Soru, Hollandalı oyun yazarı Lot Vekemans'ın kaleme aldığı Zehir adlı tiyatro oyununa dair... Hem bu sorunun cevabını hem de daha fazlasını bu oyundaki kadın rolüyle seyirci karşısına çıkan başarılı oyuncu Sevinç Erbulak ile konuştuk. Oyunculuk hayatına henüz öğrenciyken, dizi sektörünün en çok anılan yapımlarından Süper Baba ile adım atan, o dizide oynadığı Zeynep karakterini kızına ad olarak seçen, çok sayıda tiyatro oyununda seyirciyle kucaklaşan, ödüller kazanan oyuncu Sevinç Erbulak, 31 sezondan bu yana sahne üzerinde... Bu süre zarfında geniş kitlelerce izlenen çok sayıda diziyle seyirciye ulaşan, İBB Şehir Tiyatroları oyuncusu olarak tiyatro sahnelerinde sayısız kahramana hayat veren Sevinç Erbulak ile iki kişilik bir oyun olan Zehirin kulisinde buluştuk. Müze Gazhane'deki Meydan Sahne'de Ahmet Saraçoğlu ile birlikte rol aldığı oyun, Hollandalı yazar Lot Vekemans'ın imzasını taşıyor. Birçok dile çevrilen ve çok sayıda ödüle layık görülen oyunda, geçmişte yaşadıkları trajik kaybın ardından ayrılan çift, yıllar sonra bir araya gelmek zorunda kalıyor. Acılı bir geçmiş hesaplaşmasına dönüşen buluşma, karşı tarafın da neler hissettiğine dair eksik bırakılan taşların yerine oturtulmasıyla seyirciyi içine çekiyor. Ne söyledi bana? Çok çok samimiydi. Biz de onun peşindeyiz, oyundaki hakikatin peşindeyiz. Meydan sahnede oynuyoruz. (Sahne tıpkı meydan gibi, 360 derece seyirciyle çevrili.) Yapısı gereği; kaçamayacağınız, duygusal ve fiziksel olarak hiçbir hareketin saklanamayacağı, sahte hiçbir duygunun seyirciden gizlenemeyeceği bir er meydanı olduğu için meydan sahne, bu seyrettiğiniz oyundaki hedefimiz, tam da bu! Oyunda, uzun ve hesaplaşılamamış bir mesele var. Mesele çocuk. Ama siz onun yerine istediğiniz her şeyi yerleştirebilirsiniz. İki yetişkin, konuşsalar nereye gideceğini bilemedikleri bir ertelemeden ötürü belki konuştuklarında da ayrılacaklardı ama başka bir iletişebilme biçimine geçebileceklerdi- görüşmekten kaçınmış. Bu ertelenmiş hesaplaşmanın sonunda en azından ikisinin de ruhunu onarmanın peşindeyiz. Meydan sahnede oynamak bile oyunun talihini değiştiriyor. O gün tiyatroya geldiğimiz halimiz bile etkiliyor oyunumuzu. Çünkü ben, dışarının dışarıda kaldığına inanmıyorum. Ancak bir gün robotlar tiyatro oynayacaksa yapabilir bunu. Kendimizi çok iyi hissediyoruz. Sahnede hiçbir şeyi görmeden, sadece karşıdaki oyuncuyu görmeye de inanmıyorum ben. Son derece dışarıdan bir yerden, bütün oyunu denetleyen bir mekanizmayla da oynuyorum. Her şeyin farkındayım. Öyle de olmak zorundayız. Çünkü seyirci farklı olabiliyor. Bazen hissi ağır algılıyor seyirci. O zaman oyunu biraz yukarı çıkarıyoruz. Bazen de bakıyoruz ki içerideler, bizimleler, onlara dokunuyoruz. O zaman da biraz hafifletelim diyoruz. Tek başına böyle bir şeyin yeterli olacağını hiç düşünmüyorum, hayatta da. Ama oyunun o anına gelene kadar konuşulan her şey, tüm posaları o kadar dışarıda bırakıyor ki. Evet, o an için yeterli! Çünkü kadın samimiyetle duymanın peşinde. Çünkü adam başka bir gezegen, kadın başka bir gezegen. Bazen denk gelip birbirlerini duyuyorlar. Tam da böyle bir şey değil mi hayat! Nefret etme sebebi, mutlu hissetmemesi. Ama aslında nasıl bir duygu olduğunu hatırlamaya çalışıyor. Çünkü daha önce mutlu olduğu anlar var. Hep hatırlamış. Mutluluk illa birilerinin varlığı ile olan bir şey mi yoksa kendini bu ağulu yapıdan çıkardığında bulabileceğin bir şey mi? Onu biraz tartışıyor kendi içinde ve ilk defa birine anlatıyor. Aslında son zamanlarda tek bir şeye ilgi var; ünlü olmaya. Ve bunun araçları çok belli; yazmak, oynamak, şarkı söylemek, yarışmak, yarışları kazanmak... Eğitim sisteminde de böyle gösteri dünyasında da. Ama çok fazla tırt kurs da var. Çocuk doğalında zaten müthiş bir oyuncu olarak geliyor. Ona evde ebeveynin, okulda eğitmenin görevler vererek unutturduğu bu çocuk olma halini, bu oyun oynama halini hatırlatmaya çalışıyoruz sadece. Amaç oradan ünlü yazar, oyuncu çıkarmak değil, oyun oynama güdüsünü yeniden o çiplerinin içine koyma, çocuklara yaşlarını hatırlatma. Çok iyi bir akademik kadromuz var. Her yaşa başka bir hoca giriyor. Ben bütün sınıfları dolanıyorum. Ama sonunda en iyi eğitim verebildiğimi bildiğim yaş grubunu alıyoruz. Çünkü insanın ne yapamayacağını bilmesi çok değerli. Zaten karşılığını görüyoruz. Kayıtlarımız o kadar hızlı tükeniyor ki! 2014'te de çok keskindi yarış. Benim çocuğum ne oynayacak diye. Biz eğitimin bir süreç olduğunu anlatmaya çalışıyoruz. Ama veliler daha çok sonuç odaklı. Evet, bir şeylerin taçlanması gerekiyor. Bütün öğrendiklerini size eteklerinden saçmaları gerekiyor ama o bir final değil. Anne babalar kendi yapamadıklarımızı çocuklarımız yapsın diyor. Ben de bazen böyle bir ebeveynim. Buraya bakmam gerekiyor. Ama bizim bir an evvel çocuklarımızdan kopmamız, aynı galaksi içinde onlara hep bakmamız, ne yaptıkları hakkında hissimizin olması ama onları rahat bırakmamız gerekiyor. Çünkü herkes oyuncu olamaz, herkes iyi marangoz olamaz. Ne olacaklarsa her şeye ne kadar çalışmaları gerektiğini öğreniyorlar. O plastik ünün nasıl sürdürebileceğini anlatmaya çalışıyoruz. Çok hızlı bir kuşak; slm, mrb kuşağı. Anna Karenina 780 sayfa. Bunlar ölür onu okursa. Anna Karenina diyorsun, Özetini çıkardın mı? diyor. Özet, 780 sayfa okunduktan sonra çıkarılabilir. Çocuklar burada oyuncu olma isteğinin karşısında neler yapmaları gerektiğini bir anlıyorlar, farkına varıyorlar. Pek çoğu orada vazgeçiyor zaten. Daha yetenekli, daha ışıklı ve pırıltılı olan çocuk kendini ilk derste gösteriyor. Bunu görmem kendi eğitmenlik yolumda çok doğal. Ben esas kendini göstermeyen ve kabuğundan çıkacak çocuğu merak ediyorum ve onu arıyorum sınıfın içinde. Tabii... Eskiden bir sınavı kazanırdım. Tabii, o kazanacak. Başka kim kazanır ki! derlerdi. Oysa bazılarını kazanıyorum, bazılarını kazanamıyorum girdiğim sınavların. Kazanmadığım zamanlar görülmüyor ve bütün kazanımlarım, ardımda bıraktığım kazanamadığım şeylerin toplamından oluşuyor. Çünkü kazanamadıkça niye kazanamadım konusuna projeksiyon yapıp orayı toparlamaya çalışıyorum. Ama Tabii o kazanacak gözüyle bakılıyordu. Bunlar gençken üzüyordu. Çünkü o sırada üzülecek yer arıyorsunuz. Katkıdır elbette. Motivasyondur, mutluluktur, o gecenin konuşmasının enerjisidir, o geceye sizi götüren kalp çarpıntısıdır da bir önemi de yoktur. Amaç ödül almaya döndüğünde, o yapıdaki bütün sanatsal gayeyi, bütün iyileştirme çabasını bir yana bırakıyorsunuz. Böyle bir hayal üzerine yaratma cesareti göstermemeliyiz. Ödüllerde belli bir yaş sınırı olsa ne iyi olur? 35 filan mesela. O yaştan sonraki bütün ödülleri iade edebilirim. Çünkü başka birileri daha heyecanlı oluyor. Onlar alsın oluyorsunuz. Nasıl bir oyuncu oynadıkça daha iyi bir oyuncu oluyorsa bu seyirci için de geçerli. Yılda 30 oyun seyreden seyirciyle üç yılda üç oyun seyreden seyirci arasında fark var. Rafine seyirci zaten iyi oyuna ve iyi oyuncuya her zaman her oynadığında kendi bireysel ödülünü veriyor. O sırada neyi oynuyorsam onda rahat hissediyorum. Onu hiç ayırmıyorum. Oyunculuk olarak aynı. Ölçekleri ve teklifleri değişiyor. Sizden istedikleri şey değişiyor. Burada oynamak ile İtalyan sahnede oynamak arasındaki fark, televizyonda daha da küçülerek oynamak gibi farlar var. Çok uzun bir süre televizyonda olacağımı da düşünmüyorum. Çünkü aynı senaryolar sanki başka hiçbir konu yokmuşçasına sunuluyor ve sadece zaman doldurmak için -hayatta hiç o kadar uzun bakıştığımız ve durduğumuz suskunluklar yokken- dizilerde hep kötü, hep öfkeli, hep sakin, hep şeytan tipler oluyor. Oysa duygular, tam zıt duygusu ile gösteriliyor. Ayrıca artık kadın kadının kurdu değil, kadın kadının yurdu. Oralarda olmamız gerekiyor. Ekranın bir çöplüğe dönüştüğüne inanıyorum Türk dizilerinde. Özellikle ana akım işlerinde. Her zaman. Orası benim ilk okulum. O dizi hayatımda olmasaydı yine oyuncu olurdum ama böyle bir oyuncu olmazdım. Oradaki tüm hocalarım ile başta Şevket Altuğ olmak üzere- soru sorabildiğim bütün partnerlerim ile çok büyük bir okuldu benim için. Bugünkü gibi hakikat! Orada başrolde güzel kız olması zorunluluğu yoktu. İnsanı anlatıyordu. Bütün kusurlarıyla, imkansızlıkları, beceriksizlikleri ve başarısızlıklarıyla hem de. Bütün karakterler çok gerçekti. Bugün olsa tutar mıydı bilmiyorum. Çok değişir. Uyandım, üniversitede derse girdim, vizelerim vardı yedi saat. Sonra açtım Ursula'yı metrolarda, metrobüslerde okudum. O kadar çok kitap aldım ki bu yıl, daha fazla okumak istiyorum. Tsundoku diye bir sendrom varmış, kitap satın almak ama okumamakla ilgili. Ben de o kadar çok kitap aldım ki evde dağ oldu onlar. Şimdi okumaya zaman ayırıyorum. Genellikle günüm, okul ve arkasından oyun olarak geçiyor. Cumartesi pazarlarım da böyle. Bunun dışında kendimi uyutarak dinlendirmeyi çok seviyorum. Her akşam bir film izlemeye çalışıyorum. Bazen bütün bir günü gerçek anlamda hiçbir şey yapmadan geçiriyorum. O da çok önemli! O çiziyor daha çok, çizmeyebilirdi de. Çiziyor, gitar çalıyor, dans ediyor. Oyuncu olur mu bilmiyorum, daha vakti var. Çok net örnekler var önünde; dedesi, anneannesi, annesi ve benim bütün yakın çevrem. Ama tiyatro beni ondan ayıran bir kavramdı o büyüyene kadar. Anne yine mi tiyatroya gidiyorsun? dediğinde Evet deyip kapıdan çıkan bir anne. Annemi babamı daha fazla görmek, onlarla daha fazla bir arada olmak için ben de tiyatroya gidiyordum. Tiyatrodan filan hoşlanmıyordum yani. Benim normal arkadaşlarımın normal anne babaları eve dönüyor, ben de bu anormallerle sokağa çıkıyorum... Sanırım benim hikayem böyle başladı. Ama izleye izleye Aaa ne kadar eğleniyorlar! Burada ne kadar çok anne var? Burada bazı annelerin kuralları daha esnek diye diye sevdim tiyatroyu. Kulis çok eğlencelidir mesela. Ve ben bu nedenle kuliste tek başıma kalmamak için tek kişilik oyun oynamayacağım sanırım. Kulis masam totemlerle dolu mesela. Oyunlarımın parfümleri bile farklı. Benim bütün hayatım totem! Bütün rollerimin başka çantaları var. Her rolün malzemesi başka. Mesela bu oyuna gelirken bir parfümüm var. Bu oyunun dışında sıkmıyorum bu parfümü. Çünkü bu kadının parfümü o! Çağdaş metinler olarak baktığımızda Özen Yula gerçeğimiz var. Daha gençlere bakarsak Murat Mahmutyazıcıoğlu, Ahmet Sami Özbudak, Zeynep Kaçar, Deniz Madanoğlu, Turgay Korkmaz, Firuze Engin diye devam edebilirim. Peter Ouilter son zamanlarda okuduğum en üretken ve heyecan verici çağdaş yazar. Anılara ve iyi metinlere selam durmayı seven tarafım hala 10 yılda bir Keşanlı Ali, Sersem Koca, Hamlet, Machbet oynanması gerekliliğini hatırlatıyor. Kavin de seyretmeli bu oyunları, bugün doğanlar da izlemeli. Oyuncusundan yazarına yönetmenine yaratma cesareti gösteren herkes teknolojiyi, dijitalleşmeyi yerinde kullanıyorsa dünyanın o sırada ona önerdiği bütün oyuncaklar seyirci için muhteşem bir şölene dönüşüyor. Ama eğer Şimdi moda bu! diye yapılırsa o zaman olmaz. Bugün matinedeki seyirciler arasında 30 sene önce, 30 yaşındayken de tiyatro izleyenler vardı. Belki onlar Tiyatro nereye geldi? Artık oyuncular içimize girerek oynuyorlar diyor. İlk defa deneyimleyen de Tiyatro böyle bir şeymiş diyor. Ben ikisini de tavında tutmak zorundayım. Ben her oyunda, o gün ilk defa tiyatroya gelmiş seyircinin peşindeyim aslında. Çünkü birdenbire tiyatro, bugün hissettiği şeye dönüşüyor o seyircide. Bir gün içinde hem insanların hem robotların olduğu bir tiyatro oyununa da Aman ne! Robot da tiyatro mu yaparmış? Ben evde oturayım demem. Alır biletimi, giderim. Robotların insanı aşabilmeleri mümkün değil ama karşısında değilim böyle şeylerin.


Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve Pera Müzesi tarafından sanatseverlerin beğenisine sunulan İstanbul'da Bu Ne Bizantinizm!: Popüler Kültürde Bizans sergisi Bizans'ın popüler kültürdeki eklektik varlığını keşfe çıkmaya davet ediyordu. Pera Müzesinin yeni sergisi Bu Ne Bizantinizm! i görebilmek için soğuk bir kış gününde uzunca bir kuyruk oluşturan insanların yüzüne bakıyorum, çaktırmamaya çalışarak. O sırada hala devam eden pandemi kuralları nedeniyle içeriye belli sayıda kişi alınıyor. Ne kadar bekleyeceğimiz, sergiyi gezen kişilerin her eser başında geçireceği süreye bağlı. Ve biz bunu bilemiyoruz! Bir bilinmezliği beklerken kimsenin yüzünde sıkılmışlık ifadesi yok. Sıra ne zaman bize gelecek? diye güvenlik görevlisini sıkıştıran da yok. Sanatı, sergileri öyle özlemişiz işte! Birkaç gün önce müzenin önünden geçerken yine bundan daha uzun bir bekleyenler sırası gördüğümü hatırlıyorum. Yüzümde bir gülümseme oluşuyor. Bu gülümseme sergi boyunca yüzüme kazınıyor, bazen şaşkınlık ve beğeni ifadeleriyle yer değiştiriyor. Bu ifadeye İthaf'ın yeni sayısında muhakkak yer vermeliyiz düşüncesi de eklenince karşınıza bu satırlarla çıkmam kaçınılmaz oluyor. Serginin bir bölümü topos adı verilen, Bizans'a dair algıların benzeştiği noktaları vurgulayan motiflerden oluşuyor. Bu motiflerin tespit ederken tarihsel kaynaklarda ve güncel popüler işlerde görülebilen, bir şekilde tekrar eden temaların dikkate alındığını anlatan Alışık, Sonuç olarak Bizans'a Yelken Açmak, Kainatın Revnakı, İsyankar Renkler ve Cadı Kazanı adlarını verdiğimiz bu motifleri; edebiyat, müzik, video, illüstrasyon, çizgi roman gibi üretim mecralarını Bizans bağlamında birleştiren ve güncel üretimlerin tarihsel kaynaklarla bağlarını sorgulayan bölümler olarak kullandık diyor. Bizans üzerine güncel üretimleri sistematik bir şekilde bir araya getirmenin eğlenceli ve öğretici bir süreç olduğunu anlatan Alışık, eser seçimi için çok kapsamlı bir literatür ve veritabanı taramasına giriştiklerini vurguluyor. Hem sergi kataloğuna makale veren hem de sergiye danışmanlık yapan araştırmacılar kendi çalışmalarının malzemelerini de kimi zaman beraberlerinde getirdiler. Bu sayede üretim mecralarına ve türlere ve hatta alt türlere yayılan, seçkimizi oluşturabileceğimiz bir envanter toparladık diye devam eden Alışık, farklı türden işleri bir arada sergilediklerini belirtiyor. Eser yerleştirmeleri ise popüler kültürde Bizans'la karşılaşmalarda ön plana çıkan motiflere göre düzenlenmiş. İstanbul Araştırmaları Enstitüsünün Pera Müzesinde düzenlediği İstanbul'da Bu Ne Bizantinizm!: Popüler Kültürde Bizans sergisi yepyeni bir podcast serisi ve çalma listesiyle sergi salonundan dışarı taştı. Farklı sanat mecralarındaki Bizans izlerinin tartışıldığı sohbetlerde Bizans tarihi araştırmacıları ile ünlü yazar, sanatçı ve müzisyenler buluşuyor. Spotify, Apple Music ve Podbean gibi mecralarda yayınlanan podcast serisine, sergiye ses veren müziklerin bir araya getirildiği Spotify çalma listesi eşlik ediyor. Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve Pera Müzesi, İstanbul'da Bu Ne Bizantinizm!: Popüler Kültürde Bizans sergisi kapsamında yayınlanan podcast serisi ile dinleyicileri Bizans algısına ait temaları kullanan sanat çalışmaları üzerine düşünmeye davet ediyor. Dört bölümden oluşan What Byzantinism Is This in Istanbul! isimli podcast serisinde Hugo ödüllü A Memory Called Empire romanından ünlü yönetmen Zack Snyder'in Justice League filmine, farklı popüler kültür ürünlerinde karşımıza çıkan Bizans temaları inceleniyor. Düzenlediği sergiler ve film programları kapsamında Spotify kanalına yeni listeler ekleyen Pera Müzesi, İstanbul'da Bu Ne Bizantinizm! sergisinin bir parçasını oluşturan müzikleri Bizans'a Kafa Sallamak isimli çalma listesinde bir araya getirdi. Heavy metalin çeşitli alt türlerindeki parçalardan oluşan liste ile dinleyiciler yaklaşık iki saat boyunca metal müziğin Bizantinizm'e yaptığı yolculuğa eşlik ediyor. Listede, Rotting Christ ve Amon Amarth gibi metal müzikseverlerin yakından takip ettiği grupların çalışmaları bulunuyor. Podcastin ilk bölümü, 2020 yılında En İyi Roman dalında Hugo Ödülü kazanan A Memory Called Empire isimli bilim kurgu romanına ayrılıyor. Bizans tarihçisi ve şehir plancısı Dr. Anna Linden Weller'in Arkady Martine takma adıyla yazdığı roman, Teixcalaanli İmparatorluğu'na büyükelçi olarak gelen Mahit Dzmare'in selefinin ölümünü ve bu toplumdaki istikrarsızlığı araştırmasını konu alıyor. Yazar Anna Linden Weller'in İstanbul İsveç Araştırma Enstitüsünün eski direktörü Ingela Nilsson ile bir araya geldiği sohbette, romanda Bizans kültürüne yapılan göndermeler konuşuluyor. İkinci bölümde yine ilgi uyandıran konu ve konuklar bir araya geliyor. Heavy metal üzerine akademik çalışmalar yürüten ve sergi kataloğuna Bizans'a Kafa Sallamak: Bizans İmparatorluğu'nun Metal Müzikte Alımlanması başlıklı makalesiyle katkıda bulunan Jeremy J. Swist'in moderatörlüğünde gerçekleşen sohbete, Yunan trash metal grubu Exarsis'in solisti ve Metal Hammer dergisi yazarlarından Nikos Tragakis ile ünlü black/death metal grubu Rotting Christ'in solisti ve kurucusu Sakis Tolis konuk oluyor. Efsanevi müzik grubu Rotting Christ'ı odağına alan podcastte, tarihi referanslarla üretim yapan grubun parçalarında mitoloji ve Bizans etkisi konuşuluyor. Podcast serisinin üçüncü bölümünde İstanbul'da Bu Ne Bizantinizm! sergisi küratörü Emir Alışık, Nebula Ödülü ve World Fantasy Awards sahibi yazar Jeff VanderMeer ile bir araya geliyor. Ambergris Üçlemesi olarak bilinen City of Saints and Madmen: The Book of Ambergris (2001), Shriek: An Afterword (2006) ve Finch (2009) kitapları üzerinden fantastik edebiyatta tarih temsilinin mercek altına alındığı sohbette, Ambergris şehrinin Bizans ile paralellikleri ortaya konuluyor. Serinin dördüncü ve son bölümü ise sergi kataloğunda Neon Bizans: Las Vegas'ta İkonografiden Yoksun Estetik makalesiyle yer alan Bizans sanatı profesörü Roland Betancourt'u, Game of Thrones, Harry Potter, King Arthur ve Macbeth gibi ödüllü dizi ve filmlerin set tasarımında çalışan Rohan Harris ile buluşturuyor. Söyleşi, Harris'in son çalışmalarından Zack Snyder's Justice League (2021) filmine odaklanıyor. 2017 yapımı Justice League filminin Zack Snyder'in kurgusuyla yeniden yorumlandığı bu versiyonda, seyirci neredeyse üç dakika boyunca süper kötü kahraman Darkseid'in dünyaya ilk saldırısının sahneleriyle bezenmiş freskolu bir odayı izliyor. Sahneyi derinlemesine inceleyen Betancourt ve Harris, bu ürkütücü duvar resimlerini geç Bizans sanatı bağlamında tartışıyor.


Atıkları dönüştürerek yaptığı eserleriyle tanıdığımız ve eserlerinde ileri dönüşüm kavramını ana tema olarak benimseyen ressam Deniz Say ile sanat ve kavramlar üzerine keyifli bir sohbet gerçekleştirdik. İçimizdeki cevher er ya da geç çıkar ya ortaya... İşte ressam Deniz Say'ın hikayesi de böyle. Resme olan ilgisi çocuk yaşlarında başlamış fakat hayat onu bambaşka yollara sürüklemiş. Profesyonel iş hayatının içine ne kadar girerse girsin sanat aşkı yine de onun peşini bir türlü bırakmamış ve önünde yepyeni bir yol açmış. Resim sanatı üzerine birçok eğitim alarak çıkmış bu yeni yola. Sanat hayatına önce figüratif resimle başlamışsa da tarzı zamanla soyut resme evrilmiş. Ardından da atık diye adlandırdığımız, kullanılıp bir kenara atılan malzemeleri sanatına taşımış ve onlara ikinci bir hayat şansı vermiş. Soyut dışavurumcu resim, duyguları özgür bırakması ve özgün bir biçimde ifade edilmelerine izin vermesi özelliğiyle beni kendine çekti. Tabii soyut, çok geniş bir alanı kapsıyor, ben geleneksel sanat malzemelerini kullanmak yerine atık malzemelerle soyut resim yapmayı seçtim. Resim aslında çocukluğumdan beri hayatımda önemli bir yer teşkil etti. Hayat beni farklı yönlere götürse de resim hep oradaydı. Boğaziçi Üniversitesinden mezun olduktan sonra çeşitli yerlerde kurumsal iş hayatı tecrübem oldu. Sonraki senelerde sanat tarihi okumaya başladım ve bu dönemde resim eğitimi de aldım. Tabii aldığım eğitim figüratif resim üzerineydi, soyuta sonradan evrildi tarzım. Yaklaşık 11 senedir Beykoz'daki atölyemde profesyonel olarak resim yapıyorum. Bugüne kadar yedi kişisel sergi açtım, yurt içi ve yurt dışında pek çok fuar ve karma sergiye katıldım. İlk başladığımda figüratif resim yapıyordum. Fakat bir gün geldi, artık yaratıcılığımı daha fazla kullanmama olanak sağlayacak olan soyut resme yönelmeye karar verdim. Soyut dışavurumcu resim, duyguları özgür bırakması ve özgün bir biçimde ifade edilmelerine izin vermesi özelliğiyle beni kendine çekti. Tabii, soyut, çok geniş bir alanı kapsıyor, ben geleneksel sanat malzemelerini kullanmak yerine atık malzemelerle soyut resim yapmayı seçtim. Sıradan malzemeleri, gündelik nesneleri işlevlerinden soyutlayarak sanat eserinin parçası haline getirmek, bu nesnelerin izleyicinin gözündeki algısını bir nevi bozmak, en başından beri benim heyecan kaynağım oldu. O nesnelere resimlerimde yer vererek aslında hala ne kadar güzel ve işe yarar olduklarını kanıtlamak istiyordum aslında izleyicilere. Benim resimlerimde öne çıkan öğeler, renk ve formdan ziyade doku ve espas oluşturmak için kullandığım atık malzemeler. Pek çoğumuzun atık diye adlandırdığı nesneler, benim resimlerimin ana kahramanları. Bu atıklar sayesinde oluşturduğum resim kurgusu ve katmanların oluşum aşaması benim için spontane ve en keyif aldığım aşama... Burada şunu belirtmek isterim ki benim atık malzemelerle ilişkim aslında resimden önce başladı. Hatırladığım kadarıyla 12 yaşımdan beri biriktiriyorum bu nesneleri. Örneğin gelen bir hediyenin paketi, ambalaj kartonları, şişe fileleri, 3D sinema gözlükleri, kullanılmayan giysiler, ayakkabılar ve daha niceleri. Ben o atamadığım malzemeleri ressam olmasaydım da farklı bir şekilde dönüştüreceğimi biliyorum. Bu bir yaşam tarzı. Bunu başka nerede kullanabilirim? insanıyım ben. İlhamımı tamamen gündelik hayatımda şu ya da bu şekilde karşıma çıkan atık nesnelerden alıyorum. Bu, bazen çöpe gidecekken beni dokusuyla kendisine çeken, sapı kopmuş bir hasır çanta olabiliyor; bazen de doğadan topladığım kurumuş bir ağaç kabuğu. Çevreci bir yaklaşım var tabii ki bu ilhamın kökeninde. Niyet önemli öncelikle; o atıklara ikinci bir şans verme niyeti, en azından kendi atığıma sahip çıkma niyeti... Hem kullanılan malzemeler hem de işlenen temalar göz önüne alındığında Arte Povera akımından etkilendiğimi söyleyebilirim. Tabii soyut ekspresyonizm de benim resimlerimi çerçeveleyen akımdır. Sürdürülebilirlik, bugünün ihtiyaçlarını gelecek nesillerin ihtiyaçlarını riske atmadan temin etmek şeklinde ifade ediliyor. Sanatta sürdürülebilirlik ve ekolojik tahribat kaygısının ortaya çıkış zamanı '60'lı yılların sonu. Günümüz çağdaş sanatçıları, sürdürülebilirlik konusuna pek çok farklı açıdan yaklaşıyorlar. Bazı sanatçılar çevre meseleleri ile ilgili doğrudan mesaj vermeyi tercih ediyorlar, bazıları daha dolaylı olmasına rağmen insanlığı sürdürülebilirlik üzerine daha fazla yönlendirebiliyorlar. İleri dönüşüm ve sanatta sürdürülebilirlik kavramları aslında benim senelerdir üzerinde çalıştığım, resimlerimin ana teması olan kavramlar. Soyut resme, yıllarca tek başıma biriktirdiğim atık nesnelerle, onları ileri dönüştürerek başladım ve ortaya çıkan işler sürdürülebilir sanat başlığı altında yerlerini buldular. Öncelikle atık mevzuuna bir açıklık getirmek gerekir diye düşünüyorum. Nedir atık? 20. yüzyılda sanayileşmenin artması, hızlı tüketim ve atık sorununu beraberinde getirdi. Peki, dünyadaki bu hızlı tüketim neticesinde üretilen çöpler gerçekten atık mıdır? Bence pek çoğu değil... Benim için hazine onlar. Ben eserlerimle, Elinizdeki ne olursa olsun, çöpe atmadan önce bir kez daha düşünün mesajı vermek istiyorum. Sanatçıların en büyük görevidir bence farkındalık yaratmak. Sanatçı, kullandığı malzeme ve yaptığı işlerle dünyanın gidişatına olan duyarlılığını göstermelidir. Soyut resme baktığımızda anlamlandıramadığımız bir haz alırız. Bu retinal bir hazdır, estetik bir hazdır. Ben atık malzemelerle çalıştığım için kullandığım malzemenin tanımı, belki estetik tanımıyla tezat oluşturuyor olabilir. Ama işte ben o atıklardaki estetik yönü görebiliyorum ve bunu da izleyiciye gösterebildiğimi düşünüyorum. Her zaman inandığım şey, bireysel gücümüzü küçümsemememiz gerektiği. Ben sürdürülebilir ve gezegene saygılı bir yaşamın gereklerinden olan atık kontrolü ile ilgili elimden ne geliyorsa yapıyorum. Aslında yaptığım şey, göle bir taş atmak; halka büyüyecek, belki benim işlerim başkalarına ilham olacak. İşte, bu noktada çocukları eğitmeyi çok önemsiyorum. Her çocuk ressam olmayacak belki ama bu atık sorunu ile ilgili zihinlerinde bir soru işareti oluşmasını sağlayabilirsem ne mutlu bana! Bu sebeple yakın zamanda çocuklarla atık malzemeleri kullanarak resimler, kullanım objeleri yapmak üzerine atölyeler düzenlemeyi düşünüyorum. Tabii ki sergiler ve fuarlara katılarak resimlerimi de izleyicilerle paylaşmaya devam edeceğim.


