Kuzey Amerika'nın Pasifik Okyanusu kıyısında yaşayan yerlilerde kuzgun, merkezi bir öneme sahiptir. Hem yaratıcı mitlerde kendisine yer buluyor hem de bir düzenbaz olarak karşımıza çıkıyor. Pasifik Kuzeybatı Kıyısı terimi; günümüzde Britanya Kolumbiyası, Washington Eyaleti, Alaska, Oregon ve Kuzey Kaliforniya olarak adlandırılan bu bölgelerin kıyılarında yaşayan Amerikan Yerlisi halk gruplarını ifade etmek için kullanılır. Kanada'nın pasifik kıyısından yaklaşık 60 kilometre açıklarda yer alan, 2010 yılına kadar Kraliçe Charlotte Adaları olarak bilinen Haida Gwaii takımadasındaki yerlilerin anlatılarında bir kuzgun; Güneş'i, Ay'ı, yıldızları, temiz suyu ve ateşi kartaldan çalarak Dünya'ya armağan eder. Bu öykü de, tıpkı Yunan mitolojisinde olduğu gibi, kuzgunun neden siyaha büründüğünü anlatır. Yunan ve İskandinav mitolojilerindeki kuzgun hikayelerini merak ediyorsanız Kuzgun İmgesinin Yunan ve İskandinav Mitolojilerindeki Tezahürü Mitoloji adlı yazıya göz atabilirsiniz. Uzun zaman önce, Dünya'nın ilk vakitlerinde Gri Kartal Ay'ın, yıldızların, Güneş'in, temiz suların ve ateşin koruyucusuydu. Kartal insanlıktan o kadar nefret ederdi ki bu güzel kaynakları onlardan saklardı. Bir gün Kuzgun, Gri Kartal'ın kızına aşık oldu. Başlarda bembeyaz olan Kuzgun bu haliyle Gri Kartal'ın kızını cezbetti. Kızı, onu babasının evine davet etti. Kuzgun, Kartal'ın evinin köşesinde asılı duran Ay'ı, Güneş'i, suyu ve yıldızları görünce onları kaçırmaya karar verdi. Dikkatler üstünde değilken hem onları hem de bir meşaleyi çalmayı başardı ve evin bacasından uçup gitti. Kaçınca yaptığı ilk iş, Güneş'i göğe asmak oldu. Güneş öyle çok ışık yayıyordu ki, Kuzgun, okyanusun ortasındaki bir adaya kadar rahatça uçabildi. Güneş battıktan sonra Ay'ı göğe sabitledi ve yıldızlarıysa gelişigüzel noktalara yerleştirdi. Bu yeni ışık sayesinde, Kuzgun çaldığı temiz su ve meşaleyle uçmaya devam etti. Uygun bir yere temiz suyu bırakmasıyla beraber, nehirler ve göller meydana gelmeye başladı. Kuzgun tepede uçmayı sürdürürken ağzında meşale vardı. Gagası ve tüyleri yanıp kararmaya başlayınca meşaleyi atmak zorunda kaldı ve meşale kayalara çarparak onların arasına saklandı. Haida yerlilerine göre, iki taşı sürterek ortaya çıkan kıvılcımın sebebi budur. Haida halkının farklı bir hikayesinde Kuzgun hem düzenbaz hem de yaratıcı olarak tasvir ediliyor. Bu efsaneye göre canı sıkılmış olan Kuzgun, istiridyenin içine hapsolmuş canlıları bulup serbest bıraktı. Bu ürkek canlılar gezegenin ilk insanlarıydı. Bir süre sonra Kuzgun bu canlılardan sıkıldı. İlk başta onları istiridyelerine geri koymaya karar verdi fakat daha sonra bu planından vazgeçip bu erkek canlıların dişilerini aramak için harekete geçti. Kuzgun, bir kitona hapsolmuş dişi insanlar buldu ve onları serbest bıraktı. Bu iki cinsin birbiriyle girdiği etkileşimden eğlenen düzenbaz Kuzgun, Haida tarihinde insanları koruyan bir varlık olarak öne çıkar. Tlingit halklarında da aynı şekilde Kuzgun insanlığın kurtarıcısı olarak öne çıkar. Her şeyin sahibi Büyük Ruh yarattıklarını kutuların içine ayrı ayrı yerleştirdi ve kutuları insanlardan daha kadim olan hayvanlara bahşetti. Hayvanlar kutuları açtıkça dünyayı oluşturan elementler ortaya çıkmaya başladı. Kutularda dağlar, ateş, su, rüzgar ve tüm bitkiler için tohumlar vardı. Bir kutuda ise dünyanın tüm ışığı saklıydı. Bu kutu, Martı'ya verilmişti. Martı kutusunu diğerlerinden sakındı ve onu kanadının altında tutarak açmaya yanaşmadı. Tüm insanlar, Martı'ya kutuyu açması için yalvardı, iltifatlar etti, çeşitli hileler yaptı fakat Martı tüm bunlara kayıtsızdı. Sonunda Kuzgun hiddetlendi ve Martı'nın ayağına bir diken sapladı. Kuzgun, dikenin acısını Martı'nın kutuyu bırakmasına neden olacak kadar derine itti. Böylece kutu açıldı ve içinden güneş, ay ve yıldızlar çıktı, dünyaya ışık geldi ve böylece ilk gün başlamış oldu. Washington'ın Kuzeybatı sahilinde yer alan Puget Boğazı bölgesinde Kuzgun'un aslen ruhlar diyarında yaşadığı tasvir edilir. Kuzgun bir gün kendi diyarından o kadar sıkılmış ki gagasına bir taş sıkıştırarak yaşadığı yeri terk etmiş. Kuzgun taşı taşı taşımaktan yorulup onu düşürdü. Okyanusa düşen taş, insanlığa hayat veren atmosferi oluşturana kadar genişledi. Kuzey Kanada, Alaska ve Grönland yerlileri olan ve Eskimo olarak da bilinen İnuitler, kuzgunun karanlıktan meydana geldiğine inanır. Kuzgun zayıf ve amaçsızdı. Başıboş bir şekilde dolanırken Tüm Yaşamların Yaratıcısı olduğunu, Kuzgun Baba olduğunu fark etti. Gerçek benliğini kavrayınca gücü yerine geldi ve karanlığın içinden uçarak Dünya'ya vardı. Tüm bu olanlara rağmen hala yalnız olan Kuzgun Baba, bitkileri yarattı. Dünya'yı keşfetmek amacıyla uçarken efsaneye göre ilk İnuit ile karşılaştı. Kuzgun, adamı besledi ve bu gezegene karşı saygılı olmasını tembihledi. Kısa süre sonra bir kadın meydana geldi ve Kuzgun ikisine de giyinmeyi, ev inşa etmeyi ve suda seyahat edebilmeleri için kano yapmayı öğretti. Kuzgun onların çocuklarına göz kulak oldu ve ilk İnuitleri eğittiği gibi onları da eğitti. Bering Boğazı'nı aşıp Sibirya'ya geçtiğimizde, Kuzeybatı Kıyısı'ndaki kuzgun imgesinin pek de değişmediğini göreceğiz. Bu topraklardaki en ünlü kuzgun tasvirlerinden bir tanesi de çeşitli Sibirya halkları tarafından hürmet edilen kuzgun ruhu Kutkh'dur. Kutkh yaradılışın vazgeçilmez unsuru, insanlığın verimli atası, kudretli bir şaman ve düzenbaz olarak pek çok efsanede kendisine yer edinmiştir. Kutkh, Çukçi Kamçatka halklarından Koryakların şamanistik geleneklerinde önemli bir rol oynar. Zaten genel olarak şamanın en çok suretine girdiği hayvanların kaz, karga, baykuş ve kuğu olduğu bilinir. Kutkh bir yandan alay konusuyken diğer bir yandan insanlığa ışık, ateş, dil ve tatlı su gibi çeşitli nimetleri bahşeden yüce bir ruh olarak tasvir edilir. Sibirya ve Kuzey Amerika yerlileri arasındaki tarihi ortaklığın bir başka örneği: kuzgun hikayelerinin benzerliğidir. Bir Çukçi yaratılış mitinde kuzguna bu sefer fareler eşlik ediyor. Kudretli kuzgun Kutkh, kainatta uçarken yoruldu ve bağırsağındaki Dünya'yı kustu. Daha sonra yaşlı bir adama dönüştü ve dinlenmek için kustuğu topraklara indi. Attığı adımlar farelerin ortaya çıkmasına sebep oldu. Bu meraklı ve korkusuz fareler uyuyan Kutkh'un burnundan içeriye girdiler. Kuzgun bundan rahatsız olarak şiddetli bir şekilde hapşırdı ve bunun sonucunda yeryüzü büküldü, ardından dağlar ve vadiler oluştu. Kutkh'un fareleri ortadan kaldırma girişimleri okyanusun ve mevsimlerin oluşmasına yol açtı. Aynı coğrafyada olmaları sebebiyle, Çukçiler ile Sibirya Türklerinin arasında bazı kültürel ortaklıklara rastlamak mümkündür. Kutkh kabaca Türk mitolojisinde ateşi insanlara veren tanrı Ülgen'e de benzer. Sibirya'daki Kamçatka Yarımadası'nın yerlisi olan Koryak halkı, kendi dillerinde Büyük Kuzgun anlamına gelen Quikinna'qu olarak Ülgen'e atıfta bulunur. Benzer şekilde Itelmen mitolojisinde Ülgen tasviri Kutka olarak karşımıza çıkar. Türk mitolojisinin kudretli tanrısı Ülgen ile alakalı daha detaylı bilgi almak istiyorsanız Yağmur Kadıoğlu'nun yazdığı Türk Mitolojisi'nin Zeus'u: Ülgen adlı içeriğe bakmanızı tavsiye ederiz. Yakut Türklerinin efsanelerine göre, ateş insanlara Ateş Kargası aracılığıyla, göklerin üçüncü katında oturan Ulu-Toyon tarafından gönderilmiştir. Ek olarak Türklerin arasında altın ya da kırmızı renkli bir karga güneşin simgesiyken kara karga kötülüklerin ve şeytanın sembolü olarak görülür. Yakutların anlatılarına göre onların ilk ataları Omogoy Baai ve Ellei Bootur idi. Genelin aksine, Khoro Yakutları ise Uluu Khoro adlı yaşlı bir adamın ataları olduğuna inanır ve onların halk hikayelerinin önemli bir kısmını kuzgun anlatıları oluşturur. Jakob Lindenau'ya göre Kuzgun onlar için dini bir imgedir ve kuzgundan bahsederken atamız ve tanrımız ifadelerini kullanırlar. Anlatıları, Pasifik Kuzeybatı Kıyısındaki yerli halkların hikayelerine oldukça benziyor. Tıpkı onlar gibi Khoro Yakutlarına göre de kuzgun, insanlar hayatta kalabilsin diye onlara çakmaktaşı bahşetmiştir. - Raven Mythology and Folklore. Trees for Life, 2022, https://treesforlife. org. uk/into-the-forest/trees-plants-animals/birds/raven/. - Chowning, Ann. Raven Myths in Northwestern North America and Northeastern Asia. Arctic Anthropology, vol. 1, no. 1, 1962, pp. 1 5. JSTOR, http://www. jstor. org/stable/40315536. - Richards, Eliza. Outsourcing 'The Raven': Retroactive Origins. Victorian Poetry, vol. 43, no. 2, 2005, pp. 205 21. JSTOR, http://www. jstor. org/stable/40002615. - Thornton, Thomas F., and Patricia M. Thornton. The Mutable, the Mythical, and the Managerial: Raven Narratives and the Anthropocene. Environment and Society, vol. 6, 2015, pp. 66 86. JSTOR, http://www. jstor. org/stable/26204951. - Antoninus Liberalis, Metamorphoses. Topostext, Aikaterini Laskaridis Foundation, Piraeus, Greece, https://topostext. org/work/216#20. - Ancient Influences Theme Analysis. LitCharts, https://www. litcharts. com/lit/the-raven/themes/ancient-influences. - Öztürk, Özhan. Hyperborea Ve Hyperborlular. https://ozhanozturk. com/2018/03/28/hyperborea-ve-hyperborlular-yunan-mitolojisi/. - Ovid. The Metamorphoses. https://www. poetryintranslation. com/PITBR/Latin/Metamorph2. php#anchor_Toc64106123. - Perseus Digital, Pythian 3 For Hieron of Syracuse Horse Race ?474 B. C, http://www. perseus. tufts. edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162%3Abook%3DP.%3Apoem%3D3. - https://www. perseus. tufts. edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DC%3Aentry+group%3D33%3Aentry%3Dcoronis-bio-1 - Sax, Boria. Crow. - Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford University Press, 2002. - Mackay, Edward. Of or Pertaining to a Raven. Ambit, no. 205, 2011, pp. 81 81. JSTOR, http://www. jstor. org/stable/44344264. Accessed 2 May 2023.


Söylenti Dergi ailesi olarak bugün sizlere; La La Land, Babylon ve Whiplash filmlerinin yönetmeni Damien Chazelle ile uzun süreli işbirliklerinden tanıdığımız film bestecisi Justin Hurwitz'den bahsedeceğiz. Başta Oscar olmak üzere vitrininde sergileyecek onlarca global ödülü olan besteciyi biraz yakından tanıyalım. Nasıl Harry Potter'ın klasikleşen film müziği, Karayip Korsanları'nın seyirciyi oturduğu yerden kaldıran jeneriği filmlerle bu denli özdeşleşmişse; bir müzikal olan La La Land'in de bunu başardığını söylemek yanlış olmaz. Bu benzersiz soundtrack albümünün mimarı Justin Hurwitz'in, filmin yıllar geçse de eskimeyecek bir klasik olarak anılacak olmasında katkısı çok büyük. La La Land'e de, Whiplash'e de büyük başarılar kazandıran Damien Chazelle'in eşsiz sinematografisi elbette. Bu iki başarılı yapıtın sinematografik akışına film müziklerinin de etkisinin oldukça büyük olduğu aşikar. Birbirlerini üniversiteden tanıyan bu iki dost, iş birilklerinin ilk ürününü resmi olarak Whiplash ile vermiş olsalar da, ilk önce La La Land üzerinde çalışmaya başlamışlar. Tam 6 senede vizyona girmeye hazır olan filmin 89. Oscar Akademi Ödül Töreni'nde 14 adaylıktan 6'sını kazanmasıyla, filmin başrolleri Emma Stone ve Ryan Gosling ile birlikte parlayan bir diğer isim de Justin Hurwitz olmuştu. La La Land'in müzikal bir yapım olması elbette müziğini icra eden kadar tasarlayanı da parlatacaktı. 89. Akademi Ödülleri'nden, 60. Grammy Müzik Ödülleri'ne ve BAFTA'ya kadar tüm ödülleri toplayan bestecinin güncel olarak Spotify'da 3.8 milyon dinleyicisi bulunuyor. Filmin detaylı incelemesi için bu yazımıza göz atabilirsiniz! Genel olarak filmin işleyişine paralel besteler yapan ve senaryoyla müziği, karakterlerin duygu değişimiyle orkestranın gücünü başarıyla dengeleyen Hurwitz, filmin en çok dinlenen, popüler olan ve başkarakterlerin seslendirdiği City of Stars şarkısı hakkında ise şunlar söylüyor: Ryan ve Emma, City of Stars'ı canlı olarak seslendirdiler. Bu onların ilk -sizin duyduğunuz- düetiydi. Kayıt yaparken gülme krizleri ve diğer türden nüanslar yaşandı. Küçük detayları ve stüdyoda aylar önce kaydedilen vokallerin sette dudak senkronizasyonuyla çalınmasında elde edilemeyen şeyleri duyabiliyorsunuz. Bestecinin de yönetmenin de filmde en önem verdiği unsurlardan birisi doğallık olmuş. City of Stars parçasında de Emma Stone'un minik kıkırtılarını duyuyoruz.


