Mitoloji, insanlık tarihi boyunca var olmuş ve pek çok kültürde benzersiz hikayeler, karakterler ve semboller yaratmıştır. Mitolojik hikayeler, Tanrı ve Tanrıçaların maceraları, kahramanların destanları ve efsaneleri tarih boyunca insanların hayal gücünü beslemiş ve düşünce dünyalarını zenginleştirmiştir. Mitolojik hikayeleri okumaya nereden başlanacağı; hangi kültüre veya topluma ilgi duyulduğuna ve hangi mitolojik panteona daha aşina olunduğuna bağlıdır. Bazı popüler mitolojiler arasında Yunan, Roma, Norse, Hint, Mısır ve Çin mitolojileri bulunmaktadır. Yunan mitolojisi, Batı Edebiyatında ve pop kültüründe oldukça popülerdir. Yunan mitolojisi hakkında daha fazla bilgi edinmek için, Homeros'un İlyada ve Odysseia eserleri ile başlanabilir. Ayrıca, Ovid'in Dönüşümler ve Robert Graves'in Yunan Mitolojisi adlı kitapları da öneriler arasındadır. Richard Buxton'un The Complete World of Greek Mythology adlı kitabı, Yunan mitolojisine ayrılmıştır ve antik Yunan Tanrıları, kahramanları ve efsaneleri hakkında detaylı bilgiler sunmaktadır. Roma mitolojisi, Yunan mitolojisine benzerdir ve birçok Tanrı ve Tanrıça benzer özelliklere sahiptir. Roma mitolojisi hakkında daha fazla bilgi edinmek için Vergilius'un Aeneis adlı epik bir destanı anlatan eserinden bahsedilebilir. Ana kahramanı Aeneis, Truva soyundan gelen bir kahramandır ve destanda Troya Savaşı sonrası durum anlatılmaktadır. Kathleen Sears'ın kitabı Mitoloji 101, mitolojiye kapsamlı bir giriş yapmak isteyenler için bir başucu kitabı olarak önerilmektedir. Norse mitolojisi, İskandinav mitolojisi olarak da bilinir ve Viking çağındaki İskandinav halkları arasında yaygın olarak kullanılmıştır. Bu mitoloji hakkında daha fazla bilgi edinmek için Snorri Sturluson'un Edda eseri ve Neil Gaiman'ın Norse Mitolojisi adlı kitabı önerilebilir. Bu kitap, İskandinav mitolojisine odaklanır ve Odin, Thor ve Loki gibi Tanrılar ve efsaneleri anlatır. Hinduizm mitolojisi, Hinduizm inancına dayanan bir mitolojidir. Hinduizm'in mitolojisi oldukça zengin ve kapsamlıdır. Farklı dönemlerdeki birçok farklı metinle ifade edilir. Bu nedenle Hinduizm mitoloji kitaplarına nereden başlanması gerektiğine karar vermek zor olabilir. Birçok Hindu bilgesi, Vedalar'ın Hinduizm'in en kutsal metinleri olduğunu kabul eder. Vedalar, Hindu mitolojisinde Tanrıların, kahramanların ve ritüellerin anlatıldığı eski metinlerdir. Ancak Vedalar oldukça karmaşık ve zor anlaşılan metinlerdir, bu nedenle Hindu mitolojisine bir giriş yapmak istenirse daha anlaşılır metinlerle başlanabilir. Bunun için Hindu mitolojisi hakkında bir giriş olarak önerilen metinler arasında Bhagavad Gita, Ramayana, Mahabharata ve Purana gibi metinler yer almaktadır. Bhagavad Gita, Hinduizm'in en önemli metinlerinden biri olarak kabul edilir ve Tanrı Krishna'nın, savaş öncesi Prens Arjuna'ya verdiği öğretilerden oluşur. Ramayana ise epik bir şiirdir ve Tanrı Rama'nın hayatı anlatılmaktadır. Hinduizm'in en sevilen mitolojik hikayelerinden biridir. Mahabharata ise Hinduizm'in en uzun ve en karmaşık metinlerinden biridir ve içinde Bhagavad Gita gibi diğer metinleri de barındırır. Mahabharata, Prenses Draupadi'nin evliliğini ve Kuru hanedanının savaşını anlatır. Purana da, Hindu mitolojisinin hikayelerini anlatan bir dizi kitaptır. Birçok farklı Purana vardır ve bunların hepsi farklı Tanrıların, kahramanların ve hikayelerin anlatıldığı farklı versiyonlarını içerir. Bu kitaplar, Hinduizm mitolojisi hakkında temel bir anlayış hakkında bilgi edinilmesine yardımcı olacaktır. Mısır mitolojisi, antik Mısır kültüründe kullanılan bir mitolojidir. Bu mitoloji hakkında daha fazla bilgi edinmek için E. A. Wallis Budge'un The Egyptian Book of the Dead adlı kitabı öneriler arasındadır. Ölüler Kitabı, Eski Mısır'ın ölümden sonra hayat hakkındaki inançlarını anlamak için oldukça önemli bir kaynaktır. Aynı zamanda Geraldine Pinch'in Egyptian Mythology adlı kitap Mısır mitolojisine odaklanır. Ra, Osiris ve Isis gibi Mısır Tanrıları ve Tanrıçaları hakkında bilgi verir. Çin mitolojisi, Çin kültüründe kullanılan bir mitolojidir. Bu mitoloji hakkında daha fazla bilgi edinmek istenirse Wu Cheng'en'in Batıya Yolculuk adlı eseri ve Anne Birrell'in Çin Mitolojisi adlı kitabı öneriler arasında yerini almaktadır. E. T. C. Werner tarafından yazılan Çin Mitleri ve Efsaneleri adlı bu kitap, Çin mitolojisine genel bir bakış sunar ve en popüler mitleri ve efsaneleri ele alır. Dünya mitolojilerinin farklı yönlerini ele alan ve farklı kültürlerden mitleri kapsayan birçok kaynak oluşturabilecek kitap bulunmaktadır. Bu kitaplar, mitoloji hakkında temel bilgi edinmeye yardımcı olurken ilgi çeken konuları keşfetmeye olanak tanır. Thomas Bulfinch tarafından yazılan klasik mitoloji hikayelerinin anlatıldığı Bulfinch Mitolojisi adlı kitap, okurlara Yunan, Roma ve Kelt mitolojileri hakkında detaylı bilgiler sunar. Roy Willis'in Dünya Mitolojisi adlı kitabı, tüm dünya mitolojilerini kapsayan bir kaynak sunar. Kitapta, Mısır, Çin, Hint, Maya ve Aztek mitolojileri gibi farklı kültürlerin efsanelerini anlatılmaktadır. Arthur Cotterell tarafından yazılan Büyük Dünya Mitolojisi Ansiklopedisi, dünya mitolojilerine ait anahtar kavramları, figürleri ve sembolleri açıklar. Kapsamlı bir referans sağlayan ve başucu kitabı olarak görülen bir kitaptır. Türk mitolojisi, Türk halklarının tarih boyunca inançlarına, kültürlerine, ritüellerine ve efsanelerine dayanan bir dizi mitolojik hikayeler ve karakterlerden oluşur. Ancak Türk mitolojisi diğer bazı mitolojiler kadar yaygın bir şekilde bilinmemektedir. Türk mitolojisinde; Tanrılar, Tanrıçalar ve efsanevi kahramanlar gibi çeşitli figürler yer alır. Oğuz Kağan Destanı gibi önemli destanlar ve masallar da Türk mitolojisinin bir parçasıdır. Türk mitolojisi hakkında bilgi edinmek isteyenler için ilk olarak Murat Uraz tarafından kaleme alınan Türk Mitolojisi adlı kitap öneriler arasında yerini almaktadır. Türk mitolojisine dair geniş bir bilgi birikimi ve derin bir araştırma ile hazırlanmış olan bu kitap, Türk kültür tarihi açısından da önemli bir yer tutmaktadır. Deniz Karakurt'un Türk Söylence Sözlüğü, Türk mitolojisinde yer alan kahramanlar, Tanrılar ve mitolojik olayların kapsamlı bir sözlüğüdür. Türk mitolojisi hakkında hızlı bir başvuru kaynağı olarak da kullanılmaktadır. Celal Beydili tarafından kaleme alınan Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Türk mitolojisinde yer alan mitolojik kavramların ansiklopedik bir şekilde ele almıştır. Bu kitap, Türk mitolojisi hakkında kapsamlı bir bilgi edinmek isteyenler için faydalı bir kaynak oluşturmaktadır. Pertev Naili Boratav tarafından yazılan Türk Mitolojisi adlı eserde de, İslam öncesi ve Türkiye dışındaki ülkelerde Türkçe konuşan halkların mitolojileri hakkında açıklayıcı bilgiler yer almaktadır. Yaşar Çoruhlu'nun Türk Mitolojisinin Ana Hatları isimli eseri, mitolojiye yeni başlayanlar için önerilmektedir. Aynı zamanda Bahaeddin Ögel tarafından kaleme alınan Türk Mitolojisi adlı iki ciltlik serisi de kaynakları, açıklamaları ve destanları ile detaylı bir bilgi kaynağı sunmaktadır. Güncel kitaplar arasında yer alan ve Bartu Bölükbaşı tarafından illüstrasyonları eşliğinde Türk mitolojisinin tarihsel köklerine yolculuk eden Türk Mitoloji Atlası da önerilen diğer kitaplar arasında yer almaktadır. Çocuklar için önerilebilecek mitolojik kitaplar denildiğinde ilk akla gelen ve Türk Edebiyatının en değerli kalemlerinden biri olan Haldun Taner'in 1977 yılında Milliyet Çocuk dergisi için yazdığı ve sonrasında bir araya getirilen mitoloji masallarının yer aldığı Çocuklar için Mitoloji kitabıdır. Hem çocukların hem de gençlerin keyif alarak okuyacakları, okurken de Yunan Mitolojisi hakkında çok şey öğrenecekleri bir kitaptır. Mitoloji, insanların varoluşundan bu yana ilgi çeken bir konudur ve birçok kültürde zengin bir mitoloji mirası bulunmaktadır. Bu nedenle mitoloji kitaplarına nereden başlamalı sorusu oldukça yaygındır. Başlangıç olarak, Yunan ve Roma mitolojisi, Batı mitolojisinin temelini oluşturduğu için bu alanlardaki eserlerle başlamak faydalı olacaktır.


Klasik müziğin önde gelen isimlerin başında yer alan Ludwig van Beethoven, eserleri ile müzik dünyasında değiştirilemez bir yer edindi. Etkileyici ve duygu dolu besteleri ile müzik dünyasına büyük bir katkıda bulunan ve küçük yaşta müziğe başlayan besteciyi bu kadar önemli kılan bir diğer özellik ise yaşamı boyunca uğraştığı sağlık problemlerinden biri olan işitme kaybının sanatının önünde bir engel olmasına izin vermemesi oldu. 1801 yılında başlayan bu süreç sonunda 1817 yılında tamamen işitme kaybına uğrayan Beethoven bu dönem ve sonrasında müziklerini bestelemeye devam etmiştir. Bestelediği önemli eserlerden biri olan 14. Piyano Sonatı Quasi una Fantasia diğer bir ismiyle Moonlight Sonata, Beethoven'ın en popüler bestelerinden biri olarak bilinmektedir. 1801 yılında tamamladığı eserini ertesi yıl yayımladığı bilinmektedir. Beethoven kendi deyimiyle, Sonata quasi una fantasia olarak eserini adlandırır. Adagio sostenuto, allegretto ve presto agitato olmak üzere üç bölümden oluşan eser, o zamanların aksine daha yavaş bir şekilde başlar. Romantik tarzın daha baskın olduğu bu eserin önemli bir diğer özelliği ise sakin ve yavaş bir ezgiyle başlayan müziğin ikinci bölümünde daha haraketli ve canlı, üçüncü bölümünde ise şiddetli ve yoğunluğu ile üç bölümde de bambaşka duygular hissettirmesidir. Beethoven'ın bu unutulmaz önemli eserini öğrencisi Kontes Giulietta Guicciardi'ye ithaf ettiği düşünülmesiyle birlikte eserin ortaya çıkmasında iki farklı rivayet daha bulunmaktadır. Gelin, bu rivayetler nelermiş bir bakalım. Halk arasında bilinen bir rivayete göre Beethoven, bir bunalım yaşamaktaydı. Bir yandan yaşadığı sağlık problemleri derken mevcut işitme kaybının da zamanla artmasıyla birlikte bu bunalımlı süreçte Beethoven yaşamına son vermeyi dahi düşünür. Bu süreçte doğaçlama yazdığı bir eseri büyük bir ilgi görür. Bu dönemde sokakta yürürken bir evden piyano sesi duyar ve bu sesten çok etkilenir. Kimin çaldığını öğrenmek için evin sahibiyle tanışmaya gittiğinde piyanonun başında küçük bir kız görür. Kızın yanına yaklaştığında kızın kör olduğunu fark eder. Bu durumdan fazlası ile etkilenen Beethoven küçük kızdan, kendisinden bir şey istemesini söyler. Küçük kız ise ay ışığını hiç görmediğini ve ona ay ışığını tasvir etmesini ister. Bunun üzerine Beethoven, Moonlight Sonata'yı besteler. Bir diğer hikaye ise ayrıntıları tam bilinmemekle beraber genel olarak kabul gören bir rivayettir. Bu rivayete göre Beethoven, hayatı boyunca tek bir kadın sevmiştir: Elis. Bu hikayenin öğrenilmesindeki en büyük detaylardan biri, birbirlerine yazdıkları mektuplarıdır. Hatta öyle ki ona olan aşkını Für Elise adlı eserinde dile getirmektedir. Beethoven ve Elis birbirlerine olan aşkın yükü ile kaçmaya karar verirler. Buluşma yeri ve saati kararlaştırmışlardır. Elis vaktinde orada olurken, Beethoven yağan yağmurdan hareket edemeyecek hale gelen faytondan dolayı orada olamaz. Çamur deryasından kurtaramadıkları faytonu daha fazla bekleyemeyen Beethoven kendi çabaları ile varmaya çalışır fakat geç kalmıştır. Elis, Beethoven'ın gelmeyeceğini düşünür, dayanacak gücü kalmamıştır ve gitmeye karar verir. Tam bu zamanda Beethoven da varır lakin ikisi de binanın iki yönlü merdivenin farklı taraflarına yönelirler ve birbirlerini göremezler. Bu olaydan sonra bir daha kaçma planını denemeyen aşıklar bir araya gelemezler. Beethoven bunun üzerine Ayışığı Sonata'yı besteler. Bu bestesiyle birlikte Elis'e ulaşmaya çalışır. Bu rivayetlerin doğruluğu ve yanlışlılığı tam bilinemese de üç farklı bölümünde de hissettirdikleri duygular, büyüleyici ezgileriyle ve farklı duygular yaşatmasıyla Beethoven'ın unutulmaz bestelerinden biri olarak listelerimizde yer almaya devam edecektir. - Yordama, Moonlight Sonata'nın Hikayesi, (23.03.2022) - Bilimkutusu, Beethoven Moonlight Sonata ve Diğer Eserleri, (23.03.2022)


