Yazar ve senaristlerin çok duyduğu Hayatımı anlatsam film olur. cümlesinden yola çıkarak gerçekten senaryo yazmak isteyenlere 11 altın değerinde öneride bulunduk. Gelin bu 11 öneriye birlikte göz atalım. İzleyicinin karakterde kendisinden bir parça bulması hem diziyi hem de karakteri daha iyi benimsemeleri açısından önemli bir noktadır. Her zaman kendine has özellikleri, giyim tarzı, jestleri ve mimikleri olan karakterler izleyicinin gözünde daha ilgi çekici bir konumdadır. Örneğin, Avrupa Yakası dizisinde Şahika ve Burhan karakterleri çok ilgi gören ve iyi yazılmış karakterlerdir. Aynı şekilde Friends dizisinin hala çok fazla ilgi görmesi bu duruma ikinci bir örnektir. Karakterlerin kendine ait cümlelerinin olması, tepkileri ile tavırları izleyiciyi dinç tutmaktadır. Anne With An E dizisinde, Anne'nin çok sevilmesinin sebebi de oyuncunun yanı sıra, oluşturulan iyi bir karakter ve tavırları olmuştur. Başlı başına dönemine göre farklı bir karakterdir ve oyuncu da duyguları izleyiciye iyi geçirmiştir. Fon hikayeleri senaryo yazımında en önemli unsurlardan biridir. Karakterlerin istikrarlı davranışlarının olması ve 5N1K sorularına mantık çerçevesinde iyi cevap verilmesi gerekir. Bu fon hikayeleri ekranda seyirci ile birebir buluşmasa da bir karakterin geçmişi karakteri oluşturmak amacıyla iyi yazılmalıdır. Dizi/film süresince karakterin davranışlarının nedeni verilmelidir. İzleyicinin karakterle bir bağ kurması için fon hikayesinin verilmesi flashbacklerle ya da diyaloglarla sağlanabilir. Bir karakter sürekli kırmızı giyiyorsa ya da her sabah sadece zeytin yiyorsa bunun sebebi açıklanmalıdır. Köpekten korkuyorsa neden korktuğu belirtilmelidir. Senaryoya nereden başlıyorsunuz? Bir hikayeniz mi var yoksa sadece bir karakteriniz mi? Öncelikle başlangıç noktasını iyi belirlemeli ve yazmaya öyle başlamalısınız. Bu konuda senaristler yıllardır tartışmaktadır fakat bir sonuca varılamamıştır. Hikayeden karakter oluşturulması daha yaygın bir senaryo yazım tekniği olsa da önce karakter oluşturup sonrasında hikayeyi oluşturmaya geçebilirsiniz. Bu tercih tamamen size kalmıştır. Her iki teknikte de önemli olan ortaya iyi bir şeyler çıkartmaktır. Sinopsis, senaryo yazmanın ikinci aşamasıdır. 1-3 sayfadan oluşan dizi-filmin özetidir. Bu özeti bir sayfa yazmanız sizin için daha iyi olur çünkü yapımcıları etkilemek için çok az zamanınız olacaktır. Sinopsisin kendi içinde bir bel kemiği ve matematiği vardır. Hikayenizde olan giriş, gelişme, sonuç kısmını sinopsise de aynen yazmanız gerekmektedir. Yazıda edebi bir metin dili kullanmamanız ve sonuç kısmını net olarak belirtmeniz gerekmektedir çünkü yapımcılar neye para yatıracağını önceden bilmek ister. Ayrıca Protagonist ve Antagonist'i belirtmeyi elbette unutmamalısınız. Logline, eserinizin bir cümlelik ve en fazla 30 kelimelik reklamıdır. Logline, reklam olarak adlandırılır çünkü yapımcı gönderdiğiniz mailde eser ismi gibi detaylardan sonra ilk olarak logline'ı görmektedir. Yazacağınızı bir cümle ile yapımcıyı yazınıza kilitleyebilir ve onu etkileyerek sinopsisten sonra tretmanı istemesini sağlayabilirsiniz. Elbette logline tek başına bu kadar etkili değildir. Sinopsis, senaryo yazımının en önemli parçasıdır çünkü yapımcının size dönüş yapmasını sinopsis sağlar. Tretman, senaryonun 3. aşamasıdır. Senaryonun diyalogsuz halidir ve yapımcıların sinopsisi beğenmeleri halinde istedikleri bir sonraki yazılı aşamadır. İçinde sahneler, mekanlar ve zaman yer alır. 15 ve 40 sayfa aralığında değişir. Tretmanı yazarken plan, sahne ve sekans gibi kavramları iyi öğrenmek gerekmektedir. Aksi takdirde senaryonuz amatör görünecek ve yapımcılar tarafından değerlendirmeye bile alınmayacaktır. Tretman aşamasında yapımcı ile profesyonel bir anlaşma yapabilirsiniz. Bu konuda dikkat edilmesi gereken en önemli unsur arada bir anlaşma olmadan senaryonuzu birine göndermemeniz olacaktır. Ayrıca senaryonuzu tasdiklemeniz halinde senaryonuzun çalınması ihtimalinin önüne geçmiş olursunuz. Diyalog yazmak çok ayrı bir sanattır. Bunun için ayrıca çalışma yapmak ve çaba sarf etmek gerekir. Yazdığınız karakterleri iyi öğrenmek ve izleyiciye Hayır bu karakter bunu söylemez. dedirtmemek gerekir eğer öyle olursa mantık devre dışı kalır ve yazdığınız dizi/filmin inandırıcılığı kalmaz. Bu da izleyici kaybetmenize neden olur. Senaryonun her aşamasında aksiyon ve çatışmalar olması lazımdır bu yüzden yükselen ve düşen aksiyona, dönüm noktalarına önem vermek gerekir. Klasik mi yoksa çağdaş anlatı yapısında mı yazacaksınız baştan belirlemelisiniz. Senaryo yazarken en önemli kurallardan biri silip tekrar tekrar yazmaktır. Çünkü ilk denemesinde kimse en iyiyi bulmaz ve iyiyi bulmak için de sürekli çalışıp yazmak gerekmektedir. Hayal dünyanızı bir kağıda dökerken kabul gören senaryo yazmanın matematiğini es geçmemek gerekir. En iyisi olmak için süresiz bir çalışma azmi ve yazarken mutlu olmayı bilmek gerekir. Unutmayın ki bu dünyada başarılı olan herkes öncesinde defalarca başarısızlığı tatmıştır. Senaryoda detaylara önem verirseniz seyirci sizi oralardan yakalar ve bir bağ oluşumu sağlanır. Acele bir şekilde yazıp satmaya çalışmak yerine, yıllarınızı dahi alacağını bildiğiniz iyi bir eseri ortaya çıkartmaya çalışın. Sonunda illa ki karşılığını alacaksınızdır. Rap nasıl ki bir derdi söyleme şekliyse senaryoda da aynısını yapabilir ve derdinizi televizyonlara, sinemaya taşıyabilirsiniz. Peki, neden yazmak istiyorsunuz? Bu işte para var o yüzden diyorsanız hemen bilgisayarı kapatmalı ve elinizdeki kalemi bırakmalısınız. Senaryo yazmak para için yapılacak bir şey değildir. Senaryo yazmak, karakter oluşturmak sabır işidir. Oturup günlerce ya da aylarca yazdığınız her şeyi 5 saniyede çöpe atmak ve sıfırdan başlamak demektir. Kimisi tecrübenin bu kısımda ortaya çıktığını fark etmez. Etrafınızdaki her şeyi ve herkesi gözlemlemek senaryo yazarları için olağandışı bir şey değildir. Neredeyse tüm yazarlar karakterlerine çevrelerindeki insanlardan bir parça verir. Bunun yanı sıra, avukat mesleğine sahip bir karakter yazıyorsanız avukatlarla iletişimde olmanız gerekir, doktor yazıyorsanız bir doktorla görüşme yapmanız gerekmektedir. Yargı dizisinin senaristi Sema Ergenekon'un 2-3 yıl boyunca dizinin senaryosu üzerinde çalışması bu işin ne kadar zor ve uğraştırıcı olduğunun küçük bir örneğidir. Her işte olduğu gibi senaryo yazarken de disiplinli bir şekilde çalışmak gerekir. Yapımcının istediği tarihte senaryonuzu yetiştirememeniz halinde bu durum hoş karşılanmaz. Elbette yazmak ve araştırmak için zamana ihtiyacınız olacaktır ama Türkiye'de televizyon dizilerinin sürelerini düşünürsek o çalışma hayatına yetişmeniz gerekmektedir. Kadınların her yerde olduğu gibi bu sektörde de zorlandığı aşikar. Başrol kadın oyuncular gibi kadın senaristler de ücret konusunda bir hayli dertli. Karşılaşılan talepler, engebeli yollar insanların sabrını zorluyor fakat kadınlar kimseye boyun eğmemekte ısrarcı. Sinema alanında teknolojinin ilerlemesi kadınların bu alanda daha aktif olmalarını sağlamaktadır. Bu çağda hala bu konuları konuşuyor olmak ise çok üzücü ve düşündürücü. - Seger, Linda. (1999). Making a Good Writer Great: A Creativity Workbook for Screenwriters. Los Angeles: Silman-James Press Publisher. - Segeri Linda. (2003). Advanced Screenwriting: Taking Your Writing to the Academy Award Level. Los Angeles: Silman-James Press Publisher. - Seger, Linda. (2008). Creating Unforgettable Characters: A Practical Guide to Character Development in Films, TV Series, Advertisements, Novels & Short Stories. California: Michael Wiese Productions.


1974 yılının Temmuz ayında Türkiye, Eurovision Şarkı Yarışması'na katılacağını açıklar. O zamana dek müzik çevrelerinde kulaktan kulağa yayılan söylentiler nihayet anonslarla duyurulmaya, şartname ise gazetelerde yayımlanmaya başlanmıştır. Türkiye, tarihinde ilk kez Eurovision'a katılacaktır! TRT, hemen toplanarak, 1975 Eurovision Türk Hafif Müziği Şarkı Yarışması Yapım ve Düzenleme Kurulu adı altında seçkin kimselerden oluşan bir kurul oluşturur, hangi esaslar gereğince seçim yapılacağı tüm ayrıntılarıyla belirlenir. Artık her şey insanların bu yarışmaya katılmasına kalmıştır! Eserin uzunluğunun 3 dakikayı geçmemesi ve daha önce herhangi bir yerde icra edilmemesi gibi Eurovision Şarkı Yarışması'nın genel kaideleri, Türkiye elemeleri için de geçerliydi. Bu koşullara uyan tüm şarkıların katılabileceği elemeler, 12 Eylül günü saat 17.00'de son bulacak; ertesi günse elemeye katılan şarkılardan en az 16'sı, en çoksa 24'ü TRT jürisi tarafından seçilecekti. Bu şarkılar Türkiye finalinde boy gösterme hakkına sahip olacaktı. Şarkı katılımının son bulduğu 12 Eylül'ün akabinde tam 4 gün sürecek hummalı bir çalışma başladı. Bu süre zarfında, TRT Seçici Kurulu ince eleyip sık dokuyarak 105 şarkıyı bilfiil dinleyecek, alınan ortak kararla bu 105 şarkı 17'ye kadar indirilecekti. Nihayetindeyse, ön elemelerden sağ kurtulan bu 17 şarkı Türkiye finallerinde tekrar seslendirilecekti. Ancak bazı polemikler çoktan baş göstermeye başlamıştı bile. Finaller için seçilen 17 şarkı arasında kendisine de yer bulan Şenay, jüri Şerif Yüzbaşıoğlu'yla evliydi. Aynı şekilde Füsun Önal'ın da jüriyle dolaylı yoldan bir yakınlığı vardı. Zira eşi Atilla Özdemiroğlu'nun, jüride yer alan Şanar Yurdatapan'la birlikte kurdukları ortak bir müzik yapım şirketi vardı. Her ne kadar o yıllarda böyle şeyler olağan olsa da -zira o dönemde müzikle ilgilenen çoğu kişi birbirlerini tanıyordu- dedikodular almış başını gidiyordu. Buna ek olarak Nilüfer'in söyleyeceği şarkının bestesinin başka bir şarkıdan çalıntı olduğu iddia edilmesi işleri iyice kızıştırmıştı. Geriye kalan şarkılar belli zaman dilimlerinde televizyondan ve radyodan halka dinletildi. Nitekim, halkın da söz hakkı vardı, dileyenler PTT'ye gönderdikleri mektuplarla oylarını beyan edebileceklerdi. 21 Ocak günü tüm şarkılar son kez ekrana getirildi. Ertesi gündeyse ihtisas jürisi Ankara'da toplanarak şarkıların tamamını değerlendirmeye başladı. Bu sırada halk da oylarını göndermeye başlamıştı. - Böyle mi Başlar? Yeşim - Dilenci Atilla Atasoy - Delisin Cici Kızlar - Minik Kuş Füsun Önal - Mümkün Değil Serter Bağcan - Hayalimdeki Adam Yeliz - Yarınlar Ali Rıza Binboğa - Seninle Bir Dakika Semiha Yankı Şarkılar söylendikten sonra sunucu elindeki zarfla beraber seyircinin huzuruna çıktı. Noterden gelen sonuç büyük bir heyecanla evlerinde merakla bekleyenlere, Türkiye'ye bildirilecekti. Ancak sonuç beklenilenden epey farklıydı: Birden fazla birinci, ikinci ve üçüncü vardı. Birinciliği, Ali Rıza Binboğa, Semiha Yankı ve Cici Kızlar paylaşıyordu. Binboğa halkın verdiği oylarla, Yankı ise ihtisas jürisinin verdiği oylarla birinci olmuştu. Cici Kızlar, hem jürinin hem de halkın gönlünü kazanmış olacak ki ikisinden aldığı ortak oylarla bu sıralamayı elde etmişti. Ancak Ali Rıza Binboğa, averaj bakımından yetersiz kalıyordu. Dolayısıyla birinciliği Yankı'ya ve Cici Kızlar'a bırakmak zorunda kaldı. Aynı puanda olan Yankı ve Cici Kızlar için kura çekilmesine karar verildi. Birinin boş olduğu iki zarf Yankı'ya ve Cici Kızlar'ın en küçüğü Bilgen Bengü'ye verildi. Bengü'nün zarfı açıp gayriihtiyari bir şekilde Aaa bu zarf boş! demesiyle Semiha Yankı'ya Stockholm yolu göründü. Artık o, Türkiye'yi Eurovision'da temsil edecek ilk şarkıcı olacaktı. Nihayet yarışma günü geldi çattı: Dünya çapında yaklaşık 800 milyon kişinin bilfiil seyredeceği yarışma, 22 Mart 1975 akşamı saat 22.00'de Türkiye'de naklen yayımlanmaya başladı. Katılacağımızın belirtildiği andan itibaren günbegün her ayrıntısıyla gündemimizi meşgul eden yarışma nihayet başlamış, nefesler tutulmuştu. On üçüncü sırada Semiha Yankı sahneye çıktığında tüm Türkiye televizyona kitlenmişti. Henüz 18 yaşında dahi olmayan bu küçük kız, bu koskoca yarışmada ülkesini temsil ediyordu. Ve Timur Selçuk orkestraya işaretini verdi: Seninle Bir Dakika Semiha'nın çehresindeki çocuklara mahsus o saf bakışlar eşliğinde çalmaya başlamıştı. Şarkı bittiğinde salondan büyük bir alkıştır koptu. Ekran karşısında izleyenlerse heyecandan yerinde duramıyordu. Kazanacaklarına dair içlerinde bir umut vardı. Ancak sıra puanlamaya geldiğinde büyük bir hayal kırıklığı yaşandı: 12 ülke puanları açıklamasına rağmen Türkiye tek bir oy dahi alamamış; oylamanın sonlarına doğru Monako'nun verdiği 3 puanla ilk ve son puanımızı alarak 19 ülke arasında sonunculuğa yerleşmek zorunda kalmıştık. Belli ki burada değerlendirilen şey şarkı değil, Türkiye'ydi! Geçmiş yılda yaptığımız Kıbrıs Barış Harekatı'nın öcü bu şekilde alınmaya çalışılıyor, oylar tamamen politika uğruna sarf ediliyordu! Oylama esnasında bir skandal yaşandı: Telefonla yarışmaya bağlanan Monako'nun ülke temsilcisi Türkiye'ye 3 puan verdiğini açıkladığında ilk önce seyirciden bir alkış koptu. Bu iyiye işaretti çünkü verilen, daha doğrusu verilmeyen puanların nedenini onlar da çok iyi biliyordu. Adeta bunu protesto edercesine alkışlıyorlardı. Sunucu Türkiye'ye verilen 3 puanı anons etti. Ancak skorboardda herhangi bir değişiklik olmuyordu. Türkiye hala 0 puandaydı. Seyircide bir homurtu başladı. Herkes Türkiye'ye adil davranılmadığının farkındaydı. Ancak bu kadarı da olmazdı: Acaba Türkiye'nin puanını bir kağıda mı yazsak, şeklinde beyanatta bulunuyordu sunucu! Monako'yu temsilen oy veren hanımefendiyse sanki diğer ülkelerin ne amaçla oy vermediğini açık edercesine gülmeye başlamıştı. Tam 35 saniye sonra nihayet Türkiye'nin puanı yazılabildi. Seyirci ise bunu büyük bir alkışla karşıladı. Ancak geriye kalan ülkelerden de hiçbir puan alınamadı ve netice itibarıyla ilk defa katıldığımız bu yarışmadan 3 puanla sonuncu olarak ayrılmak zorunda kaldık. Her ne kadar İsveç'te aldığımız bu talihsiz sonuç ülkemizin bundan sonraki iki yılda yarışmaya katılmamasıyla sonuçlansa da Seninle Bir Dakika söylenmesinin üzerinden yarım asır geçmesine rağmen büyük bir zevkle dinlenmeye devam etmektedir. Ve son olarak bu yarışmada haksızlık yapıldığının bir kanıtı olarak da 2003 yılında Eurovision Komitesi tarafından yapılan bir değerlendirme neticesinde, o güne dek Eurovision'da söylenen yüzlerce şarkı arasından Seninle Bir Dakika'nın gelmiş geçmiş en iyi 20 şarkı arasında gösterilmesini verebiliriz. Yazımızı bu hoş şarkıyla bitirmek istiyoruz. - Yavuz Hakan Tok, Sarışın Türk Kadını Olmaz!, http://www. yavuzhakantok. com/2020/03/turk-kadn-olmaz. html (1.3.2022) - Yavuz Hakan Tok, İlk Hezimet, http://www. yavuzhakantok. com/2020/03/ilk-hezimet. html (1.3.2022) - Eurovision Turkey, Semiha Yankı'nın Eurovision Macerası https://www. escturkey. com/koseler/semiha-yankinin-eurovision-macerasi/ (1.3.2022)


