Küçük bir çocukken başlayan resim sevdası, Kuzguncuk'ta ressamların, heykeltıraşların atölyelerine giden yol olmuş. Koca bir semtin her biri birbirinden ünlü sanatçıları önce Güzel Sanatlar Lisesine ardından da Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesine hazırlamışlar onu. Sanat yaşamını Mevlana'nın birden bütüne sözüyle özetleyen Pirim, Sergilerimin konusu içsel dertlerim. Ama içsel dertleri açmaya başladığın zaman görüyorsun ki toplumun sende yarattığı etkiler, bu içsel derde yol açıyor. Mutlaka benim şu anda dert edindiğim belki çok kişisel bir konu bile dünyanın bir yerinde, bir kişinin daha derdi olabilir diyor. Adını ülkemizde olduğu kadar uluslararası alanda da duyuran heykel sanatçısı Seçkin Pirim ile atölyesinde buluştuk, kısa bir süre önce biten Contemporary İstanbul'dan, sanata bakışından, dünyaya yayılan işlerinden ve üretim sürecinden konuştuk... Ankara'da 1977 yılında doğan ancak hayat hikayesini anlatırken Aslında doğduğum yer Kuzguncuk diyen Seçkin Pirim, çalışmaları ile ilgili olarak Sergilerimin konusu genellikle benim kendi içsel dertlerim. Toplumsal dertlerden çok içsel dertler. Ama içsel dertleri açmaya başladığın zaman görüyorsun ki toplumun sende yarattığı etkiler yüzünden bu içsel derde yol açıyor. Mutlaka benim şu anda dert edindiğim belki çok kişisel bir dert bile dünyanın bir yerinde bir kişinin daha derdi olabilir. Ki öyle olduğunu düşünüyorum diyor içtenlikle. Contemporary'nin 16. yılı idi, ben de 16 yıldır katılıyorum. Mekan değişikliği çok güzel oldu. Açık alan olması çok güzeldi. Ben de çok yoğun bir dönemden geçmiştim yine de çok proje yaptım orada. Dediğiniz gibi genç bir arkadaşa destek verdim, çalıştığım galeride işler yaptım, aynı zamanda açılış gecesi için düzenleme yapmıştım. Projeyi destekleyen firma, benden bir sergi istemişti. Pandemi öncesi bu görüşmede ben de fuarda kendi galerimde olduğumu, başka çalışmalarımın da bulunduğumu söyleyerek Size bir genç sanatçı önereyim, onunla yapın demiştim. Onların da hoşuna gitti. Pandemi girdiği için araya bu yıl yapabildik. Takip ettiğim genç sanatçılar vardı. Yağmur da onlardan biriydi. O da çok mutlu oldu. Oraya yaptığı işi, çok güzel bir koleksiyona satıldı. Ben disiplinlerarası çalışmayı seviyorum. Çocukluktan, çıraklıktan büyüdüğüm için o usta çırak işini de o yüzden yapmak istedim. 8-9 yaşındaydım bir heykeltıraşın atölyesine çırak girdiğimde ben. Kuzguncuk'ta doğdum büyüdüm. Çıraklıktan yetiştim, sonra Güzel Sanatlar Lisesinde okudum, Mimar Sinan Üniversitesine girdim. O kadar çok mimarla, tasarımcı ile sanatçı ile büyüdüm ki. Şair Can Yücel ile büyüdüm. Çok önemli adamlarla büyüyünce hepsinin yaptığı alana merakla bakıyordum ben. O yüzden her alandan bir şey yapmayı, birliktelikleri seviyorum. Burada da o geçişlerin, benim adıma ufuk açıcı olduğunu düşünüyorum. Çünkü başka türlü bir düşünce sistemi geliyor kafanıza. Atölyeye kapanıp kendi heykellerinizi yapmanın dışında. Evet, burada ben çok meditatif çalışıyorum ama o alanlarda başka türlü düşünme biçimi geliyor. Güneş nereden doğacak? Kim görecek? Hangi gölgeyi verecek? Biz Louis Vuitton Paris Global ile çalıştık. Bizim için cephe tasarlar mısın? dediklerinde Cephe tasarlamam, içine girilebilecek bir heykel yaparım size demiştim. Cephe çok yüzeysel ama ben heykel olsun, içine girilsin duygusuyla yaklaştım. Bir gün o binayı içinden çıkarsanız dış kabuk kalsa o, sergilenebilecek bir heykel olur. Çünkü mimari açıdan yaklaşarak değil, heykel olarak yaptım. Onlar da sonuçtan çok memnun. Dünyada ilk kez yaptıkları bir çalışma bu. Ankara'da doğmuşum ama altı aylıktan itibaren bütün hayatım 40 yaşına kadar Kuzguncuk'ta geçti. Kuzguncuk benim için kader gibiydi. Türkiye'nin en iyi mimarları, heykeltıraşları, ressamları orada. Can Yücel orada. Çok klişe gelebilir ama ben çok resim çizerdim ilkokuldan itibaren. Annem Git, biraz da sokakta oyna diye beni dışarı çıkarmaya çalışırmış. Resme meraklı olunca tabii atölyelerin açık kapılarından bir bakıyorsun, içeride bir adam şövalede resim yapıyor. En sonunda Gel bakalım, öyle bakmakla olmaz demeye başladılar. Ben gire çıka o atölyelerde herkesle tanıştım. Bir süre sonra o ressamlar, heykeltıraşlar İş var Seçkin, gel yardıma demeye başladı bana. 8-9 yaşından itibaren çıraklık yapmaya başladım. Ben yaz tatili diye bir şey bilmem hayatımda. Çok çalışmak isterdim onlarla. Bütün arkadaşlarım yaz tatiline giderdi, ben atölyeye giderdim. Atölyelerde çalışmayı çok severdim, o işlerden para da kazanmaya başladım. Güzel Sanatlar Lisesi de açılmıştı o yıllarda. Bana Gitmek ister misin? diye sordular. Bayıla bayıla isterim. Haftanın yedi günü sadece resim yapıyorsun, düşünsenize! Yetenek sınavına beni bütün Kuzguncuk hazırladı. Bir ressamdan desen dersi alıyorum, mimardan perspektif dersi alıyorum. Sınavı birincilikle kazandım. Güzel Sanatlar Lisesinde okudum. Ondan sonra üniversitede heykel okumak istedim. Haydi, Kuzguncuk beni yine hazırladı. Hepsi orada okuduğu için püf noktaları biliyordu. Bir tek heykel bölümünü yazdım, oraya da dereceyle girdim. Öyle başladı serüven. Benim çocukluktan itibaren acayip büyük hayallerim vardı. Annem de O kadar büyük hayal kurma, hayal kırıklığına uğrarsın derdi. Ben de ona Bedava değil mi? Niye en küçüğünü kurayım derdim. Lisede de yapmak istediğim şeyler vardı ilerisi ile ilgili. Hiçbir şey için geç kalmamalıyım, hayat boşa geçmemeli, diyordum. O deftere de yapmak istediklerimi yazmıştım. 21 yaşına geldiğimde kişisel sergimi açmış olmalıyım, 22 yaşımda bir yarışma kazanmalıyım diye giden bir liste. Yıllar sonra buldum listeyi Bir süre sonra da yaşlar bitmiş hedefler başlamış. Sonradan o listeye baktığımda hemen hemen o yaşlarda o hedeflere ulaşmışım. Bu liste böyle böyle 100 yaşına kadar gidiyor. Çok hayalim var çünkü. Bu iş benim hayatımın bütünü! İş değil. Hayatımı buna göre yapıyorum. Ben haftanın yedi günü buradayım. Pazar dahil atölyeye geliyorum. Evet, erken burada olmaya gayret gösteriyorum. Ustalardan o disiplini aldık. O kepenk her gün açılacak düşüncesini işlemişlerdi. Ben buraya işim olmasa da kitap okumaya geliyorum. O disiplini seviyorum. İnsanlar sanatçısın, çok bohem bir hayatın var zannediyorlar, ilham geldi mi yapıyoruz zannediyorlar. Ben de diyorum ki Kim acaba o sanatçılar? Ben haftanın yedi günü burada deli gibi çalışıyorum. Çünkü yapacak çok şey var. 100 yaşına kadar yaşasam bile zaman yetmeyebilir. En önemlisi disiplin. Bana insanlar Çok mütevazısın derler. Tek mütevazı olmayacağım yer o disiplin gerçekten. Sorumluluk ve disiplin konusunda mütevazı olmuyorum. Louis Vuitton gibi dünya markası ile çalıştık. Onların davranış biçimleri ve yaklaşımlarını görünce dünya markası olmanın şans olmadığını gördüm onlarda. Ben çalıştıkça motive oluyorum. Sergi görmekten, bakmaktan çok besleniyorum. Bir ustam Ne yapmayacağını bilmek için o kadar çok bakacaksın ki derdi. O yüzden bakmayı, görmeyi, gezmeyi severim. Çalışmak ve atölyede olmak beni besliyor. Ben bir iş yaparken o iş sırasında 10 tane daha iş çıkıyor. Durunca hiçbir şey yapamıyorum. Aynı yerde de duramam. Tatilde üç günden fazla aynı yerde kalamam. Ya atölyeyi özlerim ya da başka yere gitmek isterim. Bütün seyahatlerimi genellikle motosikletle yapıyorum. Avrupa'yı gezdim neredeyse motosikletle. Pandemi öncesi 12 ünlük seyahat yapmıştım. 12 günde 12 ayrı ülkeye geçtim. Üniversiteden itibaren soyut çalışmaya yöneldim. Hayatımda bir kere figüratif iş yaptım. O da üniversitenin birinci sınıfında yapmam gerekiyordu. O zamanlar kafamdaki şu idi ve hala da aynı duygunun peşindeyim aslında... Figüratif bir işin izleyici ile ilişki kurması daha kolay. Bakıyorsunuz tuvalin üzerinde ağlayan kadın varsa Burada üzüntü, hüzün var diyorsunuz. Benim sorum şuydu kendime, Birisi aynı duyguyu soyut bir işe bakarak yakalayabilir mi? Sen soyut bir işe bakıp 'Ne kadar duygusal bir iş' ya da 'İçimi çok burktu' diyebilir misin? O duyguyu yakalamak benim derdim. Bunu da ilk defa beş yıl önce ABD'de New York'ta bir sergide yakaladım. Orada Hipokondriyak diye bir sergi yaptım, hastalık hastası. Bende hastalık hastalığı vardı ve onun üzerine bir sergi yapmıştım. Açılış günü, dışarıda duruyorum. Keyfim yerinde. Galerici geldi dedi ki İzleyicilerden biri seni tanımak istiyor. Bir kadın çıktı dışarı, Amerikalı. Ağlıyordu. Geldi bana sarıldı. İyi misiniz? diye sordum. Aşağıda bir işiniz var duvarda. Onun karşısına geçtim. Yaklaşık yarım saat karşısında durdum ve niye olduğunu bilmeden ağlamaya başladım. Bendeki duygusundan dolayı size sarılmak istedim dedi. İlk defa orada başardım bunu. Ben ilk başta kendim için yapıyorum. Sanatla uğraşmazsam yüksek ihtimalle akıl hastası filan olurdum diye düşünüyorum. Önce kendimi tedavi için uğraşıyorum. Sonrası tabii bütün insanlık için. Bunu alıp dışarıya bir sergi yaptığınız zaman, o kendi özgürlük alanını yaratıyor. Dediğim gibi onunla ağlayan oluyor, bağ kuran oluyor. Artık o kendi özgürlüğüne kavuşuyor. İş, senden bağımsız dünyayı dolaşıyor. Sanatsız bir dünya aklımın ucundan geçmiyor. Tek mütevazı olmayacağım yer o disiplin gerçekten. Louis Vuitton gibi dünya markası ile çalıştık. Onların davranış biçimleri ve yaklaşımlarını görünce dünya markası olmanın şans olmadığını gördüm onlarda. Ruhsal ve bedensel sağlık üzerine bir otel için yaptım bu çalışmayı. Mevlana'nın eteğinin dönüşünden bir form tasarladım. Heykellerin içine girme duygusunu seviyorum. Maldivler'deki heykelin içinden adaya çıkıyorsunuz. Şöyle anlatmaya çalışayım... O adaya, otele, ruhsallığını orada toparlamak üzere bir benlikle geliyorsun. Ama o benliğini geride bırakıp o heykelin içinden geçtikten sonra yeni bir benlikle oraya girmiş oluyorsun. Evet, 6-7 yıldır kişisel sergi açmamıştım Türkiye'de. Antik kentleri çok seviyorum. Gezmediğim antik kent kalmadı diyebilirim ülkemizde. Şimdi, Türkiye'nin çok sevdiğim ve önem verdiğim üç antik kentinde aynı anda açılacak bir sergi hazırlığındayım. Yüksek ihtimalle mayıs ayında açılacak ama aralık ayında tanıtımını yapacağız. Afrodisias çünkü dünyanın ilk heykeltıraşlık okulu oradaydı. O nedenle benim için çok önemi var. Diğer kentler de Leodikya ve Pamukkale. Bu üç kent arasında tur olacak. Altı sekiz ay sürecek bir sergi olması planlanıyor. Ben, hayatta olmayan sanatçıların işine baktığım zaman onların hayatını çok merak ederim. Beni heyecanlandıran bir işse hemen sanatçının geçmişini incelerim. Hayatları beni çok etkiler. O yüzden biri eserime baktığında takılsın, beni merak etsin, Bu adam ne yapmış? desin isterim. Aslında çok ilginç. Çin sanki benim vatanım gibi oldu. Orada acayip meşhur oldum. Bundan 7-8 sene önce Şangay'da bir sanat fuarı oldu. İşlerinizi koyar mısınız? diye bir davet gelmişti bana. Ben de oraya eserlerimi götürdüm. Çin Ulusal Müzesi de işlerimi satın aldı. Sonra aradan bir beş sene geçti. Pandemiden önceki sene çok önemli bir tasarım fuarı vardı yine Şangay'da. Oranın girişine 10 metrelik iş istediler, tasarımsal işler de istediler. Bir baktım yanında Zaha Hadid var. Dünyanın en önemli tasarım fuarlarından biri. İki tane ödül veriliyormuş. Birini Zaha Hadid'e verdiler birini bana. Ertesi gün billboardlarda benim fotoğraflarım vardı. Yolda yürürken herkes beni gösterip fotoğraf çektirmek istiyordu. Çin öyle kendiliğinden gelişti. Pandemi olmasaydı çalışmalar yapacaktık. Herhalde hayatımda Şangay'da çektirdiğim kadar fotoğraf çektirmemişimdir. Sıklıkla Heykellerinizde siyah, mavi, kırmızı, beyaz var. Neden başka renk yok? diye soruyorlar. Bilmiyorum diyorum, hakikaten bilmiyorum. O kadar doğal olarak gelişiyor ki her şey. Üniversitede mesela rockçı gençlik olarak metal dinliyoruz, simsiyah giyiniyoruz. Başka renk olamaz hayatımızda filan diyoruz. Heykellerimi siyaha boyuyordum. Bir gün Beyoğlu'nda yürüyordum. Vitrinde mavi tişört gördüm. Mavinin tonuna bayıldım. Bir yandan da Rockçı mavi giyer mi? konusu var ama aldım o tişörtü ertesi günden itibaren giydim ve ondan sonra eserlerimi maviye boyamaya başladım. Hayatımın çok sakin bir dönemi vardı. Bir iki senemi hakikaten ermiş gibi geçirdim. Heykellerimin hepsini beyaza boyadım. Bu renk sorusu çok gelince, bir konferansta Hayatımda hiç yapmayacağım bir renge boyayacağım bir heykelimi ve duygusunu merak ediyorum dedim. Bendeki etkisini hissedeyim diye. Öyle bir renge boyadım ki mosmor. Bir daha da boyamam hakikaten. Bazıları çok beğendi. Biri aldı hatta bir daha o renkten yapmam diye. Yapmam da. Güzel ama ben değilim o renk.. Liseden itibaren Mevlana'ya meraklıydım. Mevlevihane'ye giderdik, dönerdik. Onu da bilmiyorum. Ama Neyzen Tevfik, bizim akrabamızmış. Ben bir gün onun fotoğrafını buldum evde. Anneme sormuştum. Okumaya, araştırmaya başladım. Sonra da ney çalmaya. Merak ettikçe, okudukça Mevlana'nın felsefesini çok sevdim tabii ki. Mesnevi'de birden bütüne sözü çok hoşuma gitti. İki şekilde bunu kullanmaya başladım. Bir üretim biçimi olarak ve mental olarak. Bütün işlerim doğallığıyla çıkar. Sergilerin konusu genellikle benim kendi içsel dertlerim. Toplumsal dertlerden çok içsel dertler. Ama içsel dertleri açmaya başladığın zaman görüyorsun ki toplumun sende yarattığı etkiler, bu içsel derde yol açıyor. Mutlaka benim şu anda dert edindiğim belki çok kişisel bir konu bile dünyanın bir yerinde bir kişinin daha derdi olabilir. Ki öyle olduğunu düşünüyorum. Kelebek etkisi gibi... Bu derdi bitirmeye başladığın zaman birden bütüne doğru gidiyorsun. Bütün çok önemli. Bir, daha da önemli. İşlerimde katmanların her biri birer birim eleman, hepsi bir araya gelince bütünü oluşturuyor. Ruhuma soruyorum soruyu. Birçok NFT yapan firma bana geldi, düşünmediğimi söyledim. Oradaki duygum da şöyle; şu an için bana çok para odaklı imiş gibi geliyor. Bakıyorum, bu bir sanatçının çıkardığı üretim biçimi değil. Eskiden sürrealizm, kübizm çıkmış. Onlar bir sanatçının çıkardığı, kafayı sanat üzerine yorduğu, tamamen sanat camiasından gelen akımlar. NFT öyle değil. Falancanın NFT'si şu kadar milyon dolara satıldı diye geliyor. Ama NFT'yi daha iyi anlayıp Bu aslında sanal ortamda bir şey yaratmak. Bunu kendi işimle acaba nasıl kullanabilirim? Bir deneyeyim, merak ettim duygusunu hissedersem bir gün yaparım. İçime sindiği gün yaparım. Sırf yapmış olmak için yapmam. Benim derdim, sanatım, heykelim!