Gözlerimizi kapattığımız ve farklı bir akışa geçtiğimiz noktada gördüğümüz düşlerden sorumlu olan mitolojik karakter Morpheus'tan başkası değildir. Yunanca morphe kelimesi biçim demektir ve Morpheus da antik çağlardan bu yana rüyalarımıza biçim veren tanrı olarak tanımlanır. Rüyaların efendisi olarak tıpkı Hermes gibi ilahi mesajları ölümlülerin rüyaları aracılığıyla onlara bildirir ve o rüyalarda farklı görünümlere de bürünebilirdi. Herhangi bir insan kılığına girerek rüya sahibinin geçmişi ya da geleceği hakkında vizyonlar gösterirdi. Kendine şiir ve edebiyatta yer bulan Morpheus'u çoğunlukla ilahi mesajlarla da ilişkilendirmek mümkün. Morpheus ve kardeşlerinden Oneiroi olarak bahsedilirdi; fakat onlar sadece Oneiroilerden bazılarıydı. Rüyalar aleminde Morpheus'un kardeşleri, onun yardımcıları rolünü üstlenmişlerdi. Icelus rüyaların gerçeklik kısımlarıyla ilgilenirken Phobetor korkulu rüyaların yaratıcısı gücüne sahipti. Phantasus ise gerçek dışı görülerle dolu rüyalara yön verirdi. Morpheus'u onlardan ayıran özelliklerinden biri, kahramanlar ve krallar gibi kıdemlilerin rüyalarını etkileme yeteneğine sahip olmasıydı. Oneiroilere de biraz değinecek olursak çok uzakta ve derinde, parlayan güneşin de ötesinde olan bir yerde, Erebos'ta yaşadıklarını bilmeliyiz. Her gece binlerce rüyaya şekil vermek için adeta binlerce yarasanın göklerde süzüldüğü gibi dünyanın dört bir tarafına dağılırlardı. Erebos'u terk eder etmez iki kapıdan birinden geçmek zorundalardı. Bu kapılar Oneiroilerin o gece taşıyacağı rüyaları belirlerdi. Her iki kapının da aslına bakarsak ilk olarak göründükleri yer Homer'in Odyssey kitabıydı. Bu kitapta boynuz kapısından gelen rüyalar, ilahi ve her zaman doğruyken; fil dişi kapısından gelen rüyalar, bir o kadar yanlış ve insanları yanlış yola sürüklerdi. Rüyalardan sıyrılıp gerçek formuna büründüğünde görünen Morpheus'un kanatları kimi efsaneye göre doğuştan, kimi efsaneye göre de kardeşleri ve ona ölüm tanrısı olan amcası Thanatos tarafından verilmiştir. Bu kanatlarla uyku tanrısı olan Hypnos'u, Zeus'un bazı tehditlerinden kaçırıp mağaralardaki rüya dünyasına taşıdığı belirtilir. Bu rüya dünyası Morpheus'un ailesinin yaşadığı yerdir. Unutkanlık Nehri'ni de barındıran bu yer, davetsiz misafirlere korku salacak iki yaratık tarafından korunur ve Olimposlular dışında kimsenin girmesine izin verilmezdi. Morpheus'un uyuduğu rüya dünyası mağaralarından birinde haşhaş tohumlarının olması efsanevi gerçeği, afyon bazlı bir ilaç olup şiddetli ağrılar için kullanılan morfinin adını Morpheus'tan almış olma ihtimalini pekiştirmektedir. Morpheus'a Romalı şair Ovid'in şiirlerinde de sıkça rastlarız, özellikle Başkalaşım adlı şiirinde. Hatta ve hatta bazı yaklaşımlara göre Morpheus'un kardeşlerine isimlerini Ovid verirken bir diğer yaklaşıma göre de bu isimlerin Helenistik bir arka planı vardır. Konumuza dönecek olursak Ovid'in zamanından sonra Morpheus'un eserlerde adının geçmesi sık rastlanan bir durum haline geldi. Bu evrimini günümüzdeki çizgi romanlarda da görmek mümkün. Neil Gaiman'ın ödüllü çizgi romanı Sandman serisi, ana karakter olarak Morpheus'u ele alır. Bir diğer rastlantıyı da çok konuşulan filmlerden biri olan ve yakın zamanda dördüncü filmi çıkan Matrix film üçlemesindeki karakter Morpheus'ta görürüz. Filmde Morpheus, insanlara bilgisayarlar tarafından yapılmış yapay rüyalar aleminde kalmakla uyanıp gerçeklerle yüzleşmek arasındaki seçimde ön ayak olan kişidir.


Ünlü İngiliz alternatif rock grubu The Smiths'in eski solisti Morrissey, dokunaklı şarkı sözleriyle bilinir. Hüzün dolu bir duygu dünyasının sahibi İrlanda göçmeni bir aileden gelen şarkıcı 22 Mayıs 1959'da Manchester, İngiltere'de dünyaya geldi. Morrissey genellikle yabancılaşmayı ve talihsiz aşklarını anlattığı şarkı sözlerinde hüznü yansıtırken eski grup arkadaşı Johnny Marr'ın eşsiz melodileriyle harmanlandığı There is a Light It Never Goes Out, Heaven Knows I'm Miserable Now ve This Charming Man gibi ikonik şarkılarıyla ün kazandı. İçe dönük, çekingen, hüzünlü ve cesur şarkılarıyla büyük bir hayran kitlesine ulaşan müzisyen hayvan hakları gibi birçok konuda da kimi zaman aktivist olarak konumlandı. The Smiths ile çıkardığı Meat is Murder albümü ve Ben arkadaşlarımı yemem. diyen et yemeye karşı çıkan duruşuyla büyük kitlelere bu ideolojiyi yaydı. Ünlü şarkı yazarı yalnızlığı, utangaçlığı ve hissettiği yabancılığı anlattığı şarkı sözlerini aynı zamanda güçlü birer propaganda olarak kullandı. Yine Meat is Murder albümünde bulunan Barbarism Begins At Home şarkısıyla ev içi şiddeti; Karl Marx'ın Workers of the world, unite! sloganına atıfta bulunduğu Louder than Bombs albümünde yer alan Shoplifters of the World Unite ile ise komünizm ile ilgili ses getirdi. Müzik dünyasının naif ruhlu ve yetenekli şarkı yazarı olmasının yanı sıra birçok sevmeyeninin olduğunu da söylemek mümkündür. Birlikte çalışmanın zor olması, göçmenlik, ırk ve siyaset konusundaki tartışmalı görüşleriyle tanınmasına rağmen Morrissey'in müziği The Smiths'ten ayrılmasının ardından da yankı uyandırmaya devam etti. Özgün sesi ve şiirsel şarkı sözleri eski grubunun sesini tanımlamaya yardımcı oldu ve ardından solo kariyeri benzersiz tarzını sergilemeye devam etti. Viva Hate albümüyle solo müzik macerasına başladı. Politik duruşunu hiçbir zaman bırakmayan müzisyen, Margaret on the Guillotine şarkısıyla Margaret Thatcher'ın idamını anlatınca Muhafazakar Parti milletvekili tarafından suçlu bulundu ve evi polisler tarafından aratıldı. Bu albümde en çok dinlenen şarkı ise Morrissey'in kırılgan sözleri neşeli melodilerin ardına gizleme geleneğini sürdüren Suedehead oldu. Hakkındaki tartışma ve suçlamalara rağmen şarkıları hala büyük bir kitle tarafından sevilse de şarkıcının Viva Hate'ten sonraki albümleri Kill Uncle, Your Arsenal, Vauxhall and I, Southpaw Grammar ve Maladjusted ile eski süksesini yakaladığı pek söylenemez. Ancak bu albümlerinden sonra 2004 yılında yayımlanan You Are The Quarry albümündeki Let Me Kiss You şarkısı ile beğenileri yeniden kazandı. Söylentilere göre Let Me Kiss You, Nancy Sinatra düşlenerek yazılmış bir şarkıydı. Sanatçı çok üretken bir şekilde şarkı yazarken Lifeguard Sleeping, Girl Drowning, Seasick yet Still Docked, The Teacher are Afraid of the Pupils, The Edges Are No Longer Parallel ve How Can Anybody Possibly Know How I Feel? gibi uzun ve farklı şarkı isimleriyle dikkat çekmeye devam etti. Daha sonrasında kapağında kendisini keman çalarken gördüğümüz, isimlerinden bile ne kadar vurucu sözlere sahip olduğunu belli eden Ringleader of the Tormentors albümünü 2006'da yayımladı. Hüzünlü bir aşk hikayesini konu edinen ve sevgilisine yaşar ve nefes alırken öldürdün beni ama yine de affediyorum seni dediği You Have Killed Me şarkısı ile beğeni kazandı. Sonraki bir başka duygu dolu ve kapağında kendisini bir bebekle gördüğümüz Years of Refusal albümünü Istanbul isimli bir şarkıyı da içinde barındıran World Peace Is None of Your Business takip etti. Karşılaştığı kaotik, heyecanlı ve kalabalık sokaklardan sesler barındıran şarkıyı Morrissey, 2014 senesi İstanbul konserinde kazandığı ilhama teşekkür olarak çaldı. Tam olarak sebebi bilinmese de müzik platformlarından kaldırılan World Peace is None of Your Business albümü sonrasında verdiği üç senelik büyük aradan sonra 2017'de Low in High School albümünü yayımladı. Spent the Day in Bed şarkısı ile beğeni toplayan Morrissey, bütün zamanını yatakta geçirip haberleri okumayan ve çekindiği dünyadan kendini iyice soyutlayan bir karakter çizdi. Bu şarkıyla bütün arkadaşlarına da amacının korkutmak olduğunu, kendini küçük ve yalnız hissettirdiğini söylediği haberleri takip etmeyi bırakmalarını tavsiye etti. Ne otobüs ne patron ne yağmur ne de bir tren vardı artık hayatında. Artık acımasız dünyaya iyice sırt çeviren bu karakterden sonra 2019 yılında California Son albümü ile yeniden sevenleriyle buluştu. It's Over ile biten bir aşkı anlatırken Loneliness Remembers What Happiness Forgets ile yalnızlık yeniden yakasını bırakmadı. Only a Pawn in Their Game şarkısı ile ise ırkçı bir ortamda büyüyen, insan hakları savunucusu olan Medgar Evers'tan bahsederek siyahi insanların haklarından bahsederek yeniden müziğini politik konulardaki fikirlerini ifade edebilmek için kullandı. Aynı zamanda büyük bir Oscar Wilde hayranı olan Morrissey 1984'te Jamming Magazine'e verdiği bir röportajda şarkı yazarken aldığı ilhamı da büyük çoğunlukla ondan aldığını söyledi. Louder than Bombs albümünde Oscar Wilde'a göz kırpan Johnny Marr bestesi Oscillate Wildly diye bir şarkı da bulunuyor. - The New York Dolls (1981) - James Dean is Not Dead (1983) - Exit Smiling (1998) - Autobiography (2013) - List of the Lost (2015) Hak savunuculuğu ve açık sözlülüğü ile bilinen sanatçının müzik üzerindeki etkisi yadsınamaz. Genellikle içe dönük ve melankolik olup aşk, kayıp ve yabancılaşma temalarını işleyen şarkı sözleriyle büyük beğeni toplayan Morrissey, hakkındaki suçlamalar ve sevilmeyen fikirler olsa bile müzik sektöründe ses getirmeye devam ediyor.


Şarkılar bugüne dek kimine anlamlı kimine anlamsız gelen konular ele almıştır ama bazı şarkılar vardır ki anlamsız bulunması zordur. Eşitlik, iyilik, acı, adalet, özlem gibi temalar bunların arasında yer alır. Bu yazıda birkaç maddeyle kadın-erkek eşitliği görüşüne dayanan feminizmin işlendiği Türkçe şarkılara yer vereceğiz. Kadınlar tarih boyunca çeşitli aşağılamaya maruz kaldığı gibi aynı zamanda haksız sınıflandırılmalara da maruz kalmıştır. Bunlardan en bilindik olanı, sanki evlenilen kadınla eğlenilmezmiş gibi, evlenilecek ve eğlenilecek olanın ayrımıdır. Emel Müftüoğlu bu şarkısında erkeklerin kadınları kendi inisiyatiflerine göre sınıflandırmasına, hakkın alınan değil de verilen bir şey olduğuna dayalı zihniyete feminist bir isyanda bulunur. Ayrıca türlü toksik özelliği maço olmak adı altında masumlaştırmaya da bir gönderme yaparak maçolar düşsün yakamızdan diyerek bu masumlaştırmaya aykırı bir duruş sergilemiştir. Evlenilecek kızlar var, eğlenilecek kızlar var. Hesap soramaz bana kim çıkarsa karşıma, Hür doğdum hür yaşarım kime ne kime ne, Zararım kendime kime ne kime ne, Annem kız doğurdu diye babam suçlamış. Ya kaşık düşmanı ya da bazen avrat. Ben bir kadınım ama önce insanım. Ben bir kadınım, hem de kötü kadın. Temelde ahlak anlamına gelen bir kavram olarak namus, kültürel müdahalelere uğrayarak yalnızca kadında olan hatta cinsel ilişkiye girerek bozulduğuna inanılan bir şeye dönüşmüştür. Ataerkil bir toplumda evlenmeden cinsel ilişkiye giren kadın namussuz olarak nitelendirilirken erkekler aynı durumda aynı muameleyi görmediği gibi aksine çoğu kez takdir toplar. Ayrıca, şiddet biçimlerinden biri olan cinsel şiddet ve hak gasplarından biri olan kişinin yaşam hakkını elinden alma meselesi vardır ki, ataerkil toplumda bu durumda bile suçlu olarak görülen yine kadındır. İstemi dışında ilişkiye girmeye zorlanmış olsa bile erkeği tahrik ettiği gerekçesiyle namussuzluk faturası yine ona kesilir. Bu acımasız zihniyetin iki yüzlülüğü Şebnem Ferah'ın bu şarkısının içeriğine konu olmuştur. Ah, ah annem, bugün öldüm ben. Kimse duymadı sesimi, kaç kez öldürdünüz. sabun sürme asitli, jöle de saç döker. Oje değil belki ama hafif bi' parlatıcı, uçuk pembe rujum olmalı, yaz makyajı. Alıştık bütün yalanlara, egodan gemiler yapanlara. Bir isyan başlasın artık kendini üstün sananlara. lafınıza kanan da sizin gibi olsun.


