20. yüzyıl edebiyatı 19. yüzyıl sonlarından 20. yüzyıl ortalarına, Modernizm'den Postmodernizm akımına uzanan döneme ve bu süreçte keşfedilen inanılmaz çeşitlilikte sanatsal ve felsefik akımlara ev sahipliği yapar. Bu dönem, iki dünya savaşı, hızla gelişen ve sanayileşen dünya, kentleşme ve bunlarla beraber insanın bilim, siyaset, din ve topluma olan bakış açısında geniş çaplı dönüşüme eşlik eder. Böylesine değişken ve istikrarsız bir tarihi bağlamda insanın gerçekliğe, sanata ve kendine olan bakış açısının da sabit kalması beklenemeyeceğinden, özellikle felsefi alanda Heidegger, Sartre, Foucault, Beauvoir, Barthes, Nietzsche ve Derrida gibi isimler tarafından geliştirilen çeşitli fikir ve düşünceler edebiyat dünyasına da yansımıştır. Bu açıdan, 20. yüzyıl'da yazılan kitaplar Aydınlanma Çağı'nda insan, insanın bütünlüğü ve insan zekasına duyulan güven ve ilerlemeye dair olan inancın kayboluşunu ve bu parçalanmanın farklı perspektiflerden nasıl tecrübe edinildiğini yansıtır. Bu yazımızda sizler için 20. yüzyılın ve modern çağın düşündürücü ve etkileyici kitaplarından bir seçkiyi sizler için bir araya getirdik. Not: Bu listeye yüzlerce kitap eklenebilir ancak biz 8 tane kitabı seçtik. Diğer seçkilerimizde buluşmak üzere. 20. yüzyılın en çok ses getiren kitaplarından Ulysses'in yazarı James Joyce'un ilk romanı olan Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi hem Joyce'un otobiyografik yazımına hem de bir sanatçının farklı sosyal çevrelerin ve deneyimlerin içinde kendini keşfetme sürecine yer verir. Bu yolculukta, her bölümde ana karakter Stephen'ın sesi, inanç, aile, dil, ulus, estetik ve güzellik kavramları arasında büyüyüp gelişirken, Stephen Dedalus, bu kavramlar arasında kendi sesini bulmaya çalışan bir sanatçı olarak sunulur. Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi, Stephen Dedalus'un kendi karakterini inşa etme çabasını dile getirirken, bizlere kaotik seslerle dolu dünyada yalnız bireyin modern dünyaya karşı kendine özgü bir yaklaşımı arayaşını da portreler. 1882-1941 yılları arasında yaşayan, en önemli modernist ve feminist yazarlardan biri olan Virginia Woolf'un kaleminden Mrs. Dalloway, Clarissa Dalloway'in hayatının bir gününü anlatır. Woolf'un öncüsü olduğu bilinç akışı yöntemini en etkileyici şekilde kullandığı roman dönemin görecelilik kavramını öne çıkarır. Bir romana göre az sayıda sayfadan oluşmasına rağmen, yoğun, komplike ve sindirmesi zaman alan yazım tarzıyla Mrs. Dalloway, zaman ve mekanın her insan tarafından tamamen farklı açılardan algılandığını vurgular. Birinci Dünya Savaşı sonrası Londra'da o gün evinde vereceği parti için hazırlanan Clarissa Dalloway'in yalnızca bir gününü anlatan roman, aktif bir olay örgüsü ve eylemden ziyade karakterlerin iç dünyasındaki düşünce ve duygularına ağırlık verir. Bunu yaparken modernizme öncü olan roman, bir karakterin gelişiminden ziyade her karakterin birbiri ile olan ilişkisini ve birbirine karşı olan bakış açısını aynı anda bir araya getirir. Amerikan yazar F. Scott Fitzgerald'ın hızla gelişen, zenginleşen ve değişen 1920'ler ABD'sinden bir kesit sunan Muhteşem Gatsby, anlatıcı Nick Carraway'in genç ve gizemli milyoner Jay Gatsby'nin Long Island'daki gösterişli hayatı ve unutamadığı sevgilisi Daisy Buchanan'la etkileşimini anlatır. Yüzeyde yalnızca Gatsby'nin Daisy'e olan saplantılı aşkını dile getiren roman, bu olay altında dönemde her şeye olan inanç gibi, ışıltılı Amerikan rüyasına olan inancın da yıkılışını gözler önüne serer. Romanın şaheser niteliği sadece Fitzgerald'ın Caz çağının ve toplumunun abartılı yaşamının altında bozulmuş sosyoekonomik değerleri eleştirmesinde değil, kahramanı Gatsby'nin umutsuzca içindeki boşluğu tamamlayacak bir şey aramasını farklı sembollerle sunma şeklinden da kaynaklanır. Yabancı aslında insan ile dünyanın birbirine ne denli yabancı olduğunun içine doğulan toplum düzeninin bir absürd, saçmalıktan ibaret olmasından kaynaklandığını yansıtır. Romanın ana karakteri Mersault yalnızca dış dünyaya, inanca ve normlarına değil, cinayete ve ölüme uzanan olay örgüsünde kendine de yabancılaşır. Albert Camus'nün felsefesi egzistansializm ile örtüşen ana karakter, inanacak bir kavram olmadığında dünyanın kendi başına anlamsız ve anlaşılamaz olduğundan bitkindir. Bu sebeple, karşılaştığı olaylara toplumdan sıyrılmış kendi yalnızlığında bir umursamazlık, kabullenmişlik, sorgulayış, duygusuzluk ve bir hiç hesaplaşma ile yaklaşır. Yabancı bize absürd düzenden kendini soyutlamış ve bu yüzden cezalandırılmış bir insanın bakış açısını sunar. Jean Rhys'in kaleme aldığı Geniş, Geniş Bir Deniz, İngiliz klasik yazarlarından Charlotte Bronte'nin Jane Eyre adlı romanındaki kurgu karakter Bertha Mason'ın hayatını onun gözünden bizlere sunar. Jane Eyre'da the mad woman in the attic arketipine örnek olan Bertha Mason'a ilk romanda bir ses tanınmamıştır. Yalnızca ırkına vurgu yapmak ve ötekileştirmek için kullanılan Creole, saldırgan ve çılgın gibi sıfatlarla tanımlanan karakter Thornfield Malikanesinin üçüncü katında eşi Mr. Rochester tarafından kilitlenmiş bulunmaktadır. Jane Eyre, Bertha Mason hakkında öğrendiğimiz her şeyi diğer karakterlerin ağzından anlatır. Öte yandan, Geniş, Geniş Bir Deniz, Bertha Mason'ı öyküyü ilerletmek ya da sonuca ulaştırmak için kullanılan herhangi bir öğe, obje olarak kullanmaktan ziyade Bertha'yı bir ana karakter olarak bahsedilen deliliğe sürükleyen sürece ışık tutar. Geniş, Geniş Bir Deniz, ötekileştiren diğer bir ses olan Bertha Mason'ın bakış açısı ile 19. yüzyılın kadını, ırkları ve toplumları ötekileştiren, kalıplaşmış sözlüklerini sarsacak bir roman niteliğindedir. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın ve Türk Edebiyatı'nın en bilinen eserlerinden biri olan Saatleri Ayarlama Enstitüsü döneme ve içinde yazıldığı bağlama ayna tutar. Türkiye coğrafyasındaki insana 20. yüzyıl'ın nasıl bir etki bıraktığını gösteren eser, yaşamı boyunca II. Abdülhamit, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerine şahitlik etmiş Hayri İrdal'ın anılarını ele alırken karakterin bulunduğu zaman ve mekan arasında kaldığı ikilemler arasında nasıl parçalandığını ve bu parçalanmışlığı iç dünyasında, kendi saatiyle nasıl tecrübe ettiğini çeşitli sembollerle aktarır. Çok bilinmeyen başyapıtlar arasında Angela Carter'ın The Passion of New Eve adlı romanı kolaylıkla bulunabilir. Diğer klasiklerle önemine ayna tutması ve eleştiride bulunması noktalarında aynılaşsa da, The Passion of New Eve anlam zenginliği ve postmodernist kurgusuyla bizleri hayran bırakan bir anlatıma sahip. İkinci dalga feminizmin ortaya çıktığı yıllarda yayımlanan roman, yüzyıllarca kalıplaşmış hiyerarşik cinsiyet rollerine ve ikili düşünce sistemine sürreal bir tarzla meydan okumakta. Fakat roman yalnızca ötekileştirilen rollere ses vermekle kalmayıp, kurulan ve kurulacak olan ve masum gibi görünen her esasçı düşünce sistemi ve kimliği eleştirerek feminizme yeni bir bakış açısı getirmekte. Post-feminizm'in bir öncüsü sayılan Carter, başkahramanı Evelyn'in mitolojik ve cinsel bir yolculukla nasıl Eve'e dönüştüğünü anlatırken toplumsal cinsiyet normlarını ve düşünce sistemlerini distopik bir bağlamda yıkar.


15 Eylül 1890 tarihinde Frederick Alvah Miller ve Clarissa Miller'ın kızları olarak Devon'da dünyaya gelen Agatha Christie, küçük yaşta annesi tarafından destek alarak yazı yazmak için sürekli cesaretlendirilmiş ve bu yolda yazılar yazmaya çalışmıştır. Küçüklüğünden itibaren gelişimine önem verilen Christie, on altı yaşındayken şan ve piyano dersleri almak için Paris'e gönderilmiştir. 1914 yılında Archibald Christie ile evlenmiş. 1919'da Rosalind adında bir kız çocukları dünyaya gelmiştir. 1928'de ilk kocasından boşanıp Max Mallowan'le evlendikten sonra birçok ülke gezip görme fırsatı bulan Christie'nin romanları 1930'larda çoğunlukla uluslararası mekanlarda geçmeye başlamıştır. Dislektik olmasına rağmen öykü, roman okumayı çok seven yazar, yazarlık hayatında 79 roman ve kısa hikayelerden oluşan kitaplar yazmıştır. 1926'da 11 gün boyunca kaybolan Agathe Christie gizemli olayıyla hafızalara kazınmıştır. 11 gün boyunca kaybolan Christie, bütün aramalara rağmen bulunamamış sonradan arabası bir göl kenarında bulunmuştur. Christie'nin arabası ağaçlara çarpmış, bavulları ise yerlere saçılmış bir halde bulunmuştur. Bir süre sonra ortaya çıkan Christie, olay hakkında hiçbir açıklama yapmadığı için insanların merakını daha da arttırmış, bu olaydan ötürü birçok tezin ortaya atılmasına sebebiyet vermiştir. İnsanlar bu olayı üç senaryodan kaynaklı olabileceğini düşünmüştür. Bunlar; bir oyundan ibaret olduğunu, Agatha Christie'nin geçici hafıza kaybına uğradığını ve son iddiaya göre ise Agatha Christie kocasının sevgilisini öldürme planları yaptığını düşünülmüştür. Bu olaydan sonra yazılarını insanlar ulaştırmaya devam eden Christie 12 Ocak 1976 tarihinde ise yaşama veda etmiştir. Vefatından sonra da eserleri çok sevilerek okunmaya devam etmiştir. İşte polisiye kraliçesi Agatha Christie okumanız için 6 sebep! Keyifli okumalar! Polisiye romanlarının ustası olan Agatha Christie'nin eserlerini okunduğunda kurguları dışında üslup bakımından çok zengin olduğunu fark edilir. Yazarın, 120 sayfalık kitapları 1 saatte bitebilmektedir ve bunun en büyük sebebi eserlerinde sakin bir dil kullanmasıdır. Nitekim yazılarında dil sakinliğini kusursuz bir dille başarabileceğini düşünen yazarın tüm eserlerinde tasvirler oldukça güçlüdür. Tüm eserlerinde akıcı okuma izlenimi vermektedir. Gündelik konuşma dili eserlerine tabiilik vermektedir. Yaşamı kadar eserleri de bir o kadar gizemli olan Agatha Christie, eserlerinde katili mümkün olduğunca kitapların sonuna saklamıştır. Eserlerinde, ilk sayfadan itibaren katil bulunmaya çalışılsa da Christie okurları ters köşe etmeyi tercih etmiştir. Katil bulma sürecinde Belçikalı emekli bir dedektif olan Hercule Poirot karakteri tam 33 roman ve 54 öyküde suçluların peşinden gelir. Tatile çıktığında, seyahat ederken veya rahatsız edilmek istemediğinde cinayet gelip onu bulur ve cinayeti çözümlemeye sürüklenir. Zekası, espri yeteneği, keskin gözlemciliği ve Avrupalı nezaketi ile dikkat çeken karakter romanlarda okuyucuya yol gösterir. Nitekim romanların son sayfalarına gelindiğinde bu uzun sürükleyiş son bulur ve katil ortaya çıkar. Uşakların katil olması, polisiye romanlarında herkesin alışık olduğu bir sondur. Nitekim Agatha Christie farkını burada ortaya koymuş, mümkün olduğunca okurun katili bulmasında zorlanmasını istemiştir. Christie'nin Her romanında mutlaka ya bir uşak ya da bir hizmetçi vardır. İki yazısı dışında uşaklarını katil gösterme klişesinden uzak durup doktor, politikacı, bakan, aktör, asker, öğretmen, ev hanımı ve polis memurlarına cinayetlerini işleterek farkını ortaya koymuştur. Agatha Christie'nin eserlerinin en önemli özelliklerinden biri de günlük yaşamdan kaçan kişilerin kendilerini akıcı bir hikayeye bırakıp keyifli bir vakit geçirmelerini sağlamaktır. Bunu karakter ve olay örgüsüyle yapmaya çalışsa da eserlerine her zaman toplum temasını katmıştır. Özellikle sınıfsal yapı çok belirgindir. Maddi zenginlik içinde olan kahramanların çoğu aristokrasiye ya da yüksek burjuvaziye mensuptur. Örneğin; Hercule'ün On İki Görevi eserinde, anlatımının sade ve anlaşılır olmasının yanısıra; İngiliz aristokrasisi ve taşra yaşantısını ince detaylarıyla okuyucuya sunmaktadır. Bir diğer eseri olan Doğu Ekspresinde Cinayet adlı kitabında bir sosyal mesaj vermeyi amaçlamıştır. 'Suç işlemiş birinin adaletsiz bir şekilde yargılanmasını kabul mu etmeliyiz yoksa toplum olarak cezasını biz mi vermeliyiz?' mesajını içermektedir. Bu anlamda kitabı okurken kendinizi muhakeme ediyor içsel bir yolculuk yapıyorsunuz. Genel olarak eserlerinde dönemin toplum değerlerini, kültürlerini ve davranış şekilleri gibi pek çok çeşitliliği bulabiliyorsunuz. Agatha Christie'nin eserleri 50'nin üzerinde dile çevrilmiştir. Eserleri ülkeleri aşmış, milyar basımlara ulaşmıştır. Kutsal kitaplar ile Shakespeare'dan sonra en çok satan yazar olmayı başarmıştır. Nitekim dünya genelinde en fazla okunan, ülkemizde de en beğenilen ve en çok okunan yazarlardan biri olmayı başarmıştır. Tüm bu başarıların dışında Christie 1971 yılında, İngiltere'nin en yüksek onur unvanı olan Britanya İmparatorluğu Kadın Komutanı unvanını almıştır. Polisiye romanların kraliçesi haline gelen değerli yazarı saygıyla ve minnetle anıyoruz. Her daim kitapla kalın! Agatha Christie, Doğu Ekspresinde Cinayet, Altın Kitaplar, İstanbul,2020. Agatha Christie, Noel'de Cinayet, Altın Kitaplar, Istanbul, 2020.