Kimileri tarafından bir başkaldırı hikayesi olarak nitelendirilen Lady Godiva efsanesi, Midlands'tan Londra'ya kadar sadece ülkesinin sınırlarını değil, neredeyse bin yıllık kültürün bir parçası olan zamanın sınırlarını da aşmayı başarmıştı. Peki, bunu sağlayan neydi? Godiva efsanesini detaylandırarak, gerçekliğini irdeleyerek ve sanattaki yansımalarından da söz ederek bu soruya yanıt arayacağız. Godiva, eski İngilizce Godgyfu veya Godgifu'nun Latince şeklidir. Kelime, Tanrının armağanı veya iyi armağan anlamına gelir. Lady Godiva, hayatı erken İngiliz tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birini kapsayan 11. yüzyılda yaşamış bir Anglo-Sakson aristokratıydı. Çağdaş yazarlar, İngiltere'nin en güçlü aristokratlarından biri olan Earl Leofric'in eşi rolü dışında Godiva'dan pek bahsetmezler; ancak geniş mülkleri ve başlı başına zengin bir toprak sahibi olan Godiva, Coventry'deki St Mary Benedictine Manastırı dahil olmak üzere birçok dini evin hamisiydi. Manastırlara verdiği hediyelerden çıkarım yapılabileceği üzere kendisi dindar ve kiliseye karşı cömert bir kadın olarak görülürdü. Godiva hakkında çeşitli bilgiler, dini vakıfların yıllıklarında veya anlaşmalarında eşinden bahsedilirken ve Domesday Book olarak bilinen Fetih sonrası derlemelerde bulunabilir. Bununla birlikte bu tarihsel meşruiyete rağmen Godiva'nın Coventry'deki ünlü yolculuğuna şüpheyle bakılır. Hikaye, ilk olarak St Albans Manastırı'nda iki keşiş tarafından Latince olarak kaydedildi. Bu keşişlerin hikayeyi başkente giden gezginlerden duyduğu varsayıldı. Lady Godiva efsanesinin en eski versiyonu, St Albans Manastırı'nda bir keşiş olan Wendoverlı Roger'ın vakayinamelerinde yer alır. Roger'ın ne zaman doğduğu bilinmemekle birlikte Coventry'deki sözde olaylardan yaklaşık iki yüzyıl sonra 1236'da öldüğü biliniyor. Wendoverlı Roger'ın en iyi bilinen vakayinamesi Flores Historiarum'da olay versiyonu kabaca şu çizgide ilerler: On birinci yüzyılda, Coventry sokaklarında bir pazar günü Lady Godiva'nın tamamen çıplak olarak bir ata bindiği söylenir. İngiliz tarihinin en ünlü hikayelerinden biri olan efsaneye göre Kont Earl Leofric, Coventry vatandaşları da dahil olmak üzere tebaasına ağır vergiler getirdi. Sıcak kalpli ve merhametli genç soylu bir kadın olan Godiva, ona kasabayı söz konusu kölelikten kurtarması için yalvardı. Kont, ricalarını reddetti ve konuyla alakalı bir kez daha konuşmasını yasakladı ancak sonunda bu isteği Godiva'nın Coventry sokaklarında çıplak gezmesi şartıyla kabul etti. Lady Godiva, vatandaşlarla konuşmak için kasabaya gitti. Kasabanın içinden geçerken herkese pencerelerini kilitlemelerini ve ona bakmamalarını söyledi. Kasaba halkı, böylesine saygıdeğer bir kadının içinde bulundukları kötü durum için bu kadar uç noktalara gitmesi karşısında duygulandılar ve gurur duydular. Tarihsel bağlam içerisinde düşünüldüğünde dönemine göre sergilediği fedakarlığı uç olarak değerlendirmek mümkündür. Kontes, uzun saçlarını bağlarından kurtararak etrafına düşürdü ve iki askerle birlikte atına bindi. Saçları o kadar uzundu ki neredeyse tüm vücudunu örtüyordu. Sadece bacaklarının ve gözlerinin görünür kalmasına izin verdi. Pazar yerinden geçti ve muzaffer bir şekilde Kont'a döndükten sonra adağını yerine getirmesini istedi. Earl Leofric sözüne sadık kaldı ve Coventry kasabasını ağır vergi yükünden kurtardı. Daha sonra 14. yüzyıl devlet tarihçileri hikayeye ayrıntılar eklemeye başladılar. Örneğin Ranulf Higden (ö. 1364) yolculuğun sabah gerçekleştiğini ve Godiva'nın arzusunun şehri at geçiş ücreti hariç tüm vergilerden kurtarmak olduğunu belirtmiştir. Efsaneye dahil olan Peeping Tom karakterine ilk referans, R. Grafton'ın 1569 Chronicle isimli eserinde geçer. Grafton, Godiva'nın yolculuğuna çıkmadan önce sivil yetkilileri çağırdığını ve planını açıkladığını söyler. Sivil yetkililer yardım etmek için ellerinden geleni yaptılar çünkü bunu yapmak aynı zamanda kendi çıkarları için kullanılabilecek bir durumdu. Yetkililer tüm vatandaşlara içeride kalmalarını, pencerelerini kapatmalarını ve gözlerini kaçırmalarını emretti. Ardından Godiva, yanında hizmet eden bir kadınla sokaklardan geçti. Tek başına bir vatandaş tabuyu yıktı ve Godiva'ya geçerken baktı. Daha sonra yazarlar Grafton'un bu hikayesini biraz daha süsledi ve Peeping Tom versiyonu olayların resmi bir açıklaması haline geldi. Lady Godiva'nın hikayesinde her yeni bir anlatım, olaya daha fazla ayrıntı eklenmesine neden oldu. 17. yüzyıldan kalma bir el yazması, yolculuk sırasında birisinin bir pencereyi indirdiğini, Godiva'nın atının kişnemesine neden olduğunu ve bu nedenle atlar üzerindeki verginin Leofric tarafından kaldırılmadığını ileri sürdü. Daha sonra Godiva'yı gözetleyen adamın cüretinden dolayı idam edildiği, bir diğerinde ise öfkeli vatandaşlar tarafından gözlerinin oyulduğu da bir başka iddia. Efsanenin, özellikle de yolculuğun sıklıkla tasvir edildiği şekilde gerçeğe dayanmadığı düşünülüyor. İlk olarak bilinmesi gereken şey, Coventry'nin o dönemde büyük bir yerleşim yeri hatta bir kasaba olmadığıdır. Bu nedenle içinden geçmek ve gezmek için bir pazar yeri bulunması pek de mümkün değildi. Coventry ancak ilk vakayinamelerin yani devlet tarihçilerinin ortaya çıktığı 13. yüzyılda pazar tüzüğü olabilecek bir kasabaydı. Muhtemelen nüfusu 500'den azdı ve bir köyden fazlası değildi. Yani eğer Godiva gerçekten Coventry sokaklarında at sürmüş olsaydı bu kısa bir yolculuk olurdu. Oldukça ilgi çekici bir teori ise manastırın keşişi Wendoverlı Roger'ın Coventry'deki tanıdıklarının anlattığı bir hikayeyi yanlış yorumladığıdır. Lady Godiva'nın çıplaklığı, onun cömertliğini gösteren bir anıdan biraz daha fazlası olabilir çünkü ona St Mary Manastırı'na bağış yaptığı zaman dünyevi mülklerinden kendini soyduğu söyleniyordu. Bu durumda onun 'çıplaklığı', cömert armağanlarının simgesidir. Aynı zamanda Coventry'nin adı genellikle Conventrensis olarak kaydedildiğinden kolayca manastır ile karıştırılabilirdi. Godiva'nın manastıra karşı cömertliğinde sembolik olarak kendini soyduğunu duyan vakanüvis bir keşişin güncel olarak bilinen versiyonu yaratmak için yanlışlıkla boşlukları doldurduğuna inanmak zor değil. Bir başka teori ise bizi Godiva'nın ata çıplak binmesinin altında yatan çok farklı bir anlama götürüyor. Buradaki çıplaklık, böylesine rütbeli bir kadının kürklü cüppeler veya mücevherler gibi her zamanki incelikleri olmadan halkın önüne çıkmasını simgeliyor olabilir. Bu şekilde sıradan bir kadın için halka açık görünmek oldukça dikkat çekici ve kayda değer bir şey olurdu. Görevinin altında giyinmek gerçekten de eşine karşı önemli bir protesto olarak görülebilirdi ve Godiva'nın köylülüğe duyduğu sempatiyi gösterirdi. Bununla birlikte soylu bir kadının herhangi bir nedenle kendi mevkisinin altında giyinmesi pek olası görünmeyebilir. Bu ısrarlı yanlış beyanın nedeni basittir ancak hikayenin ortaya çıkışına etkileri bakımından derindir. Kadın otoritesi ve mülkiyet hakkı kavramı Sakson toplumunda yaygındı ancak bu yalnızca Leofric'in vergi koyma yetkisine sahip olduğunu varsayan erken Norman tarihçileri için yabancı bir kavram olurdu. Anglo-Sakson kadını -aslında İngiltere'deki tüm kadınlar- en eski yeniden anlatım zamanında bile 1066 felaketinden önce sahip oldukları geniş mülkiyet haklarını kaybetmişti. O nedenle tarihçiler bu efsaneyi Norman hukuku ve ahlakları perspektifinden yazdılar. Godiva hikayesinin, Gloucestershire'daki St Briavels ve Oxfordshire'daki Otmoor da dahil olmak üzere diğer İngiliz yerleri hakkında anlatılan benzer hikayelerin sadece bir versiyonu olması da kuvvetle muhtemel görünüyor. Hikaye ayrıca çıplak bir tanrıça figürü içeren çok daha eski pagan mitleriyle benzerlikler taşımaktadır. Bir alayı süren çıplak kadın fikri, doğurganlık tanrıçasını çağıran birkaç erken dönem ayininde de görülen ortak bir unsurdur. Etkinliğin en eski sanatsal izlenimi, Coventry'deki Holy Trinity Kilisesi'ndeki 14. yüzyıldan kalma bir vitray pencerede sergilendi. Pencere orijinal olarak Sana olan sevgim için Luriche Coventre'yi ücretsiz yapıyorum. yazıtını taşıyordu. Ne yazık ki pencere 1775'te kaldırıldı ve kilisede sadece birkaç parça kaldı. İlginç bir şekilde Reform'un ardından açıkça Katolik tasvirleri yasaklandığında Godiva'nın görüntüleri Coventry'de çoğaldı. Godiva'nın çıplak yolculuğunun hikayesi sonraki yazarların ve sanatçıların dikkatini çekti. Hikaye birçok kez boyanmıştır ve John Collier, Edwin Landseer ve Alfred Woolmer'ın çalışmaları da dahil olmak üzere en önemli tabloların çoğu Coventry'deki Herbert Müzesi'nde sergilenmektedir. Kraliyet Akademisi Okullarında eğitim gören Marshall Claxton'ın bu yağlı boya tablosu, Lady Godiva'yı Coventry sokaklarında dolaşmak için atına binmek üzereyken tasvir eder. Özellikle hayvan resimleriyle ünlü Edwin Landseer, erken Victoria döneminin en başarılı ressamlarından biriydi ve Kraliçe Victoria'nın beğendiği sanatçılardandı. Landseer'in, sanatçı Claxton'ın Godiva tablosunu görmüş olabileceği tahmin edilir çünkü bu eserde birçok benzerlik vardır. Landseer'nın eseri Godiva'nın muhtemelen yolculuğuna başlamadan önce dua ettiğini gösteren dindar bir sahnedir. 1892'de Edmund Blair Leighton, resmini Tennyson'ın Godiva isimli şiirine dayandırdı. Leighton, Godiva efsanesini resmeden diğer birçok sanatçının aksine resminde karakterlere otantik Sakson kıyafetleri giydirdi ve onları inandırıcı görünen bir ortama yerleştirdi. Tabloda tamamen beyaz bir elbiseyle kaplıydı ve saflığı çağrıştırdığı öne sürüldü. Ön Raffaeloculuk tarzında çalışan İngiliz sanatçı John Collier 1897 tarihli tablosunda Lady Godiva'nın İngiltere'nin Coventry kentindeki ünlü yolculuğunu onu uzun saçlarıyla kırmızı bir bezle kaplı beyaz bir atın üzerine boyayarak tasvir eder. Tablo, Coventry'nin Herbert Sanat Galerisi ve Müzesi'nde sergilenmektedir. Bugün bile, olaylardan neredeyse bin yıl sonra Lady Godiva'nın hikayesi Coventry'de yaşıyor. Coventry'yi ziyaret ederseniz 1949'da Sir Williain Reid Dick tarafından Broadgate'te atına monte edilmiş bir Godiva görüntüsüne kuşkusuz denk gelirsiniz. Savaş zamanı bombalamalarından sonra Coventry'nin yenilenmesini simgeleyen ve bir moral güçlendirici olarak inşa edilen heykel, Earl Caddesi'ndeki belediye ofisleri olan Council House'un ön cephesini süslüyor. Daha da ünlüsü, heykelin ilerisindeki hem Lady Godiva'yı atında hem de Peeping Tom'u tasvir eden saattir. Başlangıçta birçoğunun kaba bulduğu ve hoş karşılamadığı saat zamanla turistler arasında oldukça popüler olmuştur. Saat vurduğunda sağ kapısı açılır ve Lady Godiva sol kapıdan çıkmadan önce atının üzerinde çıplak olarak saatin önünden geçer. Bu arada ise yukarıdaki pencere açılır ve Peeping Tom'un yüzünü ortaya çıkarır. Godiva efsanesi, Brüksel'de kurulan ve şu an dünya çapında 450'den fazla mağazası olan Godiva Chocolatier adına, Coventry'nin çok ötesine yayıldı. Edebiyatta Alfred Lord Tennyson'ın Godiva isimli şiiri (1842), DH Lawrence'ın romanı Aşık Kadınlar (1916), Curzio Malaparte'ın romanı Kaputt (1944), Dorothy Dunnett'in romanı Ahiret Kralı (1982); Sylvia Plath'ın şiiri Ariel (1965), İsmet Özel'in şiiri Amentü (1974), Charles Bukowski'nin şiiri No Lady Godiva (1964) ve pek çok örnek Lady Godiva'ya atıflar içerir. Godiva, müzikte de 1970 ve 80'ler grubu Queen'in en popüler şarkılarından biri olan Don't Stop Me Nowdaki bir repliğe ilham kaynağı oldu: Ben bir yarış arabasıyım, Lady Godiva gibi geçiyorum. Godiva'nın müzikteki etkilerine benzer örnekler; Dr. Hook & The Medicine Show, Hey, Lady Godiva, Toots & the Maytals, 1970 yılında Monkey Man albümünde yer alan Peeping Tom şarkısı, D'Angelo'nun 2000 albümü Voodoo'dan Left & Right, Amaranthe'nin HELIX albümündeki Breakthrough Starshot adlı şarkısında geçen Sen Lady Godiva gibi bir ruhsun dizesi olarak sıralanabilir. Godiva, daha sonrasında yurttaşların sahip olduğu özgürlüğün de önemli bir simgesi haline geldi ve Coventry 1678'den itibaren düzenli olarak Godiva Törenleri düzenledi. Bu törenler sırasında belediye başkanı ve şehir meclisi üyeleri de dahil olmak üzere birçok mevki sahibi, Godiva'nın ünlü yolculuğunda aldığı hayali rotayı takip ederek sokaklarda ilerledi. 1900 yılında sona erse de hala taç giyme törenleri veya 1951 Britanya Festivali gibi özel gün kutlamalarında Godiva alaylarının düzenlendiğini görmek mümkün. Ross, D. Lady Godiva's Ride, Fact & Fiction. Erişim tarihi: 21/06/2022 britainexpress. com/History/bio/lady-godiva. htm. Randolph, O. The Truth About Lady Godiva. Erişim tarihi: 21/06/2022 octavia. net/the-truth-about-lady-godiva/.


