Denis Villeneuve'ün yarattığı dünyalara girdiğimizde, bizim için özenle çizdiği resimlere ve hikayelere baktığımızda, hissettiğimiz ilk duygu bir şeylerin yolunda gitmediği oluyor. Sebebini bir türlü anlayamıyoruz; ama kendimizi gece yarısı çöktüğünde savaşmaya ara veren iki cephenin tam ortasında kalmış gibi hissediyoruz. Denis Villeneuve'ün hikayesini anlatış biçimi bizi huzursuz ediyor ve kafamızı karıştırıyor çünkü gözümüzün önünde yaratılan ve yıkılan bu dünyaların cevapları yok. Bu yazıda Denis Villeneuve'ün kurguyu, renkleri, tasarımı ve sinematografiyi manipüle ederek, belirsizlik üzerinde kurduğu hikayeleri nasıl anlattığından bahsedeceğiz. Denis Villeneuve'ün eserlerini izlemek, tek bir soru sormamıza neden oluyor. Neler oluyor? Ve biz her seferinde sorunun cevabını Bilmiyorum. olarak veriyoruz. Yönetmenimizin amaçladığı yegane tepkilerden biri bu. Villeneuve'ün filmlerinde başkahramanların kimlikleri her zaman sorgulanıyor. Kesinlik sadece bir hayalden ve yalandan ibaret. Ahlak ise her zaman gri bir bölgede. Villeneuve doğruların ve yanlışların varlığına inanmayan bir tanrı gibi kahramanını zorlu bir yolculuğa sürükleyecek sorularla baş başa bırakıyor ve sadece kahramanını yürüdüğü yolda kamerasıyla takip ediyor, yol ne kadar kararsa da karmaşıklaşsa da tehlikeli bir hale gelse de hikayeye müdahale etmiyor. Denis Villeneuve parlak bir dünyada bile derin bir belirsizlik yakalıyor. Baktığınız dünya kendi kendine değişiyor ve güvenilmez bir hale geliyor. Sicario açıldığında başkahramanımızın çevresindeki karanlık dünyayla ilk defa yüz yüze gelişini görüyoruz. Kenar bir mahallede bulunan sıradan bir evin duvarlarının içinde kırktan fazla ceset bulunuyor. Bir anda üst üste gelen bu beklenmedik vahşet karakterlerle birlikte bizim de kanımızı donduruyor. İdealist bir FBI ajanı olan Kate, ABD ve Meksika arasında bulunan ve iki hükümetin de kanunlarının geçmediği Suarez'de uyuşturucu kartelleriyle mücadele etmek için görevlendirilir. Şiddet ve vahşetin ortasında kalmışken kendisini yozlaşmış bir intikam senaryosunun içinde bulur. Yönetmen bu fikri Prisoners'la birlikte tekrar kullanıyor. Sıradan bir mahallenin, sıradan bir evinde bir sandık dolusu zehirli yılanla birlikte mutfak lavabosuna öylece bırakılmış kanlı domuz kafası ve evin her duvarını kaplamış bir labirent çizimi bulunuyor. Sahne tasarımı öylesine tedirgin edici ve sürükleyici ki gözlerimizi bir saniye olsun ekrandan ayıramıyoruz. Sembolizmle süslenmiş Villeneuve dünyaları bizi içine çekiyor ve hikaye bitene kadar çıkmamıza izin vermiyor. Şükran Günü küçük kızının kaçırılmasıyla hayatı alt üst olan Keller Dover kızını bulmak için her şeyi yapmaya hazırdır ve polisin çabalarını yetersiz bulup adaleti kendi elleriyle aramaya karar verir. Genç ve başarılı dedektif Loki'den de yardım isteyen genç adam, kendini suçlu ve masumun birbirine karıştığı oldukça şaibeli bir davanın içerisinde bulur. Villeneuve, belirsizliği sahnede tutabilmek için renklerle çok usta bir şekilde oynuyor. Polytechnique siyah-beyaz bir film olarak çekilmesine rağmen, karakterlerin üzerine düşen gölgeler saldırı sırasında yaşanan korkuyu ve sonrasındaki paniği doruklarına kadar hissetmemize neden oluyor. Villeneuve renkleri aktif olarak kullanmak istediğinde bunu iki türlü yapıyor: Ya gerçeküstü alanları daha rahat kullanabilmek için bir renk belirliyor ve film boyunca içinizi sıkacak kadar o rengi kullanmaya devam ediyor ya da filmin vurucu bir noktasında bizi alıştığımız görüntüden koparmak ve dengemizi bozmak için aniden kontrast renklere geçiş yapıyor. Blade Runner 2049'un (Bıçak Sırtı 2049) farklı mekanlarda içimizi sıkan ve belirgin renkleri olan bir palete sahip olduğunu söyleyebiliriz. Neredeyse grileşmek üzere olan yeşil bir suyun yansımasından, çölün ortasındaki bir kum fırtınasını aratmayacak kuruluktaki kütüphanelere; Doktor Steline'in beyaz hatta fazla steril görünen ofisinden, radyasyonda ve açık bir turunculukla boğulan Las Vegas'a kadar renklerin ruh halimizle nasıl oynadığını görmek mümkün. Ayrıca yönetmenimiz bu devamlılığı bulunan yoğun renkleri bölerek sık sık kontrasta geçiş yapıyor ve bir saniyeliğine bile güvende hissetmemize izin vermiyor. Blade Runner 2049, ilk film olan Blade Runner'dan tam otuz yıl sonrasını anlatmaktadır. Los Angeles Polis Departmanı'nda görev yapan Memur K, toplum yaşamını kaosa sokacak olan ve uzun zamandır saklı kalan bir sırrı açığa çıkartır. Bir felaketi önleyebilmesi için eski ödül avcısı Rick Deckard'ı bulup ondan bazı sorularına yanıt alması şarttır. Enemy'de ise Anthony'nin mavi motoru ve kırmızı kaskı, Adam'ın soluk sarılarla döşenmiş hayatını işgal ediyor. Anthony her sahneye girdiğinde durgun renkler biraz daha bozuluyor ve çözünüyor. Adam'ın her sahnesi ise gittikçe daha çok soluklaşıyor ve sonunda renkler neredeyse ekranda ufak bir uğultu olarak kalıyor. Üniversitede tarih dersleri veren Adam, okul ve ev arasında gidip gelen monoton hayatına en azından bir kız arkadaş sığdırmayı başarmıştır. Bir gün bir arkadaşının tavsiyesi üzerine bir film izler ve o filmde kendisine çok benzeyen birisini görerek bu oyuncunun peşine düşer. Adam artık kendisine ikizi kadar benzeyen Anthony'nin de hayatının bir parçasıdır, tabii Anthony de onunkinin. Arrival uzay gemisinin içi için daha donuk renkler tercih ederken koruyucu giysilerin çarpıcı rengiyle birlikte görüntü daha keskin bir hale geliyor. Yönetmen çok açık ve zarif bir şekilde aslında bizim o mekana ait olmadığımızı söylüyor ve film boyunca da bu söyleminden vazgeçmiyor. Bir anda dünyaya inen uzay gemileri tüm insanlığı korkutur fakat Amerika Birleşik Devletleri uzaylılarla iletişime geçmeyi ve onlarla savaşmamayı hedeflemiştir. Onlarla konuşması için de yıllarca ordu için çalışmış, ardından üniversitede öğretmenlik yapmaya başlamış dilbilimci Louise Banks seçilir. Villeneuve hiçbir zaman birden fazla rengin sahneye hakim olmasına izin vermiyor ve böylece mekanlarla ya da durumlarla renkleri birleştirebiliyor. Kahramanlarını izole etmek ve onları sıkıştırmak için de her zaman kontrastı göze batar bir şekilde kullanıyor. Denis Villeneuve filmlerindeki belirsizliği elementlere ayırmayı seviyor ve bu elementlerin belki de en önemlisi ve yönetmenimizin en sağlam eli sinematografi. Belirsizliği; odaksız geniş çerçevelerle, ters ve yamuk kamera açılarıyla, objeyi aydınlatmak yerine yutan bir ışıklandırmayla seyirciye geçiriyor. Altın Oran kuralıyla görüntüyü oluşturmadan önce kare, yatay ve dikey olarak üçe bölünüyor. Bu çizgilerin kesiştiği noktalar iyi bir kompozisyonda ilgi merkezinin yerleşebileceği dört seçeneği gösteriyor, ama birçok sahnede Villeneuve bu kuralı görmezden geliyor ve karenin neredeyse yarısını kapsayacak kadar bir boşluk bırakıyor. Bunu özellikle karakterlerinin ya üstünde ya da arkasında yapıyor. Incendies'de başkahramanlarımızdan biri olan Simon'ın gözleri bağlıyken önce Simon'ın koltukta ne kadar uçta oturduğunu, ardından duvardan ne kadar uzak olduğunu, konuşma ilerlediğinde ise Simon'ın tüm kareyi oluşturan odanın içinde oldukça solda kaldığını görüyoruz. Çocuklarını yalnız bırakmış, tuhaf, sessiz ve yorgun bir kadın olarak Nawal Marwan ölür. Çok güvendiği ve sekreterliğini yaptığı noterine bir vasiyet bırakır. Bu vasiyet onun ikiz çocukları Jeanne ve Simon'ı Ortadoğu'ya, annelerinin geçmişine ve müthiş bir trajediye götürecek yolun başlangıcıdır. Villeneuve karakterlerinin güvende olmadığını belirtmek için klasikleşmiş, gelenek haline gelmiş kuralları kırmaktan korkmuyor. Villeneuve kamera her döndüğünde ve açı değiştiğinde bizi merakla ekrana bağlıyor; çünkü zamanla yönetmenin filmi düz bir çizgide kurgulamadığını görüyoruz. Karede sadece göstermek istediği obje kalırken uzun bir süre kameranın açısını değiştirmiyor ve Hollywood filmlerinden alıştığımız gibi sürekli değişen görselliğe maruz kalmıyoruz, Villeneuve derdini anlattığından emin olana kadar kare hareket etmiyor. Dune Villeneuve kurgusunu özetlemek için muhteşem bir örnek. Paul'un rüyaları ve görüleriyle kurgu sürekli ileri ve geri hareket halinde kalıyor, asla düz bir çizgiyi takip etmiyor. Ayrıca film olağanüstü bir ses tasarımına sahip olmasına rağmen aynı zamanda oldukça da sessiz çünkü kameranın odağı çoğu zaman gözler oluyor. Karakterlerin gözlerine öylesine odaklanılmış ki, bir karakterin gözlerindeki ifade silinmeden veya diğer karakterlere aktarılmadan sahne değişmiyor. Galaksinin farklı noktalarındaki gezegenler, rakip feodal hanedanlıklar tarafından yönetilmektedir. Çok değerli bir kaynağın tek üreticisi olan çöl gezegeni Arrakis'in kontrolü asil aileler arasında son derece talep görmektedir. Baharat adı verilen bu kaynak, yüksek bilinç ve uzun bir yaşam süresi sunarken, yıldızlararası yollarda gezinmeye yardımcı olmaktadır. Arrakis'in kontrolü İmparator tarafından Harkonen Hanedanlığından alınıp Atreides Hanedanlığına verilir ve bu bir hediye değildir. Denis Villeneuve, son on yılın en çok ses getirmiş yönetmeni olabilir belki; ama bizim için en önemlisi Villeneuve, auteur filmleri stüdyoların karşısında durabilecek bir hale getirdi ve biz bunun için ona minnettarız. Umuyoruz ki yıldızı parlamaya devam eder; çünkü biz ondan hep daha iyisini beklemeye devam edeceğiz.


Aramızdan erken yaşta ayrılan özel yetenekler her daim üzücü olmuştur. Özellikle buna sebep olan bir cinayetse... Metal müziğin efsane gitaristlerinden Dimebag Darrell'ın başına gelen de tam olarak buydu. Dimebag, 8 Aralık 2004'te grubu Damageplan ile Ohio'daki Alrosa Villa'da performans sergilerken sahnede trajik bir şekilde öldürüldü. Olay, müzik dünyasını şok etti ve hayranlarını yasta bıraktı. Müzik tarihinin en yetenekli gitaristlerinden biri olan Dimebag Darrell'ı sanatını icra etmekten çok erken alıkoyan bu üzücü olayın detaylarını sizler için derledik. Dimebag, 20 Ağustos 1966'da Teksas, Arlington'da doğdu. Genç yaşta gitar çalmaya başladı ve gelecekte heavy metale yön verecek bir efsane olacağından habersiz şekilde tutkusunun peşinden gitti. 80'lerin başında davul çalan kardeşi Vinnie Paul ile Pantera grubunu kurdu. 1981'de kurulan Pantera'nın ilk dönemi glam metal türünde geçerken ilerleyen yıllarda tarzında büyük bir değişime gitti ve heavy metal dünyasında silinmeyecek izler bıraktı. 1990'daki Cowboys from Hell albümlerinin yayımlanmasıyla ana akım başarı elde etmeye başladılar. Bu albüm, Pantera'nın Amerikan heavy metal hareketinin yeni dalgasında önde gelen gruplardan biri olarak kurulmasına yardımcı oldu ve ticari bir başarıydı, yalnızca ABD'de bir milyonun üzerinde kopya sattı. Tüm zamanların en büyük heavy metal albümlerinden biri olarak kabul edilen Vulgar Display of Power, 1992'de metal dünyasına koca bir yumruk gibi indi. Billboard 200 tablosunda 44 numaraya ulaştı ve Amerika Birleşik Devletleri'nde platin sertifikası aldı ve gruba büyük bir kitle kazandırdı. Mouth for War ve Walk gibi şarkılar grubun en popüler ve kalıcı şarkıları oldu. 1994'te Far Beyond Driven, Billboard 200'de bir numaradan giriş yaptı ve 1970'lerdeki ikonik grup Black Sabbath'ın Paranoid'inden bu yana bunu yapmayı başaran ilk heavy metal albümü oldu. Pantera'nın 90'ların sonuna doğru çıkardığı The Great Southern Trendkill ve Reinventing the Steel albümleri de müzik miraslarına büyük katkı sağladı. Ticari başarılarının yanı sıra, 1990'larda heavy metal türünün önde gelen gruplarından biri olarak Pantera inanılmaz canlı şovlarıyla tanınıyordu. Büyük başarılar elde eden grupta yıllar içinde tansiyon gittikçe yükselmeye başladı. Dimebag Darrell ve grubun solisti Phil Anselmo arasında gerilen ipler ekibi uçuruma sürükledi. Yaptıkları müzik türü konusunda fikir ayrılıklarına giden bazı üyeler orta yolu bulamadı. Buna Phil Anselmo'nun o dönemki madde bağımlılığının yarattığı sorunlar da eklenince kaçınılmaz son yaşandı. Sürecin sonunda ekip 2003'de dağılma kararı aldı. Dağıldıkları yıl Dimebag ve kardeşi Vinnie Paul, daha özgürce istedikleri türde müzik yapabilecekleri düşüncesiyle Damageplan grubunu kurdu. 8 Aralık 2004 gecesi, Damageplan, Ohio'daki Alrosa Villa'da sahne aldı. Konser sırasında Nathan Gale isimli izleyici sahneye çıktı ve Dimebag'ı tabancayla defalarca vurdu. Cinayeti işleyen şahsın sıkı bir Pantera hayranı olduğu ve Dimebag'i grubun dağılmasına sebep olan kişi olduğunu düşünerek vurduğuna dair söylentiler oluştu. Katil olay yerinde bir polis memuru tarafından öldürülmeden önce üç kişiyi daha vurarak öldürdü. Bu vahşi olay videoya kaydedildi ve görüntüler hızla internette yayıldı. Bu trajik olay ayrıca Amerika'da silahlı şiddet konusuna ve daha katı silah kontrol yasalarına duyulan ihtiyaca dikkat çekti. Etkinlik, müzisyenlerin ve sanatçıların sahnede karşılaştıkları tehlikeyi ve daha iyi güvenlik önlemlerine duyulan ihtiyacı hatırlattı. Dimebag Darrell'in ölümü müzik dünyası için trajik bir kayıp oldu. O sadece yetenekli bir müzisyen değil, aynı zamanda heavy metal camiasında sevilen bir figürdü. Dimebag'in ilham verdiği onlarca hayran ve meslektaşı onun hakkında her zaman ne kadar yetenekli bir müzisyen olursa olsun inanılmaz mütevazi bir kişiliği oluşundan bahsetti. Bu tür üzerindeki etkisi bugün hala hissedilmekte ve yeni müzisyenlere bir yol gösterici olmakta. Günün sonunda Dimebag Darrell, heavy metal türünde gerçek bir ikondu ve ölümü heavy metal topluluğu için yıkıcı bir kayıptı. Kendine has tarzı, ikonikleşmiş gitar riffleri ve sololarının yanı sıra herkesi kucaklayıcı karakteriyle Dimebag Darrel her zaman metal müzik dünyasında silinmez izler bırakmış efsanevi bir gitarist olarak hatırlanacak.


