yok edeceğini keşfeden iki gökbilimci hakkında; Sarmaşık Ligi'nden olmayan bir üniversitede profesör olan Dr. Randall Mindy ve doktora öğrencisi Kate Dibiasky. Kate'in yaptığı keşifin ardından, profesör ve öğrencisi ABD Başkanı Orlean'i bilgilendirmek üzere Beyaz Saray'ın yolunu tutuyorlar. Ancak burada karşılaştıkları ilgisizlik onları, medyanın gücünü kullanma yoluna itiyor. Burada da artık işin rengi iyice değişiyor ve sosyal medyanın da etkisiyle profesör ve öğrencisi kendilerini birer şarlatan olarak buluyorlar. Filmin konusunu bu şekilde anlattığımızda ne kadar da ciddi duruyor değil mi? Emin olun filmin hiçbir noktasında bu ciddiyete rastlamayacaksınız. Zira bu bir hiciv komedisi ve her şey adeta bir Saturday Night Live Show karesi gibi. Filmde Leonardo DiCaprio, insanlarla iletişimde sıkıntı çeken, Xanax bağımlısı bir astronom olan Dr. Randall Mindy'yi oynarken, Jennifer Lawrence onun zeki ama duygusal olarak problemli ve dik kafalı doktora öğrencisi Kate'i canlandırıyor. ABD Başkanı Janie Orlean olarak izlediğimiz Meryl Streep'in karakteri tam bir dişi Trump portresi çiziyor. Jonah Hill'i ise başkanın şımarık oğlu ve başbakanlık müsteşarı olarak izliyoruz. Cate Blanchett'in adı tanıtımlarda pek geçmiyor ama, sabah programı sunucusu Brie Evantee rolünde bir harika! Evet dünyanın içinde bulunduğu durum tam bir kaos. Bu kaosun ortasında kimsenin durup bir şeyleri dinlemeye vakti yok, çünkü herkesin acelesi var. Biri gidip ABD başkanına, bir kuyruklu yıldız keşfettik altı ay sonra dünyaya çarpacak ve insanlık yeryüzünden silenecek dediğinde biraz durup düşünelim diyebilir. Çünkü yakın gelecek daha önemli. İşler güçler var, seçim var, dünya bu kaosa hazır değil. İyisi mi biz bir durup düşünelim. Online basın toplantısında, Leonardo DiCaprio, Meryl Streep ve Jennifer Lawrence, çeşitli sorulara cevap verdiler. Leonardo DiCaprio'nun cevabı: Uzun yıllardır böyle bir konuyu işleyen bir film arıyordum. Bu, herkesin nasıl fark yaratabilirim, bu amaca nasıl katkıda bulunabiliriz diye düşündüğü bir konuydu. Adam'ın bu tarzıyla gerçekten kodu kırdığını söyleyebilirim. İklim krizine paralel olarak bu hikayeyle kıyaslayabileceğimiz o kadar çok şey var ki. Olaya bir bütün olarak baktığımızda iklim krizi, hepimizin en sık konuştuğu konulardan biri ve bu tür sanatçıların ifade biçimini değiştirmesini gerektiriyor. Bunun bir parçası olmak benim için gerçek bir onur. Leonardo DiCaprio'nun cevabı: Ve çok daha fazlası. Ancak bunun bizim uzmanlık alanımız olmadığını tekrar etmeliyim. Ama sizinle bir astronomun gözünden, sanki bir iklim bilimciymişsiniz gibi konuştum. Ve hepsini bir araya getirme konusunda son derece yardımcı oldunuz. Adam'ın bu filmi ve karakteri yaratırken yapmaya çalıştığı tam olarak buydu. Adam ve ben bu konuşma üzerinde 50 kere falan çalıştık. Konuşmamda yapmak istediğim şey, bilim dünyasının ne kadar hayal kırıklığına uğradığını yansıtmaktı. Adam bunu o kadar akıllıca yazdı ki, mesajı diğer tüm sesleri susturdu. Leonardo DiCaprio'nun cevabı: Adam, iklim krizi hakkında bilimin siyasete nasıl dahil olduğunu gösteren bir film yaptı, ancak devam filmi 6 ayda bir kuyruklu yıldızın dünyaya çarpmasıyla bir aciliyet duygusu