Atilla İlhan 20. yy. Türk edebiyatına ismini kazımış önemli şairlerdendir. İlhan, pek çok edebi türde eserler yazmıştır fakat bunlar arasında en dikkat çekici olanlarını şiir türünde vermiştir. Aşkın ve geri kalan tüm duyguların sözcüsü olmuştur şiirlerinde. Bu şiirlerin teması imkansız aşktan, yalnızlığa, hasrete ve Kurtuluş Savaşına kadar uzanmaktadır. Aynı zamanda toplumcu ve sosyalist kişiliği ile dikkat çeken Atilla İlhan, romanları ve diğer eserlerinde sınıfsal-kültürel meselelere de değinmiştir. İşlediği konulardaki çeşitlilik sayesinde geniş bir kitle tarafından okunmuştur. Atilla İlhan 15 Şubat 1925'de, Menemen'de doğdu. Küçük yaşlardan itibaren okumaya çok düşkün olan İlhan, çocukluk zamanlarında daha çok roman okusa da babası sayesinde şiirle de içli dışlıydı. Babası Muharrem Bedreddin Bey divan şiirine ilgiliydi ve İlhan babasını sıklıkla şiir okurken görürdü. İlhan, şiire olan bu tanışıklığıyla kısa bir süre sonra kendi şiiri İlkbaharı ilkokul üçüncü sınıfta yazdı. İçindeki edebiyat aşkıyla İlhan, o günden sonra yazmayı hiç bırakmadı ve eserlerini günümüze taşımayı başardı. Şimdi gelin neden Atilla İlhan okumalıyız sorusunu beş maddeyle cevaplayalım. İlhan özellikle yazdığı aşk temalı şiirlerinde söz sanatlarından oldukça yararlanan bir yazardı. Seçtiği kelimeler birbiriyle ahenk içinde dans eder ve okuyucunun aklına kolaylıkla yerleşirdi. Sadece bir mısrayla çok şey anlatırdı İlhan ve okurların ruhuna dokunan şiirler üretirdi. Atilla İlhan'ın kelimelerle dansına bir örnek olarak modern mısra-ı berceste kullanımını örnek verebiliriz. Bu mısra-ı bercesteler onun birçok aşk şiirinde bulunurdu ve bu nedenledir ki, kime sorsanız en az bir dize bilirdi Atilla İlhan'ın şiirlerinden. Ben sana mecburum bilemezsin, Aysel git başımdan ben sana göre değilim, Çünkü ayrılık da sevdaya dahil / çünkü ayrılanlar hala sevgili, Kimi sevsem sensin gibi çarpıcı dizeler Türk halkının kalbine ve aklına kazınmıştır. Atilla İlhan'ın çocukluğunda Cumhuriyet henüz yeni kurulmuştur, bu sebeple Kurtuluş Savaşı sırasında gösterilen emek ve kahramanlık hikayelerini birinci elden dinleme şansı bulmuştur şair. Dinlediği hikayelerden etkilenen İlhan, Kuvayi Milliye ruhunu ve gösterilen kahramalıkları, fedakarlıkları şiirlerine yansıtmıştır. Bu yönüyle Atilla İlhan'ın şiirleri hem tarihe ayna olmakta hem de Türk halkının yüreğine derinden dokunmaktadır. Atilla İlhan'ın Kurtuluş Savaşı temalı şiirlerinden Cebbar Oğlu Mehemmed CHP'nin düzenlediği yarışmada ikincilik almış ve edebiyat camiasının dikkatini çekmiştir. Atilla İlhan şiirlerinde insan yaşamı ve sıkıntılarına sıkça yer veren bir yazardı. Hayatı hem güzel, hem gergin yönleriyle ele alır ve insan psikolojisinin bu durumlar karşısındaki düşünce ve hislerine yer verirdi. Bu temayla yazdığı en önemli şiirlerden biri An Gelir şiiridir. Bu şiirde her şeyin ve herkesin öldüğü gerçeğini vurgulamıştır usta yazar. Gökyüzünde anlaşılmaz bir heybet/ O eski heyecan ölür/ An gelir biter muhabbet / Çalgılar susar, heves kalmaz. Atilla İlhan bu dizelerde insan psikolojisinin değişimini gösterir, hayatta hiçbir şey aynı kalmaz ve bu Atilla İlhan'ın da göstermeye çalıştığı gibi hayatın bir kanunudur. Şiirin devamında genel geçer insanlık hallerini anlatmaya devam etmiştir şair, Her ölen pişman ölür/ Hep yanlış anlaşılmıştır / Hayalleri yasaklanmış. İlhan şiirini akıllara kazınan ve insanı düşünmeye sevk eden şu dizelerle bitirir ; 'An gelir / Atilla İlhan ölür'. -La ilahe illallah- Atilla İlhan aşk şiiri denince akla gelen ilk isimlerdendir. Bu şiirler yazıldığı dönemden bu yana bir çok insanın yüreğine dokunmuştur. İlhan'ın aşk şiirlerini bu kadar etkileyici ve dokunaklı yapan nedenlerden biri de imkansız aşk temasıdır. Atilla İlhan hayalinde canlandırdığı kadınlara olan aşkını anlatır kimi zaman şiirlerinde, bu aşk doğasında imkansızdır, belki de en imkansız aşktır. Ne kadınlar sevdim zaten yoktular/ Böyle bir sevmek görülmemiştir ve Hiç kimse misin bilmem ki nesin dizelerinde görüldüğü gibi Atilla İlhan bize en imkansız aşkı şiirlerinin öznesini hayali kadınlar yaparak vermiştir. İlhan'ın aşk şiirlerinde dikkatimizi çeken bir diğer özellik ise şiirlerin birçok mısra-ı berceste barındırmasıdır. Çünkü ayrılık da sevdaya dahil/ çünkü ayrılanlar hala sevgili, Ben sana mecburum bilemezsin, Kimi sevsem sensin dizeleri bir çok şiir seven arasında ezberden okunur. Edebiyat metinleri yazıldıkları dönemin siyasi ve toplumsal olaylarından etkilenirler, bu nedenle bir edebi eseri okuyarak o eserin yazıldığı dönemle ilgili tarihsel çıkarımlar yapabiliriz. Atilla İlhan'ın eserleri siyasetin edebiyata yansıması konusunda gösterilebilecek en önemli eserlerdendir. İlhan edebiyatın sosyal hayattan soyutlanamayacağını savunur ve eserlerinde dönemin sosyal olaylarına ve bireyin sıkıntılarına yer verir. İlhan'ın yazdığı Tutuklunun Günlüğü eserinde 20. yüzyılın Türkiyesine dair birçok bilgi edinir okurlar, belki bir tarih metninin bile yansıtamayacağı bir derinlikte gösterir olayları Atilla İlhan. Toplumcular karakollarda açtık gözümüzü/ verirse halklar verir tarihte hükmümüzü/ gizli de yargılansak 3. ağırcezada bu dizelerde görüldüğü gibi okurlar bu şiirde sadece olaylara dair bilgi edinmekle kalmaz, aynı zamanda dönemin olaylarını devrimci bireyin gözünden görür ve yaşarlar. Bu nedenle İlhan'ın eserleri 20. yy. sosyal hayatını anlamak ve çalışmak isteyenler için güzel bir kaynak oluşturur.


Türk edebiyatının önemli kalemlerinden biri olarak kabul edilen Ayşe Kulin, kelimelerle dokuduğu büyülü dünyasıyla okuyucuları kendine çeken bir yazardır. İster romanlarında derin insan ilişkilerini, tarihsel olayları işlesin isterse toplumsal meselelere ışık tutmaya çalışsın, Ayşe Kulin'in kelimeleri her zaman okuyucusunu etkileyici bir yolculuğa davet eder. Kimi zaman geçmişin derinliklerine dalarken kimi zaman güncel toplumsal sorunlara ayna tutarken her eseriyle okuyucularını düşündürür ve duygusal bir yolculuğa çıkarır. Türk yazar ve gazeteci Ayşe Kulin, 1941 yılında İstanbul'da doğdu ve edebiyat dünyasına sağlam adımlarla girdi. İstanbul Alman Lisesi'nde eğitim aldıktan sonra Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünden lisans derecesi ile mezun olur. Gazetecilik kariyerine de devam eden Kulin, uzun yıllar Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarı olarak önemli bir iz bırakır. Kalemi oldukça güçlü olan Ayşe Kulin ilk romanını 1984 yılında çıkarır. O günden bu yana birçok önemli esere imza atar. Romanlarında genellikle toplumsal konuları işler ve okuyucularını derinden etkileyen duygusal hikayeler sunar. Özellikle kadınların yaşadığı sorunları ve sıkıntıları işlediği eserleriyle tanınır. Kulin'in başlıca eserleri arasında Adı: Aylin, Geniş Zamanlar, Sevdalinka, Veda gibi kitaplar bulunur. Bu eserler, yazarın güçlü anlatımı ve derinlikli karakterleri ile dikkat çeker. Ayşe Kulin, kaleme aldığı eserlerine gerçekçilik katmak için yaşanan gerçek olaylardan esinlenir. Kulin'in eserleri, okuyucusunu sadece olaylarla değil aynı zamanda karakterlerin duygusal dünyalarıyla da büyüler. Okuyucularını karakterlerin yaşadığı duygusal yolculuklara davet ederken toplumsal sorunlara ve insan ilişkilerine farklı bir bakış açısı sunar. Ayşe Kulin, edebiyatın gücünü kullanarak hem Türk edebiyatına hem de okurlarına unutulmaz bir katkıda bulunur. Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olan Ayşe Kulin'in kaleminden çıkan benzersiz eserleri okumak için 5 sebep! Ayşe Kulin, eserlerinde tarihi olayları ve dönemleri büyük bir titizlikle işlerken aynı zamanda bu tarihsel bağlamı sürükleyici bir şekilde sunar. Okur, Kulin'in kitaplarını açtıklarında adeta bir zaman makinesine biner gibi geçmişe doğru bir yolculuğa çıkar. Örneğin, Veda gibi eserlerinde Osmanlı İmparatorluğu dönemini ve Cumhuriyet öncesi İstanbul'un atmosferini canlandırarak, tarihsel bir perspektifi en ince ayrıntısına kadar sunar. Bu sayede okur, o dönemlerin yaşam biçimlerini, kültürel değerlerini ve toplumsal dinamiklerini yakından deneyimler. Kulin, tarihsel araştırma konusundaki üstün yetenekleriyle okurlarına sadece bir hikaye anlatmakla kalmaz, aynı zamanda tarihin sayfalarında yolculuk yapmalarını sağlar. Ayşe Kulin'in eserlerini okumak özellikle tarihe ve kültürel mirasa ilgisi olanlar için keyifli bir süreç haline gelir diyebiliriz. Ayşe Kulin, karakter geliştirme konusundaki üstün yetenekleri sayesinde okurlarıyla derin ve anlamlı bağlar kurmayı başarır. Onun eserlerinde yer alan karakterler, sadece isimlerden ibaret değil aynı zamanda karmaşık ve gerçekçi varlıklardır. Kulin, bu karakterlerin geçmişlerini, arzularını ve korkularını ustalıkla işler. Bu da okurların, karakterlerin iç dünyalarına daha derinlemesine nüfuz etmelerini sağlar. Ayşe Kulin'in eserleri, insan ilişkilerinin karmaşıklığını ve insanların duygusal deneyimlerini anlama konusunda derin bir içgörü sunar. Okur, Kulin'in sayfalarında karakterlerin hayatlarına tanıklık ederken, aynı zamanda kendi duygusal zenginliklerini de keşfeder. Bu da onun eserlerinin, insan doğasını ve ilişkilerini daha derinlemesine anlamak isteyenler için vazgeçilmez bir kaynak olduğunu gösterir. Ayşe Kulin, romanlarında toplumsal meseleleri derinlemesine işler ve bu esnada insan hakları, kadın hakları, göç, aidiyet ve kimlik gibi önemli konuları vurgular. Eserlerindeki karakterler, bu toplumsal sorunların içinde kendilerini bulurlar ve bu sorunlarla nasıl başa çıktıklarını gösterirler. Bu, okurları sadece hikayelerin içine çekmekle kalmaz aynı zamanda düşünmeye ve refleks yapmaya teşvik eder. Örneğin, Nefes Nefese eseri göçmenlik ve aidiyet temalarını işlerken okurlara farklı kültürler arasında bir köprü kurmanın zorluğunu ve insanların aidiyet arayışlarını anlatır. Adı: Aylin kitabı ise kadın hakları ve aile ilişkilerini ele alarak, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve aile içi dinamikleri derinlemesine inceler. Ayşe Kulin'in eserleri, okurları toplumsal sorunlara ve bu sorunların insanların hayatlarına nasıl dokunduğuna dair düşündürürken aynı zamanda bu konuları daha yakından tanımalarını sağlar. Bu da onun eserlerini okumanın toplumsal bilinçlenme ve empati geliştirme açısından büyük bir değere sahip olduğunu gösterir. Ayşe Kulin'in romanları, sadece hikayeler anlatmakla kalmaz aynı zamanda okurları dünyanın çeşitliliği ve toplumsal sorunlar konusunda daha bilinçli bir şekilde düşünmeye teşvik eder. Yaşam, insanlara affetmeyi de öğretiyor, Ölümü kanıksamayı da. Yazım tarzıyla karakterlerin duygusal zenginliğini okurlara en derin şekilde aktarır. Karakterlerin sevinçleri, acıları, umutları ve korkuları, sayfalar arasında yaşayan gerçek insanlar gibi detaylı bir şekilde işlenir. Bu durum okurların, karakterlerin iç dünyalarına daha yakından tanıklık etmelerini ve onların duygusal deneyimlerini derinlemesine anlamalarını sağlar. Ayşe Kulin'in eserleri, okuyucuları bir duygusal yolculuğa çıkarırken karakterlerin iç dünyalarına daha fazla yaklaşmalarını sağlar. Okurlar, bu romanların sayfaları arasında farklı duygusal perspektiflere açılarak empati yeteneklerini geliştirirler. Eserlerini okumak, insanların farklı yaşam deneyimlerini ve duygusal karmaşıklıklarını daha iyi anlamalarını sağlar ve böylece daha derin ve zengin bir insanlık portresi çizer. Ayşe Kulin, Türk edebiyatının önde gelen yazarlarından biri olarak kabul edilir ve bu unvanı hak etmesinin nedenlerinden biri dil becerisi ve anlatım gücüdür. Eserlerinde kullanılan dili özenle seçer ve her kelimenin yerini titizlikle belirler. Okurlar, onun eserlerini okurken sadece hikayelerin içine çekilmez, aynı zamanda Türk edebiyatının zengin geleneğini deneyimlerler. Kulin'in dil kullanımı, okurları sayfalarına çekmeye devam eder. Bu, onun eserlerini bir kez okuduktan sonra tekrar tekrar elinize almanıza neden olur. Onun eserleri, kelimelerin gücünü ustalıkla kullanarak okurlarına unutulmaz bir edebi deneyim sunar. Bu nedenle, Ayşe Kulin'in eserlerini okumak, hem edebiyatseverler hem de dilin güzelliklerini takdir eden okurlar için büyük bir ayrıcalıktır. - Çelik, Özlem, and Yaşar Şenler. Ayşe Kulin'in romanlarında Balkanlar ve tarih. MS thesis. Sosyal bilimler, 2021. (Erişim Tarihi: 08.09.2023) - Yeşilçiçek, Vedat. Ayşe Kulin'in hayatı, sanatı, eserleri. (2010). (Erişim Tarihi: 08.09.2023) - Ayşe Kulin (1941 ...) (Erişim Tarihi: 08.09.2023) - Ayşe Kulin'in Hayatı ve Eserleri. Yayım tarihi:25.02.2023 (Erişim Tarihi: 08.09.2023)


