Baktığımızda bizi çarpan fotoğraf karelerinin sırrı, altın oranı çok iyi yakalamalarında. Peki, kompozisyonda altın oranın önemi nedir? Bu oranı yakalamanın püf noktaları nelerdir? Fotoğraf sanatçısı Serhan Akın, bu soruları cevaplarken doğru kadraj için aklımızda tutmamız gerekenleri de anlatıyor. Tekrardan merhaba! Umarım yazınız keyifli geçiyor ve güzel kareler yakalıyorsunuzdur. Bu sayımıza kadar olan yazılarımda sade bir şekilde fotoğrafın teknik öğelerini anlatmaya çalıştım. Teknik eksikliklerimizi tamamladığımıza göre artık geriye ne göstermek ve ne anlatmak istediğimiz kaldı. Hazırsanız fotoğrafta kompozisyon konusuna geçiyoruz! Kompozisyon, anlatmak istediğimiz konuyu fotoğraf karesinde göstermektir. Kompozisyonun en önemli öğesi de doğru kadrajdır. Makinemize ne kadar hakim olursak olalım, teknik yönümüz ne kadar gelişmiş olursa olsun, yanlış kadraj fotoğrafı berbat edebilir. Bazılarımız doğuştan şanslıyız, Allah bize çok iyi göz vermiş olabilir ve kadraj kurallarını bilmeden de içgüdüsel olarak doğru kadrajı yakalayabiliriz. Ancak yine de mükemmele yakın kadrajı yakalamak için kadraj kurallarını bilmemiz çok önemlidir. Benim gibi doğuştan iyi bir göze sahip olmayanların da morali bozulmasın çünkü büyük bir çoğunluğumuzun gözü geliştirebilir. Doğru kadrajın sırrı, altın orandır. Altın oran, sadece fotoğrafın değil, bütün görsel sanatların hatta yaradılıştaki estetiğin özüdür. Çünkü kainat, belli bir matematik ve geometri üzerine yaratılmıştır. Altın oran, 1/3'tür. Dikkat ederseniz yeni fotoğrafçıların, fotoğrafa ilk başladıkları zamanlarda objeyi ortalama gibi bir çaba içine girdiğini görürsünüz. Nedense beynimiz, her şeyi ortalarsak daha simetrik, daha iyi bir sonuç çıkar gibi bir yanılsama içine girer. Bu durumda sonuç, estetik açıdan güzel değildir. Tabii, bazı durumlarda objenin şekli nedeniyle veya obje karşıdan bize bakıyorsa ortalanabilir. Bu konuya da Altın oran nasıl kullanılır? sorusunu açıkladıktan sonra değineceğim. Şimdi, kadrajdan baktığınızda gördüğünüz görüntünün altı eşit parçaya bölündüğünü düşünün. Tabii ki bunu görmeden hayal etmeniz çok zor, o yüzden size bu şekilde bölünmüş kılavuz çizgileri çekilmiş bir fotoğrafımı paylaşıyorum Bu fotoğrafta teleobjektif ile çekilmiş bir martı görseli görüyoruz. Çizgilerin kesiştiği noktalar, gözümüzün dikkatini çeker ve ilgi merkezi olarak adlandırılır. Bu noktalara yakın yerleştirilen objeler göze daha estetik ve dengeli gözükür. Bu fotoğrafta ilgi merkezi olarak martının gözünü kullanmak istedim ve gözünü, sol üst taraftaki ilgi merkezine gelecek şekilde konumlandırdım. Hayvan veya insan portresi çektiğimiz zaman gözü birebir bu noktaya denk getirmek zorunda değiliz; çekilen açıya göre gözü, bu noktanın üzerine veya altına da denk getirebiliriz. İkinci fotoğrafta ise bir manzara çalışmamı görüyoruz. Burada öne çıkarmak istediğim Ayasofya Camii olduğundan bu sefer Ayasofya Camiini sağ tarafta bir bölü üç oranında konumlandırdım. Kompozisyonda bölgenin tarihi zenginliğini de göstermek için arka planda Sultanahmet Camii de aldım. Kompozisyona ilave olarak ufuk çizgisinin de yine sağ alttan bir bölü üçe yakın oranda konumlandırıldığını görüyoruz. Bunun için de sizinle bir Galata Kulesi fotoğrafımı paylaşıyorum. Galata Kulesi, dikey ve silindirik bir yapıdır. Nereden görürsek görelim, bize karşıdan bakar. Bu sebepten fotoğrafın ortasına yerleştirmek için ideal bir yapıdır. Yine de bu karede altın oranı bir şekilde görüyorsunuz. Kulenin önündeki binaların, fotoğrafın alt kısmında yine bir bölü üç oranına yakın gelecek şekilde yerleştirildiğini görebilirsiniz. Aynı şekilde, bir insan çekeceğimiz zaman da çekeceğimiz kişi, bize vücudu dönük şekilde, direkt karşıdan bakıyorsa fotoğrafın ortasında konumlandırılabilir. Eğer fotoğrafa yeni başlamışsanız ve hayalinizde bu çizgileri oluşturamıyor, objeleri bir türlü altın orana oturtamıyorsanız moraliniz bozulmasın. Dijital makinelerde, vizör harici ekrandan çekim yaparsanız bu kılavuz çizgiler ekrana yansıtılabilir. Bu çizgiler Grid olarak geçer ve her makinede bunları göstermenin yolu farklıdır. Kullanma kılavuzunu okumanızı tavsiye ederim. Başlangıçta bu yolu kullansanız da tecrübe edindikçe fotoğraf çekerken vizörü kullanmanızı ve altın oranı hissetmenizi tavsiye ederim. Kompozisyonda en önemli husus olan kadrajlamayı ve altın oranı açıkladıktan sonra çizgiler konusuna değinebiliriz. İster insan yapısı olsun, ister doğal, matematik gibi geometri de kainattaki estetiğin önemli bir parçasıdır. Geometrik şekiller de yaşamın doğal bir parçasıdır. Şekiller anlaşıldığında kompozisyonumuza güç katacaktır. Fotoğrafta en çok karşımıza çıkan şekil, çizgilerdir. Her şeyde olduğu gibi çizgilerin şeklinin de manası vardır. Dikey çizgiler, güçlülüğü ifade eder, yatay çizgiler de dinginliği. Diyagonal çizgiler ise hareketi çağrıştırır; bu sebeple fotoğrafa hareket katar. Üç çizginin de kullanıldığı bir fotoğrafımı paylaşıyorum. Giriş fotoğrafında gün batımında Haliç Köprüsü'nü görüyoruz. Yatay ufuk çizgimiz, gün batımının dinginliği hissini verirken köprü, çapraz bir açıda çekildiği için fotoğrafta hareket hissediliyor. Aynı zamanda köprünün telleri de yine diyagonal çizgiler oluşturarak bu hareketi güçlendiriyor. Son olarak köprünün ayağı dik bir çizgi oluşturarak köprünün gücünü ve sağlamlığını vurguluyor. Köprü yandan çekilmiş olsaydı o zaman yatay çizgiler daha ön planda olacak ve dinginlik hissi daha yoğun olacaktı. Kompozisyon oluşturmada bir diğer metot da Doğal Kadrajlamadır ve en sevdiğim kompozisyon yöntemlerinden biridir. Doğal kadrajı, objenin etrafında oluşmuş doğal bir çerçeve olarak da düşünebiliriz. Kapı, pencere gibi nesneler, ilk aklımıza gelen doğal kadrajlardır. Algıyı direkt obje üzerine çektiği gibi çevresinde hoş bir görsel de yaratır. Bunu da gösteren çeşitli kareler paylaşıyorum. İlk görselimiz bu yaz Saros Körfezi'nde bulunan İbrice noktasında çektiğim bir fotoğraf. Burada çok güzel bir su altı tüneli bulunur. Dalış yapıyorsanız ve klostrofobiniz yoksa tavsiye edebileceğim müthiş bir yerdir. Bu tünel, doğal kadraj olarak kullanıma çok müsaittir. Bu karede de tünelin, fotoğrafın etrafında nasıl doğal bir çerçeve oluşturup ilgiyi dalgıcın üzerine çektiğini görüyoruz. Bu tip karelerde ters ışık olduğu için pozlamanın mutlaka manuel olarak ayarlanması gereklidir. Aksi takdirde fotoğrafta ışık patlamaları yaşanabilir. Kompozisyon sonsuz bir konudur ve burada sık kullanılan yöntemleri size açıklamaya çalıştım. Belli kurallar olsa da bazen bu kuralları çiğnemek çarpıcı sonuçlar verebilir. Bol bol deneme yanılma yapmalısınız. Sizlere tavsiyem sık sık eski filmleri izlemeniz. Benim gözümün gelişmesinde Stanley Kubrick'in filmlerini izlemenin büyük faydası oldu. Tam bir simetri hastası olan Kubrick filmlerinde mükemmel kadraj nasıl yapılır görürsünüz. Kubrick, hayalindeki görüntüyü elde edebilmek için sahneleri defalarca çekermiş ve çalışması çok zor bir yönetmenmiş. O zamanlar her şey analog filme çekildiği için harcanan emeği tahmin edebilirsiniz. Yazımı burada sonlandırıyor ve uzun süren pandemi döneminin ardından nispeten psikolojik olarak daha rahat geçirdiğimiz yaz mevsiminde, çektiğim fotoğraflarla sizlere şimdilik veda ediyorum. Gelecek sayımızda görüşmek üzere!


Fransız yazar Françoise Sagan'ın, yayımlandıktan kısa süre sonra dünya çapında başarı elde eden ilk romanı Hoş Geldin Hüzün, 17 yaşındaki Cecile'in zevk düşkünü hayatını, yetişkinlerle ilişkisini ve kuşak çatışmasını 1950'lerin ruhuna sadık kalarak incelikle yansıtıyor. İlk kez okurla buluşmasından onlarca yıl sonra Frederic Rebena'nın grafik roman uyarlamasıyla yeniden gün yüzüne çıkan bu sürükleyici eser, kendi dönemi için uçarı ve hatta cüretkar sayılabilecek bir hikayeyi Fransız Rivierası'nın o meyvemsi ve deniz kokulu atmosferi eşliğinde sil baştan yaşatıyor. Hollywood'un efsane yönetmenlerinden Otto Preminger tarafından aynı adla sinemaya da uyarlanan ve Jean Seberg'in tutkulu oyunculuğuyla hafızalara kazınan eser, ''mutluluğu'' arayan yeni yetme bir kızın istemsiz kötülüğünün ardında yatan gerçeklere ve körelen vicdanına odaklanıyor. Adını Paul Eluard'ın şiirinden alan Hoş Geldin Hüzün, özellikle Fransız toplumunun burjuva kesiminin geçmişten günümüze neredeyse hiç değişmeyen ahlak algısını sorguluyor. 2020'li yıllar için bile hayli sıra dışı sayılabilecek bir ailenin, içinden çıkılması güç ilişki sarmalını tüm hatlarıyla, ustalıkla resmediyor. Sagan'ın bu en bilinen eserine saygı duruşundan ziyade yeni bir soluk getiren Frederic Rebena, detaylı çizimleri ve seçtiği renk paletiyle okurlarını 1950'lere götürüyor.


Institut français Türkiye'nin, yaz aylarından bu yana tüm ülkeyi gezen sinema projesi İstanbul'da. Bu proje kapsamında Türkiye'de vizyona girmemiş 5 Fransız yapımı uzun metraj ve 5 Türk kısa metraj gösterime sunulacak. 17-18-19 Aralık tarihlerinde, Institut français Türkiye ve Sinematek Sinema Evi Kadiköy'de izleyiciler üç gün boyunca Türkçe altyazılı bir uzun metraj ve ardından bir kısa metraj izleyebilecekler. Sinema severler böylece bir komedi, bir drama, bir animasyon filmi, bir belgesel ve bir aile komedisi seyredecekler. 18 Aralık saat 19.00'da Institut français Türkiye'de gerçekleşecek Sulukule Mon Amour ve Hayaletler gösterimlerinin ardından Yönetmen Azra Deniz Okyay ve Fransa'nın İstanbul Başkonsolosu Olivier Gauvin ile soru-cevap gerçekleşecek. Ayrıca 18 Aralıkta Sinematek Sinema Evi Kadiköy'de, 19 Aralık'ta ise Institut français Türkiye'de gerçekleşecek gösterimlerin ardından Yönetmen Burcu Aykar seyircilerin sorularını cevaplayacak.


Fırat Neziroğlu'nun Fütüristik Şehzade adlı gerçek eseri ile Contemporary İstanbul'da sergilenecek. Akbank'ın ana sponsorluğunda düzenlenen 16. Contemporary İstanbul, 5-6 Ekim ön izleme ve 7-10 Ekim tarihleri arasındaki genel ziyaretçi programı ile yerli ve yabancı çağdaş sanat galerini bir araya getirecek. Bu yıl ilk kez Tersane İstanbul'da yapılacak olan fuarda mekan değişikliği ile çağdaş sanatı, tarihin içinde izleyicilerle buluşturacak. Uluslararası dokuma sanatçısı Fırat Neziroğlu bu yıl Fütüristik Şehzade adlı eseri ile güncellenebilir sanat dünyada ilk kez gerçek bir eser olarak dokunsal hale getirecek. 1 ve 0 mantığı ile çalışan bilgisayardan önce aynı teknikle işleyen Jakar makinesi vardı. Yaptığımız bu eser güncellenebilir sanat için bir ilk diyebilirim. Fütüristik Şehzade Contemporary sonrası Avustralya'da The Main Gallery'de.