İran sineması, dünya sinema tarihi içerisinde yer alan en eski ve etkileyici sinemalardan biridir. İran'daki politik ve sosyal değişimlerden etkilenerek gelişen İran sineması, ülkenin kültürünün önemli bir yansıması ve halkının sesi olarak kabul ediliyor. Gerçekçi hikayelere sanatsal yaklaşıma, doğal oyunculuklara, siyasi ve toplumsal konulara ve politik eleştirilere sıklıkla yer verilen İran sineması; halkın yaşadığı zorluklara ses olmakla kalmayıp, dünyanın en iyi yönetmenleri niteliğindeki ustaların izleyiciyle buluşmasını sağladı. İran kültürü, toplumu ve tarihi hakkında farklı perspektifler sunarak dünya çapında birçok yönetmen ve sinema tutkununa ilham kaynağı oldu. İran sineması tarihinde, İran devrimi öncesi ve sonrası, sinema sansürü ve direnişin sanata yansıması büyük önem arz ediyor. Bu yazımızda İran sinemasının sinema tarihine kattığı başyapıtlar ve yönetmenler hakkında bilinmesi gerekenleri listeledik. Sinema alanında köklü bir geçmişe sahip olan İran'da ilk sinema filmi 1900 yılında çekildi. İlk uzun metrajlı sessiz film olan ''Abi and Rabi'' ise 1930 yılında gösterime girdi. 1960-1970'lı yıllarda, Pahlavi'nin saltanatı sırasında geniş bir film çeşitliliği mevcuttu. Bu dönemde birçok film ödül kazandı. 1979'da gerçekleşen devrim ile İran'a İslamcı rejimin hakim olması sebebiyle bu dönemde yerel film endüstrisi neredeyse durdu. Sıkı bir denetime tabi tutulan İran sineması birçok kez sansüre uğradı. Devrim öncesi sinemadan devrim sonrası sinemaya geçiş dönemleri yenilikçi sinema hareketlerinin ortaya çıkmasına sebep oldu. İran sineması, devrim sonrası dönemde politik ve sosyal konulara odaklanarak daha gerçekçi bir yaklaşım benimsedi. İranlı yönetmenler, sansürlere direnerek İran toplumunun yaşadığı zorlukları yansıtan filmler çektiler. Tüm bunların sonucunda İran sinemasının ideolojik, tematik, gerçekçi ve derin anlatımlara sahip bir sinema olduğu kanıtlandı. İran sinemasında 1985-1990 yılları yükseliş dönemi olarak kabul ediliyor. Bu dönemde ailevi konuları ele alan filmler, siyasi ve toplumsal meselelerin önüne geçerek büyük ilgi gördü. Farabi Enstitüsü'nün de destekleriyle İran filmleri uluslararası festivallerde tanıtıldı. Abbas Kiarostami'nin Arkadaşımın Evi Nerede? filmi bu dönemde Belçika, Fransa, İtalya, İsviçre ve Hollanda'da birçok festivalde gösterime girerek İran sinemasını görünür kıldı ve birçok ödül kazandı. Kiarostami'nin Zeytin Ağaçları Altında ve Kirazın Tadı filmleri, Majid Majidi'nin Cennetin Çocukları filmi ve Jafar Panahi'nin Beyaz Balon filmi de uluslararası festivallerden ödül alan filmler arasında yer alıyor. İran sinemasınına öncülük eden hareketlerden biri olan Makhmalbaf Film Okulu, yönetmen Mohsen Makhmalbaf tarafından kuruldu. 1996 yılında, devletten destek göremediği için Makhmalbaf tarafından başta sekiz arkadaşıyla birlikte, kendi evlerinde açılan okulun amacı, genç yetenekler keşfederek İran sinemasına yetenekli sinemacılar kazandırmaktı. Okulun öğrencileri arasında Mohsen Makhmalbaf'ın kızı Samira Makhmalbaf da yer alıyordu. İran sinemasının önemli kadın yönetmenlerinden biri olan Samira Makhmalbaf'ın The Apple adlı ilk filminin Cannes Film Festivali'nde büyük ilgi görmesiyle İranlı kadın yönetmenler için bir kapı açılmış oldu. İran'da bir sinema devrimi yaratan film okulu, İran sinemasının uluslararası sinema endüstrisinde tanınmasına büyük katkı sağladı. Günümüzde Makhmalbaf Film Okulu hala faaliyetlerini sürdürerek birçok yetenekli öğrenciye sinema eğitimi veriyor. İtalyan Yeni Gerçekçilik ve Fransız Yeni Dalga hareketlerinden etkilenen İran sinemasının temel özelliklerinden biri gerçekçi yaklaşımıdır. Oyuncuların çoğu daha önce tecrübesi olmayan insanlardan seçilir ve yönetmen için önemli olan unsurlar doğallık, beden dili ve ses tonlamasıdır. Abbas Kiarostami, Asghar Farhadi, Jafar Panahi ve Mohsen Makhmalbaf gibi önemli temsilcileri olan İran sinemasına, gerçekçi filmleri ile öne çıkan Abbas Kiarostami'nin Koker üçlemesini başyapıt olarak örnek verebiliriz. Koker üçlemesi, yönetmeni Abbas Kiarostami tarafından bu şekilde adlandırmasa da sinema tarihinde üçleme olarak kabul ediliyor. İran sinemasının başyapıtları arasında yer alan bu seri Arkadaşımın Evi Nerede?, Ve Yaşam Sürüyor ve Zeytin Ağaçları Altında adlı filmlerden oluşuyor. Yıllarca yasaklar ve sansürlere karşı mücadele veren İran sineması sadece Ortadoğu sinemasının değil, dünya sinemasının da önemli bir parçası olarak ismini tarihe yazdırıyor. Zengin kültürel ve tarihi birikim, siyasi olayların etkisi, yenilikçi sinema anlayışı ve yetenekli yönetmenlerin katkısıyla İran sineması her daim izlenmeye değer. ''Makhmalbaf Film House''. http://makhmalbaf. com/. Web. 04.04.2023.


Daha önce hiç doğa ve sanat ilişkisini ya da doğa ve sanatın ilişkili olabileceğini düşündünüz mü? Aslında bu soruya vereceğiniz cevap pek önemli değil. Çünkü farkında olmasanız da doğa ve sanat arasındaki ilişkiye dair mutlaka bir düşünceniz olmuştur. Karşılaştığınız doğal bir varlığa ya da unsura hayran kalmış, onun ne kadar sanatsal göründüğünü düşünmüşsünüzdür. Tam tersini söylemek de mümkün. Elbette doğa sanatı, sanat ise doğayı içerir. Doğa sanatsal üretime kaynak oluştururken, sanat doğanın bir temsilini sunar. Ancak sanat ve doğa arasındaki ilişki bundan ibaret değil. Doğa ve sanat arasındaki ilişkiye daha politik bir çerçeveden bakmak mümkün. Bu bakış açısı bugün önümüzde duran çevresel bozulum, iklim krizi; su, hava, gürültü kirliliği veya atık sorunu gibi birçok çevresel problemin yarattığı sonuçlardan bizi kurtarabilir. Öyleyse eko-eleştirel sanatın doğayla kurduğu ilişkiye göz atabiliriz. Sanat yalnızca doğanın temsili değildir, aynı zamanda doğayı anlamanın bir yolu olarak değerlendirilebilir. Tam bu noktada ekolojik kriz bağlamında sanatın bize neler söyleyebileceğini düşünmek mümkün. Eğer sanatı doğayı anlamanın, kavramının bir yolu olarak ele alabilirsek ekolojik krizi anlamak ve onunla mücadele etmek için bize sağlayacağı olanakları tartışabiliriz. Bugün içinde yaşadığımız -tüm diğer canlılarla birlikte- gezegen ekolojik kriz ile karşı karşıya. Dahası bu kriz artık gelmekte olan bir sorun değil tam olarak içinde yaşadığımız bir süreç. Bu süreç doğayı ve doğanın tüm bileşenlerini tükenişe doğru sürüklüyor. Üstelik bu sürecin ortaya çıkaracağı maliyetler, yükler ya da zararlar geri döndürülemez görülüyor. Bunun önüne geçmek için ise atılan adımlar ikna edici değil. Ancak dünyanın her yerinde birçok yerel topluluk, sivil toplum kuruluşları, sanatçılar, bilim insanları ve daha nicesi ekolojik krizinin önlenmesi adına önemli mücadeleler yürütüyorlar. Bu yazıda odaklandığımız mücadele alanı ise sanatçılarla ilgili. Doğa ve sanatın yakın ilişkisine dönecek olursak hem doğanın hem de sanatın yaşamın tam merkezinde konumlandığını görürüz. Bu 'yaşam' insan türünün toplumsal ve doğal yaşamının ötesinde tüm canlı yaşamını kapsar. Bu bağlamda ekolojik krizi, yaşamı tehdit eden ve baskılayan bir süreç olarak ele alabiliriz. Ancak ekolojik kriz tüm gerçekliğiyle karşımızda durmasına rağmen buna dair toplumsal bilincin ya da farkındalığın bu denli açık olmadığını söyleyebiliriz. Sanat ve sanatçının bu kriz karşısındaki rolü tam olarak bu noktayla ilişkili. Gerçeklik her zaman görünür değildir. Sanat ve sanatçı gizli gerçekliği ortaya çıkarmak adına önemli bir işlev gösterir. Görünenin değil, görünenin ardında olana dair ışık tutar. Bu ışık yanlış bilincin yarattığı bulanıklıkları ortadan kaldırır ve gerçekliğin farkına varmanın yeni yollarını yaratır. Bu durum ekolojik krizle mücadele etmek için ortak bir bilincin gelişmesinin itici gücü haline gelir. Bu sanatın ve sanatçının dönüştürücü gücünün bir göstergesidir. Sanatın ve sanatçının bu işlevine dair bazı örneklere bakarak bu meseleyi kavramayı kolaylaştırabiliriz. Yukarıda gördüğünüz çalışma Alexis Rockman'ın bir çalışması. Rockman sinematik yağlı boya çalışmaları ile çevresel bozulmanın gölgesindeki dünyayı distopik bir biçimde gözler önüne seriyor. Bu çalışma, küresel ısınmadan kaynaklı olarak su altında kalma riski taşıyan Brooklyn sahilini tasvir ediyor. Chris Jordan'a ait olan bu eserde Amerikalı sanatçı, kitlesel tüketimin doğal çevreyi nasıl bozduğunu gözler önüne sermeye çalışıyor. Bunu yaparken sanatsal bir araç olarak fotoğrafı kullanan Jordan, elektronik atıklardan plastik kirliliğine kadar geniş bir çerçeveyi gözler önüne seriyor. Bu aynı zamanda fotoğrafın merceğini istatiksel bir dayanakla birleştiren bir çalışma alanını oluşturuyor. Jordan'ın yukarıda alıntılanan fotoğrafı Midway Adaları'ndaki albatros yavrularının trajik durumunu tüm açıklığıyla gösteriyor. Chris Drury ise eleştirel sanatçılara verilebilecek örneklerden bir diğeri olarak karşımıza çıkıyor. Drury'nin yukarıdaki çalışması Wyoming Üniversitesi kampüsünde yer alıyor. Drury bu sarmalı yaparken böceklerin öldürdüğü çam kütükleri ve kömürden yararlanıyor. Bu çalışmasında Drury fosil yakıtların doğaya verdiği zararı ve iklim değişikliğinin etkilerini gözler önüne sermeye çabalıyor. Çarpıcı çalışmalardan biri olan bu sergi Judith Hersko'nun eserlerinden oluşuyor. Hersko, bilim ve görsel sanatların iş birliğini önemseyen bir sanatçıdır ve Çözülmenin Yedi Günü adlı sergisi ise, artan karbondioksit emisyonlarının okyanuslar üzerindeki asitleştirici etkisini gözler önüne seriyor. Hersko, bunu yaparken insan bedeni ve doğa arasında bir ilişkisellikten yararlanıyor ve yok olmaya yüz tutmuş deniz yaşamını insan bedeni üzerinde görselleştirmeye çalışıyor. Düşük oksijenli suda karbondioksit tankına bağlı, deniz kabuklarından yapılmış insan kalbi ve akciğerinin kademeli olarak çözündüğünü ve yok olduğunu görmek mümkün. Sanat ekolojik krizin yıkıcı etkilerinden olumsuz yönde etkilenen tüm yaşamı dönüştürmeye, daha iyi yönde inşa etmeye ve yeni ve adil olasılıkların kapısını aralamaya dair bir mücadele alanı yaratmaya yardımcı oluyor. Bunu yaparken diğer mücadele alanlarını -bilim, toplumsal hareketler, sivil toplum kuruluşları vd.- beslemeyi ve tamamlamayı da başarabiliyor. Ekolojik krizden yaşamın her parçasının etkileneceği ve adil dönüşümün kaçınılmaz olduğu gerçeği önümüzde dururken sanat geleceğe dair bir umudun yeşermesine yardımcı oluyor. Elbette sanatçılardan dünyayı tek başlarına değiştirmelerini beklemek akıllıca olmaz. Ancak ortaya koyduklarıyla politik bir angajman sağlayabilir. Bu durum sarsıcı, yıkıcı, huzur bozucu ve rahatsız edici olabilir. Aslında sanatın hem yaşadığımız gezegen hem de tüm canlı yaşamı için sağlayabileceği fayda şudur: Alışılmış söylemlerin, düşüncelerin ya da açıklamaların dışına çıkmak. Sanat, güç yüklü sistemlerin hakim ancak yanıltıcı söylemlerini yapıbozumuna uğratabilir ve bu sayede ekolojik kriz karşısında direnmek için ne yapmamız gerektiğine dair bir bilincin gelişmesine yol açabilir. Yani sanatın doğayla kurduğu bu ilişki bakmamıza, görmemize, anlamamıza ve harekete geçmemize yardımcı olabilir. Sanatın ilgi çekiciliği eleştirel, onarıcı ve iyileştirici bir tutumla birleştiğinde ihtiyaç duyulan dönüşüme daha yakın olabiliriz. Lippard, Lucy, Desceibing the Insdescribable: Art and the Climate Crisis. The Routledge Companion to Contemporary Art, Visual Culture, and Climate Change, Editör: Demos, Scott ve Banerjee, New York: Routledge, 2021.