Pera Müzesi 29,9 km Söyleşileri ile İstanbul'a dair güncel konuları mercek altına almaya devam ediyor. Akışa Karşı, Akıntıyla Beraber adlı video çalışmasını odağına alan söyleşide, kıyılardan çepere yayılan hafriyat politikalarının kente etkisi, Boğaz'da yüzen yaban domuzları gibi beklenmedik karşılaşmalar üzerinden tartışmaya açılıyor. Etkinlik, 8 Temmuz Perşembe günü Zoom uygulaması üzerinden ücretsiz izlenebilir. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve Pera Müzesi'nin düzenlediği Istanbul Unbound: Environmental Approaches to the City konferansı, 29,9 km Söyleşileri ile devam ediyor. Ekoloji ve sanat kolektifi birbuçuk'un aynı adlı video programından yola çıkan söyleşi serisinin beşinci etkinliği, Akışa Karşı, Akıntıyla Beraber videosunda işaret edilen konuları tartışmaya açıyor. Kent çeperindeki hafriyat alanlarının giderek genişlemesi sonucunda İstanbullular, geçtiğimiz yıllarda, Kuzey Ormanları'ndan kent merkezine indiği tahmin edilen domuzların Boğaz'dan yüzerek geçişine şahit oldu. Çevre ormanlardan inen yaban domuzları ile karşılaşmaya alışık olduklarını söyleyen Rumeli Kavağı sakinleri, Boğaz'da yüzen domuzları ise ilk kez gördüklerini belirttiler. Yine yüzerek kıyıya çıktığı bilinen bir domuz Bebek'teki bir yalının bahçesinde, bir başkasıysa inşaat çalışmaları sebebiyle bir kıyısı dahi olmayan Tophane sahilinde görüldü. Bahar Topçu ve Hilal Şenel'in ortak üretimi olan Akışa Karşı, Akıntıyla Beraber başlıklı video, domuzların en önemli yaşam alanlarından Kuzey Ormanları'nda başlıyor. Hayvanların yüzerek vardıkları Rumeli Kavağı, Bebek, Tophane gibi, birbirinden farklı sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel dinamiklere sahip semtlerdeki karşılaşmalar, kıyılardan çepere yayılmış hafriyat politikalarının kentsel dokuya etkisini çarpıcı bir biçimde ortaya koyuyor. Aynı zamanda, İstanbul'un insan olmayan varlıklarının, kentin rutin akışındaki karşılaşmalarını görünür kılıyor. Videonun işaret ettiği konuları tartışmaya açan söyleşide Topçu ve Şenel'e, şiddetle afetin görsel ve mekansal politikasına dair disiplinlerarası çalışmalar yürüten Eray Çaylı eşlik edecek. Etkinlik, 8 Temmuz Perşembe günü saat 17.00'de Zoom uygulaması üzerinden ücretsiz izlenebilir.


27.07.2021 Facebook ve Bozcaada Caz Festivali, Türkiye'de yeni kullanıma açılan ücretli çevrim içi etkinlikler ürünüyle Türkiye'de gerçekleşecek ilk etkinliğe ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. 30 Temmuz Cuma günü saat 18:00'de çevrim içi olarak gerçekleşecek özel lansman etkinliğinde T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'nın katkılarıyla, 3dots ve fermente tarafından 20-22 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen 5. Bozcaada Caz Festivali'nde sahne alacak Korhan Futacı, performansıyla açılış yapılacak. Facebook, Türkiye'de yeni kullanıma açılan bu ürün sayesinde özellikle pandemi koşullarında fiziksel olarak performans sergileme fırsatı bulamayan farklı sektörlerden sanatçılara alternatif bir araç sunmayı ve eşit bir şekilde gelir elde etmeleri için destek olmayı amaçlıyor. Ücretli çevrim içi etkinlikler, konuklar katılmak için kaydolduğunda alınan tek seferlik erişim ücretiyle canlı çevrim içi etkinliklerden gelir elde etmek için yeni bir yöntem sunuyor. Lansman etkinliği sonrasında isteyen sanatçılar, Korhan Futacı gibi ücretli çevrim içi etkinlikler özelliğini kullanarak tiyatro ve söyleşi benzeri etkinlikler oluşturup Facebook üzerinden kolayca bilet satışı yapabilecek. Bilet alan konuklar ise düzenlenen etkinlikleri telefon, tablet veya bilgisayarlarında Facebook etkinlik sayfasından ya da Facebook TV uygulaması üzerinden izleyebilecek. Ücretli çevrim içi etkinlikler lansmanında sahne alacak ve bugüne kadar Tamburada, Dandadadan, Korhan Futacı ve Kara Orkestra ve Konstrukt projeleri ile sayısız yurt içi ve yurt dışı performansı gerçekleştiren Korhan Futacı, son olarak Haluk Bilginer ile beraber seslendirdiği Ah Güzel Kafam isimli teklisini yayımladı. İstanbul'un kendine has kaosunu saksofonundan dökülen seslerle başka dünyadan bir performansa çeviren sanatçıya tuşlularda Çağrı Sertel, bas gitarda Feryin Kaya ve davulda Berkan Tilavel eşlik edecek. Etkinlikten elde edilecek gelirin bir kısmı genç müzisyenlere katkıda bulunmak amacıyla bağışlanacak. Ayrıca etkinlik için alınan her bilet karşılığında Ecording aracılığıyla ecoDrone'lar ile ağaçlandırılması gereken ulaşılması zor alanlara tohum ekilecek. Bilet almak için etkinliğin Facebook sayfasını ziyaret edebilirsiniz. Kendine Has, Volkswagen, Jack Lives Here, Paribu ve Metro Türkiye'nin destekleriyle gerçekleşecek 5. Bozcaada Caz Festivali hakkında detaylı bilgi ve bilet almak için ise bozcaadacazfestivali. com adresini ziyaret edebilirsiniz.


Ressam Lale Temelkuran'ın sanatından bize en çok yansıyanlar. 10 yıl sonra İzmir'deki ilk kişisel sergisi Olmak Zamanı üzerine söyleştiğimiz sanatçı, eserlerini Olgunlaşma zamanımın ürünleri diye yorumluyor. Eskizsiz çalışan, her zaman her yerde üretebilen ressam, Kendime zaman yaptım diyor; her koşulda üretmeye devam eden tüm kadınlara tercüman oluyor. Eserlerinde kadınların zamanına dair hikayeler anlatan Temelkuran, resim yapmak için kendine zaman yaptığını çünkü özellikle Türkiye'de üreten kadınların buna mecbur bırakıldığını belirtiyor ve ekliyor: Dikkat ediyorum önceki sergilerde başı yana eğilmiş kadınlar çizmişim; şimdi ellerini kaldırıyorlar, vücutları daha dik duruyor. Gazeteci ve yazar Ece Temelkuran ile Altın Portakallı yönetmen İnan Temelkuran'ın annesi ressamla söyleşimize, edebiyatçı ve sinemacı çocuklarının yeteneklerinin ilk nüveleri de girdi. Kişisel olarak olmak zamanım. Bir de mutlu olmak zamanı, beraber olmak zamanı... Her şeyin zamanı gibi düşündüm. Daha çok, algıladığım dünyayı yorumlamak gibi oldu. Duygularım, aklımdan, kalbimden geçenler, her şeyin bende bıraktığı izleri yorumladım. Kendi zamanım içinde olgunlaşma zamanı gibi yorumladım. Evet. Kadınların zamanı algılayışının erkeklere göre farklı olduğunu düşünüyorum. Anlar çok önemli. Yaşadıkları şey, zamana yayılıyor ve anılarını biriktiriyorlar. Zamanla ilgili altı yedi sergi açtım. Kadınların o anlar üzerine anlatabileceği çok fazla şey var. O yaşanmışlıklardan çıkan sonuçlar, resme konu oluyor. Türkiye'de kadınların resim yapması için kendine zaman yapmayı öğrenmesi gerekiyor. Çünkü kendine ait bir şeye zaman kalmıyor, bu toplumsal hayatta. Kadınlar doğurganlıklarından ötürü zamanı kendinden çok başkalarına harcıyor. Oradan buradan toparlayıp zaman yapıyorsunuz, sırf istediğiniz şeyleri yapmak için. Bunu beceremezseniz o girdabın içinde kaybolup gidiyorsunuz. Kaybolmayıp direnmeye çalıştım. Pek çok işi hallettikten sonra resim yapıyorum. Resim yaparken bazıları, mekanla ilgili, Şöyle olması lazım der. Benim öyle bir derdim olmadı. Koşulları ayarlamak zorunda kaldığım için her zaman, her yerde resim yapabilirim. Çocuklarla ne kadar ilgilenilmesi gerektiğini, çocukluğun onun hayatını ne kadar etkilediğini bildiğim için, Ben hiçbir zaman öne çıkmayacağım, çocuklarım öne çıkacak dedim. 10 yılın sonunda bir buçuk yıl deliler gibi desen çalıştım. 1987'de karma sergiye katıldım. Çalışmadığınız sürede biriktiriyorsunuz. Şikayet ettiğiniz şeyler de yaratıcılığınızı destekliyor. Dikkatimi çekiyor; önceki sergilerde başı yana eğilmiş kadınlar çizmişim; şimdi ellerini kaldırıyorlar, vücutları daha dik duruyor. Kadınlar, en bildiğim şey. Ne sıkıntı yaşarlarsa yaşasınlar, çoğunun karakterinin bozulmadığını düşünüyorum. Bir yol buluyor kendini anlatmak için. Kuşlar, zamanla ilgili... Çok hızlı hareket eden hayvanlar. Zamanın hızlı akmasıyla beraber kadının özgürlük düşüncesi gibi yorumlanabilir. Kedi de karakteri değişmeyen hayvanlardan. Benim resimlerim tek bir şeyi anlatmaz. Pek çok hikaye çıkabilir. Belki de dünyanın karmaşıklığı her şeyi etkiliyor. Karşı taraf ne hissediyorsa hikayesi o olabilir. Mesela torunum, ağzı olmayan bir çocuk resmimi görünce Bu çocuğun neden ağzı yok? demedi. Babaanne, bu çocuk konuşmak istemiyor mu? dedi. Kafeste olanlar da var ama hiçbir kafesin kapısı kapalı değildir. Kuş evleri serisi yapmıştım. Ev olup da kapısı olmayan tek yapıdır. Ev bazen kapandığınız yer anlamına da geliyor. Esareti anlatmıyor ama onları oraya kapayan da biziz. Başını 270 dereceye yakın çeviriyor ve her şeyi görebiliyor. Kadınların böyle bir özelliği olduğunu düşünüyorum. İlle görmeniz gerekmiyor, hissetmeniz de size yol gösterici olabilir. Pek çok kültürde baykuşun anlamı bizimkinden farklı. Bizde ölümle bağdaştırılır. Sebebi şu olabilir: Baykuşlar gece çıkıyor, daha iyi görmek için ışık yanan evlerin üzerine konuyor. O evlerde de genellikle hasta olduğu için ışıklar yanıyor, bir şey olunca ölüm yorumu yapılıyor herhalde. Batı'da bilgeliği anlatıyor. Baykuş, güzel sanatların da simgesi, her yeri gördüğü için. Öyle resimlerden hoşlanmıyorum. Resim, çok ağır bir şeyi bile zarafetle anlatmaktır. Duygularınız ne kadar yoğun olsa da. Çok hüzünlü bir resim yapmıştım, ertesi gün tahammül edemedim. Şiddete karşı olduğum gibi fırçamla da böyle bir şey yapmadım, yapamam. Yok ettim. Sadece çocuklar çalışırken benim fotoğrafımı çekmiş, o duruyor. Dayanamadığım şeyi kalıcı bir esere dönüştürüp görmeye de dayanamadım. Onlar Güneşe Gömüldüler idi yaptığım şey. Hiçbiri ölmemiş ve canlıydı. Zıddını düşündüğünüz zaman çok acıydı. Hiçbir resmimin eskizi yok, tekrarı yok. Bir resmimi önüme koysanız yapamıyorum. Bir renkle ya da dokuyla başlıyorum, sonra hikayenin içine giriyorum ve o kendisi çıkıyor. Hayır. Duyguyla başlayıp bilgiyle bitiyor. Bilgiyi, resim ortaya çıkmaya başlayınca kullanıyorum. O resmi artık obje gibi görüyorsunuz, düzeltilmesi gereken şeyler oluyor. Bütün o kompozisyon kuralları, resim oluşurken ortaya çıkıyor. Onun için hiç eskiz çalışmıyorum. Çok etkilendiğim şeylerden bir kompozisyon çıkıyor. Mesela Osetya'da öldürülen çocuklar resmi vardı. Başladım, altı yedi saat, tansiyonum yükseldi. En son altına, Anne ben öldüm mü? yazdım ve ağlamaya başladım. Bu atölyede kalbimden geçmeyen hiçbir şey yoktur. Burada sadece ben varım. Arkadaşlarımın resimleri diğer odadadır. İçe kapalı bir çocuğun söyleyeceği şeyler vardır. İlkokulda resim dersinde matematik yapılırdı. Ama ortaokulda şanslıydım. Akhisar gibi bir yerde Mimar Sinan Üniversitesi mezunu bir hocamız vardı, benimle ilgilenmeye başladı. Orta ikide Picasso'yu nereden öğrendiysem onun gibi resimler yapar, yanına şiirler yazardım. Duvarlara resimleri yapıştırıp ayakta yapıyordum, ressamlar öyle yapıyor diye. Lisedeki hocam da bu okula gitmem gerektiğini söyledi. Akademide birinci sınıfta resmim satıldı, DYO resim sergisine seçildim. Tabii ki çok çalıştım. Sabahlara kadar çalıştığım olurdu. Çocukları çok seviyordum, onlar da bunun farkındaydı. Ortaokulda bir çocuk dayak yemiş, nasıl ağlıyor, Bunu hak etmemiştim diye. Ertesi hafta ona bir kitap aldım, Aganta Burina Burinata. İlk defa haksızlığa uğruyorsun, hayatın boyunca dilerim çok haksızlığa uğramazsın. İlkinde çok üzüldün, ben de senin üzüldüğüne üzüldüm gibi bir şey yazdım. 40 yıl geçti, atölyedeydim, telefonla biri arıyor. Merhaba hocam, İstanbul Bağcılar'da bilmem ne hastanesi başhekimiyim. Hayatımda unutmadığım iki öğretmenden birisiniz, kitabınızı hala saklıyorum. Hiç kitap okumayı sevmiyorum, diyen bir Kadir'imiz vardı, ona da Şimdiki Çocuklar Harika'yı hediye etmiştim. Ben bundan sonra çok kitap okurum, şahane bir şeymiş bu, dedi. Asıl vermek istediğim şey, insani değerleri, güzeli yakalamak, aramak. Sanat iyileştiricidir deniyor ama sadece yapan değil, bakan için de öyle. Bakmayı öğretmek de öğretmenin görevi. Temel savunduğum şey, düşünmeyi öğretmektir. Resim öğretmenliği, sevmeyi de öğretmek ve onu neden yaptığını da anlatabilmektir. Ece 3 yaşından beri yazıyor, yazı bilmediği zamandan beri. Ütü masasının üstünde, herkese mektuplar yazardı... İnan, lise ikide İtalyancaya başladı, sonra da İspanyolcaya. Bizden habersiz Milli Eğitim'in İspanya'da burslu sinema eğitimi sınavına girmiş, bir kişi alacaklarmış, kazandı. Şahika Tekand oynayacaktı. İstersen deneyeyim dedim. Çok çalıştım, tek çekimde bitti. Beş ödül Antalya'dan, beş ödül Adana'dan ve İstanbul Film Festivali'nden de proje ödülü aldı. Sonra Antalya'da belgesel ödülü aldı. İkinci filmiyle de beşer ödül kazandı. Bir insanın ömrü boyunca alacağı ödülleri üç yılda aldı ve gitti. Amerika'da yaşıyor, şu anda senaryo yazıyor.