Borusan Sanat, dijital platformlar üzerinden dinleyicileri ile buluşmaya devam ediyor. 8 Temmuz Perşembe günü saat 20.00'de Borusan Klasik'te BİFO'nun Alexander Liebreich yönetiminde yayınlanacak konserinin yanı sıra 11 Temmuz Pazar günü saat 11.30'da borusansanat. tv'de, Garrett Keast yönetimindeki BİFO & Garrett Keast başlıklı konseri dinleyicisi ile buluşacak. Borusan Filarmoni Orkestrası, Borusan Klasik'te canlı yayınlanan yeni konserinde bu hafta, üç farklı yüzyıl ve kültürden eserler seslendirecek. Almanya'nın genç, dinamik ve önde gelen şeflerinden olan Alexander Liebreich yönetimindeki BİFO, günümüz klasik müzik dünyasının en önemli bestecilerinden biri olan Arvo Part'ın For Lennart in memoriam başlıklı yapıtını, Haydn'ın 44. Senfoni'sini ve Richard Strauss'un son eseri olan Metamorfosisi seslendirecek. 8 Temmuz Perşembe günü saat 20.00'de yayınlanacak konser öncesinde, saat 19.40'ta Aydın Büke ve Serhan Bali müzik üzerine söyleşileriyle dinleyicilerle bir araya gelecek. Çevrimiçi video platformu borusansanat. tv, ücretsiz konser kayıtlarıyla izleyicileri ile buluşmaya devam ediyor. 11 Temmuz Pazar günü 11.30'da Garrett Keast yönetimindeki BİFO, Samuel Barber, Igor Stravinsky ve Aaron Copland'ın eserlerini yorumlayacak. Aaron Copland'ın klasikleşen Amerikan senfonik eseri olan ve yaylı çalgılar orkestrası için hazırladığı Hoe-Down yapıtı ile başlayacak konserde, Copland'ın bir diğer eseri Appalachian Spring seslendirilecek. BİFO & Garrett Keast başlıklı konserde ayrıca, Samuel Barber'in Adagio'su yorumlanırken, Stravinsky'nin neoklasik döneme ait konçertosu Dumbarton Oaks'u ile izleyicisine veda edecek. Saat 11.00'de yayınlanacak kayıtta ise Nisan Ak konser öncesi keyifli sohbetleriyle borusansanat. tv'de olacak. Vasks'tan Say'a başlıklı konser bir hafta daha borusansanat. tv'de! Çevrimiçi video platformu borusansanat. tv, dünyaca ünlü solist ve şeflerinin ağırlandığı konser kayıtlarını ücretsiz yayınlanmaya devam ediyor. Borusan Quartet'in, Fazıl Say'ın oda müziği yapıtlarından; yaylı çalgılar dörtlüsü repertuvarına armağanı Boşanma başlıklı yapıtı ve Peteris Vasks'ın 4. Yaylı Çalgılar Dörtlüsünü seslendirdiği Vasks'tan Say'a başlıklı konser, bir hafta daha dinleyicisiyle buluşacak. Konser öncesi yayınında ise Nisan Ak keyifli sohbetleriyle borusansanat. tv'de olacak. Borusan Klasik radyonun sevilen programı Borusan Müzik Evi, çağdaş müzik ve disiplinlerarası performansları dinleyicilerine sunmaya devam ediyor. 9 Temmuz Cuma günü saat 23.00'te gitarist, besteci, aranjör, prodüktör ve doğaçlamacı Şevket Akıncı'nın çağdaş müzik topluluğu Hezarfen Ensemble, daha önce yayınlanan ve büyük beğeni toplayan programı için hazırladığı seçkisi bir kez daha dinleyicilerle buluşacak.


Üçüncü kitabı Peri Kızı Af Buyrun 2019'da Can Yayınları tarafından yayımlanan Polat Özlüoğlu, roman ve oyun da yazıyor, Keşke her türde yazabilsem diyor. Durmadan yazan ve okuyan Özlüoğlu, okuduklarını, herkesin kendi dünyasına kapandığı bu zor zamanlarda sosyal medyadan paylaşarak daralan dünyalarımızı genişletmeye yardımcı oluyor. Belki de edebiyatın dünyaya çare olduğunun fark edildiği zamanlar... Çünkü edebiyat, daralan evrenimizi genişletiyor, bizi diyar diyar gezdiriyor, hayatlarımıza yeni karakterler ekliyor, bize yaşamadığımız hayatları yaşatıyor... Bu yüzden sadece iyi yazarları okumakla kalmıyor, onların okuma izlerini de sürüyoruz belki. Bu genişliğe ermek için. Edebiyat çemberini tamamlamak için. Öykücü Polat Özlüoğlu ile tanışmamız daha eski. Ama içerilere kapandığımız bu zamanlarda, pandemi döneminde artan yoğunlukla okurunu, sosyal medyada çok güzel kitaplardan haberdar ediyor. Uzun, oylumlu öykülerin yazarı Özlüoğlu, okurluk deneyimini de uzun uzun paylaşıyor. Kitabın bam telinden, kendisini nereden yakaladığından, kahramanlarının merak uyandıran yanlarından söz ederek. Belki çember tamamlanıyor; Özlüoğlu'nun öyküleri de yeni okurlara ulaşıyor. İlk kitabı Günlerden Kırmızı, 2015'te NotaBene Yayınları'nca yayımlanmıştı. Hevesi Kirpiğinde, 2017'de geldi. Onu daha geniş okur kitlelerine ulaştıran, ismini Murathan Mungan'ın koyduğu Peri Kızı Af Buyrun ise 2019'un en dikkat çekici eserlerindendi. 10 Ekim Ankara katliamından cumartesi annelerine, Maraş'a, Dersim'e dek toplumsal trajedilerle yoğrulan iki kitabının ardından gelen Peri Kızı, toplumsal cinsiyet meselesine yoğunlaşıyor. Kadınlar, LGBTİ+'lar; her çağın ötekileri. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü mezunu Özlüoğlu, gazeteci olsaydı haberini yapacağı hayatların öykülerini yazıyor. Bir yandan roman ve oyun da çalışıyor. Üretken bir yazar. Bankacılıktan arta kalan tüm zamanını okuyarak ve yazarak geçiriyor. Hiç acele etmeden, hikayeyi bir çırpıda bağlama telaşına düşmeden, kahramanın derinliklerinde dolaştığı uzun hikayeler anlatıyor bize. Bu uzun, derin, geniş öykülerin yazarını uzun, derin, geniş geniş tanımak gerek diye düşündük. Edebiyat yolculuğunu kendisiyle enine boyuna konuştuk. Radyoların ülkemizde popüler olduğu zamanlarda çalışmaya başlamıştım. Radyo35'te yaklaşık dört yıl pek çok program yaptım. Yazmaya ilk orada başladım. Metinleri kendim hazırladığım için özellikle gece programlarında bol okuma ve yazma deneyimi edindim. Sadece bir şarkı seçip onu sunup çalmak değil; hikayeler, şiirler, anlatı metinleri ile hazırlandım. Elbette müzik konusunda muazzam bir kaynaktı radyolar. Müziğin de en verimli olduğu, hala dinlediğimiz '80'ler, '90'lar popu dahil, diğer türlerin de tavan yaptığı zamanlardı. Kaliteli şarkılar, kaliteli sözler, kaliteli müzisyenlerin devriydi. Okumayı söktüğümden beri kitaplar bütün dünyamdı. İnsan okumayı hayatının odağına yerleştirdikten sonra ister istemez yazmaya da meylediyor. Daha ilkokulda yazıp resimlediğim ve kapağını bile yaptığım küçük kitaplarım var. Kısa öykü denecek metinler hatta romanlar bile yazmışım. Gazetecilik, yapabileceğimi düşündüğüm bir meslek olsa da üniversite yıllarında radyo ile tanışınca her şey değişti. Ege Üniversitesinde kapalı devre yayın yapan stüdyomuz vardı. Eğitimlerimizi orada alırdık. Sesimin mikrofonda güzel bir tını bıraktığını keşfeden hocalarım sayesinde radyoculuk mesleğinin cazibesine kapıldım. Programlar için sürekli bir şey karalıyordum. Kısa kısa metinler, anlatılar diye adlandırabileceğim şeyler. Şiir de bu dönemde hayatımda etkin bir şekilde yer alıyordu. Hala da şiir yazmayı değil ama okumayı severim. Öykü yazmak ise hep karaladığım metinlerin özünde saklıydı. Öykü olduklarını bilmiyordum ama yine de bazen eski defterleri karıştırınca basbayağı bazıları öyküye meyleden metinlermiş, öyküye akraba. Ciddi anlamda öykü yazmaya sevgili hocam Selda Uzunkaya ile başladım. Onun sayesinde öykünün abecesini öğrendim. Okuyarak ve yazarak öykü ile hemhal oldum. Her hafta bir şeyler yazma disiplinini bana kendileri aşılamıştır. Yazarlık yetenek gerektirir az biraz da olsa ama esas iş disiplindir. Yazma disiplini sayesinde yazar olur insan. Yoksa gerisi teferruattır. Kitap dosyanızı oluştururken belirlerken belirli ölçütleriniz var mı? Örneğin tematik bir bütünlük, dil bütünlüğü gibi... Murathan Mungan, kitabın da bir mimari yapısı olduğunu söyler. Murathan Mungan ne güzel söylemiş. Aslında başlarken belirli bir tema olmasa da nedense, yazmaya başladıktan sonra devamında gelen öyküler, diğerlerinin peşinden koşturan ya da diğerlerine akraba konulardan yola çıkmış oluyor. Bunu bilinçli yapmasam da sanırım, kafamdaki öyküler o temaya doğru kayıyor. Dil bakımından da yazdıkça kazanılan bir bütünlük elde ediyorsunuz zaten. İlk kitaptan bugüne her yazdığınızda dilin değiştiğini, dönüştüğünü ve zenginleştiğini görmek haz veriyor. Evet, bir mimar gibi öyküyü konu, karakter, dil, üslup, mekan ve zamansal bir yapıyla kelime kelime inşa ediyoruz. Tesadüf eseri tanıştık kendisiyle. Dosyam olduğunu öğrenince ismini sorup kitaptaki öykülerin isimlerini merak etmişti. Sağ olsun, Peri Kızı Af Buyrun'u duyunca hemen Kitabın ismi bu olmalı dedi. Çok özel bir andır benim için onunla tanışmam ve kitabımın ismini de onun koyması. Güzel bir anı. Bu soruya en başta şu çok basit cevabı vereceğim. Ben yazarın cinsiyeti olduğuna inanmıyorum. Yazar erkek ya da kadın değil, sadece yazardır. İster deneyimlediği, ister hayal ettiği, kurguladığı, ister bildiği bir şeyi yazsın, yaratsın. Kafka Amerika'ya gitmeden o muhteşem kitabı yazmıştır. O zaman ne ansiklopediler ne de Google vardı. Yani hayal gücü pek çok şeyi mümkün kılar. Bir de tabii empati duygusu, gözlem ve dinlemeye özel merakı olmalı, yazmak ihtiyacı hisseden kişilerin. Çünkü dinlemek, gözlemek de yetenek ve sabır gerektirir. İnsanların yerine kendinizi koymaya çalışınca başka kapıların aralandığını görürsünüz. En basiti, yoldan geçen birini izleyip gözleyin ve onun yerinde olduğunuzu hayal edin. Bakalım nasıl bir öykü çıkacak ortaya; o insan nereye gidecek, nerede durup nerede soluklanacak? Oyun oynamak gibi yazmak... Bir de yazmak için okumak gerekir demeyi ihmal etmeyelim. İnsan okumadan yazamaz. Ne kadar okursanız o kadar zengin bir dünyanız, kelime dağarcığınız ve hayal gücünüz olur. Bütün öykülerimde dil konusuna özen göstermeye çalışırım. Eril dille yazılması gereken, konunun bunu gerektirdiği, yeraltı edebiyatı gibi eserler de mevcut olmakla birlikte, artık çok başka bir dünyada yaşıyoruz. Genel geçer ortalama bir cinsiyetçi zihinle yazılan eserler o kadar sırıtıyor ki ister istemez mesafe koyuyorsunuz metinle aranıza. Çünkü artık dişil bile değil, daha cinsiyetsiz, daha nötr bir dile doğru evriliyoruz. Bunun en güzel tanımlamalarını elbette dilbilimciler ve eleştirmenler yapacaktır eminim. Ben sadece yazarken biraz daha dikkatli ve özenli olmak gerektiğine inanıyorum. Elbette var. Hayata biraz daha fazla merakla bakıyorum sanırım. Daha dikkatli dinliyorum insanları. Haberleri, kitapları daha özenli okuyorum. Biraz hayatın terazisinde hislerimi ve zihnimi vicdan ve merhamet duyguları ile tartmaya çalışıyorum.