Legally Blonde, 2001'de vizyona girdiği gibi bir klasik haline geldi ve bizi feminist bir kahraman olan Elle Woods ile tanıştırdı. Hukuk öğrencisi olmaya karar veren Elle Woods'a ise Reese Witherspoon hayat veriyor. Uzun yıllardır süregelen aptal sarışın tiplemesi bu film ile eleştiriliyor. Güçlü kadın algısı izleyicilerde Matrix'ten Trinity, Terminator filmlerinden Sarah Connor veya Tomb Raider serisinden Lara Croft gibi karakterlerle sınırlı kalıyor. Fakat Elle, işleri burada değiştiriyor. Legally Blonde filmleriyle Elle, bize pek çok şey öğretiyor. İstediğini yapmak için olduğun kişiden vazgeçmen gerekmediğini, seni sen yapan şeylerden utanmamak gerektiğini Elle izleyiciye film boyunca kanıtlamayı başarıyor. Legally Blonde ise bize feminist bir kahraman hediye etmiş oluyor. Eski erkek arkadaşından yeni okulundaki kızlara kadar herkes Elle'i aptal sarışın olarak damgalar. Filmin başında seyirci üzerinde yaratılmak istenen algı da budur zaten. Süs köpeğiyle, her daim fönlü saçlarıyla ve tepeden tırnağa pembeler içinde oluşuyla Elle, basmakalıp bir karakter gibi görünüyor. Hakkındaki tekdüze düşüncelere ve etrafındakilerin inanç eksikliğine rağmen, Harvard'da kendine bir yer ediniyor, çok çalışıyor ve bir cinayet davasını kazanarak okuldaki en iyi hukuk öğrencisi olmayı başarıyor. Başkalarının kendisi hakkındaki görüşlerinin onun başarıya ulaşmasını engellemesine izin vermeyi reddediyor. Hatta, herkesin onu küçümsemesinin, Elle'i daha iyisini yapmaya teşvik ettiğine film boyunca tanıklık ediyoruz. Elle'in annesi bile içinde bulunduğu koşulları hukuk fakültesine giderek bir kenara atmasını istemiyor ancak film boyunca Elle, ikisi arasında seçim yapmak zorunda olmadığını kanıtlıyor. Ayrıca, aşk ve kariyer arasında seçim yapması gerekmediğini de gösteriyor. Olduğu kişi için onu takdir etmeyen bir adamla yetinmemesinin doğru olduğunu da öğreniyor. Yaşadığımız toplumun kadınlar üzerinde daima bir fikri vardır. Kadınları olabilecek en ağır şekilde eleştirmek bir yana, nasıl göründükleri ve neyi sevdikleri üzerinden kadınların gerçek birer insan oldukları daima unutulur ve kadınlar devamlı kalıplara sokulur. Sonuç olarak medyada, kadınların tekdüze olduğu algısı yaratılır. Bu algı sayesinde kadınlar birer tiplemeye dönüştürülür. İşin en kötü yanı, genç yaşlardan itibaren kadınlara, bu zehirli zihniyetin normal olduğu düşüncesinin yerleştirilmesi ve kadınların birbirine düşürülmesidir. Kadınların kendi başlarına birer birey olmalarının unutulmasının yanı sıra, medyada kadının düşmanı kadındır algısı yaratılmaya çalışılır. Fakat Elle, bu algıyı yıkmaya hazır bir şekilde karşımıza çıkıyor. Elle Woods, vaktini diğer kadınlarla geçirmekten oldukça zevk alıyor. Filmin başında eski erkek arkadaşının yeni sevgilisiyle rekabet hissetse de filmin sonunda, mezuniyetlerinde en yakın arkadaş olduklarını görürüz. Elle ve Vivian arasındaki rekabet tüm film boyunca sürdürülebilirdi. Bunun yerine Legally Blonde, Vivian karakterinin Elle ile birlikte gelişmesine izin veriyor. Bu durum ise, medyada kadınların daimi rekabet halinde olması gerektiği dayatmasında sıklıkla gördüğümüz tek boyutlu klişeler göz önüne alındığında inanılmaz derecede önem arz eder. Ancak Elle ve Vivian ilişkisi bunun tek örneği değil. Film boyunca Elle, kadınların egemen olduğu alanlarda mutludur. Elle hukuk fakültesine gitmeye karar verdiğinde, tüm kız öğrenci yurdu bir araya girerek Elle'in sınavlarına çalışmasına ve video kompozisyonunu hazırlamasına yardımcı olur. Elle Cambridge'e vardığında, bir kez daha teselliyi, kadınların yabancı olsalar bile birbirleriyle ilgilenip tavsiye verdikleri bir manikür salonunda arar. Tırnak teknisyeni Paulette ile Elle birbirlerinde destek bulan iki arkadaş olurlar. Elle, davası üzerinde çalışmayı bırakıp Harvard'dan tamamen ayrılmak istediğinde, katı fakat bilge profesörü Stromwell, Elle'in arkasını kollar ve ihtiyaç duyduğu desteği verir. Elle Woods, görünüşü ve ilgi alanlarına yüzünden hafife alınır. Erkek arkadaşı onu yeterince ciddi olmamakla itham eder ve Senatör olacaksam Jackie ile evlenmem lazım, Marilyn ile değil. diyerek ondan ayrılır. Ailesi bile onun hukuk fakültesine giremeyeceğini düşünür. Bakımlı olmayı seviyor, yatırımını kıyafetlere yapıyor olabilir fakat bu Elle karakterinden hiçbir şey azaltmıyor, tıpkı gerçek hayatta olduğu gibi. Geleneksel feminenlik algısını benimsemek bir zayıflık göstergesi değildir. Manikür yaptırıp hukuk üzerine konuşmak olağandır. Legally Blonde, kadın kahramanıyla alışverişe olan ilgisi veya pembe renge olan tutkusundan ötürü dalga geçmiyor. Bunun yerine, Elle'in moda bilgisinin boş bir arayış değil, siyaset bilimi hakkında bilgi sahibi olmak kadar kullanışlı olabileceğini gösteriyor. Tüm film boyunca Elle istediğini elde etmek için çalışır. Başlangıçta motivasyonu Warner'la birlikte olabilmek için olsa da filmdeki karakter gelişimiyle bunu sonunda kendisi için yapmaya başlar. Nasıl göründüğüyle ilgili çıkarımlar bir yana, Elle, diğer insanların kafasındaki tipleme olmayı reddediyor. Kaliforniyalı akranları, Harvard'da okumak yerine alışveriş yapmaya ve kız öğrenci yurduna devam etmesini söylediğinde başkalarının sözüne boyun eğmiyor, hukuk öğrencileri onu Harvard'a uygun görmediğinde görünüşünü veya neşeli tavrını değiştirmiyor. Ancak olgunlaşıyor. Hayatta romantik mutluluktan daha fazlası olduğunu, doyumun farklı türlerde de geldiğini öğreniyor. Kadın düşmanlığı ve cinsiyetçilikle savaşıyor, kendine inanmayı öğreniyor ve kim olduğunu öğreniyor. Pembeyi gerçekten seven, son derece zeki biri! Hiç şüphesiz, Elle Woods, güçlü bir karakterdir. Yeni ve zorlu şeyleri üstlenmeye olan bağlılığı ve kendi ayakları üstünde durmayı öğrenmesi, onu her yerdeki kadınlar için bir rol model yapıyor. - https://www. stylist. co. uk/life/legally-blonde-feminist-elle-woods-reese-witherspoon-girl-power/257033


Saeed Roustayi'nin 75. Cannes Film Festivali'nden FIPRECI ödülü ile dönen fakat kendi ülkesinde yasaklanan filmi Leila's Brothers, yoksulluk içinde yaşayan Tahran'lı bir ailenin tek kızı olan Leila'nın, ataerkiye, ailesine ve yoksulluğa karşı verdiği umutsuz mücadeleyi ustalıkla anlatıyor. Taraneh Alidoosti'nin her bir duygusunu ilmek ilmek seyirciye yansıttığı Leila, ailedeki tek kadın olarak dört erkek kardeşini bir araya toplamayı başaran ve kimse kulak asmasa dahi mantıklı kararlar alabilen tek kişidir. Payman Maadi'nin canlandırdığı Manoucher, kendisini fakirlikten kurtarmak adına dolandırıcılığa bulaşmış erkek kardeş olarak karşımıza çıkıyor. Farhad Aslani'nin hayat verdiği Parviz ise, beş kardeşin içinde en tembel olan ve hayatta tuvalet temizleyiciliğinden öteye gidememiş bir adam. Mohammad Ali Mohammadi'nin canlandırdığı Farhad, fiziksel özellikleri ve babasının gölgesinin altında kalması ile ön plana çıkarken, Navid Mohammadzade'nin oynadığı Alireza ise Leila'nın bu trajik ailenin kurtuluşu umudu olarak gördüğü tek kişidir. Alireza, yozlaşmış patronlarının kendisine ödeme yapmaması nedeniyle fabrikadaki işini bıraktıktan sonra eve döndüğünde, Leila diğer kardeşleri ile birlikte bir iş kurması için onu zorlar. Ancak onu kendisine ne kadar yakın görürse görsün, karakterini yönlendirmek ve ikna etmek konusunda oldukça zorlanacaktır. Hikaye, ailenin babası olan Esmail'in ömrü boyunca kendisini aşağılayarak istismar eden yaşıtları ve büyükleri tarafından saygı görmek istemesi etrafında dönüyor. Bir kuzenin ölümünden sonra aile reisi olması için seçilince, Esmail yıllarca en altlarında olduğu aile hiyerarşisinin zirvesine çıkmak için bir şans yakalar. Fakat bunun için öncelikle ailenin gelenekleri gereği cömert bir miktarda ödeme yapması gerekmektedir. Esmail, ailesinin yaşadığı sefalet ve yoksulluğu bir an olsun düşünmeden, onu yıllarca aşağılayan bu insanların sömürüsünü kabul eder. Onun için çocuklarının bir iş kurması, ailelerini geçindirmesi değil, kendisine 70'inden sonra gösterilecek olan saygı önemlidir. Leila ise bu geleneklerin tamamen bir saçmalıktan ibaret olduğunu defalarca dile getirerek, babasını parayı bencil bir şekilde aile reisi olmak için değil, çocuklarının ortak bir iş kurabilmesi için depozito olarak kullanması gerektiği konusunda ısrar ediyor. Kırk yaşındaki Leila, anne ve babasına bakmak için iş bulma bürosunda oldukça zor bir işte çalıştığı yetmezmiş gibi, evin tüm sorumluluğunu da kendi üstlenmek zorunda. İş, yemek, temizlik, çocuklar, işsiz olmanın bir alışkanlık haline geldiği tembel kardeşleri için bir gelecek planı kurmak... bunların hepsini sırtını yaslayabileceği kimsesi olmadan tek başına yapmaya çalışıyor. Kardeşleri için bir gelecek planı kurmaya çalışırken, aynı zamanda kendi geleceği içinde kaygıları olduğunu görüyoruz. Erkek egemen bir toplumda yaşayan bu ailede, aslında liderlik rolünü üstlenen kişi Leila. Tek başına bir ahlaki pusula niteliği taşıyan bu karakter, hiçbir zaman tamamen sempatik bir kişi olarak karşımıza çıkmıyor. Roustayi, hiçbir karakterin tamamen beyaz veya tamamen siyah olmasına izin vermemiş, herkesin içinde taşıdığı sırları ve insanlığı var. Bunlar otaya döküldükçe, seyirci her bir karaktere empati yapmakta güçlük çekmiyor. Leila, Ali Reza'yı üç erkek kardeşi ile alışveriş merkezindeki dükkanı almaya ikna etmekte başarılı olur, fakat banka kredisini almak için para bulmaları gerekmektedir. Bu para hali hazırda babalarında varken, Esmail bu parayı ailenin reisi olmak için harcamayı kafaya koymuştur. Babasının, kardeşlerine dürüst bir iş kurmak için harcaması gereken parayı kendi egosunu tatmin etmek için heba edeceği fikri Leila'yı çileden çıkartır. Leila'nın babasına ve kaderlerine razı gelen kardeşlerine karşı duyduğu öfke, onlar kendilerini kurtarsın diye durmadan çabalamasının yorgunluğu, filmin duygusal enerjisini oluşturuyor. Düğün sahnesine kadar bu duygular artarak doruk noktasına tırmanıyor. Alidoosti'nin düğünden sonra babasıyla hesaplaştığı sahne, bu harika oyuncu kadrosu içindeki en güçlü performans. Bir mağaza açmak, soyut olarak yeterince sağlam bir plan gibi görünse de, iki buçuk saat boyunca bize çeşitli yönleri ile gösterilen bu olgunlaşmamış ve her yönleri ile sorumsuz dört erkek kardeşin işi batıracağını düşünüyoruz. Bu erkeklerden herhangi biri bir iş kurup onu yürütmek hakkında ne biliyor? Ekranda göründükleri sürede tek yaptıkları şey tartışıp, şikayet etmek. Bu yüzden Leila gibi birinin onlara emirler vermesine, onları organize etmesine, onları ortak bir fikirde toplamasına muhtaçlar. Yönetmen Saeed Roustayi bize, yaklaşık üç saat süren etkileyici bir aile destanı sunuyor. Bu destan sadece ebeveynler, çocuklar ve kardeşler arasındaki karmaşık ilişkileri değil, aynı zamanda Orta Doğu ülkesinde kadının toplumdaki rolünü, güç ve saygıyı simgeleyen soylu unvanlara duyulan takıntıyı da araştırıyor. Leila'nın bakış açısından gözlemlenen patriyarka gücü ve gerçek ihtişamın anlamı alegorik olarak temsil ediliyor. Filmin temelinde ebeveynlerin hatalarının ve günahlarının çocuklara miras kaldığını, fakat bizi istediğimiz refaha ulaşmaktan uzak tutan görünmez zincirleri kırmanın mümkün olabileceği fikri var. Film, stres anında içilen bir sigaranın son birkaç nefesinin aciliyetiyle sona yaklaşırken, filmin açılışından bu yana ilk kez dört küçük torunu, gelecek nesli görürüz. Balonları şişirip, doğum günü partisine hazırlanıyorlar. Film, sonunu bir nokta yerine noktalı virgülle kapatırken, şimdilik şanssız görünen bu ailenin gelecek nesline ne olabileceğine dair hiçbir tahminde bulunmuyor. Leila's Brothers, çok sayıda sürprizle son saniyeye kadar dikkatimizi çekmeyi başarıyor ve izleyiciyi Asghar Farhadi'nin A Separation, A Hero ve The Salesman filmlerini sevenler için tanıdık gelecek bir dizi ahlaki ikileme ortak ediyor. Etkili bir şekilde dram ve komediyi bir araya getiren anlatı, keskin ve son derece önemli bir toplumsal eleştiri enerjisini de asla kaybetmiyor. Filme MUBI üzerinden ulaşabilirsiniz.