Şiddet serisinin önceki yazılarında iç güdücü yaklaşımların ardından, şiddetin dışsal koşullar tarafından şekillendiğini söyleyen kimi yaklaşımlara kısaca değinilmişti. Fakat şiddeti anlayabilmek için ona farklı açılardan da bakmamız gerektiği şüphe götürmez. O nedenle şiddete politik açıdan bakarak onun siyasal alanla olan ilişkisini ortaya koymamız gerekir. Örneğin siyasal ideolojilerden biri olan anarşizmde, insanın özgürlüğü esastır. Buna karşın şiddetin amacı özgürlüğü kısıtlamak ve istenmeyeni yaptırmaktır. İşte çatışma da tam burada başlamaktadır; bir tarafta amacı özgürlüğü kurmak olan, diğer tarafta özgürlüğü yıkmak olan vardır. Anarşist düşüncede özgürlüğü kısıtlayıcı her türlü kural, yaptırım ve kaideler reddedilirken, bunları gerçekleştiren erkin kullandığı şiddet de pek tabii kabul edilmez. Dolayısıyla baskı ve tahakkümün olduğu yerde şiddet de vardır dersek; anarşist düşünce için bunu ortadan kaldırmak bir zorunluluktur, fakat anarşist düşüncenin bunu şiddetle mi yoksa şiddete başvurmadan mı yapacağı sorun olmaktadır (Bakır, 2007: 100-101). Bu bağlamda, asıl sorun teşkil eden insan özgürlüğü üzerinde baskı ve zor kullanan bir erkin varlığıdır. Bu erk, şiddetin varlığının nedeni olmaktadır ve aslında şiddetin ta kendisidir. Dolayısıyla bu şiddeti ortadan kaldırmak adına şiddete başvurmak da meşru kabul edilmektedir. Bu, şiddete karşı şiddettir (Bakır, 2007: 105). Şiddetin politik yönleri yazı dizisi üç bölümden oluşacaktır. İlk bölümde şiddeti Pinkerist açıdan değerlendirip Thomas Hobbes'un Leviathan'ının şiddete çözüm olup olamayacağına değineceğiz. İkinci bölümde biyo-iktidar ve şiddet ilişkisiyle Foucault'dan bahsedeceğiz. Son olarak da 20. yüzyılı şiddet yüzyılı olarak nitelendiren Hannah Arendt ile şiddetin araçsallaşmasına bakacağız. Birçok kişi son dönemlerde yerel ve küresel çapta şiddet olaylarının artığını, hatta özellikle medya tarafından şiddet bombardımanına tutulduğumuzu söylerken, bilişsel psikolog Steven Pinker bunun aksini iddia ederek dikkatleri üzerine çeker. Pinker, özellikle Doğamızın İyilik Melekleri: Şiddet Neden Azaldı? adlı eserinde, arkaik zamanlardan bu yana şiddetin giderek azaldığını ve dahası belki de şu sıralar insanlık olarak en barışçıl dönemlerimizde yaşadığımızı savunur (Pinker, 2019). Pinker'in şiddetin azaldığına yönelik ortaya attığı argümanlara başka bir yazıda ayrıca değineceğiz, fakat şiddetin Pinker açısından ne anlama geldiği üzerinde kısaca durmamız gerekir. Pinker'a göre şiddet ne biyolojik bir hastalık ne dışarıdan öğrenilen bir davranış bozukluğu ne de iç güdüsel bir dürtüdür. Pinker, çeşitli araştırmalara dayandırarak şiddetin, geçmişte ve şu an bile tüm insan topluluklarında görülmüş ve görülüyor olmasını, onun evrimsel bir güç olduğunun işareti olarak yorumlar (Pinker, 2016, s. 376). Pinker, saldırganlığı değişen çevresel nedenlere, mantıksal yapılara, nörobiyolojik temellere ve sosyal dağılımlara sahip bir dizi psikolojik sistemin ürünü olarak değerlendirir (Pinker, 2019, s. 13). Pinker, insan bedeninin tasarımı ve insan beyni incelendiğinde saldırganlığa yönelik belirtilerin görülebileceğini düşünür. Özellikle erkek bedeninin tasarımı ya da testosteronun baskınlık düzeyi bunda önemli belirleyicilerdir. Keza tüm kültürlerde erkek çocuklarının itiş kakışlı oyunları oynamaları ilerisi için dövüş alıştırması olarak görülmektedir. Dahası insanların şiddete en çok başvurdukları yaşları da yetişkin oldukları değil, yeni yürümeye başladıkları dönemdir. Bu döneme dair yapılan araştırmalarda erkek çocukların kız çocuklarından daha fazla olmak üzere vurma, ısırma, tekme gibi saldırganlık özellikleri gösterdiği görülmüştür (Akt. Pinker, 2016: 377-378). Bu noktada yapılan yanlış, şiddeti anlayabilmek ve dolayısıyla onu ortadan kaldırmak adına yapılan çalışmaların yıllardır yanlış soru üzerinden yürütüldüğüdür. Bunun ötesinde Pinker, toplumsal yaşantımızın da saldırganlık gerçeğiyle şekillendiğini belirtir. Kahramanlık efsanelerinin ve epik şiirlerin popülerliği; spor olarak estetize edilmiş şiddet gösterilerin varlığı (özellikle Kolezyum'da yapılan gladyatör dövüşleri); dövüşme yarışlarının olması ; yenilen ve kazanan kavramlarının olması; entelektüel tartışmalarda bile bir fikri alt etmeden, onu yenmekten bahsedilmesi; sosyal reform adıyla suçla, fakirlikle, uyuşturucuyla savaşın yapılıyor olması; tıbbi tedavi olarak hastalıklarla mücadele etmek; AIDS ve kansere karşı savaş vermek belki de bu gerçekliğin göstergeleridir (Pinker, 2016: 380). Aslında Pinker, şiddetin verili bir gerçeklik olduğunu ve insanların her zaman bu gerçekliğe hazır olduğunu söylemektedir. Burada kavranması gereken, insanların neden şiddete hazır olduğu ve neden sadece belli koşullarda ona başvurduğudur. Dolayısıyla cevaplanması gereken sorular, Şiddet ne zaman, en azından birazcık akılcı ve ne zaman açıkça yersizdir? sorularıdır (Pinker, 2016: 379-380). Pinker'ın derdi, şiddet gerçekliğinin nasıl olup da azalış gösterdiğini ve bunda etkili olan süreçleri açığa çıkarmaktır. Bu amaçla şiddetin azalmasında en etkili yöntemlerden birisi olarak güçlü bir siyasal erkin varlığına önem verir. Özellikle toplum sözleşmeci düşünürlerden Thomas Hobbes'un Leviathan'ından etkilenmiş gibi görünen Pinker, Hobbes'un üç temel kavga nedeni olarak gördüğü durumları günümüz koşullarınca değerlendirir. Bunlar rekabet, güvensizlik, şan ve şereftir. Pinker'a göre insan ihtiyaç duyduğu nesnenin önünde bir engel görürse onu ortadan kaldırmak adına şiddete başvurabilir. Bu engel, bir insan da, bir topluluk da olabilir. Verimli toprakları ele geçirmek için girişilen savaşlar -modern savaşlardaki çıkar çatışmasına benzerdir- buna örnek olarak gösterilebilir (Pinker, 2016: 381). Esasen bu düşünce Lorenz'in türü korumak adına girişilen mücadele için söylediklerine denktir. Lorenz de soyun devamı adına aynı türden canlıların mücadeleye girdiğini söylemekteydi. Başka bir bakış açısıyla değerlendirdiğimizde hayatta kalmak adına girişilen rekabettir ki bu da şiddeti meşru hale getirmektedir. İkinci etken olan güvensizlikin bugünkü anlamı Hobbesçu tuzaktır. Başkalarına duyduğumuz güvensizlik, bizi nükleer silahlanma yarışına sokmuş, sürekli ittifak arayışına itmiş, ilk vuranın, silahı ilk ateşleyenin benin olmasını arzulatmıştır. Bir tarafın sahip olduğu bu niyet, öteki tarafından öldürülme korkusunu da saplantı haline getirmesine neden olmuştur. Böylece, tarihte görülen Birinci Dünya Savaşı, Soğuk Savaş dönemi, Arap-İsrail Savaşı, 1990'lardaki Yugoslavya savaşları Hobbesçu tuzağın eserleri haline gelmiştir (Akt. Pinker, 2016: 386-387). O sebeple caydırıcı düşünceyle bile hareket edildiğinde karşı tarafın bunu tehdit olarak algılayabileceği gerçeği söz konusudur. Gündelik yaşantımızda kendi canımızı korumak adına elimizde tuttuğumuz bir sopa belki de ölüm sebebimiz olabilir. Bu düşünce çerçevesinde güvensizlik korkusunu yenmek adına girişilen önlemler aslında şiddeti doğuran nedenler de olabilmektedir. Son olarak şan ve şeref uğruna şiddet ise bugünkü anlamıyla tartışmaya karşılık gelmektedir. Günümüzde öylesine trajikomik tartışma sebeplerinden dolayı şiddet ortaya çıkmaktadır ki yaşanan cinayetlerin temel nedeni olarak tartışma gösterilmektedir. Çoğu rapora göre oldukça önemsiz nedenlerden dolayı ağız dalaşına girmek, küfürleşmek, hakaret etmek, bağrışmak şiddet olaylarını doğurmaktadır (Akt. Pinker, 2016: 388). Öteki tarafından edilen bir küfür, kişi tarafından şerefine bir saldırı olarak algılanması mümkün görünmektedir. Özellikle ülkemizde çokça rastladığımız tartışma yüzünden ortaya çıkan şiddet, gazete ve televizyonları sürekli işgal etmektedir. Bu çerçevede örneğin, bugün bir bardak yüzünden bile insanlar birbirlerini yaralayabilmekte, trafikte yol verme kavgasına tutuşmakta, yan baktın diye ortalığı savaş alanına döndürmektedir. Gurur kültürü olarak görülebilecek bu durum, dünyanın her yerinde var olduğu gibi, gurur, kızgınlık, dostları ve akrabaları sevmek gibi evrensel insani duyguları açığa çıkarır. Robert Nisbett ve Dov Cohen, Culture of Honor kitabında, bu kültürün hakim olduğu toplumları şiddete yatkın olarak görür; dahası bu toplumlarda hukuk, toplumun her alanına ulaşmamış ve hırsızlık gibi toplumsal meseleler fazlasıyla bulunmaktadır (Akt. Pinker, 2016, s. 391). Çünkü etkin yasal bir yürütmenin olmadığı yerlerde şiddet, mülkiyet haklarının koruma yolu olarak görülmektedir. Böylesi toplumlarda kişiliğe yapılan bir tavır, hareket, bakış ya da bir imalı söz, kişinin gururuna yapılan bir saldırı olarak nitelendirilmektedir. Özellikle ataerkil toplumlarda erkeklik olarak adlandırılan ve altının doldurulması güç olan kavramlar yüzünde birçok şiddet meydana gelmektedir. Namus, fanatiklik, kan davası, kıskançlık, intikam, prestij ve statüye ilişkin algılamalar gurur kültürünün yansımaları olarak görülebilmektedir. Öte yandan geçmişte girişilen birçok savaşın, özellikle maddi getirisi az olan savaşların ulusal onur kılıfıyla çıkartıldığı da aşikardır (Pinker, 2016: 390). Dolayısıyla şiddetin diğer nedeni olarak sözüm ona şan ve şeref görülmektedir. Pinker'a göre de silahlı bir yetkenin verdiği yasal hükümler, genel şiddeti azaltmak için icat edilmiş en etkili teknik gibi görünüyor. Devlet öncesi toplumlardaki cinayet oranlarının korkunç boyutlarda olması, hukuk kurallarının tam işlemediği toplumlarda onur kültürünün etkisiyle şiddete başvurma oranlarının yüksekliği gibi nedenlerden dolayı, Leviathan gibi güçlü ve kudretli bir erkin varlığı şiddeti önlemede etkili olabilir. Hobbes'un üç temel kavga nedeni Leviathan çatısı altında önlenebilir, doğa durumunun kaotik ortamından insanlar korunabilir. Leviathan'ın amacı homo homini lupus koşulunu, yani birinin bir başkasını öldürme tehlikesini ortadan kaldırmaktır. Fakat, Leviathan'ın şiddet tekelini elinde bulunduruyor olması, şiddeti engelleyebileceği gibi şiddetin kendisi de olabilir. Zira Hobbes'un Leviathan'ı şiddete karşı şiddet ya da şiddet tehdidiyle savaştıkları için kendileri de tehlikeli olabilir. Leviathanları demokratikleştirmek bir çözüm gibi görünse de toplumsal her arzuyu da yerine getiremezler. Burada asıl öncelikli konu insanları şiddetle cezalandırmak değil, onlara şiddete başvurmaktan vazgeçirmenin bir yolunu öğretmektir (Pinker, 2016, s. 398). Erich Fromm da Roma'daki Kolezyum'u sadizm için dikilmiş en büyük anıt (Fromm, 1990: 29) olarak görmesi Pinker'i destekler niteliktedir. Bakır, K. (2007). Anarşizm, Bilim ve Şiddet: Mihail Bakunin. Doğu Batı Dergisi, Hobbes, T. (2007). Leviathan. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. Pinker, S. (2016). Boş Sayfa İnsan Doğasının Modern İnkarı (3 b.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi. Pinker, S. (2019). Doğamızın İyilik Melekleri Şiddet Neden Azaldı? İstanbul: Alfa Yayıncılık.