Türkiye'de ilk televizyon yayınının yapıldığı yıl; 1968. Bildiğimiz televizyonun sonuna gelmişken YouTube'un ona alternatif olabileceğini kitlelere hatırlatan kanal; 196sekiz. Armağan Çağlayan'ın, adını Türkiye'ye televizyonun geldiği yıldan esinle koyduğu kanalı, 14 Şubat 2020'de yayına başladı. Art arda yayınladığı röportajlarla dikkatleri üzerine çekmesi uzun sürmedi. Zaten Popstar'dan bu yana ekrana ne getirse izlenen, ne yapsa konuşulan Çağlayan, bu kez mecra değiştirmiş; konvansiyonel televizyondan uzaklaşıp sosyal medya yayıncılığına geçmişti. Bu da her hafta yaptığı röportajlarla adının gündemden düşmemesine yeterdi. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın'dan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'na, sosyal medya fenomeni Mika Can Raun'dan Roman şarkıcı ve tasarımcı Kobra Murat'a, gazeteci Ayşenur Arslan'dan oyuncu Nilgün Belgün'e, internet ünlüsü ve şarkıcı Selin Ciğerci'den oyuncu-şarkıcı Ayta Sözeri'ye... Politika, sanat, magazin, medya dünyasından çok zengin konuk yelpazesiyle Gör Beni, her perşembe merakla beklenir oldu. Sadece izleyici değil, magazin ve haber siteleri tarafından da... Çağlayan, Gör Beni ile eş zamanlı başlayan Güncelde, gündeme dair konuklarla söyleşti. Uçuk Kaçık Masallarda, Türkiye'nin yakın tarihinden ilginç olayların mini belgesellerini hazırlamaya; O vs Oda, bir konuda iki zıt kutbu konuşturmaya; Anemnesiste psikolog ve psikaytristlerin ilginç hikayelerini anlattırmaya başladı. Dur Bi Dinle ise, belli bir saygınlığa ulaşmış sanatçı, gazeteci ve yazarların Google'daki bilgileriyle hazırlanan hayat hikayelerini, konukla birlikte izleyip yanlış bilgileri düzelten bir program. Instagram hesabı AÇBAKK ise, takipçileriyle seçtiği kitapları paylaşıyor. Sadece kendi merak ettiklerimi soruyorum diye başlayan Gör Beni röportajlarına başlarken sadece ilk soruyu biliyor. Gerisini çekim sırasında, izleyiciyle birlikte öğreniyor. Yaptığı işlerin bu kadar takip edilmesini Sosyal medyada 'eski Türkiye' izleyicisi var. Bizim gibi eski televizyoncular orada para ediyor. Bu, iletişim sosyologları tarafından da incelenmeli diye yorumluyor. Yarattığı farkla, Mediacat dergisinin En Yaratıcı 50 listesine girdi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu avukat Armağan Çağlayan, uluslararası ilişkiler masterı ve işletme doktorasından sonra açık öğretimde sosyoloji ve aşçılık eğitimleri alan; yaratıcı fikirlerin peşinden koşan, okuma tutkunu bir kültür insanı. Fark yaratan işlerini, kendisiyle konuştuk.


Topkapı Sarayı, kültürel zenginliğimizin en değerli hazinelerinden biri... Güçlü bir imparatorluğun idare merkezi olmasının yanı sıra özellikle 16. yüzyılda Doğu sanatı için referans noktası olarak görüldüğü için daha da büyük önem kazanıyor. İstanbulzade Muhammed Kutsal ve Muhammed Fatih Köksal tarafından hazırlanan Sultan'ın Albümünden Topkapı Sarayı'nın Dünü ve Bugünü adlı kitap, fotoğraf makinesinin icadından kısa bir süre sonra hem Saray'da hem de İstanbul'un çeşitli semtlerinde çekilen kareleri barındırıyor, dönemin sanat eserlerine ışık tutuyor. Arnica Yönetim Kurulu Başkanı Senur Akın Biçer'in okuyucuya ulaşmasına destek sağlamasının yanı sıra çizdiği desenlerle de katkı koyduğu kitap, geleneksel sanatlara meraklı olanlar için önemli bir ihtiyaca cevap veriyor. İş dünyasındaki başarılarının yanı sıra Japon resim sanatı sumi-e ve geleneksel Türk el sanatlarına yönelik ilgisiyle bilinen Arnica Yönetim Kurulu Başkanı Senur Akın Biçer'in yaptığı çizimler de bu kitapta yer alıyor. Sanatın duyguları ifade etme ve kendini anlama yolculuğu açısından kişisel birçok noktaya ışık tuttuğuna dikkat çeken Arnica Yönetim Kurulu Başkanı Senur Akın Biçer, Aynı zamanda sanat toplum için ayna görevi görüyor. Yüzlerce yıldan süzülüp gelen emek ve bakış açısı, sanatçının imbiğinden geçerek paha biçilmez bir altın damlası şeklinde tarihe not olarak düşüyor. Arnica Ailesi olarak ülkemiz sanatının geçmişle bağlarını güçlendirmek için sanatseverler tarafından da hak ettiği ilgiyi göreceğine inancımızın tam olduğu bu kitabı, her yönden desteklemiş olmanın mutluluğunu yaşıyoruz diyor. Bir kısmı aile albümünde yer alan fotoğrafları kitapta sunan İstanbulzade Muhammed Kutsal, bu kente duyduğu sevgi nedeniyle adının başına İstanbul'un oğlu anlamına gelen İstanbulzade kelimesini eklediğini belirtiyor. Kitapta bulunan 100'ü aşkın fotoğrafın her birinin belge değerinde olduğuna işaret eden Kutsal, görsellerin etrafını çerçeveleyen süslemelerin Saray'ın mimari yapılarındaki kalem işi, geleneksel çini sanatı, metal işi süslemelerden esinlenilerek yeni bir yorumla hazırlandığını belirtiyor. Ayrıca 16. yüzyıl İznik çinilerinin çizimlerini eklediklerini söyleyen Kutsal, bu alandaki çalışmalarına devam edeceğini belirterek Bu süreçte destek olan herkese çok teşekkür ederim. Özellikle kitabımızı destekleyen kıymetli Senur Hanım'a şükranlarımı sunarım diyor.


VakıfBank Kültür Yayınları, Amerikalı düşünür John Dewey'in yazdığı Deneyim Olarak Sanat isimli kitabı yayınladı. Yazar, çalışmasında estetik deneyim ve sanat ilişkisinin süreklilik içinde yeniden inşa ve ifade oluşuna odaklanıyor. VBKY, hem pragmatist-naturalist geleneğin önemli bir temsilcisi olarak hem de deneyim metafiziği olarak adlandırılan felsefesi ile 20'nci yüzyılın etkili filozoflarından biri olan John Dewey'in ilk kez 1934'te basılan eserini, Nur Küçük'ün çevirisiyle okurla buluşturdu. Felsefe, eğitim ve siyaset alanlarında pek çok eser vererek farklı disiplinlerde eleştirel bir bakış açısı sunan yazar, Felsefede Yeniden İnşa (1920) ve Deneyim ve Doğa (1925) isimli eserlerinin ardından kaleme aldığı Deneyim Olarak Sanat'ta (1934) insanın dünya ile ilişkisindeki tüm deneyim olanaklarını kapsayan estetik deneyim nosyonunun derinlemesine bir değerlendirmesini sunuyor. Eğitim felsefesi ile ilgili çalışmalarıyla da tanınan John Dewey, estetikle ilgili düşüncelerini ele aldığı bu eserinde, deneyimi sadece doğa yerine, doğayı da kapsayacak şekilde kültür ile özdeşleştirerek yorumluyor. Estetik deneyimin gerçek doğasına dair ipucu elde etmek için kaba bir deneyim bile, şayet gerçek bir deneyimse, diğer deneyim tarzlarından ayrı tutulan bir nesneden daha uygundur. Bu ipucunu izleyerek sanat eserinin gündelik haz veren şeylerde karakteristik olarak değerli olanı nasıl geliştirip vurguladığını keşfedebiliriz diyen Dewey, sanatı, insanın dünya ile dolayımsız etkileşiminin, dünya ile iç içe geçmişliğinin ve bu etkileşimde ortaya çıkan anlam ve değerin yegane dışavurumu olarak tanımlıyor. Yazarın temel kavram ve kabullerini yansıtan en önemli eseri olarak görülen ve 21'inci yüzyılda pek çok düşünürü etkisi altına alan Deneyim Olarak Sanat, estetik deneyim ve sanat ilişkisinin süreklilik içinde yeniden inşa ve ifade oluşuna odaklanıyor. Kitap, Canlı Varlık, Canlı Varlık ve 'Ulvi Şeyler', Bir Deneyime Sahip Olmak, İfade Edimi, İfade Edici Nesne, Töz ve Form, Formun Doğal Tarihi, Enerjilerin Organizasyonu, Sanatların Ortak Tözü, Sanatların Çeşit Tözü, İnsanın Katkısı, Felsefenin Zorlu Görevi, Eleştiri ve Algı ile Sanat ve Uygarlık başlıklı 14 bölümden oluşuyor. Kitap, mimari, heykel, resim, müzik ve edebiyat gibi tüm sanatların biçimsel yapısı ve karakteristik etkileri üzerine yazılan ve uluslararası alanda kabul gören en seçkin eserler arasında yer alıyor.


Çok yönlü ve sanatçı kişiliğiyle tanınan Burcu Yılmaz'dan, dış dünyanın belirsizlikleri ve bilinmezliklerine karşı görsel bir manifesto: Evden Çıktığımda. 2019 Tudem Edebiyat Ödülleri'nde ikincilik ödülüne değer görülen bu sessiz kitap, her yaştan okurunu, kendi güvenli alanının dışına çıkıp günlük yaşamın tekinsizliğiyle yüzleşmek zorunda kalan bir çocuğun gündüz düşlerine ortak ediyor. Belirli şeylere karşı istemsizce geliştirilen endişe ve korkuların kişiye özel olmadığına ve pek çok insanın bu hislerle kuşatılabileceğine vurgu yapan eser, duygu dünyamızı olumsuz etkileyen durumlardan arınmanın yolunun empati kurabilmekten geçtiğini hatırlatıyor. Peki ya dışarıdaki yaşam? Gökyüzünü saran bulutlar, ağaçların dallarına konan kuşlar, parkları dolduran çocuklar. Dışarıdaki hayat evdekinden farklı akıyor; hayaller, umutlar, hevesler farklı anlamlar kazanıyor. Burcu Yılmaz'ın, tek bir sözcük dahi kullanmadan resimlerle ilmek ilmek dokuduğu Evden Çıktığımda, Grimm Kardeşler'in Hansel ve Gretel'ine saygı duruşunda bulunan, tekrar okumalarda bambaşka keşifler yaşatan, çok katmanlı bir görsel anlatı sunuyor. İçine kapanık, dış dünyaya karışmaktan ürken bir çocuğun duygularını çizgiler eşliğinde öyküleştiren kitap, korkularla yüzleşme ve cesaretini toplama hususlarında okurlara önemli paylaşımlarda bulunuyor. Sanatçının resimlerinde hayat bulan sessiz sözcükler, duygularının ipini çeken endişeli ama bir o kadar da özgür ruhlu bireylerin, kendilerini gerçekleştirme serüvenlerine kılavuzluk ediyor. Evden Çıktığımda, atılması gereken cesur adımları ve deneyimlenmesi gereken gerçeklikleri dev bir düşünce bulutu altında topluyor, göğe salıyor; ruhumuzu kemiren ve adımlarımızı geri geri çeken tüm karamsarlıkları bertaraf ediyor. Hayatın getirdikleri ve götürdüklerine dair farkındalığımızı artırıyor.