Bu yazımızda az sayıda kitap yazmış olmalarına rağmen her okurun mutlaka yolunun kesiştiği, eserlerinde günümüzde bile kendinizden iz bulmanızın kaçınılmaz olduğu Bronte kardeşlerden bahsedeceğiz: Charlotte (1816 1855), Emily (1818 1848) ve Anne (1820 1849). Romanları kadar hayatlarıyla da ilgi çeken, kendilerinden sonraki kadın yazarlar için yolu açan yetenekli kardeşlerin kitaplarının edebi bir hazine olduğu tartışmasız. İşte Bronte kardeşlerin Viktorya Devri'nin aynası niteliğindeki çok keyifli eserlerini okumanız için 5 neden! Yarattıkları kompleks kadın karakterler kendi kaderlerini çizmek için direnirken Anne, Emily ve Charlotte da 19. yüzyılın başlarında biçilen rollerden dışarı taşmak için direniyorlardı, entelektüel arayışın erkeklere özgü olduğu bir devirde yazıyorlardı. Kadınların henüz sosyal veya politik güçleri yoktu, özellikle orta-sınıfa ait kadınların başarılı evlilikler yapmaları ve kendilerini domestik işlere vermeleri bekleniyordu. Kadınların yazdığı az sayıdaki kitaplar ise fazla kadınsı bulunduğu için talep görmüyordu. İşte tam olarak böyle bir ortamda Bronte kardeşler sansasyon yaratacak kitaplar ve şiirler yazdılar. Hem de kitaplarındaki baskın kadın sesinden bir an olsun vazgeçmeden. Dolayısıyla Bronte kardeşler, eserlerinin yayınlanma şansını artırmak için cinsiyet iması olmayan takma isimler kullandılar: Currer, Ellis, ve Acton Bell. Burada ilginç olan şey, isimler duyulduğunda yazarın kadın olduğunu akla getirmese de özellikle maskülen atfedilen isimlerden de uzak durmuş olmaları. Ünlü olduktan sonra tabii ki de isimlerini açıklıyorlar. Onlardan sonra gelecek kadın yazarlar için yolu biraz da olsa açmayı bu şekilde başarıyorlar. Yetenekli kardeşler eserleriyle dönemlerine damga vurdular, kendilerinden sonraki kadın yazarlar için yolu açtılar. Tabii ki bu noktada eğitim alabilmiş olan şanslı azınlıktan olduklarının tekrar tekrar altını çizmek gerekiyor. Babaları, Bronte kardeşlerin ama özellikle Charlotte'un eğitimine son derece önem vermişti, durumları da gayet iyiydi. Ayrıcalıkları sayesinde aldıkları eğitim, onlar için patriarkal düzenin içinde bağımsız hareket etmelerine olanak sağlayan bir araç haline geldi. Uğultulu Tepeler'e bakıldığında erkek karakterimiz Heathcliff'in şiddet yanlısı ve sert mizacının olumsuzluklar doğurduğu gösterilirken, Catherine ise evliliğe hapsolmuş kadınların sürüklendiği noktayı gözler önüne seriyor. Hapsolmak demişken, Jane Eyre'de ise karşımıza gerçek anlamda hapsolmuş bir kadın çıkıyor! Çalıkuşu Jane'in bağımsızlık tutkusundan söz etmemize gerek bile yok. Şüphesiz ki 19. yüzyıla damga vurmuş bu karakterlere ve yaratıcılarına çok şey borçluyuz. -Evet -Ve onu sevmiyorsunuz? -Sevseydim bundan üzüntü duyardım. Shire'de dendiği gibi pis bir gururla ve umutsuz bir düşkünlükle dolu, küçük, yoz ve rüşvetçi, lanet olası bir krallar ve lordlar ülkesi; suistimallerle çürümüş, önyargılar tarafından kemirilmiş. Profesör, Charlotte Bronte Britanya İmparatorluğu'nun şahlandığı Viktorya Döneminde, İngiliz romanı da şahlandı. Charles Dickenslar, George Eliotlar ve Henry Jamesler bize tekrar tekrar tüketmekten zevk aldığımız şaheserler bıraktılar. Bu şaheserler aynı zamanda dönemin koşullarını gözler önüne seriyorlardı. Sanayi ve ticaret gelişmişti, orta sınıf siyasi gücü eline almıştı. Orta sınıfın refahı artarken sefil olan daha da sefilleşiyordu. Zengin-fakir, kilise-bilim, gelenek-yenilik çatışmaları son derece belirgindi, ikiliklerin dönemiydi. Bronte kardeşlerin romanlarında da dönemin koşullarının yansımasını görmek mümkün. Agnes Grey'de sınıf, evlilik ve toplumsal sınıf atlama konseptlerini rahatlıkla tespit edebiliriz. Agnes roman boyunca sınıf atlamak için yapılan evliliklerle karşılaşıyor. Agnes'in annesinin üst sınıftan geldiğini ve ruhban sınıfından birisiyle evlendiği için babası tarafından reddedildiğini öğreniyoruz. Bunun yanı sıra bir mürebbiyenin nasıl görüldüğünü ve uğradığı kötü muameleleri gözlemliyoruz. Jane Eyre'nin ise sosyal hiyerarşi eleştirisi şeklinde bir okumasını yapabiliriz. Baskıcı karakterler sürekli Jane'e yetim olduğunu ve onlardan aşağıda olduğunu hatırlatıyor. Ancak Jane Eyre asla eşit muamele görme talebinden vazgeçmiyor. Mürebbiye olmak için aldığı güçlü eğitim aslında onu biraz sınıflar arası arafta bırakıyor, eğitimli ve sofistike kafa yapısı ile alt sınıf geçmişi arasında bir yerde. Uğultulu Tepeler belki de kardeşlerin romanları arasında toplumsal koşulların en çok öne çıkarıldığı kitap. Sınıflar arası çatışma, ırk, sosyal statü gibi sorunlar son derece belirgin. Linton ve Earnshaw evleri arasındaki kontrast, Heathcliff'in uğradığı muamele ve ten rengi arasındaki bağlantı, kendini yeniden yaratma hırsı... Okudukça toplumsal koşullar hakkında ipucu veren bir sürü element bulabilirsiniz. Viktorya döneminde roman, edebiyatın en üst formu olarak kabul görmeye başladı. Viktorya romanının özelliklerini incelemenin en keyifli yolu da aşkla süslenmiş Bronte eserlerini okumak olsa gerek. Dönemin romanının baskın özelliklerinden biri yukarıda bahsettiğimiz gibi 19. yy realitesini olduğu gibi yansıtmaktı. Bunun dışında Viktorya romanı güçlü plot, çok karakter sayısı, karakter gelişimi, duyguların dışavurumu gibi özelliklerle karakterize olmuştu. Bronte kardeşlerin romanları da bu özellikleriyle Viktorya romanını başarıyla temsil ediyorlar. Ancak bu, romantizmin hazinesinden elementler taşımadıkları anlamına gelmiyor. Romantizmden özellikle gotik ögeler ödünç alıyorlar: açıklanamaz durumlar, delilik, karanlık tavan araları, şiddet, hayalet hikayeleri ve doğaüstü olaylar. Yine de kendini keşfetme ve gelişme temalarıyla, çoğunlukla realist yaklaşımlarıyla kardeşlerin kitapları tam anlamıyla Viktorya romanları. Romanlarındaki çok başarılı bir özellik de insan doğasını tüm karmaşıklığı ile yansıtmış olmaları. Başarılı temsiller okuduğumuzda hem içimizdeki kötülük ve iyiliği hem de duyguları anlamlandırmakta bir nebze ileri gidiyoruz. Uğultulu Tepeler'de insan doğasının karanlık tarafı gözler önüne seriliyor, insanın kötülük kapasitesinin sınırlarında dolaşılıyor. Heathcliff'in kötülükleri arkasındaki motivasyon, hareketlerinin hem başkaları hem de kendi üzerindeki etkileri, belki de kendini yavaş yavaş yok edişi okuyucuya doğal ve anlamlı bir şekilde veriliyor. Bunlar bir nevi travmaların kalıcı etkileri. Eserde aynı zamanda nefret, tutku, sevgi gibi güçlü hislerin bizi sürükleyebileceği nokta gösterilmiş. Kardeşlerin diğer romanlarında karakterlere karşı daha ılımlı bir tutum söz konusu. Jane Eyre'de Mr. Rochester'ın olumsuz özellikleri; nedenleri ve deneyimleriyle yumuşatıp törpüleniyor. Okuyucu Hem Mr. Rochester'ın hem Jane'in içsel çatışmalarını çok iyi kavrıyor. Duyguların tasvir edilişindeki başarıdan bahsetmezsek olmaz, kardeşlerin uzmanlık alanlarından birisi. Sonuçta duygular evrensel, belki de kendilerini tekrar tekrar okutmalarının sebebi duygularımıza tercüman olmaları ve insanı merkeze koymaları. Buradaki başarılarını da otobiyografik ögeler kullanmalarına bağlayabiliriz, kitaplarıyla aralarında hayal dünyalarının ötesine geçen bir bağ var. Woolf, Virginia, and Öncü Suğra. Kendine Ait Bir Oda. İletişim Yayınları, 2007. The Bronte Sisters and the Importance of Women's Education in the Nineteenth Century. Retrospect Journal, 16 Oct. 2022, retrospectjournal. com/2022/10/16/the-bronte-sisters-and-the-importance-of-womens-education-in-the-nineteenth-century. Jordison, Sam. Virginia Woolf in Bronte Country: Picking Apart the Genius in Jane Eyre. The Guardian, 21 Aug. 2019, https://l24. im/yYmrFW. Bekx, Abigail. The Bronte Sisters' Inspiration and Exploration of Human Nature. 30 July 2018, https://l24. im/WioCkB. Hughes, Sarah. Why Those Subversive Bronte Sisters Still Hypnotise Us. The Guardian, 2 Dec. 2017, www. theguardian. com/books/2016/mar/27/bronte-sisters-enduring-love-affair.