2022 yılında çekimleri tamamlanan ve geçtiğimiz sene İstanbul Film Festivalinde prömiyerini yapan Donadona, hiç vizyona girmemiş haliyle ilk kez geçtiğimiz 5 Mayıs'ta MUBI'DE yayımlandı. Filmin senaristi ve başrol oyuncusu Ahmet Kürşat Öçalan, ünlü olmadan önceki son adımda yaşadığı zorluklardan da yola çıkarak, kendi ilgi alanı içerisinde çok kısa sürede yazdığı senaryoyu Yönetmenler Kaan Arıcı ve İsmet Kurtuluşla birleştirmesinin ardından, ortaya kolektif bütünler içerisinde Donadona çıkmıştır. Senarist Kürşat, eserde birçok oyuncunun otobiyografik hikayesinden bahsetmesinin yanı sıra, oyuncu olma yolunda çekilen zorluklardan ve işleyişin eleştirisinden de bahsediyor. Bilinen dünyanın bilinmeyen hallerinin yansıtıldığı bir dram filmi olan Donadona, yönetmenlerin anlatısı üzerine 2 hafta gibi kısa bir sürede, ağırlıklı olarak Semaver Kumpanyada, çok kısıtlı bir bütçe ve çok küçük bir ekiple çekilmiştir. Eserin oyuncu kadrosundan bahsedecek olursak: Ahmet Kürşat Öçalan Elif Gizem Aykul Erdem Sakalıbüyük ve Can Yılmaz kadroyu oluşturan isimlerdir. Hikaye anlatımı olarak Ali Ilıksüt'ün, partneri Ceren ile sergilediği tiyatro performansı ön planda olmak üzere, her geçen gün eksilen izleyici sayısıyla oyunculuk kariyerlerini ip üstünde tuttukları motivasyon sayesinde idame ettirmeye çalışmaları anlatılır. Özellikle Ali Ilıksüt'le karşımıza çıkan kaç bilet satıldı? repliği, aslında gerçek dünyada da sürekli audition'a, reklam çekimlerine giden ve yıldızı sistemin işleyişinden kaynaklı parlayamayan oyuncuların gerçek yaşanmışlıklarının da bir yansımasıdır. Özellikle audition'larda seçilen oyuncuların neye göre seçildikleri, bu ayırımın bireyin fiziksel özelliklerine mi, yeteneğine mi yahut da benzeri farklı parametrelere göre mi seçildiği konusu oldukça sık eleştirilmiştir. Ek olarak film ekibinin MUBI aracılığı ile gerçekleşen söyleşisinde, Kürşat Öçalan'ın film içerisinde karşımıza çıkan çekimler için yaptığı açıklamada Cast'ı çeken oyuncunun da çekim esnasında gösterdiği reaksiyon, audition'ı veren oyuncunun motivasyonuna da birebir etki eder niteliktedir. yorumunu vermiştir. Yani adı çok bilinmeyen ya da belirli bir çevre eksiği olan ancak bunların yanında hayalleri olan ve bu uğurda tutkuları, istekleri ve en önemlisi yetenekleri olan oyuncuların duyduğu ve gözle görülür şekilde hissettiği bu motivasyon biçimi, toplumda bir çok insanın bir noktadan sonra kendi istedikleri işleri bahsettiğimiz bu nedenlerden de kaynaklı olarak bıraktıklarını ve tıpkı film içerisindeki Ali Ilıksüt örneği gibi, hayatları boyunca sevmedikleri bir mesleği yapmak zorunda kalmaları, sosyolojinin yalın üslubuyla ve ince mizah öğeleriyle oldukça doğal bir biçimde anlatılmıştır. Görünenin aksine oyunculuk o kadar da ihtişamlı bir şey değildir. İncelediğimiz bu eserde aslında bu süreçte yaşanan azim, istek ve istikrar anlatılıyor. Gerçekten ekranda fazla görünemeyen ya da çok bilinmeyen bir sima değilseniz bu meslek adına hayat sizi gerçeklerle yüz yüze, bir başınıza bırakıyor. Donadona'da anlatılan kırılgan, histerik anlatımlar da bu gerçekliklerle ortaya çıkıyor. Neticede başarılı olan oyuncu ve yönetmeni herkes takdir ediyor ancak gün yüzüne çıkamazsanız bu durum oyuncu açısından psikolojik bir baskıyı beraberinde getiriyor. Bu durumda da başarısız hissetmek ve bırakmak hayallere giden yolda muhtemel bir son olarak karşımıza çıkıyor. Film içerisinde de bahsettiğimiz bu öğelerin birebir karşımıza çıkması bakımından, aslında insanlar biraz kendi kaderini de kendisi belirliyor yorumlamasını yapabiliriz. Neticede hiçbir işte kolay başarı elde edilemez. İnsan, o alanda kendi motivasyonunu ve azmini koruyabildiği kadar hedefine ulaşır. Hazır motivasyon konusu açılmışken yönetmenlerimizin ve senaristin bu filmi yaparken kendilerine edindikleri motivasyonlarından da bahsedelim. İncelememizde sık sık bahsettiğimiz hayalleri uğruna çaba gösteren ancak hakikaten bu sektörün getirisi olan bu gibi sorunların verdiği etkiyle bu hayallerini yarıda bırakan oyuncular ya da onların meslektaşları aslında bu filmin çekilme motivasyonunu sağlıyor. Yani olmayan bir şeyin yaratılmasından ziyade gerçekten yaşanan bir problemin aktarılması ve bir noktada bu durumun bireysel bir dert haline dönüşmesini ele alarak böyle bir proje yürütülüyor. Aynı şekilde sadece oyuncular değil, yönetmenler de mezun olduktan sonra bir şey yapabilecek miyiz? gayesiyle yaşıyorlar. Dolayısıyla yönetmenlerin de aktarımları doğrultusunda yapmak istemek ve topluma bu sıkıntıların herkes için var olduğunu gösterebilmek onlar için en büyük motive kaynağı haline geliyor. Bunların dışında filmin içerisinde üst anlatıma sahip bazı olaylar da var. Örneğin Can karakterinin önce Ali'yi, sonra da Ceren'i yolda görüp çevirmesi gibi. Can, Ali ve Ceren'in tiyatrodan eski arkadaşları olmasına rağmen yeni ünlü olmuş bir yetenektir. Ancak her iki sahnede de yaşanan diyaloglardan anlıyoruz ki Can'da ben başarılı bir aktörüm egosu oluşmuştur. Halbuki çaka sattığı insanalar daha düne kadar aynı sahnede yer aldığı arkadaşlarıdır. Aslında Can karakteri genel hikayedeki anlatılan olaylardaki popüler oyuncuyu ve onun oluşturduğu kimliği temsil eder. Herkese bu egoyla yaklaşan Can'ın ünlü olmadan evvelki yaşantısını ise en iyi şahitler olarak Ali ve Ceren bilir. Bir diğer üst anlatıma sahip olay ise Ali'nin oyuncuyum dediği zaman oluşan tepkilerdir. Ali'nin arkadaşlarıyla yemeğe çıktığı sahnede yaşanan diyaloglar, oyuna gelmeyen yakın arkadaşların bulduğu bahaneler ve söylenmek için söylenen sen kendi hayalinin peşinden koştun cümlesi ve yine bununla benzer olan bir başka sahnede Ali'nin turizm sektöründe işe girmesinin ardından çalışma arkadaşına oyuncuyum dediği zaman kadının öyle mi, kimleri taklit edebiliyorsun? demesi aslında Ali'ye karşı dışarıdan gelen psikolojik baskının da yansıtılmasını sağlıyor. Ek olarak bu sahneler, toplumumuzun tiyatro sanatına ve oyunculuğa olan bakış açılarından bir nüans da sunuyor. Senaryosunu A. Kürşat Öçalan'ın yazdığı ve Yönetmenliğini Kaan Arıcı ve İsmet Kurtuluş'un yaptığı bağımsız bir yapım olan Donadona filmini ve film ekibinin gerçekleştirdiği söyleşiden ortaya çıkan anlatımları sizler için analiz ettik ve değerlendirdik. Tüm dünyada yalnızca MUBI Türkiye'de yayımda olan Donadona'ya yine MUBI'den ulaşabilirsiniz.


Yönetmenliğini ve senaristliğini Adam McKay'in yaptığı kara komedi türündeki film Neflix'in 2021 yılında en çok beklenen, merak edilen işlerinden biriydi. Nihayet izleme şansı bulduk. Film çekilmeye başlamadan bile yıldız kadrosuyla dikkati üstüne çekmeyi başarmıştı. Leonardo DiCaprio, Jennifer Lawrence, Meryl Streep, Jonah Hill, Timothee Chalamet, Cate Blanchett, Ariana Grande, Himesh Patel'in yer aldığı film, yaşadığımız dönemi eleştirmek için yapılmış bir hicivdir diyebiliriz. Altın Küre'de En iyi komedi-müzikal dalında erkek oyuncu, kadın oyuncu, senaryo ve film olarak dört adet adaylığı mevcut. İklim krizine yönelik olarak çekilen filmin kadrosunda Leonardo DiCaprio'yu görmek şaşırtmadı tabii. Herkesin bildiği üzere kendisi bu konuyla yakından ilgili. Her fırsatta bağış yapmak bir tarafa, tam bir aktivist olarak doğayı korumaya dair ne varsa gönüllü olarak içinde bulunuyor. Filmin oyuncularının her birinin, yıldız birer oyuncu olması boşuna değil. Film, tarz olarak absürtlüğü benimsediği için oyuncuların yetenekleri, mimikleri kusursuz şekilde ekrana yansıyor. Filmde Kate Dibiasky bir kuyrukluyıldız keşfeder, ancak kuyrukluyıldız dünyaya doğru hızlı bir şekilde yaklaşmaktadır. 6 ay sonra %98 civarında bir oranla dünyaya çarpacaktır. Bunun farkına varıldığında, Dr. Randall Mindy ve Kate alarma geçerler. Amerikan Başkanı'yla görüşme talep ederler. Ancak yedi saat beklemelerine rağmen görüşme gerçekleşmez. Ertesi gün görüşmeyi başardıklarında da ne başkan ne özel kalemi onları ciddiye almaz. Ellerindeki bilgiyi televizyon aracılığıyla halka sızdırmaya karar verirler. Amerikan Başkanı rolünde Meryl Streep'i izliyoruz. Her rolünde olduğu gibi kusursuz bir oyunculuk sergiliyor. Mizahi dil kullanımı seçilerek yazılan senaryoda adeta Donald Trump profili sunulmuş. Aynı beceriksizlik, aynı vizyonsuzluk, aynı eril tavırlar, aynı bencillik ve daha nicesi diyebiliriz. Gezegen bunca zamandır erkeklerin yönetiminde olmasına rağmen, dünyayı felakete götüren başkanın kadın olması dikkatlerden kaçmıyor. Belki kasıtlı bile yapılmamıştır, ancak bu seyircinin gözünden kaçmayan bir ayrıntı olarak not düşülebilir. Leonardo DiCaprio'nun hayat verdiği bilim insanı rolü de farklı yolla, ama benzer absürtlükten payını almış. Filmde normal bir insan profiline rastlamak zor, ama mümkün. Cate Blanchett'in canlandırdığı Brie Evantee karakteri adeta onun için yazılmış. Fiziksel olarak güçlü ve maskülen rollere en yakışan oyunculardan biridir. Seyirci karşısına geçtiği her rolde heyecan yaratan ve işini layıkıyla yapan mükemmel bir oyuncu. Buradaki televizyon programcısı rolü ve rolünün getirdiği hedonist tavırları hayran bırakıyor. Jennifer Lawrence'ın neredeyse normal diyeceğimiz absürtlükten uzak karakteri, Beyaz Saray'da kraker ve su için ondan alınan 10 dolara olan takıntısıyla, karakter benzerliği açısından işleri normalde döndürüyor. Timothee Chalamet'in filmdeki kısa süren varlığına rağmen, filme tat kattığını da belirtmek gerekir. Yine adından övgüyle bahsedeceğimiz Jonah Hill'e gelirsek; Başkanın özel kalemi ve öz oğlu olarak karşımıza çıkıyor. Fazlasıyla maddeci ve bencil birini oynadığını söyleyebiliriz, ama filmin finalinde anlıyoruz ki; ondan daha bencil biri daha var: Amerikan Başkanı, yani annesi. Bir de Bill Gates bozması zengin bir karakter mevcut. Filmin bütün absürtlüğüne rağmen seyirciden sempati kazanamayan biri olduğunu söyleyebiliriz. Film bitmeyen mizah diliyle keyifli anlar yaşatmasına rağmen, filmde genel olarak seyirciyi düşünmeye iten bir toplum eleştirisi mevcut. Dünyanın 21. yüzyılda ne durumda olduğunu kaygıyla takip ediyoruz. Dr. Mindy'nin asosyal tavırlarına rağmen, ondan bir televizyon yüzü yaratmalarını, çarpık şöhretlenme fikrinin dürüst insanları bile etkisi altına alabileceğinin güzel bir örneği olarak izliyoruz. Yine de yönetmen o kadar da ileri gitmemiş ve bir noktada herkes dejeneredir gibi bir klişeden çıkıp iyi bir adamı iyi olarak bırakma fikrini benimsemiş. Gerçeği savunan bilim insanlarının, o gerçekleri insanlara ulaştırmaya çalışıp başarısız oluşlarındaki fiziksel ve ruhsal patlamalarından sonra, kafalarına çuval geçirilip FBI tarafından ortadan kaybedilmeye çalışılmaları fikri keyifli ve yine ustaca yapılmış bir hiciv şekli. Dünya sekiz milyarın değil 3,5 ya da belki 13 kişinin söyledikleriyle dönüyor, ancak günün sonunda zarar gören insanlığın bütünüyken, her şeyden kolaylıkla sıyrılmayı başaran yine o 3, 5 ya da belki 13 kişilik azınlık oluyor. Bu bir felaket filmidir demek hem doğru hem yanlış bir tanım olabilir, çünkü insanların felaket temalı filmlerden beklediğini yeterince karşılamıyor. Ancak bir taraftan da insanlığın kendi kendini mahvedişine yönelik, komedi öğeleriyle donatılmış bir felaket filmidir de diyebiliriz. Bu klasik Amerikan Başkanlarının kahraman olup diğer herkesle birlikte ölmeye gittiği filmlerden değil. Bu o göz boyayan kahramanlık hikayelerinden daha absürt gibi görünen daha gerçekçi bir hikaye. Ufak bir bilgi: Film bittikten sonra izlemeye devam edin, çünkü filme dair iki sahne daha var.