Sinema gerek ülkemizde gerekse dünyada çok zor bir dönemden geçiyor. Pandemi öncesinde üretilen film sayısı ile sinema salonlarında satılan bilet sayısının salgından sonra ciddi bir düşüş yaşadığını, ülkemizde hala ara ara normalleşme süreçlerine geçilse de sinema salonlarının kapalı olduğunu bir süre de böyle devam edeceğini biliyoruz. Bu alanda çalışan herkesin aklındaki sorular şu ara ne yazık ki hep aynı: Bu salgın sinemayı nasıl etkiler? Salgından sonra sinema nasıl olur? Bu deneyimlediğimiz sürecin geçmişte de birçok kez farklı biçimlerde de yaşandığını düşünürsek bundan sonra da belki daha kısa aralıklarla bunun gibi durumlarla karşılaşmamız olası. Bu sebeple Covid-19'un sinemadaki etkisinin değerlendirilmesi gelecek günler açısından da oldukça önem arz etmekte. Esra Berk Eren, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sinema-TV Bölümünde öğretim üyesi. Eren, pandeminin sinemaya etkilerini ve sonrasında nasıl bir yol izleyeceğini çeşitli açılardan ele alıyor. Devamı İthaf Sanat dergisinde. İthaf Sanat, kitabevleri ve bayilerde.


Osmanlı'nın işgal yıllarında doğan, Cumhuriyet'in lik dönemlerinde yetişen ve verem hastalığına yakalandığı için kaldığı senatoryumda oyalanması için getirilen plastik hamurlarla onu en çok mutlu eden uğraşı bulan, iyileştikten sonra Paris'e giderek atölyesinde çalışmalara başlayan Füreya Koral, ülkemizin ilk çağdaş seramik sanatçısı. Hayatı boyunca Güney Amerika'nın Aztek ve Maya kültürlerinden Antik Mısır'a, Mevlevilik, İran ve Anadolu geleneklerine uzanan birçok tarzı inceleyen ve eserleriyle bütünleştiren Füreya Koral, Türkiye'nin lik seramik atölyesini de kurarak birçok sanatçının yetişmesi için ortam da hazırladı. ... istiyorum ki yaptığım çini tabakta en fakir ev yemek yesin. Benim çinilerim herkesin olsun. Yaptığım masa her evde bulunsun. Yaptığımız masalar yahut da. Bir ocak yapmalıyım çiniden. Güzel bir merdiven başı. Kahve fincanlarım olsun bütün kahvelerde. Zengin fakir, iyi kötü bütün evlerde. Genç ihtiyar bütün ellerde. Sanatı müzelerde hapsetmek yok. O sanat ölü sanattır. Çağımıza yakışmaz. Eski Yunanlılar, sanatı hayatlarına karıştırmışlar. O üniformalı müzelerde gördüğümüz Yunan çanağı şarap içmek içindi. Güzelim testi su koymak, güzelim tas su içmek içindi. Heykeller meydanları doldurmuştu.


Rönesans'ın en büyük dahisi, İtalyan mimar, mühendis, heykeltıraş, filozof, astronom, müzisyen, matematikçi, anatomici, botanikçi, mucit ve ressam Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa'sı, Fransa'nın başkenti Paris'teki Louvre Müzesinde sergileniyor. Leonardo, gelmiş geçmiş en önemli ressamlardan biri olarak kabul edilse de hayatı boyunca resim sanatına ayırdığı zaman çok azmış. Resimlerini bitirmemesiyle bilinen Da Vinci, ömrüne göre çok az sayıda eser üretmiş. Leonardo'ya ait olduğu söylenen resim sayısı sadece 15. Dört santim kalınlığında kavak ağacından bir pano üzerine yapılan, dünyanın en ünlü resmindeki kadın, Leonardo da Vinci'ye bu eserin siparişini veren Floransalı ipek tüccarı Francesco del Giocondo'nun karısı Lisa del Giocondo; evlenmeden önceki adıyla Lisa Gherardini. Mona, İtalyanca Hanımım / Kadınım anlamına gelen Ma Doona kelimesinin kısaltması. İtalyanlar tabloyu La Gioconda olarak adlandırırken Fransızlar La Joconde diyor. La Joconde, neşeli demek. Soylu meclislerinde şarkı söyleyecek kadar güzel bir sese sahip olan ve aynı zamanda lir ve flüt çalabilen Leonardo da Vinci'nin, resim yaparken müzisyen tuttuğu ve müzik dinlediği biliniyor. Her yıl sekiz milyon kişinin görmek için kuyruğa girdiği Mona Lisa'nın belli belirsiz gülümsemesi, gizemini her zaman korumuş. Mutlu mu, hüzünlü mü? Yoksa canı mı sıkılmış? Belki de sadece çalan müziğin tadını çıkarıyor. Aslında cevap basit: Siz nasıl görmek istiyorsanız öyle. Mona Lisa'nın meşhur gülümsemesinden başka, nereye gidersek gidelim, bizi takip eden gözlerinin de ayrı bir gizemi var. Mona Lisa etkisi adı verilen bu olgu, her ne kadar eserin büyüsünü artırsa da aslında doğru değil. Almanya'daki Bielefeld Üniversitesi tarafından yapılan bir çalışmayla, Mona Lisa'nın, hafifçe kendi soluna doğru, bizim de sağ omzumuzun üstüne doğru baktığı tespit edilmiş. Gelelim Mona Lisa'nın kaşlarına ve kirpiklerine... Kadınların, güzellik adına o zamanlar kaşlarını ve kirpiklerini aldığı biliniyor. Ancak 2007 yılında yapılan ultra-yüksek-çözünürlüklü taramalarla, zamanında Mona Lisa'nın kaşlarının ve kirpiklerinin var olduğu görülmüş. Yıllar içinde gereğinden fazla yapılan temizlik uygulamalarıyla, Mona Lisa kaşlarına ve kirpiklerine veda etmek zorunda kalmış. Leonardo'nun sırrı, kendi buluşu olan Sfumato tekniğinde saklı. Bu tekniğin en önemli özelliği, keskin çizgiler yerine, hatlar ve renkler arasında fark edilemeyecek kadar yumuşak geçişler kullanılması. Bunu, özellikle Mona Lisa'nın gözleri, dudakları, yüzünün sağ tarafı ve çenesinde görebiliyoruz. Resme derinlik veren arka plana da bu yumuşak geçişler hakim. Leonardo, Lisa del Giocondo'nun gözlerini tam göz hizamıza ve manzaradan yukarıya yerleştirerek onu iki boyutlu düz bir figür olmaktan çıkarıp arka plandan sıyrılmasını sağlamış. Çağdaşları tarafından Il Florentine yani Floransalı olarak bahsedilen Leonardo'nun ince işçiliğini, Mona Lisa'nın, nakışlarına ve en küçük kıvrımlarına kadar işlediği elbise ve el detaylarında görebiliyoruz. İlginç bir bilgi: Mona Lisa'nın Louvre Müzesinde kendisine ait bir posta kutusu var ve günümüzde bile dünyanın her tarafından çiçek ve mektup yağmuruna tutuluyor. Tam 500 yıl boyunca Mona Lisa'nın kimliğiyle ilgili tartışmalar devam ederken kadının kim olduğunu, Almanya'daki Heidelberg Üniversitesinin kütüphanesinde bulunan bir kitaptaki, 1503 yılının Ekim ayına ait sekiz satırlık bir not sayesinde öğreniyoruz. 2005 yılında, bir sergi için hazırlık yapan araştırmacı Armin Schlechter, Romalı devlet adamı Cicero'nun mektuplarının derlemesinden oluşan 1477 basımı bir kitapta rastlamış bu satırlara. Notlar, İtalyan devlet memuru Agostino Vespucci'ye ait. Vespucci burada, ünlü antik Yunan ressam Apelles ile Leonardo arasındaki üslup benzerliğine örnek olarak Mona Lisa'yı göstermiş. İlginç bir bilgi: Agostino Vespucci, Amerika kıtasına adı verilen meşhur kaşif Amerigo Vespucci'nin kuzeni. Mona Lisa tablosu, 21 Ağustos 1911 günü, sabah 7 civarı, bir İtalyan vatandaşı olan ve eserin vatanı İtalya'ya dönmesi gerektiğini düşünen Vincenzo Perugia tarafından çalınıyor. Vincenzo, müze görevlilerinin giydiği beyaz bir önlükle, çalışan kılığında içeri giriyor, Mona Lisa'nın bulunduğu salona gidiyor, tabloyu duvardaki dört kancasından çıkarıyor, servis merdivenlerine geçerek çerçevesini söküyor, beyaz önlüğüne sarıp koltuğunun altına alarak müzeden ayrılıyor. Mona Lisa'yı Paris'teki evinde iki yıl sakladıktan sonra Floransa'ya geçen Vincenzo, bir resim galerisi sahibiyle irtibata geçince yakayı ele veriyor. Çalındığı haberi aylarca dünya basınında yer alan ve bulunması için binlerce posteri basılıp sokaklara dağıtılan Mona Lisa, işte bu olaydan sonra bugünkü ününe kavuşuyor. Birçok sanatsever tarafından gereğinden fazla abartıldığı düşünülen Mona Lisa'dan çok daha güzel onlarca resim var, bu doğru olabilir, ancak Mona Lisa, hala Mona Lisa! Floransalı bir ressama ait olan Mona Lisa'nın, Fransa'da ne işi var diye sorabilirsiniz. 1517 yılında Fransa Kralı I. Francois tarafından Fransa'ya davet edilen Leonardo, bu daveti kabul etmiş ve hayatının geri kalanını Fransa'da geçirmiş. Ölümünden sonra, yardımcısı Salai, Mona Lisa'yı krala satmış. Bir süre Napolyon'un yatak odasındaki duvarı da süsleyen Mona Lisa, günümüzde kurşun geçirmez bir camın arkasında, sıcaklığı ve nemi bilgisayarlarla kontrol edilen bir odada sergileniyor. Son olarak, Rembrandt'dan Van Gogh'a, Matisse'ten Picasso'ya kadar neredeyse bütün meşhur ressamlar geride birçok otoportre bırakmışken Leonardo da Vinci, kendisini 60 yaşındayken resmettiği, sadece 21x33 cm boyutlarında, küçücük bir resim yapmış.