Cengiz Aytmatov, 12 Aralık 1928 Kırgızistan doğumlu bir edebiyatçı, çevirmen, politikacı ve Türk edebiyat dünyasının en ünlü yazarlarındandır. Türk dünyası ve kültürünü dünyaya tanıtmakta çok önemli bir rol oynamıştır. Gençlik döneminde şahitlik ettiği Sovyet Kırgızistan'ın etkilerini hayatı boyunca hissetmiştir. Döneminde henüz yeni oturmaya başlayan siyasi rejim ve soğuk savaş ortamı Cengiz Aytmatov'un henüz küçük yaşlarda çalışmaya başlamasına, hayatın acı tecrübelerini, savaşın yıkıcı etkilerini çok erken yaşta tatmasına sebebiyet vermiştir. Belki de bu sebepten ötürüdür ki Aytmatov, eserlerinde savaşta arkada kalanları, unutulanları; sembolizm ve Kırgız kültürüyle harmanlayarak işler. II. Dünya Savaşı sonrası yazarları arasında işlediği temalar ve daha önce kimsenin kabul gösteremediği konulardaki çalışmalarıyla her zaman özel bir yere sahip olmuştur. Bir sanatçıyı yaşadığı, büyüdüğü, her ayrıntısına hakim olduğu anavatanının etkilerinden ayrı değerlendirmek neredeyse olanaksızdır. Özellikle konu edebiyat olduğunda, bulunduğunuz ortamın büyüsünün aktarılması ekstra bir önem kazanır. Cengiz Aytmatov, bu aktarımı en kusursuz yapan yazarlardan biridir. Herhangi bir eserinin ilk sayfasını açtığınızda bile kendinizi Kırgızistan'ın bozkır ikliminin ortasında bulursunuz. Aytmatov'un romanlarında doğanın ihtişamlı gücü hissedilir. Kırgız kültürü ve köklerinin derinliklerine inilerek, çevre felsefesi ekseninde, toplum ve sistem eleştirisi yapılır. Hikayelerinde yer alan karakterlerin yaşadığı kimlik bunalımları yerel motiflerle birleştirilerek bir akış yakalanır. Aytmatov romanlarında, doğal motiflerin hikayeyle bütünleşmesinin en bariz örneği hayvanlara verilen roldür. Romanlarında kurt, at gibi figürlere yer verilir, psikolojileri derinlemesine incelenir. Hayvanlara insani özellikler atfederek başarılı olabilmiş sayılı yazarlardan biri olmasıyla Cengiz Aytmatov, okurlarına ve yaşadığı topluma özünüze dönün mesajı vermeyi amaçlar. Aytmatov, eserlerinde ahlak felsefesi temelinde; kültür felsefesi, çevre felsefesi, din felsefesi ve siyaset felsefesi gibi bir çok felsefi konuya atıfta bulunur. Romanlarının büyük çoğunluğunda ahlak felsefesi teorik argümanlardan ziyade, yaratılan tiplerin eylemleri üzerinden okuyucuya bir tutum sergiletme üzerinden işlenir. Kısaca okuyucuya pratik bir rol biçmeyi amaçlar Aytmatov. Mesela 1970 yılında çıkan ve Aytmatov'un en çok beğenilen romanlarından olan Beyaz Gemiyi ele alalım. Söz konusu roman, hem Kırgız kimliğinin kayboluşuna bir sitem hem de ahlaki açıdan iyi ve kötünün mücadelesine işarettir. İyi ve kötü çizgisi net bir şekilde çekilir, karakterlere verilen sebeplerle okuyucuda bir tutum oluşturulması hedeflenir. Bozkırda yaşayan insanların, Kırgız kimliği ve insanın doğası hakkında yapılan tetkikler ile birlikte toplumsal kimlik arayışı işlenir. Aytmatov her zaman bu toplumsal kaosa bir çözümleme getirmeyi amaçlamıştır. şeyleri ya tam anlayamadıkları ya da ters anladıklarıdır. diyerek eserlerindeki olay örgüsünün yarattığı karışıklığı çözmeyi amaçlasa da edebiyatın mistik doğası ve II. Dünya Savaşı sonrası döneminin tüm insanlık üzerindeki etkisi Aytmatov'un eserlerinin tam olarak anlaşılmamasına sebep olmuştur. Eserlerindeki bahsedilen komplike felsefi yapı, üzerinde düşündükçe çözülen bir düğüm gibi kurgulanmış, üzerine düşünen her okurun kendinden bir parça bulabileceği temalar oluşmasını sağlamıştır. Cengiz Aytmatov'un harika edebi becerilerinin yanında bir politikacı ve siyasetçi olduğunu belirtmiştik. Siyasi geçmişinin ve uğraşlarının kendi eserlerine olan etkisi yadsınamaz konumdadır. Aytmatov, eserlerinde siyaseti soyut bir hikaye anlatma aracından ziyade, gerçekçi bir tonda aktarmıştır. Bu gerçekçilik hem dönemi daha iyi anlamamıza olanak sağlar hem de, Aytmatov'un geçmişinin etkilerini hala taşıdığını gösterir. Cengiz Aytmatov'un babası Törekul Aytmatov, Sovyet Kırgızistan'daki seçkin devlet adamlarından biriydi, fakat 1937 yılında sadece Kırgız Türkçesini savunduğu için Rus lideri Stalin tarafından halk düşmanı olarak ilan edilmiştir. Törekul Aytmatov, bu nedenle evinden ve ailesinden koparıldı, kurşuna dizilerek öldürülmüştür. Cengiz Aytmatov'un siyasete olan ilgisini babasıyla ilişkilendirmek yanlış olmaz, ancak Cengiz Aytmatov siyasi geçmişini sanatsal yönüyle birleştirerek bir denge oluşturmayı başarmıştır. Edebi çalışmalarına ek olarak edebi çalışmalarına ek olarak, Avrupa Birliği, NATO, UNESCO ve Benelüks ülkelerinin Kırgız delegeliğini üstlenmiştir. Ayrıca eski Kırgızistan Dışişleri Bakanı Askar Aytmatov'un babasıdır. Siyasi alanda yaptığı tüm bu çalışmalar, eserlerinin bir siyasi altyapı üzerine kurulan toplum analizi ve eleştirisi niteliği taşımasını sağlarmış eserlerine farklı boyutta bir gerçekçilik kazandırmıştır. Eserin konusu temel olarak, eserin başladığı zamandan 4 ay önce evlenmiş olan Cemile ve Sadık'ın evliliğinin, Sadık'ın savaş yüzünden askere gitmesiyle Cemile için bir ikileme girmesidir. Eserin ana karakteri Cemile, kendi ayakları üzerinde durmayı bilen, güçlü bir kadın figürü olarak karşımıza çıkar. Kocasının askere gitmesinden sonra tüm işlere kendisinin koşturması, Daniyar adında çok sessiz, kendi halinde fakir bir gence gönlünü kaptırmasıyla hikaye şekillenmeye başlar. Tüm hikayeyi 15 yaşlarındaki Sadık'ın kardeşi Seyit'in gözünden görürüz. Seyit karakteri, tüm hikayeye dışarıdan bakan bir gözlemci olmasıyla birlikte, hikayenin temel yapı taşlarından biridir. Okurların Cemile'yi nasıl anladığının temeli Seyit'ten geçer. Aytmatov'un eserlerinin hemen hepsinde rastladığımız doğa motifleri Cemile'de de kendini gösterir. Bütün bunların yanı sıra Aytmatov, hikayede aynı birliğin üyesi olan Rus ve Kırgız toplumlarının birbirleri üzerindeki etkilerine değinir. İki toplumun birbirleri üzerinde olan olumsuz etkileri üzerinde çözüm önerilerini sunar. Türk Dünyasının, en başta batı olmak üzere, tüm dünyaya tanıtılması, kültürlerin paylaşılmasına ön ayak olan bir başyapıt olarak Cemile, tartışmasız Aytmatov'un en önemli eserlerinden biridir. Mitolojik ve metafiziksel temalar edebiyat tarihi boyunca kendine bolca yer bulmuştur. Ancak, Aytmatov'u diğer yazarlardan ayıran en önemli nokta, eserlerinde antik anlatıdan farklı olarak mitolojiyi çağdaş bir zeminde sentezlemek ve yeniden yaratmaktı. Aytmatov, Kırgızistan kültürünün temel yapı taşları destan, masal, hikaye ve türküleri, bunların meydana geldiği şartları, ardındaki hikayeleri, insanları kullanırken; Kırgız Türk kültürünü, psikolojisiyle, duyuş ve anlayış tarzıyla, maddi manevi zenginliğiyle o kültürü benimseyenlerin gelecek soylarına yeniden hatırlatmaya çalışmıştır.


Aldous Huxley 26 Temmuz 1984'te İngiltere'de doğdu. Huxley, Charles Darwin'in evrim teorisinin erken savunucularından T. H. Huxley'in torunuydu. Babası Leonard, bir öğretmen ve yazardı. Annesi Julia, bir İngiliz şair olan Matthew Arnold'un soyundan geliyordu. Abileri Julian ve Andrew, biyologlardı ve Huxley de kendisine bilim alanında bir kariyer hayal etti. Daha sonrasında Eton'da okurken ise edebi bir kariyere odaklanmaya karar verdi. Bu süreçte ailesinde hayatını kaybedenler oldu ve kendisi de keratitis punktata hastalığına yakalanıp kısmi kör kaldı. Yaşadığı zorluklara rağmen okulundan birincilikle mezun oldu. Şiirler yazmaya ve yayınlamaya başladı. Bu dönemde, Virginia Woolf, Bertrand Russell ve T. S. Eliot gibi entelektüellerle yazarlarla buluşma şansı olduğu Garsington Malikanesi'nde zaman geçiriyordu. Burada geçirdiği günler; bilgisi, zekası ve edebi yeteneğini segileyebilmesini ve ün kazanmaya başlamasını sağladı. Şiirleri ve daha sonra yayımladığı romanlarıyla başarısı geniş çevrelerce duyuldu. 1931'in sonlarında yazmaya başladığı ve 1932'de yayınlanan Cesur Yeni Dünya ile de distopya türünün bilinen isimlerinden biri oldu. Huxley ilk bölüme Londra Merkez Kuluçka ve Şartlandırma Merkezi binasının betimlemesiyle başlar. Londra seçimi tesadüf değildir elbette. Sanayi devriminin doğduğu ülkenin başkenti olarak sanayileşmenin, teknolojinin, tüketimin ve bunların uzantısı olan modern sorunların merkezidir. Yazar tepki çekmemek amacıyla Londra uzamını kullanarak dönemin Amerika yaşantısını eleştirir fakat benzerliklerden dolayı yine tepki görür. İngiltere'nin seçilmesinde ada olmasının da etkisi vardır. Adaların başka herhangi bir yere bağlı olmaması, kendi başına güncel gerçeklikten kopuk bir şekilde var olabilmesi, yapısından dolayı tehditlere karşı korunaklı olması distopik havayı güçlendirmektedir. Eserde bahsedilen Dölleme Odasını betimlerken Huxley; laboratuvar, mikroskop gibi terimler kullanır. Bu terimlere soğuk, ölü gibi sıfatlar ekler. İnsanlığın canlılığın oluştuğu bir olayı kafamızda cansızlaştırıp makineleştirerek bir ironi yaratır ve kaygısını abartılı bir şekilde bize iletir. Huxley'in yarattığı dünyada sonradan dil dağarcığımıza giren Transhumanizm eleştirisi vardır. Eserde, hayata gözlerini açacak olan her insanın genleri önceden belirlenmiştir. Bu insan ırkının fabrika ortamında sözde temizlenip mükemmelleştirme işlemi, toplumun yararına yapıldığı gerekçesiyle insanlığa mutluluk getirecektir. Huxley; Nazizm ve buna benzer tek tip insan modeli üretimini destekleyen politik açılımları eleştirir, teknoloji ilerledikçe insani ve ahlaki sınırların başladığı yeri sorgulatır okuyucuya. Cesur Yeni Dünya'da insanlar üretim aşamalarından itibaren bazı şartlandırmalara maruz bırakılırlar. İnsanlara; hipnopedya adı verilen uykuda öğrenme tekniğiyle, istenilen bilgiler verilir ve şartlandırılma gerçekleşir. Büyük reklam panoları, ses kaydından dinletilenler, radyolar, gazeteler hep bu şartlandırmaları tekrar eder ve birer propaganda aracına dönüşür. Yapmak zorunda olduğun şeyi sevmek, mutluluk ve erdemin sırrıdır. Tüm şartlandırmaların amacı budur: İnsanlara, kaçınılmaz toplumsal yazgılarını sevdirmek. (Huxley, 39) şeklinde açıklar bu durumu Kuluçka Merkezi müdürü. Sınıf ayrımı, düzeni korumaya yönelik alınan tedbirdir bir nevi. İstikrar ve düzenin sağlanabilmesi için insanların hallerinden memnun ve mutlu olması gerekir. Kitapta her yeni bireyin türü; Alfa, Beta, Delta, Gama ve Epsilon olmak üzere önceden belirlenir. Her birey sadece kendi türünü sevmeye ve diğerlerinden nefret etmeye şartlandırılır. Örneğin bir Beta bebeğine uykusunda şunlar dinletilir: Delta çocukları haki giyerler. Yo, hayır, ben Delta çocuklarıyla oyun oynamak istemiyorum. Epsilonlar daha da kötüler. Okuyup, yazamayacak kadar aptallar. Üstelik siyah giyerler ki siyah canavarca bir renktir. Beta olduğum için öyle mutluyum ki...(Huxley 52) İnsanlar izin verilen ölçüde sahte bir farkındalığa sahip olur ve mutlu bir şekilde yazgılarını yaşarlar. Soma, yüce varlık Ford'u hissedebilmek için insanların kendilerinden geçmesini kolaylaştırır. İlahi ile birlikte kendilerinden iyice geçen insanlar, Ford'u hissettiklerini düşünerek 'Toplu seks-poplu seks' haykırışları içerisinde dans ederler. Tanrının ve aşkın askıya alındığı bu dünyada din dahi cinsellikle bağdaştırılmıştır. Bu sanayi toplumunda Ford'un tanrılaştırılması gözler önüne serilir. Zaten eserin zamanı Ford'dan sonra 632'dir. Yani, Ford milat olarak kabul edilir. Bunun yanında, Kuluçka Merkezi müdürü, Dünya Denetçisi'nin odasında kitaplar bulunmasından duyduğu korkuyu 'Ford bilir daha neler vardı' ifadesiyle belirterek Ford'un tanrısallığına vurgu yapar.(Düzgün 51) Dünya Denetçisi, dinlerin tarih gibi eski olduğunu ve Tanrı'nın geçmişte kaldığını söyler. İnsanların yaşlandıkça Tanrı'ya ilgi duyduklarını ve burada yaşlılık olmadığından Tanrı'ya gerek olmadığını belirtir. Modern zamanda Tanrı kendini yokluk şeklinde gösteriyor, sanki hiç yokmuş gibi(Huxley 32) diyerek Tanrı sorunu modern bir problem gibi sunulur. Huxley, Aldous. Cesur Yeni Dünya. İstanbul: İthaki Yayınları, 2007.


Dünyanın en çok okunan yazarlarından biri olan Dan Brown, 22 Haziran 1964 yılında Amerika'da doğmuştur. Hayatının din ve bilim arasında bir çatışma ortamı içerisinde geçmiştir. Bunun en büyük sebebi; babası bir matematik profesörüyken annesinin ilahiyat müzisyeni olmasıdır. Asıl mesleği İngilizce öğretmenliğidir ancak yazmaya ve yazar olmaya karşı beslediği büyük heves ile öğretmenliği bırakmıştır. Yazarlığa 1996 yılında Dijital Kale adlı romanı ile başlamıştır. Kitabı çıktıktan kısa bir süre sonra Dan Brown, en çok satan ve okunan yazarlar arasına girmiştir. Dijital Kale; hükümetin, vatandaşların özel bilgilerini izlemesini, onların haklarını ihlal etmesini ve bunun sonucunda doğacak etik sonuçları anlatmaktadır. Brown, üçüncü kitabı olan İhanet Noktası'nda da ahlak ve gizli teknolojilere değinmektedir. Ünlü yazarın daha ikinci kitabı olmasına rağmen Melekler ve Şeytanlar en çok ses getiren eseri olmuştur. Bu kitapla birlikte yazar bizlere Robert Langdon karakterini tanıtmış ve uzun bir yolculuğa çıkarmıştır. Dan Brown'ın yarattığı kurgusal bir karakter olan Robert Langdon, Harvard Üniversitesi'nde Simgebilim profesörüdür. Melekler ve Şeytanlar ile hayatımıza girmiş ve yazarın son kitabı Başlangıç'a kadar süren bu macera dolu serüvende bizlerle olmuştur. Da Vinci Şifresi, Melekler ve Şeytanlar, Cehennem kitaplarıyla beyaz perdeye de hükmeden Langdon'ı ünlü Hollywood oyuncusu Tom Hanks canlandırmaktadır. Robert Langdonbir inanışa sahip değildir. Ancak simgebilim alanındaki uzmanlığı ve bunun sonucunda yaşadığı olaylar onu sürekli din ile yan yana gelmeye zorlamıştır. Langdon, karmaşık şifrelerin, sembollerin ve gizemlerin peşinden gitmek zorunda kalır. Maceraları boyunca tehlikeli durumlarla karşılaşsa da, genellikle zekası ve hızlı düşünme kabiliyeti sayesinde bu durumları aşmayı başarmıştır. Romanlarında sanat, tarih, bilim ve dini gözler önüne seren Dan Brown, çocukluğundan beri süregelen din ve bilim çatışmasını bizlere kitaplarında semboller ve imgelerle sunmaktadır. Brown'ın pek çok romanında ifade ettiği gibi bir tablo sadece bir tablo olmayabilir. Bir bina pek çok anlam ifade edebilir. Sanat, edebiyat, mimari, mit, din ve felsefeye gizlenmiş sembolleri keşfetmeye, onları anlamaya çalışmıştır. Yazar, Kayıp Sembol romanı ile bizlere simgeler ve semboller dünyasının kapısını açmış, bizim de bu dünyayı keşfetmemize ve öğrenmemize yardımcı olmuştur. Kitapta verdiği her sembolü açıklayarak aynı zamanda öğretici bir içerik de ortaya koymuştur. Her kitabında bizlere yepyeni maceralar sunan Dan Brown, semboller kadar şehirlere de önem vermiştir. Her romanının farklı şehirde geçmesi, eserlerinin öğretici yönü onun eserlerini ve yazar kişiliğini daha iyi anlamamızı sağlamaktadır. Melekler ve Şeytanlar; Roma, Da Vinci Şifresi; Paris, Kayıp Sembol; Washington D. C, Cehennem; Floransa, Venedik ve İstanbul, Başlangıç; Barselona'da geçmektedir. Peki bu şehirler öylesine mi seçildi? Melekler ve Şeytanlar'da Vatikan'ı seçmesinin en önemli sebebi din, papalık ve illuminatiyi birbirine bağlamasıdır. Kitabın Cern'de bir laboratuvarda başlaması ise onu bilime bağlar ve bizlere yine bilim ve dinin çatışmasını aynı zamanda birlikteliğini gösterir. Da Vinci Şifresi'nin Paris'te geçmesinin sebebi Brown'ın sanat ve imgeciliği birbiriyle harmanlayabilmesi içindir. Sanat eserlerindeki semboller, yazarın Paris'i seçmesinde büyük rol oynamıştır. Cehennem'in tek bir şehirde değil de üç şehir arasında geçmesi bu kitapta bulunan her bir sembol için ayrı önem taşımaktadır. Floransa'da başlayan yolculuk Dante'nin Cehennem kitabının tasviri için oldukça önemlidir. Eserde yapılan yolculuk ve ulaşılan yerler, Cehennem'in katlarına karşılık bir semboldür. Din ve bilimi bir bütün olarak gören yazar, romanlarında da buna bolca yer vermiştir. Brown'ın pek çok tartışmaya sebebiyet veren bu görüşü onun eserlerini daha iyi anlamamızı sağlar. Her zaman akılcı bir yaklaşım gösteren Langdon'ın simgebilim uzmanı olması, sadece sanat ve sembolizm için değil dini konularda da ona danışılması Brown'ın iç dünyasında din ve bilim çatışmasının en iyi göstergesidir. Dan Brown, bu iki kavramın birbirinden ayrılmaması gerektiği görüşündedir. Ona göre din ve bilim birbirini tamamlayan bir bütündür. Biri olmadan diğerinin açıklanamayacağına inanır. Çocukluğundan beri yapbozlara, bulmacalara düşkün olan Dan Brown, bu hevesini ilerleyen yıllarında kitaplarına aktarmayı başarmıştır. Her kitabını bir yapboz parçası gibi birleştiren yazarımız, biz okuyucuları da bu serüvenin bir parçası haline getirmiştir. Kitaplarında macera ve gerilimi doruklarına kadar yaşatmasını iyi bilen Brown; yer, kişi ve olaylarla ilgili verdiği detaylı bilgilerle de bizlere sanki orada, Robert Langdon'la birlikteymişiz gibi hissetmemizi sağlıyor. Öğrencilik hayatında aldığı bir derste ilgisini çok çeken Leonardo Da Vinci'nin Son Akşam Yemeği tablosu yıllarca onun hayalinde zenginleşmiş ve yıllar sonra karşımıza Da Vinci Şifresi olarak çıkmıştır.


