Yusuf Atılgan tarafından kaleme alınan Anayurt Oteli, Manisa'nın Anavatan Oteli ve onun katibinden esinlenerek kaleme alınmıştır. Atılgan, Türkçe edebiyatta modernist romanın ilk örneklerini veren yazarlardan biri olmanın yanı sıra, 1950'lerden itibaren öykü, roman ve şiirin ana konusu haline gelen bireyi ve onun iç dünyasını odağa alan yetkin eserleriyle dikkat çeker. Roman üzerine Türkçe edebiyat eleştirisinin öne çıkan isimleri çeşitli metinler yazmış, bu çalışmaların çoğunda teorik bağlamlar ya da karşılaştırmalar ön planda olmuştur. Öne çıkan değerlendirmelerde genellikle psikolojik bakış ve varoluşçu edebiyat karşılaştırmaları baskındır. Örneğin Berna Moran, Aylak Adam'dan Anayurt Oteli'ne başlıklı metninde, Zebercet'i toplum dışına itilmiş, toplumdan bambaşka bir karaktere bürünmüş, güçsüz, korkak ve gülünç bir zavallı olarak anlatırken diğer taraftan Nurdan Gürbilek, Mağdurun Dili adlı çalışmasında Anayurt Oteli'ne dair yaptığı analizde, yeraltı edebiyatı klasikleriyle karşılaştırarak varoluşçu gömleği metne giydirmeye çalışır. Ömer Kavur'un Anayurt Oteli filmi de Enis Batur'un ifadesiyle Zebercet'i zavallı bir küçük sapığa dönüştürmüştür. Keçecizadelerin varisi olan Zebercet, otelin hem katibi hem de işletmecisidir. Hemen hemen hiç dışarı çıkmaz; belli zamanlardaki işlerini tamamladıktan hemen sonra otele döner. Zebercet, gerekmediği sürece insanlarla iletişime geçmeyen bir karakter olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu davranışı, sürekli hor görüldüğü için dışarıya karşı geliştirdiği savunma mekanizmasıdır. Zebercet'in hayatı otele gecikmeli Ankara treni ile gelen kadın sayesinde değişir. Kadın otelde bir gün konakladıktan sonra otelden ayrılır fakat kadının tekrar geleceği düşüncesiyle o oda başka birisine verilmez. Daha sonra kadının unutulan havlusunu almak için köyden adamlar gelir ve havluyu zorla alarak otelden Zebercet'i tehdit ederek ayrılırlar. Zebercet'in aklında kadının tekrar döneceğine dair bir umut vardır ve sürekli kendini bu buluşmaya hazırlar. Kadının kaldığı odadaki hiçbir eşyaya dokunmaz, kimseyi almaz fakat gelmeyeceğini anladığında büyük hayal kırıklığına uğrar. İlerleyen süreçlerde ruhsal olarak bunalıma girer ve yardımcı kadını boğarak öldürür. Bu durumdan kimseye bahsetmediği gibi birilerine anlatma ihtiyacı da duymaz. Zebercet ölümü kaçış olarak görür ve intihar eder. Kitabın ana konusuna bakıldığında, cinsel saplantıları olan ve toplumdan kendini soyutlamış olan Zebercet'in yaşadığı psikolojik ve ruhsal çöküntünün anlatıldığını görürüz. Zebercet, kendine yabancılaşırken toplumdan da uzaklaşır, yazar kahramanın günlük sosyal ilişkilerde dahi çektiği sıkıntıları anlatarak göstermeyi amaçlar. Gitgide büyüyen bu kopukluk, dışlanmışlık, dışarıda kalmışlık ve alışılmış yalnızlık Zebercet'in sonu olmuştur. Romanda olaylar birbiri üzerine temellenmiştir. Zebercet'in yardımcıyı öldürmesi ölüm fikrinin kafasında canlanmasını sağlamıştır. Bu adaletten kaçış değil toplumdan da bir kaçıştır aslında. Karakterin olaylardan çabuk etkilenerek sürekli hayal kırıklığına uğradığını da görebilmekteyiz. Bu durumun sebebi ise çocuklukta yaşadığı toplumsal baskı ve aile büyüklerinin içinde bulunduğu ruhsal saplantılardır. Zebercet'in kırılganlığı ile ilişkilendirilebilecek bir başka unsur olarak otelin isminin Anayurt Oteli olması söylenebilir: Otel ismini tıpkı Zebercet gibi hayatın gerçekleriyle yüzleşmekten kaçanların, zorluklara göğüs geremeyenlerin kendilerini bir nevi teselli etme çabalarından alır. Otelde Zebercet'in çevresinde bulunan kişilerinde saplantılı ve psikolojik sorunları olması onun ruh halinde değişimlere sebep olmuştur. Hayatında bir kadının olmayışından yakınırken bu isteği yardımcı kadına kimi zamanda hemcinslerine yönlendiğini görülebilir. Yusuf Atılgan, Zebercet'i pasif bir eylemci olarak geliştirmiş ve roman süresince o dış göze karşı uyanış ve bu uyanışla birlikte gelen başkaldırı arzusunu karaktere ilmek ilmek dokumuştur. Anayurt Oteli 1987 yılında Ömer Kavur tarafından sinemaya uyarlanarak çok ses getirmiştir. Filmde daha çok bireysel konuların ve karakterin psikolojisini de ele alarak o dönemi derinlemesine incelediğini görülebilir. Roman ve sinemanın burada örtüşürken en büyük farkları ise otelin sahibi Keçecizadelerin tarihine değinilmemesidir. Çünkü Zebercet'in psikolojisini anlamak bu konakla imkan kazanmaktadır. Zebercet'in neden kendini asarak öldürdüğü sorusunun da izleyenlerin aklında yer edindiğini görülebilir. Türkiye'nin içinde bulunduğu buhran yılları; gerçeklik halinin kaybedilmesi, psikolojik sorunlar, güvensizlik hissi filmle özdeşleşmiştir. Atılgan, romanlarının en karakteristik yönü, Anayurt Oteli'nde de görülebileceği üzere, toplum içinde kaybolan bireylerin iç dünyasındaki parçalanmışlığı birtakım psikanalitik süreçlerle ve modern bireyi yabancılaşmaya, boşluğa, yalnızlığa götüren nedenleri kurgunun dünyasında irdelemektir. Romanda Freud'un psikanalitik kuramında kişiliği oluşturan üç temel yapı olarak alt bilinç, benlik, üst benlik yer alır. Klasik psikanalize göre id, sürekli içgüdüsel arzular öne süren bir vasıta iken, süper ego bu dürtüleri sansürleyen, yargılayan hatta imkansız gibi görünen ters emirler veren mercidir. Ego'nun görevi ise id ile süperego arasında uzlaştırıcı misyon üstlenmektir. Freudyen psikanalize göre, Zebercet'in intihar etmesine giden süreç dahilinde, onun ego ideal'i olan babasının emrini yerine getirememiş olması büyük önem taşımaktadır. Zebercet, babasının vasiyeti olan odaya layık gördüğü kadını beklemiş, kadın ise bir türlü gelmemiş, Zebercet ise aşık olduğu kadının geri gelmeyişi üzerine, yanlış yaptığını fark etmiştir. Öyle ki, babasının emrini yerine getirmemiş olmanın verdiği suçluluk duygusu, bilinçsizliğinde süper ego'su tarafından sürekli olarak benliğine empoze edilen Zebercet, sonunda kendini öldürerek, çoğu zaman irrasyonel ve abartılı yönlendirmeler yapan süperego'nun emrini yerine getirmiştir. 1) Freudyen psikanalize göre Zebercet'in kendini özdeşleştirdiği ve benliğinde bir ego ideal'i olarak yer edinmiş babasının varlığıyla hareketlenen süperego'su, cinsel dürtülerin filizlendiği id ile çatışırken, Zebercet'in cinsel dürtülerinin biriktiği rezervuara ket vurmasına neden olmaktadır. Zeynep yok olmalıdır. 2) Zeynep'in yoksunluğunu karşılayamadığını anlayan Zebercet'in benliği, sadistik bir dürtüyle Zeynep'e yaklaşırken, esasında en iyi kadın ölü olan kadındır söylemini tatbik etmektedir: Bu noktada Zizek, kadının arzusunun mortifikasyonundan bahsederken, erkeğin kadına sahip olmak, onunla cinsel ilişkiye girebilmek için kadını mortifike etmesi, onu ölü bir nesneye dönüştürmesi gerekliliğinin altını çizer. Zizek'e göre bu davranış, erkeğin libidonal ekonomisiyle yakından alakalıdır. Otel üç kattan oluşmaktadır: Giriş kat, ikinci kat, üçüncü kat ve Zeynep'in kaldığı tavan arası. Giriş kat Zebercet'in oteli yönettiği, insanlarla karşılaşıp tanıştığı, normal davranışlar sergilediği bölümdür. İkinci kat ise Emekli Subay'ın kaldığı kattır; otoriter bir figür halinde var olan Emekli Subay, Zebercet ile sürekli çatışmaktadır. Zebercet roman sonunda, Emekli Subay'ın kaldığı odada hayatına son vermiştir ve bu durum da daha önce sözünü ettiğimiz SÜPER EGO'nun ölüm emrini kanıtlar. Gecikmeli Ankara treniyle gelen kadının ikamet etmiş olduğu 1 numaralı oda, giriş kat ile ikinci kat arasında var olan bir çatışma alanıdır. Bu odada Zebercet fantazmlarının peşinden koşar, kimi zaman haz duyar, az önce sunduğumuz örnekteki gibi kimi zaman üst kattaki Emekli Subay'ın hareketleriyle haz engellenir, hazdan vazgeçilir, yeniden fantazma sarılınır; bu kararsızlıklarla ve yarıda kalmışlıklarla ilerleyen çatışma böyle devam eder. Üçüncü katta kalan öğretmen çiftin sevişmeleri Zebercet'e haz verirken, bunlar onun içgüdüsel cinsel dürtülerini harekete geçirerek; Zebercet'e haz alma isteği için sınırsız bir özgürlük ve hareket alanı sağlar. Ayrıca ortalıkçı kadın Zeynep'in yaşadığı tavan arası, Zebercet'in cinsel isteklerini karşılayabildiği ve bu esnada en ufak bir çatışmaya veya direnişe maruz kalmadığı bölgedir. Üçüncü kat ile tavan arası beraberce İD'i sembolize ederler. birkaç defa okuyacağım bir inceleme yazısı, emeğine sağlık Asya.


Bütün diğer sanatlar gibi sinemanın da kendine özgü şiirsel bir anlamı, kendine özgü bir yazgısı olduğunu söyleyen şiirsel sinemanın öncüsü Tarkovski için sinema; hayatın özgül bir parçasını, dünyanın henüz kavranamamış bir boyutunu yansıtmak üzere doğmuştur. Sinema sanatının şiirsel özünün, gerçek akışını hiç bozmadan hayatı gözlemleyebilme yeteneğinde yattığını düşünen Tarkovski'ye göre, insan hayatının öyle yanları vardır ki bunlar ancak şiirsel araçların yardımıyla oldukları gibi yansıtılabilirler. 4 Nisan 1932'de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nde, Zavrazhye'de doğan Andrey Tarkovski; film yönetmeni, yazar ve aktördür. Ünlü şair Arseniy Tarkovski ile aktris Maria Ivanovna'nın oğlu olan yönetmenin çocukluğunun büyük bir kısmı Moskova'da geçmiştir. Tarkovski henüz çocukken başlayan II. Dünya Savaşı, orduya katılan babası Arseniy Tarkovski'nin savaştan tek kolunu kaybetmiş bir halde dönmesi, ardından annesiyle boşanmaları, Tarkovski'nin çocukluk ve gençlik yıllarında derin izler bırakmıştır. Müzik ve Arapça eğitimi alan Tarkovski, daha sonra Moskova Devlet Sinema Enstitüsüne girerek Sovyet sinemasının ünlü yönetmeni Michail Ilych Romm'un öğrencisi olmuştur. Enstitüdeki yetersiz ekipmanlar nedeniyle, çalışmalarını takım halinde sürdürdükleri okul yıllarında ilk yönetmenlik denemesini Konsantre (1958) isimli filmle yapmış ve Ernest Hemingway uyarlaması olan Katiller (1958) isimli filme imza atmıştır. Enstitüyü bitirmek için çektiği Silindir ve Keman (1960) isimli 45 dakikalık tez filmi ise gelecek filmleri için bir kapı aralamıştır. Tarkovski, Moskova Devlet Sinema Enstitüsünden mezun olmasının ardından, çektiği ilk uzun metrajlı filmi olan İvan'ın Çocukluğu (1962) ile uluslararası alanda adını duyurmuş ve Venedik Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü almıştır. Vladimir Bogomolov'un İvan isimli öyküsünden uyarlanan film, Tarkovski'nin çocukluğunda önemli bir yer kaplayan II. Dünya Savaşı yıllarında geçmektedir. Filmin ana karakteri İvan, savaşta annesi ile kız kardeşini kaybetmiştir. Korkunç sahnelere şahit olan, intikam duygusuyla casusluğa başlamış, savaşın tam ortasında kalan bir çocuğu izlediğimiz filmde, savaş ve çocuk zıtlığına bir antitez üretilmektedir. İnsanın kendini arayışı ve dünya dışında var olabilmesi üzerine felsefi sorgulamalardan oluşan diyaloglara sahip Solaris (1972) ise hakikat ve sinemanın varlığı üzerine bir başyapıttır. Stanislav Lem'in bilim kurgu romanından uyarladığı bu filmi en başarısız filmi olarak nitelendiren Tarkovski, bunun sebebini bilim kurgu bağlantısını bertaraf edememiş olmasına yormuştur. Neyin gerçek neyin sanrı olduğunun muğlak olduğu bu filmde, insanlığın amacının evreni ele geçirmek değil, insanlık için daha geniş sınırlara sahip bir yaşam alanına sahip olmak olduğu fikri hakimdir. Tarkovski'nin hayatından, anılarından, hayallerinden izler taşıyan Ayna (1975), diğer filmlerinden ayrı olarak baskın otobiyografik özelliklere sahip bir filmdir. Ayna filmi ile zamanı mühürleyen Tarkovski, bir fotoğraf karesi gibi kendini sonsuz kılmıştır. Ayna, ölen bir adamın vicdanıyla yüzleşmesinin hikayesidir. Bu hikayede Tarkovski bazen çocukluk anılarıyla karşılaşır, bazen ona ayna olan, babasının şiirleriyle. Tarkovski kendini göstermese de hikayenin merkezindedir. Yalnızca hissederek algılayabileceklerimizi, imgeler ve seslerle somutlaştıran Ayna, zamansal ve mekansal algının iç içe geçtiği bir zihin yansımasıdır. Tarkovski'nin şiirsel sinemasının en güzel örneği olan bu film, pek çok resmi otorite tarafından yasaklanması gereken bir film olarak görülmüştür. Bir diğer film, Stalker adı ile bilinen İz Sürücü (1979); en gizli isteklerini yerine getiren bir odayı hedefleyen insanların, 'bölge' adı verilen gizemli bir yere yaptıkları yolculuğa odaklanmaktadır. Arkadiy ve Boris Strugatsky'nin Uzayda Piknik isimli kitabından sinemaya uyarlanan filmde, inanç ve bilim çatışması ile bir modernite eleştirisi görülmektedir. İnsanlığın ruhuna seslenen Kurban (1986) ise Tarkovski'nin son filmidir. Kurban'ın kahramanı, en büyük idealleri uğruna kendini kurban edebilecek güçte bir insandır. Filmin Cannes Film Festivali'nde gösterilmesinin ardından, aynı yılın sonunda Tarkovski, akciğer kanserinden hayatını kaybetmiştir. Sinemanın ne olduğunu mühürlenmiş zaman düşüncesi ile kavradığını söyleyen Tarkovski; filmleriyle zamanı, hisleri, anıları mühürlemiştir. Tarkovski sinemanın hayata olabildiğince yakın olmasını istemiş, çünkü başka türlü hayatın asıl güzelliklerini algılayamayacağımıza inanmıştır. Film, hayatın dolaysız gözleminden doğar ve bu Tarkovski için filmsel şiirin en doğru yoludur. Tarkovski, Andrey. Mühürlenmiş Zaman. Çev. Füsun Ant. İstanbul: Agora Kitaplığı, 2008. Gianvito, John. Şiirsel Sinema-Andrey Tarkovski. Çev. Ebru Kılıç. İstanbul: Agora Kitaplığı, 2009. Turplu, Fatih. Andrey Tarkovski'nin Hayatı ve Sanatı Üzerine. Aylık Dergisi. Web. 1 Haziran 2009. Oldukça güzel betimlenmiş, bilgilendirici bir yazı olmuş. Emeğine sağlık.