Edebiyat tarihi, dünya çapında edebiyat kültürüne fazlasıyla katkıda bulunan olağanüstü kadınlarla doludur. Sosyal kısıtlamaları ortadan kaldıran bu inanılmaz yetenekli kadınlar yazdıkları romanlar, şiirler ve yazılarla; yaşamları ve zamanları hakkında yüreklerini ortaya koydular. Biz de bu yazarlardan 20 tanesini sizler için derledik. Keyifli okumalar! Jane Austen en çok Sense and Sensibility, Pride and Prejudice ve Emma gibi popüler romantik kurgu romanlarıyla tanınır. Austen'in çalışmaları, tarihsel bağlamı ve edebi tekniklerdeki ustalığı nedeniyle akademisyenler ve eleştirmenler için akademik çalışmanın odak noktasıdır. Austen, edebi gerçekçilik, sosyal yorum ve 18. yüzyıl ve 19. yüzyıl kadınlarının zorlayıcı hikayelerini anlatan teknikleri kullanmasıyla İngiliz edebiyatını büyük ölçüde etkilemiştir. Bronte, az sayıda yayımlanmış eseri olmasına rağmen, yazdığı eserlerde ezilen kadınların gündelik mücadelelerini ön plana çıkararak hem edebiyat dünyasında hem de toplumda önemli bir yankı uyandırmıştır. En meşhur eseri Victoria dönemi İngilteresinde farklı sınıftan iki kişi arasındaki bir aşkı anlatan Jane Eyre romanıdır. A Vindication of the Rights of Women adlı eseriyle bilinen Mary Wollstonecraft, toplumun kadınları ev işi yapmaya mahkum daha zayıf bir cinsiyetten ziyade insan olarak görmesi gerektiği ve bu sayede erkeklerle eşit bir eğitim alabilecekleri fikrini desteklemiştir. A Vindication of the Rights of Women feminizmin çığır açan eserlerinden biridir. Dedektif romanlarının efsane isimlerinden, İngiliz polisiye yazarı Agatha Christie, tüm zamanların en çok satan kadın yazarı ve eserleri en çok tercüme edilen bireysel yazardır. Ustaca yazma becerileri ve iyi geliştirilmiş karakterlerle şüpheli bir kimliğe sahip olay örgüsü oluşturma yeteneğiyle günümüzün en meşhur kadın yazarlarındandır. Christie sadece polisiye yazarların yolunu açmakla kalmamış, aynı zamanda her türden kadın yazarlara da aynı şeyi yapmaları için ilham vermiştir. Alica Walker, The Color Purpleın yazarı, Pulitzer Kurgu Ödülü'nü kazanan ilk Afrikalı-Amerikalı kadın unvanına sahiptir. Walker'ın yazarlık kariyeri çoğunlukla ırk ve cinsiyet eşitsizliğine odaklanmıştır. Eserleri, onu dünyanın dört bir yanındaki Afrikalı-Amerikalılar ve kadın okuyucular arasında saygın bir figür haline getirmiştir. Günümüzün en çok okunan kadın yazarlarından biri Rowling, popüler Harry Potter serisi ile bir nesil çocuğa okuma konusunda heyecan duymaları için ilham verdi. Kitapları ayrıca okuyuculara sosyal, ahlaki ve politik bir temelde ilham verdi. Yetişkin yaşamının çoğunda depresyonla mücadele eden Sylvia Plath, Amerikalı bir şair, romancı ve kısa öykü yazarıdır. Yarı otobiyografik romanı Sırça Fanus, okuduktan sonra uzun süre sizinle kalmaya mahkumdur. 20. yüzyılın feminist yazarlarının öncüsü olarak kabul edilen Kate Chopin, yetişkinlerin yanı sıra çocuklar için de kısa öyküler yazdı. The Awakening en önemli eserlerinden biridir. Kamala Das olarak da bilinen Kamala Surayya, tanınmış bir Malayalı şair ve kısa öykü yazarıdır. Kadın cinselliğine açık ve dürüst bir yaklaşımla, herhangi bir suçluluk duygusu içermeyen güçlü yazıları genellikle Sylvia Plath'ınkiyle karşılaştırılır. Kanadalı yazar Margaret Atwood, Booker Ödülü sahibidir ve en çok The Handmaid's Tale ve The Blind Assassin adlı romanlarıyla tanınır. Ayrıca Odysseia Destanı'nın yeniden yazımı olan The Penelopiad kitabıyla destanlardaki ataerkil anlatımı eleştirmiştir. Orange Kurgu Ödülü sahibi Zadie Smith'in en beğenilen eserleri arasında İnci Gibi Dişler ve NW Londra yer almaktadır. Ayrıca 2003 yılında Granta'nın En İyi 20 Genç Yazar listesine dahil edilmiştir. Azar Nafisi'nin Reading Lolita in Tehran adlı romanı, onun edebi dehasını yansıtmaktadır. İran'da otoriteyle karşı karşıya gelen peçe altındaki genç kadınların düşüncelerine dair fikir vermektedir. Reading Lolita in Tehran 117 hafta boyunca The New York Times En Çok Satanlar listesinde kalmış ve birçok edebiyat ödülü kazanmıştır. Amerikalı yazar Harper Lee, en çok 1960 Pulitzer ödüllü Bülbülü Öldürmek adlı romanıyla tanınır. Lee'nin yayımlanan tek kitabıdır, ancak eleştirmenlerce beğenilen ve çok satan kitap kendi başına oldukça etki yaratmıştır. Kitabın çoğu otobiyografiktir ve Lee, Güney'de büyüyen bir çocukken gördüklerini detaylandırmıştır. Bu güçlü hikaye, Derin Güney'deki ırksal eşitsizlik ve adaletsizliği gözler önüne sermiştir. Maya Angelou, tartışmasız tarihteki en ünlü Afrikalı-Amerikalı otobiyografi yazarlarından biridir. Angelou, tartışmalı hayat hikayelerini utanç veya sansür olmadan paylaşmıştır. Samimiyeti ve benzersiz edebi tarzı, tüm kadın yazarların sınırlarını zorlamış ve otobiyografilerin çehresini tamamıyla değiştirmiştir. Fatima Bhutto, Pakistanlı şair, yazar ve siyasi eylemcidir. En beğenilen eserleri, Whispers of the Desert adlı bir şiir koleksiyonu ve Songs of Blood and Sword başlıklı bir anı kitabıdır. Elizabeth Gaskell, Viktorya Dönemi İngilteresinin en önemli kadın yazarlarından biridir. Yazılarında, sadece işçi sınıfının kötü durumunu değil; aynı zamanda zor ve hoş olmayan sosyal sorunları konu almıştır. En önemli romanlarından olan Mary Barton, 1839 bunalımı sırasında çaresizliğe düşen işçi sınıfı bir ailenin hikayesidir. Gaskell, ayrıca bize Mary'nin sadece alt sınıf değil; kadın olarak da karşılaştığı sorunları anlatır. Julia Kristeva, Bulgaristan doğumlu Fransız psikanalist, eleştirmen, romancı ve eğitimci, yapısalcı dilbilim, psikanaliz, göstergebilim ve felsefi feminizm alanındaki yazılarıyla tanınır. Kristeva'ya göre, erkek özne; kadınsa nesne durumundadır. Nesne yani kadın, özne olan erkeğe göre değişkenlik göstermektedir. Kristeva, bu durumun değiştirilmesi gerektiğini savunmuştur. Dil felsefesine en önemli katkısı, dilin semiyotik ve sembolik yönleri arasındaki ayrımdır. Simone de Beauvoir, Fransız feminist yazar, entelektüel, varoluşçu filozof ve politik eylemcidir. Pek çok roman, deneme ve biyografi yazmıştır, ancak çoğunlukla 1949'da yayınlanan ve The Second Sex adlı kitabıyla tanınır. The Second Sex'te kadınların ikinci ve daha zayıf cins olarak görülmesini ve maruz kaldıkları baskıyı öne sürer. Kadının özünü bağımlılık olarak inşa etmek için ataerkilliği eleştirmiştir. Kadının her zaman Öteki, erkeğin ise her zaman Ben olduğu iddia edilirken; Simone de Beauvoir, bu eşitsiz karşılaştırmayı ve erkeğin toplumsal gücünü yıkmıştır. Fransız feminist, filozof, dilbilimci, psikanalist ve kültür kuramcısı olan Luce Irigaray, Beauvoir, Freud ve Lacan'dan etkilenerek feminist kuramlara yeni bir bakış açısı getirmiş ve ecriture feminine kavramını öne sürmüştür. Tüm edebiyat ve konuşmalar fallus merkezli bir dile dayandığını, çünkü fallik sahibi insanlar her zaman üstün göründüğünü ve kadınların kendi dillerini yaratmaları gerektiğini savunmuştur. Ayrıca kadınların ataerkil baskıdan kurtulmaları için kendi aralarında dayanışma oluşturmaları gerektiğini; ve bu dayanışmanın en başta da anne-kız arasında sağlanması gerektiğini söylemiştir. Feminizm alanında eserleri vardır. Ve daha sayamadığımız birçok kadın... Biz bu listede sadece 20 tanesini konu alabildik ama yazdıklarıyla hayatımıza dokunan birçok kadın olduğunun farkındayız. Ve yazın erkekler ne der diye düşünmeden yazın. diyen Virginia Woolf'un izinden giden, başkalarına ilham olan, yazan ve okuyan tüm kadınların kadınlar günü kutlu olsun!


Savaşlar, buluşlar, yıkımlar, katliamlar, hastalıklar ve daha fazlası... Dört buçuk milyar yaşında olan Dünya'nın başına gelmeyen kalmadı diyebiliriz. İnsanlığın vermiş olduğu doğru ya da yanlış bir kararın dünya düzenini değiştirebileceği ihtimali kulağımıza gülünç gelse de dünya tarihi buna göre şekillenmiştir. Bu olaylar, son derece önemli bir etki bırakmakla beraber etkisini hala yaşatmaktadır. Ancak genel itibariyle kötümser yaklaşmamak da gerekir. Nitekim içinde yaşadığımız bu eşsiz dünyada her zaman kötü olaylar yaşanmamıştır. Aksine günümüzde yaşanmışlığına ve bulunuşuna teşekkür edeceğimiz birçok vakalar da yer almaktadır. Dünyada meydana gelen, günlük yaşantımızda hala etkisi altında olduğumuz ve gelecekte de olacağımız 10 olayı sizler için derledik. Tarihte en güçlü silah olarak bilinen atom bombası, atıldığı yeri yakıp yıkmakla kalmıyor aynı zamanda yıllar boyu yaydığı radyasyon sebebiyle o bölgeyi kullanılamaz hale getiriyor. Bu güçlü ve kullanıldığında felaket yaratan silahın mucidi kesin bir isme sahip değil. Atom bombasını geliştirmek için yapılan Manhattan Projesi atılan ilk adım olarak tarihe geçmiştir. Projenin başında yer alan Robert Oppenheimer, atom bombasının bulunuşundan sonra kullanılmasına karşı çıkmış ve suçluluk duyduğuna dair açıklamalarda bulunmuştur. İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri 6 Ağustos 1945 yılında Japonya'nın Hiroşima ve Nagazaki eyaletlerine attığı atom bombaları ile on binlerce insanın ölümüne sebep olmuştur. Bombanın düştüğü bir buçuk kilometre alan dümdüz olmuş, ilk aşamada seksen bin ikinci aşamada ise yüz kırk bin insanın ölümüne yol açmıştır. Olayın üzerinden 77 yıl geçse de atılan atom bombaları, o bölgede yaşayan insanların sağlıkları üzerinde hala etkisini göstermektedir. Farklı zamanlarda gerçekleşen iki büyük savaşın tüm dünyayı etkilemesi sebebiyle adları Dünya Savaşları olarak tarihe geçmiştir. Birinci Dünya Savaşı 4 yıl, İkinci Dünya Savaşı ise tam 6 yıl sürmüştür. Bu süre zarfı boyunca insanlar kıtlık ve yoksulluk çekmiş, hastalık ve ölümlerle uğraşmıştır. Ülkeler birbirlerini uluslararası sahada birer tehdit olarak görülmüştür. Toplam 100 milyon sivil ve askerin öldüğü bu iki savaş sonucunda tüm dünyanın dengesi değişmiştir. Ülkeler verdikleri kayıplardan sonra tekrar toparlanmak için birbirlerine güvenmek zorunda kalmışlar ve çeşitli anlaşmalarla bir araya gelmişlerdir. Zamanında ülkelerin vermiş olduğu ağır kayıplar sonucu savaşı artık son çare olarak görmesi kaçınılmazdır. Rönesans, diğer bir anlamıyla yeniden doğuş, 15. ve 16. yüzyılda gelişmiştir. Edebiyat, sanat, düşünce ve bilim üzerinde gelen yeni gelişmelerin habercisi niteliğindedir. Bütün Avrupa'yı etkisi altına alan düşünce çeşitliliği sayesinde eğitim ve öğretimin önemi artmış, deney ve gözleme dayalı çalışmalar gelişmiş, dine dayalı skolastik düşünce yıkılmıştır. Aynı zamanda doğanın anatomisi hakkında çeşitli incelemeler ortaya çıkmış, insanlar yaşadığı evreni keşfetmeye başlamıştır. İnsanlığın sorgulama gücünün artması ile dini inançlar ve kilise geri plana atılmıştır. Bu sebeple Rönesans Dönemi din adamları tarafından olumlu karşılanmamaktadır. Rönesans devrimiyle beraber geride kalan dinsel ögeler ve kilise kavramı, Reform Dönemi ile beraber geliştirilmiştir. Reform, kelime anlamıyla yeniden şekil vermek, din adamlarının kendi çıkarlarına göre hareket etmesi, kilisenin halkı umursamadan davranması ve Rönesans ile beraber yetişen aydın düşüncenin din kesimini eleştirmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Martin Luther'in öncülüğünü yaptığı bu değişim döneminde yeni mezhepler ortaya çıkmış, din adamlarına saygı azalmış, kilisenin halka iyi bir yansıma verebilmesi için çeşitli sosyal kurumlar açılmıştır. Savaşların, kaosların, yıkımların ve daha birçok olayın sebebi olan para, günümüzde en büyük güç göstergelerinden bir tanesi olarak karşımıza çıkıyor. Eski dönemde insanlar takas adlı bir değiş-tokuş yöntemi ile eşyalarını birbirlerine veriyorlardı. Anadolu'da yaşayan Lidyalılar parayı bularak bu sisteme son verdiler. Lidyalılar, paraya çekiçle darp ederek şekil veriyorlardı. Günümüzde paranın üretim yapıldığı yere darphane denmesinin sebebi de bu olduğunu arşivlerden görebiliyoruz. Kağıt paranın bulunuşu ise Çin'de gerçekleşti. Kısa bir süre sonra ise yazılı senet sistemi oluşmaya başladı. Paranın hızlı bir şekilde büyüyüp gelişmesiyle ticaret de gelişti. Dünya ekonomisinde büyümeler fark edildi, rekabet ortamı oluştu. Nazi ideolojisinin kurucusu olan Adolf Hitler tarih sahnelerine acımasız, hırslı bir kişilikle yansımaktadır. Özellikle siyasette adını sıklıkla duyduğumuz Hitler, oldukça sert, baskıcı politikalar izliyordu. Uluslararası sahada yayılmacı politikalarıyla Polonya'ya girerek İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasına vesile olmuştur. Aynı zamanda Yahudilere karşı uyguladığı sert politikalar, ülkenin ikiye ayrılmasını sağlamış ve tüm dünyada yankı uyandırmıştır. 