Punk ve alternatif rock temalı şarkılarıyla ünlü My Chemical Romance, şüphesiz ki birçok insanın gençlik ve ergenlik döneminde önemli bir yer kaplamıştır. Çalkantılı geçmişi, skandalları ve ikonlaşmış şarkılarıyla birlikte müzik tarihinde önemli bir yere sahip olan ve emo bayrağını en önde dalgalandıran bu grubu yakından tanıyalım! Trajik şarkılara imza atmış olan grubun trajik bir olay vasıtasıyla kurulmuş olması çoğu kişi için şaşırtıcı gelmeyecektir. Öyle ki solist Gerard Way'in 11 Eylül 2001 saldırılarına birebir tanık olması grubun kurulması ile sonuçlanan ilk kıvılcımı yakacak olay olarak tarihe geçmiştir. Travma sonrası stres bozukluğu ile baş etmek zorunda kalan Gerard Way, hayatına büyük etki eden bu olayı müzik ile dışa vurmak istemiştir. And if the world needs something better, let's give them one more reason now. Skylines and Turnstiles, grubun ilk şarkısı olma şerefine nail olurken solist Gerard Way içten içe dahil olmak istediği müzik sektörüne ilk adımını atmıştır. Bateride Matt Pelissier, gitarlarda Ray Toro ve Gerard'ın kardeşi Mikey Way ile birlikte adından uzun yıllar boyunca bahsettirecek olan My Chemical Romance grubu, 2001 yılında resmi olarak kurulmuştur. Kuruluşundan kısa süre sonra Frank Iero'yu aralarına alan grup, kemik kadrosunu en nihayetinde oluşturmayı başarmıştır. Grubun ilk albümü olan I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love iki aşığın hikayesini anlatan konsept bir albüm olarak kabul edilse de öfke dolu şarkı sözleri, hızlı ritmi ve screamo vokalleri ile birlikte kendini diğer üç My Chemical Romance albümünden farklı bir kategoriye koymaktadır. Duygu patlamaları sonucunda yazılmış gibi görünen şarkıları her ne kadar karmaşık olarak tanımlansa da tüm bu kaosun içinde aslında bir düzen vardır. Adını duyurmaya çalışırken kurulduğu şehir olan New Jersey ve çevresinde çeşitli konserler veren grubun asıl ünlenmesini sağlayan şey ise ikinci albümleri olan Three Cheers for Sweet Revenge oldu. Bir önceki albümlerinin son şarkısı olan Demolition Lovers'ın devam niteliği taşıyan 2004 çıkışlı Three Cheers for Sweet Revenge yine bir konsept albüm olarak nitelendirilebilir. Bu albüm sonrasında ise baterist değişikliği yapıp aralarına Bob Bryar'ı almışlardır. Ölüm, pişmanlık ve yas kavramlarına odaklanan ve gotik-korku ögelerini içeren albümün ilk şarkısı Helena, yine trajik bir olayın sonucunda ortaya çıkmıştır. Gerard ve Mikey Way'in büyükanneleri Elena Lee Rush'ın beklenmedik ölümü, kardeşleri epey etkilemiş ve büyükannelerine ithafen bu şarkıyı yazmışlardır. Punk'ın asi ve cesur yüzünün yalnızca bir illüzyondan ibaret olduğunun kanıtı olan I'm Not Okay şarkısı ise adeta bir yardım çığlığı niteliğindedir. Mental problemler ile boğuşan insanlar kendilerini çoğu zaman müzik ile ifade etmeyi tercih eder. My Chemical Romance ise bu şarkı ile dinleyicilerine yalnız değilsin mesajı vermekte. I've told you time and time again you sing the words but don't know what it means. İnişler ve çıkışlar, sevinçler ve hayal kırıklıkları, karamsarlık ve kararlılık... Bunca zorlukla baş etmek zorunda kalan grubun tüm emeklerinin meyvesini verme vakti gelmişti. 2006 yılında yayımlanan The Black Parade albümü dünya çapında öylesine büyük bir etki bırakmıştı ki kimi eleştirmenler Welcome to the Black Parade şarkısını 21. yüzyılın Bohemian Rhapsody'si olarak tanımlamaktan geri kalmadılar. Yine bir konsept albüm olma özelliği taşıyan The Black Parade'de tüm pişmanlıkları ve hatıraları ile bir kanser hastasının son anlarına tanık olunuyor. Öyle ki, albümün ilk şarkısı olan The End dinleyicileri bu trajik olaya tanık olmak için davet ediyor. Ölümün bir geçit töreni eşliğinde ilerlediği Welcome to the Black Parade şarkısı uzun yıllar boyunca emo camiasının resmi marşı olarak kabul edilmiştir. Fakat büyük başarılar beraberinde büyük problemleri de getirir. Her ne kadar Gerard Way grubun emo kavramı ile bağdaşlaştırılmasını onaylamasa da The Black Parade albümü, ebeveynler ve çeşitli eleştirmenler tarafından reşit olmayan çocukları depresyon ve intihara sürüklediği gerekçesiyle defalarca kez saldırı ve protestoya maruz kalmıştır. Halbuki grubun amacı dinleyicilerini depresyona sürüklemek değil; aksine, mental problemler konusunda farkındalık sağlamak ve tüm acılara rağmen devam edilmesi gerektiğini göstermek idi. Bunca karanlık temalı şarkı ve albümden sonra, My Chemical Romance'in dördüncü stüdyo albümü olan 2010 tarihli Danger Days: The True Lives of the Fabulous Killjoys'un bu denli renkli bir palete ve rock-pop ezgilerine sahip olacağını kim tahmin edebilirdi ki? Post-apokaliptik bir dünyada geçen albümde grup üyelerinin her biri farklı bir alter ego'ya bürünüp kendilerini Killjoy olarak tanımlayan asi bir gruba dönüşmüşlerdir. Akademi ödüllü kostüm tasarımcısı Colleen Atwood ile çalışan grubun bu albümü, kapitalizm ve baskı eleştirisi üzerine kurulmuştur. Punk'ın asi ruhunu şarkı sözlerinde devam ettirmelerine rağmen müzik tarzının pop'a doğru kayması hayranlarını endişelendirmiştir. Fakat My Chemical Romance ruhunun devam ettiğini görmek albümün olumlu eleştiriler almasına neden olmuştur. Hayranları ve müzik dünyası onların beşinci stüdyo albümlerini beklerken My Chemical Romance onlara Conventional Weapons isimli beş adet tekli ve sonrasında ise üzücü bir ayrılık haberi verdi. Mental sorunlar ile boğuşan grup üyeleri çareyi grubu sonlandırmakta bulmuştu. Just remember you will always burn as bright. Dağılmış olmaları onların müzik yapmalarını engellemedi. Grup üyeleri uzun süre boyunca solo kariyerlerine devam ettiler. 2019 yılına gelindiğinde ise ani bir şekilde tekrar birleşme ve turneye çıkma kararı aldılar. Covid-19 yüzünden ertelenen turnelerinde hayranları onları yalnız bırakmadı. Tekrardan birleşmenin şerefine ise 2022 yılında The Foundations of Decay isimli tekliyi yayımladılar. İnişleri ve çıkışları ile bu dünyadan asi ruhlu bir My Chemical Romance geçti. Hem de yüzbinlerce kaybolmuş ruhu ölümün soğuk pençelerinden kurtararak. Şimdi herkesin dilinde aynı sözler: Devam edeceğiz, inan bana, ölüp gitsen de hatıranı devam ettireceğiz!


George Michael'in ilk solo ve hit şarkısı Careless Whisper, 1984 yılında yayımlanmasına rağmen günümüzde dahi dinlenilmeye devam ediyor. 2000'ler ve öncesini incelediğimiz zaman büyük bir hit yakalamış ve zamansız olmayı başarmış şarkıların çoğunun bir hikayesi vardır. Bir şarkıyı şarkı yapan tüm o özellikler, sanatçının ağzından dökülenlerde saklıdır. Bugün hikayesini inceleyeceğimiz şarkı, Careless Whisper. Asıl adı Georgios Kyriacos Panayiotou olan, daha sonraları George Michael olarak tanıdığımız sanatçımızın en bilinen ve belki de en sevilen şarkısı Careless Whisper'in hikayesi için 1981 yılına gidiyoruz. 1981 yılında Birleşik Krallık, Bushey'de bir restoranda DJ olarak çalışan Michael, işte bu hit şarkısını işine giderken yazmıştır. Şarkılarını genellikle otobüs, tren ve araba; kısacası yollarda yazdığını dile getiren Michael, Careless Whisper için de aynısının geçerli olduğunu vurguluyor. Çocukluğundan aklında kalan anılarını bir araya getirerek ortaya dikkatsiz bir fısıltı çıkarmıştır. Elbette şarkının şu anda dinlediğimiz hali bir anda oluşmadı. Michael, bu şarkı için tam üç ayını vermiştir. İşine giderken bir anda aklına gelen fikir, Careless Whisper'ın giriş kısmını oluşturmuştur. Kalan kısmının tamamlanması içinse üç ayını ayırmıştır. Yakın arkadaşı Andrew'in de ufak dokunuşları ile şarkı son haline geldiğinde, ilk ismi Tuneless Whisper olarak kararlaştırılıyor. Bundan sonrası ise biraz sancılı, umut kırmaya meyilli fakat asla umut kırmıyor. Şarkının tamamlanmasının ardından Michael, tüm odağını müziğe verebilmesi için işini bırakması gerektiğinin farkındaydı. Bundan dolayı da işinden ayrılmaya karar verir, son akşamında çaldığı şarkıların arasında Tuneless Whisper'ı da ekler. O gece dans pistinin dolup taşması ise Michael'in umutlanmasını sağlar. Bundan sonra tarihler 1983'ü gösterdiğinde George Michael ve yakın arkadaşı Andrew Ridgeley, Wham! adıyla tanınmaya başlamışlardır. Fakat yapımcılar, Careless Whisper için yeşil ışık yakmaz, parçanın yayımlanmasını rafa kaldırırlar. Bu beklenmedik tepkinin ardından Michael, şarkıyı alır ve önce bir başka prodüktör ile, ardından da tek başına stüdyoya girerek ortaya yepyeni bir versiyon çıkarır. Bir yıl sonra, 1984'te Wham! aktif bir şekilde devam ederken Careless Whisper, George Michael'in adıyla yayımlanır. Çıktığı andan itibaren başarılarıyla birlikte ABD'den platin plak kazanır. Careless Whisper, hit olduğu andan itibaren birçok ünlü isim tarafından yorumlanmıştır. Bunlar arasında Mina, Gloria Gaynor, Julio Iglesias ve Kenny G. Richard Clayderman vardır. - Sinemamuzik. CARELESS WHISPER. 15.08.2022. Web - Öne çıkan görsel: AudiophileParadise


1960'lar İngiltere'sinde Syd Barrett, Nick Mason, Roger Waters ve Richard Wright tarafından kurulmuş olan Pink Floyd, sadece kuruldukları yıllarda değil günümüzde de hala rock severler tarafından keyifle dinlenmekte olan birçok başarılı şarkıya imza atmışlardır. Psikedelik, progresif ve space rock türlerinin sadece öncüsü olmakla kalmayıp aynı zamanda hem melodileri hem de sözleriyle zamanlarının çok ötesinde kalplere ve zihinlere hitap etmişlerdir. Akıllarda iz bırakan melodisinin yanında, gerçek bir konser anılarından esinlenilerek yazılmış sözleriyle gönüllere taht kurmuş şarkılarından biri de adıyla bile derin bir yaşanmışlığın olduğuna dair sinyaller veren Comfortably Numb'tır. Huzurla hissizleştim anlamına gelen şarkı, rivayet edilene göre bir Kuzey Amerika turnesi sırasında konserden hemen önce grubun hep beraber yaşadığı acı bir deneyimi konu edinmektedir. Gelin, hikayesini öğrenelim. Grubun gitaristi Syd Barrett, hayatını ve performansını giderek daha çok berbat eden bir madde bağımlılığı batağına düşmüştür. Söylenilene göre Barrett, grubun Kuzey Amerika turnesinin konserlerinden birinden hemen önce odasında aldığı yüksek doz madde sebebiyle bu sefer yerinden kalkamayacak kadar kötü duruma gelmiş ve neredeyse bilincini kaybetmiştir. Ekip üyeleri çaresiz bir halde, Syd'in gitarını boynuna asıp konseri idareten sahnede bulunması için ona ayakta durabileceği bir şekilde gitarıyla pozisyon vermişlerdir ve en azından konserin ilk kısmını bu şekilde tamamlayabilmişlerdir. Konserin ikinci kısmına geçmeden mola sırasındayken Pink Floyd, Syd için doktor çağırmışlardır ve doktor Syd'e kendine gelip halüsinasyonlarının bitmesi için bir ilaç almasını sağlamışlardır. Bu sayede Syd, kendine gelip konsere devam edebilmiştir ve kendi bölümlerini gitarıyla çalabilecek gücü bulmuştur. Barrett, tamamen kendine gelmiştir ve Comfortably Numb'ın ikinci kıtası da hikayenin bu kısmını anlatmaktadır. Şarkının nakarat kısımları da herkesin fark edebileceği üzere Syd'in ağzından yazılmıştır. Şarkının nakarat kısımları da herkesin fark edebileceği üzere Syd'in ağzından yazılmıştır. Maalesef ki Syd'in madde bağımlılığı burada son bulmamıştır ve zamanla kendisiyle çalışılmasını imkansız hale getirmiştir. Bu noktadan sonra ekibin diğer üyeleri Syd'in yerine gruba David Gilmore'u davet etmiştir ve yollarına kendisiyle devam etmiştirler. Syd Barrett'in bu olaylarla ilgili herhangi bir şey yapabilmesi ise mümkün olmamıştır çünkü madde bağımlılığının etkisi altına girmiştir ve en sonunda kendisi huzurla hissizleşmiştir. Listelist. Ping Floyd'un Huzurla Hissizleşen Bir Hayatı Anlattığı Şarkısı Comfortably Numb'ın Hikayesi. Erişim Tarihi: 06.10.2016. Web.