Anime kelimesi aşina olduğumuz animasyon kelimesinden gelmektedir. Japonca'da 'animasyonlu karikatür' anlamına gelen kelimenin basitleştirilmiş hali olarak kullandığımız anime kelimesi son yıllarda sıkça duyduğumuz bir tabir haline geldi. Genel olarak Japon yapımları için bu tabir kullanılsa da aslında izleyicisine göre ülkesi fark etmeksizin meydana gelen animasyon film ve dizilerini tanımlamakta kullanılır. Tarihi 1900'lü yıllara dayanan anime yapımları, Japon sanatçıların o zaman var olan Batı animasyonundan etkilenerek ortaya çıkarttığı düşünülmektedir. Zamanın şartları ve yaşanan olaylardan dolayı yayınlanmaya başlanan anime yapımları halk için büyük önem arz ederek popüler hale gelmeye başladı. Belli mesajlar verme amacıyla ortaya çıkan bu yapımlar ilerleyen yıllarla birlikte dünyada büyük ses getirmeye başladı. Günümüz manga ve animenin babası olarak kabul edilen Osamu Tezuka, hazırlamış olduğu Astro Boy ile büyük başarılar elde etti. Osamu Tezuka'nın bu başarısı ile anime dünyası varlığını ve etkinliğini oluşturma başladı. İlerleyen teknoloji ve gelişimlerle beraber adını dünya çapında duyurmaya başlayan animeler birçok farklı konuları ele alarak günümüzde her yaştan izleyiciye hitap etmesiyle beraber öne çıkan bir kültür haline geldi. Anime dünyasından söz ederken mangalara yer vermemek elbette olmazdı. Farklı terimleri olan animelerin temel yapılarından biri de mangadır. Animelerin temeli olarak görülen mangalar için Japon çizgi romanı adını kullanabiliriz. Animelerin kaynağı olarak görülen mangaların çizimleri animeye nazaran daha abartılı ve dikkat çekicidir. Manga çizen kişiler Mangaka olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca bununla birlikte Uzak Doğu'da yer alan diğer ülkelerinin de manga tarzında çizgi romanları bulunmaktadır. Çin, Hong Kong, Tayvan yapımı çizgi romanlara Manhua, Kore yapımı çizgi romanlar Manhwa ve basımı olmayan sadece dijital ortamlarda okunabilen Kore yapımı renkli çizgi romanlar ise Webtoon olarak adlandırılır. Mangalar çeşitliliği bakımından animeler için önemli birçok kaynağı oluşturuyor. Bazen çizimleriyle animenin önüne geçtiği zamanlar bile olmaktadır. Mangalar bir hikayeyi okumanın zevkini size yaşatırken, uyarlama animeler bu renkli dünyayı dizi veya film formatında izleme seçeneği sunuyor. Animeyi çizgi filmlerden ayıran en büyük fark ise her yaştan kişilere hitap etmesidir. Geniş bir konu hakimiyeti olan animelerin işlediği hikaye ve çizimleri bakımından çizgi filmlerden ayrılmasının yanında Japon çizgi filmi demek de yanlış değildir. Animeleri şu an ki yapımları bakımından ele alacak olursak eğer, bizlere anime dizi ve anime film olarak iki farklı izleme seçeneği sunuluyor. Anime dizileri 23-27 dakika arasında değişen, kimisi 10-12 kimisi 1000 bölüme ulaşmış ve yıllardır devam eden yapımlardır. İçinde çok farklı terimleri barındıran animeler kategori olarak farklı yaş ve cinsiyete göre ayrılmıştır. Aslında genel olarak konuları ele alındığında çoğu yapım her kategoriden izleyiciye hitap eder. Farklı konuları ele almasıyla birlikte konu sınırlamasının olmadığı ve karakterleri belli sınırlara bağlı olmadan ortaya çıkan çok farklı hikayeler ve evrenler vardır. Ele alınan manga hikayesinin yanında dizilerin oluşmasında anime stüdyoları, seslendirmeler ve müzikler öne çıkmaktadır. Animasyon filmlerin karşılığı olarak ele alabileceğimiz anime yapımları, dizilere nazaran daha uzun süreli olarak ortalama bir film süresindedir. 1980 yıllarda Stüdyo Ghibili ile büyük çıkış yapan Hayao Miyazaki dünyada adından söz ettirmeye başlamıştır. Yönetmenin yapımları anime dünyasının baş yapıtları arasında gösterilirken bu alanda farklı birçok sanatçı da yer almaktadır. Miyazaki tüm dünyada farklı hikayeleri ele alan filmleriyle kültürünün en güzel örneklerini verirken alanında başarısıyla birlikte birçok ödülün de sahibi olmuştur. Studio Ghibli, ile beraber Gainax, Madhouse, Production I. G, Sunrise ve Toei Animation gibi daha birçok yapım stüdyosu bulunmaktadır. Bunun yanında benzersiz yapımlarıyla Isao Takahata, Satoshi Kon, Mamoru Hosoda, Makoto Shinkai ve daha birçok isim bu alanda öne çıkmaktadır. Japonya'da büyük önem arz eden animeler, dünyaya açılarak her kıtadan izleyiciye sahip olan bu kültürü oluşturmuştur. Öyle ki anime dünyası ve karakterlerini günlük hayata uyarlanmaya başlamıştır. Japonya da farklı yapımlara özel kutlama ve anma günleri oluşturulmuştur. Özellikle son zamanlarda bu kültürün öne çıkmasıyla beraber farklı alanlarda ilham kaynağı olmaya devam etmektedir. Günlük hayatta da birçok yerde karşımıza çıkmaktadır. Animeler de yer alan yemeklerin, eşyaların, karakterlerin hatta fikirlerin önemi izleyici için değişmez yerler oluşturuyor. Öyle ki anime dünyasında Otaku şeklinde bir terim bulunmaktadır. Otaku terimi hayatını animelere adamış kişi anlamına gelmektedir. Özellikle de anime memleketi Japonya'dan çıkan bir kelime olduğu için günümüzde sadece otaku denir. Anime dünyası, giriş yapıldıktan sonra farklı hikaye ve karakterlerde kendini bulmanın yanında hayal gücünün en zirvelerini yaşamaya olanak sağlıyor. Geniş konu aralığı ve bunu kullanımıyla ortaya çıkan yapımlar bir çizgi film niteliğinde değil de adeta yeni bir dünyanın kapılarını aralıyormuş hissi uyandırıyor. Günümüz dizileri bakımından süre sıkıntısı olmadan çizgi film olarak da adlandıramayacağımız bu yapımlar herkese hitap etmesiyle kendine farklı bir alan oluşturuyor. Farklı konuları birbiriyle harmanlayan, çizimlerin ötesini bize sunan ve seslendirmenlerin profesyonelliğiyle ortaya çıkan bu yapımlar hayal gücü ve evrenin bir sınırı olmadığını bize gösterir niteliğinde. Her geçen gün ilerlemeye devam ederken bu sektörde herkes kendine ait bir bir hikaye buluyor. Farklı dünyalar gören izleyici daha fazlasını görmek ve yaşamak için yeni yapımlar arayışına giriyor. Bundan daha fazla ne olabilir ki derken yeni animelerle sektör kendini geliştirmeye devam ediyor. Bizler de izleyici olarak farklı evrenlerde yaşamanın verdiği mutluluğu yaşamaya devam ediyoruz. Anime dünyasının sınırsızlığıyla daha fazla yapım yer almaya başlıyor listelerimizde. Anime dünyasında bir sabah uyandığınızda kendinizi farklı bir bedende, farklı bir evrende, farklı bir yaşamda var olmaya ya da gökten düşen bir defterle insanüstü olaylar yaşamaya başlarsınız. Kendinizi ansızın bir ninja savaşında, denizlerin korsanı olarak, birilerini kurtarmak için zamanda yolculuk ederken, ölümcül bir virüs yayılırken, dünyanın sonuna neden olurken, kötü ruhları kovarken ya da kitaplarda okuduğumuz doğa üstü birçok olayı yaşarken bulabilirsiniz. Eğer bu konular size hitap etmiyorsa, yaşamdan kesitler ile günlük yaşamdan olayları içeren yapımlara bir şans verebilirsiniz. Belli yaş aralıklarına göre düzenlenen animelerde her türden konuya yer verilir. Genel olarak izlediğimiz dizi ve film yapımlarının aksine farklı bir dünya arayışındaysanız ve animasyon yapımlar da size uymuyorsa, bir şans vermekten pişman olmayacağınız bu dünyaya giriş yapabilirsiniz. Zamanla konuların sınırsızlığı ve evreninin büyüklüğü içerisinde kendi dünyanızı şekillendireceğiniz sadece size özel bir alanınızın olmasına olanak sağlayacaktır. Anime dünyasının en güzel özelliklerinden biri de müzikleridir. Bazen bir hikayeye özel olarak yapılan bu şarkılar hikayeleri hissettirmesiyle birlikte izleme keyfinin hakkını veriyor.


Sanat dünyasında öne çıkan birçok isim vardır, ancak bazıları eserleriyle kalmayıp, aynı zamanda sanatın sınırlarını zorlayan yaklaşımlarıyla da iz bırakır. Bu yazımızda özgün dokuma eserleri ve sanata getirdiği yenilikçi yaklaşımıyla özel bir isimden, Anni Albers'ten bahsedeceğiz. 20. yüzyılın en önemli tekstil sanatçılarından biri olan Anni Albers, 1899 yılında Berlin'de dünyaya geldi. Sanatçı; sanat kariyerine resimle başlasa da, 1922 yılında sanat ve el sanatlarının birleştiği ve yeni bir çağdaş tasarım anlayışının geliştirildiği önemli bir sanat akımı olan Bauhaus okulunda tekstil tasarımına yöneldi. Attığı bu adım hayatının dönüm noktası oldu. Sanat ve zanaat arasındaki ayrımı ortadan kaldıran Bauhaus okulunda dokumacılık sanatına olan ilgisini keşfeden Albers, dokumacılık alanında kendine has bir tarz geliştirebilmek, özgün çalışmalar üretebilmek için kolları sıvadı. Ünlü tekstil tasarımcısı Anni Albers, sanatında baskın olarak geleneksel dokuma tekniklerini kullanmayı seçmiş olsa da, bununla kalmayıp renklerle malzemelerin birbirleriyle etkileşimini keşfe çıktı. Tasarımcı, tarih öncesi Güney Amerika sanatı ve tekstiline olan ilgisiyle kendi sanat anlayışını harmanladı. Desen, doku ve renk arasındaki uyumlu ilişkiyi derinlemesine araştırıp dokusallığa vurgu yapan kumaş tasarımları yaparak dokuma sanatında benzerine rastlanmamış eserler verdi. Eğitim aldığı Bauhaus'un felsefesiyle paralel ilerleyerek dokumacılığı sadece bir zanaat değil, bir sanat formu olarak kabul etti ve sanatını mümkün olan en iyi şekilde icra etti. Görsel olarak son derece çarpıcı olan eserlerinde geometrik şekillere ve soyut kompozisyonlara yer verdi. Kullandığı desenler, renkler ve teknikler harmoni içerisinde; dinamik ve hareketli bir görsel şölen tadındaydı. Kendisi gibi sanatçı olan ve aynı zamanda Bauhaus Sanat Okulu'nda öğretmenlik yapan eşi Josef Albers da sanat dünyasına geometrik şekiller ve renklerle idrakta farklılığa sebep olmayı amaçlayan eserler armağan etti. İç içe geçmiş dört adet sarı kareden oluşan Kare'ye Saygı eseriyle birbirinden farklı sarı tonlarıyla, farklı boya uygulanışlarıyla ve optik yanılsama teknikleriyle benzersiz bir iş çıkardı. Sanatçı duvar asması eserlerinde, geleneksel dokuma teknikleriyle yenilikçi ve deneysel yaklaşımlarını sentezleyip, dokuma sanatına soyut ve modern bir boyut kazandırdı. Desenlerde simetrik motifler, kontrast ve son derece canlı renkler tercih ederek güçlü bir kompozisyon yarattı. Dini motiflerin ve sembollerin kullanıldığı bu dokuma koleksiyonunda, Albers sanata karşı genel tutumunu değiştirmeden; yine özenle seçilmiş renklere, geometrik şekillere yer verdi. Six Prayers eserleriyle, kendi içinde bölünse de temelde dinin evrensel oluşunu ve insanların ortak arayışını vurgulamayı amaçladı. Eserlerinde renk ve desen üzerinde fazlasıyla duran Anni Albers, bu eserinde hareketi ve enerjiyi simgeleyen sarmal deseniyle duygusal bir etki yaratmasını amaçladığı kırmızı rengini bir araya getirdi. Dokuma tekniğiyle yapılan bu eserinde renklerle desenlerin etkileşimini gözlemlemeyi hedefledi. Tekstil sanatçısı, eski yazıların formunu ve sembollerini kendi dokuma teknikleriyle ve yaratıcılığıyla harmanlayıp geçmişin yazılı kültürel mirasını Ancient Writing dokuma serisinde canlandırdı. Sanatçı ne eski yazıların anlamlarını ne de orijinal metinleri taklit etti; bunun yerine yalnızca formlarını ve karakteristik özelliklerini dokuma desenlerine dönüştürdü. Sanatçı kimliğiyle son derece başarılı olan Anni Albers, bununla kalmayıp deneysel bir sanat eğitimi vermesiyle bilinen Black Mountain College'da öğretmenlik yaptı. Albers, öğretmenlik yaptığı süre boyunca öğrencilerine uzmanı olduğu dokuma sanatının yanı sıra sanatsal düşünme, sanat tarihi ve tasarım prensipleri konusunda dersler verdi. Sanatçının bünyesinde çalıştığı okulla örtüşen eğitim anlayışı sayesinde öğrencilere yaratıcı düşünme kabiliyetlerini güçlendirme ve teknik becerilerini geliştirme fırsatı sunuldu. Sanatında sınırları zorlaması ve yaratıcılığıyla, geleceğin dokuma sanatçılarına ilham kaynağı oldu. Bilgilerini daha büyük kitlelere aktarmak isteyen sanatçı bir de kitap kaleme aldı. On Weaving adlı kitabında bilgileri ve kişisel deneyimleri üzerinden dokuma tekniklerini, sürecini, malzemeleri ve desenleri anlatıp; dokuma sanatının tarihçesi ve önemine de değindi. Bu kitap sanat öğrencileri, tasarımcılar ve sanatseverler için bir armağan niteliğindeydi. İplikleri, malzemeleri ve desenleri ustalıkla birleştirip ortaya çıkardığı eserlerinde hayal gücünün sınırlarını zorlayan Anni Albers, tekstil dünyasının renkli ve doku dolu dünyasına kapı açtı. Bir sanatçı olarak büyük işlere ve başarılara imza atmakla kalmayıp, seneler içinde elde ettiği deneyimlerini ve bilgilerini paylaşarak çoğaltmak adına girişimlerde bulundu. Sanatseverlere dokuma sanatının büyülü dünyasını keşfetmeleri için yol gösterici bir figür oldu. Sanat dünyasına renk katan Anni Albers, büyülü dokumalarıyla hala kalpleri çalmaya devam etmektedir. Eserleri düzenli olarak müzelerde sergilenmektedir.