Doç. Filiz Adıgüzel, İzmir Urla'da geçen Şubat'ta sona eren Meleklerin Dokunuşu sergisiyle minyatürü sanat gündemine taşıdı. Güncel sanat için bir ifade aracı olarak nitelendirdiği minyatür, Adıgüzel'e göre çağdaş ön adıyla kabul edilmeli. Adıgüzel, geçmişteki ön yargılara karşı yeni kuşaktan umudunu dile getiriyor. Tarihte kitap resmi olarak kullanılan bu sanat, yeni kitaplarda karşımıza çıkacak gibi görünüyor. Resim deyince zihnimizde ne belirir? Genel geçer algıya göre resim; perspektifle tuvale çizilmiş, galerilerde sergilenen, bir piyasası olan, kataloglarla çoğaltılan orijinal eserlerin adıdır. Peki ya perspektifi olmayan kompozisyonlar? Zamandan ve mekandan bağımsız, çevresine çizilen tahrirle zeminden koparılmış, her biri tek başına konuşan figürleriyle eski yazma kitapların içinden seslenen minyatürler? Modern zamanlarda Orhan Pamuk'un Benim Adım Kırmızı romanında çıkmıştı karşımıza. Namıdiğer, kitap resmi... Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Filiz Adıgüzel ile bu konudaki tüm ön yargılara, yanlış bilinenlere ve güncel gelişmelere dair zihin açıcı bir söyleşi yaptık. Minyatür eğitimi alanların bile kendine minyatür sanatçısı demekten imtina ettiğini, kimi çağdaş sanatçılar tarafından, Siz röprodüksiyon yapıyorsunuz diye nitelendirildiklerini oysa bu sanatın tarihsel birikimden, yüksek bir estetik anlayıştan çıkıp geldiğini anlatan Adıgüzel, çağdaş minyatür kavramına duyulan ihtiyaçtan söz ediyor. İddianın aksine röprodüksiyondan kaçtığını, minyatür tekniğiyle özgün figürler ürettiğini anlatan Adıgüzel, bu resimlerini 17 Aralık 2022 19 Şubat 2023 tarihlerinde, Meleklerin Dokunuşu adıyla İzmir Urla'daki BE BE Contemporary Sanat Galerisi'nde sergilemişti. Kendi geçmişini bilmeden güncel sanat yapılamayacağını söylerken resim bölümlerinde minyatür dersi olmasını öneriyor. Yeni kuşakların bu sanata ısındığını söyleyen Adıgüzel, minyatürün tarihsel referansındaki gibi kitap resmi olarak yeniden doğuşunu müjdeliyor ve bu sanat dalına, tıpkı figürleri gibi bağımsız bir yerden bakmamızı sağlıyor. Nitelendirilebilir. Çağdaş minyatür terimi üzerine kesin yargıyla konuşmak istemiyorum. Minyatürü bir teknik, üslup olarak ele alıyorum. Tarihi işlevini kaybetmiş bir sanat dalı. Pera Müzesi'nde Mart 2020'de açılan, minyatürün çağdaş sanatta nasıl kullanıldığına ilişkin Minyatür 2.0 sergisindeki yazımda da bahsettiğim gibi minyatür, çağdaş sanat için bir ifade aracı. Son zamanlarda yüksek niteliğinden çok popülerlikle yaklaşılıyor. Çağdaş sanatçılar, arka planında tarihsel birikimi yüksek bir estetik anlayış olduğunu bazen yadsıyor. Geleneksel eğitim aldığınızda arkadaki birikimi, kompozisyonu, renkleri, biçimi, görme biçimini biliyorsunuz. Batı'nın dayattığı, Rönesans ile başlayan tek merkezli perspektifi resim olarak kabul ediyoruz. Onun dışındakileri Bu yapılamamış diye nitelendiriyoruz. Yani sizi illüzyonla aldatmayan resimlere resim demiyoruz. Kullanmayalım demiyorum, ben de tereddütteyim. Literatüre de girmesi gerekiyor. Çağdaş minyatür demezsek başka bir şey dememiz gerekecek. Ama sadece güncel sanatta kullanılan bir ifade aracı dersek de minyatürün tek başına olan özelliğini geriye itmiş olacağız. Minyatür başlı başına da bir teknik yaratabilir. Sipariş eden bir iktidar, elit kesim ya da sanat hamisi yok. Şu an patron; koleksiyoncu, galerici ve yatırımcıyla değişti. İkincisi, metinler artık elle yazılıp elle resimlendirilmiyor. El boyaması yapıyorsa da dijitale aktarıyor. Kaçtığım şeylerden biri röprodüksiyon. Padişah figürünü, ağacı, binayı vs. tekrar etmemek. Çağdaş sanatın şöyle bir kuralı var: Şu anda yapılan hiçbir şey orijinal değil, her şey röprodüksiyon. Yapmaya çalıştığım şey, minyatürün fırça tekniklerini kullanarak başka ağaçlar, kayalar, doğa elemanları yapmak. Son sergimde de onu görüyoruz. Özgün bir şey yapmak için böyle bir yol seçtim. Klasik röprodüksiyonları eğitimimde ben de yaptım. Öğrencilere de bazen yaptırıyorum, o tekniği anlamak için yapmanız gerekiyor. Ama şu an farklı malzemeler var. Dijitalde de çizim yapıyorum. Hem minyatürle ilgili hem özgün bir şey görüyorsunuz. Uzun süredir üzerinde çalıştığım doğa elemanları var. Minyatürde teknik arayışımla alakalı... Çok ani fırça hareketleri ile günlerce uğraşılması gereken figürler bir arada. İki sene önce başladığım melek figürleri, ağaçlar, kayalar ve bulutların olduğu bir biçim sözlüğü var. İçsel yolculuğumla alakalı. Mavi Ağaç diye bir masal yazdım, onunla başladı. Perspektifin olmaması, mekan tanımlamaya çalışmamam iç dünyamı anlatmama sebep oldu. Hem izleyiciyle bağ kuruyor hem beni ele vermiyor. Şifrelerim çözülsün istemiyorum. İlk baktıkları zaman Çok güzel diyor herkes. Çok temiz bir arka plan, zarif çizgiler var diye geri dönüşler oldu. Oradan çıkarıp almak istiyoruz hissini dile getirdiler. İnsanlara dokunuşum gibi. Umut verici, ilham verici, içim kıpır kıpır oldu diyenler oldu. Minyatürün aksine çok parlak renkler, kontrast kullanıyorum. Bilgisi olanlar, Burada minyatürle ilgili bir şey var ama minyatür değil dedi. O çağrışımı yaptırmak hoşuma gidiyor. Gelenekselin tadını kaybetmek istemiyorum çünkü özgünlük orada. Geleneksel öğrencileri çok şanslı. Çağdaş sanat dünyası boşlukta yüzüyor. Kültürler birbirine karışmış. Lokallik, yerellik, otantiklik kaybolmuş durumda. Bir esere bakınca aidiyet hissedemiyoruz. Aidiyet hissettiren şey, yerellik. Sanatçılar bir yere demir atma, emniyette olma hissini istiyor. Minyatürü sadece kağıt üzerinde değil; halıda, dokumada, çinilerdeki ortaklıklarda da görüyorsunuz. Tabii. Osmanlı'da, 16. yüzyılın son çeyreğinde 3. Murat döneminde saray nakkaşhanesi çok iyi çalışıyor. Tasarım merkezi gibi. Bir devletin refah seviyesinin en yüksek olduğu dönem, her şeyde üslup birliğinin sağlandığı dönemdir. Sarayın dekorasyonunda, kıyafetlerde vs. desen birliği gördüğünüzde diyorsunuz ki, bir merkezi sistem ve çok iyi bir bütçe var. Tuval resmi kadar yaygınlaştığı söylenemez. Ama minyatür eğitimi almış sanatçılar kendini, minyatür yapıyoruz, diye ifade etmiyor. Ben de kendimi minyatür sanatçısı olarak ifade etmekten geri duruyorum çünkü bir sınırlama... Suluboya ve çağdaş sanat teknikleri de kullanıyorum. Zaten bugün minyatürü tarihsel anlamındaki gibi üretmek mümkün değil. Olabilmesi için kitabın elle yazılması ve elle resimlenmesi gerek. Ama çağdaş minyatür gibi bir terim yerini bulursa... Uzmanlar bazen bu konuda konuşuyor ama akademik düzeyde kalıyor. Çağdaş minyatür kavramı yaygın şekilde kabul edilebilir olmalı. Benim öğrencilik zamanıma göre ısınma var. Gelenekselin dışındaki sanatçılar da minyatüre daha sıcak bakıyor. Oryantalist bir bakışla, belki de bazen aşağılamayla kendilerine ait gibi hissetmiyorlardı minyatürü. Şu an daha benimsenmiş durumda. Çok güzel olur. Manas Destanı'nın minyatürle resimleneceği bir tez çalışması yapıyoruz. Bir öğrencimle 0 3 yaş için hareketli kitabı, minyatür elemanlarıyla yapacağız. Yeni bir kolonya firmasının kurumsal kimlik tasarımını minyatürle tasarladım. Butik markalar bu tarz işlere yöneliyor. Çağdaş sanat alanında geleneksel eğitimi almamış kişiler geleneksel sanatları kullanıyor. Minyatür 2.0 sergisi de öyleydi. Yurt dışından sanatçılar geldi. Minyatürün uluslararası alanda çağdaş sanatın içine girmesi, 1980'lerin sonunda Pakistan'daki National College of Arts'ta, minyatür eğitimi alan bir sanatçının çalışmasıyla oldu. 1992'de Amerika'ya master yapmaya gidiyor, minyatürü çağdaş sanat işlerinde kullanıyor. Pakistan'da, sömürgeleştirilmeden önce Babür geçmişi var. Babürler, Türk kökenli. 16 17. yüzyıllarda Babür, Safevi ve Osmanlılar çok yüksek estetik değerlerle minyatür üretiyor. Bugün minyatürü tarihsel anlamındaki gibi üretmek mümkün değil. Olabilmesi için kitabın elle yazılması ve elle resimlenmesi gerek. Ama çağdaş minyatür gibi bir terim yerini bulursa... Uzmanlar bazen bu konuda konuşuyor ama akademik düzeyde kalıyor. Çağdaş minyatür kavramı yaygın şekilde kabul edilebilir olmalı. Orta Çağ'da da Batı'da çok kullanılıyor. Minyatür kelimesi Latince kökenli. Miniatura, küçük, ufak anlamında. Bazıları minium; kırmızı renk çıkartan kurşun oksit diyor. Orta Çağ'da yazma kitapların baş harfleri kurşun oksitle boyanırdı. Ama minyatür dememizin sebebi, Batılı sanat tarihçilerinin Orta Çağ'da İncil ve dini metinlerdeki resimlere verdiği isim olması. 18. yüzyıl sonunda İslam sanatıyla ilgili araştırmalar başlayınca araştırmacıların kitap resimlerine taktığı ad oluyor. Minyatür yerine kitap resmi diyebiliriz ama literatüre minyatür diye girmiş. İslam coğrafyasında Uygurlara kadar gidiyor. Duvar resimleri, dokumalardaki resimler var. Minyatürün kitap resmi olarak Batı'dan etkilenmesi şöyle oluyor. 9. yüzyılda Abbasiler zamanında Yunancadan Arapçaya çeviriler yapılıyor. Yunanca metinlerdeki resimler, kitap resmi geleneği olarak alınıyor. İslam coğrafyasında kendine özgü bir tarzı oluşuyor. Osmanlı'da tam anlamıyla başlaması, Fatih döneminde. Hayır. Londra'da The Prince's Foundation School of Traditional Arts'ta icon painting diye geçiyor; ikon resmi. Zamanında nasıl yapılıyorsa aynısı yapılıyor. Ama ana akım sanat olduğunu söyleyemem. Günümüzle ilişkilendirmiyorlar. Çağdaş sanat geleneksel sanat ayrımı yok onlarda. Sanat üreten herkes, sanatçı addediliyor. Bizde bir de böyle bir problem var. Kendimi minyatür yapıyorum diye tarif ettiğimde çerçeve çiziliyor; çağdaş sanat platformlarında asla yer alamam! Bununla çok savaştık. Ön yargı oluşuyor. Siz ne yapıyorsunuz ki! Röprodüksiyon. Siz restorasyon yapın, konservasyon yapın... Geçmişinizle ilgili bir şey bilmeden nasıl çağdaş sanat yapabilirsiniz! Sadece Batı normlarının olduğu bir şeye kendinizi nasıl adapte edebilirsiniz ki! Olmuyor zaten. Resim bölümlerinde minyatürle ilgili bir ders yok, kesinlikle olmalı. Uygulamayabilirler ama bilmeliler. Sahici olmak için bir anahtar onlara. Çok umutluyum. Akademi dışındaki sanatçıları da takip ediyorum. Kurumsal kimlik yapanlar, sergi açanlar var. Öğrenciler de daha çok ilgili. Neden İran ve Pakistan gibi uluslararası platformda daha önde olamıyoruz? Öğrenciler arasında bunu başaracağını düşündüklerim geliyor. Objektif bakıyorlar. Minyatürde bir kural var. Gördüğünüz her şey tahrirle yani hatla bir sınır içine alınıyor. Objenin zeminle ilişkisi kesiliyor. Tek başına bir varlık gibi. Batı resminde objenin çizgileri görünmez, renkler birbirine geçmiştir, fırça darbeleri görürsünüz. Objeleri çizginin içine hapsetmezler. Minyatürde tam tersi -sakal ve tüy hariç, onlar tarama tekniğidir. Figürler tek başına konuşuyor diyoruz ya romanda konuşan ağaç da aslında tek başına. Sınırları çizilmiş ve kendini ayırmış. İstanbul'da minyatür yapan sanatçılar çok görmek istiyor. Mümkünse yurt dışına gitsin istiyorum. Geleneksel sanatların artık ondan uzak durma ya da başka sebeplerle ona sarılma durumundan uzaklaştığını, daha tarafsız bir zemine çekildiğini düşünüyorum. Yeni gelen öğrenciler onu hak ettiği yere çıkartacak. Geleneksel sanatlar, bağımsız bir yerde duruyor ve durmalı da.


Bir besteci olarak çağına ve çağının getirdiği yeniliklere açık olmak... Sürdürülmesi son derece yoğun bir gayreti ve ilgiyi içinde barındıran bu yönelim, İlhan Usmanbaş'ın hayata ve mesleğine bakışında öyle merkezde konumlanır ki onu anlatan neredeyse her ifade, bu özelliğiyle kendini ister istemez öne çıkarır. Çağının getirdiklerini takip etme şevki, sadece onun entelektüel donamını ve bestecilik anlayışını şekillendirmekle kalmaz, bir eğitmen olarak öğrencilerinin yeni bestecileri, yeni eserleri tanımalarına ve dünyada o sıralarda gelişmekte olan çağdaş sanat ortamına heyecan duymalarına da vesile olur. Yurt dışından getirdiği plaklar aracılığıyla o zamana dek duyulmadık bestecilerin eserlerini, partisyon üzerinde analizler yaparak dinleme olanağı sunduğu ev buluşmaları, bu sohbetlere katılanlar tarafından halen son derece ufuk açıcı niteliğiyle anılır. Filiz Ali'nin hem Bülent Arel hem de Usmanbaş için kullandığı, hayatının penceresini açan insanlar1 sözü, sadece mesleğine ve öğretmeye değil, onun, hayatı paylaşmaya da ne kadar açık olduğunu anlayabilmek adına son derece anlamlıdır. 1921 doğumlu İlhan Usmanbaş'ın çocukluğu, Ayvalık'ın kültürel zenginliğinin içinde, deniz kenarında olmanın tadını çıkararak, limana yanaşan vapurların, zeytinyağı fabrikasından ya da çeşitli imalathanelerden gelen makinelerin seslerine kulak kabartarak geçer. Dikkatini çeken sesler, yeni fikirler, o an yaşanmakta olan, daima odağında yer alır. Bu nedenle olacak ki geçmişe bakmaktan çok hemen bugün yapılan ve sizinle aynı saatlerde aynı şeyleri düşünen insanların neler yaptığını görmek2 ona hep daha ilginç görünmüştür. Bir fabrikanın içindeki mekanik ses ortamı ve makineler arasındaki iş bölümü, büyük bir orkestrayla benzer bir yapılanmayı andırır onda. Belki de bu sebeple yakın gelmiştir bu sesler ona. Ağabeyi Orhan, o dönem Darülelhanda ve Galatasaray Lisesinde dersler veren, kardeşiyle Türk müziği ortamına önemli katkılar sağlamış Seyfettin Asal'ın keman öğrencisidir. Babasının getirdiği klasik müzik plakları, ağabeyinin ona hediye ettiği viyolonsel, İstanbul'a geldiklerinde ilk kez dinlediği bir orkestra konseri gibi müzikle doğrudan yakınlık kurma olanakları bulur. 1936'dan itibaren Galatasaray Lisesinde geçirdiği yıllar, bu yakınlığın yıllar sürecek bir arkadaşlığa dönüşmesini belirleyen önemli bir zaman dilimi olur. Galatasaray'ın atmosferi, piyano çalan matematik öğretmeniyle müzik üzerinden kurduğu konuşma muhataplığı, aslında mühendis olma arzusu taşıyan Usmanbaş'ı etkiler. Fırsat bulduğu her an viyolonsel çalışır. Liseyi bitirdikten sonra İstanbul Belediye Konservatuvarına kaydını yaptırır. İstanbul'un o zamanlarki önemli müzisyenlerinden Muhittin Sadak, Sezai Asal, Seyfettin Asal ve Cemal Reşit Rey öğretmenleri olur. Diğer sanat alanlarıyla da yakınlık kurmaya yönelik bir merak taşır. Galatasaray Lisesinden arkadaşı Turgut Cansever'in yontu çalışmalarını izler, o dönem İstanbul Resim ve Heykel Müzesi Müdürü olan, aynı zamanda ressam ve neyzen Halil Dikmen'in sohbetlerine katılır. Usmanbaş'ın yapıtlarında elbette yerel anlatım öğeleriyle karşılaşırız. Yapıtları hakkında verdiği bilgilerde kendisi de bunlardan bahseder. Fakat zamanla ilgisi ve cesareti, başka müzikal düzlemleri keşfetmeye ve deneyimlemeye yönelir. Bunda hem kendisinin hem de yakın arkadaşı Bülent Arel'in öğretmenleri olan Eduard Zuckmayer ve Lico Amar'ın çağdaş müziğe bakışının da etkisi vardır. Bu isimler, 1930'ların sonuna doğru Hitler Almanyası'ndan kaçarak Ankara Devlet Konservatuvarında görev almış değerli bilim ve sanat insanlarından birkaçıdır. Zuckmayer, Türkiye'ye gelmeden önce Almanya'da Hitler'in karşı olduğu çağdaş akımların içinden yetişmiş biridir. Donaueschingen'deki ilk çağdaş müzik festivalinde çalmıştır.3 Farklı bir ses dünyasına yönelme, daha deneysel birtakım yollar arama isteği, o dönem dünyada yaşanan değişikliklerle de ilişkilidir. 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren sanayi kapitalizminin yerini finans kapitalizmine bırakmasıyla gelişen süreç, müzikte burjuva estetiğinin çözülmesini beraberinde getirir. Arkasından gelen iki dünya savaşı, 20. yüzyılda bu estetiği yerle bir edecek yepyeni sanat anlayışlarının doğuşuna yol açar. Pek çok değer yargısının yenileriyle yer değiştirdiği, bağlamlarının yeni şekillerde kurulduğu bir estetiktir bu. Müzikte bu yeni yapılanma yeni klasikçilik, on iki ses tekniği, diziselcilik, raslamsallık, grafik notasyon, açık biçim/açık yapıt gibi bambaşka düzlemlerde kendini gösterir. Bu anlamda çağdaş müzik konumunu, yüzyıllardır devam eden çizgiden ayrılarak belirler. Usmanbaş, bestecilik döneminde tüm bu ilgi alanlarına yönelik yapıtlar verir. Çünkü hem çağdaş müziğin önemli dönüşümlerine tanık olmuş hem de merakı itibarıyla bu dönüşümleri kendi müzikal üretimine yansıtma arzusu taşımıştır. 20. yüzyıl, dünyanın giderek birbiriyle daha çok etkileşim içine girdiği, sanatsal anlamda Avrupa'nın 18 ve 19. yüzyıldaki merkez olma halinin belirsizleştiği ve Amerika'nın öne çıktığı bir süreç olur. Usmanbaş 1954 yılında bir kongre için İtalya'ya gider; müzisyen ve besteci Luigi Dallapiccola ve İtalyan avangard müziğinin önemli temsilcilerinden besteci ve kuramcı Luciano Berio'yu ziyaret eder. 1950'li yılların sonuna doğru kazandığı Rockefeller Bursu ile iki defa Amerika'ya giden, çağdaş müzik dünyasının New York gibi bir merkezinde yaşamış ve oradaki besteci ve yorumcularla yakınlaşma imkanı bulmuş olan Usmanbaş, müzikal üretimini 1950'li ve '60'lı yıllarda bir bakıma dünyayla eş zamanlı hale getirmiş olur. Bu durum, yeni kompozisyonel yaklaşımları Türkiye'ye tanıtmasına da olanak sağlar. Amerika'da verdikleri konserlerde soprano Atifet Usmanbaş, eşinin eserlerini seslendirir. İlk konser 4 Ocak 1953'te Bülent Arel'in kurduğu, Usmanbaş'ın da viyolonsel koltuğunda yer aldığı Helikon Yaylı Çalgılar Orkestrası tarafından gerçekleşir. Program, Barok dönemden 20. yüzyıl bestecilerine kadar uzanır. İlhan Mimaroğlu, İlhan Usmanbaş ve Bülent Arel, haftanın belirli günlerinde açıklamalı müzik dinletiler yapar. Resim atölyesini Cemal Bingöl yönetir, Eşref Üren, Arif Kaptan, Füreya Kılıç, Cemal Tollu hem ders verir hem de konferanslar ve sergiler düzenler.7 O dönemde yeni düşüncelere ilgi duyan Ankaralı sanatseverlerle ayakta kalmış bu dernek, hiçbir yardım istemeksizin kendi imkanlarıyla kurulur. Ancak ülkenin içinde bulunduğu politik ortam, sanat üzerinden kurulan bu özgürlükçü zemine de yansır. 6 7 Eylül 1955 olaylarında Helikon adının, Yunan mitolojisinden geldiği için Rumlarla bir ilişkisi olduğu, böylelikle derneğin İstanbul'daki yağma olaylarıyla bir bağlantısı olabileceği düşünülür. Bir süreliğine kapatılan dernek yeniden açıldığında eski ivmesini tekrar yakalayamaz. Ankara'da 1950'ler sanat ortamına ilişkin bir başka örnek de Ankara Üniversitesi Hukuk, Siyasal Bilgiler, Dil-Tarih ve Coğrafya fakülteleri öğrencilerinin kurduğu Üniversiteliler Müzik Derneği'nin düzenlediği Ankara Müzik Festivali'dir. Türk bestecilerin eserlerine yer vermeyi amaçlayan festivalde çağdaş müzik yapıtlarına ilişkin geniş içerikli konserler düzenlenir. Usmanbaş'ın çok farklı yönlere serpilen ilgi alanı, farklı disiplinlerle kurduğu ilişkide karşımıza çıkar. Çağdaşı olan şairlerin metinleri üzerine bestelediği 1970 tarihli üç yapıtı, Şenlikname, Bakışsız Bir Kedi Kara ve Kareler, bestecinin müzik dilinin kendi çağının şiir anlayışıyla estetik düzeyde paralelliğine işaret eder.8 Ertuğrul Oğuz Fırat'ın şiirleri üzerine bestelediği 1952 tarihli Üç Müzikli Şiir'i, Stephane Mallarme'nin Un coup de des'i (1959) ve Paul Eluard'ın Repos d'ete'si (1960) de yine müzik ve edebiyat ilişkisinin müziğine yansımalarıdır. 1950'lerin ortalarına doğru görsel sanatlarda ve müzikte eş zamanlı ortaya çıkan, yorumcunun yapıtın biçimini belirlediği aktif bir katılımı9 ifade eden açık yapıt ve önceden belirlenen parçalar arasında seçimi yorumcuya bırakan bir anlayış10 olarak raslamsal müziğe ilişkin verdiği bu yapıtlar yine aynı çağdaş bakışın ürünleridir. Özellikle 1950'ler sonunda zamansal belirsizliklerin görüldüğü, raslamsal bir yazının hakim olduğu Soruşturma, Ölümsüz Deniz Taşlarıydı yapıtları karşımıza çıkar. 1967 tarihli Raslamsal I-II-III dizisi, ardından 1968 tarihli Raslamsal IV-/V/VI, Biçim/Siz, Özgürlükler, Yaylı Dördül-70, bu kompozisyonel anlayışla yazılmış yapıtlarından yalnızca bazılarıdır. Müzik alanındaki üretimlerini, yaptığı çeviriler ve hazırladığı radyo programlarıyla da sürdürür. 1975 yılında Ankara Radyosu'nda Yirminci Yüzyılın Müziği programının ardından 68 hafta süren, Çağlar Boyu Müzik isimli bir program hazırlar. Çeşitli yorumculardan örnekler sunduğu her programı, bir müzik tarihi dersi niteliğindedir. Anlaşılmak, çoğu sanatçı için önemli bir kaygı olmuştur. Bir yapıtı belirli açılardan ya da bütünüyle anlamak pek çok etkeni içinde barındıran bir alımlama sürecine işaret eder. Çağdaş müzik yapıtları söz konusu olduğunda bu alımlamayı gözlemlemek daha da zorlaşır. Çünkü bu ses örgütlenmesi kimi kulaklara son derece yadırgatıcı gelmiştir. Oysaki 20. yüzyılda bu yapıtlar, alışılageldik biçimlerin ya da örgütlenmelerin dışına çıkmalarıyla kendilerini diğerlerinden ayırmıştır. Kendilerini ayrıksı bir yerde konumlandırmaktan çok avangard yani öncü olmalarıyla çağın ruhunu belirleyen bir özellik taşırlar. Son derece cesur bir yönelimle yepyeni olasılıkların ortaya çıkmasına, yeni anlam bağlamlarının açılmasına vesile olurlar. Bu anlamda Çağdaş Türk müziğinde İlhan Usmanbaş'ın yapıtları da aynı öncü fikirlerin taşıyıcısıdır. Bu öncülüğü, ardından gelenlere, modern müzikle ilgilenen kompozisyon öğrencilerine ve bestecilere cesaretle ilerleyebilecekleri bir yol açmıştır. 1942'de girdiği Ankara Devlet Konservatuvarına 1964'te müdür olan Usmanbaş, 1974'te de İstanbul Devlet Konservatuvarına müdür olarak atanır. Daha sonra Mimar Sinan Üniversitesinde Kompozisyon Ana Sanat Dalı Başkanı olarak 1999 yılına kadar görev yapar. Ardından İTÜ'ye bağlı MİAM'da ve İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarında kompozisyon ve çağdaş müzikler dersleri veren Usmanbaş, 2011'de Bilgi Üniversitesi öğretim üyeliğinden ayrılır.12 Ulusal ve uluslararası pek çok ödüle layık görülmüş, 1971 yılında kendisine Devlet Sanatçısı unvanı verilmiştir. 2- İLYASOĞLU, Evin, İlhan Usmanbaş'a Armağan, Sevda Cenap And Müzik Vakfı Yayınları, Ankara, 1994, s. 19. 3- ALİ, Filiz, İlhan Usmanbaş, Perpetuum Mobile İlhan Usmanbaş'ın Yapıtı, Pan Yayıncılık, İstanbul, 2015, s. 39. 5- ALTAN, Erhan, Sanatımızda Bir Dönemeç: 50'li Yıllar Ankara Üç Sanatçı Anlatıyor: Ahmet Oktay, İlhan Usmanbaş, Lütfü Günay, Edebi Şeyler, İstanbul, 2014, s. 51. 8- ÖĞÜT, Evrim Hikmet, İlhan Usmanbaş'ın Üç Yapıtı Bağlamında Çağdaş Müzik-Şiir İlişkisine Bir Bakış, Müzik-Bilim Dergisi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sayı 5, Güz 2014/ N: 5, s. 27. 9- YILDIZ, Kıvılcım, Açık Yapıt Müzik İlişkisi Bağlamında İlhan Usmanbaş'ın Üretimine Bir Bakış, Perpetuum Mobile İlhan Usmanbaş'ın Yapıtı, Pan Yayıncılık, İstanbul, 2015, s. 113. 11- SONAKIN, İpek Mine, Köprü, Perpetuum Mobile İlhan Usmanbaş'ın Yapıtı, Pan Yayıncılık, İstanbul, 2015, s. 85.