Hepimizin çok severek dinlediği şarkıların arkalarındaki asıl hikayeye göz attığımız Nedir Bu Şarkının Hikayesi serimizde bugünün şarkısı; efsane grup Pearl Jam'den Last Kiss. 1990 Yılında Seattle'da kurulan Pearl Jam, 90'lı yılların başında popüler olmuş grunge hareketinin temsilcisi olan dört büyük başarılı gruptan biridir. Şarkılarında dünyanın durumuna karşı duydukları umutsuzluk ve öfke, geleceğe dair hissettikleri belirsizlik ve korku, uyuşturucu bağımlılığı, siyaset gibi oldukça sert konuları ele alan Pearl Jam, aslında müziğiyle dinleyicilerine Bu sebeplerle bu duyguları hissediyorsun ve hissettiklerinde haklısın. Her şey gerçekten berbat ama yalnız değilsin, beraberiz. demiş, anlamlandıramadıkları ve içinde boğuldukları duygulara kelimenin tam anlamıyla tercüman olmuştur. Her ne kadar çoğumuz ilk kez Pearl Jam ile dinlemiş olsak da, Last Kiss grubun kendisine ait bir şarkı değildir. Şarkı aslında Wayne Cochran tarafından 1961 yılında yazıldı. Daha sonra 1964 yılında J. Frank Wilson and The Cavaliers tarafından yeniden kaydedildi ve ilk popülaritesine bu dönemde ulaştı. Aslında hikaye, grubun solisti Eddie Vedder'ın bir konserden önce Seattle'daki bir antika mağazasında bulduğu bir plakta Last Kiss şarkısına rastlamasıyla başlıyor. Plağı satın alan Vedder, bütün gece şarkıyı dinleyerek uyumamıştır. Daha sonra şarkıyı gruba da dinletir ve 1998 yılı turnelerinde tüm yaz boyunca bu şarkıyı çalarlar. Pearl Jam, şarkıyı bir konser provasında kaydeder ve sadece hayran kulüplerine özel olarak yayınlarlar. Bir süre sonra radyo istasyonları, şarkıyı ellerine geçirir ve çalmaya başlar. 1999 yılı baharında, tekli olarak yayınlanmamasına ve bir albümde yer almamasına rağmen, şarkı bir hit haline gelir. Pearl Jam çok fazla tekli yayınlayan bir grup olmasa da, şarkıya çok fazla talep olduğunu gördüklerinde elde edilen gelirin Kosova'daki mültecilere fayda sağlaması koşuluyla şarkıyı yayınlamaya karar verirler. Böylece, Pearl Jam grubunun bayılarak dinlediğimiz Last Kiss yorumu, 1999 yılında No Boundaries: A Benefit for the Kosovar Refugees albümüyle yayınlanmış olur. Şimdi gelelim Last Kiss'in arkasındaki asıl hikayeye. Şarkının, her ikisi de 16 yaşında olan Jeanette Clark ve JL Hancock isimli iki gencin geçirdiği trafik kazasına dayandığı söylenir. Hancock, 1962 yılında Noel'den hemen önce kız arkadaşını bir randevuya çıkarmak için babasının arabasını ödünç alır ve yolda durmuş bir arabaya rastlar. Duramayan genç adam, çarpmamak için direksiyonu sağa kırar, ancak kontrolünü kaybeder ve arabayı şiddetli bir şekilde çarpar. Kaza sonucu kendisi ve kız arkadaşı Jeanette bilincini kaybeder. Hancock, daha sonra bir yağmur fırtınasının ortasında kendine gelir, kaza mahallinde birkaç kişi bulunmaktadır. Yaralarından akan kanla kısmen kör olmuş bir halde, hala bilinçsiz yatan kız arkadaşını bulur. Jeanette'i sevgiyle kollarına aldığında, genç kız kısmi olarak kendine gelir ve gülümseyerek sevgilisinden ona sarılmasını ister. Hancock, kız arkadaşı yavaşça hayatını kaybederken ona son bir öpücük verir. Hancock, zamanı geldiğinde Cennet'e giden sevgilisiyle yeniden bir araya gelebilmek için iyi bir insan olmaya yemin eder. Cochran, Barnesville'de ölümcül bir trafik kazası olduğunu ve Jeanette Clark adında genç bir kızın hayatını kaybettiğini öğrenir. Kaza yerine oldukça yakın yaşayan Cochran, aslında o bölgede birçok kazaya tanık olmuştur ve onlar hakkında bir şarkı yazmaya çoktan başlamıştır. Bu trajik kazanın ise, sonunda şarkıyı bitirmesi için ona ilham verdiği ve bitirdiği şarkıyı Jeanette Clark'a adadığı söylenir. Ancak sorun şu ki, bu kazanın 1962'de meydana geldiği, şarkının ise 1961'de yazıldığı ve kaydedildiği biliniyor. Bu da şarkının bu kaza sonrası tamamlandığı teorisini çürütüyor. Cochran'ın spesifik bir kaza sonrası değil de, şahit olduğu birçok kaza sonucu bu şarkıyı yazdığını söyleyebiliriz. Trajik olaylar sonucu yazılmış bir şarkı olsa da, Eddie Vedder'ın muhteşem sesiyle Last Kiss'in Pearl Jam yorumu, bayılarak dinlediğimiz bir şarkı olmaya devam edecek. 1. Genius, Pearl Jam-Last Kiss. Web. Erişim Tarihi: 10.12.2022.


Hikayesi olan şarkıları konu edindiğimiz Nedir Bu Şarkının Hikayesi serimizin bu haftaki şarkısı; cinsel istismara sert ve karanlık bir tepki olan Nirvana'dan Polly. Kurt Cobain'in tepkiselliği ve Nirvana grubunun toplumsal olaylara karşı sert duruşunu en iyi hissettiğimiz şarkının hikayesine gelin, hep beraber göz atalım. Nirvana, 1980'li yıllarda kurulmuş ve 90'lara damgasını devasa bir biçimde vurmuş efsanevi rock grubudur. Vokalde ve gitarda Kurt Cobain, bass gitarda Krist Novoselic, davulda Dave Grohl bulunan grup, birlikte 3 stüdyo albümü kaydetmiştirler. En büyük albümlerinden biri olan Nevermind ile Grunge müziğin yayılmasında büyük bir role sahip olmuşturlar. Kurt Cobain'in trajik vefatının ardından grup, 1994 senesinde dağılmıştır. Kurt Cobain'in cinsel istismar olaylarına karşı ne kadar duyarlı olduğu bilinen bir konudur. Hatta konserlerinde gördüğü taciz olaylarını durdurmak için konseri durdurduğu ve olaya müdahale ettiği de görülmüştür. Cobain, tecavüz olaylarına karşı olan sıradan bakışların ötesinde bir şarkı yazmıştır ve bu şarkıyı Polly olarak adlandırmıştır. Polly, Nevermind albümünün en karanlık temalı şarkısıdır. Şarkının sözlerine dikkat etmeden dinlenildiğinde aslında o kadar da depresif bir yapısı yoktur ancak sözlerine ve hatta arka plandaki hikayeye bakıldığı zaman gerçekten karanlık bir teması olduğu anlaşılıyor. Şarkının hikayesini daha iyi anlayabilmek adına 1987 senesine gitmeliyiz. Karakterimiz Gerald Friend adında bir katil. Gerald isimli bu şahıs 12 yaşındaki bir kız çocuğuna tecavüz etmesi ve onu öldürmesi sebebiyle tutuklanmıştır, 20 yıl sonra ise şartlı tahliye ile serbest bırakılmıştır. Aradan 7 yıl geçmesinin üstüne Friend, tekrar aynı suçu işlemiştir. Polly, 14 yaşında olan ve bir konser çıkışı eve giden bir kız çocuğudur. Çok masum ve mutlu, arkadaşlarıyla keyifli vakit geçirmiştir. O sırada arabasıyla oradan geçen Gerald Friend, kızı eve bırakmayı teklif eder. Polly ise bu teklifi olacaklardan habersiz bir şekilde kabul eder ancak o gece evin ulaşamaz. Friend, kızı arabaya aldıktan sonra kızın vücudunu ve ellerini bağlamış, arabayı ise kendi evine sürmeye başlamıştır. Kızı eve getirdikten sonra defalarca kıza zihinsel ve fiziksel tacizler uygulamıştır. Polly'nin anlattığına göre, Friend kızın her yerini bağlamış, kız hareket edemez haldeyken gözlerini de bağladıktan sonra kızın derisinin yakınlarından lehim makinesi geçirmiştir. Kıza defalarca kez tecavüz eden ve kızın saçlarını keserek Polly'i yanından ayırmayan Friend, kızı tekrar arabasına bindirmiştir ve bir benzin istasyonundayken Polly kaçmayı başararak kendini en nihayetinde kurtarmıştır. Cinsel istismar gibi meseleler maalesef ki hayatımızın bir parçası ancak bunu söyleyerek işin içinden çıkıp gitmek ve bununla yaşamak zorundasın demek çok büyük bir yanlıştır. 14 yaşındaki bir kız çocuğunun yaşadıklarını duyduktan sonra Kurt Cobain'in cinsel istismar karşıtı sert tavrını anlamak zor olmasa gerek. Kendisi de daha önce bir röportajında Cinsel istismar, dünya üzerindeki en kötü suçlardan biridir ve dünya üzerinde her an yaşanıyor olabilir. Kadınlara kendini savunmak yerine erkeklere eğitim verilmeli. Sorunun kaynağına inilmeli. şeklinde konuşmuştur.


Hikayesi olan şarkıları konu edindiğimiz Nedir Bu Şarkının Hikayesi serimizin sıradaki durağı, bir rus efsanesi haline gelen Rasputin şarkısı. Gelin, hep birlikte Rasputin şarkısını bu derece unutulmaz kılan özelliklerine ışık tutalım. Yazının devamında sizlere eşlik etmesi için Boney M. Rasputin şarkısını bırakıyoruz. Yazının sonuna geldiğinizde, şarkıyı bir daha aynı duygularla dinleyemeyeceksiniz. 28 Ağustos 1978 yılında yayımlanan, pop-disco türündeki Boney M. şarkısı Rasputin, Grigori Rasputin'e ithafen yazılmıştır. Rusya'nın tarihteki gidişatını değiştiren, Rusya için son derece önemli bir isim olan Rasputin, bu şarkıda çapkın, şifacı ve politik açıdan manipülatör birisi olarak gösterilmektedir. Rasputin ve Daddy Cool başta olmak üzere birçok bilinen şarkılara imza atan Boney M., Alman müzisyen Frank Farian tarafından kurulan dört kişilik bir gruptur. Üç kadın ve bir erkekten oluşan grubun bu zamana kadar ki en ikonik şarkılarından birisi olan Rasputin, Grigori Rasputin'in yaşamının yaklaşık dört dakikalık bir özeti diyebiliriz. Şarkının büyük bir kısmının ve yukarıda da Rasputin için atfedilen özelliklerinin büyük bir çoğunluğu gerçeği yansıtmaktadır, tek bir detay hariç: Rasputin'in çapkın oluşu. Bu özelliği kesin olmadığı için gerçeği yansıtma konusunda meraklısına kesin bir kaynak sağlamamaktadır. Çapkın oluşu iddiası ise Grigori Rasputin'in son Çariçe Alexandra Feodorovna 'nın sevgilisi olduğu iddiasına dayanmaktadır. Çoğu insan ona dehşet ve korkuyla baktı. Saraya adım attığı andan itibaren tüm işlere karışması, çarın akrabaları tarafından istenmeyen kişi olarak etiketlenmesine sebep olmuştu. Çarın yeğeni ve aynı zamanda İngilizlerle iş birliği içerisinde olan Prens Yesupov, Rasputin'e bir suikast düzenler. İlk önce içerisinde siyanür bulunan yiyeceklerden tadan Rasputin, kendisini öldürmeye çalışanların karşısında sanki hiçbir şey yokmuşçasına ayağa kalkarak odadakilere bir şok yaşatmıştır. Ardından Prens Yesupov ve arkadaşları, silahlarıyla Rasputin'e ateş açar ve öldürür. Efsaneye göre Rasputin, vücuduna işleyen kurşunlara rağmen ölmemiş, sadece sersemlemiştir. Bu halde geri geri giderken açık pencereden pencereden aşağı, bir ırmağa düşer ve boğularak ölür. Bu efsane, Rasputin'in hayatı boyunca boğulmaktan korkması ile ilişkilendirerek büyük bir gizem yaratsa da doğru bir bilgi değildir. Çünkü yapılan otopsi sonrası Rasputin'in vurularak öldüğü kesinleşmiştir. Ayrıca Grigori Rasputin'in hayatına daha detaylı baktığımız Rasputin: Rusya'nın Mistik ve Deli Keşişi yazımıza da göz atmanızı tavsiye ediyoruz! Igrus, Bir Garip Papaz: Rasputin'in Hikayesi, 26.10.2022. Web.