Son dönemde NFT camiasında gözle görülür şekilde yükselen ve dikkat çeken dijital sanatçı Ecem Dilan Köse, farklı disiplinleri birbiriyle harmanlayarak yarattığı işleriyle güncel bir sanatçı olduğunu gösterirken, Human performansıyla da insan var oluşunun köklerine inerek hayatın özünü sorguluyor. Söyleşimizde dijital sanatlar ve sanatın geleceği sorularına cevap ararken NFT hakkında merak ettiklerinizi de bulacaksınız. Köse'nin en çok hayalini kurduğu proje ise gelecekte sanatıyla bir insanı nasıl iyileştirebileceğini bulmak. Öyle ki günün birinde bunu gerçekleştirmek için çalıştığını söylüyor. Aslında çok homojen bir şekilde oldu. O kadar farklı alanlarda olmasına rağmen hepsinin buluştuğu zamanlar oldu. Özellikle lise ve üniversitedeyken ailem bana Çok fazla alanda bir şeyler yapıyorsun, uzmanlaşamayacaksın gibi uyarılarda bulunuyorlardı. Ama hep şuna inanıyordum: Gerçekten bir sanatçı olacaksam ve beslenebileceğim başka disiplinler varsa bunlardan uzak kalamam. Bunlar sanatçının kendi içinde birleşip bir şeye dönüşeceği yerler olacak ve gerçekten de öyle oldu. Üniversiteden sonra dansı baraktım ama dans etmeden dansın hazzını, o müzikle bir arada olma halini nasıl içimde hissedebileceğimi arıyordum. Daha sonra sahnede görsel yapma, video jokeylik işlerine başladım. O esnada ebru yapıyordum. Ebrularımı nasıl hareket ettirebileceğimi araştırırken kodlarla bilgisayar ortamında bir şeyler yapabileceğimi gördüm. Her arayışta daha fazla derinleşip daha fazla teknik bilgi sahibi olup gelişince hepsi birleşmiş oldu aslına bakarsanız. Ben Ankara'da okudum liseyi. Lisede beş tane başarılı öğrenciyi aldılar ve TOBB Üniversitesi'nde bir yaz boyunca Java dersi verdiler. Benim için o zaman bu çok anlamsızdı, yazım gidiyor diye düşünüyordum. Şimdi diyorum ki şükürler olsun çünkü sırf oradaki üç aylık Java eğitimim sayesinde dile yatkın olduğumu, düşünce şeklinin nasıl olabileceğini gördüm ve o beni hızlandırdı. Daha sonra içine girmiş oldum. Bunlar işte aslında çok holistik ve homojen gelişen şeyler. İç mimarlık mezunu olduğum için bilgisayar programlarına çok hakimdim. Hayalimdeki şeyleri görselleştirme konusunda çok rahattım. O yüzden bunların hepsi beni dijital sanata yönlendirdi. Bir zaman sonra Barcelona'daki OFFF Festivalde Stefan Sagmeister'in konuşması artık yeni dünya sanatçılarının sadece bir şey bilmesi değil, bütün her şey konusunda fikir sahibi olmaları ve ne kadar farklı alanlarda beslenirlerse o kadar yaratıcı ve zamanının üretimlerini yapacağı yönündeydi. Bu beni gerçekten mutlu etmişti ve beni hızlandıran şey oldu. Sanatçı günün fotoğrafını çeken kişidir. Bu zamanın malzemelerini ve yöntemlerini kullanması gerekir. Bu yüzden buna önem veriyorum, güncel kalmaya çalışıyorum, teknolojiyi takip ediyorum. Ebru yaparken suya damlattığınız her bir damla akış başlatır, onun bir yayılımı vardır. Bu dansta da var, müzikte de. Ebruda boyaların sudaki dağılımı ve birbirlerine çarpması, generatif sanatlardaki bazı algoritmalarla çok benzer özellikler gösteriyor. Denizin üzerinde ışık kırılmalarını gözlersiniz, bir noise efekti olur. Bu birçok algoritmayla benzer çalışır çünkü aslında zaten bunların hepsi fizik kuralları. Generatif sanat da taklit edilmiş ve üretilmiş algoritmalar üzerine kuruluyor. Dans aynı şekilde bir harekete bağlı olmasına rağmen aslına bakarsanız mekansal da bir boyutu var. Siz bir bedenle bir mekanı tariflersiniz, bu hareketle mekanı nasıl kullanacağınızı ve orada nasıl bulunacağınızı deneyimlersiniz, bu mimarlıkla çok benzer. Yani her şey birbiriyle benzer çünkü aynı deneyimler aslında. Sadece biz onları farklı disiplinler olarak farklı yönlerden bakarak algılamaya çalışıyoruz. Bu arada aklıma şu geldi, mesela okuldayken deriz ya, bu bilgi gerçek hayatta ne işime yarayacak diye... Ama o bilgi mutlaka bir gün bir yerde kullanılır. Her şey bir şekilde birleştirilebiliyor, dediğiniz gibi. Bir bağlantısı ve bir boyutu mutlaka var. Aslında hikayesi var. Ben Sonar Festival'e sabah 12'de girip ertesi sabah 6'da çıkan biriyim. Son beş senedir bu festivalde ya bir eserim vardı ya da daha önce performanslar yaptım. Pandemiden önceki sene yine Sonar Festival'de tek başıma dolaşıyordum, bir sahneye girdim. Biri çalıyor, dedim ki bu müzik tarzı benim. Deliliği, sertliği, yumuşaklığı, her şeyiyle bana çok uygun. O zaman dua ettim ve dedim ki, bununla bir gün ben de bir şeyler yapayım. Aradan zaman geçti, ben aslında bu sene başka bir arkadaşımla performans yapacaktım ama TKO'yu aradım, Ben de zaten seni arayacaktım, senin ebrularını gördüm ve bir şey duyuyorum dedi. Daha sonra biz birlikte çalışmaya başladık. Çok güzel bir süreçti. Ben daha önce hiçbir müzisyen arkadaşıma bu kadar detaylı brief verdiğimi hatırlamıyorum. 3-4 hafta süren bir çalışma yaptık, yoğun bir üretim süreci geçirdik, ben kaç GB render aldığımı hatırlamıyorum bile. Performans günü delirme hakkımızı ne kadar kullanabiliriz diye düşündük. Benim bu kadar delirmeye niyetim yoktu açıkçası, biraz daha sakin kalmak istiyordum ama öyle bir enerji çıktı ki... Hayran olduğum kişiyle aynı sahnedeyim, beraber bir şeyler yapıyoruz, etrafımızda inanılmaz bir enerji var. Ve ben, ilk kez canlı performansın ne demek olduğunu orada anladım. Ben keyif aldıkça yükseldikçe yükseldik. En sonunda üçüncü kattan izleyen bir arkadaşım, Ecem, insanlar dışarıdan akıyor dedi. Çığlık kıyamet herkes bağırıyor, inanılmazdı. Geçmişte unuttuğumuz bazı özlerimiz var. Bunlar ilkel duygular ve içgüdüler, spiritüel diyebileceğimiz bazı esanslarımız yani. Bunu unutuyoruz ya da değiştiriyoruz. Öyle bir şey olabilir mi? Öyle bir tekamül yolunda değilim, öğreniyoruz ama... Yani bilmiyorum, biliyor olsam galiba böyle şeylerle uğraşmazdım. O arayış güzel. Bir Otostopçunun Galaksi Rehberi'ni bilirsiniz. Orada her sorunun güya cevabını bilen bir makine var. Ona gidiyorlar soruyorlar, hayatın anlamı ne diye. O da senelerce hesaplıyor. En sonunda büyük bir seremoni düzenleniyor ve küçük çocuklar ellerinde meşalelerle cevabı öğrenmeye gidiyor ve büyük hesaplamalar sonucunda, Cevap 42, diyor. Ben tam öyle bir noktadayım açıkçası. Yaşamın özünün ne olduğu, insan ne, nereye gidiyor, tam idrak edemediğim kavramların bağlandığı tek yer. Var olmak, bir olmak ve yok olmak, hiç olmak. Human işi bir sorgu aslında. Bu bahsettiğimiz şeylerin nasıl birleştiğine dair bir sorgu. Aynı zamanda geleceğe dair bir sorgu çünkü dijital dünyanın, dijitalleşmenin hayatımıza bu kadar girmesi bizi hücrelerimize kadar etkiliyor. Bu zamanla neye dönüşecek? Geçmişte unuttuğumuz bazı özlerimiz var. Bunlar ilkel duygular ve içgüdüler, spiritüel diyebileceğimiz bazı esanslarımız yani. Bunu unutuyoruz ya da değiştiriyoruz. O yüzden Humanın final bölümünde çıplak sesle çığlık attık, onlar bizi unutma diyor diye. Bu bir seçim öncelikle, olmazsa olmazı gibi düşünmemek lazım. Bazı sanatçılar fuarlara katılmak, orada satış yapmak, insanlara ulaşmak isterler, bazıları da sadece atölye satışları yapmak. Bundan çok da farklı değil bu anlamda. NFT'de beni en çok heyecanlandıran şey, ilk kez bir sanat eserinin gerçekten otantikliği, ilk sahibi meta datasına tanımlanmış ve kesin olarak bu eser bu sanatçınındır denilmesi. İlk kez sanatçı eserini yüklediği, o zincire soktuğu anda değiştirilemez bir sertifikası var gibi düşünebiliriz. NFT'nin dijital sanata etkilerine gelince bir medyumun gereklilikleri, o medyumda çalışan insanların yaratıcılıklarının sınırlarını belirler. Bu hızlı bir medyum ve çoğu NFT platformunda 50MB gibi bir boyut kısıtlandırması var. Öyle olunca insanların üretimi bu yönde etkilendi. Daha hızlı yakalayabilecekleri dinamik şeyler yapmaya başladılar. Eserlerin çoğu 15 saniyelik kısa ve dinamik loop'lar olarak yapılmaya başlandı. Ayrıca, sanat her zaman ekonominin bir parçasıydı, bir yatırım ve alışveriş biçimi olarak kullanıldı. Bir eserin değerini göreceli olarak sanatçı belirler, sanatsever belirler, komünite belirler. Burada da yeni bir ekonomi var. Ben bunu tam olarak maddi güvence değil, görünürlük fırsatı olarak düşünüyorum. Biz o görünürlük için nasıl çaba sarf edeceğimizi biliyoruz. Çeşitli platformlar var, o platformlara işlerimizi koyuyoruz ve burada duyuruyoruz. Daha önce bu kadar görünürlük kazanabileceğimiz yerler yoktu. Yok, hayır. NFT'den önce, mesela sergi yapmasam birinin internet siteme girip de görmesi lazım, benim internet sitemi, sergiyi nereden duyacak... Şimdi sergiler yine var ama NFT platformlarında yer alınca, koleksiyonerlerle, sanatseverlerle karşılaşma ihtimalimiz arttı. Görünürlükten kastım, bu karşılaşma ihtimali. Önceden sanatçılar galericilere, küratörlere bağlıydı; üretimi, yaşamı kazandığı yani her şey, onlarla ilişkili olmaya başlamıştı. Bunun ortadan kalkması çok güzel. Özgürleşmiş olduk. Bir eserimin haklarının nasıl olacağını, nasıl sunulacağını ben belirliyorum. Bunu ben duyuruyorum ve koleksiyoner de bire bir benden duyuyor. Bu pazara gençler de girebiliyor, çeşitli network gerektirmeyen insanlar da dahil olabiliyor. Bu şansa yaklaşmak bir fırsat olabilir. Özgürlükten kastım bu. O sınırlar yok ve şans da artık eşit gibi. Öncelikle geleneksel sanatların yok olması diye bir şeyin olacağını zannetmiyorum ama şöyle bir gerçek var; eskiden teşbih sanatları, rölyefler falan varken günümüzde bunlar azaldı. Zamanla, belki bazı şeyler birazcık azalabilir ama şekil değiştirir. Günümüz malzemelerinin, teknolojilerinin kullanılması bu sanatları geliştirir sadece, öldürmez. Mesela ressam Alex Grey, nasıl ışık olunacağına dair resim yapmaya çalışıyor. Gelecekte dijital sanatçılar size ışık yapacak. Bu da aynı resim olacak ama bambaşka bir deneyim sunacak. Aslına bakarsanız deneyimin şekli değişecek, yoğunlaşacak, daha kapsayıcı bir hal alacak. Bu da teknoloji yardımıyla olacak. Sesle birleşecek, deneyimle birleşecek, VR teknolojileriyle birleşecek. Mesela ben mimari disiplinden geliyorum ve kamusal alana dair heykellerim var. Belki hiçbir zaman fiziksel dünyada bunları gerçek yapamayacağım ama tasarlıyorum. Şimdi üzerine çalıştığım projelerden biri, bunları VR ortamında deneyimlemek. Aslına bakarsanız bu, zahiri heykellerin deneyim alanının değişmesi. Yani dijital sanat diyoruz ama aslında heykel bunlar, ne fark eder ki! Ben bunları VR'a koyduğumda yine heykel ama deneyim şekli değişik. Sanat bir iletişimdir. Sanatçının söylemek istediği şeyle, senin o an orada almak istediğin şeyin iletişimidir. O zaman çok da önemli değil, neyi ne şekilde yaptığın. Dijital sanatın getireceği; iletişimin artması, hissin yoğunlaşması ve deneyimin yoğun olarak yaşanması olacak. Bu da çok heyecanlı. Bir resmin içine girebileceğiz, bir resmin kendisi olabileceğiz. Sanatçı orada nasıl bir kurgu öngörürse onu yaşayabileceğiz. Benim için en kritiği gün batımı. Her gün, gün batımına mutlaka bir bakıyorum. Güneş gitmeden onu gözümle takip ediyorum. Onun dışında bahsettiğimiz bir sürü disiplin var ve hepsine bulaşıyorum. Dans izlemek, dans etmek çok hoşuma gidiyor. Farklı alanlardan işleri deneyimlemekten çok hoşlanıyorum. Bu yüzden etrafımdaki arkadaşlarım, farklı farklı sanat alanlarında işler yapan insanlar. Bilim kurgu hikayelerini, Simon Stalenhag'in Tales From The Loop serisini, Monassi'yi çok severim, Etgar Keret okumaktan çok hoşlanıyorum. Bence hepsinin ortak özellikleri, bu dünyada anlatıyorlar hikayelerini ama hikayeleri sürreal, bambaşka. O da bana paralel evrenlerin şu anda buluşma hissini veriyor. Hepimizin bir yolculuğu var, benim de yolculuğum bu! Bir gün öyle bir iş yapayım ki görenler kayıtsız kalamasın ve her gören senelerce belki bütün yaşamı boyunca içinde kalan iyileştiremediği bir şeye cevap bulsun, iyileştirsin yani yalnız olmadığını hissetsin istiyorum. Sanırım o güne çalışıyorum ben. Umarım ölmeden öyle bir iş yaparım, gözüm açık gitmez.


Geleneksel Türk sanatları üzerine çalışmalarını sürdüren Mahir Kurtulan, minyatür sanatında eski motifleri yeni bir anlayışla günümüze ulaştırıyor. Eserlerindeki ana mottoyu değişim ve dönüşüm olarak dile getiren Kurtulan, geleneksel sanatların daha genç sanatseverlerle buluşabilmesi için formlarda ve sanatsal ifadede yozlaşmaya gitmeden yeni ve güncel olanla yarışmak, özgün ve yaratıcı olmak gerektiğini vurguluyor. Mahir Kurtulan, 1978 yılında İzmir'de doğmuş. Dokuz Eylül Üniversitesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü Tezhip Ana Sanat Dalı'ndaki eğitimini tamamladıktan sonra 2004'te İstanbul'a gelmiş. Yüksek lisansını da Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Geleneksel Türk Sanatları Bölümünde Tezhip-Minyatür Ana Sanat Dalı üzerine yapmış. Tekstil endüstrisinde tasarım üzerine çalışırken kişisel atölyesinde resim ve minyatür çalışmalarına devam eden Kurtulan, bu sayımızda geleneksel sanatlar konuğumuz oluyor. Ana besin ve referans kaynağım dediği minyatür sanatının saz yolu üslubunun, çalışmalarının altyapısını oluşturduğunu ifade eden Kurtulan, Farklı referans noktalarını çakıştırarak oluşturduğum kaotik ve bir o kadar da harmonik döngüsel hareketler, minyatür sanatının çalışmalarımdaki altyapısını çok güçlü ve vazgeçilmez hale getiriyor diyor.


Pera Film, Pera Müzesi'nin Etel Adnan: İmkansız Eve Dönüş sergisi kapsamında çevrimiçi bir seçki hazırladı. Adnan'ın Nihayetinde gerçek evimiz hayatımızdır sözüne atıfta bulunan program, sanatçıyla yapılan söyleşiler aracılığıyla, ev dediğimiz yerin arayışını ekrana taşıyor. Program, 6 20 Ağustos tarihleri arasında Pera Müzesi web sitesinden ücretsiz izlenebilir. Tarih profesörü Fawwaz Traboulsi ile yapılan yazışmaları ve video sanatçısı, yönetmen Vouvoula Skoura ile gerçekleştirilen söyleşileri temel alan Etel Adnan: Sürgündeki Kelimeler, şair ve ressam Etel Adnan'ın benzersiz bir portresini çiziyor. Yirminci yüzyılda Avrupa ve Orta Doğu'daki zorlukları bizzat yaşayan sanatçı, Arapça yazdığı hikaye ve şiirler aracılığıyla anılarını insan sevgisiyle dolu bir bakış açısıyla anlatıyor.


Behiye Işın'ın, 5 yıl önce Çorum'daki bir mezarlığa her gece giren ve mezarlık başında ağlayan bir kızdan esinlenerek yazdığı ilk romanı 'Gizemli Kız' çıktı. Işın'ın gözlem ve analiz gücünü mizahi bir dille birleştirdiği 'Gizemli Kız' isimli kitabı, Ayrıkotu Yayınları etiketiyle raflarda ve internet satış sitelerinde satılmaya başlandı. Kitabın editörlüğünü şair ve yazar Pelin Özer üstlendi. Kitap, sapa bir kasabanın mezarlığında geçiyor. Okuyucu, bir gece vakti mezarlığa giren gizemli bir kızla birlikte kasabadaki insanların ansızın değişen yaşamlarına tanıklık ediyor. Behiye Işın, önünden geçip farkına bile varmadığımız sıradan hayatların perdesini aralarken ölüm, yaşam, gerçek, batıl inanç, din gibi olguların bağdaşık bir toplumdaki yansımalarını da yalın ve mizahi bir dille sorguluyor. Behiye Işın, aslında seyahat severlerin de bildiği bir isim. 2021 yılında Yeni İnsan Yayınları'ndan çıkan 'Çocukla Geziyorum' isimli seyahat kitabı bulunan Işın, çocuklarıyla birlikte Amsterdam, Budapeşte, İsviçre ve Strazburg'a yaptığı gezileri kitaplaştırmıştı.


İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Ayşegül İşsever Bu kurum bizim evimiz. Ve genel sanat yönetmenliği görevi verildiğinde, bana evimin anahtarları verildi, demiştim. İnsan evinin eksiğini gediğini bilir. Nerede sıkıntı olduğunu, nasıl bir tadilat gerektiğini bilir. Ben de 33 yıllık İstanbul Şehir Tiyatroları geçmişim ile evimin eksiğini ve bu eksiklerin nasıl giderileceğini biliyorum' diyor. Ülkenin en köklü tiyatrosu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları... Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1914 yılında Darülbedayi adıyla kurulmuş olan tiyatro, 1934'te İBB Şehir Tiyatroları adıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi bütçesine bağlandı. İlk sanat yönetmeninin Türk tiyatrosuna yenilikler getiren Muhsin Ertuğrul'un olduğu İstanbul Şehir Tiyatroları Genel Müdürlüğünde yıllarını tiyatroya adayan isimler görev aldı. Kasım 2021'de de kurumun genel sanat yönetmenliğine hem tiyatro sahnelerinden hem de televizyon dünyasından tanıdığımız bir isim göreve geldi Ayşegül İşsever. Eylül ayında yapılan basın tanıtımıyla Şehir Tiyatrolarındaki yenilikleri ve yeni sezon oyunlarının tanıtımını yapan İşsever, Darülbedayiden günümüze, İstanbul Şehir Tiyatrolarında genel sanat yönetmenliği görevini üstlenen üçüncü kadın sanatçı. İşsever, kendisini Tiyatronun geleneğini bilen, kurumun içinden gelmiş ilk kadın sanat yönetmeni olarak tanımlıyor ki son derece haklı. Ayşegül İşsever ile bundan sonraki projelerini ve tiyatroyu konuştuk. Darülbedayiden günümüze, İstanbul Şehir Tiyatrolarında genel sanat yönetmenliği görevini üstlenen üçüncü kadın sanatçıyım. Tiyatromuzun geleneğini bilen, kurumun içinden gelmiş ilk kadın sanat yönetmeniyim. Ben kurum kültürünü bilen bir sanatçıyım. 33 yıldır evimiz bildiğimiz bu kurumda, bir oyuncu ve son üç yılında da sahne direktörü olarak çalıştım. Şimdi genel sanat yönetmeni olarak nasıl bir sorumluluk aldığımın farkındayım. Bu zaman zarfında, dışarıdan kuruma yönetici olarak gelen arkadaşlarımızın kurum kültürüyle uyum ve uyumsuzlukları üzerinden yaşanan zorlukları yakinen biliyorum. Öncelikle vizyonumuz bir sanat kurumu olarak geleneğimizi hatırlamak ve geleceğimizi inşa etmek üzerinden şekilleniyor. Herhangi bir nedenle geçmişte yaşanan zorluklar ve soğuklukları ortadan kaldırarak yeni bir heyecanla yeni bir sezona hazırlanırken bütün birimlerimizle bu güzide kurumumuzu geleceğe hazırlamanın da sorumluluğunu taşıyoruz. Arkadaşlarımızla bir yandan toplantılar yapıyoruz. Eleştirileri, sorunları tespit ediyor, hızla çözümüne dair ortak çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Çok yakından bildiğim sorunlar da vardı elbette, bu sorunların da üstesinden gelmek için var olan sistemimizi revize ediyoruz. Başladığım günden bu yana, sanatçı, idari ve teknik bütün arkadaşlarımızın tam desteğiyle çalışmalarımı sürdürüyor olmaktan son derece mutluyum. Bu sanırım yeni sezon repertuvarımıza da yansıyor. Genel Sanat Yönetmeni olarak bir yıl olsa da repertuvarımızı açıkladığımız ilk sezonumuz oldu. Yaşadığımız çağa, şehrimiz İstanbul'a ve geleceğe dair umutlu ve sorumluluk hisseden bir repertuvar yaptığımızı düşünüyoruz. Umarım seyircimiz de mutlu olur. Çünkü tiyatro, seyirciyle tamamlanan bir sanat. Biz eleştirileri önemseyen ve dikkate alan bir anlayışla hareket ediyoruz. Seyircimizle doğrudan bir ilişkimiz var. Gerek sosyal medya hesaplarımızdan gerek dilek şikayet kutusuna gelen bilgilendirmeleri de dikkate alıyoruz. İlk günden başlayarak öncelikle kurum içi eleştirilere kulak verdik. Ve sorunlarımızı büyük oranda hallettiğimizi düşünüyoruz. Ancak tabii ki dinamik bir kurum olarak, 12 sahnemizde her hafta oyun sahneleyen bir sanat kurumu olarak, sorunları tamamen bitirmek mümkün değil. Ancak çözümün yanında olarak, nezaketi esas alarak ve kurum geleneğini sürekli hatırlayarak bu sorunların da üstesinden geleceğimizi düşünüyoruz. Ustalarımız her güçlükte bizim Ne yapmışlar diye baktığımız bir yerde duruyor ve açıkçası bize yol gösteriyor. İstanbul içi turnelere, seyircimizin bizi daha çok yerde görmek istemesi üzerine ağırlık verdik. Şehrin Tiyatrosu İstanbul'un Her Yerinde temasıyla başlattığımız, 14 ilçemizde gerçekleştirdiğimiz bu turnelerde 15 bin İstanbullu tiyatrosever ile buluştuk. Şehrin Tiyatrosu olarak İstanbul'un her noktasına sanatı götürmek için bir motivasyonumuz var. Elbette İstanbul'un birçok noktasına yayılmış yerleşik sahnelerimiz de geniş bir repertuvarla seyircimizi ağırlıyor. Yine seyircimizin özellikle salgın döneminde sağlık gerekçesiyle ilan ettiğimiz az kadrolu, tek perdeli oyunlarımız üzerinden gelen şikayeti, tiyatromuzun geleneğinde olan klasiklerin, geniş kadrolu oyunların sahnelenmesiydi. Klasiklerle sezonu açıyor olmamız da bu isteğin bir yansımasıdır. Eksiklerimiz elbette var. Ancak bunları burada sizinle paylaşmak değil de arkadaşlarımla çözümüne dair çalışmaktan yanayım. İlk sorunuzda biraz bahsettim. Bu kurum bizim evimiz. Ve genel sanat yönetmenliği görevi verildiğinde, bana evimin anahtarları verildi, demiştim. İnsan evinin eksiğini gediğini bilir. Nerede sıkıntı olduğunu, nasıl bir tadilat gerektiğini bilir. Ben de 33 yıllık İstanbul Şehir Tiyatroları geçmişim ile evimin eksiğini ve bu eksiklerin nasıl giderileceğini biliyorum. En azından bir fikrim var. Bu kurumda birçok arkadaşımla konuştuğumuz, paylaştığımız şeyler var. Bu perspektiften baktığımızda, bahsettiğiniz zorlukların biraz hafiflediğini söylemem mümkün. Ancak elbette ki bir oyuncu olarak oyunumu oynayıp evime gitmek bir konfor alanıdır. Şu an bulunduğum görevde, A'dan Z'ye, atölyelerinden ışığına, dekor ve kostümünden oyuncusuna ve ulaşımından provasına birçok alanda, sanatsal çalışmalarımızın sorunsuz ve aksamadan yürümesi için kendimi sorumlu hissediyorum. Geldiğimiz görevin gereği ve icabı da budur. Başta kurucumuz ve ustamız Muhsin Ertuğrul olmak üzere bütün ustalarımız, evi bildikleri bu güzide sanat kurumuna karşı bu sorumluluğu titizlikle üstlenmişler. Biz de bu geleneğin devamında, önce ustalarımıza sonra seyircimize mahcup olmamak adına, üstlendiğimiz görevi bir bayrak yarışı olarak kabul ediyoruz. Elbette tek başıma değilim. İlk günden itibaren, dediğim gibi, bütün arkadaşlarımın tam desteğini hissediyorum. Ve inanın kalbimizin attığı zamanlarda, zorluklardan, meşakkatten daha çok, heyecanlarımızı konuşuyoruz. Ve yine ustalarımızın çok güzel özetlediği gibi İki Kalas Bir Heves olarak tarif edilen tiyatroda, hevesimiz olduğu ve nefesimiz yettiği kadar çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Şunu biliyorum ki bizden sonra gelenler de aynı sorumlulukla, aynı heyecanla bu koltuklara oturacak, 108 yıllık tarihimize yeni bir halka daha eklemek için çalışacaklar. Şehir Yazarlarını Arıyor, bir önceki genel sanat yönetmenimiz Mehmet Ergen döneminde başlamış bir projeydi. Devamlılık esastır düşüncesiyle, doğru yapılan her işi daha da ileri götürmek prensibiyle bu projeyi, başlatan arkadaşlarımızın sorumluluğu ve inisiyatifiyle devam ettirdik. Yeni yazarlar keşfetmek, bu metinleri tiyatro dünyası ile buluşturmak, yazar mutfağına olumlu katkı sunmak amacıyla yola çıktığımız bu projede güzel birliktelikler yaşadık. Yeni bakış açıları ve yeni kalemlerle tanıştık. Kuşkusuz tiyatro dünyamız açısından da bu çalışmanın heyecan verici olduğunu düşünüyorum. Elbette önümüzdeki dönemde bu projenin yeni yazar adaylarıyla başlaması ve nihayetinde yeni yazarların ve metinlerin tiyatromuza kazandırılması en büyük arzumuzdur. Klasikler, üzerinden uzun zamanlar geçmiş ancak sözü tükenmemiş, hem seyircimizin hem oyuncu ve yönetmenlerimizin heyecan duyduğu metinlerdir. Türk ve dünya edebiyatının seçkin klasikleşmiş oyunlarını repertuvarımıza aldık. Çünkü geleneğimizde olan ve tiyatromuzun zengin oyuncu kadrosuyla yapabileceğimiz görkemli oyunları seyircimize sunmak istiyoruz. Seyircimizin de en büyük isteği, büyük yapımları, klasikleri yeniden İstanbul Şehir Tiyatroları sahnesinde görmekti. Shakespeare'in Hamleti ile sezonumuzu açıyoruz. İstanbul Kültür Sanat Vakfı Tiyatro Festivali kapsamında Moliere'in Tartuffe oyunumuz prömiyer yapacak. Sonra seyircimizle de buluşmaya devam edecek. Arthur Miller'ın Cadı Kazanı oyunu, kurum tarihimizde ilk kez seyircimizle buluşacak. Ekim ayında Rike Reiniger'in Çingene Boksör ve Ray Cooney'in Komik Parası seyircimizle buluşacak. Suat Derviş'in romanından Gülriz Sururi'nin uyarladığı Fosforlu Cevriye de müzikal olarak seyircimizle buluşacak. Klasikler bu sezon repertuvarımıza rengini verecek. Gülriz Hanım herhalde İstanbul'un seyir geleneğinde müzikallerle bilinmiş bir sanat kurumu olarak İstanbul Şehir Tiyatrolarında sahnelenmesini istemiş olabilir. Aynı zamanda oyuncu zenginliği bakımından da Fosforlu Cevriye, kurumumuza çok yakışan bir oyun. Gülriz Sururi gibi bir ustanın bu isteğini gerçekleştiriyor olmaktan son derece mutluyum. Suat Derviş gibi usta bir kalemin yazdığı, İstanbul'la bütünleşmiş böylesine güçlü bir hikaye de İstanbul Şehir Tiyatrolarının repertuvarına çok yakıştı.


Ülkemizin yetiştirdiği değerli kadın sanatçılardan biri Gizem Renklidağ ve o, her şeyin ötesinde var olma halini sanatla anlama ve bilme yolunda ilerleyen, kendisinin de üzerinde çok fazla çalıştığı temalardan kozmosun bin bir türlü hali içinde yolculuk eden renkli bir ruh. Üretimlerinin ana üssü olan Renklidağ Studio'da kendi tekniğini kullanarak kozmos temalı aydınlatmalar üretirken bir yandan da yeni formlar üzerinde çalışıyor. Konu dijital sanatlara gelince de Dijital sanatın, klasik sanatların yerinde gözü olduğunu düşünmüyorum diyor. Gizem Renklidağ ile Techne sergisini, Türkiye'de kadın sanatçı olmayı ve bir de sonsuz uzayın ona nasıl ilham verdiğini konuştuk.


Gülsün Karamustafa, Roswitha Haftmann Vakfı tarafından verilen Avrupa'nın prestijli sanat ödülüne layık görüldü. Sanatçı, ödülünü 3 Aralık 2021 tarihinde İsviçre'nin Zürih kentinde düzenlenecek bir törenle alacak. 40 yılı aşkın sanat pratiğinde göç, yerellik, kimlik, kültürel farklılık ve toplumsal cinsiyet gibi konuları farklı açılardan ve resim, enstalasyon, video ile performans gibi çeşitli mecralar üzerinden ele alan Gülsün Karamustafa, Avrupa'nın görsel sanatlar alanındaki en yüksek parasal desteğine sahip bu sanat ödülü için seçilen 20. sanatçı oldu. Karamustafa'ya ödülü, 3 Aralık 2021 tarihinde İsviçre'de düzenlenecek bir törenle takdim edilecek. Aralarında Bern Sanat Müzesi, Basel Sanat Müzesi, Köln'de bulunan Ludwig Müzesi ve Kunsthaus Zürich gibi sanat kurumlarının direktörlerinin de bulunduğu Roswitha Haftmann Vakfı Yönetim Kurulu, Gülsün Karamustafa'yı zamanımızın en sanatsal ve aynı zamanda politik olarak en ikna edici seslerinden biri olarak tanımlıyor. İsviçreli ünlü galeri sahibi Roswitha Haftmann'ın (1924 1998) başlattığı bir inisiyatif olan ödül, 2001'den beri her sene olağanüstü düzeyde sanatsal üretime imza atmış yaşayan bir sanatçıya veriliyor. Vakfın bugüne kadar ödüllendirdiği sanatçılar arasında Sigmar Polke, Carl Andre, Lawrence Weiner, Jeff Wall, Maria Lassnig, Pierre Huygues, Cındy Sherman, Mıchelangelo Pıstoletto, Mona Hatoum, VALIE EXPORT, Peter Fiscli/David Weiss, Heımo Zobernig, Rosemarie Trockel gibi görsel sanatlar alanına önemli katkılarda bulunmuş pek çok isim yer alıyor. 1970'lerden itibaren göç, feminizm, toplumsal cinsiyet rolleri ve sömürgecilik tarihi gibi, günümüzde her zamankinden daha acil ve güncel olan konulara katkıda bulunan Gülsün Karamustafa'nın, eserleri Tate Modern, Londra, Guggenheim Müzesi, New York, Contemporary Art Chicago, Modern Sanatlar Müzesi, Paris, Ludwig Müzesi, Köln, Mumok, Viyana, İstanbul Modern ve Arter koleksiyonlarının yanı sıra, nitelikli özel koleksiyonlarda da yer alıyor. BüroSarıgedik tarafından temsil edilen sanatçı, Avrupa ve Kuzey Amerikada'ki kişisel sergilerinin yanı sıra aralarında İstanbul, Sao Paulo, Kwang-ju, Kiev ve Sevilya'nın da bulunduğu birçok uluslararası bienale katılarak büyük ilgi gördü. Türkiye'nin önemli güncel sanatçılarından olan Gülsün Karamustafa, 2000'li yılların başlangıcından itibaren yeni nesil sanatçılara sosyo-politik bağlamıyla öne çıkan eserler üretmek konusunda ilham kaynağı oldu. Çalışmalarında Bizans ikonaları ve cam altı resimlerinden esinlenirken aynı zamanda sanatın yerleşik kurallarını altüst etmeyi de başaran sanatçı, odaklandığı konuların etrafında şekillenen tartışmalara yönelik sürdürdüğü ilgi ve bağlılığı ile aralarında Hollanda'dan Prince Claus Ödülü'nün de bulunduğu birçok ödüle layık görüldü. Gülsün Karamustafa'nın arşivini Salt Araştırma'nın dijital arşiv koleksiyonu üzerinden inceleyebilirsiniz. Ayrıca sizin için hazırladığımız kısa bir seçkiyi aşağıda bulabilirsiniz.