1935 yılında ortaya çıkan Nüremburg Yasası ile Yahudi vatandaşların artık Alman vatandaşı sayılmaması ve hiçbir yasal haklarının bulunmaması Hitler'in, Yahudiler üzerindeki politikalarını kolayca işleyebilmesini sağlamıştır. Aynı dönemde Alman araştırmacılar tarafından toplama kamplarında siviller ve savaş esirleri üzerinde narkozsuz operasyonlar gerçekleştirildiği tarih arşivlerine yansımıştır. Hitler'in uyguladığı bu soykırımlar, şiddet eğilimleri ve durmak bilmeyen siyasi politikaları 1945 yılında son bulmuştur. Hitlerin ölümünden kısa bir süre sonra iş birliğini arttırmak ve barışı güçlendirmek adına İngiltere, ABD, Sovyetler Birliği, Çin ve Fransa' bir araya gelmiş ve Birleşmiş Milletler Cemiyeti kurulmuştur. Osmanlı İmparatorluğu gibi neredeyse bütün dünyaya hükmetmiş bir devletin yıkılması birçok sonuç doğurmuştur. Osmanlı topraklarına istikrarsızlık gelmesi bu sonuçlardan bir tanesidir. Ortadoğu ve Balkanlar'ın büyük bir kısmını elinde tutan imparatorluk, merkezi bir yönetimle bu bölgeleri nispi bir şekilde de olsa birleştirmişti. Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasının ardından Balkanlar'da kurulan Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Romanya, II. Dünya Savaşı'nın dışında kalamadılar ve maddi ve manevi büyük yıkıma uğradılar. Arap coğrafyasında kurulan devletler ise uzun bir süre İngiltere ve Fransa güdümünde kalmıştır. Mısır, Irak ve Suriye; İngiltere ve Fransa'nın bölgeden çekilmesinin ardından istikrarlı bir iç politika izleyemedi. 1948'de Ortadoğu'da bir Yahudi devleti olarak İsrail'in kurulması, birçok Arap devletinin 20. yüzyıl boyunca bu devletle savaşması sonucunu doğurdu. Bununla beraber Osmanlı İmparatorluğu'nun asıl dayanağı olan Türklerin Anadolu'da kurduğu devlet, 20. yüzyılın sonlarına kadar iç politikada darbeler ve istikrarsızlıklarla boğuştu. Buna rağmen 20. yüzyıl biterken diğer devletlere nazaran daha istikrarlı ve bölgesel bir güç olarak durduğu görülebiliyordu. Günümüzde hepimizin ihtiyacı olduğu, günlük hayatımızda sadece 10 dakika bile eksikliğini yaşadığımızda işlerimizin aksamasına sebep olan, insanlığı kendine bağımlı hale getiren elektrik, tarihte birçok geçiş dönemiyle bugünkü haline gelmiştir. Arşivlerde elektriğin bulunuşuna katkı sağlayan birçok isim mevcuttur. Thales, William Gilbert, Joseph Priestley, Alessandro Volta, Benjamin Franklin, Thomas Edison bu isimler arasında yer almaktadır. Dünyanın bir ucunda olan ve günümüzde birçok yönden güçlü olan Amerika'nın keşfi, 1492 yılında Christopher Columbus tarafından kazara gerçekleşmiştir. Colombus'un asıl amacı yeni ticaret rotaları bulmaktı. Colombus'un keşfiyle ülkeler bir sonraki adımlarını Amerika'ya yönelttiler. Bütün dünyada bu kıtaya doğru sömürü hareketleri başladı. Keşiften önce bu coğrafyada yerliler yaşıyordu. Savunmada kullandıkları silahlar sömürücü güçlere karşı yetersizdi. Bu sebeple yerliler ve gelenekleri, gözlerini hırs bürüyen Avrupalı devletler tarafından yok edildi. Amerika'nın keşfiyle beraber özellikle ticaret alanında birçok gelişme kaydedilmiştir. Altın ve gümüşün bu kıtada daha çok bulunması o dönem içerisindeki ekonomik şartları değiştirmiştir. Ülkeler birbirleri ile yarışıp ekonomik rekabete girmişlerdir. 1215 yılında İngiltere tahtının başında olan Kral John, İngiliz halkı ve din adamları tarafından çok fazla eleştiriye maruz kalıyor ve nefretle karşılanıyordu. Girdiği savaşları kaybetmesi, ülke ekonomisine zarar vermesi ve ülkeyi borca sokması gibi sebeplerden sorumlu tutuluyordu. Kaybettiği son savaşın ardından Kral John, Magna Carta sözleşmesini imzalamak zorunda kaldı. Dünya tarihinde önemli olaylardan biri olan Magna Carta'nın uygulanması, anayasanın temelleri atmış ve ilk defa kralın yetkilerinin resmi bir belgeyle sınırlanmasını sağlamıştır. Dünyada hala çok konuşulan olaylardan bir tanesi olan 11 Eylül saldırısı, binlerce kişinin (2977 kişi) ölümüne sebep olmuştur. Uçaklardan ikisi New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin binaları olan İkiz Kuleler'e çarpmıştır. Saldırının sebebi olarak Müslüman ülkelerde ortaya çıkan iç çatışmalar gösterilmiştir. Saldırıyı da El Kaide üstlenmiştir. Bu olaydan sonra uçuş kontrol denetimleri daha katı hale geldi. Aynı zamanda 11 Eylül saldırılarından sonra İslami terör algısı oluştu ve dış ülkeler buna sığınarak işgallerini Orta Doğu ülkelerine çevirdiler. - Magna Carta. Antlaşmalar https://antlasmalar. com/magna-carta/ Erişim Tarihi: 14 Eylül 2022 - Yeni Çağ'da Avrupa'da Düşünce ve Sanatta Gelişmeler. Online Zeka. 2021, https://www. onlinezeka. com/yeni-cagda-avrupada-dusunce-ve-sanatta-gelismeler/ Erişim Tarihi: 14 Eylül 2022 - Elektrik Ne Zaman Keşfedildi?. Bilgi Vitrini 2 Ocak 2022, https://bilgivitrini. com/elektrik-ne-zaman-kesfedildi/. Erişim Tarihi: 13 Eylül 2022 - 1. Dünya Savaşı ile 2. Dünya Savaşı Arasındaki Fark. Strephonsays https://tr. strephonsays. com/world-war-1-and-vs-world-war-2-7229. Erişim Tarihi: 13 Eylül 2022 - Dünya Tarihini Değiştiren 20 Olay. Tarihi Olaylar https://www. tarihiolaylar. com/galeriler/dunya-tarihini-degistiren-20-olay-122. Erişim Tarihi: 13 Eylül 2022. - Adolf Hitler, Nazi İdeolojisi ve II. Dünya Savaşı. Tarihi Olaylar, https://www. tarihiolaylar. com/tarihi-olaylar/adolf-hitler-nazi-ideolojisi-ve-ii-dunya-savasi-293 Erişim Tarihi: 14 Eylül 2022. - İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasının üzerinden 82 yıl geçti. Anadolu Ajansı https://www. aa. com. tr/tr/dunya/ikinci-dunya-savasinin-baslamasinin-uzerinden-82-yil-gecti/2351272. Erişim Tarihi: 14 Eylül 2022. - Paranın Tarihi. Halkbank, https://www. halkbank. com. tr/tr/blog/finans/paranin-tarihi. html#:~:text=Para%2C%20tarih%20sahnesine%20M.%C3%96, paran%C4%B1n%20%C3%BCretim%20yerine%20darphane%20deniyor. Erişim Tarihi: 15 Eylül 2022 - Jackson, Patrick. 11 Eylül saldırıları: 2001'de nasıl düzenlendi, kaç kişi öldü, sonrasında ne oldu?. BBC News, 6 Eylül 2021, https://www. bbc. com/turkce/haberler-dunya-58462900. Erişim Tarihi: 15 Eylül 2021. - 11 Eylül saldırıları: Kronoloji BBC News, 11 Eylül 2021, https://www. bbc. com/turkce/haberler-dunya-58524161#:~:text=11%20Eyl%C3%BCl%202001%20Sal%C4%B1%20g%C3%BCn%C3%BC, en%20travmatik%20olaylar%C4%B1ndan%20biri%20oldu. Erişim Tarihi: 15 Eylül 2022. - Nükleer silahın mucidi: 'Eli kanlı' Robert Oppenheimer'ı tanıyın. En Son Haber, 3 Mart 2022, https://www. ensonhaber. com/dunya/nukleer-silahin-mucidi-eli-kanli-robert-oppenheimeri-taniyin. Erişim Tarihi: 15 Eylül 2022


İnsanlık, tarihsiz ve kültürsüz devamlılığını koruyamaz. Gelecek nesillerin oluşabilmesi için ilk önce geçmişe bir dönüp bakılması şarttır. Geçmişi aydınlatacak bilim de Arkeolojidir. Tarihe ışık vurmuş Dünya'nın en önemli 10 arkeolojik buluntularını birlikte inceleyelim. Diğer ismiyle toprak askerler, imparator Qin Shi Huang tarafından yapılmış olan bir kil ordudur. MÖ 246'da yapımına başlanılmış olup; hükümdarın ölümüyle MÖ 210'da yapımı eksik bir şekilde sonlanmış olan Qin Shi Huang'ın mezarlığını koruyan bu yapı,1974'te Çin'in Shaanxi eyaletinde bir çiftçi sayesinde ortaya çıkarılmıştır. Qin Shi Huang savaşan yedi krallığı birleştirerek Çin'in ilk imparatoru olmuştur. Hükümdarlığı süresinde takıntılı olduğu bir konu vardı. O da ölümsüz olmaktı. Çin'de yaptığı yenilikler ile mirasını ve ismini gelecek nesillere aktarmaya çalışmıştır. Bugün dünyaca bilinen Çin seddi miraslarından bir tanesidir. Ölümsüzlüğü bulmak için dünya çapında simyager ve alime başvuran Qin Shi Huang, ölümsüzlüğü bu dünyada aramayı bırakmış, ölümden sonraki dünyaya hazırlıklı gitmek amacıyla kilden yapılmış olan bir ordu inşa etmiştir. Ordu sadece insan askerlerden oluşmamakta. At arabaları ve savaş anında yardım edecek alet ve edevatlar da bulunmaktadır. Qin Shi Huang'ın ölümsüzlük takıntısının dışında, Çin'de Qin Hanedanlığından önce eski bir geleneğe göre hükümdar öldüğünde özel eşyaları, hizmetkarları, askerleri ve eşleriyle birlikte gömülürdü. Fakat Qin Shi Huang askerlerini, hizmetkarlarını ve eşlerini öldürmeyi istemediğinden dolayı geleneğe de uymak için kilden heykellerini yaptırıp mezarlığa koymuştur. Bir çok çukur gün yüzüne çıkmış olsa da, hala Qin Shi Huang'ın kendi mezarına erişilememiştir. Peru'nun kuzeyinde Nazca Çölü'nde bulunan nazca çizgileri; 1920'de Peru çölü üzerinden uçak seferleri başlatıldığında keşfedilmiş, 1941'e kadar bu sıra dışı çizgiler üzerinde araştırma yapılmamıştır. En eski çizgiler 2000-2500 yıl öncesine dayanmaktadır. Günümüze kadar nasıl dayandığı sorusu akla gelen ilk soru. Dayanıklılığının en önemli nedeni ise çöl iklimidir. Çizgilerin bulunduğu çöl, dünyanın en kurak çöllerinden birisi olduğu için yılda neredeyse hiç yağmur görmemektedir. Zeminin düz ve taşlı olması sayesinde de erozyon oluşmaz. Ayrıca çizgiler, toprağın alt katmanlarına işlendiği için olası rüzgarlarla silinmez. Bundan dolayı yüzyıllar boyunca hiç bir hasar almadan günümüze kadar gelmiştir. Nazca halkı tarafından yapılmış olduğu düşünülen Nazca Çizgileri günümüzde neden yapıldığına dair tahminler dışında fazla bir bilgi yoktur. İlk tahmin dini ritüel amaçlı çizildiğidir. Çölün bir çok yerinde tespit edilebilen hayvan ve bitki figürleri doğurganlık, bolluk ve bereketi simgelemektedir. Bu nedenle; tanrılarından yağmur ve bereket istedikleri için bir çok figür çizdikleri tahmin edilmektedir. Bir diğer tahmin ise astronomi ile alakalıdır. Teoriye göre çizgiler ile bir tür takvim geliştirmişlerdir. Ayrıca gök cisimlerin yerini belirlemek için çizgilerden faydalandıkları düşünülmektedir. Son tahmin ise aslında nazca çizgilerin uzaylılar tarafından çizildiğidir. Bu teori aslında astronot olarak adlandırılmış uzaylıya benzeyen çizime dayanmaktadır. Teoriye göre nazca bölgesi binlerce yıl önce uzaylıların dünyaya ziyaretlerindeki iniş bölgesiymiş. İniş alanını görünür kılmak için çizildiği öne sürülmektedir. Nazca Çizgileri için bir çok tahmin yürütülse de günümüzde hala gizemini korumaktadır. Rusya'da 20. yy en büyük keşiflerinden sayılan Ukok Prensesi, Sibirya'nın Ukok yaylasında mezarı ve ceseti 2500 yıl sonra 1993'te bulunmuştur. Soğuk sayesinde iskelet ve mezarında bulunan eşyalar çok iyi bir şekilde korunmuş olmakla birlikte, kısmi mumyalama sayesinde zamandan etkilenmemiş olan vücudunun bölgelerinde dövmelere rastlanılmıştır. Fakat prensesin iskeletinin boynu ve yüzündeki deri bozulduğu için nasıl göründüğüne dair kesin bir bilgi yoktur. Yirmi beş yaşlarında öldüğü tahmin edilen prenses ile birlikte altı at da mezarlıktan çıkmıştır. Prensesin mezarlığından çıkan kozmetik çantası sayesinde zamanın modası ve güzellik anlayışı hakkında bilgi edinilmiş; ayrıca üzerinde bulunan Çin ipeğinden yapılmış gömlekten yola çıkarak da asil olduğu tespit edilmiştir. Keşfin en dikkat çeken kısmı modern dövmelere benzetilen prensesin bozulmamış olan sol kolunda bulunan dövmeleri olmuştur. Sol omzunda akbaba gagasına ve oğlak boynuzlarına sahip geyiğin bir mitolojik figür olduğu düşünülmektedir. Alt kolunda ise uzun kuyruklu benekli bir panterin ağzı ve bir geyik başı tespit edilmiştir. Şili'ye bağlı dünya izolasyon endeksi sıralamasında birinci sırada olan ada, Hollandalı Amiral Jacob Roggeveen tarafından 1722 yılında paskalya kutlamaları sırasında keşfedilmiştir. Felemenkçe Paskalya Adası anlamına gelen Paasch-Eyland olarak isimlendirmiştir. Ada sakinleri tarafından Rapa Nui olarak da bilinmektedir. Kıyı boyunca sıralanmış olan bu taş heykeller Moai diye adlandırılıyor. Ne zaman ve kimler tarafından yapıldığı bilinmeyen bu heykellerin, MS 1000 ile 1600 yılları arasında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Adanın doğusundaki taş heykeller Rano Raraku yanardağının tüf ve taşlarından yontulmuş bir platformun üzerinde bakışları yerleşim bölgelerini görecek bir şeklide yerleştirilmiş. Bu platformlara en ağırı 82 ton olan taşların nasıl taşındığı süregelen bir gizemdir. M. Ö 196'da Mısır Kralı 5. Ptolemaios hakkında yazılmış rahip fermanı içeren tamamlanmamış granodiyorit bir taş yapıttır. Napolyon'un 1798'de Mısır'a seferi sırasında Pierre François Xavier Bouchard tarafından Nil Deltasında Reşid kentinde bulunmuştur. Taşta, Mısır halkının dili olan Demotik, Mısırlı asiller ile aydın kesimlerin kullandığı Hiyeroglif ve Antik Yunanca olmak üzere üç dile rastlanmaktadır. Yüzyıllar boyunca deşifre edilememiş olan Hiyeroglif, Rosetta Taşı sayesinde çözülmüştür. Rosetta Taşı çözülmeden önce hiyeroglif yazısının Mısır'ın tufandan önceki yaşamlarına ait olan şekiller olduğu tahmin edilmekteydi. M. Ö 196'da yazıldığı düşünülen taşın deşifre edilmesinde 1814'te İngiliz Thomas Young'ın Demotik alfabesini çözmesi büyük katkı sağlamıştır. 