Seramik sanatçısı ve sanat terapisi uygulayıcısı Asuman Aktüy, Sanat terapisi bize ait olanın, içimizde dönen duygunun sanat malzemesiyle masanın üstüne konmasıdır. Omzumuzda ağırlık olan ya da karnımızı ağrıtan şeyi, masanın üstüne koyup çalışmaya başlayabiliyoruz. Bu nedenle sanat terapisi hepimize gerekiyor. Çünkü kolektif bir depresyon, kolektif bir yas, kolektif bir üzüntü var diyor. Söz, sanatın iyileştirici gücünden açılınca bir sanat dalı diğerlerinden bir adım öne çıkıyor gibi... Hem iddialı hem de temkinli bu cümlenin arkasından gelen sanat dalı, seramik... Hammaddesi çamur... Çalışırken kullandığı malzemeye aşık bir seramik sanatçısı Asuman Aktüy ile seramik sanatı, sanatın iyileştirici gücü ve deprem sonrası için hazırladığı bazı projeleri konuşuyoruz. Bu güzel sohbette sorularımıza içtenlikle verdiği cevaplara geçmeden önce onu biraz tanıyalım. Asuman Aktüy, sabun işiyle uğraşan bir ailenin çocuğu olarak Aydın'da, 1966'da dünyaya gelmiş. Bu aile işi önemli. Neden mi? Onu da birkaç cümle sonra açıklayalım, olur mu? Aktüy, Dokuz Eylül Üniversitesinden biyoloji öğretmeni olarak mezun olmuş, ardından İzmir Resim Heykel Müzesi Yıldız Şima Atölyesinde 1989-1991 arasında seramik dersleri almış. Uzun yıllar öğretmenlik yapmış fakat seramik sanatından hiç kopmamış. 2002 2005 yılları arasında Türk Silahlı Kuvvetleri Rehabilitasyon Merkezinde gönüllü olarak gazilerle seramik çalışmış, 2014 yılında İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesindeki sanat psikoterapileri eğitimine kabul edilen 15 isimden biri olmuş. Sanat terapisinin daha geniş kitlelerle buluşması için Container adını verdiği multidisipliner atölyeyi kurmuş. Halen Sanat Psikoterapileri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi olarak da görev yapan Aktüy'ün eserleri çeşitli karma sergilerde yer almış. Ancak ilk kişisel sergisini bir yıl önce Mart 2022'de açmış. Serginin adı Yadigar... Sabun üreten ailesinin hatırasına sahip çıkan Aktüy'ün sabun, nalın ve hamam tası üçlemesinden oluşan porselen eserleri büyük ilgi görmüştü. Sanatçının bu eserlerinden bazı örnekleri halen çalışmalarını sürdürdüğü atölye galerisinde görmek de mümkün. Benim için soru şuydu, bana bu kadar iyi gelen bir şey, acaba başkasına da iyi gelir mi? Bu soru kafamda hep dolaşan bir sorudur. İyi gelen yemek tarifini de anlatırım çevreme. Bana iyi gelen şeyi nasıl paylaşırım diye soru sorduğunuz zaman, cevap geliyor. Şu aralar karbon ayak izi üzerine kafa yorduğunu vurgulayan Aktüy, kentsel dönüşüm nedeniyle yıkılan binalardaki aynaları topluyor, üzerlerine yaptığı çalışmalarla her birini sanat eserine dönüştürüyor. Bugüne kadar ürettiği eserleri önümüzdeki aylardan itibaren ABD'nin San Francisco kentinde de sergilenecek olan Aktüy, ayrıca atölye çalışmaları ve vaka deneyimlerinin yer aldığı, sanat terapisinde çamur ile çalışırken dikkat edilmesi gereken hususları da anlattığı bir kitap hazırlıyor. İlkokula gidiyordum. Annemle Aydın'da gittiğimiz bir evde gördüğüm seramik obje, beni öyle yakalamıştı ki adeta vurmuştu. Tabii, o zamana kadar gördüğüm, bildiğim ince porselenlerden çok daha farklı, tok yapılı bir kase idi. Seramik kelimesini ilk orada duydum. Sonra ilgim hep devam etti. Yıldız Şima Atölyesi'ndeki eğitimden sonra 1991'de ABD'de 5 ay kadar eğitim aldım. O eğitim Türkiye'de gördüklerimin çok daha dışında bir yaklaşımdı. Aslında sanatın rehabilitasyonda kullanıldığını ilk defa orada gördüm. Benim esas durduğum yer; sanat malzemesini nasıl kullanırız, onun üzerinden kendimizi nasıl okuyabiliriz noktası. Sanat malzemesi üzerinden farkındalık yakalamak diyebiliriz buna. Benim için soru şuydu, bana bu kadar iyi gelen bir şey, acaba başkasına da iyi gelir mi? Bu soru kafamda hep dolaşan bir sorudur. İyi gelen yemek tarifini de anlatırım çevreme. Bana iyi gelen şeyi nasıl paylaşırım diye soru sorduğunuz zaman, cevap geliyor. Benim hikayemin bu kısmı da İzmir'de, bir fizik tedavi doktorunun romatizma hastası bir çocuğu bana yönlendirmesiyle başladı. 1991-1992 yıllarıydı. İlk defa bir romatizma hastası çocukla çalıştım. Daha sonra kulaktan kulağa yayıldı. İlkokul öğretmenliği de yaptığım için çocuklarla çalışmalara başladım. Ama bunlar, empatik eşlikçilikti. Daha sonra Adana'ya tayin oldum. İncirlik Hava Üssü'nün içinde büyük bir tesis vardı. Orada da bir romatizma hastası çocuk için çalışmaya başladım. İçeriye giriş çıkışlar Türkler için yasaktı. Üs komutanına çıktım, durumu anlattım. Oraya da bir seramik atölyesi kuruldu. Beş yıl seramik öğretmenliği yaptım orada da. Hem seramik öğrettim hem iyileşmek için gelenlerle çalıştım. Hayır, almamıştım, çünkü yoktu böyle eğitimler zaten. Ardından Ankara'ya tayin oldum, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Rehabilitasyon Merkezinde gazilerle çalıştım. 2005'te İstanbul'a geldik. Bir süre sonra, daha atölyemi açmadan İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesindeki eğitimden haberdar oldum. Lisansı sanat ya da tıp alanında olan adaylar kabul ediliyordu. Ben iki yıllık sanat eğitimi almıştım ama lisans eğitimim öğretmenlik üzerineydi. Saha tecrübem de vardı. Ben yine de seçileceğime ihtimal vermiyordum. Seçildiğimi haber veren maili aldığımda çok mutlu oldum. Hayır, çünkü sanatla iyileşme üzerine çalışanlara sanat terapisti unvanı veriliyor. Ancak ben, psikoloji eğitimi almadığım için bu unvan bana uymuyor, dedim. Çünkü sanatçıyım ben. Bu nedenle sanat terapisi uygulayıcısı tanımı getirildi. Bu unvanı kullanıyorum. Benim esas durduğum yer; sanat malzemesini nasıl kullanırız, onun üzerinden kendimizi nasıl okuyabiliriz noktası. Sanat malzemesi üzerinden farkındalık yakalamak diyebiliriz buna. Sanat terapisinin yaygınlaşması gerektiğini düşünüyorum ve ulaşılabilirliğe çok önem veriyorum. Bir de ben çok inançlı bir insanın. Bana iyi gelen şeyin, mutlaka benim gibi düşünenlere de iyi geleceğine inanıyorum. Container'ı da multidisipliner, sanat terapisti ile ilgilenenlere çatı olacak bir atölye olarak açtım. Çok güzel iş birliklerimiz, buluşmalarımız oldu. Pandemiden sonra da devrettim. Öncelikle sanatın iyileştirici gücüne dair düşüncemi teyit etmiş oldum. Oyun oynamayı bıraktığımızı öğrendim. Container büyüklerin oyun alanıydı. Oyunun bizi iyileştirebilecek bir araç olduğunu, oyun oynarken başka araçları da etkileyerek iyileştirmeyi hızlandırabileceğimizi öğrendim, teyit ettim. Aslında konu mağaraların duvarlarına çizilen resimlere kadar uzanıyor. Çünkü o resimlere, dışa vurumcu sanat ile ifade diyoruz. Bırakılmaya çalışılan iz; sanatla iyileşme, kendini ifade etme yöntemi yani... Daha sonra Anadolu'da izlerini görüyoruz, Osmanlı'da şifahaneler var. Ama sanat terapisi başlığıyla bir düzen içinde yapılması, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra başlıyor. Savaşa katılan, savaş mağduru ülkeler iyileşmek için yollar ararken terapistler, sanat yolunu keşfediyor. Ülkemizde de son yıllarda yaygınlaşmaya başladı. Bir kere malzeme konuşuyor, siz konuşmuyorsunuz. Bu işin eğitimini almış kişiler, doğru yönergelerle malzemeleri tespit ediyor. Herkesin meselesi ayrı, herkesin çalışabileceği malzeme ayrı. Sanat terapisti ya da sanat terapisi uygulayıcısı içeriği oluşturduktan sonra malzeme seçimi ve çalışmanın yöntemini, süresini anlattıktan sonra devre dışı kalır ve malzeme konuşmaya başlar. Malzemeyle de danışan konuşmaya başlar. Sessiz bir çalışmadır bu. Terapist de eşlikçidir. Sanat terapisinde önemli nokta kişinin, danışanın, estetik bir eser kaygısı taşımadan eser üretmesidir. Bu bazen bir kağıdı sıkıştırıp bir kenara koymaktır, bazen kağıtları kesip yapıştırmaktır, bazen çamurla içinden gelen itkiye göre hareket etmektir. Malzemeyle kişiyi buluştururuz. Ruhsal sorunların çoğunun temelinde şimdi ve burada olamamak var. Zihnimiz ya geçmişi düşünüyor ya da gelecek kaygısı yaşıyor. Elimizdeki malzeme ise bizden dikkatimizi istiyor. Doğru yönergelerle o malzemeyi dinlerken şimdi ve burada noktasına geliyor danışan, içindekini ortaya koyuyor. Sonra geri çekilip soruyoruz, Burada ne var? Bu niye böyle oldu? gibi. Sizin eser üzerinden kendinizi okumanızı ve iz sürmenizi tesis etmeye çalışıyoruz. Birçok sanat malzemesiyle çalışırsınız ama çamurun bir farkı var. Bir kere dokunduğunuz şey, kendinizsiniz. İster yaradılışa ister evrim teorisine inanın; tek hücreli halden, çamurdan balçıktan geliyorsunuz. Dokunduğunuz şey, kendinizsiniz. Ben, derse bunları söyleyerek başlıyorum. Oradan bakarak dokunduğunuz şey çok etkileyici, söz dinliyor. Araç kullanmıyorsunuz. Resim yapmak için fırça kağıt gerekiyor. Çamuru ellerinizle şekillendiriyorsunuz. Defalarca yeniden ve yeniden şans veren bir malzeme. Hiçbir şey bitmedi, geçmedi, bu olmadı mı? Hadi bozalım yeniden yapalım noktasına getiriyor. Sizi uğraştırıyor gibi görünüyor ama çok şey veriyor. Evet, geri dönüşe müsaade ediyor. Olan hali kabule getiriyor bizi. Gözümüz görmese bile çalışabileceğimiz malzemelerden biridir çamur. Sanat terapisi uygulamalarında çamur kullanımı bizi rahatlatır ve hızlandırır. Fakat şu anda, deprem bölgesindeki hassasiyetler ve kullanılan malzemenin yaşanan olay ile ilişki kurulabilme ihtimali düşünülmeli ve dikkatli kullanılmalı derim. Bu, benim kişisel fikrim. Ancak bir arkadaşımla birlikte İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi için Bakım verenin bakımı başlıklı bir proje hazırladık. Bu proje, deprem bölgesinde çalışmış ve dönmüş olan sağlık personeli ya da kurtarma görevlilerine yönelik atölyeleri içeriyor. Onlar da yoğun travma yaşadılar. Kendi öz bakımlarına, kendilerine şefkat göstererek iyileşmelerine yönelik bir çalışma olacak. Bu durumun üstesinden gelmek ya da bununla yüzleşmek yerine konuyu kabul edip duygularımızı dışa vurmak için sanat terapisinin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Sanat terapisi bize ait olanın, içimizde dönen duygunun sanat malzemesiyle masanın üstüne konmasıdır çünkü. Omzumuzda ağırlık olan ya da karnımızı ağrıtan şeyi masanın üstüne koyup çalışmaya başlayabiliyoruz. Sanat terapisi hepimize gerekiyor. Çünkü kolektif bir depresyon, kolektif bir yas, kolektif bir üzüntü var. Bunu kabul edip ortaya koymamız gerekiyor. Büyükşehirler dışında sanat terapistlerine ulaşmak çok kolay değil. Sanat malzemesi ile bir çember etrafında duyguların konuşulduğu toplantılar tabii ki yapılabilir. Ama benim kişisel fikrim, varsa bir psikolog ya da psikiyatristin de o çemberde olması. Çünkü o çemberi tutabilecek, orada bir açılma olursa müdahale edebilecek birinin bulunması iyi olacaktır.