Lola Marsh, indie-pop müziğin içerdiği huzuru şarkılarına uyarladıkları İsrailli bir gruptur. Vokalist Yael Shoshana Cohen ve multi-enstrümantalist Gil Landau'dan oluşan Lola Marsh, zekice yazılmış şarkı sözlerini derin ve sıcak armonilerle birleştiren müzikler üreterek bizi derinden etkilemeye devam ediyorlar. Grubun doğuşuna, Şubat 2011 tarihinde Gil'in doğum günü partisinde grup üyelerinin Landau'nun babasının eski gitarıyla şarkılar çalmaya başlaması sebebiyet vermiştir. Bununla birlikte Landau ve Shoshana grubu kurarken kısa bir süreliğine ilişkileri olmuştur ancak grup arkadaşı olarak kalmaya karar vermişlerdir. Landau ve Shoshana, gruba yeni üyeler katmadan önce 18 ay boyunca şarkılar yazıp seslendirmeye devam etmiştirler. Daha sonra gruba bas gitarist Mati Gilad, klavyeci ve gitarist Rami Osservaser ve baterist Dekel Dvir katılmasıyla üye sayısı 5 kişiye tamamlanmıştır. Üyelerin tamamlanmasının ardından kulüplerde Lola Marsh adıyla sahne almaya başlayan grup, önde gelen yerel indie plak şirketi Anova Music tarafından fark edilmiştir. Lola Marsh, Mart 2015 tarihinde ilk teklileri olan Sirens'in prömiyerini Nylon Magazine aracılığıyla yapmıştır. Şarkı, Amerikan TV programı olan Scream'de yer almasıyla dikkat çekmeyi başardı. Grubun ikinci teklisi olan You're Mine Mayıs 2015'te yayınlandı ve Spotify'da altı milyondan fazla kez dinlenme aldı. Kendilerine özgü farklı bir sese sahip olan Lola Marsh, Avrupa ve Kuzey Amerika'da dikkat çektikleri performanslarıyla hızlı bir yükselişe geçerek popüler olmanın ilk adımını atmış bulundular. Bu yükselişin ardından Mayıs 2016 tarihinde üçüncü teklileri olan She's a Rainbow yayınlandı. Mart 2017'de ise bir diğer single'ları olan Wishing Girl yayınlanarak şarkıya Gal Muggia'nın yönettiği bir video klip eşlik etti. Lola Marsh kazandıkları ünlerini, 2017 yazında ilk albümleri olan Remember Roses ile sürdürmeyi devam ettirdiler. Eksantrik olarak sıra dışı bir pop fonunda geçen, hüzün ve melankolinin çarpıcı bir şekilde birleşmesiyle oluşan şarkılarla dolu bir koleksiyondur Remember Roses. Albüm, rekor beğeni toplamasının yanı sıra, içinde barındırdığı teklilerle Spotify'ın en viral listelerinin zirvesine tırmanarak 40 milyondan fazla dinlenmeye ulaşmıştır. Grubun ikinci albümü olan Someday Tomorrow Maybe, 2020'nin başlarında piyasaya sürüldü. Bizi aşkın büyüsüne kapılmamızı sağlamaya çalışan albüm, Landau'nun Lola Marsh için romantik, nostaljik ve biraz hayalperest demeci vermesiyle hem albümün romantikliğine hem de grubun sahip olduğu atmosfere değinmiştir. The New York Times, grubu geriye dönük cazibeye dayanan, büyüleyici ve sinematik bir müzik yorumuyla Landau ile aynı fikre sahip olduğunu belirtmiştir. Someday Tomorrow Maybe yayınlanmasının ardından albümün ilk teklisi olan Echoes, Berlin Müzik Video Ödülleri'nde En İyi Şarkı ödülünü kazanmıştır. Yeni şarkılarını bizimle buluşturmaya devam eden Lola Marsh, Ekim 2022'de üçüncü albümleri olan Shot Shot Cherry'i yayınladılar. Albüm, grubun üretmiş olduğu şarkılarından farklı bir tarzla bizi karşılayarak kullandıkları autotune sayesinde yeni bir atmosfere bürünmüştür. Eğer ki kendinize bir iyilik yapmak istiyorsanız, eşsiz yeteneğe sahip 'ruh dolu' Lola Marsh'ın müziğini dinlemeyi ihmal etmeyin. Lola Marsh Bio. Lola Marsh. Web. lola marsh'ı she's a rainbow şarkısından tanıyordum, şimdi bu grup hakkında daha fazla şey öğrenmek ilgimi daha da arttırdı.:) seçtiğin şarkılarda çok etkileyiciydi ( hold on <3 ). Bu yazılarının devamını bekliyor olacağım. emeğine sağlık.


Büyük Londra Yangını, 2 Eylül 1666 Pazar gününden 6 Eylül 1666 Perşembe gününe kadar Londra'nın merkezini saran Londra tarihinin en yıkıcı yangınıdır. Roma döneminden kalan şehir surları içindeki alanı yok ederek adını tarihe içler acısı bir şekilde kazıyan yangın on binlerce insanı evsiz bıraktı. Büyük Yangın'da Guildhall, eski St. Paul Katedrali dahil pek çok kilise, kraliyet borsası, gümrük binası ve şehir hapishaneleri gibi sivil altyapının kilit unsurları kaybedildi veya ciddi şekilde hasar gördü. Orta Çağ Londrası büyük ölçüde tahrip edildi ve Londra'nın sadece beşte biri ayakta kaldı. 17. yüzyılda Avrupa'nın en büyük şehirlerinden biri olan Londra'da keresteden yapılan binalar zift adı verilen yanıcı bir madde ile kaplanıyordu. Şehir, çoğunlukla çok dar sokaklar boyunca sıkıca bir araya getirilmiş ahşap binalardan oluşuyordu. Büyük Yangın'dan hemen önce Londra'da yaklaşık 350 bin kişi yaşıyordu. Hayvan sayısı da fazla olduğundan evlerin yanı sıra şehir; yanıcı samanlar, barakalar ve bahçelerle doluydu. Büyük Londra Yangını 2 Eylül 1666 Pazar günü Londra Köprüsü yakınlarındaki Pudding Lane'de Thomas Farynor'a ait bir fırıncı dükkanında başladı. O dönemde yangınlar oldukça yaygın olduğundan başlangıçta halkın çok azı endişeliydi. Ancak 1666'da Londra uzun ve sıcak bir yazdan sonra çok kuruydu. Haftalardır şehre yağmur yağmamıştı. 17. yüzyılda yangınla mücadele çok temeldi ve organize itfaiye yoktu. İyi inşa edilmemiş kentsel yayılmada, kuru hava ve doğudan gelen kuvvetli bir rüzgarın etkisiyle yangın Pudding Lane'den aşağı indi. Pudding Lane'in etrafındaki alan kereste, halat ve yağ gibi yanıcı maddeler içeren depolarla doluydu bu nedenle yangın hızla Thames Nehri'ne doğru ilerledi. Londralılar yerel askerlerin yardımıyla yangınla mücadele etmek zorunda kaldılar. Su kovaları ve ateş kancaları kullandılar ancak yangını kontrol altına alma çabaları başarısız oldu. Yangın devam ederken evlerini boşaltmak zorunda kalan insanlar, taşıyamadıkları değerli eşyaları gömmek veya saklamak başta olmak üzere pek çok girişimde bulundular. Yangınla savaşmak yerine şehri terk etmeye yoğunlaşan Londra halkı, tekneyle kaçmak için Thames Nehri'ne döküldü. Yangının birçok ilginç detayı yangını gözlemleyen ve Kraliyet Donanması'nda katip olan Samuel Pepys'in günlüğünde verilmiştir. Pepys'in iyi korunmuş günlüğünde yer aldığı üzere dönemin kralı Kral II. Charles da itfaiyecilere katıldı. Pepys'in yangını durdurmanın en iyi yolu olarak gördüğü evleri kancalarla aşağı çekme önerisiyle yangın yolundaki tüm evler aşağı çekildi. Bu, direklerle yapıldı ancak ateş onları aşmıştı. 4 Eylül'e gelindiğinde Londra'nın yarısı alevler içindeydi. Pepys, ardından donanma amirali ile konuştu ve yangın yolundaki evleri havaya uçurmaları gerektiği konusunda anlaştı. Umdukları şey ise bunu yaparak yangının evden eve yayılmasını durduracak bir alan yaratmalarıydı. Donanma, talebi yerine getirdi ve yangın Londra Kulesi'ne ulaşmadan kontrol altına alındı. 6 Eylül'de ise tamamen söndürüldü. Ancak küçük yangınlar çıkmaya devam etti ve zemin yürüyemeyecek kadar sıcak kaldı. Fikirleri ve bilimsel keşifleri paylaşmak isteyen insanlardan oluşan yeni bir entelektüel grup, Londra'nın ahşap cepheli binaları, ara sokakları ve açık kanalizasyonları olan Orta Çağ yapısının artık çağın ideallerini yansıtmadığına inanıyorlardı. Yangından birkaç gün sonra, Christopher Wren, John Evelyn ve Robert Hooke tarafından kentin yeniden inşası için krala üç farklı plan sunuldu. Sokakları düzenlemeye yönelik planların hiçbiri kabul edilmedi ve sonuç olarak eski çizgiler büyük ölçüde korundu. Christopher Wren'in başyapıtı St. Paul Katedrali dahil olmak üzere çalışmaları Londra'yı bugün tanıdığımız şehre dönüştürdü. Aşağıdaki harita, Wren'in Londra'nın Büyük Yangını'ndan sonra şehri yeniden inşa etme planını göstermektedir. Yangın, şehir surları içindeki alanın yok ederek 13 bin evi sildi ve yaklaşık 80 bin kişiyi evsiz bıraktı. Guildhall, eski St. Paul Katedrali dahil pek çok kilise, şirketi salonları, kraliyet borsası, gümrük binası ve şehir hapishaneleri gibi sivil altyapının kilit unsurları kaybedildi veya ciddi şekilde hasar gördü. Londra'nın sadece beşte birinin ayakta kaldığı büyük yangında şaşırtıcı bir şekilde sadece altı kişi yaşamını yitirmişti. Yangın sonrası can kaybının yanı sıra finansal maliyetler de şaşırtıcıydı. Londra'nın yıllık gelirinin sadece 12 bin sterlin olduğu bir dönemde yangının maliyetinin 10 milyon sterlin olduğu tahmin ediliyordu. Yangına verilen yanıtta gerçekten çarpıcı olan şey, devletin oynadığı yapıcı rol ve yeniden inşa sürecinin hızıydı. 13 Eylül gibi erken bir tarihte Kral 2. Charles, tuğla veya taştan yeniden inşa etme hedefini belirledi. Ayrıntıları şehir ve kraliyet tarafından atanan komisyon üyelerine bırakılan sokak genişletme planları önerdi. İnşaat standartlarını belirleyen ilk Yeniden İnşa Yasası, 8 Şubat 1667'de kraliyet onayını aldı. Ancak tüm bunların yürürlüğe girmesi uzun sürdü. Londra'nın yeniden inşası otuz yılı aşkın bir sürede tamamlandı. Mart 1672'de şehrin küllerinden büyük ölçüde kurtulduğu belirtildi. Günümüzde, yangının başladığı ilk yere 1671 ile 1677 yılları arasında inşa edilen Büyük Londra Yangını Anıtı 202 metrelik uzunluğuyla damgasını vuruyor.


Margaret Atwood'un kaleme aldığı Penelope, Odysseia Destanı'nın modern anlatımıdır ve 2005'te yayımlanmıştır. Penelope'nin doğumundan başlayarak hayatını anlattığı bu kitap, birçok açıdan feminist izler taşımaktadır. Anlatının Penelope ve bazı bölümlerde de asılan on iki hizmetçi tarafından yapılması, destanlardaki erkek anlatımı anlayışını yıkmıştır. Kadının nesneleştirilmesi ve susturulması, kadın hizmetkarların köleleştirilmesi, erkek kahramanların övülmesi gibi durumlar ters yüz edilmiştir. (Özen & Çeşmeci, 27.) Penelope, Homeros'un Odysseia destanında, Odisseus'un sadık ve sabırlı karısı olan ve çok göze batmayan bir karakter olarak anlatılmıştır; Atwood, bize bu romanında Penelope'yi çok farklı bir pencereden gösterir. Romanda, Penelope birçok farklı açıdan ele alınır. Bazı açılardan Homeros'un destanıyla uyuşsa da, bazı açılardan Homeros'un destanından çok farklıdır. Atwood'un bu stratejiyi kullanmaktaki amacının cinsiyet rollerini sarsmak ve eleştirmek olduğu romanda açıkça görülmektedir. Yazılan her kelimede kadının ötekileştirilmesine, ezilmesine ve dışlanmasına tanık olunan Penelope'de, kadının sadece erkek tarafından değil hemcinsi tarafından da haksızlığa ve zorbalığa uğradığı görülmektedir. Odisseus'un annesi Antikleia ve eski bakıcısı Eurykleia tarafından Penelope'nin doğru bir eş olup olmadığı ve anneliği her zaman eleştirilmektedir. Seni tombullaştırmamız gerek, demişti, o zaman Odysseus'a sevimli kocaman bir oğul verebilirsin! Senin görevin bu, diğer bütün işleri bana bırak. Ondan başka konuşacak kimsem olmadığından -Odysseus'un dışında elbet- her defasında dediğine peki derdim. Ataerkil toplumlarda, kadının en önemli işinin çocuk yapmak olduğu fikri aşılanır. Burada da Penelope'ye en önemli görevinin Odysseus'a erkek çocuk vermek olduğu Eurykleia tarafından tekrar edilir. Helena hep dikkat çeken ve herkes tarafından istenilendir. Böylece, Penelope ona kin beslemeye başlar. Belki de Penelope, herkesin zeka yerine fiziksel güzelliğe önem verdiği ataerkil toplumda, ondan nefret ederek kısmen haklıdır. (Haneş,13.) Penelope, Odysseus'un hep Helena'yı arzuladığını ve onun için ikinci tercih olduğunu düşünür. Margaret Atwood, Penelope'nin ve on iki hizmetçinin anlatısıyla kaleme aldığı bu romanla, destanlardaki erkek anlatım üstünlüğünü alt üst etmiştir. Odysseia Destanı'nın modern anlatımıyla bizlere farklı bir pencere sunan Atwood, destanlardaki erkek kahramanın acımasızlığını ve cinsiyet eşitsizliğini de gözler önüne sermiştir. Atwood, Margaret, Penelope, Çev. Dilek Şendil, Alfa Yayınları, İstanbul, 2017. Haneş, Ioana-Gianina. Margaret Atwood: The Penelopiad Rewriting in Postmodern Feminine Literature. Journal of Humanistic & Social Studies. 2019, Vol. 10 Issue 2, p9-20. Özen, Özlem & Sevilay Yavuz Çeşmeci. MARGARET ATWOOD'UN PENELOPE ROMANINDA MİT-YIKIMI VE DİŞİL DİL. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 20, Temmuz 2020, s. 23-43.