Antakya, dünyada birçok medeniyete ev sahipliği yapmasıyla ve aynı zamanda stratejik konumuyla dünya tarihine yön veren önemli şehirlerden biri. Makedonya Kralı Büyük İskender'in komutanlarından Selevkos I. Nikator'un, Antakya'yı M. Ö. 300 yılında kurduğu biliniyor. M. Ö. 64 yılında Antakya'nın Roma İmparatorluğu'nun hakimiyetine girmesiyle Roma dünyasının sosyal, idari ve ekonomik yapısı Antakya'nın şehir yaşamında önemli bir etkiye sahip oluyor. Havari Barnabas, Pavlos ve Petrus'un Antakya'ya gelerek putperest Roma halkını Hıristiyanlığa davet etmesi de Antakya'nın tarihsel arkaplanında yaşanan önemli olaylardan bir tanesi. Zira bu olaydan sonra Antakya'da yaşayan halk, putperestliği bırakarak İsa'nın öğretisini kabul eden büyük bir topluluğa evrilmiş. Hatta ilginçtir ki İsa'ya inanan bu topluluğa ilk kez Antakya'da Hıristiyan adı verilmiş. Roma İmparatorluğu'nun dört büyük şehrini ziyaret eden havariler, bu dört şehir 'de ilk kiliseleri kurdular. Daha sonraki yıllarda bu dört şehir patriklik merkezi ilan edildi. M. S. 35-50 yılları arasında Roma İmparatorluğu'nun dört büyük ve etkili şehrinden biri olan Antakya, günümüzde de kültürel ve turistik açıdan etkileyiciliğini sürdürmekte. Ezan, çan, hazan seslerinin birlikte ve barış içerisinde yükseldiği Antakya, Asi Nehri'nin iki yanına yayılan, adeta bir medeniyetler mozaiği ve bu açıdan da dikkatleri çekiyor. Tarihi dokusu, medeniyetlerin buluşma noktası, birbirinden lezzetli yemekleri, sahip olduğu değerleriyle Antakya eşine az rastlanır şehirlerden bir tanesi. Bu özelliklere şehrin mimarisini de eklemek gerekir. Antakya mimarisi, 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren, kent kültürünün temeli olan Helen, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı kültüründen esinlenerek yeniden yapılanma sürecine girmiş. Ve coğrafi koşulları da işin içine kattığımızda günümüz Antakya mimarisine Akdeniz esintilerinin yansıması kaçılmaz bir gerçek haline geliyor. Arap ve Fransız mimarisinin de hakimiyet sürdüğü ve ziyaretçilerin etkisi altında kaldığı birbirinden dikkat çekici yapılara da ev sahipliği yapan bu şehirde ismini anmadan geçilmemesi gereken bir de mimar var. Adı Vilyam Azaroğlu. Vilyam Azaroğlu, Antakya'da yaptığı apartmanlarla, villalarla, otel ve dini yapılarla adından söz ettirmiş bir mimar. 1960'lardan başlayarak, 1990 yılarına kadar devam eden Vilyam Azaroğlu ekolü, Antakya'daki kentsel dönüşümün simge isimlerindendir. 1927 yılında Antakya'da, günümüzde Katolik kilisesi olarak kullanılan evde doğmuş Azaroğlu. Yedi yaşına geldiğinde, Antakya henüz Fransız mandası altındayken ve Suriye'ye bağlı iken, Fransız Kapusen rahiplerinin okulu olan, St. Pol ve St. Pieere İlkokulu'na başlamış. Bu okulda eğitim dili Fransızca ve Arapçaydı, okul o zamanın şartlarına göre oldukça modern bir uygulamaya sahipti. Sinema salonu, kütüphane ve sosyal faaliyetlerin sergilenebileceği yapıların okul içerisinde yer aldığı biliniyor. Antakya'nın 1939'da Türkiye'ye katılmasının ardından müfredatı değiştirilen okul Gazi Paşa İlkokulu adını alıyor. Vilyam Azaroğu, ilkokul eğitiminin ardından Beyrut'ta yatılı okul olan College Segosse'de eğitimine devam etmiş. Okulun eğitim dili, Antakya'nın genelinde de olduğu gibi Fransızca ve Arapçaydı. Beyrut'da koleji bitirdikten sonra, üniversiteyi okumak üzere Paris'e giden Azaroğlu, Ecole des Beaux-Arts'da Mimarlık Bölümü'ne kaydını yaptırıyor. Daha sonraları şehircilik konusunda bilgi ve deneyimini artırmak üzere İsviçre'ye giderek Fribourg Üniversitesi'nde yüksek lisans eğitimini tamamlayan Azaroğlu, eğitimini tamamladıktan sonra Paris'te çalışmaya başlamış. Heykeltraşlık yeteneği de olan mimar Vilyam Azaroğlu, 1956 yılında Antakya'ya geri dönmüştür. Antakya'ya döndükten sonra şehre mimari alanında birçok yeniliği de getiren Azaroğlu, eşi Siham Huri ile 1967'de Lübnan'da evleniyor. Paris'ten dönerek Antakya'da yaşamaya karar veren Azaroğlu, memleketinde yaptığı çalışmalarla şehrin mimari yapısıyla ilgili birçok ilke imza atmıştır. Antakya'da başta Kışlasaray Mahallesi olmak üzere pek çok apartmanı şehre kazandıran Vilyam Azaroğlu, Antakya'yı apartman tipi konutla tanıştıran ilk mimardır. Şehrin gelişiminde onun ortaya koyduğu tipolojilerin etkisi çok fazladır. Çok katlı binaların yaygınlaşmasıyla birlikte Antakya yeni bir yapı tarzıyla tanışmış ve böylece modern Antakya'nın da temelleri atılmış. Mimar Azaroğlu zamanla Antakya'daki ortaya koyduğu mimarilerde kendine has üslubuyla öne çıkmış. Şehirde 4-5 katlı, geniş balkonlu, ahşap doğramalı, yer yer mozaik desenli binaların birçoğu, mimarın izlerini taşımaktadır. Bu projeler, Akdeniz mimarisinin özelliklerinin modern apartmanlara uyarlanmasının birer canlı kanıtlarıydı. Şehrin en varlıklı kesiminde yer alan ve kullanıldığı malzemelerle dönemin mimari anlamda modasını yansıtan bu binalar, belirli standartların üzerindeydi. Mimar, Hatay'da birçok alanda rastlayabileceğimiz projeleriyle, üretkenliğiyle hafızalara kazınmıştır. Antakya 'daki ilk projesi aile dostları da olan Av. Ahmet Rıza Eryılmaz Bey'in villasıydı. Bu proje Akdeniz mimarisinin tüm özelliklerini taşıyordu. Geniş pencereler ve balkonları, ayrıca bahçesi de olan bu villa için ilk defa alafranga tuvalet kullanmış Azaroğlu. Aynı zamanda bu, Antakya için de bir ilk demekti. Antakya evlerinde avlu geleneğini, tasarladığı bu villadaki çok geniş balkon yapılarıyla sürdürmüştür. Çünkü o avlular sabah kahvaltılarının keyifle yapıldığı, bol köpüklü kahvelerin içildiği, derin sohbetlerin de eksik olmadığı yerler demekti. İlk beş katlı bina, apartmanlarda yer alan ilk asansörler, alafranga tuvalet, fayans gibi yenilikler hep onun eseridir. Bu yeniliklerle birlikte 1960'ların Antakya mimarisi bambaşka bir çehreye bürünür. Onun projelerine sadece Antakya'da da rastlanmaz. İskenderun, Samandağ, Reyhanlı gibi ilçelerde de birbirinden başarılı projelere imza atmış mimar. Okullar, oteller, camiler, apartmanlar, villalar... Onun modern ve yaratıcı zihninden çıkan iki yüze yakın proje olduğu tahmin edilmektedir. Katolik Kilisesi'nin eski binası, Reyhanlı'da, Fatih Muderris adına bir lise ve camii, Samandağ'da Jan ve Suphi Beyluni Lisesi, Antakya'da ilk tarıma dayalı sanayi tesisi olan Hataş'ın projeleri bu projelerden birkaçına verilebilecek örneklerden. Vilyam Azaroğlu her bir projesini büyük bir titizlikle ve önemseyerek oluşturmuştur. Özellikle 1962 yılında yapımı tamamlanan Arsuz Oteli, mimarın titizlikle çalıştığı projelerinden yalnızca bir tanesidir. Türkiye, 1960'ların başında turizm sektörüyle henüz tanışmamışken, Hatay'da turizmin çok canlı olduğu bilinmektedir. O dönemde Orta Doğu ülkelerinden, Lübnan'dan, yazları birkaç aylık konaklamalar şeklinde turistler gelmekteydi. Bunların büyük bir çoğunluğu çok varlıklı ailelerden oluşmaktaydı. Aylık konaklama amacıyla gelen turistleri şehrin kültürüyle tanıştırmak için Arsuz'da bir otel tasarlayan mimar Azaroğlu, hala işletimine devam eden Arsuz Oteli'ni de Hatay'a kazandırmıştır. Bu otel de Akdeniz mimari kültüründen esinlenerek yapılmıştır. Vilyam Azaroğlu tüm bu özverili çalışmalarıyla Antakya'ya mimariden öte bir yaşam tarzı armağan etmiştir. Yaptığı ilkler ve yeniliklerle bir şehrin modernleşme yolunda ilerlemesine neden olmuştur. Geride bıraktığı eserlerle, başarılı birçok işiyle isminden söz ettiren ve bir döneme iz bırakan mimar Vilyam Azaroğlu 2020 yılında aramızdan ayrılmış olsa da anılmaya devam edecektir.


Sözde veya sahte arkeoloji; fantastik, kült ve fantastik arkeoloji isimleriyle de bilinmektedir. Psödoarkeoloji, bildiğimiz arkeoloji biliminden çok farklıdır. Kapsamış olduğu konu, insan geçmişi hakkında veri toplamayı ve analizi reddederek barbarca kanıtlanmamış iddiaları içermektedir. Uzaylıların; piramitlerin ve diğer birçok yapının inşasında yer almaları da bu konu kapsamındadır. Bu yüzden araştırma yaparken Pseudoarkeoloji ve Mısır Piramitleri konusuna rastlamak mümkün. Tam da bu noktada psödoarkeoloji biliminin en bilinen ismi olarak İsviçreli yazar Erich von Daniken karşımıza çıkıyor. İnsanlar, başka gezegenlerde hayat olduğunu ve uzaylıların insanlarla çok uzun yıllar önce tanıştığını savunan bir teori ortaya attılar. İnsanlar ve uzaylıların iletişim halinde bulundukları görüşü, 1960 yıllarında kamuoyunda sık sık tartışılan bir konu bile olmuştu. Erich Von Daniken'in Tanrıların Arabaları kitap serisi, sıkça gündeme düşen UFO haberleri ve 2001: A space Odyssey gibi filmler ortamı daha da kızıştırıyordu. 1969 yılında psödoarkeoloji yazarı olan Erich von Daniken, Tanrıların Arabaları isimli kitabını yayımladı ve bu kitap gündemden düşmeyen Uzaylılar var mı? tartışmalarını alevlendiriyordu. Kitabındaki teori, binlerce yıl öncesinde dünya dışı varlıkların tıpkı bizim şu anki gibi gezegenler arası yolculuklar yapıp dünyamızı ziyaret ettiğini ve burada insanlara kendi teknolojilerini öğreterek antik dinleri etkilediklerini ortaya çıkardı. Daniken, böylelikle antik astronot teorisinin babası olarak biliniyordu. Bu teorileri destekleyen iki tür kanıt vardı. Bunlar; ilk insanların, gökyüzünden bazı zamanlar uzay gemileri ile inen ve bizim dünyamıza ait olmayan bazı varlıkları gördüklerini, gördükleri bu varlıkları da dini metinlerinde, mağara duvarlarında ve uzaylılara benzeyen sanat eserlerinde anlatmaya çalışmışlarıydı. İkinci kanıt ise Mısır Piramitleri ve Stonehenge gibi antik arkeolojik buluntu veya eserlerinde üstün teknoloji ile matematiksel hesapların olduğuydu. Günümüzde de devam eden kazı çalışmaları sonucunda birçok bilgi ve tartışma konusu gün yüzüne çıkıyor. Bulunan bu bilgiler biz insanlara, üzerinde yaşadığımız bu toprak parçasının altında sırlarla dolu bir dünya daha olduğunu gösteriyor. Bazı teorilere göre uzaylılar, binlerce yıl önce dünyamıza gelip burada o dönem yaşamış ve ilk çağ uygarlıklarına bilgi birikimlerini aktarmışlardı. Uzaylılar; birtakım söylentilere göre bilim, teknoloji ve mühendislikte çok geliştikleri için dünyamıza birçok eser ve yapı inşa ettiler. Daniken'in yazmış olduğu bu kitaba baktığımızda dünya dışı varlıklar için öne sürülen savunmaların arkasında ırkçı fikirler olduğunu görebilmek mümkün olacaktır. Yazar, 1979 yılları arasında Tanrıların Ayak İzleri adlı kitabını yayıma aldı. Irkçı söylemlerini büyük bir cesaretle sergilediği kitap da aslında budur. Erich Daniken'in kuramlarından birkaçı, History Channel'daki Antik Uzaylılar gibi programlarda yer alabiliyor. Programın içerisinde fazlasıyla beyaz erkek komplo kuramcılarının, arkeolojik inşaların insan yapımı olup olmadığını sorguladığı ve hasara yol açabilecek sorular sorduğu görülüyor. Programa Ramy Romany gibi Mısırlı isimleri almaları bu durumu az da olsa hafifletmiş gibi. M. Ö. 720 M. S. 375 yılları arasında dünya, Antik Çağ yaşamıştır ve bu süreç yaklaşık 1000 yıl kadar sürmüştür. Antik Çağ insanlık tarihi ile başlamış ve bu dönemde sözlü edebiyat, felsefe, şiir, tiyatro gibi birçok alanda gelişmeler yaşanmıştır. Bu dönem içerisinde ismini hala bildiğimiz birkaç ünlü filozof ve şairler yaşamıştır: Platon, Demokritos, Aristoteles ve Homeros. Bugün hala tartışma konusu olan ve gizemini korumaya devam eden en önemli konulardan birisi: Mısır Piramitleri. Mısırlılar, 4500 yıl önce hükümdarları ve kraliçeleri için bu devasa anıtları inşa ettiler. Bu yapıları inşa etmek günümüz teknolojisiyle bile çok zor. Piramitlerin inşasında kullanılan her bir taşın ağırlığı nerdeyse 2 ton ağırlığındaydı. 20. yüzyılın başlarından itibaren bilim kurgu yazarları, Marslıları ve uzaylıları mühendislik ustaları olarak hayal ettiler. Atlantis'i hedef alan ilk uzaylı kuramları, uzaylı yapılarıyla ilgili düşünceleri ortaya çıkarmış olabilir. Uzaylıların var olduğunun en büyük kanıtı H. G. Wells'in başarılı yazılarının devamında geldi. Wells'in Dünyalar Savaşı kitabından etkilenen bilim kurgu yazarı Garrett P. Serviss, 1898'de Edison'un Mars'ı Fethi adlı kitabı çıkardı. Serviss, Mars'ın devlerinin 2 ton ağırlığındaki bu devasa taşları taşıyarak piramitleri inşa ettiklerini iddia etti. Astronomik konfigürasyonu olan bu piramitlerin, Orion'un kemerindeki yıldızlarla aynı hizaya getirildiği söylenir. Orion Takımyıldızı, Ekvator bölgesinde Orion kuşağı denilen dört tanesi dörtgen, üç tanesi de bu dörtgen içinde eşik bir çizgi üzerine sıralanmış yedi yıldızdan oluşur. Bilim insanları, piramitler hakkında net bir açıklama yapamıyorlar. Bu dönemde kölelik yaygın olduğu ve bulunan bazı insan kalıntılarıyla beraber bu eserlerin yapımında yaklaşık 200 bin insanın çalıştığı düşünülüyor. İşi astronomik kılan da piramidin üstünden geçen meridyenin karaları ve denizleri eşit iki parçaya bölmesi, piramidin dünyanın ağırlık merkezinin tam ortasında bulunması ve yüksekliğinin bir milyarla çarpımının Güneş ile Dünya arasındaki mesafeyi vermesidir. Ant Dağları ile Güney Peru'nun Pasifik Okyanusu kıyıları arasında bulunan 80 kilometrelik bir çölden bahsediyoruz. Bölgede bulunan bu devasa çizgiler, uzun yıllardır arkeologlar için merak konusu. İlk kez 1927 yılında harita uzmanı olan Toribio Mexta ve ekibinin bir keşif uçuşu sırasında keşfedilmiştir. Bu enteresan, geometrik, insan ve hayvana benzeyen figürler bakanları hayrete düşürecek şekildedir. Balina, pelikan, sinekkuşu gibi hayvan figürlerinin yanı sıra o bölgede yaşamayan bir maymun şeklini gösteren çizgiler bile mevcuttu. Teotihuacan, Kolomb öncesi Kuzey Amerika'nın en ünlü kenti olarak bilinmektedir. Bu şehrin Tanrılar Şehri olarak anılmasındaki sebep ise efsaneye göre şehirde insanlıktan önce Tanrıların yaşıyor olduğu düşüncesidir. Meksika'da yer alan bu terk edilmiş antik şehrin neden terk edildiği ve en önemlisi de kim veya kimler tarafından yapıldığı hala bilinmemektedir. Buradaki tapınakların 2000 yıldan uzun bir süre önce inşa edilmiş olduğu düşünülmektedir. En büyük 6 şehirden birisi olan Teotihuacan, İ. Ö. 150'li yıllarda kurulmuş ve terk edilmiştir. Mısır'daki piramitlerle neredeyse pek bir farkı bulunmamaktadır. Gizemini çok büyük ölçüde koruyan bu antik şehir, çoğunlukla arkeolojik kazılarla birlikte az bir bilgi biriktirebilmiştir. Şehrin doğusunu ve batısını ayıran bir ölüler yolu bulunmaktadır. Bir tarafta Güneş, diğer tarafta Ay Piramidi bulunur. Burada yaşayan bir uygarlık olan Aztekler, buranın kutsal bir bölge olduğunu ve Tanrıların burada yaşadıklarını düşünmüşlerdir. Bu yapı da tıpkı piramitlerde olduğu gibi Orion Takımyıldızı'nın yeryüzündeki işaretini temsil ediyor.