Tahmin edebileceğiniz gibi dinlediğimiz çoğu şarkının bir çıkış hikayesi vardır. Belki de hepimizin aşina olduğu hisleri, alışık olmadığımız büyülü cümlelerle öylesine ifade ederler ki hisleri hiç yaşamamışız gibi etkileniriz o cümlelerden. Bazı şarkılar da hislerimizi ifade etmenin yanı sıra bir amaç için yazılmışlardır. Toplumda harekete geçirici bir etki, farkındalık yaratacak bir konu oluşturması amacıyla yazılırlar. Gelin, hep birlikte sizleri şaşırtacak türde bir hikayeye sahip 'Nedir Bu Şarkının Hikayesi?' serimiz kapsamında olan Soul Asylum'ın Runaway Train adlı şarkısını inceleyelim. Soul Asylum, 1981 yılında Minneapolis'te kurulan Amerikalı alternatif rock grubudur. Grup, ilk olarak 3 arkadaşın toplum yararına müzikler yapıp konserler vermek amacıyla bir araya gelmeleriyle doğmuştur. Başlangıçta Dave Pirner, Dan Murphy, Karl Mueller'dan oluşan bir kadroyla Loud Fast Rules olarak adlandırılmış 1983'te isimlerini Soul Asylum olarak değiştirmişlerdir. Kariyerlerinin başlangıcı olarak sayılan ve en popüler albümleri olan Grave Dancers Union'ı 1992'de yayınladılar. 1993'te ise ABD başkanı Bill Clinton'ın töreninde sahne aldılar. Şarkılarında toplumsal sorunlara değinen Soul Asylum, Runaway Train ile müzik dünyasında büyük yankı uyandırdı. Bu şarkının müzik videosunda, bir kamu hizmeti duyurusu tarzında kayıp çocukların fotoğraflarına ve isimlerine yer vermiştirler. Grup, film müziklerinde de yerini almıştır. Kevin Smith'in Clerks, Clerks II ve Chasing Amy adlı filmlerinde müzikleriyle katkıda bulunmuştur. Soul Asylum, en son on ikinci stüdyo albümleri olan Hurry Up and Wait'i 2020'de yayınlamıştır. Grubun kurucu üyelerinden biri olan Mueller'a, 2004 yılında kanser teşhisi konmasından ötürü Mueller'ın adına yardım konseri düzenlemişlerdir. Ne yazık ki Mueller, 2005 yılında hayata gözlerini yumdu. Zaman içinde grup üyelerinde değişimlere ve devralmalara yer veren Soul Asylum, günümüzde Dave Pirner, Michael Bland, Winston Roye, Ryan Smith kadrosuyla müziğe devam etmektedir. 1993'te alternatif rock hareketi Amerika'da tüm hızıyla devam ediyordu. O dönemler metaforik şarkı sözleriyle Nirvana, Pearl Jam ve Soundgarden gibi gruplar listelere hakimdi. Her zamanki rock'n roll klişelerinden uzak durmayı seçen Soul Asylum, klipleriyle bir farkındalık yaratmaya çalışmıştır. Runaway Train, Soul Asylum tarafından grubun altıncı albümü Grave Dancers Union'ın üçüncü single'ı olarak 1993 yılında yayınlandı. Grup, kayıp çocukların yer aldığı bir video klibe sahip olan Runaway Train ile müzik camiasında çığır açarak dünya çapında başarı elde etti. 1994'te ise En İyi Rock Şarkısı dalında Grammy Ödülü'ne sahip olmuştur. 1980'lerin başlarından itibaren ABD'de süt kartonları üzerindeki reklamlar, kayıp çocuk vakalarını duyurmak için kullanılırdı. Süt kartonları; kayıp çocuklara dikkat çekmenin oldukça etkili bir yolu gibi görünüyordu ancak insanlar günün sonunda görüntülere alışıp duyarsızlaşıyorlardı. Muhtemelen bu süt kutularındaki kayıp yüzleri tanıyacak olan hedef kitle, Runaway Train'in müzik videosuyla hareket geçti. Kliple kayıp çocukların ilan edilmesi elbette süt kutularından daha etkili bir yöntemdi. Ayrıca klibin, 26 kayıp çocuğun bulunmasına yardımcı olduğu söyleniyor. Kayıp çocukların resimleriyle yapılan şarkı, en başında enstrümantal olarak yayınlanmış; ardından sözlerin de eklenmesiyle halka mesaj vermek amacıyla kullanılmıştır. Grubun solisti Pirner, müzik videosunun sonunda Eğer bu çocuklardan birini görürseniz ya da siz resimdekilerden biriyseniz lütfen bu numarayı arayın. diye de eklemiştir. Şarkının yazılış serüvenine baktığımızda esasında böyle bir amaç için yazılmadığını görüyoruz. Grubun Solisti Pirner, işitme duyusunu kaybettiğini düşündükten sonra endişeli bir sürece girmiştir ve sonrasında akustik gitar çalmaya başlamıştır. Bu zamanlarda yazdığı şarkılardan biri ise Runaway Train olmuştur. Pirner, çocukluğundan beri trenlerden etkilenmiştir. Bir buharlı lokomotif mürettebatının maceralarını anlatan Amerikan Western dizisi Casey Jones'u izledikten sonra kontrolden çıkan depresyonu adına bir metafor olarak Runaway Train'i kullanmıştır. Şarkının başlangıcındaki sözlerine baktığınızda bu durumu kolayca anlayabilirsiniz. Pirner, Call you up in the middle of the night dizesinin New York'ta yaşayan ve depresyon sürecinde kendisine saat kaç olursa olsun telefonda cevap veren bir arkadaşıyla ilgili olduğunu dile getirmiştir. Şarkı sözlerinde de görüldüğü üzere depresyon sürecini anlatan Pirner, müzik videosuna kayıp çocukları dahil etme fikrini yapımcı Tony Kaye'den almıştır. Süreç, Ulusal Kayıp ve İstismara Uğramış Çocuklar Merkezi'nin videoda duyurmak istedikleri kayıp çocukların fotoğraflarını göndermesiyle işlemiştir. Videonun sonundaysa izleyicilerden bu çocukları görmüş olanların arayacakları bir numara konulmuştur. Grubun plak şirketi fikri saçma bulup Pirner'ı durdurmak istese de önüne geçememiştir. Pirner, günümüzde de videoda birlikte çalışmış olduğu Kayıp ve İstismara Uğramış Çocuklar Merkezi'yle ilgilenmektedir. Runaway Train videosundan sonra İngiltere, Kanada, Avustralya gibi pek çok ülkenin sanatçıları tarafından da aynı amaç altında müzik videoları çekilmiştir. Sadece ABD'de bile birden fazla versiyonu çekilen Runaway Train, tam bir kamu hizmeti duyurusu niteliğindedir. Böylelikle Runaway Train, alternatif rock hareketi tarihinin en etkileyici şarkılarından biri olmuştur. İnsanların günümüzde de eve dönüş yollarını bulmalarına yardımcı olmaya devam eden geçmişte de birçok kayıp çocuğun bulunmasına yardımcı olmuş parlak bir umut hareketi olarak tarihte yerini almıştır. - Inspired Stories. Soul Asylum'un 1990'lardaki hit şarkısı Runaway Train 21 kayıp çocuğun bulunmasına yardımcı oldu. Web. - SPIN. Tek Yönlü Pistte Yanlış Yol: Soul Asylum'un 'Runaway Train' Şarkısının Sözlü Tarihi. Web. - Louder Sound. Şarkının Ardındaki Hikaye: Soul Asylum'dan Runaway Train. Web.


Hikayesi olan şarkıları konu edindiğimiz Nedir Bu Şarkının Hikayesi serimizin bu seferki şarkısı; duygu yüklü sesiyle hepimizi büyüleyen Bonnie Tyler'dan Total Eclipse of the Heart. Gelin, hep birlikte hüznü en derinlerde hissettiğiniz şarkının hikayesine ve Bonnie Tyler'a bir göz atalım. Bonnie Tyler, 8 Haziran 1951 yılında Galler'de dünyaya gelmiştir. Öncelikle yerel barlarda ve kulüplerde yer alan şarkıcı 1974'te Roger Bel tarafından keşfedilmesiyle adını dünyaya duyurmaya başlamıştır. Total Eclipse of the Heart şarkısına ek olarak Lost in Japan, Holding Out For a Hero, If You Were a Woman ve Loving You's a Dirty Job gibi şarkılarıyla ve Angel Heart, Free Spirit, Faster Than the Speed of the Light gibi albümleriyle ses getirmeyi başardı. Özellikle boğuk sesiyle şarkılarına farklı bir zevk katmayı başaran ünlü sanatçı, müzik kariyerini günümüzde de sürdürmektedir. 2021 Şubat ayında çıkarttığı The Best Is Yet To Come albümüyle adından söz ettirmeyi başarmıştır. The Irish Times'a verdiği bir röportajında hep müzikle büyüdüğünü ifade ediyor Tyler. Annesinin çok güzel şarkı söylediğine, operaya olan büyük ilgisine değiniyor. Sesiyle ilgili aldığı yorumlara cevap olarak gırtlak nodüllerini aldırdığı ameliyat sonrası sesinin daha boğuk bir hale geldiğini belirtmiştir. Bonnie Tyler'ın yaptığı en ünlü işbirliklerinden biri olan MeatLoaf ile birlikte yaptıkları Heaven&Hell, iki tarafın dinleyicileri tarafından da ses getirmeyi başarmıştır. Asıl adı Marvin Lee Aday olan ancak takma adı MeatLoaf ile sahne alan Marvin, bu işbirliğinden önce Cher, Celine Dion gibi daha pek çok farklı isimle birlikte müziğe katkıda bulunmuş ve farklı filmlerde rol almıştı. Söz yazarı ve yapımcı olan Jim Steinman ise MeatLoaf ile 1977 yılında dinleyicilerle buluşan The Bat Out Of The Hell albümü üzerinde çalışmıştır. MeatLoaf'un bir sonraki albümü Renegade Angel için de beraber çalışacak olan ikili Marvin'in sesiyle ilgili yaşadığı problemler ve hayatındaki stres sonucu çalışmalarını ertelemeye karar vermesiyle sekteye uğramış oldu. Ancak bu olay, MeatLoaf ve Bonnie Tyler arasında söylenenlere göre bir sıkıntı oluşturmamış. İkilinin yukarıda bahsettiğimiz Heaven & Hell albümünü bu olaydan sonra tanışıp çıkarttıklarını düşünürsek bu iddiayı doğru kabul edebiliriz. Şarkının anlamı ve ne üzerine yazıldığı sorulduğunda Bonnie Tyler, O, sevmeyi o kadar çok isteyen biri ki tamamen zifiri karanlıkta kalıyor. sözleriyle ifade etmiştir. Ancak aldığımız tek cevap bu değildir. Şarkının yazarı ve bestecisi olan Jim Steinman, şarkının adının önce Vampires In Love olduğunu söylemiştir. Şarkıyı 1922 yapımı Nosferatu filminin müzikal uyarlaması için yazdığını dile getiren Steinman, şarkının sözlerine dikkat eden birinin onların kolaylıkla vampirlerle ilgili olduğunu anlayabileceğine inanıyor. Nosferatu filminin müzikal versiyonu maalesef çıkmamış olsa da Steinman, Dance of The Vampires adlı bir müzikalde eserini kullanma şansını bulmuştur. Şarkının sözlerine daha ayrıntılı baktığımızda sürekli yer bulan Turn around bright eyes kısmındaki bright eyes, vampirlere yönelik olarak düşünülebilir. Forever's gonna start tonight kısmını ise vampirlerin sonsuza kadar yaşayabileceğiyle ilgili olduğu düşünülüyor. Şarkının klibinde ise karanlık ve koyu renklerin kullanılması yine bu bağlamda düşünülebilir. Böylelikle 2023 yılında 40. yaşına girecek olan Total Eclipse Of The Heart, Youtube'da 927 milyondan fazla görüntülenme ve Spotify'da 554 milyondan fazla dinlenme ile asla eskimediğini ve zamana karşı dimdik durduğunu bizlere kanıtlıyor. - Bonnie Tyler, Biography, Web. - The Irish Times, Bonnie Tyler: There's Nothing I Won't Talk About, Web. - Meetings, When Meat Loaf Met Bonnie Tyler, Web. - American Songwriter, Did you know?: The Blood Sucking Truth Behind Bonnie Tyler's Total Eclipse Of The Heart, Web. - Discogs, Jim Steinman, Bonnie Tyler, Meatloaf, Web. - Rolling Stone, Bonnie Tyler Remembers Jim Steinman: He Was A True Genius, Web.


Bir Amerikalı şair olan Sylvia Plath, 1932'de Amerika'da doğmuş ve 1963'de hayatına İngiltere'de son vermiş; bir Türk şair olan Nilgün Marmara ise 1958'de İstanbul'da doğmuş ve 1987'de yine İstanbul'da hayatına son vermiştir. Plath ve Marmara, farklı zamanlarda ve dünyanın farklı yerlerinde doğmuş fakat benzer travmalara, eksikliklere, problemlere maruz kalmış ve bunların üzerinden benzer şekillerde gelmeye çalışmışlardır. Üstelik bu benzer ızdıraplar, benzer sebeplerden kaynaklanmıştır: Manik depresyon olmak üzere, aşırı düşünmek, baba figürünün silikliği, yalnızlık, anlaşılamamak, kadın olmak... Bu iki kadının hayatları arasındaki benzerlikleri görmenin en iyi yolu, onların kendi kendilerini anlattıkları sanatlarına bakmak olur. Hepimizin bildiği gibi, sanatçıların en iyi yaptıkları şeylerden birisi; duygularını, düşüncelerini, yaşamlarını ve hatta hayallerini sanatlarında yansıtabilmeleridir. Bu yüzden sanatlarını gerçek hayattaki acılarından kaçmak için bir yol olarak gören Sylvia Plath ve Nilgün Marmara'nın onları benzer sonlara iten benzer ızdıraplarını karşılaştırmanın en iyi yolu, yazdıklarına bakmak olacaktır. Aşırı düşünmek, kişiyi kaygı ve depresyona daha duyarlı hale getirdiğinden, intiharı düşünmeye yol açan faktörlerden en basiti olabilir. Her ne kadar düşünmek, öğrenmek ve farkında olmak çok önemli olsa da, bunlarda aşırıya kaçmanın yıkıcı sonuçları olabilir. Çok okumaları, yazmaları ve düşünmelerinin kimi zaman Plath ve Marmara'ya zarar verdiğini hatta bundan onların da yakındığını görebiliyoruz: Plath, Günlükler'de Eğer düşünmeseydim, çok daha mutlu olurdum. derken, Marmara, Defterler'de Her şeyi yazmıyorum, yazarsam çok dağılacağım gibi... der. Düşündüğü her şeyi yazmasının ona zarar vereceğinin çünkü düşündüklerinin aşırı olduğunun farkındadır. Depresif semptomlara sebep olarak bireyin kendisine zarar verme düşüncesine itebilecek faktörlerden biri, aidiyet duygusunun eksikliğidir. Aidiyet duygusu, insana kim olduğunu ve ne istediğini anlamakta yardımcı bir duygu olduğu için yokluğu, kimlik bunalımına yol açabilir; nereye ait olduğumuzu bilmek, kim olduğumuzu bilmemizde bize yardımcıdır. Plath ve Marmara'nın eserlerinde sık sık yaşadıkları kimlik bunalımını görmek mümkün. Kadınların kimlik bunalımı yaşamaları ve yalnız hissetmelerinin üstesinden gelememelerinin yaygın sebeplerinden birisi, ihtiyaçları olan baba figürüne sahip olamamalarıdır, bu konu üzerine yapılmış araştırmalardan birinde kız çocuklarının babalarıyla yakın olmalarının onlar üzerinde pozitif etkileri olduğu görülür, yeterli baba figürüne sahip olan kız çocukları mental olarak daha sağlıklı olur. Nilgün Marmara ve Sylvia Plath'ın eserlerinde babalarına olan sitemlerini de görebiliriz: Plath en ünlü şiirlerinden biri olan Daddy adlı şiirinde Babacığım öldürmek zorundayım seni.../Ben zaman bulamadan ölüverdin... derken; Marmara, Ingeborg Bachmann'a ait olan Ben babamın yuvarladığı çığın altında kaldım. alıntısını Kan Atlası adlı şiirinde epigraf olarak kullanmıştır. İntihara teşebbüs eden insanların yaşamayı sevmediği varsayılsa da, ızdırapları onlar için dayanılmaz olan insanlar yaşamayı sevebilir. İntihar düşüncelerine sebep olabilecek bütün bu düşüncelerine karşılık, Plath ve Marmara'nın yazdıklarında sık sık daha çok yaşayabilmeye olan arzularını görmek mümkün. Eserlerinde yansımalarını gördüğümüz bu benzer düşüncelerin yanında, yaşamlarının, travmalarının, düşünce tarzlarının ne kadar benzediğini Nilgün Marmara'nın lisans tezinde Sylvia Plath'ı anlatma ve ona imrenme şeklinde de görülmektedir. Marmara, Plath'ın eserlerini, onun intiharı bağlamında analiz ederken sürekli onun kendi ızdırabına verdiği bu sonun haklı ve kaçınılmaz olduğundan bahseder. Plath'ın intiharını kendi içinde zaten onayladığı için bize bir nevi kendi gelecek intiharının sebeplerini sunar. Manik depresyon gibi ağır bir hastalığın da yıkıcı etkileriyle ortaya çıkan melankoli bu narin ve hayata karşı kırgın olan kadınlara dayanması, üstesinden gelmesi, göz yumması zor gelmiştir. Yine Marmara'nın da dediği gibi, kadınların toplumsal bir hastalığın sonucu olan perişanlığının kurbanı olmuşlardır ve her şeyin sürekli kirlenişinin iç karartıcı bir şekilde farkında oluşları onları ölüme sürüklemiştir.