Didem Madak, Türk Edebiyatı'nın gelmiş geçmiş en büyük kadın şairlerinden biridir. 1970 İzmir doğumlu şair, kısacık yaşamına birçok şiir ve üç farklı şiir kitabı sığdırarak 2011 yılında kanser sebebiyle aramızdan ayrılmıştır. Eserlerinin birçoğunu 90'lı yıllarda veren Madak'ın şiirinde, dönemin hakim yönelimi postmodernizmin izlerini sıklıkla görürüz. Grapon Kağıtları, Pulbiber Mahallesi ve Ah'lar Ağacı olmak üzere üç farklı şiir kitabı yayımlanmıştır. Şairin çocukluk hatıralarını, annesine olan hasretini yoğun bir lirizmle dile getirdiği ve daha önceden dergilerde yayımladığı şiirlerden oluşan Grapon Kağıtları adlı ilk şiir kitabı 2000 yılında yayımlanmıştır. Şiirler kitaplaşmadan evvel Işıl Madak, sanatçıya İnkılap 2000 Şiir Ödülü'nden bahsettiğinde şair bunu boş işler olarak görür ve bu habere sıcak bakmaz. Ancak kız kardeşi Işıl, sanatçının yazmış olduğu tüm şiirleri Grapon Kağıtları adında bir dosya haline getirerek yarışmaya gönderir ve Didem Madak, bu dosyayla İnkılap 2000 Şiir Ödülünü kazanır. Ah'lar Ağacı'nda daha çok sıkıntılı günler, kadın meseleleri ve yalnızlık ele alınmıştır. Pulbiber Mahallesi'nde ise bu sıkıntılı ruh halinin biraz azaldığı görülür. Şiirlerinde postmodern anlayışın etkisiyle estetik kaygı arka plana itilmiş, yoğun imgesel anlatım adeta şiirin mihenk taşını oluşturmuştur. Madak'ın şiirlerinde anne figürü sıklıkla karşımıza çıkar. Annesini küçük yaşta kaybeden şair, anne özlemini şiirinde işlemiştir. Bunun yanı sıra Madak, şiirinde yalnızlık, kaybolmuşluk, anlam arayışı, kadının toplumdaki rolü gibi temaları sıklıkla karşımıza çıkartır. Onu okumak için sebepleri say say bitiremesek de 5 sebebe sığdırmaya çalıştık. Şimdi gelin Didem Madak okumak için o beş sebebe yakından bakalım. Şairin dizelerinde çiçek figürü önemli bir yer tutar. Madak hemen hemen tüm şiirlerinde çiçek ve çiçeklerden bahseder, kimi zaman bir imge olarak kullanır. En sık kullandığı imgelerden biridir hatta. Madak'ın masalsı anlatımı içinde çiçekler adeta şiirini süsler. Değindiği konular ve değiniş biçimi onu, Türk Edebiyatı'nın çiçekli şairi yapmıştır. Eğer siz de okuduğunuz şiirden çiçek kokuları almak isterseniz, Didem Madak okumanızı tavsiye ederiz. Didem Madak annesini küçük yaşta kaybetmiş bir şairdir ki bu sebeple şiirlerinde annesine olan özlemini sıklıkla dile getirir. Şöyle der bir şiirinde On dört yaşındaydı ruhum bayım, bir mermer masanın soğukluğunda yaşlandı. Bu dizesinde annesini kaybetmiş olmanın yoğun acısını hissettirir okuyucusuna. Şöyle demiştir bir başka şiirinde Bir gölgeyi sevmek ne demektir bilmezsiniz siz bayım / Öldüğü gece terliklerindeki izleri okşadım. Madak, annesinden o kadar çok söz eder ki dizelerinde bizi adeta annesiyle tanıştırır, Füsunla. Füsun Hanım kızı Didem üzerinde şiire ilişkin ilk izlenimleri uyandırmıştır. Şairin dizelerinde en çok karşılaştığımız unsurlardan biridir Füsun. Didem Madak, kendisiyle yapılan bir söyleşide, Beni edebiyatla tanıştıran annemdir. Birçok güzel çocuk romanı okudum, bu yüzden mutluluk dendiğinde hep o günleri ve o çocuk romanlarını hatırlarım. Annemin ölümünden sonra terkedilmiş ve yalnız günler başladı. Kütüphaneden eve taşıdığım kitapları okuyarak geçen uzun yaz günleri... Madak bazı dizelerinde annesine seslenmiş, bazı şiirlerinde annesiyle dertleşmiştir. Anne özlemini bu denli iyi işlemiş olması onu, anne denildiğinde ilk akla gelen şairlerden biri yapmıştır. Madak bir şiirinde böyle söylemiştir. İmgeleri öyle ustalıkla kullanır ki, bazen ne demek istediğini sadece o anlar. Oldukça farklı bir hayal gücüne sahiptir. İmgeden imgeye koşar, kelimeleri çoğu zaman insanların kullandığı anlamda kullanmaz. Kelimelerle oynar bir nevi. Kendisiyle yapılan bir röportajda şöyle söylemiştir Benim şiirimi şiir yapan şey hatalarım, kusurlarım ve beceriksizliğimdir. Saman alevi gibi parlayıp sönen imgelerdir. Okuduklarında şöyle düşünecekler: bu şiir değil ama nedense yine de şiir. Madak kendi şiirlerini böyle değerlendirmiştir. Şiirin klasik kalıplarına uymayıp kendine has bir şiir dili yaratmıştır ve onun şiirini şiir yapan unsur kurallar ve kalıplar değil kullandığı benzersiz imgeler olmuştur. Şiirlerini okurken Madak'ın eşsiz hayal dünyasında seyahate çıkabilirsiniz. Postmodern dönem şairlerinin en bariz özelliği geleneğe bağlı olmayışlarıdır. Madak, geleneğe bağlı kalmadığı gibi özgünlüğüyle de dikkat çeker. Kullandığı imgelere başka bir şairin dizelerinde asla rastlanmaz. Madak'ın kalemi farklıdır. O dışında kimsenin aklına gelemeyecek kelime oyunlarıyla süsler şiirini. Özgünlük açısından çığır açan bir şair diyebiliriz onun için. Bu sebepledir ki Madak okuyucusu, onun izi olan şiiri çok çabuk ayırt edebilir. Masalsı bir anlatımı vardır şairin. Dilin imkanlarından fazlasıyla yararlanarak oldukça zengin ve özgün bir anlatım benimsemiştir. Didem Madak şiirlerinin neredeyse hepsinde iç sıkıntıları ve varoluşsal problemleri karşımıza çıkar. İç dünyası şiirlerinin ana malzemesidir aslında. Şiirlerinde; yalnızlık ve yabancılaşma, rutubet ve tek başınalık, kaybolma isteği ve kendini arama, ümit, ümitsizlik, vazgeçmişlik konularını sıklıkla işlemiştir. İzmir'de bir bodrum katında oturduğu dönem vardır hayatında ve şöyle der: Ben bir bodrum kat kızıyım bayım, yalnızlıktan başka imparator tanımaz bodrumum. O bodrum katından ve geçirdiği umutsuz, yalnız günlerden bahseder bazı dizelerinde. Kimi gün öylesine yalnızdım. Derdimi annemin fotoğrafına anlattım. Yalnızlığını böyle tasvir etmiştir bir başka dizesinde. Didem Madak okumak, özüne ayna tutmak gibidir. Tüm içsel sıkıntılarınla yüzleştirir, kendi kendiyle dertleştirir insanı Madak şiiri.


Yaşamıyla, duruşuyla, içtenliği ile gönüllere taht kurmuş psikolog ve yazar Doğan Cüceloğlu'nu neden okumamız gerektiğini 5 maddeyle sizler için inceledik. Doğan Cüceloğlu, Mersin Silifke'de 1938 yılında on bir çocuklu bir ailenin on birinci çocuğu olarak hayata gözlerini açmıştır. 83 yıllık yaşamına 21 psikoloji kitabı sığdırmıştır. Yazdıklarıyla hayatımıza dokunmuş başarılı bir yazardır. İlkokulu Mersin'de ortaokulu ise Kırklareli Lisesinde okumuştur. Ardından üniversiteyi İstanbul Üniversitesi Psikoloji Bölümünde okumuş ve üniversiteden mezun olduktan sonra ABD'de Illinois Üniversitesi'nde doktorasını yapmıştır. 1996 yılından vefatına kadar Türkiye'de üniversite öğrencilerine, öğretmenlere, ebeveynlere ve işadamlarına yönelik seminerlere, konferanslara ve atölye çalışmalarına ağırlık vermiştir. 16 Şubat 2021'de İstanbul'da 83 yaşında hayatını kaybetmiştir. Yaşama gözlerimizi açmamızla birlikte mücadelemiz de başlar. Bu yolda kendimizi bulmaya, yeni şeyler keşfetmeye, insan ilişkilerinde başarılı olmaya çalışırız. Her günle birlikte yeni şeyler öğrenme şansı da doğar. Doğan Cüceloğlu gibi kitaplarıyla, sözleriyle hayatımıza ışık tutmuş kişilerin gönlümüzde yeri bir başkadır. Bazen görsek, yaşasak da bazı şeyleri anlamaz ya da görmezden geliriz. Doğan Cüceloğlu ise kitaplarında bu gerçekleri nahoş bir şekilde çok da kırmadan tüm çıplaklığı ile gözler önüne serer. Hayata bakışımızı değiştirecek anekdotlarıyla, hikayeleriyle kitaplarında hayata dair ipuçlarını yakalarız. İnsanı anlamak, kişinin kendisini anlamasıyla başlar. Bu anlama kabiliyeti için de insanla hemhal olmak, incelemek, gözlemlemek gerekir. Doğan Cüceloğlu yaşamı boyunca insanlara, insanlar için türlü paylaşımlarda bulunmuştur. Kişinin kendisini anlaması, çevresini tanıması için türlü yazılar yazmış, kitaplarında gerçek yaşamlardan küçük kesitlere yer vermiştir. Doğan Cüceloğlu insanı insana sevgi diliyle kendine özgü üslubuyla çok güzel anlatır; yaşantımıza değer katmamıza, kişisel yolculuğumuzda kendimizi keşfetmemize yardımcı olur. Kişisel gelişiminize katkıda bulunmak ve bunun için en doğru kitapları okumak isterseniz Doğan Cüceloğlu kitapları tam size göre! Yazdığı 21 kitabın her birinde kendinizi bir adım daha öteye götürecek bilgilerle karşılaşacaksınız. Ebeveynlik, öğretmenlik, evlilik, iletişim vb. konular hakkında kendimizi nasıl geliştirebileceğimizi, nasıl daha iyisi olabileceğimizi anlatan kitapları ile kendi içinizde uzun yolculuklara çıkacaksınız. Savaşçı, Geliştiren Anne- Baba, Var Mısın?, Öğretmen Olmak, İnsan İnsana, İçimizdeki Çocuk ve diğer tüm kitaplarında kendinizi bulacaksınız. Yazarın bir kitabını okuduktan sonra diğer kitaplarını merakla ve heyecanla okumak isteyeceksiniz. Alanında uzmanlaşmış ve birçok başarıya imza atmış olan Doğan Cüceloğlu yaşama dair farkındalıklarını bizlere aktarır. Hayatın içinden süzülüp gelen korkular, kızgınlıklar, düş kırıklıkları, hüzünler, bizi biz yapan duygularımız içtenlikle anlatılır Doğan Cüceloğlu kitaplarında. Uzmanlığının vermiş olduğu bilgi birikimi ile farklı psikolojik gerçeklere tanık oluruz. Anlattığı konuların hayattan örneklerle pekiştirerek okuyucunun kolay anlamasını sağlar. Bir çocuğun kalbine dokunmak, kendini keşfetmesine yardımcı olmak o kadar değerli ki... Yazdıklarıyla her çocuğun, çocukluğunu yaşamasını isteyen Doğan Cüceloğlu'nun öğretmen kişiliği öğretmenlere, öğretmen adaylarına çok şey anlatır. Öğretmenim Bir Bakar Mısınız? ve Öğretmen Olmak kitaplarıyla içinize dokunan hikayelere tanık olacaksınız.