Resim, fotoğraf, heykel, dijital çizim ve şiir... Sanatın tüm bu dallarında eser üreten genç sanatçı Çağla Sokullu, halen ABD'de Chicago Üniversitesinde sanat tarihi ve küratörlük üzerine master yapıyor. Çağla Sokullu, dünyanın her yerinde yaşanan kaosun birbirine benzediğini, ilk solo sergisi HeavyHeart ile kaos ve entropi içinde insanların ve duyguların ne kadar benzer olduğunu göstermeyi amaçladığını söylüyor. Çağla Sokullu, 24 yaşında, tam anlamıyla genç bir sanatçı... ABD'de Cornell Üniversitesinde sanat ve sanat tarihi eğitimi alan, dünya edebiyatı, yaratıcı yazarlık ve Doğu Asya kültür ve sanatı üzerine yan dal yapan, üretken bir isim. Halen Chicago Üniversitesinde sanat tarihi ve küratörlük üzerine master yapıyor. Türk ve Orta Doğu sanatçılarının enstalasyon eserlerinde aidiyet ve hasret konularını inceliyorum diyen Sokullu'yu yakından tanıyalım. Çok küçük yaşlardan itibaren müzik ve resim sanatlarıyla yoğrulan bir hayat onunki. Zamanının çoğunu sahnede ya da atölyede geçirmiş ama ciddi olarak sanat okumaya Oxford Üniversitesinin yaz kampında karar vermiş. Verilen kararın ardında durmak gerekir, değil mi? O da Bu karardan sonra yazlarımı İstanbul Modern'de staj yaparak geçirdim; üniversite sırasında da New York'ta farklı galerilerde ve İstanbul Kültür Sanat Vakfında, 16. İstanbul Bienali'nde çalışma şansım oldu. Cornell Üniversitesinde sanat okumak için kabul edildiğimden beri beş yıldır hayatımın en büyük kısmı hep kesinlikle sanat oldu. Dört yılımı kendi sanatımı üretmeye adadım fakat bu, beraberinde sanat görmeyi, tarihini okumayı, farklı alanlara açılabilme şansını getiriyor. Ben de kendimi şiir derslerine, Doğu Asya ve Kore sanatlarını öğrenmeye, bienallerde çalışmaya verdim, bütün imkanlarımı kullanmaya çalıştım diye anlatıyor bir çırpıda.


Hadi kapatın gözlerinizi ve hayal edin! Bunların hepsi gerçekti, yaşandı bir zamanlar. Kültürpark Açıkhava Tiyatrosu'nda Puccini'nin Madam Butterfly Operası sahneleniyor. Sanıyorum ilkokuldaydım. Bütün aile oradayız. Çünkü anneannem ve annemin tutkuyla radyodan dinledikleri operalardan birini ilk kez 'canlı' olarak izlemenin heyecanını yaşıyoruz. Puccini'nin Uzak Doğu ezgileri ile süslediği ve Türkiye'de opera kültürünün yerleşmesine neden olan bu operanın mekanı, ileriki yıllarda benim için hep Kültürpark Açık Hava Tiyatrosu olarak kalacak. İzmir Enternasyonal Fuarı dönemlerinde Kültürpark alanında tanışacağım o kadar çok şey var ki... Kübana'da kimi siyahi olan harika müzisyenlerin nefesli çalgılarından dinlediğim müziğin, daha sonraki yıllarda çok farklı kaynaklardan dinlediğim caz melodiyle aynı olduğunu, bu asi müziğin yüreğime ilk yerleştiği yerin yine Kültürpark olacağını fark edeceğim. İzmir Enternasyonal Fuarı ve onun yeşerme alanı olan Kültürpark, benim gibi pek çok kişinin dünya ile büyük bir coşku içinde buluştuğu yer olmuştur. Kültürpark ve İzmir Enternasyonal Fuarı'nın kurucusu, İzmir'in efsanevi Belediye Başkanı Bahçet Uz, daha bu alanın molozlarla dolu olduğu dönemde, Kültürpark bir Halk Üniversitesi olarak düşünülmüş ve ona göre planlanmıştır. Parkta müzeler, eğlence yerleri, tiyatrolar olacaktır demişti. Behçet Uz, İzmir İktisat Kongresi'nde, İzmir Fuarı'nın temellerini atarken hayatımızın her alanında farklı özellikleriyle olacağını düşünüyordu. Türk ekonomisinin sembolü Türkiye'nin ilk ve tek uluslararası genel ticaret fuarında, sadece son teknolojik ürünler sergilenmedi. Eğlence dünyasında sahnelerde yerini almak isteyenler soluğu İzmir Fuarı'nda alırken; bir yandan da iz birakan tiyatro eserleri izleyicilerle burada buluştu. Zamanı geriye sarıp İzmir Enternasyonal Fuarı günlerinde biraz dolaşalım. Yıl 1936. İsmet Paşa, Atatürk'ün selamlarıyla açıyor İzmir Enternasyonal Fuarı'nı. Kluski Sirki, 40 büyük vagonu, 100 vahşi hayvanıyla birlikte geliyor şehre. Sirkin, üzerinde kükreyen bir aslan olan afişi şehrin sokaklarına heyecanlı bir hava yaratıyor. O yılki fuarın bir başka sürprizi, Darülbedayi Şehir Tiyatrosuydu. Türk tiyatrosunu bu topraklarda yeşerten Darülbedayi, Ekrem ve Cemil Reşit Rey'in ünlü opereti Lüküs Hayat ile Fuar'daydı. Ekrem Reşit Rey'in sözleri, Cemal Reşit Rey'in bestesiyle bir dönemin en neşeli sembollerinden biri olan Lüküs Hayat, Kültürpark alanında yankılanırken Kemeraltı Caddesi Beyler Sokağı Büyük Hilal Eczanesinin ürettiği Bahar Çiçeği kolonyasının kokusu da etrafa yayılıyordu. 1943 yılı Fuar'ında bu defa Sadi Tek Tiyatrosu, sahnede de Muammer Karaca vardı. Türkiye'nin çeşitli illerinden akın akın Fuar'a gelenler, daha sonraki yıllarda müziğin her türüne doydu. Müzeyyen Senar, Çamlık Senar Gazinosunda; Safiye Ayla, İzmir Fuar Gazinosunda şarkılarını söylerken Smetana'nın Satılmış Nişanlı, Beethoven'in yazdığı tek opera olan Fidelio ve Puccini'nin Madam Butterfly'ının biletleri Hükümet Binası'nın karşısındaki Çatalkaya Mağazası'nda satışa çıktığında opera tutkunları uzun kuyruklar oluşturmuştu. 40'lı yılların ilk yarısı dünyada savaşın getirdiği dehşet ve yıkımla geçti. 40'lı yılların sonuna doğru dünya karanlık bir tünelden aydınlığa doğru giderken Fuar, giderek her anlamda yükselişe doğru gidiyordu. 1947 yılında Muammer Karaca, yine İzmir Enternasyonal Fuarı'nın konuğuydu. Muammer Karaca'nın Matmazel Arşaluz Çıtıpıyan rolünü oynadığı Fuar Yıldızı tiyatro oyunu, İzmir Şehir Tiyatrosunun Herakles temsili, Lunapark Gazinosunda düzenlenen toplu eğlenceler o yılki fuarın unutulmazları arasına girdi. William Shakespeare'nin en çok bilinen en önemli trajedisi Hamlet, aynı yıl Açık Hava Tiyatrosunda fuar ziyaretçileriyle buluştu. Şehir Tiyatrosunun sahnelediği Hamlet, Fuar'a katılan İngiliz Kültür Heyeti'ni de çok etkilemişti. Hamlet'in tekrar oynanması dolayısıyla İzmir Şehir Tiyatrosunu tebrik etmek lazım. Esasen Açık hava Tiyatrosu'nu da tebrik etmek lazım. Açık Hava Tiyatrosu Shakespeare ruhuna daha uygun. Bu sebeple temsil kapalı tiyatroya nazaran daha ahenkli ve daha süratle inkişaf ediyor. Avni Dilligil bu defa daha mükemmel bir Hamlet olarak karşımıza çıktı. Rejisör olarak da yeni iltihak eden arkadaşlarına çok isabetli roller vermiştir. Bilhassa kraliçe her haliyle rolüne intibak etmişti. Bu defa hayalet rolündeki sanatkar da kendine düşen zafer payını hakkiyle kazanmıştı. Büyük bir seyirci kitlesi muvaffak olan temsili hayranlıkla alkışlamıştır. Shakespeare'i Şehir Tiyatrosunda seyredenler ve edecekler, temenni ederiz ki daima bu muvaffak temsil ruhu içinde alakalarını tutabilsinler. 50 milyon insanın öldüğü İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra gelen barış sürecinde dünyanın büyük kısmında ekonomik açıdan rahat günler başladı. 1950 yılındaki İzmir Enternasyonal Fuarı, liberal ekonominin hakim olduğu ABD ile yakınlaşmanın arttığı ve eğlence dünyasının canlandığı bir atmosferde açıldı. 50'li yıllarda Müzeyyen Senar ve Safiye Ayla afişleri şehrin her yanını süslüyordu. Bu yıllar aynı zamanda Zeki Müren'in Fuar'la, Türkiye'nin dört bir yanından gelen ziyaretçilerin Zeki Müren ile buluştuğu zamanlardı. 19 Ağustos 1954 günü Zeki Müren, bir ay süre ile konser vermek üzere Ordu Vapuru ile İzmir'e geldi. Bu geliş bir ömür boyu İzmir Fuarı'nda sürecek olan yolculuğun başlangıcıydı. Daha sonraki yıllarda Fuar izleyicileri teknolojik gelişmeleri olduğu kadar, Zeki Müren'i dinlemek için akın akın onun sahneye çıktığı gazinolara geldiler. 60'lı yıllarda daha önceki opera afişleri yerlerini, dönemin ses sanatçılarının afişlerine bıraktı. Sevim Tanürek, Saime Sinan, Güneri Tecer afişleri sevenlerini Fuar'a çağırıyordu. 80'li yıllar popüler kültürle birlikte gazino kültürünün Fuar'da egemen olduğu yıllardı. Ancak gazinolardaki assolistlerin, türkü üstatlarının kantocuların yarıştığı bu dönemde, tiyatrolar da büyük gişe hasılatlarıyla varlıklarını sürdürdü. Devekuşu Kabare Tiyatrosu, Metin Akpınar ve Zeki Alaysa ile Fuar seyircisine neşeli zamanlar geçirtirken Haldun Dormen, Dormen Tiyatrosu ile uzun yıllar Fuar'ın gözbebeklerinden biri oldu. Kenterlerin Fuar'da her zaman ayrı bir yeri oldu. Yıldız-Müşfik Kenter, Şükran Güngör çok sevilen oyunlar sergilediler. Kültürpark alanında heykeli ile varlığını hala sürdüren Nejat Uygur da fuarın vazgeçilmezleri arasında çoktan yerini almıştı. 90'lar da 80'lerde olduğu gibi İzmir Enternasyonal Fuarı'nda gazino kültürünün ağırlıklı olduğu yıllardı. Bu yıllarda da sanatın varlığı İsmet İnönü Kültür Merkezi ve Açıkhava Tiyatrosunda seyircisiyle buluşan tiyatrolarla hissedildi. 2000 yıllarda genel ticaret fuarlarının işlevinin kalmaması, internetin hakimiyeti, popüler kültürün öne çıkması İzmir Enternasyonal Fuarı'nı da her anlamda tehdit ediyordu. Ancak bu dönemde İZFAŞ Genel Müdürlüğüne getirilen Feyzi Hepşenkal'ın Fuar'a cansuyu vermesi sanatı da yeşertti. Ruhi Su sesiyle, müziğiyle 69. İzmir Enternasyonal Fuarı'na hayat verdi. Ruhi Su'nun ölümünün 15. yılında Fuar'da Ruhi Su Kültür ve Sanat Vakfı tarafından bir stant kuruldu. Fuar ziyaretçileri Basmane Kapısı'na yaklaştıklarında onun bütün Anadolu'dan derlediği türkülerini, gürül gürül akan bir ırmak gibi sesinden dinlerken, yüreklerinin yıkandığını hissettiler. Ertesi yıl Kültürpark alanı bir başka değerli insana kucağını açtı. Yaşar Kemal'in Doğanın bir parçası diye anlattığı Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı'nın heykeli artık Kültürpark'ın bir parçası olmuştu. Doğanın güzelliğinde atan yürek 2001 yılında Kültüpark'ın Lozan Kapısı girişinde 1500 metre karelik alanda, Mimar Şükrü Kocagöz tarafından kurulan bitkilikte, güzelim Merhabasıyla yer aldı. 2000'li yılların başlarında düzenlenen Uluslararası Sanat Günleri, çeşitli sergiler, Kitap Sokağı, yazarlarla sohbetler ziyaretçileri, dünyayı farklı görmeye, anlamaya davet etti. 2005 yılından sonra ise sanat etkinlikleri yavaş yavaş İzmir Enternasyonal Fuarı'nda azalmaya başladı. İzmir Enternasyonal Fuarı sadece farklı sanat kollarını içinde barındırmakla kalmadı. Sanatın da konusu oldu aynı zamanda. Örneğin, Samim Kocagöz'ün, İzmir'in İçinde adlı kitabının bazı bölümlerinin mekanı Kültürpark olurken Necati Cumalı'nın Aşk da Gezer adlı romanı Fuar'da geçer. Behçet Kemal Çağlar'ın Fuar Şarkısı şiiri, Güz ortasında bile yaratıyor baharı / Güzel İzmir Fuarı, Güzel İzmir Fuarı... diye biter. Sen bırakıp da gitme diye dünyadan.