yaratmayı başardı. Şu anda bunun gibi alternatif gerçeklikler var. Bu gerçeklerin aciliyetini aktarmaya çalışan, ancak sözleri gazetelerin son sayfasında görünen bilim camiasından birini canlandırdığım için minnettarım. Şu anda içinde boğulduğumuz birçok konu var. Filmde iki farklı karakterin canlandırılmasını da çok beğendim. Jen'in karakteri tıpkı benim karakterim sistem içinde oynamaya çalışırken sözünü asla esirgemeyen Greta Thunberg gibi. Ama aynı zamanda, gerçeklerden bu kadar uzak olduğumuz bu günlerde inanılmaz dürüst olmasını da seviyorum. Ve bildiğiniz gibi tüm dünya COVID-19'u vurdu ve bilimsel tartışmaların sürdüğü bir dönemde böyle bir filmin parçası olmak gerçekten çok güzel. Jennifer Lawrence'ın cevabı: Bunu söylemek için can atıyorum. Şarkıyı telefonuma indirdiğimde kendi kendime Tamam, bıktınız. 'Şimdi bu şarkıyı dinlemelisin' dedim. Ezberlemek oldukça zordu ve daha sonra COVID olduğum ortaya çıktığında, bu filmdeki ilk sahnem oldu. Açıkçası biraz korktum çünkü büyük bir hangarda yalnızdım ve kimseyi tanımıyordum ve Wu-Tang Clan'ı söylemek zorunda kaldım. Tabii filmde gördüğümüz sadece 5 saniyeydi. Sadece 5 saniyeliğine dışarı çıkacağımı önceden bilmek isterim. Hayatımın en korkunç günüydü diyebilirim. Adam McKay'in yanıtı: İnsan yaşamına yönelik tartışmasız en büyük tehdit olan iklim krizini nasıl ele alabiliriz diye düşünüyorduk ve bunu size saldıran bir hayvanmış gibi yansıtmak istedik. Bu duygu çok yorucu olabilir. Ama buna gülebiliyorsanız, aranıza biraz mesafe koymuşsunuzdur ve bence bu gerçekten önemli. Aciliyet veya üzüntü hissedebilirsiniz, ancak kayıp duygusuyla birlikte biraz mizah da ekleyebilirsiniz. Filmde tam olarak bunu amaçladık. Son 5, 10 yılda bu gezegendeki bazı çılgın olaylardan sonra gülmek veya başka bir şey hissetmek güzel olmaz mıydı? Yaklaşımımız buydu, çünkü bence büyük bir kıyamet konuşmasıyla karşı karşıyayız, bu iklim değişikliği söz konusu olduğunda oldukça ciddi, ama insanların biraz gülüp kendilerini uzaklaştırmasının önemli olduğunu düşündüm. Bu da insanı birlik duygusuna iten en güzel şeylerden biridir. Sahte gülemezsin, bu siyasi bir olay değil. Meryl Streep'in cevabı: Filmde çok ürkütücü sahneler var ama nedense Tyler ve Cate'in her şey kötüye giderken dışarıda barda oturdukları sahne beni derinden etkiledi. Ve bunun çok sıra dışı olmadığını biliyorum, zaten birçok insan bunu her zaman yapıyor. Ayrıca spoiler vermek istemiyorum ama Timothee Chalamet'in Jen'e fikir verdiği sahne de çok güzeldi. Bunun doğru olamayacağı o kadar açıktı ki, yine de bir umut ışığı görebiliyoruz. Jonah Hill'in cevabı: Leo ve ben uzun zamandır arkadaşız. Parasını ve zamanını harcadığı yere her zaman inanılmaz bir saygı duydum. Yani sadece bir arkadaş değil, orada büyük bir oyundan bahseden biri, akşamları yürüyüşe çıkıyor. Adama gerçekten büyük saygım var. Ayrıca son 2 yılda insanların ne kadar sıkıldığını da çekimler sırasında öğrendim. Salona girdiğimde bazı oyuncular arkadaşımdı, bazılarını da ilk kez tanıdım. Ama hepsine deli gibi saygı duyuyorum. Herkesin eve kapandığı bir dönemde gülebilmek, düşünebilmek ve bir şeyler üretebilmek gerçekten inanılmazdı. Benim için çok duygusal ve anlamlıydı.