Kimisi uğradığı saldırılardan tanır Bergen'i, kimisi ise şarkılarından tanır. Yaşadığı üzücü olayları herkes bilse de kaç kişi Bergen'in başarı hikayesini biliyor? Gelin, Bergen'i daha yakından tanıyalım. 15 Temmuz 1959 yılında Mersin'de yaşayan yedi çocuklu bir aileye yeni bir üye katılır. Sonradan dahil olan bu üye, yıllar sonra Türk müzik tarihinin efsanesi, arabesk müziğinin kraliçesi olacak. Asıl adı Belgin Sarılmışer olan sanatçı, Norveç'in Bergen şehrinden etkilenerek sahne adını belirlemiştir. Anne ve babasının boşanmasının ardından Bergen, annesi Sebahat Çakır ile birlikte 1966 yılında Ankara'ya taşındı. Burada ilkokulu bitirdikten sonra Bergen, küçük yaştan beri müziğe olan ilgisinin de desteği ile Ankara Devlet Konservatuarı Piyano bölümünü birincilikle kazandı. Burada piyano ve viyolonsel eğitimi alırken maddi sıkıntılar nedeniyle eğitimini bırakmak zorunda kaldı. 1976 yılında yaşını büyüterek PTT'de memur olarak işe başlasa da bu dönemde yaşadığı bir aşk hadisesi yüzünden buradaki işini de bırakmak durumunda kaldı. 1979 yılında arkadaşlarıyla eğlenmek için gittiği Ankara Feyman Gece Kulübü'nde, arkadaşlarının isteği üzerine öylesine sahneye çıktı ve Orhan Gencebay'ın Batsın Bu Dünya adlı şarkısını seslendirdi. Ardından Feyman Gece Kulübü'nün sahibi İlhan Feyman tarafından beğenilince, orada çalışması için kendisine teklif geldi. Teklifi kabul edip Feyman Gece Kulübü'nde Grup Lokomotif orkestrası ile birlikte Türk Sanat Müziği, Türk Hafif Müziği ve dönemin modası olan aranjmanlardan oluşan repertuarlarla sahne almaya başladı. 1981 yılında Adanada'ki Kuyubaşı Gazinosu'ndan iş teklifi alan Bergen, burada Halis Serbest ile tanışarak 1982 yılında evlendi. Fakat nikahın sahte olduğunu ve kocasının da aslında evli ve üç çocuk sahibi olduğunu öğrendikten sonra Ankara'ya geri döndü. Kendisine iyi gelen tek ve gerçek aşkı olan müziğe tekrar sarılarak gece kulüplerinde tekrardan sahne almaya başladı. 1979 yılında Ankara Başkent Gazinosu'nda Bülent Ersoy, İbrahim Tatlıses ve Müjde Ar'ın da bulunduğu kadroda uvertür sanatçı olarak sahne almaya başladı. 1982 yılında ise Atlas Plak imzalı ilk long play Şikayetim Var isimli albümünü çıkardı. 1984 yılında İzmir'de sahne aldığı gazino çıkışı asitli bir saldırıya maruz kalan Bergen, burada bir gözünü kaybetti. Uzun bir tedavinin ardından gazino sahibi tarafından çalışması için ikna edilmesinin adından oldukça kısıtlı bir bitçe ile 12 şarkılık Kardeşiz Kader isimli albümüne hazırladı. Bir plak yapımcısının daveti ile 29 Mart 1985 yılında ilk kez İstanbullu müzikseverlerle buluşan Bergen, burada İnsan Severse adlı long play'ini çıkardı. 1986 yılının sonuna doğru çıkardığı Acıların Kadını ile şöhrete kavuştu. Albümde yer alan İbrahim Tatlıses'in de daha önce yorumladığı Dertli Dertli ve Gülümse Biraz adlı şarkıları ile Benim İçin Üzülme, Sen Affetsen Ben Affetmem, Eller Aldı ve Kul Duası başta olmak üzere albümün bütün şarkıları oldukça beğenildi. Acıların Kadını albümünün satılan kaset kopya sayısı 700 bine ulaştı. Albümün bu kadar fazla beğenilmesinin ardından Bergen, plak şirketi tarafından 1987 yılında 1986 yılı Albümü En Çok Satan Arabesk Kadın Sanatçı unvanı ile Altın Plak ve Altın Kaset ile ödüllendirildi. Artık Bergen, saçlarını sağ gözünün üstüne atmasıyla, bazen güneş gözlüklü bazense simli bir göz bandı ve güçlü sesi ile herkesin hafızasında yer edinmişti. Bergen, senaryosunu ve yönetmenliğini Ülkü Erakalın'ın üstlendiği Acıların Kadını filmi ile ilk kez 1987 yılında kamera karşısına geçti. Bu filmde Bergen'e Yalçın Gülhan, Asuman Arsan, Meral Niron, Bora Erdoğan ve Şahin Çelik'ten oluşan oyuncu kadrosu eşlik etti. Toplamda 10 şarkıcıdan ve 13 şarkıdan oluşan Süper Karışık adlı albümde Bergen, Mecburum ve Böyle Kadere Darılmazmıyım şarkıları ile yer aldı. 1988 yılında ise Selami Şahin, Özer Şenay ve Cengiz Tekin'in yönetmeliklerinde sırasıyla Onu da yak Tanrım, Sevgimin Bedeli ve İstemiyorum adlı albümlerini çıkardı. 1989 yılında, vefatından önceki son albümü olan Yıllar Affetmezi müzikseverlerin beğenisine sundu. Oldukça yoğun bir ilgi ile karşılaşan albümünün tanıtım turnelerine başlayan Bergen, 1989 yılında 14 Ağustos'u 15 Ağustos'a bağlayan gece, Adana'nın Pozantı ilçesinde boşandığı eşi Halis Serbest tarafından kurşunlanarak öldürüldü. Sanatçının cenazesi, memleketi Mersin'e defnedildi. Yurt içi ve yurt dışında konserler veren sanatçı, kısa ömrüne 5 long play, 11 kaset, 129 şarkı ve bir film sığdırmayı başardı. Farklı ve güçlü sesiyle arabesk dünyasında iz bırakan Bergen'in vefatının ardından, 1990 yılında Giden Gençliğim adlı albümü yayımlandı ve albüm, çıktığı gün tükendi. Pek çok arabesk ve nostalji konseptli albümlerin yanı sıra Bergen'in şarkıları Ceylan Ertem, Ebru Yaşar, Emrah, Funda Arar, Muazzez Ersoy ve Işın Karaca tarafından da yorumlandı. Yönetmenliğini Mehmet Binay ve M. Caner Alpen'in üstlendiği, 4 Mart 2022 tarihinde vizyona giren oldukça beğenilen Bergen filminin ardından 8 Mart Dünya Kadınlar Günü'ne özel Bergen Saygı Albümü yayımlandı. Bergen filmi ile ilgili inceleme yazımızı henüz okumadıysanız buraya tıklayarak yazıya ulaşabilirsiniz! Bade Derinöz, Ceylan Ertem, Derya Uluğ, Feride Hilal Akın, Gülşen, Jehan Barbur, Melek Mosso ve Melike Şahin. Albümde yer alan sanatçıların tamamının gönüllü olarak katıldığı albüm çalışmasından elde edilecek gelir, Bergen'in ailesinin kararı ile Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'na bağışlanacak. Şimdi hep beraber albümde yer alan şarkılara bir göz atalım. - sabah. com - Anadolu Ajansı Müzik Dünyasının Acılı Kadını: Bergen (Erişim Tarihi 07.03.2022) - yeterkibirmuzikolsun Acıların Kadını (1. Bölüm) (Erişim Tarihi 07.03.2022)


Athena, insanların yaptığı sanat işlerinin koruyucusuydu. Kendisi yalnızca koruyucu değil, ince nakış işlemeleri konusunda da oldukça başarılıydı. Athena'nın bu yeteneği birçok kişiyi etkilese de böylesine bir özelliğe sahip tek kişi o değildi. Dokumacı bir anne ile çoban bir babanın kızı olduğu bilinen Arakne, babasından kumaş boyama; annesinden ise dokuma yeteneğini almıştı. Arakne'nin sahip olduğu bu hünerlerle birlikte ortaya dillere destan bir dokuma işi çıkıyordu. Öyle ki zamanla bu yeteneği, Athena'nınkinden bile çok daha iyi olarak görülmeye başlandı. Arakne'nin hikayesine farklı anlatılarda rastlasak da biz bu yazımızda Ovid versiyonuna değineceğiz. Arakne'nin herkese oranla çok büyük bir dokuma yeteneği vardı. Bu konuda öyle başarılıydı ki ormanda gergef işlerken orman perileri dahi onu izlemek için gelirlerdi. Arakne bu yeteneğinin farkındaydı ve bunda Athena'dan daha iyi olduğunu söylemeye bile başlamıştı. Durum böyleyken ortalıkta Athena'dan daha iyi olduğuna dair iddialar dolaşmaya başladı. Tanrıça tüm bunları duydu ve oldukça sinirlendi. Athena, duruma müdahale etmek için bir yaşlı kadın kılığına girerek Arakne'yi tanrıları kızdırmaması için uyarmaya gitti. Arakne ise buna aldırış etmeyerek Athena'dan daha güzel dokuduğunu ısrarla dile getirmeye devam etti. Eğer bir yarışma olsaydı kesinlikle Athena'dan daha iyi dokuyacağı konusunda da son derece iddialıydı. Athena buna daha fazla dayanamadı ve büründüğü yaşlı kadın kılığından çıkarak yarışma teklifini kabul etti. Böylelikle Athena ve Arakne, kendi dokuma hünerlerini yarıştırmaya başladı. Athena, Atina kentine adını verdiği ve Poseidon'ı yendiği savaşın bir sahnesini dokudu; Arakne ise Zeus hakkında bir dokuma yaptı. Yarışma sonucunda Arakne'nin dokuması büyük bir ilgi gördü. Athena bu durumda Arakne'nin seçtiği konunun ve kızın dokumasının kusursuz olduğunu kabul etti ancak sinirlendiği aşikardı. Tanrıça artık daha fazla dayanamayacağını anladı ve Arakne'ye saldırarak dokumasını mahvetti. Arakne karşısında Athena'nın olduğunu fark edince içini bir korku kapladı. Oradan kaçan genç kız bu duruma dayanamayıp intihar etti. Daha sonra Athena, Arakne'ye acıdı ve onu bir örümcek silüetinde yeniden hayata getirdi. Örümceğin ağ örme yeteneğini bu sayede Arakne'den aldığına inanılır. Bir örümcek bedeninde tekrar hayat bulan Arakne, Athena'yı ve çocuklarını asla rahat bırakmayacağını söyleyerek tanrıçayı lanetledi. İşte bu yüzden Athena melezleri örümceklerden çok korkardı. Örümcek kadının hikayesi böyleyken günümüzde yaygın olarak görülen fobilerden örümcek korkusu fobisine, Araknofobi veya Yunancada örümcek korkusu anlamına gelen Araknofobya denilmektedir. Sabahın erken saatlerinde çiy damlalarıyla kaplı çok boyutlu bir örümcek ağı hayal edin. Ve her çiy damlası diğer tüm çiy damlalarının yansımasını içerir. Ve yansıyan her çiy damlasında, diğer tüm çiy damlalarının yansımaları o yansımada. Ve yani ad infinitum. Bu, Budist'in bir görüntüdeki evren anlayışıdır. Athena Efsaneleri: Arachne. Mitolojik Sayfalar, 11 Ağustos 2017, http://mitolojiksayfalar. blogspot. com/2017/08/athena-efsaneleri-arachne. html. 24 Temmuz 2022 tarihinde erişildi. Örümceklerin kültürel tasviri. Stringfixer, https://stringfixer. com/tr/Cultural_depictions_of_spiders. 24 Temmuz 2022 tarihinde erişildi. Watts, Alan. Alan Watts Podcast Orta Yolun İzlenmesi #3. SimpleTouch, 31 Ağustos 2008, https://www. simpletouchsoftware. com/podcasts/alanwattsapp/. 24 Temmuz 2022 tarihinde erişildi. Jasgalsaikhan, Bolor. Greek Mythological Creatures That Combine Female Beauty and Beastly Ugliness. DailyArt, 18 Mayıs 2022, https://www. dailyartmagazine. com/greek-mythological-creatures/. 24 Temmuz 2022 tarihinde erişildi.