Güzel Ordu Kültür ve Sanat Derneği'nin düzenlediği 'GOKISAFİLMFEST' 2021 yılı Kısa film Yarışması için başvurular 19 Eylül tarihine kadar kabul edilecek. 'GOKISAFİLMFEST' 2021 yılı Kısa film Yarışması başvuruları 01 Haziran 2021 de başlamıştı. Festivalin resmi internet sitesinden başvuruların kabul edileceği festival bütün kısa filmcileri 19 Eylül 2021 tarihine kadar başvuru yapmaya davet ediyor. Yarışmada Finale kalan filmler ise 30 Eylül 2021 tarihinden açıklanacak. Yapılan her şey kendi dalgasını oluşturur. Güzel Ordu 5. Kısa Film Yarışması; suyun yüzeyine atılan minik bir taşın oluşturduğu dairesel dalgalar gibi, hayatta ki küçük dokunuşların pozitif etkisini ileriye taşımak için, oluşturulan ve oluşturan dalgalara, sanat aracılığıyla farkındalık sağlamaya ve sinema yoluyla odaklanmaya davet ediyor. 22-23-24 Ekim 2021 tarihlerinde Ordu'da gerçekleşecek Festivalde yarışmanın yanı sıra film gösterimleri, söyleşiler, atölyeler ve konserlerde sinemasever izleyicilerle buluşacak. GOKISAFİLMFEST Yönetim ekibinde; Tevfik Serdar Köksal/ Başkan, Uğurcan Ataoğlu/ Kurumsal İletişim Direktörü, Mine Alpar/ Festival Direktörü, Zeynep Atakan/ Danışman olarak yer alıyor. Festivalin 2021 yılı Seçici Kurulu ise Ömür Atay/Yönetmen, Senarist, Müge Turalı/Yapımcı, Ayris Alptekin/Kurgucu, Zeynep Arısoy/Yönetmen, Selim Atakan/Müzisyen, Levent Erden/Akademisyen ve Özge Özacar/Oyuncu olarak belirlendi. 'GOKISAFİLMFEST' artık her yıl bir sanatçıya adanacak. Güzel Ordu Kültür Sanat Derneği Kısa Film Festivalleri bu yıl itibari ile her yıl sanat'a üreterek katkı sağlayan bir sanatçıya adanacak. Bu yılın sanatçısı toplumsal konuları ele alan filmlerde usta oyunculuğuyla söz ettiren çok yönlü sanatçı ZUHAL OLCAY oldu. Festival; Zuhal Olcay'ın kendisinin seçeceği bir filmle açılacak. Festivalde ayrıca Zuhal Olcay Kısa Film Seçkisi katılımcılar ile beraber izlenecek. Güzel Ordu Kültür ve Sanat Derneği, gençlerin akademik araştırmalar ve sanatsal pratiklerle toplumsal hayatta inisiyatif almalarını desteklerken kültürel çoğulcu, eşitlikçi, dinamik ve sürdürülebilir bir kültürel alan yaratılması için çalışmalarını gerçekleştirir. Dernek, kültür, sanat ve toplum alanında gerçekleştirilen akademik çalışmaları, sanatın dil engelini aşabilen gücüyle yerel, ulusal ve uluslararası alanlarda işbirlikleri kurmayı, ortak projeler sayesinde karşılıklı öğrenimi ve deneyim paylaşımını desteklemenin yanısıra çalışmalarını kurgularken gençlerin kültürler arası diyalog, sosyal içerme, sanat ve toplum ilişkisini geliştirme alanlarında desteklenmesini öncelik olarak belirlemektedir.


Bu hafta, konser, sergi, tiyatro, atölye gibi birçok etkinlik sanatseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. Pandemi nedeniyle sahnelerden uzak kalan müzisyenler, İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraklerinin destekleriyle hayata geçirilen #Sahnemİstanbul konserlerinde İstanbullularla bir araya geliyor. Konser takvimini gün gün buradan takip edebilirsiniz. Uzun zamandır sahnelerden uzak kalan müzisyenler ile onları çok özleyen müzikseverler, #İstanbulBirSahne projesi kapsamında oluşturulan Dijital Sahne ile buluşmaya devam ediyor. Her Pazartesi, Çarşamba ve Cuma saat 21.30'da bu konserleri Kültür. İstanbul YouTube kanalından takip edebilirsiniz. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Kültür AŞ ve kültür sanat sektörü işbirliğiyle bu yaz, Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu'nda, sahipleri tarafından kullanılmayan koltuklar boş kalmayacak; 24 yaş ve altı İstanbullular kültür sanat etkinlikleriyle ücretsiz buluşacak... Konser takvimine buradan ulaşabilirsiniz. Pandemi nedeniyle etkinliklerini çevrimiçi konserlerle sürdüren Cemal Reşit Rey Senfoni Orkestrası, yaz konserleri ile açık alanlarda müzikseverlerle buluşacak. Normalleşme süreciyle birlikte, uzun bir aradan sonra İstanbullulara gerçek müziğin canlı müzik olduğunu hatırlatmayı amaçlayan İstanbul'da Senfonik Yaz başlıklı konser dizisi, 30 31 Temmuz tarihlerinde Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda gerçekleşecek konserlerin ardından İstanbul'un iki yakasındaki parklarda ücretsiz olarak tekrarlanacak. Detaylara buradan ulaşabilirsiniz. 52'den fazla ülkede, bilim-sanat-teknoloji eksenindeki sanat yerleştirmelerini milyonlarla buluşturan Ouchhh Studyo'nun eserleri, Zenger küratörlüğünde seyirciyle buluştu. Her biri 30 dakika sürecek seanslarda, yapay zeka sayesinde farklı evrenler arasında gezinebileceksiniz. Detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.


Geçtiğimiz festivalde olduğu gibi seçkin solistleri ağırlayan BİFO Özel serisi bu festivalde de üç konserle müzikseverlerle buluşuyor. Borusan Sanat ve İstanbul Müzik Festivali'nin yıllara dayanan uzun soluklu ilişkisini, serinin bu ilk konserinde Borusan Quartet taçlandıracak. Klarnet için yazılmış en erken ve en güzel yapıtlardan birini Paul Meyer'in klarnetin ses rengini olağanüstü bir biçimde yansıtan yorumuyla dinleyebilirsiniz... Meyer'e kemanda Esen Kıvrak, Nilay Sancar, viyolada Efdal Altun, viyolonselde Çağ Erçağ eşlik ediyor. 25 Ağustos Çarşamba günü saat 20.00'de Borusan Quartet ve Paul Meyer ile Sakıp Sabancı Müzesi'nin tarihi fıstık ağaçlarıyla çevrili terasında, rahat bir nefes alıp boğazın kokusunu içinize çekecebileceğiniz bu konseri kaçırmayın. Pandemi nedeniyle sahnelerden uzak kalan müzisyenlerimize destek olmak amacıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki Kültür AŞ tarafından hayata geçirilen #İstanbulBirSahne projesine başvuruda bulunan binlerce müzisyen, İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraklerinin destekleriyle, #Sahnemİstanbul konserlerinde İstanbullularla özlem gideriyor. Etkinlikleri buradan takip edebilirsiniz. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Kültür AŞ ve kültür sanat sektörü işbirliğiyle bu yaz, Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu'nda, sahipleri tarafından kullanılmayan koltuklar boş kalmayacak; 24 yaş ve altı İstanbullular kültür sanat etkinlikleriyle ücretsiz buluşacak... Konser takvimine buradan ulaşabilirsiniz. Barışın, hümanizmin ve eşitliğin en önemli simgelerinden Hünkar Hacı Bektaş Veli, vefatının 750. yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin düzenlediği Serçeşme Hünkar Hacı Bektaş Veli Festivali ile yad edilecek. 26 27 28 Ağustos tarihleri arasında Yenikapı Etkinlik Alanı'nda gerçekleşecek festivalde, usta sanatçılar sahneye çıkacak. Festival kapsamında belgesel film gösterimleri, video-ışık gösterileri, sergiler, çocuklar için çeşitli atölyeler, uzman araştırmacı ve yazarların katılımıyla gerçekleşecek söyleşiler İstanbullularla buluşacak. İstanbul Modern'in izleyiciyi, sanatçıların dünyasındaki ilham kaynaklarını görmeye davet ettiği, 14 Ağustos'ta kapılarını açan Etkileşimler sergisi görülebilir. İstanbul Modern'in koleksiyonundan oluşturduğu Etkileşimler adlı yeni sergisi, sanatçıların yapıtlarıyla atıfta bulunduğu ve ilham aldığı plastik sanatlar, mimari, edebiyat, müzik ve sinema alanından çeşitli konu ve isimlere odaklanıyor. Sergi hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Ankara Devlet Opera ve Balesi, CSO Ada Ankara Yaz Konserleri kapsamında Bir Caz Gecesi Rüyası konseri ile 25 Ağustos'ta seyirciyle buluşacak. Salgın önlemleri uygulanarak gerçekleştirilecek etkinlikle sanatın iyileştirici gücünün sanatseverlerle buluşturulması hedefleniyor. Bir Caz Gecesi Rüyasi konseri ile sanatseverler, Ankara Devlet Opera ve Balesi solistleri ve orkestra sanatçıları eşliğinde seçkin bestecilerin dünya müzik tarihinde yer etmis en ünlü caz, blues sarkılarını dinleme imkanı bulacak. Müzik düzenleme Bilgehan Erten, soprano Nihan İnan, Zeynep Burcu Altınel, tenor Yunus Emre Özorhan, bariton Emre Uluocak ve Umut Koşman'ın sahne alacağı konserde, Cheeck to cheeck, When you are smiling, The good life, Hit the road jack gibi şarkılar yer alacak. Türkçe Rap dünyasının en sevilen isimlerinden Khontkar, Anıl Piyancı, Ati242, Lvbel C5 ve Batuflex'in sahne alacağı İzmir Hiphop Fest, 25 Ağustos Çarşamba günü Bostanlı Demokrasi Meydanı'nda yaş sınırı olmadan hiphop sevenlerle buluşuyor. Bahçede Caz'ın ikincisi, 29 Ağustos Pazar günü Hangout Bahçe'de İzmirli sevenleriyle buluşmaya hazırlanıyor.