Tekinsiz, güvensiz, düşkünler yurdu sokaklar. Belli belirsiz, düzensiz; kaotik, kakofonik sokaklar. Devlet dersinden kalanların hayatlarını bütünledikleri sokaklar. Tepeden, şatodan, villadan bakınca böyle görülen, anlaşılan sokaklar eşitliğin en iyi örgütlendiği yerler aynı zamanda, sınırların kalktığı, sofraya düşenlerin kardeşçe üleşildiği yerler, ürkeklikler posasından dayanışmayla cesaret damıtılan yerler. Buyur kardeş, buyur, amca, dayı, abla teyze... nidasının samimiyetle yankılandığı yerler. Salonlardan, stüdyolardan, profesyonel imkanlardan, endüstriden firar edercesine sesin ve nidanın altını güzelce çizen, şablon nedir bilmeyip özgürce yazılmış bir kitaba buyur edeyim ben de sizi. İki başlığı olan kitabın iki ayrı karakteri ve iki yazılma yöntemi var. İki risale bir ciltte dercedilmiş adeta. Tezsiz tezlerin cirit attığı akademya vasatında Sedat Anar'ın, Osmanlı'dan bugüne sokaktaki tınının derdine düştüğü Osmanlı'dan günümüze sokak müziği bölümü monografi rayihalı bir deneme. Acele etmeden biriktirdiği araştırmaları demlenmiş ve kitabın başına ağır bir misafir gibi konuvermiş. Bülent Aksoy'un, Avrupalı Gezginlerin Gözüyle Osmanlılarda Musiki kitabını ana kaynak olarak kullandığını belirttiği bölümde Evliya Çelebi'den, Kantemiroğlu'ya, Farouqi'den, Cem Behar'a, Rauf Yekta Bey'den Halil İnalcık'a alanın sunturlu, kallavi isimleri eserleriyle cirit atıyor. Bunların yanında makale ve doktora çalışmalarından faydalanılıyor. Bayram eğlenceleri ve anlı şanlı çingeneler sayesinde şenlenen sokak saray eğlencelerinden payına düşeni alıyor çoğu zaman. Haremden agoraya, şehrin mesire yerlerine taşan sultanlar etraflarındaki binbir eğlencenin de tetikleyicisi olmuş. Çocuk Kalbi yazarı Amicis'e tüm parmaklarını ısırtan bu şenlikler darlık zamanlarında merhem oluyor halkın yarasına, sızısına. Anar'ın, İçinden çöp arabası geçen dünyanın en güzel sahnesi diye nitelediği sokakların güftelerinin bir kısmı da seyyar satıcılara ait; ritmik, melodik, akılda kalıcı ve eşliğe kışkırtan çarpıcı sözlerle cilalanıyor kulaklar. Sokak kuklacıları, ayıcılar, geyriresmi mehter çalgıcıları, son dönemlerde laternacılar derken yüzyılların birktirdiği ses havuzuna dalıp ferahlayıp çıkıyoruz. Saz vapurları ve caz vapurları ile kadim tartışma canlanıyor. Alaturka mı, alafranga mı? Tartışmanın çıkmasında bir sorun yok aslında yeter ki tek seçeneğe mahkum olmasın ahali. Olmamış nitekim! Dileyen saz vapurunda, dileyen caz vapurunda havasını bulmuş. Otuz sayfada bunca bilgiye rastlayıp meşk havasında ilerlemek sonraki bölüme zinde ve büyük beklentilerle girmemize neden oluyor, varsın Kantemiroğlu çöğüre, sesi gür sazlara burun kıvırsın keyfimiz gıcır mı gıcır! Sokak müzisyenleriyle söyleşilerden oluşan Sokağın Sesleri, kendi içinde yerinde bir kararla üç bölüme ayrılıyor. Çoğu, alanın öncüsü ve çilekeşi dokuz erkekten oluşan ilk bölümü, kadın sokak müzisyenlerinin beş kahramanı ve Avrupa'daki sokak müzisyenleri adına fikir tıngırdatan iki süvari takip ediyor. Gogol'un paltosu ile Bizon Murat'ın gitarını eşleştiriyor yazar. Hepimiz Bizon Murat'ın gitarından çıktık! diyerek. Övgünün bunca güzeline aşk