Bu yıl dünya prömiyerini yaptığı 79. Venedik Film Festivali'nden iki ödülle dönen, 80. Altın Küre Film Ödülleri'nde ve 95. Oscar Ödülleri'nde En İyi Uluslararası Film dalında Arjantin'in adayı olarak yarışan Arjantin, 1985; sadece Arjantin için değil dünya tarihi için de utanç verici olan 76 Darbesi'nin sonrasında gelişen sivil yargı sürecine odaklanıyor. Santiago Mitre tarafından yazılıp yönetilen filmin başrolünü Arjantin sinemasının tanıdık siması Ricardo Darin üstlenirken Darin'e filmde Alejandra Flechner, Juan Pedro Lanzani gibi isimler eşlik ediyor. Film, son derece hassas ve dikenli bir mevzuyu olabilecek en doğru bakış açısı ile anlatmayı başarıyor. Arjantin, 1985 filmi; Arjantin'in yakın geçmişinin en kanlı ve karanlık dönemlerinden olan, binlerce faili meçhul cinayetin yaşandığı, işkencenin ve baskının hüküm sürdüğü 1976 Darbesi sonrası gelişen yargı sürecini, davanın savcısı olan Julio Cesar Strassera'yı merkeze alarak anlatıyor. Arjantin'in politik geçmişi hakkında bilgi sahibi olmadan da filmi keyifle izlemek mümkün fakat filmi daha iyi çözümleyebilmek için 76 Darbesi hakkında genel hatlarıyla bilgi sahibi olmakta fayda var. Askeri darbe denildiğinde akla gelen ilk coğrafya Latin Amerika'dır. Amerika'nın desteği ve örgütlemesi ile ortaya çıkan ve Condor Operasyonu olarak da bilinen plan, Latin Amerika'daki sağ diktatörlükler aracılığıyla Sovyetlerin etkisindeki Komünist fikirlerinin yayılmasını önlemeye çalışmıştır. Gizli yürütülen bu operasyon çerçevesinde CIA desteğiyle, Latin Amerika genelinde darbe, işkence, cinayet, şiddet ve baskı kol gezmiştir. Arjantin askeri darbesine zemin hazırlayan ortamı da Amerika destekli Condor Operasyonu yaratmıştır. Arjantin'de 1976 yılında askeri cunta yönetimi devralmış ve 1983'e kadar sürecek yedi yıllık sürede kan donduran işkencelere, cinayetlere ve zorbalıklara imza atmıştır. İnsan hakları örgütlerinin belirttiğine göre bu dönemde 30 binin üzerinde insan öldürülmüş ve ortadan kaybolmuştur. Kirli Savaş Dönemi olarak da bilinen bu dönemin devlet başkanı Jorge Rafael Videla, insanlık dışı uygulamalarla özellikle Marksist kesimi hedef alarak ülkeyi toplu bir kıyıma sürüklemiştir. Yedi yıllık diktatörlük döneminde birçok öğrenci, gerilla, solcu, entelektüel ve sivil toplum örgütü üyesi çoğu zaman sebepsizce işkence görmüş, öldürülmüş ve ortadan kaybolmuştur. Bu dönemde Arjantin'de tutukluları kanıtsız bir biçimde ortadan kaldırmak için ölüm uçuşları düzenlenmiş ve öldürülen insanların cesetleri uçaklarla denize atılmıştır. Bu zaman zarfında yaşanan saymakla bitmeyecek insan hakları ihlalleri arasında tecavüz, bebek hırsızlığı gibi korkunç suçlar da vardır. Tutuklamalarda doğan çocuklar annelerinden alınmış ve hukuksuz yollarla başka yerlerde saklanmıştır. Bu duruma bir tepki olarak Mayıs Meydanı Anneleri olarak bilinen sivil toplum örgütü kurulmuştur. Bu örgüt, çalınan çocukların azımsanamayacak kadar büyük bir kısmını kendilerine en yakın kan bağı olan aile üyesine ulaştırmayı başarmıştır. Ülkemizde ortaya çıkan Cumartesi Anneleri tarihi açıdan Mayıs Meydanı Anneleri'ne dayanmaktadır. 1983 yılında darbe döneminin sona ermesi ve demokratik yönetime geçilmesi ile diktatörlük döneminde işlenen suçların faillerinin yargılanması gündeme gelmiştir. Fakat bu düşünüldüğü kadar kolay olmamıştır çünkü darbe döneminin izleri devam etmektedir. Devletin, ordunun kısacası kamunun her yerinde hala darbe dönemindeki suçların mimarları görev almaktadır. İktidar, cuntanın nefesini ensesinde hissetmektedir. Değişim kolay kolay gerçekleşmeyecektir. Üstelik yargılanacak cuntacılar, kendilerini sadece askeri mahkemenin yargılamasını kabul etmektedir. İktidar, yargıyı askeri mahkemeye bırakmıştır fakat davada hiçbir ilerleme kat edilememiştir. Bu sebeple davayı sivil mahkemenin yürütmesine karar verilmiştir. Darbenin yankısının ülkenin her yerinde varlığını sürdürdüğü bu boğucu politik atmosferde davaya atanan savcı Julio Cesar Strassera, oldukça çetrefilli bir sürecin merkezindedir. Filmin hikayesi de tam olarak bu noktada başlar. Film, Strassera'nın henüz davada savcı konumuna gelmemişken bile ne denli paranoyak bir halde olduğunu anlatan bir sekans ile açılış yapıyor. Bu sekans ile darbenin etkisinin devam ettiğine ve insanların hala korku ortamında yaşadığına işaret ediliyor. Kızının erkek arkadaşının aslında kendisinin peşine düşmüş bir köstebek olduğuna inanan Strassera, henüz yaşı küçük olan oğluna kızını takip ettirip, herhangi bir kanıtı olmaksızın komplo teorileri üretecek kadar kaygılı bir durumdadır. Yaşı küçük olmasına rağmen gündeme şaşırtıcı biçimde hakim olan Strassera'nın oğlu aracılığıyla, dönemin siyasi atmosferinin çocukları bile politikleşmek zorunda bıraktığının altı çizilir. Strassera böylesine huzursuzken darbe döneminde işlenen suçları yargılayacak olan sivil mahkemede savcılık yapmak istemez. Fakat istememesinin tek sebebi kaygılı olması değildir. Strassera, çok da haklı olarak, bu davanın bir tuzak ya da müzakere olma ihtimalinden de şüphelenmektedir. Mevcut hükümet hala cuntadan bağımsız hareket edememektedir. Dava başlasa da kimsenin gerçek manada yargılanmayacağını, bunun göstermelik bir durum ya da tam anlamıyla bir kumpas olabileceğini, günün sonunda kendisine ve ailesine mutlaka bir zarar verileceğini düşünmektedir. Öte yandan adaletin yerini bulmasına dair çılgınca bir istek duymakta ve her şeye rağmen adalet isteyen binlerce yüreğe su serpecek olmanın cazibesine kapılmaktadır. Bir süre bu görevden kaçmaya çalıştıysa çevresinin desteği ile davaya olan inancını yeşertir ve savcı olarak davanın başrolüne yerleşir. Bu andan itibaren tehditlerin önü arkası kesilmez. Kimliği belirsiz şahıslar Strassera'nın evini arayıp oğlunu öldürmekle, kızına tecavüz etmekle tehdit ederler. Strassera ailesine zarar gelmesinden çok korksa da o dakikadan itibaren cesur bir duruş sergilemesi gerektiğinin bilincindedir. Kendisini korumak için gönderilen polisleri kabul etmez, polise de askere de güvenmemektedir. Vahşetin mimarlarının devletin her kademesinde görev aldığının farkındadır. Tecrübeli avukatların bu davaya bulaşmak istememesi üzerine, Moreno'nun fikrinin de etkisiyle, tecrübesiz gençlerle yollarına devam etmeye karar verirler. Ekibin oluşturulması ile delil toplama süreci başlar. Dört koldan darbe döneminin tanıklarına ulaşmak için kollarını sıvarlar. Gençlerin dinamizmi ve heyecanı bu noktada önemli bir işlev görür. Mücadele dolu, zorlu bir araştırma ardından 709 vaka ve 800 tanığa ulaşmayı başarmışlardır. Sonunda duruşma zamanı gelip çatmıştır. Filmin delil toplama ve mahkeme süreci olarak ikiye ayrıldığı söylenebilir. Daha en başından Videla'nın da içinde bulunduğu dokuz sanık, bu mahkemenin meşruiyetini kabul etmediklerini belirtmişlerdir. Durumu ciddiye almadıkları ve ceza alacaklarına ihtimal vermedikleri her hallerinden bellidir. Mahkeme sürecinde tanıkların ifadeleri halka açık bir mahkeme salonunda dinlenmeye başlar. İşkence, psikolojik şiddet, tecavüz, cinayet gibi şiddetli bir insan hakları ihlali olarak tanımlanabilecek dehşet verici saldırılar mahkeme salonunda zorlukla yutkunan tanıkların ağzından dökülür. Mahkeme sürecinde de tanıklara ve Strassera'ya yönelik tehditler devam eder. Tanıkların isteği üzerine savcılık tanık listesini yayımlamayı bırakır. Strassera bu basit ve etkili alıntı ile konuşmasını bitirir bitirmez salon gözyaşları içindeki insanların alkışlarıyla yankılanır. Bu sarsıcı konuşma yapılırken sivil mahkemenin meşruiyetini kabul etmediğini inatla belirten Videla, dalga geçer gibi bir edayla kitap okumaktadır. Duruşmanın sonucu ise Strassera'yı tam olarak tatmin etmez. Ancak darbenin yarattığı yıkımın en önemli sorumlularından Videla ve Massera müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır. Strassera; merakla bekleyen oğluna sonucu açıkladığında, oğlunun tepkisinden sonra aslında küçümsenmeyecek bir başarı elde ettiklerini fark eder. Diğer kararlar için temyize gitmeye karar verir. Umut bedenini tekrardan sararken temyiz başvurusunu yazmaya başlar. 95. Oscar ödüllerinde Arjantin'in adayı olarak en iyi uluslararası film kategorisinde yarışan fakat ödülü Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok'a kaptıran Arjantin 1985; gerek oyunculuklar gerek senaryo açısından etkileyici, uzun süresi ve ağır içeriğine rağmen seyirciyi sıkmadan kendini izletmeyi başaran bir yapım. Ricardo Darin başrolde her zamanki gibi parlarken yan roller de Darin'in performansının yanında sönük kalmıyor. Ayrıca film, senaryosunu tamamen gerçeklere sırtını yaslayarak kurduğu için belgesel niteliği de taşıyor. Bu filmi sevenlerin 2014 yapımı Alman tarihi drama filmi Yalan Piramidini de seveceklerini belirtmeden geçmeyelim. Filmde Latin Amerika halkının adaletin yerini bulması için yargı sürecine sağladığı büyük destek ve özveri Mayıs Meydanı Anneleri isimli sivil toplum örgütü dışında kendine pek yer bulamıyor. Strassera ve ekibi çoğunlukla tamamen tek başlarına mücadele ediyor gibi resmedilerek adaletin yerini bulması kısıtlı bir gruba mal ediliyor. Filme sinema bağlamında olmasa da politik bağlamda getirilebilecek en önemli olumsuz eleştiri bu olabilir. Bu dava, tarihte sivil adaletin bir askeri diktatörlüğü mahkum ettiği ilk davadır. Darbe sonrasında adaletin kısmen de olsa yerini bulması haricinde filmde anlatılanlar ve darbe kavramı, bizim ülkemizin de yabancı olduğu şeyler değildir. Dolayısıyla film, hikayesi açısından Türkiye'nin geçmişini az çok bilen birine mutlaka tanıdık gelecektir. Gezgüç, G. M., & Uzun, T. (2017). Arjantin Siyasi Tarihinde Askeri Darbeler. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 150-183. Sağıroğlu, A. (2016). Latin Amerika'da Asker-Siyaset İlişkisi: Arjantin ve Şili'deki Askeri Darbelerin Etkileri ve Tarafları. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 1(1-2), 40-53. Zevk alarak okuduğum, içeriği dolu bir analiz. Eleştiriler de gayet yerinde. Çok tebrikler.