Boğaz'ın bir köşesinden 200 yılı aşkın süredir hem İstanbul'un dönüşümüne tanıklık eden hem de bu dönüşüme paralel sokak sokak değişen, bina bina eklenen mimari bir organizmanın içinde, Beykoz Kunduradayız. Bugünlerde sinema ve dizi sektörünün gözde platolarından biri olan bu tarihi tesisin zaman ve yaşam ritmi de buraya özgü. Bu kez, tam da rehberli turların başladığı günlerde Beykoz ilçesinin sosyokültürel ve ekonomik yapısının gelişmesinde önemli rol oynayan fabrika ve fabrikanın dokunup dönüştürdüğü yaşamlarla ilgili daha detaylı bilgi almak için ziyaret ediyoruz sergiyi. Yıllar evvel işçilerin mesaiye başlarken kullandığı kart basma makinesinde kartlarımızı basarak başlıyoruz biz de sergi deneyimimize. Yine çok şanslıyız, çünkü rehberimiz Beykoz Kundura Proje Koordinatörü Süreyya Topaloğlu. O da çok şanslı olduğunu düşünüyor. Zira koruma konusunda uzman bir mimar olarak özgün hali, dokusu korunarak yaşatılan, dönüştürülen bir alanda ve zamanla işlevini yitirerek kullanılmaz hale gelen tarihi bir endüstriyel yapının, çağdaş sanat ve kültür merkezine dönüştürülmesini hedefleyen bir projede görev alıyor. Gerçekten de sergi deneyimi kuantum zıplamalarıyla dolu bir zaman yolculuğuna çıkarıyor sanki bizi. Üretim faaliyetlerinin devam ettiği dönemdeki fabrikayı ve çevresindeki yaşamı, resimler, belgeler, makineler vasıtasıyla keşfederken bir yandan da o fotoğraflardaki ustabaşılar, eğitim şefleri, hemşireler, işçiler, alana yerleştirilmiş ekranlarda 40-50 yaş almış halleriyle, o günleri yad ederken karşımıza çıkıveriyor. Sergide fabrikadan kalan makineler, belgeler, afişler, malzemeler, eski çalışanlar ve ailelerinin bağışladığı fotoğraflar, objeler hatta ayakkabılar bu video söyleşilerle anlam kazanıyor, ziyaretçinin zihninde yeniden hayat buluyor sanki. Kundura Hafıza'nın arşivindeki yaklaşık iki bine yakın yazılı ve görsel belgeden alınan seçki, döneme şahitlik eden 200'ü aşkın kişiyle yapılan söyleşiler ve bu anlatıların yer aldığı videolar rehberliğinde iş gücü, üretim, eğitim, zaman, şehir gibi temalar üzerinden bütüncül bir kurguya dönüşüyor. Alanın girişinde, fabrikadan çıkan nihai ürünlerden örneklerin sergilendiği Arasta isimli vitrinli bölüm bulunuyor. Arasta, üretimin sürdüğü günlerde fabrikadaki satış mağazasının adı. Çoğu fabrika çalışanlarının ailelerinden hediye olan ve orta yaşlarına gelmiş her okuyucunun hatırlayacağı Sümerbank marka ayakkabıların, cüzdanların zarafeti ve dayanıklılığa hayran kalmamak mümkün değil. Ama özellikle bir çift siyah beyaz kösele ayakkabı hepimizin dikkatini çekiyor. Bu ayakkabıların hikayesi bile fabrikayla çalışanları arasındaki manevi bağı, tesisin burada yaşayanların hayatını nasıl değiştirip dönüştürdüğünü anlamak için yeterli. Topaloğlu şöyle anlatıyor bu göz alıcı pabuçların öyküsünü: Fabrikaya çocukken giren ve 50 yıl burada çalışan Ömer Hulusi Özki, kendisi için tasarlayıp yapmış bu ayakkabıları. Çalışmaya başladığı günden itibaren kendini o kadar geliştiriyor ki yurt dışına staja gönderiliyor ve dönünce fabrikada eğitimler veriyor. Serginin devamında geliştirdiği tekniklere ve tasarımlara dair özel çizimleri de var. Fabrikanın aileden biri hatta aile gibi hissedilmesinin bir diğer kanıtı ise bu ayakkabıların, Özki'nin kızı tarafından fabrika sergisine hediye edilmesi. Nitekim sergi boyunca dinlediğimiz anlatılarda da Biz bir Sümerbank ailesiydik ifadesi sık sık çarpıyor kulağa. Beri yandan Cumhuriyet döneminin ilk endüstriyel atılımı Sümerbank ve toplumsal kalkınma ideolojisinin ötesinde sergi, ilçenin tarihini, toplumsal yapısını okumak için de önemli bir fırsat sunuyor. Hafta sonları fabrikanın iskelesinden vapura binip şehre inen işçiler, dört gözle akşam paydos düdüğü ile işçilerin alışverişe çıkmasını bekleyen esnaf, ağırlıklı olarak fabrikanın dikiş atölyelerinde çalışan kadın işçilerin molalardaki sohbetlerine dair fotoğraflar, hatıralar döneme ışık tutar nitelikte. Sergi deneyimi sırasında bir yandan ham derinin işlenmesinden ökçenin takılmasına ayakkabı üretiminin tüm aşamalarını, süreci ve ait oldukları dönemi yansıtan makineler üzerinden takip ederken diğer yandan zamanında Türkiye'nin ayakkabı fabrikasında çalışanların sınıfsal gelişim sürecine de tanıklık ediyoruz. Fabrikadaki toplumsal yaşam için milat Deri-İş Sendikasının kurulması sayılıyor. Kazlıçeşme'de tabakhane işçilerinin sendikalaşma faaliyetleriyle paralel olarak 1948'de Beykoz Kundura Fabrikasında da Deri-İş Sendikası kuruluyor. Fabrikada kreşin açılması, şanı tüm İstanbul'a yayılan toplu sünnet törenleri ve işçilerin ev sahibi olması amacıyla iki etapta inşa edilen lojmanlar hem ilçenin fiziksel çehresini değiştiriyor hem de çalışanların ve hatta ailelerinin ve sonraki kuşakların hayatını etkileyecek kalıcı izler oluşturuyor. O kreşte büyüyen çocuklar, bugün sergimizi ziyaret ettiğinde anlattıklarıyla, karanlıkta kalan fabrika tarihinin bazı bölümlerinin aydınlanmasını sağlıyorlar. Bir mekanla ilgili çalışırken daha önce yaşamış kişilerden burasını dinlemek, bizim de mekana ve işimize başka türlü bağlanmamıza yol açıyor diyor Topaloğlu. Serginin konumlandığı mekan da yıllar içinde büyüyüp genişleyen ve bugün 183 dönüm araziye yayılan Beykoz Kundura kompleksi içinde özel bir yere sahip. Sümerbank zamanında ayakkabıların şekillerini uzun süre korumaları amacıyla yapılan ahşap kalıpların üretildiği Marangozhane, 19. yüzyılda Kağıt Fabrikasının bir bölümü olarak inşa edilmiş aslında. Bu binaya yayılan sergi alanı üç ana bölümden oluşuyor: Fabrikaya Sığan Dünya'nın bütün tarihini kapsayan ana sergi alanı, ayakkabı üretiminin devam ettiği günlerden faaliyetlerin tanıtıldığı siyah beyaz filmin gösterildiği, yüzlerce kalıbın ve Sümerbank marka ayakkabı modellerinin sergilendiği fırın bölümü kalıpların yapımında kullanılan kütükler, bu bölümde kurutuluyormuş- ve sergiyi ziyaret eden miniklere yönelik yaratıcı atölyelerin düzenlendiği, zamanında üretim amirinin odası olarak kullanılan alan. Boğaz'a sırtını dayamış Beykoz Kundura'nın atölye bölümünde incelediğimiz maketinde bile hissedilen heybetinden etkilenerek alanın diğer kısımlarını başka bir gün ziyaret etmek üzere binadan ayrılıyoruz. Zamanında ta karşıdan, Tarabya'dan bile duyulan hatta otelin yabancı misafirlerini uyandırdığı için şikayet konusu olan düdük sesini biz de bir an duyar gibi oluyoruz. Zaten saat de mesai bitimini gösteriyor artık.


Tarihsel süreçte edebiyatın en renkli konularından biri de aşk hikayeleri hiç kuşkusuz. Yıllarca sözlü, yazılı ve görsel sanatlara konu olan bu alanda genellikle Ferhat ile Şirin, Leyla ile Mecnun, Aslı ile Kerem, Yusuf ile Züleyha'nın aşkları dillere destandır. Sizlere bu isimlerin dışında, konusu 7. yüzyıla dayanan bir aşk hikayesini anlatmak istiyorum... Varka ile Gülşah'ın hikayesini.. Yazma nüshası bilinen ilk Varka ile Gülşah, Sultan Gazneli Mahmud (998-1030) adına Ayyuki tarafından Farsça yazılmıştır. Eserler doğdukları yüzyılların ve coğrafyaların dışında farklı dönemlerde yeni nüshalarla oluşturulabilir. Yazma eserin günümüzde resimli nüshası da İstanbul Topkapı Sarayı Kütüphanesi Hazine 841 numara ile kayıtlı bulunuyor. Sarayda korunan eserin varaklarında Sultan II. Bayezid'in mührü var. 13. yüzyıla tarihlenen bu eserin, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Abdülmü'min el-Hoyi adlı nakkaş tarafından Konya'da sipariş üzerine resimlendirildiği düşünülmektedir. Farsça kaleme alınan nüshada, 71 minyatür bulunmaktadır. Bu tasvirler Anadolu Selçuklu dönemine ait resimlendirilmiş aşk konulu ilk edebi yazma eser olması bakımından önemlidir. Hikaye Hz. Muhammed'in yaşadığı dönemde Mekke'de geçmektedir. Bu coğrafyada Beni Şeybe adında bir kabilenin Hilal ve Hümam adında iki reisi bulunmaktadır. Hilal'in Gülşah adında bir kızı, Hümam'ın da Varka adında bir oğlu olur. Birlikte büyüyen iki çocuk, gençlik dönemlerinde aşık olurlar. Herkesin tanık olduğu bu aşk hikayesinin evlilikle sonuçlanacağı beklenir. Nitekim öyle olur. Düğün dernek kurulur, her şey yolunda gidiyor derken, başka bir kabile reisi Beni Amr güzelliği dillere destan Gülşah'ı düğün gecesinde kaçırır. İki kabile arasında çok büyük savaş çıkar. Varka, Gülşah'ın peşinde günlerce iz sürer ve tutsak edildiği çadırdan onu kaçırır. Bu kaçış çok uzun sürmez. Beni Amr, bu sefer iki aşığı birden yakalar ve beraber tutsak eder. Tutsaklığın hırçınlığı ile deliye dönen iki aşık, bir gece ellerindeki bağları çözüp Beni Amr'ı öldürür. Artık özgür olduklarını düşünen gençler, kendi kabileleri Beni Seybe'ye dönerler. Evlilik arifesinde olumsuzlukların birbiri ardına sıralandığı dönemde gençler, bu sefer de Varka'nın babasının savaş esnasında öldüğü haberini alır. Gülşah'ın ailesi kimsesiz kalan ve fakirleşen Varka'ya kızlarını vermek istemez. Varka derdini dayısının çözeceğini umut ederek yola çıkar. Yemen'e vardığında dayısının Melik Anter tarafından tutsak edildiği haberini alır. Büyük kahramanlıkla dayısını kurtarır, onu tutsak eden Melik Anter'i de öldürür. Varka, Yemen'de dayısını kurtarırken bu sırada Şam Sultan'ı Melik Muhsin, tacirlerden ve seyyahlardan Mekke'de yaşayan güzeller güzeli Gülşah'ın haberini alır, onunla evlenmek istediğini aileye belirtir. Gülşah'ın ailesi Melik Muhsin'e kızlarını verir, şehre gelen Varka'ya ise Gülşah'ın öldüğünü söyleyerek artık ondan vazgeçmesi gerektiğini anlatırlar. Gülşah artık kocası olan Melik Muhsin'e günlerce ağlar. Varka adında sevdiği olduğunu söyler, onunla asla olamayacağını belirtir. Bu sırada Varka, Gülşah'ın ailesinin yalan söylediğini anlar ve Şam'a doğru Gülşah'ı bulmak için yola çıkar. Günlerce aç susuz kalan Varka, çöllerde ölmeyi beklerken tesadüf odur ki Gülşah'ın kocası Melik Muhsin ve arkadaşları tarafından kurtarılıp saraya getirilir. Gülşah'ın sarayına geldiğini anlayan Varka, iyileştikten sonra saraydan ayrılır ve dönüş yolculuğunda kahrından vefat eder. Varka'nın ölüm haberini alan Gülşah, mezarı başına gider ve orada intihar eder. Yazımızın başında bu aşk hikayesinin Hz. Peygamber döneminde yaşandığını söylemiştik. İki aşığın hikayesini duyan Hz. Peygamber, savaş yolu güzergahındaki mezarlarını ziyaret eder. Yanındaki halifelerden bu iki sevgili için ömürlerinden yıl bağışlamalarını ister. Özet olarak Arap edebiyatının sözlü geleneğinde ortaya çıkan Varka ile Gülşah hikayesi 11. yüzyılda İranlı şair Ayyuki'nin yetkin kaleminde Fars edebiyatının en eski aşk mesnevisi olma vasfını kazanmıştır. 13. yüzyıl Orta Çağ Anadolu coğrafyasına, Azerbaycan'ın Hoy şehrinden gelen usta nakkaş Abdülmü'min El Hoyi fırçasında resimli olarak hayat bulmuştur. Selçuklular devrinde başlayan uzun aşk yolcuğu, Osmanlı saray kitaplığında nihayet bulmuştur. Yusuf Öz, Varka ve Gülşah, Tdv İslam Ansiklopedisi.