olsun! Bizon Murat, yazarın hayatına öyle çarpıcı bir giriş yapmış ki, yazar ne onu unutabilmiş, ne müziği ne de sokağı. İkilinin söyleşisindeki abi-kardeş havası gülümseyişinizi devamlı kılıyor. İlkeli, dürüst, içten, mert, diğerkam bir insan olan Bizon Murat'ı sokak müzisyenlerinin rol modeli diye selamlamadan edemiyorsunuz. Gövdesinden büyük yüreği olanlara selam olsun. Kof böbürlenmelerin çok uzağında, kendisinden önce müzik yapanları hürmetle anıyor Bizon Murat. Madam Anahit'ten, Yahya Baba'ya, Bob Dylan hastası Orhan'dan, Kırmızı Nazmi'ye arkaik dönemin herosları galeride süzülüyor adeta. Bir yandan da ima edilen zaman dizimi çatılıyor. Kafanızda kuruyorsunuz şemayı. Kim kimin döneminde, kim kimden sonra, kim kimden el almış ve kim kime katılmış, kimden kopmuş vs. Seksenlerde kıvılcımları çakılan son dönem doksanlarda olgunlaşmaya başlıyor ve bugünkü yarı-profesyonel ve belediye güdümlü dönemde son buluyor. Artık vapurlarda boyun kartlı, kayıtlı kuyutlu cici sokak müzisyenleri var karaşın müzisyenler yanında. Kürtçe müzik, Kürt müzisyenler denirken sokağın toplumun en uyanık birimi ve değişimi hızla belirleyen lokomotifi olduğuna kanaat getiriyoruz. Toplum buna hazır değil denilen onca şey sokakta yapılıyor ve destek görüyor. Tepkiler dindiriliyor ve müzik galebe çalıyor. Sokak, efsanelerin şekillendiği yer aynı zamanda. Düğünler de işin içine katılınca harcandığı düşünülen dahi müzisyenler müzisyen arkadaşlarının şahitliğiyle görücüye, duyucuya çıkıyor. Çellist Murat Süngü, Mahmut Yiğittürk'ün on yaşında attığı mızrabın seviyesini öve öve bitiremiyor. Niyazi Sayın'ın hayranlığını kazanan Vedat'ın okulu bırakmasına üzülüp ah vah ediyoruz. Orhan Gencebay gibi bir dehanın gönlünde taht kuran Japon Fikret, icrasına akıl sır ermeyen udi Selahattin Ustaer, Yaşar Işın ve Ali Yüceturan derken ne çok yeteneğin kuytularda kaldığına hayıflanıyorsunuz. Santurun, trompetin, kemanın, akordeonun, darbukanın, tefin, divan sazının, elektro bağlamanın kısacası sokakta sesi kısılmayan çalgıların şenliğinden dem vuruyor bir yandan da kitap. Onca keşmekeşin içinde birini bir anlığına ya da yarım saatliğine durdurup dinletmeyi başardığınızda değirmenin suyu gelmeye devam ediyor. Yok öyle peşin peşin ödemeler. Ayırtılmış koltukta esneye gerine beklemeler. Öyle ya da böyle kavga ediliyor, bari müzikli olsun hayatta kalma kavgamız. Ankara'da uzunca dönem çalan Sedat Anar, orada tanıyıp yoldaş gönüldaş olduğu Orçun Atilla ile Grup Masala'yı konuşuyor. Konuşma öncesinde öyle yoğun bir tanışıklık öyküsü okuyoruz ki, söyleşiye pek fazla yük kalmıyor. Kadınlar kitaba bir giriyor pir giriyor! Akademiyi hallaç pamuğu gibi atan Duygu Demir, gece yarılarında, İstanbul metrolarında, çalgının ismine yabancı işçilerin ortasında, kişiliğini perdeleyip sert bir çehreyle kamufle olma pahasına yaşadığı heyecanı ve kalbinde yer ettiği küçük kızla anısını paylaşıyor yazar ve müstakbel okurlarıyla. Samsara İstanbul'un ekürisi Burcu Uzunhasanoğlu ve Özge Unkap kalabalığa gözlerini kapatıp, kendilerini çalmaya kaptırışlarını ve kimsesizliğe gözlerini açışlarını güle güle anlatıyor. İran'da santur üstadı Ali Behramifard'dan ders alma, etnomüzikoloji alanında doktora yapmaya varan bir tutkuyu dillendiriyor Özge Unkap. 