12 Ocak 1876'da San Francisco'da doğan John Griffith Chaney'i bizler Jack London olarak tanıdık. Henüz 14 yaşındayken okulu bırakarak San Francisco Körfezi'nden Japonya'ya kadar geniş bir yelpazede türlü maceralar yaşama fırsatı buldu. ABD'nin çoğunu yük trenleriyle dolaşmaktan hapse atılmaya kadar birçok farklı koşullarda hayatını sürdüren London, tarih 1894'e geldiğinde kendini işçi sınıfa ait hisseden militan bir sosyalistti. Yarı otobiyografik olarak tanımlanabilecek romanı Martin Eden'da da anlattığı üzere yaşamını kazanmak için yazmaya karar verdi ve bu karar doğrultusunda dergilere yazılar göndermeye başladı. Bu çalışmaları sonuç verdi ki yazdığı Vahşetin Çağrısı, Deniz Kurdu gibi kitapları ve diğer edebi eserleriyle 30 yaşına gelmeden ünlü bir yazar olmuştu. Yaşamının son gününe kadar hayata dair cüretkar planlara ve bitmeyen bir coşkuya sahip olan yazar, hayatının her döneminde farklı zorluklarla sınandı ancak bütün sorunlar onun sadece daha büyük hayaller kurmasına sebep oldu. Hayalleri doğrultusunda artan yazma isteğiyle günümüzde de okuyucuların beğenisini kazanmaya devam eden Beyaz Diş, Kızıl Veba, Ateş Yakmak ve Ademden Önce gibi birçok eserini kaleme alan London, 22 Kasım 1916'da 40 yaşında hayata veda etti. İşte sizlere maceracı ruhunu, ideallerini ve doğayla olan bağını kitaplarına da yansıtmış olan Jack London'ı okumak için 5 sebep! London'ın kitaplarında birçoğumuzun hiçbir zaman yolunun düşmeyeceği veya düşmesini de istemeyeceği yerlere zorlu yolculuklar yaparız. Üstelik bu yolculuklar çoğu zaman fazla vaktimizi almayan kısa yolculuklardır. Örneğin kurtların çektiği bir kızakta bütün heyecan ve gerilimi hissederek karlarda ilerlemek, bir günümüzü bile almayacak bir okuma ile mümkündür. Yazar bizleri kitaplarında soğuk iklimlerin hakim olduğu coğrafyalarda hayatta kalma içgüdümüzü tetikleyecek türlü maceralara çağırır. Kimi zaman Alaska'da soğuktan titretirken kimi zaman da Kanada tundralarına doğru Altına Hücum hareketine eşlikçi yapar bizleri. London'ın gözlem ve betimlemedeki yeteneği öyledir ki bizlere karda düşe kalka çaresizlikle yürüdüğümüzü, büyük bir yorgunlukla dağları aştığımızı veya üşümüş ayaklarımızın her adımında donmuş gölün çatırdadığını hissettirecektir. Doğanın içinde, hayvanlarla, soğuk bir iklimde, belki Yukon'da belki Alaska'da bir başımıza veya bizim gibi çaresiz ama korkusuz bir grup insanla neler yapardık? Bu sorunun cevabını Jack London'ın kitaplarıyla deneyimlemek mümkün. Eserleri yalnızca doğayı betimlemesi ve yaşam şartlarını detaylı anlatımıyla değil hayvanlar ve onların içgüdüsel hareketleri hakkındaki hakimiyetiyle de öne çıkar. Yani yazarın kitaplarında okuduğumuz maceralar, hissettiğimiz duygular veya attığımız adımlar her zaman iki ayaklılara ait olmaz. Karların üstünde daha hızlı koşmamız için kırbaçlanırken hayvanların belki de hiç farkında olmadığımız duyguları ve hareketleri üzerine düşünürken buluruz kendimizi. Yaşama, sevgiye, çaresizliğe, aile kavramına, fiziki koşullara adapte olmanın zorluğuna veya insanların acımasızlığına bir de Beyaz Diş'in ya da Vahşetin Çağrısı'nın çekiciliği ile savaşan Buck'ın gözünden bakmak gerekir. Jack London'ın eserlerinin belki de en güzel yanı ilk sayfada okuduğumuz karakterin son sayfada okuduğumuz karakterle aynı olmamasıdır. Her maceranın, olayın veya sohbetin karakterler üzerindeki etkisini ve onları nasıl değiştirdiğini görmemek mümkün değil. Karakterlerin yaşadıklarından çıkardıkları derslerin bir sonraki adımlarına yön verdiğini, içsel dünyalarındaki karmaşaların hayatlarını düğüm haline getirdiğini ya da minik düşüncelerin sayfalar geçtikçe bir çığ gibi büyüdüğünü gözlemleyebiliriz. Bu değişim ve gelişimlerin henüz kitabı okurken bile bizi de değişime itmesi ise London'ın eserlerini okuyucuya geçirme yeteneğinden başka bir şey değil. Martin Eden ile beraber bir yanda okumaya, öğrenmeye dair isteğiniz körüklenirken diğer yanda kendinizi hayatınızda kimseyi kutsallaştırmayacağınıza dair yeminler eder halde bulabilirsiniz. London, Beyaz Diş'te okuyucuya sevginin hayatındaki birçok kötülüğe diz çöktürebileceğini, Vahşetin Çağrısı'nda ise koşulların onu olmayı hiç istemediği insanlara dönüştürebileceğini hatırlatır. Okudukça kendinize aynada bakar gibi hissetmek, hatalarınızı veya kendi içinizdeki kötülükleri fark etmek istiyorsanız London'ın kitaplarında karakterlerin gelişimlerinden sizler de pay çıkarabilirsiniz. İlkel ve yamyam kavimler bile, kapitalist sınıf kadar kaba ve zalim değildir. der Oligarşi olarak adlandırılan topluluğun işçiler üzerindeki sömürüsünden bahsettiği Demir Ökçe'de London. Sosyal adaletsizliklere, sosyalizme, devrimci düşüncelere, eğitim sistemi eleştirilerine, sanat ve edebiyattaki yozlaşmalara dair düşüncelerine sık sık yer vermiştir kitaplarında. Beyaz Diş ve Deniz Kurdu'nda doğanın tahribatı hakkındaki haykırışlarını duyarken London'ın; sınıf ayrımcılığını, eğitim sistemi ve sosyal adaletsizlikler üzerine eleştirilerini ise Martin'in yalpalayan adımlarında görürüz. Kızılgöz'ün şiddete eğilimi üzerinden bizlere... sadece insan türünün erkeği dişisini öldürür. diyerek acı gerçekleri hatırlatan yazarın toplumsal sorunlar hakkındaki sorgulamalarını ve incelemelerini okumak ufuk açıcı bir deneyim sağlayacaktır. Jack London'ın eserleriyle tanıştığınız zaman yazım tarzı ve edebi becerileri ile sizi kolayca kitaba bağladığını, maceralara ve direnişlere dahil ettiğini fark edebilirsiniz. Birçok eserinde sade, açık ve güçlü bir dil kullanan yazar, özellikle doğayı canlandırma konusunda öne çıkmaktadır. London'ın doğa tasvirlerini okurken betimlemelerin sıkıcılıktan ne kadar uzak olduğunu düşünebilir, yazdıklarıyla ortamları adeta bir film sahnesi gibi sizlere sunduğunu gözlemleyebilir, ağaçların arasında yürüyen o üşümüş insanın kendiniz olduğunuzu hissedebilirsiniz. Sürükleyici anlatımıyla hikayelerinde ve romanlarında sizleri olayların içine çekerken merakınızı da canlı tutar. Macera ve gerilimi ustalıkla kullanan yazarın heyecan verici olaylarla dolu dünyasına sizler de dahil olun.


Dünyada en çok okunan ve çok satanlar listesinin baş yazarlarından olan Khaled Hosseını'i neden okumamız gerektiği hakkında beş nedeni paylaşmak istedik. Khaled Hosseini 1965'te Afganistan'ın Kabil kentinde doğmuştur. Babası Afganistan Dışişleri Bakanlığı'nda diplomat olup annesi Farsça ve Tarih öğretmenidir. Khaled Hosseini 2006 yılında Birleşmiş Milletler Mülteci Ajansı tarafından İyi Niyet Elçisi olarak seçilmiştir. Afganistan halkına insanı yardım sağlayan kar amacı gütmeyen Khaled Hosseini Vakfı'nı kurmuştur. Eşi ve iki çocuğu ile birlikte Kaliforniya'da yaşamaktadır. Khaled Hosseini'nin ilk romanı olan Uçurtma Avcısı büyük ses getirmiştir. New York Times'ın en çok satanlar listesinde yer alan kitabı yetmiş ülkede basılarak okuyuculara sunulmuştur. Uçurtma Avcısı kitabında anavatanından Amerika'ya göç etmelerinin esintileri yer almaktadır. Khaled Hosseini Uçurtma Avcısı kitabı, tüm dünyada çok satanlar listelerinde uzun süre yerini korumuş başarılı roman Hollywood'un dikkatini çekmiştir. Yönetmen Marc Forsters tarafından sinemaya uyarlanmış ve Oscar'a aday gösterilmiştir. İlk kitabından sonra Ve Dağlar Yankılandı, Bin Muhteşem Güneş kitaplarını yayınlamıştır. Bin Muhteşem Güneş kitabı New York Times'ın çok satanlar listesinde on beş hafta boyunca kalmıştır. Uçurtma Avcısı ve Bin Muhteşem Güneş kitapları Amerika'da 10 milyondan fazla, dünya çapında ise 38 milyon satmıştır. Neden Khaled Hosseını okumalıyız, gelin beraber bakalım! Kurgusuyla sizi içine çekip bir solukta okuyabileceğiniz kitapların size hissettirdikleri uzun soluklu olabilir. Olay örgüsünün kronolojik sıralaması, duyguların insanda vücut bulmuş halinin kelimelere yansıması ile mutlaka kendinizden bir şeyler bulacaksınız. Hosseını, kitaplarında okuyucusuna yansıttığı duygular ile olaylar gerçek bir yaşamdan alınmış gibi bizi kendine çekiyor. Aşk, arkadaşlık, kardeşlik, ebeveyn-çocuk, ilişkileri derinden yansıtılmıştır. Bunun yanında savaş dönemlerinde dengelerin nasıl değiştiği, savaşın kişilerarası ilişkilere nasıl yansıdığı anlatılmıştır. Yazarın kitaplarındaki açık ve sade dili ile anlatım akıcı hale gelmiştir. Anlatımın son derece akıcı olması ile romanlarını elinizden bırakamayacak, hep sonraki sayfayı merak edeceksiniz. kalemin güçlü ve parlak olması ile hayat derslerine tanık olacaksınız. Kitapların altını çizmeyi seven biriyseniz kaleminizi yanınızdan ayırmamanızı tavsiye ederiz. Afganistan'da yıllardır yaşanan savaşlara, ölümlere, acılara tanık olmak isterseniz Hosseını kitapları tam size göre. Hosseıni kitaplarında savaşın izlerini, kişideki etkilerini gözler önüne seriyor. Uçurtma Avcısı, Bin Muhteşem Güneş, Ve Dağlar Yankılandı kitapları Kabil'de yaşananların bize ulaşmasını sağlıyor. Kitap karakterlerinin geçmişteki ve günümüzdeki hallerinin, mülteci olarak yaşadıkları sorunların ve memleket özlemlerinin anlatılması ile farklı deneyimler yaşamamıza neden oluyor. Bir savaşta olanların en çok kadınları ve çocukları etkilemesi kaçınılmazdır. Kadınların eşleri savaşa giderken veya düşmanın bir kurşunuyla ölürken açılan yaralar, üstlenilen sorumluluklar ve travmalar ağır bir yük olarak çocuğa ve kadına verilir. Yazar Bin Muhteşem Güneş adlı eserinde Küçük yaşta evlendirilen kızlar, çocuğu olmayan kadınlar, babaya ya da çocukluk arkadaşına duyulan, geçmişe gömülmüş aşkları güçlü bir kalemle anlatır. Uçurtma Avcısı ve Ve Dağlar Yankılandı kitaplarında ise çocukların gözünden savaşı ve büyüdüklerinde bundan nasıl izler taşıdıklarını anlatır. Arkadaşlığı, kardeşliği, çocuk-ebeveyn ilişkilerini samimi bir şekilde okuyucuya sunar. Mültecileri misafir olarak görürken, onların gözünden misafir olmanın nasıl bir şey olacağı konusunda pek düşünmeyiz. Memleketinden ayrılmak zorunda bırakılan biri nasıl hisseder, sonraki yaşamında vatan hasretiyle nasıl yaşar, vatanında bıraktığı bir parçasını nasıl tamamlamaya çalışır? Bu sorulara mülteci olmadan cevap vermemiz çok zordur. Hosseını kendisinin de vatanından koparılmış biri olarak bu duyguları, benliklerinde olan fırtınaları romanlarına yansıtmıştır. Köklerini başka bir yerde bırakıp gelmiş biri başka bir yerde varlığını nasıl idame ettirir? İlk var olduğu yeri unutarak benliğini nasıl tanımlar? Memleketimizi bıraktığımızda kendimizden bir parçayı da orada bırakırız. Sonra gittiğimiz her yerde o eksik parçayı ararız. Yerini başka şeylerle doldurmaya çalışsak da o boşluk oradadır, kalbinizin en derinlerinde hissedersiniz.