No Country For Old Men, Cormac McCharty'nin aynı adlı romanından Coen kardeşler tarafından beyaz perdeye uyarlanan 2007 yapımı suç-gerilim filmi. İlk gösterimini Cannes Film Festivali'nde yapan film, En İyi Film Oscar ödülü başta olmak üzere toplamda 4 oscar ve onlarca ödüle layık görüldü. Josh Brolin, Javier Bardem, Tommy Lee Jones ve Woody Harrelson gibi yıldız isimlerin rol aldığı film, modern sinema klasikleri arasında gösteriliyor. Karısıyla birlikte yaşamını sürdüren Llewellyn Moss, kurak bir arazide geyik avladığı bir gün Meksikalıların uyuşturucu pazarlığından geriye cesetlerle birlikte bir çanta dolusu para kaldığını görür ve çantayı alıp kaçmaya karar verir. Amerikalıların, çantayı bulması için Anton Chigurh isminde gizemli kiralık katili tutmalarıyla film, gerilim dolu bir kovalamaca hikayesine dönüşür. Film, Şerif Ed Tom'un idama gönderdiği bir genç ile olan hikayesiyle açılır. Gencin, 14 yaşındaki bir kızı öldürdükten sonra olayın gazetelere Aşk Cinayeti şeklinde yansıdığından fakat gencin aslında uzun zamandır birini öldürmeyi planladığı ve serbest bırakılsa yine yapacağını söylediğinden bahseder. Aslında bu olay hikayenin devamında tanışacağımız kötü adamın tüm bu cinayetleri neden işlediği hakkında bizlere ipucu verir. Çoğu zaman işlenen suçlarda anlam aranmamasından, birinin sadece saf kötü olduğu için bile tüm bu suçları işleyebileceğinden ve bu suçlara karşı önlem almanın zorluğundan bahseder. Filmin ilk dakikalarında Anton, polis tarafından tutuklanmasına rağmen kolayca polisi öldürür. Bu sayede film, devamında Katil neden polise yakalanmıyor? gibi soruları ilk sahneden ortadan kaldırır. Film, kötü adamın polis tarafından yakalanmasını filmin finaline saklamak yerine, cesur bir kararla daha ilk sahneden verir. Moss, çantayla evine gittiğinde aynı günün gecesinde uyuyamayıp hayatta kalan son yaralı Meksikalıya su götürmeye karar verir. Bu hareketi yüzünden kimliği açığa çıkar ve hedef haline gelir. Anton ile Moss arasında kelimenin tam anlamıyla kovalamaca başlar. Anton, önüne çıkan insanları alışılagelmiş silahlar yerine basınçlı tüp ile öldürür. Şerif, filmin bir kısmında sığırların artık eskisi gibi çekiçle değil, basınçlı tabanca ile öldürüldüğünden ve kurbanın ne olduğunu anlamadığından bahseder. Aynı şekilde Anton da yolda durdurduğu adamı basınçlı tüp ile öldürürken adamın kurbanlık sığır gibi hazırlıksız yakalandığı görülür. Coğrafyadan dolayı daha çok tüfek kullanıldığı için kiralık katilimiz de tüfek kullanıyordur ama alışılagelmişin dışında gürültüsüz modifiye bir tüfek. Şerif karakterimiz, geride bırakılan cesetlerden katilin psikolojisini ve ruh halini çözümlemeye çalışır. Film boyunca Anton ve Moss'un hep bir adım gerisinden gelir. Kahramanlık yapmak gibi bir niyeti yoktur. Dükkan sahibinin öylesine sohbet başlatmak için Anton'un geldiği yer hakkında soru sormasıyla Anton, dükkan sahibini kafasında kurban konumuna getirir. Tehditvari ve saldırgan konuşmasıyla adamı kelimenin tam anlamıyla köşeye sıkıştırır. Yazı tura atıp adamı seçim yapmaya zorlar. Ne için oynadıklarını bilmeyen dükkan sahibi, yazı turanın sonucunu doğru tahmin eder. Anton'un da deyimiyle aslında her şeyi kazanmıştır, yani yaşamını. Yazı turanın sonucunu doğru bildiği için bozuk parayı adama verir fakat diğer bozuk paraların arasına karıştırmamasını söyler. Yoksa verdiği para, diğer paralar gibi sıradan bir para olacaktır onun için. Aslında kendisinin verdiği bozuk para da sıradandır. Kendisi bir anlam yüklediği için değerlidir. Anton Chigurgh karakterine filmin antagonisti denebilir. Film boyunca kendisi hakkında çok bilgiye sahip olmadığımız Chigurh, tuhaf saç kesimi ve sinir bozucu konuşmasıyla oldukça garip biridir. Film boyunca nerden geldiği asla bilinmez. Soğukkanlı, empatiden yoksun ve en önemlisi durdurulamaz olması, kötü adamımızın bu yönleriyle klişe bir kötü adam kavramından oldukça uzak olduğunu gösterir. Gri bir karakter değil, tam tersine saf kötüdür. Motel sahnesinde ses çıkarmamak için ayakkabısını çıkarıp çorapla yürümesinden ve cinayet işledikten sonra çorabını çıkarmasından ne kadar titiz ve planlı olduğu görülür. Anton, toplumu sorgulamayı kendisine görev edinmiştir. Bazen öldürmek için yazı tura atıp sonucu bozuk paraya bırakabilecek kadar deli, bazen de kendisini kiralayan adamı sırf başka birini de kiraladığı için öldürebilecek kadar psikopattır. Diğer kiralanan adam Carson'un da bahsettiği gibi Anton Chigurh, kendince prensipleri olan biri. Para veya bir amaç için yapmaz, kurala bağlı kalmaz. Eski ile yeni arasındaki fark, birbirine paralel gösterilen sahneler ile daha net anlaşılır. Şerif ve Anton iki zıt kutbu temsil eder. Şerif, iz sürerken araç yerine at kullanıp geleneksel yöntemlere başvurur. Anton ise cinayet işlerken alışılmadık yöntemler kullanır. Şerif, Amerika'nın en eski değerlerinden ikisi olan kovboy ve kızılderilileri temsil eder. Babasının ve büyükbabasının da kendisi gibi şerif olduğundan ve eskiden silah bile kullanılmadığından bahsederken Anton'un oldukça modern silahlar kullanması, iki karakterin birbirinin tam zıttı olduğunu gösterir. Şerifin modern dünyaya ayak uyduramadığı söylenebilir. Anton gibi koltuğa oturup süt içer, empati kurmaya çalışır fakat yeni nesil suçluları anlamakta güçlük çeker ve anlam veremez. Filmin adından da anlaşılacağı üzere artık günümüz dünyasında ihtiyarlara yer yoktur. Moss, Amerika'dan Meksika'ya geçişinde gümrükteki güvenlik uyuduğu için sınırdan elini kolunu sallayarak rahatça geçer. Tekrardan Meksika'dan Amerika'ya geçerken ise gümrükteki güvenlik Amerikan milliyetçisi olduğu için bu sefer de Vietnam'da savaştığını söyleyip sınırdan yine rahatça geçer. Sınır kapılarının yeterince denetlenmediğini ve uyuşturucu ticareti gibi suçların bu sayede rahatça işlendiği görülür. Şerif, otobanda araç kasasında önlemsiz ceset taşıyan adamı durdurur fakat ceza yazmaz. Hotel ve motel sahipleri de yaşadıkları coğrafyadan dolayı suça alışık olduklarından hiçbir şeyi sorgulamazlar. Amerikalılar Meksikalılara karşı ırkçı bir tutum da sergilerler. Şerifin, Meksikalıların cesetlerini gördüğü sahnede Belki de çakallar Meksikalı eti yemiyor. söylemi, bu ırkçılığın en bariz örneğidir. Anton, Carson'u öldürdükten sonra yerdeki kanı ayakkabısına gelmemesi için ayağını kaldırır. Aynı şekilde motel banyosunda adamı öldürürken üzerine kan sıçramaması için de perdeyi çekip öldürür. Kiralık katilimiz çok vahşi cinayetler işlemesine rağmen üstüne kurbanının kanı bulaşmaması için oldukça fazla özen gösterir. Carla eve geldiğinde Anton'la ilk defa karşılaşır. Sırf söz verdiği için öldürmeye gelen Anton, Carla'ya yapabileceği en iyi şeyin yaşamı için yazı tura atmak olduğunu söyler. Carla ise Anton'a kendiyle yüzleşmesini, sorumluluğu bozuk paraya bırakmak yerine seçimi kendisinin yapmasını söyler. Dükkan sahibinin aksine Carla, kaderci değildir. Carla'nın ölümünü görmeyiz. Fakat Anton'un evden çıkarken ayakkabılarının altını kontrol etmesinden Carla'yı öldürdüğü anlaşılır. Aynı şekilde Moss da Carla gibi sahne dışında öldürülür. Filmdeki tüm cinayetler paranın etrafında işlenir. Bu da gelişen ve değişen dünyayla birlikte paranın insanların hayatında ne kadar önemli ama bir o kadar da yıkıcı bir etkiye sahip olduğunu gösterir. Moss yaralıyken gençlerden biri gömleğini para karşılığında verir. Sonlara doğru Anton yaralıyken ise gençlerden biri gömleğini yardım etmek için karşılıksız verir fakat parayı aldıktan sonra arkadaşıyla paylaşmak istemez. İnsanların paraya sahip olduktan sonra yozlaştığı veya en azından değiştiği görülür. Şerif, tanık olduğu tüm suç ve cinayetlerden sonra, anlam veremediği bu modern dünyanın bir parçası olmadığını anlar ve sonunda emekliliğe ayrılır. Filmin finalinde şerif, emekli olduğundan ve karısına gördüğü ilginç bir rüyadan bahseder. Akıllara Acaba tüm yaşananlar şerif Ed Tom'un rüyası mıydı? sorusu geliyor. Yönetmenlerin bu konuda net bir açıklamaları olmadığı için rüya kısmı yoruma tamamen açık. Anton'un polisi öldürdüğü sırada arkadan tren sesi duyulur. Bu gibi sesler, izleyicinin kalp atışını hızlandırmak ya da karakterin sahnedeki gerginliğini anlatmak için kullanılır. Filmin görüntü yönetimi, usta sanatçı Roger Deakins'a ait. Ayrıca bu film, Javier Bardem'in mega performansından sonra İspanyol sinemasından sıyrılıp, Holywood'a tam anlamıyla geçiş yaptığı film olma özelliği de taşıyor.


Cadılar bayramı yaklaşıyorken, dünyanın ilk uzun metrajlı stop-motion filmi Nightmare Before Christmas'dan yani Noel Gecesi Kabusu'ndan bahsetmeden olmazdı. Hadi gelin birlikte bu filmin neden bu kadar özel olduğuna bakalım. Başlamadan önce, stop-motion nedir bir ondan bahsedelim. Stop-motion, sahnenin kare kare fotoğraflanıp o fotoğrafların birleştirilmesinden oluşan özel bir animasyon tekniğidir. Genelde filmde yer alacak karakterlerin kilden heykelcikleri kullanılır. Bu oldukça zahmetli bir iştir çünkü tüm karakterleri ve mekanları gerçek dünyada modellemek ve karakterlerin hareketlerini en ufak detayına kadar kare kare kayda almak gerekir. Örneğin sözünü ettiğimiz bu filmde, ana karakterimiz Jack Skellington'ın sadece yüz ifadeleri için dört yüzden fazla Jack kafası tasarlanmıştır. Peki bu film sadece bu zor teknikle çekildiği için mi bu kadar önemli? diyebilirsiniz. Cevabımız tabi ki hayır. Biz şu anda sadece film için ne kadar emek harcandığını anlatmaya çalışıyoruz. Zira filmin yapım süreci iki buçuk sene sürmüş çünkü bir haftalık yoğun çalışmanın ardından sadece filmin bir dakikası ortaya çıkabiliyormuş. Ünlü yönetmen Tim Burton'ın kafasında zaten yıllardır noel ile halloween uyumlu konseptlerdi. Kendi söylediğine göre, küçükken cadılar bayramı zamanlarında kendi noel ağacını cadılar bayramı süsleriyle süslermiş. Ama olay sadece Tim Burton'ın kafasında bitmiyordu. 120 kişilik bir ekibin de Tim Burton'ın kafasındakileri anlaması gerekiyordu. Fakat filmin yapım aşamasında ekibe bunları anlatabilecek bir Tim Burton yoktu. O tüm bu zamanda Batman Returns'ün setindeydi. Nightmare Before Christmas'ın başına güvendiği insanları koymuştu ve kendisi ekiple neredeyse hiç muhatap olmuyordu. Filmin yönetmenliğini de Tim Burton değil Henry Selick üstlenmişti. Filmin yapımının ilk aşamalarında, ekip senaryo konusunda sıkıntılar yaşıyordu. Bu yüzden önce müziklerden işe başlamayı tercih ettiler. İlk yazılan şarkı, Jack'in noel kasabasını bulduğu ilk anda çalan What's This? yani Nedir Bu? şarkısı oldu ve ilk olarak bu şarkının çaldığı kısımların animasyonu yapıldı. Bu durum ekibin, Tim Burton'ın kasvetli dünyasına dalmadan önce biraz rahatlamalarını sağladı. Çünkü bu sahnelerin hepsi noel kasabasında geçiyordu ve gayet pozitif enerjiler içeren, mutluluk dolu sahnelerdi. Ayrıca bu şekilde Nedir Bu? şarkısının prodüksiyon ekibi için özel bir anlam kazanmış olmuş oldu. Çünkü filme dair her şeyi başlatan ilk somut parça bu şarkıydı. - Kasaba sadece siyah, beyaz ve turuncu renklerden oluşacak. - Hiçbir binada dikey açılar olmayacak. Tüm duvarlar, yapılar çarpık olacak. Bu kurallar dikkate alınarak kasaba tekrar tasarlandı ve filmde izlediğimiz mükemmel formuna ulaştı. Hani demiştik ya, ilk çekilen sahneler noel kasabasındaki sahnelerdi diye. Bu durumun filme bir artısı daha oldu: Filmin ilk tamamlanmış sahneleri Disney'e gösterildi ve Disney, karlar içinde gezinen mutlu bir iskelet ve gülen elflerden başka hiçbir şey görmedi. Eğer ilk sahne olarak cadılar bayramı kasabasından bir sahne göstermeleri gerekseydi, Disney filmin çocuklara uygun olmadığını düşünüp filmi iptal edebilirdi. Filmin iyi olmasının sebeplerinden bir diğeriyse içerdiği anlamlar. Bir düşünün; sürekli aynı şeyi yapan ve hayatının monotonlaştığını düşünen Jack, noel kasabasından döndüğünde hemen bir kasaba toplantısı düzenliyor. Onlara neler gördüğünü anlatıyor ve Bu sene noeli biz kutlayalım. Diyor. Kasaba halkıysa oralı değil, eski kafalılar. Yıllarıdır ne yapıyorsak onu yapalım, değişikliğe gerek yok diyorlar. Bu aslında günümüzde her toplumda bulunan bir çatışma. Bir grup yenilik ister, diğer bir grupsa düzenlerinin bozulacağından endişelenerek söz konusu yeniliklere pek sıcak bakmazlar. Jack, noeli daha iyi anlamak için araştırmalar ve deneyler yapıyor ama ne yaparsa yapsın noelin o huzurlu havasını yakalayamıyor. Kendi halloween aurasından dolayı ister istemez bir yerlerde hata yapıyor ama nerede hata yaptığını da anlamıyor. Bu yüzden zamanla Jack'in benliği ile noel arasındaki çatışma, Jack'in kendisini kaybetmesine sebep oluyor. Jack artık kasabaya bir yenilik getirmek için noeli kutlamak istemiyor, tamamen kendini kanıtlamak için bunu yapıyor. Öyle ki bunun için, eskiden onu arkasından bıçaklayan Oogie Boogie'nin çocuklarıyla bile iş birliği yapıp onlardan Noel Baba'yı kaçırmalarını istiyor. Yanlış anlaşılma olmasın, Jack hala noelin kasabaya iyi geleceğini düşünüyor ama asıl önceliği kendi öz tatmini. Kasabalılara bir grup yobaz olarak bakıyor. Onların önerilerini fazla dikkate almıyor, sadece kendi dediklerini yapmaları onlar için yeterli. Sally'nin gördüğü kehaneti bile dinlemiyor. Jack zaten en iyisini biliyor, noel günü geldiği zaman da bunu herkes fark edecek. Noel günü geldiğindeyse işler hiç de Jack'in düşündüğü gibi gitmiyor. Noel bir fiyasko oluyor ve Jack bir anda her şeyi anlayıveriyor. Olayın bir yobazlık meselesi olmadığını fark ediyor, hayatta herkesin bir yeri ve görevi olduğunu anlıyor. Olmadığı biri gibi davranmak yerine kendisini tekrar Balkabağı Kralı olarak görüyor ve sadece cadılar bayramına odaklanıyor. Noel Baba'yı da Oogie Boogie'nin elinden kurtarıp özür diliyor. Kasaba halkıyla Jack'in arasındaki fark şöyle özetlenebilir: Halk, kötü bir noel yapmak istiyordu çünkü amaçlarının bu olduğunu düşünüyorlardı. Noel'den nefret ettikleri için noeli mahvetmiyorlardı, sadece onlar kötülük yapmak için doğmuşlardı ve noeli de kötü yapmalılardı. Jack ise gerçekten iyi bir noel yapmak istiyordu ama kendi benliğine ve kültürüne yenik düştü. Bu yaşanan olaylar aslında bir kültür çatışmasıydı, Jack'in halkı yobaz değildi sadece doğaları gereği böyle bir değişime ayak uyduramadılar. Jack de uyduramadı. Peki Nightmare Before Christmas ne zaman bu kadar ünlendi? Bu konuda bu filmin tuhaf bir geçmişi var. Film vizyona girmeden önce Disney bu filmin çocuklara uygun olup olmadığında kararsız kalıyor. Son çare olarak bir grup çocuğa film izletip çocukların tepkileri ölçülüyor. Çocuklardan yeterince iyi bir geri dönüt alınamadığındaysa Disney, filmi yetişkinlere yönelik olarak vizyona sokuyor ve film bir Disney yapımı olmasına rağmen Disney çatısı altında yayımlanmıyor. Hal böyle olunca film kar etse de istenilen başarıya ulaşamıyor. Birkaç hafta vizyonda kalıp sessiz sedasız vizyondan kalkıyor ve vasat bir film olarak tarihe yazılıyor. Ta ki on yıl sonrasına kadar. DVD'lerin yaygınlaşmasıyla Nightmare Before Christmas bir anda popüler oluyor. Her yerde oyuncakları satılmaya başlıyor ve hayran kitlesi büyüdükçe büyüyor. Böyle olunca da Disney filmi daha çok sahipleniyor. Son olarak, yazının başlarında Tim Burton ile film ekibi arasındaki iletişimsizlikten az da olsa bahsetmiştik. Disney, filmi yetişkinlere yönelik olarak vizyona sokarken aynı zamanda filmin adını Noel Gecesi Kabusu'ndan Tim Burton'ın Noel Gecesi Kabusuna değiştiriyor. Filmde çalışan ekip bu durumdan hiç hoşlanmıyor çünkü Tim Burton filmin yapım aşamasında neredeyse hiç yer almıyordu. Yine de, Tim Burton'ın, Nightmare Before Christmas setine geldiği günlere dair bir iki komik hikaye var. Mesela bir gün Tim Burton sete uğramış ve ona filmin yönetmeni Henry Selick tarafından, filmin sonunun değiştirilmesi teklif edilmiş. Henry'nin sonuna göre Oogie Boogie ölmeyecekmiş, onun yerine Oogie Boogie'nin aslında Sally'nin yaratıcısı Dr. Finkelstein olduğu ortaya çıkacakmış. Tim bu sondan öylesine nefret etmiş ki dayanamayıp duvara tekme atmış ve duvarda bir delik açmış.