Çekyalı Heykeltraş Patrik Prosko'nun üzerinde üç ay çalıştığı, Temmer Marble'ın katkılarıyla hazırlanan 'Anamorfoz Atatürk' eseri bu yıl 26'ncısı düzenlenen Marble İzmir Fuarı'nda sergilendi. Birçoğu kendi dönemine ait toplam 539 parçadan oluşan eser, Atatürk'ün hayatını ve değerlerini simgeleyen objelerin birleşiminden oluşuyor. Çekyalı Heykeltraş Patrik Prosko imzalı 'Anamorfoz Atatürk Projesi' Marble İzmir Fuarı'nda sergilendi. Yapımı yaklaşık üç ay süren, 93 farklı temadan toplam 539 parçanın toplamı olarak ortaya çıkan eser Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatını ve değerlerini simgeliyor. Kökeni Yunanca'dan gelen 'Anamorfoz', yansıma ve perspektif üzerine kurulu bir sanat anlayışı. Prosko imzalı Atatürk projesi tam 539 parçanın bir araya gelmesiyle ortaya çıktı. Üç boyutlu bir enstalasyon olmasına rağmen doğru açıdan bakıldığında iki boyutlu bir sanat eseri olarak beliren çalışmadaki 539 parça Atatürk'ün hayatını ve değerlerini simgeliyor. İşte o parçaların bazıları ve Atatürk için taşıdığı anlam; Şapka, Harfler, T Cetveli, Bakır cezve, Dünya küre, Daktilo, Tesbih, Kol düğmesi ve kravat iğnesi, Köstekli saat, Gramafon, Kağnı arabası tekerleği, Kitap (Yaşamı boyunca okuduğu yaklaşık 4 bin kitap), madalya, dürbün, divit kalem ve kalpak. Temmer Marble Yönetim Kurulu Başkanı Rüstem Çetinkaya, Anamorfoz Atatürk eserinin ileride Türkiye'ye katkı sağlayacak bir sanat platformunda sergilenebileceğini de sözlerine ekledi.


Faysal Soysal'ın 6. Bremen Film Festivali'nden En İyi Edebiyat Filmi ödülünü alan ikinci uzun metrajı Ceviz Ağacı, Almanya'daki festival yolculuğuna 25.'si düzenlenen Nürnberg Türkiye-Almanya Film Festivali'nin kapanış filmi olarak devam etti. Yönetmen ve senarist Faysal Soysal'ın oyuncu kadrosunda Serdar Orçin, Sezin Akbaşoğulları, Kübra Kip, Ali Mert Yavuzcan, Şebnem Dilligil ve Rıza Akın'ın yer aldığı ikinci uzun metrajı Ceviz Ağacı, festival macerasına hız kesmeden devam ediyor. Pandemi koşulları nedeniyle henüz vizyona girmeyen filmin yurt dışındaki gösterimleri ise yoğun ilgiyle karşılanmaya devam ediyor. Son olarak geçtiğimiz günlerde 25. Nürnberg Türkiye-Almanya Film Festivali'nde kapanış filmi olarak yer alan Ceviz Ağacı'nın gösterimine çok sayıda sinemasever ilgi gösterdi. Filmin gösteriminden sonra yönetmeni Faysal Soysal ve başrolü Serdar Orçin seyircilerin sorularını cevapladı. Yönetmenin Üç Yol filmine En İyi Erkek Oyuncu ödülü ve 2018 yılında da Ceviz Ağacı'na En İyi Pitching ödülünü veren 13. Prishtina Uluslararası Film Festivali de filmi yarışma bölümüne seçti. Bu yıl 24-29 Ağustos tarihlerinde düzenlenecek olan festivalde Ceviz Ağacı, film ekibinin de katılımıyla Balkan prömiyerini gerçekleştirecek. Yönetmen ve senaristliğini Faysal Soysal'ın yaptığı Ceviz Ağacı'nın, pandemi şartları doğrultusunda sonbaharda vizyon şansı bulması bekleniyor. Birçok açıdan silik ve pasif bir karaktere sahip edebiyat öğretmeni Hayati, karısı tarafından hor görülüp terkedilir. Bir süre sonra ataerkil özellikteki kasabada kimliği belirlenemeyen bir kadın cesedi bulunur. Hayati cesedin karısına ait olduğunu iddia edip başkasının işlediği cinayeti üstlenir. Peki ama işlemediği bir cinayeti neden üstlenir insan? Film bu sorunun peşinde insanın en saklı, en gölgede kalmış, derin taraflarını aydınlatmaya çalışırken tutunamayış, kadın cinayetleri, şiddetin binbir yüzü, edebiyat, tutkular ve pişmanlıklar gibi uğraklarıyla dünya yüzünde insan için özne olarak var olmanın imkanını sorguluyor. Batman doğumlu olan Faysal Soysal gençlik yıllarından itibaren şiire ilgi duydu. 2000 yılında şiir ve sinema ile daha yakından ilgilenmek için Tıp Fakültesini 2. sınıfta bıraktı. 2003 yılında İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'nden mezun oldu. 2003-2007 yılında Tahran Sanat Üniversitesi'nde Sinema Yönetmenliği ve aynı yıllarda Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde Yeni Türk Edebiyatı bölümünde Yüksek Lisans yaptı. Tahran'daki eğitimi sürecinde uluslararası festivallerde gösterilen ve çeşitli ödüller alan 4 tane kısa film çekti. 'Kayıp Zaman Düşleri' adlı 35mm formatta çektiği mezuniyet filmiyle kendi sinema diline yakın olan şiirsel sinema örneklerinden birini ortaya koydu. 2008 yılında bir bursla New York Film Akademisi'ne katılan Soysal 'New York'ta 3'ü 16mm, biri dijital olmak üzere 4 adet kısa filme daha imza attı. 2002'de yayınlanan 'Düşe Yağmalanan Hayal Kuyusu' adlı kitabından sonra 2011'de 'Bir Ölünün Defteri' adlı ikinci şiir kitabını yayınladı. Sohrap Sepehri ve F. G. Lorca'dan yaptığı tercümeleri 'Akdenizdeki Çöl' adlı kitapta topladı. Babek Ahmedi'nin Tarkovski Sineması kitabını bir arkadaşıyla beraber Türkçe'ye kazandırdı. 2009'dan beri üzerinde çalıştığı ve çekimlerini Türkiye ve Bosna'da yaptığı ilk uzun metrajı 'Üç Yol'u 2013'te tamamladı. Film yurt içinde ve yurt dışında toplam 13 ödüle layık görüldü. 2014'te 'Şarkılar Değişti Önce' adlı belgeselini ve 2015 yılında Üç Yol'daki Srebrenitsa annesinin gerçek hikayesinin izini sürerek Srebrenitsa ve Prijedor katliamlarını konu alan 'Kayıp Zamanlar' adlı belgeseli yaptı. TRT Belgesel için Srebrenitsa Anneleri adlı 5 bölümlük belgesel dizisinin yönetmen ve yapımcılığını yaptı. Şiir ve sinema değerlendirmelerini çeşitli edebiyat ve sinema dergilerinde yayınlamaya devam eden Soysal, aynı zamanda Yeryüzü Doktorları Derneği üyesi olarak sosyal sorumluluk projelerinde aktif görev aldı. Yeryüzü Doktorlarının gittikleri uzak coğrafyalardaki gönüllülük serüvenlerini 10 bölümlük Yeryüzü Hikayeleri adlı belgesel dizisiyle televizyon ekranlarına taşıdı. 2009'den beri Uluslararası Dostluk Kısa Film Festivali'nin direktörlüğünü yapan Soysal, ikinci uzun metrajı olan Ceviz Ağacı'nı ilk Türkiye-İran ortak yapımı olarak 2020'de tamamladı.


Dünyanın en prestijli müzayede evlerinden biri olan Christie's'de yapılan açık artırmada bugüne kadar bir dijital sanat eserine verilen en büyük değer biçildi. Mart 2021'de online gerçekleştirilen müzayedede, Beeple mahlasıyla bilinen dijital sanatçı Mike Winkelmann'ın Everydays: The First 5000 Days adlı eseri 69 milyon dolara satılarak bir rekora imza atıldı. Aynı zamanda bu eser, Christie's'de satılan ilk tamamen dijital NFT olmasıyla da büyük önem taşıyor. Son dönemde Blockchain teknolojisi ile yükselişe geçen NFT sanatının büyük müzayede evleri tarafından da dikkate alınmaya başladığını ve böylece dijital sanatlarda yeni bir çağın açıldığını gözler önüne seriyor. Eser, sanatçının everydays adını verdiği ve 2007 yılından beri yapmakta olduğu projesinin ilk beş bin gününde paylaştığı resimlerin JPG formatında bir kolajından oluşuyor.


Dünyanın en prestijli müzayede evlerinden biri olan Christie's'de yapılan açık artırmada bugüne kadar bir dijital sanat eserine verilen en büyük değer biçildi. Mart 2021'de online gerçekleştirilen müzayedede, Beeple mahlasıyla bilinen dijital sanatçı Mike Winkelmann'ın Everydays: The First 5000 Days adlı eseri 69 milyon dolara satılarak bir rekora imza atıldı. Aynı zamanda bu eser, Christie's'de satılan ilk tamamen dijital NFT olmasıyla da büyük önem taşıyor ve son dönemde Blockchain teknolojisi ile yükselişe geçen NFT sanatının büyük müzayede evleri tarafından da dikkate alınmaya başladığını ve böylece dijital sanatlarda yeni bir çağın açıldığını gözler önüne seriyor. Eser, sanatçının 'everydays' adını verdiği ve 2007 yılından beri yapmakta olduğu projesinin ilk beş bin gününde paylaştığı resimlerin JPG formatında bir kolajından oluşuyor.