1822'de Demotik alfabesinin çözülmesiyle ve Yunanca metinlerin bulunması sayesinde Jean-Francois Champollion tarafından deşifre edilmiştir. Taşın deşifresi ile birlikte hiyeroglif de çözülmüş ve yüzyıllardır karanlıkta kalmış Antik Mısır kültürü ve bilimi açıklığa kavuşmuştur. İspanya, Cantabria bölgesinde bulunan Santiallana del Mar yakınında bulunan Altamira mağarası, Paleotik dönemdeki yaşam hakkında bilgi vermektedir. Mağara ilk 1868'de Modest Cubillas adında yerel bir avcı tarafından keşfedilmiştir. Fakat mağaranın sahibi Sanza Sautola tarafından 1878 yılına kadar anlamsız semboller olarak görülmüştür. Mağara hakkındaki fikirleri Paris'te düzenlenen Evrensel Sergisi'ne yaptığı gezide karşılaştığı kemiklerin Altamira mağarasındakilerle aynı olduğunu gören Sanza Sautola'nın fikirleri değişmiş ve Madrid Üniversitesi'nden arkeolog Juan Vilanova y Piera ortaklık kurarak mağarada çalışmaları başlatmıştır. Bu çalışmalarda mağara resimlerini bulan Sanza Sautola'nın sekiz yaşındaki kızı olmuştur. Kazıların bulguları 1880'de yayınlandığında akademisyenler tarafından kabul görmemiş, ancak 20. yy'ın başında bölgede gün yüzüne çıkartılmış olan resimler gerçek sanat eserleri olarak kabul edilmiştir. MÖ.16-9 bin yılları arasında yapıldığı tahmin edilen resimlerde boyaların yoğunluğundan faydalanılarak yapılan gölgelendirme teknikleri, yapıldığı dönemde aslında insanın ilkel bir durumda olmasına rağmen sanatın hayatındaki yerini güzel bir şekilde sergilemektedir. Knossos, Girit Adası'nda MÖ. 3500'lerde kurulmuş olan Minos Uygarlığı'nın başkenti olan bir antik şehirdir. Girit sarayları kazı çalışmalarında çıkarılmış en önemli yapılardı. Nedeni ise adanın deniz aşırı ticareti sayesinde genel olarak zenginlik görülmekteydi. Bu bolluğu saraylarına yansıtmayı ihmal etmemişlerdir. Fakat en önemli saray Knossos Sarayı'dır. Sarayın altında neolitik döneme kadar uzanan yerleşim tabakaları bulunmaktadır. Ayrıca Theseus ve Minator canavarı efsanesine konu olan saray Knossos Sarayı'dır. Efsanede de tasvir edildiği gibi çok sayıda avlu ve odası yüzünden adeta bir labirenti andırmaktaymış. 1908 yılında Avusturya'da işçiler tarafından tesadüfen bulunan Willendorf Venüsü Paleolitik döneminden kalma kadın heykelciğidir. İsmini bulunduğu bölgeden almıştır. 11.1 cm boyutundaki heykel 28-25 bin yıl önce yontulduğu tahmin edilmektedir. Oolitli kireçtaşından oyulmuştur. Fakat Avusturya'da oolitli kireçtaşı bulunmadığından başka bir bölgeden gelmiş olma ihtimali düşünülmektedir. Küçük boyutu ve bulunduğu yerden olmama ihtimaliyle muska gibi taşındığı düşünülüyor. Yüzü olması gereken yerde saçı olduğu düşünülen dairesel hatlar vardır. Heykelcik de başka dikkati çeken şey ise kadınlık organlarının abartılı tasviridir. Abartılı ve yüzsüz bir şekilde tasvir edilmesinin nedeni Ana Tanrıça'nın bizzat heykelleştirilmiş hali olduğu düşünülmektedir. Avcı ve toplayıcı dönemlerde yaşam koşullarının şekillendirdiği mistik inanış sayesinde insanlık, kadın bedeni ile yaşamı ve doğayı yaratan Ana Tanrıça arasında benzerlik kurmuştur. Antik Roma'nın güneyinde bulunan popüler bir tatil kenti olan Pompei, MS 79'da Vezüv Yanardağ'ın patlamasıyla volkanik kül ve lavların üzerine yığılmasıyla Herculaneum ve Stabia şehirleriyle aynı kaderi paylaşmıştır. Patlamadan önce Roma'nın şehvet merkeziydi. Şehrin her sokağını en az bir geneleve rastlanmaktaydı. Ayrıca ahlaki açıdan uygun görülmeyecek davranışların rahatça sergilendiği bir kent idi. Bazıları tarafından bu patlamanın kentin ahlaki bozulmasına karşın ceza olarak gerçekleşmiş olduğu öne sürülmekte. Pompei şehrinin özelliği; Roma'nın popüler bir kenti olması değil, patlamadan sonra insanların üzerine yağan volkanik kül ve lavlar ile bütün şehrin donmasıdır ve tabii ki günümüze kadar bozulmadan gelmesi. Donmuş Pompei şehri sayesinde Antik Roma hakkında bir çok bilgi gün yüzüne çıkmıştır. Antik eserler arayan bir grup kaşifin Campania'ya gelip kazmaya başladığı 1748 yılına kadar çoğunlukla dokunulmamıştır. Pompei kazılarının 18. yüzyılın neo-klasik canlanmasında büyük etkisi vardır. Çalışmaların bitmediği Pompei şehrinin tamamı Unesco Dünya Miras Listesi'ndedir. Troya Savaşı'nın yapıldığı yer ve mitolojilerin şehri olarak da bilinen Troya Antik Kenti Unesco Dünya Miras Listesi'nde olan dünyanın en ünlü arkeolojik alanlarından biridir. Homeros tarafından yazıldığı sanılan iki manzum destandan biri olan İlyada'nın konusunun geçtiği yer olmasıyla 1870'lere kadar tıpkı Atlantis gibi hayali bir yer olduğu sanılmaktaydı. Başlangıçta Çanakkale Boğazın'nın güneyinde bir liman kenti olarak kurulmuş fakat zamanla Karamenderes nehrinin kent kıyılarına taşıdığı alüvyonlarla denizden uzaklaşmıştır. Troya, coğrafi konumu nedeniyle burada bulunan uygarlıkların ticari ve kültürel bağlantılarını sağlamaktadır. Yapılan kazı çalışmalarıyla Troya kentinin dokuz kez yıkılıp yeniden inşa edildiği ortaya çıkmıştır. Tarihi ve edebi açısından öneminin yanında yunan mitolojisi için de önemli bir yere sahiptir. Barış ve strateji tanrıçası olan Athena'nın tapınağı Truvada'dır. - Dalkıranoğlu, Belkıs. 27 Şubat 2023 tarihinde erişildi. Tüm Zamanların En Nadir Ve Önemli 18 Arkeolojik Keşfi - Martı, Caner Cem Pompei Hakkında Bilmeniz Gerekenler27 Şubat 2023 tarihinde erişildi. - Altamira Mağarasındaki duvar resimleri hakkında 5 bilgi27 Şubat 2023 tarihinde erişildi. - Bursalı, Ayşe Sibirya'da Bulunan 2500 Yıllık Buz Prensesi 26 Şubat 2023 tarihinde erişildi. - Çağlar, Sibel Adını Çok Duyduğumuz Nazca Çizgileri Aslında Neydi? 26 Şubat 2023 tarihinde erişildi. - Rosetta Taşı Dünya Tarihi Ansiklopedisi 27 Şubat 2023 tarihinde erişildi. - Terracotta.26 Şubat 2023 tarihinde erişildi. - Willendorf Venüsü haberi 27 Şubat 2023 tarihinde erişildi. - Ted-ed The incredible history of China's terracotta warriors Megan Campisi and Pen-Pen Chen.26 Şubat tarihinde erişildi.


Modernleşen dünyada insanların kaynakları sınırsız ve denetimsiz tüketmesi sonucu tahribatlar oluşuyor. Bu tahribatların en büyük sonucu olarak karşımıza iklim krizi çıkıyor. Bu yazımızda insanın doğa üzerindeki etkilerinin anlatıldığı, gezegenimizin dengesi üzerinde ne gibi sorumluluklarımızın olduğunu anlatan 7 kitabı derledik. Bu kitapların iklim değişikliğine karşı düşünce ve davranışlarınıza ışık tutmasını diliyoruz. Keyifli okumalar! Elizabeth Kolbert'in bu çarpıcı kitabı insanlığın kendi elleriyle yok oluşunu nasıl hazırlayabileceğini gösteriyor. Kolbert bunu yaparken insanlık tarihine ışık tutuyor. Geçmişten günümüze yaşanan kitlesel yok oluşları aktarıyor. 2015 yılında Pulitzer Ödülü'nü alan kitap, bir grup biyoloğun yok olmak üzere olan bir türü araştırma çalışmasıyla başlıyor. Yarım milyar yılda yaşanan beş kitlesel yok oluşun üzerine insanlığın kendi elleriyle oluşturmakta oldukları iklim krizine disiplinler arası bir tutumla yaklaşıyor. David Wallace Wells tarafından yazılan Yaşanmaz Bir Dünya; Guardian gazetesi tarafından çağı tanımlayan kitap olarak nitelendiriliyor. Yazar kitapta bilimsel çalışmalardan faydalanarak bizleri olası geleceğimizle yüzleştiriyor. Küresel ısınmanın gelişimine değinirken içinde bulunduğumuz durumun sandığımızdan daha vahim olduğunu ifade ediyor. İklim sorunlarının beraberinde getireceği toplumsal sorunları irdeleyerek ilgilileri için ufuk açıcı bir okuma sunuyor. Listemize Doğanın Sonu kitabı ile devam ediyoruz. Bill McKibben tarafından 1989 yılında kaleme alınan kitap; küresel ısınma üzerine yazılan ilk kitap olma özelliğini taşıyor. Yazar; insanın gezegenimiz üzerindeki etkilerini titizlikle irdeliyor. Küresel ısınmanın ne gibi anlamlar taşıyabileceğini, bu felaketi önlemek için insanın üzerine düşen görevleri aktarıyor. Listemize genişletilmiş bir makale içeriği olan Bizsiz Dünya ile devam ediyoruz. Bizsiz Dünya, Alan Weisman isimli gazetecinin dünyanın farklı bölgelerine yaptığı gezilerle desteklediği bir yapıt olarak karşımıza çıkıyor. Yazar, dünyanın insansız halini tasvir etmeye çalışıyor. Bilimsel verilerden de faydalanılarak insanın ani bir şekilde yok olmasıyla dünya üzerinde gerçekleşmesi muhtemel durumlar üzerine düşünmemiz sağlanıyor. Emmi Itaranta'nın ilk romanı olan kitap kurgusal bir biçimde insanın doğa üzerindeki tahribatının felakete varan sonuçlarını aktarıyor. Okur; iklim değişikliği sonucu İskandinavya'da doğal kaynakların tükendiği, suyun kullanımının ordu kontrolüne alındığı bir öyküye sürükleniyor. Akıcı anlatımıyla birlikte kitap okuyanlar üzerinde suyun ve evrenin dengesini korumaya yönelik farkındalık sağlıyor. Listemizi iklim değişikliği konusunda yazılmış yerli bir kitapla tamamlıyoruz. Levent Kurnaz tarafından 2019 yılında yazılan kitap İklim Değişikliği Hakkında Merak Ettiğiniz Her Şey alt başlığıyla okuyucuyla buluşuyor. Alt başlıkta ifade edildiği gibi iklim değişikliğine dair bilinenler anlaşılır bir şekilde derleniyor. İklim krizinin sadece bireysel etkileri ele alınmakla kalmıyor, aynı zamanda ulusal ve uluslararası etkileri de sade bir biçimde inceleniyor.


Ebru sanatına hayat vermiş, Ebru'nun gelenekselliğini devam ettirerek çağdaşlaştırmış, ömrünün yarısından fazlasında sanata zaman ayırarak renk ve suyun ahengini ulusaldan evrensele taşımış sanatçımız Hikmet Barutçugil'in hayatını, Ebru sanatı ile hayatının nasıl kesiştiğini ve Ebru Sanatını birlikte inceleyelim. 1952'de Malatya'da doğan Hikmet Barutçugil kardeşlerinin aksine hukukçu bir babanın sanatla ilgilenmiş tek evladıdır. Çocukluğunun bir kısmı süs havuzlu, bahçeli bir evde geçmiştir. Bu evde kayısı toplama mevsimi geldiğinde toplanan meyveler evin bahçesindeki süs havuzunda ıslatılır ve dinlendirilirmiş. Sanatçımız sudaki meyve ve yapraklarla bir dal yardımı ile kompozisyonlar oluşturarak oyunlar oynadığını anlatır. Sanata dair ilk yönelimlerini bu anılarla aktarır. Orta ve lise yıllarında eğitim hayatında pek başarılı olamasa da üniversitede alan seçimi bir aile geleneği olarak ya babası gibi hukuk ya da abisi gibi iktisat olarak planlanmıştır. Fakat teyzesinin kızını İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'nin yetenek sınavına kayıt için getirdiğinde, akademi kendisinde merak uyandırır ve denemek için başvurur. Yetenek sınavında kendisini şaşırtan bir başarı ile okula kabul alır. 1973'te İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Uygulamalı Endüstri Sanatları Yüksek Okulu'nda tekstil eğitimine başlar. İlk sene Latin alfabesi öğreten aynı zamanda Arap alfabesinin de büyük bir ustası olan Emin Barın Hoca'nın onları geleneksel sanatlarımıza özendirmek için anlattığı menkıbelerden etkilenerek Hat sanatı ile ilgili bir başlangıç için Süleymaniye kütüphanesine Muharrem Ülker'in yanına gider. Hat eserleri onu etkiler fakat dikkatini çeken konu bazı Hatların boyalı zeminlere işlenmiş olmasıdır. Boyalı kağıtları inceler fakat ne tür bir teknikle yapıldığını çözemez. Sanatçımız o anı aktarırken o an gönlüm ebruya kaymıştı, içime aşk düşmüştü cümlelerini kullanıyor. İşte O an bir kesişme hali, insanın neyi aradığını bilmediği bir arayışta aradığını bulduğu an diyebiliriz. Ebru sanatını kendini nesilden nesile aktaracak sanatçıyı bu şekilde seçmiş oluyor. O yıllar Ebru sanatının kaybolmak üzere olduğu zamanlar, icra eden sanatçıların da ders verme gibi bir faaliyetinin olmadığı dönemler. Bu sanat o dönemlerde çoğunlukla yazı zeminlerinde kullanılıyor. Hikmet Barutçugil bu sanata yönelik hissiyatına sarılarak kendisi denemeler yapmaya başlıyor. Akademiden öğrendiği renk, estetik, şekil, desen ve materyal bilgisi bu süreçte avantaj sağlar. 1977'de Akademi'den tekstil desinatörü olarak mezun olur. Akademiden sonra ebru üzerine yoğunlaşmıştır. 