Feyhaman Duran, Çağdaş Türk Resminin gelişim süreci içerisindeki önemli aşamalardan birini oluşturan 1914 Kuşağı'nın kişiliğini ön plana çıkaran temsilcilerindendir. 17 Eylül 1886 tarihinde İstanbul Kadıköy'de, doğan sanatçı, 1908 yılında Galatasaray Sultanisi'ni bitirdi. 1910 yılında Abbas Halim Paşa, sanatçının yeteneğini fark ederek aile bireylerinin portrelerini ısmarladı ve sonunda Feyhaman'ı aynı yıl resim eğitimi için Paris'e yolladı. Feyhaman, Academie Julian'da, dinsel ve tarihsel konuların yanı sıra natürmort ve portrelere ağırlık veren, akademik bir ressam olan Jean-Paul Laurens (1838-1921) ile oğlu Paul Albert Laurens atölyelerinde; Ecole des Beaux-Arts'da Fernand Cormon (1845-1924) atölyesinde ve Arts Decoratif'te eğitim aldı. 1925 yılında kendisi gibi ressam ve hattat olan Güzin Hanım ile yaptığı evlilik bir ömür boyu sürmüştür. Feyhaman ve Güzin Duran, 1943-47 yılları arasında Topkapı Sarayı Müzesi'nde sık sık çalışmalar yaptılar. Savaş sırasında müze koleksiyonunun bir bölümü Niğde'ye taşınmıştı ve müzeye ziyaretçi alınmıyordu. İzin alarak sarayda çalışma olanağı bulan Feyhaman ile eşi, bu sakin ortamdan yararlandı; Feyhaman sarayın içi ve dışından çeşitli görünümleri tuvaline geçirirken, Güzin Hanım da suluboya karagöz figürleri çalışıyordu. Güzel Sanatlar Akademisi'nde atölye şefi olarak çok sayıda öğrenci yetiştiren sanatçının tüm yaşamı, resimden ve çok sevdiği eşi Güzin Hanım'dan oluşmuştu; işinden arta kalan zamanı evinde eşiyle ve resim yaparak değerlendiriyor, bu arada lisede resim öğretmeni olan Güzin Hanım'ın pek çok resmini yapıyordu. Yaşamının son iki yılında görme yetersizliği nedeniyle resim yapamayan sanatçı, 6 Mayıs 1970 tarihinde yaşama veda etti. Duran, tüm yaşamı boyunca Doğu ile Batı'yı aynı anda deneyimlemesinin etkilerini eserlerine yansıtmış bir sanatçıydı. Cumhuriyet Türkiyesi'nde portrelere duyulan ihtiyaçtan dolayı en çok bu alandaki işleriyle anılan sanatçı aynı zamanda natürmort, peyzaj gibi farklı türlerde de aynı üretkenlikte eser verdi. 2017 yılında gerçekleştirilen, Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi'nin, ev sahipliği yaptığı Feyhaman Duran. İki Dünya Arasında isimli sergi, sanatçının, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Cumhuriyet'e geçiş sürecinin izlerini yansıtan sanat pratiğinin izinde söz konusu dönemin tüm çatışma ve gelişmelerini gözler önüne seriyordu. Sergi, çöküş yıllarını yaşayan bir imparatorluktan, sanat dünyasının beşiği Paris'e giden, sonrasında yurda gelişinde ise kendini keskin bir dönüşümün ortasında bulan Duran'ın, bu yolculuklarının, sanatını nasıl şekillendirdiğini yansıtıyordu.


AXA Sigorta ve Türkiye Voleybol Federasyonu'nun hayata geçirdiği ve Türkiye Kadın Milli Voleybol Takımı'nın olimpiyatlara uzanan başarı yolculuğu ve temsil ettiği değerleri anlatan 'Filenin Sultanları: Sebat' Belgeseli'nin galası Zorlu PSM'de yapıldı. AXA Sigorta'nın değerler ortağı Türkiye Voleybol Federasyonu ile birlikte hazırladığı Filenin Sultanları: Sebat belgeselinin galası 23 Eylül Perşembe akşamı Zorlu PSM'de gerçekleştirildi. Galaya AXA Sigorta CEO'su Yavuz Ölken, Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanı Mehmet Akif Üstündağ, A Milli Kadın Voleybol Takımı oyuncuları ve teknik ekibi ve spor dünyasından çok sayıda davetli katıldı. Fatih Karaca'nın yönetmenliğini üstlendiği belgesel, 'Filenin Sultanları' olarak bilinen Türkiye Kadın Milli Voleybol Takımı'nın 2019 Avrupa Şampiyonası'ndan günümüze kadar uzanan başarı öyküsünü anlatıyor. Ekim ayında izleyicilerle buluşacak olan belgeselde milli takım oyuncuları, teknik ekip ve federasyon yetkililerinin görüşlerine ve geçmiş dönem maçlardan heyecan verici görüntülere de yer veriliyor. Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanı Mehmet Akif Üstündağ Sebat ettik, çalıştık, sabrettik, bu başarılara ulaştık. Her geçen gün hedefimizin büyük olduğunu biliyoruz. Bu sahada ter döken oyuncuların, çalışanların, bu noktaya gelmemizi sağlayan kulüplerimizin, oyuncuları altyapıdan itibaren yetiştiren antrenörlerimizin, sponsorlarımızın ve diğer herkesin desteğiyle bir voleybol hikayesi yazdık. Çok mutlu ve gururluyuz. dedi. Spor AXA Sigorta için ayrı bir öneme sahip çünkü insanları aktif ve sağlıklı yaşama teşvik eden ve fiziksel hareketlilik, azim, toplumsal cinsiyet eşitliği, sportmenlik gibi değerleri yansıtan bir alan. Bu çerçevede değerler ortağı olduğumuz TVF ile hayata geçirdiğimiz Filenin Sultanları: Sebat belgeseliyle A Milli Kadın Voleybol Takımımızın ilham veren hikayesini milyonlarla buluşturmak, onların başarısını bu şekilde kutlama fırsatı bulmak mutluluk verici. Sizlerin de önünde bir kez daha Filenin Sultan'larını kutluyorum. Eminim ki ilerleyen süreçte büyük bir gayretle çalışan ve önemli başarılara imza atan erkek milli takımlarımızın da nice başarılarını anlatacağız.


Yaza ve sıcak havalara veda ettiğimiz bu günlerde, fotoğrafçıların en sevdiği mevsim olan sonbahara girmiş bulunuyoruz. Güneş ışığı o sert etkisini yitirecek, karelerimizi tatlı tatlı aydınlatacak ve düşen sarı yapraklar, fotoğraflarımıza renk katacak. İlk sayımızda fotoğraf makinesi türleri ve diyafram, enstantane, ISO gibi temel makine ayarlarından bahsetmiştim. Bu yazımda ise makinemizin gözü olan objektif veya bir diğer adıyla lenslerden bahsedip fotoğraflarımıza olan etkisini anlatacağım. Objektif fotoğraf makinemizin en önemli aparatıdır. Makinenin önüne takılan ve görüntünün oluşmasını sağlayan mercekler topluluğudur. Fotoğrafa düşen ışık miktarını, görüntü keskinliğini ve alan derinliğini doğrudan etkiler. Objektif seçerken ilk bakacağımız şey, objektifin odak uzunluğu olmalıdır. Odak uzunluğu milimetre ile ölçülür. Bu bilgi objektifin üzerinde yazar ve objektifimizin sınıfını belirleyen yegane unsurlardan biridir. Odak uzunluğunun ilk ve en önemli etkisi, gördüğümüz görüntü üzerinedir; azaldıkça gördüğümüz alan genişler ve arttıkça da daralır. Bu çekeceğimiz konuya göre çok önemli bir etkendir. Odak uzunluğu kısa bir objektifle portre veya odak uzunluğu uzun bir objektifle manzara çekemeyiz. Odak uzunluğunun diğer etkisi ise ışık üzerinedir; arttıkça objektifin alacağı ışık azalır veya tam tersi duruma artar. Son etkisi ise alan derinliği üzerinedir. Alan derinliği, fotoğrafta net olan alandır. Kullanılan objektifin odak uzunluğu artınca alan derinliği azalır, arka planın flu çıkmasını sağlayarak çektiğimiz objeyi arka plandan ayırır ve güzel bir kompozisyon yaratır. Bu portre ve moda çekimlerinde sıklıkla kullanılan bir kompozisyon tekniğidir. Günümüzün üst segment cep telefonu modelleri, bu etkiyi portre modunda dijital efekt olarak yapabilse de hiçbir zaman objektifin verdiği lezzeti vermemektedir. Objektif seçerken ikinci önemli unsur ise objektifin diyafram açıklığıdır. İlk yazımda da belirttiğim gibi diyafram F değeri ile ölçülür. F değeri düşük bir objektif, makinemizin daha fazla ışık almasını sağladığı gibi alan derinliğini de azaltır. Bu avantajlarının yanı sıra maliyet ve objektifin ağırlığı ciddi bir şekilde artacaktır. Objektif türlerine geçmeden önce son olarak önemli bir bilgi daha vermek istiyorum. Sabit odak uzunluğuna sahip objektifler (50 mm vb.) hareketli odak uzunluğuna sahip objektiflere (35-300 mm gibi) göre daha keskin bir görüntü kalitesine sahiptirler. Fakat hareketli objektiflerin sağladığı konu seçme esnekliğini veremezler. Fotoğraf makinemizde kullandığımız objektifin odak uzunluğu bizi olduğumuzdan daha kilolu gösterebilir. Portre çekimlerinde odak uzunluğunda 50 mm üzerine çıkıldığında yüz, daha toplu gözükmeye başlar. Tam tersinde ise yüzümüzün kenarları geriye doğru gitmeye başlar. 1. Geniş Açılı Objektifler: 50 mm altında odak uzunluğuna sahip objektifler, geniş açı olarak sınıflandırılır. Manzara ve iç mekan çekimi için kullanılır. Alan derinliği oldukça fazladır. Odak uzunluğu çok kısa objektifler kullanırsak (16 mm gibi) çok geniş bir alan görüntüleyebiliriz ancak fotoğrafın köşelerinde distorsiyon dediğimiz bükülmeler başlar. 2. Standart Objektifler: 50 mm objektiflerdir. Gözümüzün gördüğü görüntüye en yakın görüntüyü verir. 3. Tele Objektifler: 50 mm üzeri objektifler tele objektif olarak adlandırılır. Odak uzunluğu arttıkça uzaktaki bir objeyi çekebiliriz. 1. Macro Objektifler: Yakın plan veya küçük objeleri çekmek için kullanılan objektiflerdir. Alan derinliği oldukça azdır. 2. Fisheye Objektifler: Çok geniş bir alanı fotoğraflamaya yarayan ancak distorsiyonu oldukça fazla 6-16 mm lenslerdir. Bu tip lenslerde yatay ve dikey çizgiler bozulur. Alan derinliği oldukça fazladır. Su altı fotoğrafçılığında yaygın olarak kullanılır. Karada da cami, kilise gibi kubbeli yapılarda hoş bir etki yaratabilir. 3. Tilt-Shift Objektifler: Özellikle mimari çekimlerinde kullanılan, geniş açıyı yatay ve dikey bozmadan verebilen profesyonel bir objektif türüdür. Kullanımı zor ve auto focus özelliği olmayan bir objektif türüdür. Düşük diyafram değerlerinde de alan derinliğini artırabilen, mükemmele yakın görüntü veren bir objektiftir. Yukarıda bahsettiğim odak uzunluklarını full frame sensör kullanan SLR/DSLR makinelere göre verdim. Eğer DX sensörlü makine kullanıyorsanız odak uzunluğunu 1.5'e bölerseniz size denk gelecek odak uzunluğunu bulabilir ve buna göre objektif seçebilirsiniz. (Örnek: 50 mm Full frame = 33 mm DX ) Yine aynı şekilde 3/4 sensör kullanan bir makineniz varsa da ikiye bölebilirsiniz. Birçoğumuz fotomodel değiliz ve özellikle benim gibi yuvarlak bir yüz hattına sahipseniz çektirdiğiniz fotoğraflarda olduğunuzdan daha kilolu çıktığınız için moraliniz bozulmuştur. Hatta bu mevzu, eskilerin meşhur dizisi Friendste de şakaya vurulmuştur. Şaka bir yana fotoğraf makinemizde kullandığımız objektifin odak uzunluğu bizi olduğumuzdan daha kilolu gösterebilir. Full frame 50 mm'lik bir objektifin göze en yakın görüntüyü gösterdiğinden bahsetmiştim. Portre çekimlerinde odak uzunluğunda 50 mm üzerine çıkıldığında yüz, daha toplu gözükmeye başlar. Tam tersinde ise yüzümüzün kenarları geriye doğru gitmeye başlar ve çok kısa odak uzunluklarında doğal olmayan komik bir görüntü oluşur. Portre çekimlerinde objektifinizi doğru seçin ve fotoğrafını çektiğiniz kişiyi kendinizden nefret ettirmeyin! Fotoğrafçılığa yeni başladığınızda ne çekmek istediğiniz kafanızda tam netleşmemiş olabilir. Deneye deneye en zevk aldığınız fotoğrafçılık türünü bulmanız gayet normaldir. O yüzden, eğer çok belirgin bir hedefiniz olmadan fotoğrafa başlıyorsanız hareketli odak uzunluğunda sahip bir objektif almanızı tavsiye ederim. Full frame için 24-70 mm bir objektif her zaman idealdir. Bu objektif ile hem geniş açı hem portre çekebilirsiniz ve nispeten tele objektif olarak kullanabilirsiniz. Satmak istediğinizde de ikinci eli değerli bir objektif türüdür. Seçim konusunda önemli bir başka husus ise objektifin markasıdır. Fotoğraf makinesi markalarının hepsinin orijinal objektifleri çok kalitelidir ancak pahalıdır. Fotoğraf makinelerine objektif üreten firmalar da vardır bunlar maliyet olarak daha uygun ve aynı kalitedir. Çok ucuz objektif üreten firmalar da vardır fakat bunları ben tavsiye etmiyorum. Tavsiyem böyle bir objektif seçerken bu markaları iyice araştırmanızdır. İnternette bir çok kaynakta objektiflerle ilgili yorumlar ve bilgiler mevcuttur. Bu sayımızın özel konusu olarak zor bir fotoğrafçılık alanı olan kuş fotoğrafçılığından bahsetmek istiyorum. Kuş fotoğrafçılığı için oldukça elverişli bir coğrafyada yaşıyoruz. Ülkemiz, kuşların göç yolu üzerindedir. www. trakus. org sitesine göre ülkemizde 491 adet tür yaşamaktadır. Bu türlerini bazıları kalıcıdır bazıları da yılın belli zamanlarını ülkemizde geçirir. İçinde bulunduğumuz sonbahar mevsiminde, sıcaklıkların düşmesi ile kuşlar kendilerini daha çok gösterecek. Ayrıca tersine göç başlayacağından kuş çekmek için bol bol fırsatımız olacak. Kuş fotoğrafçılığı gerçekten de çok vakit alan, zor, meşakkatli bir fotoğraf dalıdır. İnsanlığın başlangıcından beri kuşlar insanlar tarafından avlandığı için oldukça temkinli canlılardır. Kuş türlerinin büyük bir çoğunluğu fazla yaklaşmamıza izin vermez, bu yüzden iyi bir fotoğraf çekmek için ya kamufle olup yakından çekmek ya da iyi ve uzun bir tele objektife sahip olmamız gerekir. (Full framede 400 mm ve üzeri). İyi kuş fotoğrafı çekmek için önce iyi bir kuş gözlemcisi olmak gerekir. Hangi türün, hangi mevsimde, hangi bölgede olduğu gibi bilgilere hakim olmanız şarttır aksi takdirde ancak şansa özel bir türe denk gelirsiniz, o da ayda yılda bir gerçekleşir. Kuş fotoğrafçısı için bol bol açık alanlarda vakit geçirmek elzemdir ve bu hem beden hem de ruh sağlığınız için şifa olacaktır. Güzel bir türü güzel bir şekilde fotoğrafladığınızda yaşayacağınız haz ise müthiştir ve bütün emeğinize değecektir. İlk olarak ekipmandan da önce bir kuş gözlemcisi veya fotoğrafçısı ile arkadaş olmak her şeyden önemlidir. Konunun acemisi olduğumuz için onlar bize yol gösterecektir. Başlangıçta gözlerimiz kuşu uzak mesafeden seçemeyecek, sesinin nereden geldiğini kestiremeyecektir. Kuş gözleminin pratiğini bol bol yaparak görmede ve işitmedeki algımızın zamanla nasıl değiştiğine şahit olacağız. Bu acemilik zamanlarını bir işi bilenle geçirirsek öğrenme sürecini daha hızlı ve kolay geçirebiliriz. www. trakus. org sitesinden hem kuşların türlerini öğrenebiliriz hem de forumlarından arkadaş edinebiliriz. İkinci önemli husus ise objektif seçimidir. Objektifimizin odak aralığı uzadıkça uzaktaki bir kuşu net çekebiliriz. Fakat maliyet artacak ve objektif ağırlaşacaktır. Objektif ağırlığı çok önemli bir konudur çünkü elimizi sabit tutamazsak net bir fotoğraf alamayız. O yüzden objektifi almadan önce makineniz üzerinde deneyin. Kol gücünüzün yettiği bir objektif alın. Diyafram aralığına da dikkat edin çünkü düşük diyafram aralığı olan bir objektif hem maliyette hem de yükte ağırlaşacaktır. Üçüncü önemli konu ise makinenizin ayarlarıdır. Hareketli bir kuşu manuel olarak netlemek çok zor olacağı için otomatik odaklama kullanacağız. Bu özellikten maksimum verimi almak için makinenizin menüsüne girip odak noktalarını en yüksek nokta adedine almanız gerekir. Bu şekilde daha keskin fotoğraf elde edebiliriz. Bir diğer önemli ayar ise makinenin enstantane hızıdır. Kuşlar genellikle hareketli canlılardır, bu sebepten dolayı yüksek enstantane değerlerine çıkmamız gerekir. Durağan bir kuşu çeksek bile objektif ağır olduğundan en ufak hareketimizde kuşun netliği gidebilir. Bu sorunu minimize etmek için objektifimizin odak uzunluğu neyse en azından o enstantane hızına çıkabiliriz. (Örneğin 500 mm objektif için 1/500 enstantane değeri.) Enstantane değerinin yükselmesi, alacağımız ışığı azaltacaktır, bunu telafi etmek için ise ISO değerini artıracağız ve diyaframı açacağız. Burada dikkat edilmesi gereken konu; diyaframı çok açarsak kuşun bazı kısımları flu çıkabilir. Bu ayarın dikkatli yapılması önemlidir. ISO da ise çok yüksek değerler görüntü kalitesini bozar. Eğer güneşi arkamızda alıp da çekim yapabilirsek diyaframı ve ISO'yu makul değerde tutup iyi bir görüntü kalitesi elde edebiliriz. Son olarak ise birçok makinede pozlama telafisi olarak adlandırılan bir ayar vardır. Bu genelde üzerinde +/- sembolü olan düğmedir. Bu düğme vasıtası ile diyafram, enstantane ve ISO'dan bağımsız olarak fotoğrafı aydınlatabilir veya karanlık hale getirebilirsiniz. Yüksek enstantanelerde özellikle de uçan kuşları çekerken bu değeri artırmanızı tavsiye ediyorum.