Kendi döneminin cüretkar kalemlerinden biri olan Marquis de Sade tarafından yazılan Aşkın Suçları isimli eser, tutkularını takip eden kahramanların başına gelenleri konu edinir. Erdem, kader ve hırs temaları etrafında gelişen üç hikayenin oluşturduğu bu eser, tabuları yıkan senaryoları ile çokça eleştiri almış ve bundan dolayı da edebiyat tarihinde kendine özgü bir yer edinmiştir. Marquis de Sade, 1740 yılında Fransız aristokrat bir ailede dünyaya gelir. 10 yaşına kadar Katolik başrahip olan amcasının yanında eğitim gören Sade daha sonraları askeri eğitim alarak 7 Yıl Savaşı'nda görev alır. Savaş sonrası Sade'ın hayatı farklı bir yön almaya başlar. Tüm arzularını tatmin etmeyen yönelen Sade, yalnızca yaşantısıyla değil yazılarıyla da dönemi için oldukça cüretkar sayılabilecek fikirlerini ortaya koyar. Kadınlara karşı sergilediği tutumu nedeniyle toplamda 29 yıllık bir hapis hayatı yaşar. Çoğu kitabını bu hapishane döneminde yazan Sade, yazdıklarıyla psikolojideki Sadizmin isim babası olmuştur ve yazarlık hayatı, eleştirmenler tarafından ahlaksızlığı meşrulaştırmasıyla anılmıştır. Son kitaplarında bu eleştirilere bazı yanıtlar veren Sade, amacının ahlaksızlıkları göz önüne sererek erdemi yüceltmek olduğunu savunmuştur. Hayatının son 13 yılını Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinde, sağlıklı olduğunu ispat edemeden tüketmiştir. Türk Edebiyatı'nın en büyük şairlerinden biri olan Cemal Süreya tarafından çevrilen Aşkın Suçları, Marquis de Sade'ın edebiyatımıza kazandırılan ilk kitabıdır. Nietzsche, Puşkin, Dostoyevski ve Kafka gibi pek çok büyük yazarın başucu kitabı olan bu eser, üç adet hikayeden oluşur. Bu üç hikayenin de ortak noktasını, dönemin tabulaşmış ahlak öğretileri karşısında tutum sergileyen kahramanlar oluşturur. Sade'ın bu kahramanları, her zaman içgüdülerini takip eden ve hikayenin sonunda olağanüstü tesadüflerle yıkıma uğrayan kişilerden oluşmaktadır. Yazar bu hikayeleri anlatırken sık sık söze karışır ve okuyucuları yönlendirir. Tüm bu nedenlerle romantizm akımının uygulayıcısı olan yazar, hikayelerin sonunda erdemi yüceltici öğütlerde bulunur. Anlaşıldığı üzere hikayenin ana izleği erdemin yol açtığı kötü sonuçlardır. Aşkın Suçları'ndaki aşk kavramını bir tutku biçimi olarak ele alan yazar, erdem kavramını da bu içgüdüsel duygunun bir çeşidi olarak yorumlar ve bunun yol açabileceği kötülükleri vurgular. Bu hikayede Dorgeville, toplum tarafından itilmiş ve istenmeyen bir kadını himayesine alarak onunla evlilik yoluna girmiştir. Bu süreçte çevresinin itirazlarına kulak tıkayan kahramanımız kadına yaptığı bu iyiliğin sarhoşluğu içerisine girer. Kendi yaptığı erdemin yüceliğiyle körleşen Dorgeville, bunların sonucunda kadının aslında sandığı gibi biri olmadığını, en başından beri ona yalan söylediğini öğrenir. Aynı zamanda büyük bir tesadüf ile evlilik yaşadığı bu kadının Dorgeville'in kız kardeşi çıkması, hikayenin Sade imzası taşıyan noktalarından biridir. Hikaye yazarın en başında belirttiği gibi bütün ömrünce mutsuz olmaya mahkum bir kahramanın acı tasviriyle bitmektedir. Kadercilik anlayışını ortaya koyan Sade, ilerleyen sayfalarda okurlarını çok daha fazla sarsacak bir kurgu çözümlemesi yapar; kader, başkahramanımızı birden fazla ensest ilişkiye, kendi annesinin ve oğlunun cinayetine sürükler. Sade'ın yaşadığı dönem göz önüne alındığında oldukça aşırı ve ahlaksız bulunan bu olay örgüsünün ancak Sade'ın özgür ve cüretkar kaleminden ortaya çıkabilecek olması Sade'a edebiyat tarihinde ayrıksı ve özgün bir yer kazandırmaktadır. Bu son hikaye Matmazel Faxelange'ın uzun süredir aşık olduğu genci bırakarak dünyevi hırslar uğruna başka biriyle evlenmesini anlatır. İlk hikayedeki gibi burada da bir aldatılma ve ihanete uğrama teması vardır. Faxelange, evlendiği kişinin zengin bir baron değil de bir haydut çetesinin lideri olduğunu çok sonradan öğrenir. İlk hikayeden farklı olarak burada kahramanımız erdemin değil hırslarının peşinde koşarak bu kötü sonuca ulaşmış olur. Devamında ilk aşığı tarafından bu haydutun elinden kurtarılan Faxelange, kurtarmasına rağmen artık ona aşkını sunmaktan vazgeçen bu aşığı tarafından terk edilir. Burada ilginç nokta, Sade'ın bir tutku biçimi olarak erdemi ve hırsı aynı kategoriye koymasıdır. Birinci hikayede yaptığı iyilikler ile kendi egosunu besleyen bir erdemin peşinden koşan ve bu haliyle gerçekleri fark edemeyen bir kahraman varken, bu son hikayede tam tersi şekilde dünyevi kazanımlarıyla sarhoş olan ve bundan dolayı gerçekleri göremeyen bir kahramanı okuyoruz. Son olarak, ahlaksızlık filozofu olarak aldığı eleştirilerle ünlenen Marquis de Sade, tüm bu ahlaksızlıkları yazarak aslında erdemleri yücelttiğini savunmaktadır. Bu savunmasına karşılık hayat hikayesine baktığımızda yazar kendisine yazmakla yetinmeyip hayatı da ibret olsun diye yaşamış dedirtiyor. Aksi takdirde savunduğu görüş ile oldukça uzak düşmüş yaşamı ona yöneltilen eleştirileri haklı çıkartıyor diyebiliriz. Marquis de Sade. Aşkın Suçları. İstanbul: Can Yayınları, 2022.


26 Mart 1970 Londra doğumlu İrlandalı yazar ve yönetmen Martin McDonagh, kariyerine 16 yaşında tiyatro metni yazabilmek için okulu bırakarak başladı. Sekiz yıl boyunca çeşitli işlerde çalışıp beğenmediği oyunlar yazdıktan sonra 1996'da Leenane Üçlemesi isimli ilk üçlemesini sahneye taşıdı. İrlanda'nın her yerinde oynanan üçlemenin ilk bölümü Leenane'nin Güzellik Kraliçesi, McDonagh'nın bir oyun yazarı olarak tanınmasını sağladı. 1997 yılındaysa Shakespeare'den beri Londra'da bir sezonda dört oyunu oynanan ilk yazar olmuştu. İlk kısa filmi Six Shooter ile 2004'te sinemaya giriş yapan McDonagh, bu film ile 2006'da En İyi Kısa Film Oscar'ına layık görüldü. Bundan dört yıl sonra In Bruges ve 2012'de Seven Psychopaths filmleri ile adını iyice duyurdu. 2017'de Three Billboards Outside Ebbing, Missouri filmiyle onlarca ödül aldı ve bu film Amerikan Film Enstitüsü tarafından yılın en iyi on filminden biri seçildi. Son çıkan filmi ise 2022 yapımı The Banshees of Inisherin'dir. McDonagh, satirik bir komedi yönetmenidir. İstediklerini sakınmadan, biraz da mizahla beraber söyler. Örneğin Three Billboards Outside Ebbing, Missouri ile Amerikan polisini rezil eder; The Banshees of Inisherin filminde ise İrlanda İç Savaşı üzerinden savaşın her türlüsüne olan karşıtlığından bahseder. Bu sırada bolca kara mizah kullanır. Filmlerinde şiddet ve gaddarlık tekrar eden temalardandır. Beş filminde de elini kana bulamaktan geri durmayan karakterler mevcut. En safından en kötüsüne her karakterin bir şekilde birisini incittiği bu filmler uygun koşullarda aslında herkesin şiddete başvurabileceğini hatırlatır gibidir. Bu açıdan bakınca filmlerinde insan doğasının bencilliğini ve ilkelliğini incelediğini söyleyebiliriz. Sahnelerin şiddet dozunu öngörmek kolay değildir, bazı sahnelerde sadece irkilirken bazı sahnelerdeyse dehşete düşeriz. Silahların susmadığı, uzuvların koptuğu ve hayvanların kaçırıldığı McDonagh filmleri, tüm bunlara rağmen kalan diğer duygularımıza da hitap etmekten geri durmaz. Seyiriciyi bir an güldürürken hemen ardından gözlerini doldurtan bu filmler, baştan sona duygusal bir yolculuktur. Bunu yapabilmek için McDonagh karakterlerini ve karakterleri arasındaki ilişkileri kullanır. Baş rol veya yan rol fark etmeksizin her karakterin ayrı bir dünya olduğunu göstererek izleyicinin karakterlerle empati kurmasını sağlar. Böylece kimisi için sevinirken kimisi için üzülürüz. Bir başka McDonagh alametifarikası ise olayların tahmin edilemezliğidir. Bütün şaşırtmacaları ve kurnaz kandırmacalarıyla bizleri ekrana kilitleyen McDonagh, artık hemen hemen her filmin sonunu tahmin edebildiğimiz bu günlerde bizlere yeni ve ilginç filmler izletmeyi bir şekilde başarıyor. Bahsetmeden geçmemek gerek, Martin McDonagh denilince akla gelen iki aktör var: Colin Farrellve Brendan Gleeson. McDonagh İlk filmi Six Shooter'da beraber çalıştığı Brendan Gleeson'ı, In Bruges filminde Colin Farrell ile bir araya getirir ve bu ikili herkes tarafından çok sevilir. İkisini bir daha beraber görmek isteyen ve bunu planlayan McDonagh, The Banshees of Inisherin filminde de Farrell ile Gleeson'ı baş rollere koyar. Martin McDonagh'ın çıkış filmi olan bu kısa film, eşini henüz kaybetmiş Donnelly'yi hastaneden evine kadar takip ediyor. Bindiği trende bir gencin herkesi rahatsız etmesiyle gelişen olaylar, Donnelly'nin evinde son buluyor. Trajikomik bir finali olan bu kısa film, McDonagh kara mizahının en iyi örneklerinden. Daha ilk filminden diğer filmlerinde çokça göreceğimiz elementleri görebiliyoruz; suç, dram, şiddet, trajedi, komedi ve İrlanda. McDonagh'ın hakkında Sanırım bu filmi yapmamın tek amacı film yapmayı isteyip istemediğimi öğrenmekti. Yaptım ve istediğimi fark ettim. Trende film çekmek çok saçma bir fikirdi, bütün çekim akşam dörtte iş çıkışı saati seferleri için geri vermemiz gereken gerçek bir trene göre ayarlanıyordu. dediği Six Shooter, 2006 yılında En İyi Kısa Film Oscar'ını kazandı. Baş rollerini Colin Farrell ve Brendan Gleeson'ın paylaştığı bu suç komedisi Belçika'nın mimarisi ve kanalları ile ünlü şehri Bruges'da geçiyor. İki kiralık katili izlediğimiz bu film beklenmedik olaylarıyla bizi meraklandırmakla kalmıyor aynı zamanda peri masallarından çıkmış gibi gözüken Bruges'u gezdirerek keyifli bir vakit geçirtiyor. McDonagh'nın hafif büyülü gerçekçiliğini ilk kez In Bruges filminde izliyoruz. Örneğin ağır yaralı insanlar merdiven çıkabiliyor veya sokakta çıkan bir çatışmaya rağmen polisin geldiğini görmüyoruz. Mesleğin, emirlerin, ölümün ve arkadaşlığın ne demek olduğunu sorgulayan In Bruges, Farrell ve Gleeson'ın oyunculukları ve uyuşan kimyaları ile büyük bir seyir zevki yaşatıyor. 2009'da McDonagh'a bir BAFTA kazandırırken Colin Farrell de En İyi Oyuncu dalında Altın Küre'yi kazandıran In Bruges, kesinlikle McDonagh seyircilerinin favorisi arasında. Baş rolünde yine Colin Farrell'i izlediğimiz Seven Psychopaths'ın kadrosunda Pulp Fiction ve Catch Me If You Can gibi filmlerden tanıdığımız aktör Christopher Walken da bulunuyor. Film, alkolik yazar Marty'nin senaryo yazarken zorlandığını fark eden arkadaşı Billy'nin ona yardım etmek istemesi ile başlar. Film boyunca senaryosunu yazarken takip ettiğimiz Marty'nin aklına gelen çeşitli hikayeleri izliyoruz. In Bruges filmindeki büyülü gerçekçilik burada da mevcut: Kafasından vurulan birisinin konuşabildiğini sadece McDonagh filmlerinde izleyebilirsiniz. Rahatlıkla McDonagh repertuarının en şaşırtıcı filmi diyebileceğimiz bu film; meslek, sadakat ve arkadaşlık kavramlarını irdeliyor. Senaryonun akıcılığı ve ilginçliğiyle herkesin merakını uyandıran Seven Psychopaths, McDonagh'ın ilk iki filmi gibi prestijli ödüller kazanmasa da, izleyicilerin aklında sağlam bir yer edinmeyi başardı. Baş rolünde Frances McDormand ve yan rollerde Seven Psychopaths'te de McDonagh ile çalışmış olan Sam Rockwell ile küçük bir rolde olsa da Game of Thrones'dan tanıdığımız Peter Dinklage'ı izlediğimiz Three Billboards Outside Ebbing, Missouri, ana karakterimiz Mildred Hayes'in kızı için adalet arayışı ile başlar. Polise güvenmeyen Mildred, işleri kendi eline alınca bütün kasabayı karşısında bulur. Özellikle ırkçı ve şiddet yanlısı memur Jason Dixon, Mildred'a ve Mildred'ın arkadaşlarına kafayı takmıştır. Mildred'ın karşı karşıya kaldığı sosyal baskıyı ve bunun yüzünden çektiği zorlukları izleyici de onunla beraber yaşar. Devleti, polisliği, adaleti, aileyi ve arkadaşlığı sorgulayan bu film McDonagh'ın en başarılı filmlerinden oluyor. Film, yüzlerce adaylık ve ödülün yanında 2018'de McDonagh'a ikinci En İyi Senaryo BAFTA'sını kazandırdı. Sayısız adaylığı ve ödülüyle geçen senenin en çok konuşulan filmlerinden olan The Banshees of Inisherin, Colin Farrell ile Brendan Gleeson'ı yıllar sonra tekrar buluşturuyor. The Killing of a Sacred Deer ile tanıdığımız Barry Keoghan ile daha önce tiyatro oyunlarında McDonagh ile çalışmış olan Kerry Condon'ı da içeren bu rüya kadro, 1923'te Inisherin isimli hayali bir İrlanda adasında geçiyor. Hikaye Colm'un bir gün artık Padraic'ten hoşlanmadığını ve onunla arkadaş olmak istemediğini söylemesiyle başlar, olaylar hızlıca ilerler. Padraic'in bir de kendine ait hayalleri ve pek çok sorumluluğu olan kız kardeşi vardır: Siobhan. Dominic ise kasabanın sorunlu genç çocuğudur. McDonagh'nın ustaca yazılmış senaryosu ve özenli yönetmenliği sayesinde bu dört karakterle de empati kurarız. Filmde es geçemeyeceğimiz önemli iki karakter daha var: Padraic'in eşeği Jenny ve Colm'un köpeği. Arkamızda bıraktıklarımızı, başkalarına olan sorumluluklarımızı, iyi birisi olup olmadığımızı ve arkadaşlıklarımızı sorgulatan bu film, bizi iki saatliğine Inisherin'e götürüyor. Komik, şaşırtıcı ve biraz da şiddet içerikli bir film olan The Banshees of Inisherin, klasik bir McDonagh filmi. Filmde İrlanda'nın uçsuz bucaksız yeşilliğini ve dağlarını da izliyoruz. İzleyenleri İrlanda'ya hayran bırakan bu görüntüler, görüntü yönetmeni Ben Davis'in adada dolaşırken çektiği videolardan oluşuyor. Sahneleri birbirine bağlamak için bu tarz görüntüler sıkça kullanılmış. Bu sahneler seyircilerin filme entegre olmasını sağlarken aynı zamanda Martin McDonagh ile ekibinin İrlanda'yı ne kadar sevdiğini de gösteriyor.