Aşk tanrısı Eros, Yunan mitolojisinin en meşhur tanrılarından biridir. Attığı oklarla herkesi sırılsıklam aşık eden bu güçlü tanrı, Yunan mitolojisinde bahsi geçen bütün aşk hikayelerinin arkasındaki isim olarak anılır. Adı Roma mitolojisinde Cupid olarak geçen Eros, aşk, tutku, üreme, cinsel arzuları simgelen ve tanrılar dahil herkesi etkileme gücüne sahip olan bir tanrıdır. Eros kelimesiyse Yunanca kökenlidir ve aşk, tutku anlamına gelir. Eros'un kendisine ait çok az mit vardır fakat Yunan mitolojisinde geçen bütün derin aşklar, aşk acıları ve devletleri bile yok eden tutkuların nedeni yine Eros olmuştur. Eros'un geçmişi pek net değildir. Bazı kaynaklar Eros'un Afrodit ve Ares'in çocuğu olduğunu söyler, bazılarıysa Eros'un sadece Afrodit'in yardımcısı olduğunu belirtir. Eros'un Yaratılış'ta Gaia ve Khaos ile birlikte ortaya çıktığını ve en eski tanrılardan biri olduğunu iddia eden kaynaklar da vardır. Sonuç olarak, Eros en yaşlı tanrılardan biri ya da en genç tanrılardan biri olabilir fakat Eros 'un en güçlü tanrılardan biri olduğu nettir. Eros aşk, tutku ve cinsel arzular dışında gençlikle de ilişkilidir. Eros sanatta da genelde çok genç bir erkek ya da ufak bir erkek çocuğu olarak tasvir edilmiştir. Elinde oku, yayı, kanatları, bazen de tavşanı ve liri ile tasvir edilen Eros, kaçınılmaz bir şekilde herkesin hayatını etkilemiştir. Eros karakter olarak ise genelde aşk ve tutku gibi pozitif özelliklerle tasvir edilse bile bazen zalim ve haylaz bir tanrı olarak da gösterilmiştir. Sahip olduğu sonsuz sayıdaki okunu rastgele insanlara nişan alan Eros'un okları o kadar güçlü ve karşı konulmazdır ki Zeus bile bu güce karşı koyamaz. Eros'un okları kendi başta olmak üzere herkesi kalbinden vurmuştur. Zeus'un bu kadar tanrı, tanrıça ve bu iki kategori dışından kalan birçok varlık ile ilişki içinde olmasının nedeni Eros'un rastgele attığı kudretli oklardır. Zeus ve Hera aşkını da bu oklar yaratmıştır. Truva Savaşı'nın nedeni de Eros'un aşk oklarından birisidir. Thetis ve Peleus'un düğününde ortaya bırakılan ve üzerinde en güzele yazan elmanın ortaya çıkışıyla başlar her şey. Düğünde bulunan Afrodit, Hera ve Athena en güzel olanın kendileri olduğunu iddia ederler ve Zeus'a birini seçmeleri için giderler. Zeus bu güçlü tanrıçaların gazabından kurtulmak için insan olan Paris'e gitmelerini söyler. Paris'e giden tanrıçaların her biri onun kendilerini seçmesi için ikna etmeye çalışır ve hatta belirli tekliflerde bulunurlar. Paris için en çekici teklifse dünyanın en güzel kadını olan Helen'in ona aşık olmasını sağlayacak olan Afrodit'in teklifi olur. Paris sonunda Afrodit'in en güzel olduğuna karar verir ve Afrodit de Eros'un oklarını vaadini gerçekleştirmek için kullanmasını ister. Truva'yı yıkan ve orduların yok olmasına neden olan bu savaş Eros'un oklarıyla başlar. Daphne'nin meşhur hikayesinin nedeni de Eros olmuştur. Kimsenin karşı koyamadığı oklara ve okçuluk yeteneğine sahip olan Eros Apollon tarafından küçümsenir. Buna sinir olan Eros ise yeteneklerini ve gücünü kanıtlamak için oklarıyla Apollon'u peri Daphne'ye aşık eder. Daphne Apollon'a aşık olmadığı için ondan kaçar ve kaçarken defne ağacına dönüşür. Eros'un oklarına kimsenin bağışıklığı yoktur, kendisinin bile. Eros herkesi aşık ederken bir gün aşık olma sırası ona gelir. Bütün olay Afrodit'in Psyche isimli güzelliği dillere destan olmuş bu prensesi kıskanmasıyla başlar. Afrodit, kıskandığı bu kızı korkunç bir canavara aşık etmesi için Eros'u görevlendirir. Eros görevini yerine getirmek üzereyken attığı ok kazayla dönüp kendisine saplanır ve Psyche'ye deliler gibi aşık olur. Afrodit'in emirlerine uymak istemeten Eros, Psyche'yi gizli bir yere götürür ve aşk yaşamaya başlarlar. Fakat Eros Psyche'yi sadece geceleri görmeye gelir ve bir tanrı olduğu için yüzünü ve kimliğini ona açık etmez. İlişkileri bir süre mutlu bir şekilde devam eder, ta ki Psyche'nin kıskanç kardeşleri Psyche'nin düşüncelerini etkilemeye başlayana kadar. Psyche'nin kardeşleri sevgilisiyle aralarını bozmak için sonunda Psyche'yi Eros'un yüzüne bakmaya ikna ederler. Eros ile birlikteyken Pscyhe sonunda Eros'un yüzünü görür fakat Eros bunun güvensizlik olduğunu düşünerek Psyche'yi orada terk eder. Terk edildikten sonraysa acılı bir dönem Psyche için başlamış olur. Hades ile Persephone, Jason ile Medea, Paris ve Helen ve daha birçok önemli aşk hikayesinin mimarı olan Eros'un etkisini Yunan mitolojisinin her alanında görmek mümkündür. Bu sayede popüler kültürün de en önemli ögelerinden biri haline gelmiştir. - Cartwright, Mark. Eros. 18.04.2019. World History Encyclopedia. Erişim Tarihi: 20.08.2023. - Cartwright, Mark. Trojan War. 22.03.2018. World History Encyclopedia. Erişim Tarihi: 20.08.2023. - Eros. 08.04.2021. Greek Mythology. Erişim Tarihi: 20.08.2023. - Kapach, Avi. Eros. 10.03.2023. Mythopedia. Erişim Tarihi: 20.08.2023.


Bir ulusun yeni değişikliğinde ölçü, musikide değişikliği alabilmesi, kavrayabilmesidir. demiş Mustafa Kemal Atatürk 1934'te yaptığı TBMM açılış konuşmasında. Kültürel bir devrimin gümbür gümbür geldiğinin bir işareti olmuş bu söz adeta. Bir milletin kültürü ve kimliği, elbette ki sanat dallarının da katkısıyla ifade kazanır. Bu kazanımın oldukça farkında olan Mustafa Kemal, Türkiye Cumhuriyeti'ni sadece siyasal alanda değil, kültürel alanda da dönüştürmeye ve iyileştirmeye kararlıydı. Atatürk, temel kültür sorunlarına her zaman çağdaş çözümler getirmeyi başarmış ve her alanda olduğu gibi bu alanda da cesur adımlar atmaktan çekinmemiştir. Ulu Önder müziği, hayatın ruhu ve neşesi olarak nitelendirmiş ve bu alanda milli musiki anlayışının geliştirilmesi, çağdaş bir kimlik oluşturulması ve Türk müziğinin uluslararası arenada tanınması için çalışmalara koyulmuştur. 1934'te gerçekleştirdiği TBMM açılış konuşmasında Atatürk, Türk müziğinin potansiyeline ne kadar güvendiğini açıkça belirtmiş ve bu konuya önem verilmesini istemiştir. Mustafa Kemal'in bu yönlendirmesi ışığında dönemin aydınları, cumhuriyetin temelini milli Türk kültürü ile sağlamlaştırma noktasında müziğin büyük bir rol oynadığının farkına vardılar. Müziğin; birlik ve beraberlik duygularını uyandırma, milli değerleri temsil etme ve kültürel süreklilik sağlayabilme gibi güçlü özelliklerinin cumhuriyet temellerini güçlendirebileceğine inanan dönemin aydınları, milli Türk müziğini modern ve Batılı bir çerçeveye entegre etme için Türk müziğinde köklü bir değişime gittiler. Bu adımlardan ilki ve en önemlisi, sistematik bir müzik eğitiminin temellerini oluşturmaktı. Cumhuriyet dönemiyle beraber gelen bu modernleşme çabalarının benzerlerine Osmanlı'da da rastlamak mümkün. Özellikle tek sesli müzikten Batılı tarzda çok sesli müziğe geçiş çabaları, müzik eğitiminde notalı sisteme geçiş adımları ve bu alanda eğitim verecek kurumlar açılması cumhuriyet dönemi müzik inkılabına zemin hazırlamıştır. Sistematik müzik eğitimine geçiş için ilk olarak Ankara'da 1924 yılında Musiki Muallim Mektebi açıldı ve mektebin başına İstiklal Marşı'nın bestecisi ve Cumhurbaşkanlığı Orkestrası Şefi Osman Zeki Üngör getirildi. Daha sonra, Batı müziğine ağırlık veren konservatuarlar kurulmaya başlanarak, Türk müziğini yeniden doğuracak öğrenciler yetiştirilmeye başlandı. Müzik inkılabının temel hedeflerinden biri, Anadolu halk müziği ile çağdaş besteleme tekniklerinin harmanlanarak yaygınlaştırılmasıydı. Cumhuriyetin ilk yıllarında müzik alanında izlenen bu yenilikçi politikaya yön veren isimlerden bir tanesi de hiç şüphesiz Ziya Gökalp olmuştur. Halk müziği temelinin Türk musikisini yücelteceğine inanan Gökalp, köylerde söylenen halk türküleriyle Avrupa müzik tekniklerinin bir araya getirilmesi için çalışmış ve Ancak bu sayede Avrupa medeniyeti içinde Türk şiiri, Türk romanı, Türk musikisi yapabiliriz. demiştir. Kasım 1934'te, Atatürk'ün yönlendirmesiyle düzenlenen önemli bir müzik kongresi, dönemin Milli Eğitim Bakanı Abidin Özmen'in başkanlığında gerçekleşti. Bu tarihi kongreye birçok sanatçı katıldı ve burada milli yaratıcılığın geliştirilmesi gerekliliği vurgulandı. Özellikle Musiki Muallim Mektebi'nin kadrosunun güçlendirilmesi ve bu doğrultuda usta sanatçıların yetiştirilmesine büyük önem verildi. Ulu Önder Mustafa Kemal'in teşvik ve destekleriyle uygulanan bu politikanın sonucunda, Batı'nın en gelişmiş akademilerinden mezun olan ve modern bestecilik teknikleri kullanarak eserler ortaya koyan, alanında uzmanlaşmış birçok besteci yetişti. Bu dönemde, dünyaca ünlü sanatçılardan eğitim alarak yetişen isimler arasında Cemal Reşit Rey, Hasan Ferit Alnar, Ulvi Cemal Erkin, Ahmet Adnan Saygun ve Necil Kazım Akses öne çıkan isimlerdi. Dönemin çok değerli müzik eğitimcilerinden Halil Bedii Yönetken, bu beş ismi Rus Ulusal Okulu kurucuları olan ve benzer amaçlar doğrultusunda çalışmalar yapan Rus Beşlerine benzettiğinden kendileri de bugün Türk Beşleri olarak anılmaktadır. Edebiyatta Tanzimat dönemi sanatçılarının başardığı modernleşme hareketini müzik alanında gerçekleştirmek isteyen bu isimler, Türk toplumunun en hızlı şekilde çağdaş medeniyetler seviyesine taşınabilmesi için büyük emek vermişlerdir. Çağdaş Türk müziğinin ortaya çıkmasını sağlayan ve Avrupa'nın yüksek müzik teknikleriyle geleneksel Türk halk müziği makamlarını bir araya getiren bu sanatçılar, adeta Türk müzik tarihinde yeniden doğuşun birer sembolü haline gelmişlerdir. Türk halkını çok sesli müzikle ilk kez tanıştıran en önemli isimlerdendir Cemal Reşit Rey. 25 Ekim 1904'te, dönemin devlet adamlarından ve Edebiyat-ı Cedide yazarlarından biri olan babası Ahmet Reşit Bey'in görev için bulunduğu Kudüs'te dünyaya geldi. Annesi Fethiye Hanım ise Cemal Reşit Rey'in müziğe adım atmasını sağlayan isim olmuştur. Küçük yaşta annesinden piyano dersleri almaya başlayan Cemal Reşit Rey, daha yalnızca sekiz yaşındayken ilk eserini -bir vals parçası- besteledi ve Türk müziğinde devrimin isimlerinden biri olacağını kanıtladı. Uzun yıllar Paris'te eğitim aldı ve cumhuriyetin ilanıyla Türkiye'ye gelerek piyano eğitimleri vermeye başladı. Çok sesli müziğe geçiş sürecini kolaylaştırabilmek için, operetler ve revüler yazmış, uzun süre İstanbul Şehir Orkestrası'nı yönetmiştir. İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda sahnelenen Lüküs Hayat opereti ile gönüllere taht kurmuştur. 1933 yılında, cumhuriyetin 10. yılı şerefine bugün halen dillerden düşmeyen Onuncu Yıl Marşı'nı besteledi. Çağdaş müziğe yön veren en değerli bestecilerden olan Ulvi Cemal Erkin, müzikle oldukça ilgili bir ailede doğdu ve küçük yaşta bu alanda eğitim almaya başladı. Galatasaray Lisesi'nde eğitim gören Erkin, on dokuz yaşındayken devletin Avrupa'ya müzik eğitimine göndereceği gençlerden biri seçildi. Paris Konservatuarı'nda dünyaca ünlü isimlerden piyano, armoni ve kontrpuan eğitimleri aldı. Eğitiminin ardından, Musiki Muallim Mektebi'ne öğretmen olarak atandı. Erkin, Anadolu'yu yansıtan Türk ezgileriyle keyifli bir armoni oluşturarak Batı teknikleriyle ustaca buluşturan bir besteciydi. Küçük yaşta keman dersleri alarak müzikle tanışan Necil Kazım Akses, Türk Beşleri arasındaki en genç isimdir. 1908 doğumlu Aksesi, lise yıllarında Cemal Reşit'ten müzik eğitimi aldı ve daha sonra Prag ve Viyana'da akademik eğitimine devam etti. Akademiyi bitirişinin ardından Türkiye'ye dönmüş ve Ankara Devlet Konservatuarı'nın kuruluş çalışmalarını yürütmüştür. Burada uzun yıllar eğitim veren Necil Kazım 1958 yılında Ankara Operası'na müdür olmuş, daha sonrasındaysa Devlet Opera ve Balesi genel müdürü seçilmiştir. Türkiye'de ve Avrupa'nın farklı ülkelerinde müzik alanında sayısız ödüle layık görülmüştür. Cumhuriyet döneminde müzik eğitimi için Avrupa'ya gönderilen bir diğer yetenek ise Ahmet Adnan Saygun'du. 1907 doğumlu sanatçı, diğer Türk Beşleri gibi küçük yaşta müzikle tanıştı. 1928 yılında devlet bursuyla Paris'te Schola Cantorum'da eğitim gördü. Atatürk'ün talimatıyla, ilk Türk operası olan Özsoy Operası'nın bestecisidir kendisi. Atatürk'ün Türk müziğine evrensel nitelik kazandırma isteğini kendisine ilke edinmiş, bu ilkeyi gerçekleştirebilmek için sayısız eser vermiştir ve 1985 yılında sanatçı profesör ünvanı verilmiştir kendisine. Hasan Ferit de ailesinden kalma müzikal mirası taşıyan bestecilerden biri. Annesi, Saime Hanım, ud ve kanun ustasıydı ve Hasan Ferit'i erken yaşta müzikle tanıştırdı. Henüz daha 16 yaşındayken ilk bestesini yazan Hasan Ferit, genç yaşta kanun virtüözü olarak ünlendi. İstanbul'da mimarlık eğitimi gören Alnar, yeteneğiyle devlet bursu kazanarak Viyana Devlet Müzik ve Temsil Akademisi'ne başladı. Kapsamlı bir eğitimin ardından yeteneklerini katlayarak Türkiye'ye dönen sanatçı, burada müzik tarihi öğretmenliği ve İstanbul Şehir Tiyatrosu orkestra yöneticiliği yapmaya başladı. Ayrıca kendisi zaman zaman Viyana, Sttutgart ve Münih gibi şehirlerde konuk olarak orkestra şefliği yaptı. Kültür ve sanatın gelişimine büyük önem vererek, Türkiye Cumhuriyeti'nin inşasına liderlik eden Mustafa Kemal Atatürk'e derin bir şükran borçluyuz. Sanatın her alanında olduğu gibi müziğe de büyük bir vurgu yaparak, ülkeyi çağdaş bir kültür mirası ile donatmıştır. Atatürk'ün ileri görüşlü ve kararlı liderliği sayesinde, Türk müziği, modern ve etkileyici bir kimlik kazanmış ve uluslararası sahnede saygı görmüştür. Cumhuriyetin 100. yılında halen Atatürk'ün müziğe katkıları canlıdır ve onun mirası sonsuza dek Türk kültürünün ayrılmaz bir parçası olarak kalacaktır. - Uyar, Tülay CEMAL REŞİT REY'İN MÜZİKAL TARİHİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ (2016) - Deniz, Ünsal CUMHURİYET DÖNEMİ MİLLİ TÜRK MÜZİĞİ OLUŞTURMA ÇALIŞMALARINDA TÜRK BEŞLERİ'NİN ROLÜ (2016) - Helvacı, Ayhan Contemporary Turkish Composers (2012) - İşkodralı, Musa Eren CUMHURİYET, TÜRK MÜZİĞİ VE TÜRK BEŞLİLERİ (2019) - T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Atatürk'ün Musiki Anlayışı, web - Turkish Music Portal, Cumhuriyetin İlanı ve Türkiye'de Müzik İnkılabı, web - ataturkansiklopedisi. gov. tr - ulvicemalerkin. com - Öne çıkan görsel: artfulliving. com. tr