1978-1981 yılları arasında Londra'da da araştırma ve çalışmalarını sürdürür. Ebruyu bir bilim dalı gibi görüp, geliştirmeyi hedefler. Tam olarak ebru malzemelerine yönelik bir bilgi elde edemediği için her türlü boya ile çeşitli sular üzerinde ebru denemeleri yaptığını anlatır. Patenti kendisine ait olan Barut ebrusu bu denemeler ile ortaya çıkmıştır. O dönemde kendisine bu sanatı öğretecek bir usta bulamamasının aslında kendisini özgün ve özgür kılmıştır. Kendisine göre 'uluslararası olmanın yolu önce ulusal olmak' olan Hikmet Barutçugil'in ebruya farklı yorumlar ve boyutlar kazandırması ile hem ulusal hem evrensel anlamda kıymetli bir isim olmuştur. Hikmet Barutçugil bu sanatın tarihindeki eksikliği ebrudan bahsederken, En eski kağıt süsleme sanatlarından biridir denilir. Bu ilginç su yüzü sanatının güzellikleri kağıda aktarılmış, fakat tarihi ve yapım teknikleri kağıda pek fazla aktarılmamıştır. Bilinen tarihi beş yüz seneye yaklaşan bu teknik hakkında birkaç sayfa risale ve bazı mahdut bilgilerden başka vesika maalesef elimizde mevcut değildir. Sanatımızla ilgili birçok bilgi ya yok oldu ya da henüz gün yüzüne çıkmadı cümleleriyle şeklinde ifade etmiştir. Tüm ebru tarihçilerinin uzlaştığı nokta Orta Asya başladığı yönündedir. Japonya'da ebru yöntemine benzeyen Suminagashi tekniği vardır. Sumi ressamlarının fırça temizlemek için kullandıkları suyun yüzeyinde biriken boyaları başka bir kağıda alarak oluşturulduğu tahmin ediliyor. Orta Asya da Çağatayca dilinde hare gibi, damarlı anlamına gelen 'Ebre' kelimesi bilinen ilk adıdır. İpek Yolu ile İran'a geldiğinde Su Yüzü anlamına gelen Abru veya Bulutumsu anlamına gelen Ebri olarak isimlendirilmiştir. Türklerle birlikte Anadolu'ya gelen bu sanatın adı dilimize 'Ebru' olarak yerleşmiştir. Şu an Avrupa'da 'Marbling' diye bilinen Ebru 17. yüzyılda Avrupa'ya 'Türk kağıdı' adıyla İstanbul'dan gitmiştir. Bu sanatın en kısa tanımı 'suyu yüzü resmi'dir. Bazen dışarıdan müdahale ile bazen suyun akışkanlığına bağlı olarak su yüzeyinde renkler ile bir ahenk oluşturması ve kağıda aktarılmasıdır. Hikmet Barutçugil eserlerinde oluşan görüntüleri doğal akışın tabiatta oluşturduğu görüntülere benzetir. Onun eserlerinde bu ifadeyi ebru ile oluşturulmuş bir gökyüzü, okyanus ya da çöl zeminleri şeklinde gözlemleyebiliriz. Ebru yapan sanatkarlara ebruzen denilmektedir. Ebruzen kelimesi, ilk defa Hikmet Barutçugil tarafından söylenip kullanılmaya başlanmıştır. Geleneksel olarak ebruda doğal malzemeler kullanılır. Günümüzde bunu hala bilfiil yaşatılıyor. Hikmet Barutçugil önce geleneği bilmeliyiz ki onun üzerine yenilik ekleyebilelim ifadeleriyle yenilik ve gelenek arasında bağ kuruyor. Ebru da kullanıla malzemeler toprak boya adı verilen metal oksitler yani metallerin paslarıdır. Paslar, solmaz özellikte olduğu için tercih ediliyor. Boyalar taş ile ezilip içine su ve sığır ödü karıştırılıyor. Ebru sanatının iksiri sığır ödüdür. Boyanın su üzerinde açılmasını ve boyaların karışmasını engellediği için önemli bir malzemedir. Öd aynı zamanda renk tonu oluşturmak açısından önemli az öd eklendiğinde koyu renk, çok öd eklendiğinde açık renk elde ediliyor. Boyaları kitreli suyun üzerine akıtırken at kılı ve gül dalından yapılmış fırçalardan yardım alınmaktadır. Son olarak emici özelliği olan bir kağıda ihtiyaç vardır. Ebruda tarak ve biz gibi yardımcı malzemelerde kullanılabilir. Kendi denemeleri ile başlayan ebru yolculuğunun ilk aşamalarında Taksim Sanat Galerisinde bir sergi açmak ister. 1988'de dünya literatürüne Barut ebrusu olarak giren ve patenti kendisine ait olan teknikle yapılmış eserleri galerideki sergi inceleme komitesine gönderir fakat oradan 'eserleriniz sergilenmeye değer bulunmamıştır' şeklinde ret alır. Hocası Emin Barin ebru eserlerini hat ile süsleyip ortak bir sergi yapmayı teklif eder fakat hocasının vefatı nedeniyle o sergiyi açamazlar. İlk aşamalarda yolunda gitmeyen durumlara rağmen sanatından vazgeçmemiş ve hakkettiği ilgiyi kazanmıştır. Ebruyu aşk ve sır dolu bir sanat olarak tanımlayan Barutçugil 2020'de UNESCO yaşayan insan hazinesi ilan edilmiştir. Türk Ebru Sanatını tanıtmak ve yaymak amacı ile yurtiçi ve yurtdışında (35 ülkede,) 76 kişisel ve 79 karma sergi ile 140 kurs ve seminer, 64 konferans ve uygulamalı ebru gösterimi ile 6 sanat terapisi gerçekleştirdi. Royal College Of Art, Internationale Gesellschaft für Musik-Ethnologie und Kunsttherapie Forschung, Otonom University, University of Graz, Basel Paper Museum, University of Massachusetts ve Lok Virsa Museum'da ve birçok Sanat Akademilerinde dersler verdi. Eğitim faaliyetleri halen Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü; Marmara Üniversitesi GSF; Ebristan Salacak ve bazı eğitim kurumlarında devam etmektedir. Uluslararası birçok ödülleri olan Barutcugil'in bunlara ek olarak, London British Museum başta olmak üzere dünyaca ünlü müzelerde ve bazı özel koleksiyonlarda sergilenen eserleri bulunmaktadır. Yayımlanmış birçok makalesinin yanı sıra Renklerin Sonsuzluğu, Suyun Renklerle Dansı, Suyun Rüyası Ebru, The Dream of Water, Efsun Çiçeği, Ebristanbul, Siyah Beyaz Ebru da dahil olmak üzere yayınlanmış on iki kitabı bulunmaktadır. 1996'da ebru için kalıcı bir mekan olsun diye yola çıkar ak Ebru ve İstanbul sözcüklerinden türettiği Ebristan ismi ile bir mekan kurar. Bu bina 1830 lardan kalma Selimiye Kışlasının paşalarına hediye edilmiş on biri apartman olmuş on iki konaktan sonuncusudur. Burası hem ev hem galeri hem atölye olarak kullanılmaktadır. Kendilerinden sonra müze olarak ebruyu yaşatmaya devam edecek bir mekan olarak planlanmıştır. Ebru sanatının devamı olarak barut ebrusunu bulan Barutçugil, hem ebru sanatını yaşatmış hem de kendine has sanatını ortaya koyarak sanat tarihi ve güzel sanatlar için önemli ölçüde dikkat çekmeyi başarmıştır. Ebru sanatı ile yeni tanışmış gibi hissettim, emeğinize sağlık. Çok güzel ve yararlı bir yazı olmuş. Oldukça bilgilendirici bir yazı olmuş, ufuğumu genişletti. Herkesin okumasını tavsiye ediyorum, keyifle okudum. Yine harika bir yazı olmuş. Çok beğendim.


Yunan mitolojisinde Echo; Kitharion Dağı'nda yaşam süren, kendi sesini ve konuşmayı çok seven bir Oread 'dır. Bu hikayemizin başlangıcı da çoğu Yunan mitinde olduğu gibi Zeus'un önderliğinde gerçekleşmiştir. Zeus, karısı Hera olmasına rağmen nypmelerle arkadaşlık etmeyi bilakis flört etmeyi çok severmiş. Bunun için de her fırsatta onları ziyaret etmek için Dünya'ya gider; fakat arkasında Hera'yı öylece bırakamadığı ve oyalaması gerektiği için her Dünya'ya gidişinde Echo'yu karısının yanına sohbet etmeye yollarmış. Bu sohbetler öyle kısa birkaç kelime değil, gerçekten uzun sürecek ve dikkat dağıtacak hikayelerle doluymuş. Günler böyle geçip giderken Zeus, bu taktikle başka kadınlarla gayet kolay aşk yaşamaktaymış; lakin bir gün Hera tüm bunları fark etmiş ve Echo'yu cezalandırmak istemiş. Ceza olarak Echo'nun canını en çok yakacak şeyi yani en sevdiği şeyleri elinden almayı düşünmüş. Bunun sonucunda genç kızın konuşma yetisini ve sesini tamamen farklı şartlara indirgemiş. Hera, Sesini keseceğim senin, artık sadece son kelimeleri tekrarlayarak konuşabileceksin. Tek başına bir kelime dahi edemeyeceksin. sözleriyle Echo'nun konuşma yetisini elinden almış. Hera'nın lanetiyle artık sadece karşısındaki konuşursa konuşabilir, yalnızca ve yalnızca karşısındakinin dediklerini tekrarlayabilir hale gelmiş. Echo, bu lanetten sonrasında çok daha kötü bir şekilde etkilenmeye başlamış çünkü hiçbir zaman sohbeti o başlatamamış. Aslında sözler olmadan da iletişimin bir hiç olduğunu düşünürmüş. Ne kadar çok zarifliğinden etkilenip ona aşık olanlar olsa da o, hiçbirine karşılık verememiş ya da belki de vermemiş. Echo, günlerden bir gün ormanda dolaşırken Thespialı mavi Nymph Liriope'nin oğlu olan Narcissus'u avlanırken görmüş. Diğer adı Nergis olan Narcissus'un nasıl çiçeğe dönüştüğü ve bunun sanata nasıl yansıdığını Narcissus Mitinin Tablolara Yansıması yazımızda okuyabilirsiniz. Narcissus'u gördüğü an aşık olan genç kız onunla konuşmak için her ne kadar can atsa da üzerindeki lanet yüzünden bir kelime dahi edememiş. Şanslı olmalı ki Narcissus'u izlediği çalılıkta bir dal parçasına basınca ses çıkarmış. Sesi duyan Narcissus, Kim var orada? diye bağırdığında ise bir kadın sesinden aynı cümlenin karşılığını almış. En sonunda saklandığı yerden çıkan Echo aşkından daha fazla dayanamadığı sevdiğinin kucağına koşarak atlamak istemiş; fakat bunu yaptığında Narcissus korkarak kaçmış ve ona peşini bırakmasını söylemiş. Terk edildikten sonra iliklerine kadar aşkının acıya dönüşmesini hisseden Echo, kendisini kendi gibi terk edilmiş dağlara ve vadilere adamış. Geri kalan yaşamı boyunca da hep o bölgelerde aşk acısı çekmeye ve ağlamaya devam etmiş. Bu döngünün sonunda kendisinden kalan tek ve son şey ise sesi olmuş. Genelde bu versiyonu yaygın olmakla birlikte bazı kaynaklarda Echo'nun taş olana kadar ağlamaya devam edip en sonunda görünmez bir hayalet olduğu ve günümüze kadar musallat olduğu öne sürülmektedir. Fakat kaynaklarda hangi versiyonu yazarsa yazsın hepsinde değişmeyen tek bir gerçek varsa o da Echo'nun dünya üzerindeki başlamayan veyahut yarım kalan aşkların tamamının acısını günümüzde hala daha haykırmaya devam ettiğidir. Echo and Narcissus. Myths of the World Wiki. https://mythworld. fandom. com/wiki/Echo_and_Narcissus. Echo and Narcissus in Greek Mythology. Greek Legends and Myths. https://www. greeklegendsandmyths. com/echo-and-narcissus. html.


Sinema, kendisinden önce var olan; edebiyat, resim, müzik, tiyatro, heykel, dans gibi sanat dallarının hepsiyle iletişim içindedir. Ancak yedinci sanat olan sinemanın anlatı potansiyeli öylesine büyüktür ki en güçlü, en kuvvetli bağını edebiyatla kurmuştur. Hem filmler hem de romanlar çokça ayrıntı barındıran uzun öyküler anlatırlar ve bunu genellikle öyküyle izleyici arasına önemli seviyede ironi koyan bir anlatıcının perspektifinden yaparlar. Edebiyat eski çağlardan beri, insanlar arasında sözlü ve yazılı iletişimi sağlayan araçlardan biridir. Sinema ve edebiyat aynı şeyi hedefleyen, farklı yollar kullanan iki sanat dalı olmasıyla temelde bir ortaklık oluşturur. İkisi de kültürün gelişmesine katkıda bulunurken; insanları bilgilendirir, eğlendirir ve onların estetik zevklerine hitap eder. Sinema ve edebiyatın ortak noktaları çoğunluktaysa da kullandıkları diller çok farklıdır. Resimsel anlatıyla sözel anlatı arasındaki açık ve güçlü farkın yanı sıra, iki sanat arasındaki farklar hemen kendini gösterir. Edebiyat okuyucusuna kelimelerle bir dünya kurdururken sinema sinematografi ile bu dünyayı halihazırda verir. Film, gerçek zamanlı olduğundan daha sınırlıdır. Romanlarsa sadece kendi istedikleri zaman son bulur. Film genellikle, Shakespeare'in tiyatro için kullandığı ifadeyle, iki saatlik sahne trafiğiyle sınırlıdır. Yine de, film romandan daha kısa bir anlatıyla sınırlı olsa da, doğası gereği romanın sahip olamadığı resimsel imkanlara sahiptir. Olayların aktarılamayan ayrıntıları görüntüye çevirebilir. Bu noktada iki anlatı şekli arasındaki en temel farkla karşılaşırız. Romanlar, yazar tarafından anlatılır. Filmler de az çok kendi yaratıcıları tarafından anlatılır ama bir yönetmenin amaçladığından çok daha fazlasını görürüz ve duyarız. Romanın temel gerilimi öykü ve anlatıcı arasındaki ilişkidir. Filmin temel gerilimi ise öykünün materyalleri ve görüntünün objektif doğası arasındadır. Deyim yerindeyse yönetmen filme çektiği sahneyle devamlı çatışma halindedir. Romanlar yıllar boyunca filmlere engin bir malzeme kaynağı da olmuştur. Sinemanın edebiyattan beslenmesi ilk doğuş yıllarına kadar dayanır. 1902 yılında Georges Melies'nin, Jules Verne'in romanından esinlenerek A Trip to the Moon'un çekmesinden beri -ki aynı zamanda ilk bilimkurgu filmidir- sinema sektörü uyarlama senaryolarla ilgilenmiştir. Sinemada uyarlamaya başvurulmasının temel nedeni, beğenilen ve halk tarafından kabul görmüş bir öykünün gişe başarısını garantileyecek olmasının düşünülmesidir. 2001: Bir Uzay Destanı veya Türkçe adıyla 2001: Bir Uzay Yolu Macerası, 1968 yılında Stanley Kubrick tarafından yönetilen bilimkurgu filmidir. Senaryo, bilimkurgu yazarı Arthur C. Clarke'ın kısa bir öyküsünden esinlenerek Kubrick ve Clarke tarafından kaleme alınmıştır. Film, insanın evrimi, teknoloji, yapay zeka gibi tematik unsurlarını işler. Bilimsel gerçekliği, öncü görsel efektleri, gerçeküstü betimleme, sessizlik ve asgari düzeydeki karşılıklı konuşmaları ile ün yapmıştır. Gösterildiğinde aldığı çeşitleri eleştirilere rağmen, günümüzde 2001: Bir Uzay Destanı eleştirmenler ve izleyiciler tarafından gelmiş geçmiş en iyi filmlerden biri olarak kabul edilir. Dört dalda Akademi ödüllerine aday olarak Görsel Efekt Oscar'ını kazanmıştır. Amerikalı film yönetmeni, senarist, yapımcı, fotoğrafçı ve sinematograf. Estetik kusursuzluğu elde edebilmek için denediği farklı teknik yöntemlerle dünya çapında sinemayı etkilemiş ve tüm zamanların en iyi yönetmenlerinden kabul edilmiştir. 2001: A Space Odyssey'in yanı sıra; The Shining, Otomatik Portakal, Eyes Wide Shut, Full Metal Jacket gibi filmleri çekmiştir. Son filmi Eyes Wide Shut'ın çekimleri bittikten birkaç gün sonra hayata veda etmiştir. İngiliz mucit ve bilimkurgu yazarı. Asimov ve Robert Heinlein birlikte bilimkurgunun üç büyük yazarlarından biri olarak kabul edilir. Bilimkurgu alanında birçok kitabı ve kısa öyküleri vardır. 