Fransız Yeni Dalgası, orijinal ismiyle Nouvelle Vague, 1950'lerin sonunda doğduğu kabul edilen, filmlerin yapılma ve dağıtılma şekillerini derinden etkileyen, oldukça önemli bir sinema hareketi. Bir grup genç yönetmenin Hollywood-vari stüdyo filmlerini reddetmesi ve daha derin, kişisel ve deneysel hikayeler anlatma arayışına girmesi sonucu ortaya çıkan Fransız Yeni Dalgası'nın mirası, günümüzde halen filmlere ilham olmaya devam ediyor. Fransız Yeni Dalgası'nın doğuşundan önce kısaca Andre Bazin ve Alexandre Astruc'ün, 1946 1949 yılları arasında La Revue du Cinema isimli dergide yazdıklarından bahsetmek yerinde olacaktır. Bu ikili 'film dili' ve 'yönetmenin kalemi olarak kamera' gibi konulara değinerek çığır açan makalelere imza attılar. Yayım hayatı 1949 yılında sona eren Revue'den esinlenen bir grup genç, 1951 yılında Cahiers du Cinema isimli sinema dergisini çıkarttı. Dergi başlangıçta derin ve yer yer tartışmalı film eleştirileriyle öne çıkıyordu. 1950'lerin sonlarına doğru derginin François Truffaut, Jean-Luc Godard ve Eric Rohmer gibi yazarları kendi filmlerini çekmeye başladılar ve bu filmler Fransız Yeni Dalgası'nın doğuşuna vesile oldu. İdeolojik olarak ise hareketin doğuşunu tetikleyen birkaç etken olduğu söyleniyor. Öncelikle İkinci Dünya Savaşı sonrası Fransa'da hakim olan sosyal ve politik karmaşıklığın, insanların yeni arayışlara girmesini ve sanatta birtakım avangart tekniklere yönelmesini harekete geçirdiği düşünülüyor. Bir başka faktör, teknolojinin gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan hem hafif hem ekonomik el kameralarının, film yapmak isteyen ama büyük bütçelere sahip olmayan yönetmenlere, filmlerini çekebilmeleri için fırsat tanımış olması. Bir diğer önemli neden ise, o dönem hakim olan tek tip ve formülsel sinema anlayışına tepki gösteren, hatta dönemin toplumdan uzak sinemasını cinema de papa olarak addeden yönetmenlerin; kendilerini bu kalıplardan kurtararak daha yenilikçi, doğal ve özgün filmler yapmaya yönelmeleri. İşte tüm bunların sonucunda Fransız Yeni Dalgası, büyük bir tsunami halinde önce Fransız sinemasını sonrasında ise dünya sinemasını adeta yıkıyor ve baştan yaratıyor. Fransız Yeni Dalgası ile ilişkili yönetmenleri ve film eleştirmenlerini kabaca üç gruba ayırmak mümkün: Cahiers du Cinema, Sol Banka ve diğerleri. Cahiers du Cinema, yukarıda da bahsettiğimiz gibi, 1951 yılında ortaya çıkan bir Fransız film dergisi. Derginin aynı zamanda Yeni Dalga'nın da öncüleri olan yazarları, hem filmlerinde hem yazılarında zaman zaman rumuzlarını da kullanıyorlardı. Örneğin Jean-Luc Godard, Pierrot le Fou dahil olmak üzere bazı filmlerine ve yazılarına Hans Lucas olarak imza attı. François Truffaut ise aynı zamanda çocukluk arkadaşının ismi olan Robert Lachenay rumuzunu kullanıyordu. Asıl ismi Maurice Scherer olan Eric Rohmer'ın ise, yazar Sax Rohmer'ın soyadını alarak yarattığı mahlası kendi isminden daha çok biliniyor. Diğer taraftan Sol Banka yani Rive Gauche, daha çok sanatçılardan ve entelektüellerden oluşan bir gruptu. Agnes Varda, Alain Resnais gibi yönetmenlerin yer aldığı bu grubun; kurgu ile belgesel arasındaki sınırı iyice muğlaklaştıran ve zaman zaman politik meselelere de vurgu yapan, daha farklı bir sanatsal yaklaşımı vardı. Bu sanatçıların çoğu aynı zamanda Cahiers'nin ezeli rakibi olan ve sol kanada yakın duruşuyla bilinen gazete Positif'de de yazıyordu. Öyle ki 1982 yılında Positif, Yeni Dalga'yı içi boş ve artık o kadar da yenilikçi olmamakla itham edecek ve bu şekilde Cahiers ile aralarında 'dergi savaşları' başlayacaktı. Son olarak, o dönem film yapan ve iki gruba da tam anlamıyla dahil olmayan, Jacques Demy, Louis Malle gibi yönetmenler de mevcuttu. Aralarında birtakım farklılıklar olmasına rağmen, tüm bu yönetmenler kendi kişisel tarzlarıyla Yeni Dalga'ya hem artistik hem düşünsel anlamda önemli katkılar yaptılar. Keza akımın bu kadar zenginleşmesini sağlayan tam da bu nüanslar oldu. Zaten daha sonra Truffaut Yeni Dalga için ''Bir hareket, okul ya da grup değildi, bir nicelikti'' diyecekti. Film tarihindeki belki de en önemli anları niteleyen bir nicelik. Fransız Yeni Dalgası ile alakalı en önemli noktalardan biri auteur kavramını sinemaya kazandırmış olması. Öyle ki Yeni Dalga öncesi stüdyo filmlerininin pazarlanmasında çoğunlukla aktörler ön plandaydı ve yönetmenler çok öne çıkmayan figürler olarak görülüyordu. Ancak 1954 yılının yılbaşı günü, henüz 22 yaşında olan François Truffaut'nun Cahiers du Cinema'da yazdığı Une Certaine Tendance du Cinema Français makalesinden sonra bu durum değişti. Çünkü Yeni Dalga temsilcilerine göre yönetmen, sanatsal kontrolü ele alması gereken, yaratıcı bir otorite konuma dönüşmeliydi. Geleneksel sinema diline adeta savaş açan Truffaut daha da ileri giderek ''Geleneksel kalite anlayışı ve auteur sinemasının birlikte barış içinde var olabileceğine inanmıyorum'' diyecekti. Auteur kuramına göre, yönetmen filmin birincil yaratıcısıydı ve nevi şahsına münhasır, karakteristik stilini çalışmasının tümüne yansıtmalıydı. Bu durum Yeni Dalga yönetmenlerinin filmlerine, kişisel bir vizyon ve özgün bir sanatsal duruş katmalarını sağladı. Yönetmene auteur olarak verilen bu rol, filmlerin yapım ve anlaşılma biçimlerini değiştirdiği gibi, yönetmenlerin sadece ticari film yapan zanaatkarlar yerine, sanatçılar olarak benimsenmelerine vesile oldu. Hatta sinemayı 7. sanat olarak konumlandırdı. Öte yandan bu durum, filmlerin tanıtımında ve dağıtımında yönetmenlerin kişisel vizyonlarını ve ayırt edici seslerini de öne çıkaran bir pazarlama stratejisinin öne çıkmasını sağladı. Günümüzde hala bunun etkilerini birçok yönetmende görmek mümkün. Eğer bir filmin kısa bir bölümünü görüp hangi yönetmene ait olduğunu hemen anlıyorsanız bu filmin bir auteur yönetmen tarafından çekilmiş olması kuvvetle muhtemel. Örneğin bir Wes Anderson filminde, dinamik komedi ögeleri, simetrik kompozisyonlar, tutarlı renk paleti ve ustalıkla tasarlanmış sanat yönetimi hemen gözünüze çarpacaktır. Veya bir Denis Villeneuve filminde; kimlik, hafıza gibi kavramların işlendiği, karanlık bir atmosfer ve görsel açıdan çarpıcı sinematografi görmek olasıdır. Fransız Yeni Dalgası hakkında bilinmesi gereken bir diğer nokta ise, sinema alanındaki yeni gelişmeleri benimsemesi ve bu konudaki sınırları sürekli zorlamasıydı. Yeni Dalga yönetmenleri, el kameraları, doğal ışığın kullanımı, jump cut, doğrusal olmayan hikaye anlatımı gibi birçok yeni teknikle sinema dilini cesur bir şekilde geliştirdiler. Örneğin Truffaut'nun Jules ve Jim filminde, dış sesin kullanımı, flashback'ler ve alışılmadık kurgu tekniklerinin; film izleyicisi üzerinde bıraktığı etki, bir yandan rahatsız edici olurken, öte yandan seyircinin ilgisini canlı tutmayı başardı. Benzer şekilde Alain Resnais'nin Hiroşima Sevgilim filmini zamansal ve mekansal olarak altüst eden jump cut'lar ve doğrusal olmayan kurgu, filme hem yenilikçi hem de güçlü bir özgün tarz getirdi. Yeni Dalga yönetmenlerinin yeni teknikleri keşfetme ve sinemanın sınırlarını zorlama fikirleri, yeni bir sinematik özgürlük ve deneysellik düşüncesinin ortaya çıkmasını sağladı. Çünkü artık yönetmenler, yeni fikirler denemeleri, basmakalıp sinema kavramlarını sorgulamaları ve risk almaları konusunda cesaretlenmişti. Fransız Yeni Dalgası hakkında bir diğer önemli bilgi, sinemada o döneme kadar görülen geleneksel cinsiyet rollerine ve temsillerine meydan okuma şekliydi. Öyle ki birçok Yeni Dalga filmi, güçlü ve derinlikli kadın karakterleri anlatılarının merkezine alarak, sinemada daha önce görmeye alışık olunmayan bağımsız kadın temsillerine yer verdi. Örneğin Godard'ın Serseri Aşıklar filminde Jean Seberg tarafından oynanan kadın başrol, erkeklerle olan ilişkileriyle basitçe tanımlanamayacak olan, bağımsız ve özgür ruhlu bir karakterdi. Aynı şekilde Varda'nın 5'ten 7'ye Cleo filmi de, anlatısını kendi kimliği ve özgürlüğünü ön planda tutan bir kadın başrol üzerine kuruyor. Yeni Dalga'nın güçlü ve derinlikli kadın temsillerine yaptığı vurgu, sonradan gelecek olan feminist yönetmenlerin de önünü açarak, sinemadaki geleneksel cinsiyet rollerinin ve temsillerinin ileriki yıllarda bile sorgulanmaya devam etmesine vesile oldu. Aynı zamanda sinemada yepyeni bir kadın temsili görülmesini sağladı ki; bunun öncesinde kadınlar kendi arzuları, motivasyonları ve derinlikleri olan karakterlerden ziyade, tek boyutlu klişe rollerle veya filmin anlatısında aktif rol oynamayan, pasif karakterler olarak tasvir ediliyorlardı. Fransız Yeni Dalgası aynı zamanda, Agnes Varda ve Marguerite Duras gibi önemli kadın yönetmenleri sinemaya kazandırarak, onların estetik ve ideolojik bakış açılarının da sinemada kendine yer bulmasını sağladı. Müzik kullanımı Fransız Yeni Dalgası'nın alametifarikalarından biriydi. Godard ve Truffaut başta olmak üzere hareketin birçok temsilcisi müzik ile oldukça ilgiliydi ve filmlerinde bazı duyguları yaratmak için sıklıkla müziğe başvurdular. Müzik kullanımını Yeni Dalga filmlerinde özel kılan durum ise, Elvis Presley, The Beatles, Miles Davis gibi popüler sanatçıların şarkılarının filmlerde kullanılması oldu. Bunun öncesinde film müziği olarak, filmler için bestelenen ve genellikle orkestralar tarafından icra edilen müzikler kullanılıyordu. Yeni Dalga filmlerinde bu gelenek kırıldı ve önceden var olan şarkılar da filmlerde kullanılmaya başlanarak, sinemaya daha dinamik bir hava kazandırılmış oldu. Elbette filmlerde müziğin bu şekilde kullanımının günümüzde hala ne kadar yaygın olduğundan bahsetmeye gerek yok ancak yeri gelmişken Fransız Yeni Dalgası'nın müzik sektörü üzerindeki etkilerine kısaca değinmek de mümkün. Etkisi edebiyat, moda gibi birçok alanda sinemanın dışında taşan Yeni Dalga'nın ileri zamanların müzik sektörüne de ilham olduğu biliniyor. Örneğin 1960'larda kurulan rock grubu Velvet Underground'un kurucusu Lou Reed, Godard'ın büyük bir hayranıydı ve sık sık şarkılarında Yeni Dalga'nın deneysel ve avangart tarafından ilham aldığını dile getirdi. Yeni Dalga filmleri genellikle büyük stüdyolar yerine bağımsız yapımcılar tarafından fonlanıyordu. Bu durum yönetmenlere yaratıcılıklarını gösterebilecekleri daha fazla alan sağladığı gibi, filmlerini çok düşük bütçelerle, hızlıca çekmeleri gerektiği anlamına da geliyordu. Ancak durumu kendi avantajlarına çevirmeyi başaran yönetmenler, çoğunu İtalyan Yeni Gerçekçiliğinden benimsedikleri, gerçek mekanda set kurma, hafif el kameraları ile çekim yapma, doğal ışığı kullanma, profesyonel olmayan aktörlerle çalışma gibi tekniklere yöneldiler. Filmlere son derece gerçekçi ve doğal bir hava katan bu yöntemler, daha ayakları yere basan bir estetik anlayışın doğmasını sağlarken aynı zamanda iyi film yapmak için ihtişamlı stüdyolara ihtiyaç olmadığını da kanıtlar nitelikteydi. Günümüzde hala; limitli kaynaklarla film yapmanın yanı sıra bunun getirdiği tarzla da ilgilenen birçok bağımsız yapım, kendine referans noktası olarak Yeni Dalga filmlerini alıyor. Fransız Yeni Dalgası hakkında çok bahsedilmeyen bir ilginç bilgi ise 1940 ve 1950'lerde çekilmiş olan Hollywood filmlerinden zaman zaman etkilenmiş olması. Her ne kadar Yeni Dalga yönetmenleri filmlerini ana akım sinemanın geleneklerinden uzaklaştırmaya çalışmış olsalar da, özellikle bazı Hollywood filmlerindeki enerji ve özgürlük hissiyatına da zaman zaman öykündüklerine şahit olmak mümkün. Örneğin, Yeni Dalga'nın kilit figürlerinden biri olan Godard; Nicholas Ray, Howard Hawks ve Samuel Fuller gibi Amerikalı yönetmenlere olan hayranlığıyla biliniyordu. Fuller'ın sert ve çarpıcı tarzından oldukça etkilenmiş olan Godard'ın, Serseri Aşıklar filminde Michel Poiccard karakterinin Fuller'ın kendisinden esinlenilerek yazdığı biliniyor, hatta Fuller bu filmde gazete satıcısı bir figüran olarak da yer alıyor. Bir başka örnek olarak ise, Çılgın Pierrot filminde Ferdinand ve Marienne'in araba yolculuğu yaptığı sahne düşünülebilir. Bu sahnede arabayla bir sinemanın önünden geçiyorlar ve o sırada gösterilen film, Fuller'ın Shock Corridor isimli filmi. Benzer şekilde, François Truffaut da Alfred Hitchcock'tan büyük ölçüde etkileniyor ve Hitchcock'un şüphe uyardırma üzerine dayalı ve psikolojik açıdan karmaşık tarzını kendi filmlerine dahil etmeye çalışıyordu. Hatta, Truffaut 1966 yılında Hitchcock/Truffaut isimli bir kitap yayımlayacak ve Hitchcock'un çalışmalarını ayrıntılı olarak inceleyerek, onun ana akım sinema yönetmeni olmanın ötesinde, önemli bir sanatçı olduğunu belirtecekti. Bu konuyla alakalı bir diğer ilginç nokta ise Yeni Dalga filmlerinin, dönemin Hollywood yapımı B filmlerinden de oldukça etkilenmiş olması. Hollywood'un altın çağ döneminde, sinemayı daha çekici kılmak ve daha fazla bilet satmak için salonlarda iki film birden gösteriliyordu. Bu filmlerden ikincisi, çok daha düşük bütçeli ve ana filme göre nispeten kalitesiz bulunan B filmi veya ikinci film adı verilen yapımlardı. B filmlerinin hayranı olan Yeni Dalga temsilcilerinin çoğu, bu filmlerin ruhunu ve doğallığını kendi filmlerinde de yansıtmayı hedeflediler. Aslında Fransız Yeni Dalgası ve Amerikan sineması arasındaki bu ilişki, Yeni Dalga yönetmenlerinin kar odaklı ana akım sinemaya karşı muhalif duruşları göz önünde bulundurulduğuna kulağa oldukça şaşırtıcı geliyor. Ancak yine de bu durum, hareketin derinlikli ve çok yönlü doğasını bir kez daha gözler önüne serdiği gibi, Yeni Dalga'nın çeşitli sinema geleneklerinden hem esinlendiğinin hem de onlara yeni anlamlar kazandırdığının altını çiziyor. İtalyan Yeni Gerçekçiliği ve Fransız Yeni Dalgası, İkinci Dünya Savaşı sonrası arka arkaya ortaya çıkan ve dünya sinemasını derinden etkileyen iki akım olarak biliniyor. Aralarında benzerlikler olduğu kadar farklılıklar da çok, bu nedenle ikisinin birbirine karıştırılmaması gerekiyor. İtalyan Yeni Gerçekçiliği, 1940'ların sonunda ortaya çıkan ve sosyal meselelere odaklanan, ana akım stüdyo filmlerinin büyüleyici yapısına karşı çıkan, profesyonel olmayan oyuncuların kullanıldığı ve gerçek mekanlarda çekilen filmlerden oluşuyordu. Hareketle özdeşleşen Vittorio de Sica, Roberto Rossellini gibi yönetmenler filmlerine belgesel-vari bir hava katarak gerçekleri tüm yalınlığıyla göstermeyi amaçlıyor ve savaş sonrası ülkenin içler acısı durumuna vurgu yapmayı hedefliyorlardı. Öte yandan 1950'lerin sonuna doğru ortaya çıkan Fransız Yeni Dalgası'nın öncelikli derdi -görsel olarak Yeni Gerçekçilikten oldukça etkilenmiş olmasına rağmen- sinemanın sınırlarını zorlamak oldu. Akımın Jean-Luc Godard ve François Truffaut gibi ünlü temsilcileri, toplumsal sorunlara parmak basmak yerine, jump cut ve doğrusal olmayan hikaye anlatımı gibi yeni keşfettikleri tekniklerle, sinemaya yeni bakış açıları getirmeyi hedeflediler. Filmlerin siyasal tarafından ziyade sanatsal tarafına vurgu yapmak istediler. Her iki akımın da stüdyo filmlerinin yapaylığına karşı çıkmaları, daha gerçekçi bir yaklaşım benimsemeleri, gerçek mekanlarda doğal ışıkla çekim yapmaları ise aralarındaki birçok benzerlikten birkaçı. Hatta Godard gibi Yeni Dalga'nın önemli temsilcilerinin, Rossellini gibi Yeni Gerçekçilerden oldukça etkilendiği de biliniyor. 1950'lerin sonlarına doğru başladığı kabul edilen hareketin ömrü, sinema üzerindeki etkisi kadar uzun sürmedi ve 1960'larda sonunda sona erdi. Hareketin bittiği tarihi kesin olarak belirlemek mümkün olmasa da, buna zemin hazırlayan birkaç olayın yaşandığı söyleniyor. Bunlardan bir tanesi, Fransa'da 1960'ların sonuna doğru değişen politik ortam. Öğrenci ve işçi gruplarının öncülüğünü yaptığı Mayıs 1968 protestolarının toplumsal ve siyasi çalkantıları, Fransız toplumu ve kültürü üzerinde derin bir etki yarattı ve Fransız Yeni Dalgası'nın pek çok değerinin de sorgulanması sağladı. Bir başka neden ise Fransız sinemasının daha ticari hale dönüşmesi, bunun sonucunda iyice ünlenen Yeni Dalga yönetmenlerinin daha geniş kitlelere hitap eden filmler yapmaya zorlanmaları ve bu nedenle kendi sanatsal vizyonlardan taviz vermek durumunda kalmaları oldu. Son olarak Fransız Yeni Dalgası ile özdeşleşmiş olan birçok yönetmen başka türde projelere ve ilgi alanlarına yöneldi. Örneğin Godard politik bir figür haline gelirken, Truffaut edebiyatla daha çok ilgilenmeye başladı. Tüm bunlara ve kısacık ömrüne rağmen Fransız Yeni Dalgası, sinema üzerindeki en önemli ve etkili hareketlerden biri oldu. Sinema alanında bir devrimdi ve sadece Fransa'da değil, akıllara gelebilecek her ülkenin sinemasında yönetmenlere ilham oldu; filmlerin yazılma ve yapılma şekillerini değiştirdi. Günümüzde hala, mirasını birçok filmde gözlemlemek mümkün. - Serseri Aşıklar A bout de souffle (Jean-Luc Godard, 1960): Jean-Paul Belmondo ve Jean Seberg'ün başrolleri paylaştığı bu film, içerdiği ikonik jump cut'lar ve özgönderimsel referanslarıyla Yeni Dalga'nın mihenk taşlarından biri kabul ediliyor. - 400 Darbe Les Quatre Cents Coups (François Truffaut, 1959): Truffaut'nun uzun metrajlı ilk filmi olan 400 Darbe, Paris'teki yalnız bir küçük çocuğun başından geçen maceraları konu alıyor. - Hiroşima Sevgilim Hiroshima Mon Amour (Alain Resnais, 1959): Resnais'nin ilk uzun metrajı olan film, hafıza ve travma konularını, arkaplanına Hiroşima'daki bombalamayı da alarak işliyor. - Jules ve Jim Jules et Jim (François Truffaut, 1962): Jeanne Moreau, Oskar Werner ve Henri Serre'in başrollerini paylaştığı film, buruk bir aşk üçgeni üzerinden dönemin Fransa toplumunun değişen geleneklerini tartışıyor. - 5'ten 7'ye Cleo Cleo de 5 a 7 (Agnes Varda, 1962): Genç şarkıcı Cleo'nun yaptırdığı tıbbi testin sonucunu beklediği zaman aralığını gösteren film, aynı zamanda Paris şehrinin güzelliğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Frayling, Christopher, Tony Nourmand. French New Wave: A Revolution in Design. London: Reel Art Press, 2019. Astruc, Alexandre. The Birth of a New Avant-Garde: La camera-stylo. in The New Wave: Critical Landmarks. Edited and translated by Peter Graham. Garden City, NJ: Doubleday, 1968. Bazin, Andre. On the politique des auteurs. Cahiers du Cinema in English 1 (1966). Buscome, Edward. Ideas of Authorship. Screen 14, no. 3 (October 1973). Corrigan, Timothy. The Commerce of Autorism: A Voice Without Authority. New German Critique 49 (Winter, 1990). Graham, Peter, Ginette Vincendeau. The French New Wave: Critical Landmarks. London: British Film Institute, 2022. Hess, John. La politique des auteurs : World view as aestheticts. Jump Cut 1 (1974). Truffaut, François. A Certain Tendency of the French Cinema. Cahiers du Cinema in English 1 (1966).