Geçmişten günümüze türlü türlü sanatçı geçmiştir bu yerküreden. Bazısı kelimelere, bazısı kulaklara, bazısı da vardır ki gözlerimizi büyülemiştir. Aslında hepsi özünde aynıdır; kişinin içsel yolculuğuna ışık tutmaya çalışırlar. Bu noktada zihnimizde birçok sanatçı belirebilir ama biri de vardır ki gördüklerini bize yansıtırken adeta güzelliğin ilham kaynağı olmuştur. Tüm hayatını sanata ve resme adamış olan Mary Fedden, hayatı bir tuval olarak görmüş ve ölümüne kadar da onun üstüne atabildiği tüm boyaları atmıştır. Kendine özgü natürmortlarıyla tanınan Mary, 14 Ağustos 1915 tarihinde İngiltere'nin Bristol şehrinde dünyaya gelmiştir. Babasının isteğiyle gittiği Badminton Okulu'nda birinin sanatını keşfetmesi ile Londra'daki Slade Güzel Sanatlar Okulu'nda eğitimine devam etmiştir. Hayatın gerçekliğini kendine has bir tarzıyla tuvaline yansıtan Mary'nin sanatı, bazı sanatseverlerce beğenilirken, bazıları tarafından da aykırı bulunmuştur. O bir meyveyi, bir kediyi, bir mutfağı işlemiştir. Entelektüel eserleriyle adeta yol gösterici olmuş, güzelliğin ilham kaynağı olmuştur. Fedden, Güzel Sanatlar Okulu'ndayken Rus sahne ressamı, aynı zamanda da Ballets Russes ve Pablo Picasso ile çalışan Vladimir Polunin ile çalıştı. Çalışmalarını tamamlamasının ardından bir süre Sadler's Wells Theatre için öğretmenlik yaptı. Burada çalışırken Polunin'in etkisi gözle görülebilirdi çünkü fırçasından akan boyalar oldukça görkemliydi. 1958-1964 yılları arasında Kraliyet Sanat Koleji'nde öğretmenlik yaptı. 2. Dünya Savaşı sıralarında Fedden, kadın Kara Ordusu ve Kadın Gönüllü Hizmetinde görev yaptı. Burada savaş için duvar resimleri üzerine görevlendirildi. Daha sonra Avrupa'da NAAFI -Donanma, Ordu ve Hava Kuvvetleri Enstitüleri: İngiliz askeri personeline sosyal tesisler, mağazalar vb. sağlayan bir kuruluş- için sürücü olarak çalıştı. Mary Fedden, savaştan önce tanıştığı ressam Julian Trevelyan ile evlendi. Fedden ölümüne kadar da Chiswick'te, Thames Nehri üzerinde tuttukları stüdyoda yaşadı. Fedden, günlük hayattaki nesneleri resmine aktararak sanatseverlere farklı bir perspektif kazandırdı. 1947'de ağırlıklı olarak natürmort ve çiçek figürlerinden oluşan ilk sergisini Heal's Department Store'daki Mansard Gallery'de düzenledi. Resminin kompozisyonunu kendine göre oluşturdu; perspektif ve ışıklandırma ile oynayarak, basit natürmortlardan daha komplike resimler yarattı. Sergiden bir tabloyu sonrasında Woman'ın editörüne satmıştır. Mary bu çalışmasını 1989 yılında üretti. Burada görüldüğü gibi ağaçtan elma toplayan bir insan figürü vardır. Tuval üzerine yağlı boya ile çizilmiş bu resmin arka planına yakından bakıldığında ise merdivende başka bir figür, kulübeler, yere düşmüş elmalar ve resmin sol altında imzalı bir 1989 tarihi görülmektedir. Kulübelerin arkasına baktığımızda ise gördüğümüz gökyüzü mü yoksa bir deniz mi olduğundan emin değiliz. Arkasında farklı bir manzara var. Fedden, eşi Julian Trevelyan ile profesyonel bir şekilde sanatını besledi. Birbirlerine yaklaşımları onların sanatındaki gelişimde büyük bir paydı fakat eşinin çalışmaları sürrealist bir şekilde ilerlediği için bir noktadan sonra Fedden'ın sanatı Julian'ınki tarafından engellendi. Sanat camiasının da küçümseyici tavrı, onun hayran bırakan natürmortlarını gölgeleme yönündeydi. Fedden'ın sanatı 1950'lerde olgunlaşmaya başlayarak kendine özgü bir üslup geliştirdi. Yukarıdaki resimde de görüldüğü üzere bu eseri, natürmort nesneler; mum, vazo, çiçek şekilleri, arkada görülen ay ışığı, kulübelerden yükselen ışık tasvirinden oluşur. Mary Fedden'ın hayatı ve eserleri hakkında bu kısa videoyu da siz okurlarımız için buraya bırakıyoruz.


Sonsuzluğu hayal edebilir misiniz? Sonsuz sayıda nesneyi, sonsuz metreküp hacmi, sonsuz saati ve daha nicelerini... Sonsuzluğun ölçülemeyişinin yarattığı gizem, yüz yıldan daha fazla zaman önce matematik, istatistik ve olasılık alanlarında Sonsuz Maymun Teoremi isimli bir deneyin de konusu oldu. Sonsuz sayıda maymun, sonsuz sayıda muz yiyebilir veya sonsuz kez uykuya dalabilir ama bu deneyin konusu biraz daha akla gelmeyecek türdendir. Sonsuz sayıda maymun, sonsuz sayıda yıl yaşam ve besine sahip olma imkanıyla, daktilo tuşlarına rassal bir şekilde basarak Shakespeare'in Hamlet adlı eserini baştan sona yazabilir mi? Kulağa imkansız gibi gelse de Emile Borel tarafından gerçekleştirilen bu deneye ve sonuçlarına gelin yakından bakalım. Teoremin temelleri Aristoteles'in Oluş ve Bozuluş Üzerine ve Cicero'nun Tanrıların Doğası adlı eserleriyle, Jonathan Swift ve Blaise Pascal'ın düşüncelerine dayanmaktadır. Emile Borel ve Arthur Eddington 20. yüzyılda teoremi, istatistiksel mekaniğin gizli zaman cetvelini ortaya koymak amacıyla kullanmışlardır. Fransız Matematikçi Emile Borel, insan ölçeğindeki olaylar için on üzeri altıda (0,0000001 de diyebiliriz) birden küçük olayları imkansız kabul ediyordu. Bu fikre örnek olarak verdiği bu deneyde, deneyin matematiksel olarak sonsuz bir zamanda veya sonsuz sayıda maymunla gerçekleşmesi gerektiğini, aksi takdirde olasılık dışı olacağını söylüyordu. İlk kez Emile Borel'in 1913 yılında bir makalesinde kullanılan bu terime göre, bir maymunun sınırsız ömre ve imkana sahip bir şekilde otuz binden fazla kelimeye sahip Hamlet'i baştan sona, kelimesi kelimesine yazması mümkündü. Borel'den sonra 1928 yılında Arthur Eddington ve 1930 yılında James Jean de bu konuya dikkat çektiler fakat bu, anlamlı sonuçlar açısından hesaplanması oldukça zor bir deneydi. 2002 yılında Plymouth Üniversitesi'nde, altı tane Macara cinsinden köpeksi bir maymun türü kullanılarak bir deney gerçekleştirildi. Ancak ortaya çıkacak sonuç için kullanılan maymun sayısı ve süre elbette yeterli olmadı. Çok düşük olan bu olasılık değeri için Who kelimesinden örnek verelim: 26 harf arasından rasgele tuşlara vurarak Who kelimesini yazma olasılığı, 26 üssü 3 değerinden 17.576'da 1'dir. Dolayısıyla Hamlet'in ilk satırındaki 42 kelimeyi yazabilmek, 26 üssü 42'de 1 şansa tekabül eder. Hamlet'in tamamında da 30.000 mektup bulunmaktadır. İlginçtir ki, bir buçuk ay süren çalışmada maymunlar bunu başardı. 25.000 kişi tarafından canlı yayınla takip edilen ve maymunlar için küçük, her yerdeki sanal primatlar için dev bir adım olan bu deneyin başarıyla sonuçlanması, karşıt görüşten pek çok bilim insanını varoluşçuluk konusunda düşüncelere sürükledi. Fizikçi Eddington, Eğer bir maymun ordusu daktiloların üzerinde tıngırdatıyorsa British Museum'daki tüm kitapları yazabilirler. Bunu yapma şansları, bir gazın tüm moleküllerinin kabın yarısına geri dönme şansından kesinlikle daha elverişlidir yorumunda bulundu. Bu, yaradılışçılar için tesadüfün imkansızlığı üzerine bir argüman haline geldi. Ancak Richard Dawkins, yaradılışçılardan farklı bir yorum getirmiş ve onların şu noktayı atladıklarını vurgulamıştır: Her dokuz harften sonra çıktılar, Shakespeare'e uygun veya uygun olmayan olarak ayrıştırılıyorsa baştaki bağımsızlık üzerinden yapılan olasılık değerlerinde değişmeler olacaktır. Ayrıştırmak, ilerledikçe seçim yapabilmek olasılığı arttırır. Lewis Jones da kendisiyle aynı fikirdedir: Seçilmemiş rastgelelik neredeyse sonsuza kadar sürer. Hayatta gelişen her şey, bir olasılığın sonucu ve bu sebeple, matematiksel deneylerin günlük hayatımızdaki örneklerle örtüştüğü noktaları da görmek mümkündür. Bu düşünce deneyinde öne çıkan sonsuz zaman, sonsuz kaynak gibi kavramlar, kişinin sahip olduğu kaynakları harcadığı alanlara göre, o alanları geliştirme olasılığını arttırabileceği noktasında bir örnek oluşturmaktadır. Bazı problemlerin çözümü, her ne kadar imkansız gibi görünse de yeterli kaynak ve zaman ile mümkün hale gelebilmektedir. Kullanılan bağlamda doğacak pek çok farklı anlam da, bu teoremden doğabilecektir. 20. yüzyılda Ateizm'in önde gelen savunucularından İngiliz Felsefeci Antony Flew, 2004 yılında New York Üniversitesi'nde gerçekleşen bir sempozyumda kendisine sorulan bir soruya cevaben, yaratıcı bir aklın varlığına ilişkin bir inanca sahip olduğunu söylemiştir. Bu yeni görüşü çevresi tarafından oldukça şaşkınlıkla karşılanmıştır. Antony Flew'in DNA materyalinin yapmış olduğunu düşündüğüm şey şunu göstermiştir ki; üretmenin neredeyse inanılmaz karmaşıklığıyla, bu kadar olağanüstü çeşitlilikteki ögelerin bir arada çalışmasını sağlamak için mutlaka bir akıldan bahsetmek gerekmektedir. Birçok ögenin korkunç karmaşıklığı ve bunların birlikte çalışmalarındaki korkunç incelik. Bu iki ögenin bir araya gelmesi çok düşük bir ihtimal. Tüm bunların hepsinin bana aklın eseriymiş gibi görünmesinin sebebi, ortaya çıkan sonuçların elde edilmesini sağlayan bu karmaşıklık meselesidir. itirafı onun fikirlerinde önemli bir yön değişikliğini temsil etse de, başından beri benimsediği kanıtın götürdüğü yolu benimsemek düşüncesiyle örtüşüyordu. Bu yeni görüşünün gelişmesindeki en büyük etmenlerden biri de Sonsuz Maymun Teorisi'ydi. Nükleer Fizikçi Gerald Schröder'in şans eseri yaşama tutunuşuyla bu teoriyi bağdaştıran Flew, bu deneyden başka çıkarımlar da yapar. İngilizce'deki tek harfli kelimeleri bile tek başına yani yanlarında boşluk olacak şekilde yazmak dahi, 30 tuşa sahip bir klavyede 27.000'de 1 ihtimaldir. Shakespeare sonesi üzerinde gitmeye devam eder ve Seni bir yaz gününe benzetebilir miyim cümlesini yazabilmenin olasılığının paydasını; evrenin proton, nötron ve elektron sayısından fazla olarak hesaplayarak şans eseri bir sone elde etmenin imkansıza yakın olmasına rağmen, maymunların bunu yapabileceğine dair olan inanç ile bir karşılaştırma yapar. Rastgelelik Shakespeare sonesinde dahi işlemezken Flew, evrenin ve yaşamın derinliklerine dair düşünülen rastgelelikleri çürütmede sonsuz maymun teoremini oldukça başarılı bulmuştur. - Anderson, J. (2011). A million monkeys and Shakespeare. Significance 8.4 (2011): 190-192. - Dorman, E. (2014). Kanıtın götürdüğü yeri takip eden bir filozof: Antony Flew'un Ateizm'den vazgeçişi üzerine. Felsefe Dünyası, (60), 157-178.