2001: A Space Odyssey romanının yazarıdır. Stanley Kubrick, Dr. Strangelove filmini bitirmesinin üzerine bir bilimkurgu filmi çekmek ister. Filme dönüştürebilecek bir fikir geliştirmek üzere bilim insanı ve bilimkurgu yazarı Clarke'a danışır. Clarke da The Sentinell adlı kısa öyküsünü önerir. Arthur C. Clarke, notlarında Stanley Kubrick'in bir bilimkurgu projesi üzerindeki merakını şöyle aktarır: İlgilendiği konu üzerinde anında uzman olabilen Stanley, çabucak birçok kütüphanedeki bilim ve bilimkurgu dokümanlarını yutmuştu. Tamamen yeni bir şeyler yapmaya kararlıydık. Stanley'ye kısa hikayelerimi vermiştim ve birinin The Sentinell üzerine konuyu kurabileceğimiz temel düşünceye sahip olduğuna karar verdik. Önemli bir ortaklık kuran Kubrick ve Clarke; eleştirmenler, sanatçılar ve izleyiciler tarafından sıklıkla en başarılı bilimkurgu olarak anılan 2001: A Space Odyssey'i oluşturmaya başlarlar. Filme; edebiyat ve sinema ilişkisi üzerine yazarın bizzat kendi yazıları üzerinden bakacağız. Kitap, film versiyonuyla eş zamanlı olarak geliştirilmiştir ve Stanley Kubrick'in isteği üzerine filmin gösterilmesinden sonra yayınlanmıştır. Arthur C. Clarke ve Stanley Kubrick kitap versiyonu üzerinde birlikte çalışmışlar ancak resmi yazarı Arthur C. Clarke'ın olmuştur. - Stanley ile iş yapmak için oldukça fazla enerjim vardı. Stanley hala son filmi Dr. Strangelove'da elde ettiği başarının tadını çıkarıyor, bu arada daha ihtiraslı bir tema arıyordu. İnsanoğlunun evrendeki yeri hakkında bir film yapmak istiyordu. Bu türden projeler eski ya da yeni ekoldeki öncü stüdyoları bile kalp sektesine uğratabilecek nitelikteydi. Bugün bile, Hollywood'un bu projeyi kabul ettiğini hayal etmek çok zor. - Daha sonra tamamen yeni bir şeyler yaratmaya karar verdik. Şimdi, bir film yapmadan önce bir senaryonuzun ve senaryonuz olmadan önce de bir hikayenizin olması gerekiyor. Bazı avangard yönetmenler son söylediğim olmadan da bir şeyler yapmaya çalıştılar ancak onların çalışmalarını sadece birkaç sanat tiyatrosunda görebilirsiniz. Stanley'e kısa hikayelerimi vermiştim ve The Sentinell'in, üzerine konuyu kurabileceğimiz temel düşünceye sahip olduğuna karar verdik. - 2001: Bir Uzay Destanı'nın genellikle Gözcü üzerine kurulduğu söylenir ancak bu oldukça basite indirgemek olur. Bu ikisi arasında meşe palamudu ve meşe ağacı arasındaki gibi bir ilişki var daha çok. Filmi yapmak içinse daha fazla malzeme gerekti. Bunların çoğu da 'Encounter in the Dawn' , 'Expedition to Earth' ve diğer dört kısa hikayeden alınmıştı. Ancak ortaya çıkan eserin çoğu tamamen yeniydi ve Stanley ile aylar boyu yaşadığım beyin fırtınası sonucu ortaya çıktı. - Film yapmayı hedeflemişken, neden bir roman yazdığımı sorabilirsiniz. Roman uyarlamalarının genellikle sonradan yapıldığı doğrudur, bu durumda Stanley'nin işlemi tersine çevirmek gibi mükemmel sebepleri vardı. Çünkü bir senaryo en ufak ayrıntıyı dahi açıkça belirtmelidir, ayrıca onu okumak en az yazmak kadar yorucu ve bıktırıcıdır. John Fowles'un şu sözü bunu oldukça iyi açıklamaktadır: Roman yazmak denizde yüzmek gibidir, senaryo yazmak ise pekmez içinde kıvranmak gibi bir şeydir. Belki de sıkıcılığa karşı tahammülünün olmadığını anladığı için Stanley senaryo yazımı gibi zor bir işe başlamadan önce, senaryoya çevirebileceğimiz bir roman yazmak için bütün hayal gücümüzü sonuna dek serbest bırakmamızı önerdi. - Olaylar aşağı yukarı böyle gelişti. Ancak sonlara doğru, roman ve senaryo aynı anda, iki yönde de geri besleme yapmak suretiyle yazıldı. - Romanın taslağı en heyecan verici yeriydi çünkü bir sonraki taslağın ne olacağı konusunda en ufak bir fikrimiz yoktu. Ancak bu kadarı bile, adı Journey Beyond The Stars olarak ilan edilen çalışma için Stanley'nin M. G. M ve Cinerama ile bağlantı kurması için yeterliydi. - 1965 boyunca Stanley inanılmaz zor bir yapımda görev aldı. Hatta o hala New York'tayken filmin İngiltere'de çekiliyor olması işi daha da zorlaştırıyordu. Stanley filmi çekerken, ben romanın son kısmını tamamlamaya çalışıyordum. Yani basılmadan önce onun takdisini alması gereken romanın son halini tamamlamak için çalışıyordum. bunu yapmak son derece zordu, çünkü stüdyoda o kadar çok meşgul oluyordu ki, benim el yazımla gönderdiğim bölümlere dikkatini vermek için hiç zamanı olmuyordu. Ağırdan almadığına yemin ediyordu, filmin kitaptan önce çıkması için uğraşıyordu. Zaten öyle oldu. 1968'in baharında çıktı. - Film dört bölümden oluşmakta olup, romanı altı ana başlığa ayrılmıştır. - Roman birçok yönden filmle farklılıklar gösterir. Romanda uzay gemisi Discovery, hızını artırması için Jüpiter'in yerçekimi alanını kullanarak Satürn'e gider. Ancak filmde Kubrick, Jüpiter ile buluşmaya karar vermiştir. - Stanley Kubrick efektlere çok önem vermiş ve özel efekt bölümü Stanley'nin inandırıcı bulduğu bir Satürn yapamamışlardır. Ayrıca Stanley Kubrick, bu film için urduğu setleri daha sonra yeniden kullanılmamaları için kırdığı söylenir. - 2001: Bir Uzay Destanı Super Panavision 70 ile 65mm negatif film kullanarak çekilmiştir. Gösterime giren baskılar Technicolor renklendirme aktarımı işlemi ile üretilmiştir. - Filmde uzay boşluğunda hiçbir sesin duyulmaması gibi pek çok detay gizlidir. - Filme konu olan romanın birçok devam serisi yayımlanmıştır. - Filmin gelecekle ilgili gerçekleşmeyen öngörüleri olsa bile, birçok öngörüsü de gerçekleşmiştir. Cevaplardan çok sorularla ilgilendiği ve her şeyi açık seçik ortaya koymadığı için, belki de bunca senenin ardından hala efsane bir yapım olarak anılmasının nedenlerinden birisi de budur. Clarke, Arthur C. 2001: Bir Uzay Destanı. Çev. Oya İşeri. İstanbul: İthaki Yayınları, 2019. Monaco, James. Bir Film Nasıl Okunur?. Çev. Tufan Göbekçin. İstanbul: Alfa Yayınları, 2021. ''Edebiyat İlişkisi ve Sinema''. Belgesel Tarih. Web. 15.10.2023.


Ruhun gıdası sanat'ın en temel formlarından olan edebiyat ve müzik çağlar boyu birbiri üzerinde derin etkiler bırakmıştır. En başta sanatı yaratan sanatçıya sonrasında okuru ve dinleyenine, içinde köklenen düşünceleri dışarı vurabilmesi için elindeki tüm imkanları sunan bu iki sanat formu, aynı zamanda insana konuşarak ifade etmenin güçlüğünü yazı ve notalara dökerek azaltma fırsatı da tanımıştır. Bazen öyle şarkılar duyarız ki sözlerde anlatılan ayrılık konuşması bir anda karşımızda gerçekleşiyormuş gibi acıtmaya başlar. Hatta belki de daha çok kırar kalbimizi. Aynı şekilde, bir gece yarısı başından kalkmayı başaramayıp uğruna uykuyu gözden çıkarttığımız o kitap, insanın benliğinden uzaklaşmasını, biz hissettiklerimizi isimlendiremeden önce yazıya dökmüş ve o anda vücudumuzu dolduran farkındalık duygusu ile bizi bir hesaplaşmanın ortasında bırakıp köşesine çekilmiştir. Bu yönden ele aldığımızda, edebiyat ve müziğin bir araya gelişinin büyülü ve dinleyeni, eseri tüm incelikleriyle analiz etmeye yöneltecek bir etki oluşturması kaçınılmazdır. Bu yazımızda edebiyatın büyülü dünyasının notalara etkisini şarkılar üzerinden inceleyeceğiz! Edebiyatın müzik alanında kullanılmaya başlanması şarkı sözlerini anlamsal derinlik olarak oldukça etkilemiştir. Hissedilen duyguyu bir şarkıda en basit haliyle anlatmak yerine edebi bakış açısı benimsenerek daha kapsamlı ve dinleyiciyi düşünmeye iten, şarkının mesajının genel olarak edebiyatta hangi temalar ile örtüşebileceğini, semboller ve dilin nasıl kullanıldığını, özel olarak ise hangi eserle benzerlikler gösterebileceğini sorgulatmaya başlamıştır. Edebiyat tutkunları için sevdiği eserleri bir şarkı penceresinden dinlemeyi mümkün kılan, müzikseverlere ise edebiyata doğru bir pencere oluşturan bu etkileşimi, günümüzde pek çok şarkıda ve hatta bu temaya adanmış albümlerde gözlemlememiz mümkündür. Müzikte edebiyat kullanımı, genel anlamda, hayal gücünü şarkılara dahil etmeye yardımcı olan aynı zamanda edebiyatın sonsuz anlam havuzu ve kelime oyunlarını kendi düşüncelerimizle harmanlamayı anlamlı kılan bir kullanımdır. Sonsuz bir kullanım alanı ve sınırsız düşünme imkanının yanında, edebiyatın birbirinden oldukça farklı düşünce akımlarıyla beslenen karakterleriyle oynama, onları kendi zamanları dışında geçen bir şarkının, aynı olayları yaşamış başrolü, temsilcisi haline getirmeyi de amaçlar. Dinleyici, okuduğu eserin karakterini şarkıda duyduğunda, ya da olayların benzerliğini hissettiğinde şarkıyı eser çerçevesinde anlamlandırır. Günümüzde pek çok sanatçı eserlerinde edebiyattan hem şarkı sözlerinde referanslara yer vererek hem de temalarını ünlü edebi eserlerin betimlenmiş görüntülerine göre oluşturarak yararlanmaktadır. Daphne du Maurier tarafından yazılan Rebecca kitabın isimsiz anlatıcısı genç Mrs. Winter'ın, karısı ölmüş zengin bir adam olan Max De Winter ile evlliğini ve sonrasında genç kadının, kendisinden yaşça büyük eşiyle yeni evindeki aile hayatına göz atma şansı sunan gotik temalı bir romandır. Kitap genelinde karamsar ve hüzünlü bir atmosfer kendini gösterir. Bu hüznün temel sebebi, karakterimizin eşi Bay Winter'ın eski karısı, kitaba adını veren Rebecca'nın, ki bu asıl ana karakterin kim olduğunu göstermiştir, hayaletiyle savaşmak zorunda olmasıdır. Malikaneye geldiğinden beri tüm çalışanların hayranlıkla bahsettiği evin eski hanımı Rebecca'nın gölgesinde kalan ürkek ve masum ana karakterimiz için bir isme bile ihtiyaç duyulmamıştır. Tam da bu sebeple, Rebecca, ana karakterin yeni hayatındaki silik rolünü değiştirmek için verdiği çaba ile ünlü şarkıcı Taylor Swift'in tolerate ıt şarkısına ilham olmuştur. Eserlerinde edebi göndermeler kullanmaktan oldukça hoşlanan Swift, tolerate it şarkısında eşinin hala eski karısının hayaliyle yaşadığını düşünen ana karakterimizin, ona bireyselliğini göstermek ve görünür olabilmek adına yaptıklarını hüzünlü bir tonla anlatır. Dinlerken gençlik tecrübesizliği ile aşka kanmış bir kadının, ölü bir ruhla fiili olmayan savaşını, yer yer ona benzemeye çalışmasını ve aşkına verdiği emeklerin fark edilmesini ne kadar istediğini ruhunuzun derinliklerinde hissedeceksiniz. Taylor Swift'in edebi referanslar kullanmayı sevdiğinden bahsetmiştik. Onlardan biri de, adından da anlaşılacağı üzere, dinleyiciye gençlik aşkının nasıl hissettirdiğini gösteren bir atmosfer sunan Love Story. Bir aşk hikayesini, fakat sıradan bir aşkı değil asırlardır dilden dile anlatılan, edebiyatın en başarılı isimlerinden Shakespeare'in Romeo ve Juliet'ini konu alan şarkı, orijinal hikayenin hüzünlü işlenişine karşın melodisi ve sözleriyle daha umutlu bir bakış açısı getirmiştir. Bu açıdan Love Story'i bir çeşit modern Romeo ve Juliet anlatısı olarak adlandırabiliriz. Şarkıdaki genç karakter, kendi aşk hikayesini ikonik karakterler Romeo ve Juliet ile özdeşleştirmiş, ilk görüşte hissettiği aşkın önündeki engelleri ve nasıl hissettirdiğini, büründüğü Juliet karakteri ile anlatmaya başlamıştır. Edebiyatın müziğe etkisi şiir bakımından kitaplardan daha fazla olmuştur. Dönem dönem ünlü pek çok şiir sonrasında müzisyenler tarafından şarkılara ilham olarak kullanılmış ya da sözleri üzerinde oynanmadan bütün olarak bestelenmiştir. Fakat bu örneklerin yanı sıra şarkının sözlerinden çok temasına ilham olmuş şiirler de yoğunluktadır. Bu şiirlerden biri Lord Alfred Tennyson'ın İngiliz Edebiyatı derslerinde halen okutulan Lady of Shalott eseridir. Lady of Shalott, country müzik grubu The Band Perry'nin en popüler şarkısı If I Die Young a ilham olmuştur. 2010 çıkışlı If I Die Young yayınlandığı andan günümüze bilinirliğini sürdüren duygusal bir parçadır. Genç bir kadının genç yaşta ölümünün elinden aldığı yaşanacak güzel deneyimleri, sevdikleri, özellikle annesinin, bu acıdan nasıl etkileneceğini ve bu kayıpla nasıl baş edeceklerini düşündüğünü anlattığı bu hüzünlü şarkının klibinde de solist Kimberly Perry'nin tıpkı Lady Of Shalott gibi ölümünün ardından bir kayığa yerleştirildiğini ve göğsüne bir kitap koyularak mavi sularda sonsuzluğa uğurlandığını görüyoruz. Bu ayrıntıları gözlemleyebilmek için şarkının klibini izlemek oldukça önemli çünkü, Perry'nin elinde tuttuğu kitap, Alfred Lord Tennyson'ın şiir kitabı ve sahnede gösterildiği üzere kitapta Lady Of Shalott şiiri açık. Eğer genç ölürsem beni satenlerin içinde gömün, Şarkı sözlerinde edebiyattan yararlanan bir diğer sanatçı da ünlü indie rock gruplarından Arctic Monkeys'in solisti Alex Turner. Arctic Monkeys'in en sevilen parçalarından olan I Wanne Be Yours grubun en popüler şarkılarından biri olma serüvenine de aslında 1982'de yazılmış bir aşk şiiri olarak başlamış. Punk şairi olarak bilinen John Cooper Clarke tarafından yazılan aynı isimli şiir, sevgiliye yapılan bir serenat adeta. Söylendiği kişinin ihtiyacı olabilecek her şey olmak istediğini, onu korumak, ilgilenmek ve onun hayatında, her ne durumda olursa olsun, bir şekilde bulunmanın söyleyen kişi için ne kadar önemli olduğunu anlatıyor. Grubun solisti Alex Turner'ın dikkatini çekmesinin ardından duygusal aşk dolu bir şiirden, sözler değiştirilmeden aynı duyguların müzikle harmanlanmış bir versiyonuna dönüştürülmüş. Edebiyat ve müziğin bir araya gelişindeki o büyüyü bu şarkıda tam anlamıyla hissedebiliyoruz. Edebiyatın büyülü dünyasına müzik eşliğinde kapılmak isterseniz içerikte bahsettiğimiz şarkı ve edebi eserlere göz atmanızı kesinlikle öneririz! Ayrıca, Türk müzisyenler arasında da oldukça yaygın olan edebiyat ve müzik etkileşimine şiir penceresinden göz atmak isterseniz bestelenmiş şiirleri anlatan yazımızı buradan okuyabilirsiniz. Daphne du Maurier, Rebecca, İthaki yay. William Shakespeare, Romeo Ve Juliet, Parol yay.