Sinema; sadece görüntülerin ve seslerin bir araya gelmesi değil, aynı zamanda karakterlerin içsel dünyalarının keşfedilmesi ve değişimlerinin izleyiciye aktarılması anlamında büyülü bir sanat formudur. Sinema yapımları, bir karakterin hayatında başından sonuna kadar yaşadığı değişimleri aktararak izleyicileri duygusal bir yolculuğa çıkarır. Bu yolculuklar sıklıkla karakterlerin içsel çatışmalarını, korkularını, arzularını ve büyümelerini konu alır. İzleyicileri etkileyen, düşündüren ve ilham veren karakter dönüşümleri, aynı zamanda insan doğasının derinlemesine anlaşılmasında da yardımcı olur. Bu yazımızda, unutulmaz karakter gelişimlerini, en etkileyici ve en anlamlı örneklerle ele alacağız. Böylece, sinema dünyasının büyülü gücünün, karakterlerin hayatlarındaki değişimi anlatma konusunda nasıl parlak bir şekilde kendini gösterdiğini keşfedeceğiz. En çok sevilen diziler listesinin başını çeken Breaking Bad'den tanıdığımız Walter White, şüphesiz ki bizlere değişimi en iyi aktaran karakterlerden biridir. Dizinin başında, lisede kimya öğretmenliği yapan, karısı ve engelli oğluyla sıradan bir hayat yaşayan Walter'la tanışırız. Çok zeki olmasına rağmen sosyal hayatında durmadan aşağılanan, saygı görmeyen ve bu nedenle olayların neredeyse hepsine kayıtsız kalan Walter, kanser olduğunu öğrenmesiyle birlikte harekete geçer. Birkaç yıl sonra öleceğini düşündüğünden, ailesine iyi bir gelecek bırakmak ister ve kimya bilgilerini kullanarak eski öğrencisi olan Jesse ile birlikte uyuşturucu üretimine başlar. Utangaç ve pasif bir karakter olan Walter, metamfetamin üretiminde çığır aşan başarılara sahip oldukça güçlenir ve yeterli para kazanmasına rağmen bu işi bırakamaz hale gelir. Walter, her şeyin en başından beri bunu, ailesinin geleceği için yaptığını söylese de, tüm tarzını değiştirip Haisenberg'e dönüştüğünde aslında durumun pek de öyle olmadığını anlarız. Yaşadığı güç sarhoşluğunun ardından kendinden beklenmedik derecede kötü ve kirli işlere bulaşan Walter, öfkeli, egoist, sınır tanımayan birine dönüşür ve her şeyin sonuna geldiğinde bu işi sadece kendisi için yaptığını itiraf eder. Walter White'tan Heisenberg'e olan bu dönüşüm bizlere, güç tutkusunun bir insanın hayatında neler mal olabileceğini anlatır. Dönüşümün ta kendisi olan Joker filmi, baştan sona büyük bir varoluş hikayesini anlatır. İşsizlik ve toplumsal çalkantılar gibi sorunlarla boğuşan Arthur Fleck, hayatındaki zorluklara dayanabilmek için gülümsemelerini maskesi olarak kullanan bir karakterdir. Ancak, toplumun ona karşı olan tutumları ve yaşadığı travmalar, Arthur'un psikolojik çöküşünü hızlandırır. Arthur'un toplumda kabul görülmemesi, yaptığı meslekten dolayı ötekileştirilmesi ve ezilmesi, öfkesinin yavaş yavaş artmasına sebep olur. Hor görülmesinin ardından, Arthur'un gülümsemelerinin ardındaki acı ve öfke, giderek daha karanlık bir ruh haline dönüşür. Bu dönüşüm onun ikonik Joker karakterine evirilmesinin temelini oluşturur. Arthur'un karakter değişimi, aynı zamanda onun toplumsal bir isyancıya dönüşümünü de yansıtır. Gotham şehri, toplumsal eşitsizlik, şiddet ve hoşnutsuzluğun pençesindedir. Arthur, kendisini dışlayan bu düzeni yıkmak isteyen bir figür olarak ortaya çıkar. Joker kimliği altında, kaos ve anarşi simgesi haline gelir. Zamanla özgüveni artan Joker'in, özgürlüğe olan inancı güçlenir ve bu da onun tam anlamıyla kötü bir karaktere dönüşmesine sebep olur. Filmde bizlere aktarılan bu dönüşüm, hem Arthur'un bireysel trajedisini hem de toplumsal çalkantıları yansıtan güçlü bir anlatıya dönüşmüştür. Türk sinemasının belki de en etkileyici karakter gelişimlerinden olan Aziz'in değişimi bizi duygulandırırken, içimizin de umutla dolmasını sağlar. Hem zihinsel hem de fiziksel olarak ileri düzey engele sahip olan Aziz, beş erkek kardeşten biridir. Engeli yüzünden dalga konusu olan, ciddiye alınmayan ve sürekli aşağılanan Aziz, hayatını erkek kardeşlerinin evlenip mutlu olmalarını izleyerek geçirir. Köylerine atanan öğretmen tarafından fark edilince, etkileyici değişimi başlar ve Aziz bambaşka birine dönüşür. Yaşça büyük olmasına rağmen köydeki çocuklarla okula gider ve öğretmen Mahir'in himayesinde özel eğitim alır. En büyük hayali evlenmek olan Aziz, hayatının aşkı Mizgin ile tanıştıktan sonra asıl dönüşümünü gerçekleştirir. Yaşadığı zorbalıklara daha fazla dayanamaz ve karısıyla köyü terk eder. Mizgin Aziz'i öyle değiştirir ki, yıllar sonra köyüne gittiğinde kimse onu tanıyamaz. Karısının ilgisi ve aşkı sayesinde tüm engellerinden arınan Aziz, bizlere gerçek sevginin insan hayatı üzerindeki olumlu etkisini en iyi gösteren karakterlerden biridir. Stanley Kubrick'in başyapıtlarından biri olan Clockwork Orange, Alex DeLarge adında oldukça ilginç bir karakterle karşımıza çıkar. Şiddete ve suça eğilimli olan Alex, arkadaşlarıyla işlediği suçları keyif alarak gerçekleştiren ve bu suçların sonuçlarına aldırış etmeyen bir karakterdir. Durduk yere yaşlı bir çiftin evine girerek hırsızlık yapar ve kadına tecavüz eder. Bunun gibi bir sürü suç işledikten sonra, arkadaşlarının onu ele vermesiyle yakalanır ve hapse gönderilir. Hapisteki doktorlar tarafından suçlu davranışlarına son vermek için beyin yıkama tekniğine tabi tutulur. Ağır düzeyde şiddet ve cinsellik içeren videoların Alex'e zorla izletilmesi sonucu, zihni değişmiş, şiddet içeren düşünceleri ve tepkileri bastırılarak bir dönüşüm geçirmiştir. Dönüşümü sonrasında Alex, eski yaşamına dönmeye çalışır fakat toplumun onu kabul etmediğini fark eder. Alex'in bu zihinsel değişimini izlerken, aslında özgürlüğün ne kadar önemli olduğunu ve insanın kendi seçimlerinin sonuçlarına katlanması gerektiğini anlamaya başlarız. Alex DeLarge karakterinin evrimi, toplumsal kontrol, özgürlük, insan doğası ve ahlak gibi derin temaları ele alır. Clockwork Orange, izleyicilere bu karmaşık konuları düşünme fırsatı sunar ve Alex'in karakter değişimi bu temaları anlamamıza yardımcı olur. Game of Thrones'un unutulmaz karakterlerinden olan Jaime Lannister, ilk sezonlarda gösterdiği acımasız, sarkastik ve sinir bozucu karakteriyle izleyicilerin nefretini kazanmayı başarır. Kız kardeşi Cersei'ye duyduğu çarpık aşk yüzünden gözü hiçbir şeyi görmeyen Jamie, çıkarları için her şeyi yapabilecek bencil bir karakterken, yaşadığı trajik deneyimler sonrası vicdan sahibi iyi bir insana dönüşür. Aşkı için birçok şeyi göze alır fakat Cersie'den gördüğü kalpsiz ve soğuk tavırlar yüzünden Westeros'tan ayrılır. Çıktığı yolculukta aslında üzerine yapışan kötü damgaların onu çok üzdüğünü farkına varan Jamie, fedakarlık, sevgi ve dostluk gibi kavramları hayatına katarak büyük bir değişim geçirir ve dizinin sonunda izleyici tarafından sevilen bir karakter haline gelir.