Birbirinden keyifli etkinlikler bu hafta da sanatseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. 17 23 Ocak tarihleri arasında gerçekleşecek hem fiziksel hem de online olarak da katılabileceğiniz etkinliklerden bazılarını sizin için derledik. Ülkemizde daha önce Devlet Tiyatrosu'nda ilk olarak Macide Tanır tarafından sahnelenen oyunun değişik bir versiyonu Yıldız Kenter'in başrolde oynadığı bir film olarak gösterilmiştir. Nevra Serezli, bu oyunla 11 yıl sonra sahneye dönmüş ve yedi farklı ödül kazanmıştır. Oyun Ankara MEB Şura Salonu'nda 18 Ocak Saat 20.00'de başlayacak. Detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Şehrin en lüks restoranında herkesin birbirini küçümseyerek kendi varlığını yücelttiği, ağızına geleni söylediği, evlilik, tanışma, yükselme gibi nedenlerle sözde kutlama yapılan bir akşam yemeği... Kutlama, ömrü boyunca insan hakları mücadelesi vermiş Nobel Edebiyat Ödülü sahibi, Pinter'ın son oyunu. Harold Pinter'in yazdığı Yıldırım Fikret Urağ'ın yönettiği oyunda Can Ertuğrul, Çağlar Polat, Erkan Sever, Gizem Akkuş, Orçun Tekelioğlu, Özgür Efe Özyeşilpınar, Pınar Demiral, Selim Can Yalçın, Selin İşcan, Şehnaz Bölen Taftalı rol alıyor. Oyun, 19-22 Ocak 2022 tarihleri arasında Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde. Altın Palmiye Ödüllerinde 2021 yılının ' En İyi Tiyatro Oyunu ' ödülüne layık görülen, Nurseli İdiz, Nergis Kumbasar gibi usta isimlerin rol aldığı Etekler ve Pantolonlar seyirciyle buluşuyor. Serkan Budak'ın yönettiği oyun, 19 Ocak saat 20.30'da İzmir Narlıdere AKM'de gösterilecek. Detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Sophokles'in binlerce yıl önce kaleme aldığı aynı adlı oyunundan uyarlanan Antigone'de; aynı savaşta birbirini öldüren, ama biri kahraman diğeri hain ilan edilen iki kardeşine de, son görevini yapmakta kararlı olan Antigone ile; devletin varlığıyla kendi varlığını eş tutan Kreon'un buyruklarından geri adım atmayan duruşu karşı karşıya geliyor. İnsanlığın tüm kadim deneyimleri tarihe gömülürken yine de çözülmeyen, kaybolmayan çelişkilerimizi sahneye getiren Antigone, dünden bu günü tartışıyor. Sofokles'in yazdığı, Sabahattin Ali'nin çevirdiği Engin Alkan'ın uyarlayıp yönettiği oyunda Cengiz Tangör, Zafer Kırşan, Aslı Menaz, Gözde İpek Köse, Özgün Akaçça, Destan Batmaz, Onur Şirin rol alıyor. Oyun, 20-22 Ocak 2022 tarihleri arasında Sultangazi Hoca Ahmet Yesevi Sahnesi'nde. İş, sanat ve spor camiasının başarılı kadın profilleri ile İstanbul'un güçlü kadınları, Bu kadınlar başarının peşinde sloganıyla Müze Gazhane'de bir araya gelmeye devam ediyor. 20 Ocak Perşembe günü saat 19.00'da Müze Gazhane, T Atölye'de gerçekleşecek etkinliğe Simge Burhanoğlu konuk olacak. Etkinlik hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. İstanbul Gönüllüleri, Güzel Sanatlar Fakültesi ilgili bölümlerinden 2019-2020 ve 2020-2021 öğretim yıllarında mezun olmuş öğrencilerin, mezuniyet işlerinin sergilendiği Geleceğin Renkleri sergisi, 5 Şubat 2020 tarihine kadar saat 11.00-20.00 saatleri arasında Müze Gazhane'de İstanbullularla buluşacak. Etkinlik ile ilgili detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Türk ve Dünya müzik tarihinin en çok bilinen ve sevilen şarkılarının Biraderler coverlarıyla seyirciye sunulduğu bu müthiş gösteri, ilk anından son anına kadar bir an bile düşmeyen enerjisiyle şahane bir 2,5 saat geçirtiyor. Sahnedeki herkesin tiyatro oyuncusu ve müzisyen olduğu Biraderler Cabaret, 21 Ocak saat 20.00'de Ankara Musa Göçmen Konser Salonu'nda. Detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Performans sanatçısı Hürmüz'ün sergisini ziyaret eden 14 yaşındaki yeğeni Meghan, tabutunda eski aşklarını ve kıskanç arkadaşlarını karşılayan teyzesiyle normal bir sohbet içine girmeyi beklerken, kendisini danslı müzikli bir şölenin ortasında bulur. Ve bu şölenin ardındaki esrarı çözmeye koyulur. Cease and Desist. LOVE AND BE SILENT, 21 22 Ocak'ta Müze Gazhane'de izleyicilerle buluşacak. Biletlere buradan ulaşabilirsiniz. 2019 yılında Edinburgh Fringe Tiyatro Festivali'nin en iyi oyunları arasında yer alan Timsah Ateşi; Funda Eryiğit, Hazar Ergüçlü ve Kubilay Tunçer'i aynı sahne üzerinde buluşturuyor. Rejisörlüğünü Mehmet Ergen'in üstlendiği oyun, 1989 yılında Kuzey İrlanda'da geçen bir hikayeye odaklanıyor. Temposu bir an bile olsun düşmeyen, sürreal, grotesk bir kara-komedi olan oyun 5- 20 Ocak tarihleri arasında saat 20.30'da seyirciyle buluşuyor. Ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Audio Kereografi Gazhane adıyla hazırlanan işitsel koreografi, Müze Gazhane'nin bir kültür kampüsü olarak kent yaşamına katılmasının farklı olanaklarını araştırıyor. Sesli yönlendirmelerle ziyaretçileri bu mimari ve endüstriyel mirası keşfe çıkaran koreografik arayüz, katılımcıları etkinleştirerek Gazhane'nin bir santralden kültür kampüsüne dönüşümünün, mekan, enerji ve beden algımız için yeni sorgulamalar yaratmasına izin veriyor. Müze Gazhane'de yer alan P Binası'nda ocak ayı boyunca her pazar saat 13.00'te başlayacak bu ücretsiz deneyime davetlisiniz. Detaylı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz. Henüz yolun başında olan gençler ile tecrübeli ve yolda olan konuşmacıların bir araya geldiği Gençler İçin Farkındalık söyleşileri devam ediyor. Dijital Denge Derneği'nin kurucusu Tuğba Şengül Lik ve Yaratıcı Marka Danışmanı Mustafa Can, hayatımızın ekseninde yer alan dijital dünyanın avantaj ve dezavantajlarını paylaşmak için 21 Ocak'ta Müze Gazhane sahnesine konuk oluyor. Etkinlik detaylarına buradan ulaşabilirsiniz. Carlo Goldoni'nin ve İtalyan Halk Komedisinin en bilinen oyunlarından biri olan İKİ EFENDİNİN UŞAĞI tiyatro ansambl'ın kendine özgü uyarlamasıyla sahneye çıkıyor. 2 Perde boyunca yoğun bir performans sergilenen oyun seyirciye kahkaha dolu bir oyun vaat ediyor. Oyun İzmir Nazım Hikmet Kültür Merkezi'nde 22 Ocak saat 20.30'da sahneleniyor. Ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Hayvanların kafese kapatılması, gösterilerde kullanılması, doğal yaşam alanlarından uzaklaştırılmaları nedeniyle çok üzülen bir çocuğun onları nasıl kurtardığı anlatılır. Özge Midilli-Ertan Kılıç'ın yazdığı Özge Midilli'nin yönettiği oyunda Nilay Yazıcıoğlu, Tarık Köksal, Nilay Bağ, Ceren Kaçar, Ceysu Aygen, Çağlar Polat, Emre Çağrı Akbaba, Mehtap Gündoğdu Akbulut rol alıyor. Oyun, 23 Ocak 2022 tarihinde Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde. Karagöz uzun zamandır işsizdir ve iş aramaktadır. Sonunda kendisine bir çiftlikte iş bulur. İşi hayvanların bakımını yapmaktır. Ama ortada bir sorun vardır. Karagöz, hayvanları tanımamaktadır. Özgür Atkın'ın yazıp yönettiği oyunda İrem Erkaya ve Tankut Yıldız rol alıyor. Oyun, 23 Ocak 2022 tarihinde Gaziosmanpaşa Sahnesi'nde. Müze Gazhane, yetişkinler ve çocuklar için haftanın farklı günlerinde ücretsiz olarak gastronomiden dansa, heykel yapımından resme kadar birçok alanda farklı atölyeler düzenliyor. Atölye detaylarına ve programına buradan ulaşabilirsiniz. Birbirinden değerli mimari eserlerin 1/25 oranındaki küçültülmüş hallerine yer vererek ziyaretçilerine mini bir kültür turu atma fırsatı sunan Miniatürk, ev sahipliği yaptığı ücretsiz etkinliklerle de çocuklar için vazgeçilmez bir mekan olmaya devam ediyor. Detaylara buradan ulaşabilirsiniz. İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki Kültür AŞ tarafından 12 yaş ve üzeri çocuklar için Miniatürk'te düzenlenecek olan Çizgi Atölyesi başvuruları başladı. 6 Kasım 4 Haziran tarihleri arasında ücretsiz olarak düzenlenecek 8 aylık Çizgi Atölyesi eğitimine katılmak isteyenler buradan başvuru yapabilir. Tiyatro tarihinin bir ikon haline gelmiş karakterlerinden bir tanesi olan Cyrano de Bergerac, bu ay da Kumbaracı 50 yorumuyla tiyatroseverlerle buluşmaya devam ediyor. Şair, silahşör ve aşık... Fişekhane'de 18-31 Ocak tarihleri arasında izleyebileceğiniz Cyrano de Bergerac ile ilgili ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. İstanbul Devlet Opera ve Balesi bale sanatçıları, sezon boyunca 4 6 yaş arası çocuklarımıza haftanın dört gününde, günün iki farklı saatinde bale ve dans dersleri veriyor. Bu tip atölyeler geleceğin sanatçıları, sanatseverleri olacak çocuklarımıza dans ve ritim hissini yaşatarak müzik kulaklarının gelişmesine, vücutlarının düzgün, dengeli ve kuvvetli gelişiminin sağlanmasına, canlandırılan masal ve hikayeler ışığında hayal güçlerinin artmasına, bale figürlerinin sağladığı düzen ve ölçüyle el-kol-bacak koordinasyonunun gelişmesine, özgüven duygularının güçlenmesine ve sanatla iç içe büyümelerine katkıda bulunuyor. Dersler 8 Ocak 28 Mayıs tarihleri arasında AKM Çocuk Sanat Merkezi'nde.


Paylaştıkça artan mutluluğu kalpten kalbe taşıyarak pek çok ana eşlik eden Algida, MAX markasıyla MAXSahne dijital tiyatro sahnesinde kendine has bir oyuna ev sahipliği yapıyor. #HaydiOyuna diyerek 23 Nisan'da hayata geçirilen MAXSahne'de 6 farklı çocuk tiyatro oyunu dijital olarak yayınlandı. Her oyun sonunda izleyiciler tarafından seçilen en çok sevilen karakterlerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan MAX özel dijital tiyatro oyunu Hayal Adasına Yolculuk 5 Temmuz 2021'de dijital perdesini aralıyor. İzleyiciler tarafından seçilen karakterlerin bir araya getirilmesiyle beraber Uygur Sanat iş birliğiyle hazırlanan Hayal Adasına Yolculuk, MAXSahne ve MAX TV Youtube kanalında seyircilerini bekliyor. Kim Kırmızı Başlıklı Kız ile Kurbağa Prens'i aynı oyunda bir araya getirebilirdi ki? Elbette çocukların hayal gücü! MAXSahne'nin perdeleri çocukların hayal gücüyle yeniden açılıyor! Çocuk gelişiminde oyunun öğrenme için gerekli olduğunun altını çizen Algida Max, yepyeni bir çocuk tiyatrosunun karakterlerine çocukların karar vermesini sağlayarak onları oyunun içine dahil etmiş oldu. Tema olarak hayal kurmayı, oyun oynamayı ve oyuncakların harika dünyasını ele alan müzikli, danslı, çocuk oyunu Hayal Adasına Yolculuk'u, Psikolojik Danışman Alev Köymen'in onayıyla 4 yaş üzeri bütün çocuklar ve ebeveynleri ailecek izleyebilecek. Tiyatroların özellikle pandemi döneminde perdelerini kapatmasıyla birlikte yaşadığı zorluklara kayıtsız kalmayan Algida MAX, Uygur Sanat iş birliğiyle oluşturduğu MAXSahne dijital tiyatro sahnesiyle sanata ve tiyatrolara olan desteğini sunmaya devam ediyor. Kısa sürede büyük bir ilgi gören MAXSahne, Türkiye'nin birçok şehrinde ailelerin ve öğrencilerin hep birlikte online olarak izlediği bir dijital platfrom haline dönüştü. Aileler çocuklarıyla kalite vakit geçirirken, öğrenciler de eğlenceli bir aktiviteye erişmiş oldu.


Hayat, bazı insanları size hediye eder... Bir arkadaşınızın çok yakını, bir diğerinin eşi, sevgilisi de olabilir bu kişi, hiç yüz yüze gelemeyeceğimiz bir oyuncu da.... Tutkusuyla, heyecanıyla öyle işler başarır ki o kişi, sayısız insana ilham verir! İlyas Özçakır da o isimlerden biri; hem benim için hem de sinemaya, tiyatroya gönül vermiş sanatseverler için. Söz Vermiştin, Anons, Abluka, Tarla, Dört Köşeli Üçgen, Düş Kırgınları adlı filmlerin yanı sıra çok sayıda tiyatro oyununda sahneye çıkan İlyas Özçakır, şimdilerde John Fowles'un muhteşem kitabı Koleksiyoncu'dan aynı isimle uyarlanan oyundaki içe işleyen rolüyle alkış ve ödül topluyor. 13. Savaş Dinçel Tiyatro Ödülleri'nde Müjdat Gezen Sanat Merkezi öğrencileri tarafından En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'ne layık görülen ve 22. Direklerarası İstanbul Tiyatroları Ödülleri'nde Küçük Salon Erkek Oyuncu kategorisinde ödüllendirilen Özçakır'ın hikayesi, sanatla tanışmanın yaşı olmadığını, hikayemizi yazmaya başlamak için asla geç kalmadığımızı gösteriyor. 5 10 senedir de proje yaratmaya çalışandır. Orijinal proje yaratma heveslisidir. Hayatındaki tutku oyunculuktur. Üniversiteye girene kadar hayatımda sanatla alakalı hatta sosyal bilimlerle alakalı ve hatta beynin sağ tarafı ile alakalı hiç ama hiçbir şey yoktu. Hayat benim için matematik, fizik, fen bilimleri ve tantuni idi. Ben bir tantunicide büyüdüm, babamın tantunici dükkanında. Rüyamda çocukluğumla ilgili bir şey görürsem kendimi hala tantunicide görürüm. Hayatımın okul dışında kalan kısmı o tantunicide geçti çünkü. Kısacası hayatımda iki şey vardı; dükkan ve matematik, fizik. Bunun dışında bir dünyayı çok bilmiyordum. Çalışma, hayatta kalma mücadelesi vardı. Keşfetmeye zamanım olmadı. Kitap okumaya bile üniversitede başladım diyebilirim. Üniversiteye kadar tiyatroya da iki kere gitmiştim hayatımda. Sinemaya da çok az gittim. O keşfim Boğaziçi'ne girdikten sonra başladı. İnşaat mühendisliği okudum, bölümümü hiç sevmedim ama okulu çok sevdim. Kendimi tanımaya başladım. Kendimi çok eksik hissettim ilk girdiğimde. Diğer öğrencilere bakıyordum Ben de 18 yaşındayım, bunlar da 18 yaşında ama sanki benden 4 yaş büyük gibi. Konuştukları filmler, kitaplar çok farklı diye. Ne yapabilirim derken ben tuttum okumaya başladım. Ama nasıl? Ansiklopedi okumaya başladım A harfinden, Benim kendimi geliştirmem lazım demek ki diye. Bir şeyler öğrenmek hoşuma gitti ama çok geçmeden şunu anladım; ansiklopedi okunarak olacak iş değil. Önce edebiyat beni çok büyük etkisi altına aldı. Günde 7 8 saat kitap okuyordum. Tiyatroya geçişim de şöyle oldu. Çocukken şaka yapmayı severdim. Lisede iken ablamın komik arkadaşlarını çok anlatması bende Demek ki kadınlar komik adamlardan daha çok bahsediyorlar düşüncesini oluşturmuştu. Ben de devamlı şaka yapmaya başlamıştım. Yaptıkça karşılığını görmek de hoşuma gitti. Lise yıllığında en komik başlığının altında İlyas adının olması hoşuma gitti. Üniversitede de şaka yaptıkça arkadaşlar Sen niye tiyatro kulübüne gitmiyorsun? demeye başladılar. Onlar diyor ama tiyatro kulübü ne, ben onu bilmiyorum! Üstelik okulun ilk iki yılında maddi anlamda çok sıkıntıdaydım. Okul haricinde çalışıyordum. Sonra maddi açıdan tiyatroya vakit ayıracak kadar rahatladım ama dersleri düzeltmem lazımdı. Okulun kulübü haftada dört gündü. Daha hafif bir kurs ararken Sarıyer Belediyesinin kursuna denk geldim. Çok temel düzeyde derslerin verildiği bir kurs olmasına rağmen tiyatroyu sevdiğimi orada anladım. Sonra okuldan bir öğrenci Galatasaray Üniversitesi Tiyatro Kulübüne gidiyorum ben dedi. Yıl 2005. Bülent Emin Yarar veriyordu dersleri. Geri dönülmeyen bir yolculuğa başladım; disiplini, entelektüel yönü, oyunculuk anlamında kendimi keşif süreci açısından önemli oldu. Bu meslek bana göre dedim. İnşaat mühendisliğinden zaten memnun değilim, sevmiyorum. Bir sene devam ettim o kulübe. Tutkuyu orada anlamaya başladım. Sahneye çıktığım andan itibaren hayat orada başlıyor gibi. Onun haricindeki yerlerde, gündelik şeylerle uğraştığım zaman daha yaşıyor gibi değil de yedek kulübesinde bekliyor gibi hissedince 'Benim bu işi yapmam lazım' dedim. Şöyle bir şey; onunla karşılaşıncaya kadar var olduğunu bilmediğin bir eşya gibi. Hiç ışığı bilmemek gibi. Görünce Aaa karanlıkta yaşıyormuşumdemek gibi. Oyunculukla şöyle oldu benim için Hayat güzelmiş oldum. Çünkü hayat bana sıkıcı, yavan geliyordu biraz. Sahneye çıktığım andan itibaren hayat orada başlıyor gibi. Onun haricindeki yerler, gündelik şeylerle uğraştığım zaman daha yaşıyor gibi değil de yedek kulübesinde bekliyor gibi hissedince Benim bu işi yapmam lazım dedim. Karar aldım. Kafam analitik çalıştığı için tam silip atamıyorum da okul sürecini, boş veremiyorum yani... Bir formül bulmam lazımdı 'Ben öğretmen olayım' dedim. Yazları oyun yaparım, part time gibi. Yeter ki tiyatro yapayım. Ne öğretmeni olayım? Matematik seviyorum, edebiyata düşkünüm. Edebiyat ya da matematik öğretmeni olabilirim. Sınav zaten kolay benim için. Girer kazanırım. Eve geldim, babamı zaten kaybetmiştik. Etki mekanizması olarak annem vardı. Baskın biri değil ama kararlarını önemsiyorum tabii. Ben karar verdim, öğretmenliğe geçiyorum dedim. Annem ağlamaya başladı. Ben öğretmenliğe geçemedim. Çok hayalleri vardı üzerimizde. Ama babam yaşamı tutkularıyla yaşayan bir keyif insanıydı. Zeki Müren ile bayağı yakın arkadaşlığı vardı. Yaşasaydı bu dünyada benim yanımdan ayrılmazdı, eminim. Hayatın keyfini çıkarma anlamında, hakkını verme anlamında çok desteği olurdu. Evet, okulu uzatmıştım ama kalan 3,5 yılı, 1,5 yılda tamamladım. Bu arada tiyatrolara özgeçmiş göndermeye başladım. Yıl 2008. Bütün gönderdiklerimden sadece bir kişi cevap verdi. Rahmetli Selçuk Uluergüven'den. Sahnelenen bir oyundaki oyuncu eksikliği nedeniyle hızlıca prova ve oyun sürecine girdim. Sonra Volkan Severcan Tiyatrosu sezona 9 oyun birden yapıyordu. Seçmelere girdim, üç oyuna birden kabul aldım, başladım işe. Bir mühendis maaşını topluyoruz işte, kim ne karışır! diyorum kendime. Ama öyle olmadı. Oyunlar sahnelenmedi. Şimdi hayalini kurduğum oyunlar değildi onlar. Kendimi seyirci koltuğunda hayal ettiğimde beni salondan mutlu ayıracak oyunların... Tiyatroda da sinemada da öyle. Televizyon biraz daha farklı tabii. Orada o kadar seçici davranamıyorsunuz... Kadir Has Üniversitesinde oyunculuk yüksek lisansı yaptım. İstediğim oyunlar üzerinde çalışmak için kendime alan yaratmaya çalışırken bir de tantunici açtım, 2017'de Karaköy'de. Bir süre sektörden tamamen uzaklaştım. Bu kötü geldi, kendi kolumu kanadımı kırmış gibi oldum. Dükkandan çıkamadıkça depresif hale geldim. Tek kişilik oyun sergilemek için kitap okumaya başladım. 500 kitap okumuşumdur sadece bunun için. Sevdiğim kitaplar oluyordu ama tam içime sinmiyordu. Tam böyle iken Wolfgang Borchert'in Karahindiba öyküsünü buldum, öyküye bayıldım. Yazarın hikayesini okudukça aşık oldum. Bunu yapıyorum, tamam dedim. Karahindiba'yı çok oynayamadan pandemi girdi. Pandemide online proje yaptım. Fiziksel olarak açılma başlayınca yeni ne yapabilirim derken İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ndeki haklarla ilgili bir proje fikri gelişti bende. 30 farklı oyun yazılacak, 30'unu da farklı oyuncu oynayacak. Friedrich Naumann Vakfı'nın desteklediği projede ilk üç oyun yazıldı ve oynandı, şimdi ikinci üçleme için çalışmalar başlıyor. Evet, Koleksiyoncu kitabını çok önce okumuştum. Birileri projesi devam ederken bir yandan da onu sahnelemek için çalışmalara başladım. Koleksiyoncu entelektüel anlamda bizi tatmin ediyor, seyir anlamında da herkese ulaşacak bir oyun oldu. İstanbul'un çeşitli sahnelerinde oynuyoruz, umarım Anadolu seyircisiyle de buluşabiliriz. İkisinde de sevdiğim ve rahat hissettiğim yerler var ama komedide ekstradan kattığım bir şey var sanki. Dramı da çok seviyorum. Sinemada da komedi oynamayı seviyorum ama komedide biraz incelikli mizahın artması gerektiğini düşünüyorum. Komedi deyince akla hemen gişe gelmemeli. Bağımsız sinemamızın da mizahı hatırlaması lazım. Bir de ben dramın içinden mizahı çıkarmayı çok severim. Çünkü bunun işe yaradığını düşünüyorum. Salt baştan sona dram olan hiç mizahı görmemiş bir ele alış, bana harekete geçirici bir şey olarak gelmiyor. Hayat da öyle değil çünkü! En kötü olayda bile gülüyorsun bazen. Çok sevdiği babasının cenazesinde bile gülümsemeyi elden bırakmamış bir insan olarak söylüyorum bunu. Bu, hayatla baş etme yöntemi. O yüzden mizahın etkileyici gücünü unutmamak gerekiyor. Tam izleyicinin güldüğü yerden onu yeniden sorgulatmak isterim. Güldürürken düşündürmek klişesi doğrudur bir yerde. Ben oradan ele almayı isterim.