MUBI sinema platformu, geçtiğimiz hafta harikulade sinema seçkisine Taylandlı yönetmen Apichatpong Weerasethakul'un Memoria adlı eserini de dahil etti. 2021 çıkışlı Dram/Fantastik türündeki filmin, Yönetmen Weerasethakul'un Tayland dışında çektiği ilk film olduğunu söylemekte fayda var. Film farklı kamera teknikleri ve genellikle tek plan çekimler üzerinden ilerliyor. Sahnelerdeki duygu yoğunluğunu tam anlamıyla hissedebilmek ve anlamlandırabilmek için ciddi manada bir sabır gerekiyor. Çünkü film içerisinde izlediğimiz sahnelerde ana tema, diyaloglardan ziyade olay örgüsü üzerinden ilerliyor ve aslında bu olaylar kendi içlerinde bir bütünü oluşturuyor. Biraz metafiziğe ilginiz varsa ve son zamanlarda ciddi manada hem hayatı sorgulamak hem de ağır oturaklı bir dram filmi izlemek istiyorsanız, Memoria filmi tam olarak bu arzularınızı karşılayacaktır. Jessica orkide çiftliğinde çalışan donanımlı bir insandır. Kardeşi Karen hastalandığı için apar topar Kolombiya'ya onun yanına gelir. Jessica henüz burada yaşayacaklarının farkında değildir. Belli dönemlerde kulağına bir ses gelir ve onu uyku problemi yaşatacak düzeyde rahatsız eder. Bu belirsizlik içerisinde kesin olan tek şey ise bir arkeolog, Hernan adında genç bir ses mühendisi ve son olarak da Hernan adında yaşlı bir balıkçıyla tanışmış olmasıdır. Durgun sahneler içinde kendine ait bir yol bulan sinematografi, film boyunca sürekli olarak değişerek ilerleyen yardımcı sesler eşliğinde, sahneler arasındaki bağlam gücünü ve dolaylı bir geçiş hissiyatını yaşatıyor. Film boyunca hemen her sahnede karanlık bir tema kullanılmış. Bunun nedenlerini sorguladığımız zaman ortaya iki başlık çıkıyor; fakat ikinci başlık özelinde ve bir nevi filmin ikinci kısmı diyebileceğimiz başlıkta bu tema giderek yerini daha canlı renklere bırakıyor. Bu diyaloğun sonunda Jessica kardeşine bu konu özelinde çok kafa yormamasını öğütler, fakat ilerleyen sahnelerin birinde Jessica'yı bir sokak köpeği takip etmeye başlar. İlk başta farkında olmadan yürüyorken daha sonra köpeği fark eder ve daha hızlı hareket etmeye başlar ve sonunda köpeği atlatır. Bir bakıma insanın sosyal yaşantısındaki izlerin, yalnız kalınca bireyin düşüncelerine nasıl etki edebileceğinin de bir göstergesidir bu olay. Yine ileriki bir sahnede Jessica, Karen ve Karen'ın eşi Juan Ospina Karen'ın hastalığının sebebi üzerine konuşurken, Juan ortaya çok absürt bir tez atarak hastalığının bundan kaynaklı olabileceğini söyler. Buna karşılık olarak Jessica bu olayın belki de köpekle ilgili olabileceğini savunur. Burada yine kendisi ile çelişen bir Jessica vardır. Aynı konuyu ilk duyduğunda farklı bir şeyi savunurken, ikinci kez konuşulduğu zaman ilk olaya kıyasla daha absürt olması gerekçesi ile kolayı seçip açıklayarak, daha kolay bir olayı kendine öncül seçiyor. Olayın sonucunda düşüncelerin aslında o anki duruma göre evrilebildiğini ve bu evrim sürecinde bencilce bir yargıyla basite indirgeme durumunun söz konusu olduğunu gözlemliyoruz. Elini Jessica'nın eline yakınlaştırır. Bu esnada fonda radyodaki cızırtıları andıran bozuk bir ses duyulur. Bu da disk-anten ilişkisini destekleyen bir ektir. Hernan, Jessica'ya dokunduğunda şırıl şırıl bir nehir sesi duyulur. Bununla beraber Hernan'ın az önce bahsettiği anıları, artık Jessica da duyabilmekte ve hissedebilmektedir. Filmin başından beri duyulan garip sesin de aslında Hernan'ın hafızasından çıktığını ve Jessica'ya her anten gibi kendi uydusunu bulabilmesi için gönderilmiş bir sinyal olduğunu yine bu sahne sayesinde anlayabiliyoruz. Söylenti Dergi, sinema ekibi olarak ''Memoria'' filmini sizler için analiz ettik. Dilerseniz filme MUBI platformundan ulaşabilirsiniz.


72 Seasons, Metallica'nın 14 Nisan 2023'te yayınladıkları son albümlerinin ismi. Grubun solisti James Hetfiield'in çocukluk ve gençlik çağında yaşadığı travmalara ithafen yazdığı şarkı sözlerinden oluşan ve bundan dolayı bu ismi alan albüm Metallica hayranlarını kelimenin tam anlamıyla Musa'nın Kızıldeniz'i böldüğü gibi ikiye bölmüş durumda. Bir kısım albümü beğenmeyip yerden yere vururken, karşı cephedekiler ise albüme 10 üzerinden en az 9 verecek kadar beğendiğini ifade eder durumda. İkinci grupta yer alanlardan bir kısmı da albümün grup üyelerinin yaş ortalamasının 55'lere dayanmasına rağmen hala içlerinde bulunan müzik yapma ve üretme isteğinin hatırına beğenilmesi gerektiğini düşünüyor. Gerçekten de müzik dünyasında nadir rastlanacak şekilde 40 seneden uzun süre birlikte olan -mecburi değişiklikler dışında- ve sayısız başarılı albümle imza atıp turneden turneye koşan grubun çıkardığı albüm bu açıdan bakıldığında takdiri hak ediyor. Ancak diğer taraftan 90'ların başında MTV'nin de katalizör olduğu müzik devrimine denk gelen ve grubun müzikal olarak zirveye ulaştığı Black albümünden sonraki albümler, özellikle o dönemdeki hayranları için, hiç bir zaman tatmin edici olmayacaktır. Talihsiz bir kaza sonucu hayata erken veda eden bas gitarist Cliff Burton'un aldığı müzik eğitimi ve özellikle klasik müzik yeteneği ve bilgisi sayesinde onun dahil olduğu albümlerdeki parçaların sahip olduğu enstrümantal ve melodik etkinin Black albümü ile sona erdiğini söyleyebiliriz. Cliff Burton'ın eşsiz yeteneklerini daha yakından tanımak isterseniz bu yazımıza göz atabilirsiniz. Bundan sondaki albümlerde grup müzikalite olarak biraz daha farklı bir yapı benimsedi. Buna rağmen son albümleri 72 Seasons da dahil bütün albümlerde olan ve grubun alametifarikaları diyeceğimiz özellikleri değişmedi. Bunların başında, arada alkol bağımlılığı yüzünden rehabilitasyon merkezine gitmek durumunda kalmasına rağmen, Papa Het'in yıllar geçtikçe yıllanan şarap gibi tat veren vokalleri geliyor. Bir diğeriyse gitar riff'lerinde kullandıkları downpicking tekniği ki James Hetfield bu tekniğin kralı olarak kabul edilir. Her babayiğidin harcı olmayan bu tekniği son albümde de sonuna kadar kullanmışlar. Yine Kirk Hammet'in gitar yeteneği ve spor arabanın gaz pedalı gibi köklediği wah wah pedal kullanımı, küçük dev Danimarkalı Lars Ulrich'in davuldaki yeteneği ve 20 senedir grupta olan Robert Trujillo'nun enerjisi grubun değişmeyenleri. Hem grup hem hayran tarafından baktığımızda eski albümlerin yapıldığı zamanki dünya görüşleri ve sorunlar ile bugünküler arasında hem dönemsel hem de orta yaş olgunluğundan kaynaklanan farklar albümden alınan zevki bir nebze olsun düşürüyor. Aynı zamanda son albümde kullanılan teknolojik imkanlar yapılan müziği makineleştirirken, baştan savma yapılmış basit klipler, görselliğin artık her şey olduğu günümüzde albümün etkisini azaltan diğer etmenler. Grubun hayranlarının albüm ile ilgili düşüncelerini özetledikten sonra albüm ve içindeki şarkılara müzikal açıdan göz atalım. Albümün ismi ile aynı adı taşıyan 72 Seasons, dinleyiciye sanki birçok mevsimin iniş çıkışlarından geçiyormuş hissi veriyor. Başlangıçta şarkı, Hammett'in keskin gitarları devreye girmeden önce hoş, ahenksiz bir ses içeriyor. Şarkı, dinleyiciyi hızlı, thrashy riffler, gitar solosu ve şiddetli müzikal çöküşler arasında gidip gelen müzikal bir yolculuğa çıkarıyor. James Hetfield bir röportajında albümün çocukluğunda okuduğu bir kitaptan esinlendiğini söyledi ama hangi kitap olduğunu söylemedi. Başlangıçta 72 Seasonsın deneysel bir albüm olmadığı anlaşılıyor. Ancak bir sonraki şarkı olan Shadows Follow, Metallica'nın İngiliz ağır metal sound'unu almasıyla biraz deney ve tehlike taşıyor. Metallica, Screaming Suicide ile groove metali keşfediyor ancak hızlı tempolu gitar riffleriyle thrash köklerine de bağlı kalıyor. Ayrıca şarkının 1 dakika 52. saniyesinde Hammett'in etkileyici gitar solosu her metal müzik dinleyicisini mest edecek türden. Rock ve metal müziğin kökleri her zaman blues müziğe dayanmıştır ve Sleepwalk My Life Away bu köklere saygı duruşunda bulunuyor. Albümdeki en keyifli şarkılardan biri ve akılda kalıcı, eğlenceli, basit bir gitar ritmine sahip. Ayrıca albümün en iyileri arasında yer alan Hammett'in harika soloları da var. You Must Burn!; Bu, yumrukları sıkan bir marş olduğu için şarkı ismindeki ünlem işaretini hak ediyor. Bu, Metallica'nın... Justice for all dönemini anımsatıyor. 72 Seasons'ın bir sonraki parçası olan Lux terna, yeni albümün ilk teklisiydi, yani hayranlar parçaya oldukça aşinaydı. Bu şarkı, süper agresif gitarlar, hızlı tempo ve titreşen vurmalı vuruşlarla saf bir thrash. Crown of Barbed Wire parçası ise tekrar eden ve hipnotize edici bir riff ve ritimle dinleyiciyi içine çekiyor. Burada Hetfield'ın sesi notadan notaya oldukça rahat bir şekilde yukarı ve aşağı kayabiliyor ve bize profesyonelliğini kanıtlıyor. Chasing Light Bir tutam ritim içermesine rağmen saf bir trash olarak yorumlanabilir. Thrash'in ötesine geçen bir an arayanlar için If Darknes Had a Son var. Gerçek bir mücevher olan bu şarkı, Hetfield'ın en güçlü vokallerinden bazılarını içeriyor ve vokalist ısrarla şunu söylüyor: Eğer karanlığın bir oğlu olsaydı, işte buradayım. Günah onun babasıdır. Albümün sonuna yaklaşırken Metallica işleri bir adım aşağı çeviriyor ki bu da canlandırıcı. Affedilmez derecede ağır olan bu albümde çok ihtiyaç duyulan bir şey. Too Far Gone? bir sonraki şarkı ve bunun en önemli özelliği Hammett'in kaygan gitar solosu, özellikle de parçanın 3 te 1lik kısmında. Bu arada, hem Room of Mirrors hem de Inamorata, Hetfield'in en derin, en içe dönük sorularını ve duygularını vurguluyor. Room of Mirrors coşkulu bir marştır, Inamorata ise Hetfield'ın yarı akustik arka planda şarkı söylemesini sağlar. 72 Seasons'da maalesef bir balad yok ama Inamorata bir nebze de olsa bu eksikliği gideriyor. https://audioinkradio. com/2023/04/metallica-72-seasons-track-by-track-album-review/. Erişim tarihi : 27 Ağustos 2023.


Taylor Swift, MTV Müzik Ödülleri'nde Midnights isimli yeni albümünü duyurmuştu. 21 Ekim'de 13 uykusuz gecesinden bahsettiği albümü yayınlandı. Taylor Swift'in 10. stüdyo albümü özelliğini taşıyan Midnights albümünden ve Anti-Hero şarkısı için çektiği klipten bahsedelim. Hayat; karanlık, yıldızlı, bulutlu, korkutucu, heyecan verici, sıcak, soğuk, romantik veya yalnız olabilir. Tıpkı gece yarısı gibi. Başka bir Instagram videosunda ise Joe Alwyn ile olan altı yıllık ilişkisi ve Mad Men'i izlerken duyduğu Lavender Haze ifadesinin ona ne kadar ilham kaynağı olduğundan bahsetti. 1950'lerde aşık olmayı tanımlamak için kullanılan bu ifadenin onu ne kadar etkilediğini söyledi. -Lavender Haze alıntısı Lana Del Rey ile düeti olan dördüncü şarkısı için ise aynı anda birbirine aşık olan bir çiftin bu kader anından ilham aldığını söyledi ve bu yaşanılan gerçeği ise sahile düşen bir kar tanesini görmeye benzettiğini dile getirdi. Ayrıca Lana Del Rey için gelmiş geçmiş en iyi müzik sanatçılarından biri olduğunu ve katıldığı için çok minnettar olduğunu dile getirdi. Hayat duygusal olarak taciz edici ve zaman beni senin yaptığın gibi durduramaz. -Snow on the Beach alıntısı Bu albümle Swift daha kişisel bir albüm ortaya çıkarıyor. Kendi yazdığı ve yönettiği klipte de tam olarak bize kabus senaryolarından bahsediyor. Anti-Hero için yayınladığı klibinde onun rüyasındaymışız hissiyatına kapılıyoruz. Onun gözünden ve sözlerinden bakmış oluyoruz bir rüyasına. Bu klip hakkında Swift fazlasıyla konuştu. Güvensizliklerimi daha önce bu ayrıntıda bu kadar derinlemesine incelediğimi sanmıyorum. Hayatımın yönetilemez bir boyuta geldiği fikriyle çok mücadele ediyorum ve çok karanlık görünmemek için bir insan gibi hissetmeme fikriyle mücadele ediyorum. demişti. Hayranlarına onun için üzülmemelerini dile getirmişti ve Anti-Kahraman bestesinin; Swift'in kendisinden nefret ettiği her şeyin rehberli bir turu olduğunu söyledi. Bazen herkesin seksi bir bebek olduğunu hissediyorum, Ve ben tepedeki bir canavarım. -Anti Hero alıntısı Hayranlarını oldukça heyecanlandıran ve yayınlandığı gibi bu heyecanın hakkını veren bir albüm ortaya çıkarmış. 10. Stüdyo albümü Midnights ile hem sözlerinde hem de çektiği klibinde başarılı işlere imza atmış. İlerleyen zamanlarda daha da güzel işlere imza atacağından şüphemiz yok!