Vitruvian Adam, Leonardo da Vinci'nin en bilinen eserlerinden biridir. Diğer eserlerinin aksine bu eser bir sanat eseri olmasının yanında mükemmel bir anatomik inceleme, matematiksel bir gizem olmasıyla ön plana çıkmıştır. Bu nedenle eseri tanımlayabilmek için da Vinci'yi, yaşantısını ve düşünce şeklini anlayabilmek düğüm noktası niteliğindedir. Leonardo di ser Piero da Vinci. 15 Nisan 1452 yılında İtalya'da doğmuş ve 2 Mayıs 1519'da Fransa'da ölmüştür. Dönemin şartları gereği olması gereken okul hayatına sahip olamayan Leonardo'nun hikayesi o daha çok küçükken başlamıştır. 5-6 yaşlarında bir mimara çıraklık yaptığı sıralarda, matematiğin sırlı dünyasına olan ilgisi daha o yaşlardan kendini göstermeye başlamıştır. 14 yaşında yaptığı çizimler babasının gözünden kaçmamış ve bu çizimler, dönemin ünlü ressam ve heykeltıraşı Verrocchio'nun atölyesinde çırak olarak çalışmaya başlamasının sebebi olmuştur. Verrocchio, insanların ve hayvanların fiziksel yapısını incelemeye büyük önem veriyordu. Bu incelemeyle doğrusal orantılı olarak Verrocchio'nun eserleri kusursuzlaşıyordu. Çıkarımın etkisi Leonardo da Vinci'nin hayatında bir dönüm noktası niteliğini oluşturuyordu. 1482 yılında Floransa'dan ayrılarak Milano'ya bir ailenin yanına çalışmaya giden da Vinci, Sforza ailesinin yanında sanatçı kişiliğiyle ailenin dekor ve kostümlerini tasarlarken, bir yandan da mühendislik ve mimari becerilerini kullanarak binalar, uçan makineler ve silah tasarımları yapmıştır. Yaptığı çok çeşitli çalışma ve araştırmalarının neticesinde insan vücuduna ve anatomiye olan ilgisi oldukça artmış, bilimsel ve anatomik çalışmalara ağırlık vermeye başlamıştır. Yoğun gözlem ve çalışmalarının neticesinde insan vücudunun evrenin işleyişinin bir analojisi olduğu savına varmıştır. Vitruvian Adam eserine adını veren, Romalı yazar, mimar ve mühendis Marcus Vitruvius Pollio'dur (MÖ 80-15). Vitruvius'un De Architectura isimli 10 ciltlik incelemesi bilinen Vitruvian Adam eserinin temel yapı taşıdır. Bu eserde Vitruvius, tapınakların tasarımı/inşaatı ile ilgili oldukça kritik yorumlarda bulunurken; oranlar ve simetriler hakkında pek çok bilgi vermektedir. Bununla birlikte Vitruvius, De Architectura'da sırasıyla Kullanışlılık, Sağlamlık, Güzellik anlamlarına gelen Utilitas, Firmitas, Venustas kavramlarının mimarinin temeli olması gerektiğini belirtmiştir. Kitapta sadece mimaride kullanılan oranlardan değil, insan vücuduyla ilgili yapılan ilginç gözlemlerden de bahsedilmiştir. Vitruvius'a göre göbek, insan vücudunun merkezidir. Göbek merkez olarak kabul edildiğinde bir pergel yardımıyla vücudun etrafına çember çizilebilmektedir. Dönemine göre oldukça ilginç olan bir diğer nokta ise, insan iki kolunu 90 derece ile yana açtığı zaman oluşan uzunluğun insanın boyuna eşit olduğu kanısıdır. Vitruvius'a göre daire ve kareler, ideal mekanlar yaratmak için mükemmel geometrik birimlerdir. Vitruvius, insanın da bu geometrik birimlerden oluştuğunu ve dolayısıyla mükemmel orantılı olduğunu iddia etmiştir. 1487-1492 yılları arasında yapıldığı tahmin edilen Vitruvian Adam eseri Leonardo da Vinci'nin insanı doğayla ilişkilendirme girişimlerinin temel taşını temsil etmektedir. Kalem ve mürekkep kullanılarak yapılan bu eserin hangi teknikler kullanılarak yapıldığı hala kesin olarak bilinememektedir. Sadece sanat eseri değil aynı zamanda bilimsel bir çalışma olarak da bilinen Vitruvian Adam zaman zaman Oranlar Kanunu ya da daha az yaygın olarak İnsanın Oranları olarak da anılmaktadır. Burada bahsedilen oran Altın Oran dır. Adını Leonardo Fibonacci'nin soyadından alan altın oranın ilk olarak kim tarafından keşfedildiği ya da kullanıldığı döneme ait bilinmeyen bir durumdur. Altın oran, göz nizamının oranı olarak tanımlanabilmektedir. Bu oranı elde edebilmek için çok fazla yaklaşım bulunsa da en genel formülü: bir doğru parçası öyle iki parçaya bölünmelidir ki, küçük parçanın büyük parçaya oranı, büyük parçanın bütüne oranına eşit olmalıdır. Parçaların ilişkisinin, evrensel tasarımı yansıttığı düşünülmektedir. Esere daha derinden bakıldığında, kolları ve bacakları birbirinden ayrı ve aynı anda hem daire hem de kare içinde, üst üste iki farklı pozisyonda bir erkek figürü tasvir edilmektedir. Dört el ve dört ayak, eserin 16 farklı pozisyondan incelenmesine olanak tanımaktadır. Erkek figürünün göbek deliği merkez alındığında da figürün çevresini çevreleyebilen bir daire çizilebilmiştir. Böylelikle bir daire veya karenin alanı kolaylıkla hesaplanabilmektedir. Zor olan ise bir cetvel ve pergel kullanarak daire ile eşdeğer alana sahip bir kare tasarlamaktır. Çemberi karelemek kavramı tam da burada doğmuştur ve günümüzde hala matematiğin en ilgi çeken kavramlarından biridir. Dönemin farklı sanatçıları altın oranı yakalamaya çalışsalar da sonuç başarısız olmuştur. Leonardo, diğer sanatçılardan farklı olarak her iki şeklin merkezi aynı nokta olarak kabul edildiğinde uygun bir figürün imkansız hale geldiğini keşfetmiştir. Yapılan denemelerde hem dairenin hem de karenin merkezi göbek deliği olarak kabul edilmiştir. Ancak Leonardo'nun Vitruvian Adamı'nda iki şeklin merkezi birbirinden ayrıdır. Dairenin merkezi figürün göbek deliği iken; karenin merkezi figürün cinsel organı olarak tasarlanmıştır. Bu tasarıyla Da Vinci, Vitruvian Adam eserinde altın orana en çok yaklaşan kişi olmuştur. Çizimin hemen altında yer alan doğrunun da Vinci'nin oranları yakalamada kullandığı bir kıstas olduğu düşünülmektedir. Saç köklerinden çenenin altına kadar olan mesafe insan boyunun onda biri kadardır; çene altından başın üst noktasına olan mesafe insan boyunun sekizde biridir. Göğüs üstünden başın üstüne kadar olan mesafe insan boyunun altıda biridir. Göğüs üstünden saç köklerine kadar olan mesafe yedide bir, meme uçlarından baş üzerine kadar olan mesafe de insan boyunun dörtte biridir. Vitruvian Adam; farklı disiplinler arasındaki ilişkilerin kusursuz birleşimini yansıtan, Rönesans'ın en önemli sembollerinden biridir. Eserin insan doğasına dair felsefi bir çözümleme gizlediğine inanılmaktadır. Hatta bazı bilim insanları; dairenin ruhu, karenin ise maddeyi temsil ettiğini ve bu nedenle eserdeki erkek figürünün her iki yönünün de ele alınarak çizildiğini düşünmektedir. Eser günümüzde, İtalya'da Gallerie dell' Accademia'da saklanmaktadır. Oldukça hassas olduğundan sadece bazı dönemlerde sergiye çıkarılmaktadır. Eğer yolunuz İtalya'ya düşerse ve sergiye açık olduğu şanslı zamanlardaysanız Vitruvian Adam eserini görmenizi tavsiye ederiz. - Leonardo's Vitruvian Man. web - The Vitruvian Man by Leonardo da Vinci. web - Da Vinci and the Divine Proportion in Art Composition. web - Vitruvius Adamı Anlamı, Sırrı, Özellikleri ve Altın Oran. web - Vitruvius Adamı'nın Hikayesi. web - Leonardo Da Vinci: Hayatı, Eserleri ve Bilinmeyenleri. web - Art Through Time: A Global View. learner. - A. Beyoğlu, Sanat Eğitiminde Altın Oran ve Leonardo da Vinci'nin Eserleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (2016). - web - Öne çıkan görsel: pivada. com


İnternet çağıyla birlikte, yaşam tarzları ve gündelik hayat pratikleri üzerinde farklılaşmalar meydana gelmiştir. Bu farklılaşmalardan biri de kimlik inşasıdır. Kullanıcılar internet sayesinde edilgen konumdan çıkıp görünür hale gelir. Gelin birlikte sosyal medyanın değiştirici gücüyle kurulan benlik inşasına yakından bakalım! Postmodernizm öncesi dönemlerde bireylerin kimlikleri; meslekleri ve kariyerleriyle inşa edilirken günümüzde toplumsal kimlikler satın alınabilir, değiştirilebilir bir konumdadır. Kimlik inşasındaki bu değişime sebep olan sosyal medyadır. Sosyal medya; insanların birbirleriyle içerik, fikir, deneyim ve bakış açılarını paylaştıkları çevrimiçi ortamlar, uygulamalar, teknolojiler ve topluluklar olarak isimlendirilebilir. Söz konusu içerikler fotoğraf, video ve metinsel yorumlardan oluşabilir. Etkileşimi, iş birliğini ve içerik paylaşımını kolaylaştırmak için çevrimiçi uygulamalar, platformlar ve medya kullanımı gibi özellikler sosyal medyayı ortaya koymaktadır (Öztürk, 2013: 122 akt. Çalışır, Çakıcı, 2015: 273). Toplumsal yaşamın bir parçası haline gelen sosyal medya ile benlik ve kimlik üretimi benimsenmiştir. Kullanıcı paylaştığı içerik ile kim olduğunu, bulunduğu ortamları, arkadaşlarıyla ve ailesiyle olan ilişkilerini, fiziksel özellikleri de dahil olmak üzere birçok bilgiyi istediği şekilde kurgulayarak sergileyebilir. Böylelikle kullanıcı toplumsal bir görünürlük kazanmaya başlamıştır. Bu noktada da sosyal medyada kurulan benlik inşasından söz etmemiz mümkündür. - popüler konulara veya trendlere bağlı kalmak, - çekici veya ilginç içerikler paylaşmak, - mizah kullanmak, - çarpıcı görseller kullanmak, - güzel filtreler veya düzenlemeler yapmak, - ünlülerle etkileşimde bulunmak veya etiketlemek şeklinde sıralanabilir. Sosyolog Erving Goffman, Benlik Sunumu Teorisi adı verilen bir teori geliştirmiştir. Goffman'ın benlik sunumuna göre insanlar, diğer insanlarla olan etkileşimlerinde belirli bir imaj ve rol oynayarak sosyal normlara uyum sağlama ve toplumda kabul görmeye çalışırlar. Benlik sunumu teorisinde tiyatro metaforunu kullanan Goffman'a göre; başkasının gözünden kendisini görmek istediği imajı yaratan kullanıcı oyuncu, sosyal ağlar ise sahnesidir. İstekleri doğrultusunda kurgulanan içerikler performans, bu imajı yansıttığı kişiler de seyircidir. Sosyal paylaşım ağlarıyla birbirini takip eden bireyler, takip ettikleri kişilerin yaşamları ve ekonomik durumları hakkında çıkarımda bulunabilmektedir. Goffman'ın deyimiyle günlük yaşamda benliğin sunumu, benliğini başka insanlara karşı temsil etme çabasını göstermektedir. Bireyin bu ağlar vasıtasıyla kendini gösterme veya ifade etme biçimi profil oluşturdukları sosyal paylaşım ağlarını nasıl bir araç olarak kullandığı hakkında ipuçları da vermektedir. Kullanıcı kendini bu sosyal ağlarla yeniden ve yeniden üretmeye devam etmektedir (Goffman, 2004 akt. Büyüköztürk, 2021: 12). Erving Goffman'ın günlük yaşamda benliğin sunumu hakkında detaylı bilgi için Dramaturji'ye Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu ile Bakmak başlıklı içeriğe erişebilirsiniz. Kendi Değerlendirmesi ve Özsaygı: Sosyal medyada kullanıcı paylaştığı içeriklere aldığı olumlu geri dönüşler ile iyi hisseder. Onaylanma ve beğenilme gibi olumlu geri dönüşler bir zaman sonra bağımlılığa yol açabilir. Geri bildirimlere bağımlı hale gelmek ise kullanıcının benlik değerini sosyal medya performansına dayandırmasına sebep olabilir. Sosyal Karşılaştırma: Sosyal medya, insanları diğer insanlarla karşılaştırma eğilimine sokabilir. Bu eğilimin de yetersizlik ve başarısızlık hissini beraberinde getirmesi çok olasıdır. Nihayetinde ise depresyon, kaygı ve düşük benlik değeri gibi sorunlara yol açabilir. İmaj Endişesi: Kullanıcının kendisinin kurguladığı imajı korumak ve beğenileri toplamak için çaba sarf etmesi, stres, baskı ve kendine karşı güvensizlik hissine neden olabilir. İnternet Tacizi ve Siber Zorbalık: Sosyal medyada paylaştığı içeriklerle kendini ifade eden, tanıtan kullanıcı birçok eleştiri ve tacizle karşı karşıya gelebilir. Bu şekilde siber zorbalığa maruz kalan kullanıcının öz sevgi ve saygısında, kendine olan güveninde azalma meydana gelebilir. Sosyal medyanın kullanıcı üzerindeki diğer etkileri hakkında detaylı bilgi için Sosyal Kaygı ve Sosyal Medya İlişkisi, Yeme Bozuklukları Tetikleyicisi: Sosyal Medya, Dijital Dünya Serisi I: Sosyal Medya ve Narsisizm başlıklı içeriklere erişebilirsiniz. - Büyüköztürk, Ş. I. (2021). Bir Sosyal Medya Aracı olan Instagram'da Benlik İnşası. Erişim: 11.06.2023 - Çalışır, G., & Çakıcı, F. O. (2015). Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Sosyal Medyada Kurulan Benlik İnşasının Temsili. Electronic Turkish Studies, 10(10). Erişim: 11.06.2023 - Özdemir, Z. (2015). Sosyal Medyada Kimlik İnşasında Yeni Akım: Özçekim Kullanımı. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 2 (1), 112-131. Erişim: 11.06.2023