Büyük İskender'in Doğu Seferi'ne başladığı MÖ 334 yılı ile son Hellenistik Krallık olan Ptolemaiosların Actium Savaşı sonrası tarih sahnesinden silindikleri MÖ 30 yılı arasındaki yaklaşık 300 yıllık zaman dilimi, Hellenistik Dönem olarak adlandırılır. Hellenistik ve Roma dönemleri birbirini izleyen iki dönemden ziyade en azından belli bir zaman diliminde eş zamanlı varlık göstermiştir. Yazar bu kitabın amacının Anadolu'nun Hellenistik ve Roma dönemlerini geniş bir okuyucu kitlesine olabildiğince açık ve anlaşılır bir anlatımla sunmak olduğunu belirtiyor. Anadolu Uygarlıkları Serisi'nin sekizinci kitabı olan Hellenistik ve Roma Dönemlerinde Anadolu: Krallar, İmparatorlar, Kent Devletleri Türkçe-İngilizce olmak üzere çift dilli ve zengin bir görsel malzeme ile hazırlanmış.


Klasik müzik benim için çocukluğuma dönmek gibi... Hele de piyano resitalleri... Kimi zaman güne başlarken kimi zaman da günü sonlandırırken kendimi klasik müzik notalarına emanet ederim. İşte bu nedenle, İthaf Sanat'ın dördüncü sayısı için yapacağım söyleşinin heyecanı günler öncesinden başladı içimde. Çünkü konserlerine gitmekten büyük keyif aldığım, piyanonun tuşları üzerinde gezinen parmaklarının tüy gibi hafif hareketlerini takip ederken mest olduğum Gülsin Onay ile buluşacaktım. Dedem ben doğmadan bir yıl önce hayatını kaybetmiş. Annem, babasını kaybettiği için o kadar üzülmüş ki evlenirken gelinlik giymemiş. Ama benim hayatım hep dedem yanımızdaymış gibi geçti. O çok farklı bir kişilikmiş. Sanata çok önem verirmiş. Nitekim annemi Almanya'ya piyano tahsili için göndermiş. Dedem, matematikle ilgilenirken annemin çalmasını istermiş, müzikle beslenirmiş, kendisi de biraz keman çalarmış. Atatürk'ten ne kadar etkilendiğini de annem anlatırdı. Bütün bunları yaşamış bir insan. Ben de dolaylı olarak hem dedem hem ailem tarafından Atatürk'ü ilham kaynağı alarak yaşadım. Genelleme yapamayız belki ama tanıdığım pek çok matematikçi, yetenekli müzisyen. Pek çok müzisyenin de matematiği kuvvetli. Matematikten nefret eden müzisyenler de var, müziğe hiç ilgisi olmayan matematikçiler de var tabii. Tony bir deha! Öyle bir deha ki ben Sen piyanist haklarına aykırı davranıyorsun. Çalışmadan bu kadar iyi çalıyorsun diyorum. Kolay eserleri değil, Beethoven'ın en zor sonatlarını çalıyor. Ben uzun zaman aradan sonra Ulvi Cemal Erkin'in bir eserini çalışıyordum. Tekrar ele alınca haliyle hafif bir acemilik oluyor. Bir yerde fa diyez yerine fa notası basmışım. İçeride o başka bir şeyle uğraşırken bana seslendi Benim hatırladığım orada fa değil de fa diyezdi. Ben mi yanlış hatırladım? diye. Yani her gün çalınan bir eser değil, benden duymuş hem de uzun zaman geçmiş. Ona rağmen onu duyuyor. Bu tamamen piyanist ve müzisyen haklarına aykırı dedim o zaman. Sizin de matematiğe ilginiz var, değil mi? Paris'te müzik eğitimi alırken matematik dersindeki başarınız da dikkat çekmiş. Fransa'da piyano eğitimi alırken bir hocam Kariyer yapmayacaksan çok iyi matematikçi olabilirsin dedi. Ama piyanonun yeri başka tabii. Babam annem ile büyük aşk yaşamış. Annemin zaman zaman ufak kıskançlıkları olurmuş. Babamın bir konser çalışmasını izlemek için peşinden gitmiş bir keresinde. O sırada babamın yanında oturan kemancı ile eğlenceli vakit geçirdiğini görünce bir kıyamet koparmış annem. Annemin bursu bitince babası Kızım orada kalma demiş. Annemle babam birlikte Türkiye'ye gelmek istemiş ama babamın ailesi de pek Türkiye'ye sıcak bakmamış; yıl 1953. Bu arada annemin babası, Vedat Nedim Tör'ü göndermiş Almanya'ya, Bak bakalım, bu damat nasıl biri? diye. Vedat Nedim Tör, babamı çok beğenmiş, hayran olmuş. Dedem de sonra onaylamış. Babam ertesi gün atlayıp gelmiş trenle Haydarpaşa'ya. Acilen her şey düzenlenmiş, evlenmişler. Ben doğduğumda da babam annemin adı Gülen olduğu için adımın 'gül'lü bir şey olmasını istemiş. Babama gül ile başlayan isimleri Gülsüm, Gülçin, Gülşin, Gülnihal var diye saymışlar. Beğenmemiş. Sonu ince bitsin istemiş. Gülsin olsun demiş. Böyle bir isim var mı diye bakmışlar. Farsçada var; gülün gözyaşı demek. İsmim öyle konmuş. Ama ismimden çekmediğim kalmadı. Eskiden çok fazla yanlış yazılıyordu. Çocukluğum hakikaten rüya gibi masal gibiydi. Erenköy'de, çok büyük bahçesi olan, bahçesinde meyve ağaçları, güller, üzüm bağları bulunan bir köşkte büyüdüm. Babam, müthiş bir insandı. Bütün çocuklar bayılırdı ona. Annem çok üzerime düşerdi, yeteneğimi fark ettiğinde tüm bildiklerini öğretti bana. Aynı zamanda dayımın da etkisi çoktur üzerimde. Ayaklı kütüphane derlerdi onun için. Dayım beni çok gezdirirdi. Hayattaki en büyük uğraşı bendim, müzik aşığı bir insandı. İstanbul'u gezdirirdi bana. Geriye dönüp baktığımda kendi kendimin masalını bir daha yaşıyorum. 24 saat dinlemek istemek, her notayı açıp açıp okumak, yemek arası verince bir an önce o esere yeniden dönmek. Böyle bir aşktı. Onunla aynı sahnede çalmak müthiş bir his! Zaman zaman o büyürken yeterince yanında olamadım mı diye düşündüğüm oluyordu. Oğlum bana hep Sen çok iyi anneydin, hep öylesin diyor. Onunla çalmaktan mutlu oluyorum. Onu o kadar dinliyorum ki neredeyse kendim çalmayı unutacak gibi oluyorum! Bir taraftan da hassas bir denge var. Annelikte çocuğunuza karşı hep Aman dikkat et! halleri oluyor. Anneyim ama bir yandan da ikimiz meslektaşız. O nedenle Oğlum orayı biraz daha yavaş yap diyemem. Bir meslektaşıma nasıl söylersem öyle söylüyorum ona da. Keşke daha çok çalabilsem onunla! Şimdi yeni bir projemiz var. Ona hazırlanıyoruz. CD yapmak istiyoruz birlikte. Bütün ülkeleri seviyorum. Ama Japonya biraz daha önde sanki. 20'den fazla kez gittim Japonya'ya. 36 yıl önceydi ilk gidişim. Bir seferinde 21 konser verdim, güneyden kuzeye kadar. Pandemi sonrası açılır açılmaz yeniden gitmek istiyorum. O kadar güzel anılarım var ki anlatamam. Orası çok değer verdiğim şey, çocuklarla olmak. Her yerde festival var ama bu festivalin ayrı bir yönü var; gelen sanatçılarla gençler, gayet salaş bir ortamda müşterek hayat yaşıyorlar. Gelen önce bir şok geçiriyor, öğrenci de hoca da. Bir gün sonra herkes alışıyor, 15 gün sonra herkes giderken ağlıyor ve bütün sanatçılar, hocalar Seneye de gelebilir miyiz? diye yazıyorlar. Gümüşlük'te herkes kendi odasını topluyor, yemek ortak pişiyor, uzun bir masanın etrafında hep birlikte yiyoruz. Festivali temmuz ağustos aylarında yapıyoruz. Çok büyük isimler geldi. Mesela Jean-Bernard Pommier, İlya İtin, ... Pek çok öğrencinin burslu olarak katılmasını sağladık destekçilerimiz sayesinde. Pandemi döneminde de devam eden nadir festivallerdeniz. Aslına bakarsanız hakikaten onu kelimelere dökmek çok zor. Olağanüstü bir dünya, başka bir dünya. Her bestecinin ayrı bir dünyası var. 400'den fazla öğrencim var. O kadar önemli ki benim için çocuklarla, gençlerle birlikte olmak. Benimle ilgili bir kitap yazılıyor. Bir arkadaşıma sormuşlar beni; Vakti hiç olmasa, iki eli kanda olsa bile bir öğrenci bir şey sorduğunda her şeyi bırakıp onunla saatlerce ilgilenir demiş. O çocuklar başarılı oluyor, ödüller alıyor. Gördüğüm o muazzam sonuçta bir parça tuzumun olması beni o kadar mutlu ediyor ki! Bizim işimiz bir parça usta çırak ilişkisi. Yani ne okuyarak ne videodan öğrenilir; yanında ustanın olması lazım. Yanında O parmağını öyle değil, böyle yap diyen birinin olması lazım. O çocuk parmağını söylenen şekilde koyduğunda sesteki farkı duyuyor ya orada bana öyle bir bakışı var ki sanki ben ona hazine vermişim gibi mutlu oluyor. Bu, benim için en büyük ödül! Onun için hakikaten vakit ayırıyorum çocuklara ve gençlere. Bahçeşehir Üniversitesinin sanat danışmanlığını yapıyorum. Ayda bir iki kez oradaki öğrencilerle çalışma yapıyorum. Elimden geldiğince gençlere dokunmayı seviyorum. Bize zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz. Ben teşekkür ederim bu güzel sohbet için.