Noktürn kelime kökeni itibariyle Fransızca'da gece yaşanan anlamına gelir. On sekizinci yüzyılda İtalyan besteciler tarafından kullanılan bu kavram, modern batı klasik müziğinde gecenin duygu ve hisleri olarak tasvir edilir. İtalyan literatüründe notturno olarak bilinen bu müzik, aynı zamanda gecenin farklı saatlerinde çalınması amacıyla oluşturulan besteler bütünlülüğünü ifade eder. Noktürnü sadece bir müzik türü olarak nitelendirmek doğru olmaz. Resim, heykel ve şiir gibi sanatsal yapıların; sanatçı ve hitap ettiği kitle arasında gerçekleşen hüzünlü çekim de noktürn olarak adlandırılır. Modern noktürnün yaratıcısı olarak bilinen İrlandalı müzisyen John Field, 1814 yılında 14 parçadan oluşan noktürn çalışmalarını tamamladı. Romantiklerin tercih ettiği gece atmosferinde, yavaş bir tempo ve süslü melodisiyle dinleyenleri büyülen bir beste ortaya çıkarmıştı. İlk defa noktürn terimini kullanan kişi Field olsa da bestesini oluştururken kendisinden önceki dönemlerden de esinlendiğinden bahsedebiliriz. Özellikle klasik batı müziğinin etkili isimlerinden olan Wolfgang Amadeus Mozart'ın, yavaş tempolu başlangıcı ve ortalara doğru hareketlenen beste algısı Field'ın eserlerinde de etkisi göstermiştir. İlk noktürn parçasını yirmi yaşında besteleyen Polonyalı piyanist Frederic Chopin, batı klasik müziğini şekillendiren en popüler müzisyenlerindendir. 21 parçalık noktürn bestesini 1830'lu yılların başarılı piyanistlerinden olan Marie-Moke Pleyel'e atfetmiştir. Yaşamı boyunca Chopin'nin besteleri No.1 den No.18 e kadar ikili gruplar halinde yayımlandı. Fakat No.19 ve No.20 parçaları ancak ölümünden sonra yayımlanabildi. Noktürnler, yayımlandığı zamandan itibaren döneminin efsanelerinden olmuştur. Popüler kültürde bilinenin aksine noktürnler ünlü besteci Chopin tarafından bulunmamıştır. Chopin bestelerinde, Field'ın noktürnal tarzından ve tekniğinden esinlenmiştir. Çoğu insan Chopin'i Field'ın öğrencisi olduğunu varsaymıştır. Ancak Field bu durumu yalanlamakla birlikte Chopin ile beraber anılmaktan hoşlanmadığını belirtmiştir. Chopin'in noktürn müziği halk arasında yaygınlaştırmadaki etkisi küçümsenemeyecek derecede büyük olmuştur. Aynı zamanda modern klasik batı müziğinde bestelenecek olan noktürnlere ilham kaynağı olmuştur. Besteleri oldukça popüler olan bir diğer piyanistimiz Fransız besteci Erik Satie'dir. Toplumda daha çok altı parçalık Gnossiennes besteleriyle tanınır. Geleneksel klasik müziği minimalizm ile tanıştıran Satie, eselerinde daha çok teorik ve bilimsel bir yaklaşımda bulunmaya çalıştığını ifade eder. Öyle ki, bir bestesini mükemmel hale getirmek için üzerinde 800'den fazla kez pratik yaptığını söyler. Erik Satie'nin 1919 yılında, yaşamının son demlerinde derlediği noktürnleri 20. yüzyılın en çok ilgi gören parçalarından oldu. Beş parçalık noktürnünü oluştururken gece temalı kısa şiirler yazması, noktürnlerini daha melankolik kılmasını sağlamıştır. Noktürn müzik, özellikle romantik dönemde popülerliğini kazanmış ve günümüzde hala büyük bir hayran kitlesine sahip olan bir müzik türüdür. Romantizmin, duygusallığın ve melankolinin birleştiği bu tür; müzikseverlere derin duygusal deneyimler sunar. Noktürnler, yorgun ve stresli geçen hayat döngüsü içerisinde rahatlamak ve sakinleşmek için soluklanabileceğimiz duraklardan biridir. Dinleyiciye melankolik duygularını ifade etmesi için olanak sağlayan özel eserlerdir.


Jordan Peele'in Get Out ve Us filmlerinden sonra çektiği üçüncü uzun metraj filmi, aynı zamanda 2022'nin en çok ses getiren yapımlarından biri olan Nope; bakmak, görmek ve görülmek temaları etrafında anlatısını kuruyor. Peele bu kavramları, filmde tekrar tekrar kullandığı ayna, kamera ve göz gibi bir takım motiflerle seyirciye açıkça yansıtıyor. Tüm bu kavramların mükerreren öne çıkarılması ise özellikle Hollywood sinemasındaki temsiller, silinme ve güç dengeleri hakkında düşünecekleri birçok alan açıyor seyirciye. Son yıllarda beyazperdede La La Land, Once Upon a Time in.. Hollywood, Licorice Pizza gibi filmlerde Hollywood'a atıfları sıkça gördük. Nope filmi de her ne kadar verdiği mesajlar itibariyle yer yer Hollywood eleştirileri yapan bir Hollywood filmi niteliği taşısa da, diğer yandan içerisinde çokça bulundurduğu referanslar ile Amerikan sinema tarihine selam göndermeyi de ihmal etmiyor. Yazımızın kalanı spoiler içerdiği için, filmi henüz izlememiş okuyucularımızın, izledikten sonra bu sayfayı tekrar ziyaret etmelerini öneririz. Yönetmen Peele, film hakkında verdiği röportajlarda Nope'tan sıkça bir 'spectacle', yani gösteri olarak bahsediyor. Bunun yanı sıra, bir röportajında bu filmi yazarken King Kong, Jurassic Park gibi, insanların gösteriye olan bağımlılıklarını ve gösterinin nasıl takdim edildiği ve gelir kaynağı haline geldiğini konu alan filmlerden ilham aldığını söylüyor. . Zaten Nope filminin de, hem gösteri üzerinden para kazanan endüstriler, hem de insanların gösteriye verdiği reaksiyonlar konusunda kritik konulara değindiği aşikar. Nope oldukça kanlı bir sahne ile açılıyor. Gordy's Home isimli bir 90'lar sitcom'unda olayların ters gitmesi sonucu yaşanan vahşi hadiseden bir sahne göstererek başlıyor film. Elbette bu sahne başta seyircinin kafasında herhangi bir yere oturmuyor, çünkü seyirci izlediği görüntülerde ne yaşandığını bilmiyor. Ancak daha sonra, tam olarak filmin 20. dakikasında anlatılan hikaye ve 57. dakikasında gösterilen bir flashback sayesinde anlam kazanıyor açılış sahnesi seyircinin kafasında. Bu sahnenin sonrasında, filmin asıl geçtiği yer olan at çiftliğini görüyoruz. Oyuncuların giydikleri kıyafetlerden, sahne tasarımına kadar her detayıyla bir Western filmini andıran bir ortamda, baba Otis Haywood Sr. ve oğlu OJ at çiftliği işletiyorlar. Sahnenin devamında gökten bir takım metaller yağıyor ve baba gözüne isabet eden bir bozuk para sonucu hayatını kaybediyor. Aslında bu sahne daha en başından filmle alakalı bir sürü ipucunu gözler önünde seriyor. Filmin daha da ileriki bir sahnesinde ise odanın duvarında asılı, siyahi başrollere sahip olan nadir kovboy filmlerinden biri olan 1972 yapımı, Buck and the Preacher filminin posterini görüyoruz. Nope'un diğer bir derdi ise 'bakmak' konusu. Filmin başında Otis Haywood Sr.'ı öldüren bozuk para, gözünden girip beynine gidiyor. Ancak burada kritik olan nokta elbette bu paranın gözden girmiş, yani onun bakmak ve görmek için kullandığı organı etkisiz hale getirmiş olması. Göz, sinema çalışmalarında oldukça önemli bir kavram. Bazı film kuramları sinema kamerasını da bir çeşit göz olarak değerlendirmenin yanı sıra, en basit haliyle bizim sinema seyircileri olarak filmleri algılarken kullandığımız birincil organımız gözlerimiz. Dolayısıyla bakmak eylemi, sinemada seyirci-oyuncu arasında bir güç ilişkisi doğuruyor. Biz oyuncuları görebiliyoruz, ancak onlar bizi göremiyorlar. Hatta çoğu zaman, bizim orada olduğumuzu idrak etmedikleri illüzyonuna kapılmamız için kameraya bile bakmıyorlar. Bir bakıma bizim olduğumuz alana körler ve biz seyirciler, onları dikizleyen voyörler konumundayız. Dolayısıyla film karakterinin gözünün etkisizileştirilmesinin, Peele'in bizim seyirci konumumuza gönderme yapmak için başvurduğu bir oyun olarak okunması mümkün. Film devam ettikçe çiftliğin sahibi OJ, kız kardeşi Emerald, teknoloji meraklısı bir teknisyen olan Angel ve vizyoner bir yönetmen olan Antlers Holst yaratığa karşı planlar yapmaya başlıyorlar. Ancak bu planları, klasik uzaylı filmlerinden aşina olduğumuz gibi, yaratığa zarar vermek veya öldürmekten ziyade, yaratığı filme alma ve belgeleme üzerine kuruyorlar. Bütün bu süreç boyunca, karakterlerle birlikte biz de yaratığı daha yakından tanıyoruz ve anlıyoruz ki yaratık sadece kendisine bakanı yutuyor. Bakmak konusunun filmin büyük bir derdi olduğundan yukarıda da bahsetmiştik. Öyle ki filmin başında film setindeki Lucky isimli atın gözüne bakıldığında anksiyetesi tetikleniyor. Zaten OJ ata yaklaşan set çalışanına ilk iş 'gözüne bakma' diyor. Sahnenin devamında ise Lucky, gözüne tutulan aynayı görünce çifte atıyor. Aynı şekilde diğer bir sette, patlayan balonlar maymun Gordy'i bir şekilde tetikliyor ve herkese saldırıyor ama Jupe'a saldırmıyor çünkü Jupe'un gözü ilk önce o sırada yerde dik şekilde duran ayakkabıya takılıyor sonrasında ise masanın sarkan örtüsü gözünü kapatıyor. Dolayısıyla aslında Gordy ile göz göze gelmiyor. Ancak ne zaman ki Jupe bir topluluğu sirke toplayıp bu uzaylı yaratığı izletiyor, işte o noktada yaratık, Jupe dahil oradaki herkesi yutuyor. Aynı şekilde OJ de göz kontağı kurmaktan kaçınan bir karakter. Öyle ki filmin başında, film setinde çiftlikleriyle alakalı sunum yapmaya çalıştığında bile insanların gözüne bakamıyor. Zaten belki de bu nedenle yaratığın bakılmak istemediğini ilk anlayan o oluyor. Filmin sonlarına doğru, parmaklarıyla gözlerini göstererek aslında Emerald'a yaptığını varsaydığımız, ancak kameraya doğrudan bakarak yaptığı, 'seni görüyorum' hareketi, pek tabii seyirciye bir gönderme olarak yorumlanabilir. Önceden de bahsettiğimiz gibi, oyuncular normalde seyircilerin oldukları alana körler. Bu nedenle OJ'in, seyirciye direk olarak bakmakla kalmayıp, onları gördüğünü de ima etmesi, onlara seyirci konumlarını da hatırlatmış oluyor. Bu harekete cevaben, Emerald aynı hareketi OJ'e geri yapıyor. Bu noktada ise daha farklı bir okuma yapmak mümkün. Öyle ki, Peele üç uzun metraj filminde de siyahi karakterleri daha önce korku filmlerinde ekseriyetle görmeye alışık olmadığımız bir şekilde görmemizi sağladı. Onları, 'ilk ölenlerden olanlar' gibi Hollywood klişelerinden sıyırıp, spot ışıklarının altına koydu. Tam da bu nedenle Emerald'ın verdiği cevap aslında belki de seyircinin OJ'e vermek istediği cevap: Seni görüyoruz OJ! Filmin finali ise elbette film yapma eylemini merkezine alıyor. Emerald, tıpkı filmin başında bahsedilen, atın üzerindeki siyahi jokeyin arka arkaya çekilen fotoğraflarıyla yaratılan film gibi, yaratığın geçiş anını durmaksızın fotoğraflıyor. Sonunda ise istediği mükemmel kareyi yakalıyor. Tabii, bu noktada mükemmel kareyi yaratmanın ne kadar zor olabileceğini de vurgulamadan geçmeyelim. Bu durum seyirciyi, Guillaume Rocheron'ın göz kamaştıran özel efektlerinin, Hoyte Van Hoytema'nın büyüleyici sinematografisinin ve Nicholas Monsour'un net kurgusunun arkasındaki emekleri düşünmeye teşvik etmeli desek abartmış olmayız. Peele ise defalarca kanıtladığı gibi, son yılların en yetenekli sinema dehalarından biri. Elbette Nope filmi hakkında yapılacak daha çok çıkarım ve tartışılacak çok konu var. Ancak belki de tüm bu analizlerden bir adım geriye çekilip şimdilik Nope'u olduğu başlıca şey olarak kabul etmeliyiz: Mutlaka izlenmesi gereken bir gösteri.