Her hafta başka sayfalarda gezinip, farklı dünyalara ulaşmamızı sağlayan Söylenti Kitaplığında bu hafta, Tomris Uyar'ın öykü evreninde gezintiye çıkacağımız Aramızdaki Şey adlı öykü kitabı var! Tomris Uyar bir çevirmen ve aynı zamanda başarılı bir öykü yazarıydı. İkinci yeninin önemli isimlerinden olan Tomris Uyar zamanında birçok şairi kendine hayran bırakmıştır. Öykülerinde yalın bir dil kullanan ve zaman zaman da kapalı bir anlatım tercih eden Uyar, eski bir röportajında şöyle demiştir: Kısa öyküyü dünyayı anlatma, görme biçimime en uygun dal olarak görüyorum. Roman böyle değil. Romanla öykü arasında hiçbir bağ olduğunu da sanmıyorum. Öykü yazarken çok daha yoğun, daha çarpıcı, kısa, yani öz bir anlatma yolunu seçiyorsunuz. Sayfalara boğulmuş bir anlatım biçiminden çok daha güç. Bu niteliklerden ötürü çağımıza daha uygun bir sanat olduğunu düşünüyorum. Aramızdaki Şey kırmızı rengin öykülerinde nasıl farklı biçimlerde dağıldığını gösteriyor. Kırmızı, şekilden şekle giriyor ve dönüşüyor. Bazen kırmızı sarmallardan oluşmaya çalışan bir öyküye bazen de kırmızı bir şala... Aramızdaki Şey, Tazı Payı, Güz Kızılı, Yavruağzı, Tahin-Pekmez Günleri, Pıhtı, Lal ve Akşam Alacası adlarında öykülerden oluşan kitap Tomris Uyar'ın son kitabı olma niteliğini taşıyor. Son kitabı olan kitap, kırmızı ile örülmüş, kırmızının dokunduğu öykülerden oluşuyor. Kızıl gökyüzünün altında cılız küçük bir çocukla karşılaşıyor bir öykü yazarı Akşam Alacası'nda. Gökteki kızıllık, ertesi günün de böyle geçeceğinin ipucuydu, kim bilir daha kaç günün. (sf. 66) Dışardan onu gördüğünde neden dışarda kalmış olabileceğini düşünür. İçinden sorular geçirir: Neden diğer çocuklar gibi parkta oynamıyor? Neden sırtı kambur duruyor yaş almış bir ihtiyar gibi? Onunla konuşmaya bir soruyla başlıyor: Sence yarın da hava böyle mi olacak? baksana gökyüzündeki kızıllık sürüyor. (sf.67) Kısa bir sohbetin ardından söz verirler birbirlerine yeniden buluşmak için. O yağmurlu, o yorgun akşamda odasına çekilip masanın başına geçtiğinde şu cümle dökülür daktilosunun tık tıklarından: Çocuğa rastladığında akşam çöküyordu. (sf. 69) İlk cümlesinin kelimelerine yerleşiveriyor birden çocuğun silueti. 'Yarın' akşam buluştuklarında çocuk etkilenmiş olacak ki kızıl gökyüzünü hatırlar: Yağmaz baksana, gökteki kızıllık azaldı. (sf. 71) Devam ettirebilmesi için öyküyü, çocuğun adını öğrenmeye ihtiyaç duyar. Öykünün sonlarında da adını öğrenir 'yapışkan, boğucu geçmişin günün bocalamalarından yorgun düşmüş günün akşamında. Uyar, Tomris. Aramızdaki Şey. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2023.


Her hafta bir yeni kitabın sayfaları arasında yolculuğa çıkıp kaybolduğumuz Söylenti Kitaplığı serimizin bu haftaki kitabı; Natalia Ginzburg'den İşte Böyle Oldu! Natalia Ginzburg, 1916 yılında İtalya'nın Palermo şehrinde dünyaya geldi. Edebiyat dünyasına Floransa'da çıkan Solaria dergisiyle adım attı. 1938'li yıllarda antifaşist direnişlere verdiği destekler sayesinde Cesare Pavese ile iletişime geçme fırsatı buldu. 1942 yılında sürgüne gönderildiği yer olan Abruzzo'da Alessandra Tornimparte adıyla Kente Giden Yol kitabını yayımladı. Geçen beş yılın ardından İşte Böyle Oldu kitabını piyasaya sürerek edebiyat dünyasında adından söz ettirmeyi başardı. Romanı Tempo Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü. Hayatının geri kalanında siyasetle de haşır neşir olmaya devam eden Ginzburg, edebiyatla olan bağını da sağlamlaştırmaya devam etti. 1952 yılında Bütün Dünlerimiz adlı eseriyle okurlarının karşısına çıktı. Beş yıl sonra bu defa iki kitapla birden sevenleriyle buluşan Ginzburg, Valentino adlı öykü kitabı ve Sagittario adlı romanıyla raflarda yerini aldı. Valentino kitabı aynı zamanda Viareggio Ödülü'ne layık görüldü. Yıl 1963'e geldiğinde otobiyografik bir eser kaleme alarak Aile Sözlüğü'nü yayımladı. Bu eser yazara Strega Ödülü'nü kazandırdı. Kitabın ilk paragrafından sonunu öğrendiğimiz bir roman İşte Böyle Oldu. Bütün gizemlerin çözüldüğü düşüncesine kapılmamıza izin vermeden daha da merak uyandıran bir örgüyle bu sona nasıl gelindiğini sakin, etkileyici ve anlaşılır bir üslupla okura aktarıyor Natalia Ginzburg. 'Bana gerçeği söyle,' dedim, 'Hangi gerçeği?' dedi, bir yandan da not defterine çalakalem bir şeyler çiziyordu, ne olduğunu gösterdi, kocaman kara bir duman bulutuyla ilerleyen upuzun bir tren çizmişti; kendisi de pencereden eğilmiş mendil sallıyordu. Birkaç sayfa sonra olaylar en başa döndüğünde, iki kişinin aslında arkadaş olarak iyi anlaştıklarına şahitlik etmeye başlıyoruz. Neredeyse her gün görüşüldüğü, kahveler içildiği, sohbetlerin ardı arkasının kesilmediği günlerden birinde başkahramanımız, Alberto'dan hoşlanıp hoşlanmadığını düşünmeye başlıyor. Fiziksel olarak çok çekici bulmadığının ve kendisine göre çok yaşlı olduğunun farkında fakat ona gösterilen ilgiden de epey memnun. Zihninde sürekli bu ilişkiye dair artıları ve eksileri tartmaya çalışıyor. Alberto'nun ağzından çıkan her kelimeyi değerlendirmekten kendini alıkoyamıyor, ayrıldıkları andan itibaren Alberto'nun kendisinden hoşlanıp hoşlanmadığını anlamlandırmakla boğuşuyor. Ginzburg, kadınların iç dünyasını en yalın haliyle anlatır bu kitabında. Hatta kitabın başına şöyle bir not düşer: Bu romanı mutsuzluğumu biraz hafifletmek için yazdım. Hayatından memnun olmayan, yaşama dair yeni umutlar beslemek isteyen ama bunun için herhangi bir çaba sarf etmeyen kadınların sesini, İşte Böyle Oldu adlı romanında bir kadın öğretmen aracılığıyla karşımıza çıkartır. Hüzünlü hayatına renk katacak tek gerçeğin, onu seven biriyle evlenmek olduğu yanılgısına düşen başkahramanımızın asıl gerçeklerle yüzleşmesi çok uzun sürmez. Evlilikten beklentilerinin karşılanmadığını ve hatta hayatının eskisine göre daha kötü ilerlediğini, yazarın taşları adım adım yerine oturtmasıyla öğreniriz. Başkahramanın ruhsal durumunu, zihnindeki çatışmalarını, mutluluğunu, mutsuzluğunu, hayallerini, düş kırıklıklarını ve kendisinden bile beklemediği kadar büyük olan cesaretini bütün çıplaklığıyla okura aktarır. Kısa ama etkileyici bir roman olan İşte Böyle Oldu, insanın içindeki sessiz çığlıkların yavaş yavaş büyük bir patlamaya dönüşmesini gözler önüne serer. Ginzburg, Natalia. İşte Böyle Oldu. Can Yayınları, İstanbul: 2023.


Her hafta bir yeni kitabın sayfaları arasında yolculuğa çıkıp kaybolduğumuz Söylenti Kitaplığı serimizin bu haftaki kitabı; Mahir Ünsal Eriş'ten Kara Yarısı! 1980 yılında Çanakkale'de doğan Mahir Ünsal Eriş, genç yaşlarından itibaren çeviriler yapmaya başladı. 2012 yılında ilk kitabı Bangır Bangır Ferdi Çalıyor Evde ile edebiyat dünyasına giren yazar, hemen peşi sıra da okurların dikkatini çekmeyi başardı. Neredeyse her sene bir yeni kitap ile karşımıza çıkan Eriş, öykü türündeki eserleri ile herkesçe tanınır bir seviyeye ulaştı. 2013 yılında yayımlanan ikinci kitabı Olduğu Kadar Güzeldik ile 60. Sait Faik Hikaye Armağanı'nın sahibi de oldu aynı zamanda. Birkaç yıllık durgunluğun ardından 2015 yılında Dünya Bu Kadar adlı romanı ile karşımıza çıktı. Hikayelerinin yanı sıra romanlarıyla da okurlarının gönlünü fetheden yazar, bu türden de eserler kaleme almaya başladı. Yıl 2017 olunca Öbürküler adlı romanıyla yeniden raflarda yerini aldı. İki yılın ardından biriktirdiği onlarca öyküsü olduğunu fark eden Eriş, Sarıyaz ve Kara Yarısı kitaplarını yayımladı. Yazmaya kendini adamış biri olarak hemen hemen birer yıl arayla Diğerleri, Gaip ve Acaip adlı üç romanını daha okurlarıyla buluşturdu. Güçlü kaleminden çıkacak olan sonraki eserleri, okurları tarafından şimdiden büyük bir merak konusu. Kara Yarısı, üç bölüme ayrılan bir kitap; birinci kısım birbirinden bağımsız öykülerden oluşurken ikinci bölüm Erduran Abi'nin Beni Kurtardığıdır. başlığı altında birbirine bağlı üç öykü barındırmakta. Üçüncü bölümdeyse Dört Şehir başlığı altında birbirinin devamı dört hikaye karşımıza çıkıyor. Genelde birkaç sayfadan oluşan bu öyküler, sayfa çevrildikçe okuru içine daha fazla çekmeyi başarıyor. Her bir öykünün, okurda kendine has izler barındırması, karakterlerin ve yaşananların tam olarak içimizden olmasıyla ilgili. Mahir Ünsal Eriş bunun yanına bir de yalın dilini ekleyince on yedi öykünün on yedisinden de etkilenmemek mümkün olmuyor. Kendi halinde yaşayan insanların kendi dünyalarında boğuştukları sorunlarına, içinden çıkamadıkları sınırların çizgisinde yaşamaya mahkum oluşlarına, insanın başına gelenlerin her zaman onunla ilgili olmadığına, toplumsal normlara, baskılara, gelecekle ya da hayallerle bağını çoktan koparmış çocuklara, yanlış anlaşılmalara kısacası insanoğlunun hep bir içinden çıkamadığı, debelenip durduğu çırpınışlarını aktarıyor okura Eriş. Bazen en başından veriyor ipucunu, sonunu gizlemeden bazen de çok ters bir noktadan yakalıyor okuru şaşırtarak. Hayatın bize yaşattıkları gibi sürprizlerle dolu bir yolculukta bir sonraki adımın bazen öngörülebilir olması durumu Mahir Ünsal Eriş'in hikayelerini kaleme alışı. Kitabında memleketin her köşesinden insanlara yer veren Mahir Ünsal Eriş, yazdığı öyküleri kimi zaman şahit olduğu anlardan kimi zaman da tamamen hayal gücünden faydalanarak kaleme alıyor. Karakterlerle arasına koyduğu mesafeden dolayı kendini kitabın dışında tutarak olayları üçüncü kişinin ağzından anlatıyor. Eriş'in kullandığı üslubun akıcılığı okurları kendine hayran bırakacak cinsten. Bunun sayesinde okurları bir çırpıda okunacak öykülerle baş başa bırakırken karakterlerin yaşadıkları ile de çoğunlukla kendimizi kitabın bir parçası olarak görmekten alıkoyamıyoruz. Eriş, Mahir Ünsal. Kara Yarısı. Can Yayınları, İstanbul: 2022.


Kendini baştan var eden bir sanatçı: Mabel Matiz. Diş hekimliğini radikal bir kararla bırakmış, kariyerinde dönüm noktası olacak olan müziğe yönelmiş ve hayatı tahmin bile edemeyeceği şekilde değişmeye başlamış. Tabii ki yaşadığımız coğrafyada kolayca destek bulabilen bir karar değil bu, gerek babasıyla gerekse bulunduğu sektörle ciddi sorunlar yaşamış. Hatta babasından Bu sektörde para kazanman için ya Tarkan ya da Sezen Aksu olman lazım gibi sözleri de sık sık duyarmış. Bu olumsuz tepkilere rağmen inatla eleştirilerin, engellemelerin üzerine gitmeyi başarabilmiş. Küçük yaşlardan itibaren kekemelik problemi nedeniyle çeşitli zorbalıklara maruz kalmasının etkisi de var tabii bu inadının arkasında. Akran zorbalığını en şiddetli şekilde deneyimlemiş; ayrımcılığın, dışlanmanın ne demek olduğunu o yıllarda öğrenmiş. Kendisini ayrık otu olarak nitelendiren Mabel, klasik erkek çocuk imajına sahip olmadığı için de ciddi zorbalıklara maruz kaldığını ifade ediyor. Çocukluk çağında yaşadığı kekemeliği, hemcinslerinden farklı olmanın getirdiği zorlukları içine kapanarak, daha çok kitap okuyarak, ifade biçimleriyle daha çok haşır neşir olarak yenmeye çalışmış ve bu birikimlerini kendine basamak olarak kullanmayı başarabilmiş. Piyasada ses getiren ilk şarkısı Zor Değil ile dikkatleri üzerine çekmeyi başaran sanatçı, kendi ifadesine göre bunu şarkısıyla değil söyleyiş tarzıyla yapmış. Kekemeliğini kontrol etmeye çalışırken yaşadığı genizden söyleme, boğaz seslerine yeterince hakim olamama gibi tekniksizliklerin asıl dikkatleri üzerine çeken şey olduğunu, bunu düzeltmek için de uzmanlardan destek aldığını ifade ediyor. Sonraki eserlerine baktığımızda da bu konuda kendini oldukça ilerlettini görmekteyiz. Doğu-Batı sentezi, zıtlıkları bir araya getirme, insanın özüne inerek en derin duygularına dokunma gibi yetenekleri var Mabel Matiz'in. Belli bir ideolojiyi desteklemesinin yanı sıra multidisipliner anlayışla sözden müziğe, müzikten klibe kadar eserlerinin her detayında farklı alanlara gönderme yapıyor. Tabii bunu saf bir birikimle yapmıyor, eserlerini yetiştiği dönemin 80'ler ve 90'lar popunun müzik anlayışıyla mayalayıp, büyük hayranı olduğu Sezen Aksu felsefesinin kırıntılarıyla da harmanlıyor. Hatta bir haber programı bu hayranlığı dile getirdiğinde kendisi Aksu'nun evinin önünde beklediği dönemlere ithafen Twitter hesabından Kaldırımlar biliyor diye bir tweet atıyor. Bu vesileyle Sezen'in onda yarattığı etkiyi daha net anlıyor ve onu anlamak için ilk önce Sezen'i anlamamız gerektiğini de idrak ediyoruz. Sadece sanat için sanat yapan biri değil Mabel, toplum için de elini taşın altına koyanlardan. İnandığı fikri sonuna kadar özgürce savunuyor, çeşitli engellemelere karşı sesini daha gür çıkarmaya devam ediyor. Öteki, Barışırsa Ruhum, Krallar, Kaba Kağıt, Fırtınadayım adlı eserlerinde eleştiri konusunda keskin bir dile ve bunu korkusuzca ortaya koyan bir cesarete sahip. Ülkenin içinde bulunduğu kutuplaşma süreçlerinde birleşmeyi ve farklılıklarımızla bir bütün olmayı savunuyor Mabel. Dünyayı assan da beni kessen de, En derinlerinde kırılgan; şefkate, sevmeye, sevilmeye susamış bir adam barındırıyor. Yeni ve farklı olana kucak açmasının yanında geleneksel köklerinden de vazgeçmiyor. Annesinin adını verdiği Maya adlı albümünün konseptine baktığımızda buram buram Anadolu koktuğunu ve bunun Mabel'in özgün tarzıyla birleştiğini görüyoruz. Albümde babasına yazdığı Babamı Beklerken adlı eserinde de babasına olan hasreti, yaşanması beklenirken yaşanamamış buruklukları dile getiren bir çocukla karşılaşıyoruz. Kendimi bir şarkıcı olarak görmüyorum, daha çok bir hikaye anlatıcısıyım. diyor Mabel Matiz. Yaşadığı, yaşayamadığı tüm duyguları; okuduğu, dinlediği tüm kaynakları sanatında bir araya getirerek doğduğu coğrafyanın hikayesini anlatıyor bizlere. Boyalı da Saçların klibiyle yaşadığımız coğrafyanın kanayan yarası olan çocuk gelinlere, Toy isimli single parçasına çektiği video kliple de çeşitli sembolleri kullanarak kültürümüzde derin köklere sahip tasavvufa atıfta bulunduğunu görüyoruz. Kariyerinin en başında hobi olarak çıktığı bu yolda çeşitli kaygılarından dolayı Mabel Matiz maskesiyle boy gösteren sanatçı, bu şekilde tanınırlık kazandığı için kariyerine Mabel Matiz olarak devam ediyor. Gerçek adı Fatih'i son albümüne isim olarak veriyor ve Mabel ile Fatihin aynı kişi olduğunu göstermek istedim. diyor sevenlerine. Albümündeki çoğu eserin, aşık olduğu bir dönemde yaşadığı tüm duyguları kağıda dökmesiyle oluştuğunu söyleyen Mabel, her parçası için de ayrı ayrı not düşüyor anlattıklarının daha net anlaşılması için. Bizlere kazandırdığı içgörü ve farkındalık için teşekkür ediyor; herkesi ve her şeyi kucaklayan tavrından dolayı parlak ışığının altında onu ayakta alkışlıyoruz. - Mabel Matiz / Spotify https://spotify. link/iEVOSqB5ADb - 196sekiz YouTube Kanalı / Mabel Matiz Beni Bu Kadar Üzmelerine Nasıl İzin Verdim Bilmiyorum!. Erişim: 04.10.2023