Türk sinemasının önemli yönetmenlerinden Atıf Yılmaz'ın birçok unutulmaz eseri var. Kadın temalı üçlemesi de sinema tarihine damga vuran eserleri arasında yer alıyor. Bu üçleme sırasıyla Adı Vasfiye, Aaahh Belinda ve Hayallerim, Aşkım ve Sen adlı filmlerden oluşuyor. Atıf Yılmaz'ın yönetmenliğindeki filmlerde, kadınların toplumda ve duygusal ilişkilerinde yaşadıkları zorluklar, verdikleri mücadele, hayalleri ve gerçek duyguları özgün bir üslupla ele alınıyor. Yılmaz, dönemin toplumsal normlarına meydan okuyarak kadınların içsel dünyasına çarpıcı bir şekilde değiniyor. Bu yazımızda Atıf Yılmaz'ın önemli üçlemesini yakından inceleyerek, filmlerdeki kadın temasını ve yönetmenin sinematografik yaklaşımını ele aldık. Atıf Yılmaz yönetmenliğindeki üçlemenin ilk filmi 1985 yılında izleyiciyle buluştu. Adı Vasfiye, Necati Cumalı'nın kaleme aldığı Ay Büyürken Uyuyamam adlı öykü kitabından esinlenerek yazılmış değerli bir yapıt. Adı Vasfiye hem feminist bir film olması hem de fantastik bir anlatım tarzına sahip olması ile dikkat çekiyor. Hikayenin başlangıcında yazar Erol'u Sevim Suna adlı bir pavyon şarkıcısının afişlerini incelerken görüyoruz. Yaratıcı bir fikre ve ilhama ihtiyaç duyan Erol'un Sevim Suna hakkında bir şeyler yazmaya karar verdiği an, Sevim'in kocası olduğunu söyleyen Emin çıkageliyor ve böylece ilk hikaye başlıyor. Emin ve Vasfiye çocukluklarından beri birbirini seven evli bir çift olarak karşımıza çıkıyor. Ancak Emin askere gitmek zorunda kalınca Emin'in ailesindeki erkekler Vasfiye'yi bir cinsel obje olarak görmeye başlıyor ve eşinin yokluğunda Vasfiye'nin hayatını kontrol altına almaya çabalıyor. İlk hikayede güçlü ve namuslu bir kadın olarak tasvir edilen Vasfiye kendini koruyarak eşine bağlılığını sürdürüyor. İkinci hikayede Vasfiye'yi bir sağlık memurunun gözünden izliyoruz. Sağlık memuru Vasfiye'yi beğeniyor ve onu kendisiyle flört eden cilveli bir kadın olarak görüyor. İlk hikayedeki eşi Emin tarafından aldatılan Vasfiye de eşini bu adamla aldatıyor. Emin'e gösterilmeyen tüm tepkiler Vasfiye'ye gösterilerek kötü kadın ilan ediliyor. Üçüncü anlatıcı ise ana karakterimizin ikinci eşi olan yaşça büyük bir adam. Bir tanıdığı aracılığıyla tanıştığı bu adamla rahat etmek amacıyla evlenen Vasfiye, eşinin korumacı tavrı ve kıskançlığı yüzünden adeta bir hapiste hissetmeye başlıyor. Özgürlüğüne düşkün Vasfiye'nin bu evliliği de eski eşi Emin'i görerek yeni eşini aldatması ile son buluyor. Bir önceki hikayede olduğu gibi yeniden aldatan kötü kadın konumuna düşüyor. Filmdeki dördüncü ve son anlatıcı Vasfiye'yi gönülden seven genç bir doktor. Diğer hikayelerde ekonomik özgürlüğü olmayan Vasfiye'yi, bu hikayede kendi parasını kazanan ve tek başına yaşayan bir kadın olarak izliyoruz. Doktor Fuat'la olan mutlu beraberliği de hapisten çıkan eski eşi Emin'i yeniden görmesiyle sona eriyor. Ancak Doktor Fuat, eski eşine yalnızca acıdığı için onu eve aldığını düşünecek kadar iyi niyetli. Filmin son hikayesi de ihanetle kapanıyor. Tüm hikayeler genel olarak değerlendirildiğinde Vasfiye tasvirlerinin anlatıcılarla beraber değişip şekillendiğini görüyoruz. Ancak cevabını bilemediğimiz sorular var. Hangi Vasfiye gerçek? Anlatıcı yazar Erol'un afişi izlerken kurduğu senaryoları mı izledik? Filmi kült kılan özellik ise hikayelerin doğruluğunun sonunda öğrenilmemesi. Atıf Yılmaz, ataerkil düzenin hakim olduğu toplumda kadınların nasıl görüldüğünü pasif bir karakter olmayan Vasfiye üzerinden bizlere aktarıyor. Filmde kadınların hikayelerini erkeklerin yazması da ironik bir dille eleştiriliyor. Aaahh Belinda, Atıf Yılmaz'ın yönetmenlik kariyerindeki önemli filmler arasında yer alıyor. Sadece Atıf Yılmaz'ın filmografisinde değil, Türk sinemasında da oldukça önemli bir konumu olan yapıt; En İyi Film, En İyi Yönetmen, En İyi Kadın Oyuncu olmak üzere birçok ödül kazandı. Aaahh Belinda filminde de kadının özgürlüğü, kimliği ve toplumdaki konumu ustaca ele alınıyor. Filmin başrolü Serap karakterine, Atıf Yılmaz'ın favori oyuncularından Müjde Ar hayat veriyor. Güçlü, entelektüel ve bağımsız bir kadın olan Serap, sevgilisiyle aynı evi paylaşan bir tiyatro oyuncusu olarak karşımıza çıkıyor. Hatta Asiye Nasıl Kurtulur? adlı oyuna hazırlanması ile Atıf Yılmaz'ın 1986 yapımı filmine bir gönderme görüyoruz. Tutkusu tiyatro olan ve reklamlara maskeyle izleyecek raddede tahammül edemeyen Serap, Belinda adlı bir şampuan markasından reklam teklifi alıyor. Evinin kadını ve iki çocuk annesi bir karakteri canlandıracağı bu reklam filmi adeta Serap'ın kabusu. Kendinin tam zıt karakteri olan Naciye'ye dönüşmesi beklediğinden daha zor oluyor. Serap, Naciye'nin çocuklarının gerçek aileleriyle neden reklamda oynamadıkları hakkında bir diyaloğa giriyor. Kadınlar, Bu saatten sonra bizim için sadece çocuklarımızın geleceği önemlidir. cevabını veriyor. Bu durum toplumda kendilerini yalnızca evlerine, çocuklarına ve eşlerine adayan kadınların var olduğunu ve Serap'ın bu düşünceye ne denli karşı olduğunu gözler önüne seriyor. Klasik Türk aile yapısının parçası olmak ve evdeki sorumlulukları üstlenmenin tam aksine, Serap'ı kendini işine ve özgürlüğüne adayan bir kadın olarak izliyoruz. Reklam çekimi sırasında saçını şampuanla yıkarken kendini kaptıran Serap, birdenbire kendini farklı bir evde, eşi ve çocukları ile birlikte gerçek Naciye olarak buluyor. Etrafında anne diye çığlıklar atan çocuklar, yemek yapmasını ve evinin kadını olmasını bekleyen bir eş... Serap'ın kabusu gerçek oluyor ve evden kaçarak kendini tanıyan birilerini aramaya çıkıyor. Delirdiğini düşünen insanlar, hastaneler, tiyatrolar, çocuklar, kaynanalar ve yemekler birbirini kovalarken Serap sonunda Naciye rolünü kabulleniyor. Naciye gibi davranmaya karar verdiği anda yönetmenin sesini duyuyor ve reklam filmi setine dönüyoruz. Düş ve gerçeğin birbirine girdiği bu filmde Atıf Yılmaz, toplumun farklı kesimlerinden farklı kadın tiplemelerine yer veriyor ve ataerkil düzene eleştirisini feminist bir yaklaşımla sinemasına yansıtıyor. Benzersiz bir anlatı ve döneminin toplumsal normlarına karşı daha önce konuşulmamış konuları büyük bir ustalıkla yansıtan Aaahh Belinda, yeniden çekilmesi mümkün olmayan değerlerimizden biri. Kadın temalı üçlemenin son filmi olan Hayallerim, Aşkım ve Senin başrollerini Türkan Şoray, Müşfik Kenter ve Oğuz Tunç paylaşıyor. Türkan Şoray filmde dört farklı karakteri canlandırıyor. Derya Altınay, Derya Altınay'ın canlandırdığı popüler film karakterleri Nuran ve Melek, Coşkun 'un senaryosundaki komşu kadın. Filmin temel çatışması, Coşkun'un hocası olarak gördüğü bilge komşusu Hayati'nin temsil ettiği eski değerlerle, Derya Altınay ve yeni sinemacıların temsil ettiği yeni tutumlara dayanıyor. Sinema dünyasının arkasında dönenler, sanatçının sıkışmışlığı, küçük hayatların saflığı ve sinema tutkusu gibi birçok alt metin de yer alıyor. Yetimhanede büyüyen ve çocukluğundan beri Derya Altınay'a büyük bir hayranlıkla bağlı olan Coşkun, genç bir senarist olarak karşımıza çıkıyor. Coşkun, Yuvam filminde çocuğunu kaybeden kederli Nuran ve Bataklıkta Bir Gül filmindeki pavyon şarkıcısı Melek ile birlikte yaşıyor ve bu karakterleri yalnızca kendisi görüyor. Derya Altınay'ın başrolünde olduğu bir senaryo yazmayı sürdüren Coşkun, Nuran ve Melek'in sınırlayıcı kalıplarından kurtularak yeni bir adım atmak istiyor. Sonunda Coşkun Bir Beyoğlu Düşü adlı senaryosunu tamamlıyor. Aynı yetimhanede büyüdüğü çocukluk aşkı Rukiye'yi evlat edinen Derya Altınay'a ulaşmanın bir yolunu buluyor. Hayallerinin gerçek olmasının şaşkınlığıyla kendini kaybeden Coşkun, çekim ekibi tarafından film setinden uzak tutuluyor. Filmi izlediğinde ise senaryosunun melodramdan uzak bir macera, seks ve cinayet filminde dönüştürüldüğünü görüyor. Ticari kaygılar gütmeyen Coşkun saf sinemaya ve sanatın önemine vurgu yapmak istiyor. Final sahnesinde Coşkun'u gözlerindeki büyük hayal kırıklığı ile sinema perdesine bir kibrit fırlatırken görüyoruz. Sektöre isyanını bu eylem ile ortaya koyan Coşkun sinemadan çıkıyor. Atıf Yılmaz bu önemli yapıtında sinema tutkusu ve kadın figürünün yanında iyisi ve kötüsüyle Beyoğlu sokaklarına ve meyhanelerine de sıklıkla yer veriyor. Hangisinin gerçek hangisinin düş olduğunu anlayamadığımız bir Atıf Yılmaz filmi daha böylece son buluyor.


İsmini dizi, film, gündelik hayat ama en çok da Yunan mitolojisinde duyduğumuz Atina şehrinin isminin ortaya çıkışı yıllar öncesinde Athena ve Poseidon arasındaki çekişmeli bir yarışmaya dayanmaktadır. Atina şehri, yaklaşık 5.000 yıllık bir geçmişe sahip olmakla birlikte Antik Yunan Dönemi'ndeki birçok şehir devletinden sadece biridir. Şu anda ise Yunanistan'ın başkenti ve en kalabalık şehridir. Atina şehrini keşfeden ve kuran kişi ise yarı yılan yarı insan olan Kral Kekrops'tur. Bazı kaynaklarda farklı geçmekle birlikte Olimposlular ile Titanlar'ın arasında geçen savaş sonucu Kral Kekrops'un hayatını kaybetmesiyle şehir başıboş kalmıştır. Günler böyle tekinsiz geçerken bir gün Akropolis Tapınağı'nın yani şehrin olduğu bölgenin çevresinde keşfe çıkan ve gördükleri doğanın güzellikleriyle büyülenen Athena ile Poseidon karşılaşmışlardır. Athena ve Poseidon Titanlar ile yapılan savaşta aynı tarafta birbirlerini destekleyerek savaşmışlardır. Buna ek olarak Athena; ilham, sanat ve barış tanrıçasıyken Poseidon ise deprem, denizler ve fırtına tanrısıdır. Ayrıca Athena barış yanlısı feminizmi temsil ederken Poseidon savaş yanlısı erkek gücünü temsil etmektedir. Bu iki tanrı da bu şehrin yeni kurucuları, sahibi olmak istemişlerdir. Böylesine nüfuzlu bir yerin sahibi olmak o yerde yaşayan herkesin hürmetini ve duasını almak demek olduğundan ikisi de bir anda anlaşmazlığa düşmüşlerdir. Bu anlaşmazlık hiçbir sonuca varmayınca en sonunda tanrıların tanrısı Zeus'a danışmayı akıl etmişlerdir. Zeus ise tüm kararı Atina halkının vereceği bir yarışma yapılmasının en doğrusu olacağını söylemiştir. İki taraf da Atina halkına ve şehre bir hediye sunacaktır. En çok yarar sağlayanve sevilen hediyeyi bahşeden kişi de şehrin yeni sahibi olacaktır. Herkes bu yarışmayı kabul ettikten sonra ilk hediyeyi Poseidon bahşetmiştir. Büyüleyici ve artık kendisinin sembolü olmuş olan üç başlı tridentini yeryüzüne sertçe saplar ve sapladığı yerden gür bir su kaynağı çıkar. Başta bu görüntüye ve suyun kendilerine getireceği yararları düşünüp sevinen Atina halkı, suyun içinde bir süre oynayıp tadına baktıktan sonra fikirlerini değiştirmiştir. Halk suyun tadına baktığı zaman bu suyun tuzlu bir okyanus pınarı olduğunu anlamıştır yani dedikleri kadar işlerine yaramayacaktır. Bu hüsran dolu hediyeden sonra sıra Athena'ya gelmiştir. Kendi şehvetli mızrağını yeryüzüne nazikçe saplamıştır. Sapladığı yerden büyük ve oldukça canlı gözüken bir zeytin ağacı yeşermiştir. Yeşerdiği gibi de Athena bu ağaçla halkın neler yapabileceğine dair açıklamalar yapmıştır. Zeytini hem lezzetli hem de sağlıklı olduğu için yiyebileceklerini, suyunu çıkarıp yağıyla ticaret yapabileceklerini ve dalları ile de kendilerini ısıtmak veya korumak için ateş yakabileceklerini anlatmıştır. İki önemli kişinin de hediyelerini iyice göz önünde bulunduran halk, verdikleri karar sonunda Athena'nın sunduğu hediyeyi daha çok beğenerek kurucu olarak onu seçmiştir. O günden beri de şehrin ismini Athena'nın koymasıyla yönetimini de o üstlenmiştir. Ek olarak şehrin sembolü de halkına verdiği hediye yani zeytin dalı olmuştur. Hala dilden dile gezen bu hikayemizin sonuna da burada gelmekteyiz sevgili Söylenti okurları. Olur da Atina kentini ziyaret etme fırsatı bulursanız bizi hatırlamanız dileğiyle!