Resim, heykel, son olarak da müzik... Sanatın birçok dalında eserler üreten ve yepyeni sanatsal ifade biçimleri geliştiren multidisipliner sanatçı Seda Gazioğlu'nu merceğimize alıyoruz. Seda Gazioğlu, sanatın ifadeye tanıdığı özgürlüğü çok erken yaşta keşfeden nadir insanlardan. Bu erken keşfi sayesinde de elinden gelen her dalda eserler üretmeye başlamış. Önce resim, sonra heykel ve son zamanlarda da müziğe merak salmış ve tüm bu alanlarda özgün eserler üretmeyi başarmış. Bir yandan modayla da ilgilenmiş; koleksiyonlar ve projeler gerçekleştirmiş. Hatta bir yıl boyunca modacı Hakan Yıldırım ile çalışmış. Contemporary İstanbul da dahil olmak üzere birçok karma sergiye katılan ve kişisel sergiler açan Seda Gazioğlu, şimdilerde İstanbul Maslak Oto Sanayi'de bulunan atölyesinde yeni sergisi için hazırlıklarını sürdürüyor. 1991 İstanbul doğumlu genç sanatçı ile sanat ve sanata bakışı üzerine hayli keyifli bir sohbet gerçekleştirdik. Aslında ben de en baştan başladım diyebilirim. Keşfetmekten ziyade her çocuğun taşıdığı üretme içgüdüsünü hiç kaybetmedim, hep üzerine gittim. O ruhu koruyunca gerisi kendiliğinden geldi. New York Parsons School of Design'da başlayan eğitimime bir sene sonra Central Saint Martins Fine Art Londra'da devam ettim. Orada okurken bir yandan farklı yerlerde çalışmaya başladım ve sonra İstanbul'a döndüm. Burada üretmeye başlayınca eğitimimi tamamlamak için bir daha geri dönmedim. Benim ait hissettiğim tek şey üretiyor olmak, hissettiklerimi dışa vurabilmek. Hislerim dönem dönem değiştiği için yansıtma şeklim de değişiyor ve o süreçte sadece tek bir dala konsantre olabiliyorum. Yani heykele odaklandığımda müzikle ilgilenmiyorum, içimden müzik yapmak geldiğinde resim yapmayı düşünmüyorum. Ben değiştikçe dışa vurma şeklim de değişiyor ve bu süreç beni besliyor. Benim dünyamda ilham perileri değil de hayali bir ilham deposu var. Herhangi bir şeyin üretim sürecine tanık olunca ilham depom doluyor gibi hissediyorum, çok etkileniyorum. O depo dolup taştığında da zaten ben üretim sürecine başlamış oluyorum. Psikoloji, türcülük ve dışlananlar... Dünyada bir sistem varsa ve bu sistem alfabetik sıradaysa, A sistemi dışında kalan her şey ilgimi çekiyor. İşlediğim konular farklı olsa da değişmeyen tek şey ürettiğim eserlerde tepkilerimi yansıtıyor oluşum. Teknik olarak baktığımızda da yeni bir üretim aracı öğrenmek beni çok heyecanlandırıyor. Önce yeni bir aleti araştırıyorum, hakim olmak için çok fazla çalışıyorum ve bu bana belki bir ay, belki bir sene sonra üretim olarak geri dönüyor. Her şey önce merak etmekle başlıyor. Bir konuyu merak ediyorum, sonra çok derin bir araştırma sürecine giriyorum. Ders çalışır gibi dosyalar hazırlıyor, tüm öğrendiklerimi bir proje haline getiriyorum. Ama bu süreç bir şey üretme amacıyla değil de bir konuya hakim olma hevesiyle başlıyor. Sonra kendiliğinden başlayan bir üretim sürecine dönüşüyor. Bazen zor olsa da genelde çok rahatlatıcı... Bir dal üzerine çalışırken kendimi çok baskıladığımda diğer dala geçebilmek beni özgürleştiriyor. Bir kaçış yolu sunuyor. Tepkilerim, meraklarım ama en çok da isyanlarım. Çocukluğumdan itibaren bana başkalarına söylememem gerektiği öğretilen ve benim de o öğrenilmiş çaresizlikle kimseye söyleyemediğim her cümlem, eserlerimin özünü oluşturuyor. Beni kamçılayan en güçlü duygulardan biri de imkansızlık hissi. Gerçekleşeceğine dair çok ümitli olmadığım şeyleri somutlaştırmak ve en azından o dünyada gerçek kılma hissi bana ümit veriyor. Ağırlıklı olarak hayvanlar, kalp, kuru kafa gibi semboller kullanıyorum. Karmaşık bir fikri birçok süzgeçten geçirerek sembollere indirgiyorum. Bazen tek bir sembole bile indiği oluyor, anlatmak istediğim her şey alt metinde saklı bir şekilde duruyor. Sergi isimleri ve metinleri, üzerine en çok kafa yorduğum konuların başında geliyor. Aklımdakileri zaten basit sembollerle anlatmaya çalıştığım için en azından sergi ismi ve metni açıklayıcı olsun gibi bir gayem oluyor. Kısa bir isimle bütün serginin enerjisini yansıtmaya çalışmak sancılı bir süreç ama üzerine çok yoğunlaşınca bir şekilde çıkıyor. Afiyet Olsun isimli sergim. Hayatta bende en yoğun hisleri uyandıran, hem üzüldüğüm hem de çokça sinirlendiğim konu türcülük. Bütün bir sergiyi buna adadığım için en çok anlam taşıdığını hissettiğim sergi de oydu. Genelde müzik endüstrisini takip ediyorum. En çok söz cambazlarından ilham alıyorum ve o sözlerin kostümle, prodüksiyonla, sahne şovuyla geldiği final hali gördüğümde çok etkileniyorum. Bu orantıyı ve bütünlüğü kendi işlerimde de yakalamaya çalışıyorum. Ben elimde ne varsa onunla üretmeyi tercih ediyorum. Bir işe başladığımda gözümde tabii ki bir dünya canlanıyor ama çoğunlukla bunun için malzeme satın alma ihtiyacı duymuyorum. Mesela aklımdaki bir fikri hayata geçirmek için o an yanımda olan eski bir halıyı kullandım ve anlatmak istediğim konu kültürel olduğu için bence verdiği mesaj çok daha etkili oldu. Fikre sadık kalıp materyalleri bir şekilde uyarlıyorum. Bence özgün olması. Özgünlüğü kişinin kendinden bir parça katması olarak açıklayabilirim. Soyut bir eseri beğenip sanatçısının hayatını araştırdığımda istisnasız hepsinde kişinin hayatından izler taşıdığı için o eseri beğendiğimi fark ediyorum. Çünkü cansız bir obje yaratmaktansa kendilerinden bir şey vererek o objeye hayat veriyorlar. Orijinal olan tek şey benliğimiz, geri kalan her şeyden çok fazla var. O yüzden orijinal olan her şey bir sanat eseri, tüm insanlar gibi. Her kaosun içinde bir ideal arayışı var. Sanat da kaostan beslenerek farklı ideallerin kapısını aralar. Çok yakın bir zamanda PG Launch için hazırladığım özel bir sergi gerçekleşecek. Kuş sembolü ağırlıklı çalışmaların yer aldığı ve aynı zamanda 2022 yılı bitmeden hayata geçecek dördüncü kişisel sergimle ilgili ipuçları taşıyan bir ön sergi olacak.


ENKA Sanat, Barış İçin Müzik Vakfının kuruluşunun 15. yılı vesilesiyle hazırlanan Peter ve Kurt senfonik masalının proje destekçisi oldu. Müzikal, Türkiye'de ilk kez bir çocuk orkestrası tarafından çevrim içi olarak icra edilen bir konser olma özelliği taşıyor. - yüzyılın en önemli bestecilerinden biri Prokofiev'in çocuklar için yazdığı ve bugüne dek Sting, David Bowie, Sophia Loren, Sean Connery, Ben Kingsley, Patrick Stewart ve Sharon Stone gibi önemli sanatçılar tarafından seslendirilen Peter ve Kurt metninin Türkçe çevirisi, Yazar ve Çevirmen Tomris Uyar'a, anlatım uyarlaması da usta tiyatro sanatçısı Genco Erkal'a ait. Dijital ortama aktarılarak dünyanın dört bir yanından çocuğa ulaşması hedeflenen bu özel müzikali, youtube linkinden izleyebilirsiniz.


Klasik otomobilden illüzyona, masaldan sinemaya ve oyuncağa kadar özellikle çocukların görmesi gereken çeşitli temalardaki müzeleri sizler için derledik. Kültür sanat şehri İstanbul, aynı zamanda pek çok müzeye de ev sahipliği yapıyor. Çocuklarda kültürel değerlere sahip çıkıp yaratıcı düşünmelerine kapı aralayacak, eğlenirken öğrenmelerini sağlayacak müze listemizi sizlerle paylaşıyoruz. Ulaşım, sanayi ve iletişim tarihinin efsanelerinden oluşan koleksiyonu her geçen gün büyüyen Rahmi M. Koç Müzesi, çocukları masalsı bir atmosferde tarihle buluşturuyor. Müzeye gelen minikler, gramofon iğnesinden denizaltıya, röntgen aracından klasik otomobillere, gemi ve uçaklara kadar 14 binin üzerinde objeyi yakından tanıma, deneyimleme fırsatı yakalıyor. Müzede ayrıca sergiler, birbirinden eğitici atölyeler ve çeşitli aktivite alanları yer alıyor. 2005 yılında Belgin Akın ve şair/yazar Sunay Akın tarafından kurulan İstanbul Oyuncak Müzesi'nde, 1700'lü yıllardan günümüze oyuncak tarihinin en gözde örneklerini sergileniyor. Müze, dünya tarihini daha eğlenceli, daha akılda kalıcı bir öğrenme yöntemi ile ziyaretçilerine sunuyor. Uzay oyuncaklarının sergilendiği bölümde Ay'a ulaşma çabası, tren oyuncakları bölümünde ise sanayi devriminin oyuncakların diliyle anlatılması miniklerin en dikkatini çeken bölümler arasında yer alıyor. Tarihi bir köşkte konumlandırılan müze hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Büyük Ülkenin Küçük Bir Modeli sloganıyla yola çıkan Miniatürk, 136 mimari eserin 1/25 oranında küçültülmüş minyatür modelleri ile ziyaretçilerine adeta Türkiye turu yaptırıyor. Köprülerden saraylara, Pamukkale'den Peri Bacaları'na kadar pek çok yapının maketi sergileniyor. Türkiye-İstanbul simülasyon helikopter turundan masal ağacına, temsili kömür vagonlu gezi treninden labirent alanına ve Truva atına kadar birbirinden eğlenceli bölümler Miniatürk'te ziyaretçilerini bekliyor. Türkiye'de ilk olan ve Pelit üretim tesislerinde kurulan, çikolatadan yapılan eserleri bünyesinde barındıran Pelit Çikolata Muse tüm görkemiyle çikolata severleri bekliyor. Çikolatanın en şımarık görüntüsü çikolata şelalesi, gerçek boyutlu çikolata ev, Nuh'un Gemisi, çikolatanın tarihini anlatan tablolar ve daha fazlası ile çikolata masalı başlıyor. Galata Kulesi'nden, Sultan Ahmet Camii'ne, Kız Kulesi'nden, Boğaz Köprüsü'ne ve İstanbul'u temsil eden birçok tarihi yapıtların yer aldığı müze buram buram çikolata kokuyor. Çikolatayı sanata dönüştüren Pelit Çikolata Muse hakkında detaylı bilgi için burayı tıklayabilirsiniz. Vortex Tüneli'nin yarattığı illüzyona kendinizi bırakmak için cesaretinizi topladığınızda, kendinizi bir anda dönen bir silindirin içerisinde bulacaksınız. Adım atabilmek için uğraşırken aklınızı kaybedeceğinizi düşüneceksiniz üstelik bunu yaparken düz ve sabit bir platformun üzerinde olacaksınız! Dilerseniz Tepetaklak Odada inanılmaz bir şekilde ters dönebilir, Sonsuzluk odasında kendinizi sonsuzluğun kollarına bırakabilir, yerçekimi ve boyut kurallarına meydan okuyabilir ve kamera karşısında akla gelebilecek her pozu verebilirsiniz! Müze hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Türkiye'de bir ilk olan Kartal Belediyesi Masal Müzesi; müzecilik kavramının toplumda bilinçli bir şekilde oluşturulması, çocukların hayallerini, bilgi ve becerilerini geliştirmeleri ve her yaştan bireyin birlikte vakit geçirebileceği bir mekan. Masal Müzesi'nde sergilenen eserlerin yanı sıra müze içerisinde ve bahçesinde sergilenen heykeller de ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir. Özellikle kitaplık bölümünde yer alan Hans Christian Andersen'in Türkiye'de bir ilk olan heykeli görülmeye değerdir. Bununla birlikte müze içerisinde ve bahçesinde birçok masal kahramanının yer aldığı heykeller de bulunmaktadır. Kadıköy denilince Moda, Moda denilince Barış Manço gelir akla. Değerli sanatçı Barış Manço'nun 1984 ile1999 yılları arasında yaşadığı ev, aynı zamanda müzisyenin sanatçı kimliğinin yanı sıra farklı özelliklerini de yansıtan bir mekan. Domates Biber Patlıcan, Arkadaşım Eşek, Süper Babaanne gibi şarkılarıyla ve Adam Olacak Çocuk yarışması ile çocukluğumuza damga vurmuş ünlü sanatçı Barış Manço'nun yaşadığı ve eserlerini ürettiği, Kadıköy Moda'daki evi müze haline getirilmiş. Manço'nun müze evinde Kadıköy Belediyesi tarafından Barış Manço dendiğinde akla gelecek pek çok detay bir araya toplanmış. Müzeyi sanal olarak görüntülemek için burayı tıklayabilirsiniz. Türkiye'nin denizcilik alanında en büyük müzesi olan İstanbul Deniz Müzesi, çocukların mutlaka görmesi gereken müzelerden biri. Dünyanın sayılı müzelerinden olan Deniz Müzesi, Türkiye'de kurulan ilk askeri müze olarak da biliniyor. Toplam 3 kata yayılmış müzede saltanat kayıkları, bahriyeli kıyafetleri, el yazmaları, gemi modelleri, sancaklar, haritalar, tablolar, tuğralar ve armalar, kadırgalar, seyir aletleri, gemi baş figürleri ile silahlar sergileniyor. Girişte ayrıca çocuklar için eğitici oyun alanı ve hediyelik eşya bölümü de yer alıyor. Müze hakkında detaylı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz. Yeşilçam'ın eski ihtişamlı günlerinin simgesi Tarihi Atlas Sineması'nın yeniden açılmasıyla birlikte İstanbul Türkiye'nin en kapsamlı sinema müzesine de kavuştu. Modern müzecilik anlayışına uygun olarak dizayn edilmiş İstanbul Sinema Müzesi, geçmişten günümüze Türk sinemasının tarihsel gelişimine ışık tutuyor. İnteraktif Dijital Müze, Sinema Tarihi Müzesi, Sanat Galerisi ve Çalışma Alanları olmak üzere 4 farklı bölümden oluşuyor. 3 katlı müzede özel koleksiyonlar, dünya sineması tarihine ilişkin bilgi ve belgelerin yanı sıra Türk sinemasından baş yapıtlar sinemaseverler için sergileniyor. Müze giriş saatleri ve daha fazlasına buradan ulaşabilirsiniz. Arabalara meraklı bir çocuğunuz varsa bu müze tam size göre. Ural Ataman Klasik Otomobil Müzesi binası, dekorasyonu ve barındırdığı eşsiz güzellikteki koleksiyonu ile her yaştaki ziyaretçilerine unutulması imkansız anlar yaşatmaktadır. Otomobiller, motosikletler, kamyonlar, itfaiye araçları, savaş araçları, türbinlerden oluşan müze koleksiyonlarını barındıran müzede 60'ın üzerinde araç sergilenmektedir. Müze ile ilgili detaylara buradan ulaşabilirsiniz.


Cemal Reşit Rey Senfoni Orkestrası'nın İstanbul'da Senfonik Yaz konser dizisi Dansa Davet konseri ile devam ediyor. Salgın nedeniyle canlı müzikten uzak kalan İstanbullulara gerçek müziğin canlı müzik olduğunu hatırlatmayı amaçlayan CRR Senfoni Orkestrası'nın İstanbul'da Senfonik Yaz başlıklı konser dizisinin üçüncü konseri olan Dansa Davet, 20 Ağustos Cuma saat 20.30'da Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda müzikseverlerle buluşacak. Konser, 21 Ağustos Cumartesi saat 21.00'de Topkapı Şehir Parkı'nda ücretsiz olarak tekrarlanacak. Şef Cem Mansur ve Atıf Taner Çolak'ın yöneteceği CRR Senfoni Orkestrası, konserde genç keman sanatçısı İdil Yunkuş'a eşlik edecek. 19 yaşındaki sanatçı İdil Yunkuş'un, Saint- Saens'in Havanaise eserini seslendireceği konser programında ayrıca Saint- Saens'in Samson ve Dalila eserinden Bachanale, A. Borodin'in Poloveç Dansları ile U. C. Erkin'in Köçekçe'si de yer alıyor. Klasik müziği kentin iki yakasındaki parklarda ve meydanlarda İstanbullularla buluşturmayı amaçlayan CRR Senfoni Orkestrası'nın 21 Ağustos Cumartesi akşamı Topkapı Şehir Parkı'nda ücretsiz ve halka açık olarak gerçekleştirilirken Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'ndaki konser biletleri Biletix'ten satışa sunuldu. Sosyal mesafe kuralları ve pandemi önlemleri çerçevesinde düzenlenen İstanbul'da Senfonik Yaz konserler dizisin son konseri olan Masallar ise 17 Eylül Cuma akşamı Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda, ertesi gün de yine ücretsiz olarak Kalamış Sahil'de gerçekleştirilecek.