Söylenti Dergi'nin yeni serisi Müzik Rehberi'nde; defalarca 'Yılın Kadın Sanatçısı' seçilen, güçlü yorumu ve 500'ü aşkın eseriyle müziğe birçok yetenekli isim kazandıran, Türk pop müziğinin kilit taşı diyebileceğimiz Sezen Aksu'ya yer vermemek büyük eksiklik olurdu. Sözlerin, notaların ve seslerin büyük buluşmalarında karşılaşıyoruz onunla. 1975'te müzik dünyasına giriş yapan Sezen, bu şöhrete kolay sahip olmadı elbette. Genç yaşta tutkuyla başladığı müziğe her seferinde daha büyük çaba göstererek devam etti. Türk pop müziği belki de en özel dönemini onunla yaşadı. 20. yy popu Sezen ve Onno'nun ırmağından beslendi. Yıllarca unutulmayan her dönem yeniden canlanan, dillerden düşüremediğimiz şarkıların ortaya çıkışı söz yazarı Aysel Gürel, unutulmaz aşkı Onno Tunç, genç yetenek Uzay Heparı gibi isimlerle birlikte uzun saatlerin ve beyin fırtınalarının sonucu bizlere sunuldu. Dinlerken uzun süre etkisinden çıkamadığımız hisli şarkılar en özel armağandı. Yaşadıklarını, düşüncelerini eserleri aracılığıyla anında paylaşmayı sevdi Sezen. Böylece albümleri peş peşe geliyor ve binlercesi aynı gün sahiplerini buluyordu. 1978'de çıkan bu albümde ilk ve son kez alaturka şarkılar seslendirmişti. Sözlerinde derin bir felsefe olan, bugünkü Sezen oluşunun sinyallerini veren Kaybolan Yıllar bu albümde yer aldı. Daha 18 yaşındayken yazdığı bu şarkıyla vakitsiz büyüdüğünü dile getirmişti. Özgür ruhundan sebep ötekileştirilen olmuş; kendinin bile sonradan çözemediği ama her dinleyenin kaybettiği yıllarını andığı bir eser kalmıştı kaybedilecek yeni yıllara. Kaç Yıl Geçti Aradan, Sızı, Minik Serçe yine albümün hitlerindendi. Şarkısıyla aynı adlı Minik Serçe filmiyle ilk kez oyunculuk deneyimi yaşamış, o günden sonra tüm kanat çırpışlarına şahit olmuşuzdur Serçe'nin. Ülkemizin zor dönemlerden geçtiği 1982 yılında adeta bir başyapıt çıkmıştı ortaya. Aksu, sözlerinin yakın arkadaşı Aysel Gürel'e ait olduğunu söylese de bestecisi Atilla Özdemiroğlu'na ait Firuze'nin ortaya çıkışı oldukça çetrefilli olmuş. Bestesi hazır olan şarkıya tam içine sinecek sözler bulmak için Sezen ve Aysel birlikte ter dökmüş. Böylesine sancılı doğan bir şarkı elbette ki tarihe kalmış ve Minik Serçe'yi daha da büyük kalabalıklara taşımıştı. Yerine kim koyulursa koyulsun Firuze herkes için geriye dönüp baktıran hüzünlü bir parça olmuştu. Pop müziğin arabeskleştirildiğini düşünenler çıksa da Sezen, Türk sanat müziğine yakışan sesini batılı tarzla sentezleyerek kendi müziğini bulma yolunda emin adımlarla ilerliyordu. Bu albüm İkinci Bahar'ını yaşamak isteyenlerin durağıydı. Bir Zamanlar Deli Gönlüm'le bazen güneş bazen yağmurken aklımız ve duygularımız ayrı yerlerde Sezen Aksu'dan geçer olmuştu. Sezen Aksu ve Onno Tunç yakınlığının aşka dönüştüğü 1984 yılındayız. Müzikal görüsü yüksek bu birliktelik ortaya kusursuz şarkılar çıkarmıştı. Arabesk furyasının ezici gücüyle kan kaybeden pop müzik, bu albümle yeniden hayat bulmuştu. Gidene Geri Dön dedik belki içimizden, Haydi Gel Benimle Ol diyerek umutla bekledik Çocuklar Gibi ağlayıp güleceğimiz günleri. Yine de biliyorduk her şeyin anlamsız geleceği o gün Tükeneceğiz ve bir sır gibi sakladıklarımıza Sen Ağlama bu yükü ben taşırım, sen git diyeceğiz. Türk popu bu başyapıtlara sahip albümün uzun süre ekmeğini yedi. 'Altın Plak' ödülü alarak her yaştan dinleyiciye sahip albüm başarısını kanıtlamıştı. Evliliklerinde başarı sağlayamayan Aksu, ayrılıkla ilgili tanıdığı bütün duyguları kendi yaşadığı gibi ifade ettiğini söyledi. Şarkıların bu kadar tutulmasının nedeninin ortak çelişki noktası olabileceğini düşünürken insan ilişkilerinde ne kadar başarılıysa kadın-erkek ilişkilerinde bir o kadar başarısız olduğunu söyleyerek albümün çıkış noktasını gözler önüne sermişti. Kadının ezilmesine karşı oluşuyla ben buradayım dedirtti bir kez daha. Sen Ağlama'daki başarısını etkili sözleriyle, bugün hepimizin aşina olduğu şarkılarıyla sürdürmeye devam etti. Değer mi?, sesinde ve söyleme stilinde belirgin bir değişiklik olan ilk şarkılardandı. 'Kendi sesime 30 yaşımda kavuştum' diyen Aksu, bunu Onno'yla geceli gündüzlü süren müzik mesaisine borçluydu. Öyle ki şarkı söylemeyi bırakacakken onun hocalığı sayesinde bir gün kendi sesinden etkilenerek duygulu anlar yaşadı, yaşattı. Müziğin aşka, aşkın müziğe dönüştüğü tutkulu ortaklık devam ederken bu şarkı o dönemde Türkçe şarkı çalmayan diskolarda çalar olmuştu. Beni Unutma, Yalnızca Sitem yine albümde ses getiren şarkılardandı. Ünzile ise o yıllarda bir kız çocuğunun birkaç koyun karşılığı erken evlendirilmesine karşı bir haykırıştı. Toplumsal nitelikli bu şarkıya daha sonra nice Ünzileler eşlik etti. Bu albüm öyle büyük ilgi gördü ki birkaç saat içerisinde tüm satışlar tükendi. Minik Serçe'nin ustalık dönemini başlatan bu albüm, onun müzik serüveninin köşe taşlarından biri sayılıyordu. Dillere düşen ilk şarkısı Şinanay oldu. Türkiye'nin ilk kliplerinden biri bu şarkı için çekilmişti ve sık sık televizyonda yayımlanıyordu. Gidiyorum dedi yine fırtınalı bir aşk yaşadığı Onno'ya. Git, gel, geri dön, dur, gitme... Bu trafik polisi şarkılarını ben hep Onno'ya yazdım demişti. Sevgisinin de kavgasının da dozu yüksek bu aşkta her yaşadıkları şarkıya dönüşüyordu. Sıradan insanların hayatlarına sığmayacak bir aşktı onlarınki. Gerçek aşkı anlattıklarını bilirdi herkes ve bundan her dinleyene derinden hisler yaşatırdı. Adeta her duygunun tercümanıydı. Ne kadar başka gözleri hayal etse de bu şarkıyı duyanlar, Son Bakış genç yaşta idam edilen Erdal Eren'e yazılmıştı. Zor Yıllar ve Belalım; Zülfü Livaneli'nin katkıları olan, sevilen şarkılardandı. 80'li yıllar boyunca Sezen Aksu'nun en iyi kadın şarkıcı olarak anılmasını sağlayan bu albüm hor görülen pop müziğin varlığını daha da hissettirmesine öncü oldu. Akustik enstrümanlardan bilgisayar seslerine geçiş yıllarında her albümü bir öncekinden daha çok ilgiyle karşılanan Sezen, adından söz ettirmeyi yine başardı. 90'lı yıllara farklı bir kimlikle giriş yaparak yeni nesil Türk pop müziğinin başlangıç albümlerinden birini ortaya çıkardı. İlişkilerinde zor günler yaşanan Onno ve Sezen kanlı bıçaklı bir hazırlık süreci yaşamıştı Gülümse'de. Hatta öyle ki Sezen'in oyuncak bir silahla Onno'yu sokaklarda kovaladığı sırada polislerin aradıkları hırsızın o oldukları sandığı bir anıları bile var. Neyse ki bu sancılı süreç hem ikili hem Türk pop tarihi için bir dönüm noktası oldu. Gençleşen ve temposu yükselen müziğin başlangıcını yaparak birçok isme yol gösterici oldular. Albümün açılışında yer alan Hadi Bakalım, sadece çıktığı yazın değil tüm zamanların hiti olmuştu. Hatta Türkiye'de pop müziğin ikinci miladı olarak görülürken yıllardır beklenen pop patlaması gerçekleşti. Bu şarkı yıllar sonra Avrupa'da yayımlanan ve ilgi gören ilk Türkçe şarkı oldu. Öyle bir albümdü ki bu tüm şarkılarıyla sevildi. Ne Kavgam Bitti Ne Sevdam'la umursamaz görünsek de Seni Kimler Aldı'yla hüzünlendik. Gülümse bize umut oldu cesaretlendik, Her şeyi Yak'la ateşlere yürüdük. Öyle anlar geldi ki Vazgeçtim'le yok olmak istedik. 90'lar, Sezen'in farklı denemeleriyle hayranlarını şaşırttığı yıllardı. Hepsi de çok beğenildi ama Gülümse yaşattığı her duyguyla eskimeyen şarkıların sahibi olan, dinlemelere doyamayacağımız eşsiz bir albümdü. 1996 yılında hayat arkadaşım dediği Onno Tunç'u kaybeden Aksu bu şoku üzerinden kolay atamadı. Onno anısına başkalarına verdiği besteleri yorumladığı bu albümü yaptı. Yarası Saklım ile veda etti unutulmaz aşkına. Her şeyin bittiğini Bile Bile bir ümidi vardı hep. Sadece Onno değil kolum kanadım dediği yol arkadaşı Uzay Heparı'yı da kaybetmişken Yalnızlığın Senfonisi'ni de o yapmıştı elbet. Tüm kavgaları aklından geçti belki de İki Gözüm'le kavuşmak istedi. Sevenlerini her yönüyle etkileyen bu albüm, Onno'nun Sezen'e son armağanı olmuştu. O aşık olmaya aşıktı. Hiçbir şey beste yapmasına engel olmadı. Yaşadıkları söze, duyguları bestelere dönüştü. Birçok sanatçının ustası oldu, şarkılar verdi. Ona göre herkes var olmalı, herkes şarkı söylemeliydi. Minik Serçe'yi anlamak için çabaladığımız bu yazıda değinemediğimiz pek çok özel şarkı var tabii ki. Keskin Bıçak, İstanbul İstanbul Olalı, Aşktan Ne Haber, Sorma, Söz Bitti, Kurşuni Renkler, Unutamam, Unuttun Mu Beni, Vay... Sezen'i anlamak onun sesini duyduğumuz anda başlıyor aslında, her namesinde insanı anlatıyor binbir türlü haliyle. Serüveni boyunca herkes gibi olmadan herkes için şarkılar yazdı. Günümüzde ise sahnelerde göremesek de hala bizlerle olduğunu Demo albümleriyle hissettirmeye devam eden Aksu'nun hayranı olsun olmasın herkes eminiz ki bir şarkısını bilir, yaşattığı duyguları anlamamaksa elde değil.


2022 yılının bitmesine saatler kalmışken Söylenti Dergi müzik editörleri olarak sizler için; bu yıl içerisinde müzikseverlerle buluşan yüzlerce şarkı ve albümlerden 22 tanesini belirledik. Hazırladığımız listenin tamamen karışık olarak sıralandığını belirtiyor, keyifli dinlemeler diliyoruz! Yazımızın sonunda sizleri, 2022 yılını yad edebileceğiniz şarkıların yer aldığı Spotify çalma listesi bekliyor! 2022 yılının henüz ilk ayındayken mor ve ötesi, Sirenler adlı albümünü yayımlayarak yıla merhaba demişti. Bizler de Sirenler albümünde yer alan Dünyaya Bedel şarkısını sizler için listeye dahil ettik. Queen B, 2022 yılında yayımladığı Renaissance albümü ile hayranlarını sevindiren sanatçılardan biri oldu. Albümün birbirinden güzel şarkıları arasından BREAK MY SOUL, sizler için 2022'nin En İyi 22 Şarkısı listemizde. Çıkış yaptığı andan itibaren müzik piyasasında sağlam bir yer edinen, kendine has sesiyle seslendirdiği şarkıları adeta yaşıyormuş hissini veren Can Ozan, 2022'nin bitmesine aylar kala Aşkın bu sarhoşluğu adlı albümünü yayımladı. Çeşitli sanatçılarla iş birliği gerçekleştirilen albümden seçtiğimiz şarkı, albüm ile aynı adı taşıyan ve Deniz Tekin'le iş birliğinden ortaya çıkan Aşkın bu sarhoşluğu oldu. Sizler için listeye eklediğimiz bir diğer şarkı ise; iş birliği gerçekleştiren sanatçılarla ilk andan itibaren dikkat çeken bir şarkı oldu: Stay With Me. 2022'de çıkış yaparak bir anda müzik piyasasını etkisi altına alan KÖFN, Bi'Tek Ben Anlarım adlı şarkısı ile Söylenti müzik ekibinin oluşturduğu 2022'nin En İyi 22 Şarkısı listesinde yerini aldı. Kanadalı sanatçı The Weeknd ile karşımıza çıkan Dawn Fm adlı albümünden sizler için; Sacrifice adlı parçayı seçtik. İsveçli heavy metal grubu Ghost, son zamanlarda gerçekleştirdiği başarılı işlerle 2022'nin yükselen gruplarından birisi oldu diyebiliriz. Grubun 5. albümleri Impera, 2022 Amerikan Müzik Ödülleri tarafından En İyi Rock Albümü dalında ödüle layık görüldü. Bizler de bu albümde yer alan Call Me Little Sunshine adlı parçayı listemize ekledik. Gaye Su Akyol'un 2022'nin sonlarına yaklaşırken sevenleriyle buluşturduğu Anadolu Ejderi albümünde yer alan Sen Benim Mağaramsın, 2022'nin en'lerini belirlediğimiz listede yerini buldu. Belki de bu yılın en çok ses getiren albümlerinden birisi Taylor Swift'den gelen Midnights oldu. Albümde yer alan Anti-Hero şarkısını sizler için seçtik. 2022'nin en beklenmedik, hayranlarını şaşkınlıkla karışık sevindiren şarkılardan birisi de Kurban'dan geldi. Grup, henüz dağılmadan evvel kaydettikleri fakat yayımlamadıkları Gülümse adlı parçalarını bu yıl içerisinde bizlerle buluşturdu. Dünya çapında bu yılın en üretken gruplarından birisi, Red Hot Chili Peppers diyebiliriz. 2022 yılı içerisinde toplamda iki adet başarılı albüm yayımlayan grubun, bu yılın ilk albümü olan Unlimited Love adlı albümlerinde yer alan Black Summer parçasını listemize ekledik. Söylenti Dergi müzik editörleri tarafından hazırlanan, 2022'nin en iyi 22 şarkısının yer aldığı Spotify çalma listemize göz atmayı unutmayın!