Ülkemizde sanat filmi denilince akla gelen en önemli isimlerden bir tanesidir Nuri Bilge Ceylan. Öyle ki; filmlerinde işlediği derin konuları anlatırken tamamıyla kendi tarzını ve sinemasını oluşturmuştur. Kamera açıları, ışık kullanım tercihleri, sinemasal zaman ve mekanları Nuri Bilge'nin filmlerini oluşturan en önemli etkenler arasına girmiştir. 26 Ocak 1959 yılında İstanbul, Bakırköy'de doğmuştur. Çocukluğu babasının da memleketi olan Çanakkale iline bağlı Yenice köyünde geçmiştir. Ceylan Yenice'nin imkansızlıklarından ötürü İstanbul'a taşınır ve burada ilkokul beşi, ortaokulu ve liseyi Bakırköy'de tamamlar. Nuri Bilge'nin fotoğrafa olan ilgi ve merakı lise yıllarında filizlenir. Burada bir fotoğraf kulübüne üye olur. Kazanmış olduğu Boğaziçi Üniversitesi ise sunduğu zengin kütüphanesi ve müzik arşiviyle Ceylan'ın müzik ve sanata olan ilgisini pekiştirir. Üniversite yıllarında Üstün Barış'tan aldığı sinema dersleri ve sinema kulübünün yaptığı özel gösterimler Ceylan'ın sinemaya olan ilgisini arttırır ve yönlendirir. Üniversite yıllarında harçlığını çıkarmak için fotoğraf çekimine başlayan Nuri Bilge ileride bunun kendisine önemli bir rol kazandıracağından habersizdir. Üniversiteden mezun olduktan sonra kendisine yönelttiği 'ben ne yapmalıyım' sorusuna cevap aramak için seyahate çıkar ancak aradığı cevabı bulamaz. Aradan askerliği çıkaran Ceylan, bu süreçte ne yapmak istediğine karar verir ve Türk sinemasına yön vererek değer kazandıracak filmlerini çekmeye karar verir. 1993 yılında arkadaşı Mehmet Eryılmaz'dan aldığı Arriflex 2B kamera ile işe koyulur. Bir kısmını Rusya'dan kendi valizinde getirdiği, bir kısmını da TRT'nin verdiği filmlerle kısa filmi olan Koza'yı çekmeye başlar. Filmde iki insanın birbirinden ayrı gelişen, bir ara evlilikle birleşen ve daha sonra birbirinden ayrılan hayatlarının diyalogsuz, fotoğraf karelerini andıran durağan görüntüleri konu edinmiştir. Filmi 1995 Mayıs ayında Cannes Film Festivali'nde gösterilir ve yarışmaya seçilen İlk Türk Kısa Film unvanını alır. Ceylan'ın 'Taşra Üçlemesi' adını verdiği film serisinin ilk filmi ve aynı zamanda Ceylan'ın ilk uzun metraj filmidir. 1970'li yıllarının tipik bir Anadolu kasabasında geçen film siyah-beyaz çekilmiştir. Taşrada yaşayan iki arkadaş olan Saffet ve Muzaffer başrolleri oynamıştır. Bireyin yalnızlığını ve bunaltıcılığını Saffet karakteri üzerinden ele alan yönetmen otobiyografi ve pastoral bir biçim sergilemiştir. Film uzun planları, ağır ilerleyen temposu ile taşra hayatını Tarkovski etkisine benzer şekilde sunar. Kasaba, Berlin Film Festivali ile birlikte pek çok dünya festivalinde gösterilmiştir. 'Taşra Üçlemesi' serisinin ikinci filmi ve Kasaba filminin devamı niteliğinde olan Mayıs Sıkıntısı, bir bahar günü çocukluğunu geçirdiği Çanakkale Yenice köyüne dönen Muzaffer karakteri üzerinden ilerlemektedir. Muzaffer, kendince hayatını sürdüren kasabada film çekmek ister. Oyuncu bulamayan Muzaffer en sonunda anne ve babasını filminde oynatır. Babası bir yandan tarlasına devletin el koymasını engellemeye çalışmakta bir yandan da oğlunun çektiği filme yardım etmektedir. Aynı köyden arkadaşı olan Saffet üniversiteyi tutturamaz ve fabrikada çalışmaktan kurtulmak için Muzaffer'e yardım etmeye başlar. Ceylan'ın bu filmi Berlin Film Festivali'nin yarışmalı bölümünde gösterildi. Nuri Bilge Ceylan bu filmi Anton Çehov'a adamıştır. 'Taşra Üçlemesi' serisinin son filmi olan Uzak, Mahmut karakterini ele almaktadır. Mahmut geçimini fotoğraf çekmekle sağlamaktadır ancak gerçekleştiremediği hayalleri vardır. Eşinden yeni ayrılan Mahmut İstanbul'da yaşamaktadır. Bir gün köyden arkadaşı Yusuf çıka gelir. Yusuf fabrikada çalıştığı işi kaybetmiştir ve iş aramak için İstanbul'a Mahmut'un yanına gelir. Hayallerini gerçekleştirmek isteyen Yusuf, Mahmut'un yanına yerleşir. Bir gemide çalışarak dünyayı gezmek isteyen Yusuf, iş aramasını bilmediği için İstanbul sokaklarında avare avare gezinmekte ve bazen tanımadığı kadınların peşinden gitmektedir. Yusuf yüzünden yalnızlığı bozulan Mahmut ise sıkıntı çekmektedir. Mahmut'un hala hisler beslediği eski eşi Kanada'ya göç etmektedir. Bu durumdan mutsuz olan Mahmut, Yusuf'un uzun kalışı ile de gittikçe gerginleşir. Ceylan'ın 4. uzun metraj filmi olan İklimler, 'farklı bölgelerin kendilerine ait iklimleri vardır, farklı ruhların da öyle' anlayışıyla yola çıkılarak çekilmiştir. Ceylan'ın görüntü yönetmenliğini yapmadığı ilk filmidir. Aynı zamanda filmde eşi Ebru Ceylan ile birlikte rol almıştır. Film, klasik aşk hikayesini konu edinse de, bu klasikleşmiş kalıbı işleyiş şekliyle fark yaratarak ortaya koymuştur. İsa ve Bahar karakterinin ikili ilişkilerine değinen film bütün klişeleri içinde barındırsa da her aşkın kendine özgü halleri olduğunu izleyiciye hatırlatmıştır. Filmin açılış sahnesi İsa ve Bahar'ın Kaş'ta yaptıkları tatil sahnesi ile başlamıştır. Çalkantılı ruh hallerine sahip olduğu anlaşılan ikili, aradan iklimler geçtikten sonra Ağrı'da kışın ortasında görülmüştür ve arada geçen zaman sürecinde değişen ruh halleri ve yaşantı izleyiciye bırakılmıştır. İklimler, Cannes Film Festivali'nde Jüri Büyük Ödülü kazanmasıyla hafızalara kazınmıştır. Üç Maymun filmi başrollerinde Hatice Aslan, Yavuz Bingöl, Ercan Kesal ve Ahmet Rıfat Şungar yer almıştır. Film bir ailenin adım adım parçalanma hikayesini anlatmıştır. Para, politika ve yalana kapılarak köşeye sıkıştırılmayı ve üç maymunu oynayarak yalanları ört bas etmeyi konu edinmiştir. Küçük zaafların büyük sonuçlar doğurduğu film, Ceylan'ın birçok başarıya sahip filmidir. Cannes Film Festivali'nde En İyi Yönetmen Ödülü kazanmıştır. Ödülü aldıktan sonra yaptığı konuşmada 'Bu ödülü, tutkuyla sevdiğim, yalnız ve güzel ülkeme armağan ediyorum' demiştir ve bu konuşma uzun süre tartışılmıştır. Bunun yanı sıra birçok ödüle de sahip olan film, 81. Akademi ödüllerinde En İyi Film dalında Oscar aday adayı olmuştur. Nuri Bilge Ceylan sineması denilince akla gelen belki de ilk filmlerden biri Bir Zamanlar Anadolu'da. Konuyu işleyiş bakımından ve sinematografi bakımından diğer filmlerden farklı bir tarz işlenmiştir. Film; bir savcı, bir doktor, iki polis, iki şoför ve iki cinayet zanlısının yaklaşık 12 saat boyunca bozkırın ortasında cinayeti aydınlatma çabalarını konu edinmiştir. Durağan bir anlatıma sahip filmde, gündeme dair atıflara yer verilmiş, imgelemeler yapılmış ve motifler kullanılmıştır. Kasaba yaşantısına, taşraya, politikanın sıradan insanlar üzerindeki etkisine, toplumu temsil eden karakterler üzerine bol diyaloglara yer verilmiştir. Filmin her bir sahnesi bir fotoğraf karesi niteliğindedir. Öyle ki Nuri Bilge Ceylan sinemasının en önemli özelliği budur. Film 2 saat 43 dakika uzunluğundadır. Film boyunca izleyiciye mevcut hayatı sorgulama fırsatı verilir ve cinayet üzerindeki büyük sorunlara derin bir bakış açısı kazandırılır. Film 2011 Cannes Film Festivali'nde Büyük Jüri Ödülü'ne layık görülmüştür. Bir zamanlar Anadolu filminden sonra Ceylan'ın en çok dikkat çeken filmlerinden bir tanesi Kış Uykusu olmuştur. Büyük bir çoğunluğu Kapadokya'da çekilen film, Aydın ve Nihal'in çatışmalı ilişkisini ele almıştır. Emekli bir tiyatro oyuncusu olan Aydın, babası öldükten sonra kendisine kalan Kapadokya'da ki butik oteli işletmek için Kapadokya'ya yerleşir. Filmde dikkat çeken ayrıntılardan birisi ikilinin alyans takmaması ve bir diğeri de Nihal karakterinin soğukluğunun izleyiciyi şüpheye düşürmesidir. İkiliye, Aydın'ın eşinden boşanıp yanlarına gelen ve birlikte yaşamaya başladığı Necla karakteri eşlik etmiştir. Filmin ana temaları arasında Aydın ve Nihal karakterinin insanlara yardım etme çabası ancak bu süreçteki çatışmaları yer almıştır. Kış Uykusu filmi boyunca eşsiz kar manzarasına da şahit olan seyirci tıpkı Bir Zamanlar Anadolu'da filminde olduğu gibi her sahneyi bir fotoğraf karesi gibi algılayabilir. Filmin dikkat çeken ayrıntıları arasında teatral replikler kullanılmasıdır. Ceylan filmin senaryosunu yazarken, Dostoyevski, Anton Çehov, Tolstoy ve Voltairegibi edebiyatçıların eserlerinden ilham almıştır. Aynı zamanda film Yılmaz Güney'in Yol filminden sonra Altın Palmiye ödülüne layık görülen ikinci Türk Filmi olmuştur. Nuri Bilge Ceylan'ın 8. uzun metraj filmi olan Ahlat Ağacı, yakın zamanda da ilgiyle izlenen filmlerinden birisidir. İşlediği konu bakımında eskimemesi, günümüzde de aktif bir soruna değinmesi filmi etkileyici kılmıştır. Filmde Doğu Demirkol, Murat Cemcir, Bennu Yıldırımlar, Hazar Ergüçlü, Ahmet Rıfat Şungar ve Serkan Keskin gibi önemli isimlerin yer aldığı zengin bir kadroya sahiptir. Filmde, mezun olduktan sonra kitap yazan ve kitabı bastırmak için para toplamaya memleketine dönen Sinan karakterinin mücadelesi konu edinmiştir. Sinan karakteri kendisine sunulan hayatı reddeden ve bunun için mücadele etmenin yanı sıra, babası ile de mücadele etmektedir. Bir an önce içinden kurtulmak istediği bu hayata gittikçe çekilen Sinan karakterinin, hayata bakış açısı, sorgulamaları, savaşı izleyiciye sunulmuştur. Diğer filmlerde olduğu gibi edebiyatçılara yer veren Ceylan bu filminde de Yunus Emre, A. Çehov, Dostoyevski, Nietzsche, Kant, Kuran-ı Kerim, İbn-İ Arabi, Hz. Muhammed, Şemsi Tebriz'i ve Peyami Safa gibi birbirinden farklı ve önemli isimlerden alıntılar kullanmıştır. Ahlat Ağacı Ceylan'ın en bol diyaloglu filmidir. Cannes Film Festivali'nde dakikalarca ayakta alkışlansa da maalesef ödül alamamıştır.