2009 yılında Pandora ilk kez Avatar ile seyirci karşısına çıktığında herkesi büyülemişti. O günden sonra sinema adına hiçbir şey aynı olmadı. Çünkü film yapımcılığının gidişatını büyük ölçüde değiştirmişti. James Cameron, 13 yıl sonra Pandora'nın büyüleyici dünyasına geri dönüyor ve Pandora'nın kutusunu tekrar açıyor. 192 dakikanın her anında izleyiciyi büyüleyen görseller sunuyor. Filmin uzunluğu ilk başta biraz ürkütücü görünebilir, ancak aksiyonun gözler önüne serildiği büyüleyici ayrıntılara sahip bu dünyaya daldığınızda, canınız hiç sıkılmıyor. Bu 13 yıllık süreçte Cameron, Pandora adlı ayda geçen başka hikayeler için sahip olduğu vizyonu yakalayabilmeleri için görsel efektlerin daha iyi hale gelmesini sabırla bekledi. Sonrasında ise sadece bir Avatar devam filmi değil, dört tane planladığını duyurdu. Avatar'ın bu sonbaharın başlarında çarpıcı yeni bir 4K remaster ile yeniden piyasaya sürülmesi ve Cameron'ın dört devam filminden ilkinin ilk fragmanını paylaşması sayesinde, seri birdenbire en çok konuşulan işlerden biri oldu. Ve şimdi ise, Avatar: The Way of Water sonunda sinemalarda olduğuna göre şu soruyu artık cevaplayabiliriz: Beklemeye değdi mi? Yazımız filme dair spoiler içermektedir. The Way of Water, ilk yarısında Hava İnsanları Pandora'dan çekildikten sonra neler olduğunu açıklayan bir anlatıyla filmler arasındaki uzun boşluğu dolduruyor. Jake Sully ve Neytiri, Omaticaya kabilesinin yeni liderleri olarak bir aile kuruyorlar. Biri Sigourney Weaver'ın önceki filmde canlandırdığı Dr. Grace Augustine'in çocuğu olmak üzere, 4 çocuk sahibi oluyorlar. Bir süre her şey istedikleri gitse de, bu büyülü rüya, Hava İnsanları tarafından yarıda kesiliyor. Bu kez madenler için değil, Dünya artık yaşanılacak bir yer olmadığı için geliyorlar ve Pandora'da kolonileşmeyi hedefliyorlar. Hikayenin anlatı ritmi, açılış sahnesinden belirleniyor. The Way of Water, hiçbir şeyi aceleye getirmeyi tercih etmeyen, bir anda durup bir anda tekrar başlayan bir ritmi benimsiyor. Ana olay örgüsünün devreye girmesi son derece uzun bir zaman alıyor. Filmin geri kalan kısmında ise çoğunlukla ilk filmin farklı yansımalarını görüyoruz. Savaşmak yerine kaçmayı ve ailesini korumayı tercih eden Sully, Metkayina kabilesine sığınıyor. Burada tekrar bir uyum sağlama ve dışlanma hikayesine tanıklık ediyoruz. Jake ve Neytiri yeni çevrelerine uyum sağlamak için oldukça az çaba harcarken, uyum sağlamak için zor işlerin çoğunu çocukları yapıyor. Bu noktada hikaye biraz coming of age filmlerini andırmaya başlıyor: İlk aşk, kabadayılar, farklı olanların birbirini anlaması. Avatar: The Way of Water, hiç kuşkusuz hem ilk filmde kurulan mitolojiyi hem de Sully ailesinin bu filmdeki yerini ortaya koyan Pandora'ya düşünceli ve görkemli bir dönüş sunuyor. James Cameron, iyi devam filmleri yapmakla biliniyor. The Way of Water, bu çıtanın altında kalıyor. Pandora'nın deniz yaşantısı bariz bir şekilde evrenin görsel dilini genişletiyor. Fakat hikaye basit ve klişe kalıyor. Bir önceki filmin üstüne çok az şey katsa da, izleyiciyi farklı bir dünyaya götürmeye yetecek kadar işleyebilmeyi başarıyor. Bu konuda kırk yıllık bir emektar olan Cameron'ın, nasıl aksiyon filmi çekmesi gerektiğini bildiğini fark ediyoruz. Dövüş sekansları ve Lo'ak'ın tulkunlardan biriyle kurduğu ilişki bir darbe etkisi yaratıyor. İlk Avatar filminin en doygun sekansları, binek hayvanlarında uçan Na'vi'lerin ilgi çekici görünütüsüyken, The Way of Water'ın doygun anları daha ağırdır. Kurşunlar, kıyamet görselleri, batan bir gemiyle Cameron daha tanıdık bir yön izlemeyi tercih ediyor. Pandora'nın tanıdık ormanlarında biraz vakit geçirsek de, filmin çoğu deniz kabilesi olan Metkayina topraklarında geçiyor. Canlı su altı ekosistemi ve rüya gibi bir palet, Cameron'ın neden bu filmi çekmek için bunca sene beklediğini gösteriyor. Teknolojinin Cameron'ın vizyonuna henüz yetişebilmiş olduğunu izleyici anlamakta gecikmiyor. Suyun derinlerindeki bitki örtüsü, su altı gökkuşakları, yüzeyde kırılan deniz aurorası, özenle tasarlanmış deniz yaşamı, sizi bir filmi izlediğinize değil onu yaşadığınıza ikna etmeye yetiyor. Su altındaki aksiyon hiçbir zaman o kadar ilginç olmasa da tüm bu sekanslar hayat ve görsel canlılıkla doludur. Bu dünyada tıpkı bir Avatar gibi soluyabiliyorsunuz. 192 dakikalık film süresince hiçbir anı kaçırmak istemiyorsunuz. Cameron'ın çevre çekimlerine olan ilgisi, filmin bel kemiği haline geliyor. Pandora'yı yaratmak için kullanılan CG, Na'vi'nin gerçek canlılar gibi görünmesini sağlıyor. Bu ilk filme kıyasla ileri doğru atılan bir adım oluyor. Derilerinin dokusu, yüzleri ve ifadeleri bile daha iyiye doğru büyük bir sıçrayış yapıyor. 2009'a kıyasla daha çok ayrıntı eklediği The Way of Water, daha sürükleyici bir dünya sunuyor. Eşsiz bir dünya inşası ile karşımıza çıkıyor. Bu noktada yönetmenin yaptığı en önemli seçimlerden biri, filmi 48 fps ile çekmeyi tercih etmesidir. Neredeyse tüm film tarihi boyunca, filmler saniyede 24 karelik sinema standardında çekilmiştir. Bu, ekranda her saniye 24 hareketsiz görüntünün bulunduğu ve hareket yanılsaması yaratıldığı anlamına gelir. Peter Jackson, Hobbit filmleriyle daha yüksek fps ile film çekmeyi denemişti. Ancak istediği başarıya ulaşamamıştı. The Way of Water'da yapılan bu hareket derecelendirme ayarı, filmin saniyede 48 kare olarak gösterilmesini sağlıyor. Bu da daha büyük, daha parlak ve daha net görüntüler anlamına geliyor. Yani böylelikle The Way of Water, yüksek kare hızında gösterime giren ancak sinematik görünümünü koruyacak şekilde ayarlanan ilk büyük film oluyor. Filme dair en büyük problemlerden biri karekterlerin seyirciyle bağ kuramayışı oluyor. İlk filmdeki karakterler de dahil olmak üzere hiçbir karakterin belli bir motivasyonu olmadığını görüyoruz. Artık alışmış olduğumuz belli karakter arketiplerinin çok yoğun bir şekilde kullanılması, Na'vi halkının iyiliğinin de, Hava İnsanlarının kötülüğünün de kolektif olarak daha önemli olduğuna dair bir mesaj veriyormuş gibi görünüyor. En başta gelen problemlerden biri, Neytiri ve Sully'nin ilk filmdeki kimyasının yok olması. Neytiri, ağlama, hırıltı ve tıslama dışında çok az diyalog kurması ve Jake'in hemen hemen tüm seçimlerine katılmaması nedeniyle çoğunlukla vahşi anne konumuna düşürülüyor. Bu arada, çocukların karakter yazımları bir Na'vi'den çok insan niteliklerine sahip. Sahip oldukları tek Na'vi özelliği, köşeye sıkıştırıldıklarında dişlerini sıkma eğilimleridir. Yine de bu durum, Avatar 2'nin, Hollywood'un anlatmayı çok sevdiği yerli halkı kurtaran beyaz kurtarıcı hikayesini kırdığı yer oluyor. Sully'nin üstüne konuşabileceğimiz bir karakter yazımı yok. Çocuklarına askeriyedeymiş gibi davranıyor ve Neytiri'yi film boyunca dinlemiyor. Bu noktada en büyük problem, Kiri dışında hiçbir çocuğa en iyi ihtimalle sembolik bir özellikten daha fazlasının verilmemesidir. Jake ve Neytiri'nin büyük oğlu Neteyam, sorumluluk sahibi olması gereken bir karakter görevi görüyor. Küçük oğulları Lo'ak ise başı hep belada olan asi 2. çocuktur. Küçük kızları Tuk ise sadece sevimlidir ve tehlike neredeyse orada yalnızca bulunan bir karakter olmaktan öteye geçemiyor. Metkayina çocuklarıyla olan etkileşimleri ise bir okul bahçesinde birbirlerine bro şeklinde hitap eden Amerikan çocuklarını andırıyor. Tonowari ilginç bir karakter olabilecekken sadece kabile şefi olarak bildiğimiz bir yan karakter olarak kalıyor. Kate Winslet'ın hayat verdiği Ronal karakteri ise yalnızca hamileyken savaşa gitmesiyle izleyicinin aklında yer ediniyor. İlk filmin tek boyutlu kötü adamı Quaritch ise bu filmde de karikatür bir kötü karakter olmaya devam ediyor. Quaritch'in bu filmde karikatür karakterini gölgelendirmek için Spider adlı oğlunu kullanmaya çalışsalar da bu pek işe yaramıyor. Bu karakter bizi 2009'a geri döndürüyor. Kendisine verilen tek motivasyon intikam oluyor. Kişisel kan davası, hayatın doğası ve askeri duruşu adına uzun monologlara sahip değil. Yalnızca Sully ile karşılaştığında kendisini sahne ışığının altında görebiliyoruz. Yani buradaki hiç kimse, Jake ve Neytiri bile, pek bir karakter gelişimine sahip değil. Aileyi koru sloganlarının ötesine geçemeyen, aileyle ilgili onları sarsacak deneyimlere bile olabildiğince az tepki veren iki karaktere dönüşüyorlar. Tüm bunlar, The Way of Water'ı, şimdiye kadar ekrana getirilen en şaşırtıcı görsel efekt çalışmasının içine serpilmiş bir karmaşa haline getiriyor. James Cameron'ın vizyonunda insanın tekrar tekrar nefessiz kalmasını sağlayacak çok fazla unsur var. Fakat bu unsurların her biri yeşermek için zaman talep ediyor. Filmin 3 saatlik süresinde bunu bulamayışları ise oldukça ilginç bir duruma sebebiyet veriyor. Yarattığı olağanüstü dünyaya eşlik edecek iyi bir hikaye ile ekranlara dönmeyi tercih etmiyor ve güvenli bir seçim yapıyor. İlk filmden sonra bu film, daha çok diğer 2 filmin hazırlığı gibi görünüyor. Neteyam'ın ölümünün bırakacağı etkiler, Kiri'nin Eywa ile ilişkili fakat henüz anlamlandıramadığımız gücü, Na'vi'lerin Hava İnsanlarını görmezden gelme seçimleri gibi pek çok şey bir diğer filmde anlatılmak için ertelenmişe benziyor. Bunun ne kadar doğru bir tercih olduğu ise büyük bir soru işareti olarak kalıyor. Avatar: The Way of Water'ın çekilebilmesi için yönetmen James Cameron ve ekibinin vizyonunu ekrana taşıyabilecek yeni kameralar, mo-cap teknolojisi ve algoritmalara ihtiyaçları vardı. Cameron, bu filmin kar elde edebilmesi için, tarihin en çok hasılat yapan üçüncü veya dördüncü filmi olması gerektiğini söylüyor. Eğer kafalarındaki rakama ulaşamazlarsa 3. veya 4. Filmin gelmeyeceğini söylüyor. Durum bu olsa ve Avatar serüveni The Way of Water ile noktalansa bile, sırf görselliği için bile sinemada izlenmeye değer bir film oluyor.


Ave Maria, yüzyıllar önce Katolik ve Ortadoks kiliselerinin ilahisi olarak söylenmeye başlamış ve zaman içerisinde gelenekselleşmiş bir duadır. Yıllar içinde popülaritesini dünya çapında arttıran bu dua, zaman geçtikçe sanata da konu olmaya başlamıştır. İsa'nın annesi, kutsal yahudi kadın Meryem Ana'dan bahseden bu dua, Hristiyanlıkta büyük önem arz eder. İncil'in yanı sıra Kur'an'da da önemli ve kutsal kişilerden birisidir Meryem Ana. Dua, ritüellerin tespih ve angelus kısımlarını oluşturur ve resmi ayinler sırasında geleneksel bir Latin Gregoryen ilahisi yani tek sesli kilise müziği şeklinde okunurdu. Sözlerini ise Luka İncili'ndeki ifadelerden alır. Selam sana, Allah'ın sevgili kulu Meryem, et benedictus fructus ventris tui, Jesus. nunc et in hora mortis nostrae. Selam sana, Allah'ın sevgili kulu Meryem. Tanrı seninledir, kadınların en mübareği sensin. Ve mübarektir senin evladın İsa satırlarının kutsal ruh Cebrail meleğin Meryem'e müjde getirmesi anında oluşturulduğuna inanılır. Aslında dua da başlangıçta Hristiyanlarca kutsal kabul edilen bu müjdenin satırlarından oluşmaktaydı ve Helenistik Dönem'de gelişen Roma ve Yunan toplumlarının karşılıklı anlaşabilmesi adına doğan lehçe olan Koini Yunancası ile yazılmıştı. Bu dua, sahip olduğu ilahi ruh ve yansıtabildiği ışık sayesinde sadece ayinlerde okunmakla kalmamış, sanatın da birçok alanına konu olmuştur aynı zamanda. Bunların arasından en çok bilineni 1825 yılında Schubert tarafından bestelenen yine dua ile aynı ismi taşıyan Ave Maria adlı eserdir. 1810 yılında Walter Scott tarafından yazılan Gölün Hanımı şiirinden uyarlanarak hazırlanan bir opera dinletisinin bir parçası olarak bestelenen eser, Schubert'in en çok nam salan işlerinden biri halini almıştır. Bu eser de 19. yüzyılın en önemli piyanistlerinden biri ve senfonik şiir tarzının yaratıcısı olan besteci Franz Liszt tarafından üç farklı piyano tarzında düzenlenmiştir. Dahası, duanın orijinal hali olan Latince versiyonu, Schubert'in bestelediği ezgilerle o kadar sık kullanılır olmuştur ki; duanın orijinal melodisinin bu beste ile birlikte olduğu gibi bir yanılgıya bile düşülmüştür birçok kişi tarafından. Beste o kadar başarılıydı ki Walt Disney, besteyi 1940 filmi Fantasia'nın son bölümünde kullanmıştır. Yalnızca müzik dünyasını etkilemekle kalmayan Ave Maria, aynı zamanda Rönesans ustalarından Leonardo Da Vinci, Caravaggio ve daha pek çok sanatçıyı da etkilemeyi başarmış ve sanatçıları eserlerinde Ave Maria'yı yansıtmaya itmiştir. Cebrail meleğin bu Ave Maria müjdesi, inanan insanlar için kutsal bir öge; sanata ve sanatçılara da ilham kaynağı olmuştur.