2010 Kültür başkenti olan İstanbul'un, sokak müzisyenlerine göstermelik ihtimamı ve tanıdığı özgürlük alanının kısa bir süre sonra nasıl uçup gittiğini ve sokak müziyenlerinin Erol Taş'ı zabıtalarca nasıl rahatsız edildiklerini esefle terennüm ediyor. Gezgin sokak müzisyeni Aslı Büyükköksal ile seyyah oluyoruz bu alemde. Fas'ta Atlas dağları civarında keçi çobanlarıyla paylaştıkları, kemanı kemençe gibi yanlış tutan çobanın doğru melodilerle kendisini büyülemesi, müziğin kurallarla değil hayatla kopmaz bağları olduğu dağa taşa yazılırcasına dile geliyor. Avrupalı müzisyenlerle hitama eriyor müzik, sokak ve söyleşi şenliği. Fas'lı Zakaria Haffar, Fransa'da eğitim almış, Ankara'da Fransa Konsolosluğunda çalışmış, Sedat Anar ve Orçun Atilla ile müziği paylaşmış ama paralarına bozuk atmış güzel bir insan. Dostim sen manyaksin? Benim ihtiyacım yok. Çalişiyorum zaten. Maaş var. diyen insanların, ihtiyaçları ile parayı birbirine karıştırmayan gönül erbabının bir yerlerde yaşadığını bilmek bile umudunu tazeliyor insanın. Sedat Anar, kolayca okunur, akıcı ve dopdolu bir kitabı vücuda getirmekle kalmamış, yozlaşmayan insanın öyküsünü türlü bahanelerle anlatıp sokağımızı çiçeklere, mis kokulara, cesarete bulamış. İnsanlık sofrasını ortalık yere kurmuş ve buyrun beraber olsun demiş.


Kadıköy'deki ara sokaklarda, çeşitli duvarlarda mural eserlerinde dikkat çeken imzalardan biri de Schenki. Bu imzanın sahibi Ömer Kaan İşleyen ile enine boyuna duvar resmini konuştuk. İlk duvar çizimini 13 yaşında yapan Ömer Kaan İşleyen, elle tutulur olduğunu düşündüğü ilk işini 17 yaşında yaptığını söylüyor. Şu an 23 yaşındaki genç sokak sanatçısı, bu sanatın güzelliklerini ve beraberinde getirdiği zorlukları anlattı. Şimdilik bir bölümden mezun değilim ama olmaya çalışıyorum. Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde heykel üzerine iki yıl eğitim aldım. Ardından Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Grafik Tasarım Bölümü'nü kazanınca Heykel Bölümü'nü bırakıp Grafik Tasarım Bölümü'ne geçiş yaptım. Şu anda grafik tasarımı yaparak hayatımı idame ediyorum. Açıkçası ben yaptığım şeyi tanımlamak için özellikle bir kelime kullanmıyorum. Şimdiye kadar tanımlandığı iddia edilen sözcüklerde de hala tartışmalar mevcut. Boyamaya çıkacağım zaman çevreme bile Duvara gidiyorum veya Boya badana günü' gibi cümlelerle cevap veriyorum. En çok kullandığımsa Komplike boya badana. Hem evet hem hayır. Çoğu kişi için geceleri çıkmak, duvarları renklendirmek keyifli olsa da benim için öyle değil. Yapmayı sevdiğim tarz daha çok işçilik ve zaman gerektirdiği için geceleri çıkmaya yanaşamıyorum. Bu benim için en eğlenceli kısımlardan birisi. Yanımda olan boya sayısı ve renkler, o anki ruh halim, duvarın bana tanıdığı imkanlar, boyayacağım duvarın bulunduğu bağlam, yeni bir şeyler denemek isteyip istemeyişime göre bile değişiyor. Yüzde 90-95 taslaksız boyarım duvarı. Duvara bir şeyler çizdikçe şekillenen işe göre devam ederim, bir şeyler eklemeye veya çıkartmaya. Boyamayı seçtiğim yerler gereği genellikle olumlu