İthaf dergimizin ikinci sayısında ışığı anlamak isimli bir yazı yazarak ışığın fotoğrafta en önemli unsur olduğunu belirtmiş, ışığın fotoğrafa olan etkisini anlatmıştım. Bu konu okuyucularımızdan ilgi gördü ve konuyu daha da detaylandırmamı talep eden birçok mesaj aldım. Bu yazımda, yapay ışıklar vesilesi ile çeşitli konfigürasyonlarda çekim yaparak ışık kullanımı konusunu örnekleriyle size anlatacağım. Paraflaş ve flaş gibi yapay ışıklarınız yoksa üzülmeyin; bu anlattıklarımın birçoğunu doğal ışık kaynakları ile de uygulayabilirsiniz. Bu fotoğraflarda paraflaş olarak adlandırılan yapay ışık kaynağını kullandım. Bu ışığın avantajı, güçlü ışık vermesinin yanı sıra üzerine oturttuğumuz ayaklar vesilesi ile istediğimiz açıda kullanabilmemiz. Doğal ışık kullandığımızda kontrol hiçbir zaman bizde değildir, günün saatlerini gözlemleyip ışık açılarını hesaplayıp ona göre çekim yapmamız gerekir. Bunun aksine yapay ışık kullanımda ışığın kontrolü tamamen fotoğrafçının elindedir. Yapay ışığı şekillendirmek ve yumuşatmak için 3x4 softbox, portre tası ve tas olarak adlandırılan 3 ayrı paraflaş aparatından faydalandım. Bu aparatların da fotoğrafa etkisini, paylaştığım karelerde gözlemleyebilirsiniz. lk olarak makinemizi ayarlamaktan başlayalım. Çekim, stüdyo ortamında yapıldığı için yapay ışıklarımızın dışında hiçbir ışığın fotoğrafa girmemesi gerekiyor. Bunu da enstantaneden ayarlayacağız. 1/160 gibi bir değer bunun yeterli olacaktır. Bu değere geldiğimizde ışıklar kapalıyken çekeceğimiz fotoğraf kapkaranlık çıkacaktır. Ondan sonra yine ISO'yu düşük bir değere almamız gerekiyor. Yüksek ISO hem fotoğrafa ortam ışığının girmesine sebep olacak hem de noise oluşturarak fotoğrafın görüntü kalitesini düşürecektir. Bu çekimde ISO'yu 80 olarak ayarladım ancak her makine bu ISO'ya düşmeyebilir. O durumda da makinenin izin verdiği en düşük ISO'yu ayarlayabilirsiniz. Üçüncü olarak diyaframı ayarlayacağız ve bu çok önemli bir ayardır çünkü yapay ışığın gücünü diyafram üzerinden kontrol edebiliriz. Diyafram ile yapay ışık, ters orantılıdır. Diyaframı açtığımız zaman yapay ışığın gücünü kısmamız ve diyaframı kıstığımız zaman ise yapay ışığın gücünü artırmamız gerekecektir. Yapay ışığı TTL modunda kullanırsak ışık, diyaframa göre otomatik ayarlanacaktır fakat ben bunu tercih ve tavsiye etmiyorum. Bir fotoğrafçı olarak doğa fotoğrafı, spor fotoğrafı, sokak fotoğrafı gibi anı yakalamanın çok önemli olduğu, zamana karşı yarışılan bir kare çekilmiyorsa bütün makine ayarlarının manuel olarak ayarlanmasından yanayım. Bu sebepten ışığımızın ayarını da manuele alıyoruz. Diyaframdan sonra paraflaşların gücünü de ayarlamak gerekiyor. Bunu da deneme yanılma yaparak zevkinize göre ayarlayabilirsiniz. Ben bu karelerin hepsinde net bir görüntü alabilmek ve siyah fon kullandığımdan objeyi arka plandan ayırabilmek gibi bir derdim olmadığı için diyaframı F 11'e ayarladım. Bu diyaframda kendi zevkime göre en iyi sonucu, ana ışığımı 8'e ayarladığımda gördüm. Çektiğim tüm karelerde diyafram ve ana ışığımın ayarıyla bir daha hiç oynamadım ki karelerde kullandığımız ışık konfigürasyonlarının ve aparatlarının etkisi görülsün. Son olarak ise white balanceı 5500 Kelvin değerine manuel olarak ayarladım. Bu değer hem güneş ışığının hem de kullandığımız paraflaşların ışık sıcaklığı değeridir. Bu değeri 5500 Kelvin'den düşürdüğümüz zaman daha soğuk, artırdığımız zaman ise daha sıcak bir renk elde ederiz. Bunu hangi değerde kullanacağımız tamamen kişisel zevke bağlıdır. Halihazırda bu konuya değinmişken bir tüyo da paylaşmak istiyorum. Ev, ofis gibi bir ortamda paraflaşsız çekim yaptığımızı varsayalım. Ortamı, florasan, LED gibi yapay ışık kaynakları anlatacaktır. Bu ışıkların bazıları soğuk bazıları da sıcak ışık verecektir ve fotoğramızda istediğimizin dışında mavi veya sarı tonlar baskın çıkacaktır. Mavi tonlar baskın çıkıyor ve bunu istemiyorsak Kelvin değerimizi yükseltip daha nötr bir ton elde edebiliriz. Bunun zıddı olarak sarı tonlar baskın çıkarsa da Kelvin değerini düşürebiliriz. Ben bununla uğraşmak istemiyorum derseniz de fotoğrafı otomatik white balance ayarında RAW olarak çekip Photoshop, Lightroom benzeri programlarda bu ayarı değiştirebilirsiniz. Fotoğraflarımızı ham olarak RAW formatında çekmek çok önemlidir, eğer JPG gibi formatta çekersek makine kendi yazılımında göre fotoğrafı işleyip bazı ayarlar yapacaktır ve bunlara sonradan yüzde 100 müdahele edilemez. RAW olarak çekilip işlenmemiş fotoğraf, eskilerin tabiriyle banyo edilmemiş fotoğrafa benzer. Fotoğraflarımızı her zaman RAW çekelim ki sonra zevkimize göre müdahale edebilelim. Bu hazırlıktan sonra fotoğraf çekmeye başlayabiliriz. Fotoğrafta ana ışık, dolgu ışığı arka ışık olarak üç ışık unsuru vardır. Ana ışık, adı üzerinde fotoğrafta başrolü oynayan ışıktır. Dolgu ışığını ise ikinci destek ışık olarak gölgeleri yumuşatmak ve tatlı ışık geçişleri için kullabiliriz. Bu ışığı kullandığımız zaman daha düşük bir ışık gücü kullanmamız gerekir. Dolayısıyla ışıklarımızı manuel ayar harici kullanmamamız gerekecektir. Arka ışık ise arkadan objeyi aydınlatarak objeyi arka plandan ayırmaya yarayan bir ışıktır. Örneğin, siyah bir objeyi, siyah arka plan ile çekiyorsak objeyi arka plandan iyi ayırmamız için bu ışık şart olacaktır. İnsan çektiğimizde ise saçına yansıtırsak güzel bir görüntü de oluşturacaktır. İlk karemizi tek bir ışık (Foto 1) ile çaprazdan 45 derece açı ile aydınlatarak softbox aparatı kullanarak çektim. Softbox, ışığı hem geniş bir alana yaymaya yarayan hem de tatlı bir şekilde yumuşatan çok faydalı bir aparattır. Moda, portre ve ürün çekimlerimde sıkça kullanılır. Bu karede tek ışık kullanıldığından yüzün sol tarafına sert bir gölge düştüğünü görüyoruz. Bu kompozisyonumuza göre istediğimiz bir öğe olabilir ve sıkça kullanılan bir aydınlatma tekniğidir. Eğer sert bir gölge oluşsun istemiyorsak o zaman devreye dolgu ışığını alıyoruz (Foto 2). Dolgu ışığını yine diğer çaprazdan 45 derece açıyla aydınlatarak ve aynı ebatta softbox kullaranak kullanıyoruz. Bu karede modelim eşit aydınlansın istemediğimden dolgu ışığının değerini iki stop aşağıya çektim. Bu aydınlatma metodu ile daha yumuşak bir gölge ve daha tatlı bir ışık geçişi oluştu. Üçüncü karemde ise devreye arka ışık olarak bir ışık daha sokuyorum (Foto 3). Ana ışığım ve dolgu ışığımın ayarları ile hiçbir şekilde oynamadan, bu sefer portre tası yardımıyla ve ışığın ayaklarını yükselterek sağ arka çaprazdan modeli yukarıdan aydınlatacak şekilde hareket ediyorum. Bu ışık devreye girdiğinde modelin saçı güzel bir şekilde aydınlanmış ve arka planda daha iyi ayrışmış oluyor. Aynı zamanda gölgemiz daha da yumuşuyor. Bu kareden sonra portre tasının softboxtan farkını göstermek için bir kare daha çekiyorum. Bu karede de yine çaprazdan tek ışık kullandım. Dikdörtgen şeklindeki softbox'ın aksine portre tası yuvarlak bir yapıya sahip. Daha küçük bir alanı aydınlatıyor ve softbox'tan biraz daha sert bir ışığa sahip. Bu kadar yumuşak ışık kullanımından sonra artık sert bir ışığa geçmenin vakti geliyor. Bu karede üzerinde hiçbir yumuşatıcı olmayan normal bir tas kullanıyorum (Foto 4). Bu tas yardımıyla öğlen vakti sert bir ışık veren güneşe benzer bir etki elde edebiliyoruz. Işığı modele yaklaştırırsak daha da sert bir ışık elde edebiliriz. Onu da bir sonraki karemizde görüyoruz (Foto 5). Bu karemde modeli karşı açıdan çekip tası modele yakın bir şekilde aşağıdan veriyorum. Aşağıdan ışığı verdiğimizde fotoğrafta gerilim ve korku hissinin arttığını görüyoruz. Ek olarak da sağ arka çaprazdan portre tası ile ışık vererek saçların aydınlanmasını ve arka plandan daha iyi ayrışmayı sağlıyorum. Bir sonraki karede (Foto 6) karşıdan portre tası ile aydınlatmanın fotoğrafa etkisini görüyoruz. Bu ışıklandırmada boyutu nedeniyle softbox'ı kullanmam oldukça zor olduğundan portre tasını tercih ettim. Işık karşıdan geldiği için yüz eşit olarak aydınlanıyor ve herhangi bir gölge oluşmuyor. Bu tip portre fotoğraflarında herhangi bir ışık oyunu olmadığından dolayı benim en az tercih ettiğim ışıklandırma metodudur. Fotoğrafa vesikalık hissi veriyor bence sanatsal olarak çok bir değeri yok. Son olarak finali ters ışık ile yapmak istedim (Foto 8). Bu karede en iyi hissi siyah beyaz çekimin vereceğini düşündüğün için siyah beyaz çekimi tercih ettim. Fotoğrafta hem portre tası hem de normal tas vasıtası ile iki ayrı arka ışık kullandım. Bu tip karelerde çektiğimiz model veya objeden ziyade ışık, ana oyuncu oluyor dramatik bir görsel elde edilebiliyor. Paraflaşlarımızı stüdyo haricinde dış ve kapalı mekanlarda da kullanabiliriz. Bu tip çekimlerde ortam ışığını da kullanacağımızdan ortam ışığı ve paraflaş ışığı dengesinin iyi kurulması gerekir. Öncelikle ISO ve enstantane vasıtası ile paraflaşlar kapalıyken çekim yapıp elde etmek istediğimiz aydınlığı yakaladıktan sonra paraflaşımızı ayarlayabiliriz. İşi modellik olmamasına rağmen bu fotoğraflarda bana modellik yapan Mehmet Badi'ye teşekkür ediyor ve yazımı sonlandırıyorum. Bir sonraki sayımızda görüşmek üzere.