Türk Şair ve romancı Murat Menteş, 1974 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Çocukluğunda bisiklet tamirciliğiyle uğraşmıştır. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesindeki öğrenimini yarıda bıraktıktan sonra yazarlık, sahaflık, gazetecilik ve yayıncılık gibi mesleklerin içinde yer alan Menteş, amatör olarak boksla ilgilenmiştir. Kendi deyimiyle yediği yumruklar dayanılmaz bir raddeye gelince ringlere veda edip şiir yazmaya koyulmuştur. Peki neden Murat Menteş okumalıyız? Hadi gelin hep beraber bu 5 maddeye göz atalım. Murat Menteş diğer yazarlara kıyasla çok farklı bir tarza sahiptir. Eserlerinde kıvrak zekasıyla kurguladığı olay örgüleri, beyin yakan betimlemeleri, aforizmaları, laf cambazlıkları, size sanki kitap okuyormuş gibi değil de film izliyormuş gibi hissettirir. Eserlerinde çokça kelime oyunu da yapan Menteş, kelimelerle oyun oynayan yazar tanımına karşılık Kelimeler nimettir, nimetle oyun olmaz. diyerek karşılık vermiştir. Eserlerini kara mizah, felsefe, sinema, müzik ve daha birçok şeyi zekice harmanlayarak ortaya çıkardığı için, Murat Menteş okurken bir an olsun sıkılmıyorsunuz. Eğlenceli dili kitaptan kopmamızı engelliyor. Yazarın 2005 yılında yayımlanan ilk romanı olan Dublörün Dilemması zekice kurgulanmış, son derece sürükleyici ve sıra dışı bir roman. Kitap konusu itibariyle Nuh Tufan isimli karakterin ve en yakın arkadaşı İbrahim Kurban'ın bir buluşa imza atmasıyla ortaya çıkan ve devamında Ferruh Ferman ile tanışmaları ve bunun yol açtığı olaylar silsilesini anlatıyor. İçinde kitap listesi, film listesi, müzik listesi çıkaracak kadar fazla eser barındıran kitap aynı zamanda çokça felsefi tartışmaya da yer açıyor. Ağırlıklı olarak mizah ve aksiyon üzerinden ilerleyen kitap, Ferruh Ferman karakterinin detaylı anlatıldığı kısımda ise durgunlaşıyor. Aile içi iletişim ne kadar önemli olduğunu, ayrıca Ferruh Ferman karakterinin şiddetçi ve baskıcı babası yüzünden kekeme olduğunu öğreniyoruz. Madem Murat Menteş kitaplarını konuşuyoruz o zaman orijinal kitap kapaklarından bahsetmezsek olmaz. İlk romanı Dublörün Dilemması 2005 yılında yayımlandı. Oldukça ilginç bir tasarıma sahip olan bu kitabın kapağında Alper Canıgüz ve Onur Ünlü'yü görüyoruz. İkili bir aksiyon sahnesinin tam da ortasında gibiler. Tıpkı kitapta hikayeleri anlatılan Nuh Tufan ve İbrahim Kurban karakterleri gibi. 2013 yılında yayımlanan Ruhi Mücerret romanının kapağında ise bizi bir sürpriz karşılıyor. Kapağın ortasındaki televizyonun içinde yer alan görselin yansımasının bir yüzü Cüneyt Arkın'ı gösterirken diğer yüzü Orhan Gencebay'ı gösteriyor. Böyle orijinal kapaklar ile okurun ilgisini çekmeyi çok iyi başarıyor Murat Menteş.


Türk edebiyatının öncü figürlerinden biri olan Nazım Hikmet, modern Türk şiirinin önemli isimlerinden biridir. 20. Yüzyılın en etkili şairlerinden kabul edilen Nazım Hikmet, sanat dünyasına adını kazımıştır. Hem üstün edebi becerileri hem de toplumsal farkındalığı ile tanınan Nazım Hikmet, eserlerinden sıkça toplumsal temaları işlediği gibi duygusal derinlikleri de ihmal etmez. Şiirlerinde sıklıkla toplumsal temaları işlerken aynı zamanda duygusal derinlikleri ve insanlık hallerini anlatarak geniş bir okuyucu kitlesine hitap etmiştir. 1902 yılında Selanik'te dünyaya gelen Nazım Hikmet, genç yaşlarda edebiyatla tanışmış ve şiir yazmaya başlamıştır. Onun şiirlerinde yer alan etkileyici görseller ve güçlü ifade, onu Türk şiirinin öne çıkan isimlerinden biri olarak konumlandırmıştır. Şiirlerindeki etkileyici ve sarsıcı anlatım, Nazım Hikmet'i Türk edebiyatında unutulmaz bir figür yapmıştır. Sanatsal ifadenin sınırlarını zorlayarak, toplumsal dönüşüm ve değişim için edebiyatın gücünü gösterir. Nazım Hikmet'in şiirleri sadece kelime oyunlarından ibaret değildir. Onlar; toplumsal değişimi teşvik etme ve insanların farkındalığını artırma amacını taşır. Bu, onun edebi başarısının yanı sıra toplumsal etkisinin bir yansımasıdır. Uluslararası arenada da etkisini gösteren Nazım Hikmet, çevirileri sayesinde, farklı dillerde okuyuculara ulaşarak edebiyatın sınırlarını aşmış, küresel bir ses haline gelmiştir. İşte Nazım Hikmet'i okumanız için 5 sebep! Nazım Hikmet'in şiirlerini okumak, adeta bir müzikal performans izlemek gibidir. O kelimeleri; ritmiyle, akıcılığıyla ve sesin melodisiyle harmanlayan bir şairdir. Nazım Hikmet'in edebi üslubu, imgeleri ve dil kullanımı, onun eserlerini diğerlerinden ayıran benzersiz özelliklerdir. Şiirlerindeki dil sadece kelime oyunlarına değil, aynı zamanda derin anlamlara da kapı aralar. Her bir kelime, yüklü imgeler ve düşündürücü metaforlarla örülüdür. Bu da okuyucunun metni daha da derinlemesine kavramasını ve yorumlamasını kolaylaştırır. Nazım Hikmet, sözlerin ve dillerin en yüksek notalarını kullanarak, okuyucuyu etkileyici bir dil yolculuğuna çıkarır. Nazım Hikmet, sanatın toplumsal dönüşümü nasıl şekillendirebileceğini ve toplumun bilinçlenmesindeki rolünü kanıtlar. Sanatın yalnızca estetik değil, aynı zamanda toplumsal değişim ve farkındalık yaratma gücünü gösteren Nazım Hikmet, eserlerinde bu görüşü güçlü bir şekilde vurgular. Toplumsal adalet, eşitlik, özgürlük gibi kavramları, şiirlerinde özenle işler ve okuyucunun zihin dünyasında canlandırır. Nazım Hikmet'in eserleri, toplumsal meselelere duyarlılığı artırmak amacıyla tasarlanmıştır. Şiirlerinde farklı kesimlerden gelen insanların yaşadığı güçlükleri ve maruz kaldıkları haksızlıkları dile getirerek okuyucuların duygusal bir bağ kurmasını sağlar. Onun anlatımındaki insanlık halleri ve yaşanan zorluklar, okuyucuların gerçek dünyayla daha yakın bir ilişki kurmalarına yardımcı olur. Onun şiirleri, sadece bireysel duyguları değil, aynı zamanda toplumun genel durumunu ve ihtiyaçlarını da yansıtır. Bu da okuyucuların, toplumsal sorunları daha derinlemesine anlamalarını ve çözüm arayışına katkıda bulunmalarını teşvik eder. Nazım Hikmet, eserlerinde sıklıkla toplumsal eleştiri ve siyasi temaları işler. Onun şiirleri, döneminin siyasi atmosferini yansıtarak toplumsal değişimleri ve dertleri yorumlar. Siyasi görüşlerini ve toplumsal adaletsizliklere duyduğu tepkiyi şiirlerine yansıtması, onun sadece bir şair değil aynı zamanda toplumsal bir aktivist olduğunu gösterir. Nazım Hikmet'in siyasi ifadesi de dikkat çeker. Eserlerinde siyasi liderlerin ve hükümetlerin tutumlarına eleştirel bakış açıları yer alır. Halkın yaşadığı sıkıntıları ve toplumsal eşitsizlikleri, sert ama etkili bir dil kullanarak dile getirir. Bu siyasi vurgu, okuyucuların toplumsal gerçekleri daha geniş bir perspektiften görmelerini sağlar. Nazım Hikmet'in şiirlerinde sevgi ve aşk, evrensel bir bakış açısıyla ele alınır. Şairin eserleri, romantik duygulardan aile bağlarına, dostluk ilişkilerinden insanlara duyulan genel sevgiye kadar geniş bir duygusal yelpazeyi içerir. Şiirlerinde sevginin farklı varyasyonlarını anlatırken, bu tema üzerindeki evrensel etkiyi de öne çıkarır. Nazım Hikmet, aşkı yalnızca romantik bir ilişkinin içsel boyutu olarak değil, aynı zamanda insanlara, doğaya ve tüm insanlığa duyulan derin bir sevgi olarak da ele alır. Şiirlerindeki imgeler ve metaforlar, sevginin çeşitli tonlarını yansıtarak bu duygunun evrenselliğini öne çıkarır. Şair, sevgi ve aşkın içerdiği karmaşıklığı ve renkliliği betimlerken aynı zamanda bu duyguların insanların kimliğini nasıl şekillendirdiğini de gösterir. İçinde mutluluk, hüzün, umut ve özlem gibi bir dizi farklı duygunun yer aldığı sevginin çeşitliliğini vurgularken okuyuculara kendi deneyimlerini anımsatır. Nazım Hikmet'in eserleri, sevginin insanları birleştiren ve anlayışı teşvik eden bir güç olduğunu gösterir. Nazım Hikmet, eserlerindeki karakterler ve olaylar aracılığıyla okuyucuları farklı insanların yaşadığı deneyimlere içtenlikle empati yapmaya çağırır. Onun eserleri, insanların duygusal dünyalarına derinlemesine bakarak insanlık halini anlamaya çalışır. Empati ve insanlık teması, onun şiirlerinin temel taşlarından biridir. Şair, farklı bireylerin yaşadığı acıları, sevinçleri, umutları ve çatışmaları içselleştirerek ve paylaşma gücüyle dolu bir empati duygusuyla yazmıştır. Nazım Hikmet'in eserleri, insanların ruhsal zenginliklerini keşfetmek ve içsel deneyimlerini daha derinlemesine anlamak isteyenleri yönlendirir. Empati teması, şairin farklı duygusal meydan okumlar ve yaşantılar arasındaki paralellikleri vurgulama amacını taşır. O, insanların farklılık gösterse de aslında temelde ortak duygusal deneyimler yaşadığını hatırlatır. Bu, okuyucuların insanlar arasındaki bağları ve evrensel insanlık değerlerini daha iyi anlamalarını sağlar.


Nilgün Marmara 1958 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Marksist bir babanın çocuğu olarak yetişen Nilgün Marmara, öğrenimini Boğaziçi Üniversitesi'nde tamamladı. Türk Edebiyatı'nın yavaş yavaş aşina olmaya başladığı varoluşçuluk akımı, şiirlerinde büyük bir yere sahipti. Ama döneminin popüler fikirlerine ayak uyduramadı. Kendine özgü denemeleri ve şiirleriyle, dünyada olamasa da edebiyatta kendine bir yer edinmeyi başardı. Evlendikten sonra eşiyle Libya'ya taşınan Marmara, burada bulunduğu sürece depresyon belirtileri göstermeye başladı. Burada arkadaş çevresi olmayan Nilgün, günlerini arkadaşı Ece Ayhan ile mektuplaşarak ve şiirlerini yazarak geçirdi. İstanbul'a döndüğünde eşi, Nilgün'ün tedavi olmasını istedi fakat kendisi tedaviyi reddetti. 13 Ekim 1987'de 29 yaşındayken kaldığı evin balkonundan atlayarak intihar etti. Nilgün Marmara'nın evi, dönem yazarlarının uğrak yeriydi. Dönemin sağ sol tartışmaları, askeri darbe ve dönem edebiyatının eleştirileri, tartışmalarında değişmeyen konulardı. Nilgün Marmara bu ev ziyaretleri sırasında Cemal Süreya, Lale Müldür, İlhan Berk, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Turgut Uyar, Edip Cansever, Ece Ayhan gibi birçok yazarla tanışma ve arkadaşlık kurma fırsatı buldu. İşte, varoluşsal akıma yeni bir pencere açan, Türk Edebiyatı'nın önemli yazarlarından Nilgün Marmara'yı okumak için 5 sebep! Nilgün Marmara'nın yaşadığı bu zorlu sürecin şiirlerindeki etkisi yadsınamaz. Denemelerinde ve şiirlerinde kişisel deneyimlerini ve duygusal zorluklarını yansıtmaktan çekinmez. Bunları genellikle umutsuzluk, yalnızlık, anlam arayışı gibi temalarla işler. Aynı zamanda Marmara, intiharını da bazı şiirlerinde gelmekte olan ve bundan kaçamayacağı bir eylem olarak resmeder. Bilir miydim yaklaşan karanlığı daha önceleri, Varoluşçuluk, insanın varoluşunu ve anlam arayışını merkeze alan bir felsefi akımdır. Nilgün'ün şiirlerinde görülen yabancılık hissi, kendine bir yer bulma uğraşı ve kimliğini sorgulaması gibi temalarla ortaya çıkar. Aynı zamanda, zamanın geçiciliği ve ölüm teması da dikkat çeker. Nilgün Marmara bu temaları sıra dışı bir perspektifle kaleme döker. İmgelerdeki ustalığı, okuyucuya bir empati penceresi açar. Okuyucuyu kendini sorgulamaya ve düşünmeye teşvik eder. Yazımızın ilk başlarında bahsettiğimiz gibi, Nilgün Marmara'nın evi dönem yazarlarının uğrak noktasıydı. Yayınlanan yeni eserleri eleştiren ve tartışan bu grup, dönemin edebiyat özelliklerini anlamak için açık bir kitap gibidir. Libya'da kaldığı sürece sıkla Ece Ayhan'la mektuplaşan Nilgün Marmara, bu mektupları bir günlük olarak atfeder ve yapıcı eleştirilere birinci şahıs bakış açısından tanık olabiliriz. Nilgün Marmara'nın Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı lisans tezi olarak sunduğu Sylvia Plath'in Şairliğinin İntiharı Bağlamında Analizi aslında iki kadın yazarın kaderlerinin örtüştüğü ilk patika olarak söylenilebilir. Nilgün Marmara yazdığı tezinde Sylvia Plath'ın ölümünü titizlikle inceler ve çoğu satırda yazar kendi ruhuna ayna tutar. İki genç yazar da hayatlarını intiharla noktaladılar. Nilgün Marmara'nın yazdığı denemelerde Plath'ın etkisi açıkça görülür. Kendisini tıpkı Plath gibi bir sırça fanusa hapsedilmiş hissetmesi, denemelerinde karanlık ve melankolik hava.. Hepsi sonun başlangıcını haber verir nitelikte adeta. Genç yaşlarda başlayan kimlik arayışı ve bu arayışın Plath'ın kaleminde bulması, Nilgün Marmara'yı içinde olduğu sırça fanustan çıkarmaktan ziyade, bunu artık çıkışı olmayan bir dünya olarak görmesini sağlar belki de. Nilgün Marmara şiirlerinde imgeleri oldukça sık kullanır. Çiçekler, mevsimler, hayvanlar, güneş, özellikle de ay ve renkler şiirlerinde ortak olarak kullanılan simgelerdendir. Kuş, özellikle de martı imgesi de Marmara şiirlerinde çokça kullanılır. Anlar, anılar ve durumlar bu simgeler aracılığıyla verilir. Çocuk ve bebek mefhumlarını masumluk olarak atfederken, anne kelimesini tiksindirici bir ifade olarak kullanır. A. Ş, K. E. T. ve Y. . Nilgün Marmara Kimdir? En Sevilen ve En Çok Satan Kitapları. . Ekmek ve Gül. (2021). 13 Ekim 1987| Şair Nilgün Marmara yaşamını yitirdi. .