Milli Mücadele sırasında birçok öğretmen ve öğrenci silah altına girmiş ve bu sebepten çoğu okul da kapanmıştır. Nitekim kalem tutan ellerin bir kısmı bir daha okul sıralarına geri dönemeyecektir. Modern temellerin adımları olan 1848 tarihli Darülmuallim okulunun açılmasıyla öğretmenlik mesleği, Milli Mücadele yıllarında birçok zorlukla karşı karşıya kalmıştır. Öğretmenler, Milli Mücadele yıllarının başında hem cehalete hem de fiili işgallere karşı mücadele etmiş, mevcudiyetteki yüklerinin üzerine daha da ağır yük eklenmişti. Ayrıca bu dönemde kimi öğretmen savaş alanında kimisi de okullarda olduğundan eğitim istikrarsız bir düzeyde seyretmiştir. Bu dönemde öğretmenlik mesleğinin en büyük sorunu modern öğretmenlik mesleğini bilen ve pozitif bilimlere aşina olan öğretmenlerin sayıca yetersiz kalması olmuştur. Milli Mücadele sırasında Anadolu'da sadece 2627 muallim ve 689 muallime olmak üzere toplam 3316 öğretmen vardı. Ancak ilkokulların sayısı yalnızca 3495'ti. Bu durum modern muallim ve muallimelerin boşluğunda medreseden çıkma irticai bir eğitim anlayışına sahip kişilerin doldurmasına sebep olmuştur. Bu sebeple Milli Mücadele'nin en sıcak olduğu dönemde eğitimin istikrarı için öğretmenlerin askerlikleri tecil edilmiştir. Öğretmenlerin yetiştirilmesi hususundaki inkılapçı adımlar ancak Cumhuriyet Dönemi atılabilmiş, Milli Mücadele süresince Osmanlı'dan kalma atılımlara ek olarak bir gelişme gösterilememiştir. Ayrıca öğretmenler hukuki statülerine ancak Cumhuriyet yıllarında kavuşabilmişlerdir. Sayıca az olan öğretmenlerin en büyük problemi ise yoksulluktu. İstanbul Hükümeti, öğretmenlerinin maaşlarını ya düzenli bir biçimde ödeyemiyor ya da hiç ödeyemiyordu. Bu sebeple kimi öğretmen geçinmek için değerli eşyalarını veya evlerini satıyor kimi öğretmen de katiplik, tüccarlık, polislik gibi para kazanabileceği mesleklere yöneliyordu. Hatta bu sebeple BMM'nin açıldığı ilk zamanlarda Ankara ve Tokat'ta öğretmenler grev yapmış ve bu sebeple bazı okullar kapanmıştı. Bazı okulların kapatılması sonucu çoğu kadro görevden alınmıştır. Ancak tüm bu zorluklara rağmen öğretmenler hem savaşın kazanılmasında hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulup yaşatılmasında büyük rol almışlardır. Bu duruma örnek olarak Erzurum Kongresi'nde 54 delegeden 5, Sivas Kongresinde 31 delegeden 1 ve BMM ilk açıldığında 337 milletvekilinden 24'ünün öğretmen olması öğretmenlerin Milli Mücadele sürecinde etkin bir rol aldıklarını göstermektedir. Milli Mücadele yıllarında okullar ikiye ayrılıyordu: İşgal bölgesinde olan ve işgal bölgesinde olmayan okullar. İşgal bölgesinde bulunan okullar ya işgalci kuvvetlerce kendi menfaatleri için kullanılıyor ya da sebepsizce kapatılıyorlardı. İşgal bölgesinde olmayan okulların durumu ise karmaşıktı. Bu bölgelerde başlıca sorun azınlık okullarıydı. Bu okullar 19. yüzyılda kapitülasyonlar ve azınlıklara tanınan haklar neticesinde ilk kez boy göstermiş ve Milli Mücadele yıllarına kadar ülkenin dört bir yanına yayılmışlardı. Azınlık okulları, Milli Mücadele yıllarında bölgesel propagandalar ile insanları isyana teşvik etmiş ve işgallerin kolaylaşması için ülkede zararlı misyonerlik hareketlerinde bulunmuşlardı. - 3495 ilkokul (682'si kapalı) - Tam devreli 5 Sultani - 32 İdadi Osmanlı talebesi; son yüzyılın verdiği yorgunluk içinde ülkeyi çorba kazanına çevirmiş ideolojilerin pençesine düşmüş, mektep-medrese ikileminde kafası allak bullak olmuş bir vaziyetteydi. 1914 itibarıyla en küçüğü idadi talebesi olan öğrenciler eğitimden uzak ölüme yakın bir duruma itilmiş ve cephelerde ülkenin bir gün daha fazla nefes alabilmesi için nefes vermişlerdi. Eğitime devam eden öğrenciler ise nitelikli öğretmenlerden uzakta medrese çıkışlı, pozitif ilim bilmeyen irticai hocalara maruz kalmışlardır. Milli Mücadele yıllarının başlarında ise ülke işgallerine karşı hem cephede hem de halkın bilinçlenmesi yolunda mücadele etmişler ve ülkenin kurtarılması yolunda cansiperane çalışmışlardır. Ancak onlar da öğretmenleri gibi eğitimin devamlılığı açısından askerlikleri tecil edilmiştir ve bu noktadan sonra artık cehalete karşı ilim silahlarıyla mücadeleye girişmişlerdir. Genel anlamda Milli Mücadele süresince eğitim arka planda kalmış ancak tam anlamıyla gözden çıkarılmamıştır. 2 Mayıs 1920 yılında Maarif Nazırlığı'nın kurulması ile 1922 yılana kadar sürecek olan bu dönemde Rıza Nur, Hamdullah Suphi, Mehmet Vehbi ve İsmail Safa Beylerin Maarif Nazırlığı'nda eğitim alanında yapılan işler genellikle eğitimdeki sorunların tespiti olmuş ve çözümleri Cumhuriyet yıllarına bırakılmıştır. Bunun sebebi ise işgallerden dolayı hem uygun inkılap ortamına sahip olunamaması hem de tüm imkanların mücadeleye ayrılmasından dolayıdır. Tüm imkansızlıklar içinde ve ölüm kalım anında bile Mustafa Kemal asıl tehlikenin cehalet olduğunu bildiğinden Maarif Kongresi'ni 15-21 Temmuz 1921 tarihlerinde Eskişehir-Kütahya mağlubiyeti sonucu yıpranmış bir orduyu Sakarya Muharebesi'ne hazırlarken Ankara'da toplamıştır. Bu konferansın önemi ilk kez milli eğitim ve kültür politikalarının ana hatlarıyla her alandan öğretmen ve aydınlarca tartışılmasıdır. Bu kongrede alınan kararlar ve tartışmalar Türkiye Cumhuriyeti'nin Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Köy Enstitüleri gibi eğitim inkılaplarının temelini teşkil etmiştir. sözleriyle Türkiye Cumhuriyeti'nin çalışkan fertleri olmalarını tembihlemiştir. - DERVİŞOĞLU, Ozan. Milli Mücadele Döneminde TBMM'nin Eğitim Politikaları (1920-1923). dergipark. org. tr : 1-11. - FILIZ, Taylan. MILLI MÜCADELE VE CUMHURIYET DÖNEMINDE ÖGRETMEN ÖRGÜTLERININ EGITIM SORUNUNA BAKISI (1920 1935). (2005). - Kılıç, Fahri. Çanakkale Savaşlarında Okullar ve Öğrenciler. Mart 2015. 19 Haziran 2023. <https://www. turkyurdu. com. tr>. - Kapluhan, Erol. Hazırlık Dönemi Eğitim Politikaları ve Eğitim Faaliyetleri. 1 (2012 Güz): 1-28. - SEVİM, NURAY. MİLLİ MÜCADELEDE EĞİTİM VE ÖĞRETMENLER. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ (2020): 3-138. - Güngör, Ali. OSMANLI DÖNEMİNDE EĞİTİMDE YENİLEŞME ARAYIŞLARI. 20 Ocak 2020. 19 Haziran 2023. <https://www. egitimajansi. com>.


Yunanca'da mithos ve logos kelimelerinin birleşiminden oluşan mitoloji kavramı; insanlık tarihinin doğasını, insanların nereden geldiklerini, geleneklerini, doğadaki gizemli olayları ve inanç sistemlerini açıklayan bir anlatı biçimidir (Mark, 67). İlk insan toplulukları için bu kavramları anlamlandırmak oldukça önemliydi. Yaşama amaçları, maruz kaldıkları doğa olayları ve müdahale edemedikleri evren düzeni, kendilerince açıklanamadığı takdirde hayatlarında büyük bir kaosa neden olan toplumlar, kültürleriyle doğrudan bağlantılı olan mitleri yaratarak içinde bulundukları kargaşaya son vermeyi amaçladılar. Mitler, tarih öncesi çağlarda, yazı bulunmadan önce doğmuştur (Leeming, 22). Yazılı olarak kayıtlı olmadıkları için mitlerin doğuşu hakkında kesin bir şey söylenemez. Bilim insanları, tarih öncesi sanat eserlerine, heykellere ve mezarlara bakarak arkeolojik ipuçları bulmuş ve çıkarımlarda bulunmuşlardır. Daha sonraki çağlarda, tarımın gelişmesiyle beraber yerleşik hayata geçilmiştir. Bu sayede mitolojinin kanıtları daha belirgin hale gelmiştir. Örneğin; avcılık ve toplayıcılık döneminden tarım ve hayvancılık dönemine geçilmesi, bereketle ilgili törenlerin yapılmasına sebep olmuştur. Bu da bereket kavramının sembolik bir hale gelip mitleşmesine yol açmıştır (Leeming, 24). Her ne kadar mitolojinin tam olarak nasıl tanımlandığı hakkında ortak bir görüş bulunmasa da açıklık getirdiği kavramlara bakılarak, mitlerin aslında günümüzdeki dinler gibi bir inanç sistemi olduğu çıkarımında bulunulabilir. Mitolojiyi oluşturan hikayeler, ilkel insanlar için kutsal kitap görevi görürler. Yaratıcı, yaratılış ve insan üstü olaylar gibi kutsal konulara değinen mitolojik hikayelerin, aynı zamanda toplumsal düzeni oluşturma ve koruma görevi de vardır. Mitler, insan yaşamını sonsuzluk kavramıyla geliştirir, varoluşunu dengeler ve bu sayede sıradanlığı ortadan kaldırır (Önal, 237). Gelenekleri, yer adlarını veya jeolojik oluşumları açıklayan mit olayları, geçmişi de epik bir şekilde anlatarak kutsal bir öneme eriştirebilir. Bu bağlamda mitler, kişilere yaşam boyu yol gösterecek bir rehberdir denilebilir. Her bir medeniyet, bu kavramları kendi kültürlerince yorumlar ve bu da mitolojinin sınıflandırılmasına yol açar. Birbirlerinden ayrı birçok mit türü olsa da üç mit türü dünyanın tüm mitolojilerinde gözlemlenebilir: yaratılış mitleri, tanrı mitleri ve psikolojik mitleri. Yaratılış mitleri kültürlere; nereden geldiklerini, kendilerinin ve dünyanın nasıl var olduğunu anlatır. Anlatımında genellikle mecazi, sembolik ve tarihsel ögeler kullanılan yaratılış mitleri, derin gerçekleri açıkladığına inanıldığı için insanlar tarafından kutsal kabul edilir. Bu kutsal anlatılarda, karmaşık evren düzeni açıklanır ve bu evrende kültürlerin var olabilmesi için gereken kimlik anlatılarak, varlık nedeni sağlanır. İki farklı yaratılış türüne değinilir. Biri, İncil'deki gibi yoktan var edilen bir yaratılış biçimi diğeri ise kaotik bir ortamda birilerinin bir şeyler yapması sayesinde var olan kaostan yaratılıştır (Mark,67). Örneğin; Yunan mitolojisindeki Prometheus, ateşi tanrılardan çalarak insanlığa armağan etmiş, onların ilerlemesine neden olmuş ve böylece insanların yaratılışını şekillendirmiştir. Eski Mısır mitolojisinde ise yaratılışın, su ve kaosun tanrılar tarafından düzenlenmesiyle gerçekleştiğine inanılır. Su ve kaosun neden olduğu yaratılış türü, Mezopotamya'nın en eski bilinen mitolojilerinden olan Sümer mitolojisi içinde de rastlanır. Sümer tanrılarının çeşitli mücadeleler ve savaşlar sayesinde dünyayı yarattığı ve düzen tanrıçası olarak bilinen Marduk'un su ve kaosu düzenlemesiyle insanlığı yarattığına inanılır (Leeming, 26). Tüm kültürlerde evreni kontrol eden ve düzenini sağlayan tanrılar bulunur. Bu kültürlerde tanrılar kimi zaman panteonlar olarak, kimi zaman da tanrı toplulukları ya da tanrısal aileler olarak karşımıza çıkar. Örneğin Antik Mısır'da sekiz tanrı ve tanrıçadan oluşan, Sekizli olarak bilinen bir panteon vardır. Yunan mitolojisinde ise Zeus'un başkanlığı altında bir panteon türü bulunur. Panteonlar birçok alt tanrıyı kendi içinde barındırır. Tanrıların çocukları, yarı tanrılar ve efsanevi canavarlar da bu mitlerde yaygın olarak gözlemlenir. Bunun dışında Afrika ve Kuzey Amerika Kızılderili kültürlerinde, daha düzenbaz ve şekil değiştiren tanrılara yer verilir (Mark, 67). Tanrılar genellikle güçlü, ölümsüz ve insanların üzerinde kontrol sahibidirler. Doğa olaylarını, savaşları, hastalıkları, aşkı ve diğer önemli konuları etkileyen tanrılar, kendi aralarında da sıkça çatışma yaşarlar. Bu çatışmaların, dünyadaki olayların nedenleri ve sonuçlarına ilişkin önemli bilgiler sunduğuna inanılır. Tanrı mitleri aynı zamanda etik ve ahlaki öğretilerle doludur. Tanrıların eylemleri ve özellikleri, insanlara nasıl davranmaları gerektiği konusunda örnekler sunabilir. Bu bağlamda, tanrı mitlerinin toplumsal değerlere doğrudan etki sağladığı söylenebilir. Yaratılış ve tanrı mitleri dinseldir. Bu mitler, insanlarla bilinmeyen arasında bağlantı kurarak, kültürlere ve bireylere çeşitli ilahi gerekçeler sağlarlar (Leeming, 26). Psikolojik mitler, kişinin iç ve dış bilincini dengelemeyi amaçlayan ve kişisel gelişimini tamamlamasında rol oynayan sembolik hikayelerdir (Mark, 67). Mitlerdeki kahramanlar kendi benliklerini ve kaderlerini keşfettikleri bir yolcuğa çıkarlar. Bu, bilinenle bilinmeyenin yolculuğudur. Psikiyatrist Carl Gustav Jung'a göre, insanlar ortak bir bilinçdışına sahiptir. Bu ortak bilinçdışı, insanlık tarihinden ve kültürlerden gelen deneyimlerin bir birleşimi olarak düşünülür. Psikolojik mitler, kolektif bilinçdışından kaynaklanan ortak sembolik temalara dayanır ve farklı kültürlerde benzer örüntülerin görülmesine yol açar. Mitlerde yer alan ortak sembolik yapılar arketipler olarak adlandırılır. Arketipler rüyalarda ve efsanelerde görülen evrensel sembolleri içerir. Örneğin; kahraman, anne, baba, gölge, bilge kadın gibi arketipler, birçok mitte ve hikayede karşımıza çıkar. Psikolojik mitler, insanların kişisel gelişimlerinde önemli bir rol oynar. Bu mitlerin anlaşılması, insanların iç dünyalarını, davranışlarını ve düşüncelerini daha derinlemesine kavramak için kullanılan bir araçtır. Psikolojik mitler, psikanalitik terapide, rüya yorumlamada, kişisel gelişim çalışmalarında ve sanat terapisinde sıkça kullanılır (Gülcan, 285). Bu mitin şüphesiz ki en etkileyici örneği, Yunan mitolojisindeki Prens Oidipus'un hikayesidir. Prens, babasını öldüreceği kehanetini öğrenmesi sonucunda, kaderinden kaçmak için başka bir bölgeye gider. Aynı kehaneti, Oidipus'un doğumunda öğrenen babası da oğlundan kaçmaktadır. Birbirlerinden habersiz bir şekilde aynı bölgede yaşayan baba-oğlun hikayesi, Oidipus'un babasını yanlışlıkla öldürmesiyle sonlanır. Bu hikayede anlatılmak istenen, en açık şekilde insanın kendi kaderinden kaçamayacağıdır. Sonuç olarak her kültürün ayrı mitolojisi vardır. Baskın olarak Batı mitolojileri daha çok bilinse de anlatılan hikayeler tüm mitolojilerde farklı isimlerle yer almaktadır. Mitolojik hikayeler varoluşsal soruları cevaplamayı amaçladıkları için gerçeklikten çok anlama önem verir. Bu nedenle kültürler, mitolojik hikayeleri doğru ya da yanlış ayrımına tabi tutmazlar. Antik dünya insanları, mitleri çoğu zaman bireysel bir deneyim olarak görüp, kendi bağlamlarında yorumlamışlardır. Geçmişten bu yana rehber niteliği taşıyan mitolojik hikayeler, bu sebeple günümüzde yankı uyandırmaya devam etmektedir. Mitolojik dünyanın derinliklerine dalmak istiyorsanız fakat nereden başlayacağınızı bilemiyorsanız, Mitoloji Kitaplarına Nereden Başlamalıyız? adlı yazımıza göz atabilirsiniz. - Leeming D, Dünya Mitolojisi, İstanbul: Say Yayınları, 2015. - Mark J, Mythology, World History Encyclopedia, 4, 22 (2018), 67. - Gülcan C, Psikolojik Tipler ve Jung Psikolojisi Üzerine Bir Değerlendirme, KSBD, 2020, Y. 12, S. 23, s. 284-297. - Önal S, Kültür Dünyasının İlk Üretimleri: Mitolojiler, Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 23 (2017), 233-240.