İcat edildiğinden beri fotoğrafın sanat olup olmadığı tartışılmıştır ve büyük bir olasılıkla da kıyamet gününe kadar bu tartışma sürecektir. Teknolojinin geliştiği günümüzde fotoğraf çekmek oldukça kolaylaşırken bu teknolojik rahatlık tartışmayı daha da hararetlendirmiştir. Tabii ki kağıda boyayla bir şeyler çizen herkes sanatçı olmadığı gibi, her deklanşöre basıp bir kare yakalayan kişi de sanatçı değildir. Hayal gücü ve yaratıcılık ile sıra dışı artistik fotoğraflar çekmek mümkündür. Bu fotoğrafları çekmek için de ilk olarak fotoğrafın teknik bilgilerini ve inceliklerini bilmek gerekir. Ben de bana ayrılan bu sayfalarda fotoğraf ile ilgili bildiklerimi sizlerle paylaşacağım. - KOMPAKT FOTOĞRAF MAKİNELERİ: İsminden de anlaşılacağı gibi oldukça küçük ve hafif olan bu makineler, büyük bir kullanım kolaylığı sağlar ve ekonomik olarak da uygun ürünlerdir. Lensleri küçüktür ve değiştirilemezler. Çok fazla ayar da gerektirmezler ancak çekebileceğiniz şeyler sınırlıdır. Son zamanlarda cep telefonlarının fotoğraf çekme özellikleri iyice geliştiği için bu tip makinelere rağbet azalmıştır. Yine de su altı fotoğrafçılığı gibi niş konularda boyutu, pratikliği ve maliyeti sebebi ile tercih edilmektedir. Başlangıç olarak tercih edebilirsiniz ancak çekeceğiniz konular ve imkanlarınız sınırlı olacağı için bir müddet sonra sıkılabilirsiniz. - DSLR-Like KOMPAKT FOTOĞRAF MAKİNELERİ: Kompakt makinelerin aksine bu makinelerin lensleri değişebilir. Sensörleri küçüktür. Görüntü kalitesinde DSLR makineleri yakalayamazlar. - DSLR FOTOĞRAF MAKİNELERİ: DSLR Digital Single Lens Reflex Camera yani diital tek yansımalı fotoğraf makinesi anlamına gelir. Görüntü, lensten geçtikten sonra aynalı bir sistem aracılığı ile vizöre aktarılır. Bu tip makinelerin lensleri değişebilir ve lens yelpazesi olarak çok geniş bir seçeneğe sahiptir. Bu durumda hangi lensin çekeceğimiz konu için uygun olduğu bilgisine vakıf olmamız gerekir. Kompakt makinelere göre çok daha büyük sensörlere sahip olduğu için görüntü kalitesi ve alan derinliği çok daha iyidir. DSLR makineler de kendi içinde kompakt, orta boy ve büyük olarak üçe ayrılırlar. Makinelerin boyutlarına göre sensör boyutu da değişecektir. Sensör boyutuna ise ayrıca değineceğim. - AYNASIZ DSLR FOTOĞRAF MAKİNELERİ: Nispeten yeni bir segmenttir. Normal DSLR sistemin aksine bu makinelerde ayna bulunmaz, bu da makinenin boyutuna ve ağırlığına ciddi bir avantaj sağlar. Yine DSLR makineler gibi farklı boyutlarda sensör seçenekleri vardır. Lensleri değiştirilebilir. - ORTA FORMAT FOTOĞRAF MAKİNELERİ: Tam profesyonel makinelerdir. Sensör boyları DSLR'ye göre daha büyüktür. Boyut olarak çok büyük ve ağır makinelerdir. Fiyat olarak da oldukça maliyetlidir. Yüksek maliyetli moda ve reklam çekimlerinde tercih edilen makinelerdir. Kafanız şimdiden karıştı değil mi? Korkmayın. Kağıt üzerinde anlatınca bu bilgiler biraz havada kalabilir ama pratikte iş o kadar karışık değil. Makine seçiminizi kolaylaştırmak ve daha iyi anlamak için yukarıda sıkça bahsettiğim sensör meselesine değineceğim. - FULL FRAME: Analog fotoğraf makinelerinde kullanılan film boyutu (35mm) ile aynı büyüklüğe sahip sensöre full frame denir. Bu tip sensörü kullanan makineler daha pahalıdır. Görüntü kalitesi, alan derinliği ve renk aralığı daha iyidir. Düşük ışıkta da daha kaliteli görüntüler elde edebilirsiniz. - CROP SENSOR: Kırpılmış sensör anlamına gelir. Sensörün boyutu, maliyeti düşürmek için küçültülmüştür. Makinemizin algıladığı görüntü küçülmüştür. Örneğin, bire bir aynı noktadan, aynı odak uzaklığını sahip bir lens ile bir manzara fotoğrafı çektiğinizi düşünün. Tamamen aynı nokta ve aynı açı olmasına rağmen crop sensor makinemiz daha küçük bir alanı fotoğrafa yansıtacaktır çünkü görüntü kırpılmıştır. Bu, geniş açı fotoğrafta bir dezavantajdır. Fakat tele lens ile uzak bir mesafeden bir canlı çekeceğiniz zaman da bu dezavantaj ortadan kalkar. Çünkü obje küçük ve mesafe uzak olduğu için objeyi öne çıkarmak adına objenin etrafındaki görüntüyü çok fazla kadraja katmak istemeyeceksiniz. Sensör konusunu anlatırken mümkün olduğunca sade ve konuşma diliyle anlatmaya çalıştım. Çok karışık bir konu olmadığını düşünüyorum ama konuya çok teknik yaklaşmak daha sağlıklı olsa da idraki daha güç olacaktır. Eğer ki Ben makine ayarı ile uğraşmam otomatik moda alırım, deklanşöre basıp geçerim diyorsanız gözünüz de iyi ise yine güzel kareler yakalayabilirsiniz ama bunlar büyük bir olasılıkla şans eseri olacaktır. Fotoğraf makinesi kendini ışığın durumuna göre ayarlar ama kafanızdaki kompozisyonu bilemez. Makinemiz ile yaptığımız ayarın öncelikle ışığa etkisi olduğu gibi fotoğrafınızın netliğine ve derinliğine de etkisi olacaktır. O yüzden iyi bir fotoğraf için mutlaka manuel modu kullanmalısınız. Bunun içinde üç parametreyi çok iyi bilmeniz gerekiyor. - Diyafram: Sensöre düşecek ışık miktarının ne kadar geniş bir açıdan lens yardımı ile makineye gireceğini ayarlamaya yaran bir parametredir. Diyaframı göz bebeğimiz gibi düşünebilirsiniz. Karanlık ortamda göz bebeğimiz kendini iyice büyütür ki daha çok ışık gözümüzden içeri girsin. Tam tersine, aydınlık ortamda da kısılır çünkü fazla ışık da iyi görmemizi engeller. Diyafram ayarındaki mantık da budur; ortam karanlık ise diyaframı açarız ki makinemize daha fazla ışık düşsün ve ortam aydınlıksa kısarız ki fotoğrafımızda patlama olmasın. Diyaframın ışık harici görüntüye bir etkisi daha vardır. Diyaframı açtığımız zaman çektiğimiz objenin arka planı da flulaşır. Bu da portrede hoş bir etki yaratır. Bu flulaşmanın etkisi, kullandığımız lens ile alakalı değişebilir. Örneğin, geniş açı bir lenste diyaframı ne kadar açarsak açalım, fazla bir flulaşma olmaz. Makro bir lenste de diyaframı ne kadar kısarsak kısalım, çok net bir arka plan olmayacaktır. Bu konuya lens seçimi ile alakalı başka bir yazıda daha detaylı değineceğim ama şu aşamada diyaframın arka planı flulaştırıp bir alan derinliği kattığına etkisi olduğunu bilmemiz yeterli olacaktır. Makinemizde diyafram F değeri üzerinden ayarlanır. F değeri arttıkça diyafram kısılır, azaltılınca da diyafram açılır. - Enstantane: Enstantane fotoğraf makinesi içindeki perdenin düşme hızıdır. Örneğin 1/60 ayarında çektiğiniz zaman, saniyede 60 defa perde düşüyor demektir. Bu hızı artırdığımızda hızlı hareket eden objeleri daha net yakalayabiliriz ancak makinemiz daha az ışık alacağından fotoğrafımız daha karanlık çıkacaktır. Dolayısıyla bu ışık kaybını diyaframı açarak ve ISO'yu artırarak telafi etmemiz gerekir. Karanlık bir ortamda hızı azaltarak (örneğin 1/10) fotoğrafımızın daha aydınlık olmasını sağlayabiliriz. Ancak enstantaneyi yavaşlattığımızda objemiz hızlı hareket ediyorsa bulanık çıkacaktır. Ayrıca hız olarak 1/50'nin altına düştüğümüzde makineyi elimizde tutuyorsak makine titreşime daha hassas olacak ve elimizi titrettiğimizde fotoğraf bulanıklaşabilir. Tabii 1/15 gibi değerlerde, tele objektif gibi ağır objektiflerle bile makineyi titretmeden net fotoğraf çeken insanlar tanıdım ama ağır bir makine ve lens kombinasyonumuz varsa bu değerin altında makinemizi sabitlemek için tripod kullanılmasını öneririm. - ISO: Fotoğraf makinemizin ışığa duyarlılık yüzeyidir. Bu değeri artırdığımız zaman daha aydınlık bir fotoğraf almamıza olanak verir. Ancak bu değeri artırdığımız zaman fotoğrafımızda noise olarak adlandırılan istenmeyen noktacıklar oluşur. Bu da kumlu bir görüntü verip görsel kalitemizi düşürür. Photoshop gibi programlar aracılığı ile noise bir dereceye kadar temizlenebilir. Şimdi makinenizi elinize alıp değişik ayarlarla bol bol fotoğraf çekip bu ayarları beyninize yerleştirmemiz için pratik zamanı! Açık hava, kapalı hava, ev ortamı, akşam gibi bir sürü değişik ortamda fotoğraf çekip kendimizi ve makinemizi tanımamız gerek. İnanın bana, bol pratik yaptıkça bir müddet sonra bu ayarları kendiniz otomatik olarak hiç düşünmeden yapacaksınız. Fotoğraf çekimi ile ilgili temel bilgileri size özet olarak verdikten sonra bu ay yaz mevsiminin de ruhuna uygun olarak su altı fotoğrafçılığı konusunu da sizlerle paylaşmak isterim. Su altı fotoğrafçılığı fotoğrafın zor dallarından biridir. Işık, suyun altında, suyun dışında davrandığından daha farklı davranır. 10 metre derinlikten itibaren renkler azalmaya başlar. 40 metrede rastladığınız kırmızı bir objeyi lacivert olarak görürsünüz. Üzerine fener yansıttığınızda gerçek rengini görürsünüz. Sanki gözlerinizin önünde mavi bir filtre vardır. Bu sebepten harici yapay ışık kullanımına ihtiyacınız vardır. Işığın ayarını da doğru yapmanız ve objenize iyice yaklaşmanız gerekir ki obje iyice aydınlansın ve renkleri capcanlı ortaya çıksın. Bu kadar ayarla uğraştığınız gibi dalgıç olarak yüzerliğinizi de iyi ayarlamanız gerekir ki yüzeye balon gibi fırlamayasınız. Bu sebepten su altı fotoğrafçılığının birinci kuralı, iyi seviyede bir dalgıç olmaktır. Suyun dışında dünyanın en iyi fotoğrafçısı bile olsanız suyun altında rahat değilseniz ve hareketlerinizi kontrollü olarak yapamıyorsanız iyi sonuç alamazsınız. İyi seviye bir dalgıç olunmadan iyi su altı fotoğrafçısı olunamaz. İkinci önemli husus da manuel ayarlara tam anlamıyla hakim olmaktır. Buna ek olarak yapay ışık kullanımını da iyi bilmemiz gerekir. Bu teknik detayların yanı sıra çekeceğimiz deniz canlılarını da iyi tanımak elzem bir husustur. Çekmek istediğimiz canlı ile ilgili temel bilgilere sahip olursak o canlıları nerede bulacağımızı bilir ve suyun altında kısıtlı olan vaktimizi boş boş aranarak geçirmeyiz. Öncelikle belirtmek isterim ki su altında fotoğraf çekmek için ayrı bir makineye ihtiyacımız yok. Her tür makinemizi su altı fotoğrafçılığı için kullanabiliriz. Bunun için ihtiyacımız olan, makinemiz ve lensimiz için bir housing satın almaktır. Housingler genelde alüminyum veya plastik olurlar. Alüminyum olanları pahalı ancak sağlamdır. Housing vasıtası ile makinemiz sudan korunacaktır. Housing üzerindeki düğmeler ile makinemizi kontrol edebiliriz. Su altı fotoğrafçılığında en büyük sıkıntı, su altında lens değiştiremiyor olmamızdır. Örneğin makro lens ile mi daldınız ve suyun altında köpek balığı mı gördünüz, çok büyük geçmiş olsun! Makro lens ile ancak yakından köpekbalığının gözünü çekebilirsiniz. Ayrıca her kullanacağınız lensin housing''i ayrıdır ve bu da ekstra maliyettir. Zaten su altı fotoğrafçılığının en büyük engeli, meşakkati değil, maliyetidir. Bütçem çok yüksek değil, derseniz kompakt bir makine alıp onunla dalış yapabilirsiniz. Kompakt makinede ucuz plastik bir housing işinizi görecektir. Bu tip makinede lens değiştirme sıkıntısı kalmaz. Tabii DSLR'deki etkiyi de alamazsınız. Ama şunu unutmayınız ki fotoğrafı makine değil, fotoğrafçı çeker. Kompakt makine ile su altı fotoğraf yarışmasına katılıp kazananlar da vardır. İkinci önemli ve olmazsa olmaz aksesuar da su altı paraflaşıdır. En azından bir tane edinmemiz gerekir. Işığımız yoksa sadece sığ suda doğal ışık ile fotoğraf çekebiliriz. Geniş bir alanı aydınlatacaksak veya makro fotoğrafta sert gölge olsun istemiyorsak da iki paraflaş kullanmamız gerekecektir. Paraflaş seçerken bir alanı kaç derecelik açı ile aydınlattığı önemli bir husustur. Makro fotoğraf çekeceksek netleme yapmak için ekstradan bir ışığa da ihtiyaç duyabiliriz. Bu ışıklara da focus light denir. Bu ışıklar daimi ışıktır ve paraflaşlar devreye girince fotoğrafa etkileri olmaz. Belli bir su altı fotoğrafı tecrübesine ulaştıktan sonra da fotoğrafımızı güzelleştirmek için yeni aksesuarlara yönelebiliriz. Örneğin, diopter alıp makro canlı fotoğraflarını daha da büyütüp gözümüzün göremediği detayları görebiliriz. Snoot alıp ışığımızı şekillendirebiliriz. Fotoğrafçılığın sonu yoktur. Fakat çok fazla oyuncak çok kafa karışıklığı da getirebilir. - Objenize çok yaklaşın. - Bir canlı çekeceğiniz zaman makineyi objeye yukarıdan tutmayın, objeyi aşağıdan çekin. Bu açı fotoğrafa derinlik katacaktır. Yerde yatan bir canlıysa göz hizasından çekin. - Paraflaş kullandığımız geniş açı fotoğraflarda, çekeceğiniz kareyi önce ışıksız çekin ve çıkan sonuca bakın. Paraflaşlarımızın aydınlatamadığı bölgelerin fotoğrafta nasıl göründüğünü fark edip makinemize ayar çekebiliriz. - Enteresan bir canlı görüp arka planı beğenmediğimizde diyaframı iyice kısın, enstantaneyi uzatın, ISO'yu da düşürün. Objenin arka planı fotoğrafta siyah gözükecek, objemiz paraflaş vasıtasıyla aydınlanacaktır. Bu da objemizin iyice öne çıkmasını sağlayıp estetik olmayan arka planı devre dışı bırakacaktır. - Geniş açı fotoğraflarda çift ışık kullanıyorsak paraflaş açılarımız birbirine doğru bakmasın. Bu, fotoğrafın ortasının çok parlamasına ve sudan uçuşan partiküllerin parlayıp backscatter dediğimiz istenmeyen çirkin bir görüntüye sebep olur. - Hiçbir canlıya dokunmayın! Dokunarak canlılara zarar verebileceğiniz gibi zehirli bir canlıdan siz zarar görebilirsiniz. Eğer su altında bir canlı çok güzel veya çok çirkinse büyük bir olasılıkla zehirlidir. Zehirli olmalarına rağmen dokunulmadıkları müddetçe size zarar vermezler, agresif tavır göstermezler. Kaçmadıkları için de çok yaklaşıp muhteşem fotoğraflar çekebilirsiniz. - Başlangıç seviyesinde bir su altı fotoğrafçısı iseniz paraflaşları TTL modunda otomatik olarak kullanın. Bu modda yapacağımız diyafram ayarına göre ışıklar kendini otomatik olarak ayarlayacaktır. Işık kullanımına alıştıktan sonra manuel mod ile çalışmaya başlayabilirsiniz. Işığın gücünü artıracağınız zaman diyaframı kısın, azaltacağınız zaman da artırın. Parlak pullu bir balık görürseniz diyaframa dokunmadan ışığı yarım veya bir stop azaltın. - Köpek balığı görürseniz korkmayın. Kesinlikle çok şanslısınız! Su altında ve üstünde insandan daha tehlikeli bir canlı yoktur.