Söylenti Radarında Bu Hafta serimizin bugünkü konuğu, Türk sanat ve halk müziği ögelerini günümüzün müzik temalarıyla harmanlayan Birsen Tezer! Birsen Tezer, 16 Aralık 1965'te doğdu. Müzikle ortaokul yıllarında tanıştı. Liseye geçtiğinde ise kendisini geliştirip müzik yarışmalarına katılmaya karar verdi. 1982-83 yıllarında katıldığı Milliyet liseler arası müzik yarışmalarından farklı dallarda çeşitli derecelerle ayrıldı. Üniversite eğitimi için yine çok sevdiği müzik alanını tercih etti. İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nda eğitim gördü. Burada kanun dersleri ve şan eğitimi aldı. Üniversiteden mezun olduktan sonra profesyonel müzik hayatına başladı. Arkadaşlarıyla kısa sürekli müzik grupları kurarak 1990-98 arasında İstanbul'un çeşitli yerlerinde sahne almaya başladı. 1998'de Bülent Ortaçgil'in Kimseye Anlatmadım isimli şarkısında Ortaçgil'e eşlik etti. Tezer, bu düet için o donemin popüler sanatçısı olan Ortaçgil'in peşinden çok koştuğunu söylüyor. Şarkı kayıtlarını, Bülent Ortaçgil'in Şarkılar Bir Oyundur albümündeki Çığlık Çığlığa isimli parça takip etti. İlhan Şeşen ve Gürol Ağırbaş gibi usta isimlerle de çalışmalar yaptı. Hüsnü Arkan ile Hoş Geldin ve Öyle Bir Rüya, Bülent Ortaçgil ile Kimseye Anlatmadım ve İstediğini Yap, Güvenç Dağüstün ile Sonu Güzel, Emre Önbayraktar ile Mesafeler, Cem Adrian ile Beni Hatırladın mı? ve son olarak Hüsnü Arkan ve Gürol Ağırbaş ile Sevda Eskisi. Tüm bu düetlerin ve daha fazlasının yer aldığı, sizler için hazırladığımız Birsen Tezer Şarkıları adlı çalma listesine yazının sonunda ulaşabilirsiniz. Son olarak 2022 yılında Saklasam Kendimi ve Kağıttan Kaptanlar isimli iki yeni tekli çıkardı. Bu şarkılar, bu sonbaharda gelecek olan, Birsen Tezer'in yaşadıklarından hikayeler çıkararak yazdığı albümün içinde yer alan parçalardır. Saklasam Kendimi, sanatçının klip çektiği tek şarkısı olma özelliğini taşıyor. Birsen Tezer, kendisini ün peşinde koşmayan, ideallerinden vazgeçmeyen ve kendini müzik sektörüne bu şekilde kabul ettirmesi gerektiğine inanıp öyle de yapan bir sanatçı olarak tanımlıyor. Batı müziğiyle Türk müziğinin en duru şekilde harmanlanmasını görüyoruz Tezer'de. Tüm şarkılarını içinden gelen en saf haliyle, Bülent Ortaçgil'den çok etkilenerek yazdığını her fırsatta dile getiriyor. Biz de ondan çok etkileniyoruz, müzik yolculuğunda kendisine başarılar diliyoruz.


Söylenti Radarında Bu Hafta serisinin konuğu; Türkçe alternatif rock müziğin yükselen yıldızları Madrigal. Serinin diğer yazılarına Söylenti Radarında Bu Hafta: Pilli Bebek ve Söylenti Radarında Bu Hafta: Redd yazılarına tıklayarak ulaşabilirsiniz! Madrigal ekibi, çocukluk arkadaşları olan Ceyhun Kaan Karakaş ve Kaan Alıcı tarafından 2007 yılında Kocaeli'de kuruldu. Grubun ilk kurulduğu zaman ki ismi Mavera idi. İlk zamanlar cover şarkıları ile mini konserler vererek başlayan gruba 2008 yılında Emre Zeytinci ve 2009 yılında da Ulaş Saka katıldı. Daha sonraları Emre Zeytinci ve Ulaş Saka gruptan ayrılmıştır. Grubun eski üyeleri arasında Melih Türkay Beşikçi de yer almaktadır. Grubun şimdiki üyeleri ise şu şekildedir; Anıl Erdem Cevizci, Ceyhun Kaan Karakaş, Kaan Alıcı, Sanlı Akgün ve Burak Emir Kamacı. Grubun ilk ismi Mavera ancak beste grubu olma sürecinde değiştirmeye karar veriyorlar. Grup, isminin müzikal bir terim olmasını istiyordu. Yabancı bir terim olmasına rağmen dilimizde yazıldığı gibi okunabiliyor olmasından dolayı grubun adı Madrigal olarak belirleniyor. Madrigal esasında müzikal bir terim. Orta çağın sonları, Rönesans ve Barok dönemlerini kapsayan, genelde dini olmayan vokal müzik kompozisyonudur. Çok seslidir ve iki ile sekiz arasında değişen düzenlemeler, geleneksel olarak enstrüman eşliği olmaksızın seslendirilir. Önceleri alternatif olarak kabul edilen sesler, günümüzde ana akımın kendisi oldu. Klişeleşmiş sözleri, yeni tanınan müzikleri ile tam olarak geçmişten beslenip yeniyi inşa ederek Madrigal adından söz ettiriyor. Grubun son albümü Neogazino, 2021 tarihinde sevenleriyle buluştu. EP formundaki albüm toplamda beş şarkı, bir intro ve bir outro'dan meydana gelmektedir. Yoğun bir ilgi ile karşılaşan albüm, tekrardan en çok dinlenenler arasına yerleşmiş ve grup bu sayede başarılarını tekrardan ilan etmiş oldu. Madrigal, COVID-19 sebebiyle evlerimize kapandığımız dönemde çıkardığı Seni Dert Etmeler parçası ile müzik hayatının en popüler dönemini yaşamış, şarkı ile zirveye oturmuştur. Sadece Z kuşağı değil, Y kuşağı insanını da kendilerine bağlamayı başaran grup, Seni Dert Etmeler şarkısı ile hala dijitalde en çok dinlenen ilk 20 şarkı arasında yerini korumayı başarmaktadır. 2022 yılına geldiğimizde ise Madrigal, başarısından hiçbir şey kaybetmeyerek 90'lar havasını hissedebileceğimiz bir müzikle geri döndüler. Geçme Artık Sokağımdan, sahip olduğu 90'lar esintisi ve retro havası ile dinleyenleri alıp bambaşka diyarlara götürüyor. Henüz şarkıyı dinlemediyseniz sizler için şarkının linkini bırakıyoruz. Keyifli dinlemeler! - Tudo Bem (2017) - Neogazino (2021) - Neden Diye Sorma (2015) - Sonunda (2017) - Yapboz (2018) - Kelebekler (2019) - Seni Dert Etmeler (2020) - Aynadaki Görüntün (2020) - Seni Dert Etmeler (2020) - Geçme Artık Sokağımdan (2022) - Öne çıkan görsel dergy. com'dan alınmıştır.


Alternatif rock ve protest müzik tarzında eserler üreten Redd, 1996 yılından beri aktif bir şekilde müziğe devam ediyor. 50/50, Kirli Suyunda Parıltılar, Gecenin Fişi Yok, Plastik Çiçekler ve Böcek, 21, Prensesin Uykusu ve Hayat Kaçık Bir Uykudur albümlerinin yanı sıra birçok dizi, film ve sosyal sorumluluk projelerine de katılım sağlamıştır. O halde gelin, grubu biraz daha yakından tanıyalım. Grubun müzik dünyasına girişi, 1996 yılının eylül ayında başladı diyebiliriz. Doğan Duru ve Güneş duru, öncesinde ismi Invictus Band olan müzik gruplarında değişikliğe gider ve gruba önce Berke Hatipoğlu, ardından da İlke Hatipoğlu dahil olur. Bu dört kişilik ekip yaklaşık bir yıl süreyle yolculuklarına Invictus Band ismiyle devam ettikten sonra isim konusunda da bir değişikliğe giderek grup ismini Ten olarak değiştirmeye karar verirler. Invictus Band ile başlayıp Ten ile devam ettikleri müzik yolculuğunda grup ismi zamanla Rede dönüşür. İlk başlarda İstanbul'un çeşitli mekanlarda yabancı rock parçalar çalan grup, zaman içerisinde artık kendi bestelerini yapmanın zamanı geldiğini fark etti. Ufak çaplı ilk beste çalışmaları Berke Hatipoğlu ve Doğan Duru'nun evlerinde yazıp kaydettikleri kayıtlar ile ilerlerken o dönemlerde canlı müzik mekanlarının eski havasının kalmaması, grubu bu mekanlardaki planlarını rafa kaldırma kararına itti ve bu kararla birlikte grup, beste çalışmalarını evden stüdyoya taşıyarak kendi içlerinde yeni bir boyuta geçmiş oldular. Stüdyoya geçiş ile atladıkları bu boyutun meyvelerini ise sahnede Suat Ayyıldız ve Ege Göktuna ile çalışma fırsatı yakalayarak topladılar. Yoğun bir tempo içerisinde onlarca şarkı yazan ekip, bu şarkılar üzerinde defalarca söz değişikliğe gidip tekrar tekrar kayıtlar aldılar. Bu kadar yoğun bir çalışma sürecini kiralık bir stüdyoda devam ettiremeyeceklerini çok geçmeden anlayan Red, kendi stüdyolarını açmaya karar verir. 2004 yılına geldiğimizde grup, altı aylık son derece yoğun bir tempoya girer. İlk albümleri 50/50yi kendi çabaları ile kaydetmeye karar verirler. İlk albüm hazırlığı aşamasında ise grup, tekrardan isim değişikliğine gider. İsim arayışı ile geçen bir sürenin ardından grup, Güneş Duru'nun fikri ile Red olan grup ismini Redd olarak değiştirmeye karar verirler ve grup, bugünkü ismine kavuşur. İlk albüm çalışmaları sırasında Redd, Stadium şirketi ile görüşmelere başlar ve 2005 yılının şubat ayında şirket ile anlaşmaya varırlar. Bu anlaşmayla Redd, şirketin ilk sanatçısı olur. Anlaşmanın ardından yaklaşık bir ay içerisinde albüm çalışmalarını bitiren grup, bu albüm içerisinden haftalarca zirvede duracak olan Mutlu Olmak İçini çıkarır. Stardium şirketi ve albüm hazırlığı sırasında yardımcı yapımcı görevi ile gruba destek sağlayan Levent Büyük'ün ısrarları sonucu şarkı, tekrardan albüme eklenir ve grubun çıkış şarkısı olarak seçilir. 50/50 albümünde Hüsnü Şenlendirici konuk sanatçı olarak yer aldı ve meşhur klarneti ile Bahçelere Daldık ve Yalancı Dünya isimli şarkılara eşlik etti. Albümün tüm klipleri ABD'de çekilmiş, ikinci klibin çekildiği Öperler şarkısı klip ve sözlerinden dolayı erotik bulunarak bazı televizyon kanallarında yayınlanmamış veya sansürlenerek yayınlanmıştır. Albümde yer alan Nefes şarkısı, grubun bir diğer albümü olan Plastik Çiçekler ve Böcek isimli albümünde Nefes Bile Almadan adıyla tekrardan yayınlandı. - 8 Mayıs 2010 tarihinde Redd, Softcore konserleri adını verdiği akustik konser serisine başladı. Melis Danişmend, Şebnem Ferah, Aylin Aslım ve Harun Tekin gibi ünlü isimlerin eşlik ettiği konser serisi yoğun ilgi gördü. - 4 Şubat 2011 yılında vizyona giren Aşk Tesadüfleri Sever filminin soundtrack müziği, grubun önce Nefes, sonra Nefes Bile Almadan ismiyle tekrar yayınlanan şarkısıdır. Hatta filmin onuncu dakikasında grup, canlı performans sergilemektedir. - 2011 yılında televizyonda yayınlanan Derin Sular dizisinin jenerik müziği de yine Redd'e aittir. - 2011 yılında TEGV yararına düzenlenen ve içerisinde Feridun Düzağaç'ın şarkılarının seslendirildiği İyilik Güzellik Spor isimli albümde Redd, Feridun Düzağaç'ın Nadas isimli şarkısını seslendirdi. - 24 Ekim 2011 tarihinde Van'da yaşanan depremde zarar gören depremzedelere destek olmak amacıyla 30 Ekim 2011 tarihinde Van İçin Rock konseri düzenlendi. Bu konserin düzenlenmesinde de Güneş Duru'nun attığı tweet etkili oldu. 15.000'den fazla biletin satıldığı konserden elde edilen gelirle birlikte Van'ın Üçgen köyünde okul ve öğretmen lojmanı yaptırıldı. - Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink'in 5. ölüm yıldönümü için hazırlanan konserde Redd grubunun yanı sıra Mor ve Ötesi, Moğollar, Jehan Barbur gibi isimler de katılım sağladı. Konserden elde edilen gelirin tamamı Hrant Dink Vakfına bağışlandı. - Bon Jovi'nin 2011 Avrupa Turu kapsamında İstanbul'da düzenlenen konserinde Redd, o dönemde tutuklu gazeteciler Ahmet Şık ve Nedim Şener'in maketleri ile beraber Masal şarkısını seslendirdi. Tarihler 12 Eylül 2014'ü gösterdiğinde grup üyeleri Berke Hatipoğlu ve İlke Hatipoğlu, grubun resmi Twitter hesabından gruptan ayrıldıklarını ve grubun dağıldığını ifade eden bir açıklama yaptılar. Yapılan bu açıklamaya karşı olarak Güneş Duru, Doğan Duru ve Berke Özgümüş ise üç gün sonra, 15 Eylül 2014 tarihinde grubun dağılmadığını ve buna ilişkin bir karar alınmadığını beyan ederek müzik yolculuklarına Doğan Duru, Güneş Duru ve Berke Özgümüş olarak devam edeceklerini ifade ettiler. Yazımıza, yayınlandığı andan itibaren haftalarca zirveden inmeyen, grubun ilk albümünün çıkış şarkısı Mutlu Olmak İçin ile veda ediyoruz. - Redd resmi internet sitesi, Web.