William Shakespeare 500 yıl önce yaşamış olmasına rağmen, hala daha edebiyat ve tiyatronun önde gelen isimlerinden biridir. Yazdığı oyunlar, ülkemiz dahil dünyanın birçok yerinde hala oynanmakta ve seyircilerden büyük bir ilgi görmektedir. Çoğu edebiyat öğrencisi Shakespeare'in oyunlarını büyük bir hayranlık ile okumakta, birçok yazar ise onu rol model olarak görmektedir. Peki Shakespeare'i bu kadar önemli kılan ve hala daha yaşatan şey nedir? Gelin öncesinde bu meşhur Shakespeare kim, onu bir öğrenelim. Kendisi hakkında konuşmadan şunu hatırlatmak isteriz, Shakespeare'in hayatına dair yazılan ve etrafta dolaşan çoğu bilginin herhangi bir gerçeklik payı yoktur. Yani kısacası Shakespeare hakkında şu bilgi kesin olarak doğru ya da yanlış diyemeyiz. Graham Holderness'ın Shakespeare'in Dokuz Yaşamı adlı kitabında da belirttiği üzere; ... elimizde yazara ait ne bir mektup, ne bir günce, ne de kayda geçirilmiş bir konuşma bulunuyor. Öte yandan, böyle büyük bir dehanın hayatına dair çok fazla bilgiye sahip olmamamız da zaman zaman üzücü olabiliyor. Fakat biz gene de kendisi hakkında sizleri yeterince bilgilendireceğiz. William Shakespeare, çoğu kaynağa göre 1564 yılının Nisan ayında İngiltere'nin Stratford-upon-Avon şehrinde vaftiz edilmiştir. Büyük bir ihtimalle, şair bu ay içerisinde doğmuştur da diyebiliriz. Kendisi İngiltere'nin ve hatta bütün dünyanın en büyük oyun yazarı ve şairi olarak bilinir. 52 yıllık hayatında en az 37 oyun, 154 sone ve 4 adet şiir yazmıştır. Bunlarla kalmayıp, İngilizce diline yaklaşık 1700 tane yeni kelime eklemiştir. Bunlardan bazılarına örnek verecek olursak; yatak odası kelimesini ilk kez Bir Yaz Gecesi Rüyası adlı komedyasında kullanmış, bir diğer komedyası olan Yanlışlıklar Komedyası'nda acele kelimesini ilk kez kullanmış ve yalnız kelimesini ise ilk kez Coriolanus adlı trajedisinde kullanmıştır. Daha birçok kelimeyi üreterek aslında İngilizce dilinin babası haline gelmiştir Shakespeare. Uzun lafın kısası, böyle büyük bir şair ve oyun yazarı olan Shakespeare'i okumak için milyon tane neden var aslında; fakat, sizlere bu yazımızda dehayı okumak için 5 farklı sebep vereceğiz. Daha önce hiç Shakespeare eseri okumadıysanız belki de bu sebeplerden birisi sizi cezbedip, okumak için bir neden haline gelebilir. Shakespeare aslında sırf edebiyat severlere hitap eden birisi diyemeyiz. Herhangi birisi açıp bir eserini okuduğu ya da tiyatro oyununu izlediği zaman yüksek ihtimalle kendisine hitap eden durumlarla karşı karşıya kalacaktır. Zaten bunu kanıtlayan da Shakespeare'in her bireyin hayatı boyunca hissedebileceği duygulara hitap etmesidir. Kendisi genel olarak aşk, kıskançlık, ihanet ve bireyin kendi özünü arayışı gibi temalara değinir eserlerinde. Bu durumda bizler de tabi ki istemesek de Shakespeare'in insanları oyunlarında ne kadar başarılı bir şekilde işlediğini fark ederiz. Bunlarla da kalmayıp sosyal konulara da değinir eserlerinde ünlü şair ve oyun yazarı. Örnek olarak Kral Lear adlı trajedisinde Shakespeare, ailevi konulara değinir ve bizler de bazen kendi hayatımızdan örnekler görürüz bu ve daha nice eserlerinde. Bütün bu konuları aynı zamanda insan psikolojisini inceleyerek ve karakterlerinin her birini sanki gerçekte de varolmuşlar gibi işleyerek okurlarına ve izleyicilerine sunar. İşte bu yollarla insanların ruhlarına derinlemesine inip, insan olmanın bize ne olduğu tekrar ve tekrar gösterir Shakespeare. Benvolie: Beni dinle ve onu düşünme, unut! Shakespeare denince akla, yarattığı o eşsiz ve hala daha unutulmayan karakterleri de gelir. Bunlar; Hamlet, Ophelia, Romeo, Juliet, Caesar, Brutus ve daha niceleri. Günümüzde popülerliğini koruyan bu karakterlerin hikayeleri zamanla dilden dile aktarılmıştır. Bu yüzden çoğumuz, karakterlerin başına neler geldiğini, onları nasıl bir sonun beklediğini biliyoruz. Fakat, bu karakterlerin yaşadıkları trajedileri Shakespeare'in kaleminden okumak çok ayrı bir deneyim sağlıyor biz okurlara. Onun yarattığı her bir karakter insan hırsının, kıskançlığının ve ahlaki ikilemlerin inceliklerini gözler önüne sererken, okurlar da, karakterlerin düşüşlerine ve yaşadıkları trajedilere tanık oluyor. Kısacası bu, asla unutamayacakları bir deneyim haline geliyor. Bundan dolayı, siz siz olun, her birinin hikayesini size Shakespeare'in anlatmasına şans verin. Okuduğumuz çoğu eserin dil becerimizi geliştirdiği doğrudur. Kelime haznemiz genişler, daha zengin diyaloglar kurarız. Fakat Shakespeare'in kullandığı dil o kadar zengin ki, günlük diyaloglarımızda kullandığımız kelimelerin başka deyişleri olduğunu da fark ediyoruz onu okudukça. Böylelikle kelime bilginiz artıp, gerektiği zaman kelimelerin farklı versiyonlarını kullanabilirsiniz. Bu da tabi ki sizi, dil bakımdan daha gelişmiş birisi pozisyona koyar. Ayrıca, Shakespeare'in yaratmış olduğu karakterlerinin çoğu ikna etme konusunda çok başarılı bireylerdir. Buna örnek olarak Julius Caesar, Shakespeare'in yaratmış olduğu en retorik karakterlerinden birisidir. Caesar'ın konuşmalarını ve diyaloglarını incelemek, daha etkili bir iletişimci olmanıza yardımcı olarak ikna edici teknikler hakkında fikir verebilir. Shakespeare'i anlamak zorunda mıyım ki dediğinizi duyar gibiyiz. Evet, belki de böyle bir zorunluluk olmamalı. Fakat Shakespeare'i az da olsa tanıyınca ve anlayınca, aslında kendinize edebi açıdan birçok katkı sağladığınız fark edeceksiniz. Bunun en büyük örneği de Shakespeare'in karmaşık dilini ve şiirsel ifadelerini okudukça, dil becerilerinizin ne kadar fazla gelişeceğidir. Dili bu kadar profesyonel kullanabilen sayılı sayıda yazar var ve Shakespeare de bunların başında geliyor. Günümüzde hala daha okunmasının ve İngiliz Drama'sının Babası diye anılmasının sebebi kullandığı dil ve işlediği konular sayesinde diyebiliriz. Farklı türlerde yazan yazarlara genel olarak nadir rastlarız. Bir tanesi sadece gerilim romanları yazarken diğeri sadece aşk romanları yazar. Fakat durum Shakespeare'e gelince pek öyle değildir. Onun eserleri trajedi, komedi, romantizm ve maceranın karışımlarını sunar bizlere. Her birinden ayrı bir anlam çıkarır, her birinde ayrı kayboluruz. İşte böyle bir ustadır Shakespeare. Yıllar geçmesine rağmen hala en ünlü romantik eserlerin başında onun Romeo ve Juliet'i, en ünlü trajedi ve dram eserlerinin başında onun Hamlet'i gelir. Ve de bu eserler, her okunuşlarında farklı deneyimler yaşatır biz okurlara. Uzun lafın kısası eğer aynı yazara bağlı kalıp, farklı türde eserler okumak istiyorsanız en doğru adreslerden birisi Shakespeare diyebiliriz.


İntihar ve ölüm temalarını işleyen şairler arasında yerini alan Sylvia Plath, hayatının hemen her anında bu iki düşünce arasında içsel bir savaş vermiştir. Kendini ve iç sesini dizginleyemeyen Sylvia, hayatı sürekli derinlemesine düşünüp kendini bir şeylerden uzaklaştırmıştır, kaçmıştır. Yaptığı her şeyi içindeki intihar ve ölüm kavramı ile ilişkilendirerek kendini bir yaşam mücadelesine sürüklemiştir. Bu yaşam mücadelesi onun motivasyonunu daha da azaltmıştır. 1932 yılında ABD'nin Boston kentinde doğmuş olan Sylvia Plath, çok genç yaştan itibaren kendini belli eden yazarlık yeteneği sayesinde çocukluğunda dahi birçok edebiyat ödülü kazanmayı başarmıştır. Sylvia Plath'ın edebi bilgisinin en önemli taşlarından biri olan Sırça Fanus, 20. yüzyılın en etkileyici romanlarından biridir. Bu otobiyografik roman, ana karakter Esther Greenwood'un ruhsal varlığını ve toplumun dayattığı baskıları anlatır. Plath'ın kendi hayatından ilham alarak kaleme aldığı bu eser, birçok okuruna duygusal derinliğini aktardığı bir deneyim yaşatmıştır. Sırça Fanus, modern zamanların içsel çatışmalarını ve insanın kendi ruhsal gelişimini ele almıştır. Esther Greenwood, çağının getirdiği sosyal normlara uymaya çalışırken bir yandan da kendi iç gelişimini anlamaya çalışmaktadır. Plath, bu hikayeyi anlatırken insanın kendi gerçekliğinden kopmasının yalnızca bireysel bir mesele olmadığını, aynı zamanda toplumsal ve kültürel normlarla da şekillendiğini vurgulamıştır. Roman boyunca Esther'in yaşadığı ruhsal çalkantılar, günümüz insanının maruz kaldığı duygusal baskıları ve içsel çatışmaları temsil eder. Modern yaşamın hızlı ve tempolu zamanları, bireyin kendi değerlerinden uzaklaşmasına yol açar. Bu da ruhsal bir yabancılaşma ile insanın kendisini tanıyamamasına neden olabilir. Sırça Fanus, sadece bir bireyin bireysel yolculuğunu değil aynı zamanda günümüz toplumunun görünümünü anlamak için de okunabilir. Toplumsal eşitlik ve feminist temalar içeren Sırça Fanus, Amerika'da ilk feminist roman olarak bir dünya klasiği haline gelmiştir. Yayımlandığı dönemlerde yazarları ve okurları büyük etkisi altına alan bu roman, kadın yazarların öncüsü olmuştur bir nevi... Kitabın yayımlanması ile günümüzün en önemli temalarından birini, insanların gözleri önüne sermeyi başarmıştır. Feminist düşünce yapısının güçlenmesinde büyük bir etkisi olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Esther Greenwood'un yaşadığı dönemdeki toplumsal beklentiler, onun içsel dünyasıyla çatışır. Esther'in iç çatışmaları, toplumsal baskılarla başa çıkma mücadelesi ve kendi amacını bulma çabaları, kadın okurlar için güçlü bir etki bırakmıştır. Kadınların toplumsal özgürlüklerinin bir yere sıkıştırılıp tutulmasını ve kendi seslerini bulma çabalarını yansıtmaktadır. Bu bağlamda Plath, bireyin toplumsal yapılarının varlıklarını sorgulatır aslında okurlarına. Sylvia'nın Sırça Fanus'u, birçok açıdan kendi yaşam öyküsüne büyük bir ayna tutan bir roman olarak kabul edilebilir. İlk ve tek romanı olması ve ölümünden hemen önce Victoria Lucas takma adı ile yayımlayışı, romanı ve Sylvia'yı daha da merak etmemizi sağlar, olayın gizemini arttırır. Tüm bu bilinmezliklerin içinde aslında Sylvia pek çok ipucu vermiştir. Esther karakteri ile Sylvia arasındaki paralellikler, okurlarının gözlerinin önüne tüm çıplaklığıyla serilmiştir adeta. Her iki karakterin de şairlikleri, babalarının erken kaybı, erkek kardeşleri, ruh sağlıkları ve hastaneye yatışları, elektroşok tedavileri gibi örnekler oldukça belirgindir. Bununla birlikte intiharlarının paralel gidişi ve benzer ölüm girişimlerinde bulunmaları eserinin baş karakterinin aslında kendi olduğunu gösterir bizlere. Kısaca Sylvia'yı tanımak istemek Sırça Fanus'u okumak için başlıca bir nedendir. Yaygın olarak ortaya çıkan bir tema ise insanın kendi varlığını sorgulamasıdır. Esther Greenwood'un içsel çatışmaları ve kimlik arayışı, varoluşsal bir angaryayı yansıtan bir karakter oluşunu gösterir. Roman boyunca Esther Greenwood'un kendi ile mücadelesini görürüz. Hastanede kaldığı süreçlerde bile aklından geçen düşünceler bize bu varoluşsal karmaşasını aktarır aslında. Çünkü nerede olursam olayım -bir gemi güvertesinde, Paris'te bir sokak kafesinde ya da Bangkok'ta- hep aynı sırça fanusun içinde kendi ekşimiş havamda bunalıyor olacaktım. Bu eser, insanın kendi yerini bulma sürecini, toplumun ve kendi beklentilerinin arasında sıkışıp kalma deneyimini ele alır. İşte tam da bu yüzden Sırça Fanus'unda kapanmıştır Sylvia Plath. Sırça Fanus'ta sıklıkla görülen bir diğer temel tema, ölümün varoluşsal anlamıdır. Ölüm ile varlığımızı anlamlandırma çabaları, Plath'ın bu eserinde tüm ayrıntılarıyla incelenir. Romanında ölüm, sadece günlük bir ayrılık değil aynı zamanda varoluşun anlamsızlığıyla yüzleşme sürecinin bir parçası olarak ele alınır. Bu denli ölüm ve intihar kavramlarıyla olan ilişkisi, kitapta da böylesine derinine işlemesi aslında şaşırtmıyor okurlarını. Çünkü Sylvia, ilk ve tek olan bu romanını ölmeden tam olarak bir ay önce yayımlamıştır. Aslında bir nevi kendi ölümünü hazırlamış ve bunu üstü kapalı okurlarına sunmuştur. Başarılı, dünyaca tanınan bir yazar olma arzusunu da, ölümünden sonra hayal edebileceğinin daha ötesine taşımıştır. Bu eserin böylesine Sylvia ile bir bütün oluşu ve onu yaşamının ilk zamanlarından ölümüne kadar yansıtması eserin değerini ve gizemini arttırmıştır. Sylvia Plath, kısa bir yaşama rağmen hem edebiyat hem de felsefe dünyasında önemli bir figür olarak hatırlanmaya devam edeceğini bizlere şimdi bile göstermektedir. Plath, Sylvia. Sırça Fanus. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınları, 2012.