dönüşler alıyorum. Soru soranlar, boyamak isteyenler veya konuşmak isteyenler genellikle oluyor. Ama başıma gelen en garip dönüş Kadıköy civarlarında boyadığım duvarı bitirmeme çok az kalmışken bir kadın gelip Ben karşı binada oturuyorum da böyle şeyler gördükçe geriliyor, korkuyorum. Değiştirebilir misiniz? demişti. İşin garibi o zamana kadar yapmaktan en çok keyif ve olumlu dönüş aldığım duvardı. Ona sözüm var, tam teçhizat bir gün gidip boyayacağım. Duvar resmiyle ilgili eskiden hayalim vardı, bu işte büyümek binaların dış cephelerine muraller yapmak gibi ama pek başarılı olamadım açıkçası. İşin bir yerden sonra pazarlama ve satış odaklı olduğu gerçeğini atlayıp sadece kendi tarzımda bir şeyler çizmek istedim. E, belli bir noktadan sonra iş piyasaya dönüyor ve istenen şeyleri çizmen gerekiyor -biraz ünlenip büyük işler almak istiyorsan- ya da kendi imkanlarınla boya alıp duvar yapacaksın, bu da bütçemi aşıyordu. Sonra tekrar farklı sektörlere iş yapmaya başlayınca hazır elimde de malzeme varken hobi olarak yapmaya devam ettim, devam edeceğim her zaman. Duvar boyamak bana şekil verdi, ufkumun genişlemesine, kendimi ifade etmek için farklı dil arayışlarına girmemi sağladı, beni yeni insanlarla ve dokularla tanıştırdı. Akademisi olmayan bir sanat disiplini... Ne kadar özgür olduğunuzu düşünsenize! Belki her şeyi uzun yoldan öğreniyorsunuz ama günün sonunda duvarı bitirip yaptığınız işi incelerken o iş, doğrusuyla yanlışıyla sadece sizin oluyor.


Özlem Çopur, ebru sanatçısı. Bu unvanı biraz daha açmak gerekiyor. Zira kendisi Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı olarak Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Halkbilim Uygulama ve Araştırma Merkezinde ebru dersi veriyor. Ebru sanatı deyince aklımıza bir tekne, üzerine damlatılan boyalar, fırçalarla verilen şeklin kağıda aktarılması geliyor, değil mi? Evet, tüm bunlar doğru ancak gördüm ki yeterli değil... Bu geleneksel sanat bize hayatın nasıl da bütün olduğunu anlatıyor. Çünkü kullanılan boyalar topraktan elde ediliyor, el yapımı gül dalı ile at kılından fırçalar kullanılıyor, kağıt ağaçlardan, boyayı yapıştırmaya yardımcı olan kitre adlı zamk da geven otundan geliyor. Hepsi doğru bir şekilde birleştiğinde ortaya sabrın, emeğin hediyesi olan resimler çıkıyor. Üstelik artık bu resimler sadece tablolarda kalmıyor. Neden mi? Geleneksel sanat deyince akla ilk gelen dallardan biri olan ebru, ona gönül veren sanatçıların yenilikçi arayışlarıyla buluşuyor da ondan. Özlem Çopur, 2007-2015 yılları arasında Diyarbakır'da bulunmuş ve orada da Diyarbakır Bağlar Kadın ve Çocuk Eğitim Merkezi, Sosyal Hizmetler Müdürlüğü Koşuyolu Erkek Yetiştirme Yurdu ve Aile Destek Merkezlerinde kurslar düzenleyip sergiler açmış. Kursa katılanların, nice zorlukların ardından ortaya çıkan eserleri sergide gördüğünde yüzlerinde oluşan mutluluğun en büyük motivasyon aracı olduğunu anlatan Çopur, Bu sanat ile insana dokunmak benim en büyük sevgi kaynağım diyor. Özlem Çopur, bu sanatı daha geniş kesimlerle buluşturma isteğiyle, pandemi öncesinde kişisel çalışmaların yanı sıra özel dersler de verdiği atölyesinde üretimine devam ediyor.