Baktığımızda bizi çarpan fotoğraf karelerinin sırrı, altın oranı çok iyi yakalamalarında. Peki, kompozisyonda altın oranın önemi nedir? Bu oranı yakalamanın püf noktaları nelerdir? Fotoğraf sanatçısı Serhan Akın, bu soruları cevaplarken doğru kadraj için aklımızda tutmamız gerekenleri de anlatıyor. Tekrardan merhaba! Umarım yazınız keyifli geçiyor ve güzel kareler yakalıyorsunuzdur. Bu sayımıza kadar olan yazılarımda sade bir şekilde fotoğrafın teknik öğelerini anlatmaya çalıştım. Teknik eksikliklerimizi tamamladığımıza göre artık geriye ne göstermek ve ne anlatmak istediğimiz kaldı. Hazırsanız fotoğrafta kompozisyon konusuna geçiyoruz! Kompozisyon, anlatmak istediğimiz konuyu fotoğraf karesinde göstermektir. Kompozisyonun en önemli öğesi de doğru kadrajdır. Makinemize ne kadar hakim olursak olalım, teknik yönümüz ne kadar gelişmiş olursa olsun, yanlış kadraj fotoğrafı berbat edebilir. Bazılarımız doğuştan şanslıyız, Allah bize çok iyi göz vermiş olabilir ve kadraj kurallarını bilmeden de içgüdüsel olarak doğru kadrajı yakalayabiliriz. Ancak yine de mükemmele yakın kadrajı yakalamak için kadraj kurallarını bilmemiz çok önemlidir. Benim gibi doğuştan iyi bir göze sahip olmayanların da morali bozulmasın çünkü büyük bir çoğunluğumuzun gözü geliştirebilir. Doğru kadrajın sırrı, altın orandır. Altın oran, sadece fotoğrafın değil, bütün görsel sanatların hatta yaradılıştaki estetiğin özüdür. Çünkü kainat, belli bir matematik ve geometri üzerine yaratılmıştır. Altın oran, 1/3'tür. Dikkat ederseniz yeni fotoğrafçıların, fotoğrafa ilk başladıkları zamanlarda objeyi ortalama gibi bir çaba içine girdiğini görürsünüz. Nedense beynimiz, her şeyi ortalarsak daha simetrik, daha iyi bir sonuç çıkar gibi bir yanılsama içine girer. Bu durumda sonuç, estetik açıdan güzel değildir. Tabii, bazı durumlarda objenin şekli nedeniyle veya obje karşıdan bize bakıyorsa ortalanabilir. Bu konuya da Altın oran nasıl kullanılır? sorusunu açıkladıktan sonra değineceğim. Şimdi, kadrajdan baktığınızda gördüğünüz görüntünün altı eşit parçaya bölündüğünü düşünün. Tabii ki bunu görmeden hayal etmeniz çok zor, o yüzden size bu şekilde bölünmüş kılavuz çizgileri çekilmiş bir fotoğrafımı paylaşıyorum Bu fotoğrafta teleobjektif ile çekilmiş bir martı görseli görüyoruz. Çizgilerin kesiştiği noktalar, gözümüzün dikkatini çeker ve ilgi merkezi olarak adlandırılır. Bu noktalara yakın yerleştirilen objeler göze daha estetik ve dengeli gözükür. Bu fotoğrafta ilgi merkezi olarak martının gözünü kullanmak istedim ve gözünü, sol üst taraftaki ilgi merkezine gelecek şekilde konumlandırdım. Hayvan veya insan portresi çektiğimiz zaman gözü birebir bu noktaya denk getirmek zorunda değiliz; çekilen açıya göre gözü, bu noktanın üzerine veya altına da denk getirebiliriz. İkinci fotoğrafta ise bir manzara çalışmamı görüyoruz. Burada öne çıkarmak istediğim Ayasofya Camii olduğundan bu sefer Ayasofya Camiini sağ tarafta bir bölü üç oranında konumlandırdım. Kompozisyonda bölgenin tarihi zenginliğini de göstermek için arka planda Sultanahmet Camii de aldım. Kompozisyona ilave olarak ufuk çizgisinin de yine sağ alttan bir bölü üçe yakın oranda konumlandırıldığını görüyoruz. Bunun için de sizinle bir Galata Kulesi fotoğrafımı paylaşıyorum. Galata Kulesi, dikey ve silindirik bir yapıdır. Nereden görürsek görelim, bize karşıdan bakar. Bu sebepten fotoğrafın ortasına yerleştirmek için ideal bir yapıdır. Yine de bu karede altın oranı bir şekilde görüyorsunuz. Kulenin önündeki binaların, fotoğrafın alt kısmında yine bir bölü üç oranına yakın gelecek şekilde yerleştirildiğini görebilirsiniz. Aynı şekilde, bir insan çekeceğimiz zaman da çekeceğimiz kişi, bize vücudu dönük şekilde, direkt karşıdan bakıyorsa fotoğrafın ortasında konumlandırılabilir. Eğer fotoğrafa yeni başlamışsanız ve hayalinizde bu çizgileri oluşturamıyor, objeleri bir türlü altın orana oturtamıyorsanız moraliniz bozulmasın. Dijital makinelerde, vizör harici ekrandan çekim yaparsanız bu kılavuz çizgiler ekrana yansıtılabilir. Bu çizgiler Grid olarak geçer ve her makinede bunları göstermenin yolu farklıdır. Kullanma kılavuzunu okumanızı tavsiye ederim. Başlangıçta bu yolu kullansanız da tecrübe edindikçe fotoğraf çekerken vizörü kullanmanızı ve altın oranı hissetmenizi tavsiye ederim. Kompozisyonda en önemli husus olan kadrajlamayı ve altın oranı açıkladıktan sonra çizgiler konusuna değinebiliriz. İster insan yapısı olsun, ister doğal, matematik gibi geometri de kainattaki estetiğin önemli bir parçasıdır. Geometrik şekiller de yaşamın doğal bir parçasıdır. Şekiller anlaşıldığında kompozisyonumuza güç katacaktır. Fotoğrafta en çok karşımıza çıkan şekil, çizgilerdir. Her şeyde olduğu gibi çizgilerin şeklinin de manası vardır. Dikey çizgiler, güçlülüğü ifade eder, yatay çizgiler de dinginliği. Diyagonal çizgiler ise hareketi çağrıştırır; bu sebeple fotoğrafa hareket katar. Üç çizginin de kullanıldığı bir fotoğrafımı paylaşıyorum. Giriş fotoğrafında gün batımında Haliç Köprüsü'nü görüyoruz. Yatay ufuk çizgimiz, gün batımının dinginliği hissini verirken köprü, çapraz bir açıda çekildiği için fotoğrafta hareket hissediliyor. Aynı zamanda köprünün telleri de yine diyagonal çizgiler oluşturarak bu hareketi güçlendiriyor. Son olarak köprünün ayağı dik bir çizgi oluşturarak köprünün gücünü ve sağlamlığını vurguluyor. Köprü yandan çekilmiş olsaydı o zaman yatay çizgiler daha ön planda olacak ve dinginlik hissi daha yoğun olacaktı. Kompozisyon oluşturmada bir diğer metot da Doğal Kadrajlamadır ve en sevdiğim kompozisyon yöntemlerinden biridir. Doğal kadrajı, objenin etrafında oluşmuş doğal bir çerçeve olarak da düşünebiliriz. Kapı, pencere gibi nesneler, ilk aklımıza gelen doğal kadrajlardır. Algıyı direkt obje üzerine çektiği gibi çevresinde hoş bir görsel de yaratır. Bunu da gösteren çeşitli kareler paylaşıyorum. İlk görselimiz bu yaz Saros Körfezi'nde bulunan İbrice noktasında çektiğim bir fotoğraf. Burada çok güzel bir su altı tüneli bulunur. Dalış yapıyorsanız ve klostrofobiniz yoksa tavsiye edebileceğim müthiş bir yerdir. Bu tünel, doğal kadraj olarak kullanıma çok müsaittir. Bu karede de tünelin, fotoğrafın etrafında nasıl doğal bir çerçeve oluşturup ilgiyi dalgıcın üzerine çektiğini görüyoruz. Bu tip karelerde ters ışık olduğu için pozlamanın mutlaka manuel olarak ayarlanması gereklidir. Aksi takdirde fotoğrafta ışık patlamaları yaşanabilir. Kompozisyon sonsuz bir konudur ve burada sık kullanılan yöntemleri size açıklamaya çalıştım. Belli kurallar olsa da bazen bu kuralları çiğnemek çarpıcı sonuçlar verebilir. Bol bol deneme yanılma yapmalısınız. Sizlere tavsiyem sık sık eski filmleri izlemeniz. Benim gözümün gelişmesinde Stanley Kubrick'in filmlerini izlemenin büyük faydası oldu. Tam bir simetri hastası olan Kubrick filmlerinde mükemmel kadraj nasıl yapılır görürsünüz. Kubrick, hayalindeki görüntüyü elde edebilmek için sahneleri defalarca çekermiş ve çalışması çok zor bir yönetmenmiş. O zamanlar her şey analog filme çekildiği için harcanan emeği tahmin edebilirsiniz. Yazımı burada sonlandırıyor ve uzun süren pandemi döneminin ardından nispeten psikolojik olarak daha rahat geçirdiğimiz yaz mevsiminde, çektiğim fotoğraflarla sizlere şimdilik veda ediyorum. Gelecek sayımızda görüşmek üzere!


Fransız yazar Françoise Sagan'ın, yayımlandıktan kısa süre sonra dünya çapında başarı elde eden ilk romanı Hoş Geldin Hüzün, 17 yaşındaki Cecile'in zevk düşkünü hayatını, yetişkinlerle ilişkisini ve kuşak çatışmasını 1950'lerin ruhuna sadık kalarak incelikle yansıtıyor. İlk kez okurla buluşmasından onlarca yıl sonra Frederic Rebena'nın grafik roman uyarlamasıyla yeniden gün yüzüne çıkan bu sürükleyici eser, kendi dönemi için uçarı ve hatta cüretkar sayılabilecek bir hikayeyi Fransız Rivierası'nın o meyvemsi ve deniz kokulu atmosferi eşliğinde sil baştan yaşatıyor. Hollywood'un efsane yönetmenlerinden Otto Preminger tarafından aynı adla sinemaya da uyarlanan ve Jean Seberg'in tutkulu oyunculuğuyla hafızalara kazınan eser, ''mutluluğu'' arayan yeni yetme bir kızın istemsiz kötülüğünün ardında yatan gerçeklere ve körelen vicdanına odaklanıyor. Adını Paul Eluard'ın şiirinden alan Hoş Geldin Hüzün, özellikle Fransız toplumunun burjuva kesiminin geçmişten günümüze neredeyse hiç değişmeyen ahlak algısını sorguluyor. 2020'li yıllar için bile hayli sıra dışı sayılabilecek bir ailenin, içinden çıkılması güç ilişki sarmalını tüm hatlarıyla, ustalıkla resmediyor. Sagan'ın bu en bilinen eserine saygı duruşundan ziyade yeni bir soluk getiren Frederic Rebena, detaylı çizimleri ve seçtiği renk paletiyle okurlarını 1950'lere götürüyor.


Institut français Türkiye'nin, yaz aylarından bu yana tüm ülkeyi gezen sinema projesi İstanbul'da. Bu proje kapsamında Türkiye'de vizyona girmemiş 5 Fransız yapımı uzun metraj ve 5 Türk kısa metraj gösterime sunulacak. 17-18-19 Aralık tarihlerinde, Institut français Türkiye ve Sinematek Sinema Evi Kadiköy'de izleyiciler üç gün boyunca Türkçe altyazılı bir uzun metraj ve ardından bir kısa metraj izleyebilecekler. Sinema severler böylece bir komedi, bir drama, bir animasyon filmi, bir belgesel ve bir aile komedisi seyredecekler. 18 Aralık saat 19.00'da Institut français Türkiye'de gerçekleşecek Sulukule Mon Amour ve Hayaletler gösterimlerinin ardından Yönetmen Azra Deniz Okyay ve Fransa'nın İstanbul Başkonsolosu Olivier Gauvin ile soru-cevap gerçekleşecek. Ayrıca 18 Aralıkta Sinematek Sinema Evi Kadiköy'de, 19 Aralık'ta ise Institut français Türkiye'de gerçekleşecek gösterimlerin ardından Yönetmen Burcu Aykar seyircilerin sorularını cevaplayacak.


Fırat Neziroğlu'nun Fütüristik Şehzade adlı gerçek eseri ile Contemporary İstanbul'da sergilenecek. Akbank'ın ana sponsorluğunda düzenlenen 16. Contemporary İstanbul, 5-6 Ekim ön izleme ve 7-10 Ekim tarihleri arasındaki genel ziyaretçi programı ile yerli ve yabancı çağdaş sanat galerini bir araya getirecek. Bu yıl ilk kez Tersane İstanbul'da yapılacak olan fuarda mekan değişikliği ile çağdaş sanatı, tarihin içinde izleyicilerle buluşturacak. Uluslararası dokuma sanatçısı Fırat Neziroğlu bu yıl Fütüristik Şehzade adlı eseri ile güncellenebilir sanat dünyada ilk kez gerçek bir eser olarak dokunsal hale getirecek. 1 ve 0 mantığı ile çalışan bilgisayardan önce aynı teknikle işleyen Jakar makinesi vardı. Yaptığımız bu eser güncellenebilir sanat için bir ilk diyebilirim. Fütüristik Şehzade Contemporary sonrası Avustralya'da The Main Gallery'de.


Borusan Sanat, dijital platformlar üzerinden dinleyicileri ile buluşmaya devam ediyor. 8 Temmuz Perşembe günü saat 20.00'de Borusan Klasik'te BİFO'nun Alexander Liebreich yönetiminde yayınlanacak konserinin yanı sıra 11 Temmuz Pazar günü saat 11.30'da borusansanat. tv'de, Garrett Keast yönetimindeki BİFO & Garrett Keast başlıklı konseri dinleyicisi ile buluşacak. Borusan Filarmoni Orkestrası, Borusan Klasik'te canlı yayınlanan yeni konserinde bu hafta, üç farklı yüzyıl ve kültürden eserler seslendirecek. Almanya'nın genç, dinamik ve önde gelen şeflerinden olan Alexander Liebreich yönetimindeki BİFO, günümüz klasik müzik dünyasının en önemli bestecilerinden biri olan Arvo Part'ın For Lennart in memoriam başlıklı yapıtını, Haydn'ın 44. Senfoni'sini ve Richard Strauss'un son eseri olan Metamorfosisi seslendirecek. 8 Temmuz Perşembe günü saat 20.00'de yayınlanacak konser öncesinde, saat 19.40'ta Aydın Büke ve Serhan Bali müzik üzerine söyleşileriyle dinleyicilerle bir araya gelecek. Çevrimiçi video platformu borusansanat. tv, ücretsiz konser kayıtlarıyla izleyicileri ile buluşmaya devam ediyor. 11 Temmuz Pazar günü 11.30'da Garrett Keast yönetimindeki BİFO, Samuel Barber, Igor Stravinsky ve Aaron Copland'ın eserlerini yorumlayacak. Aaron Copland'ın klasikleşen Amerikan senfonik eseri olan ve yaylı çalgılar orkestrası için hazırladığı Hoe-Down yapıtı ile başlayacak konserde, Copland'ın bir diğer eseri Appalachian Spring seslendirilecek. BİFO & Garrett Keast başlıklı konserde ayrıca, Samuel Barber'in Adagio'su yorumlanırken, Stravinsky'nin neoklasik döneme ait konçertosu Dumbarton Oaks'u ile izleyicisine veda edecek. Saat 11.00'de yayınlanacak kayıtta ise Nisan Ak konser öncesi keyifli sohbetleriyle borusansanat. tv'de olacak. Vasks'tan Say'a başlıklı konser bir hafta daha borusansanat. tv'de! Çevrimiçi video platformu borusansanat. tv, dünyaca ünlü solist ve şeflerinin ağırlandığı konser kayıtlarını ücretsiz yayınlanmaya devam ediyor. Borusan Quartet'in, Fazıl Say'ın oda müziği yapıtlarından; yaylı çalgılar dörtlüsü repertuvarına armağanı Boşanma başlıklı yapıtı ve Peteris Vasks'ın 4. Yaylı Çalgılar Dörtlüsünü seslendirdiği Vasks'tan Say'a başlıklı konser, bir hafta daha dinleyicisiyle buluşacak. Konser öncesi yayınında ise Nisan Ak keyifli sohbetleriyle borusansanat. tv'de olacak. Borusan Klasik radyonun sevilen programı Borusan Müzik Evi, çağdaş müzik ve disiplinlerarası performansları dinleyicilerine sunmaya devam ediyor. 9 Temmuz Cuma günü saat 23.00'te gitarist, besteci, aranjör, prodüktör ve doğaçlamacı Şevket Akıncı'nın çağdaş müzik topluluğu Hezarfen Ensemble, daha önce yayınlanan ve büyük beğeni toplayan programı için hazırladığı seçkisi bir kez daha dinleyicilerle buluşacak.


Üçüncü kitabı Peri Kızı Af Buyrun 2019'da Can Yayınları tarafından yayımlanan Polat Özlüoğlu, roman ve oyun da yazıyor, Keşke her türde yazabilsem diyor. Durmadan yazan ve okuyan Özlüoğlu, okuduklarını, herkesin kendi dünyasına kapandığı bu zor zamanlarda sosyal medyadan paylaşarak daralan dünyalarımızı genişletmeye yardımcı oluyor. Belki de edebiyatın dünyaya çare olduğunun fark edildiği zamanlar... Çünkü edebiyat, daralan evrenimizi genişletiyor, bizi diyar diyar gezdiriyor, hayatlarımıza yeni karakterler ekliyor, bize yaşamadığımız hayatları yaşatıyor... Bu yüzden sadece iyi yazarları okumakla kalmıyor, onların okuma izlerini de sürüyoruz belki. Bu genişliğe ermek için. Edebiyat çemberini tamamlamak için. Öykücü Polat Özlüoğlu ile tanışmamız daha eski. Ama içerilere kapandığımız bu zamanlarda, pandemi döneminde artan yoğunlukla okurunu, sosyal medyada çok güzel kitaplardan haberdar ediyor. Uzun, oylumlu öykülerin yazarı Özlüoğlu, okurluk deneyimini de uzun uzun paylaşıyor. Kitabın bam telinden, kendisini nereden yakaladığından, kahramanlarının merak uyandıran yanlarından söz ederek. Belki çember tamamlanıyor; Özlüoğlu'nun öyküleri de yeni okurlara ulaşıyor. İlk kitabı Günlerden Kırmızı, 2015'te NotaBene Yayınları'nca yayımlanmıştı. Hevesi Kirpiğinde, 2017'de geldi. Onu daha geniş okur kitlelerine ulaştıran, ismini Murathan Mungan'ın koyduğu Peri Kızı Af Buyrun ise 2019'un en dikkat çekici eserlerindendi. 10 Ekim Ankara katliamından cumartesi annelerine, Maraş'a, Dersim'e dek toplumsal trajedilerle yoğrulan iki kitabının ardından gelen Peri Kızı, toplumsal cinsiyet meselesine yoğunlaşıyor. Kadınlar, LGBTİ+'lar; her çağın ötekileri. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü mezunu Özlüoğlu, gazeteci olsaydı haberini yapacağı hayatların öykülerini yazıyor. Bir yandan roman ve oyun da çalışıyor. Üretken bir yazar. Bankacılıktan arta kalan tüm zamanını okuyarak ve yazarak geçiriyor. Hiç acele etmeden, hikayeyi bir çırpıda bağlama telaşına düşmeden, kahramanın derinliklerinde dolaştığı uzun hikayeler anlatıyor bize. Bu uzun, derin, geniş öykülerin yazarını uzun, derin, geniş geniş tanımak gerek diye düşündük. Edebiyat yolculuğunu kendisiyle enine boyuna konuştuk. Radyoların ülkemizde popüler olduğu zamanlarda çalışmaya başlamıştım. Radyo35'te yaklaşık dört yıl pek çok program yaptım. Yazmaya ilk orada başladım. Metinleri kendim hazırladığım için özellikle gece programlarında bol okuma ve yazma deneyimi edindim. Sadece bir şarkı seçip onu sunup çalmak değil; hikayeler, şiirler, anlatı metinleri ile hazırlandım. Elbette müzik konusunda muazzam bir kaynaktı radyolar. Müziğin de en verimli olduğu, hala dinlediğimiz '80'ler, '90'lar popu dahil, diğer türlerin de tavan yaptığı zamanlardı. Kaliteli şarkılar, kaliteli sözler, kaliteli müzisyenlerin devriydi. Okumayı söktüğümden beri kitaplar bütün dünyamdı. İnsan okumayı hayatının odağına yerleştirdikten sonra ister istemez yazmaya da meylediyor. Daha ilkokulda yazıp resimlediğim ve kapağını bile yaptığım küçük kitaplarım var. Kısa öykü denecek metinler hatta romanlar bile yazmışım. Gazetecilik, yapabileceğimi düşündüğüm bir meslek olsa da üniversite yıllarında radyo ile tanışınca her şey değişti. Ege Üniversitesinde kapalı devre yayın yapan stüdyomuz vardı. Eğitimlerimizi orada alırdık. Sesimin mikrofonda güzel bir tını bıraktığını keşfeden hocalarım sayesinde radyoculuk mesleğinin cazibesine kapıldım. Programlar için sürekli bir şey karalıyordum. Kısa kısa metinler, anlatılar diye adlandırabileceğim şeyler. Şiir de bu dönemde hayatımda etkin bir şekilde yer alıyordu. Hala da şiir yazmayı değil ama okumayı severim. Öykü yazmak ise hep karaladığım metinlerin özünde saklıydı. Öykü olduklarını bilmiyordum ama yine de bazen eski defterleri karıştırınca basbayağı bazıları öyküye meyleden metinlermiş, öyküye akraba. Ciddi anlamda öykü yazmaya sevgili hocam Selda Uzunkaya ile başladım. Onun sayesinde öykünün abecesini öğrendim. Okuyarak ve yazarak öykü ile hemhal oldum. Her hafta bir şeyler yazma disiplinini bana kendileri aşılamıştır. Yazarlık yetenek gerektirir az biraz da olsa ama esas iş disiplindir. Yazma disiplini sayesinde yazar olur insan. Yoksa gerisi teferruattır. Kitap dosyanızı oluştururken belirlerken belirli ölçütleriniz var mı? Örneğin tematik bir bütünlük, dil bütünlüğü gibi... Murathan Mungan, kitabın da bir mimari yapısı olduğunu söyler. Murathan Mungan ne güzel söylemiş. Aslında başlarken belirli bir tema olmasa da nedense, yazmaya başladıktan sonra devamında gelen öyküler, diğerlerinin peşinden koşturan ya da diğerlerine akraba konulardan yola çıkmış oluyor. Bunu bilinçli yapmasam da sanırım, kafamdaki öyküler o temaya doğru kayıyor. Dil bakımından da yazdıkça kazanılan bir bütünlük elde ediyorsunuz zaten. İlk kitaptan bugüne her yazdığınızda dilin değiştiğini, dönüştüğünü ve zenginleştiğini görmek haz veriyor. Evet, bir mimar gibi öyküyü konu, karakter, dil, üslup, mekan ve zamansal bir yapıyla kelime kelime inşa ediyoruz. Tesadüf eseri tanıştık kendisiyle. Dosyam olduğunu öğrenince ismini sorup kitaptaki öykülerin isimlerini merak etmişti. Sağ olsun, Peri Kızı Af Buyrun'u duyunca hemen Kitabın ismi bu olmalı dedi. Çok özel bir andır benim için onunla tanışmam ve kitabımın ismini de onun koyması. Güzel bir anı. Bu soruya en başta şu çok basit cevabı vereceğim. Ben yazarın cinsiyeti olduğuna inanmıyorum. Yazar erkek ya da kadın değil, sadece yazardır. İster deneyimlediği, ister hayal ettiği, kurguladığı, ister bildiği bir şeyi yazsın, yaratsın. Kafka Amerika'ya gitmeden o muhteşem kitabı yazmıştır. O zaman ne ansiklopediler ne de Google vardı. Yani hayal gücü pek çok şeyi mümkün kılar. Bir de tabii empati duygusu, gözlem ve dinlemeye özel merakı olmalı, yazmak ihtiyacı hisseden kişilerin. Çünkü dinlemek, gözlemek de yetenek ve sabır gerektirir. İnsanların yerine kendinizi koymaya çalışınca başka kapıların aralandığını görürsünüz. En basiti, yoldan geçen birini izleyip gözleyin ve onun yerinde olduğunuzu hayal edin. Bakalım nasıl bir öykü çıkacak ortaya; o insan nereye gidecek, nerede durup nerede soluklanacak? Oyun oynamak gibi yazmak... Bir de yazmak için okumak gerekir demeyi ihmal etmeyelim. İnsan okumadan yazamaz. Ne kadar okursanız o kadar zengin bir dünyanız, kelime dağarcığınız ve hayal gücünüz olur. Bütün öykülerimde dil konusuna özen göstermeye çalışırım. Eril dille yazılması gereken, konunun bunu gerektirdiği, yeraltı edebiyatı gibi eserler de mevcut olmakla birlikte, artık çok başka bir dünyada yaşıyoruz. Genel geçer ortalama bir cinsiyetçi zihinle yazılan eserler o kadar sırıtıyor ki ister istemez mesafe koyuyorsunuz metinle aranıza. Çünkü artık dişil bile değil, daha cinsiyetsiz, daha nötr bir dile doğru evriliyoruz. Bunun en güzel tanımlamalarını elbette dilbilimciler ve eleştirmenler yapacaktır eminim. Ben sadece yazarken biraz daha dikkatli ve özenli olmak gerektiğine inanıyorum. Elbette var. Hayata biraz daha fazla merakla bakıyorum sanırım. Daha dikkatli dinliyorum insanları. Haberleri, kitapları daha özenli okuyorum. Biraz hayatın terazisinde hislerimi ve zihnimi vicdan ve merhamet duyguları ile tartmaya çalışıyorum.